Γιανναρᾶ «Ψυχανάλυση καὶ Ἐκκλησιαστικὴ Ἀνθρωπολογία»)
Α) Ἡ «ἐκκλησία» τῆς ∆ιεθνοῦς Ψυχαναλυτικῆς Ἑταιρείας.
Ἕνα ἄρθρο τοῦ κ. Γιανναρᾶ «ψυχανάλυση καὶ Ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία» ποὺ δηµοσιεύθηκε τὸ περασµένο ἔτος στὸ περιοδικὸ «Θεολογία» (τεῦχος Ἰουνίου 2003), ἀνεξήγητα στὴν Ἀγγλικὴ γλώσσα, ἔρχεται νὰ προστεθεῖ στὶς «προοδευτικές» ἐκεῖνες φωνὲς ποὺ ἀναζητοῦν στὴν ψυχανάλυση καὶ τὴν ψυχολογία, -τὶς ἀνθρωπολογικὲς καὶ ψυχοθεραπευτικὲς αὐτὲς µεθόδους καὶ θεωρίες, ποὺ θὰ συµπληρώσουν καὶ θὰ ἐκσυγχρονίσουν, ὅπως ἰσχυρίζονται,τὴν Ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία καὶ συνεπῶς καὶ ποιµαντική. Οἱ «ἐκσυγχρονιστές» τῆς Ἐκκλησίας µας, γιὰ νὰ στηρίξουν τὸ πάθος τους γιὰ ἀλλαγὴ καὶ ἀνανέωση, ἐπικαλοῦνται συχνὰ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας: «Εἶµαι τῆς γνώµης , γράφει ὁ κ. Γιανναρᾶς, ὅτι οἱ µεγάλοι Πατέρες καὶ διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας δὲν ἀγνόησαν τὴν ἐπιστηµονικὴ γνώση τῆς ἐποχῆς τους. Μᾶλλον τὴν χρησιµοποίησαν γιὰ νὰ ρίξουν φῶς στὴν ἑρµηνεία τοῦ πραγµατικοῦ καὶ τῆς ὕπαρξης, ποὺ ἡ Ἐκκλησιαστικὴ ἐµπειρία ἀποκαλύπτει. Πείθεται κάποιος ἀπὸ αὐτὸ ἐξετάζοντας ἁπλῶς τὰ ἑρµηνευτικὰ σχόλια τῶν Πατέρων στὴν «Ἑξαήµερο» ἢ τὴν ὀρολογία καὶ τὴν µεθοδολογία ποὺ υἱοθετοῦν οἱ Πατέρες ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Ἀριστοτέλη «Περὶ Ψυχῆς».
Ἀκόµα,«Σὲ ποῖο βαθµὸ ὑπάρχει ἀµοιβαία συµπληρωµατικότητα µεταξὺ τῆς ψυχαναλυτικῆς ἄποψης γιὰ τὸ ἀνθρώπινο ὑποκείµενο καὶ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἑρµηνείας τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης σὰν πρόσωπο;» ἀναρωτιέται ὁ συγγραφέας θεωρώντας ὅπως φαίνεται ὅτι ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία παρουσιάζει κάποια κενὰ τὰ ὁποῖα µπορεῖ νὰ καλύψει ἡ ψυχανάλυση –ψυχολογία καὶ ἰδιαίτερα ἡ Λακανικὴ σχολή. «Ἀντλῶ αὐτὲς τὶς παρατηρήσεις , γράφει ὁ κ. Γιανναρᾶς, ἀπὸ τὴν γαλλικὴ σχολὴ τοῦ Λακᾶν ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πλέον πιστὸς στὴ Φροϋδικὴ παράδοση. ∆ὲν εἶµαι εἰδικὸς στὸ χῶρο τῆς ψυχολογίας – ψυχανάλυσης οὕτως ὥστε κάθε λάθος ἢ ἀνακρίβεια θὰ ὀφείλεται στὴν ἀνεπάρκειά µου καὶ ὄχι στὶς πηγές µου» Βέβαια ὁ κ. Γιανναρᾶς ἀγνοεῖ ἴσως ὅτι ὁ Λακᾶν πολεµήθηκε σφοδρὰ ἀπὸ τὴν ἐπίσηµη ∆ιεθνῆ Ψυχαναλυτικὴ Ἑταιρεία σὰν ὁ πλέον ἄπιστος ἢ αἱρετικὸς τῆς Φροϋδικῆς παράδοσης κάτι ποὺ θὰ φανεῖ στὴ συνέχεια τοῦ ἄρθρου. Νὰ ὑπενθυµίσουµε ἀκόµα ὅτι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ὅπως ὁ Μ. Βασίλειος, τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖται ὁ κ. Γιανναρᾶς, ἦσαν εἰδικοὶ πάνω στὴν φιλοσοφία καὶ τὴν ἰατρικὴ φυσιολογία, ἐπιστῆµες τὶς ὁποῖες εἶχαν σπουδάσει στὶς µεγαλύτερες σχολὲς τῆς ἐποχῆς τους. Ἔτσι πέρα ἀπὸ τὴν ἐπιστηµονικὴ κατάρτιση οἱ Πατέρες , κεκαθαρµένοι, φωτισµένοι καὶ θεωµένοι ὄντες, ὁδηγούµενοι ἀπὸ τὴν χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος διέθεταν τὴν «βασίλισσα» τῶν ἀρετῶν τὴν διάκριση, ὥστε νὰ διαβλέπουν καθαρὰ τί συµφέρει στὴν Ἐκκλησία νὰ προσλάβει ἀπὸ τὴ θύραθεν σοφία καὶ τί ὄχι. Ἀκόµα εἶναι γνωστὸ ὅτι οἱ Πατέρες δὲν προσέλαβαν ποτὲ ψυχοθεραπευτικές-φιλοσοφικὲς µεθόδους τῆς ἐποχῆς τους οἱ ὁποῖες ἀσφαλῶς σύµφωνα µὲ ἱστορικὲς µαρτυρίες ὑπῆρχαν ( ὁ σοφιστὴς Ἀντιφὼν διατηροῦσε ψυχιατρικὴ κλινικὴ στὴ Κόρινθο ὅπου ἐξασκοῦσε ἕνα εἶδος ψυχανάλυσης ἢ οἱ Ὀρφικοὶ καὶ οἱ Στωικοὶ θεράπευαν ἑρµηνεύοντας τὰ ὄνειρα), γιὰ νὰ ὀδηγήσουν τοὺς πιστοὺς
ποὺ δὲν εἶναι διόλου . Οἱ γνῶµες ἀκόµα καὶ µεταξὺ τῶν Φροϋδιστῶν ψυχαναλυτῶν διῒστανται σὲ τέτοιο βαθµὸ ὥστε ὄχι σπάνια συµβαίνουν διαγραφὲς ἀπὸ τὴν ∆ιεθνῆ ψυχαναλυτικὴ Ἑταιρεία. µιὰ λογοκρισία. Οὔτε νοµίζω ὅτι οἱ Πατέρες χρησιµοποίησαν τὴν θύραθεν σοφία γιὰ νὰ συµπληρώσουν τὴν σωτηριώδη θεολογία καὶ ἀνθρωπολογία τῆς Ἐκκλησίας παρὰ µόνο γιὰ νὰ ἀπαντήσουν στὴν εἰσβολὴ τῶν σοφιστῶν αἱρετικῶν µέσα στὴν Ἐκκλησία ποὺ ἀντιλαµβάνονταν διανοητικὰ τὸ µυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδας καὶ τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης καὶ οἱ ὁποῖοι καταλάβαιναν µόνο τὴ φιλοσοφικὴ γλώσσα τῆς ἐποχῆς τους. γιατί πρόκειται γιὰ γεγονός.ὅπως ἡ πρόσληψη κοσµικῶν ἀντιλήψεων γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη – δίχως νὰ προκαλέσει ζηµιὰ στὸ σῶµα τῆς Ἐκκλησίας.ἀσφαλέστερα καὶ ἐπιστηµονικότερα πρὸς τὴν θέωση. γιὰ τὶς «αἱρετικές» του ἰδέες µὲ ἀποτέλεσµα νὰ καταγγείλει τὰ παρακάτω: «ὑπογραµµίζω τὸ γεγονός. Ποιὰ ἀνάλογη ἄραγε ἀνάγκη ἔχει προκύψει στὶς µέρες µας γιὰ τὴν Ἐκκλησία µας ὥστε νὰ ἀπαιτεῖται ἡ πρόσληψη τῆς ψυχανάλυσης ἢ τῆς ψυχιατρικῆς στὴ ζωὴ της ἢ ποιὸς µπορεῖ σήµερα νὰ ἰσχυριστεῖ ὅτι διαθέτει ἀνάλογη φώτιση καὶ διάκριση µὲ αὐτὴ τῶν θεοφόρων Πατέρων ὥστε νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ προχωρήσει σ’ἕνα τέτοιο ἐγχείρηµα . εἶναι γνωστὲς οἱ διαφωνίες καὶ οἱ «πολεµικές» ἀντιπαραθέσεις τόσο µεταξὺ τῶν ἐπιστηµόνων ψυχαναλυτῶν καὶ µή. Ὅσον ἀφορᾶ στὴν ψυχανάλυση . ὅπως στὴ περίπτωση τοῦ Λακᾶν ὁ ὁποῖος «ἀφορίσθη» ἀπὸ αὐτὴ τὴν Ἑταιρεία. Ἂν µάλιστα ἀναλογιστοῦµε ὅτι τὰ πορίσµατα τῆς ψυχανάλυσης καὶ µάλιστα τῆς Λακανικῆς δὲν εἶναι κοινῶς παραδεκτά ἀπὸ τὴν ἐπιστηµονικὴ κοινότητα τότε ὁ κίνδυνος εἶναι ἀκόµα µεγαλύτερος. ὅτι ἡ διδασκαλία µου. ὑφίσταται ἀπὸ ἕνα ὄργανο ποὺ ὀνοµάζεται Ἐκτελεστικὴ Ἐπιτροπὴ ἑνὸς διεθνοῦς ὀργανισµοῦ ποὺ ὀνοµάζεται ∆ιεθνὴς Ψυχαναλυτικὴ Ἑταιρεία. ὅσο καὶ µεταξὺ τῶν θρησκευοµένων.
20-21) Ὁ ἴδιος ὁ Λακᾶν λοιπὸν ἀποκαλύπτει τὴν θρησκευτικὴ διάσταση τῆς ψυχανάλυσης ὅπως καὶ δὲν ἀποκλείει τὴν πιθανότητα ἡ ψυχαναλυτικὴ κοινότητα νὰ συγκροτεῖ ἐκκλησία γεγονὸς τὸ ὁποῖο θὰ ἀποδείξουµε ξεκάθαρα στὴ συνέχεια. γιὰ καθαρὸ ἀποκλεισµὸ αὐτῆς τῆς διδασκαλίας…Πρόκειται λοιπὸν γιὰ κάτι ποὺ εἶναι ἀπολύτως συγκρίσιµο µ’αὐτὸ ποὺ σὲ ἄλλους χώρους ὀνοµάζεται ὁ ἔσχατος ἀφορισµός… ∆ὲν λέω –ἂν καὶ δὲν θὰ ἦταν ἀδύνατο –ὅτι ἡ ψυχαναλυτικὴ κοινότητα εἶναι Ἐκκλησία. Β) Ἡ ∆ιεθνὴς ἀδελφότητα τοῦ Φρόιντ καὶ ὁ εὐσεβιστικὸς χαρακτήρας της. ∆ὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ ψυχαναλυτὲς ὄχι µόνο προσπάθησαν .συνηθισµένη. οὔτε πολὺ . Ὁ Φρόιντ ὑπῆρξε ὡς γνωστὸν φαινοµενικὰ ἄσχετος µὲ τὴ θρησκευτικὴ ζωὴ ποὺ ἔχει σχέση µὲ θεολογικὰ δόγµατα. µποροῦµε νὰ καταλάβουµε τὸ λόγο γιὰ τὸν ὁποῖο ἡ ψυχανάλυση ποὺ ἐξετάζει τὶς ἐνέργειες τῆς ψυχῆς εἰσέρχεται ἀναγκαστικὰ καὶ ἀναπόφευκτα στὸ θρησκευτικὸ χῶρο µὲ ἀποτέλεσµα ὄχι σπάνια νὰ θεολογεῖ βασιζόµενη τάχα σὲ ἐπιστηµονικὰ πορίσµατα. κτίσµα µὲν ἀλλὰ κατ΄εἰκόνα πλασµένη µὲ τὸν ∆ηµιουργό της καὶ µὲ Θεῖες ἰδιότητες ( αὐτεξούσιο). ὅπως καὶ ὁ Λακᾶν .π. Πάντως ἀναµφισβήτητα. µυστήρια κ. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ µπορεῖ νὰ ἐξηγηθεῖ ἐκ προοιµίου µόνο ἀπὸ Ἐκκλησιαστικῆς σκοπιᾶς. ἀφοῦ πρόκειται .λ. τελετουργικὸ τυπικὸ . παρὰ ἀπὸ ἐπιστηµονικό. Ἐν τούτοις θὰ δείξουµε στὴ συνέχεια ὅτι αὐτὸς ὁ ἰατροφιλόσοφος τῆς «ψυχῆς». προκύπτει τὸ ζήτηµα νὰ ξέρουµε τί µέσα της µπορεῖ κάλλιστα νὰ ἀπηχεῖ µιὰ θρησκευτικὴ πρακτική…» (Ζὰκ Λακᾶν «Τὸ Σεµινάριο»Βιβλίο ΧΙ Ἐκδόσεις Ράππα σελ. Μόνο ἂν δεχθοῦµε ὅτι ἡ ψυχή µας εἶναι πνοὴ Θεοῦ. οὔτε λίγο. ἐµφορεῖτο περισσότερο ἀπὸ ἠθικοθρησκευτικὸ πνεῦµα.
Ὑπάρχει καµιὰ ἄλλη περίπτωση θεραπείας ἤ ἐπιστηµονικῆς θεωρίας πού νὰ µεταµορφώθηκε σὲ κίνηµα. τὸ ὁποῖο ὁ Φρόιντ τὸ 1910 πρὶν νὰ τὸ ὀνοµάσει ἔτσι ἤθελε νὰ τὸ ἐντάξει σὲ µιὰ «∆ιεθνῆ Ἀδελφότητα γιὰ τὴν Ἠθικὴ καὶ τὴν Κουλτούρα ποὺ ἱδρύθηκε ἀπὸ ἕνα φαρµακοποιὸ τὸν Κνὰπ καὶ ποὺ εἶχε πρόεδρό της τὸν Φορέλ.νὰ ἑρµηνεύσουν τὸ θρησκευτικὸ φαινόµενο ἀλλὰ αὐτὴ καθ’ἑαυτὴ ἡ ψυχοθεραπευτικὴ τους µέθοδος ἀπετέλεσε ἕνα εἶδος ὁδοῦ ἠθικοπνευµατικῆς ἀνάπλασης καὶ θεραπείας τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. Ὅµως σύντοµα αὐτὴ ἡ ἀδελφότητα παραχώρησε τὴν θέση της στὴν ∆ιεθνῆ ἀδελφότητα γιὰ τὴν ψυχανάλυση ποὺ ὀνοµάστηκε «∆ιεθνὴς ψυχαναλυτικὸς Σύλλογος» (Ἔριχ Φρὸµ «Ἡ ἀποστολὴ τοῦ Φρόιντ» (σελ.! Γράφει ὁ Ἔριχ Φρὸµ ὁ ὁποῖος γνώριζε προσωπικὰ τὸν Φρόιντ: «. Στὴ συνέχεια ὁ Ἔριχ Φρὸµ καταγγέλλει τὸν ἀντιεπιστηµονικὸ καὶ ὁλοκληρωτικὸ χαρακτήρα τοῦ Φροϋδισµοῦ. ὁ Πὲρλς κ.ἄ. µὲ τοπικὲς ὀργανώσεις σὲ µιὰ διεθνῆ ὑπεροργάνωση. ὄχι ὅµως καὶ στὸ χῶρο τῆς πολιτικῆς. Μιὰ Ἀδελφότητα ποὺ µάχεται ἐνάντια στὴν ἐξουσία τοῦ κράτους καὶ τῆς Ἐκκλησίας. 78)) Αὐτὴ ἡ ἀδελφότητα κατέπνιγε κάθε διαφορετικὴ γνώµη ποὺ ἐρχόταν σὲ ἀντίθεση µὲ τὴν «ἀλάθητη» ἀντιµετώπιση τῆς ψυχικῆς ζωῆς ἀπὸ τὸν Φρόιντ. . διευθυνόµενο κεντρικά ἀπὸ µυστικὴ ἐπιτροπή. Περιττὸ βέβαια νὰ ἀναφέρουµε ὅτι αὐτό τό φαινόµενο εἶναι ἄγνωστο στὸ χῶρο τῶν Φυσικῶν ἐπιστηµῶν. Ἔτσι πολλοὶ ψυχαναλυτές..Τὸ ψυχαναλυτικὸ κίνηµα.. τῶν σεκτῶν καὶ τῶν θρησκευτικῶν ὀργανώσεων. ὁ Ἄντλερ.. ὅπως ὁ Βίλχελµ Ράιχ. ἀποµακρύνθηκαν ἀπὸ τὸν Φρόιντ καὶ ἵδρυσαν τὶς δικές τους «ἀλάθητες» σχολές. ὁ Γιούνγκ. πού προβαίνει σὲ ἐκκαθαρίσεις τῶν µελῶν της πού παρεκκλίνουν.. «.
.π. ὁ ὁποῖος θὰ . Μπουκουµάνη .…Ὁ Φρόιντ διακήρυσσε ὅτι «ἀποτελεῖ µιὰ πλευρὰ τῆς ἰδιοσυστατικῆς καὶ ἀπαράγραπτης ἀνισότητας τῶν ἀνθρώπων ὅτι ἔχουν διαιρεθεῖ σὲ ἡγέτες καὶ ἐξαρτηµένους. ταπεινὸ ἢ αὐτοδιαψευδόµενο ἡγέτη τῆς ἀνθρωπότητας. Αὐτὸ τὸ κάνουµε γιὰ νὰ διατηρήσουµε τὴν ἀκεραιότητά µας. Ἀποκαλυπτικὸ εἶναι ἐπίσης ἕνα γράµµα τοῦ Φρόιντ πρὸς τὴν ἀρραβωνιαστικιά του.» (Ἔριχ Φρὸµ «ἡ Ἀποστολὴ τοῦ Φρόιντ» Ἔκδ. Καὶ αὐτὴ ἡ συνήθεια τῆς ἀδιάκοπης καταστολῆς τῶν φυσικῶν ἐνστίκτων µας δίδει τὸν χαρακτήρα τοῦ ἐκλεπτυσµοῦ. 109). οἱ ἐκλεκτοί. χρειάζονται µιὰ ἐξουσία ποὺ νὰ παίρνει ἀποφάσεις γι’αὐτοὺς στὴν ὁποία νὰ ὑποτάσσονται λίγοπολὺ δίχως ὅρους» «. Οἱ δεύτεροι. ἡ συντριπτικὴ πλειονότητα.Ἀθήνα 1975) Ὁ Φρόιντ λοιπὸν ὁραµατίζεται τὸν ἐγκρατῆ. ἐξοικονοµοῦµε τὴν ἱκανότητά µας γιὰ χαρά. ἀφήνουν νὰ σβήσουν οἱ παρορµήσεις τους ἐνῶ ἐµεῖς δὲν τὸ ἐπιτρέπουµε στοὺς ἑαυτούς µας. σελ. ποὺ εἶχαν ὑποβληθεῖ σὲ ψυχανάλυση ἦταν οἱ µόνοι ποὺ µποροῦσαν νὰ κατευθύνουν καὶ νὰ ἐλέγχουν τὶς νωθρὲς µάζες. καὶ ἐλιτίστικο χαρακτήρα τοῦ Φρόιντ καὶ κατὰ συνέπεια τῆς ψυχανάλυσης: «Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἀνήκουν στὸν ὄχλο. ἡ ὁποία προήρχετο ἀπὸ διάσηµη οἰκογένεια ραβίνων.. ∆ιαφυλάσσουµε τὴν ὑγεία µας.Πρόκειται γιὰ µιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ τραγικὲς πλευρὲς τῆς ζωῆς τοῦ Φρόυντ: Ἕνα χρόνο πρὶν ἀπὸ τὴν νίκη τοῦ Χίτλερ ἀπελπίζεται σχετικὰ µὲ τὴν δυνατότητα τῆς δηµοκρατίας καὶ προσφέρει σὰν µοναδικὴ ἐλπίδα τὴν δικτατορία τῆς ἐλὶτ τῶν θαρραλέων αὐτοδιαψευδοµένων ἀνθρώπων. ἕνα γράµµα ποὺ φανερώνει τὸν εὐσεβιστικό. ἀποταµιεύουµε κάτι µὴ γνωρίζοντας καὶ ἐµεῖς οἱ ἴδιοι γιὰ ποιό λόγο. γράφει. τὶς δυνάµεις .» (ὅ. Ἡ µοναδικὴ αὐτὴ ἐλπίδα ἦταν µήπως τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὴν ἄποψη πὼς ἡ ἐλίτ.
Ὁ κ. βέβαια. δίχως ὅµως τὸν Πλάστη του. δὲν θὰ γνωρίζει γιὰ ποιό λόγο ἡ λογικὴ θὰ καταστέλλει ἀδιάκοπα τὰ φυσικὰ ἔνστικτα ἢ γιὰ ποιό λόγο θὰ εἶναι ταπεινός. δηµιούργηµα καθαρὰ τῆς αὐτόνοµης ἀνθρώπινης λογικῆς καὶ φαντασίας τὸ ὁποῖο θεωρεῖται σὰν ὁ καρπὸς ἀνθρωπίνων προσπαθειῶν ἢ «ἐπιστηµονικῶν» µεθόδων. Τὰ παραπάνω λόγια τοῦ Φρόιντ µᾶς ὁδηγοῦν στὴν καρδιὰ τῆς ψυχανάλυσης δίχως νὰ χρειάζεται νὰ µποῦµε στὴ ψυχοφθόρα µελέτη τῶν ψυχαναλυτικῶν θεωριῶν. νὰ ζήσει καὶ νὰ κυριαρχήσει στὴ φύση. Αὐτὸς ὁ ψυχαναλυµένος ἡγέτης. ἕνα ἰδανικὸ τρόπο ζωῆς. Συνεπῶς ἡ ἐγκράτεια καὶ αὐτοκυριαρχία τῆς Φροϋδικῆς ψυχανάλυσης εἶναι ἄλογη. . δηλαδὴ νὰ αὐτοθεωθεῖ! Γ) Ἡ Εὐσεβιστικὴ καταγωγὴ τοῦ Φρόιντ Ἀναφερόµενοι στὸν εὐσεβισµὸ δὲν ἐννοοῦµε φυσικὰ τὸν εὐσεβῆ ἄνθρωπο ποὺ εὐλαβεῖται τὰ Θεῖα καὶ τὸν ἀληθινὸ Θεό.ὁδηγεῖ καὶ θὰ καθυποτάσσει ἄνευ ὅρων τὶς νωθρὲς µάζες µὲ τὸν ἴδιο τρόπο ποὺ καθυποτάσσει τὰ φυσικὰ του ἔνστικτα. Ὅµως κατὰ περίεργο τρόπο ἔρχεται τώρα νὰ προσλάβει πρὸς συµπλήρωση τῆς Πατερικῆς Ἀνθρωπολογίας ὅρους καὶ µεθόδους ἀπὸ ἕνα καθαρὰ εὐσεβιστικὸ χῶρο µέσα στὸν ὁποῖο κινεῖται ὁ Φροϋδισµός. ἀλλὰ αὐτὸν ποὺ «εὐλαβεῖται» µιὰ ἰδανικὴ ἠθικολογικὴ κατάσταση συµπεριφορᾶς καὶ κοινωνικῶν σχέσεων. Ἡ ψυχανάλυση ἀποτελεῖ τὴν ἌΛογον καὶ µάταιη σὲ ὁριζόντιο ἐπίπεδο προσπάθεια τοῦ ἀγνωστικιστῆ (ἀθέου) ἀνθρώπου νὰ ἐλέγξει τὰ πτωτικὰ του πάθη. δίχως ἀκόµα τὴ Χάρη τοῦ Λόγου καὶ ὡς ἐκ τούτου νεκρὸς . Γιανναρᾶς εἶναι γνωστὸ ὅτι ἔχει καταγγείλει µὲ σφοδρότητα αὐτὸν τὸν εὐσεβιστικὸ τρόπο ζωῆς σὲ διάφορα γραπτά του. παράλογος καὶ λογικοφανὴς εὐσεβισµός.
αἵρεση τοῦ Ἰουδαϊσµοῦ ποὺ ἀναπτύχθηκε κατὰ τὸν 18ο αἰῶνα στὴν κεντρικὴ Εὐρώπη. ἀλλὰ καὶ στοὺς ἀρχαίους Γνωστικούς-Μανιχαίους . στὸν Σοπενχάουερ κ. Φυσικὰ ἡ ἐνασχόληση µὲ τὸ σὲξ καὶ τὸ ἀσυνείδητο δὲν εἶναι χαρακτηριστικὸ ποὺ συναντᾶµε ἀποκλειστικὰ στοὺς Χασίδες ἀλλὰ τὴ συναντᾶµε σποραδικὰ καὶ σὲ πολλοὺς ἀκόµα φιλοσόφους ὅπως στὸν Νίτσε .ἄ. µιὰ Γνωστικιστικὴ αἵρεση στοιχεῖα τῆς ὁποίας ἔχουν καταπληκτική ἀντιστοιχία µὲ τὶς θεωρίες τοῦ Φρόιντ ὅπως : • Ἡ ὕπαρξη στὸ κάθε ἄτοµο τοῦ ἐµφύτου κακοῦ (τὸ ἐκεῖνο ἢ Προεγώ ἔνστικτο τοῦ θανάτου) • ἡ ἐνασχόληση µὲ τὸ σὲξ σὰν συµπαντικὸ φυσικὸ φαινόµενο ( Λίµπιντο) • οἱ τελετουργικὲς ἐξοµολογήσεις στὸν Ραβίνο ( συναισθηµατικὴ κάθαρση) • ἡ πίστη στὴν συµβολικὴ σηµασία τῶν ὀνείρων ( Ἰωάννη Νέστορος. τοὺς ὁποίους ἀγαποῦσε ἰδιαίτερα ὁ Φρόιντ. τὴν αὐτογνωσία καὶ τὴν ἠθικὴ βελτίωση τοῦ χαρακτήρα ποὺ τὴν ἀνήγαγε σὲ κοσµικὴ ἰατρικὴ µέθοδο. εὐσεβιστικὲς ἠθικολογικὲς αἱρέσεις τὶς ὁποῖες πολέµησαν ἀποτελεσµατικὰ οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας µας. Ὁ λόγος εἶναι ὅτι ἡ . Ἀπὸ βιογράφους του πληροφορούµεθα ὅτι µεγάλωσε καὶ ἐγαλουχήθη µέσα στοὺς Χασίδες (Χασιδισµὸς σηµαίνει εὐσεβισµός). σελ. 224) . Μποροῦµε τώρα νὰ καταλάβουµε γιατί ὁ Φρόιντ δὲν θεωροῦσε ἀπαραίτητο νὰ εἶναι κανεὶς ἰατρὸς γιὰ νὰ ἐξασκήσει τὸ ἐπάγγελµα τοῦ ψυχαναλυτῆ . τοὺς Νεοπλατωνικοὺς καὶ Στωικούς. τὴν ἐξαγόρευση τῶν σκέψεων. τὸ ἀσυνείδητο.Ἡ καταγωγὴ τοῦ Φρόιντ µᾶς βοηθάει νὰ κατανοήσουµε τὸ λόγο γιὰ τὸν ὁποῖο αὐτὸς ὁ «ἰατροφιλόσοφος» ἀσχολήθηκε τόσο πολὺ µὲ τὸ γενετήσιο ἔνστικτο. Συνθετικὴ ψυχολογία.
Ἔκδ. συνθέτει τὶς λέξεις LIEBΕ (Λίµπ) ποὺ στὰ γερµανικὰ σηµαίνει ἔρωτας-ἀγάπη καὶ id . ὁ ἀσυνείδητος πυρήνας τοῦ ἀνθρώπου ἀπ ὅπου πηγάζουν οἱ ὁρµὲς σέξ. ( τὸ ἐπιθυµητικὸ τοῦ Πλάτωνα.σελ. Ἡ «µανιχαϊστική» ἀντίληψη τοῦ Φρόιντ ποὺ θὰ καθορίσει καὶ τὴν ψυχοθεραπευτικὴ του µέθοδο διαφαίνεται ξεκάθαρα ὅταν γράφει ὅτι «ὑπὸ τὴν ἔννοια ἔρως συµπεριέλαβα τὴν αὐτοδιατήρηση καὶ τὴν διατήρηση τοῦ εἴδους καὶ στὸν ἄλλο πόλο τοποθέτησα τὴν ἀθόρυβα ἐργαζοµένη ὁρµὴ τοῦ θανάτου ἤ καταστροφικότητας… Ἡ συνεργία καὶ ἡ ἀµοιβαία ἀντενέργεια τοῦ ἔρωτος καὶ τῆς ὁρµῆς τοῦ θανάτου συνθέτουν γιὰ µᾶς τὴν εἰκόνα τῆς ζωῆς.ψυχανάλυση ἔχει σὰν κύριο στόχο τὴν ἠθικὴ ἀνάπλαση τοῦ ἀνθρώπου. µέσα στὴν ἀθειστικήὀρθολογιστική καὶ µηχανιστικὴ θεώρηση τοῦ κόσµου καὶ τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου δὲν θὰ µποροῦσε νὰ µὴν ἐγκλωβίσει καὶ τὸν ἔρωτα µέσα σὲ στενὰ «ἐπιστηµονικά» πλαίσια.ὅρος δανεισµένος ἀπὸ τὸν Georg Groddeck. πείνα.) . ∆) Ἡ «ἐρωτικὴ ἀθάνατη» Λίµπιντο . Φρόιντ αὐτοβιογραφία . πρωκτικό. Ἐγκλωβισµένος ὁ Φρόιντ. ἕνα γιατρὸ ποὺ εἶχε ἐνθουσιαστεῖ µὲ τὴν ἔννοια τοῦ ἀσυνειδήτου ποὺ σηµαίνει ἐκεῖνο ἢ προεγώ. Αὐτὴ ἡ ἐρωτικὴ ὁρµὴ σύµφωνα µὲ τὸν Φρόιντ ἐµποτίζει ὅλες τὶς ψυχοσωµατικὲς λειτουργίες ἐξελίσσεται διερχόµενη ἀπὸ διάφορα στάδια (στοµατικό. Ἀθήνα 1994. φαλλικό) καὶ ὡριµάζει κατὰ τὴν ἐφηβεία γιὰ νὰ ἐξυπηρετήσει τελικὰ τὴν ἀναπαραγωγή. Ἐπίκουρος.» (Σ. δίψα κ.86.ἄ) καὶ δηµιουργεῖ ἔτσι τὴ λέξη Λίµπιντο ποὺ σηµαίνει τὴν πρωτογενῆ ἐρωτικὴ ἐπιθυµία ποὺ ἐνυπάρχει ἀκόµα καὶ στὰ νήπια. Ζώντας στὴ Γερµανία.
φαίνεται νὰ γοήτευσε τὸν κ. » (Ἔριχ Φρόµ. φαντασία καὶ κρίση παρὰ µόνο µὲ τὴν ἱκανότητα νὰ ἀναφέρεται. Αὐτὲς οἱ δυὸ ἀντιθετικὲς δυνάµεις συνδέονται καὶ ἀντιµάχονται µεταξύ τους. δὲν µπορεῖ παρὰ νὰ χάνει τὴ µάχη µὲ τὸ θάνατο: «Ὁ ἄνθρωπος δὲν µπορεῖ νὰ κάνει ἀλλιῶς. ἡ ἐπιθυµία εἶναι δύσκολο νὰ ὁρισθεῖ. διαρκῶς. Ἡ βασικὴ διάκριση µεταξὺ τοῦ ἀνθρωπίνου ὑποκειµένου καὶ τοῦ βιολογικοῦ ἑαυτοῦ µπορεῖ νὰ ἐντοπισθεῖ ἂν χρησιµοποιήσουµε τὸν ὅρο «ἀναφορικότητα» ( «referentiality») : ἡ δυνατότητα τῆς ὑπαρξιακῆς ἀναφορᾶς...Ἕνας τέτοιος ἔρωτας ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν Φρόιντ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ σεξουαλικὸ ἔνστικτο ἢ ἐπιθυµία. Καὶ αὐτὸ ποὺ εἶναι ἀναφερόµενο –ὁ τύπος τῆς ἀναφορᾶς –εἶναι µιὰ θεµελιώδης πρωτογενὴς ἐπιθυµία. ποὺ ἐξυπηρετεῖ καὶ σώζει µόνο τὴ διατήρηση τοῦ εἴδους ἢ τὸ ἄτοµο σὰν βιολογικὴ ὕπαρξη ( ἔνστικτο αὐτοσυντήρησης) τὴν ἀπρόσωπη µάζα δηλαδή. Γιανναρὰ ὁ ὁποῖος ἀφοῦ εἶχε ἀναρωτηθεῖ «πῶς θεωρεῖται λοιπὸν τὸ ἀνθρώπινο ὑποκείµενο ἀπὸ τὴν µοντέρνα ψυχολογία. Ἕνα βρέφος ἔρχεται στὸν κόσµο χωρὶς γλώσσα . «Τὸ µοντέλο τοῦ Φρόιντ γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ οἱ κοινωνικὲς του ὀρίζουσες» . Ἐπιθυµῶ. ἄρα ὑπάρχω… Ἡ Ἐπιθυµία εἶναι ἡ Φροϋδικὴ ἐλλογικότητα…Στήν θετικὴ γλώσσα τοῦ ψυχαναλυτικοῦ ρεαλισµοῦ.γιὰ σχέση ὁλοκλήρωση τοῦ ἀνθρώπου. Εἶναι ἡ Λίµπιντο-ἡ ἐρωτικὴ ἐπιθυµία. Ἐπίκουρος Ἀθήνα 1972). ὥσπου τὰ ἔνστικτα τοῦ θανάτου ἀποδείχνονται ἰσχυρότερα καὶ γιορτάζουν τὸν τελευταῖο τους θρίαµβο µὲ τὸν θάνατο τοῦ ἀτόµου. Κάθε ἀνθρώπινη ὕπαρξη . Γιατί ἡ καταστροφικὴ τάση εἶναι ριζωµένη στὴ βιολογικὴ του ὑπόσταση. «∆οκίµια Ἀναλυτικῆς Κοινωνιοψυχολογίας» ἔκδ. Ἐν τούτοις ὁ ὅρος Λίµπιντο.» ἀπαντᾶ µὲ τὴ σκέψη τοῦ Λακᾶν : «. Πρέπει νὰ καταστραφεῖ. αὐτὸ τὸ ἔνστικτο αὐτοσυντήρησης ποὺ ἡττᾶται ἀπὸ τὸν θάνατο κατὰ τὸν Φρόιντ.
ὄχι στὸ Θεό.ἐπιδιώκει ἀπὸ τὴν στιγµὴ ποὺ ἀποχωρίζεται τὴ µήτρα τὴν ὁλοκλήρωση µιᾶς ὁµοούσιας-συγγενοῦς σχέσης . Γιανναρὰ τὰ Θεῖα χαρακτηριστικὰ . ἀθανασία. Ἡ Λίµπιντο σὰν ἐρωτικὴ ἐπιθυµία γιὰ σχέση ὁλοκληρωµένη εἶναι ἀποκλειστικὰ ἀνθρώπινο ἰδίωµα. … σύµφωνα µὲ τὸν Λακᾶν «ἔνστικτο καθαρῆς ζωῆς . ἡ κινητήρια δύναµη πού µᾶς ὠθεῖ στὴ σύναψη ὁλοκληρωµένων σχέσεων ἀκόµα καὶ µὲ τὸν Θεό. Νὰ ὑπενθυµίσουµε ὅτι ὁ ἀφορισµὸς «ἐπιθυµῶ ἄρα ὑπάρχω» τοῦ Φρόιντ. Γιανναρά. ποὺ ἀποδίδονται ἀπὸ τὸν Λακᾶν. δὲν ἀποτελεῖ κάποια σύγχρονη ἐπιστηµονικὴ ἀνακάλυψη παρὰ ἀναµάσηµα τῆς ἀρχαίας φιλοσοφικῆς ἄποψης ποὺ διατυπώνει ὁ Ἀριστοτέλης στὸ ἔργο του «Περὶ Ψυχῆς». ἡ αὐτοκυριαρχία. ἡ διάκριση. κατὰ τὸν κ. Στόχος τους εἶναι νά µᾶς ἐµβολιάσουν στὸ νοῦ τὴν δαιµονικὴ ἀνθρωποκεντρικὴ ἰδέα ὅτι ἡ ἐπιστήµη καὶ ὁ ἄνθρωπος µὲ προεξάρχοντα τὸν Φρόιντ θά µᾶς ὀδηγήσει στὴν σωτηρία καὶ τὴν λύτρωση ἀπὸ τὰ πάθη µας προσφέροντάς µας τὸν παράδεισο ἐπὶ γῆς. ἀλλὰ… στὴ Λίµπιντο! Ἄλλωστε ἡ ὅλη προσπάθεια τοῦ Φρόιντ καὶ τῶν ψυχαναλυτῶν ἔγκειται στὸ νά µᾶς πείσουν ὅτι ἀρετὲς ὅπως ἡ ἀγάπη. ἀκόµα καὶ ἡ εὐσπλαγχνία . ὀφείλεται στὴν ἐπιθυµία. Ἡ ἐρωτικὴ ὁρµὴ λοιπόν. ὅπως ἁπλότητα. ποὺ τοὺς διατηρεῖ στὴ ζωή. ἡ αὐτεξουσιότητα. καθαρότητα. σύµφωνα µὲ τὴν ὁποία ἡ κίνηση βασικὰ τῶν ἀνωτέρων ζώων. ὄχι Θεῖες ἄκτιστες ἐνέργειες ἀλλὰ φυσικὲς ποὺ ὑπόκεινται στὸν ἐπιστηµονικὸ ἀντικειµενικὸ ἔλεγχο. ἀπεριόριστης ζωῆς … µιὰ ζωὴ ποὺ εἶναι ἁπλὴ καὶ δίχως τέλος». Εὔκολα ἐπίσης µποροῦµε νὰ παρατηρήσουµε µέσα ἀπὸ τὰ γραφόµενα τοῦ κ.Ὄχι νὰ ὑπάρξει πρῶτα σὰν βιολογικὸς ἑαυτὸς καὶ µετὰ νὰ ἔχει σχέσεις ἀλλὰ µᾶλλον νὰ ἀντλήσει τὴν ὕπαρξή του ἀπὸ τὴν σχέση –νὰ ὑπάρξει σὰν ἕνα γεγονὸς σχέσης. εἶναι. «ἀνεκαλύφθη» ἐπιτέλους . ἀθάνατης ζωῆς.
Τέλος «ἀνεκαλύφθη» ὅτι ὁ ἐγωισµὸς ἐπιφέρει νεύρωση ἢ ψυχικὴ ἀσθένεια. Περιττοὶ λοιπὸν οἱ ψυχαναλυτικοὶ ὅροι «ἐρωτικὴ Λίµπιντο» καὶ «ἀναφορικότητα» ποὺ προτείνει ὁ κ. µέχρι θανάτου µὲ τὸ Θεῖο Κάλλος. ἀτοµιστή. Γιανναράς πρὸς συµπλήρωση τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἀνθρωπολογίας.«ἀντικειµενικά» ἀπὸ τὴν «ἐπιστήµη» καὶ ἐµεῖς γιὰ νὰ εἴµαστε σύγχρονοι θὰ πρέπει νὰ τὴν προσλάβουµε! Πῶς νὰ χωρέσει ὅµως καὶ τί νὰ συµπληρώσει ὁ φτωχὸς αὐτὸς ὅρος τῆς Λίµπιντο καὶ τῆς ἀναφορικότητας στὴ θεόπνευστη Ἐκκλησιαστικὴ Ὀρθόδοξη ἀνθρωπολογία. ἡ ὁποία φωτίζει τὸν αὐτοβασανισµὸ ποὺ ἐπιφέρει ὁ ἐγωκεντρικὸς ναρκισσισµός. Γιανναρὰ «µιὰ ἀκόµα κρίσιµη συνεισφορὰ τῆς µοντέρνας ψυχολογίας-ψυχοανάλυσης στὸν θεολογικὸ διάλογο. µὲ τὴν ρεαλιστικὴ γλώσσα τῆς κλινικῆς ἐµπειρίας. ἄρα καὶ πονηροὶ… Ε) Ταπείνωση καὶ ψυχαναλυτικὸς ναρκισσισµός. ὅσον ἀφορᾶ τὴ νεύρωση καὶ τὴν ψύχωση» Καὶ πάλι ἀπορίας ἄξιον. Μήπως ἡ Ἐκκλησία µας δὲν περιγράφει σὰν «νεκρό» τὸν διανοούµενο. φίλαυτο καὶ ὑλόφρονα ἄνθρωπο παρ’ ὅλο πού ἐξακολουθεῖ νὰ ζεῖ σὰν βιολογικὴ ὀντότητα. µιὰ ἀνακάλυψη ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κατὰ τὸν κ. Τί θὰ συµπληρώσει ὁ ὅρος ἀναφορικότητα στὴν Πατερικὴ ἀνθρωπολογία ἡ ὁποία διδάσκει ὅτι ὁ ἄνθρωπος σώζεται καὶ ὑπάρχει σάν πρόσωπο µόνο διὰ τῆς ἐν Χριστῷ σχέσεως µὲ τὸν πλησίον του ἢ σὲ ἀναφορὰ πάντα µὲ τὸν Θεὸ καὶ τὸν ἄλλον ἄνθρωπο. ἡ ὁποία γράφτηκε καὶ ὁλοκληρώθηκε ἀπὸ ἐρωτευµένους. τί θὰ µποροῦσε νὰ συµπληρώσει ἡ θεωρία τῆς ναρκισσιστικῆς νεύρωσης στὴν Ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία ποὺ διδάσκει ὅτι ἡ ρίζα τῆς ἀνθρωπίνης τραγωδίας βρίσκεται στὴν ἑκούσια πτώση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ . ἁγίους.
πάθη ποὺ δηµιουργοῦν ὅλα τὰ ὑπόλοιπα πάθη.στάση ποὺ συνιστᾶ κατὰ τὴν Ἐκκλησία µας τὴν ἀποθέωση τῆς ἐγωιστικῆς φιλαυτίας καὶ τῆς οἴησης αὐτοανακηρύσσονται ἰατροὶ τῶν ψυχῶν µας ὁδηγώντας µὲ σιγουριὰ τοὺς ἀνθρώπους πρὸς τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸν ναρκισσισµό.ὅπως ἀναφέραµε καὶ πρὶν. εἶναι στὴν καλύτερη περίπτωση νεκρή ἠθικολογία. θά µᾶς βοηθήσει νὰ ἀποτινάξουµε τὴν «ἀνελέητη» πολιτιστική µας παράδοση. γεγονὸς ποὺ γεννᾶ τὴν φιλαυτία. Ἄνθρωποι ὅπως ὁ Φρόιντ καὶ ὁ Λακᾶν µὲ ἀνθρωποκεντρικὴ καὶ αὐτονοµηµένη σκέψη . δηλαδὴ πρὸς τὴν «ταπείνωση» ! Μέχρι καὶ ἡ εὐσπλαγχνία «σερβίρεται» ἀπὸ τὴν µοντέρνα ψυχοθεραπευτική: «Ὁ Φρόιντ καὶ οἱ ἐπίγονοί του ὁρίζουν τὴν ψυχανάλυση ὡς µέθοδο ἀνάλυσης τῆς µεταβίβασης καὶ ὁ Kuspit σηµειώνει ὅτι «ὁ ἀπόλυτος σκοπὸς τῆς ψυχαναλυτικῆς θεραπείας εἶναι νὰ ἀποκαταστήσει τὸ ἄτοµο στὸ ἐπίπεδο τῆς κοινότητας µὲ σεβασµὸ καὶ εὐσπλαγχνία γιὰ τοὺς ἄλλους καὶ νὰ βοηθήσει στὴν ἀνάπτυξη ἑνὸς ἐγὼ ἀρκετὰ ἰσχυροῦ. σύµφωνα µὲ τὴν οἰκουµενίστικη θρησκευτικὴ ἀντίληψη. τὴν οἴηση . τὸν ἐγωισµὸ. («Ψυχιατρικὴ καὶ Θεολογία σὲ διάλογο» Ἔκδ. σελ. Ἐπί πλέον. ὥστε νὰ µπορεῖ νὰ ἀντισταθεῖ στὴν ἀνελέητη ἀναγκαιότητα. Ὅµως στὸ σηµεῖο αὐτὸ µποροῦµε εὔκολα νὰ ἐπισηµάνουµε τὴν «σχιζοφρενική» παρουσία τῶν ψυχαναλυτῶν µέσα στὸν κόσµο. τὶς ψυχικὲς ἀσθένειες . νὰ ἀπαλλαχθοῦµε ἀπὸ τὶς προκαταλήψεις µας. ἐσωτερικὴ ( Αὐτό. τὶς ἐµµονές µας σὲ παραδοσιακὲς παγιωµένες ἐκκλησιαστικὲς καὶ πολιτιστικὲς δοµές. 76) ∆ὲν πρέπει λοιπὸν νὰ θεωρεῖται τυχαία ἡ ἐπίµονη αὐτὴ προσπάθεια ἐπιβολῆς τῆς ψυχαναλυτικῆς σκέψης καὶ µεθοδολογίας στὴν Ἐκκλησιαστική µας ζωή. ψυχαναλυτικὴ ἰδεολογία ἡ ὁποία.οἱ ὁποῖες .τὸ Φυσικὸ Θέληµα τοῦ Θεοῦ. τὸ νὰ ὁµιλεῖ κανεὶς γιὰ ταπείνωση δίχως νὰ ἀναφέρεται στὴν ταπείνωση ποὺ εἶναι καρπὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος. βιολογία) ἢ ἐξωτερικὴ (κοινωνικὴ –πολιτιστικὴ δοµή) καὶ στὴν ἀπρόβλεπτη δράση τῆς τύχης ἢ µοίρας». ἀκόµα καὶ τὸν θάνατο τῆς ψυχῆς. Ἀποστολικὴ ∆ιακονία .
τὸν καινούργιο αὐτὸ «Θεό» ποὺ εἰσάγει ἡ Λακανικὴ ψυχανάλυση. «φιλεύσπλαγχνα». «Ἡ ὑπόσταση τοῦ ἀσυνειδήτου.ὥστε νὰ µπορέσουµε νὰ συναντηθοῦµε µὲ «ἀνοιχτὸ µυαλό» µὲ τοὺς ἄλλους λαοὺς ζώντας ἔτσι «ἀγαπηµένα» . τὴν εὐσπλαγχνία. ὁ Φρόιντ προστατεύει τὸν πατέρα-ἡ πραγµατικὴ διατύπωση τοῦ ἀθεϊσµοῦ εἶναι : ὁ Θεὸς εἶναι τὸ ἀσυνείδητο!» ( Λακᾶν «Τὸ Σεµινάριο» βιβλίο ΧΙ Ἐκδόσεις Ράππα σελ. «εἰρηνικά» . Ὅµως καὶ ὁ Λακᾶν. τὴν ἐγκράτεια καὶ τὴν αὐτοδιαψευδοµένη ταπείνωση καὶ γενικότερα τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ πάθη. ποὺ ἀναζητοῦν τὴν ἀγάπη. ἔστω καὶ χωρὶς Χριστὸ… Ε) Ὁ θεὸς ἀσυνείδητο καὶ οἱ ἀσυνείδητοι ψυχαναλυτές. ἕνα καθαρὰ διανοητικὸ . 50) Εἶναι φανερὸ ὅτι καὶ οἱ «ἄθεοι» ἔχουν τὸν «θεό» τους! Ὅµως ὁ θεὸς τῆς Λακανικῆς ψυχανάλυσης. συνεχίζει µὲ συνέπεια τὴν ἀνθρωποκεντρικὴ ἠθικοθρησκευτικὴ πορεία τοῦ Φρόιντ πρὸς τὴν αὐτοθέωση: «Τὸ ἀσυνείδητο εἶναι δοµηµένο σὰν γλώσσα» θὰ πεῖ ὁ Λακᾶν ἀναζητώντας ἔτσι διὰ τῆς ἑρµηνείας τῶν συµβόλων τῆς γλώσσας τὸν ἀσυνείδητο ἀληθινὸ ἑαυτό. «ταπεινά» καὶ «χαρούµενα».ἀποτελοῦν ἐµπόδιο γιὰ τὸν ἐκσυγχρονισµὸ καὶ τὴν εἰρηνικὴ συµβίωση µέσα στὴν παγκόσµια κοινότητα . ἀποτελοῦν προσωπικὲς ἢ ὑποκειµενικὲς ἀρχὲς τοῦ Φρόιντ οἱ ὁποῖες δὲν ἀντιπροσωπεύουν ὅλους τοὺς ψυχαναλυτές. φυλακισµένος καὶ αὐτὸς σὲ µιὰ αὐτοσχέδια ἠθική. πού σᾶς τὴ δείχνω τόσο εὔθραυστη στὸ ὀντικὸ ἐπίπεδο εἶναι ἠθική!… …Γιατί ἡ πραγµατικὴ διατύπωση τοῦ ἀθεϊσµοῦ δὲν εἶναι: ὁ Θεὸς πέθανε –ἀκόµη καὶ θεµελιώνοντας τὴν καταγωγὴ τῆς λειτουργίας τοῦ πατέρα πάνω στὸν φόνο του. Θὰ µποροῦσε κάποιος νὰ ἐγείρει τὴν ἀντίρρηση ὅτι οἱ παραπάνω ἠθικολογικὲς διαστάσεις τῆς ψυχανάλυσης. πιστὸ πνευµατικὸ τέκνο τοῦ Φροϋδισµοῦ.
ἐπινόηµα. « … ∆ὲν εἶναι µήπως παράδοξη αὐτὴ ἡ ὁµοιότητα πού βρίσκουµε – ἂν βέβαια προσέξουµε λίγο – ἀνάµεσα στὴν ἀναλυτικὴ ἠθικὴ µὲ τὴν ἠθικὴ τῶν Στωικῶν. ὄχι γιὰ µιὰ θρησκεία ἀποστεγνωµένη. ∆υτικὸς ἄνθρωπος. ἀποδιωγµένη στὰ βάθη µιᾶς πρωτόγονης σκέψης. 20). ἀλλὰ γιὰ τὴ θρησκεία ἔτσι ποὺ τὴ βλέπουµε νὰ ἀσκεῖται ἀκόµα ζωντανή. (ὅ. Πάντως ἀποκλείεται νὰ εἶναι ἡ Ὀρθόδοξη χριστιανικὴ πίστη. ∆ὲ χωράει λοιπὸν ἀµφιβολία ὅτι ὁ Λακᾶν πίστευε ὅτι ἡ Φροϋδικὴ ψυχανάλυση εἶχε ὁδηγηθεῖ στὴν δηµιουργία µιᾶς γνήσιας φιλοσοφικοθρησκευτικῆς κίνησης. Ἡ ψυχαναλυτικὴ ἠθικὴ ἔρχεται κατ’αὐτὸν τὸν τρόπο νὰ ἀναβιώσει ἀρχαῖες φιλοσοφικὲς Στοὲς. µεθοδολογηµένη. Ποιὰ εἶναι αὐτὴ ἡ «ζωντανή».( ὁµιλεῖ γιὰ τὴν ψυχανάλυση) τὴν ἀνέφερα µόλις πρὶν ἀπὸ λίγο. ἕνα εἴδωλο τῆς φαντασίας τοῦ κοσµικοῦ ἀνθρώπου. «ὁλοζώντανη» θρησκεία µὲ τὴν σύγχρονη ἔννοια τοῦ ὅρου ποὺ ἀσκεῖται ζωντανή καὶ στὸ χῶρο τῆς ὁποίας ὁ Λακᾶν ἐντάσσει καὶ τὴν ψυχανάλυση. Ἡ ψυχανάλυση.π. ὁλοζώντανη. διευκρινίζοντας καθαρὰ πὼς µιλῶ γιὰ θρησκεία µὲ τὴ σύγχρονη ἔννοια τοῦ ὅρου. σελ. ὁ Λακᾶν συγχέει µὲ τὴν Χριστιανικὴ ἠθική. τὴν ἠθικὴ τῶν ὁποίων . 323). πού ἐπανέλαβαν οἱ Χριστιανικοὶ κανόνες. Ποιὰ εἶναι αὐτὴ ἡ σύγχρονη ἔννοια τοῦ ὅρου Θρησκεία. περιορίζεται µέσα σὲ στενὰ ἠθικιστικὰ πλαίσια. θὰ ἔχω ἄραγε ποτὲ τὸν καιρὸ νά σᾶς τὸ ἀποδείξω. ἡ ἀναγνώριση τῆς ἀπόλυτης ἡγεµονίας τῆς ἐπιθυµίας τοῦ Ἄλλου. εἴτε εἶναι ἄξια εἴτε ὄχι νὰ ἐγγραφεῖ σ΄ἕναν ἀπ’αὐτοὺς τοὺς δυὸ πίνακες ( ἐννοεῖ τὸν ἐπιστηµονικὸ καὶ τὸν θρησκευτικό) µπορεῖ ἀκόµα καὶ νά µᾶς φωτίσει πάνω σ’αὐτὸ ποὺ ὀφείλουµε νὰ ἐννοοῦµε µὲ ἐπιστήµη καὶ µάλιστα µὲ θρησκεία » («Τὸ Σεµινάριο» βιβλίο ΧΙ σελ. Τί εἶναι στὸ βάθος της ἡ στωικὴ ἠθική. ἂν µή. «Τὴν ἄλλη ἀναφορὰ . τὴ θρησκευτική. µιᾶς ζωντανῆς θρησκείας γιὰ τὴν ὁποία λαχταρᾶ ὁ ταλαιπωρηµένος ἀπὸ τὸν ἀτοµισµὸ ἑνὸς αἱρετικοῦ χριστιανισµοῦ καὶ ὑλιστικοῦ ἀθεϊσµοῦ. ἐκεῖνο τὸ Γενηθήτω τὸ θέληµά σου. ἡ µόνη .
ὑποκρίνεται καὶ ξεγελᾶ ἀκόµα καὶ τὸν ἑαυτό της. G. διαφορετικὰ δὲν θὰ ἔλεγε ποτὲ ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι τὸ ἀσυνείδητο τὸ ὁποῖο φυσικὰ µόνο ἡ ψυχανάλυση µπορεῖ νὰ προσεγγίσει καὶ νὰ γνωρίσει. ἀπωθεῖ τά κοινῶς κακὰ συναισθήµατα. .Παραθέτουµε ἕνα µικρὸ δεῖγµα τῆς γνώσης τῶν Πατέρων σχετικὰ µὲ τὸν ἀσυνείδητο κόσµο τοῦ ἀνθρώπου. Πάντως ἐµεῖς τὴν µόνη «ὁλοζώντανη» νεκρὴ θρησκεία ποὺ γνωρίζουµε στὶς µέρες καὶ ἡ ὁποία διδάσκει παρόµοια µὲ τὸν Λακᾶν . ∆ιαβάζουµε ἀπὸ τὸν ἱερὸ Χρυσόστοµο :«Τὰ πλείονα τῶν γινοµένων ἡµᾶς λανθάνει καὶ κρύπτεται» (Εἰς τήν Α΄Κορινθίους ια`. Ἀλλοῦ στὸν περὶ Μονανδρίας λόγο του (2.ὅτι ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου .ἐνῶ φαίνεται ὅτι συµπεριφέρεται µὲ ἕνα συγκεκριµένο τρόπο (λευκότηςσυνειδητό) .. ἐλίσσεται. ὅπως συνηθίζουν νὰ λένε καὶ οἱ συµπαθεῖς ψυχαναλυτές. 61. τοὺς µεγάλους αὐτοὺς ἔνθεους ψυχολόγους . φαντάζουν ἁγνὰ καὶ ὑπέροχα … Ὅµως ἡ µελέτη τῆς φύσης τοῦ ἀνθρώπου ἀλλὰ καὶ τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντός µας διδάσκει ὅτι τὰ φαινόµενα καὶ ἰδιαίτερα τὰ ψυχικὰ ἀπατοῦν. παρατηρεῖ ὅτι τὰ συναισθήµατά της εἶναι µπερδεµένα. Γνωρίζουµε ἀπὸ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας.ἀδιόρατα διακρίνεται στὸ βάθος καὶ ἕνας ἄλλος «κρυµµένος» ἀπὸ τὸ συνειδητὸ τρόπος συµπεριφορᾶς (ἡ µελανία-τὸ ἀσυνείδητο). ἀγάπη.48 P. ὁ πυρήνας τῆς ὕπαρξής µας τὸν ὁποῖο πρέπει νὰ ἀναζητήσουµε γιὰ νὰ γίνουµε καὶ ἐµεῖς θεοὶ εἶναι αὐτὴ… τῆς Νέας Ἐποχῆς! Τὰ κίνητρα καὶ οἱ προθέσεις τῶν ἁπανταχοῦ ψυχοευσεβιστῶν.91). ποὺ φλυαροῦν γιὰ ἐλευθερία...ζωντανὴ γιὰ µᾶς θρησκεία. G.610) ἀναλύοντας τὴν ψυχὴ µιᾶς δίγαµης γυναίκας. τὴν ὁποία φαίνεται νὰ ἀγνοεῖ ὁ Λακᾶν. δηλαδὴ . ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι ὁ ἀσυνείδητος ἑαυτός µας. εἰρήνη καὶ σεβασµὸ στὰ δικαιώµατα καὶ τὰ πιστεύω τοῦ ἄλλου.3 P.οἱ ὁποῖοι γνώριζαν τὸ ἀσυνείδητο πολὺ πρὶν νὰ δεῖ ὁ Φρόιντ τὸ φῶς τοῦ µάταιου αὐτοῦ κόσµου .
Ἕνα ὅµως τέκνο ποὺ τὸ γεννᾶ χωρὶς νὰ τὸ θέλει. Νικόδηµος ὁ Ἁγιορείτης σχετικὰ µὲ τὸν ἀσυνείδητο ψυχικό µας κόσµο: «Πρὸς τούτοις σὲ συµβουλεύω ἕνα ἄλλο πράγµα πληροφορίας ἄξιον. εἶναι ὠφέλιµο: Εἶδα ἀνθρώπους ποὺ ἄναψαν ἀπὸ τὴν µανία τοῦ θυµοῦ καὶ ἔβγαλαν ἀπὸ µέσα τους σὰν ἐµετὸ τὴν µακροχρόνιο µνησικακία τους. Νὰ µὴν ἐµπιστευθῆς ποτὲ εἰς τὴν συνείδησίν σου. Ἀντιθέτως εἶδα ἄλλους ποὺ κατὰ τρόπο ἀπαράδεκτο ἔδειξαν ὅτι ἦσαν δῆθεν µακρόθυµοι. ὁ γνωστὸς συγγραφέας τῆς «Κλίµακας» γράφει ἐπίσης γιὰ τὶς ἀσυνείδητες ψυχικὲς καταστάσεις µὲ ποιητικὸ τρόπο: «Γνωρίζοµε πὼς εἶναι πάµπολλα τὰ τέκνα τοῦ θυµοῦ.Ἱερὰ Μονὴ Παρακλήτου. σελ170-171) Τέλος ἂς ἀκούσουµε τί ἀναφέρει ὁ ἄγ. Ἔτσι µὲ τὴ σιωπὴ ἐναποθήκευσαν µέσα τους τὴν µνησικακία. Ἔτσι µὲ τὸ ἕνα πάθος ἀπηλλάγησαν ἀπὸ τὸ ἄλλο ! Καὶ ἡ µακροχρόνια λύπη τους διελύθη! ∆ιότι ἐκεῖνος ποὺ τοὺς λύπησε ἢ ζήτησε συγχώρηση ἢ ἔδωσε τὶς ἀπαιτούµενες ἐξηγήσεις. Ἔκδ. διότι συνείδησις λέγεται εἰς ἐκεῖνα µόνον.» (Κλίµακα. διότι µὲ τὸ µελάνι ( τῆς µνησικακίας) ἔδιωξαν ἀπὸ τὴν ψυχή τους τὸ περιστέρι ( τὴν εἰρήνη δηλαδὴ καὶ τὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος)…. Αὐτοὺς τοὺς ἐλεεινολόγησα περισσότερο ἀπὸ τοὺς πρώτους. Αὐτοὶ φαίνονταν γεµάτοι πραότητα καὶ κολακευτικὴ εὐγένεια καὶ φιλαδελφία καὶ εὐπροσηγορία. Εἶδα ἐπίσης καὶ µερικοὺς ἄλλους µὲ καρδιὰ ὑποδουλωµένη στὴ λαγνεία καὶ στὴ γαστριµαργία. ἂν αὐτὴ καµµίαν φορὰν δὲν σὲ κατηγορῆ εἰς κανένα πράγµα. ἂν καὶ νόθο. Καὶ ὅλα εἶναι φοβερά. ποὺ ἠξεύροµεν καὶ ὄχι σὲ ἐκεῖνα ποὺ δὲν ἠξεύροµεν. τὰ ὁποῖα ὁλότελα δὲν .Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναῒτης. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸν Ἱερεµίαν « βαθεία ἡ καρδία παρὰ πάντα»( ιζ` 9) καὶ πολλὰ λεπτὰ πάθη εὑρίσκονται κεκρυµµένα µέσα εἰς αὐτὴν .
λέγων «ἐκ τῶν κρυφίων µου καθάρισόν µε» ( Ψαλµ. Κατὰ µία ἔννοια εἶναι πιὸ τυφλοί. µὲ τὴν φόρµουλα τῆς γενετήσιας ἀπώθησης» θὰ γράψει ὁ Ἔριχ Φρὸµ στὸ βιβλίο του «ἡ Ἀποστολὴ τοῦ Φρόιντ»(. ἔπεσαν στὴν τραγική πλάνη νὰ ἐµπιστευθοῦν τὴν ἀκάθαρτη συνείδησή τους.ἠξεύρει οὔτε ἐκεῖνος ποὺ τὰ ἔχει. ὅτι αὐτὸ ποὺ χρειάζεται συµπλήρωση ἢ καλύτερα ριζικὴ ἀναθεώρηση. ὅπερ σηµαίνει. γιατί πιστεύουν πὼς βρῆκαν τὴν ἀπάντηση στὴ ζωή. ποὺ ἐτάζει µόνος τὰς καρδίας. οὔτε ποτὲ ὁµολόγησαν ὅπως ὁ Σολωµόντας ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι ὁ µόνος ποὺ γνωρίζει τὴν καρδία τῶν ἀνθρώπων. 39 ).Ἐκδόσεις « Φῶς». διὰ τοῦτο σύ πίστευε πάντοτε. 223). εἶναι τὸ θεωρητικὸ κατασκεύασµα τοῦ Φρόιντ καὶ τοῦ Λακᾶν . 13). ιη΄. λέγοντας «ἐκ τῶν κρυφίων µου καθάρισόν µε». καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα παρεκάλει ὁ ∆αβὶδ νὰ καθαρισθῆ . σελ. Τὰ παραπάνω δὲν ἀφήνουν περιθώριο ἀµφιβολίας ὅτι οἱ Πατέρες γνώριζαν τὸ ἀσυνείδητο καὶ «κάτι» παραπάνω ἀπὸ τοὺς ψυχαναλυτές. η`. Ἁγίου Νικοδήµου Ἁγιορείτου . οἱ ψυχαναλυτὲς –οἱ ὁποῖοι στὸ σύνολό τους ἦσαν ἑβραῒκῆς καταγωγῆς ἀπόγονοι τῶν µεγάλων Ἑβραίων προφητῶν . στὴν οὐσία εἶναι οἱ πλέον ἀσυνείδητοι ἄνθρωποι! Καὶ τοῦτο διότι. Ἔτσι «Οἱ περισσότεροι ψυχαναλυτὲς καὶ αὐτὸ ἰσχύει καὶ γιὰ τὸν Φρόιντ δὲν εἶναι λιγότεροι τυφλοὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα µέλη τῆς κοινωνικῆς τάξης τους µπροστὰ στὶς πραγµατικότητες τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης καὶ στὰ ἀσυνείδητα κοινωνικὰ φαινόµενα. κατὰ τὸν Σολωµόντα: « Σῦ µονώτατος οἶδας τὴν καρδίαν πάντων τῶν υἱῶν ἀνθρώπων ( Γ ` Βασιλειῶν. (« Ὁ ἀόρατος πόλεµος». ὅτι δὲν εἶναι καθαρὰ ἡ καρδία σου τελείως ἀπὸ τὰ κρυπτὰ πάθη καὶ λεπτὰ .σελ:115). Ἡ τραγικὴ ἀντίφαση ποὺ µποροῦµε νὰ διακρίνουµε στοὺς ψυχαναλυτὲς εἶναι ὅτι ἐνῶ ἐνασχολοῦνται ἀσταµάτητα µὲ τὸν ἀσυνείδητο ψυχικὸ κόσµο τοῦ ἀνθρώπου. . Καὶ τοῦτο διότι ποτὲ δὲν γονάτισαν µὲ ταπείνωση πρὸ τῆς εἰκόνος τοῦ Χριστοῦ παρακαλώντας τον ὅπως ὁ ∆αυίδ.τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς µόνον τὸν Θεὸν .
ἂν δὲν ἦσαν «τυφλοί» καὶ πνευµατικὰ νεκροί. µὲ τοὺς θεοφόρους προφῆτες τῆς Ἁγίας Γραφῆς: «Τὸν Φρόιντ λοιπόν σᾶς τὸν παρέστησα µήπως τὴν τελευταία φορὰ σὰν τὴν µορφὴ τοῦ Ἀβραάµ. ἢ ὁ ἀσυνείδητος ἑαυτός. τὸ ξέρουµε ὅλοι. ὅτι κανένας ψυχαναλυτὴς δὲν µπορεῖ νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ἀντιπροσωπεύει. Γι’αὐτὸ κατὰ µίαν ἔννοια. ἐκχυδαῒσµένοι καὶ ἀφηρηµένοι ὅροι δίχως καµιὰ ἀξία. οὔτε κατὰ τὸ ἐλάχιστο. νὰ τονίσουµε ὅτι ὅροι ὅπως εὐσπλαγχνία. ἂν ὑπάρχει. Αὐτὸς ὁ ἕνας µόνο ὑπῆρξε ὅσο ζοῦσε ὁ Φρόιντ.… …Ὡστόσο. Οὔτε θὰ διανοοῦντο ποτὲ νὰ συγκρίνουν ἕναν ἀγχώδη νευρωτικὸ ψυχαναλυτή. δίχως τὴν ἀναφορὰ στὸν Χριστὸ καὶ τὴν ἀληθινὴ θεογνωσία καὶ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεὸ εἶναι ἁπλῶς νεκροί. ποὺ χρησιµοποιοῦνται κατὰ κόρον ἀπὸ κάθε θρησκεία καὶ Νεοεποχίτικο κίνηµα. γιὰ νὰ ὁδηγήσει τὴν ἀνθρωπότητα ὡς ἄλλος Μωϋσῆς στὴ γῆ τῆς Ἐπαγγελίας. ὅπως ἦταν ὁ Φρόιντ. εἶναι βέβαιο. 295 Λακᾶν «Τὸ Σεµινάριο» βιβλίο ΧΙ). ἀσυνείδητο. ἀγάπη καὶ ἐρωτικὴ ὁρµή. στὸν Νέο Παράδεισο ἐπὶ τῆς γῆς πρὸς δόξαν τῆς ἀνθρώπινης λογικῆς καὶ φυσικὰ τοῦ θανάτου.. µιὰν ἀπόλυτη γνώση. ἀναφορικότητα. τοῦ Ἰσαὰκ καὶ τοῦ Ἰακώβ. παρὰ ἕνας µόνο . δὲν θὰ τολµοῦσαν ποτὲ νὰ ἰσχυρισθοῦν ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι προβολή τοῦ ἔσω ψυχικοῦ κόσµου λόγω ἀναστολῆς τῆς Λίµπιντο. ἐλευθερία.» )σελ. ὁ ὁποῖος φανέρωσε τὰ ἐξ ἀποκαλύψεως ἀπόλυτα δόγµατά του στοὺς ἀνθρώπους. αὐτοκυριαρχία καὶ αὐτογνωσία.Καὶ πράγµατι: Ἂν οἱ µεγάλοι ψυχαναλυτὲς γνώριζαν τὴν ἀκαθαρσία τῆς ψυχῆς τους. Κλείνοντας τὴ σύντοµη αὐτὴ ἀναφορὰ στὴ ψυχανάλυση. δὲν µπορεῖ νὰ ὑπάρχει. Οἱ ἅγιοι µάλιστα Πατέρες τονίζουν ὅτι ἂν δὲν ἀγαπᾶς τὸν ἀληθινὸ ἐνσαρκωµένο Θεὸ δὲν µπορεῖ νὰ ἀγαπᾶς .. µποροῦµε νὰ ποῦµε ὅτι ἐκεῖνος στὸν ὁποῖο µποροῦµε νὰ ἀπευθυνθοῦµε. Προφήτης λοιπὸν ὁ Φρόιντ τῆς ψυχανάλυσης.
προσλαµβάνει ὑπάρχοντες ὅρους ἀπὸ τὴν Ἀρχαία ἤδη φιλοσοφικὴ ἐποχὴ . ἐγγονὸ τοῦ Ὁµηρὰ Ὀρχᾶν. ἀγάπη. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαµᾶς κατὰ τὸ διάλογό του µὲ τὸν Ἰσµαήλ. Γεώργιος Μεταλληνὸς στὸ βιβλίο του «Πῶς ἔγινε ὁ Πάπας ἀλάθητος». Ἡ ψυχανάλυση. ἤδη ἀποδίδει τοὺς καρπούς» θὰ γράψει σὲ µιὰ ἐπιστολὴ ὁ καθηγούµενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἀρχιµ.καὶ τοὺς ἀνθρώπους. ἀλλὰ ἀπὸ µιὰ εὐσεβιστικὴ καὶ Στωικίζουσα ἐκκοσµικευµένη ὀργάνωση µὲ χριστιανικὰ ἠθικὰ στοιχεῖα ὅπως εἶναι ἡ Φροϋδολακανικὴ σχολή.τοὺς ὁποίους παρέλαβαν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας γιὰ νὰ συγκροτήσουν τὴν Ἐκκλησιαστικὴ θεανθρωπολογία µὲ σκοπὸ νὰ θεώσουν τὸν ἄνθρωπο . ἀπαντᾶ στὸν Μουσουλµάνο ὅσον ἀφορᾶ τὶς ἠθικὲς ἀξίες τοῦ Μουσουλµανισµοῦ ὅτι ἡ ἐλεηµοσύνη. Ἱερὰ Μονὴ Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγίου Ὅρους . ταπείνωση. ποὺ ἐδῶ καὶ πολλὰ χρόνια ἔχει ἀρχίσει ἀπὸ τὴν ἑτερόδοξον θεολογίαν καὶ τὸν ἐσωτερικὸν εὐσεβισµόν. τὴν ὁποία παραθέτει ὁ π. Γεώργιος. ὁρµές. ποὺ συναντᾶ κανεὶς καὶ στὸν Μουσουλµανισµό.2000 . ἔχει πραγµατικὴ ἀξία µόνο ὅταν ἀπορρέει ἀπὸ τὴν ἀγάπη πρὸς τὸν ἀληθινὸ Θεὸ : «Ἐµοῦ δὲ εἰπόντος τὴν ἐλεηµοσύνην γέννηµα εἶναι τῆς πρὸς τὸν ὄντος Θεὸν ἀγάπης.. καὶ τὸν µᾶλλον ἀγαπῶντα τὸν Θεὸν καὶ µᾶλλον ἐλεήµονα εἶναι καὶ ἀληθῶς…» ( Ὀρθοδοξία καὶ Ἰσλὰµ. . ὅπως ἔρωτας.σελ.καὶ τοὺς χρησιµοποιεῖ γιὰ νὰ ὀργανώσει τὴν κοσµικὴ «ἐκκλησιαστική» ἀνθρωπολογία µὲ σκοπὸ… νὰ «ξεθεώσει» τὸν ἄνθρωπο! ∆υστυχῶς «ἡ διάβρωσις τῶν ὀρθοδόξων συνειδήσεων. µὴ συνειδητὸς ψυχικὸς κόσµος (ἀσυνείδητο) . Γιανναρᾶς εἰσηγεῖται πρόσληψη ὅρων καὶ µεθοδολογίας ὄχι ἀπὸ κάποια ἔγκυρη κοινῶς ἀποδεκτὴ µὲ τὰ σηµερινὰ δεδοµένα ἐπιστήµη. 25) Σύµφωνα µὲ τὰ παραπάνω ὁ κ.
ἀλλὰ τί νὰ κάνουν. ἔλεγε κάποτε σ’ἕνα πνευµατικὸ του παιδί: «Ξέρεις καθὼς σκεπτόµουν µιὰ φορά µοῦ γεννήθηκε ἡ ἀπορία. Οἱ ψυχίατροι καὶ οἱ ψυχολόγοι µοιάζουν µὲ τὸν τυφλὸ . Κοντὰ στὸν Γέροντα Πορφύριο σελ. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἐξακολουθεῖ νὰ παράγει ἐρωτευµένους µὲ τὸ Χριστὸ ἁγίους καὶ θεοφόρους «φάρους» ποὺ φωτίζουν τὸ σκοτάδι µας γιὰ νὰ µὴν τσακιστοῦµε στὰ βράχια αὐτοῦ τοῦ κόσµου. κάτι προσπαθοῦν νὰ κάνουν. αὐτὸς ὁ «ἀµόρφωτος πανεπιστήµων» καὶ ἀσκητὴς ποὺ φλεγόταν ἀπὸ Θεῖο ἔρωτα. . ὅµως τοὺς ψυχίατρους τοὺς ἀγαπῶ ». Γιαννιτσιώτη. αὐτὸς ποὺ µεγάλωσε καὶ ἀνέπνευσε «δροσερό» καὶ ἁγιασµένο ἀέρα στὸ Περιβόλι τῆς Παναγίας. 198 ). Ἔτσι σηκώθηκα καὶ πῆγα µερικὲς φορὲς στὸ Πανεπιστήµιο καὶ παρακολούθησα µαθήµατα ψυχιατρικής. ποὺ µὲ τὴν ἁφὴ προσπαθεῖ νὰ καταλάβη τὰ πράγµατα . Ὁ εὐσεβισµὸς δὲν ἔγινε θεσµὸς ὅπως στὴ ∆ύση.Ἐν τούτοις τὸ «γκρίζο νέφος» τοῦ εὐσεβισµοῦ δὲν κάλυψε εὐτυχῶς τὰ πάντα στὸν τόπο µας ἢ καλύτερα στὸ πληγωµένο σῶµα τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Ἔ. Πῶς εἶναι δυνατὸ νὰ ὑπάρχουν ψυχίατροι. (Κ. Ὁ γέροντας Πορφύριος. Ἡ ψυχὴ εἶναι πολὺ βαθιὰ καὶ µόνο ὁ Θεὸς τὴν γνωρίζει… Τὴν ψυχιατρικὴ δὲν τὴ θέλω. ποὺ βρίσκονται γύρω του. πού δὲν πιστεύουν στὴν ψυχή.
