ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

‐

‐

‐

‐

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

όταν δηλώνει μερισμό. κρίνοµαι.gr/ sapiens@otenet. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. ἀποδεικνύοµαι κ. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. πέφυκα κ. δοκῶ. Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο. Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική. __________________________________________________ 1. εἰς.α. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. Όταν ένας προσδιορισμός. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. διαίρεση. ὀνοµάζοµαι. β) με τις προθέσεις ἐπί. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. προσαγορεύοµαι.α. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι. περί.gr . Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση.α. ὑπέρ. πρὸς + αιτιατική.3. πρός. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. ιδιότητα.philology‐online. ἀποβαίνω. γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική. ἔφυν. περί. κατὰ + αιτιατική. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. 4.α. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό). __________________________________________________ 2. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1. 5. εἰς. λαγχάνω. ἐκβαίνω κ. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. ύλη και αξία. ὡς + αιτιατική. ὑπὲρ + αιτιατική. ἀκούω κ. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. όταν δηλώνει τοπική έκταση. ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ. 2.gr και sapiens@sch. 4. ἡγοῦµαι κ. περί. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά. 3. τυγχάνω. του κατηγορουμένου. 2.α. φαίνοµαι. Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις. 3. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ. διατελῶ. χειροτονοῦµαι. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική.

κι όχι με το υποκείμενο. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. 10. Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία. ἔστιν ὅστις = κάποιος. Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. 9. 6.gr/ sapiens@otenet. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. 19. μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά. Χρονικές είναι συνήθως. Δηλαδή. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. 8. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. 15. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία. τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί. Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. ἐγὼ – υποκείμενο. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του. το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση.5. 11. ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική.philology‐online. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης.gr και sapiens@sch. Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς. Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. 13. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό. τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο. παιάνων καὶ στεναγµάτων. 12.gr . είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου. Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. 18. 20. Στα αρχαία ελληνικά. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. Μια πλάγια πτώση. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. 17. 16. όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. 7. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. 14.

27. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. τιµωρῶ = βοηθώ. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). 22. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική. 30. Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές. οι οποίες δέχονται άρνηση µή. 32. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης. 24. Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική. 28. που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. 23. Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο.21. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. –τή. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού. 35. τοπικά και ποσοτικά. δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου.χ. Τα ρηματικά επίθετα σε –τός. 34. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου. 31. 26. στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης). –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι. 33.gr . τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. 36. Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. 29. 25. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν. Αν είναι αρνητική.gr/ sapiens@otenet. Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή. Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση.philology‐online. Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά. ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός.χ. γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι.gr και sapiens@sch.

στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ. γηροκομώ). Κακῶς πράττω = δυστυχώ. 39. είναι αντικείμενα του ρήματος). ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο. 54. (τὸν θεὸν = λατρεύω). κακῶς ποιῶ = βλάπτω. Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική. Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. Εὖ πράττω = ευτυχώ. Το επίθετο ποικίλος – η – ον.37. είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος. έχω υπόψη μου.philology‐online. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι.χ. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ. Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία. Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος. 42. λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση. 51.gr/ sapiens@otenet. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση.χ. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι. 43. τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ. ως ευκόλως εννοούμενη. περιποιούμαι. 38. σχεδόν πάντοτε. 44.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. 40. Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού. (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία. 41. τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια). Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο.gr και sapiens@sch. όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). δηλαδή στην αλήθεια. Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν. Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. 45. Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. Εὖ λέγω = επαινώ. 49. 47. 48. 52. Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. γενική και απαρέμφατο). Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. 53. . Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ). 50. όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. 46. που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. η οποία παραλείπεται. Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς.

Ζηµία = πρόστιμο.θ.gr . πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό. 71. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί.» είναι τροπική. 70. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἥκω + τροπικό επίρρημα. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή.Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική.λ. µε τα οἷος και ὅσος). Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα». 67. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. τιμωρία. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις. ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ). ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη). αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα. 69. καὶ ἂν (κἄν). 58. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική. 59.55. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. 65. 68. Ἄλγος = πόνος. 60. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος. 64. Πόνος = κόπος.gr και sapiens@sch. δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα. κεῖµαι.. 63. δυνητική οριστική.τ. Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας. Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση. όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος. ἂν καὶ κ. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. 56. Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές. Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη). τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό. Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. οὐδ’ εἰ. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. 62. Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική. 57. Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση. β) είναι τελική. Οι προστακτικές φέρε. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω. Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να. Εἶδος = μορφή.philology‐online. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα. όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη.gr/ sapiens@otenet. 72. ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική.ν.. Με τα ρήματα ἔχω. Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις. υποφέρω. έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν. 61. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου. Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα. 66.χ. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση. Ἐφίεµαι = επιθυμώ. Καθορῶ = διακρίνω.

β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα.χ. με τη μεσολάβηση ενός καί (π. Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. 74. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα. 82. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. 80. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα.χ. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή. 86. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας.λ. ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν. έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. Δηλαδή. Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. πρόσθεν ἤ. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. 81. 85. Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική. 75. η οποία συνοδεύεται από το ἤ. όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης.gr . ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω). Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι. όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο.73. αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό. όταν αναφέρεται σε πρόσωπα. 76. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ. 79. είναι δευτερεύουσες χρονικές. 83. Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. τότε το αίτιο είναι τελικό. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. 78. επειδή κ. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση.philology‐online. τότε δεν είναι μεταβατικό. Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ. Κακῶς λέγω = κακολογώ. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά).gr/ sapiens@otenet. Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός).τ. Σε αντίθετη περίπτωση. γιατί. 77. Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω. ὕστερον ἤ. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα. 84. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο.gr και sapiens@sch.

θ) ἢ ὥστε. βουλοµένῳ. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί.87. όταν είναι έναρθρα. ε) παρὰ + αιτιατική. µέλει. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας). πρῶτον. η) ἢ + ολόκληρη πρόταση.philology‐online. Τα ρήματα δεῖ. 89. ἀχθοµένῳ. Επίσης. οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του. 94. Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα. µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. αὐτίκα. ὡς + απαρέμφατο. ἐνδεῖ. γ) ἀντὶ + γενική. µεταµέλει. χαρακτηρίζονται ως γενικές. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική. είναι δοτική προσωπική ηθική.gr . Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο. Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 92. 2. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας). Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο. 91. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα. δ) πρὸ + γενική. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική. 1. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού). 88. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου.gr/ sapiens@otenet. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. 93. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. 90. Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα. Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. αν υπάρχει μια δοτική.gr και sapiens@sch.

µεστῶ. µέτεστί µοι τινός. ἀκροῶµαι. ᾔσθετο βοήν). ἄρχοµαι. σιωπῶ. 3.χ. ἀδικῶ. Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. ἐπιορκῶ. Τα ρήματα: ὁρῶ. ἀφειδῶ. ἀποδιδράσκω. περιµένω. κακῶς ποιῶ. µεταµέλει µοι τινός. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. ἀντέχοµαι. ακούω (+αιτιατική. 3. αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές. προνοῶ. δέδοικα. ἐπιλανθάνοµαι. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. οἰκῶ. ἀντιλαµβάνοµαι. ἀπορῶ. µέλει µοι τινός. ἔχοµαι. 7. καταπλήττοµαι. ἐφίεµαι. Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. φοβοῦµαι. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. διαµαρτάνω. ἀποφεύγω. 5. εὐπορῶ. ὄζω. µεταλαµβάνω. φιλῶ. οἰµώζω. ποθῶ. 4. 4. ὀρέγοµαι. ἐπιλείπω. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). θεραπεύω. θιγγάνω. γλίχοµαι. θωπεύω. λήγω. µένω. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. θηρεύω. λοιδορῶ. ἐνεδρεύω. σπανίζω. κληρονοµῶ. 2. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). φεύγω. 9. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. ἁµαρτάνω. 5. ζηλῶ.philology‐online. πλήθω. φυλάττοµαι. παύοµαι (=σταµατώ). ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. γεύοµαι. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). δέοµαι. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι.gr και sapiens@sch. κοινωνῶ. εὐλαβοῦµαι. όσφρηση. λαµβάνοµαι. Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. 12. θαρρῶ. γεύση. κελεύω. π. 2. ἐξαµαρτάνω. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. ὄµνυµι. ὀλιγορῶ. δράττοµαι. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω.gr/ sapiens@otenet. κήδοµαι. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. µέµνηµαι. ἐπιλαµβάνοµαι. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω. κακουργῶ. ἐπιµελοῦµαι. χρῄζω. µεταµέλοµαι. ψαύω. πενθῶ. ακοή): ἅπτοµαι. διώκω. ὠφελῶ. ἐξικνοῦµαι. δακρύω. θρηνῶ. κακοποιῶ. ἐρῶµαι (=επιθυµώ). ἀλγῶ. µνηµονεύω. στέροµαι. εὖ λέγω. εὐεργετῶ. εὖ ποιῶ. πίµπλαµαι. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. ἀµελῶ. ἐφικνοῦµαι. ἐκπλήττοµαι. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω. κακῶς λέγω. οσμή. λανθάνω.gr . πνέω. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. 11. ποθῶ. ὀνίναµαι. κλαίω. αἰσχύνοµαι. 10. σιγῶ. εὐλογῶ. γέµω. κολακεύω. πειρῶµαι. δηλώνεται έµµεση αντίληψη). δεῖ µοι τινός. 8. βλάπτω. ἐρῶ (=αγαπώ). Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. σπεύδω. ὀσφραίνοµαι. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω. ἀγαπῶ. 6.

ὁµονοῶ. στασιάζω. 2. κατά. διαδοχή: ἕποµαι. κρατιστεύω. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι). 9. χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). ἀρήγω (=βοηθώ). περίειµι. 16. θάνατο). προσίηµι. φθονῶ. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). πέφυκα. διαφέρω. 7. υπεροχή: ἡττῶµαι. λύω. δεσπόζω.14. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. κεράννυµι. συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα). 4. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι.. λυσιτελῶ. περί. 15. ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. ἀµφισβητῶ. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης). ἀπέχοµαι. τιµωρῶ (=βοηθώ). 6. πελάζω. εἴκω (=υποχωρώ). 19. στρατηγῶ. αρμόζει. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. ἐκ. χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές. περιγίγνοµαι. λοιδοροῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. 17. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω. 12. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. ἀπειθῶ. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. πείθοµαι. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι. Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ). ἐπιµείγνυµαι. ὑπερτερῶ. ἄπειµι. από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). µάχοµαι. ὑπό. ἐρίζω.gr/ sapiens@otenet. γίγνοµαι.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . συναρµόττω (=ταιριάζω). σπονδὰς ποιοῦµαι. δουλεύω. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι. 10. αἰσθάνοµαι + γενική. ὁµοιάζω. διαφορά. κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. πολεµῶ.philology‐online. συντυγχάνω. σύν. ἐντυγχάνω.. ἐνοχλῶ. ἀρέσκω. Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. 8.gr και sapiens@sch. ἀριστεύω. λείποµαι. Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα). τυραννῶ. ἀπειλῶ. πλεονεκτῶ. ἀµύνω (=βοηθώ). συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι). 3. ὁµολογῶ. ἀπολείποµαι. ἐπί. ὑστερῶ. ἐλευθερῶ. 11. ἔοικα. ὑπέρ. ἀκολουθῶ. 18.. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω.. Ρήματα σημαίνουν πρέπει. Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση. ἔφυν. ὀργίζοµαι. ἡγεµονεύω. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία. συνᾴδω (=συµφωνώ). βοηθῶ. ἐπιτιµῶ. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν. µείγνυµαι. 22. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). ένωση: ὁµιλῶ. 20. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ.π. παραχωρῶ. προέχω. ἐπιβουλεύω. 5. 21. παρά. ἀφίεµαι.χ. µειονεκτῶ. πρωτεύω. πρός. ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός).. βασιλεύω. πρό. κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε.

δίδωµι. ἀποδείκνυµι. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 4. 2. ἀποστερῶ. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. διδάσκω.gr . λαµβάνω. µακαρίζω. προσαγορεύω.gr/ sapiens@otenet. γεµίζω. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα. 1. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω. ἀγορεύω. διώκω. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ. είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. εἰσπράττω. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. παραλαµβάνω. µεστῶ. τιµωροῦµαι. γράφοµαι. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω. τρέφω. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. 4. ἐρωτῶ. οἰκτίρω. κρίνω. 1. 2. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. πιπράσκω. 5. καθίστηµι. ἄγω. ἐργάζοµαι. λέγω. καλῶ. τα εκλογής. 7. ἀποστερῶ. 1.gr και sapiens@sch. (Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. ἐκτιµῶ. ἐρηµῶ. 2. Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω. ἀποδίδοµαι (=πωλώ).(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. εἴργω (=εµποδίζω). ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. ἱκετεύω. ἐλευθερῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. ἄγαµαι. κρίνω. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. 3. παύω. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. µανθάνω. ἡγοῦµαι. ὀνοµάζω. πωλῶ. κωλύω.philology‐online. χωρίζω. ζηλῶ. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. τιµῶ. αἱροῦµαι. ἀξιῶ. τίθηµι. 4. ἀπολύω. ἀνερωτῶ. 5. µισῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω. πληροφοροῦµαι. χειροτονῶ. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. εὐδαιµονίζω. παρέχω. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. 3. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. ὠνοῦµαι (=αγοράζω). ἕλκω. ἐπαινῶ. 3. δικάζω. το πράγμα ή το άψυχο. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). Η άλλη. ἀποφαίνω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. ἀγοράζω. κενῶ. ποιῶ.

ενδέχεται. πρό. 3. ἀνάγκη ἐστι. Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται. ἔξεστι. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. κωλυτικά ή απαγορευτικά. δοκεῖ. ἔνεστι (=είναι δυνατό).gr και sapiens@sch. γνωστικά. φθονῶ. Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να.. ὁµοιάζω. εἰκός ἐστιν. συνδιαλλάσσω. καιρὸς ἐστίν. ὥρα ἐστίν. 5. ἄξιόν ἐστι. ᾄδεται. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας. εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο). δεῖ. κατά. ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων.philology‐online. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο). Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά. δυνατὸν ἐστίν. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. προσήκει. µεταδίδω. µέλει. σύν. νοµίζεται. εὖ ἔχει. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω. χρή. χρεών ἐστι. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. ὁµολογεῖται κ. τιµῶµαι. ἐκ.gr/ sapiens@otenet. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. δυνητικά ή αποπειρατικά. 4.. Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ. 2. 2. 1. παραγγέλλω. Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2. 1.8. πάρεστι. κελευστικά ή προτρεπτικά. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ.α. θρυλεῖται. ἀναγκαίως ἔχει. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων.α. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν). πρέπει. ἀδύνατόν ἐστιν. 1. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. σπάνια τα αισθητικά. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. 3. δοξαστικά. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά). Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. δίδω.gr . Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. δεικνύω. καλῶς ἔχει. λέγεται. 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.

Β.gr . 4. γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή. οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας. Έναρξης – λήξης (ἄρχω.λ. καθίσταµαι. ii. δ) ως ουσιαστικό. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο). ὀργίζοµαι.). Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις. φαίνοµαι.philology‐online.λ. π. Ως προσδιορισμός: α. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο. οἴχοµαι. τότε αυτές είναι τελικές). Γ. ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε. θαῦµα.χ. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.τ. Εἰµί. γίγνοµαι. ἄρχοµαι. κυρίως σε ορισμούς. τυγχάνω. φθάνω. ὑπάρχω. του κατά τι ή της αναφοράς i. ἐπιτήδειος. ἀλγῶ. ὁ λέγων.χ. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική. Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο). παρασκευάζοµαι. φανερὸς εἰµὶ (σηµ. τάττω κ. λυποῦµαι κ. ἥδοµαι. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική.gr/ sapiens@otenet. ἄχθοµαι. με ρήματα κίνησης: πέµπω. αἱροῦµαι. ὁ διώκων. γίγνοµαι). γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. β. ἀγαθός. οὕτω. Έχει συνήθως άρθρο. κίνδυνος. ἀγανακτῶ. Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις.χ. με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. διατελῶ. γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ. ii. του σκοπού ή του αποτελέσματος i. π. β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση. Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα.χ. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. ἡδύς. έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. ὑπάρχω. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο. διάγω. από τα ουσιαστικά: σχολή. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. από τα επίθετα: ἄξιος. ἱκανός. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. 6. λανθάνω. π. Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του. Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο. 5. φόβος.χ. Δέχεται άρνηση οὐ. βαίνω. διαγίγνοµαι. λήγω. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. π. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α. π. παύοµαι). Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά.gr και sapiens@sch.3. δῆλός εἰµι. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην. 7. χαίρω. ἥκω.τ.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα.

κάµνω. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. Δ. διότι. κακῶς ποιῶ. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. αἰσθάνοµαι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. ἡττῶµαι. καὶ ταῦτα. Παίρνει άρνηση µή. και αν. Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Β.gr . Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν. Ε. πάνυ. πυνθάνοµαι. Νικῶ. Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. εὐ ή καλῶς ποιῶ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. λείποµαι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική. Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). Παίρνει άρνηση οὐ. Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. περιορῶ. κρατῶ. µανθάνω. Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους).gr/ sapiens@otenet. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. χάριν φέρω. μολονότι + οριστική. Γ. Παίρνει άρνηση οὐ. αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. υπόθεση. ἀποδείκνυµι. ἁλίσκοµαι. ἐπίσταµαι. Συνοδεύεται με τα καί. δηλώσεως. Β. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον. επειδή + οριστική. Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση. οἷον δή. γνώσης. εναντίωση.λ. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. κατανοῶ. σύνοιδα. καµάτου (ἀνέχοµαι. ἀπαγορεύω. λαµβάνω. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς. Α. µέµνηµαι). αν + οριστική ή + υποτακτική. Στ. Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική.philology‐online. ∆είξης. Ε. και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. ἀπεῖπον. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική. ὑποµένω. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. τρόπο. αιτία. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση. χαρίζοµαι. ἀδικῶ. ἅτε δή. στην κατάλληλη έγκλιση. ἔχων. εὑρίσκω. οἷα δή. Επομένως. ἀγγέλλω κ. ‐ώντας). Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. δηλαδή με τα γιατί.∆. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. Μεταφράζεται με τα αν και. οἷον. Αίσθησης. Ανοχής. Επομένως. Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς. Μεταφράζεται με τα εάν. ἀπείρηκα). ὁρῶ. Οι τροπικές μετοχές ἄγων. Παίρνει άρνηση οὐ. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. καρτερίας.τ. γιγνώσκω. ἅτε. Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς. Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. καρτερῶ. λαβών.). οἶδα. Παίρνει άρνηση µή. καίπερ. φέρων. Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική. σκοπό.gr και sapiens@sch. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία.

ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί. β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. οὐκ ἂν ἔπασχον.gr και sapiens@sch. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι.philology‐online. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση. λεξάτω. ἐπανέλθωµεν. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν.gr . ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος. δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο.gr/ sapiens@otenet. ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί.ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες. γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης. β) Εἰ σὺ βούλει. γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. εἰσὶ καὶ θεοί. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος. Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης.

περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας.χ. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα. β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε. Είναι δε εξαρτημένο. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων. ο μέλλοντας και ο παρακείμενος.gr και sapiens@sch. δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]). εὑρήσεις. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι. Και στις δύο περιπτώσεις. κρίνατε. οὐκ ἂν ζώῃ. ευκτική). Υπόθεση Απόδοση ἐάν. Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς. ἄν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν.gr/ sapiens@otenet. προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση). [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. πλην του μέλλοντα). ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος. από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα.philology‐online. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική. α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο. Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις. ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα). υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων. [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π.gr .

[Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν.γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον. β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του. κάκιστα ἀπολοίµην. ἐπῄνεσεν ἄν. Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. ἀπέκτεινον. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν. ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π. συνήθως. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου). ἐτεθνήκει. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr/ sapiens@otenet. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν.philology‐online.gr . Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική.gr και sapiens@sch. Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης. παρακείμενος). ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση. η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν. απαντά σε χρόνο αόριστο. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ.χ. ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου. Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν. ἄν. που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο.

Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. 5.χ. –τή. τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. που ονομάζεται υποθετικός λόγος.τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται. Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου. κρυπτός – ή – όν. 4. ἄν. Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο. Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. ἤν. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο. Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος. Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός. Γενικά. 2ο. 8. Όταν έχουν παθητική σημασία. Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί. Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.χ. κάτι που υποθέτουμε. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). –τέα. π. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος. αλλά για αντικείμενο. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. Σημαίνουν ό. Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη). Διαφοροποιούνται στη μετάφραση.χ. 1. γραπτέος – α –ον. ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός. –τόν.philology‐online. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί). ἐάν. 2.χ. 7.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . Μεταφράζονται: 1. και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα.gr/ sapiens@otenet. –τέον.) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται).gr και sapiens@sch. 6. π. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα.χ. 3. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ.

Η ανάλυση είναι ίδια. γνωστικά.gr και sapiens@sch. β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις. λόγω του συνδετικού εἰµί. Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση).gr/ sapiens@otenet. Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση. ερωτηματικά. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β]. όπως και στην απρόσωπη σύνταξη. Ισχύουν τα ίδια. Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο. Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση.).). Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση). αισθητικά. Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος. –τέα (θηλ. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά. όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή.Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ. 2. ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν. Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση).philology‐online. αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. 1. εκτός του ουδετέρου. 3. δοξαστικά. αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. 4. 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη. Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • .

ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). προτρεπτικά. ο αόριστος στην οριστική. επιπλέον. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω. ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική. Θεωρούνται. Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός.philology‐online. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας. ευχετικά. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. ιστορικοί χρόνοι η ευκτική. όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί]. η προστακτική. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση. πλην του μέλλοντα)]. συμβουλευτικά. η ευκτική. Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση. που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους).gr . στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή. ο υπερσυντέλικος. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών). το απαρέμφατο και η μετοχή. το απαρέμφατο και η μετοχή. παρακλητικά. • ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. ο παρακείμενος. [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας.gr/ sapiens@otenet.• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά. ο μέλλοντας. ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο.gr και sapiens@sch. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. αιτητικά. απαγορευτικά και αποτρεπτικά). [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. καθώς και η υποτακτική.

ὑβριστὴς ἂν εἴης. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. δοξαστικά. λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. έλεγχο. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση.gr 1. ανάμνηση. γνωστικά. γνωστικά. 3. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην. αισθητικά. προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή). που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. αισθητικά. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι. ἀπειλῶ κτλ. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. ανάμνηση. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. δεικτικά. δεικτικά. 2. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα. δηλωτικά. Ν Υ Σ λεκτικά. ὄµνυµι. αντίληψη. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. δεικτικά. δηλωτικά. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. μάθηση. ὑπισχνοῦµαι. αντίληψη. λεκτικά.gr/ sapiens@otenet. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα.philology‐online. μάθηση. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. προσδοκῶ. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. 4. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου.gr και sapiens@sch. προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική. ἐπαγγέλλοµαι. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. αισθητικά. γνωστικά. δηλωτικά.

απόκριση. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου.gr και sapiens@sch. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται. 5. Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]).ο. γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. ανάλογα με τη σημασία του. μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση.Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). 6. Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). άγνοια κ. Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος]. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. απόδειξη.philology‐online. Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. 8. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου.κ. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. γνώση. με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος). Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου. δήλωση. 7. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως.gr/ sapiens@otenet. Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου. θαυμασμό.gr . Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό.

ὁπόσος οἷος. Σε ποιο µέρος. (=από πού.gr . ὁποῖος ἡλίκος. ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη.gr/ sapiens@otenet. ὅποι ὁπόθεν ᾗ. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ. ὅπου οἷ. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία.) πῇ. (=ποιος από τους δύο. Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν.) πόθεν. ὅπῃ ὡς. Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς.) ποδαπός. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν. (=τι λογής.) πῶς.) πηλίκος. πότερος. (=πού. ποῖ.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν.) πόσος. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη.philology‐online. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση). (=σε ποιο µέρος. ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr και sapiens@sch. (=από ποιον τόπο. ὅστις ὁπότερος ὅσος. (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας.) ποῦ. ποῖος. τίς. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη.

gr/ sapiens@otenet. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν. Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. ευχετική ευκτική.philology‐online. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. ἐκέλευε µε λέγειν. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό).gr και sapiens@sch. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών). ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο.gr . ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν. συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική. αποτρεπτική και απλή προστακτική.

[Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. εξέταση. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος). μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. 2. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας. στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι. την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά].Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ). Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr/ sapiens@otenet. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. απόπειρα.philology‐online.gr . Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ.gr και sapiens@sch. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. προσοχή και προφύλαξη. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία. φροντίδα. σκέψη. ἠπόρουν ὅποι τραποίµην.

Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή. η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο.gr . 2. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο. Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική. 2. στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους. Το πρόσωπο αλλάζει. Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση). 9. χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online. 3. 5. 7. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο. ερωτηματικό). αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο. Αν το ρήμα. αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. είναι ιστορικού χρόνου. Η δυνητική οριστική διατηρείται. Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. 3. Η δυνητική ευκτική διατηρείται. άνω τελεία. διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους. 3. τότε: α) η δυνητική οριστική.gr/ sapiens@otenet.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. 4. 10. 1. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία. 2.gr και sapiens@sch. 6. 8.

μέσο ή τρόπο. εναντίον. όρο ή συμφωνία. υπεράσπιση. αναφορά. τόπο. χρόνο. συμφωνία ή αναφορά. υποταγή. τρόπο. καταγωγή. συμφωνία. σύγκριση ή παραβολή. αιτία. υπεράσπιση. τόπο.gr . αναφορά. τόπο. αναφορά. μέσο ή τρόπο. σκοπό. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). έλλειψη ή εξαίρεση. συνοδεία. έμμεση καταγωγή. προσθήκη. εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. ύλη. τόπο. αντικατάσταση. σκοπό. παραβολή ή σύγκριση. χρόνο. τόπο. τόπο (χρήση ποιητική). ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο. ‐ ‐ ‐ τόπο. τόπο (χρήση ποιητική). κατεύθυνση απλή ή εχθρική. αιτία ή σκοπό. χάρη ή ωφέλεια. αναφορά. βοήθεια ή συμπαράσταση. αιτία. τόπο. τόπο. ποσό. διανομή ή μερισμό. εξάρτηση ή επίβλεψη. τόπο. τόπο. τόπο. όργανο ή τρόπο. σύγκριση. τόπο. τόπο. αιτία ή ανταπόδοση. αιτία. ‐ αιτία. τόπο. χρόνο. κατεύθυνση. χρόνο. τρόπο. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). υποταγή. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. χρόνο. αναφορά. χρόνο. ασυμφωνία ή εναντιότητα. χρόνο. σκοπό. αναφορά ή αιτία. χρόνο. εξάρτηση. αιτία. χρόνο. αναφορά. σειρά ή ακολουθία. τόπο (χρήση ποιητική) . τόπο. προέλευση. συμφωνία. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. χρόνο. τόπο. τόπο. άμεση καταγωγή. ‐ ‐ τόπο. τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). τόπο. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον.gr και sapiens@sch. χρόνο. αναφορά. σκοπό. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. σκοπό. αναφορά. συνοδεία. τόπο. ύλη. προσθήκη. τόπο. σκοπό. αιτία.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο. τόπο (χρήση ποιητική).ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ .gr/ sapiens@otenet. τόπο. τρόπο.philology‐online. μέσο ή τρόπο. απασχόληση με κάτι. χρόνο. ποσό. χρόνο. αιτία. χρόνο. αιτία. χρόνο. υπέρβαση μέτρου ή ορίου. αιτία. τόπο. χρόνο. πρὸς ὑπὸ τόπο. τρόπο.

ἐπειδή. οὐδ’ εἰ. ἐπεί. ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι. οὐδ’ ἐάν. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί. ὡς (=διότι). ἄν καί.gr/ sapiens@otenet.philology‐online. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἄν.gr . ὅτε.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή. κἄν. καί εἰ. Κρίση ἐάν καί. ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα. ἐάν. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ.gr και sapiens@sch. ὅπως. διότι. της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ. καί ἄν. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ.

ἐπείδη.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε. ὡς. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ.gr και sapiens@sch.gr/ sapiens@otenet.gr . ὥστε. ὁπότε. ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα.ἤ εἴτε – εἴτε. του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐπεί. ὅταν ὁπόταν κτλ. εἰ . ἐφ’ ᾧ. πρίν.philology‐online.

Κτητική 2.philology‐online. Διαιρετική 4. Ιδιότητας 1. µέσος. Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς.gr και sapiens@sch. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. β) οι επιρρηματικές μετοχές. Αντικειμενική 2. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος. Αναφοράς Ν Υ Σ 5. Δημιουργού 3. 1. αὐτός. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. µόνος.λ.τ. ἅπας. δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. Ύλης ή περιεχ. Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. ὅλος. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. Αξίας 8. ἄκρος. ἔσχατος. ἕκαστος. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ. ἔρηµος. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. Αιτίας 7. Υποκειμενική 9.gr . Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1. Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2. Αντικειμενική 10. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1. 6. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί.gr/ sapiens@otenet.

gr και sapiens@sch.philology‐online.ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ. Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr/ sapiens@otenet.gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .