ΘΕΩΡΙΑ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜΗΤΣΕΛΟΣ   ΣΠΥΡΟΣ

1Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ:  Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ
«Ανήκει   στην   κατηγορία     των   σύνθετων   πραγμάτων,  όπως   όλα     εκείνα   τα   πράγματα   που   το   καθένα   τους   είναι   ένα   όλον   ,   αποτελούμενο   όμως   από   πολλά   μέρη»                      Αριστοτέλης, Πολιτικά

Α. Η δομή / τα μέρη της παραγράφου   Πρόκειται   για   την   κεντρική   ιδέα, «το   θέμα»  της   πα­ ραγράφου.    Βρίσκεται     συνήθως   στην   αρχή,  άλλοτε  στη μέση και σπανιότερα στο τέλος της παραγράφου.  Οι   επιμέρους   ιδέες   και   στοιχεία     που   αποδεικνύουν,  εξηγούν ή σχολιάζουν   τη θεματική περίοδο.   Είναι   το   συμπέρασμα,  μια   γενική   κρίση   που   ολοκλη­ ρώνει   το   νόημα   της   παραγράφου.   Βρίσκεται   στο  τέλος   της   παραγράφου   και  πολλές   φορές   παραλεί­ πεται. 

1. Θεματική   περίοδος 2. Σχόλια  ή  λεπτομέρειες

3.  Κατακλείδα

Παράδειγμα Στο   εύλογο   ερώτημα  «κι   εμείς   οι   Έλληνες   τι   πρέπει   να   κάνου­ με;»  η   απάντηση    απλή   αλλά   εξαιρετικά   δύσκολο   να   υλοποιηθεί  :  θα   πρέπει   να  γίνουμε  ανταγωνιστικοί σε όλα τα επίπεδα.(Θεματική πε­ ρίοδος)  Αυτό   σημαίνει   :   α)   να   παράγουμε   προϊόντα   που   ζητά   η   διεθνής   αλλά και η ελληνική αγορά, β) να παράγουμε σε κόστος που επιτρέπει τιμές   ανάλογες   προς   τις   διεθνείς   και,   ει   δυνατόν,     χαμηλότερες,     γ)   να   έχουν   ποιότητα και ποικιλίες που προτιμά η διεθνής κατανάλωση, δ) να συναλλασ­ σόμαστε   με   προοπτική   χρόνου. (Σχόλια)  Μόνο   έτσι   θα   μπορέσουμε   να   συνεχίσουμε  και να αυξήσουμε   τις  εξαγωγές  μας  και  θα  μπορούν  τα   ελληνικά   προϊόντα   να   αντιμετωπίσουν   επιτυχώς   τα   ξένα   και   μέσα   στην ελληνική αγορά.(Κατακλείδα) (Από   τον   ημερήσιο τύπο)   (Από τον ημερήσιο τύπο) Επισήμανση  :  Μερικές   φορές   η   αρχή   της   παραγράφου     έχει   το   ρόλο   μιας  εισαγωγής   ή  σύνδεσης   με   την   προηγούμενη   παράγραφο.  Έτσι, η   θεματική   περίο­ δος βρίσκεται στη δεύτερη  ή και στην τρίτη περίοδο  της παραγράφου, όπως  συμβαίνει στην επόμενη, όπου η πρώτη περίοδος είναι συνδετική / μεταβατική. Ένα μεγάλο  μέρος  της  εξέτασης  και του  συμπεράσματος  εξαρτάται   από   τους   ορισμούς   που   υιοθετούνται.  Ας   δεχθούμε   ότι   ο   πολιτισμός   ορίζεται   ως   το   σύνολο   των   ιδεών,  ενεργειών   και   επιτευγμάτων   που   μια   κοινωνία   έχει   αναπτύξει   και   επιτύχει   με   σκοπό   την   ευημερία  

των   μελών   της.  Η   ανάπτυξη   της   ιατρικής   και   των   φαρμάκων,  η   σύνθεση   και δημοσίευση  ενός  ποιήματος, μια  έκθεση  ζωγραφικής,  μια καλή συνταγή   μαγειρικής   και   η   παραγωγή   ενός   νέου   κρασιού   είναι   παραδείγματα   στοιχείων του πολιτισμού.      (Θ. Λιανός)  

Β. Μέθοδοι ανάπτυξης  της  παραγράφου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Παραδείγματα Αιτιολόγηση Διαίρεση Σύγκριση / Αντίθεση Αίτιο / αποτέλεσμα Ορισμό   και   διασάφη­ ση Αναλογία Συνδυασμός μεθόδων Πίνακας όπως κ.ν. σελ 78

1. ΑΝΆΠΤΥΞΗ

ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΊΓΜΑΤΑ

Στα   σχόλια   παρουσιάζονται   χαρακτηριστικά   παραδείγματα   που   βοηθούν  τον   αναγνώστη     να   κατανοήσει   ευκρινέστερα   το   γενικό,  αφηρημένο   ή   ασαφές   πε­ ριεχόμενο  της  θεματικής  περιόδου.  Όταν   είναι  εύστοχα  φωτίζουν  το νόημα καθώς  αναφέρονται   σε   οικεία   μας   πράγματα.  Πρέπει   όμως,   να   επιλέγονται   τα   πιο  αντιπροσωπευτικά, αποκαλυπτικά και οικεία παραδείγματα. Για να εισάγου­ με   τα   παραδείγματα   χρησιμοποιούμαι   συνήθως     λέξεις  /  φράσεις   όπως:    π.χ.,  για  παράδειγμα, χαρακτηριστικό παράδειγμα, λόγου χάρη κ.λπ. Παράδειγμα Τα   επαγγέλματα   στα   οποία   μπορεί   να   εφαρμοστεί   η   τηλεργασία   είναι   πολ­ λά.  Για   παράδειγμα,  η   παρουσία   ενός   γραφίστα   ή   ενός   δημοσιογράφου   σήμερα   δεν   είναι   απαραίτητη,   αφού   μπορούν   να   δουλεύουν   από   το   σπίτι   τους   χρησιμοποιώντας   τον   προσωπικό   τους   υπολογιστή.   Επιπλέον,   με   τον   ίδιο   τρόπο   μπορούν   να   εργάζονται     και     όσοι   απασχολούνται   στο   χώρο   του   ηλεκτρονικού   εμπορίου,  της   οικονομίας,  στην   παροχή  πληροφοριών   ακόμη   και   στην   εκπαίδευση.   Η   τηλεργασία   επομένως,   ανατρέπει   τις   παραδοσιακές   μορφές   εργασίας   και   απαιτεί την προσαρμογή μας στα νέα δεδομένα.  (Από τον ημερήσιο τύπο)
2. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΙΤΙΟΛΌΓΗΣΗ

Η   θεματική  περίοδος    αποτελεί   κρίση/άποψη   η   οποία   τεκμηριώνεται   με   την 

  σε   καθορισμένη   προθεσμία   ερωτάται   αν   θέλει και ποιους θέλει να τον κυβερνήσουν ως εκπρόσωποι του. αφού κ. Στα σχόλια  εξηγούνται τα χαρακτηριστικά  του  α΄ όρου και ύστερα τα διαφο­ ρετικά   χαρακτηριστικά   του   β΄   όρου.  Γιατί είναι το πολί­ τευμα   του     διαλόγου   όπου   ολόκληρη   η   ζωή   μιας   κοινωνίας   πυργώνεται   προς   την   επιτέλεση   μιας   ιστορικής   αποστολής   με   πλήρη   σεβασμό   προς   τα   ανθρώπινα   δι­ καιώματα   και   τις   βασικές   ελευθερίες. Παράδειγμα   “Mέσα   στην     ιστορική     πορεία     του   πνεύματος    δυο    αντίθετα     ρεύματα   υφαίνουν  με την ορμή τους την κίνηση των ιδεών.  εφόσον. Παράδειγμα Η   αγορά   εργασίας   συχνά   παρουσιάζει   τρία   προβλήματα   ταυτόχρο­ να. Η διαίρεση γίνεται με βάση κάποιο κριτήριο (διαιρετική βάση). δεν έχει πραγματοποιηθεί.  καθόσον.  σύνταξε. υποκύπτει και κυβερνάται σύμφωνα με το   Συνταγματικό   χάρτη   που   ο   ίδιος.  που   χωρίς   αυτά.  διότι.λπ. κάτι   που  δεν   έχει   άνετα  σαρκωθεί  στη   σκέψη  και στη διατύπωση.  προς    κάτι    ανείπωτο   ακόμη.   άτομα   που   προκειμένου   να   είναι   άνεργα   προτιμούν   να   εργασθούν   ορισμένες   ώρες   ή   ορισμένες   ημέρες   (υποαπασχολούμενοι)   και   άτομα   που   αναγκάζονται   να   εργασθούν   σε   θέσεις   εργασίας   των   οποίων   το   περιεχόμενο   είναι   άσχετο.  όμως. από την άλλη… κ.  άνθρωπος   αυθεντικός   δε   νοείται»   (Kώστας Tσιρόπουλος) 3.  χρησιμο­ ποιούνται  αντιθετικοί  σύνδεσμοι και  φράσεις όπως :  αντίθετα. Tο   άλλο  αντιστέκεται    και   προσπαθεί     με   σύνεση     και   περίσκεψη     να   . αλλά  θέλγει  σαν πυρετώδης   αναμονή.   αν και.   παρατηρούμε   ταυτόχρονα   άτομα   που   επιθυμούν   να   εργασθούν   και   δεν   βρίσκουν   κανενός   είδους   εργασία   (άνεργοι). Tο ένα  ωθεί  ακάθεκτα  προς   τα  εμπρός.  από τη μια ….  (Θ. Για πα­ ράδειγμα   η   εκπαίδευση   στη   χώρα   μας  (διαιρετέα   έννοια)  διακρίνεται     σε   βασική.   το ένα  ­ το άλλο κ.  Παράδειγμα   «  Στη   δημοκρατία   κάθε   άνθρωπος   είναι   σεβαστός.   ήτοι   ανεργία.  μολονότι .  με   τους   ελεύθερα   εκλεγμένους   αντιπροσώπους   του.  γιατί.   Γιατί  ή   πολιτεία   που   ο   ίδιος με ελεύθερη συγκατάθεση όρθωσε.   μέση και ανώτατη (είδη) με κριτήριο τη βαθμίδα (διαιρετική βάση).  Συνήθως χρησιμοποιούνται   διαρ­ θρωτικές   λέξεις   που   δηλώνουν   αιτιολόγηση  :  επειδή. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΣΎΓΚΡΙΣΗ .ά. Στα σχόλια  πα­ ρουσιάζονται   αναλυτικά   με   τη   σειρά   κάθε   μέρος  (είδος)  που   προήλθε   από   τη   διαί­ ρεση.ΑΝΤΊΘΕΣΗ Στη   θεματική  περίοδο   παρουσιάζονται  οι   δύο  όροι  της   σύγκρισης  ­  αντίθε­ σης.λπ.   με   τις   σπουδές τους ή τις ειδικεύσεις τους (ετεροαπασχολούμενοι).  Με   άλλα   λόγια.   υποαπασχόληση   και   ετεροαπασχόληση. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΔΙΑΊΡΕΣΗ Στη   θεματική   πρόταση   διακρίνουμε   τη   διαιρετέα   έννοια  (γένος)  στα   μέρη  της (είδη).   εν   όλω   ή   εν   μέρει.  Για   την   εξασφάλιση     της   συνοχής.παράθεση   πειστικών   επιχειρημάτων  στα   σχόλια. Λιανός) 4. Γιατί  ο   πολίτης   κάθε   τόσο. Για τη συνοχή στα σχόλια χρησιμοποιούνται λέξεις­φράσεις όπως :  πρώτον –  δεύτερον  – τέλος.  ωστόσο.

 Μπαμπινιώτης) 5.λπ.Παπανούτσος) Επισήμανση  Στην   επόμενη   παράγραφο   ακολουθείται   ένας   διαφορετικός  τρόπος  οργάνωσης  των σχόλιων.  Αυτή  τη στιγμή η διεθνής  παιδεία είναι απαραίτη­ τη για ταλαντούχους νέους και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στρατολογούν στελέχη   από   ολόκληρη   τη   Γηραιά   Ήπειρο.  Σχηματικά     ο  ορισμός έχει ως εξής : ΟΡΙΣΤΕΑ  ΕΝΝΟΙΑ      = ΓΕΝΟΣ     + ΕΙΔΟΠΟΙΟΣ  ΔΙΑΦΟΡΑ .          (Ε.  Παράδειγμα Η  επιτάχυνση   και   το   βάθος   της   κινητικότητας  την   τελευταία   δεκαε­ τία (αποτελέσματα) είναι   πρωτόγνωρα   σημεία  των   καιρών   και   η  αιτία  της   διαδι­ κασίας   αυτής   είναι   ένας  συνδυασμός   νομικών   και   οικονομικών   παρα­ γόντων. ανάλο­ γα   αν   ανήκει   στο   κόμμα   που   κυβερνά   ή   στα   κόμματα   τής   αντιπολίτευσης.  δηλαδή   το   πλησιέστερο   σύνολο   στο   οποίο  ανήκει.  Οι   ευρωπαϊκές   κυβερνήσεις. Για να ολοκληρωθεί  ο ορισμός δίνουμε και την   ειδοποιό διαφορά.   Είναι   πλήρως  καταξιωτική  στον   πολιτικό   λόγο   τού   κυβερνώντος   κόμματος   και   εντελώς  απαξιωτική  στον   λόγο   τής   αντιπολίτευσης. Στα σχόλια  εξηγείται η διαδικασία μετάβασης από το αίτιο  στα αποτελέσματα.   Ο   αντιπολιτευτικός   πολιτικός   λόγος   είναι   προβλέψιμα  απαξιωτικός:  ανυπαρξία   έργου  από   το   κυβερνών   κόμμα. κ.  Ο   ορισμός   της   έννοιας  ξεκινά   από   την   ένταξη   της   στο  γένος.  άγνοια   των θεμάτων. ανικανότητα χειρισμών. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΊΤΙΟ .  παρουσιάζονται   ένα  προς  ένα  τα αντίθετα γνωρίσματα : Παράδειγμα Η ρητορική τού  πολιτικού λόγου χρησιμοποιεί  αντίθετες τακτικές.(αίτια)     Η   δημιουργία   μιας   ενιαίας   ευρωπαϊκής   αγοράς   διευκόλυνε   την   ελεύθερη   κυκλοφορία   αγαθών   και   ανθρώπων  στην  Ευρωπαϊκή Ένωση.  όλο   και   συχνότερα   αναζη­ τούν αυτήν τη διεθνή διάσταση.      (Γ. Αντί   για παράθεση συνολικά των χαρακτηριστι­ κών   του   α΄  και   ύστερα   των   αντίθετων   του   β΄  όρου.  που   δρουν   συμπλη­ ρωματικά   σχεδόν   σε   όλους   τους   τομείς   της   πολιτικής.   το   δοκιμασμένο. (από τον ημερήσιο τύπο) 6.  για  γνώση   των   θεμάτων  και   για   πείρα.   για   επιτυχείς   χειρισμούς   κ.   τη   θετική     και   σίγουρη κατάκτηση  που λαμποκοπά  σαν ώριμος καρπός”. απειρία.λπ. Έκτοτε  έχει   αυξηθεί   κατακόρυφα   ο   αριθμός   των   Ευρωπαίων     που   αποκτούν   πτυχίο   εκτός   του   τόπου καταγωγής τους και πολλοί εξ αυτών παραμένουν στη νέα τους πατρίδα για   να εργασθούν.κρατήσει       το     με   αγώνες     πραγματοποιημένο. δηλαδή  το   γνώρισμα   που   την   ξεχωρίζει   από   τα   άλλα   είδη   του   ίδιου   γένους.ΑΠΟΤΈΛΕΣΜΑ Η   θεματική  περίοδος   διατυπώνεται    έτσι    ώστε   να   φαίνεται   σε   αυτή   το  αί­ τιο και το αποτέλεσμα. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΟΡΙΣΜΌ ΚΑΙ ΔΙΑΣΆΦΗΣΗ Στη   θεματική   περίοδο   ορίζεται   η  (οριστέα)  έννοια. έστω  προσωρινά.  Ο   κυβερνητικός   λόγος   μιλάει  καταξιωτι­ κά  για  σημαντικό   έργο  που   έχει   συντελεστεί.   Τα   πάντα  έχουν   καλώς  στον   κυβερνητικό   πολιτικό   λόγο∙  τα   πάντα  βαίνουν   κατά   κρημνών  σύμφωνα   με   τον   πολιτικό   λόγο   τής   αντιπολίτευσης.

χ.   Αλλά  όπως.  έτσι  πέφτει   κι   ο   ψευτοανεβασμένος   άνθρωπος   μόλις του λείψει η εξωτερική δύναμη. .  στη   λάσπη. Τύπος. . μόλις πάψει να φυσά το αγεράκι  το κουρελόχαρτο πέφτει  στον τζίγκο.). οποίο) Στα σχόλια διασαφηνίζεται και συμπληρώνεται ο ορισμός.   μες   στο   φως   και   τη   δόξα   ενός   ηλιοβασιλέματος.  Ύστερα.   στο   δρόμο.   Συνήθως   μιλώντας   για   δημοκρατία   εννοούμε   το   πολίτευμα   στο   οποίο   η   εξουσία   απορρέει   και   ασκείται   από   το   λαό. όπως.   Οι   τελευταίοι   είναι   υποχρεω­ μένοι   να   κινούνται   στα   πλαίσια   των   νόμων   και   του   δημοκρατικού   Συντάγματος.   ώστε να  αποφεύγεται  η αυθαιρεσία.  Παράλληλα   υπάρχουν θεσπισμένοι  μηχανισμοί   ελέγχου  (Βουλή.  που   ένα   ευνοϊκό  αεράκι  μπόρεσε   να  το  ανεβάσει   για   λίγες   στιγμές   μεσούρανα.  η   μετριοπάθεια   και   το   ενδιαφέρον   για   τα   κοινά   αποτελούν   χαρακτηριστικές   τέτοιες   αξίες   που   συνιστούν   την   πεμπτουσία   της   δημοκρατίας   ως   καθημερινού   τρόπου ζωής. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΝΑΛΟΓΊΑ Στη     θεματική   περίοδο   παραλληλίζονται   /   παρομοιάζονται   δύο   όροι.      Δημοκρατία     εί­ ναι το     πολίτευμα   (στο  την εξουσία ασκεί ο λαός. Για παράδειγμα ο  προηγούμενος   ορισμός   της   δημοκρατίας   (  το   πολίτευμα   στο   οποίο   την   εξουσία   ασκεί ο λαός) γεννά ερωτήματα ως προς το τι ακριβώς είναι πολίτευμα και με ποιο  τρόπο εξασφαλίζεται η λαϊκή εξουσία. Ο διάλογος.   χωρίς   εσωτερική   δύναμη­   με   το   πέταγμα   ενός  κουρελόχαρτου.   Συνήθως   μιλώντας   για   δημοκρατία   εννοούμε   το   πολίτευμα   στο   οποίο   η   εξουσία   απορρέει   και   ασκείται   από   το   λαό.  με  το   άδοξο   πέσιμό  του   βλέπουμε   πως   δεν ήταν τίποτα και πως τόσον καιρό μας γελούσε.  στη   σκόνη.   όταν   βρίσκεται   στο   ύψος   του   κι   ο   ανάξιος   άνθρωπος   πως   κάτι   είναι.  .  έτσι  μας   γελά.  2. κ.. Παράδειγμα Πόσες   φορές   δε   θ’  ακούσετε   να  παρομοιάζουν  το   σήκωμα   μερικών   αν­ θρώπων   χωρίς   αξία  ­χωρίς   αληθινά   φτερά. ενώ η διάκριση  των εξουσιών προστατεύει  από ενδε­ χόμενα φαινόμενα αυταρχισμού της εξουσίας. Παρακάτω παρουσιάζονται δύο παράγραφοι  για  τη δημοκρατία στις οποίες τα σχόλια διασαφηνίζουν τον  ορισμό με διαφορετι­ κό τρόπο:  Παραδείγματα 1.  με   μακριές   δυνατές   φτερούγες. έτσι  κ.λπ.Π.λπ. 7. ο σεβασμός στη διαφορετική άπο­ ψη.  Στον εντοπισμό της συγκεκριμένης μεθόδου ανάπτυξης μπορούν να μας  βοηθήσουν οι λέξεις: σαν. η προστασία που τον σήκωσε απ’ τα χαμηλά.  Η   συμμετοχή  αυτή    στην   εποχή  μας   πραγματοποιείται     μέσω   αιρετών   αντιπροσώπων.  Πρόκειται   δηλαδή   για   εκείνο   το   σύστημα   πολιτικής   οργάνωσης   στο   οποίο   ο   λαός   συμμετέχει   στη   λήψη   των   αποφάσεων   που   καθορίζουν   τη   ζωή   του.   Κι  όπως  μας   γελά   το   κουρελόχαρτο   πως   είναι   ένα   ζωντανό   κι   άσπρο   πουλί.   Στα  σχόλια χρησιμοποιούνται  εκτεταμένες παρομοιώσεις που επιβεβαιώνουν αυτή την  αναλογία..   Εντούτοις   πέρα   από   ένα   πολιτικό   σύστημα   η   δημοκρατία    αναγνωρίζεται   ως    ένα   σύνολο   αξιών    που   καλεί   τον άνθρωπο σε μια ανοδική πορεία.

   (Ε. Τσολάκη.   με   το   οποίο   κόβουμε   το   ψωμί.  ανθρωπολογικές.  βιολογικές. 8.  «Αξιοπρόσεχτη   η   παρατήρηση.  το   ηλεκτρικό   φως.  η   επόμενη   παράγραφος   αναπτύσσεται   με  ορισμό (στη   θε­ ματική περίοδο) και παραδείγματα (στα σχόλια). Για   παράδειγμα.  με   το   οποίο   φωτίζουμε   το   θέατρο.  η   τηλεόραση­  ρέουν   μέσα   στο   σπίτι.   το   πιεστήριο.  με   το   οποίο   επικοινωνούμε   εξ   αποστάσεως.  Συχνότερα     χρησιμοποιούνται   περισσότερες   της   μιας   μεθόδου.» Η Παιδεία το µεγάλο μας πρόβληµα». να   προμηθεύεται  ελεύθερα   και   απεριόριστα  «ειδήσεις»  από  όλες  τις   περιοχές   της  αν­ θρώπινης   περιέργειας:  ιστορικές.  το  «κλίμα»   του σχολείου έχει αλλάξει.   Το   μαχαίρι. Σήμερα  οι   πηγές   των  πληροφο­ ριών   έχουν   πολλαπλασιαστεί   σε  βαθμό   εκπληκτικό   και  οι   κρουνοί   τους  ­η  εφημερί­ δα. Π. χημείας.(σύγκριση  –   αντίθεση) Μπορεί  λοιπόν  ο μαθητής.   με   το   οποίο   τυπώνουμε   τα   βιβλία. “Αθηναϊκές επιστολές”. Στην κατανόηση συμβάλλουν και  οι λέξεις «ορίζεται»  και «παραδείγματα» Ας   δεχθούμε   ακόμη   ότι   η   τεχνολογία  ορίζεται  ως   το   σύνολο   των   μεθόδων   τις   οποίες   οι   άνθρωποι   χρησιμοποιούν   για   να   πετύχουν   τους   σκοπούς   τους   και   να   ικανοποιήσουν   τις   ανάγκες   τους.   ο   ηλεκτρονικός   υπολογιστής.(αιτιολόγηση) Παλαιότερα  ο μαθητής περίμενε να φω­ τιστεί  αποκλειστικά  και µόνο από το δάσκαλό του. κάθε λογής τεχνικής». (Γρ.  Γιατί  σήμερα   και   τα   παιδιά   είναι   πολύ   διαφορετικά   από   άλλοτε   και   ο   αέρας.  γεωγραφικές.   με   το   οποίο   σκοτώνουμε. ηλεκτρολογίας.   το   τηλέφωνο.   είναι  παραδείγματα  των   στοιχείων   της   τεχνολογίας.   με   τον   οποίο   κάνουμε   αριθμητικές   πράξεις   και   το   όπλο. (Θ.  το   ραδιόφωνο. στο βιβλίο του Χρ. κοσμογραφίας.  Τότε   μι­ λάμε   για   ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων   και   εντοπίζουμε    τους   συγκεκριμένους  τρόπους ανάπτυξης επισημαίνοντας  τα  αντίστοιχα χωρία. Αθήνα 1976 ) .  το   περιοδικό. ανάλογα  µε  τη δύναμη  και  την  όρεξή  του. “Από   το λόγο στη συνείδηση του λόγου”).  Δεν   αληθεύει  όμως   τη   δική µας  εποχή. Παπανούτσος. Λιανός) Το   επόμενο   παράδειγμα   προέρχεται   από   τις   πανελλαδικές   εξετάσεις   του  2004. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αιτιολόγηση  και σύγκριση – αντίθεση. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΌ Μ ΕΘ Ό Δ Ω Ν Η παράγραφος δεν αναπτύσσεται πάντοτε με έναν από τους προηγούμενους  τρόπους.  φυ­ σικής. Ξενόπουλος.

 Χωρίς να  υποτιμά τις  απώλειες. Παπανούτσος Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Πίνακες όπως κ.   είναι   γεγονός   ότι  τόσο η βία όσο και η εγκληματικότητα θα αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς. αναπτύσσοντας  την  αίσθηση  της   ξενοφοβίας    και   της   ανθρωποφοβίας    και   καθώς   η   Τρίτη   Βιομηχανική   Επα­ νάσταση   εξαπλώνεται   σε   όλους   τους   τομείς   της   οικονομίας.  (από τον ημερήσιο Τύπο) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια                                                …                                                … .  ώστε   το   ίδιο   πράγμα   ο   ένας   να   το   βλέπει   με   τα  πιο μελανά και ο άλλος με τα πιο ρόδινα χρώματα.  ώστε   να   χαλά   η   διάθεση   του. Α)  Τεράστιο   χάσμα   χωρίζει     τον   άνθρωπο   που   αντιμετωπίζει   αισιόδοξα   τη  ζωή από τον απαισιόδοξο. Ο πρώτος βλέπει τα πράγματα από τη θετική τους πλευ­ ρά.  δε   θα  πιστέψει ότι όλα  είναι «μαύρα και άραχνα» και ότι δεν υπάρχει  διέξοδος.  αυτός   τα   υπερεκτιμά   και  προβληματίζεται   τόσο.  που   αργά   ή  γρήγορα   θα   βρουν   το   δρόμο   τους. Για πολλούς η ανεργία είναι άρρηκτα δε­ μένη   με   την   εγκληματικότητα.  Και   αν   ακόμη   συναντήσει   δυσκολίες   ή  προβλήματα. Μένει στις αρνητικές πλευρές μιας κατάστασης  και  στις   πιο   αδιέξοδες   πτυχές   του   προβλήματος.ν.  σελ 53 Β)   Η σταθερά  ανερχόμενη  ανεργία και η εντεινόμενη πόλωση μεταξύ πλού­ σιων  και  φτωχών   μετατρέπουν   μερικούς  τόπους  σε  εστίες  κοινωνικών  παριών.        Ε. τις  κάνουν  να  στρέφονται  ακόμη πιο δεξιά. για αυτό και δεν καταθέτει τα όπλα. σελ. Ο απαισιόδοξος λει­ τουργεί  εντελώς διαφορετικά. 89  ή  συνολικά στο τέλος των ασκήσεων όπως κ.  Πρόκειται   για   δύο   ανθρώπι­ νους   τύπους   τόσο   διαφορετικούς.  πιστεύει ότι τα πράγ­ ματα θα γίνουν καλύτερα.ν.  Λόγω   της   ανισότητας   στην   οικονομική   ανάπτυξη.  δε   θα   πανικοβληθεί.  τα μελανά στοιχεία  μιας  κατάστασης.Από τη θεωρία στην πράξη Άσκηση     1      Να     εντοπίσετε     τα   δομικά   μέρη     και   τους   τρόπους  ανάπτυξης των παρακάτω  παραγράφων. πα­ ρανόμων και πολιτών τρίτης κατηγορίας.  Ακόμη   και   καθημερινά   προβλήματα  ρουτίνας.  τα   ρεύματα   των   οικονομικών   μεταναστών   παραλύουν   από   φόβο   τις   συντηρητικές  δυνάμεις. Π .

 Παπανούτσος Θεματική   περίο­ δος                                               …  . νικηθούν  από  τις  αμφιβολίες  ( τις  θεωρητικές) ή τις  δυσκολίες  ( τις  πρακτικές) και  αναθεω­ ρήσουν   την   αρχική   τους   τοποθέτηση.   η   άρνηση   είναι   κατά   κανόνα   η   πρώτη   αντίδρασή   τους.  ιδεολο­ γία ενός συνεχώς εντεινόμενου ατομικισμού.     Φωτεινή Τσαλίκογλου. Εδώ συννεφιά.  κατίσχυση   του   κατανα­ γκασμού   της   ακροαματικότητας   και   ακραία   επιδίωξη   της   υψηλής   τηλεθέασης.  Οι   εκπομπές   αυτές   συνδέονται   με   βασικές   αλλαγές   της   εποχής   μας     που   έχουν  επέλθει   στο   τηλεοπτικό   τοπίο. κάτι το σκληρό  και τραχύ.  κρίση   του   κράτους   πρόνοιας.  στην   κάθε   περί­ πτωση. Αντίθετα οι άνθρωποι της άλλης κατηγορίας  αρχί­ ζουν   πάντα   με   το   «όχι». Εκεί  αιθρία.  έχει να κάμει με ένα εντελώς διαφορετικό ψυχικό κλίμα. κλεισούρα.  από   το  ‘80  κι   έπειτα  ­  εισβολή   της   ιδιωτικής   τηλε­ όρασης   και   σκληρός   ανταγωνισμός   ανάμεσα   στα   κανάλια. κάτι το μαλακό και λείο. Π.Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Γ)  Ως  reality shows  προσδιορίζονται   οι   εκπομπές   που   στηρίζονται   σε   μια   ατο­ μική αφήγηση   κατά   προτίμηση  “δυστυχισμένης” ζωής  και  οι  οποίες  αποτελούν  ένα  σύμπτωμα   ή   και   ένα   λογικό   επακόλουθο     τηλεοπτικών   και   κοινωνικών   συνθηκών. ανοι­ χτός ορίζοντας. έστω   και  αν  αργότερα.  Το  «ναι»  έρχεται   εύκολα   και   τις   περισσότε­ ρες φορές στο στόμα τους.  Νομίζει   κανείς   ότι.  όταν προκαλούνται  να εκδηλωθούν  αυθόρμητα  συμπεριφέρονται  θετικά. Το Βήμα   Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Δ)  Χαρακτηρολογικά   οι   άνθρωποι    μπορούν  να   μοιραστούν   σε  δυο  κατη­ γορίες  :    στους  «ανθρώπους   του   ναι»  και   τους  «ανθρώπους   του   όχι».  Αυτοί   ξεκινούν   αρνητικά.  ακόμη    και   όταν   έπειτα   από   ψυχραιμότερη   κρίση   και   επιγενέστερη   συμπάθεια    φα­ νούν   υποχωρητικοί.   εξάπλωση του νόμου της αγοράς ­ και  είναι απότοκες ευρύτερων κοινωνικοπολιτι­ σμικών   αλλαγών:  υποβάθμιση   της   πολιτικής.  Ε.  Οι  πρώτοι. αν  καλοσκεφτούν   και  ζυγίσουν    πιο ψύχραιμα  τα  δεδομένα .

  της   αμοιβαίας   κατανόησης   και   της   ειρήνης. η ανάπτυξη  του  φυτού  δε θα συντελεστεί. ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητά  μου και να  μπορώ να ενεργώ  με μεγαλύτερη  αυτονομία  και  περισσότερη  κρίση και προσωπική  υπευθυνότητα.  που   αποτελούν   διαφορετικά   είδη   μάθησης: 1. τις φυσικές ικανότητες του ατόμου και τη δεξιότητα της επικοινωνίας.  κατανοώντας    τους  άλλους   και  έχοντας   επίγνωση   των   κοινωνικών   αλληλεξαρτήσεων  ­συμβάλλοντας   στην   πραγ­ ματοποίηση   κοινών   δράσεων   και   στη   διευθέτηση   των   συγκρούσεων­. τη μνήμη. Tο  σπέρμα  δίνει  στο φυτό  τη  δυνατότητα  να φυτρώσει  και να αναπτυχθεί  σύμφωνα  με το είδος του.  Αν   όμως   το  περιβάλλον    δεν   είναι    ευνοϊκό.  συνδυάζοντας   ικανοποιητικά   μια   ευρύτατη   γενική   παι­ δεία με τη δυνατότητα  εμβάθυνσης   σε   ορισμένα  θέματα.  Μα­ θαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο. θα  ξεραθεί∙ αν  κατά   την   ανάπτυξη     ο     κορμός     του     αφεθεί     στους     ανέμους. την αίσθηση του  ωραίου.  είναι   επόμενο     να   το   φάνε     τα   ζώα. 3. ώστε να αποκτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γε­ νικότερα   τη   δυνατότητα   να   αντιμετωπίζω   διάφορες   καταστάσεις   και   να   εργάζο­ μαι   αρμονικά   σε   ομάδες. Μαθαίνω να ενεργώ  με τέτοιον τρόπο.  Μαθαίνω  να  συμβιώνω.  με   σεβασμό  στις   αξίες   του   πλουραλισμού.  2. Αν  σε περίοδο  ξηρασίας  το  φυτό  δεν ποτιστεί.  Μαθαίνω  πώς   να   αποκτώ   τη   γνώση. Παρέχει δυνατότητες  και  προσδιορίζει  την πορεία  και την μορφή  της  ανάπτυξης.   Όπως  η ανάπτυξη του καθορίζεται από το σπέρμα  κι  εξαρτάται από τη γη  και  το  . τη λογική κρίση. με  παράλληλη ευαισθησία στη χρήση της μητρικής γλώσσας.  2000) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία ΣΤ)  «Η   ανάπτυξη    του    ανθρώπου    μοιάζει    με  την   ανάπτυξη   του  φυτού.Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ε)    Στην   έκθεση   της   Διεθνούς   Επιτροπής   της  UNESCO  για   την   εκπαίδευση  στον 21ο αιώνα τονίζεται ότι η δια βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους πα­ ρακάτω   τέσσερις   πυλώνες.  θα   κινδυνεύσει     να  σπάσει   ή   να   στραβώσει∙  αν   δεν   προφυλαχτεί. 4.   Για   τον   λόγο   αυτόν   η   εκπαίδευση   δεν   πρέπει   να   παραμελεί   την  ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων.    (απόσπασμα   από   το   κείμενο   των   Πανελλαδικών   εξετάσεων   Γ΄Λυκείου.

 Παπανούτσος) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Η)  Ο   λαϊκιστικός   λόγος   ορίζει   το   λαό   σαν   μια   ουσία.  τους     φίλους. Τα λάθη γίνονται όταν οι πολιτικές ηγεσίες.περιβάλλον  του.  από   την   οικογένεια.  τα   έντυπα   και   τα   θεάματα.  εφόσον ακόμη έδειξε  ανεπιφύλακτη  εμπιστοσύνη  στις  επιδιώξεις  και  στις  θελή­ σεις  τους  και  όχι μόνο ανέχτηκε  την ταπείνωση  αυτής  της δουλείας  αλλά  βρή­ κε   και   άνετο   το  ζυγό    της  (  δέχτηκε   παντοειδείς   εύνοιες. αντιλαϊκά συμφέροντα. χάρηκε   πλούτη  και  τι­ μές) έχει  συναποφασίσει τα εγκλήματα  που διαπράχτηκαν  και επομένως  είναι  συ­ νυπεύθυνος  με εκείνους  που τα πρόσταξαν”   (Ε.  το   σχολείο. έτσι και η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του προσδιορίζεται από  τις   έμφυτες     δυνατότητες   του   ανθρώπου   και   εξαρτάται   από     το   κοινωνικό     περι­ βάλλον.  Η   βούλησή   της. Γιατί.  εφόσον  ο  ίδιος  αναγνώρισε  στους  ταγούς  του  το δικαίωμα  να προστάζουν  οτιδήποτε   θε­ ωρούν  χρήσιμο για  την πραγματοποίηση ενός  σκοπού που τον ξέρει ή  τον εικάζει.  στην   ευημερία   και   στην   απαράμιλλη   δόξα.  την πολιτιστική  ατμόσφαιρα».  σαν   μια   διαχρονική  οντότητα   που   παραμένει   η   ίδια  «δια   μέσου   των   αιώνων»  και   η   οποία   είναι   από   τη  φύση   της   καλή   και   πολιτισμικά   ανώτερη.  μετατρέπονται   σε  «κατεστημένα»  που   αγνοούν   τη   γνήσια   λαϊκή  βούλη­ ση.  όταν   γίνεται   σεβαστή.  οδηγεί   το   έθνος   στη   σωτηρία. Π. που υποτίθεται πως τον αντιπρο­ σωπεύουν. είτε επειδή ακολουθούν τα δικά τους στενά. είτε επειδή  .                             (Δημήτρης  Σακκάς) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ζ)  “Δεν     είναι     λοιπόν     δυνατό     να   απαλλαγεί       από     τον   καταλογισμό     των  πράξεών  του ο εγκληματίας πολέμου  και ο βασανιστής  συνανθρώπων  του με τον  ισχυρισμό  ότι  αυτός   απλώς  εξετέλεσε   το  καθήκον    του   υπακούοντας (σύμφωνα  με τον όρκο  του)  σε  ρητές  διαταγές  των φορέων  της εξουσίας.  Με   άλλα  λόγια  ο  λαός  σαν   μια   αμετάβλητη   και   εγγενώς   καλή /  σοφή  ύπαρξη  δεν   κάνει   ποτέ  λάθη.

  Τα   δικαιώματα   που   έχουμε   ως   Ευρωπαίοι   πολίτες   καθιστούν  τη ζωή μας πιο εύκολη.  Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ι)  Σύμφωνα   με  την   Ευρωπαϊκή  Ένωση. Με τη χρήση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος. Στη  δεύτερη  περίπτωση.  όταν   είναι   απαραίτητο.  έπαψε   να   είναι  όραμα και μετατρέπεται σε τρόπο ζωής.  ο εργαζόμενος   είναι  πολύ   περισσότερο  ελεύθερος  να  καθορίσει   τον   ρυθμό   εργασίας   του   εκτελώντας   την   εργασία   του   στον   προσωπικό  του   υπολογιστή   και   συνδεόμενος   μόνο. το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί σε πολλά επαγγέλματα. ο εργαζόμενος είναι μόνιμα συνδεδεμένος με το δίκτυο των εργοδοτών.  Μουζέλη.  Ν.  .   τα   τόσα   προγράμματα   ανταλλαγής   μαθητών  στη   σχολική   ζωή  (όπως   π.  η  τηλεργασία   μπορεί   να  οριστεί  ως η  μορφή   εργασίας   που   εκτελείται   από   ένα   άτομο   κυρίως   ή   σε   ένα   σημαντικό   μέρος  της.  με   το   δίκτυο   της  επιχείρησης.  το   πρόγραμμα   Σωκράτης)  συνειδητοποιούμε   ότι   η   Ευ­ ρωπαϊκή   οικογένεια   είναι   μια   πραγματικότητα.  Οι   δύο   βασικοί   τρόποι   τηλεργασίας   είναι   είτε   κάποιος   να   είναι  υπάλληλος σε έναν εργοδότη είτε ελεύθερος επαγγελματίας. σε τοποθεσίες εκτός του παραδοσιακού εργασιακού χώρου. Στην πρώτη περίπτω­ ση.υπακούουν   στα   κελεύσματα   των  «εξωτερικών   εχθρών»  του   έθνους.  λοιπόν.  Η   Ευρώπη. η εργα­ σιακή του   ζωή  είναι   πολύ   περισσότερο   ελεγχόμενη  μέσω   της   τεχνολογίας   και   έχει  πολύ   λιγότερη   ευελιξία   ως   προς   τον   τρόπο   που   θα   οργανώσει   τον   εργάσιμο   χρόνο  του.   και   η   οποία   περιλαμβάνει   τη   χρήση   των   τηλεπικοινωνιών   και   προηγ­ μένων   τεχνολογιών  πληροφόρησης   ως   ένα  ουσιαστικό  και κεντρικό χαρακτηριστι­ κό   της   εργασίας.  Το Βήμα  Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Θ)  Η Ενωμένη Ευρώπη είναι μια πραγματικότητα και αυτό διαφαίνεται στην  καθημερινή  μας   ζωή.  με   τα   μειωμένα   δίδα­ κτρα   σπουδών   που   καταβάλλουμε. για έναν εργοδότη  ή   πελάτη.χ. την απλή  επίδειξη   ταυτότητας   για   να   μεταβούμε   σε   μια   άλλη   χώρα.

   2000) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία (Οι   απαντήσεις   των   ασκήσεων   βρίσκονται   στο   τέλος   του   Πρώτου   Μέρους.  σελίδα  ) .(απόσπασμα από το κείμενο των Πανελλαδικών εξετάσεων Β΄Λυκείου.

   Ένας   από   τους   στόχους    αυτής   της   αλληλε­ πίδρασης       είναι     η    πειθώ.   ενστερνίζεται     και   υιοθετεί   ιδέες   και   ενεργεί     σύμφωνα   με   αυτές.  Επο­ μένως η τέχνη της πειθούς είναι μια  ικανότητα που προσδίδει στον κάτοχό της δύ­ ναμη  να   επιβάλλεται   και   να     προωθεί   τις   επιδιώξεις   του.2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : Η ΠΕΙΘΩ Η   λεκτική   επικοινωνία   ως     συνειδητή   κοινωνική   δραστηριότητα   είναι   μια  σκόπιμη   λειτουργία   αλληλεπίδρασης. .  ώστε   να   μπορούμε   να   τις   διακρίνουμε   σε   ένα   προφορικό   ή  γραπτό   κείμενο   και   να   τις   αξιολογούμε   αντικειμενικά.  Ποιες   λοιπόν   είναι   αυτές   οι  τεχνικές / τρόποι πειθούς και ποια μέσα χρησιμοποιεί ο πομπός για να πείσει .  Μέσω   αυτής   ο   δέκτης   αποδέχεται   την   ορθότητα   μιας  άποψης. Για αυτό επιβάλλεται να αποκρυπτογραφούμε  τις   τεχνικές   πειθούς.  Από   την   άλλη   μπορεί   να  μετατραπεί   σε   μια  επικίνδυνη   δύναμη   χειραγώγησης    όσων    αδυνατούν   να   διακρί­ νουν     τις   τεχνικές   με   τις   οποίες   ο   πομπός   προσπαθεί   να   επιβάλλει   τη   δική   του  ­   ορθή ή εσφαλμένη ­ γνώμη ή θέληση.

 Ρητορικά ερωτήματα  Γ. 3. Επίκληση  στην  αυθεντία • Ενίσχυση   των  επιχειρημάτων  με  αναφορά  σε  ρήσεις  και απόψεις  . 2.    ΣΥΝΟΠΤΙΚΌΣ    ΠΊΝΑΚΑΣ Όπως κ. ΤΡΌΠΟΙ   ΚΑΙ  ΜΈΣΑ    ΠΕΙΘΟΎΣ Α. 3. 2. Επιχειρήματα 1. Επίκληση  στο  ήθος  του  δέκτη   • Παρακίνηση   της   φιλοτιμίας   του   δέκτη   με   αναφορά     στην   ηθική  και τις αρετές  του.ν.   υπεύθυνου  κ. 5. Ποιητική  γλώσσα / σχήματα λόγου 5. 3.   αξιόπιστου. 4. 2. Προσπάθεια ηθικής μείωσης  του αντιπάλου με αρνητικούς χαρα­ κτηρισμούς για το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του. Παραδείγματα Γεγονότα Στατιστικά στοιχεία Πορίσματα  ερευνών Αλήθειες  Γνωμικά  2. Επίκληση   στη   λογική 1. Παραγωγικός  συλλογισμός Επαγωγικός     συλλογισμός Αναλογικός      συλλογισμός Β. Επίκληση  στο  συναίσθημα   του δέκτη 1. 6. Τεκμήρια 1. σελ 47  αλλά κάθετος και όχι οριζότιος Σημαντικό να έχει τη δομή δέντρου Ι. Περιγραφή  2. Χιούμορ / ειρωνεία 4. Αφήγηση 3.λπ. Επίκληση  στο  ήθος  του  πομπού • Προβολή     της   εικόνας   του   ως   έντιμου. Επίθεση   στο  ήθος  του  αντιπάλου • 4. Επίκληση  στο  ήθος  1.

   Γεγονότα Στατιστικά   στοιχεία   Αποτελέσματα  ερευνών Γενικές αλήθειες  Αυθεντία   .  που   μπο­ ρούν   να   καταστρέψουν   και   την   ανθρωπότητα   και   τον   πολιτι­ σμό της». δηλαδή επιχείρημα ή τεκμήρια.000  πτυχιούχοι   αυτών   των   ει­ δικοτήτων που εμπίπτουν σε μια από τις τρεις κατηγορίες που  ανέφερα πιο πάνω». παρατηρήθηκε  έκρηξη  των   ανισοτήτων:  το  1960. Όταν λοιπόν διακρίνουμε  στο κείμενο ένα από αυτά τα δύο. (Θ.  ενίσχυ­ ση ή συμπλήρωση  των επιχειρημάτων. Λιανός) «Ο  σεισμός   του   Μπαμ   στο   Ιράν.  Σήμερα   είναι  1  προς  80».     χρησιμοποιώντας   συλλογι­ σμούς για να  στηρίξει  την άποψη του με βάση τους κανόνες της λογικής.   Τεκμήρια μπορεί να είναι : Πίνακας όπως κ.».  σελ. αποκαλεί τους νέους αυ­ τούς  «Γενιά  Erasmus».E.  60 ή  ΕΙΔΗ  ΤΕΚΜΗ­ ΡΙΩΝ Παραδείγματα ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ «Πολλοί   φοβούνται   ότι   η   ανάπτυξη   της   τεχνολογίας   έχει   δια­ στάσεις   και  μορφές  που  απειλούν  τον  πολιτισμό.  ΜΕΣΑ ΠΕΙΘΟΥΣ  Α. προκάλεσε  ολοκληρωτική καταστροφή». Α. ή και τα δύο. «Εδώ   και   σαράντα   χρόνια. Τεκμήρια Πρόκειται   για   συγκεκριμένα   στοιχεία   που   πηγάζουν   από     την     εμπειρία  και χρησιμοποιούνται   για   απόδειξη  μιας  άποψης.1. Α. «O  Στέφαν  Bολφ.1.   καθηγητής   πολιτικής   επιστήμης   στο  αγγλικό Πανεπιστήμιο του  Mπαθ. τότε  ο πομπός επικαλείται τη λογική.σημαντικών προσώπων.  σύμφωνα   με   το   πρόγραμμα   φοιτητικών  ανταλλαγών της E.α.  τότε   ο  πομπός απευθύνεται  στη   σκέψη   και   στην   κριτική   ικανότητα     του   δέκτη. Αποτελεί   κοινό     τόπο     ότι   ζούμε   στην   εποχή   της   πληροφόρη­ σης.ν. Το   προφανές  παράδειγμα   είναι   αυτό   των   πυρηνικών   όπλων. (από   τη  Le  Monde diplomatique) «Σύμφωνα   με  πρόσφατη   έρευνα    που   δημοσιεύθηκε     στην  εφημερίδα  «Βήμα». Για να το  πετύχει αυτό χρησιμοποιεί  επιχειρήματα  και  τεκμήρια.  το   άνοιγμα   της   ψαλίδας   ανάμεσα  στο  20%  των   φτωχότερων   και   στο  20%  των   πλουσιότε­ ρων   ήταν  1  προς  30.  δηλαδή   για   επιβεβαίωση.  υπάρχουν  80.   παρά   την   σημαντική   αύξηση   του  πλούτου   που   παράγεται  στον  πλανήτη. Επίκληση  στη  λογική Όταν   ο  στόχος  είναι  η  απόδειξη  μιας   άποψης.   που   έγινε   ακριβώς   ένα  χρόνο πριν.

. δεν είναι χρυσός.τι  λάμπει.Γνωμικά   Ό.

  που   δόθηκε   πρόσφα­ τα στη δημοσιότητα.  να  διακριθεί. Ποιοι.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση    2      Να     εντοπίσετε     το   είδος   των   τεκμηρίων   που   χρησιμο­ ποιούνται στα παρακάτω αποσπάσματα. Α)  Αποκαλυπτικά. (από  δημοσίευ­ μα στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ) Β)  Παλιότερα.  όχι   επειδή   πιστεύουν   σε   αυτές.  κλείνεις   μια   φυλακή». μην αγ­ γίξετε τις κολώνες». δηλαδή κατά μέσο όρο ένα σχολείο τριτοβάθμιας  εκπαίδευσης   με   πολλά   τμήματα   για   λιγότερο   από   δύο   νομούς.  Η πολύ  ενδιαφέρουσα   μελέτη.  συνειδητά   ή  ασυνείδητα. Οι ίδιοι  Έλ­ ληνες   που   κατά   τον   αγώνα   για   την   ανεξαρτησία   τους   έστειλαν   στους   Τούρκους  στρατιώτες βόλια να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. «Να τα βόλια. με θέμα την αξιολόγηση της Έκθεσης στις Γενικές Εξετάσεις. δυσάρεστα για τον εξεταστικό μηχανισμό του λυκείου. .  Δ)  Έτσι. Ναι.  οι  «ρομαντικοί»  της   παιδείας   έλεγαν: «Όταν   χτίζεις   ένα  σχο­ λείο.  Το   απόφθεγμα   έγινε.   Αυτό βέβαια υπονοεί ότι  ήταν τυφλοί .  ανέδειξε   ότι   οι   υποψήφιοι   προβάλλουν. Ομιλία στην OXFORD  UNION) ΣΤ) Ο Έλληνας θα δουλέψει αργά ή γρήγορα στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγο­ ρά   εργασίας   και   πρέπει   να   έχει   τα   μέσα   να   σταθεί. ΤΟ ΒΗΜΑ) Γ) Οδηγούμαστε επίσης σε αυτό που ο Χάμπερμας αποκαλεί στρεβλή επικοι­ νωνία   Μια   στρέβλωση   που   οφείλεται   είτε   σε   μια  «κοινή  γνώμη»  που   κατασκευάζε­ ται  από αυταρχικές  ελίτ είτε σε  μια  «κοινή γνώμη» που  διαμορφώνεται  από δογμα­ τικές μειοψηφίες.  τα   πράγ­ ματα   αντιστράφηκαν   άρδην. που  έγινε για  πρώτη  φορά.  πως   η   εκπαίδευση   χαλιναγωγεί   τις  κακές   ροπές   των   ανθρώπων   και   αχρηστεύει   τα   σωφρονιστήρια. (Μάριος  Πλωρίτης.  ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ) Ε)  Σύμφωνα   με  το  δεύτερο   επιχείρημα   του   Βρετανικού  Μουσείου  «οι   αδαείς  και   δεισιδαίμονες   Έλληνες   ήταν   αδιάφοροι   για   την   τέχνη   και   τα   μνημεία   τους».  αλλά   επειδή   γίνονται  αποδεκτές  και  επιβραβεύονται  από  το  σύνολο των  βαθμολογητών.  φτάσαμε   σήμερα   στο   εξής   πανεπιστημιακό   καθεστώς:  Αν   μέτρησα  καλά   η   χώρα   διαθέτει   πάνω   από  25  συγκροτήματα   τριτοβάθμιας   εκπαίδευσης.  ιδέες   και   αξίες.  να   επιβιώσει   και    γιατί   όχι. Οι  Έλληνες τους έστειλαν πολεμοφόδια με το μήνυμα. ασυνείδητοι  και άκαρδοι.  AEI  και  TEI  με   εκατοντάδες   τμήματα. Οι Τούρ­ κοι   στρατιώτες   κλεισμένοι   στην   Ακρόπολη   έμειναν   από   πολεμοφόδια   και   άρχισαν  να   καταστρέφουν   τις   κολώνες   για   να   αφαιρέσουν   το   μολύβι   να   κάνουν   με   αυτό  βόλια.  Σήμερα. «Χτίζε   φυλακές   και   κλείνε   σχο­ λεία». εναντίον τους.  Αν   σ’  αυτά   προσθέσουμε   τις   στρατιωτικές   σχο­ λές φτάνουμε αισίως τα τριάντα. (Μελίνα  Μερκούρη. επί των κειμένων  της  Έκ­ θεσης   στις   Γενικές   Εξετάσεις. εί­ ναι   τα   αποτελέσματα   έρευνας   του   Πανεπιστημίου   Ιωαννίνων.  φυσικά.  (Αντώνης   Καρκα­ γιάννης .  εννοώντας.

 σελ. 53  .ν.παρα­ δειγματα Α Β Γ Δ Ε Στ γεγο­ νός στατιστι­ κά πορίσματα  έρυενας αλήθεια αυθεντία γνωμικό Πίνακας όπως κ.

 (δεύτερη  προκείμενη). Β.1. Γιατί ο  σωφρονισμός προϋποθέτει  βέβαια τη φυ­ σική   ύπαρξη     του   ανθρώπου.β. Α. σύνταξη και διατύπω­ ση  πολύπλοκη. Επιχειρήματα  Πρόκειται για ένα  συλλογισμό στον οποίο ένα συμπέρασμα απορρέει λογικά  από   μία. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η πρόταση που απορρέει λογι­ κά από τις προκείμενες. Εντοπισμός  του  επιχειρήματος  σε   κείμενο Ενώ είναι εύκολο να διακρίνουμε ένα επιχείρημα. αν  • συνδυαστούν  λογικά. όμως.  σχηματική   μορφή  (δηλ. Επομένως  ο   πρόεδρος   των  ΗΠΑ  είναι θνητός.  (πρώτη   προκείμενη)  που  η   θανατική   ποινή   την καταστρέφει.                     Η   θανατική   ποινή   καταστρέφει    (τη     φυσική   ύπαρξη   του   αν­ .  Οι   προτάσεις   αυτές   ονομάζονται   προκεί­ μενες.  Ο     πρόεδρος   των   ΗΠΑ     εί­ ναι άνθρωπος.  προκείμενες   και   συμπέρασμα). Για παράδειγμα :  Η θανατική ποινή αποτελεί καθαρό παραλογισμό από τη σκοπιά του   σωφρονισμού   του   παραβάτη. Σε ένα κείμενο.ν.  είναι   αρκετά   δύσκολο  να   διακρίνουμε  τη  δομή  του   με  ακρίβεια   μέσα  στο  κείμενο. όταν μας δίνεται στην  τυ­ πική. Το επιχείρημα θα μπορούσε να δοθεί με την εξής τυπική δομή : Προκείμενες    Ο     σωφρονισμός   προϋποθέτει     τη   φυσική   ύπαρξη     του   αν­ θρώπου. το συμπέρασμα. οδηγούν  σε μία τρίτη . Για    αυτό   χρειάζεται   να   διακρίνουμε  τις   προτάσεις  /  ιδέες   που   απο­ τελούν   τα   μέρη   του   επιχειρήματος   από  τις   δευτερεύουσες  ιδέες  που  τα  εξηγούν   ή  τα αναλύουν. σελ.  δύο   ή   περισσότερες   προτάσεις. 56 ΤΑ  ΜΕΡΗ  ΤΟΥ  ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ Τα μέρη Τι είναι; Ένα  παράδειγμα Όλοι     οι   άνθρωποι   είναι  θνητοί. (συμπέρασμα)  που   επιδιώκεται   πρωταρχικά     με   την   άσκηση   συγκρατητικής   επίδρασης    πάνω   σε   εκείνον   που   έχει    ήδη   εγκληματή­ σει για να μην υποτροπιάσει.Α.  Πίνακας όπως κ.  δύο   ή  περισσότερες   προ­ • τάσεις   που   αποτελούν   τη  βάση  του  συλλογισμού   και. επειδή  οι   συλλογισμοί   στην   τυπική   και   σύντομη   μορφή   περιέχουν   μόνο   προτάσεις  ­  κρί­ σεις. Αυτό   συμβαίνει. τα επιχειρήματα έχουν ανάπτυξη. ΠΡΟΚΕΙΜΕ­ ΝΕΣ Μία.

Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  3  Να  εντοπίσετε  τη δομή των επιχειρημάτων (προκείμενες  και συμπέρασμα) στα παρακάτω αποσπάσματα. Με άλλα λόγια..  Η   αβεβαιότητα   μας   για   το   δικαίωμα  που   έχουμε   να   σκοτώνουμε   πηγάζει   από   το   γεγονός   ότι   όλοι   είμαστε   δικαστές   και  διάδικοι.  Κανείς   από   εμάς   δεν   έχει   το   δικαίωμα   να   αναγορευτεί   σε   απόλυτο  κριτή     και   να   αποφανθεί   για   την   οριστική   έλλειψη   του   χειρότερου   των   ενόχων. όλα τα  άλλα   είναι   είτε   υπεκφυγές   είτε   παρανοήσεις   είτε   αντιφάσεις   είτε   ενσυνείδητη   πα­ ραδοξολογία. Συμπέρασμα  Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποτελεί   καθαρό   παρα­ λογισμό από τη σκοπιά του σωφρονισμού του παραβάτη. για το  ότι   η  ανθρώπινη   ζωή  δεν  είναι παντού  άξια  σεβασμού.. για  το ότι ο  πόνος   και   η   απόγνωση   κάποιου   άλλου  ­  του   οποιουδήποτε   άλλου  ­  είναι   πράγματα  για τα οποία μπορούμε ενίοτε και να αδιαφορήσουμε. Σούρλας (Από τον ημερήσιο Τύπο) Β)  Η   προστασία   της   αξίας   του   ανθρώπου   και   η   άσκηση   των   ατομικών   δι­ καιωμάτων   που   κατοχυρώνονται   από   τα   πρώτα   άρθρα   του   Συντάγματος. Όσο λοιπόν κανείς δεν έχει κατορθώσει να μας  πείσει με αυτόν τον τρόπο για την απαξία των δικαιωμάτων του ανθρώπου.. για το ότι τα βασανιστήρια  ή  ο   εξανδραποδισμός   ενός   ανθρώπου   ­   μπορούν   κατά   τις   περιστάσεις   να   αποτε­ λέσουν κάτι ανεκτό ή και αποδεκτό.   αφού κανείς από εμάς δεν  μπορεί  να διεκδικήσει την απόλυτη αθωότητα Δεν υπάρ­ χουν δίκαιοι αλλά μόνο καρδιές λιγότερο ή περισσότερο φτωχές σε δικαιοσύνη.  (Αλμπερτ  Καμύ) . Α) [.] Θα υποστηρίξω ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου διαθέτουν καθολική  αξία   και   δεσμευτικότητα   γιατί   από   πουθενά   δεν   έχει   διατυπωθεί   κάποιο   πειστικό  επιχείρημα που να θίγει τον κανονιστικό τους πυρήνα.]     Π. Γ)    Σε   αυτό   το   σημείο   τα   επιχειρήματα   αναμετριούνται    τυφλά   και   αποκρυ­ σταλλώνονται   σε   μια   στείρα   αντιπαράθεση.  Μια   παραδοξολογία   που   κάνει   τη   σύγχρονη   ακαδημαϊκή  μόδα   να   εμ­ φανίζεται ως φιλοπαιγμοσύνη ­ αλλά εν ου παικτοίς [.  προϋπο­ θέτουν  λογικά και πρακτικά   τη φυσική του ύπαρξη του  πολίτη την οποία η θανατι­ κή ποινή αφαιρεί Για αυτό το λόγο η θανατική ποινή είναι αντισυνταγματική.  Όλοι   έχουμε   δια­ πράξει  το  κακό στη   ζωή  μας   ακόμη   κι   αν   αυτό  το  κακό δεν   ενέπιπτε   στη  δικαιοδο­ σία    του   νόμου..  Χωρίς   απόλυτη   αθωότητα   δεν   υπάρχει   απόλυτη   κρίση. τα δικαιώμα­ τα του ανθρώπου θα πλήττονταν μόνο στην περίπτωση που κάποιος κατόρθωνε να  μας  πείσει  για την   καρδιά   του   ζητήματος:  για  το  ότι   δεν  διαθέτουν   όλοι   οι  άνθρω­ ποι  αξία.θρώπου).

  Το   συμπέρασμα  στο παρελθόν.        Άρα. στο παρελθόν.    •  ΕΙΔΙΚΟ => ΓΕΝΙΚΟ Ο   παρατατικός. Είδη    συλλογισμού ως προς την πορεία σκέψης Α.  και   ο   αόρι­ δυμπέρασμα   για   μια   ανάλογη  στος     πιθανόν   να   αναφέρεται  περίπτωση.2. ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ Ο   συγγραφέας   αρχίζει   από   το  γενικό.  από   παραδείγματα   και  ιστορικοί   χρόνοι   του   ρή­ επιμέρους   περιπτώσεις  και με  ματος.  οι   ιστορικοί   χρόνοι  του   ρήματος   αναφέρονται  γενικό.Α. ο αόριστος αναφέρε­ ται στο παρελθόν.2.   δηλαδή  • Ο     αόριστος   είναι   ιστορι­ κός χρόνος. βάση   αυτά   εξάγει     ένα   συ­ μπέρασμα   για   το   σύνολο. ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ • Ο   αόριστος   είναι   και     αυ­ Ο   συγγραφέας   ακολουθεί    πο­ τός  ιστορικός χρόνος.  το   σύνολο   και   προχω­ ρεί     προς   το   ειδικό. .  Με  βάση   μια   πέρπιπτωση   εξάγει                Επομένως. ρεία   από   ειδικό    σε   ειδικό.   ο   αόρι­ στος   και   ο   υπερσυντέλι­ κος     αναφέρονται   στο   πα­ ρελθόν. 1. αυτό   είναι   πιθανολογικό   και  όχι βέβαιο.   το            Άρα. ΕΠΑΓΩΓΙΚΟΣ Ο   συγγραφέας   ξεκινά   από   το  • Οι   χρόνοι   αυτοί   είναι   οι  ειδικό. 3.α. 2. στα   επιμέρους   αποδεικτικά  στοιχεία. • ΕΙΔΙΚΟ => ΕΙΔΙΚΟ Ο   παρατατικός   είναι   ιστο­ ρικός   χρόνος   και   ανα­ φέρεται στο παρελθόν. Είδη συλλογισμού σε επιχείρημα τυπικής δομής                        ΕΙΔΗ    ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥ             (ως προς την πορεία σκέψης) Τι είναι; ΓΕΝΙΚΟ => ΕΙΔΙΚΟ Ένα  παράδειγμα • Οι     ιστορικοί   χρόνοι   του  ρήματος αναφέρονται στο  παρελθόν.

  Στον   επίλογο  –  αν   υπάρχει­ επαναλαμβάνει   ή  συμπληρώνει  την αρχική του θέση.  Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  4   Να   εντοπίσετε   το  είδος του  συλλογισμού  (παραγωγικός  – επαγωγικός ­ αναλογικός) στα παρακάτω αποσπάσματα.Α. Παραγωγικός     Συλλογισμός :   Ο   συγγραφέας   ακολουθεί   συλλογιστική  πορεία  από   το   γενικό   στο   ειδικό.  Όσον   αφορά   όμως   την   Έκθεση   Ιδεών   δεν   πρόκειται   για   συνδιαμόρφωση.  (Στάθης Γκόνος.β.   Ένα   σημαντικό   ποσοστό   ευθύνης   γι'   αυτές   τις   δραματικές   αλλαγές  στην   καθημερινή  ζωή  φέρει   και   η   πρόοδος   στις   λεγόμενες   βιοϊατρικές   επιστήμες.   .   Η   ανακάλυψη   της   δομής   του  DNA. Το φροντιστήριο έχει στη χώρα μας  αποβεί   συνδιαμορφωτής   της   εκπαίδευσης. τους πλαγιότιτλους των παραγράφων  του κυρίου θέματος και τον επίλογο. ο μέσος "Δυτικός άνθρωπος" ζει στο κατώφλι του 21ου αιώνα μία  πολύ   διαφορετική   καθημερινή   ζωή   από   τον   αντίστοιχο   άνθρωπο   των   αρχών   του  20ου   αιώνα.2.  Με  τη   ραγδαία  εξέλιξη  της τεχνολογίας. Α)  Ο   εικοστός   αιώνας   δικαίως   χαρακτηρίζεται   ως   αιώνας   των   μεγαλύτε­ ρων   και   σημαντικότερων   κοινωνικο­οικονομικών   αλλαγών.  Δεν   πιστεύω   ότι   η   διάδοση   της   λογοτεχνικής   παιδείας   και  της  μουσι­ κής καλλιέργειας συντελεί απαραιτήτως στην πρόοδο του καλού. Είδη    συλλογισμού  σε ολόκληρο κείμενο Η     κατανόηση   της   συλλογιστικής   πορείας   του   συγγραφέα   σε   ολόκληρο   το  κείμενο απαιτεί να προσέξουμε τον πρόλογο. από τον ημερήσιο τύπο) Β) Πολλοί υπεύθυνοι του Άουσβιτς ήταν αναγνώστες του Γκαίτε και λάτρεις  του  Μπραμς.  Στο   κύριο   μέρος   αναλύει   τη   βασική του  θέση   ή  παρουσιάζει  την  επιχειρηματολογία.   2.  Στον   πρόλογο   θέτει   το   θέμα   και    παρουσιάζει  τη  βασική  του   άποψη. Γ)  Το νεοελληνικό φροντιστηριακό  φαινόμενο έχει προφανώς συμβάλει στη  μορφή που έχουν λάβει τα σχολικά μαθήματα τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και  ως προς τη διδακτική και τον τρόπο εξέτασης. Επαγωγικός   Συλλογισμός : Ο συγγραφέας ακολουθεί συλλογιστική πο­ ρεία  από το ειδικό στο γενικό.  πριν   από  45  περίπου   χρόνια.  και   η   επακόλουθη  "έκρηξη γνώσης" στους τομείς της Μοριακής Βιολογίας και της Γενετικής φέρνουν  την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με μια νέα τάξη πραγμάτων. Με βάση αυτά μπορούμε να διακρίνουμε : 1. Πιο συγκεκριμένα στον πρόλογο διατυπώνει έναν  προβληματισμό   ή  αναφέρεται   σε  ένα   ειδικό  θέμα.  μαζί   με   το   υπουργείο   Παιδείας   και   τα  σχολεία.  Στο  κύριο μέρος  εξετάζει  διάφο­ ρες  επιμέρους περιπτώσεις  και με βάση αυτές εξάγει  στον επίλογο το τελικό  γενι­ κό συμπέρασμα.

  Στ)  Τα   κρούσματα   αθλητών   που   έχουν   κάνει  χρήση   αναβολικών.   πε­ ριέχουν     κατηγόρημα  (ρήμα  +  • αντικείμενο   ή   κατηγορούμε­ νο) •    . Είναι σαφές ότι. Τσουκαλάς.Είδη    συλλογισμού ως προς το είδος  των προτάσεων                        ΕΙΔΗ    ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥ             (ως προς το είδος  των προτάσεων) Τι είναι; Ένα  παράδειγμα Τα   μέρη   του   λόγου   είναι  λέξεις.  το   ουσιαστικό   είναι  λέξη. Σε παλαιές εποχές απουσίαζε ο ανταγωνισµός.  ο   άνθρωπος   δεν   πλουτίζει   τα   εφόδιά  του.  αλλά   παρα­ πονιόμαστε   πως   καταλύει   τις   παραδοσιακές   αξίες   μας. Άρα. ΕΠΑΓΩΓΙΚΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ 1.  ο   ευγενής   ανταγωνισμός   που   αποτελούσε   την   πεμπτουσία   του   αθλητικού  ιδεώδους κινδυνεύει. (Άσκηση  Πανελλαδικών Εξετάσεων  2004) ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ Α Β Γ Δ Ε Στ Ζ Α. ΤΟ ΒΗΜΑ) Δ)  Οι    δράστες   της   αεροπειρατείας   ήταν   όλοι   άραβες    μουσουλμάνοι.αλλά   για   σχεδόν   κατ'  αποκλειστικότητα   γέννησή   της   στα   φροντιστήρια. Ε)  Οι   περισσότεροι   χρησιμοποιούμε   μανιωδώς   την   τεχνολογία. ο άνθρωπος σε παλιές επο­ χές δεν πλούτιζε τα εφόδιά του. ΤΟ ΒΗΜΑ) Ζ)  Όπου   απουσιάζει   ο   ανταγωνισµός.  Επομένως   αυτοί   είναι   πιθανοί  αεροπειρατές. Άρα.  Ακόμη   βλέπουμε   τηλεόρα­ ση   περισσότερο   από   τους   άλλους   Ευρωπαίους. (Κ. αν δεν έχει πεθάνει τε­ λείως.   αλλά   την   κατηγορούμε   ότι   μας  κάνει   αντικοινωνικούς.  Στην  πόλη   μας   υπάρχουν   μερικοί   άραβες   μουσουλμάνοι.  αλλά  δεν  θέλουμε  να   τους   δούμε  εγκατεστημένους   στη   γειτονιά   μας.  Φαίνεται  ότι  αυτό   που   γενικόλογα   ονομάζουμε  “πρόβλημα   ταυτότητας”  στη   σημερινή   Ελλάδα  είναι μια διάσταση ανάμεσα στον τρόπο ζωής και τις ιδέες μας.  Φύσ­ σας. ( Δ.  πολλαπλα­ σιάζονται  στην  Ελλάδα και στο εξωτερικό.3. Το   ουσιαστικό   είναι   μέρος  του λόγου.   δηλ.   Δηλώνουμε   υποστηρικτές   των   κατατρεγμένων   Κούρδων. ΚΑΤΗΓΟΡΙΚΟΣ Οι     προκείμενες     είναι   κατη­ • γορικές   προτάσεις.

Ένας   συλλογισμός   μπορεί   να  είναι παραγωγικός ή επαγωγι­ κός ή αναλογικός. Άρα. • Αν   ο   πολίτης   δε   συμμε­ τέχει  στα   κοινά. Ο  πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι άνθρωπος. ούτε αναλο­ γικός. Επομένως. Επομένως ο πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι θνητός. ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΣ • • Η   μία   προκείμενη     είναι   δια­ ζευκτική. Ο   συγκεκριμένος   συλλογι­ σμός   του   κειμένου   δεν     είναι  ούτε επαγωγικός.  Η   μία   ή  και   οι   δύο    προκείμε­ νες  είναι υποθετικές. όταν έχει : Αλήθεια           Οι   προκείμενες  ισχύουν  και    ανταποκρίνονται   στην  πραγματικότη­ τα. 2. 3. Σήμερα   οι   πολίτες     αδια­ φορούν για τα κοινά. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ ΟΡΘΟΤΗΤΑ   =      ΑΛΗΘΕΙΑ   +      ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ I.χ.  σήμερα   η   εξουσία  μπορεί να αυθαιρετεί.  Π. η εξουσία  μπορεί να αυθαιρετεί . Προκείμενες   Συμπέρασμα  Όλοι  οι άνθρωποι είναι θνητοί. ΔΙΑΖΕΥΚΤΙΚΟΣ Α. Ορθότητα       Το  επιχείρημα  έχει  αλήθεια και εγκυρότητα. Επιπλέον το συμπέρασμα απορρέει λογικά από τις  .  Ένα επιχείρημα είναι ορθό.  εφόσον   οι   προκείμενες   ανταπο­ κρίνονται στην πραγματικότητα. Το   προηγούμενο   επιχείρημα   είναι  αληθές.  αυτός   ο   συλλογι­ σμός είναι παραγωγικός. εγκυρότητα   Το συμπέρασμα εξάγεται λογικά από τις προκείμενες.4.

                             Ο γείτονας μου δεν εργάζεται. Για   να   είναι   οι   προκείμενες   αληθείς   πρέπει   να   αποτελούν  αντικειμενι­ κά δεδομένα. Στο προηγούμενο   επιχείρημα   η  πρώτη   προκείμενη «Όσοι   δεν   εργάζονται   εί­ ναι   τεμπέληδες». δηλαδή  καθολικά αποδεκτές  αλήθειες (π.   Στο   επόμενο   παράδειγμα   οι   προκείμενες   ανταποκρίνονται   στην   πραγματι­ κότητα   και   αποτελούν   γενικά   αποδεκτές   αλήθειες. Συμπέρασμα   Άρα.  Στηριγμένοι   επομένως   σε   μια   αυθαίρετη   υποκειμενική   γνώμη   θα   καταλήξουμε    σε  ένα αυθαίρετο συμπέρασμα ή σε ένα συμπέρασμα χωρίς καθολική ισχύ. είναι και ορθό. Επομένως το επιχείρη­ μα δεν έχει εγκυρότητα.  αλλά  πιθανόν   στην   ανεργία   ή   σε   οικογενειακούς   ή   προσωπικούς   λόγους. δεν είναι ορθό.προκείμενες   και   επομένως   το   επιχείρημα   είναι  έγκυρο. αποτελεί  αυθαίρετη   προσωπική   γνώμη    και   όχι   αντικειμενικό  δεδομένο.  όταν   είναι    και  αληθές   και  έγκυρο. Επομένως. Επομένως η Ελλάδα πρέπει να επαναφέρει τη θανατι­ Στην   Ευρωπαϊκή   Ένωση   έχει   καταργηθεί   η   θανατική  Β. αφού δεν προκύπτει λογικά από τις προκείμενες.χ. ο γείτονας μου είναι τεμπέλης.  εφόσον  η  πρώτη  προκεί­ μενη δεν είναι  (αντικειμενικά)  αληθής.  η   παγκοσμιοποίηση   είναι   καταστροφή   για   τους λαούς).  Αν   απουσιάζει  ένας   από   τους   δύο  όρους  (  αλήθεια   ή   εγκυρότητα)  τότε  δεν είναι ορθό. Το επιχείρη­ μα  επομένως παρόλο   που  είναι  έγκυρο.  Ένα   επιχείρημα     χαρακτηρίζεται   ως   ορθό.  ΙΙΙ.  Προκείμενες   ποινή                             Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση  Συμπέρασμα  κή ποινή.χ.  η γη γυρίζει)  και όχι  υποκειμενικές   κρίσεις   και   γνώμες  (π. Αξιολόγηση επαγωγικού συλλογισμού . Προσέχουμε κατά την αξιολόγηση :     Α.  Προκείμενες    Όσοι δεν εργάζονται είναι τεμπέληδες.  Ωστόσο   το   συμπέρασμα   είναι  αυθαίρετο.  όπως   η   υγεία.  Εφόσον   είναι  και   αληθές  και έγκυρο. δεν  είναι ορθό.  ΙΙ.  αφού   η   απουσία   εργασίας   δεν   οφείλεται   οπωσδήποτε   σε   τεμπελιά.

  Αναλογία Παραδείγματα αξιολόγησης συλλογισμών 1. … είναι  οι χώρες  της Σκανδιναβικής  χερσο­ νήσου.  παρου­ σιάζεται  ως  η  κύρια   και  μοναδική  αιτία  όλων  των  προβλημάτων  της  ελληνικής  οι­ κονομίας (υπεραπλούστευση της σχέσης αιτίου­ αποτελέσματος). Στη χώρα β πα­ ρατηρούνται   συχνά   χαμηλές   θερμοκρασίες. 2. γ.  Αξιολόγηση:  Επαγωγικός   συλλογισμός  με   γενίκευση. ή  ατελής.  Στο παράδειγμα.  Η χρήση ναρκωτικών οδηγεί στο θάνατο.  η   χαμηλή   παραγωγικότητα   της   εργασίας.  οπότε το συμπέρασμα είναι βέβαιο. Άρα.Στην   αξιολόγηση   του   επαγωγικού   συλλογισμού   πρέπει   να   προσέχουμε   αν   η  επαγωγή είναι  τέλεια.  ατελής  επαγωγή  (η  γενίκευση   είναι   βεβιασμένη   και   μας   οδηγεί   με   λογικό   άλμα   σε   συμπέρασμα   μη  ασφαλές). Οι  χώρες  α. 3. Ο Γιάννης είναι Έλληνας. εξετάζουμε αν η αιτία είναι αναγκαία και επαρκής  για να  προκληθεί το αποτέλεσμα. η αιτία (η χρήση ναρκωτικών) είναι δυνατό να οδηγήσει  .  Προσέχουμε   επί­ σης μήπως μια ειδικότερη αιτία παρουσιάζεται ως κύρια και μο­ ναδική (υπεραπλούστευση  της  σχέσης  αιτίου – αποτελέσματος).  το   συμπέρασμα   συνήθως    είναι   πιθανό. Ελέγχουμε   αν   υπάρχει   λογική   ­   και   όχι   απλώς   χρονολογική   ­  σχέση   ανάμεσα   στο   αίτιο   και   το   αποτέλεσμα. Γενίκευση Στην περίπτωση αυτή ελέγχουμε αν η γενίκευση είναι επιτρεπτή  και ασφαλής ή αν είναι βεβιασμένη και επισφαλής.  γιατί   οδηγούμαστε   σ’  αυτό   με   λογικό  άλμα. Τα είδη / οι μορφές  του επαγωγικού συλλογισμού 1. 2.  θα ισχύει  και  για το  σύνολο.  στις   χώρες   της   Σκανδιναβικής   χερσονήσου   παρατηρούνται   συχνά   χα­ μηλές θερμοκρασίες. ατελής  επαγωγή. Αίτιο –  αποτέλεσμα 3. β.  Όλα   τα   προβλήματα   της   ελληνικής   οικονομίας   οφείλονται  αποκλειστικά  στη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας. δηλα­ δή και για τα υπόλοιπα μέρη του συνόλου. 4.  όλοι οι Έλ­ ληνες είναι πολύ ευγενικοί. Αξιολόγηση:  Επαγωγικός   συλλογισμός  με   γενίκευση. Στη χώρα α παρατηρούνται συχνά χαμηλές θερμοκρασίες. Στην   αναλογία   ελέγχουμε   αν   οι   ομοιότητες   που   προβάλλονται  είναι σχετικές με το θέμα και επαρκείς. καθώς  θεωρούμε  ότι  αυτό που  ισχύει για  κάποιο μέρος.   Μια   ειδικότερη   αιτία. Αξιολόγηση:   Επαγωγικός   συλλογισμός   με  αίτιο   και   αποτέλεσμα.  Στον   επαγωγικό  συλλογισμό. οπότε  το συ­ μπέρασμα   έχει  πιθανολογικό  χαρακτήρα.  Άρα. Αξιολόγηση:   Επαγωγικός   συλλογισμός   με  αίτιο   και   αποτέλεσμα.  Στη   χώρα   γ   παρατηρούνται   συχνά   χα­ μηλές  θερμοκρασίες.  τέλεια  επαγωγή  (  η  γενίκευση μας οδηγεί σε ασφαλές συμπέρασμα).  Τέλος. Ο Γιάννης είναι πολύ ευγενικός. ατελής  επαγωγή.

Το ουσιαστικό είναι μέρος του λόγου. ΑΛΗΘΕΙΑ Α Β Γ Δ Ε ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ ΟΡΘΟΤΗΤΑ . Το   χρόνο   αυτό   οι   νέοι   θα   μπορούσαν   να   τον   αξιοποιήσουν   διαβάζοντας   για  το σχολείο και τις εξετάσεις. Α) Οι  Έλληνες  είναι  φιλόξενοι άνθρωποι      Ο  Χ   είναι  Έλληνας. Γ) Η πνευματική εργασία είναι ανώτερη από τη χειρωνακτική.στο   θάνατο    (επαρκής   αιτία). Η θανατική ποινή καταστρέφει  τη  φυσική ύπαρξη του παραβάτη. Άρα. Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση    5      Να   αξιολογήσετε     τα   παρακάτω   επιχειρήματα   ως   προς  την ορθότητα. Ε) Τα μέρη του λόγου είναι λέξεις. Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποκλείει     την   πιθανότητα   σωφρονισμού   του  παραβάτη. το ουσιαστικό είναι λέξη.  αλλά   αυτό   δεν   είναι   βέβαιο  (μη   αναγκαία   αιτία   για  την πρόκληση του αποτελέσματος). Δ)  Οι   έφηβοι   που   ασχολούνται   με   τον   πρωταθλητισμό    αφιερώνουν   αρκετό  χρόνο για προπόνηση. Επομένως  οι νέοι δεν πρέπει να ασχολούνται με τον αθλητισμό. Επομένως  το   επάγγελμα   του   εκπαιδευτικού   είναι   ανώτερο   από   αυτό   του  ξυλουργού. ο Χ  είναι  φιλόξενος άνθρωπος Β) Ο  σωφρονισμός του  παραβάτη προϋποθέτει  τη φυσική του ύπαρξη. Άρα.   Το   επάγγελμα    του   εκπαιδευτικού   ανήκει   στην   πνευματική  εργασία   και   του  ξυλουργού στη χειρωνακτική.

λπ.  Ο  καθηγητής  στην  τάξη αντιμετωπίζει  με χιούμορ μια μικρή «παρεκτροπή»   κάποιου μαθητή. Περιγραφή    ή  αφήγηση  :  Η   περιγραφή   και   η   αφήγηση   κινητοποιούν   τη  φαντασία  του δέκτη  και διεγείρουν  συναισθήματα   θετικά  (ενθουσιασμός.  που   θα   τον  παροτρύνουν  σε   μια   ενέργεια   ή   θα   τον  αποθαρρύνουν  από μια άλλη.λπ.  για   να   προκαλέσει   ενθου­ σιασμό και αυτοπεποίθηση στους οπαδούς του. Ειρωνεία  13.  2.  να   διεγείρει   στην   ψυχή  του   δέκτη   κάποια   επιθυμητά   συναισθήματα.  ενθουσιασμό. Ειρωνεία : Η ειρωνική αντιμετώπιση – όταν είναι διακριτική. 3.  απέχθεια.  προσδοκία. «λεπτή» και  δεν   ενοχλεί­  συμβάλλει   στην   υποτίμηση    του   αντιπάλου. ευχαρί­ στηση   κ. Ρητορικά ερωτήματα Πίνακας όπως κ.  δυσαρέσκεια. Π.  αγανάκτηση. Π.  συμπάθεια.  Ο   πολιτικός   περιγράφει   παραστατικά   την   έκταση.χ.λπ.Β.  Επειδή  ο   δέκτης   έχει   την  τάση να συμμερίζεται  την  περιπαιχτική διάθεση.    ανησυχία. για να εκτονώσει την ένταση και να εξασφαλίσει   θετικό κλίμα. Αφήγηση 11. Χιούμορ 12.  ντροπή   κ. σελ 78 1.  Ο   πολιτικός   της   αντιπολίτευσης     αναφέρεται   περιπαιχτικά   στο  «τεράστιο   . Π. κεντρίζει την  προσοχή και  καθιστά το ακροατήριο  ευνοϊκό προς  τον  ομιλητή.  ενοχή.  αισιοδοξία.χ.χ.  οργή  κ.  Χιούμορ    :  Το   χιούμορ  (πνευματώδης   αστεϊσμός)  δημιουργεί   ευχάριστη  ατμόσφαιρα.)    ή   αρνητικά  (αποστροφή.  μίσος. Ποιητική γλώσσα 14.  τον   παλμό   και   τη   συμμε­ τοχή   μιας     πολιτικής   συγκέντρωσης   του   κόμματος   του. Επίκληση   στο   συναίσθημα Ο   πομπός   επιδιώκει   σε   ορισμένες   περιπτώσεις     που   η   λογική   κρίνεται   ανε­ παρκής.  όπως  φόβο. ανησυχία και ανασφάλεια στους πο­ λιτικούς αντιπάλους.  χαρά.). Περιγραφή 10.   Μέσα  επίκλησης  στο  συναίσθημα 9.ν. χωρίς να το αντιλαμβάνεται συμ­ μερίζεται και την άποψη που εκφράζει.

» (από την Καθημερινή) Γ. εικόνες κ.  Αν   αύριο   τροποποιήσουμε το γονίδιο της νόσου Αλτσχάιμερ.  ώστε   να   ενισχύσει   την    αξιοπιστία  των  απόψεων   του.  Το  κοινό  πιστεύει   πιο εύκολα  αυτούς  που  εμπιστεύεται  – πολλές  φορές μάλιστα άκριτα­  ενώ είναι καχύποπτο και δύσπιστο απέναντι σε όσους  θεω­ ρεί  αναξιόπιστους.  Ο   αρθρογράφος   με   ρητορικές   ερωτήσεις   προσπαθεί   να   αφυπνίσει   τον   εφη­ συχασμένο   και   ανυποψίαστο   αναγνώστη.   διεγείροντας   συναισθήματα   ανησυχίας  και   φόβου   για   τους   πιθανούς   κινδύνους   της   ανεξέλεγκτης   επιστημονικής   ανάπτυ­ ξης   στον   τομέα   της   Γενετικής   :  «Ποιος   θα   καθορίσει   πού   αρχίζουν   και   πού   τε­ λειώνουν   τα   όρια   της   ανθρώπινης   παρεμβάσεως   στο   έργο   της   Φύσης.  Ρητορικά    ερωτήματα :  Οι   ρητορικές   ερωτήσεις  επιδιώκουν  να   αφυπνί­ σουν   και   να   ταρακουνήσουν   το   δέκτη   από   τον   εφησυχασμό   του.  καθώς   διεγείρουν  το   ενδιαφέρον   του   και   τον   δεσμεύουν   να   συμφωνήσει. γιατί μεθαύριο δε θα παρέμβου­ με   στο   γονίδιο   του   ύψους.   Π. παρομοιώσεις.  αλλά   και   από   την   εντύπωση   που   θα  προξενήσει  στο δέκτη ο ίδιος ως προσωπικότητα. προκειμένου να εκφράσω από της   θέσεως   αυτής   τον   δίκαιον   εθνικόν   έπαινον   προς   τους   τιμίους   συμπολίτας   μας. Π. Για αυτό το λόγο  πολλές  φορές  ο   πομπός    αυτοπροβάλλεται   θετικά.τι   κι   αν   σημαίνει   αυτό)  ευφυίας.    4.λπ. Επίκληση  στο  ήθος Γ.  πάντρεψα  τις δύο  αδερφές μου.έργο  της  κυβέρνησης» και  στην  «εμπειρία  των  στελεχών  της»  για  να   αποκαλύψει   την   απουσία   έργου   και   την   απειρία.  του   χρώματος   των   ματιών   ή   της  (ό.  ζωντανεύοντας   τους   χειρότερους   εφιάλτες   που   νομίζαμε   ότι   είχα­ με οριστικά ξορκίσει.  σοβαρό   και   υπεύθυνο. Με τον αδερφό μου έτσι μοίρασα την πατρική πε­ .χ.) είναι συγκινησιακά φορτισμένος λόγος. αφού   έδωσα στην καθεμιά τους προίκα.   Το   κοινό   γελά.  Ποιητική     γλώσσα  :  Ο   ποιητικός   λόγος   με   τα   πολλά   σχήματα  (μεταφο­ ρές.  Παράδειγμα Εγώ  λοιπόν  πρώτα.  οι   οποίοι έδωσαν το δυναμικόν «παρόν» εις το προσκλητήριον της Ελευθερίας και του   αγνού Πατριωτισμού».  καλοπροαίρετο. αν και δε μου απέμεινε  μεγάλη περιουσία  εξαιτίας των   συμφορών    του   πατέρα    μου    και  της   πόλης. 5.  εφόσον   οι   απαντήσεις   είναι  δεδομένες. 1.χ.  Σε    εθνική  εορτή    ο   ομιλητής   χρησιμοποιεί   ποιητικές   εκφράσεις   για   να   διε­ γείρει   την   περηφάνια   και   το   θαυμασμό     για   τα   ηρωικά   κατορθώματα   των   προ­ γόνων.  παρουσιάζει   δηλαδή   τον   εαυτό   του   ως  συνε­ πή. «Αισθάνομαι τον εαυτόν μου ισχνόφωνον.   επιδοκιμάζει     τη   σκωπτική   διάθεση του ομιλητή  και τον υπαινιγμό του. Επίκληση  στο  ήθος  του  πομπού Η  πειστικότητα των απόψεων του πομπού δεν εξαρτάται μόνο από τη σχέση  τους   με   την   αλήθεια   και   την   πραγματικότητα.

  Το   σημαντικό   είναι   να  διατηρήσετε   τις   αρχές  σας   και   να   μην  εν­ δώσετε… Επισήμανση : Αυτός ο τρόπος πειθούς συνδέεται άμεσα και με την επίκλη­ ση   στο   συναίσθημα.  "Συνταγματική Θεωρία και Πράξη" ) Μέσα  επίκλησης  στο  ήθος  του  δέκτη Άμεσος ή έμμεσος αξιολογικός  χαρακτηρισμός.χ. Παράδειγμα Μην   επιτρέψετε   να   σας   εξανδραποδίσουν.  καλός οικογενειάρχης. Περιπτώσεις κατάχρησης  της επίκλησης  στο ήθος του πομπού Η   αυτοπροβολή.2 .λπ. (απόσπασμα από τον «Υπέρ Μαντιθέου» λόγο του Λυσία) Ο     ομιλητής   αναφέρει   τη   στάση   του   σε   πλευρές     της   ιδιωτικής     του   ζωής  που αποδεικνύουν το ήθος  του (  ανιδιοτελής. Π. Ο πομπός τότε χάνει την αξιοπιστία του  και ο  δέκτης  γίνεται καχύποπτος και  δύσπιστος. Αναφορά   σε ενέργειες ή συμπεριφορές  του στην ιδιωτική ή δημόσια  ζωή που αποδεικνύουν και προβάλλουν το ήθος του. άγρυπνη και ανυπόταχτη τη σκέψη σας.)  επιχειρεί  να   κεντρίσει   τη   φιλο­ τιμία  του  δέκτη  και  να  τον  κάνει  να   αισθανθεί   την ευθύνη που  έχει απέναντι  σε   όσα   του   προβάλλονται.  ώστε    να    προβεί   τελικά    σε    κατάλληλες   συμπεριφορές  και ενέργειες.  αφού   ο   πομπός   προσπαθεί    να   διεγείρει    στο   δέκτη   θετικά   συ­ . ώστε εκείνος  να ομολογεί ότι  έχει περισσότερα  από μένα  από την πατρι­ κή     περιουσία. ο οποίος τονίζει τις αρετές  της   προσωπικότητας   του   δέκτη   επιδιώκοντας     να   τον   ωθήσει   να   προσπαθήσει   να  τις αποδείξει με τη στάση του.  όταν   υπερβαίνει   κάποια   όρια. (Αριστ.  αρθρογράφος   κ. Επίκληση  στο  ήθος  του   δέκτη       Ο    πομπός  (ομιλητής. περιφρουρή­ στε την άγια υγεία και ρωμαλεότητα της ψυχής σας. Μέσα  επίκλησης  στο  ήθος  του  πομπού • • • • Αυτοπροβολή  :  θετικοί   χαρακτηρισμοί   με   συχνή   χρήση   α   ενικού   προ­ σώπου.  αποκαλύπτει   τις   προθέσεις  του πομπού και αναδεικνύει  σκοπιμότητα. Ο δημοκρατικός πολίτης θα συμφωνούσε μαζί μου ότι … Π.   Διατηρήστε.χ. Προβολή   της  προσωπικότητας  του   και   των   αρχών  ή  της    ιδεολογίας  του.   μέσα   στους   ζοφε­ ρούς και άρρωστους  καιρούς.ριουσία. Γ. ούτε  σε  έναν   από τους συμπολίτες.  υπεύθυνος  φιλήσυχος. αφιλοχήματος.  Και   σε   σχέση   με   όλους   τους   άλλους   έχω     ζήσει     έτσι. Αξιόπιστος λόγος. κρατήστε στητό και αγέρωχο   το ωραίο ανάστημά σας.  Μάνεσης.  ώστε   να   μην   έχω δώσει  καμιά   αφορμή   παραπόνου   εναντίον  μου  ποτέ  ως τώρα  .

 δηλώνει την  ευρυ­ μάθεια   του   πομπού   και   παράλληλα   καθιστά   δυσχερή   τη   θέση   του   δέκτη.4.   (απόσπασμα από πολιτική ομιλία) Ο πομπός  ­ που μάλλον ανήκει στο χώρο της αντιπολίτευσης ­  επιτίθεται με  αρνητικούς   χαρακτηρισμούς   στην   αξιοπιστία   των   ανθρώπων   του   κυβερνώντος  κόμματος. Έκθεση Έκφραση για τη  Γ  Λυκείου.  Επίθεση  στο  ήθος  του αντιπάλου Κάποιες   φορές   που    ο   πομπός   βρίσκεται   σε   αδυναμία  να  στηρίξει  με  επιχει­ ρήματα   τις   απόψεις   του   ή   να   ανασκευάσει   τεκμηριωμένα   τις   απόψεις   του   αντι­ πάλου. Μέσα  επίθεσης  στο  ήθος  του  αντιπάλου Αρνητική κριτική στο χαρακτήρα και τη ζωή του αντιπάλου.  ανειλικρινή. Φραγκουδάκη. Επίκληση  στην   αυθεντία Πολύ  συχνά στο λόγο συναντάμε αναφορές σε   γνώμες και ρήσεις   σημαντι­ κών προσώπων από το χώρο της επιστήμης.  Η   αναφορά   σε   τέτοια   πρόσωπα     που   αποτε­ λούν αυθεντίες  στο χώρο  τους και έχουν καθολική αναγνώριση. ασυνεπή και τελικά αναξιόπιστο.  την   ανευθυνότητα  ( «οδηγούν   τον   τόπο   σε   αδιέξοδο»)   και την ανειλικρίνεια («τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα»).  Αρκετά   συχνά   μάλιστα  πρόκειται   για   λόγια   αρχαίων   σοφών.  Γ. ΟΕΔΒ ) Παράδειγμα Και   θυμίστε   της   ότι   ο   Περικλής   είχε   πει   στον  "Επιτάφιο":  όποιος   αδιαφορεί   . Περιπτώσεις κατάχρησης : αθέμιτη επίθεση στην ιδιωτική ζωή  Όταν η επίθεση στο χαρακτήρα  και τη ζωή του αντιπάλου καταλήγει σε   λα­ σπολογία.ναισθήματα  για τον εαυτό του και να κεντρίσει τη φιλοτιμία του.  Άλλα   υποστήριζαν  ως  αντιπολίτευση   και  άλλα  πράττουν  ως  κυβέρνηση.3.  Παράδειγμα Η     κυβέρνηση   και   ο   ίδιος   ο   Πρωθυπουργός   είναι   πλέον   αναξιόπιστοι.  Και   αυτό  γιατί «αν τολμήσει να αμφιβάλλει.  Ξέχασαν γρήγο­ ρα τις υποσχέσεις   που αφειδώς έδιναν  και με την πολιτική τους οδηγούν τον τόπο   σε   αδιέξοδο.  Για   αυτό καταφεύγει  σε  αρνητικούς  χα­ ρακτηρισμούς     που   αναφέρονται   στην   προσωπική   ή   δημόσια   ζωή   του   αντιπάλου. της διανόησης  και του πολιτισμού που  χρησιμοποιούνται   ως   ενίσχυση   των   απόψεων   του   πομπού.  ανεύθυνο.  αποκαλύπτει   την  αδυνα­ μία του πομπού να στηρίξει  τις απόψεις  του με λογικό τρόπο  και την  κακοπροαίρε­ τη διάθεσή του. βρίσκεται μπροστά στην ανυπέρβλητη δυσκολία   να   αμφισβητήσει   μόνος   εκφοβιστικές   στο   μέγεθος   τους   διάνοιες   ή   την   ίδια   την   Επιστήμη» (Α.   Προσπαθεί   δηλαδή  να   παρουσιάσει   τον   αντίπαλο   ως  κακοπροαίρετο.  ώστε   να   εξουδετερώσει  την  πειστικότητα   των   επιχειρημάτων   του. συκοφαντία  και   αποβλέπει  στη  δυσφήμιση. Γ.  Οι    προγραμματικές   τους   διακηρύξεις   ήταν  «τα   ψεύτικα   τα   λόγια   τα   μεγάλα».  τονίζει    την   ασυνέπεια  («Άλλα   υποστήριζαν   ως   αντιπολίτευση  και  άλλα   πράττουν   ως   κυβέρνηση»).   προσπαθεί   να   μειώσει    ηθικά    τον    αντίπαλο.

 Αναφορά σε πρόσωπο που είναι αυθεντία σε θέμα διαφορετικό από  αυτό για το οποίο χρησιμοποιείται.  εξαπατάται   και   λαμβάνει   τις  απόψεις αυτές ως απόψεις ειδικού πάνω στο θέμα.  στις   σημερινές   δύσκολες   για   την   Πατρίδα   μας   και το Λαό  μας  περιστάσεις.   όχι   φιλήσυχος.    Ο   δέκτης   αδυνατεί   να   διακρίνει   τη   διαφορά.για   τα   πολιτικά   πράγματα   του   τόπου   του   είναι.    προ­ σπάθεια   εντυπωσιασμού   και   δέσμευσης   του   δέκτη.   αλλ'   άχρηστος.  αποφθέγματα Περιπτώσεις κατάχρησης  της επίκλησης  στην  αυθεντία 1.  Η   τακτική   αυτή   δηλώνει   αδυναμία   προσωπικής     επιχειρηματολογίας.   "αχρείος"  πολίτης. . (Αρ. 2.   Προσπάθεια   υποκατάστασης   επιχειρημάτων   με   συνεχείς   αναφο­ ρές σε απόψεις και λόγια σοφών.  Και   μη   ξεχνάτε.  εφόσον     το   μέγεθος   της   αυθε­ ντίας λειτουργεί  εκφοβιστικά πάνω στην κρίση του. τα  λόγια  του   ποιητή ­και  θέλω  μ'  αυτά  να  σας  αποχαι­ ρετήσω: «θέλει  αρετή και τόλμη η ελευθερία». Μάνεσης) Μέσα   επίκλησης  στην  αυθεντία  Γνώμες ειδικών / επιστημόνων  Απόψεις  ανθρώπων των γραμμάτων και του πολιτισμού  Ρήσεις αρχαίων σοφών  Γνωμικά .

  όταν   τρώνε.  στο   δικαστήριο.  στην   εκκλησία  (αν   και   δεν   πάω   συχνά). «Επι­ στροφή από την Κύπρο») Δ)  Η  υπεροχή  του   οπτικού   σήματος   απέναντι   στο   γλωσσικό   γίνεται   ολοένα   εμφανέστερη   και   τείνει   να   επιβληθεί   σε   όλους   τους   τομείς. ΤΟ ΒΗΜΑ) Γ)  Αυτό   που   συνέβη   στην   Κύπρο   είναι   ένα   τεκμήριο   της   προχωρημένης   ανευθυνότητας   των   κυρίαρχων   του   κόσμου   μας. όταν  οδηγούν. όταν  κολυμπάνε.  Άφησαν   το   ξίφος   του   Αττίλα   να   μπηχτεί στην καρδιά ενός ολιγάριθμου λαού.  Και   το  πιο  ισχυρό   χτύπημα   της   εικόνας αποτελούν η τηλεόραση και τα βίντεο.  στο   αυτοκίνητο. για πρώτη φορά στην ιστορία της Επι­ στήμης.  στα   λεωφορεία. Τώρα είναι  δυνα­ τή  η   τάξη   μόνο   με  την   τρομοκρατία   της   ισχύος.  Κι   ωστόσο. (Χρίστος Μαλεβίτσης.                     (Θ.   Τώρα   πια   αντικαταστάθηκε   από   το   χρώμα: κόκκινο  για   το  ζεστό. Μου έχει τύχει να δω οδηγό μοτοσικλέτας  με  το ένα  χέρι στο  τι­ μόνι και  στο  άλλο  τσιγάρο  και  κινητό! Πώς  τα  κατάφερνε  ο άτιμος. (Αλμπερτ  Καμύ) Β) Αυτά τα δύο θετικά στοιχεία δεν είναι αρκετά για να εξηγήσουν τη μανία   των   Ελλήνων   να   έχουν   και   να   μιλούν   στα   κινητά   τους..   όταν περπατάνε.  Για   την   αποκατάσταση   της   ηθικής   τάξεως.  στα   πιο απίθανα  μέρη.  στα   συμβούλια.  Το  “Απαγορεύεται   το   κάπνισμα”  ή “η   διέλευση”  δηλώνεται   σχεδόν   παντού   με   το   γνωστό   κόκκινο   κύκλο   και   την   εικόνα   του   τσιγάρου   στην   πρώτη   περίπτωση   ή  με   το   ανάλογο   οδικό   σήμα   στη   δεύτερη. Και εκεί μένει.  στην   αίθουσα   διδασκαλίας.  Όπου   και   να   σταθείτε.  παντού.  Χωρίς   απόλυτη  αθωότητα   δεν   υπάρχει   απόλυτη   κρίση. στον   κινηματογράφο.  Στις   βρύσες   του   νερού   παλαιότερα   υπήρχε   η   γλωσσική   δήλωση  “ζε­ στό”   ­”κρύο”   (στη   γλώσσα   της   χώρας   κατασκευής) . του  γενετικού   υλικού  ενός  ανθρωπίνου  ζεύγους χρωμοσωμάτων.  Αλλά   ιδού   η   έκπτωση  του  κόσμου   μας.  στη   συνέχεια   περιορίστηκε   στην   αναγραφή   του   αρχικού   γράμματος. Και οι μεγάλοι σιωπούν   και   αδρανούν   και   ολιγωρούν.  Όλοι   έχουμε  διαπράξει   το  κακό στη   ζωή  μας  ακόμη  κι   αν αυτό το κακό δεν ενέπιπτε στη δικαιοδοσία  του νόμου.. γαλάζιο   για   το  κρύο.  που   ανακοινώθηκε   επισήμως χθες: Η πλήρης αποκωδικοποίηση.  Οι   Έλ­ ληνες  μιλούν   στο   κινητό   τους   πάντα.  ενδιαφέρονται   για  την  τάξη­ για  την   τάξη  όμως  του  τρόμου   και  διά  του  τρόμου.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  στους  τρόπους  πειθούς Άσκηση    6     Να   διακρίνετε   τους   τρόπους     και   τα   μέσα   πειθούς   που  χρησιμοποιούνται στα παρακάτω αποσπάσματα. Α)  Η αβεβαιότητα μας για το δικαίωμα  που έχουμε να σκοτώνουμε πηγάζει   από  το  γεγονός   ότι   όλοι   είμαστε  δικαστές   και   διάδικοι.  κάποιο κινητό θα χτυπήσει: στο πεζοδρόμιο.   Λιανός. Ε) “Μεγαλύτερο   βήμα   από   τη   διάσπαση   του   ατόμου   ή  την   πρώτη   επανδρω­ μένη πτήση  στη  Σελήνη” χαρακτηρίσθηκε  από έναν  παγκοσμίου  κύρους  Αμερικανό   επιστήμονα   το   μέγα   επίτευγμα   διεθνούς   ερευνητικής   ομάδος. (από   άρ­ . στο καφενείο. της οποίας μαρτυρία και μαρτύριο είναι η Κύπρος.  Εκεί   που   έπρεπε   να   πέσει   ακαριαία   η  ρομφαία   της  δι­ καιοσύνης.

 απόσπασμα  από   το κείμενο των Πανελλαδικών εξετάσεων 2003) .  (Κ.   επεμβάσεις. διανοουμένων και απλών πολιτών που   βλέπουν   μιαν   άλλη   κοινωνία   να   αναδύεται   τελικά   και   να   υπερνικά   κάθε  «προκρού­ στεια» προσπάθεια.  ακόμα.  Οι   αριθμοί   είναι   εύγλωττοι:  ο   αριθμός   των   ατόμων   που   υποσιτίζο­ νται   φτάνει   τα  777  εκατομμύρια   στις   αναπτυσσόμενες   χώρες. (JACQUES DIOUF .  παραγωγικές   δραστηριότητα.. από τον ημερήσιο Τύπο) Θ)  Ρύπανση.  την   κάνουν   ολοένα   και   πιο   γκρίζα.  τον   μετατρέπει   σε   ψυχολογικό   ράκος. από τον Ημερήσιο τύπο) Ι)    Θα   έπρεπε.  Αυτό  το  άλλο   είναι   η   ανάπτυξη  των  ανθρώπων   αντί για την  ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων. Καστοριάδης.  αλλά   και   την   επι­ στημονική   και   κοινωνική   πρόοδο.  κλείνεται   ολοένα   και   περισσότερο.  ιδιαίτερα   μάλιστα   των   ακριτικών   πε­ ριοχών. (Αντώνης   Καρα­ κούσης.  αυτοπεριορίζεται   για να κλειστεί τέλος στο μυστικοπαθή και σκοτεινό εσωτερικότου κόσμο.  περισσότερο   θολή.  Αυτή   η   ελπίδα   ξεπηδά   μέσα   από   τις   άπει­ ρες προσπάθειες ερευνητών και στοχαστών.( Σ. καθιστούν τη ζωή ψυχρή και ανάποδη.          (Στ.  όχι   μόνο   την   παιδεία.  αφαιρούν   συνεχώς. Και   ο   άνθρωπος   χάνει   συνεχώς.  Για   να   το   δεχτούν   αυτό. τη ζεστασιά.  περιορίζουν   εν   τέλει   τη   ζωή   μας.  Χιωτάκης) Η)  Μέσα  όμως  σ'  αυτό  το  μεταβατικό και  ρευστό  τοπίο λάμπει  η ελπίδα  ότι   ο άνθρωπος   θα  τιθασεύσει  τον   εαυτό  του  και  θα  χρησιμοποιήσει  τη  νέα γνώση  για   να   ζεσταθεί   και   όχι   να   αυτοπυρποληθεί. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ) Στ)  Παρά τις διεθνείς αποφάσεις και την απήχηση του ζητήματος στα μέσα   ενημέρωσης.  το   πρόβλημα   της   πείνας  ­αυτή   η   μελανή   κηλίδα   στη   συνείδηση   της   ανθρωπότητας­  εξακολουθεί   να   υφίσταται   και   μάλιστα   σε   ορισμένες   περιοχές   να   επιδεινώνεται.  τα  27  εκατομμύρια   στις  χώρες  που  βρίσκονται   σε  μεταβατικό στάδιο και τα  11 εκατομμύρια  στις  ανε­ πτυγμένες χώρες. που τον   ταράζει.  Άλλωστε   οι   προσπάθειες   για   κάποια   στοιχειώδη   αντιστοιχία   μεταξύ   των   αναγκών   της   αγοράς   και   της   προσφοράς   σε   κατευθύνσεις   σπουδών   δεν   επιτρέπε­ ται να περιορίζουν το δικαίωμα στην εκπαίδευση. λύματα  του  πολιτισμού μας. LE­MONDE  DIPLOMATIQUE) Ζ)  Η   δημιουργία   νέων   πανεπιστημίων   και   τμημάτων   δεν   φαίνεται   σαν   μια   αυθαίρετη  αντικοινωνική ενέργεια. Αλαχιώτης. τη χαρά.   όντας   μοχλός   τεχνολογικής­οικονομικής   ανάπτυξης   και   εκσυγχρονισμού   της   χώρας. φωτιές.  φυτοφάρμακα.   τον   μεταβάλλει.  Απο­ γυμνώνουν   το   περιβάλλον.  τα  πανεπιστήμια    προάγουν.  από  εδώ   και   εμπρός   οι   άνθρωποι  (μιλάω   για   τις   πλού­ σιες  χώρες) να   δεχτούν  ένα  αξιοπρεπές   αλλά   λιτό  βιοτικό  επίπεδο και  να  παραιτη­ θούν  από  την   ιδέα   ότι   ο  κεντρικός   στόχος   της   ζωής   τους   είναι  να  αυξάνεται  η κα­ τανάλωσή   τους   κατά  2  με  3%  το   χρόνο. το φως.  Αφαιρούν   το χρώμα.  θα   έπρεπε   κάτι   άλλο  να   δίνει   νόημα   στη   ζωή  τους.  ξοδεύουν   το   κεφάλαιο   της   φύσης..  αφού ξεκινά  από το ακόλουθο αυτονόητο: Σύμ­ φωνα   μ'  αυτό. σκουπίδια.   Την   ασχημαίνουν.θρο.

Λογική Α Β Γ Δ Ε Σ τ Ζ Η Θ Ι Συναίσθημα Ήθος  αντιπάλου Ήθος  πομπού Αυθεντία .

 αποσκοπεί   στο   να   οδηγήσει   σε   πράξη:  στο   να   ψηφίσει   ο   πολίτης   αυτό   ή  εκείνο  το κόμμα που θα  κυβερνήσει  τη χώρα ή θα αποτελεί  τη φωνή του στο Κοινοβούλιο.  τη   συνέπεια     των   λόγων  και   των   έργων   του.   Πράγματι     «το   καλάθι   της   νοικοκυράς»  είναι   γεμάτο. ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗ  ΛΟΓΙΚΗ Τι είναι; 1.  την ανιδιοτέλεια του κλπ.   τους  αγώνες του που αποδεικνύουν  το   δημοκρατικό   του   ήθος. Η στρατηγική της πειθούς χρησιμοποιεί  τους εξής τρόπους και μέσα :  Α. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ¨Η  ΑΦΗΓΗΣΗ 2. ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ  ΗΘΟΥΣ ΤΟΥ ΠΟ­ ΜΠΟΥ . Η ΠΕΙΘΏ    ΣΤΟΝ   ΠΟΛΙΤΙΚΌ   ΛΌΓΟ      Ο   πολιτικός   λόγος.   παραδείγματα.αυθεντία. ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ  ΗΘΟΣ «Εμείς   δεν   αρνούμαστε   όσα   υποστηρίζαμε   στο   παρελθόν   και   δε   θα   απαρνηθούμε      την   πολιτική   μας   για   να   γίνουμε   αρεστοί       στους   οικονομικά   ισχυρούς»  1. Με την  ειρωνεία  υποβαθμίζει   τον   αντίπαλο και  τις ιδέες του. Ο  πολιτικός   με  θετικούς  χαρ­ κτηρισμούς   σε   α΄   πρόσωπο  προσπαθεί   να   κερδίσει   την  εμπιστοσύνη   του   κοινού   προ­ βάλλοντας     την   αξιοπιστία  του. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ­ ΤΑ Συλλογισμοί   που   τεκμη­ ριώνουν     την   ορθότητα   πολι­ τικών απόψεων.   γεγο­ νότα. Στατιστικά   στοιχεία. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ¨Η  ΑΦΗΓΗΣΗ Γ.  περισσότερο   από   άλλες   μορφές   γλωσσικής   επικοινωνί­ ας.1.ΜΟΡΦΈΣ  ΠΕΙΘΟΎΣ Α. ΤΕΚΜΗΡΙΑ 1. «Θα   συμφωνήσω   με   τον   Υπουργό   Οικονομικών.  Α.  ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ Ο   πολιτικός   της   αντιπολίτευ­ σης   περιγράφει     με   μελανά  χρώματα την εικόνα της οικο­ νομίας   της   χώρας   για   να   διε­ γείρει     την   ανησυχία   και   την  ανασφάλεια των πολιτών.  εί­ ναι  γεμάτο  από…ακρίβεια!» Ένα  παράδειγμα 1. Ο   πολιτικός   με   το   χιούμορ  προσπαθεί     να   κερδίσει   την  εύνοια   του   ακροατηρίου   και  να   δημιουργήσει   ευχάριστη  ατμόσφαιρα.  Οι μορφές που παίρνει είναι δύο: η θεμιτή στρατηγική  της  πειθούς και η  αθέμι­ τη στρατηγική της προπαγάνδας.ΙΙ. Β.   γενικές  αλήθειες.

  Α.2.   Όταν   ο   πολιτικός   λόγος   αποσκοπεί   στη   χειραγώγηση   του   πολίτη   παραπλα­ νώντας ή   εκφοβίζοντας  ή  προκαλώντας  συναισθήματα   μίσους και  φανατισμού  τότε μιλάμε για  προπαγάνδα. ΚΙΝΔΥΝΟΛΟΓΙΑ 2.   δημοκρατία.   έθνος.   µέτρο   και   κέντρο   του  κόσµου.  ψηφίζο­ ντας συγκεκριμένο κόμμα.   δαιμονοποίηση   του   προσωπική επίθεση στον πολι­ πολιτικού   αντιπάλου.  λασπολογία.  ο   άνθρωπος  Θεός».   όπως   .   ο  άνθρωπος   δη­ µιουργός.  δικτάτορες   και   αυταρ­ χικοί   ηγέτες   ανά   τον   κόσμο  μιλούν στο όνομα της δημο­ κρατίας.  4.   συκοφα­ κτηρισμοί       που   συνιστούν  ντία.χ. Έννοιες   όπως    λαός. από   την   αντιπολίτευση   στην  κυβέρνηση.   (Ράουσιγκ.   τους   οποίους   καλείται   να   αποτρέψει   ο   πολίτης.  Έτσι   προβάλλει  την   αναξιοπιστία   και   την  ασυνέπεια του.2.   δι­ καιοσύνη  χρησιμοποιούνται  για   να   δώσουν  ηθικό   έρει­ σμα  σε   ατεκμηρίωτες  απόψεις   και   ιδιοτελείς   επι­ διώξεις.  απ’  αυτή   θα   ξεπηδή­ σει   ο  ελεύθερος   άνθρω­ πος.χ.   πατρί­ δα. ΧΡΗΣΗ  ΕΝ­ ΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΕΡΑ­ ΣΤΙΟ  ΗΘΙΚΟ  ΒΑ­ ΡΟΣ «Αυτό   είναι   το   ύψιστο   κα­ τόρθωµα  µιας   ηρωικής   νεο­ λαίας. ΑΛΛΟΙΩΣΗ ΤΗΣ  ΣΗΜΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΛΕΞΕΩΝ Π. ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ  ΗΘΟΣ  ΤΟΥ  ΑΝΤΙΠΑΛΟΥ .  Πολλές φορές οι λέξεις χρησι­ μοποιούνται   με   διαφορετικό   ή  και   αντίθετο  περιεχόμενο  από  το   πραγματικό.   αφού  δίνουν   την   εντύπωση   αυ­ ταπόδεικτων  αληθειών. Ένα  παράδειγμα «Οι     τρομοκράτες  καραδο­ κούν!   Εμποδίστε   τους   ψη­ φίζοντας     τον   πρόεδρο   Χ.   Το   γεγονός  αυτό   προκαλεί   σύγχυση   στο  δέκτη   ο   οποίος   αδυνατεί   να  κατανοήσει τη διαφορά.   Εξαιτίας   της   τε­ ράστιας   ηθικής   τους   διάστα­ σης   δυσκολεύουν   την   κριτική  λειτουργία   του   δέκτη.     Ο   αντιπολιτευτικός   λόγος  Αρνητικοί     χαρακτηρισμοί  συνήθως     τονίζει   τη   μεταβο­ για   τον   αντίπαλο   με  στόχο   τη  λή  των   απόψεων    ενός   κόμμα­ τος   κατά   τη   μετάβαση   του  μείωση της αξιοπιστίας του. ΕΠΙΘΕΣΗ  ΣΤΗΝ  ΙΔΙΩΤΙΚΗ  ΖΩΗ Υπερβολικά   αρνητικοί     χαρα­ Π. «  Συνοµι­ λίες µε τον Χίτλερ») 3. Η στρατηγική της προπαγάνδας χρησιμοποιεί  τα εξής μέσα :  ΜΕΣΑ  ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑΣ Τι είναι; Ο   πολιτικός   επιδιώκει   την   πρόκληση   φόβου   επινοώντας   και   περιγράφοντας   δήθεν   επερχόμενους   κινδύνους.   τον   μόνο   που   μπορεί  και   θέλει να τους νικήσει»  1.

    «Η   Ενωμένη   Ευρώπη   θα   αποτελέσει   μέγα   σταθμό  στην   παγκόσμια   ιστορία της   ειρήνης.  επειδή  στοχεύει   στην   αντικειμενική αλήθεια. .χ.  πλεο­ π.   ο   παραλληλισμός   του   με   τον   Χίτλερ   ή   με     άλλα   απο­ κρουστικά   πρόσωπα   της   παγκόσμιας ιστορίας. δηλα­ δή αυτή που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.     κατάχρηση   συνωνύμων  δας.   «Μπύρα   ΑΜSTEL. Πρόκειται  για κείμε­ να   που   συντάσσονται   από   ειδικούς     και   έχουν   στόχο   να   ερμηνεύσουν   ή   να   περι­ γράψουν ή να πείσουν για ένα θέμα με βάση τη λογική. Π.    ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ  ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ   ΛΟΓΟΥ 1.   της   ελευθερίας   και   του   πνεύμα­ τος».χ.           για   την   αναγέννηση   της  Ελλάδας.  δεν  μπορεί   παρά  να  απευθύνεται στη  λογική.  για  την   αναγέννηση της Δημοκρατίας…» 2.τικό αντίπαλο.χ. συγκλονιστική σημε­ ρινή   σας   συγκέντρωση   είναι   μήνυμα   ελπί­ νασμοί.  Λεκτικός         πληθωρισμός.  Α.   μήνυμα   νίκης   και επαναλήψεις λέξεων.   γιατί    έτσι      σας   αρέσει!» 3.  Διατύπωση   βεβαιωτική  –  θαυμα­ στική – δεοντολογική π.   μήνυμα   αισιοδοξίας.χ. αλλά εδραιώνεται από τους κανόνες του  ορθού  λόγου.  «Η μεγαλειώδης.3.  οίτινες   εμπνέονται   από   τον   ιερόν   πόθον   να   αφιερώσωσι   πάσας   τας   δυνάμεις   της   ψυχής   και   του   σώμα­ τος…» π. Ασάφεια και ακυρολεξία Β.     «Έρχομαι   απλός   σημαιοφόρος   νέων   πολιτικών ιδεών  και υπό την  σημαίαν  ταύ­ την   καλώ   πάντας.  Η  ΠΕΙΘΩ    ΣΤΟΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ   ΛΟΓΟ               Ο  επιστημονικός  λόγος. Ρητορεία   ­  έντονη    συναισθημα­ τική  φόρτιση 4.

1. ΣΥΝΕΙΡΜΟ ΙΔΕ­ ΩΝ Ένα  παράδειγμα Με   κλισέ   (στερεότυπα)   δη­ Π. Οι   απόψεις     στηρίζονται   σε   λογική   επιχειρη­ ματολογία.   χωρίς  υποκειμενικές εκτιμήσεις.χ. Αντικειμενικότητα 2. Τρόποι / μέσα πειθούς στον επιστημονικό  λόγο Επίκληση  στη  λογική με   Επιχειρήματα : Λογικοί συλλογισμοί με βάση επιστημονική  μεθοδολογία. 2.   χρησι­ μοποιεί διάφορες τεχνικές / μέσα πειθούς. Αυθεντία : Παραπομπές σε απόψεις ειδικών. Γ. στατιστικά στοιχεία.   Τα   τσιγάρα  Marlboro  μιουργεί στη σκέψη του δέκτη  έχουν   συνδεθεί   στη   . σε βιβλιογραφία.  έργα   ή  απόψεις   άλλων   ει­ δικών σχετικών με το συγκεκριμένο θέμα. Ειδική  ορολογία 6.  ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ   ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ   ΛΟΓΟΥ 1.1.  Αναφορική   λειτουργία   γλώσ­ σας 5. Αυστηρά λογική οργάνωση 4. Β. Λεξιλόγιο   που   συνδέεται   αποκλειστικά   με   τη  συγκεκριμένη επιστήμη. Κυριολεξία  –  δήλωση    με   στόχο   το   περιεχόμε­ νο και όχι τον εντυπωσιασμό και τη συναισθη­ ματική φόρτιση. Τεκμήρια : Πορίσματα ερευνών. Παρουσιάζεται   αρχικά   η   βασική   θέση   και  ύστερα  αναλύεται και αιτιολογείται. Αναφορά   σε   βιβλία. Η  ΠΕΙΘΏ    ΣΤΗ   ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ              Η   διαφήμιση     αποτελεί     μορφή   σκόπιμης   επικοινωνίας   με     την   οποία   ο   πο­ μπός    επιδιώκει   με   διάφορες   τεχνικές    να   δημιουργήσει     στο    δέκτη    ευνοϊκή   διάθεση για ένα προϊόν και να τον παρακινήσει  να το αγοράσει. Παραπομπή σε βιβλιογραφία Γ.Β.  ΜΕΣΑ    ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗΣ    ΠΕΙΘΟΥΣ Τι είναι; 1.  Για να  επι­ τύχει    το  διαφημιστικό  μήνυμα   το   στόχο   του    και   να   είναι   αποτελεσματικό. Αποδεικτικότητα Αποδίδεται     η   πραγματικότητα   πιστά. 3.

Π.  ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΟ  ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ 6.  ΛΑΝΘΑΝΩΝ  ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑ­ ΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ .έναν   ισχυρό   συνειρμό   (αυ­ τόματη   ανάκληση   ιδεών   και  εικόνων)  ανάμεσα   στο   προϊόν  και   σε   ευχάριστες   και   θετικές  εικόνες.  Οι   εικόνες   αυτές   που  ανακαλούνται   αυτόματα   στη  σκέψη   του   δέκτη   τον   προδια­ θέτουν  ευνοϊκά απέναντι  στο  προϊόν.χ. 2.  ηθοποιό. ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗΝ  ΑΥΘΕΝΤΙΑ Επίκληση   σε   έναν   ειδικό.  δημοφιλές   πρόσωπο  (αθλητή.   Με   μονή   ή   δίφυλλη   πίσω   πόρτα   και   μακρύ   ή  κο­ ντό   σασί. 4.   ευχαρίστησης. Παρουσιάζει   αναλυτικά   και  τονίζει    τα   θετικά   χαρακτηρι­ στικά   ενός   προϊόντος   ή   μιας  υπηρεσίας. Το  διαφημιστικό   μήνυμα   εκμε­ ταλλεύεται   το   κύρος   και   τη  δημοφιλία   της   αυθεντίας   για  να γίνει πιο εύκολα αποδεκτό.  μουσικό  κλπ). ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗ  ΛΟΓΙΚΗ Στην   περίπτωση   αυτή   χρησι­ μοποιούνται  επιχειρήματα  υπέρ   του   προϊόντος   ή       σοφι­ στικά τεχνάσματα.χ. Π.  5. «αστέρι»  του   θεάμα­ τος.  όταν   εταιρία   αυτοκινή­ των   υποστηρίζει   ότι   :   «Οι   έξυπνοι  οδηγούν   RENAULT»   απαξιώνει   τους   οδηγούς   άλλων   αυτοκινή­ των.   αρρενωπό   καουμπόη   και     τις   εικόνες    της    υγιει­ νής   και   ηρωικής   ζωής   της   «Άγριας    Δύσης»  που  παρα­ πέμπουν  στη    γοητεία   της   περιπέτειας   και   της   ανε­ ξαρτησίας.   Με   στάνταρ  ABS και  αερόσακο   οδηγού…» Για   παράδειγμα.  Με   χαμηλή   κατα­ νάλωση   καυσίμου   και   χαμη­ λό   κόστος   χρήσης.   σε   διαφημιστική   κατα­ χώριση   διαβάζουμε   :   «Το   νέο  HIACE  :   με   κινητήρες   EURO    στα    2500  κυβικά   και   ιπποδύναμη   μέχρι   και   117   άλογα.     Η   τεχνική   αυτή  σπανίζει στις μέρες μας.χ. Η   διαφήμιση   υποκρύπτει   και  μεταφέρει   μια   αξιολόγηση   η  οποία   λειτουργεί   δεσμευτικά  για   το   δέκτη   που   δε   διακρίνει  το τέχνασμα.   γιατί   δε   χρησιμοποιούμε   συντηρητικά».   επι­ στήμονα.  όταν     ο   Ρι­ βάλντο     φοράει   μια   συγκε­ κριμένη   μάρκα   αθλητικά   παπούτσια. σκέψη    μας  με   τον   ανεξάρ­ τητο.χ.   το   μήνυμα   στο   δέκτη   είναι   ότι   αυτά   τα   πα­ πούτσια   θα   τον   κάνουν   να   παίζει   καλύτερο   ποδόσφαι­ ρο     και     να   μοιάζει   στο   εί­ δωλο του. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΝΟΣ  ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 3. Π.  εταιρία   προϊόντων   δια­ τροφής   ισχυρίζεται   :   «Τα   προϊόντα   μας   είναι   αγνά.  ανησυ­ χίας.   προσδο­ κίας κλπ.     «Το   Υπουργείο   Υγείας  προειδοποιεί  :   Το   κάπνι­ σμα  βλάπτει   σοβαρά  την  υγεία!» Π.   Το   μήνυμα       στοχεύει  στην   πρόκληση   φόβου.

χ.  ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ    ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΥ  ΛΟΓΟΥ 1. π.  ο  απόλυτος διαγωνι­ σμός ταλέντων  έρχεται στον ΑΝΤΕΝΑ».   «Μπύρα   ΑΜSTEL. π. 2.χ.χ. παραθετικών 2. Ασάφεια και ακυρολεξία . επιρρη­ μάτων. ένα με σας».χ. π.   ένα   με   τις   απαιτήσεις σας.Γ.   Ένα   με   το   χώρο   σας.   «Λεκτικά   τέρατα»     που   υποδη­ λώνουν  υπερβολή 4. ο   πιο   διαφορετικός.   γιατί    έτσι      σας   αρέσει!» 3. «Ο    πιο   μεγάλος.   «Αρμονική   συνύπαρξη   τέχνης   και   τε­ χνικής. Επιτήδευση π. Λεκτικός    πληθωρισμός.  ο   πιο  πλούσιος. πλεο­ νασμοί κυρίως επιθέτων. «Έπιπλα    ΟΙΚΟΣ.    Το  τελειότερο   ΟΙ­ ΚΟΣύστημα».

Θέμα  :  Αισθητικό.  Εκφράζει   παρατηρήσεις.  εκπαιδευτικό. ωστόσο. να πληροφορήσει β.  να   τέρψει. γ.  ηθικό.  ώστε  είναι   πολύ   δύσκολο   να   δώσει   κανείς   έναν  ακριβή   ορισμό   για   το   τι   είναι   δοκίμιο.  κοινωνικό.  Γενικά   όμως   μπορούμε   να     παρουσιάσουμε  τα  γνωρίσματά  του σχηματικά  ως  εξής : Α. να διδάξει γ.   λογοτέχνης. α.  επιστημονικό. Δέκτης : Ο  μέσος μορφωμένος άνθρωπος που δε διαθέτει ειδικές γνώσεις.  φιλοσοφικό. Πομπός  –  δοκιμιογράφος  :   Επιστήμονας. Έκταση : Συνήθως μέση έκταση σε αντίθεση με τις αναλυτικές  μελέτες. να πείσει Β. κοινωνικό ή  επιστημονικό   και   έχει  στόχο   να   πληροφορήσει. ηθικό.  να   διδάξει.λπ.  Κάποια     δοκίμια     βρίσκονται     πιο   κοντά   στον   επιστημονικό   λόγο  .  να   πεί­ σει. Τα  είδη  του  δοκιμίου             Το  δοκίμιο   γενικά  κινείται ανάμεσα στο λογοτεχνικό και τον επιστημονικό  λόγο   συνδυάζοντας   στοιχεία   και   των   δύο     σε   διαφορετικές   αναλογίες   κατά   περί­ πτωση.  παρουσιάζουν πολλές διαβαθμί­ σεις  και   τα   όρια   του   είναι   ρευστά.   δημοσιογράφος  κ. το  δοκίμιο είναι  ένα κείμενο πεζού  λόγου  με  μέση συνήθως  έκταση που  πραγματεύεται   ένα  θέμα  αισθητικό.  πολιτικό. να τέρψει δ.3Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΤΟ ΔΟΚΊΜΙΟ Σύμφωνα  με το σχολικό  βιβλίο. Τα χαρακτηριστικά του δοκιμίου.  σκέψεις   και   συναι­              β. Τα χαρακτηριστικά του δοκιμίου Είδος     λόγου  :  Κινείται   ανάμεσα   στο   λογοτεχνικό   και   επιστημονικό   λόγο  συνδυάζοντας στοιχεία και των δύο  σε διαφορετικές αναλογίες κατά περίπτωση. Ο  δοκιμιογράφος  :   σθήματα. Προσπαθεί να ερμηνεύσει εκλαϊκεύοντας ένα θέμα. Περιδιαβαίνει ελεύθερα στο χώρο  των ιδεών. Σκοπός :  α.

  με   απώτερο   στόχο   να   προκα­ λέσει αισθητική συγκίνηση. Τρόπος πειθούς Επίκληση στο συναίσθημα Κυρίως δηλωτική/   Ανα­ φορική   Κυριολεξία   και   ακρίβεια  στη διατύπωση.  Μπορούμε    όμως   να   δια­ κρίνουμε δύο γενικές κατηγορίες  του δοκιμίου με βάση κάποια κριτήρια  :  το   απο­ δεικτικό  και το  στοχαστικό  δοκίμιο.λπ.   αλλά  οι   επιμέρους   ιδέες   και   τμήματα  συνδέονται συνειρμικά.  είναι πιθανόν. κλείονται άλλες τεχνικές. Ανάμεσα  σε   αυτά   τα   δύο   άκρα  υπάρχουν   πολλές   διαβαθμίσεις . βάση   την   πείρα   της   ζωής   του. όπως δη­ λαδή   η   μία   ιδέα   ανακαλεί   αυ­ τόματα στη σκέψη κάποια άλλη.  Άλλα   πάλι      προσεγγίζουν   τη  λογοτεχνία   με   τις   ποιητικές     διατυπώσεις  και   τη  χαλαρή συνοχή  τους. Επίκληση στη λογική Στο   κείμενο  κυριαρχεί   ως  Στο   κείμενο   κυριαρχεί   ως  τρόπος   πειθούς   η     πρόκληση   συ­ τρόπος   πειθούς   η     επιχειρηματο­ ναισθημάτων    χωρίς   να   απο­ λογία    χωρίς   να   αποκλείονται  άλλες τεχνικές. Οπτική Υποκειμενική Λογική Στον   πρόλογο   παρου­ σιάζεται  ο προβληματισμός  και η  βασική  θέση. Κριτήριο  Σκοπός Στοχαστικό Ελεύθερος  στοχασμός Αποδεικτικό Απόδειξη – Πειθώ Ο     δοκιμιογράφος   περι­ Ο    δοκιμιογράφος   αναλύει  διαβαίνει   ελεύθερα   στο   χώρο  ή   εκλαϊκεύει   επιστημονικά   θέμα­ των ιδεών εκφράζοντας τις  προ­ τα. Γλώσσα Κυρίως    ποιητική  /   συ­ νυποδηλωτική Σχήματα     λόγου   και     ει­ κόνες   που     περισσότερο   υποβάλ­ λουν  παρά πείθουν. κατά τη  αποδεκτές.   ίσως.όσον   αφορά    τη   γλώσσα   και   την   οργάνωση   τους.  Αντικειμενική Παρουσιάζονται     υποκει­ Οι   απόψεις     τεκμηριώνο­ μενικές   κρίσεις    που   δηλώνονται  νται     και   δηλώνονται   ως   γενικά  με  λέξεις όπως : νομίζω. πληροφορεί.  τις γνώσεις και τη φαντασία του. κ. ερμηνεύει ή  απο­ σωπικές   του   παρατηρήσεις   με  δεικνύει. γνώμη   μου. Οργάνωση Συνειρμική Δεν   υπάρχει   σχέση  απόδειξης   ανάμεσα   στα   μέρη  (παράγραφοι   –   ενότητες). .  στο   κύριο   μέρος   το  αποδεικτικό   υλικό   και   στον   επί­ λογο     εξάγεται   το   τελικό   συ­ μπέρασμα.   θα   μπορούσε.

 «η  µοναξιά.  Υπάρχει   έντονος   υποκειμενισμός  :  π. …». .  «σκέφτοµαι   και   τροµάζω  µ’  αυτά   που   σκέφτοµαι   και   λέω   πως   είναι   η  µοναξιά   που  µε   κάνει   να   τα   βλέπω   όλα µ’ αυτή τη σκληρή µατιά…»  Κυριαρχεί   η   ποιητική   λειτουργία   της   γλώσσας:  π.  Στοχεύει να  πείσει / αναλύσει /εξηγήσει/ ότι… (το θέμα του δοκιμίου)  Επικαλείται  κυρίως  τη λογική.χ. ο σκοτεινός µου έρωτας.  Οι απόψεις παρουσιάζονται από αντικειμενική σκοπιά.  Κυριαρχεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας (δήλωση­ κυριολεξία).  Η   συγγραφέας   περιδιαβαίνει   ελεύθερα   στο   χώρο   των   ιδεών   εκφράζο­ ντας προσωπικές απόψεις χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια πειθούς.  αυτή  η   φάουσα   που   δίχως   να   θέλω  µε  σκέπασε   σαν   σφικτός   κισσός.χ.  Υπάρχει   κυρίαρχη     επίκληση     στο   συναίσθημα   με     ποιητική     λειτουργία  της γλώσσας (συνυποδήλωση).2. Πώς τεκμηριώνουμε ότι ένα δοκίμιο είναι  αποδεικτικό;  Το κείμενο ανήκει στο αποδεικτικό δοκίμιο επειδή :  Έχει   λογική   οργάνωση  :  ο   συγγραφέας   παραθέτει   τη   βασική   θέση   στον  πρόλογο και τη στηρίζει με επιχειρήματα στο κύριο θέμα. Πώς τεκμηριώνουμε ότι ένα δοκίμιο είναι  στοχαστικό;  Το κείμενο ανήκει στο στοχαστικό δοκίμιο επειδή :  Έχει  συνειρμική  οργάνωση :  υπάρχει  ένα κεντρικό θέμα (αναφέρουμε  το  θέμα) γύρω από το οποίο οι σκέψεις συνδέονται μεταξύ τους συνειρμικά.1.Β. αναφέροντας  επιχειρήματα  και τεκμήρια  που πιστοποιούν τη θέση του συγγραφέα.  η  λάµια   που   κουβαλάω στο αίµα µου µέσα η αχόρταγη. Β.

  Αυτό   το   γέλιο   ξαφνικά  µε   αναστατώνει∙  πλού­ σιο.χ.  είναι   με   κάποιον   τρόπο   σπαρτοί. «Ένας λόγος για τη μοναξιά» Γ)  Το   αίσθημά   μου   είναι   ότι   τούτοι   οι   αρχαίοι   ναοί   της   Ελλάδας. Κάποια µέρα  ξαναδιαβάζοντάς   το  θα   λυπηθώ. «Οικονομική ανάπτυξη και περιβάλλον» Β)  «Ήσυχο   βράδυ   Κυριακής  µε   το   ανοιχτό   βιβλίο.   Αφού   χαλάστηκαν   και   ερειπώθηκαν   οι   "καλύβες"   αυτές   των   αθανάτων.  όλα   πατιναρισµένα  µε   θάνατο.  της   Ιωνίας.  της   Με­ γάλης   Ελλάδας.  Είναι   δηλαδή  ανεδαφικό   σε   μια   περιοχή  όπου   το   βασικό   πρόβλη­ μα  διαβιώσεως   είναι   η  παραγωγή  και   διάθεση   ικανής  ποσότητας   τροφίμων.  η   άλλη   όψη   της  µοίρας  µου». να τοποθετηθεί  μια   βαρέως ρυπαί­ νουσα   βιομηχανική   μονάδα   στις   όχθες   μιας   καθαρής   λίμνης   κ.   οι  άστεγοι  θεοί  γύρισαν   εκεί   που   άρχισαν. χύθηκαν   ξανά  έξω   στο   τοπίο  και   μας   απει­ λούν   με   πανικούς   φόβους   ή  και   με   θέλγητρα. αλλά και  .  σα   σπάνιο   ρόδο.  τότε   είναι   βέβαιο   πως   θα   καταλήξουμε   σε   βεβιασμένα   συμπεράσματα.  Επομένως. Χρειάζονται καμιά φορά τα παραμύθια.  ξέγνοιαστο.   όπως   είναι   εξίσου   απα­ ράδεκτο   σε   μια   οικονομικά   ανεπτυγμένη   περιοχή.  γιατί   ο  καιρός   περνάει   και  τα   παιδιά  δεν   θα  είναι  τότε  πια παιδιά ­όχι δεν  θέλω  να  γράψω  τίποτε   πουθενά.  παντού: "Πάντα   πλήρη   θεών"  έλεγε   ο  Μιλήσιος Θαλής. σκέφτοµαι  και τροµάζω  µ’   αυτά   που   σκέφτοµαι   και   λέω   πως   είναι   η  µοναξιά   που  µε   κάνει   να   τα   βλέπω   όλα  µ’   αυτή  τη   σκληρή  µατιά.  η   άσπρη   στέπα   που  µέσα   της   χάνοµαι.  Αυτό   είναι   φυσικό. μικρότερη υποβάθμιση περιβάλλοντος κοκ. αυτή τη µικρή στιγµή να τη θυµάµαι­ όχι. Γ. Σεφέρης.   κατοικία.  ενώ   σε   μια   ανεπτυγμένη   και   εξελιγ­ μένη περιοχή βελτίωση ποιότητας ζωής σημαίνει λιγότερη ένταση.   Αν   τη   γράψω   κάπου.  αφού   βελτίωση  της   ποιότητας   ζωής   σε   μια   υποανάπτυκτη   περιοχή   σημαίνει   καλύτερη   διατροφή. η λάµια που κουβαλάω  στο αίµα µου µέσα  η αχόρταγη. «Δοκιμές» Δ) Από τη στιγμή που η ανάπτυξη της τεχνολογίας επιτρέπει και η ανάπτυξη  του τριτογενούς τομέα επιβάλλει τη χρησιμοποίηση όχι μόνο των μυϊκών. δεν θέλω να τη γράψω.   είναι.  πρέπει   να   το   εξετάσουμε   μέσα   στα   πλαίσια   ενός   πίνακα   ιεράρχησης   αναγκών   και  προτεραιοτήτων. να   δο­ θεί   προτεραιότητα   στην   προστασία   του   περιβάλλοντος.  όλα   υπονοµευµένα  µε   φθορά.  αµέσως µόλις  συνειδητοποίησα  την  ύπαρξή µου. αυτή η φάουσα  που δίχως να θέλω µε σκέπασε  σαν σφικτός κισσός.  πηγαίο.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση   7    Να   διακρίνετε   με   βάση   τα   χαρακτηριστικά   τους   σε   ποιο  είδος  δοκιμίου ανήκουν τα παρακάτω αποσπάσματα.  τα   σκόρπια   χαρτιά∙  στην  παραµέσα   κάµαρα   τα   παιδιά   γελάνε. Στέλιου Πικούλη. λιγότερο θόρυβο.  Έτσι   βλέπουμε  ότι το πρόβλημα επιλογής μεταξύ οικονομικής αναπτύξεως και προστασίας του πε­ ριβάλλοντος ­αν πρέπει να γίνει επιλογή­ είναι σε τελευταία ανάλυση πρόβλημα κα­ θορισμού   προτεραιοτήτων   καλύψεως   αναγκών.  με   μέσο   κατά   κεφαλή   εισόδημα  του  πληθυσμού   μεγαλύτερο  από 10.  σ’  ένα   ηµερο­ λόγιο.  ιατρική   περίθαλψη   και   εκπαίδευση. ο σκοτεινός  µου   έρωτας.ο.  Λένας Παππά.κ.  ριζωμένοι   στα   τοπία  τους. λέω. η µοναξιά που καταλύει σιγά σιγά τις καλές µου δυνάµεις. Α)    Αν   προσπαθήσουμε   να   προσδιορίσουμε   τη   σχέση   ανάπτυξη­  περιβάλλον  ανεξάρτητα   από  το  επίπεδο  οικονομικής  αναπτύξεως  μιας χώρας ή μιας  περιοχής. λιγότερα αυτο­ κίνητα.000  δολάρια.  π.

 ανεξάντλητα.  με  τα   σπλάχνα  σου   πεινασμένα. το να διατάσσουμε το κλείσιμο των λογαριασμών. Ο τελευταίος των εγκληματιών και  ο πιο  ακέραιος   δικαστής     ξαναβρίσκονται   εδώ   πλάι   πλάι.   που   έρχονται   φτεροκοπώντας   ρυθμικά.  Η  άλλη  ενσάρκωση   είναι   να   νιώσεις   κύμα  κι   εσύ   της   θάλασσας.  κάτι   που   δεν  αφήνει   αχνάρι   πίσω   του   μήτε   λείψανο. η γυναίκα εισέρχεται πλησίστια  στην  αγορά   εργασίας.  αυτό   δεν   ανήκει   στη   δικαιοδοσία   κανενός   ανθρώπου.      Άλμπερτ  Καμύ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ Α Β Γ Δ Ε Στ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟ .  Ένα   εξίσου   σημαντικό   βήμα   είναι   ότι   η  γυναίκα   ανεβάζει   το   μορφωτικό   της   επίπεδο   και   πάλι   κάτω   από   τις   νέες   ανάγκες  χρησιμοποίησής   της.   ο   ρόγχος   στους  βράχους.  Με   την   άνοδο   του   μορ­ φωτικού  επιπέδου   της   γυναίκας   κλονίζεται  και  τελικά καταλύεται  ο μύθος για  την  δήθεν φυσικά δεδομένη πνευματική κατωτερότητα της γυναίκας.  Τίποτα   δεν   θ’  αλλάζει  στο εξής. Χωρίς αυτό το δικαίω­ μα  η ηθική  ζωή  είναι  απολύτως  αδύνατη. Τερζάκης “Ρεμβασμός του 12ου μήνα”. ένας κυματισμός της θάλασσας.   και   θα   σταθώ   ασάλευτος   ως   το   τέλος.   καταδικάζεται   απόλυτα. μύρα  του   ανοιχτού   πελάγου.  Το   να   διατυπώνουμε   την   οριστική   κρίση   πριν   από   το  θάνατο. Ε)  Θα   ζαρώσω   στον   ίσκιο   της   μεγάλης   τούτης   μάνας. “Σύγχρονη Εποχή”.  γιατί   δεν   είχε   ποτέ   αυθυπαρξία. Ποντοπόροι Στ) Το δικαίωμα στη ζωή. ακόμη και του χειρότερου. το  μάτι  φλογισμένο.  εξίσου   δύστυχοι   και   αλληλέγ­ γυοι.των διανοητικών ικανοτήτων του ανθρώπου. Αθήνα 1989. Η μια ενσάρκωση είναι να γίνεις ποντοπόρος και  να  ταξιδεύεις   ακόρεστος.  γιατί   θα   έχω   θεραπευτεί   από   την   πλάνη   του   χρόνου.   που   ακόμα   και   στον   19ο  αιώνα   κυριαρχείται   από   τον   άντρα.  που   αναπτύσσονται   στην   Οικονομία.  εκδ.  για   νέους   θησαυρούς.                      Αγγ.   Κοινωνιολογικές   Προσεγγίσεις.  Σε   αυτό   το  όριο   τουλάχιστον   όποιος   κρίνει   απόλυτα.  περιμένοντας   δίχως   πια   τον   τρόμο   του   θα­ νάτου. το τραγούδι του ανέμου. Βασίλης  Φίλιας    “Ο   κλονισμός   του   παραδοσιακού   γάμου”. όταν ακόμη ο πιστωτής  είναι   ζωντανός.  τον   καθεδρικό   ναό. όλα θα είναι αιώνια.   Η  επαγγελματοποίηση  όμως  της   γυναίκας σημαίνει και  σχετική αυτονόμηση και ανε­ ξαρτητοποίησή   της   απέναντι   στον   άντρα.  μια   φευγαλέα   ανατριχίλα   στην   απεραντοσύνη. Κανείς από μας δεν έχει το δικαίωμα να χάνει τις ελπίδες του για έναν άνθρω­ πο   παρά   μόνο   μετά   το   θάνατό   του   που   μετατρέπει   τη   ζωή   σε   πεπρωμένο   και   επι­ τρέπει   την   οριστική   κρίση.  όλο  για   νέες   ηπείρους. που συμπίπτει με την ευκαιρία επανόρθωσης είναι  φυσικό δικαίωμα κάθε ανθρώπου.

 όπως και το άρθρο δημοσιεύεται  σε ορισμένη θέση της εφημερίδας και συνήθως  χωρίζεται  με γραμμή από την υπόλοιπη ύλη προσεγγίζει   το   δοκίμιο.  καταστάσεις  κ. κ. Ο επιφυλλιδογράφος «μπορεί να ξεκινήσει από ένα επί­ καιρο   θέμα. Ο   επιφυλλιδογράφος   είναι  πρόσωπο   ειδικό.  Το  άρθρο  Ορισμός :  δημοσιογραφικό κείμενο σε εφημερίδα ή περιοδικό που…  o o o o συντάσσεται   από     δημοσιογράφο   ή   τακτικό   ή   περιστασιακό  συνεργάτη (πολιτικό.ά..) έχει μικρή έκταση. κ.  κοινωνικά. στοιχείο που δεν υπάρχει στο δοκίμιο.   καταστάσεις  κ. 2. ) αναφέρεται σε ζητήματα της τρέχουσας επικαιρότητας εκφράζει την άποψη του συντάκτη για το συγκεκριμένο θέμα έχει μικρή έκταση. καλλιτεχνικά.  Το   άρθρο   ακόμη   και   το   ερμηνευ­ τικό   μεταφέρει   πληροφόρηση   για   γεγονότα. Το άρθρο ακόμη και το ερμηνευτι­ κό μεταφέρει  πληροφόρηση  για  γεγονότα. καλλιτέχνη. Διαφοροποιείται από το δοκίμιο : o o o στην  επικαιρότητα. Η επικαιρότητα – αν υπάρχει­  είναι απλώς η αφορμή στη  μικρότερη   έκταση   (  του    άρθρου   σε   σχέση   με   το   δοκί­ μιο ) στην    πληροφορικότητα .  Το   δοκίμιο     δεν   έχει   επικαιρικό   χαρα­ κτήρα.. ακαδημαϊκό. Η  επιφυλλίδα  δεν έχει επικαιρικό χαρα­ κτήρα.λπ.   επιστημονικά.  στοιχείο που δεν υπάρχει στην επιφυλλίδα.Γ. (Έκφραση – Έκθεση Γ Λυκείου. Γ.  αλλά   δε   μένει   σε   αυτό   και   προχωρεί   σε   σκέψεις  και   παρατηρήσεις   διαχρονικού   χαρακτήρα   και   γενικότερου  ενδιαφέροντος».   κάτι   που   δεν  ισχύει συνήθως  για τον αρθρογράφο. o o . πολιτικά.λπ.  Η  επιφυλλίδα  Ορισμός : Μη ειδησεογραφικό   κείμενο σε εφημερίδα ή περιοδικό που … o o o o o συντάσσεται από  πρόσωπο  ειδικό  πάνω στο θέμα αναφέρεται   σε     διάφορα   θέματα  (φιλολογικά. ΟΕΔΒ) στην  πληροφορικότητα .ά.  Δοκίμιο – άρθρο – επιφυλλίδα              Γ.   Πολλά     δοκίμια     δημοσιεύτηκαν   σε  εφημερίδες ως επιφυλλίδες. Διαφοροποιείται από το άρθρο :    o στην επικαιρότητα. 1.

 εκπαίδευσης.χ.λπ. της  βιολογίας κ. τικών   επιστημών   π. Αναφορική / ποιητική  Λειτουργία Αναφορική  λειτουργία Αναφορική / ποιητική Γλώσσα Απέχει   από   τη   λογο­  λειτουργία  Ανάλογα   με   το   είδος   του  τεχνία   και   κυριαρχεί   η   ανα­ Προσεγγίζει   άλλοτε  φορική   λειτουργία   της  τη   γλώσσα   του   δοκιμίου   και  άλλοτε   κυριαρχεί   η   ανα­ φορική   λειτουργία   της  γλώσσας. Επιφυλλιδογράφος Χρόνος Αναλύει   θέματα  Αναφέρεται  σε   γεγο­ διαχρονικά.   ιστορί­ οικονομικό Φιλολογικά ας. ακαδημαϊκός  κ.   λογοτεχνί­ κοινωνικό Επιστημονικά ας.  Η   επικαιρότη­ νότα της επικαιρότητας. λιτέχνης.   ηθικής. Μέση έκταση  Μικρή  έκταση  Μικρή  έκταση  Έκταση Έχει   μεγαλύτερη  Είναι   πιο   σύντομο   σε  Έχει   την   έκταση   ενός  έκταση   από   το   δημοσιο­ έκταση από το δοκίμιο. Δοκιμιογράφος Πομπός Αρθρογράφος  Άνθρωπος   από   το  Δημοσιογράφος  ή  Ειδικός  πάνω   στο  χώρο   του   πνεύματος.   των   γραμμάτων  εφημερίδας  (πολιτικός. γραφικό  άρθρο.  αλλά  δε   μένει   σε   αυτό   και   προχω­ ρεί  σε  παρατηρήσεις  διαχρο­ νικού χαρακτήρα.  των  συνεργάτης     της  θέμα  τεχνών.Κριτήριο  Δοκίμιο  Διαχρονικότητα Άρθρο Επικαιρικότητα Επιφυλλίδα Διαχρονικότητα Μπορεί   να   ξεκινήσει  από   ένα   επίκαιρο   θέμα. γλώσσας   (αποδεικτικό)  και   άλλοτε   η   ποιητική  (στοχαστικό). της ιατρικής.  πολιτικό Κοινωνικά καθώς επίσης  και σε  ζητή­ ποικίλα     θέματα   της  Καλλιτεχνικά  ματα   γενικού   ενδιαφέρο­ ντος   από   το   χώρο   των   θε­ επικαιρότητας Πολιτικά κ. άλλοτε του άρθρου. .   της  φυσικής.λπ.) Ευρεία θεματική  Επίκαιρο   θέμα     κοι­ νού ενδιαφέροντος Ποικίλα θέματα Θέμα Μπορεί   να   ανα­ Αναφέρεται   σε   διάφο­ φέρεται   σε   ζητήματα   φι­ ρα θέματα: λοσοφίας. γλώσσας.  καλ­ και των επιστημών.ά.   πολιτικής. δημοσιογραφικού άρθρου. τα   –   αν   υπάρχει­     είναι  απλώς η αφορμή.

  µέχρι   το   άτοµο   να   ωριµάσει. είναι όμως άκρως ανησυχητικό ως στάση ζωής. Το δυναµικό της αγάπης είναι απεριόριστο.  Εµπλέκεται   αδιάκοπα   στη   διαδικασία   ν’  ανοίγει   καινούργιες   πόρτες   και  παράθυρα.  Τώρα.  καλοφαγάδικο   τραπέζι.  με   θέμα   την   αξιολόγηση   της   Έκθεσης   στις   Γενικές  Εξετάσεις.  είναι   τα   αποτελέσματα   έρευνας   του   Πανεπιστημίου   Ιωαννίνων.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  8   Να  διακρίνετε   το   κειμενικό  είδος ( άρθρο  ­  επιφυλλίδα  –   δοκίμιο)   στο οποίο ανήκουν τα παρακάτω αποσπάσματα.   «έχουν   υποστεί   ένα   είδος  ιδεολογικής   αλλοτρίωσης»   από   τη   συνεχή   αποδοχή   συγκεκριμένων   ιδεών   που  αποστηθίζουν   και   παραθέτουν   και   ότι  «όλος   ο   προβληματισμός   τους   κινείται   σε  ανάλογα   πλαίσια».  Αυτό   όµως   δεν   σηµαίνει   ότι   κάθεται   παθητικά   για  πάντα.   αλλά   επειδή   γίνονται   αποδεκτές   και   επιβραβεύονται   από   το   σύνολο   των  βαθμολογητών.  δυσάρεστα   για   τον   εξεταστικό   μηχανισμό   του   λυκείου.   για   να   πετύχουν   υψηλή   βαθμολογία.   Από   την   μελέτη   των   γραπτών   προέκυψε   το   συμπέρασμα   ότι   οι  υποψήφιοι.  Ο  Αστερισμός   του   Σκορπιού.   συνειδητά   ή   ασυνείδητα.  Αλλά   δεν   µπορεί   να   φάει   κάποιος   υπερβολικά.   όχι   επειδή   πιστεύουν   σε  αυτές.   αν   χρειαστεί.   τόσο   µεγαλύτερη   γίνεται   η  ενεργητικότητά   του. (…) Γ)  Ελληνικό   καλοκαίρι.  προς   το   νότο.  Τις   πρώτες   νυχτερινές   ώρες   απαντάται   χαμηλά   στον  ορίζοντα. ώστε φρέσκιες ιδέες και ερωτήµατα να γίνουν αποδεκτά.   ξέροντας   ότι   όσο   πιο   πολύ   ο   καθένας  δοκιµάζει.   πρόκειται   για   μια   διαδικασία   που  «καλλιεργεί   ένα   κλίμα   υποκρισίας   ή   ιδεολογικού   κομφορμισμού     από   την   πλευρά  των   νέων».   που   δόθηκε  πρόσφατα   στη   δημοσιότητα.   όσο   πιο   πολλά   τρώει   κι   αφοµοιώνει.  ένας   αστερισμός   διακρίνεται  εύκολα   στον   ουρανό.   Το   µόνο   που  µπορεί   είναι   να   έχει   περισσότερα   να   προσφέρει.  θα   ανακαλύψει   ότι   η   αγάπη   είναι  υποµονετική.   όταν   οι   άλλοι   θα   έρθουν   στο  συµπόσιό του.  Αφήνει   στον   καθένα   την   ελευθερία   να   επιλέξει  και   ν’  απορρίψει   ανάλογα  µε   το   γούστο   του.  Β)    Αποκαλυπτικά.   ανέδειξε   ότι   οι   υποψήφιοι  προβάλλουν.   προκειμένου   να   ακολουθήσουν   την   «πεπατημένη»   στο   μάθημα   της  Έκθεσης.   Και   οι   ερευνητές   καταλήγουν   στο   προφανές   συμπέρασμα   ότι  αυτό   το   γεγονός   μπορεί   να   τους   αποφέρει   πρόσκαιρα   οφέλη   (εισαγωγή   στο  πανεπιστήμιο). Α)    Ο   άνθρωπος   που   αναζητά   την   αγάπη. Όπως   αναφέρουν   οι   ερευνητές.  καθώς   ο   Ιούλιος   διαπερνά   τις   νύχτες   με   τη  ζέστη  και  τους   καημούς   του.  Η   αγάπη   περιµένει.  γοητευτικό.  Η   αγάπη   προσφέρει   τον   εαυτό   της   σ’  ένα   αδιάκοπο   συµπόσιο   για   να   τραφούµε.   Η   πολύ   ενδιαφέρουσα   μελέτη. Μοιράζεται τη  γνώση   και   προσφέρει   την   πειραµατική   βάση   για   να   δοκιµάσει   κάποιος   αυτά   που  έµαθε.  Στρώνει   ένα   ορεχτικό.   Η   αγάπη   είναι   δραστήρια.  αλλά   δεν  µπορεί  και   ν’  αναγκάσει   κανέναν   να   φάει.   επί   των  κειμένων   της   Έκθεσης   στις   Γενικές   Εξετάσεις.  με   την   ουρά  .   όχι  παθητική.  Το   σχήμα   του   θυμίζει   πράγματι   ένα   σκορπιό.   ιδέες   και   αξίες.   που   έγινε   για   πρώτη   φορά.

του να γυρίζει απειλητικά. ορατά με  γυμνό   μάτι. Στην περιοχή υπάρχουν  ακόμα   νεφελώματα   κάθε   είδους.   κοκκινωπός   στη   λάμψη.   δηλαδή.   άλλα   φωτεινά   και   άλλα   αμυδρά. στο τέλος μιας ζωής πολυτάραχης. Στην   καρδιά   του   Σκορπιού   βρίσκεται   ο   Αντάρης.  Από   μας   απέχει   στα   πεντακόσια   έτη  φωτός.  από   τα   οποία   όμως   μόνον   δεκατρία   έχουν   λαμπρότητα   μεγάληÀ   και   είναι εκείνα που του προσδίδουν τα χαρακτηριστικό σχήμα.   Κυριολεκτικά   και  αστρονομικά   ο   Αντάρης   είναι   ένας   ερυθρός   γίγαντας.   Το   κοκκινωπό   δηλαδή   φως.   ξεκίνησε   από   τον   Αντάρη   όταν   η   Βυζαντινή  Αυτοκρατορία   απερχόταν   από   το   ιστορικό   προσκήνιο.   στο  τελευταίο στάδιο της εξελίξεώς του.  Έχει   τριακόσιες   φορές   τη   διάμετρο   του   Ήλιου   και   είναι  κάπου   δύο   χιλιάδες   φορές   λαμπρότερός   του. ΑΡΘΡΟ Α Β Γ ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ ΔΟΚΙΜΙΟ .   Αστέρας.  Ο αστερισμός περιλαμβάνει κοντά στις δύο εκατοντάδες αστέρια.  Ένας   τεράστιος   αστέρας.   μεταβλητοί  αστέρες και όμορφα σφαιρικά σμήνη.

Στην έκφραση  • • Η   σωστή   χρήση   της   γλώσσας.  η   τήρηση   των   γραμματικών   κανόνων   και   η  σωστή σύνταξη. Η παρουσίαση δευτερευουσών ιδεών σε βάρος των ουσιωδών. η  έλλειψη  λογικής  σύνδεσης  μετα­ ξύ των περιόδων. η λεκτική πενία. .4Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αξιολόγηση της περίληψης  Η περίληψη βαθμολογείται με 0 ­ 25 μονάδες που κατανέμονται ως εξής : Περιεχόμενο : 0 ­ 12 μονάδες Μορφή / γλώσσα /έκφραση : 0 ­ 8 μονάδες Δομή  : 0 ­ 5 μονάδες Θετικά στοιχεία στην περίληψη  Στο περιεχόμενο • • • Η ολοκληρωμένη παρουσίαση των απόψεων του συγγραφέα. Η αντιγραφή αυτούσιων περιόδων ή φράσεων του κειμένου. Η υιοθέτηση κατάλληλου ύφους ανάλογα με  την επικοινωνιακή περίσταση. Η κατανόηση σε βάθος της βασικής θέσης και των επιμέρους ιδεών του κει­ μένου. Στην έκφραση • • Τα   γραμματικά   και   συντακτικά   σφάλματα   και   η   αδυναμίας   σ ωστής   διατύ­ πωσης των ιδεών. Η σύνδεση ( λογική / χρονολογική) μεταξύ των περιόδων και η λογική διάτα­ ξη των ιδεών του κειμένου. Στη δομή • • Η   εξασφάλιση   της   συνοχής  (της   εξωτερικής   σύνδεσης   των   περιόδων)  και  της συνεκτικότητας (της εσωτερικής σύνδεσης των ιδεών). Η έλλειψη  συνοχής    και  συνεκτικότητας. Στη δομή • • Η άτακτη  παρουσίαση των ιδεών του συγγραφέα. Αρνητικά στοιχεία Στο περιεχόμενο • • Η ανεπαρκής και μη ολοκληρωμένη κατανόηση και παρουσί αση των θέσεων  του συντάκτη. Η επιλογή των πιο σημαντικών  πληροφοριών και ιδεών του κειμένου.

 Την επιλογή  ενεργητικής ή παθητικής σύνταξης. τη βασική θέση του συγγραφέα. • • Στη σύνθεση της περίληψης προσέχουμε : 1.   ποιος   είναι   ο   δέκτης.  στον   πρόλογο  του κειμένου. όμως. Αυτή.)    με  πληροφοριακό  χαρακτήρα.  επίσημο.  βρίσκεται   στην   πρώτη  (ή   δεύτερη   σπάνια)  παράγραφο.  αντιγράφουμε   στο  «καθαρό»  την   περίληψη   η  οποία    αποτελεί   ένα   νέο   κείμενο   με   νοηματική   αυτοτέλεια   και   αυτονομία.  οικείο   κ. φορές  η θέση του συγγραφέα εντοπίζεται στο  τέλος  του κειμένου.  προσέχουμε   ιδιαίτερα   τη  θεμα­ τική  της  περίοδο  που   συνήθως   περιλαμβάνει   τη   βασική   ιδέα   και   διακρί­ νουμε τις πρωτεύουσες  ιδέες από τις  δευτερεύουσες .  Δίνουμε πλαγιότιτλους σε κάθε παράγραφο. Σκεφτόμαστε   ποιος   είναι   ο   πομπός.  ώστε   να   μπορούμε   να  κάνουμε   διορθώσεις. Μερικές. ΙΙ. συνή­ θως.ά. Επιλέγουμε    και   σημειώνουμε   στο  «πρόχειρο»  τις   πιο  σημαντικές  ιδέες  κάθε   παραγράφου.Βήματα στη σύνθεση της περίληψης  Ι.  ΙΙΙ.  Το επικοινωνιακό πλαίσιο. Συνθέτουμε την περίληψη   • • • Επισημαίνουμε  στην   αρχή  της   περίληψης   το  θεματικό  κέντρο του  κειμένου.  τη βασική θέση του συγγραφέα. Εργαζόμαστε συνολικά στο κείμενο  1. . η βασική θέση επισημαίνεται στο κύριο μέρος του  κειμένου. Παρουσιάζουμε   με   λογική   σύνδεση   και   διάταξη     τις   σημαντικότερες   ιδέες  κάθε παραγράφου. ανάλογα με τη συλλογιστική πορεία  που ακολουθεί στο  κείμενο  (παραγωγική:  από   το   γενικό   στο   ειδικό   ή  επαγωγική:  από   το   ειδικό  στο γενικό).  Έπειτα.  δηλαδή  σε    ποιον  απευθυνόμαστε     και   υιοθετούμε   ανάλογο     ύφος  (σοβαρό.  Θυμόμαστε   ότι   στην  ενεργητική  σύνταξη  τονίζεται  το  υποκείμενο ενώ  στην  παθητική  τονίζεται   το  γεγονός  /   το   αποτέλεσμα  της   ενέργειας   του   υπο­ κειμένου.  Συνθέτουμε   το   κείμενό   μας   πρώτα   στο  «πρόχειρο».  ενότητα και περιεκτικότητα.   (Υπενθυμίζεται   ότι   στις   εξετάσεις  δεν  επιτρέπεται  να  υπογραμμίζουμε πάνω στο φωτοαντίγραφο των θεμάτων). Εργαζόμαστε κατά παράγραφο • Εντοπίζουμε  τη  δομή  κάθε   παραγράφου. Σπανιότερα  . Διαβάζουμε  προσεκτικά  ολόκληρο   το   κείμενο   και  εντοπίζουμε   το  θέμα που πραγματεύεται.  2.

Για να εξασφαλίσουμε τη συνοχή του κειμένου χρησιμοποιούμε:  • διαρθρωτικές  φράσεις  ή  λέξεις  που   δηλώνουν   χρόνο. Την εξασφάλιση της συνοχής.  • • • • ..ά.  δεύ­ τερο. σχολείο κ. εκπαίδευση. έτσι  κ.  πρώτο.  αποτέλεσμα   κ.  Χρησιμοποιούμε   τους  τρόπους εξασφάλισης  της  συνοχής.  όπως    :  αρχικά.  Π. παιδεία.   στη   συνέχεια.ά. Το  θέμα  / ζήτημα  /  πρόβλημα    που  απασχολεί  / προβληματίζει  /  ανησυχεί   το   συγγραφέα είναι … Παθητική σύνταξη Το κείμενο αναφέρεται… Στο κείμενο επισημαίνεται / διαπιστώνεται  ..  αυτή. Κατάδειξη   της    λογικής   (  ή  χρονολογικής)  σχέσης  μεταξύ   των   πε­ ριόδων.    ώστε   το   κεί­ μενο να μη δίνει την εντύπωση παράθεσης ασύνδετων  λογικά  απόψεων και να εξα­ σφαλίζεται η λογική σύνδεση και διάταξη των ιδεών.χ.. τέλος.  τη χρήση στατιστικών στοιχείων.χ. τη μίμηση του ύφους του συγγραφέα . τις αντικαθιστούμε με συνώνυμες. όπου μπορούμε.  παράλληλα. παραδειγμάτων και  ειδικών αναφορών.λπ. αγωγή..  επανάληψη λέξεων της προηγούμενης περιόδου ή χρήση συνωνύμων.. επιστημονικούς)  τις χρησιμοποιού­ με με φειδώ και.  την   υπερβολική     γενίκευση   που   δεν   επισημαίνει   τις   βασικές   ιδέες   του   κει­ μένου. • • • Στη  σύνθεση της περίληψης αποφεύγουμε :  • την   αντιγραφή   αυτούσιων   φράσεων   ή     περιόδων   του   κειμένου. Η παραπάνω αιτία οδηγεί  αναπόφευκτα .  Παραδείγματα έναρξης της περίληψης Ενεργητική σύνταξη Ο συγγραφέας / συντάκτης  του άρθρου επισημαίνει / διαπιστώνει / τονίζει  /   υποστηρίζει.  Π.         Ως αποτέλεσμα των παραπάνω . Αντωνυμίες   ή   προσδιορισμούς: αυτός.  αυτό   το   γεγονός..  φυσική   συνοχή.  από   την   άλλη   πλευρά.....3.  αντίθεση   ή  αλ­ λαγή   οπτικής   γωνίας. το σχολιασμό και την αξιολόγηση θέσεων του συγγραφέα.  αντίθετα.  Αν   υπάρχει  ανάγκη   να   χρησιμοποιήσουμε   φράσεις   του   συγγραφέα   ή  κάποιο   ειδικό  λεξι­ λόγιο (για παράδειγμα όρους ιατρικούς.α.  η   τε­ λευταία κ.

.

 γιατί έχουν ως αποτέλεσμα  να έχουν περισσότε­ ρο   χρόνο  άρα   και  χρήμα.  μπορεί   όχι  μόνο   να   συμβάλει   στη   μείωση   της   ανεργίας   αλλά   και   να   αποφέρει   στους   εργαζο­ μένους  και  στους  εργοδότες  μεγαλύτερα  οικονομικά  οφέλη  απ' ό.  απώλεια   προνομίων   και   δι­ καιωμάτων (π.   Όσον   αφορά   τους  εργαζομένους  μειώνονται   ο  χρόνος   και   οι   απαιτούμενες   δαπάνες  για  τη  μεταφορά  τους  προς  και  από   τον   χώρο   εργασίας.  όταν   υπάρχουν   παιδιά.  ώστε   να   μπορέσει   αποτελεσματικά   να   αποδώσει   μα­ κριά   από   τον   χώρο   εργασίας.  Όσο   λάθος   είναι   να   ισχυριστούμε   ότι   ο  εργαζόμενος  αποδίδει   καλύτερα.  άλλο  τόσο είναι λάθος ο ισχυρισμός ότι η πλήρης μεταφορά της εργασίας στο σπίτι ή σε  . σε  τοποθεσίες  εκτός  του  παραδοσιακού  εργασιακού  χώρου. η τηλεργασία  έχει  παρουσιάσει  και  αρνητικές  επιδράσεις  για τους εργαζομένους στο σπίτι. όπως επίσης και το  κατάλληλο   κλίμα   στο   σπίτι. Σύμφωνα   με   την   Ευρωπαϊκή   Ένωση.   Ο   λόγος   γίνεται   για   την  τηλεργασία.  Και   οι  εργοδότες  ωφελούνται. Φυσικά   η   τηλεργασία   δεν   είναι   για   τον   καθέναν.  Οι   λιγότερες   επαγγελματικές   ανταλλαγές   που   συνάπτουν  είναι ένα σημαντικό πλεονέκτημα.  Υπάρχουν   κάποια   σημεία  που  πρέπει  να  προσέξουν  και  οι  εργοδότες  και   οι  εργαζόμενοι. την ικανότητα και τα κίνητρα. εφόσον   έχει  παρατηρηθεί  αύξηση της παραγωγικότητας.χ. ο  εργαζόμενος   είναι  πολύ  περισσότερο   ελεύθερος   να  καθορίσει  τον  ρυθμό εργασίας  του  εκτελώντας την  ερ­ γασία   του   στον   προσωπικό   του   υπολογιστή  και   συνδεόμενος   μόνο.   η   οποία   έχει  κάνει   την   εμφάνισή   της   και   στην   Ελλάδα   και. διακοπές. με το δίκτυο της επιχείρησης.   και   η   οποία   περιλαμβάνει   τη  χρήση  των   τηλεπικοινωνιών   και  προηγμένων  τεχνολογιών  πληροφόρησης   ως   ένα   ουσιαστικό   και   κεντρικό   χαρα­ κτηριστικό   της   εργασίας.  υψηλό  αρχικό κόστος   εξοπλισμού   και   κόστος   πρόσβασης   για  τους  αυτοαπασχολουμένους  στην   τηλεργασία.  όταν   είναι   απα­ ραίτητο.  η   εργασιακή   του   ζωή   είναι   πολύ   περισσότερο   ελεγχόμενη   μέσω  της   τεχνολογίας   και   έχει   πολύ   λιγότερη   ευελιξία  ως   προς  τον  τρόπο  που   θα   οργα­ νώσει  τον   εργάσιμο   χρόνο   του.  όταν   εργάζεται   υπό   επίβλεψη  8­4  στον   χώρο   εργασίας.  ειδικά   στον   οικογενειακό   χώρο.τι   η  συμβατική  εργασία. Από την άλλη  πλευρά. Η   αύξηση   των   τηλεργαζομένων   στην   Ευρώπη   αλλά   και   στην   Ελλάδα   σιγά  σιγά   οφείλεται   στα  οφέλη  που   υπόσχεται. για   έναν   εργο­ δότη   ή   πελάτη.  ο   εργαζόμενος   είναι   μόνιμα   συνδεδεμένος   με   το   δίκτυο  των   εργοδοτών.  Στη   δεύτερη   περίπτωση.  Οι   επιχειρήσεις  θα  πρέπει  με   τον   ίδιο   προσεκτικό   τρόπο   που   κάνουν   την   επιλογή   προσωπικού   να  επιλέξουν   ποιες  δραστηριότητες  θα   μπορούσαν  να  γίνουν  μέσω  τηλεργασίας  και  ποιο προσωπικό έχει τη γνώση.  η   τηλεργασία   μπορεί   να   οριστεί   ως   η  μορφή εργασίας  που  εκτελείται  από ένα άτομο κυρίως ή σε ένα σημαντικό μέρος  της.  Στην     πρώτη   περίπτωση.ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ Ένα παράδειγμα εργασίας για τη σύνθεση της περίληψης Στην   εποχή   της   ταχύτητας   που   ζούμε   οι  αλλαγές  είναι   αναμενόμενες   σε  πολλούς τομείς.  όμως.   Οι  δύο  βασικοί  τρόποι  τηλεργασίας  είναι   είτε  κάποιος   να   είναι  υπάλληλος  σε   έναν   εργοδότη   είτε   ελεύθερος  επαγγελματίας. άδεια λόγω ασθενείας) κ.  όπως   πιστεύουν   πολλοί. δυσκο­ λίες   προσαρμογής.  λιγότερες   ευκαιρίες   για     προαγωγή. Έτσι και στον εργασιακό χώρο παρατηρούνται όχι μόνο καινούρ­ για   επαγγέλματα   αλλά   και   διαφορετικές   μορφές   εργασίας   και   σχέσεις   μεταξύ   ερ­ γοδοτών   και   εργαζομένων.ά. όπως κοινωνική απομόνωση.

 Το βασικό  κλειδί  της   επιτυχίας   είναι   η   προσεκτική  επιλογή  και   το  ποσοστό  μεταξύ  τηλερ­ γασίας και παραδοσιακού τρόπου εργασίας.  Ελλάδα. εργοδότες:  αύξηση πα­ ραγωγικότητας) 4η παράγραφος: Οι αρνητικές επιδράσεις της τηλεργασίας. Δύο βα­ σικές  μορφές  τηλεργασίας:  α.  Από   την   άλλη   πλευρά   η   τηλεργασία   εγκυ­ μονεί   τον   κίνδυνο   της   απομόνωσης   και   του   περιορισμού   των   προοπτικών   και   δι­ καιωμάτων του  εργαζομένου  και  τον επιβαρύνει με το κόστος εξοπλισμού. ενώ για τον εργο­ δότη   σε   αύξηση   της   παραγωγικότητας.  υπάλληλος. Από τον ημερήσιο τύπο (Διασκευή) Πλαγιότιτλοι  ­ σημειώσεις 1   παράγραφος:   Μια   νέα   μορφή   εργασίας.  δαπάνες  και κόπο.  ελεύθερος  επαγ­ γελματίας. (Αποξένωση.  ισορρο­ πία ανάμεσα στο ποσοστό τηλεργασίας και παραδοσιακής εργασίας) Σύνθεση της περίληψης Μια νέα μορφή εργασίας   είναι η τηλεργασία.  ( Εργαζόμενοι  :  κέρδος  σε  χρόνο. (Εκτελείται  στο  σπίτι.   κόστος   εξοπλισμού. Ο εργαζόμε­ νος   μπορεί   να   είναι    υπάλληλος   ή  ελεύθερος   επαγγελματίας. δηλαδή η εργασία  από το σπί­ τι μέσω των τηλεπικοινωνιών και της τεχνολογίας της πληροφορικής.  επιλογή  χώρων   εφαρμογής.  τηλεργασία.  (  Επιλογή  καταρτισμένου   προσωπικού. προϋποθέτει   τη χρήση   τηλεπικοινωνιών. Η/Υ.   .  οφέλη   για   εργοδότες   και   εργαζόμε­ νους).   απώλεια   δι­ καιωμάτων) 5η παράγραφος: Προϋποθέσεις ώστε να είναι ωφέλιμη.   προβλήματα   προσαρμογής. ελευθερία) 3η παράγραφος: Τα οφέλη της τηλεργασίας.κάποιο περιφερειακό κέντρο εργασίας  θα αυξήσει  την παραγωγικότητα.  Τα   οφέλη   για   τον   ερ­ γαζόμενο μεταφράζονται σε εξοικονόμηση χρόνου και χρήματος.  ελεγχόμενη  εργασία    β.   η   τηλερεγασία  (   αλλαγές  στις   μορφές   εργασίας. Επιβάλ­ λεται επομένως η προσεκτική επιλογή  από τον εργοδότη των κατάλληλων ατόμων  και   τομέων   τηλεργασίας    και   η   ισορροπία    ανάμεσα  στο   ποσοστό   τηλεργασίας   και  συμβατικής εργασίας. η 2η παράγραφος: Ορισμός και μορφές της τηλεργασίας.

ΑΣΚΗΣΗ: Εργαστείτε με τον ίδιο τρόπο μόνοι σας στο παρακάτω κεί­ μενο και συνθέστε την περίληψή του. Ένας από τους κυριότερους  πλέον προβληματισμούς  των νέων είναι η εξα­ σφάλιση   καριέρας,  η   οποία   θα   τους   αποφέρει   υλική  και   ηθική  ικανοποίηση.  Η   αντί­ ληψη ότι η κατοχή ενός οποιουδήποτε πτυχίου θα έχει ως αποτέλεσμα την επιτυχη­ μένη επαγγελματική εξέλιξη έχει ξεπεραστεί, καθώς οι συνθήκες της αγοράς έχουν  αλλάξει και στη σκακιέρα της εργασιακής καριέρας επικρατούν ορισμένα επαγγέλ­ ματα.  Η   αυξανόμενη   ανεργία   σε   απόφοιτους   πανεπιστημίου   και   λυκείου   είναι   έν­ δειξη   ότι   οι   απαιτήσεις   της   αγοράς   έχουν   διαφορετική   κατεύθυνση   από   αυτή  των  γενικών γνώσεων ή των άκρως θεωρητικών μαθημάτων που κατά κανόνα διδάσκο­ νται στο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι καινοτομίες στην τεχνολογία αντιπροσωπεύουν  επίσης   μια   από   τις   κυριότερες   αιτίες   αλλαγών,  οι   οποίες   μπορούν   να   επηρεάσουν  την   καριέρα   ενός   εργαζομένου.   Η   αυτοματοποίηση   και   η   ρομποτική   κυριαρχούν  όλο   και   περισσότερο   σε   όλες   τις   εκφάνσεις   της   καθημερινής   επαγγελματικής  ζωής.  Ο   αριθμός   εργαζομένων   στον   βιομηχανικό   τομέα   μειώνεται   ενώ   αντίθετα  αυξάνεται   με   ραγδαίο   ρυθμό   ο   αριθμός   εργαζομένων   στον   τομέα   της   πληροφορι­ κής. Οι απαραίτητες δεξιότητες για τη διατήρηση και την εξέλιξη της καριέρας εν  όψει  της  νέας  χιλιετηρίδας  θα   συνεχίσουν  να  μεταβάλλονται. Πολλές  θέσεις  εργα­ σίας, οι οποίες ως τώρα μπορούσαν να διατηρηθούν με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων  και   χαμηλό  επίπεδο   εκπαίδευσης,  θα   εκλείψουν  και  οι   νέες   θέσεις   εργασίας   που  θα  υπάρχουν θα απαιτούν υψηλή εξειδίκευση και εκπαίδευση.  Επίσης,  είναι   χρήσιμο   να   επισημανθεί   ότι   οι   παραπάνω   συνθήκες   επηρέα­ σαν και διαμόρφωσαν διαφορετικά τις συνθήκες και τους νέους άγραφους κανόνες  της   αγοράς.  Παλαιότερα,  αν   ήσουν   υπάλληλος   για   πολλά   χρόνια   σε   κάποια   επιχεί­ ρηση   υπήρχε   η   ασφάλεια   ότι   θα   παρέμενες   εκεί   και   τα   υπόλοιπα   χρόνια   της   κα­ ριέρας σου. Αντίθετα, οι νέες συνθήκες αγοράς δεν διασφαλίζουν μονιμότητα, μιας  και   υπάρχουν   συνεχείς   αλλαγές   έτσι   ώστε   να   αντεπεξέλθει   η   εταιρεία   στις   και­ νούργιες συνθήκες. Ως συνέπεια των παραπάνω οι υπάλληλοι καλούνται για να δια­ σφαλίσουν   τη   θέση   τους   να   επιδείξουν   αυτονομία   και   πρωτοβουλία,  αυξημένη   δη­ μιουργικότητα, υπευθυνότητα και παραγωγικότητα. Σημειώνεται   ότι   ανεξαρτήτως   ειδικότητας   αυτό   που   απαιτεί   η   αγορά,  κυ­ ρίως   λόγω   των   γρήγορων   ρυθμών   εξέλιξης   και   της   ανταγωνιστικότητας,  είναι   η  συνεχής   επιμόρφωση.   Ήδη   έχει   διαφανεί   έντονη   η   τάση   μεταξύ   των   σύγχρονων  επαγγελματιών   να   έχουν   ενταχθεί   στη   δια   βίου   μάθηση   και   εκπαίδευση   μέσω   της  οποίας   αποκτούν   νέες      ικανότητες   στην   προσπάθειά   τους   να   αναπτύσσουν   συνε­ χώς την καριέρα τους. Τι   είδους   προσόντα,  όμως,  πρέπει   να   κατέχει   κάποιος   για   να   δημιουργήσει  μια καριέρα στους συγκεκριμένους τομείς που σημειώνουν ζήτηση εκτός των τυπι­ κών προσόντων; Αρχικά, είναι πολύ σημαντικό για κάποιον που επιλέγει τους παρα­ πάνω   κλάδους   να   διακατέχεται   από   ένα   γνήσιο   ενδιαφέρον   και   αγάπη   για   το   αντι­ κείμενο.  Συχνά,  ιδιαίτερα   νεαρά   άτομα   κατά   τη   διάρκεια   επιλογής   επαγγέλματος  επηρεάζονται   από   εξωτερικούς   παράγοντες   για   την   επιλογή   επαγγέλματος   όπως  οι   οικονομικές   απολαβές,  οι   γνώμες   του   οικογενειακού   περιβάλλοντος,  η   ζήτηση  της   αγοράς   στη   συγκεκριμένη   χρονική  στιγμή  κ.τ.λ.  Μέσα   σε   όλα   αυτά   συχνά   πολ­ λοί   ξεχνάνε   ότι   η  απόκτηση   μιας   οποιασδήποτε   εργασίας   ως   αυτοσκοπός   δεν   εγ­ γυάται επιτυχία και ότι το σημαντικότερο στοιχείο εξασφάλισης επιτυχίας είναι το 

πόσο επενδύουν στην καριέρα τους. Πόσο δηλαδή αποφασιστικοί είναι στη συλλογή  πληροφοριών και στην εκμετάλλευση των ευκαιριών που τους παρουσιάζονται.    Άρθρο   από   τον   ημερήσιο   τύπο   της   Τόνιας   Τσακίρη,   από   το   ΒΗΜΑ     (δια­ σκευή)

5Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
Αναφορική   και   ποιητική   λειτουργία  της  γλώσσας  ­  Δήλωση   και συ­ νυποδήλωση. Αναφορική λειτουργία της γλώσσας  Η   γλώσσα   απευθύνεται   στη  λογική  του   δέκτη   και   αποσκοπεί   στην  πληρο­ φόρηση.  Ο πομπός χρησιμοποιεί λέξεις ή φράσεις με την κυριολεκτική τους σημασία.  Η χρήση της γλώσσας είναι δηλωτική. 

Ποιητική λειτουργία της γλώσσας  Η   γλώσσα   απευθύνεται   στο  συναίσθημα  και   αποσκοπεί   στη   διέγερση   συναι­ σθημάτων με συγκινησιακά φορτισμένο λόγο.  Ο  πομπός  χρησιμοποιεί   λέξεις  ή  φράσεις  με  την  μεταφορική  τους  σημασία, ει­ κόνες, παρομοιώσεις κ.λπ.  Η χρήση της γλώσσας είναι συνυποδηλωτική. 

Παραδείγματα Δήλωση – συνυποδήλωση:  πικρός καφές – πικρά δάκρυα, σκληρή πέτρα –   σκληρή καρδιά, το φως του ήλιου­ το φως της γνώσης, οι ρίζες του δέντρου – οι πο­ λιτιστικές ρίζες του έθνους  μας. Αναφορική λειτουργία της γλώσσας Το σχολείο οφείλει να παρέχει στους νέους επαγγελματικό προσανατολισμό   και πληροφόρηση για τα επαγγέλματα και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Ποιητική λειτουργία της γλώσσας «Μέσα  όμως   σ'  αυτό   το  μεταβατικό  και  ρευστό   τοπίο  λάμπει   η  ελπίδα ότι   ο   άνθρωπος  θα   τιθασεύσει   τον   εαυτό   του  και   θα   χρησιμοποιήσει   τη   νέα   γνώση   για να ζεσταθεί και όχι να αυτοπυρποληθεί.      (Στ. Αλαχιώτης, από τον ημερή­ σιο Τύπο)

  Ο   απολίτικος   είναι   ο   πα­ θητικός   και   αμέτοχος   άνθρωπος   που   με   πρόφαση   τη   διατήρηση   της   προσωπικής  γαλήνης   και   ηρεμίας   καταλήγει   στην   αμεριμνησία. η παροχή της  σύγχρονης τεχνογνωσίας θα δια­ μορφώσουν   άτομα   καταρτισμένα.   που  δεν   προσφέρει   με  την   ενεργητική  του   στάση   δεν   μπορεί   να   είναι  χρήσι­ μος     στην   κοινωνική   ζωή. Από  την  ποιότητα  της  λειτουργίας της  θα καθοριστεί ο βαθμός προετοιμασίας του νέου με όλα εκείνα τα εφόδια που απαι­ τούνται για να αντεπεξέλθει στον αυξημένο οικονομικό και τεχνολογικό ανταγωνι­ σμό της  εποχής μας.  επειδή.  Πέρα   από   τον   παιδευτικό της  ρόλο   στη   διαμόρφωση  της  προσωπικότητας   του   ατόμου.  αιτιολόγηση)  χρη­ σιμοποιούμε   αντίστοιχες   λέξεις   ή  φράσεις   στα   σχόλια  (γιατί.  εφόσον κ.6Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΑ Πολύ συχνά στις εξετάσεις ζητείται  η ανάπτυξη μιας ιδέας του κειμένου σε  παράγραφο 70 ­ 80 λέξεων.  Αν   ζητείται   να   αναπτύ­ ξουμε   την   παράγραφο   με   συγκεκριμένη   μέθοδο   ανάπτυξης  (π.  Διατυπώνουμε   την   κύρια   ιδέα   με   τη   μορφή   θεματικής   περιόδου  και προσπαθούμε να την εξηγήσουμε / αναλύσουμε με επαρκή σχόλια και αποδεικτι­ κές   λεπτομέρειες. επο­ μένως.) ( Δες και τις μεθόδους  ανάπτυξης παραγράφου) Παραδείγματα     «Όποιος   αδιαφορεί   για   τα   πολιτικά   πράγματα   του   τόπου   του   είναι.  "αχρείος"   πολίτης».  Αποδέχεται   μοιρολατρικά   τις  αποφάσεις που άλλοι παίρνουν  για αυτόν χωρίς αυτόν.  αλλά   μια   παθητική   και   ετεροκαθαριζόμενη   οντότητα.  Είναι   καλό   να   κλείσουμε   την   παράγραφο   με   μια   πρόταση­  κατα­ κλείδα  ώστε  η παράγραφος   να   ακολουθεί   τη   γνωστή  δομή.  ευάλωτη στη χειραγώγηση και την υποταγή.  Ένας     άνθρωπος.  καθώς.  αλλ'  άχρηστος. Στην περίπτωση αυτή μελετάμε προσεκτικά τη θέση που  μας δίνεται να αναπτύξουμε επισημαίνοντας την κεντρική της έννοια / ιδέα και τις  δευτερεύουσες   έννοιες.  όχι   φιλήσυχος.  Δεν ενημερώνεται και.  ικανά   να   συμβάλλουν   στον   εκσυγ­ χρονισμό   των   παραγωγικών   δομών   και   την   αναβάθμιση   όλων   των   οικονομικών  δραστηριοτήτων της κοινωνίας.  παραγωγικά.   όμως.  Γενικότερα   εφαρμόζουμε   όσα   ξέρουμε   για   την   ανάπτυξη  της   παραγράφου. Η εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες.  η   εκπαίδευση   αποτελεί   και   μηχανισμό   οικονομικής  ανάπτυξης και  εκσυγχρονισμού  της χώρας. « Η   ποιοτική   παιδεία   αποτελεί   την   προϋπόθεση   για   την   οικονομική  ανάπτυξη  μιας  χώρας». ο επαγγελματικός προ­ σανατολισμός.  αφού. .χ. η  ειδική  κατάρτιση. δεν έχει γνώμη και δεν μπορεί να συμμετέχει στη διαμόρφωση  της κοινωνι­ κής   εξέλιξης   και   να   προσφέρει   στο   κοινωνικό   σύνολο   και   στην   επίλυση   των   προ­ βλημάτων   μέσα   από   τη   συμμετοχή     του   στα   συλλογικά   όργανα.λπ.

 προσωπική υπευθυνότητα» : Σχόλια «Για το λόγο αυτό…  μητρικής γλώσσας» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με διαίρεση ΣΤ.. «Η  ανάπτυξη  του   ανθρώπου   …   ανάπτυξη του  φυτού» θεματική περίο­ δος «Το σπέρμα δίνει ..... ξεκινούν αρνητικά» : Σχόλια  «Νομίζει κανείς ότι…  σκληρό και τραχύ» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων  :  διαίρεση  (στη   θεμ   περίοδο)  και   σύγκριση ­  αντίθεση (στα σχόλια). εφόσον ο ίδιος….. Ε. ταχύτατους ρυθμούς» : Σχόλια Ανάπτυξη με αίτιο ­ αποτέλεσμα Γ.. Μαθαίνω πως να . «Η σταθερά ανερχόμενη …  τρίτης κατηγορίας» θεματική περίοδος «Για πολλούς. «Ο λαϊκιστικός λόγος …  πολιτισμικά ανώτερη» θεματική περίοδος . την πολιτιστική ατμόσφαιρα» : Σχόλια Ανάπτυξη με αναλογία Ζ.. Δ... «Στην έκθεση της Διεθνούς …  είδη μάθησης» θεματική περίοδος  «1.. η διάθεσή  του» : Σχόλια  «Πρόκειται για…  ρόδινα χρώματα» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση Β.. με εκείνους που τα πρόσταξαν» : Σχόλια Ανάπτυξη με αιτιολόγηση Η.7Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ  ΣΤΙΣ  ΑΣΚΗΣΕΙΣ  ΘΕΩΡΙΑΣ Άσκηση  1 Α. «Χαρακτηρολογικά οι άνθρωποι …  του όχι» θεματική περίοδος  «Οι πρώτοι όταν προκαλούνται. «Δεν   είναι   λοιπόν   δυνατό   να    …    των   φορέων   της   εξουσίαςο»  θεματική   περίοδος «Γιατί. εντεινόμενου  ατομικισμού» : Σχόλια Ανάπτυξη με συνδυασμό μεθόδων : ορισμός (στη θεματική περίοδο)   και αίτιο αποτέλεσμα (στα σχόλια)... «Τεράστιο χάσμα …  από τον απαισιόδοξο» θεματική περίοδος  «Ο πρώτος βλέπει. «Ως reality shows …  κοινωνικών συνθηκών» θεματική περίοδος  «Οι εκπομπές αυτές.

 μια πραγματικότητα» : Σχόλια  «Η Ευρώπη λοιπόν…  σε τρόπο ζωής» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με παραδείγματα Ι.. «Η  βούληση. ­ Τα δικαιώματα του ανθρώπου θα πλήττονταν  μόνο στην περίπτωση που  κάποιος κατόρθωνε να μας πείσει ότι δεν διαθέτουν όλοι οι άνθρωποι αξία. αυθεντία   Δ. στατιστικά στοιχεία    Ε.    «Σύμφωνα   με  την   Ευρωπαϊκή  Ένωση …  χαρακτηριστικό   της  εργασίας»   θεματική περίοδος «Οι δυο βασικοί  τρόποι.            Επομένως  κανείς   από   εμάς   δεν   έχει   το   δικαίωμα   να   αναγορευτεί   σε  απόλυτο   κριτή     και   να   αποφανθεί   για   την   οριστική   έλλειψη   του   χειρότερου   των  ενόχων. εχθρών του έθνους» : Σχόλια Ανάπτυξη με  ορισμό ­ διασάφηση Θ. .   ­  Η   προστασία   της   αξίας   του   ανθρώπου   και   η   άσκηση   των   ατομικών   δι­ καιωμάτων κατοχυρώνονται από τα πρώτα άρθρα του Συντάγματος. «Η Ενωμένη Ευρώπη …  καθημερινή μας ζωή» θεματική περίοδος «Τα δικαιώματα που έχουμε.    Γ..       ­  Κανείς   δεν   έχει   κατορθώσει   να   μας   πείσει   με  αυτόν  τον   τρόπο   για   την  απαξία των δικαιωμάτων του ανθρώπου.. Β.       ­  Η  θανατική  ποινή  αφαιρεί   τη   φυσική  ύπαρξη  που   είναι   προϋπόθεση  για  την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων..       Επομένως η θανατική ποινή είναι αντισυνταγματική..       ­ Κανείς από εμάς δεν  μπορεί  να διεκδικήσει την απόλυτη αθωότητα.. πορίσματα έρευνας    Β.  αλήθεια Άσκηση  3   Α.       Επομένως τα δικαιώματα του ανθρώπου διαθέτουν καθολική αξία. γεγονός    Στ. σε πολλά επαγγέλματα» : Σχόλια Ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων  :  ορισμό  (στη   θεματική   περίοδο)   και διαίρεση (στα σχόλια) Άσκηση  2   Α.  ­  Χωρίς απόλυτη αθωότητα δεν υπάρχει απόλυτη κρίση. γνωμικό     Γ.

 Επαγωγικός     Γ. Παραγωγικός   Δ.   Επομένως   το   επιχείρημα   είναι   ορθό.Άσκηση  4   Α.  Επομένως   το   επιχείρημα   δεν   έχει   αλήθεια   και   άρα δεν έχει ορθότητα.  Επομένως   το   επιχείρημα   δεν  έχει   αλήθεια   και   άρα   δεν   έχει   ορθότητα.   Το   επάγγελμα    του   εκπαιδευτικού   ανήκει   στην   πνευματική  εργασία   και   του  ξυλουργού στη χειρωνακτική.  Γ)  Η πνευματική εργασία είναι ανώτερη από τη χειρωνακτική. Παραγωγικός Άσκηση  5   Α)  Οι  Έλληνες  είναι  φιλόξενοι άνθρωποι. Αξιολόγηση  :   Το   επιχείρημα   έχει   αλήθεια   (οι   προκείμενες   ισχύουν)   και   εγκυρότητα   (   το   συμπέρασμα   απορρέει   λογικά). .  Επαγωγικός Ζ. Η θανατική ποινή καταστρέφει  τη  φυσική ύπαρξη του παραβάτη. Παραγωγικός    Β. Ο  Χ   είναι  Έλληνας. Το   χρόνο   αυτό   οι   νέοι   θα   μπορούσαν   να   τον   αξιοποιήσουν   διαβάζοντας   για  το σχολείο και τις εξετάσεις. ο Χ  είναι  φιλόξενος άνθρωπος Αξιολόγηση  :  Η   πρώτη   προκείμενη   αποτελεί   αυθαίρετη   υποκειμενική   κρί­ ση   και   όχι    αντικειμενικό   δεδομένο. Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποκλείει     την   πιθανότητα   σωφρονισμού   του  παραβάτη. Επαγωγικός    Στ. Επομένως  το   επάγγελμα   του   εκπαιδευτικού   είναι   ανώτερο   από   αυτό   του  ξυλουργού. Άρα. Αξιολόγηση  :  Η   πρώτη   προκείμενη   αποτελεί   αυθαίρετη   υποκειμενική   κρί­ ση   και  όχι    αντικειμενικό  δεδομένο. Αναλογικός    Ε. Δ)   Οι   έφηβοι   που   ασχολούνται   με   τον   πρωταθλητισμό    αφιερώνουν   αρκετό  χρόνο για προπόνηση.  Στηριγμένοι   σε   μια   αυθαίρετη   άποψη  καταλήγουμε   σε  ένα   αυθαίρετο συμπέρασμα χωρίς αντικειμενική βάση.  Β) Ο  σωφρονισμός του  παραβάτη προϋποθέτει  τη φυσική του ύπαρξη.

Ι)  Επίκληση στη λογική / τεκμήρια /  στατιστικά στοιχεία      Επίκληση  στο συναίσθημα / ειρωνεία Άσκηση  7   Α. Στοχαστικό     Γ.Επομένως  οι νέοι δεν πρέπει να ασχολούνται με τον αθλητισμό. Στοχαστικό   Δ. Άρθρο    ( από την Ελευθεροτυπία) . Στοχαστικό    Στ.  Ε) Το ουσιαστικό είναι μέρος του λόγου. Αποδεικτικό    Ε. Τα μέρη του λόγου είναι λέξεις.   Επομένως   το   επιχείρημα   είναι   ορθό. το ουσιαστικό είναι λέξη. Αξιολόγηση  :  Οι   προκείμενες   ισχύουν   και   ανταποκρίνονται   στην   πραγμα­ τικότητα.  Άσκηση  6   Α) Επίκληση  στη  λογική / επιχείρημα Β) Επίκληση  στο συναίσθημα / χιούμορ Γ)   Επίκληση     στο     συναίσθημα   /   ποιητική     γλώσσα.  Αποδεικτικό Άσκηση  8   Α. Άρα. Αξιολόγηση  :   Το   επιχείρημα   έχει   αλήθεια   (οι   προκείμενες   ισχύουν)   και   εγκυρότητα   (   το   συμπέρασμα   απορρέει   λογικά).   συγκινησιακά   φορτι­ σμένος λόγος Δ) Επίκληση  στη  λογική / τεκμήρια / παραδείγματα Ε) Επίκληση στην αυθεντία / γνώμη ειδικού Στ) Επίκληση  στη  λογική / τεκμήρια / στατιστικά στοιχεία Ζ) Επίκληση στη  λογική / επιχειρήματα Η) Επίκληση  στο συναίσθημα / ποιητική χρήση της γλώσσας Θ) Επίκληση   στ  συναίσθημα  /  περιγραφή (πλευρών  του  οικολογικού   προβλή­ ματος). Αποδεικτικό    Β. Δοκίμιο  ( Έριχ Φρομ)  Β.  Το   συμπέρασμα   όμως   είναι   αυθαίρετο   και   δεν   απορρέει    με   λογική   ανα­ γκαιότητα  από τις προκείμενες. Επομένως το επιχείρημα  δεν έχει εγκυρότητα   και   άρα δεν έχει και ορθότητα.

 Γραμματικάκης) .Γ. Επιφυλλίδα  (γ.

Το   κείμενο    είναι   λογικά   ή   συνειρμικά   οργανωμένο.  Με   ποια   συλλογιστική   πορεία   (επαγωγική­παραγωγική)   αναπτύσσει   τη  σκέψη   του   ο  συγγραφέας   στην  (πρώτη) παράγραφο  του  κειμένου.   Να   τεκμηριώσετε   την   απάντησή  σας. ΠΕΙΘΩ Ποιους   τρόπους   και   μέσα   πειθούς   χρησιμοποιεί   ο   δοκιμιογράφος   στην   πα­ ράγραφο  /   απόσπασμα  /    ολόκληρο     το   κείμενο.   τρόπος/ μέθοδος  ανάπτυξης).  ενώ. Με     ποια    συλλογιστική   πορεία  (παραγωγική –  επαγωγική)  οργανώνεται   το  κείμενο; Να  εξηγήσετε  το  είδος  του  συλλογισμού ως προς  το είδος των προτάσε­ ων (κατηγορικός – διαζευκτικός – υποθετικός) Να   αξιολογήσετε   τον   παρακάτω   συλλογισμό   ως   προς   την   αλήθεια. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.)  της  (τρίτης)  παραγράφου   του  κειμένου συνδέουν τις προτάσεις μεταξύ τους. Στην   δεύτερη   παράγραφο   ο   συγγραφέας   παραθέτει  ένα    επιχείρημα.  . Στην   παράγραφο/  στο   κείμενο  ο  συγγραφέας  επικαλείται   τη   λογική. Να αναλύσετε τη δομή της τελευταίας παραγράφου  (δομικά στοιχεία/ μέρη. Να   δεί­ ξετε  δύο   αποσπάσματα  στα   οποία    περιλαμβάνονται     ένα   τεκμήριο  και   ένα   επιχεί­ ρημα.  κ.    Να   αιτιολογήσετε   την  απάντηση σας. Να   επισημάνετε   τους   τρόπους   με   τους   οποίους   οργανώνεται   ο   λόγος   στην  παραπάνω   παράγραφο   αναφέροντας   τα   συγκεκριμένα   χωρία   που   πιστοποιούν   τις  επιλογές σας.8Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ Θέματα και ερωτήσεις  θεωρίας με  βάση  τις  αναλυτικές  οδηγίες και τα θέματα προηγούμενων πανελλαδικών  εξετάσεων ΔΟΜΗ ­ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Για κάθε παράγραφο του κειμένου να γράψετε έναν πλαγιότιτλο. Να   πα­ ρουσιάσετε την τυπική του δομή (προκείμενες – συμπέρασμα). Να συμπληρώσετε  το παρακάτω επιχείρημα δίνοντας τη δεύτερη προκείμε­ νη που εννοείται. Με   ποιον   τρόπο   οι   λέξεις  (γιατί.  Να  αιτιολογήσε­ τε την απάντησή σας. Με   ποια   νοηματική   σχέση   συνδέονται   η  (πρώτη)  και   η  (δεύτερη)  παράγρα­ φος του κειμένου. Να     εξηγήσετε     το     είδος   των   τεκμηρίων   που   χρησιμοποιεί   ο   συγγραφέας  στην παράγραφο /  στο κείμενο.   την  εγκυρότητα και την ορθότητά του.λπ.

  Να   αναφέρετε   δύο   τουλάχιστον  μέσα με τα οποία επιτυγχάνεται η συγκεκριμένη επίκληση.  Ποιος   ο   σκοπός   του   συγγραφέα..  πρώτη προκείμενη   : δεύτερη προκείμενη  Όλοι  οι άνθρωποι είναι θνητοί. ΜΟΡΦΕΣ  ΠΕΙΘΟΥΣ Να εντοπίσετε τα χαρακτηριστικά του κειμένου που επιβεβαιώνουν ότι ανή­ κει στον επιστημονικό / διαφημιστικό / πολιτικό λόγο. Να   διακρίνετε   αν   το   κείμενο  που   σας   δόθηκε     έχει   λογική  ή  συνειρμική ορ­ γάνωση.χ. Σε ποιο  είδος κειμένου  (δοκίμιο – άρθρο ­ επιφυλλίδα) ανήκει το απόσπασμα  που σας δόθηκε; Να αιτιολογήσετε επαρκώς την άποψη σας. ΔΟΚΙΜΙΟ / ΚΕΙΜΕΝΙΚΑ  ΕΙΔΗ  Από   ποια   στοιχεία   αποδεικνύεται   ότι   το   παραπάνω     απόσπασμα  /  κείμενο  ανήκει στο είδος του δοκιμίου; Σε   ποιο     είδος   δοκιμίου   (αποδεικτικό   ή   στοχαστικό)   ανήκει   το   παραπάνω  απόσπασμα;  Να αιτιολογήσετε την άποψη σας. Ποιοι τρόποι και μέσα πειθούς χρησιμοποιούνται  στο διαφημιστικό / πολιτι­ κό/ επιστημονικό κείμενο που σας δόθηκε. Ποιες   είναι   οι   εκφράσεις   του   μεταφορικού   και   εικονοπλαστικού   λόγου   που  χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος στην τελευταία παράγραφο του κειμένου και ποια συ­ ναισθήματα  προκαλούν  στον αναγνώστη.…………. ………………………….  Να   παρουσιάσετε   τα   αντίστοιχα   αποσπάσματα   και   να   επισημάνετε   τα  μέσα που χρησιμοποιεί και το σκοπό του. Να     εξηγήσετε     τις   διαφημιστικές     τεχνικές   που   χρησιμοποιούνται   στο   πα­ ρακάτω απόσπασμα του κειμένου/ διαφημιστικού  μηνύματος. Συμπέρασμα  : Επομένως.  Σε   ορισμένα   σημεία   του   κειμένου   ο   συγγραφέας   επιτίθεται   στο   ήθος   του  αντιπάλου. Να αιτιολογήσετε επαρκώς  την άποψη σας. Με ποιους τρόπους και με ποια μέσα το επιτυγχάνει. ο πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι θνητός. Στο   παραπάνω   κείμενο   ο   αρθρογράφος   προσπαθεί   να   μας   προβληματίσει  για ένα επίκαιρο ζήτημα. Στην   τελευταία    παράγραφο   ο  συγγραφέας    προβάλλει   το  ήθος    του.Π. Να   εντοπίσετε   δύο   περιπτώσεις   στις   οποίες   ο   συγγραφέας   επικαλείται   στο  κείμενο την αυθεντία και να εξηγήσετε το σκοπό  αυτών των αναφορών.  Να   διακρίνετε   αν   το   απόσπασμα     του   πολιτικού   κειμένου   που   σας   δόθηκε  ανήκει στο χώρο της προπαγάνδας. Από   ποια   χαρακτηριστικά     του   κειμένου   αποδεικνύεται   ότι   το   κείμενο   που  σας   δόθηκε   ανήκει   στο   είδος   του   χρονογραφήματος/  απομνημονευμάτων/  επιστο­ . Ποιος  είναι ο σκοπός του και ποια μέσα χρησιμοποιεί. Ένας  τρόπος   πειθούς   που  χρησιμοποιείται   στο   κείμενο είναι  και  η επίκληση  στο   συναίσθημα.

ΓΛΩΣΣΑ / ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ  π.λπ.  όγκος.χ.   τεχνοτροπίες:   Να   σχηματίσετε   τέσσερις   νέες   σύνθετες  λέξεις   χρησιμοποιώντας   για   καθεμιά   από   ένα  (διαφορετικό   κάθε   φορά)  συνθετικό  των παραπάνω λέξεων.   δηλαδή   ειδικούς   όρους   που   χρησιμοποιούνται   από   μια   συγκεκριμένη   επιστήμη.   ψυχαγωγία.  ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΑ /  ΑΝΑΠΤΥΞΗ  ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Να   αναπτύξετε   σε  60­80  λέξεις   το   νόημα   του   παρακάτω   αποσπάσματος   του  κειμένου. μία φορά με τη δηλω­ τική (κυριολεκτική) και μία με την συνυποδηλωτική (μεταφορική) τους σημασία. Να   γράψετε  από  ένα  συνώνυμο  για  καθεμιά  από  τις  παρακάτω   λέξεις   με  τη  σημασία που έχουν στο κείμενο. (Οι λέξεις μπορούν  να χρησι­ μοποιηθούν σε οποιοδήποτε αριθμό ή πτώση).χ. Σε ένα κείμενο επιστημονικού  λόγου  συναντάμε συχνά ένα ειδικό λεξιλόγιο. Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις. ώστε να φαίνεται η σημασία  της λέξης. Τι πετυχαίνει ο συγγραφέας με τη χρήση των εισαγωγικών / του ερωτηματι­ κού / των  εισαγωγικών / της παρένθεσης / διπλής παύλας .  Να  γράψετε πέντε ειδικούς όρους που περιέχονται στο κείμενο που σας δόθηκε. ψυχαγωγία : Να εξηγήσετε την ετυμολογική προέλευση της λέξης.  συνταγή  :  Να   γράψετε   στο   τετράδιό     σας   τέσσερις   προτάσεις. Χρησιμοποιώντας   καθεμία   από   τις   παρακάτω   λέξεις   γράψτε   από   μια   δική  σας πρόταση.  στις οποίες να χρησιμοποιήσετε τις λέξεις που  σας δίνονται. π.. π. .λής/ ημερολογίου κ.χ.