Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
) -//: -άντερος... πολύ.. ταχύς. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα. -έστατος (χαρίεις. τακτικά.. διανεμητικά. εχθρός. άρπαξ.παλαιός. αισχρός. -ύτατος (ευθύς.) -//: .Β. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος. πλεονέκτης 3. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος. -Δεικτικές: ούτος. ήσυχος.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος.. κλέπτης. ολίγος. ίδιος. αγαθός. κακός. ράδιος. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά.α πχ.. ολίγον. ίσος. ευδαίμων. μικρός.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ.) Ανώμαλα 1. . β'_ σεαυτού/-ής. κατά το βελτίων) 2. μέγας. εγγύς.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + .. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . -έστατος (αληθής. αληθέστερον.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. φίλος 4. -άντατος (μέλας. βλάξ. Αληθής > αληθώς. καλός. συ. πάλαι. ..ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος. β'_ σος / υμέτερος..έστερος.
μένω. λαγχάνω. ίημι/ίεμαι. επίσταμαι. όμνυμι ορώ. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. έω. φημι.τι Αόριστη: τις. έχω. ζω. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. ο I όστις. πίπτω.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. ίστημι / ίσταμαι. υπισχνούμαι. αφικνούμαι. δύναμαι ( σε ενεστώτα. οίομαι/οίμαι. χρώμαι. η. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. απόλλυμι. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. θνήσκω. γίγνομαι.τι Ερωτηματική: τίς. τις. αιρώ/αιρούμαι. ερωτώ. ακούω. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. νέμω. φέρω. λείπω. φεύγω. χρώμαι / πλέω. αισθάνομαι. συλλέγω. οίδα. τίθημι/τίθεμαι. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. αγγέλλω. είμι. τίθημι/τίθεμαι. ευρίσκω. φημί. σκοπώ/σκοπούμαι. πείθω. μανθάνω. έρχομαι. λανθάνω. αίρω. ό. λέγω.Αναφορικές: ος. βούλομαι. νέμω. βαίνω. . πάσχω. έπομαι. βάλω/βάλλομαι. -σμαι. λαμβάνω. φαίνω/φαίνομαι.τίς. ήτις. αλίσκομαι. δίδωμι/δίδομαι. τυγχάνω. γιγνώσκω. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. βάλλω. αμαρτάνω. πυνθάνομαι.
εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία.. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση.+ υποτακτική ή ει + ευκτική. 5. απόλυτο) 4. οπότε. επειδή . επεξηγήσεις) 2. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). Εκφράζουν κρίση. Είναι προτάσεις ονοματικές. Προσοχή. παρατατικού επειδή . 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους. Είναι προτάσεις επιρρηματικές.. ότε. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί.. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. ότι. διότι.. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής.+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί... επειδή. . κατηγορούμενο.. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. αιτιατικής) 3. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). επεξήγηση. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. επειδή. ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). αντικείμενα και επεξηγήσεις. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. ώς. παρόμοια με την υποθετική). επεί. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. παραθέσεις. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . δοτικής. υποκείμενο.Β . τελικό της αναφοράς. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων.. τελικό του σκοπού. κατηγορηματικοί. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί.
προτρέπω/αποτρέπω. και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. Επομένως. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). . θαυμαστόν εστι.. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός).2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. όπως. ήν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. μή ον. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. αν. Επομένως. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. Εκφράζουν κυρίως κρίση. ευκτική του πλαγίου λόγου. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). είναι προτάσεις ονοματικές. Επομένως. σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. Εκφράζουν επιθυμία. απαγορεύω. εάν. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. λόγους. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. συντακτικού). δηλ. β) πλαγιασμένος υποθ. συμβουλεύω . Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. αντικείμενα και επεξηγήσεις. είναι προτάσεις επιρρηματικές.. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος).
. οπόταν αντί οπότε.. επάν αντί επεί. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. επειδάν αντί επειδή. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. πριν αν αντί πριν . Τελικό απρμφ.. [γ) εξαρτημένος υποθ. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. Ειδικό απρμφ. γνώσης. οποιαδήποτε μετοχή. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής.· · κατηγορηματική μτχ. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση.. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω.. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω.) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π.] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ.. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . δηλ. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου.. . αποτροπής. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. . λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι.
αντικείμενα και επεξηγήσεις. επομένως. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. ει . εάν καί. όρο ή συμφωνία. Επομένως. είτε . Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. Εκφράζουν κρίση. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. είναι προτάσεις επιρρηματικές. . σκοπό. ονδ' εάν.ή. είναι προτάσεις επιρρηματικές. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). απορηματική υποτακτική. οπότε.. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Επομένως. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. δυνητική ευκτική. καϊ εί. μηδ' εάν. και άν. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. όταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε. επειδή. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Εκφέρονται με απλή οριστική. κάν. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. ονδ' εί. ώς. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας).. λανθάνουσες υποθέσεις). Εκφέρονται με οριστική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως. και ευκτική του πλαγίου λόγου. Εκφέρονται με οριστική. όπως και οι υποθετικές. είναι προτάσεις ονοματικές. υποτακτική και ευκτική. Επομένως. άν καί.. πρίν. οπόταν. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. έφ' ω τε. επεί. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί.είτε (ολικής άγνοιας). δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. 2) Τα έφ' φ.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. έφ' ω. δυνητική οριστική. διότι.
α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. επει(δή). «ώστε». δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές. Εκφέρονται με απλή οριστική. αναφορικουποθετικές. αναφορικο-αιτιολογικές. αναφορικο-συμπερασματικές. ευχετική ευκτική και προστακτική. χρονικές. όταν εκφράζουν κρίση. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. όπως. συμπερασματικές. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές.επίθετο. Γενικά. αιτιολογικές. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . υποθετικές. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. Επομένως. ότι . για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. ό.τι. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. όταν εκφράζουν επιθυμία. αναφορικές-παραβολικές. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . τελικές. ει. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. πλάγιες ερωτηματικές. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. συμπερασματικές με «ως». Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. αιτιολογικές. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. πααβολικές. μη ως: ειδικές. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. αλλά κύρια.ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . ότι: ειδικές. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) .τι: αναφορικές. Εκφέρονται με υποτακτική. «εφ'ω(τε)». Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία.
διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. "γνωρίζω". 3. Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο.. 5. "αποτρέπω".. Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. 6. "προτρέπω". "υπόσχομαι". χρονικοϋποθετικές. διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. απειλώ". σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. ως).δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. 4. αναφορικοϋποθετικές. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. Π λ ά γ ι ο ς λόγος. . μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. "ζητώ". "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ.) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι.
κατηγορηματική μετοχή. Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). "αποτρέπω". "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. . "αντιλαμβάνομαι". είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. τέλος.εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. τέλος. γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. "ζητώ". Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". "προτρέπω". όπως προστακτική.Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". "γνωρίζω". Με βάση τα παραπάνω. Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". . προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας . ευχετική ευκτική. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. β) το τελικό απρμφ.Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. "γνωρίζω". και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. σε κύρια πρόταση επιθυμίας.
Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. Εδώ. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ.τελικό απρέμφατο).μετοχή . η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου. [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή..Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της. . Γενικά. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση. αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π. τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ.ειδικό απαρέμφατο κατηγ. αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι.πλάγ. Εδώ. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος. να θυμόμαστε ότι.ερώτηση . λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου).
Εισάγει δευτ. 4. Για τη θέση του βλ. Μένει αμετάφραστο. Εμπρόθετοι. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. Επιρρηματικά κατηγορούμενα.Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. 2. 8. 7. λόγων). Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. αλλά δεν είναι αντικείμενό του).. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική.. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. Μεταφράζεται με αν. + παρατατικό. 3. Επιρρήματα. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. παραπάνω. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. . Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. 1. 6. Η θέση του δεν είναι σταθερή. Επιρρηματικές προτάσεις. μετά από τελεία. Επιρρηματικές μετοχές. άνω τελεία ή κόμμα. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. 5. Μεταφράζεται με ότι θα. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις).
