Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
-άντατος (μέλας..παλαιός.) -//: -άντερος. κλέπτης.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. πάλαι.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. εγγύς. -έστατος (χαρίεις. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. β'_ σεαυτού/-ής. Αληθής > αληθώς. φίλος 4. ..ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος. ίσος. τακτικά. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + .έστερος. ίδιος. συ. βλάξ.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ. πλεονέκτης 3.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. ολίγον. ευδαίμων. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος.Β.) Ανώμαλα 1. αληθέστερον.. ολίγος. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ.. μικρός. εχθρός. άρπαξ. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος. αισχρός. καλός.) -//: . κακός. ράδιος. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . . ταχύς. κατά το βελτίων) 2. μέγας. -ύτατος (ευθύς. -Δεικτικές: ούτος. αγαθός..... γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα.. πολύ. ήσυχος.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος. διανεμητικά. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά. β'_ σος / υμέτερος.α πχ. -έστατος (αληθής.
ό. θνήσκω. ο I όστις. οίομαι/οίμαι. φημί.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. ευρίσκω. δύναμαι ( σε ενεστώτα. βάλλω. μανθάνω. φεύγω. λαμβάνω. έω. αφικνούμαι. τίθημι/τίθεμαι. υπισχνούμαι. αίρω. φημι. έπομαι. αγγέλλω. γίγνομαι. χρώμαι. νέμω. βάλω/βάλλομαι. βούλομαι. αλίσκομαι. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. λανθάνω. λείπω. -σμαι.τι Ερωτηματική: τίς. όμνυμι ορώ. ίστημι / ίσταμαι. τις. τυγχάνω. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. τίθημι/τίθεμαι. φέρω. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. ζω. δίδωμι/δίδομαι. αμαρτάνω. πάσχω. η. νέμω. μένω. γιγνώσκω. αισθάνομαι. βαίνω. αιρώ/αιρούμαι. απόλλυμι. πείθω. ερωτώ. επίσταμαι. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. είμι.Αναφορικές: ος. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. πίπτω. οίδα.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. ακούω. χρώμαι / πλέω. . ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. λέγω. ίημι/ίεμαι. λαγχάνω. σκοπώ/σκοπούμαι.τι Αόριστη: τις. ήτις. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω.τίς. φαίνω/φαίνομαι. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. έρχομαι. έχω. πυνθάνομαι. συλλέγω. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα.
απόλυτο) 4. αντικείμενα και επεξηγήσεις. κατηγορηματικοί. παραθέσεις. δοτικής. οπότε. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. 5... Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. ότε. επειδή. . τελικό της αναφοράς. εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία.. ότι. + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. διότι. 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής.. Εκφράζουν κρίση.. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. ώς. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. τελικό του σκοπού.+ υποτακτική ή ει + ευκτική. επεξηγήσεις) 2. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). κατηγορούμενο. παρατατικού επειδή . παρόμοια με την υποθετική). υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . επεί. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας.Β . αιτιατικής) 3. Είναι προτάσεις ονοματικές. επειδή. επεξήγηση. επειδή ..+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί.. υποκείμενο. Είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς .. ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). Προσοχή.
θαυμαστόν εστι. απαγορεύω. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). μή ον. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. . Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. ευκτική του πλαγίου λόγου. ήν. δηλ. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου.2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. Εκφράζουν κυρίως κρίση. είναι προτάσεις επιρρηματικές. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). εάν. είναι προτάσεις ονοματικές. Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Εκφράζουν επιθυμία. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης.. συμβουλεύω . Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. όπως. Επομένως. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. συντακτικού). αντικείμενα και επεξηγήσεις.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. β) πλαγιασμένος υποθ. σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή.. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. λόγους. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. αν. και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. προτρέπω/αποτρέπω. Επομένως. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Επομένως.
Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. Ειδικό απρμφ. [γ) εξαρτημένος υποθ.. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης.. πριν αν αντί πριν . λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση. Τελικό απρμφ. επειδάν αντί επειδή. .· · κατηγορηματική μτχ. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν .. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π.. δηλ. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι. οποιαδήποτε μετοχή. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω.] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου.. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.. . επάν αντί επεί. οπόταν αντί οπότε.. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω. αποτροπής..) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. γνώσης.
κάν. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. άν καί. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. και άν. καϊ εί. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Εκφράζουν κρίση. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. όπως και οι υποθετικές. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. επειδή. Εκφέρονται με οριστική. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. επεί. διότι. δυνητική οριστική. απορηματική υποτακτική. είναι προτάσεις επιρρηματικές. όταν. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. ώς. οπότε. όρο ή συμφωνία. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. πρίν.ή. επομένως. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. οπόταν. Επομένως. ονδ' εί. ει . Εκφέρονται με οριστική. είναι προτάσεις επιρρηματικές. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. σκοπό.είτε (ολικής άγνοιας).. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. είτε . δυνητική ευκτική. αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως.. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). Εκφέρονται με απλή οριστική. Επομένως. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. ονδ' εάν. έφ' ω. μηδ' εάν. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. και ευκτική του πλαγίου λόγου. 2) Τα έφ' φ. Επομένως. . εάν καί. λανθάνουσες υποθέσεις). είναι προτάσεις ονοματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. υποτακτική και ευκτική. να είμαστε πολύ προσεκτικοί.. έφ' ω τε.
Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. ό. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές. Εκφέρονται με απλή οριστική. μη ως: ειδικές. αναφορικές-παραβολικές. Γενικά. συμπερασματικές.τι: αναφορικές. αλλά κύρια. ότι . αναφορικο-αιτιολογικές. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. αιτιολογικές.επίθετο. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. επει(δή).τι. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. υποθετικές. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . πααβολικές. «εφ'ω(τε)». χρονικές. πλάγιες ερωτηματικές. ει. «ώστε». Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . Επομένως. όταν εκφράζουν κρίση. ότι: ειδικές. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . αναφορικουποθετικές. αναφορικο-συμπερασματικές.ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. συμπερασματικές με «ως».α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. τελικές. όπως. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. αιτιολογικές. ευχετική ευκτική και προστακτική. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. Εκφέρονται με υποτακτική. όταν εκφράζουν επιθυμία. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο.
) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. "ζητώ". 4. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. "προτρέπω". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. "αποτρέπω". 5. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο).. "υπόσχομαι". Π λ ά γ ι ο ς λόγος. ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. απειλώ". χρονικοϋποθετικές. 6.. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". 3. αναφορικοϋποθετικές. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. . ως). "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ. "γνωρίζω".
β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. "προτρέπω".εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. ευχετική ευκτική. "αποτρέπω".Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. "γνωρίζω". β) το τελικό απρμφ. γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". Με βάση τα παραπάνω. προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. τέλος. "αντιλαμβάνομαι". . Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές.Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. τέλος. σε κύρια πρόταση επιθυμίας. . "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). όπως προστακτική. "γνωρίζω"./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . "ζητώ". "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. κατηγορηματική μετοχή. προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας .
Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της. [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου. . Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. Γενικά. Εδώ. Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου).τελικό απρέμφατο).ειδικό απαρέμφατο κατηγ.μετοχή . Εδώ. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. να θυμόμαστε ότι. αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι.Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου.ερώτηση . επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου.. αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ.πλάγ.
Η θέση του δεν είναι σταθερή. 3. Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη.Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. λόγων). Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. Μεταφράζεται με ότι θα. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. + παρατατικό. Για τη θέση του βλ. Επιρρηματικές μετοχές. μετά από τελεία.. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. 7. Επιρρήματα. 8. Εισάγει δευτ. . 1. Εμπρόθετοι. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. παραπάνω. 4. 6. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. Μεταφράζεται με αν. 2. Επιρρηματικές προτάσεις. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα.. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). Μένει αμετάφραστο. 5. άνω τελεία ή κόμμα. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις).
