ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ:
Α΄ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ
ΚΕΙΜΕΝΑ
1. Παραολυµπιακοί Αθλητές: Πρότυπα υπέρβασης και έµπνευσης Τα κοινωνικά πρότυπα ή µοντέλα συχνά εµπνέουν µε τη συµπεριφορά τους το κοινωνικό σύνολο. Ποιος είναι όµως ο λόγος που ωθεί τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τους νέους να υιοθετήσουν κοινωνικά πρότυπα; Η κοινωνική µάθηση είναι µια διαδραστική και εξελισσόµενη διαδικασία, η οποία επιτυγχάνεται µέσω της παρατήρησης συγκεκριµένων συµπεριφορών και δράσεων. Εποµένως, τα κοινωνικά πρότυπα διακρίνονται για τα σωµατικά, πνευµατικά ή φυσικά χαρακτηριστικά τους. Οι αθλητές και ειδικά οι ελίτ1, θεωρούνται ως ινδάλµατα για τους νέους, καθώς συνδυάζουν µια εξαιρετικά δυναµική και φυσικά ελκυστική προσωπικότητα. Επιπλέον, πρεσβεύουν τα υψηλά ιδανικά και συναισθήµατα που πηγάζουν από τον αθλητισµό. Τα ιδανικά αυτά περιλαµβάνουν το fair play2 και το σεβασµό στον αντίπαλο ανεξαρτήτως εθνικών, πολιτιστικών, θρησκευτικών, πολιτικών και ατοµικών διαφορών. Εποµένως, οι αθλητές ενσαρκώνουν ιδανικά που διδάχτηκαν στην αθλητική αρένα και που µεταφέρουν αργότερα στην καθηµερινότητά τους. Τα ιδανικά αυτά έχουν εποµένως θετικό αντίκτυπο τόσο στα άτοµα όσο και στην κοινωνία γενικότερα. Ο Πιέρ Ντε Κουµπερτέν, αναβιωτής των σύγχρονων Ολυµπιακών αγώνων, υποστήριζε ότι τα πνευµατικά χαρακτηριστικά των νέων θα µπορούσαν να αναπτυχθούν µέσα από τις αθλητικές τους εµπειρίες και να χρησιµοποιηθούν στη µετέπειτα ζωή τους. Με αφορµή τους παραολυµπιακούς αγώνες που διεξάγονται αυτό το διάστηµα στο Λονδίνο, ο ρόλος των κοινωνικών προτύπων φαντάζει πιο σχετικός από ποτέ. Οι προσπάθειες των αθλητών µε αναπηρίες αποτελούν ένα πηγάδι έµπνευσης και θαυµασµού. Οι παραολυµπιακοί αγώνες συχνά αναφέρονται ως η γιορτή της διαφορετικότητας. Το βαθύτερο νόηµά τους όµως είναι άλλο. Οι αθλητές των παραολυµπιακών αγώνων, αναµφίβολα είχαν δυσκολότερη αφετηρία στην αθλητική τους καριέρα. Τα σωµατικά εµπόδια που ίσως για πολλούς φαντάζουν ανυπέρβλητα δεν συγκρίνονται µε τα πνευµατικά. Το να καταφέρεις να αγωνίζεσαι σε ένα παγκόσµιο αθλητικό γεγονός κρύβει αµέτρητες στιγµές πόνου, δακρύων, συγκίνησης, πνευµατικής αστάθειας και τάσεων αποµάκρυνσης από το στόχο. Οι αθλητές αυτοί δεν αγωνίζονται για τη δόξα, τα µετάλλια, ή τις χορηγίες. Αγωνίζονται, για να αποδείξουν
ΣΕΛΙ∆Α: 1 ΑΠΟ 4
πρώτα στον εαυτό τους και µετά σε όλους εµάς, ότι η δύναµη της θέλησης υπερνικά όλα τα φυσικά εµπόδια. ∆εν υπάρχει τίποτα που να µην µπορείς να κάνεις µε το σώµα σου, αρκεί να καταφέρεις να αντλήσεις τη δύναµη που πηγάζει από το µυαλό σου. Οι αθλητές των παραολυµπιακών αγώνων µεταφέρουν µέσα από τις προσπάθειές τους µηνύµατα που ξεπερνούν το «σηµασία έχει η συµµετοχή και όχι η νίκη». […] Αν υπάρχουν παραδείγµατα προς µίµηση ή κοινωνικά πρότυπα, αναµφισβήτητα οι παραολυµπιακοί αθλητές είναι οι πιο κατάλληλοι. Ως µέλος της οργανωτικής επιτροπής του Λονδίνου 2012 είχα την ευκαιρία να µοιραστώ την προσπάθεια και τις συγκινήσεις που µας χάρισαν οι αθλητές µας. Η κοινωνία µας όµως έχει ανάγκη από τέτοια πρότυπα και πέρα από τους παραολυµπιακούς αγώνες. Ας συνεχίσουµε να στηρίζουµε λοιπόν την προσπάθεια των ελλήνων αθλητών και όταν θα πέσει η αυλαία των αγώνων. Ας διδαχτούµε λοιπόν από τη διαφορετικότητα και τα µηνύµατα που περνάει γιατί η ποικιλοµορφία αποτελεί τη βάση της δηµιουργικής δράσης και έµπνευσης. Κείµενο της Νίκης Κούτρου, ελαφρά διασκευασµένο από το διαδίκτυο (http://greekteachers.gr) 2. Το γκρέµισµα των ειδώλων ∆εν θα το αντέξω εάν κι ο Όσκαρ Πιστόριους3 βρεθεί σκάρτος! Αν ο τύπος που θαυµάσαµε, υποκλιθήκαµε για το µεγαλείο της ψυχής του και της θέλησης βρεθεί ένοχος για το φόνο της φίλης του. Η ιστορία µε τον Άρµστρονγκ4 πρόσφατα, µε τον Σίµπσον5 παλαιότερα, ίσως µε τον Πιστόριους τώρα έρχεται να µας χτυπήσει στην πιο ευαίσθητη χορδή µας: Την ανθρωπιά. Όλοι από τους πιο αφελείς, µέχρι αυτούς που θέλουν να περνιούνται για έξυπνοι έχουν έναν κοινό παρανοµαστή. Θέλουν να θαυµάζουν κάποιους. Προσοχή: Μπορεί να µην θέλουν να τους µοιάσουν, αλλά απλά να τους θαυµάσουν. Ξέρω απατεώνες, κοµπιναδόρους που ενώ έχουν κάνει του κόσµου τις οικονοµικές απάτες θαύµαζαν κάποιους τίµιους που δεν έδιναν σηµασία στο χρήµα. Άλλες φορές αιµοσταγείς δολοφόνοι µπορεί να κλάψουν επειδή πέθανε το καναρίνι του γείτονα και πάει λέγοντας. Όλοι µας έχουµε βαθιά κρυµµένες µέσα µας κάποιες αντιδράσεις που φανερώνουν την ανθρωπιά µας. Γινόµαστε όµως όλοι αµείλικτοι µε αυτούς που παίζουν µε τις βαθιά κρυµµένες ανθρώπινες συµπεριφορές. Οι περισσότεροι τρελαθήκαµε όταν µάθαµε ότι ο Άρµστρονγκ εκµεταλλευόµενος τον καρκίνο έβγαλε του κόσµου τα λεφτά. Το έκανε επιχείρηση πρώτου µεγέθους. Όπως κι εκνευριστήκαµε όταν ο Σίµπσον σκότωσε τη γυναίκα του και τον εραστή της υλοποιώντας ένα καλά οργανωµένο σχέδιο. Ο κόσµος ασχολείται και αγανακτεί ακριβώς επειδή έπαιξαν µε τα συναισθήµατά του. Η απάτη και στον αθλητισµό είναι πλέον νόµος. Το να χτυπήσεις τον άλλο στην ευαίσθητή του χορδή δεν το αντέχει κανένας.
ΣΕΛΙ∆Α: 2 ΑΠΟ 4
Μακάρι ο Πιστόριους να είναι απλά το θύµα σε µια τραγική ιστορία. Μακάρι να µην είχε προγραµµατίσει να σκοτώσει τη φίλη του. Μακάρι να είναι το τελευταίο οχυρό σε µια κοινωνία που καθηµερινά σου θυµίζει ότι η λέξη «εµπιστοσύνη» δεν υπάρχει… Κείµενο του Άγγελου Μενδρινού, ελαφρά διασκευασµένο από το διαδίκτυο (http://www.pamesports.gr) Λεξιλόγιο 1. οι ελίτ = οι καλύτεροι, οι εκλεκτοί 2. fair play = τίµιο παιχνίδι 3. Όσκαρ Λέοναρντ Καρλ Πιστόριους: γεννηµέννος στις 22 Νοεµβρίου 1986. Είναι Νοτιοαφρικανός δροµέας γνωστός και ως «ο γρηγορότερος άνθρωπος χωρίς πόδια». (wikipedia.org) 4. Λανς Άρµστρονγκ: Αµερικανός ποδηλάτης, που κάνοντας χρήση αναβολικών και ψευδόµενος επ’ αυτού, κατάφερε να ανακηρυχθεί επτά διαδοχικές φορές (19992005) νικητής του γύρου της Γαλλίας (Tour De France), του µεγαλύτερου αγώνα ποδηλασίας στον κόσµο. (wikipedia.org) 5. Τζέι Σίµπσον: Επαγγελµατίας παίκτης του αµερικανικού ποδοσφαίρου.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:
Α1. Ποιοι είναι οι λόγοι που ωθούν ιδιαίτερα τους νέους να υιοθετήσουν κοινωνικά πρότυπα, όπως αυτά από το χώρο του αθλητισµού, σύµφωνα µε τη συγγραφέα του πρώτου κειµένου; Η απάντησή σας να µην ξεπερνά τις 100-110 λέξεις. Μονάδες 5 Στη δεύτερη παράγραφο του πρώτου κειµένου η συγγραφέας αναλύει το βαθύτερο νόηµα των παραολυµπιακών αγώνων. Ποιο είναι αυτό; Η απάντησή σας να κυµανθεί στις 90 λέξεις περίπου. Μονάδες 5 Να συγκρίνετε τα δύο κείµενα που σας δόθηκαν ως προς το περιεχόµενο και να καταγράψετε τη µεταξύ τους σχέση (90 λέξεις περίπου). Μονάδες 10 Να βρείτε τον τρόπο-µέθοδο µε τον οποίο αναπτύσσεται η τέταρτη παράγραφος του δεύτερου κειµένου («Όλοι µας έχουµε … καλά οργανωµένο σχέδιο»). Για ποιο λόγο ο συγγραφέας επέλεξε τη µέθοδο αυτή; Μονάδες 5 ή, εποµένως, επιπλέον, όµως, επειδή: Ποια νοηµατική σχέση εκφράζει η χρήση καθεµιάς από τις παραπάνω λέξεις στα δύο κείµενα που διαβάσατε; Μονάδες 5
ΣΕΛΙ∆Α: 3 ΑΠΟ 4
Α2.
Α3.
Β1.
Β2.
Β3.
«βρεθεί σκάρτος», «θέλουν να περνιούνται για έξυπνοι», «έχουν κάνει του κόσµου τις οικονοµικές απάτες», «Οι περισσότεροι τρελαθήκαµε», «έβγαλε του κόσµου τα λεφτά»: Οι παραπάνω λέξεις/φράσεις ανήκουν στο επίπεδο του προφορικού λόγου. Να τις αποδώσετε µε ύφος πιο επίσηµο. Μονάδες 5 Αφού λάβετε τη σηµασία που έχουν οι παρακάτω φράσεις, να σηµειώσετε στο τετράδιό σας σε ποιες από αυτές η γλώσσα λειτουργεί αναφορικά και σε ποιες ποιητικά. α. Τα υψηλά ιδανικά πηγάζουν από τον αθλητισµό. β. Το βαθύτερο νόηµά τους είναι άλλο. γ. Τα πνευµατικά χαρακτηριστικά των νέων θα µπορούσαν να αναπτυχθούν µέσα από τις αθλητικές τους εµπειρίες. δ. Η ιστορία µε τον Πιστόριους τώρα έρχεται να µας χτυπήσει στην πιο ευαίσθητη χορδή µας: Την ανθρωπιά. ε. Μπορεί να µην θέλουν να τους µοιάσουν, αλλά απλά να τους θαυµάσουν. Μονάδες 5
Β4.
Γ.
Σε ένα άρθρο που θα δηµοσιευτεί στην εφηµερίδα του σχολείου σας, να καταγράψετε την επίδραση των αρνητικών προτύπων στην ψυχοσύνθεση των εφήβων και να επισηµάνετε τους φορείς εκείνους που θα τους βοηθήσουν να υιοθετήσουν υγιή πρότυπα (400 περίπου λέξεις). Μονάδες 60
ΣΕΛΙ∆Α: 4 ΑΠΟ 4
