1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

το ύφος. πατριαρχεία. κ. τον τόπο συγγραφής. Κολιτσάρας. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. όπως στη Θεία Λειτουργία. και αλλού]. Α. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής.Λεξικό 1. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. δηλαδή για τη δομή. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. 4. όπως οι Π. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. δυστυχώς. Τρεμπέλας. ευαγγελικών. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 11. 3. 5. Β. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα».α.4 Κων. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. κ. ενώ οι αστερίσκοι (*) . βιβλιοθήκες. Βέλας. Ι. 8. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . 09/ 04/ 11 10. Ν. Συχνά.α. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. τη γλώσσα. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. 6. 7. Γραφής. 2. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. 12.

Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς.Σ. : Ειρηναίος Ευσ. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. Κωνσταντίνου Π. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . : Γεώρ.Β.Χ. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα.5 Κων. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» . Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία. Κολιτσάρας Ι. : Ιωάννης Θ. Τρεμπέλας Β. : Ιωάννης Σταματάκος Β.Ν.Κ. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Παύλος). : Ζιγαβηνός Θφ. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α.Κ. : Ευσέβιος Ζ.Π. : Π.Τ. Α. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα».Θ. Ν.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. : Ωριγένης Ιωσ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ. : Βασίλειος Βέλας Ι. Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. : Φεοφύλακτος Ω. με θείο φωτισμό. : Ιώσηπος Γ. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου.Κ. πατέρων 2.

Α΄ και Β΄ Έσδρας. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Θρήνοι Ιερεμίου. Διαθήκης. Σοφία Σολομώντα. Για τη συνάφεια.Π. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Ιερεμίας. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. Διαθήκης : Γένεσις. Άσμα Ασμάτων. βέβαια των προφητών της. ιά . Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . Παροιμίες Σολομώντα.» (Β. Λευιτικόν. Οβδιού. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. Επιστολή Ιερεμίου. Βαρούχ.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Σοφία Σειράχ. Μαλαχίας. Ρουθ. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Αγγαίος. Ναούμ. Σοφονίας.6 Κων. Α΄. Αββακούμ. Ας κάνουμε μια απλή.» (Α΄ Κορ. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. των δύο Διαθηκών. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Ζαχαρίας. Αριθμοί. Τωβίτ. αναφορά στα βιβλία της Π. μόνο. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Ιωνάς. το κατά Μάρκον. Ιεζεκιήλ. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων . Δανιήλ. Αμώς. Το αντίθετο μάλιστα. Μιχαίας. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). ιδιαιτέρως. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Έξοδος. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. επιστολές και (ένα) προφητικό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί.25). Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. την Αγία Γραφή. Β΄. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Α΄. Νεεμίας. Εσθήρ. Ιωήλ. Ιουδίθ . Ησαΐας. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Σύνολο 49 βιβλία. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Ιησούς του Ναυή.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Α. Κριταί. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. 3. μια ενότητα αδιάσπαστη. Ιώβ. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Εκκλησιαστής. τη στενή δηλαδή σχέση.

συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. Διαθήκης. Α. Α΄ και Β΄ Πέτρου. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. προς Γαλάτας. Χ. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. προς Εβραίους. όπως ιερείς. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . προς Κολασσαιείς. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. εκτός από κάποιους μορφωμένους. προς Εφεσίους. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. ραββίνους κ.7 Κων. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. Α΄. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. β΄ 15). την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. διαφέρει. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. μ. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. προς Φιλιππησίους. όπως κι ο Μάρκος. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . Έτσι την ωραιότερη. πρόδρομος της βυζαντινής. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. Ο Λουκάς . η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους.). Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. εκτός του Ευαγγελίου του. Χ. π. – 3ος αι. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄.α.

μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. 2. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη.8 Κων. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. Διαθήκης. Ο Ιωάννης λοιπόν. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο.α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Π. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. Κ. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών.που έχουν. αντίστοιχα. Β΄ Κλήμεντος 8. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. ΒΕΠΕΣ τ. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. τις παραβολές του Κυρίου. Ακόμα πιστεύεται .επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. έμμεσα. έκφραση βιώματος. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. τις διδασκαλίες. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». Α. 5. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. τη σταύρωση και την Ανάστασή του.) Από τις αρχές του 2 ου μ. Χ. που περιέχουν τα θαύματα. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. κ. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . προσπάθεια ιεραποστολής. που περιγράφουν περιληπτικά. 5. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. Διαθήκης.

επερώτον. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. κ. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. για να φύγει αργότερα .α. σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. παραπορεύεσθαι. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. βλέπειν από» κ. όπως συνηθίσαμε να λέμε.. πρωί. γύρω στο 65-70 μ. δ΄10. Πέτρο. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. . Πατέρα της Δύσης. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας).9 Κων. παραλείποντας γενεαλογία. η΄17-18 και 22-26.Χ. ιδ΄51-52 και ιε΄44). σινδόνα επί γυμνού. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. τέλος.α. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. ευαγγέλιον . Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. «από . 6. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. γέννηση και παιδικά χρόνια Του. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια.» (Μαρκ. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ε΄17). με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. στ΄66). Σύμφωνα. 24).}. εισπορεύεσθε. . Παύλο και με τον απ. ζ΄31-37. {«ο νεανίσκος…. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. 31). Χ.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. φέρειν». Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. μεγάλου εκκλ. εξίστασθαι. Ιδ΄13). Α. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. εξέρχεσθαι. Φιλήμ.

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. δίδασκε. καὶ υπηρετούσαν. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). Γαλιλαίας*. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ.13 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. αὐτούς. αφού μπήκε στη συναγωγή. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. ἀνθρώπων.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. ἦν μετὰ τῶν θηρίων. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. ἐν σοὶ εὐδόκησα. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. γιατί ήταν ψαράδες. Α. (ενν. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο.

και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν.» 24 λέγων· Ἔα.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. κατέκειτο πυρέσσουσα. ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. όπως οι γραμματείς*. Ιησού Ναζαρηνέ. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της). Α. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. Ἰωάννου. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .14 Κων. αὐτῆς. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. (ακόμα κι αυτά). Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . τί ἡμῖν καὶ σοί. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. βγήκε απ’ αυτόν. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν.

Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων.}).Θ. καὶ ἐκαθαρίσθη. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. για να κηρύξω κι εκεί .Λεξικό πυρετός εὐθέως. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν.15 Κων. καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω. Χριστὸν εἶναι. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. ζητοῦσι. βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. Και ενώ έλεγε αυτά. ἔδυ ὁ ἥλιος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. αφού σηκώθηκε. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς. αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα).» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. Α. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. μπορείς να με καθαρίσεις .Κ. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα.» με καθαρίσαι. (τον θέλουν). ὅτε πόρτα. έξω από την πόλη). εἰς ἔρημον τόπον.

ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. αλλά έμενε έξω. 3. 4. 13-17 στ. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού.16 Κων. ιβ΄1-8. πόλη. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. 18-22 στ. θ΄1-8. Μτθ. διαφημίζειν τὸν λόγον. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. θ΄14-17. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. τους Ιουδαίους). ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. Μτθ. Α. εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. 1-12 στ. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. . σε έρημους τόπους.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. θ΄9-13. 2. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). Μτθ.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

20 Κων.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. 13-19 στ.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. οὓς οὐκ ιερείς. 5. μαζί του. 28-30 στ. και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. Α. 1-6 στ. ιβ΄9-14.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ. 7-12 στ. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. 20-27 στ. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. Λουκά στ΄6-11. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. κάτι που δεν πρέπει.» (Ενν. 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. 3. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . . Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. 2. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. 4. 6.

ιβ΄46-50. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. Μτθ. θ΄34. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. ιβ΄24-26. οι Φαρισαίοι ενν. Στίχοι 28-30: Μτθ. ιβ΄31-32. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών.21 Κων. Μτθ. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. Μτθ. Μτθ. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. ι΄1-4. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. κατηγορήσουν. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. Λουκά ιβ΄10.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. Α. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. της συναγωγής). δ΄24-25.

Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν.[Π. καὶ ἐξέτεινε. φανερώσουν. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. εξαιτίας του όχλου. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. τὴν χεῖρά σου.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. όταν τον έβλεπαν. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. μέρος του). αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. σου. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ.Ν.22 Κων. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . Α. μεγάλο πλήθος. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*. πλῆθος πολύ. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε.Τ.

η οικογένεια). δεν μπορεί να σταθεί. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο.23 Κων. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. γιο Σίμωνι Πέτρον. μερισθῇ. τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του).Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. μερισθῇ. βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. δύναται σταθῆναι. οὐ τέλος (θα σβήσει). που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. Α. αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. εάν δε δέσει πρώτα τον . ἀλλὰ τέλος ἔχει. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 .» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ. το Θεό. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες.24 Κων. έχοντας τον ίδιο πατέρα.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο.Π. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν. σε ζητούν. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. Πνεῦμα ακάθαρτο.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει. καὶ ἔξω να τον φωνάξει. αδέλφια . Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. Α.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. αὐτοῦ διαρπάσαι. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ.

Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. 1-20 στ. ιγ΄31-32. Η παραβολή του σπορέως 2. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . Α. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. Λουκ. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. ε 15. ι΄26. η΄23-27. 21-25 στ. 26-29 στ. στην ξηρά (όχθη). ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα.25 Κων. η΄18.Λεξικό 1. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σπείρων σπεῖραι. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. Μτθ. Μτθ. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. 30-34 στ. ιγ΄1-23. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. Μτθ. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. ιγ΄18-19. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. Μτθ.

και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός).26 Κων. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. 2 3 .χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού. μήποτε βλέπουν. σπέρνει το λόγο (του Θεού). τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος. ακούει .θ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο .» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. και καρπό δεν έδωσε. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. να μην καταλαβαίνουν. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. και όταν (τον) ακούσουν. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . μὴ ἴδωσι. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. που δεν πολλήν. Αυτός που σπέρνει. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή.Κ.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. βαθύ το χώμα. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα. (ενν. Α. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή.}).

τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. να γίνει φανερό. οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα).» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. πέφτουν). καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. διδασκαλία Του). σκανδα-λίζονται. σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). τη ἀκουέτω. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. είναι αυτοί που. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. ας ακούει (ενν. όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). καὶ ἄκαρπος γίνεται. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. αμέσως με χαρά τον δέχονται. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. εὐθὺς εδάφη. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. Α. φανερωθῇ. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ.27 Κων. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς).» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αρχικό σπόρο). Θεού). 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. τὴν καλὴν σπαρέντες. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. ενν. ακούτε. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε.

) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. {Β. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 31 ὡς κόκκον σινάπεως.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. πρῶτον χόρτον. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). Α.28 Κων. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. ώστε σχεδόν . εἶτα στάχυν. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. μαθητές του. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. ἦν μετ’ αὐτοῦ.» (Ενν.Π. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. (βγάζει) το χορτάρι.

Μτθ.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1.35-43 3. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. πεφίμωσο.Λεξικό βυθίζεσθαι. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. η΄41-42. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. η΄26-39. Μτθ. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). κλείσε το στόμα σου. Μτθ. 49-56. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. η΄43-48. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α.» Και αφού σηκώθηκε. θ΄18-19. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ.29 Κων. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. 21-23. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . 1-20 2.

Γεργεσηνῶν. Σε εξορκίζω στο Θεό . 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. στη χώρα των Γεργεσηνών*. καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. ακάθαρτο πνεύμα.30 Κων. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). μη με σε τὸν Θεόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πνεύματι ἀκαθάρτῳ. Ιησού. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. ημερέψει). οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε.Λεξικό ε΄24-34. . Α. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. νύχτα και μέρα. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. μή με βασανίσῃς. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου. Ἰησοῦ. βασανίσεις. Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό από τον άνθρωπο. για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. επέτρεψέ μας). καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός).31 Κων.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . και φοβήθηκαν. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. στη θάλασσα (λίμνη). «Τι όνομα έχεις. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. μπούμε σ’ αυτά . ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. αὐτῶν.» ἐσμεν. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. καὶ ἐφοβήθησαν. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. τῆς χώρας.» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. ἀνθρώπου. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. Λεγεὼν ὄνομά μοι. Α. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων.

αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. καὶ συνέθλιβον αὐτόν.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή.» . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὀνόματι Ἰά. Α. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. ἀλλὰ χειροτερεύσει. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. σωθήσομαι. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. ἀλλὰ σου.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. κόσμος και τον στρίμωχναν. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. ρούχα του θα σωθώ. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. επειδή άκουσε για τον Ιησού. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν.32 Κων. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. αὐτόν. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. μου είναι στα τελευταία του. αἵματος ἔτη δώδεκα.

αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. Το παιδί δεν πέθανε. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά. παρά μόνον πίστευε. Α. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου.σου πέθανε . 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. Ο Ιησούς όμως. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε.» . τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. τρέμουσα. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. θόρυβον.» εἰρήνην. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. μόνο τον Πέτρο. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε.33 Κων.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. μόνο πίστευε. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. ἀλήθειαν.

» κοῦμι. «Κορίτσι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σε σένα μιλάω. σήκω. Λουκ. Μτθ. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. ἐτῶν δώδεκα. 30-34 στ. 35-44 στ. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. Μτθ. 14-29 στ. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. Και είπε να της δώσουν να φάει. 3. Ιωάν. στ΄42. δ΄44. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ.34 Κων. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . ιε΄33-38.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. Λουκ. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. Α. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. ιγ΄53-58. 7. ι΄1-11. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. 5. 4. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. 1-6 στ. δ΄16-24. θ΄10-17. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. 6. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. 45-52 στ. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. Ιωάν. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. Ιωάν.7-13 στ. ιδ΄1-12. 2. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. θ΄1-6. σοὶ λέγω ἔγειρε. Μτθ. ιδ΄13-21. η΄1-9. Τὸ κοράσιον. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ. ιδ΄22-33.

Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη).Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . Καὶπεριῆγε τὰς τους). Α. ῥάβδον μόνον. να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. μὴ πήραν. ούτε σακίδιο. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους.35 Κων. διδάσκοντας. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. παρά μόνο ένα ραβδί. μὴ ἄρτον. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. Και τι σοφία του δόθηκε. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). τους θεράπευσε. μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. ούτε ψωμί. αφού έβαλε το χέρι του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. αὐτοῦ. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν.

Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη).Λεξικό δάλια. σ’ όποιο σπίτι. όταν φεύγετε από κει. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. μα δε μπορούσε. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. γιατί την είχε νυμφευτεί. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). ήθελε να τον σκοτώσει. τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). Ἰωάννην. Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον.36 Κων. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). εἷς τῶν προφητῶν. Α. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. Και όσοι δε σας δεχτούν. ούτε σας ακούσουν. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. Αλήθεια σας λέω. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού.

καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ.37 Κων. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. Και αμέσως μπήκε (η κόρη). Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. Α. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. Και αυτός αφού έφυγε. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. (Ιωάννη). 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. . με ὃ ἐὰν θέλῃς. 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον. καὶ δώσω σοι. καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς.» συνανακειμένοις.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι.» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). βασιλιάς .

τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. ἵνα κτήματα και χωριά. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. πάνω στο χλωρό χορτάρι. Και αφού πέρασε πολλή ώρα. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . ομάδες-ομάδες.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. τους σπλαχνίστηκε.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. δύο ἰχθύας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή).» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. τόπο να αναπαυθείτε λίγο. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. Α. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει).38 Κων. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. και του ανήγγειλαν όλα. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. .

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. άνδρες. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε. (τρομαγμένα). καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. Α. ομάδες-ομάδες. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν.39 Κων. όπως και τα δύο ψάρια. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ.).Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια.αντίθετος. δυσκολεύονται) πλέοντας. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. ἕως Και αφού τους άφησε. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. πεντήκοντα. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι.μ. εκατό ή των πενήντα. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. δώδεκα κοφίνους πλήρεις. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί.

μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε.40 Κων. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). 24-30 στ. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. ἐσῴζοντο. περιοχή της Γεννησαρέτ*. Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. σώζονταν (γιατρεύονταν). 31-37 . καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. 14-23 στ. ἐγώ εἰμι. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. Α. Θεραπεία κωφαλάλου στ. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο.1-13 στ.

ια΄38. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν.» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. Α. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. δηλαδή άπλυτα. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων.41 Κων. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. ἐσθίοντας ἄρτους. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. Μτθ. τυπικά). όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. εξωτερικά. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα. οὐκ 7 ἐσθίουσι. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι.

42 Κων.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. καὶ ἄλλα (κρατάτε). τῇ μητρί αὐτοῦ. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. ὅ ἐστι. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). τὸν ἄνθρωπον. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος. δῶρον. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. Α. απ’ κοινῶσαι. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. αντί βοήθειας στους γονείς του). πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. παραβολῆς. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. Δεν καταλαβαίνετε πως ό. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν .Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων.

την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. ενν. οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί.Τ. η τρέλα. η υπερηφάνεια. Μπήκε σ’ ένα σπίτι . ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τις ουσίες τους.43 Κων. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. πονηρίαι. ὀφθαλμὸς απάτη). η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. οι πλεονεξίες. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. πονηρό μάτι.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. ο δόλος (η 22κλοπαί. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. πορνεῖαι. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. της οποίας το αὐτοῦ. μοιχεῖαι. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του.» κυναρίοις βαλεῖν. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν.}. οι μοιχείες. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. πονηρός.Κ. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. Α. βλασφη-μία. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. πλεονεξίαι. Οι κλοπές. ὑπερηφανία. φόνοι.θ. η βλασφημία. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα).» τὸν ἄνθρωπον.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. οι φόνοι.}). δόλος. ἀσέλγεια.Ν. οι πονηρίες.

Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. 10-21 . αὐτοῦ.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. 1-9 στ.44 Κων. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). ὅ ἐστι διανοίχθητι. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. Α. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .000 2. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό.Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο.

.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. Α. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. θα αποκάμουν στο δρόμο. στ΄34-44. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. Μτθ. ιστ΄21-23. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ.45 Κων.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. 27-29 στ. 4. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. θ΄18-21. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε . γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. 30-33 στ. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. θ΄23-26. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. 5. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. Ιησούς τους μαθητές του. 6. 22-26 στ. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. Μτθ.Λεξικό 3. Λουκ.

λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. η γενιά ζητάει θαύμα. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. απέναντι). Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. Αλήθεια σας λέω. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. και δεν είχαν παρά ἄρτους. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»). άφησε να φύγουν. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ.46 Κων.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. Α. καὶ αὐτὰ. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. 8 . ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του). 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. πρόκειται να πιστέψετε.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. πειράζοντες αὐτόν. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν.

τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. τον θεραπεύσει). σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. Α. τίποτε. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. τῆς κώμης. Και δε θυμάστε. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα. γήινη. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. πεις τίποτα(ενν. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. δεν ακούτε. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας. τηλαυγῶς ἅπαντας.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. για το θαύμα). καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. (ενν.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. Και αφού έφτυσε στα μάτια του.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. Και στο δρόμο .» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά. (ενν. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά.47 Κων.

και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. μου Σατανά. 9 1 . 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν.48 Κων.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. οὗτος σώσει αὐτήν.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. ανθρώπους. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. ενώ ο Πέτρος. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. αυτός θα τη σώσει10. Α. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). είσαι ο Χριστός*. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). ἐλάλει. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. κι ας μ’ ακολουθήσει. θα τη χάσει. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. αὐτοῦ. καὶ ἀκολουθείτω μοι. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του.

5. 3. ………………. τη μοιχό και αμαρτωλή.49 Κων. ε΄29-30. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. δ΄6. Μτθ. Να μη σκανδαλίζουμε στ. ια΄23. θ΄37-42. ι΄27. ιδ΄34-35.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. Κολασ. Ησαΐας ξστ΄24. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . 30-32 στ. Εβρ. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. ……………… ιβ΄30. ιη΄34. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. ιη΄6-9.1 στ. ι΄42. 33-37 στ. θ΄27. Μτθ. 2. 14-29 στ. Α. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. Μτθ. Λουκ. θ΄49-50. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). ιζ΄1-2. 4. Μτθ. Μτθ. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θ΄43-45. θ΄46-48. η΄ 31.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. Μτθ. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. Σοφ. θ΄28-36.2-13 στ.Σειρ.

λευκὰ λίαν ὡς χιών. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. «Διδάσκαλε. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. . 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. ἀλλὰ τὸν τους. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. Α. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. Ας 5 Ραββί. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Και ξαφνικά. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι.}. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. καλό είναι να μείνουμε εμείς. εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. Και τῷ Ἰησοῦ. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. που δε θα γευθούν θάνατο. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους.» τρεῖς. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. το κράτησαν κρυφό).50 Κων.Ν. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. ήταν πολύ φοβισμένοι.Τ.

κυλιόταν αφρίζοντας. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. ἀφρίζων. αὐτοῖς. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον. μόλις τον είδε. καὶ οὐκ ἴσχυσαν. Ως πότε θα σας ανέχομαι. Α. καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. Και όπου (όταν) τον πιάσει. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με.» Και τον έφεραν κοντά του.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι.Τ. Κι αμέσως όλο το πλήθος. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. ἄλαλον. και του ἐλήλυθε. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη). γενεὰ ἄπιστος.51 Κων. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. καὶ του) τον χαιρετούσε.Ν. ῥήσσει αὐτόν.» αὐτόν. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν. το παιδί). καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς.}).

ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε.52 Κων. την . είπε: «Από παιδί. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. κάνεις).» ἡμᾶς. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. όρθιο το παιδί). καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω.» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν.» τῷ πιστεύοντι. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι.» Αυτός παιδιόθεν. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. ἀνέστη. Α. εγώ σε διατάζω. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. βοήθησέ μας. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. νηστεία (νηστεία ως μέσο). αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι). βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. κύριε. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος.

ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. εξυπηρέτηση σας κάνουν. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. είδαμε κάποιον. ακόμα κι ελάχιστη. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. αλήθεια σας ὑμῖν. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. οὐκ ἐμὲ δέχεται.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. στο όνομά σου να δαιμόνια. ἀμὴν λέγω όνομά μου. μαθητής σου κι αυτός).» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. δέξηται. Και όποιος με δεχτεί. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. αὐτοῦ. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. Α. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου.53 Κων. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. γιατί είστε του Χριστού.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. όποια . γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος.

καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. στη φωτιά που δε σβήνει (ενν.54 Κων. Α. στη πῦρ τὸ ἄσβεστον.Π. σβήνει. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. τοῦ πυρός. κόψτο. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε.}). αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. σβήνει. Καλύτερα χωλὸν. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. φωτιά που δε σβήνει. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού.Λεξικό εἰς ἐμέ.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). σκανδαλίζῃ σε. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. βγάλτο.

ιη΄31-33. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. πάλι τους δίδασκε. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. . 1-12 στ. όπως συνήθιζε.Λεξικό 1.Παροιμ. Εφεσ. κδ΄14. Α. 2. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. 3. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. ιθ΄13-15. 35-41 στ. κβ΄25-27. 4. κ΄29-34 Έξοδ. 13-16 στ. 17-31 στ. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. Μτθ. Μτθ. ιθ΄3-9. κ΄20-24. ιη΄35-43. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. 42-45 στ. σ……………. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 32-34 στ. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ.. ιη΄18-30. Γεν. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. Δευτ. Μτθ. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. κα΄10. Λουκ. Μτθ. α΄27. Λουκ. ιθ΄16-30. καὶ ὡς εἰώθει. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ.55 Κων.

είναι η βασιλεία του Θεού. καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). διώχνει. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. άνθρωπος να μην το χωρίζει. κάνει μοιχεία. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη.Θ. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. μοιχᾶται.56 Κων.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν. παντρευτεί με άλλον. » . 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτόν.}). σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι.Κ. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. πειράζοντες γυναίκα του. αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία).Κ. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. Α.Θ.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ.}). πειράζοντάς τον. ἀλλὰ μία ένα σώμα). με την ὡς παιδίον.

τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. Α. τη μητέρα (σου).» σου. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. να μη σκοτώσεις. να μην ψευδομαρτυρήσεις. αὐτά.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. έφυγε λυπημένος. μὴ εἷς ὁ Θεός. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . ὕπαγε. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. όλα αυτά Διδάσκαλε. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα.57 Κων.» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. και έλα.Λεξικό αὐτήν. τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. πιο νέος). ο Θεός. μὴ κλέψεις. τα ευλογούσε (πολλές φορές). ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). μὴ φονεύσῃς. πολλά κτήματα (περιουσία). κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. να μην κλέψῃς. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. γιατί είχε κτήματα πολλά. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. πήγαινε εἶναι. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ.

που είναι πρώτοι. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι. κοιτώντας τους διαπεραστικά. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα.Θ. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι.παρ’ όλους τους διωγμούς. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου.}). παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. ενν.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν.Κ. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. καὶ τῇ τρίτῃ . που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν. «Να. καὶ ἐθαμβοῦντο.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι. καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι. Α.58 Κων. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. για αυτά που θα επακολουθούσαν).» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε. Πολλοί.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια.

» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα).» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. ο Βαρτιμαίος. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. καὶ βαπτιστείτε. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. κάθονταν στο δρόμο 1 . να μας το κάνεις.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*.λέγοντας: «Διδάσκαλε. ὑμῖν. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. ἀλλ’ υπηρέτης σας. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. ἔσται ὑμῶν διάκονος. ας είναι αὐτῶν.59 Κων. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. ο γιος του Τιμαίου. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός. Α. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. ζητήσουμε. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς). δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. ας είναι δούλος όλων.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω.

ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. ἐλέησόν με. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. Ιωάν.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. Σε φωνάζει. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. φωνάζουν τον τυφλό. 1-11 στ. Α.19-21 στ. Ησαΐας ξβ΄11.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ.60 Κων. 3. ἔγειρε· φωνεῖ σε. ιθ΄29-38. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. 22-26 στ. ἐλέησόν με. 4. ζητιανεύοντας. Μτθ. ιβ΄12-16. ελεήσέ με. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. Θάρσει. έσωσε (από την τύφλωση). λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. 5. κα΄1-10. 20 . δρόμο. να κάνω για εσένα. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. 15-18 στ. 2.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. 12-14. κα΄18. Ιησού. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. Ζαχ. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω.

καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. 17. Αφού το λύσετε. Μτθ. Ιερ. καὶ λύουσιν και το λύνουν. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. ἐφ’ ὃν το. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιθ΄45-48. Ησαΐας νστ΄7.61 Κων. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. κα΄12-13. αὐτούς. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. Μτθ. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. Μαλαχ. κ΄1-8. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ.». κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. αὐτόν. και (έτσι) τους άφησαν. . γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. Α. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. Ζ΄11. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό.

Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. Α. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οικιακό είδος) διά μέσου του ναού. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο).» τοῖς ὑψίστοις. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα).62 Κων. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). για πάντα). ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ.τιδήποτε (ενν. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν.»(αιώνια. (ο Κύριος) πείνασε.

έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ.» (Ενν. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. καὶ ἔσται προσευχή σας. ῥιζῶν. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ.) . 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ.» κατηράσω ἐξήρανται. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. παραπτώματα ὑμῶν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. (ενν. ἔσται το οποίο είπε. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). πόλη. Α. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. ξεράθηκε.Π. {Β. 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε.τι χόμενοι. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς.Και όταν στέκεστε για προσευχή. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). για να σας τινος. κοίτα. σπηλιά (άντρο) ληστών. τη διδασκαλία Του). 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. η συκιά που καταράστηκες. να συγχωρείτε ό. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. Γι’ αυτό σας λέω.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά.63 Κων.

οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7.35-37 στ. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. και (τότε) ἕνα λόγον.. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. Η εντολή της αγάπης 5. κα΄33-46. κ΄9-19. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. Ψ. 13-17 στ. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ. ριζ΄22-23..» ἀποκρίθητέ μοι.… .Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. Το δίλεπτο της χήρας στ. 18-27 στ. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2.» Φοβούνταν το λαό. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4. 38-40 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε..64 Κων. Ησαΐας κη΄16. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3. Ιωάννη για προφήτη. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. Μτθ.» ποιῶ. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. 1-12 στ. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά. Α. …………. 28-34 στ.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν.

Θα . Δευτ. κ΄27-38. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. Μτθ. κ΄20-26. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. στ΄4-5. γ΄11. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. Α΄Πέτρου β΄6-8. ρθ΄1. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. ι΄19-21. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. Εβρ. Α. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. Δευτ. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. κε΄5-6. άλλους σκότωσαν. κβ΄23-33. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. κβ΄35-40. τον γιο του τον αγαπημένο. Α΄ Κορ. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. μόλις τον είδαν να έρχεται. Μτθ. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. γ΄6. Ιωάν. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. Ψ.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. ἀγαπητόν αὐτοῦ. Μτθ. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. Μτθ. κ΄45-47. κβ΄41-45. κα΄1-4. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. κγ΄1. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. Έξοδ.Λεξικό Πράξεις δ΄11. οὓς μὲν δέροντες. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. Ρωμ.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ.65 Κων. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. κ΄41-44. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. Μτθ. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. ι΄25-28. α΄13. Εφεσ. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ.

σύμφωνα με την αλήθεια. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων.66 Κων. εικόνα αυτή και η επιγραφή. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ.» διδάσκεις.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. καὶ λέγει Καίσαρα». έφυγαν. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ.Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. όσα ανήκουν Καίσαρος. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω).Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). Α. λέγοντας : . βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. αλλά. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. στο θεό». Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον.

απογόνους. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. και η γυναίκα . ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. ἐσχάτη (όλοι). ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν.» βίβλῳ Μωϋσέως. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Κατά την ανάσταση λοιπόν. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. ἀκούσας αὐτῶν 2 . Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. Α. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. τη δύναμη του Θεού. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). κι ο τρίτος. ενώ παιδιά δεν αφήσει. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. ούτε γυναῖκα. Αυτό. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. ἀναστῶσι. ἀναστῶσιν. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. στο περιστατικό με τη βάτο 20. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες).Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν.» γραμματέων. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι.67 Κων.

34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. Α.» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. Ἰσραήλ. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. άλλο). δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή).Λεξικό συζητούντων. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. διδά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη. Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 .και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου.68 Κων. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. λαέ του Ισραήλ. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου.» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε. το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου.

Ν. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της.69 Κων. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της. Α.Θ. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως.}). στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο. (λέγεται) κοδράντης. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι.}.Τ. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους.Λεξικό ευχάριστα. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης.Κ. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου .» ἐν τοῖς δείπνοις. γαζοφυλάκιο. όλα όσα είχε.

» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα. κδ΄29-36. Αββακούμ α΄9. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε.4. Α. Β΄ Πέτρου γ΄17.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. ωραία οικοδομήματα. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). 1-23 Ιεροσολύμων 2. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. κα΄20-24. Μτθ. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. κα΄5-15. Μτθ. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. δ΄23-28. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. Ιερεμ. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . Α΄ Θεσσ.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. Ησαΐας ιγ΄9-10. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. Ιωήλ γ΄3. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. Σοφονίας α΄15. Αποκ. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ.Λεξικό 1. κα΄25-36. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. Ιεζεκιήλ λθ΄21. πρέπει να γίνουν.70 Κων. Δανιήλ. ε΄1-2. ιβ΄36-46. κδ΄42. κδ΄1-25. στ΄12-14.κε΄14. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. πολλούς θα παραπλανήσουν. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. μην ταραχτείτε. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί.θ΄27. Δανιήλ ζ΄13. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. αλλά το Άγιο Πνεύμα. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. Α. χειμώνα. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του).τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. ούτε να σκέφτεστε. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. οὗτος σωθήσεται. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. αυτό να πείτε. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς.71 Κων. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. 2 . Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. μηδὲ μελετᾶτε. ὑπομείνας εἰς τέλος. αλλά ό. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης.

μέχρι τώρα. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι». καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε.Κ. (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. σας έλεγα πριν). ἰδοὺ ἐκεῖ. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . . μέχρι την άκρη του ουρανού. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). ἐκλεκτούς. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. Αλλά εκείνες τις μέρες. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει).} ). Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος.Π. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ.72 Κων. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. μην (το) πιστέψετε. φύλλα. ὧδε ὁ Χριστός. Εσείς όμως προσέχετε.Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. αν είναι δυνατόν. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. Α. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. (έφτασε ήδη)στην πόρτα.Θ. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. σκοτισθή-σεται. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. {Ι. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. λιγόστεψε τις μέρες.}). προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες.

Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). 2. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν. 47-52 στ. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. 1-2 στ. Προσέξτε. 8. 5. Α. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. 10-11 στ.) πάντα ταῦτα γένηται. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. 7. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. 43-46 στ. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. παρελεύσονται.73 Κων. ὁ καιρός ἐστιν. ψευδοπροφήτες. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ.α. 3-9 στ. 9. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ.κ.Κ.53-65 . και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος). 4. 12-21 στ. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). 6. γιατί δε 33 Βλέπετε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. 22-25 στ-26-31 στ. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. Αυτά λοιπόν που σας λέω. ἀφεὶς του. 10.} ). παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. 32-42 στ. 3. ούτε ο υιός. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. οὐδὲ οἱ ουρανό. Του φύση άπαντα {Ι.Θ. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε. γρηγορεῖτε. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται.

καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. Μτθ. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. Γαλ. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς.» και την μάλωναν. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. η΄15. Ιωάν. Ιωάν. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. ιη΄17-18. Α. ιη΄1. Ψαλμ. Ιωάν. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . ἀποκτείνωσιν. κβ΄40-46. κστ΄36-46. κβ΄47. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. Μτθ. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. Ιωάν. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. Καλό έργο έκανε σε μένα. κβ΄1-2. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. Ιωάν. κβ΄16-20. Ιωάν. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. κβ΄63-71. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό.74 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κστ΄6-13. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. 25-27. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. Λουκ. Ιωάν.Λεξικό 11. Μτθ. ιη΄13-15. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. του (Ιησού). Η άρνηση του Πέτρου στ. κστ΄69-75. Μτθ. κστ΄47-50. κβ΄48-53. Μτθ. πζ΄8-9. κστ΄51-56. καὶ από πολύτιμο νάρδο. κβ΄54-62. κστ΄30-35. Μτθ. ιγ΄21-26. κστ΄57-68. Μτθ. 2 . καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. κστ΄17-23. Μτθ. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. κβ΄31-34. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. κβ΄7-15. Ρωμ. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. Μτθ. Μτθ. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. γιορτή.

14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. ἀκολουθήσατε αὐτῷ.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό.75 Κων. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. Να τον ακολουθήσετε. στρωμένο.Λεξικό πάντα. Α.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. δωμάτιο). έτοιμο. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. αὐτοῖς. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. Εκεί ετοιμάστε για μας. σ’ όλο τον κόσμο.» αὐτῆς. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. αὐτὸν παραδῷ.

εγώ όμως όχι. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν.» 2 . κλονιστούν. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. αυτό είναι το σώμα μου. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). Γιατί έχει γέγραπται.} Και αφού έψαλαν ύμνο. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε .» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ.» σῶμά μου. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. φάτε. Ο υιός του ανθρώπου.76 Κων. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν. το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα.» και άλλος: «Μήπως εγώ. βέβαια. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ.» πάντες σκανδαλισθήσονται.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν.Λεξικό παραδώσει με. αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. αυτός που τρώει μαζί μου. (ενν.Π. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται. καὶ Πάτερα). ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ.

απαρνηθώ. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. αλλά τί ἐγὼ θέλω. Δεν Σίμων. κοιμάσαι. θανάτου. αυτή τη νύχτα (απόψε). μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. πατέρα.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. αν ήταν δυνατό. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ.τι εγώ θέλω. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. Αλλά (ας γίνει) όχι ό. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. λαλήσει δυο φορές. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. Α. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. πνεύμα είναι πρόθυμο. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε. ἀλλ’ εἴ τι σύ. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. . εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). παρένεγκε τὸ σε σένα. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. ό.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. γη και προσευχόταν για να περάσει. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας).(αδύναμη). οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα.77 Κων. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ. Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε.τι εσύ (θέλεις). γιατί το ἀσθενής.

φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. Α. τον κράτησαν (συνέλαβαν).» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. ας πάμε. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω.Π.78 Κων. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω.}). 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. εἷς τῶν δώ-δεκα. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί). γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες).Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. (αυλή του Ν. τυλιγμένος με σεντόνι. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. λούθησεν αὐτῷ. αυτός είναι. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. πλησίασε. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. παραδιδούς με ἤγγικε. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). «Χαίρε δάσκαλε. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων. Να αυτός που με παραδίδει. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. ένας απ’ τους δώδεκα. τῶν πρεσβυτέρων. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. ραββί. καὶ Και όταν ήρθε. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως.» 43 Καὶ εὐθέως.

» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. ουρανού. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά). Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν.79 Κων.Τ.Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. τὸ φῶς. Α.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού). {Π. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος. και οὐκ ἦσαν. Τι σε κατηγορούν αυτοί. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες.Ν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . συνεδριάσουν). κατ’ αὐτοῦ.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν.}) ήταν σύμφωνη.

και ένας πετεινός λάλησε. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. βλέποντάς τον πάλι.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. Α.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. απ’ αυτούς. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. .80 Κων. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. καταλαβαίνω τι λες.Λεξικό ἔνοχον θανάτου.

23-24. 1-15 στ. ιστ΄13. κζ΄27-31. κγ΄44-46.. α΄20. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ. Μτθ. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον. Ιωάν. Ιωάν. 39 στ. κβ΄37.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ.126 Κων. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. κγ΄26-43.33-38 στ. Ιωάν. Α΄Τιμόθ. Η ταφή του Κυρίου στ. κγ΄49. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. Μτθ. 40-41 στ. Ιωάν. Μτθ. 16-19 στ. ιθ΄17. Μτθ. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. κδ΄10. κγ΄1-4. κγ΄11. 11-18. κζ΄1-2. Ο θάνατος του Κυρίου 5. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κζ΄45-51. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ.. ιη 28……………. 22-26. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. Η σταύρωση του Κυρίου 4. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. Ιωάν.40 στίχοι 16-19: Λουκ. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. 10. Μτθ.Ρωμ. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. κγ΄47. κζ΄32-44.20-32 στ. ιθ΄1. ………………. Μτθ.32. ιθ΄38-42. . κγ΄50-55. 19. Μτθ. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. Α.

12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. «Εσύ το λες. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων. Πιλᾶτον.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον.» καταμαρτυροῦσιν. ζητούσαν. φόνον πεποιήκεισαν. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων.Τ.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. τον Βαραββά.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. παίρνοντας πάλι το λόγο. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι.Ν.127 Κων. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. τίποτα.}). ἀρχιερεῖς. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο.» Σταύρωσον αὐτόν.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»).» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη. Α. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας.

που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. ποιος και τι θα πάρει. ὅ ἐστι μεθερ. καὶ Ιησού. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον.128 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. για να σηκώσει το σταυρό του. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. πραιτώριον. τόπος Κρανίου. σταυρώσωσιν αὐτόν. ἔλαβε. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων. έναν λῃστάς. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές.(σημαίνει) μεταφρασμένο. 2 . 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. Ιουδαίων». βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν.). καὶ τον έφτυναν και. Όμως αυτός δεν το πήρε. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. μηνευόμενον κρανίου τόπος. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. να σταυρωθεί. αφού τον μαστίγωσε. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. αὐτῷ. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ.μ. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. Α.

λιμά σαβαχθανί. Ελωί. γιατί με εγκατέλειψες. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν.). μεγάλην ἐξέπνευσε. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας .μ.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. κατέβα απ’ το σταυρό. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του. μεταξύ των παρανόμων. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη.129 Κων.) Τρέχοντας ένας.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). τον Ηλία φωνάζει. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. Α. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. κάτω. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. Θεέ μου. Ω! Χριστέ. βασιλιά του Ισραήλ. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του.). ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί. εσύ που Οὐὰ.

εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. και η Σαλώμη*.Ν. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο.Τ. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. δυνατή φωνή.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. και επειδή ήταν προσάββατον. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. Παρασκευή. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ.Λεξικό ἦν Θεοῦ. ήταν) σημαντικός βουλευτής. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. Ιεροσόλυμα. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. τολμώντας. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης.130 Κων. Α. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. (που Ἁριμαθαίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τον αὐτῷ. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. εὐσχήμων βουλευτής. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού.

η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. γ΄1-9. Ιωάν.ιβ΄48. Α΄Κορ. αφού ανέτειλε ο ήλιος. η΄1. Μτθ. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. 5-8 στ. Πραξ. Ιωάν. κδ΄1-3. κη΄1-2. κζ΄56. Ρωμ. κγ΄56. κη΄3-8. η΄34. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. ι΄44-46.47. κδ΄47. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. στ΄47. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . κ΄12. Μτθ κη΄16. α΄18-24. Ιωάν. ε΄12-16. έρχονται στον τάφο. κβ΄44. 9-11 στ. Γαλ. α΄9-11. Α΄Πέτρου γ΄12. 15-18 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας.131 Κων. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. κη΄3-9. Μτθ. Α΄Κορ. γ΄16. ιβ΄2. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. Μτθ. κδ΄4-5. κη΄19. κ΄7-12. ………………. ιθ΄11-14. Και αφού πέρασε το Σάββατο. ………………. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. ιδ΄3. Α΄Τιμ. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. ι΄17-19. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. Πράξ. κ΄19-23. γ΄15-18. 12-14 στ.Πράξ. ι΄8. Α. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ.δ΄3. ζ΄ 55………………. β΄38. Μτθ. ………………. ι΄40. β΄16. ιστ΄16-18. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. Ιακ. Ιωάν.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. ι΄12. 1-4 στ. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. Ιωάν. α΄20-21. Ιωάν.12 στίχοι 5-8: Λουκ. Κολασ. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. γ΄1. το σώμα του Κυρίου). ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ.56. Μαρκ. γ΄12………………. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. η΄2. κ΄17. Και πολύ πρωί. κδ΄13-48. Μάρκ. κ΄1.13. Εβρ. α΄3. Εφεσ.Εβρ. δ΄50-51.

ζητάτε το Ναζωραίο. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. δεν είναι εδώ. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. έκλαιγαν. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. ἀγρόν. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους. απίστησαν( δεν πίστεψαν). ἠπίστησαν. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι.). τον σταυρωμένο. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. έφυγαν απ’ το μνημείο. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι. Α. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν.α. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. καθὼς εἶπεν ὑμῖν. γιατί . Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη.132 Κων. κ. ἠγέρθη.

18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας.133 Κων. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. .» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. } ( Μάρκ. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. Γ. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. θα κατακριθεί. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού).» {Ωρ. ἀμήν. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1. αφού τους μίλησε. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. Σίμων. σωθήσεται. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. στενός συγγενής. 3. ομοεθνής. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. αυτό δε θα τους βλάψει. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν. Αμήν.). 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. 8. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι.Τ. απ’ την άλλη. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. αγαπημένος ή Χριστιανός. Α. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. θα σωθεί. λοιπόν. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν.Κ. εξάδελφος.αυτιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. Εκείνοι.} (Μάρκ. καὶ καλῶς ἕξουσιν. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες.Ν.

Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. 11. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή».) Αλλά και μεταφορικά. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. ( Μάρκ. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε.Ν. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. ή απλώς βλέπουν θαύματα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. το σταυρικό. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. ιζ΄13). υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία... ασθενειών. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης.} Συμπερασματικά. (Μάρκ. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. 8. (Μάρκ. Δες περισσότερα στη σημείωση 1.(Μάρκ. εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού.Ν. δ΄12) 4. (Μάρκ.}.134 Κων.Τ. αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. 9. καταπίεσης. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. 7. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. . 13. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο). ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. Κυριολεκτικά δηλαδή.Τ. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. ιδ΄63}). Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. (Μάρκ. 6. και τότε και σήμερα.» (Μάρκ. 10. ακούνε το κήρυγμά του. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου.α. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. Γραφή. 5. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . κ. {Π. (Μάρκ. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό.» (Μάρκ. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. δίκαια ο Θεός. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. Α.{Μάρκ. 12. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. (Μάρκ. που ζουν σαν τους χοίρους. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί.»{Ζ. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α.

Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. 21. ώσπερ οι αρχιερείς. 16. αμόλυντος και άκακος που ήταν. . ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των.}. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. 15. (Μάρκ.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. ( Μάρκ. στείροι. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. γινόμενος θύτης και θύμα. 17. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. (Μάρκ. κατά κόσμον Βρέφους. Διαθήκης. ( Μάρκ. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. δηλαδή θα καθαριστεί. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. προσευχή. δηλαδή όλους μας. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. «αλισθήσεται». Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. Συμβολικά. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής).Ν.α. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό.κατά λάθος(!). Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. 18. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. (Μάρκ. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος.{Ζ. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. Διαθήκης 14. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. κενοί. (Μάρκ. έπειτα των του λαού. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. ιδ΄22. δηλαδή θα καθαριστεί.» (Εβρ. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. όσιος. σαν την αποξηραμένη συκιά. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. αμίαντος. ζ΄26-27). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. κ.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. άκακος. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. ιβ΄8). . ελεημοσύνη. τράγου. μόσχου. αλλά να υπηρετήσει. Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία.135 Κων. 19. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. και με κάθε πνευματική θυσία. Διαθήκη είναι τύπος. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. 20.τ. Αλλά η Π. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός. 13. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. {Π. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. κ.Τ. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά.λ. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού».} (Μάρκ. Διαθήκης. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς.

Χριστούγεννα).α. Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. . ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ.ο. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. (Μάρκος γ’5) 22. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. 26. αργία του Σαββάτου. ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. κ. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. Πρώτη ώρα σήμαινε. 25. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. Προσπαθεί ο Ιησούς. κ.α. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ.).κ. υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του.. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. τις σημαίες του. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. 23.25). 27. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά).Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. καθαρισμοί.κδ’8). εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. Μ. 28. Α. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων.136 Κων. 24. (Μάρκ. Παρασκευή.– παρά στην ουσία. ρθ΄). Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον…. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. ( Μάρκ. ια΄31. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ.ιβ’3).

35. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. Γ΄ Βασιλειών β΄27. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». Α. ( Μάρκος β΄26) 31. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. οι Ρωμαίοι το . λ΄7.» (Ιωάν. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. για να ευχαριστήσει το λαό. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο). Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. και αλλού. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. 36. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. ιε΄43) 34. Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30.Κ. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο.137 Κων. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. Τα δαιμόνια. (Μάρκ. σχήματος Χ σταυρό. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. (Μαρκ. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν.(Μάρκος α΄16) 33. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. 1) της αφοβίας του Θεού. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. την προηγούμενη μέρα. 2) της ασυνεσίας. (Βασ. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του.( Μαρκ ιστ’9) 9. 5) της κενοδοξίας. Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. “έλλα”-2000. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. ο εβραϊκός όχλος. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. έγινε μέγας αρχιερέας.Λεξικό 29. 4) του ψεύδους. α΄35-40). (Μάρκος ιδ΄1) 32. 3) της αγνωσίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιε΄7). κγ΄9. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. γ΄18). α΄45-51). υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους.31 εκδ. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό.). Ο Κύριος όμως. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα.

γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». Α. κ. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. . που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. 38. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. που επίσης ρίχνονταν εκεί. του Πέτρου και του Ανδρέα.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. (Μάρκ. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. κ. η Χοραζίν. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. .Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. η Ναΐν. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. η Κανά. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». 39. (Μάρκ.Κ. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. Ζαβουλών. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. 43. σε καιρούς αποστασίας. (Μαρκ.α. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). (Μάρκ. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου.( Μάρκ. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα.138 Κων.α. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. 42. (Μάρκ. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. η Καπερναούμ. (Μάρκ. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. 44. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». (Μάρκ. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. 41. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. Νεφθαλείμ και Ασήρ. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». 40. (Γ. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. Φοίνικες και Σύριους. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. βόρεια της Καπερναούμ.

ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. .π. 46. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση.λ.» (Γ.α.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. (Μάρκ. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. ( Μάρκ. κ. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. 47. Ίππος. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. 51. Συνέτασσαν συμβόλαια. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. ζηλωτής του Θείου Θελήματος.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος. 50.Κ. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. 49. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα.Λεξικό του θαύματος. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. 48. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. ( Μάρκ. Στην πατερική γλώσσα. ακέραιος και ισχυρός. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων.( Μάρκ. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. (Μάρκ. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). Δαμασκός. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. όπου και θαυματούργησε. Φιλαδέλφεια. (Μάρκ. τη Βηρσαβέε. (Μάρκ. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. α΄19) 53. ως προς το θρήσκευμά της. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά.139 Κων. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. πράξεις διαζυγίου. ακόμα και σήμερα. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . Γάδαρα. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. (Μάρκ. αργότερα.Χ. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. Πέλλα. Γέρασα. 52. Α. (Μάρκ. Ραφάνη. του πολεμιστή και του ποιητή. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά.

Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. (Μάρκ. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. 60. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο.140 Κων. γ΄18) 59. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. κεφάλαια ιζ΄. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. 55. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. κ΄28). Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). (Μάρκ. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. Ηρώδη Αντίπα. 61. (Μάρκ.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. την οποία αργότερα έδιωξε. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). (Μάρκ. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. όπου και μαρτύρησε. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. Στους στίχους Γ΄ Βασ. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. Α. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. (Μάρκ.» (Ιωάν. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. 56. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. 57. . αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. (Δ΄ Βασ. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. Έτσι.Χ. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. 58. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. (Μάρκ. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος.

Η μητέρα του Αγία Ελένη. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. την κατέλαβε ο Μ. Γραφή (Δ΄ Βασ. λστ΄17-20). Μοριά και Άκρα.Χ. ι΄46) 64.Χ. μαζί με τον Πέτρο . Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). και την έκανε. Το 330 π. Τέλος. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. 1517: Σελήμ-Τούρκοι.141 Κων.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». Σύμφωνα με την Α. Αμφότερα τα αδέλφια. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ. επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. ιστ΄7.Χ.: Πέρσες. με θαυματουργό τρόπο. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. γ΄8) 63. (Μάρκ. Β΄ Παραλ. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. Αλέξανδρος.Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν.. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π.Χ. (Μάρκ. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά). καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. εικοστός αιώνας: Άγγλοι.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών.Χ. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ.ιη΄21). Στους . Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα. ιδ΄7). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιθ΄1. Α. 868 μ. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. 1099: Σταυροφόροι.Χ. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. Ιακώβ).Χ. Το 325 μ. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. Εβραίους και Μουσουλμάνους. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. αλλά δεν τα κατάφερναν. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. Εκείνα τα χρόνια. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. ιθ΄10-11). μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. α΄19) 62. (Μάρκ.10). Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Ν.Χοσρόης. ιδ΄13.Χ. κζ΄29). δηλαδή γιους της βροντής.Χ. 1948: εντάσσεται ο δυτ. 637 μ. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης). θρησκευτικό κέντρο.

(Μάρκ. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). Γραφή (Ιαββώχ. (Μάρκ. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. περιοχή των Ιουδαίων. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. (Μάρκ. 66.» (Μτθ.5 μέτρα). Διαθήκης. (Ο Γ. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. φιλαργυρίας και . τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. (Μάρκ. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων.τελικά. απιστίας. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. 67. δ΄5. ο μοναδικός. για πρώτη φορά. σελίδες 334-335 (Μάρκ. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. μιας και ήταν Ναζιραίος. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. «φιλαργυρία νοσήσας». στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. Α. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. Ο Ιωάννης είχε 65. κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. 68.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή.α). αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. Αρνών. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Τότε είχαμε και την καθαρή. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. κ. Όσους μετανοούσαν. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. τον πρόσκαιρο. . ο Πέτρος). γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). αυτός που τον πρόδωσε. γ΄19) 70. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια).βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Κ. Μαλαχίας γ΄1. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. Απιστίας βεβαίως.Κ. Όμως αργότερα. της Παλαιστίνης. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. 69. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ.142 Κων.χ. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι.

Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. έστω έξω του κτιρίου. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. σαν να απευθύνονται. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο.Χ. 73. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. ιγ΄23. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. 1). ταπεινός και αγαπητός. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. σταθερός στην πίστη δηλαδή. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). α΄21) 72. 1).Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. (Μάρκ.Χ. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. . κα΄7). «ευσχήμων» βουλευτής. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη». Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . οι οποίοι μετά το θάνατό του. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών.( Μάρκ. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας.α. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. (Μάρκ. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. ιθ΄27). (Μάρκ. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. 74. κάνοντας πολλά θαύματα. γύρω στο 100 μ. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης.143 Κων. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. 76. α΄4) 71.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. την Αποκάλυψη.(Μάρκ.Δ. Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. (Μάρκ. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. ιθ΄26. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. ακολούθησαν τον Κύριο. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 77. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. στη δίκη του Δασκάλου του. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. Α. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. 75. (Μάρκ. η παρουσία του . Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. όπως και όλων των προφητών. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. η΄27) Καπερναούμ . κ΄2. Εκτός της Αποκαλύψεως. κ. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο. Τέτοια λοιπόν περιστατικά.χ ο Ανδρέας). και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. δηλαδή.

Θ. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην.» (Εβρ. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. κ. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αυτή είχε δέκα τάγματα. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. Πραξ.(Ι. 83. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. Α. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. γ΄11). Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. Λουκ ιζ΄1224).Κ. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. ιδ΄. (Έξοδος κστ΄33. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος.α.Λεξικό 78. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων». άρσεν και θήλυ» (Κολασ. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους.» (Ζ. (Μάρκ. (Λευίτ. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. βλέπει και τον . Λουκ. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. που είναι πλέον κενό γράμμα.). Ιωάν. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. Έξοδος λζ΄3-5. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο. ιε΄38) 79.). Β΄ Παραλ. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του).) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. γ΄14. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων.) Δηλαδή ο καθένας πλέον. (Μάρκος στ΄3) 84. β΄4.Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη. ιβ’46-50. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος.Κ. 80. ιθ΄26. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων». ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. ακολουθώντας κάποιο τυπικό. (Μάρκος α΄40) 82. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού). (Μάρκος ε’ 9) 81. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών.» (Α΄Πέτρου β΄9). β΄48-50. ι΄19-20).144 Κων.

β΄14) 87. κδ΄1-12. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά).) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. (Μάρκος ιε΄40) 85. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου. κ΄11. η Ιωχαβέδ. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. Λευιτικόν.» (Ω. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. Διαθήκη : Μτθ.Σ. 144 του παρόντος βιβλίου). ιε΄40) 86.» (Ειρ. πριν γνωρίσει τον Κύριο. άμεση συνομιλία μαζί του). κ΄1-2. Έξοδος. Ιωάν. τις δέκα εντολές. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. Η τελευταία (Αριθ. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29.145 Κων. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. Λουκ. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς.) (Μάρκ. προς τη γη της Επαγγελίας. δ΄21) 88. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. 10-18. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. Ο Θεός. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. σελ. στήλη νεφέλης. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. χάρις στη Θεία Πρόνοια. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. Επιφάνιος. Μάρκ.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. έκανε ανήθικη ζωή. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. κη΄1-10. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. (Ι. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. αγανακτώντας. Από εκεί κατέληξε. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος.).) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. Παπίας. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. σύμφωνα με την Α. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ. χωρίς να τα εξηγεί. μετά την Ανάσταση. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα).) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. (Μάρκ. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια.». ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής .. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. ιστ΄1-10. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. Συγκεκριμένα. Α.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα.

όχι από γνωστή πατριά. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. όχι πλούσιος.Χ. όχι σπουδαγμένος. Ο Πέτρος (Πράξ. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. απλούς ψαράδες. Σημαίνει αντιπαράθεση. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). ομιλία αλληγορική (Ι. κάθε Παρασκευή. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. Διαθήκης. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα.Β. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου).). Ναζωραίοι. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. Σαν ιστορικός. περιφρονητικά.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε .Κ. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. Ναζωραίο τον ονομάζουν. (Μάρκ. τέλος. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. 92. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος. λβ΄1-43). Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. σύγκριση. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. καθώς και πιθανόν. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. (Μάρκ. Σαν συγγραφέας.Χ. κδ΄2). (Μάρκ.. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. 90. 91. περιτριγυρισμένη από λόφους. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. 93.Χ. 95. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β.(Μάρκ. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. όχι μόνο απ’ το λαό.Χ. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. εκτός του Μάρκου. κστ΄9). βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. λγ΄1-29). β΄51). στην Α.Χ. όμως η κύρια ήταν η νότια. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του. στην ίδια θέση. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. (Μάρκ. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. Α. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. (Μάρκ. 94. . αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. επί του οποίου ακόμα και σήμερα. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. Από τη Ναζαρέτ. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). α΄26). ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ.146 Κων. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. ιθ΄19). ήταν υπομονετικός και δίκαιος. τον πρόναο.).

Λεξικό μερικές. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12).χ. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. του σιναπιού (δ΄34). στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. Λουκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. Α. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. ιγ΄28. ιδ΄9-10. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). δ΄2) . ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. ιγ΄31. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. κι αλλού. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. Λουκ. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. του λύχνου (δ΄21-25). κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. Π. της ζύμης (η΄15-16). (Μάρκ. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. ιγ΄24-30. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. ιγ΄3-18. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. του σπόρου (δ΄26 -29). ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν.147 Κων. 3642 Το σινάπι Μτθ. Δ΄ Βασ.» (Μτθ. θ΄7-15. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ.

στην Αίγυπτο. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. πιθανώς. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό.148 Κων. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». β΄). Αριθ. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. κ. α΄16) 98. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. ιβ΄46). ιη΄10). ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. (Δες Ιωάν. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. πρώτος θαυματούργησε. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. Μτθ. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. ι΄ κεφ.α. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. και ασχολούνταν με την αλιεία. ιστ΄2. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). σε τέτοιο σημείο μάλιστα. κη΄16. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. η΄14-15). πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. ιδ΄29).Λεξικό 96. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. Λουκ.36 και Έξοδ. Ήταν. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. στ΄69). Α. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο).πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. θ΄5) και. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. σαφώς. Ήταν έγγαμος.Χ. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. ιθ΄33. δε λογάριαζε τη ζωή του. όπου και σταυρώθηκε. ε΄3-10. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. (Μάρκ. σύμφωνα με την επιθυμία του. αυτοκτόνησε. β΄9). ιδ΄1) 97. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. δ΄821). α΄23-31.17 και Έξοδ.Χ. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. (Μάρκ. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης.

Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ.20. κγ΄ 7. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις. Όμως οι οπαδοί του. βασιλικό. (Α΄ Μακκ. κ. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου. 238. Λουκ. ε΄7. α΄21) 102.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. κ. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. κ΄10. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. α΄1. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία.24 και Ιωάν. ζ΄13) 101.17. λατρείας και αγαθοεργίας. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι.Χ. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π. άτομα.λ. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. β΄2-3).» {Ευσ. Β. ιε΄1) 99. Έσδ.13. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. ι΄9. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης.38 και ιθ΄4-6. χαράς. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. Ήταν κατά την Π.Κ. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . Εσθήρ η΄15. την Κυριακή δηλαδή. σελ. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. Αριθμ. Όταν οι Ιουδαίοι. Κριτ. η΄14. συνήθως. λα΄22. κζ΄ 2. Ιερ. οι σεβάσμιοι. η΄26. Αποστολική Διακονία. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. ιθ΄2. ιστ΄19.24.).15). Ιωάν. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία.). γ΄14. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31). να καλούνται επίσκοποι. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. ιθ΄3. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. ζ΄33) Αργότερα . Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων.149 Κων. οι γέροντες.α.). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . β΄ εκδ. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. Λευιτ. Έξοδος κε΄4. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. Παροιμ. Ιεζ. Β΄ Παραλ.τ. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). (Μάρκ. ιε΄17) 100. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. δηλαδή δικαίους. Migne 20} (Mαρκ. κγ΄15. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. {Η άποψη του Β. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ.5). » Β. μέχρι γελοιότητος. (Μάρκ.12. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. η΄912 και Ωσηέ β΄11). αι. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. ι΄14). αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. της Θείας ως έοικε δίκης.13.22. Πορφύρα : Το επίσημο. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων. Δαν. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί.(Μάρκ. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι. τιμούμε την πρώτη ημέρα.9. ιη΄31. κη΄9-10. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. Α.

Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. ιε΄23) 109. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. ια΄8). όπως κι οι περισσότεροι. ι΄17. Αναφέρεται και στο Μτθ. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια.150 Κων. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. Λουκ. οι Ισραηλίτες. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». γύρω στο 600 π. πράγμα που το πέτυχε. ζ΄34. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». β΄15) 112. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. ιε΄21. ιη΄10-14). ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. 108. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. (Μάρκ. ι΄15.Χ. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. (Νεεμ. εγγονό του Νώε (Γεν. (Μάρκ. Πράξ. στα Ιεροσόλυμα. απ΄ το λαό. γ΄1) 111. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. όπου και συγκεντρώνονταν. ( Μάρκος γ΄18) 107. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. (Μάρκ. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. Α΄ Παρ. α΄13). λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. στ΄3) 106. (Μτθ. ιστ΄2). να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). (Μάρκ. ιε΄16) 110.Λεξικό μειοψηφία. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. ( Μάρκ. » (Μτθ. νομίζοντας κι αυτή. ιθ΄2) . Α. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». με το αζημίωτο. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. κα΄31. ε΄ 35. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. κζ΄56). Ιωάν. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). 14). κ.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. . στα χρόνια του Κυρίου. αλλά αργότερα. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. κστ΄23. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. 2ο 8. η΄1-8). ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. τελώνης και ο Ζακχαίος. θ΄2). (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. (Μάρκ. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. ιβ΄18) 103. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. Ιουδαϊκός πολ. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . γ΄8) 105. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο.α. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. ιε΄40) 104.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. (Μάρκ. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. Λουκ. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. 113.

ιθ΄29. ιστ΄6). Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. ο Απόστολος Παύλος. κστ΄2-15. Ιεζ. Α΄ Βασ. 2ο. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. εκτός των άλλων. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. δ΄42) (Μάρκ. σκοπός των Φαρισαίων. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. ( Μάρκ. (Μάρκ. γ΄8) 115. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. Β΄ Μακκ. (Μάρκ. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια.» (Μτθ. ιδ΄61) .Χ. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. Ν. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». Ιωάν. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. ια΄ 21-22).» (Μτθ. Όμως. δυστυχώς. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. στα επόμενα χρόνια.Λεξικό ιδ΄20) 114. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. Από εκείνη την εποχή και πέρα . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .151 Κων.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. β΄42.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. Στην Κ.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. κγ΄. απ’ τους Μουσουλμάνους. Τέλος τον 4 ο μ. όπως ο Νικόδημος. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. ιστ΄6).}). στο σημερινό Λίβανο. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. Ιεζ.Χ. ι΄3. κγ΄3). Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ.» (Ιωάν.Χ. α΄43-48. Ωσηέ θ΄13). Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. Λουκ.Χ. Α. τη ναυτιλία και τις τέχνες. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. πολ.Β. 237). ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. αιώνα. ιβ΄35. ο Γαμαλιήλ. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. λβ΄30). γ΄5).14). Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. 8. Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. Φίλιππος ο Ηρώδης. γίνεται έδρα επισκόπου. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης.). οι οποίοι αναφέρονται στην Π. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ.Β. β΄18) 116. Γενικά «…. α΄42).α. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. ε. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. ε΄16. (Μάρκ. κε΄22. τυπολατρική και υποκριτική. ξερή. στ΄14). Ιερ. τυπικές διατάξεις. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . στ΄17) 118. κγ΄5). όσιοι {Β. κα΄3-4). Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. Ιουδ. σελ. δ΄3. ιδ΄6). Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. γ΄18) 117.

10-21 στ. 12-13 σ. 22-26 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 31-35 στ. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 27. 35-41 στ. 47. 21-28 σ. 15. 24-34 στ. 14-20 σ. 20.9-11 σ. 40-45 στ. 37. 14. 28-30 στ. 1-9 στ. 4. 13. 35-39 σ. 13-17 στ. 24. 6. 26.152 Κων. 45-52 στ. 16. 18. 23. 12. 10.7-13 στ. 1-12 στ.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 1-8 σ. 45. 9.1-13 στ. 34-38 στ. 27-29 στ. 5.2-13 στ. 35-44 στ. 30-34 στ.1 στ. 21. 43. 21-23. 7-12 στ. 30-34 στ. 7. 3. 40. 19. 32. 20-27 στ. 24-30 στ.35-43 στ. 38. 39. 33. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 53-56 στ. 23-28 στ. 1-6 στ.Λεξικό 10. 26-29 στ. 1-20 Στ21σ στ. 29. 22. 13-19 στ. Α. 30. 46. 11. 14-29 . 32-34 σ. 31. 28. 21-25 στ. 25. 14-29 στ. 35. 2. 36. 44. 34. 42. 31-37 στ. 1-20 στ. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 30-33 στ. 17. 41. 14-23 στ. 18-22 στ. 8. 1-6 στ. 29-31 σ.

69. 50. 92. 1-2 στ. 17-31 στ. 55. 1-15 στ. 53. 3-9 στ. 40-41 στ.19-21 στ. 12-21 στ. 73. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 84. 13-17 στ. 87. 58. 33-37 στ. 56. 71.35-37 στ. Βιβλιογραφία . 74. 27-33 στ.33-38 στ. 32-34 στ.42-47 στ. 63. 28-34 στ. 88. 91.12-14. 64. 49. 18-27 στ. 1-4 στ. 42-45 στ. 13-16 στ. 82. 32-42 στ. 83. 12-14 στ. 46-52 στ. 9-11 στ. 80. 76. 10-11 στ. 5-8 στ. 38-40 στ. 60. 1-12 στ. 43-46 στ. 66-72 στ. 41-44 στ. 86. 68. Α.53-65 στ. 30-32 στ. 62. 81. 47-52 στ. 22-25 στ-26-31 στ. 89. 95. 15-18 στ. 90. 61. 19-20 10.20-32 στ. 78. 52. 1-12 στ. 16-19 στ. 51. 57. 93. 39 στ. 94. 66. 79.Λεξικό 48. 59. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 22-26 στ. 1-23 στ. 1-11 στ.153 Κων. 72. 75. 65. 85. 24-37 στ. 15-18 στ. 54. 70. 67. 38-50 στ. 35-41 στ. 77. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ.

«Η Καινή Διαθήκη» Ε. Α. Α. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. Γραφής» Ι.154 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . 2.. Θ. Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. . Βέλα.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. Ε.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π. Ν.Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . .22. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. Αλιβιζάτου. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. Θ. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11.24 . «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι.ερμηνευτική απόδοση » Ι. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. 3. Γ. 4. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β.Λεξικό 1. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6. «Οι βίοι των Αγίων» Μ.Ν. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 . Τρεμπέλας . Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. Αντωνιάδου. 5. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α.