ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ

Κριτικά σημειώματα πάνω στο Εθνικό Ζήτημα
Β. Ι. ΛΕΝΙΝ {Επιμέλεια: Παν. Βήχος} ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ
http://politikokafeneio.com

Εξαιρετική επικαιρότητα αποκτούν και πάλι τα θέματα που αφορούν το έθνος, το εθνικό ζήτημα, το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών και εθνών, των εθνικών μειονοτήτων κλπ, ιδιαίτερα μετά την ανατροπή των καθεστώτων του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού». Το ΠΚ δημοσιεύει το βιβλίο του Β. Ι. ΛΕΝΙΝ «ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ» - για πρώτη

φορά στο Ελληνικό διαδίκτυο – και σε μια ιστορική στιγμή όπου αναβιώνουν και πάλι οι ρατσιστικές και άλλες φυλετικές θεωρίες, ο εθνικισμός και ο σοβινισμός. \
Β. Ι. ΛΕΝΙΝ

Κριτικά σημειώματα πάνω στο Εθνικό Ζήτημα
Ότι το εθνικό ζήτημα έχει προωθηθεί σήμερα σε περίβλεπτη θέση ανάμεσα στα ζητήματα της κοινωνικής ζωής της Ρωσίας είναι εξόφθαλμο. Και ο μαχόμενος εθνικισμός της αντίδρασης, και το πέρασμα του αντεπαναστατικού, αστικού φιλελευθερισμού στον εθνικισμό (ιδιαίτερα στο μεγαλορωσικό, μα επίσης και στον πολωνικό, τον εβραϊκό, τον ουκρανικό κλπ), και τέλος, το δυνάμωμα των εθνικιστικών ταλαντεύσεων μέσα στους διάφορους «εθνικούς» (δηλαδή μη μεγαλορώσους) σοσιαλδημοκράτες, που έφτασε ως την καταστρατήγηση του προγράμματος του κόμματος – όλα αυτά μας επιβάλλουν αναμφισβήτητα να δώσουμε περισσότερη από πριν προσοχή στο εθνικό ζήτημα. Τούτο το άρθρο επιδιώκει έναν ειδικό σκοπό: να εξετάσει στη γενική τους αλληλουχία αυτές ακριβώς τις ταλαντεύσεις των μαρξιστών και των αυτονομαζόμενων μαρξιστών στο εθνικό ζήτημα, ταλαντεύσεις που αναφέρονται στο πρόγραμμα. Στη «Σέβερναγια Πράβντα», αρ. φύλλου 29/5 του Σεπτέμβρη 1913, στο άρθρο «Οι φιλελεύθεροι και οι δημοκράτες στο ζήτημα των γλωσσών» είχα την ευκαιρία να μιλήσω για τον οπορτουνισμό των φιλελεύθερων στο εθνικό ζήτημα. Ενάντια σ’ αυτό μου το άρθρο ρίχτηκε κάνοντάς μου κριτική η οπορτουνιστική εβραϊκή εφημερίδα «Τσάϊτ» με ένα άρθρο του κ. Φ. Λίμπμαν. Από την άλλη μεριά, κριτική στο πρόγραμμα των ρώσων μαρξιστών πάνω στο εθνικό ζήτημα έκανε και ο Ουκρανός οπορτουνιστής κ. Λιέφ Γιουρκέβιτς. («Ντζβίν», 1913, τεύχη 7-8). Και οι δύο αυτοί συγγραφείς έθιξαν τόσα πολλά ζητήματα, που για να τους απαντήσουμε θα χρειαστεί ν’ ασχοληθούμε με τις πιο διαφορετικές πλευρές του θέματός μας. Και μου φαίνεται ότι το καλύτερο θα είναι να αρχίσουμε από την αναδημοσίευση του άρθρου της «Σέβερναγια Πράβντα».

1. ΟΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ ΣΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ
Οι εφημερίδες ανάφεραν επανειλημμένα την έκθεση του αρμοστή του Καυκάσου που δεν τη διακρίνει μαυροεκατονταρχιτισμός, μα ένας δειλός «φιλελευθερισμός». Ανάμεσα στ’ άλλα ο αρμοστής τάσσεται ενάντια στην τεχνητή ρωσοποίηση, δηλαδή τον εκρωσισμό των μη ρωσικών εθνοτήτων. Στον Καύκασο οι εκπρόσωποι των μη ρωσικών εθνοτήτων προσπαθούν οι ίδιοι να μάθουν στα παιδιά τους τα ρωσικά, όπως λ.χ.,

στα αρμένικα εκκλησιαστικά σχολειά, όπου η διδασκαλία της ρωσικής γλώσσας δεν είναι υποχρεωτική. Αναφέροντας το γεγονός αυτό μια από τις φιλελεύθερες εφημερίδες με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία στη Ρωσία, το «Ρούσκογε Σλόβο» (αρ. Φύλλου 198), βγάζει το σωστό συμπέρασμα ότι στη Ρωσία η εχθρική στάση απέναντι στη ρωσική γλώσσα «προέρχεται αποκλειστικά» από την «τεχνητή» (θ’ άπρεπε να πει: βίαιη) εισαγωγή της ρωσικής γλώσσας. «Για την τύχη της ρωσικής γλώσσας δεν υπάρχει λόγος ν’ ανησυχούμε. Θα κατακτήσει μόνη της τη γενική αναγνώριση σ’ όλη τη Ρωσία», γράφει η εφημερίδα. Κι αυτό είναι σωστό γιατί οι ανάγκες της οικονομικής κυκλοφορίας θα αναγκάζουν πάντα τις εθνότητες που ζουν στο ίδιο κράτος (εφ’ όσον θέλουν να ζουν μαζί) να μαθαίνουν τη γλώσσα της πλειοψηφίας. Όσο πιο δημοκρατικό θα είναι το καθεστώς της Ρωσίας, τόσο πιο δυνατή, πιο γρήγορη και πιο πλατιά θα είναι η ανάπτυξη του καπιταλισμού και τόσο πιο επίμονα οι ανάγκες της οικονομικής κυκλοφορίας θα σπρώχνουν τις διάφορες εθνότητες στην εκμάθηση της πιο κατάλληλης γλώσσας για τις κοινές εμπορικές σχέσεις. Η φιλελεύθερη όμως εφημερίδα βιάζεται να αρθεί σε αντίφαση με τον εαυτό της και να αποδείξει τη φιλελεύθερη ασυνέπειά της. «Είναι ζήτημα – γράφει – αν θα βρεθεί κανείς, έστω και από αντίπαλους του
εκρωσισμού, που να μη συμφωνήσει ότι σ’ ένα τόσο τεράστιο κράτος, όπως η Ρωσία, πρέπει να υπάρχει μια και μόνη επίσημη γλώσσα του κράτους και ότι τέτοια γλώσσα… μπορεί να είναι μόνο η ρωσική».

Λογική απ’ την ανάποδη! Η μικρή Ελβετία δε χάνει, αλλά κερδίζει απ’ το γεγονός ότι δεν έχει μια μόνο επίσημη γλώσσα, αλλά ούτε λίγο ούτε πολύ τρεις: τη γερμανική, τη γαλλική και την ιταλική. Στην Ελβετία τα 70% του πληθυσμού είναι γερμανοί (στη Ρωσία τα 43% είναι μεγαλορώσοι), τα 22% γάλλοι (στη Ρωσία τα 17% ουκρανοί), τα 7% Ιταλοί (στη Ρωσία τα 6% πολωνοί και τα 4 ½ % Λευκορώσοι). Αν οι Ιταλοί της Ελβετίας μιλούν συχνά γαλλικά στην κοινή Βουλή αυτό δεν το κάνουν κάτω από το βούρδουλα κάποιου βάρβαρου αστυνομικού νόμου (τέτοιος νόμος στην Ελβετία δεν υπάρχει) αλλά απλούστατα επειδή οι πολιτισμένοι πολίτες ενός δημοκρατικού κράτους προτιμούν οι ίδιοι να μιλούν μια γλώσσα κατανοητή από την πλειονότητα. Η Γαλλική γλώσσα δεν προκαλεί μίσος στους Ιταλούς, επειδή είναι η γλώσσα ενός ελεύθερου πολιτισμένου έθνους, γλώσσα που δεν την επιβάλλουν με αποτροπιαστικά αστυνομικά μέτρα. Γιατί λοιπόν η «τεράστια» Ρωσία, που είναι πολύ πιο παρδαλή και φοβερά καθυστερημένη, πρέπει να αναστείλει την ανάπτυξή της διατηρώντας οποιαδήποτε προνόμια για μια μόνο από τις γλώσσες; Δε θ’ άπρεπε άραγε να γίνει το αντίθετο, κύριοι φιλελεύθεροι; Δεν πρέπει άραγε η Ρωσία, αν θέλει να φτάσει την Ευρώπη, να βάλει τέρμα στα κάθε

όχι μόνο ο μεγαλορωσικός (αυτός είναι ο χειρότερος απ’ όλους. Το εθνικό πρόγραμμα της εργατικής δημοκρατίας είναι: κανένα απολύτως προνόμιο σε κανένα έθνος και για καμιά γλώσσα. ασκεί στην πράξη πολιτική διαίρεσης των εργατών και εξασθένισης της δημοκρατίας και παζαρεύει σαν έμπορος με τους τσιφλικάδες το ξεπούλημα των λαϊκών δικαίων και της λαϊκής ελευθερίας. Πουρισκέβιτς). κι αυτό όσο το δυνατό πιο γρήγορα. δημοκρατικό τρόπο. Και ο καθορισμός αυτός θα γίνει με τόσο μεγαλύτερη σταθερότητα. Λϋση του ζητήματος της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνών. Το σύνθημα της εργατικής δημοκρατίας δεν είναι ο «εθνικός πολιτισμός». θα πραγματοποιηθεί τόσο πιο γρήγορα και πλατιά. φέρονται σαν υποκριτές έμποροι. η ανάπτυξη του καπιταλισμού. της φαγωμάρας και της εκμετάλλευσης) και η λύση αυτή είναι ο συνεπής δημοκρατισμός. χώρα με παλιό πολιτισμό. μα ο διεθνικός πολιτισμός του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήματος. όσο πιο εθελοντικά θα τον δεχτεί ο πληθυσμός των διαφόρων εθνών. και ο Ουκρανικός. του χωρισμού τους σε ξεχωριστό κράτος με απόλυτα ελεύθερο. όπως και σε κάθε άλλο πολιτικό ζήτημα. στον κόσμο του κέρδους. το ένα χέρι το απλώνουν (ανοιχτά) στη δημοκρατία και το άλλο (από πίσω) στους τσιφλικάδες και τους αστυνομικούς. και η Φιλανδία στην Ανατολική Ευρώπη. και ο γεωργιανός και κάθε άλλος. αν παύσει η επιβολή μιας μόνης γλώσσας. χώρα με νεαρό πολιτισμό. μα και ο πολωνικός. χάρη στο γεγονός αυτό. Η αστική τάξη θα προσπαθήσει να εξαπατήσει το λαό με τα κάθε λογής «θετικά» εθνικά προγράμματα. και ο εβραϊκός. Και οι ανάγκες των οικονομικών συναλλαγών θα καθορίσουν μόνες τους τη γλώσσα μιας δοσμένης χώρας που συμφέρει να ξέρει η πλειοψηφία προς το συμφέρον των εμπορικών σχέσεων. λόγω του βίαιου χαρακτήρα του και της συγγένειάς του με τους κ. Απόδειξη: η Ελβετία στη Δυτική Ευρώπη. Αν παύσουν να ισχύουν τα διάφορα προνόμια. όσο πιο συνεπής θα είναι ο δημοκρατισμός και όσο πιο γρήγορη θα είναι. Οι φιλελεύθεροι και στο ζήτημα της γλώσσας. δηλ. όσο το δυνατό πιο αποφασιστικά. Με το σύνθημα του «εθνικού πολιτισμού» η αστική τάξη όλων των εθνών. όλοι οι σλάβοι θα μάθουν εύκολα και γρήγορα να καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλο και δε θα τους τρομάξει η «φοβερή» σκέψη ότι στην κοινή Βουλή τους θα αντηχούν λόγοι σε διαφορετικές γλώσσες. . Είμαστε ενάντια στα προνόμια – ξεφωνίζει ο φιλελεύθερος και από πίσω παζαρεύει με τους τσιφλικάδες πότε για το ένα και πότε για το άλλο προνόμιο. Ο συνειδητός όμως εργάτης θα της απαντήσει: υπάρχει μια λύση του εθνικού ζητήματος (εφόσον είναι γενικά δυνατή η λύση του στον κόσμο του καπιταλισμού. και της Αυστρίας και της Ρωσίας.λογής προνόμια. Τέτοιος είναι κάθε φιλελευθερο-αστικός εθνικισμός.

του ουκρανικού κλπ. υποκριτικά και κουτά (ακόμα και από την άποψη των συμφερόντων του φιλελευθερισμού) σε ολόκληρη σειρά άλλα παρόμοια ζητήματα. το άρθρο της «Σέβερναγια Πράβντα» μας εξηγεί. Το συμπέρασμα. Το συμπέρασμα είναι ότι κάθε φιλελευθερο-αστικός εθνικισμός καλλιεργεί σε μεγάλο βαθμό τη διαφθορά στο εργατικό περιβάλλον και προξενεί τεράστια ζημιά στην υπόθεση της ελευθερίας και στην υπόθεση της προλεταριακής ταξικής πάλης. γιατί η αστική τάξη (και η αστοτσιφλικάδικη) καλύπτεται με το σύνθημα του «εθνικού πολιτισμού». την ασυνέπεια και τον οπορτουνισμό της φιλελεύθερης αστικής τάξης. Αυτή είναι η πραγματικότητα της σύγχρονης εθνικής ζωής. Αυτό είναι ακόμα πιο επικίνδυνο. αν αντιπαραβάλουμε . Καθένας καταλαβαίνει ότι εκτός από το ζήτημα της παγκρατικής γλώσσας η φιλελεύθερη αστική τάξη φέρνεται το ίδιο προδοτικά. του πολωνικού. μορφωτικές και κάθε λογής άλλες. να περιφρουρήσει τα συμφέροντα των εργατών ενάντια στο κεφάλαιο – που έγινε κιόλας και γίνεται όλο και περισσότερο διεθνικό – να περιφρουρήσει τα συμφέροντα της ανάπτυξης της ανθρωπότητας προς ένα νέο σύστημα ζωής.έκδοση ενός παγκρατικού νόμου που να χαρακτηρίζει παράνομο και άκυρο κάθε μέτρο (για τα ζέμστβο. κάθε πολίτης του κράτους να έχει το δικαίωμα να απαιτήσει την κατάργηση ενός τέτοιου μέτρου σαν αντισυνταγματικού και ποινικές κυρώσεις ενάντια σ’ εκείνους που θα το εφάρμοζαν. με ένα απ’ τα παραδείγματα που χρησιμοποιεί και συγκεκριμένα με το ζήτημα της επίσημης γλώσσας του κράτους. τους δήμους. καταναλωτικές. αν τη δούμε μαρξιστικά. Εξ ονόματος του εθνικού πολιτισμού – του μεγαλορωσικού. που στο εθνικό ζήτημα απλώνει το χέρι στους τσιφλικάδες και τους αστυνομικούς. ξένο προς κάθε προνόμιο και κάθε εκμετάλλευση. Στην εθνική φαγωμάρα των διαφόρων αστικών κομμάτων γύρω απ’ τα ζητήματα της γλώσσας κλπ. τις κοινότητες κλπ) που καθιερώνει σ’ οποιοδήποτε ζήτημα προνόμια για ένα απ’ τα έθνη και παραβιάζει την ισοτιμία των εθνών ή τα δικαιώματα μιας εθνικής μειονότητας. – σκαρώνουν τις αντιδραστικές βρωμοδουλιές τους οι μαυροεκατονταρχίτες και οι κληρικόφρονες και σε συνέχεια και οι αστοί όλων των εθνών. δηλ. του εβραϊκού. Μόνο μια τέτοια ενότητα και συγχώνευση να περιφρουρήσει τη δημοκρατία. συνδικαλιστικές. 2. και σαν αντίβαρο σε κάθε αστικό εθνικισμό η εργατική δημοκρατία αντιπαραθέτει το αίτημα: απόλυτη ενότητα και ολοκληρωτική συγχώνευση των εργατών όλων των εθνοτήτων σε όλες τις εργατικές οργανώσεις. από την άποψη της ταξικής πάλης. συνεταιριστικές. Ο «ΕΘΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» Όπως βλέπει ο αναγνώστης.

μπουντιστής μας σερβίρει συνηθισμένες αστικές αντιλήψεις σαν «από καιρό γνωστές» αλήθειες. δε θέλει ούτε να τα ξέρει…». μήτε εβραϊκός.τα συνθήματα με τα συμφέροντα και με την πολιτική των τάξεων και όχι με τις κούφιες «γενικές αρχές» και τις πομπώδικες διακηρύξεις και φράσεις. επειδή σε κάθε έθνος υπάρχει η εργαζόμενη και εκμεταλλευόμενη μάζα. έστω και όχι αναπτυγμένα. φίλτατε μπουντιστή. Με ύφος γεμάτο εξαιρετική αυτοπεποίθηση και σαν «γνώστης του εθνικού ζητήματος». Ισα – ίσα τότε μόνο οι διεθνικές ιδέες μπορούν να γίνουν αγαπητές στην εργατική τάξη. ο μπουντιστής δεν τη φώτισε και «μας ξεκούφανε» με το λεξομάζωμά του. που οι συνθήκες της ζωής της γεννούν αναπόφευκτα τη δημοκρατική και τη σοσιαλιστική ιδεολογία. βλέπετε. Αυτή τη θεμελιακή αλήθεια. Ι. το συσκότισε. όταν προσαρμόζονται στη γλώσσα που μιλά ο εργάτης και στις συγκεκριμένες εθνικές συνθήκες όπου ζει. και της αστικής τάξης. Για καλοσκεφθείτε αυτόν τον τυπικό για ένα μπουντιστή συλλογισμό. Σε κάθε έθνος όμως υπάρχει και αστικός πολιτισμός (και στις περισσότερες περιπτώσεις ακόμα και μαυροεκατονταρχίτικος και κληρικαλικός πολιτισμός) – και μάλιστα όχι απλώς σαν «στοιχεία» πολιτισμού. μα ο Β. για προορισμό να εκμηδενίσει τη μαρξιστική θέση που διατύπωσα. χωρίς λαό) (πολιτισμός χωρίς εθνική μορφή). σ. Λίμπμαν και με κατακεραυνώνει με την παρακάτω εξουθενωτική περικοπή: «Όποιος γνωρίζει έστω και λίγο το εθνικό ζήτημα. επειδή μέσω αυτού και μόνο μέσω αυτού αποκτά τη δυνατότητα να πάρει μέρος στο “διεθνικό πολιτισμό του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήματος”. δηλαδή στην πράξη. στοιχειώδη για κάθε μαρξιστή. Στην πράξη . Σε κάθε εθνικό πολιτισμό υπάρχουν. ο διεθνικός πολιτισμός δεν είναι άεθνος. αλλά σαν κυρίαρχος πολιτισμός. Σ’ αυτό το σημείο ορμά στη μάχη ο μπουντιστής κ. παρά μόνο καθαρός πολιτισμός είναι παραλογισμός. αντί ν’ αποκαλύψει και να εξηγήσει στον αναγνώστη το ταξικό βάραθρο. Άεθνος πολιτισμός που δεν πρέπει ν’ άναι μήτε ρωσικός. μήτε εβραϊκός. μήτε ρωσικός κλπ. Ναι. Κανένας δεν διακήρυξε έναν «καθαρό» πολιτισμό που να μην είναι μήτε πολωνικός. Γι’ αυτό ο «εθνικός πολιτισμός» γενικά είναι ο πολιτισμός των τσιφλικάδων. στοιχεία δημοκρατικού και σοσιαλιστικού πολιτισμού. όχι λαϊκός. Το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού είναι αστική (και συχνά μαυροεκατονταρχίτικη-κληρικαλική) απάτη. Κανένας δεν είπε τέτοιο πράγμα. Ο εργάτης δεν πρέπει να είναι αδιάφορος για την κατάσταση και την ανάπτυξη του εθνικού του πολιτισμού. κι έτσι το κούφιο λεξομάζωμά σας δεν είναι παρά απόπειρα να αποσπαστεί η προσοχή του αναγνώστη και να καλυφθεί η ουσία της υπόθεσης με ηχηρές λέξεις. Το σύνθημά μας είναι: διεθνικός πολιτισμός του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήματος. Άεθνος σημαίνει όχι εθνικός. Όλα αυτά είναι γνωστά από καιρό. ξέρει ότι ο διεθνικός πολιτισμός δεν είναι άεθνος (σ. μήτε πολωνικός. των παπάδων. χωρίς έθνος. που έχει. ο κ.

Θα ήταν παιδιάστικος υποκειμενισμός να βλέπουμε έτσι το ζήτημα. στον αστικό εθνικισμό κάθε έθνους. αλλά μέσα στους εθνικιστές μικροαστούς. τις αναμφισβήτητες αυτές αλήθειες τις χρησιμοποιεί ο μπουντιστής για να κρύψει το επίμαχο ζήτημα δηλαδή την πραγματική ουσία του ζητήματος. Έναν τέτοιον άνθρωπο πρέπει να τον κατατάξουμε στους εθνικιστές κι όχι στους μαρξιστές. Κανένας δημοκράτης και πολύ περισσότερο κανένας μαρξιστής δεν αρνείται την ισοτιμία των γλωσσών ή την ανάγκη να κάνει ο καθένας στη μητρική του γλώσσα την πολεμική ενάντια στη «δική του» αστική τάξη. Η σημασία του συνθήματος του εθνικού πολιτισμού καθορίζεται απ’ τον αντικειμενικό συσχετισμό όλων των τάξεων της δοσμένης χώρας και όλων των χωρών του κόσμου. Το ζήτημα είναι αν επιτρέπεται στους μαρξιστές να διατυπώνουν άμεσα ή έμμεσα το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού. αποβλακώνει και διαιρεί τους εργάτες. Διατυπώνοντας το σύνθημα του «διεθνικού πολιτισμού του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήματος». αναπτύσσοντας αποκλειστικά με . δηλ. τα παίρνουμε μόνο και αποκλειστικά σαν αντίβαρο στον αστικό πολιτισμό. Έχουμε χρέος να αγωνιζόμαστε ενάντια στον κυρίαρχο μαυροεκατονταρχίτικο και αστικό εθνικό πολιτισμό των μεγαλορώσων. για να τους σύρει στο άρμα της αστικής τάξης – να ποιο είναι το βασικό γεγονός της σύγχρονης πραγματικότητας. έχει χρέος να συνενώνει τους εργάτες όλων των εθνών. παίρνουμε από τον κάθε εθνικό πολιτισμό μόνο τα δημοκρατικά και σοσιαλιστικά του στοιχεία. Ο εθνικός πολιτισμός της αστικής τάξης αποτελεί γεγονός (και το ξαναλέω ότι η αστική τάξη συναλλάσσεται παντού με τους τσιφλικάδες και τους παπάδες). Όποιος υπερασπίζει το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού δεν έχει θέση μέσα στους μαρξιστές. Πάρτε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Μαχόμενος αστικός εθνικισμός που αποκτηνώνει. Η σημασία του συνθήματος του «εθνικού πολιτισμού» δεν καθορίζεται από την υπόσχεση ή τις αγαθές προθέσεις ενός οποιουδήποτε διανοουμενίσκου να «ερμηνεύει» αυτό το σύνθημα «με την έννοια της προαγωγής του διεθνικού πολιτισμού μέσω του εθνικού πολιτισμού». δε χρειάζεται καν συζήτηση γι’ αυτό. να προπαγανδίζει σ’ αυτή τη γλώσσα τις αντικληρικαλικές ή αντιαστικές ιδέες στους «δικούς του» αγρότες και μικροαστούς.ο μπουντιστής ενήργησε σαν αστός που έχει κάθε συμφέρον να διαδίδεται η πίστη σ’ ένα εξωταξικό εθνικό πολιτισμό. και το «δικό του» και τον ξένο. ή πρέπει υποχρεωτικά να προπαγανδίζουν ενάντιά του σε όλες τις γλώσσες το σύνθημα του διεθνισμού των εργατών. παλεύοντας ακλόνητα ενάντια στον αστικό εθνικισμό. «προσαρμοζόμενοι» σ’ όλες τις τοπικές και εθνικές ιδιομορφίες. Μπορεί ένας μεγαλορώσος μαρξιστής να δεχθεί το σύνθημα του εθνικού. του μεγαλορωσικού πολιτισμού. Όποιος θέλει να υπηρετεί το προλεταριάτο. Όχι.

το Μπουντ προσχώρησε ξανά στο ΣΔΕΚΡ. τα παγκόσμια προοδευτικά χαρακτηριστικά του εβραϊκού πολιτισμού: Ο διεθνισμός του. το Μπουντ μπήκε στο ΣΔΕΚΡ. όπου δεν υπάρχει διαχωρισμός των εβραίων σε κάστα. Στο Ι Συνέδριο του ΣΔΕΚΡ. μήτε να ανέχεσαι το σύνθημα του «εθνικού πολιτισμού». οπαδός του παλιού και του πνεύματος της κάστας μέσα στους εβραίους. Μπουν – «Γενική εβραϊκή εργατική ένωση της Λιθουανίας. σ.διεθνιστικό πνεύμα και σε στενότατη συμμαχία με τους εργάτες των άλλων χωρών τα έμβυα που υπάρχουν και στην ιστορία του δημοκρατικού και του εργατικού μας κινήματος. Υπάρχουν όμως και άλλα στοιχεία στον εβραϊκό πολιτισμό και σε όλη την ιστορία των εβραίων. Όποιος διατυπώνει άμεσα ή έμμεσα το σύνθημα του εβραϊκού «εθνικού πολιτισμού» (όσο αγαθές κι αν είναι οι προθέσεις του). Το ίδιο ισχύει και για το πιο καταπιεζόμενο και κατατρεγμένο έθνος. οι εβραίοι αυτοί – σε πείσμα του σεπαρατισμού του Μπουντ (σ. Από τα 10 ½ εκατομμύρια Εβραίους όλου του κόσμου λίγο περισσότεροι από τους μισούς ζουν στη Γαλικία και τη Ρωσία. συνεργός των ραβίνων και των αστών.. Εκεί εκδηλώθηκαν ξεκάθαρα τα μεγάλα. που μέσα στις διεθνείς μαρξιστικές οργανώσεις συγχωνεύονται με τους ρώσους. είναι εχθρός του προλεταριάτου. Οι άλλοι μισοί ζουν στον πολιτισμένο κόσμο. Να αγωνίζεσαι ενάντια στους δικούς μεγαλορώσους τσιφλικάδες και αστούς. Το 1906 ύστερα από το ΙΥ (Ενωτικό) Συνέδριο. Όταν το Συνέδριο απόρριψε τον οργανωτικό εθνικισμό του Μπουντ. το Μπουντ . χώρες καθυστερημένες και μισοβάρβαρες. να αγωνίζεσαι «προσαρμοζόμενος» στις ιδιομορφίες των Πουρισκέβιτς και των Στρούβε – αυτό είναι το καθήκον σου κι όχι να κηρύχνεις. Στο ΙΙ Συνέδριο του ΣΔΕΚΡ οι μπουντιστές πρόβαλαν την αξίωση να αναγνωριστεί το Μπουντ μοναδικός εκπρόσωπος των εβραίων εργατών της Ρωσίας. Ο εβραϊκός εθνικός πολιτισμός είναι σύνθημα των ραβίνων και των αστών. ενάντια στον «πολιτισμό» τους. Ανήκοντας τυπικά στο ΣΔΕΚΡ. αποχώρησε από το Κόμμα. της Πολωνίας και της Ρωσίας» . τους λιθουανούς. που κρατούν με τη βία τους εβραίους σε θέση κάστας. το Μάρτη του 1898. Και αντίθετα οι εβραίοι μαρξιστές. τους Εβραίους.οργανώθηκε το 1897 και περιλάβαινε κυρίως εβραίους επαγγελματοβιοτέχνες των δυτικών περιοχών της Ρωσίας. εργάτες και συνεισφέρουν (και στα ρωσικά και στα εβραϊκά) στη δημιουργία του διεθνούς πολιτισμού του εργατικού κινήματος. τους ουκρανούς κλπ. σύνθημα των εχθρών μας. η συμπάθειά του για τα πρωτοπόρα κινήματα της εποχής (το ποσοστό των εβραίων που συμμετέχουν στα δημοκρατικά και προλεταριακά κινήματα είναι παντού μεγαλύτερο απ’ το ποσοστό των εβραίων μέσα στο σύνολο του πληθυσμού). Οι μπουντιστές υποστήριζαν συνεχώς τους μενσεβίκους και διεξάγανε αδιάκοπο αγώνα ενάντια στους μπολσεβίκους. εξ ονόματος του διεθνισμού.

Το Μάρτη του 1921 το Μπουντ αυτοδιαλύθηκε και ένα μέρος από τα μέλη του μπήκε στο ΚΚΡ (Μπ) υπήρχαν και διπρόσωποι που μπήκαν στο Κόμμα με σκοπό να το υπονομεύσουν από τα μέσα. Όταν φάνηκε καθαρά ότι η δικτατορία του προλεταριάτου νίκησε την εσωτερική αντεπανάσταση και τους ξένους επιδρομείς. 3. Ο κ. παραπάνω το τέλος του άρθρου της «Σέβερναγια Πράβντα») – «παλιό παραμύθι του αφομοιωτισμού». χαρακτήρισε το αίτημα της ενότητας και της συγχώνευσης των εργατών όλων των εθνοτήτων ενός κράτους σε ενιαίες εργατικές οργανώσεις (βλ. Στο προγραμματικό αίτημα των μπολσεβίκων – δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών – το Μπουντ αντιπαράθετε το αίτημα της πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας. παλεύοντας ενάντια στο σύνθημα του «εθνικού πολιτισμού». ΤΟ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΟ ΣΚΙΑΧΤΡΟ ΤΟΥ «ΑΦΟΜΟΙΩΤΙΣΜΟΥ Το ζήτημα του αφομοιωτισμού. Στη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου 1914-1918 οι μπουντιστές ακολουθούσαν θέσεις σοσιαλσωβινιστικές. σωστότερα. Αργότερα ξεσκεπάστηκαν τελείως». Υπερασπίζοντας το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού και στηρίζοντας σ’ αυτό ολόκληρο σχέδιο κι ένα πρακτικό πρόγραμμα της λεγόμενης «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». μεταδίδοντας και επαναλαβαίνοντας πιστά τα συνηθισμένα επιχειρήματα ή.ήταν οργάνωση αστικο-εθνικιστικού χαρακτήρα.) – συνεχίζουν τις καλύτερες παραδόσεις των εβραίων. δηλαδή της απώλειας των εθνικών ιδιομορφιών. . οι μπουντιστές στην πράξη παίζουν το ρόλο του προαγωγού του αστικού εθνικισμού μέσα στο εργατικό περιβάλλον. που αντιστοιχούν στα δύο ταξικά στρατόπεδα όλου του καπιταλιστικού κόσμου και εκφράζουν δυο πολιτικές (κάτι παραπάνω: δυο κοσμοθεωρίες) στο εθνικό ζήτημα. του περάσματος σε άλλο έθνος. Στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου οι επιφανείς μπουντιστές ενώθηκαν με τις δυνάμεις της αντεπανάστασης. τις συνηθισμένες μέθοδες των μπουντιστών. Το 1917 το Μπουν υποστήριξε την αντεπαναστατική Προσωρινή Κυβέρνηση και αγωνίστηκε με το μέρος των εχθρών της Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης. μας επιτρέπει να σχηματίσουμε μια παραστατική εικόνα για τις συνέπειες των εθνικιστικών ταλαντεύσεων των μπουντιστών και των ομοϊδεατών τους. Λίμπμαν. το Μπουντ δήλωσε ότι παραιτείται από την πάλη ενάντια στη σοβιετική εξουσία. Ταυτόχρονα όμως ανάμεσα στα απλά μέλη του Μπουντ άρχισε να σημειώνεται στροφή υπέρ της συνεργασίας με τη σοβιετική εξουσία. Ο αστικός εθνικισμός και ο προλεταριακός διεθνισμός είναι δύο συνθήματα ανειρήνευτα εχθρικά.

Ο μπουντιστής μας το θεωρεί αυτό άκρον άωτον εξυπνάδας. που στρέφονται ενάντια στο συνεπές δημοκρατικό και μαρξιστικό σύνθημα. η δεύτερη χαρακτηρίζει τον ώριμο καπιταλισμό που τραβά για να μετατραπεί σε σοσιαλιστική κοινωνία. τα προνόμια ενός από τα έθνη. της επιστήμης κλπ. πρώτο. χωρίς να εννοεί μ’ αυτό μήτε τη βία.στο ερώτημα σε ποια εθνότητα ανήκετε. το σπάσιμο των εθνικών φραγμών. Κι οι δυο τάσεις αποτελούν παγκόσμιο νόμο του καπιταλισμού. Φ. και χωριστά και επίσημα σαν ενιαίο σύνολο. εκφράζει αυτή την κοινή για τους μαρξιστές σκέψη με αναμφισβήτητη κατηγορηματικότητα. της οικονομικής ζωής γενικά. Ε. η δημιουργία της διεθνούς ενότητας του κεφαλαίου. Λίμπμαν. Δεν μπορούσε να εννοεί εδώ τη βία ενάντια στα έθνη. Το εθνικό πρόγραμμα των μαρξιστών παίρνει υπόψη και τις δύο αυτές τάσεις. ακόμα και τον πιο ραφιναρισμένο. Τέλος. Η πρώτη επικρατεί στην αρχή της ανάπτυξής του. η πάλη ενάντια σε κάθε εθνικό ζυγό και η δημιουργία εθνικών κρατών. Η πρώτη είναι το ξύπνημα της εθνικής ζωής και των εθνικών κινημάτων. όχι. Λίμπμαν καταδίκασε τον «αφομοιωτισμό». Και προβάλλει το ερώτημα: τι εννοεί ο μπουντιστής μας. της πολιτικής. γιατί και το άρθρο της «Σέβερναγια Πράβντα». Ο κ. μήτε την ανισοτιμία. μήτε τα προνόμια. γιατί όλοι οι μαρξιστές. όταν επικαλείται θεούς και δαίμονες ενάντια στον «αφομοιωτισμό». Ο εργάτης πρέπει να απαντήσει: είμαι σοσιαλδημοκράτης». Ο αναπτυσσόμενος καπιταλισμός γνωρίζει δυο ιστορικές τάσεις στο εθνικό ζήτημα.«Συνεπώς – λέει ο κ. . την ισοτιμία των εθνών και των γλωσσών. γιατί εδώ γενικά δεν ταιριάζει η λέξη «αφομοιωτισμός». Εδώ δε χωρούν υπεκφυγές. Στην πραγματικότητα ξεσκεπάζει οριστικά τον εαυτό του με τέτοιες εξυπνάδες και με τις κραυγές για «αφομοιωτισμό». υπερασπίζοντας. Η δεύτερη είναι η ανάπτυξη και η επιταχυνόμενη σύσφιξη των κάθε λογής σχέσεων ανάμεσα στα έθνη. καταπίεση και ανισοτιμία. την αρχή του διεθνισμού και της ανειρήνευτης πάλης ενάντια στη μόλυνση του προλεταριάτου από τον αστικό εθνικισμό. έχουν καταδικάσει εντελώς συγκεκριμένα και χωρίς διφορούμενα και την παραμικρότερη εθνική βία. το απαράδεκτο οποιωνδήποτε προνομίων απ’ αυτή την άποψη (καθώς και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών που θα το εξετάσουμε ιδιαίτερα παρακάτω) και. αν απ’ αυτήν αφαιρέσουμε κάθε βία και κάθε ανισοτιμία. παίρνοντας αφορμή απ’ τα συμπεράσματα του άρθρου της «Σέβερναγια Πράβντα» . δεύτερο. Μένει λοιπόν κάτι το πραγματικό στην έννοια του αφομοιωτισμού. που του ρίχτηκε ο μπουντιστής.

. Για να δείξουμε συγκεκριμένα πόσο αντιδραστικές είναι οι απόψεις αυτών των εθνικιστών μικροαστών. που θέλουν να γυρίσουν τον τροχό της ιστορίας προς τα πίσω. όποιος δεν αγωνίζεται ενάντια σε κάθε εθνική καταπίεση ή ανισοτιμία. Γιουρκέβιτς. τάση που από δεκαετία σε δεκαετία εκδηλώνεται όλο και με μεγαλύτερη ισχύ και αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους κινητήρες που μετατρέπουν τον καπιταλισμό σε σοσιαλισμό. αφομοιώθηκαν περισσότερο απ’ όλους. λένε ο Κ. ενώ μόνο οι κακότυχοι. κι ανάμεσά τους ιδιαίτερα οι μπουντιστές. Ντοντσόφ και Σία. που τους καταπιέζουν οι Πουρισκέβιτς (ρώσοι και πολωνοί). ζουν στις συνθήκες του μικρότερου «αφομοιωτισμού» και της μεγαλύτερης απομόνωσης. αλλά αντίθετα. Μένει η παγκόσμια ιστορική τάση του καπιταλισμού να σπάζει τους εθνικούς φραγμούς. Κάουτσκι και ο Ο. Οι εβραίοι στον πολιτισμένο κόσμο δεν είναι έθνος. και να την αναγκάσουν να μη βαδίζει από την τάξη πραγμάτων της Ρωσίας και της Γαλικίας προς την τάξη πραγμάτων του Παρισιού και της Νέας Υόρκης. Κι όμως. Σ’ αυτή την όχι και τόσο ευυπόληπτη κατηγορία ανθρώπων ανήκουν όλοι οι μπουντιστές και (όπως θα δούμε αμέσως) οι ουκρανοί εθνικοσοσιαλιστές σαν τους κ. θα παραθέσουμε τριων ειδών στοιχεία. Περισσότερο απ’ όλους ξεφωνίζουν ενάντια στον «αφομοιωτισμό» των ρώσων ορθόδοξων μαρξιστών οι εβραίοι εθνικιστές της Ρωσίας γενικά. Είναι όμως επίσης αναμφισβήτητο και ότι ο δήθεν μαρξιστής. Δείχνουν ότι ενάντια στον «αφομοιωτισμό» μπορούν να φωνάζουν μόνο οι εβραίοι αντιδραστικοί μικροαστοί. εδώ αποτελούν ακόμα δυστυχώς κάστα.Ασφαλώς μένει. Στη Γαλικία και τη Ρωσία οι εβραίοι δεν είναι έθνος. να σβήνει τις εθνικές διαφορές και να αφομοιώνει τα έθνη. από τα 10 ½ εκατομμύρια εβραίους όλου του κόσμου οι μισοί περίπου ζουν στον πολιτισμένο κόσμο. ως τον καθορισμό «ποσοστού μέσα στο σύνολο του πληθυσμού» και τα άλλα αγαθά των Πουρισκέβιτς. Τι δείχνουν αυτά τα γεγονότα. Δεν είναι μαρξιστής. όπως φαίνεται από τα στοιχεία που αναφέραμε παραπάνω. στην πραγματικότητα δεν είναι παρά ένας εθνικιστής μικροαστός. Λ. Αυτή είναι η αναμφισβήτητη γνώμη των ανθρώπων που ξέρουν αναμφισβήτητα την ιστορία των εβραίων και παίρνουν υπόψη τους τα παραπάνω γεγονότα. που βρίζει ασύστολα ένα μαρξιστή άλλου έθνους για «αφομοιωτισμό». που φτάνει ως τη δημιουργία «περιοχών εγκατάστασης». (και δε φταίνε οι ίδιοι γι’ αυτό. στις συνθήκες του πιο μεγάλου «αφομοιωτισμού». Αυτό είναι αναμφισβήτητο. Μπάουερ. αλλά οι Πουρισκέβιτς). δεν είναι καν δημοκράτης όποιος δεν αναγνωρίζει και δεν υπερασπίζει την ισοτιμία των εθνών και των γλωσσών. οι κακομοιριασμένοι και χωρίς δικαιώματα εβραίοι της Ρωσίας και της Γαλικίας.

ακόμα και από την άποψη των αστικών «εθνικών καθηκόντων» των Ουκρανών. που καταστρέφει την εθνική αρτηριοσκλήρωση των διάφορων πρωτόγονων περιοχών – ιδιαίτερα στις καθυστερημένες χώρες σαν τη Ρωσία. 3.000 ιταλοί. Είναι βέβαιο ότι κάθε δημοκράτης. Κι εκείνο που γίνεται στη Νέα Υόρκη σε μεγάλη. Θα ήταν όμως. 425.000 άγγλοι. από το 1891 ως το 1900. συντελείται και σε κάθε μεγάλη πόλη και εργοστασιακό συνοικισμό. 166. 43. διεθνή κλίμακα. 20. χ. Το 1906 – γράφει ο κ. ποτέ δεν έβαζαν τις φωνές ενάντια στον αφομοιωτισμό. – μοιάζει με μύλο που αλέθει τις εθνικές διακρίσεις. Μπορούμε να σχηματίσουμε μια ιδέα για τις διαστάσεις που έχει πάρει γενικά η πορεία της αφομοίωσης των εθνών στις σύγχρονες συνθήκες του προχωρημένου καπιταλισμού απ’ τα στοιχεία λ. 70. 7. Από την Ευρώπη μετανάστευσαν εκεί μέσα σε 10 χρόνια. που δοξάστηκαν στην παγκόσμια ιστορία και έδωσαν στον κόσμο πρωτοπόρους ηγέτες της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Πάρτε τη Ρωσία και τη στάση των μεγαλορώσων απέναντι στους Ουκρανούς. αληθινή προδοσία του σοσιαλισμού και ηλίθια πολιτική. μέσα στα πλαίσια ενός ενιαίου κράτους. μας προσφέρει ένα δείγμα αυτής της ηλίθιας πολιτικής.000 γερμανοί.000 Σουηδοί κλπ. Όποιος δεν έχει βαλτώσει μέσα στις εθνικιστικές προλήψεις. Γιουρκέβιτς – ο Σοκολόφσκι (Μπάσοκ) και ο Λουκασέβιτς (Τουτσάπσκι) ισχυρίζονταν ότι το Ουκρανικό προλεταριάτο έχει εκρωσιστεί πέρα για πέρα και δεν του χρειάζεται ξεχωριστή οργάνωση.000 αυστριακοί.000 Πολωνοί. 480.000 Ιρλανδοί. Γιουρκέβιτς ρίχνεται και στους δυο γι’ αυτό το πράγμα και στριγκλίζει υστερικά – εντελώς στο .Οι καλύτεροι άνθρωποι ανάμεσα στους εβραίους. ανάμεσα στο ουκρανικό και το μεγαλορωσικό προλεταριάτο. Οι μόνοι που ξεφωνίζουν ενάντια στον αφομοιωτισμό είναι οι αξιοσέβαστοι παρατηρητές του κάθε «καθυστερημένου στοιχείου» μέσα στους εβραίους. της μετανάστευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες της Βόρειας Αμερικής. Ο κ. να εξασθενίσουν οι δεσμοί και η συμμαχία που υπάρχει σήμερα. 37. θα παλέψει αποφασιστικά ενάντια στην ανήκουστη ταπείνωση των Ουκρανών και θα απαιτήσει την πλήρη ισοτιμία τους. χωρίς να μιλάω για τους μαρξιστές. από το 1901 ως το 1909. Λιέφ Γιουρκέβιτς. 136.000 Ούγγροι.2 εκατομμύρια άτομα.000 από τη Ρωσία (οι περισσότεροι Εβραίοι). Χωρίς να προσπαθήσει να παραθέσει ούτε ένα στοιχείο πάνω στην ουσία του ζητήματος ο κ. που κι αυτός αυτονομάζεται «μαρξιστής» (καημένε Μαρξ!). Η πολιτεία της Νέας Υόρκης. 182.000 γάλλοι.7 εκατομμύρια άτομα. Η απογραφή του 1900 στις Ενωμένες Πολιτείες έδωσε αριθμό πάνω από 10 εκατομμύρια ξένους. ενώ μέσα σε 9 χρόνια. δεν μπορεί παρά να βλέπει αυτή την πορεία της αφομοίωσης των εθνών από τον καπιταλισμό σαν μια μεγαλειώδη ιστορική πορεία. όπου σύμφωνα με την ίδια απογραφή υπήρχαν πάνω από 78.

Ποια κοινωνική δύναμη είναι ικανή να αντιταχθεί σ’ αυτές τις τάξεις. «εθνική αποσκίρτηση». 89).βεβαιώνει ο κ. Γιουρκέβιτς – μόνο μια μειοψηφία των εργατών μας έχει «εθνική συνείδηση». Μα ακόμα κι από την άποψη των αστών εθνικιστών. Από δω και κάμποσες δεκαετίες διαγράφηκε πολύ συγκεκριμένα η πορεία μιας πιο γρήγορης οικονομικής ανάπτυξης του Νότου. και στις πόλεις της. Προσπαθώντας να διαιρέσει κι έτσι να εξασθενίσει την πραγματικά δημοκρατική δύναμη. Όλος αυτός ο συλλογισμός του κ. αλλά να τις παίρνουμε μαζί μας. στα ορυχεία. Με την ενιαία δράση των μεγαλορώσων και ουκρανών προλεταρίων είναι δυνατή μια ελεύθερη Ουκρανία. κολημένου στον τόπο του και άγριου προλετάριο. ο συλλογισμός αυτός δεν αντέχει σε καμιά κριτική. Σήμερα.πνεύμα του πιο χυδαίου. τόσο τη μεγαλορωσική όσο και την ουκρανική. της Ουκρανίας. Εχθρός των απελευθερωτικών πόθων των Ουκρανών είναι η τάξη των μεγαλορώσων και Πολωνών τσιφλικάδων και σε συνέχεια η αστική τάξη των δύο αυτών εθνών. Οι μαρξιστές όμως δεν περιορίζονται στην αστικο-εθνική άποψη. Και το χρέος μας – αναφωνεί ο εθνικιστής μικροαστός – «δεν είναι να ακολουθούμε τις μάζες. της Ουκρανίας. χοντροκέφαλου και αντιδραστικού εθνικισμού – ότι αυτό είναι τάχατες «εθνική παθητικότητα». που άλλοι τους θέλουν την πλήρη ισοτιμία και την αυτονομία της Ουκρανίας και άλλοι ανεξάρτητο Ουκρανικό κράτος. Ο καπιταλισμός βάζει στη θέση του χοντροκέφαλου. Γιουρκέβιτς είναι πέρα για πέρα αστικο-εθνικιστικός. που οι συνθήκες της ζωής του σπάζουν την ειδική εθνική στενότητα. Γιουρκέβιτς προδίνει όχι μόνο τα συμφέροντα της δημοκρατίας γενικά. παρά «την ανάπτυξη της εθνικής ουκρανικής συνείδησης μέσα στους εργάτες» . δηλ. χωρίς μια τέτοια ενότητα ούτε λόγος μπορεί να γίνει γι’ αυτήν. Και το γεγονός αυτό είναι αναμφισβήτητα προοδευτικό. ότι οι άνθρωποι αυτοί «διέσπασαν» (!!) τους Ουκρανούς μαρξιστές» κλπ. που η νίκη της θα έκανε αδύνατη την εθνική βία. ενώ η πλειοψηφία «βρίσκεται ακόμα κάτω από την επιρροή του ρωσικού πολιτισμού». Η πρώτη δεκαετία του ΧΧ αιώνα έδωσε έμπραχτα την απάντηση: η δύναμη αυτή είναι αποκλειστικά και μόνο η εργατική τάξη που τραβά μαζί της τη δημοκρατική αγροτιά.μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια – του μεγαλορωσικού και του ουκρανικού προλεταριάτου είναι γεγονός αναμφισβήτητο. μα και της πατρίδας του. Η «αφομοίωση» . ο κ. που τραβά απ’ τη Μεγαλορωσία δεκάδες και εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες και εργάτες σε καπιταλιστικές επιχειρήσεις. καθυστερημένου. Και αν δεχτούμε ότι με τον καιρό θα χαραχτούν κρατικά σύνορα ανάμεσα στη Μεγαλορωσία και την Ουκρανία. σελ. και σ’ αυτή την περίπτωση πάλι θα είναι αναμφισβήτητος ο ιστορικά προοδευτικός ρόλος της «αφομοίωσης» των μεγαλορώσων και ουκρανών εργατών όπως προοδευτικό είναι και το άλεσμα των εθνών στην . να εξηγούμε σ’ αυτές τα εθνικά καθήκοντα (την εθνική υπόθεση)» («Ντβίν».

στη Γαλλία. στο μεγαλορωσικό πολιτισμό. Το ίδιο υπάρχουν δύο πολιτισμοί και στους ουκρανούς. στενόμυαλος και χοντροκέφαλος αστός δηλ. παράλληλα με τις ιδέες του μεγαλορωσικού παπαδίστικου και αστικού πολιτισμού. Γιουρκέβιτς. Μέσα σε κάθε σύγχρονο έθνος υπάρχουν δύο έθνη – λέμε εμείς σε όλους τους εθνικοσοσιαλιστές. σαν σύνολο. λέμε εμείς. λένε οι αστοί εθνικιστές και ξοπίσω τους οι κ. Ντοντσόφ και οι λοιποί μαρξιστές της κακής ώρας. όπως και στη Γερμανία. όταν απορρίπτει τα συμφέροντα της επικοινωνίας. γιατί αυτή εξασφαλίζει όχι μόνο τα μόνιμα και θεμελιακά συμφέροντα της εργασίας και τα συμφέροντα της ανθρωπότητας. Πρώτα απ’ όλα η προλεταριακή υπόθεση. πρέπει να σημειώσουμε και το εξής: η μειοψηφία των ουκρανών εργατών. που θα τραβά τότε με ακόμα μεγαλύτερη δύναμη τους εργάτες όλων των εθνών απ’ όλες τις περιοχές του κράτους και την εργατική μάζα απ’ όλα τα γειτονικά κράτη (αν η Ρωσία γίνει γειτονικό κράτος με την Ουκρανία) στις πόλεις. την Αγγλία. Παλεύοντας ενάντια στον «πολιτισμό» του πρώτου είδους. δρουν εκεί και οι ιδέες της μεγαλορωσικής δημοκρατίας και σοσιαλδημοκρατίας. Αν η πλειοψηφία των ουκρανών εργατών βρίσκεται κάτω από την επιρροή του μεγαλορωσικού πολιτισμού. και μάλιστα κοντόφθαλμος. Υπάρχει ο μεγαλορωσικός πολιτισμός των Πουρισκέβιτς. (σ. αυτή η αντιπαράθεση του Ουκρανικού πολιτισμού. Μέσα σε κάθε εθνικό πολιτισμό υπάρχουν δύο εθνικοί πολιτισμοί. λέει. στα ορυχεία. Τέλος. στα εργοστάσια. ασυνήθιστα πλούσιο σε εθνικιστικά μαργαριτάρια. Πρώτα η εθνική υπόθεση και ύστερα η προλεταριακή. και χωρίς δημοκρατία δε μπορεί να νοηθεί ούτε αυτόνομη ούτε ανεξάρτητη Ουκρανία. Όταν πρόκειται για το προλεταριάτο. Στο πρωτότυπο η τελευταία αυτή φράση είναι γραμμένη και Ουκρανικά).Αμερική. σημαίνει την πιο ξεδιάντροπη προδοσία των συμφερόντων του προλεταριάτου προς όφελος του αστικού εθνικισμού. μα και τα συμφέροντα της δημοκρατίας. σαν φιλισταίος. υπάρχει όμως και ο μεγαλορωσικός πολιτισμός που τον χαρακτηρίζουν τα ονόματα του Τσερνισέφσκι και του Πλεχάνοφ. της συγχώνευσης και της αφομοίωσης του προλεταριάτου δυο εθνών χάρη της πρόσκαιρης επιτυχίας της ουκρανικής εθνικής υπόθεσης. ενώ «η πλειοψηφία βρίσκεται ακόμα κάτω από την επιρροή του ρωσικού πολιτισμού». πάλι σα σύνολο. να . στους Εβραίους κλπ. στο συλλογισμό του Γιουρκέβιτς. ο Ουκρανός μαρξιστής πάντα θα ξεχωρίζει το δεύτερο πολιτισμό και θα πει στους εργάτες του: «Πρέπει οπωσδήποτε να συλλαμβάνουμε με όλες μας τις δυνάμεις. σ. Λιέφ Γιουρκέβιτς φέρνεται σαν αληθινός αστός. είναι συνειδητή από εθνική άποψη. όμως εμείς ξέρουμε πολύ καλά ότι. Ο κ. τόσο πιο πλατιά και πιο γρήγορη θα είναι η ανάπτυξη του καπιταλισμού. Όσο πιο ελεύθερος θα είναι η Ουκρανία και η Μεγαλορωσία. των Γκουτσκόφ και των Στρούνε.

Η «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ – ΕΘΝΙΚΗ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ» Το ζήτημα του συνθήματος του «εθνικού πολιτισμού» έχει τεράστια σημασία για τους μαρξιστές. είναι αστικός εθνικισμός. το θεμελιακό αμάρτημα αυτού του προγράμματος είναι ότι επιδιώκει να καθιερώσει στη ζωή τον πιο ραφιναρισμένο και τον πιο απόλυτο εθνικισμό. με δικαίωμα . Κάθε κήρυγμα χωρισμού των εργατών του ενός έθνους από το άλλο. Αν ο Ουκρανός μαρξιστής αφήσει να τον παρασύρει το εντελώς δικαιολογημένο και φυσιολογικό μίσος του ενάντια στους μεγαλορώσους καταπιεστές ως το σημείο που να μεταφέρει στον προλεταριακό πολιτισμό και στην προλεταριακή υπόθεση των μεγαλορώσων εργατών έστω και ένα μόριο αυτού του μίσους. αλλά και του μαυροεκατονταρχίτικου. Οι μεγαλορώσοι και οι ουκρανοί εργάτες πρέπει να υπερασπίζουν μαζί και – όσο ζουν στα πλαίσια ενός κράτους – με την πιο στενή οργανωτική ενότητα και συγχώνευση τον κοινό ή διεθνικό πολιτισμό του προλεταριακού κινήματος και να δείχνουν απόλυτη ανοχή στο ζήτημα της γλώσσας. αν ξεχάσει έστω και ένα λεπτό το αίτημα της πλέριας ισοτιμίας των ουκρανών ή το δικαίωμά τους για σχηματισμό αυτοτελούς κράτους. 4. μα ακόμα και γιατί ολόκληρο το πρόγραμμα της περιβόητης πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας στηρίζεται σ’ αυτό το σύνθημα. καθώς και όταν πρόκειται να ληφθούν υπόψη οι καθαρά τοπικές ή οι καθαρά εθνικές λεπτομέρειες κατά την προπαγάνδα. γιατί αυτό απαιτούν τα θεμελιακά συμφέροντα και του ουκρανικού και του μεγαλορωσικού εργατικού κινήματος». όχι μόνο του αστικού. όχι μόνο γιατί σε διάκριση από την αστική προπαγάνδα καθορίζει το ιδεολογικό περιεχόμενο όλης της προπαγάνδας μας και της ζύμωσής μας στο εθνικό ζήτημα. με τη φιλολογία του. και κάθε έθνος αποτελεί ένα νομικό σύνολο. Το βασικό. όπου θα γίνεται η προπαγάνδα.. και ο μεγαλορώσος μαρξιστής. έστω και μόνο κάποιο αίσθημα αποξένωσης. Αυτή είναι η υποχρεωτική απαίτηση του μαρξισμού. Η ουσία αυτού του προγράμματος είναι ότι κάθε πολίτης εγγράφεται στο ένα ή το άλλο έθνος. του ενός εθνικού πολιτισμού σαν σύνολο σ’ έναν άλλο τάχα ενιαίο εθνικό πολιτισμό κλπ. ο μαρξιστής αυτός θα κατρακυλήσει έτσι στο βάλτο του αστικού εθνικισμού. κάθε αντιπαράθεση σε ζητήματα που αφορούν το προλεταριάτο. που έχουμε υποχρέωση να τον καταπολεμούμε αμείλικτα. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα κατρακυλήσει στο βάλτο του εθνικισμού. κάθε επίθεση ενάντια στο μαρξιστικό «αφομοιωτισμό». με τον κύκλο των ιδεών του. έναν εθνικισμό εξωθημένο ως τα άκρα.εκμεταλλευόμαστε και να μονιμοποιούμε κάθε δυνατότητα επικοινωνίας με το μεγαλορώσο συνειδητό εργάτη.

με εθνικούς «γραμματείς του κράτους» (υπουργούς). Το προλεταριάτο όμως δεν μπορεί να προχωρήσει στην υποστήριξη του εθνικισμού πέρα απ’ αυτό το σημείο. που ανάγει σε κάτι το απόλυτο. εκλεπτυσμένο και πολιτισμένο. να την κάνουμε καθολική. για τα κυριαρχικά δικαιώματα του λαού. Από εδώ απορρέει η απόλυτη υποχρέωση κάθε μαρξιστή να υπερασπίζεται τον πιο αποφασιστικό και τον πιο συνεπή δημοκρατισμό σ’ όλα τα σημεία του εθνικού ζητήματος. τη συγχώνευση όλων των εθνών σε μια ανώτατη ενότητα που αναπτύσσεται μπρος στα μάτια μας με κάθε βέρστι σιδηροδρομικής γραμμής. Να μην εκμηδενίσουμε τον καπιταλισμό και τα θεμέλιά του. από τα καρκινώματα κλπ. αναγνωρίζει πέρα για πέρα την ιστορική δικαιολόγηση των εθνικών κινημάτων. κρίσεις και καταχρήσεις – αυτή είναι η ιδέα του Προυντόν. Είναι προοδευτικό το ξύπνημα των μαζών από το φεουδαρχικό λήθαργο. Μια τέτοια ιδέα εφαρμοζόμενη στο εθνικό ζήτημα μοιάζει με την ιδέα του Προυντόν εφαρμοζόμενη στον καπιταλισμό. καθαρίζοντάς τον από τη βία και τις αδικίες κλπ. την εμπορευματική παραγωγή. με κάθε ένωση εργατών (διεθνή ως προς την οικονομική της δράση. μα αντίθετα να την «κατοχυρώσουμε νομικά». Όσο μικροαστός είναι ο Προυντόν. και κατόπιν και ως προς τις ιδέες και τις επιδιώξεις της). Ο μαρξισμός είναι ανειρήνευτος με τον εθνικισμό. σε θαύμα θαυμάτων την ανταλλαγή και την εμπορευματική παραγωγή. για τα κυριαρχικά δικαιώματα του έθνους. Ο μαρξισμός προβάλλει στη θέση κάθε εθνικισμού το διεθνισμό. πρέπει να περιορίζεται αυστηρότατα μόνο σε ότι προοδευτικό υπάρχει σ’ αυτά τα κινήματα. κάθε καταπίεσης των εθνών. «καθαρούτσικο». απόλυτη. όσο η θεωρία του ανάγει σε κάτι το απόλυτο.υποχρεωτικής φορολόγησης των μελών του. έτσι που η αναγνώριση αυτή να μην οδηγήσει σε συσκότιση της προλεταριακής συνείδησης από την αστική ιδεολογία. Η αποτίναξη κάθε φεουδαρχικού ζυγού. σε θαύμα θαυμάτων τον αστικό εθνικισμό. μα να καθαρίσουμε αυτά τα θεμέλια από τις καταχρήσεις. με εθνικές βουλές (δίαιτες). που αποβλέπει στη στερέωση του εθνικισμού. «δίκαιη». κάθε προνόμιου ενός από τα έθνη ή μιας από τις γλώσσες αποτελεί . Το καθήκον αυτό βασικά έχει αρνητικό χαρακτήρα. Να μην εκμηδενίσουμε την ανταλλαγή και την ανταλλακτική αξία. παίρνοντας υπόψη του αυτή την κοινωνία. Για να μη μεταβληθεί όμως αυτή η αναγνώριση σε απολογία του εθνικισμού. Ιστορικά η αρχή της εθνικότητας είναι αναπόφευκτη στην αστική κοινωνία και ο μαρξιστής. η πάλη τους ενάντια σε κάθε εθνική καταπίεση. ακόμα και με τον πιο «δίκαιο». τόσο μικροαστική είναι και η θεωρία και το πρόγραμμα της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». χωρίς διακυμάνσεις. με κάθε διεθνές τράστ. γιατί παραπέρα αρχίζει η «θετική» δράση της αστικής τάξης.

Το προλεταριάτο δεν μπορεί να υποστηρίξει καμιά κατοχύρωση του εθνικισμού. παραδείγματα αφομοίωσης εθνών. που το ξεχνούν ολότελα οι μπουντιστές και οι Ουκρανοί εθνικοσοσιαλιστές. Όταν οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες συζητούσαν στο συνέδριό τους του Μπρνό (1899) το σχέδιο της πολιτιστικής – εθνικής αυτονομίας.απόλυτη υποχρέωση του προλεταριάτου σαν δημοκρατικής δύναμης. Η σκέψη αυτή είναι πέρα για πέρα αστική και πέρα για πέρα κάλπικη. Κάθε διαφορετική ενέργεια σημαίνει πέρασμα με το μέρος του αντιδραστικού εθνικιστικού μικροαστισμού. Εδώ υπάρχει ένα σύνορο συχνά πολύ δυσδιάκριτο. εκτός από εκείνη που γίνεται με τη βία ή στηρίζεται σε προνόμια. 2) ότι «θα είχε σαν αποτέλεσμα τη διαιώνιση του σωβινισμού. κάθε τι που κάνει όλο και πιο στενούς τους δεσμούς ανάμεσα στις εθνότητες. υποστηρίζει την πιο πλέρια ελευθερία της καπιταλιστικής κυκλοφορίας και χαιρετίζει κάθε αφομοίωση των εθνών. και από εδώ απορρέει η αποκλειστικότητα του αστικού εθνικισμού και το αδιέξοδο όπου οδηγούν οι εθνικές φαγωμάρες. Το προλεταριάτο όμως όχι μόνο δεν αναλαβαίνει την υποχρέωση να υπερασπίζει την εθνική ανάπτυξη κάθε έθνους. Είναι όμως διδακτικό να σημειώσουμε ότι διατυπώθηκαν δυο επιχειρήματα παρόμοιου χαρακτήρα ενάντια στο πρόγραμμα: 1) ότι θα οδηγούσε στην ενίσχυση του κληρικαλισμού. Αρχή του αστικού εθνικισμού είναι η ανάπτυξη της εθνότητας γενικά. Πάλη ενάντια σε κάθε εθνική καταπίεση – ασφαλώς ναί! Πάλη για κάθε λογής εθνική ανάπτυξη. και στην πιο μικρή ομάδα» (σελ. Η οικονομική ανάπτυξη της καπιταλιστικής κοινωνίας δίνει σ’ όλο τον κόσμο παραδείγματα εθνικών κινημάτων που δεν έφτασαν σε πλήρη ανάπτυξη. αντίθετα υποστηρίζει κάθε τι που βοηθά το σβήσιμο των εθνικών διακρίσεων. το μπάσιμό του και στην πιο μικρή κοινότητα. 92 των επίσημων . παραδείγματα σχηματισμού μεγάλων εθνών από μια σειρά μικρά έθνη ή σε βάρος ορισμένων μικρών εθνών. Η υποβοήθηση όμως του αστικού εθνικισμού πέρα απ’ αυτά τα όρια τα αυστηρά περιορισμένα μέσα σε συγκεκριμένα ιστορικά πλαίσια. ισοδυναμεί με προδοσία του προλεταριάτου και με πέρασμα με το μέρος της αστικής τάξης. δημιουργία στέρεου και μόνιμου φραγμού ανάμεσα σ’ όλα τα έθνη μέσω ενός ιδιαίτερου κρατικού θεσμού – να ποιο είναι το ιδεολογικό βάθρο και το περιεχόμενο της πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας. μα αντίθετα προειδοποιεί τις μάζες για τον κίνδυνο που κλείνουν μέσα τους τέτοιες αυταπάτες. είναι απόλυτο συμφέρον της προλεταριακής ταξικής πάλης. που τη συσκοτίζουν και την ανακόπτουν οι εθνικές φαγωμάρες. δε δόθηκε σχεδόν καμιά προσοχή στη θεωρητική εκτίμηση αυτού του σχεδίου. κάθε τι που οδηγεί στη συγχώνευση των εθνών. το γκρέμισμα των εθνικών φραγμών. για τον «εθνικό πολιτισμό» γενικά – ασφαλώς όχι. Κατοχύρωση του εθνικισμού μέσα σε μια ορισμένη «δίκαια» περιορισμένη σφαίρα. «νομική κατοχύρωση» του εθνικισμού.

πρακτικών του συνεδρίου του Μπρνό στα Γερμανικά. πρώτα απ’ όλα στον οικονομικό και τον πολιτικό τομέα. υπερασπίζοντας την «πολιτιστική. δεύτερο.. που δε συνδέεται με τα εδάφη όπου ζει το ένα ή το άλλο έθνος) ή «πολιτιστικής-εθνικής» αυτονομίας θα σήμαινε μόνο ένα πράγμα: διαίρεση της εκπαίδευσης κατά εθνότητες. Όταν οι μπουντιστές. και η μεταβίβασή της στα έθνη σημαίνει ακριβώς απόπειρα να ξεχωριστεί απ’ την οικονομία. ίσα ίσα η οικονομική και η πολιτική ζωή μιας καπιταλιστικής χώρας επιβάλλει σε κάθε βήμα το σπάσιμο των παράλογων και απαρχαιωμένων εθνικών φραγμών και εθνικών προλήψεων. Μια σοβαρή ταξική πάλη διεξάγεται σε κάθε καπιταλιστική κοινωνία. που να έχουν δικαιοδοσία να λύνουν τα ζητήματα πολιτικής οργάνωσης των εβραίων της Ρωσίας. Το να ξεχωρίζουμε το σχολειό απ’ αυτό τον τομέα είναι. Βάση του προγράμματος του ΣΕΡΠ ήταν το αίτημα της εθνικής αυτονομίας των εβραίων. ΣΕΡΠ (Σοσιαλιστικό εβραϊκό εργατικό κόμμα) – μικροαστική εθνικιστική οργάνωση. ενώ το ξεχώρισμα της εκπαίδευσης κλπ. (σ. έκδοση του εβραϊκού εθνικιστικού κόμματος «Σέρπ». πρώτο. δηλαδή της εκπαίδευσης κλπ. αλλά κατά τάξεις. Δε χωράει αμφιβολία ότι ο «εθνικός πολιτισμός». σ. όπου είναι πιο εύκολος παρά οπουδήποτε αλλού ένας «καθαρός» εθνικός πολιτισμός ή η εθνική καλλιέργεια του κληρικαλισμού και του σωβινισμού. δηλώνουν ότι η νομική κατοχύρωση των εθνών θα καθαρίσει μέσα σ’ αυτά την ταξική πάλη από τις κάθε λογής ξένες αντιλήψεις. ο πιο ιδεολογικός. που συγχωνεύει τα έθνη. Αρκεί να σχηματίσουμε μια σαφή ιδέα της πραγματικής ουσίας του περιβόητου μπουντιστικού σχεδίου. δηλ. Στην πρακτική του εφαρμογή το σχέδιο της «εξωεδαφικής» (έξω από εδάφη. σα να λέμε. Στις μετοχικές εταιρίες κάθονται πλάι πλάι και σμίγουν εντελώς οι καπιταλιστές διαφόρων εθνών. Η «απόσπαση από τη δικαιοδοσία του κράτους» της εκπαίδευσης κλπ. Στη φάμπρικα δουλεύουν μαζί οι εργάτες διαφόρων εθνών. για να . τομέας της κοινωνικής ζωής. και. Υπάρχει και ρωσική μετάφραση. έχουμε να κάνουμε με ένα ολοφάνερο και γελοίο σόφισμα. θα συντελούσε ίσα ίσα να διατηρηθεί. Σε κάθε πραγματικά σοβαρό και κεφαλαιώδες πολιτικό ζήτημα η συγκέντρωση των δυνάμεων δε γίνεται κατά έθνη. να ενταθεί και να ενισχυθεί ο «καθαρός» κληρικαλισμός και ο «καθαρός» αστικός σωβινισμός.εθνική» αυτονομία. βρίσκεται σήμερα σ’ όλες τις χώρες του κόσμου κάτω από την επικρατούσα επιρροή των κλρικοφρόνων και των αστών σωβινιστών. Το ΣΕΡΠ βρισκόταν κοντά στους εσέρους και μαζί τους διεξήγαγε αγώνα ενάντια στο ΣΔΕΚΡ). γιατί το σχολειό (όπως και ο «εθνικός καπιταλισμός γενικά») γιατί δεν μπορεί να αποσπαστεί από την οικονομία και την πολιτική. Ιδρύθηκε το 1906.. καθιέρωση εθνικών συλλόγων στην εκπαίδευση. δηλ. της δημιουργίας εξωεδαφικών εβραϊκών Βουλών (δίαιτες). ανόητη ουτοπία. με τη συνηθισμένη έννοια αυτής της λέξης..

Αυτό. Στην Ανατολική Ευρώπη υπάρχει μια χώρα. όπως θέλετε πέστε τα – σχολειά για τους νέγρους. που δεν την πήραν στα σοβαρά ούτε και οι ίδιοι οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες. Πουρισκέβιτς να ζουν σε κατάσταση χειρότερη κι από τους νέγρους. Στην Αυστρία η πολιτιστική-εθνική αυτονομία έμεινε σε σημαντικό βαθμό μια φιλολογική επινόηση. για να μη μιλήσουμε απ’ την άποψη της ταξικής πάλης του προλεταριάτου για το σοσιαλισμό. Ένα μόνο παράδειγμα και ένα μόνο σχέδιο «εθνικοποίησης» της εκπαίδευσης θα μας εξηγήσουν παραστατικά ποια είναι η ουσία του ζητήματος. που απελπίστηκαν ότι θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί η συνεπής δημοκρατία και να σταματήσει η εθνική φαγωμάρα και σοφίστηκαν κάποιες γιάλες για τα έθνη σ’ ότι αφορά την εκπαίδευση. σ. είναι ένα μοναδικό παράδειγμα «εθνικοποίησης» της εκπαίδευσης στην πράξη. Στις Ενωμένες Πολιτείες της Βόρειας Αμερικής διατηρείται ως τα σήμερα σε όλους τους τομείς της ζωής ο χωρισμός των πολιτειών σε βόρειες και νότιες. Έτσι λοιπόν. ώστε να μην τρώγονται αναμεταξύ τους για τη μοιρασιά των σχολειών… μα «να συγκροτηθούν σύμφωνα με το νόμο» για την αιώνια φαγωμάρα του ενός «εθνικού πολιτισμού» με τον άλλο. θαρρώ. Ευτυχώς είναι ζήτημα αν θα πραγματοποιηθεί η αντιδραστική αυτή ουτοπία. όπως και η ουτοπία των αυστριακών μικροαστών. οικονομική τους καταπίεση. Στη χώρα αυτή είδε τελευταία το φως ένα υπουργικό σχέδιο εθνικοποίησης του εβραϊκού σχολείου. Σε μια σειρά πόλεις έγιναν διαδηλώσεις διαμαρτυρίας των εργατών. Οι πρώτες έχουν τις περισσότερες παραδόσεις ελευθερίας και πάλης ενάντια στους δουλοκτήτες. πολιτική τους ταπείνωση (44% αγράμματοι μέσα στους νέγρους και 6% στους λευκούς) κλπ. τις περισσότερες παραδόσεις δουλείας. οι δεύτερες. Στη Ρωσία όμως την . Ο Μπέιλις αθωώθηκε από το δικαστήριο). Με τη σκηνοθετημένη αυτή δίκη η τσαρική κυβέρνηση επιδίωκε να ανάψει τον αντισημιτισμό και να προκαλέσει πογκρόμ των εβραίων με σκοπό να αποσπάσει την προσοχή των μαζών από το επαναστατικό κίνημα που φούντωνε μέσα στη χώρα.καταλάβουμε όλο τον αντιδραστικό του χαρακτήρα ακόμα και από την άποψη της δημοκρατίας. Η δίκη προκάλεσε μεγάλη αναταραχή της κοινής γνώμης. στις Βόρειες πολιτείες οι νέγροι σπουδάζουν μαζί με τους λευκούς στα ίδια σχολειά. και όπου οι εβραίοι έχουν καταδικαστεί από τους νέγρους κ. Στο Νότο υπάρχουν ιδιαίτερα – «εθνικά» ή φυλετικά. υπολείμματα διωγμού των νέγρων. όπου ως τα σήμερα μπορούν να συμβαίνουν πράγματα σαν την υπόθεση Μπέϊλις (σ. Υπόθεση Μπέιλις – προβοκατόρικη δίκη που οργανώθηκε απ’ την τσαρική κυβέρνηση το 1913 στο Κίεβο ενάντια στον εβραίο Μπέιλις που του απόδωσαν την ψεύτικη κατηγορία ότι για να εκτελέσει το τυπικό της θρησκευτικής λατρείας σκότωσε το χριστιανάκι Γιουστσίνσκι (στην πραγματικότητα η δολοφονία είχε οργανωθεί από μαυροεκατονταρχίτες).

όπως ακριβώς και οι ρώσοι μπερνστάϊνικοί (Στρούβε.P. Μάνιν. Λιεφ Γιουρκέβιτς παραθέτει στο «Ντζβίν» (1913. Στη Ρωσία λοιπόν και ίσα-ίσα στους εβραίους όλα τα αστικά κόμματα – και το φερέφωνό τους. παραλείποντας τη λέξη «μπουντιστές» και αντικατασταίνοντας τις λέξεις: «πολιτιστική-εθνική αυτονομία» με τις λέξεις «τα εθνικά δικαιώματα». Λιεφ Γιουρκέβιτς δεν είναι μόνο εθνικιστής. Μπερντιάγεφ και ΣΙΑ) ξεσκέπασαν με τη γοργή εξέλιξή τους από το μαρξισμό στο φιλελευθερισμό το πραγματικό ιδεολογικό περιεχόμενο της γερμανικής μπερνσταϊνιάδας. δεν είναι μόνο καταπληκτικά αστοιχείωτος στην ιστορία και το πρόγραμμα της σοσιαλδημοκρατίας. Τουγκάν-Μπαρανόφσκι. ο κ. ο κυριότερος θεωρητικός εκπρόσωπος της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». όπως λογουχάρη οι μπουντιστές. Τα αστικά όμως κόμματα των εβραίων στην πιο . οπορτουνιστικά στοιχεία διαφόρων εθνών.S. τον ξεσκέπασε πέρα για πέρα ο Ν. Όταν ένας από τους μπουντιστές. 92) τη φράση του Ν. «Προσβεστσένιγε» τεύχος 3). τότε δε μας μένει παρά να σηκώσουμε τα χέρια!!! Ο κ.υιοθέτησαν στο πρόγραμμά τους όλα τα αστικά κόμματα των εβραίων και μερικά μικροαστικά. Ούτε οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες. Είναι ευνόητο γιατί οι μπουντιστές αρνούνται συχνά με ασυνήθιστο πάθος το γεγονός ότι όλα τα αστικά κόμματα των εβραίων υιοθέτησαν την «πολιτιστική-αυτονομία». δοκίμασε στην εφημερίδα «Λούτς» να το αρνηθεί ξανά. μα και γνήσιος πλαστογράφος περικοπών προς όφελος του Μπουντ. ούτε οι σοσιαλδημοκράτες της Ρωσίας υιοθέτησαν στο πρόγραμμά τους την «πολιτιστική-εθνική» αυτονομία. οι λικβινταριστές του Καυκάσου και η συνδιάσκεψη των εθνικών κομμάτων της Ρωσίας που ακολουθούν αριστερή. σελ. (Η συνδιάσκεψη αυτή – ας το σημειώσουμε σε παρένθεση – συνήλθε το 1907 και οι αποφάσεις της ψηφίστηκαν με αποχή των ρώσων σοσιαλεπαναστατών και των πολωνών σοσιαλπατριωτών. Σκόπ από το «Προσβεστσένιγε» (τεύχος 3. (σ. Τι σημαίνει αυτό. (βλ. ναρόντνικη κατεύθυνση. Στην Αυστρία ακριβώς ο Ότο Μπάουερ. Όταν όμως ο κ. σ. το Μπουντ –υιοθέτησαν αυτό το πρόγραμμα. Η αποχή είναι ένας εξαιρετικά χαρακτηριστικός τρόπος αντιμετώπισης απ’ τους εσέρους και τους οπαδούς του Πε-Πε-ές ενός σοβαρότατου ζητήματος αρχής στον τομέα του εθνικού προγράμματος. Δεν πάνε καλά οι δουλειές του Μπουντ και των κυρίων Γιουρκέβιτς!»). για να αποδείξει ότι είναι αδύνατο να προταθεί ένα τέτοιο πρόγραμμα για τους εβραίους. 78): «Οι μπουντιστές – μαζί με όλα τα αστικά εβραϊκά κόμματα και ομάδες – υπερασπίζονται από καιρό την πολιτιστική-εθνική αυτονομία» και διαστρεβλώνει την περικοπή αυτή. Αυτό σημαίνει ότι η ιστορία ξεσκέπασε με την πολιτική πείρα ενός άλλου κράτους τον παραλογισμό της επινόησης του Μπάουερ. αφιέρωσε ένα ειδικό κεφάλαιο στο βιβλίο του. Σκοπ. τεύχος 7-8. σελ. Το γεγονός αυτό ξεσκεπάζει πάρα πολύ έκδηλα τον πραγματικό ρόλο του Μπουντ. του P.

5. Η 3η παράγραφος του προγράμματος που εγκρίθηκε λέει: «Οι αυτοδιοικούμενες περιοχές ενός και του ίδιου έθνους σχηματίζουν μαζί μια ενιαία εθνική ένωση που λύνει εντελώς αυτόνομα τις εθνικές υποθέσεις». από τις διάφορες περιοχές και τάξεις της Ρωσίας και τη συγκρότησή τους σε ενιαία γερμανική εθνική ένωση μπορούν να ασχολούνται οι παπάδες. Η κοινότητα των γερμανών αποίκων στο κυβερνείο του Σαράτοφ. Μια και υποχρεωθήκαμε να θίξουμε το αυστριακό πρόγραμμα σχετικά με το εθνικό ζήτημα. Στο Συνέδριο του Μπρνό είχε υποβληθεί ένα καθαρό πρόγραμμα «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». 1913.. Είναι ολοφάνερο ότι οι σοσιαλδημοκράτες δεν μπορούν να ζητούν παρόμοια πράγματα και να στηρίζουν μια τέτοια ένωση. αποτελεί αυτόνομη ομάδα. δηλ. εκτός από τους σοσιαλδημοκράτες. δεν μπορούμε να μην αποκαταστήσουμε μιαν αλήθεια που συχνά τη διαστρεβλώνουν οι μπουντιστές. την υιοθέτησαν. μαζί και των ενώσεων οποιονδήποτε κοινοτήτων οποιασδήποτε εθνότητας σ’ένα δοσμένο κράτος. Στο άρθρο μου που δημοσιεύθηκε στη «Σέβερναγια . συν ο γερμανικός συνοικισμός έξω από την Πετρούπολη κλπ. άνθρωπος με επιρροή.. αν και εννοείται δεν αρνούνται καθόλου την ελευθερία των κάθε λογής ενώσεων. άσχετα απ’ το έδαφος που κατοικούν τα μέλη του. Όμως με το ξεχώρισμα με κρατικό νόμο των γερμανών κλπ. το πρόγραμμα που δεν δημιουργεί κανενός είδους εθνικές ομάδες «άσχετα από το έδαφος που κατοικούν τα μέλη του έθνους». για να μπάσουν με ραφιναρισμένη μορφή τις ιδέες του αστικού εθνικισμού στο εργατικό περιβάλλον. Η ΙΣΟΤΙΜΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ Η πιο διαδομένη μέθοδος των οπορτουνιστών της Ρωσίας κατά τη συζήτηση του εθνικού ζητήματος είναι να επικαλούνται το παράδειγμα της Αυστρίας. σελ. μα και ο Ελενμπόγκεν. οι αστοί. Όμως το απόσυραν. γιατί δεν πήρε ούτε μια ψήφο. σχηματίζουν μια «ενιαία εθνική ένωση» των γερμανών της Ρωσίας. Το πρόγραμμα αυτό δεν το υποστήριξε μόνο ο Κρίσταν. 28). Το γεγονός αυτό μιλάει μόνο του. Ήταν το πρόγραμμα της σοσιαλδημοκρατίας των νότιων σλάβων που η παράγραφός του λέει: «Κάθε λαός που ζει στην Αυστρία. οι μικροαστοί κι όποιος άλλος θέλετε. «Προσβεστσένιγε». συν το προάστιο των γερμανών εργατών της Ρήγας ή του Λοτζ. (βλ. Εγκρίθηκε το εδαφικό πρόγραμμα. τεύχος 4. Ας το εξηγήσουμε με ένα παράδειγμα. που διαχειρίζεται εντελώς ανεξάρτητα όλες τις εθνικές (γλωσσικές και πολιτιστικές) υποθέσεις της».καθυστερημένη χώρα. Είναι φανερό πως κι αυτό το συμβιβαστικό πρόγραμμα δεν είναι σωστό. καθώς και μια σειρά μικροαστικές δήθεν σοσιαλιστικές ομάδες.

Η ιδιομορφία της Ελβετίας βρίσκεται στην ιστορία της. τεύχος 10. ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες. Η ιδιομορφία της Ρωσίας βρίσκεται στην πρωτοείδωτη για την εποχή των αστικών επαναστάσεων δύναμη του προλεταριάτου και στη φοβερή γενική καθυστέρηση της χώρας. η κατανομή του πληθυσμού που μιλά διαφορετικές γλώσσες είναι εξαιρετικά πρωτότυπη κλπ. ανάμεσα σ’ άλλα. σ. πρωτότυπες. Μα τι σχέση έχουν όλα αυτά. Ο Κάουτσκι. βλέπετε. που προσπαθούν να το αναιρέσουν ή να μειώσουν τη σημασία του. Φυσικά στην Ελβετία μόνο οι ιδιαίτερες. ιστορικές και βιοτικές συνθήκες είναι εκείνες που εξασφάλισαν περισσότερο δημοκρατισμό απ’ ότι στις περισσότερες γειτονικές της ευρωπαϊκές χώρες. Σαν απόδειξη αναφέρω. Σ’ όλο τον κόσμο αποτελούν στις σύγχρονες συνθήκες εξαίρεση οι χώρες εκείνες. Εν πάση περιπτώσει δεν παραμένει μήπως αναμφισβήτητο και αδιαφιλονίκητο το γεγονός ότι στις συνθήκες του καπιταλισμού η εθνική ειρήνη έχει πραγματοποιηθεί (εφόσον γενικά είναι πραγματοποιήσιμη) αποκλειστικά και μόνο στις χώρες του συνεπούς δημοκρατισμού. Όλα αυτά δεν είναι τίποτε άλλο παρά απόπειρες υπεκφυγής από την ουσία της συζήτησης. και την Ελβετία. σελ. στον τόμο 20. στις γεωγραφικές και τις άλλες συνθήκες της. 96-98) και που έγινε ο στόχος των οπορτουνιστών (του κ. κλπ. υπάρχει εντελώς ιδιαίτερη αποκέντρωση. Σεμκόφσκι στη «Νόβαγια Ραμπότσαγια Γκαζέτα» και του κ. Λίμπμαν στην «Τσάϊτ»). («Προσβεστσένιγε». σελ. όταν πρόκειται για ένα πρότυπο που πρέπει να το μιμηθούμε. εφ’ όσον γενικά είναι δυνατή η λύση του στον κόσμο του καπιταλισμού. Στην Ελβετία. Όμως άλλο τόσο αποτελούν εξαίρεση (ή καθυστέρηση – προσθέτει ο Κάουτσκι) και η Αυστρία και η Ρωσία.Πράβντα». Το παράδειγμα αυτό της Ελβετίας δεν αρέσει στους δυο παραπάνω οπορτουνιστές. υποστηρίζω ότι υπάρχει μια μόνο λύση του εθνικού ζητήματος. ιδιαίτερη ιστορία. .. όπου ο άλφα ή ο βήτα θεσμός έχει πραγματοποιηθεί πάνω σε συνεπείς δημοκρατικές αρχές. λέει. Βλ. (σ. Εμείς επεξεργαζόμαστε ένα εθνικό πρόγραμμα ξεκινώντας απ’ την άποψη του προλεταριάτου. 4-7). Από πότε όμως μας συστήνουν να παίρνουμε για πρότυπο τα χειρότερα παραδείγματα αντί τα καλύτερα. Μήπως αυτό μας εμποδίζει να υποστηρίζουμε στο πρόγραμμά μας τον συνεπή δημοκρατισμό σ’ όλους τους θεσμούς. με την απειλή κάθε λογής μειονεκτημάτων και ηττών. είπε ότι η Ελβετία αποτελεί εξαίρεση. που προκαλεί αντικειμενικά την ανάγκη μιας εξαιρετικά γοργής και αποφασιστικής κίνησης προς τα μπρος. και η λύση αυτή είναι ο συνεπής δημοκρατισμός. Φυσικά η Ελβετία αποτελεί εξαίρεση με την έννοια ότι δεν είναι ενιαίο εθνικό κράτος.

Στα καντόνια Γκραουμπιούντεν και Βάλις (το καθένα έχει λίγο παραπάνω από εκατό χιλιάδες κατοίκους) και οι δυο διάλεκτες είναι απόλυτα ισότιμες. Ρενέ Ανρί: «Η Ελβετία και το ζήτημα των γλωσσών. Στο στρατό. Έντ Μπλόχερ: «Οι εθνότητες στην Ελβετία». Αυτό σημαίνει ότι η εποχή της μεγάλης γαλλικής επανάστασης. Βέρνη. σύμφωνα με την απογραφή του 1900. 1910). στα 1797-1803». τις μιλούν στην Ελβετία 38. Ακόμα και η λέξη αυτή (εθνικό ζήτημα) είναι άγνωστη λέξη εδώ»… «Στην Ελβετία η πάλη των εθνοτήτων ανήκει στο μακρινό παρελθόν. όταν υπάρχει συνεπής (πάλι σχετικά) δημοκρατισμός όλου του κράτους. ανάμεσα στ’ άλλα. σ. Σεμκόφσκι. γιατί οι καντέτοι αντιγράφουν πάντα τα χειρότερα και όχι τα καλύτερα ευρωπαϊκά συντάγματα. κήρυγμα αληθινά επιζήμιο. (σ. Η πείρα όμως της Ελβετίας δείχνει ότι είναι δυνατή και πραγματοποιήθηκε στην πράξη η εξασφάλιση της πιο μεγάλης (σχετικά) εθνικής ειρήνης. που δεν έχουν δοκιμαστεί πουθενά ακόμα στον κόσμο (και δεν έχουν γίνει ακόμα αποδεκτές ούτε από τους ίδιους τους αυστριακούς). Γεννιέται το ερώτημα: πρέπει να προπαγανδίζουμε και να υποστηρίζουμε αυτή τη ζωντανή πείρα μιας προχωρημένης χώρας ή να δανειζόμαστε από τους αυστριακούς επινοήσει σαν την «εξωεδαφική αυτονομία». Λϊμπμαν και οι άλλοι οπορτουνιστές να ισχυριστούν ότι αυτή η «αποκλειστικά ελβετική» λύσει δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιοδήποτε νομό είτε και μέρος νομού της Ρωσίας. που έδωσε την πιο δημοκρατική λύση στα άμεσα προβλήματα του περάσματος από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό. και το εθνικό ζήτημα. τα νομοσχέδια όμως που υποβάλλονται σε δημοψήφισμα δημοσιεύονται σε πέντε γλώσσες. (σ. εκτός από τις τρεις επίσημες και σε δυο «ρωμανικές» διάλεκτες. Τις δύο αυτές διάλεκτες. σ.Και μια που αυτό είναι αναμφισβήτητο.000 κατοίκους υπάρχουν δυο διάλεκτες σαράντα χιλιάδων πολιτών.443. λίγο παραπάνω από τον ένα στους εκατό.651 κάτοικοι σε σύνολο 3. Στην Ελβετία υπάρχουν τρεις επίσημες γλώσσες του κράτους. 1907). Βλ.375. η επιμονή των οπορτουνιστών να μας παραπέμπουν στην Αυστρία αντί στην Ελβετία παραμένει μέθοδος ολότελα καντέτικη. δηλ. Το κήρυγμα αυτής της επινόησης είναι κήρυγμα διαίρεσης της εκπαίδευσης κατά εθνότητας. δηλ. όπου μόνο σε 200. Κι ας δοκιμάζουν τώρα οι κ. κατόρθωσε στο πέρασμά της να «λύσει». που θέλουν να απολαβαίνουν στον τόπο τους πλέρια ισοτιμία στο ζήτημα της γλώσσας! . δηλ. στους αξιωματικούς και τους υπαξιωματικούς «παραχωρείται η πιο πλατιά ελευθερία να απευθύνονται στους στρατιώτες στη μητρική τους γλώσσα». «Στην Ελβετία – λένε οι άνθρωποι που μελέτησαν αυτό το ζήτημα – δεν υπάρχει εθνικό ζήτημα με την έννοια που έχει η λέξη στην Ανατολική Ευρώπη. Βερολίνο.

έχουν ένα γενικό σχολικό πρόγραμμα που διεκδικεί λογουχάρη να υπάρχει οπωσδήποτε λαϊκό σχολειό. Αντίθετα. αγαπητέ εθνικοσοσιαλιστή. σχολειά στη μητρική της γλώσσα. Ο κ. η αρχή «να αποσπαστεί η εκπαίδευση από τη δικαιοδοσία του κράτους» και να μεταβιβαστεί στα έθνη σημαίνει ότι εμείς. Η απόφαση αυτή απαιτεί «να συμπεριληφθεί στο σύνταγμα ένας βασικός νόμος που να θεωρεί άκυρο κάθε προνόμιο ενός μόνο έθνους και κάθε παραβίαση των δικαιωμάτων της εθνικής μειονότητας». Λίκπμαν θέλει να βγάλει σαν συμπέρασμα απ’ αυτά τα ερωτήματα την ανάγκη ενός «θετικού» εθνικού προγράμματος. Λίμπμαν κάνει απόπειρα να γελοιοποιήσει αυτή τη διατύπωση ρωτώντας: «Και που μπορεί να ξέρει κανείς ποια είναι τα δικαιώματα της εθνικής μειονότητας. υποχώρηση απ’ αυτό το γενικό πρόγραμμα (όσο για τη συμπλήρωσή του με οποιαδήποτε «τοπικά» μαθήματα. για να έχει το δικαίωμα να διαθέτει δικούς της δικαστές. το δικαίωμα να ξοδεύουν τα λεπτά του λαού για τα κληρικαλιστικά σχολειά! Ο κ.. χωρίς να το καταλαβαίνει ο . παρά τις αγαθές προθέσεις ορισμένων ατόμων και ομάδων. Λίμπμαν. Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η εθνική μειονότητα. σ’ ένα δημοκρατικό κράτος. αυτό καθορίζεται με απόφαση του τοπικού πληθυσμού). Αντίθετα. Στην πραγματικότητα όμως τα ερωτήματα αυτά δείχνουν παραστατικά τι αντιδραστικά πράγματα προσπαθεί να μας πασάρει ο μπουντιστής μας με το πρόσχημα της συζήτησης τάχατες για μικροζητήματα και λεπτομέρειες. Συμπεριλαβαίνεται άραγε. δημόσιους υπαλλήλους. σ’ αυτά τα δικαιώματα και το δικαίωμα να έχει «δικό της πρόγραμμα» στα εθνικά σχολειά. διαιρεί τα έθνη και προσεγγίζει στην πράξη τους εργάτες ενός έθνους με την αστική του τάξη (αποδοχή αυτής της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας» απ’ όλα τα αστικά κόμματα των εβραίων). γλώσσες κλπ. Ο κ. Στο άρθρο μου που δημοσιεύθηκε στη «Σέβερναγια Πράβντα» η αρχή αυτή διατυπώθηκε με τον ίδιο σχεδόν τρόπο που διατυπώθηκε αργότερα στην επίσημη και πιο ακριβολογημένη απόφαση της σύσκεψης των μαρξιστών. «Να έχει δικό της πρόγραμμα» στο δικό της εθνικό σχολειό!..Το κήρυγμα της πλέριας ισοτιμίας των εθνών και των γλωσσών κάνει να ξεχωρίζουν σε κάθε έθνος μόνο τα συνεπή δημοκρατικά στοιχεία (δηλαδή μόνο οι προλετάριοι) και τα ενώνει με βάση όχι την εθνικότητα. δίνουμε στα «έθνη» μέσα στο δικό μας. το δημοκρατικό κράτος. Οι μαρξιστές. αλλά τον πόθο τους για βαθιές και σοβαρές βελτιώσεις του γενικού κρατικού καθεστώτος. Με την αρχή της πλέριας ισοτιμίας συνδέεται αδιάρρηκτα η εξασφάλιση των δικαιωμάτων της εθνικής μειονότητας. λέει. οι εργάτες. το κήρυγμα της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». Από την άποψη των μαρξιστών δεν επιτρέπεται ποτέ και πουθενά..».

ο κάθε πολίτης θα μπορούσε να ζητήσει την ακύρωση μιας διαταγής.076 μαθητές. υπήρχαν στα δημοτικά σχολειά του υπουργείου Δημόσιας «εκπαίδευσης» 48. που δεν θα επέτρεπε λογουχάρη να προσληφθούν με έξοδα του δημοσίου ιδιαίτεροι δάσκαλοι της εβραϊκής γλώσσας. Εν πάση περιπτώσει δεν είναι καθόλου αδύνατο να ικανοποιηθούν όλες οι λογικές και δίκαιες επιθυμίες των εθνικών μειονοτήτων με βάση την αρχή της ισοτιμίας και κανείς δεν θα πει ότι η προπαγάνδα της ισοτιμίας . σε ποια ακριβώς μειονότητα και ποια ακριβώς δικαιώματα πρέπει να εξασφαλίσει. Ακόμα ανάμεσα στους μαθητές υπήρχαν: 2 ρουμάνοι. λιγότερο από το ένα στα εκατό. 3 αρμένηδες κλπ. Ας πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα για να εξηγήσουμε το ζήτημα στο μπουντιστή. των ρουμάνων ακόμα και σε ένα μόνο παιδί γεωργιανού. Στην Πετρούπολη. σύμφωνα με τον οποίο θα θεωρούνταν άκυρο κάθε μέτρο που παραβιάζει τα δικαιώματα της μειονότητας. Κι όμως.. της εβραϊκής ιστορίας κλπ. Το πρόγραμμα καθορίζει μόνο τις βασικές αρχές. Μου φαίνεται πως ακόμα και οι ειδικοί στις «λεπτολογίες» του εθνικού ζητήματος σαν τους μπουντιστές δεν θα τα καταφέρουν να καταρτίσουν ένα τέτοιο πρόγραμμα. 1 γεωργιανός. κάθε λογικός άνθρωπος καταλαβαίνει ότι είναι άτοπο και αδύνατο να καθορίζονται στο πρόγραμμα οι λεπτομέρειες. Και η αρχή αυτή είναι: απαγόρευση κάθε εθνικού προνομίου και κάθε εθνικής ανισοτιμίας. των αρμένηδων. μας έδειξε παραστατικά τον αντιδραστικό χαρακτήρα της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας»! «Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η εθνική μειονότητα. (Και η Πετρούπολη.». το πολυαγαπημένο πρόγραμμα των μπουντιστών: το πρόγραμμα αυτό λέει (ακόμα πιο σύντομα και με λιγότερη ακόμα σαφήνεια από το δικό μας): . ή να παραχωρηθεί ένα δημόσιο κτίριο όπου να γίνονται μαθήματα στα παιδιά των εβραίων. Αυτό δεν το καθορίζει ούτε το αυστριακό πρόγραμμα. σύμφωνα με τα στοιχεία της σχολικής απογραφής της 18 του Γενάρη 1911. Είναι δυνατόν άραγε να καταρτιστεί ένα «θετικό» εθνικό πρόγραμμα τέτοιο που να περιλάβει αυτή την ποικιλία σχέσεων και συνθηκών. δηλ. Στην προκειμένη περίπτωση η βασική αρχή υπονοείται στο πρόγραμμα των αυστριακών και εκφράζεται ανοιχτά στην απόφαση της τελευταίας σύσκεψης των μαρξιστών της Ρωσίας. Γιατί λοιπόν δεν ζήτησε κανείς το λόγο από τους αυστριακούς σοσιαλδημοκράτες και δε ρώτησε τι λογής θα είναι αυτός ο νόμος. Απ’ αυτούς οι 396 ήταν εβραίοι. Γιατί.ίδιος. είναι κάθε άλλο παρά η πιο «παρδαλή» από εθνική άποψη πόλη της Ρωσίας). αν υπήρχε στο σύνταγμα του κράτους ένας βασικός νόμος. εννοείται.«Το δικαίωμα των εθνικών μειονοτήτων προστατεύεται με ειδικό νόμο που πρέπει να εκδοθεί από την αυτοκρατορική βουλή» (4 του προγράμματος του Μπρνό).

την περιοχή της Βαλτικής. Απεναντίας. οι κοινότητες κλπ. Ι. όπως είναι ευνόητο. για 1. το συνειδητό προλεταριάτο θα υποστηρίζει πάντα ένα πιο μεγάλο κράτος. ΣΥΓΚΕΝΤΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Ο κ. Όμως. ο Β. Γιατί έφερα το παράδειγμα της Ελβετίας. Λίμπμαν επαναλαμβάνει και μία από τις πιο συχνές (και τις πιο λαθεμένες) αντιρρήσεις (ή σκεπτικιστικές παρατηρήσεις) που διατυπώνονται συνήθως ενάντια στο μαρξιστικό εθνικό πρόγραμμα και που γι’ αυτό αξίζει τον κόπο να τις αναλύσουμε. Επίσης εξήγησα με την ίδια ακρίβεια και ότι το πρόβλημα της προστασίας των δικαιωμάτων της εανικής μειονότητας μπορεί να λυθεί μόνο με την έκδοση ενός παγκρατικού νόμου μέσα σ’ ένα συνεπές δημοκρατικό κράτος. Οι μαρξιστές. την Πολωνία. Απεναντίας. 6. η προπαγάνδα λογουχάρη για ιδιαίτερο εβραϊκό σχολειό για τα παιδιά των εβραίων στην Πετρούπολη θα ήταν οπωσδήποτε επιζήμια και η δημιουργία εθνικών σχολειών για κάθε εθνική επιζήμια και η δημιουργία εθνικών σχολειών για κάθε εθνική μειονότητα. τα ζέμστβο. 2. τη Βολινία. το εξήγησα παραπάνω. η προπαγάνδα για το χωρισμό της εκπαίδευσης κατά τα έθνη. έφερε σαν παράδειγμα την Ελβετία». Στην περικοπή όμως που παραθέσαμε ο κ. τηρεί εχθρική στάση απέναντι σε μια τέτοια ομοσπονδιακή κρατική συγκρότηση και απέναντι στην απεριόριστη αποκέντρωση που υπάρχει στην Ομοσπονδία της Ελβετίας. τη νότια Ρωσία κλπ. οι δήμοι των πόλεων. Ι. Λίμπμαν γράφει στις αντιρρήσεις του: «Πάρτε στη χώρα μας τη Λιθουανία. όπως είναι γνωστό. θα βρεθούν παντού στις διάφορες περιοχές (κυρίως στις κοινότητες των πόλεων) διάφορες εθνότητες που κατοικούν μαζί. Και γεννιέται το ερώτημα: γιατί ο Β. κρατούν εχθρική στάση απέναντι στην ομοσπονδία και την αποκέντρωση. Ακόμα είναι αδύνατο να καθοριστεί σ’ ένα οποιοδήποτε γενικό νόμο του κράτους τι λογής πρέπει να είναι η εθνική μειονότητα για να έχει το δικαίωμα να διαθέτει ιδιαίτερα σχολειά ή ιδιαίτερους δασκάλους για τη συμπληρωματική ύλη διδασκαλίας κλπ. Στην περίπτωση που οι υπόλοιποι όροι θα είναι ίσοι. Θα βρείτε παντού ανάμικτο τον πληθυσμό. και ο δημοκρατισμός είναι ακριβώς εκείνος που παραδίνει την εθνική μειονότητα στα χέρια της εθνικής πλειονότητας. εντελώς αδύνατη. για τον απλούστατο λόγο ότι ο καπιταλισμός απαιτεί για την ανάπτυξή του όσο το δυνατό πιο μεγάλα και όσο το δυνατό πιο συγκεντρωτικά κράτη. Θα πολεμά πάντα το μεσαιωνικό τοπικισμό και θα χαιρετίζει πάντα την όσο το δυνατό πιο . Δεν υπάρχει ούτε μια πόλη χωρίς μεγάλη εθνική μειονότητα. το οποίο να μην απομακρύνεται από την αρχή της ισοτιμίας.είναι επιζήμια. το γενικό νόμο του κράτους για την ισοτιμία μπορούν πολύ καλά να τον επεξεργαστούν λεπτομερειακά και να τον αναπτύξουν σε ειδικά διατάγματα και αποφάσεις που θα εκδώσουν οι δίαιτες των περιοχών. 3 παιδιά. Όσο πλατιά κι αν εφαρμοστεί η αποκέντρωση.

που τις διακρίνουν ιδιαίτερες οικονομικές και βιοτικές συνθήκες.στενή οικονομική ένωση μεγάλων εδαφών. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ στο μακροσκελές άρθρο της: «Το εθνικό ζήτημα και η αυτονομία» (σ. Ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός όχι μόνο δεν αποκλείει την τοπική αυτοδιοίκηση με αυτονομία των περιοχών. Έβγαινε στην Πετρούπολη από το 1866 έως την άνοιξη του 1918. Π. όπου μόνο μπορεί να ενωθεί η αστική τάξη καταστρέφοντας όλους τους παλιούς. δημιούργησαν τέτοια σύγχυση στο ζήτημα. μικροεθνικούς. που χρειάζεται κάθε τόσο να αφιερώνει κανείς χρόνο για να το ξεδιαλύνει. Το περιοδικό εξέφραζε τις απόψεις της φιλελεύθερης ρωσικής αστικής τάξης. Όσο όμως τα διάφορα έθνη θα αποτελούν ένα ενιαίο κράτος. Το μεγάλο συγκεντρωτικό κράτος είναι ένα τεράστιο ιστορικό βήμα από το μεσαιωνικό κατατεμαχισμό προς τη μελλοντική σοσιαλιστική ενότητα όλου του κόσμου και δεν υπάρχει ούτε μπορεί να υπάρξει δρόμος προς το σοσιαλισμό που να μην περνά μέσα από ένα τέτοιο κράτος (που συνδέεται αδιάρρηκτα με τον καπιταλισμό). στενά τοπικούς. θα μιλήσουμε ιδιαίτερα. μια τέτοια όμως σύγχυση είναι απόλυτα απαράδεκτη για ένα μαρξιστή. 1908 ka 1909. Από τις . Przeglad Socjaldemokratyczny. θρησκευτικούς. Ο ευκολότερος τρόπος για να το εξηγήσουμε είναι να πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. εκφραστής της ιδεολογίας του ουκρανικού αστικού εθνικοφιλελευθερισμού). οι μαρξιστές σε καμιά περίπτωση δεν θα προπαγανδίζουν ούτε την αρχή της ομοσπονδίας ούτε την αποκέντρωση. Απ’ αυτή την άποψη οι κάθε λογής μικροαστικές γενικά και εθνικιστικές μικροαστικές αντιλήψεις (μαζί και του μακαρίτη Ντραγκομάνοφ) (σ. όπου μπορεί να αναπτυχθεί πλατιά η πάλη του προλεταριάτου ενάντια στην αστική τάξη. Σχετικά με το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών. Krakow. και άλλους φραγμούς – και μαζί με την αστική τάξη να ενωθεί και ο αναπόφευκτος αντίποδάς της. Στη χώρα μας μπερδεύουν συνεχώς το συγκεντρωτισμό με την αυθαιρεσία και τη γραφειοκρατία. σελ. συγκεντρωμένα κρατικά και ενωμένα κρατικά. Ντραγκομάνοφ. Η ιστορία της Ρωσίας ήταν φυσικό να γεννήσει μια τέτοια σύγχυση.. Βλ. (σ. τόμο 20. Θα ήταν όμως απαράδεκτο να ξεχνάμε πως υπερασπίζοντας το συγκεντρωτισμό υπερασπίζουμε ένα συγκεντρωτισμό αποκλειστικά δημοκρατικό. σ. Μ. μα απεναντίας απαιτεί επιτακτικά και το ένα και το άλλο. τον αποχωρισμό και το σχηματισμού αυτοτελούς εθνικού κράτους. σ. ιδιαίτερη εθνική εθνική σύνθεση του πληθυσμού κλπ. 395-459).{«Αγγελιοφόρος της Ευρώπης»} – μηνιάτικο περιοδικό. μεσαιωνικούς. δηλ. σ. (1841 – 1895) – Ουκρανός ιστορικός και δημοσιολόγος. ταξικά προνομιακούς. Η πλατιά και γοργή ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων απ’ τον καπιταλισμό απαιτεί μεγάλα εδάφη. η τάξη των προλετάριων.

όχι μόνο δεν υπονομεύεται από μια τέτοια (τοπική και περιοχική) αυτονομία. 376) κλπ. η νομοθεσία για την προστασία της εργασίας.αρχές της τελευταίας δεκαετίας του περασμένου αιώνα έκανε συστηματική πάλη ενάντια στο μαρξισμό). η εμπορική και βιομηχανική νομοθεσία. ανάμεσα σε πολλά σοβαρά λάθη (που θα τα αναφέρουμε παρακάτω). το αστικό (σ. κάνει και ένα ξεχωριστά σοβαρό λάθος. σελ. πραγματικά δημοκρατικό κράτος. τηλέγραφος. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ αναγνωρίζει – και μια που είναι μαρξίστρια. τους τοπικούς δημόσιους δρόμους (τεύχος 14-15. τηλέφωνα κλπ. οι συγκοινωνίες και τα μέσα επικοινωνίας (σιδηρόδρομοι. η Ρόζα Λούξεμπουργκ αναφέρει σαν παράδειγμα την κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών τοπικής σημασίας (τεύχος 12. όταν δοκιμάζει να περιορίσει το αίτημα της αυτονομίας μόνο στην Πολωνία.). περιοχική ή καθαρά εθνική σημασία. για καθολική εκπαίδευση. παγκρατικής βουλής. σελ. 149). σελ. 162 του παραπάνω περιοδικού) και το ποινικό δίκαιο. για τις πολιτικές ελευθερίες (ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι) κλπ. Αναπτύσσοντας τη σκέψη της η Ρόζα Λούξεμπουργκ φτάνει και σε λεπτομέρειες. αλλά αποκλειστικά και μόνο στη δικαιοδοσία της κεντρικής. σ. Η πλατιά. με ιδιαίτερη εθνική σύνθεση του πληθυσμού κλπ. αναφέρει λογουχάρη – και πολύ δικαιολογημένα – τη νομοθεσία για τα διαζύγια (τεύχος 12. Στα ζητήματα αυτά ανάγονται: η τελωνειακή πολιτική. απαραίτητου για τα συμφέροντα της ανάπτυξης του καπιταλισμού. είναι βέβαια υποχρεωμένη να αναγνωρίσει – ότι όλα τα σπουδαιότερα και ουσιαστικά οικονομικά και πολιτικά προβλήματα της καπιταλιστικής κοινωνίας δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να ανήκουν στη δικαιοδοσία της αυτόνομης δίαιτας των διαφόρων επαρχιών. ο στρατός. για δημοκρατική οργάνωση των σχολειών κλπ. ελεύθερη και γοργή ανάπτυξη του καπιταλισμού θα ήταν αδύνατη ή τουλάχιστο θα δυσκολεύονταν στο έπακρο χωρίς μια τέτοια αυτονομία. Η αρχή του συγκεντρωτισμού. για πρόγραμμα μίνιμουμ. μα απεναντίας βρίσκει την πρακτική εφαρμογή της χάρη σ’ αυτήν ακριβώς την αυτονομία – δημοκρατικά και όχι γραφειοκρατικά. ταχυδρομεία. που διευκολύνει και τη συγκέντρωση των κεφαλαίων και την ανάπτυξη των παραγωγικών . οι γενικές αρχές της εκπαίδευσης (λογουχάρη ο νόμος για αποκλειστικά λαϊκό σχολειό. το φορολογικό σύστημα. Αναπτύσσοντας και αυτή τη σκέψη με πολλές – για να μην πω υπερβολικές – λεπτομέρειες. Είναι ολοφάνερο ότι δεν μπορεί να φανταστεί κανείς ένα σύγχρονο. που να μην παραχωρεί μια τέτοια αυτονομία σε κάθε περιοχή με λίγο – πολύ ουσιαστικές οικονομικές και βιοτικές ιδιομορφίες. Ας δούμε όμως πρώτα τι ορισμό δίνει στην αυτονομία. κλπ. Στη δικαιοδοσία της αυτόνομης δίαιτας ανήκουν – με βάση την παγκρατική νομοθεσία – τα ζητήματα που έχουν καθαρά τοπική.).

διαβάζοντας πως η έξοχή μας Ρόζα Λούξεμπουργκ προσπαθεί με εντελώς σοβαρό ύφος και με «γνήσια μαρξιστικά» λόγια να αποδείξει ότι το αίτημα της αυτονομίας μπορεί να εφαρμοστεί μόνο στην Πολωνία και μόνο σαν εξαίρεση! Εννοείται ότι εδώ δεν υπάρχει ούτε σταγόνα πατριωτισμού «της ενορίας». αν προστεθούν στους λιθουανούς οι ζεμαϊτες. κι όχι τους λιθουανούς νομούς του ίδιου κυβερνείου. αλλά τις μεσαιωνικές φεουδαρχικές. και όχι νομοί). 807). του Κόβνο. και τη συσπείρωση της αστικής τάξης και του προλεταριάτου σε παγκρατική κλίμακα. όπου οι λιθουανοί αποτελούν τα 72% του πληθυσμού. που να ανταποκρίνονται πραγματικά στις απαιτήσεις όχι του δημόσιου ταμείου. όπου οι λιθουανοί δεν είναι παρά 0. Γιατί να πάρει ολόκληρο το κυβερνείο Βίλνας και να μην πάρει μόνο το νομό Τρόκι. Γι’ αυτό είναι δύσκολο να μη χαμογελάσεις. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ παίρνει τέσσερα κυβερνεία: της Βίλνας. εθνικά κλπ. όχι των παπάδων. εδώ έχουμε να κάνουμε μόνο με «πρακτικούς» υπολογισμούς…σχετικά λογουχάρη με τη Λιθουανία.δυνάμεων. όχι της γραφειοκρατίας. ενώνοντας τον πληθυσμό αυτών των κυβερνείων. Γιατί η γραφειοκρατική επέμβαση στα καθαρά τοπικά (περιοχικά. αλλά του καπιταλισμού. του Γκρόντνο και του Σουβάλκι και διαβεβαιώνει τον αναγνώστη (και τον ίδιο τον εαυτό της) ότι στα κυβερνεία αυτά ζουν «κυρίως» λιθουανοί. Γιατί να πάρει το κυβερνείο Γκρόντνο. Είναι φανερό σαν την ημέρα ότι δεν μπορεί να γίνει καν λόγος για μια σοβαρή τοπική μεταρρύθμιση στη Ρωσία. που γνωρίζει τις πασίγνωστες ελλείψεις της επίσημής μας ρωσικής στατιστικής. όπου οι λιθουανοί αποτελούν την πλειονότητα του πληθυσμού. δηλ. Ο αναγνώστης. όπως καταλαβαίνετε. Γιατί να πάρει όλο το κυβερνείο Σουβάλκι και να προσδιορίσει τον αριθμό των λιθουανών σε 52% του πληθυσμού. Ταυτόχρονα. τα μεγάλα και βασικά ζητήματα. ότι η σκέψη για αυτονομία της Λιθουανίας είναι «αυθαίρετη και τεχνητή» (τεύχος 10. αν δεν εξαφανιστούν αυτές οι διαιρέσεις και δεν αντικατασταθούν με διαιρέσεις πραγματικά «σύγχρονες». Και μέσα στις σύγχρονες απαιτήσεις .) ζητήματα είναι ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την οικονομική και πολιτική ανάπτυξη γενικά και ειδικά ένα από τα εμπόδια για το συγκεντρωτισμό στα σοβαρά. και μάλιστα στην πιο χοντροκομμένη μορφή τους (κυβερνεία. δηλαδή τους πέντε νομούς από τους 7. έχουμε 31% του πληθυσμού. και.2% δύο δέκατα στα εκατό. όχι των τσιφλικάδων. βρίσκει ότι το ποσοστό των λιθουανών είναι 23% όλου του πληθυσμού. επίσημες γραφειοκρατικές διοικητικές διαιρέσεις της Ρωσίας. θα δει αμέσως το λάθος της Ρόζας Λούξεμπουργκ. Είναι γελοίο να συζητάμε για τους όρους και τις απαιτήσεις του σύγχρονου καπιταλισμού και να μην παίρνουμε τις «σύγχρονες» και τις «καπιταλιστικές». Επομένως βγαίνει το συμπέρασμα. όχι της ρουτίνας. λιγότερο από ένα τρίτο. σελ.

η «αυτονομία» να είναι για τις μεγάλες περιοχές και το ζέμστβο για τις μικρές. (σ. αντιπαράθεση του «ζέμστβο» στην «αυτονομία». της Εσθονίας και έκταση ίση μ’ ένα κυβερνείο. για την «ακρινή περιοχή». τις αποσκευές τους με ότι χειρότερο υπάρχει στην παγκόσμια σοσιαλδημοκρατία: τα αποκόμματα απ’ τα γραφτά των μπουντιστών και των λικβινταριστών θα μπορούσαν να αποτελέσουν όλα μαζί ένα πρότυπο σοσιαλδημοκρατικό μουσείο κακού γούστου. Γιατί να μη μπορούν να υπάρχουν αυτόνομες εθνικές περιφέρειες με πληθυσμό όχι μόνο ½ εκατομμύριο. γραφειοκρατικών διοικητικών διαιρέσεων. τεύχη 8 και 9). Οι μπουντιστές και οι λικβινταριστές μας μαζεύουν απ’ όλο τον κόσμο όλα τα λάθη και όλες τις οπορτουνιστικές ταλαντεύσεις των σοσιαλδημοκρατών των διαφόρων χωρών και των διαφόρων εθνών και γεμίζουν. . μα ακόμα και 50. Το περίεργο είναι ότι το ολοφάνερο αυτό λάθος της Ρόζας Λούξεμπουργκ το επαναλαμβάνει και ο μπουντιστής Μέντεμ Πολωνίας. όταν αυτό χρειάζεται για την οικονομική κυκλοφορία – όλα αυτά παραμένουν μυστικό του μπουντιστή Μέντεμ.000. όταν αυτό είναι βολικό. «Αυτό δεν θα ήταν αυτονομία. γιατί η εθνικότητα. η ταυτότητα της γλώσσας είναι σπουδαίος συντελεστής στην ολοκληρωτική κατάκτηση της εσωτερικής αγοράς και την πλέρια ελευθερία της οικονομικής κυκλοφορίας. φεουδαρχικών. «σπάσιμο» και παραμόρφωση των συνθηκών του σύγχρονου καπιταλισμού δεν είναι τίποτε άλλο παρά η διατήρηση των μεσαιωνικών. 1912. σύμφωνα μ’ ένα καλούπι. Μέντεμ: «Τοποθέτηση του εθνικού ζητήματος στη Ρωσία». «Βέστνικ Γιεβρόπι». Μόνο άνθρωποι διαποτισμένοι με το πνεύμα αυτών των διαιρέσεων μπορούν να διανοούνται. Ας σημειωθεί ότι το σοσιαλδημοκρατικό εθνικό πρόγραμμα του Μπρνό υιοθετεί ολοκληρωτικά την άποψη της εθνικής εδαφικής αυτονομίας. φροντίζοντας ώστε.του καπιταλισμού θα είναι αναμφισβήτητα και η απαίτηση για μια όσο το δυνατό μεγαλύτερη ενότητα της εθνικής σύνθεσης του πληθυσμού. όχι όμως και για τις περιφέρειες της Λετονίας. Β. Στην πραγματικότητα. με γειτονικές περιφέρειες διαφόρων διαστάσεων και ν’ αποτελέσουν μια ενιαία αυτόνομη «ακρινή περιοχή». αλλά το ακατάλληλο της αρχής της εθνικής – εδαφικής αυτονομίας (οι μπουντιστές είναι υπέρ της εθνικής – εδαφικής αυτονομίας!). σ. χωρίς να τους ξεφεύγει τίποτα. Η περιοχική αυτονομία – βεβαιώνει αποφθεγματικά ο Μέντεμ – είναι καλή για την περιοχή. Γιατί περιφέρειες αυτού του είδους να μη μπορούν να ενωθούν. με τους πιο διαφορετικούς τρόπους. Ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν έχει καθόλου ανάγκη από τέτοια γραφειοκρατικά καλούπια. αλλά ένα απλό ζέμστβο… θα χρειαζόταν πάνω απ’ αυτό το ζέμστβο να ανοικοδομηθεί μια πραγματική αυτονομία»… και ο συγγραφέας καταδικάζει το «σπάσιμο των παλιών κυβερνείων και των νομών». «με σοφό ύφος εμπειρογνώμονα».

. Έκδ. εμπορικές ανταλλαγές. τις πόλεις απ’ τα χωριά και τις περιφέρειες. της εθνικής σύνθεσης του πληθυσμού κλπ (σ. με καθορισμό των συνόρων των αυτοδιοικούμενων και αυτόνομων περιοχών» (όχι με βάση τα σύνορα των σημερινών κυβερνείων. Η σύσκεψη αυτή διατύπωσε την παρακάτω θέση πάνω σ’ αυτό το ζήτημα: … «είναι απαραίτητη…μια πλατιά περιοχική αυτονομία» (φυσικά όχι μόνο για την Πολωνία.προτείνοντας να διαιρεθεί η Αυστρία σε περιφέρειες με «εθνικά σύνορα» στη θέση των ιστορικών εδαφών του στέμματος» (2 του προγράμματος του Μπρνό). τομ. Γι’ αυτό οι μαρξιστές δεν πρέπει να στηρίζονται ολοκληρωτικά και αποκλειστικά στη βάση της «εθνικήςεδαφικής» αρχής. – τις διακρίνει η πιο ποικίλη εθνική σύνθεση του πληθυσμού. μα όχι και ο μοναδικός και ούτε ο σπουδαιότερος. 4η ρως. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η ενιαία εθνική σύνθεση του πληθυσμού είναι ένας από τους πιο ασφαλέστερους παράγοντες για ελεύθερες και πλατιές πραγματικά σύγχρονες. παίζουν σπουδαιότατο οικονομικό ρόλο μέσα στον καπιταλισμό. δεν πρόκειται να αμφισβητήσει την ανάγκη να αντικατασταθούν αυτές οι απαρχαιωμένες διαιρέσεις με διαιρέσεις. μα για όλες τις περιοχές της Ρωσίας) «και μια απόλυτα δημοκρατική τοπική αυτοδιοίκηση. Όλα αυτά είναι αναμφισβήτητα. τέλος. Θα ήταν παράλογο και αδύνατο να αποσπάσει κανείς. σελ. όπως θα γίνει από τον ίδιο τον τοπικό πληθυσμό». Άπαντα. έστω και με την πιο μικρή έκταση. 19ος. μα με ακέραια. αμφιβολία. Εμείς δεν θα πηγαίναμε τόσο μακριά. που τείνουν οικονομικά προς τις πόλεις. χ. σ. και στην Ουκρανία. Δεν χωρεί. όλα αυτά μπορεί να τα αμφισβητεί κανείς μόνο από την άποψη της αρτηριοσκληρωμένης γραφειοκρατίας. Προς αυτές τις περιφέρειες θα μπορούσαν «να τείνουν» και να συνάπτουν μαζί τους σχέσεις και κάθε είδους ελεύθερες ενώσεις τα μέλη της ίδιας εθνότητας που είναι σκορπισμένα στις διάφορες γωνιές της χώρας ή ακόμα και της γήινης σφαίρας. κι όμως τις πόλεις παντού – και στην Πολωνία και στη Λιθουανία. «αλλά με βάση τον υπολογισμό των οικονομικών και βιοτικών συνθηκών. Και πολύ πιο σωστή από την αυστριακή λύση του προβλήματος είναι η λύση που χάραξε η τελευταία σύσκεψη των μαρξιστών της Ρωσίας.). που να ανταποκρίνονται κατά το δυνατό στην εθνική σύνθεση του πληθυσμού. Οι πόλεις λ. . νομών κλπ. και στη Μεγαλορωσία κλπ. εξαιτίας του «εθνικού» παράγοντα. ακόμα και κανένας αποφασιστικός δημοκράτης δεν πρόκειται να υπερασπιστεί τα εδάφη του αυστριακού στέμματος και τα ρωσικά κυβερνεία και τους νομούς (που δεν είναι τόσο άσχημα όσο τα εδάφη του αυστριακού στέμματος. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι κανένας μαρξιστής. ωστόσο όμως είναι πολύ άσχημα). ενιαία εθνική σύνθεση. 385). Όμως η εθνική σύνθεση του πληθυσμού είναι ένας απ’ τους σπουδαιότερους οικονομικούς παράγοντες. ότι για να εξαλειφθεί κάθε εθνική καταπίεση. Βλ. έχει εξαιρετική σημασία να δημιουργηθούν αυτόνομες περιφέρειες.

και ο μπουντιστής Λίμπμαν. ελλην. 11 και 12. Δημοσιεύεται σύμφωνα με το κείμενο του περιοδικού. Στην ανάλυσή μας θα ασχοληθούμε περισσότερο απ’ όλα με τα «πρωτότυπα» επιχειρήματα αυτής της τελευταίας αρθρογράφου. Έκδ. που μιλάει για το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών. τεύχη 10. Μας μένει ακόμα να εξετάσουμε το ζήτημα του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών. Θα σημειώσουμε μόνο ότι κανένας από τους οπορτουνιστές που αναφέραμε δεν έφετε ούτε ένα δικό του επιχείρημα: όλοι τους επαναλαμβάνουν μόνο όσα είπε η Ρόζα Λούξεμπουργκ στα πολωνικά γραμμένο μεγάλο της άρθρο του 1908-1909 με τον τίτλο: «Το εθνικό ζήτημα και η αυτονομία». έτσι που να ανταποκρίνονται στο σύγχρονο καπιταλισμό κι Όχι στη γραφειοκρατία και τον ασιατισμό. προκάλεσε τον τελευταίο καιρό (όπως το έχουμε κιόλας τονίσει στο «Προσβεστσένιγε») ολόκληρη εκστρατεία των οπορτουνιστών. Γι’ αυτό νομίζουμε ότι είναι επίκαιρο να εξετάσουμε λεπτομερειακά το ζήτημα που ανακινήθηκε.) που πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για τον καθορισμό των νέων συνόρων. Δημοσιεύτηκε το 1913 στο περιοδικό «Προσβεστσένιγε». σελ. κάθε αυτόνομης δίαιτας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η «επιδρομή των δώδεκα εθνών» του οπορτουνισμού ενάντια στο μαρξιστικό μας πρόγραμμα συνδέεται στενά με τις σημερινές εθνικιστικές ταλαντεύσεις γενικά. Μόνο ο τοπικός πληθυσμός μπορεί να «υπολογίσει» με πλήρη ακρίβεια όλες αυτές τις συνθήκες. . Υπογραφή Β. και ο Ουκρανός εθνικο-κοινωνικός Γιουρκέβιτς – επιτέθηκαν από τα όργανά τους ενάντια σ’ αυτή την παράγραφο και την πραγματεύθηκαν με ύφος πολύ μεγάλης περιφρόνησης. που το έχει μπερδέψει για καλά η παραπάνω «παρέα». ύστερα τις βιοτικές κλπ. (σ. Σ’ ότι αφορά το ζήτημα αυτό καταπιάστηκε με την «εκλαΐκευση» των λαθών της Ρόζας Λούξεμπουργκ μια ολόκληρη παρέα από οπορτουνιστές όλων των εθνοτήτων: και ο λικβινταριστής Σεμκόφσκι και ο μπουντιστής Λίμπμαν και ο Ουκρανός εθνικοσοσιαλιστής Λιέφ Γιουρκέβιτς. Το επόμενο άρθρο μας θα το αφιερώσουμε σ’ αυτό το ζήτημα.Η εθνική σύνθεση του πληθυσμού τοποθετείται εδώ πλάι στις άλλες συνθήκες (σε πρώτη γραμμή τις οικονομικές.) ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ Η ένατη παράγραφος του προγράμματος των μαρξιστών της Ρωσίας. 3-37. Και ο Ρώσος λικβινταριστής Σεμκόφσκι στη λικβινταριστική εφημερίδα της Πετρούπολης. Ιλίν.σ. Άπαντα. τομ. και με βάση αυτούς τους υπολογισμούς του η κεντρική βουλή του κράτους θα καθορίσει τα σύνορα των αυτόνομων περιοχών και τα όρια της δικαιοδοσίας. Γράφτηκε τον Οκτώβρη – Δεκέμβρη του 1913.

Είναι φυσικό ότι το ερώτημα αυτό μπαίνει στην πρώτη σειρά όταν γίνονται απόπειρες να εξεταστεί μαρξιστικά η λεγόμενη αυτοδιάθεση. θα ανέτρεπε αμέσως τα εννιά δέκατα των επιχειρημάτων της Ρόζας Λούξεμπουργκ. που δεν μπορεί να το αποφύγει ένας μαρξιστής. Η γλώσσα είναι σπουδαιότατο μέσο επικοινωνίας των ανθρώπων. χωρίς μάλιστα να ξέρουν. Δεν είναι εκπληκτικό ότι δεν πέρασε καν από το μυαλό των κ. κ. Ή πρέπει να ψάξουμε να βρούμε την απάντηση στην ιστορικο-οικονομική μελέτη των εθνικών κινημάτων. Γιουρκέβιτς να βάλουν αυτό το ερώτημα και προσπαθούν να ξεφύγουν απλώς με ειρωνείες για την «ασάφεια» του μαρξιστικού προγράμματος και. Το ακριβές θέσιμο αυτού του ερωτήματος. Η ενότητα της γλώσσας και η ανεμπόδιστη ανάπτυξή της είναι ένας από τους σπουδαιότερους όρους της πραγματικά ελεύθερης και πλατιάς. ότι για την αυτοδιάθεση των εθνών δεν μιλάει μόνο το πρόγραμμα του 1903 για όλη τη Ρωσία. Η οικονομική βάση αυτών των κινημάτων συνίσταται στο ότι για την πλήρη νίκη της εμπορευματικής παραγωγής είναι ανάγκη να κατακτήσει η αστική τάξη την εσωτερική αγορά. στην απλοϊκότητά τους. Ίσα – ίσα η Ρόζα Λούξεμπουργκ μπερδεύεται διαρκώς μέσα σε γενικούς συλλογισμούς για την αυτοδιάθεση (φτάνοντας ακόμα κι ίσαμε πέρα για πέρα διασκεδαστικούς διαλογισμούς για το πώς μπορούμε με σαφήνεια και ακρίβεια το ερώτημα. που βρίσκεται η ουσία του ζητήματος: στους νομικούς ορισμούς ή στην πείρα των εθνικών κινημάτων όλου του κόσμου. είναι ανάγκη να ενωθούν σε κράτος τα εδάφη που ο πληθυσμός τους μιλάει την ίδια γλώσσα. Εθνικά κινήματα δεν παρουσιάζονται στη Ρωσία για πρώτη φορά και δεν αποτελούν μόνο γνωρίσματα αυτής της χώρας. Σεμκόφσκι.1. Τι πρέπει να εννοούμε με την αυτοδιάθεση. όπως φαίνεται. Λίμπμαν. Σ’ όλο τον κόσμο η εποχή της οριστικής νίκης του καπιταλισμού ενάντια στη φεουδαρχία ήταν συνδεμένη με εθνικά κινήματα. ανάλογης με το σύγχρονο καπιταλισμό. που μιλάει με πολύ στόμφο για τον δήθεν αφηρημένο και μεταφυσικό χαρακτήρα αυτής της παραγράφου. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ. να μιλάει αφηρημένα και μεταφυσικά. είναι ανάγκη κατακτήσει η αστική τάξη την εσωτερική αγορά. Πολύ πιο εκπληκτικό είναι ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ. εμπορικής κυκλοφορίας. της ελεύθερης και πλατιάς συγκρότησης του πληθυσμού σε κάθε μια τάξη . έπεσε η ίδια σ’ αυτό ακριβώς το αμάρτημα. Θα ψάξουμε άραγε να βρούμε την απάντηση στους νομικούς ορισμούς που βγαίνουν από τις κάθε λογής «γενικές έννοιες» του δικαίου. μα και η απόφαση του διεθνούς Συνεδρίου του Λονδίνου του 1896 (γι’ αυτό θα μιλήσουμε λεπτομερειακά όταν θ’ άρθει η σειρά του). παραμερίζοντας κάθε εμπόδιο για την ανάπτυξη αυτής της γλώσσας και την καθιέρωσή της στη φιλολογία.

εννοούμε το σχηματισμό αυτοτελούς εθνικού κράτους. που έκανε συχνά υποδείξεις στη σύνταξη του περιοδικού και που την κριτίκαρε αυστηρά για την υποχώρησή της από το μαρξισμό. για όλη τη Δυτική Ευρώπη – κάτι παραπάνω: για όλο τον πολιτισμένο κόσμο – χαρακτηριστικό φυσιολογικό φαινόμενο για την κεφαλαιοκρατική περίοδο είναι τα εθνικά κράτη. πολιτισμένες. χωρίς «να σοφιζόμαστε» αφηρημένους ορισμούς. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ ξέρει πολύ καλά το βιβλίο του Καούτσκι: «Εθνικότητα και διεθνικότητα» (παράρτημα της “Neue Zeit” (σ. Από το δεύτερο μισό της τελευταίας δεκαετίας του 19ου αιώνα. που ανταποκρίνεται περισσότερο στις σύγχρονες (δηλαδή στις κεφαλαιοκρατικές. χωρίς να παίζουμε με νομικούς ορισμούς. έφτασε στο συμπέρασμα ότι ο Ότο Μπάουερ «υποτιμάει τη δύναμη της τάσης για τη δημιουργία εθνικού κράτους» (σελ. Ένγκελς. Ρίγα. το περιοδικό δημοσίευε συστηματικά άρθρα των ρεβιζιονιστών. οικονομικά προοδευτικές. Γι’ αυτό. Έβγαινε στη Στουτγάρδη από το 1883 έως το 1923. τέλος είναι ο όρος της στενής σύνδεσης της αγοράς με τον κάθε νοικοκύρη ή μικρονοικοκύρη. σε διάκριση από τις μεσαιωνικές. Θα δούμε παρακάτω ακόμα κι άλλους λόγους. σ. Ξέρει ότι ο Κάουτσκι. ρωσική μετάφραση στο περιοδικό «Ναούτσναγια Μισλ». Προς το σχηματισμό αυτό σπρώχνουν οι πιο βαθιοί οικονομικοί παράγοντες. Ένγκελς. πουλητή ή αγροαστή.χωριστά. και για το λόγο αυτό. 23 του βιβλίου που αναφέραμε). Τώρα όμως πρέπει να σταθούμε στο πως η Ρόζα Λούξεμπουργκ προσπάθησε «να ξεφύγει» από το αναπόφευκτο συμπέρασμα ότι οι τάσεις για εθνικό κράτος έχουν βαθιές οικονομικές αιτίες. 1907 – 1908. μα εξετάζοντας τους ιστορικοοικονομικούς όρους των εθνικών κινημάτων. η τάση (η επιδίωξη) κάθε εθνικού κινήματος είναι ο σχηματισμός εθνικών κρατών. αφού ανέλυσε λεπτομερειακά στην παράγραφο 4 αυτού του βιβλίου το ζήτημα του εθνικού κράτους. γιατί δε θα ήταν σωστό να εννοούμε με την έννοια δικαίωμα αυτοδιάθεσης οτιδήποτε άλλο εκτός από το δικαίωμα ξεχωριστής κρατικής ύπαρξης. αν θέλουμε να καταλάβουμε τη σημασία της αυτοδιάθεσης των εθνών. Συνεπώς. που ικανοποιούν καλύτερα αυτές τις απαιτήσεις του σύγχρονου καπιταλισμού. θα φτάσουμε αναπόφευκτα στο συμπέρασμα: ότι με την έννοια αυτοδιάθεση των εθνών εννοούμε τον κρατικό χωρισμό τους από ξένα εθνικά σύνολα. Η ίδια η Ρόζα Λούξεμπουργκ παραθέτει τα λόγια του Κάουτσκι: «Το εθνικό κράτος είναι η μορφή του κράτους. προκεφαλαιοκρατικές . Από το 1885 έως το 1895 στο “Die neue Zeit” δημοσιεύθηκαν ορισμένα άρθρα του Γ. ύστερα από το θάνατο του Φ. 1908). Στα χρόνια του παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού πολέμου (1914 – 1918 πήρε κεντριστική καουτσκιστική θέση και υποστήριζε τους σοσιαλσωβινιστές) Φύλλο 1. “Neue Zeit” («Η Νέα Εποχή») – περιοδικό της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας.

ότι δηλ. τα παρδαλά από εθνική άποψη κράτη (τα λεγόμενα πολυεθνικά κράτη σε διάκριση από τα εθνικά κράτη) είναι «πάντα κράτη. Σ’ αυτό πρέπει να προσθέσουμε την ακριβέστερη ακόμα τελική παρατήρηση του Καούτσκι. που η θεωρία του είναι στη βάση της ψυχολογική. ελλήνων. σέρβων. βουλγάρων. που η ίδια η ανεξαρτησία τους είναι προϊόν του πολιτικού αγώνα και του διπλωματικού παιχνιδιού της “ευρωπαϊκής συναυλίας”. εν μέρει ακόμα και των ελβετών. Τώρα γεννιέται το ερώτημα. τεύχος 6. 499). 1908. όπως εκφράστηκε ο Καούτσκι). την «τεράστια υπερεκτίμηση του εθνικού παράγοντα και το ολοκληρωτικό ξέχασμα του διεθνούς παράγοντα» (Καούτσκι). μα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα».»! (σελ. ποια θέση πήρε η Ρόζα Λούξεμπουργκ απέναντι σ’ αυτά τα ιστορικο-οικονομικά συμπεράσματα του Καούτσκι. είναι η μορφή. Καλύτερα ανταποκρίνεται στις συνθήκες «όχι το εθνικό κράτος – όπως υποθέτει ο Καούτσκι – μα το ληστρικό κράτος». Και σαν επικύρωση αυτής της κατηγορηματικής δήλωσης ακολουθούν οι συλλογισμοί ότι η ανάπτυξη των μεγάλων κεφαλαιοκρατικών Δυνάμεων και ο ιμπεριαλισμός κάνουν χιμαιρικό το «δικαίωμα αυτοδιάθεσης» των μικρών λαών. και την ψυχολογική θεωρία στο εθνικό ζήτημα. πιο πλατιάς και γρήγορης ανάπτυξης του καπιταλισμού). Έχει δίκιο ο Καούτσκι με την ιστορικοοικονομική του θεωρία ή ο Μπάουερ. «Przeglad Socjaldemokratyczny”. που η εσωτερική τους συγκρότηση έχει μείνει για κάποιους λόγους καθυστερημένη ή αντικανονική» (πισωδρομική). Δεν πρόσεξε αυτή την σύνδεση. Είναι αυτονόητο ότι ο Καούτσκι μιλάει για αντικανονικότητα αποκλειστικά με την έννοια ότι δεν ανταποκρίνονται σε εκείνο που είναι περισσότερο προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις του αναπτυσσόμενου καπιταλισμού. «Μήπως μπορείς να μιλάς στα σοβαρά – αναφωνεί η Ρόζα Λούξεμπουργκ – για “αυτοδιάθεση” των τυπικά ανεξάρτητων μαυροβουνιωτών.κλπ. με την υποτίμηση από μέρους του της δύναμης που έχει η τάση για δημιουργία εθνικού κράτους.) συνθήκες. Τι συνδέει τον αναμφισβήτητο «εθνικό οπορτουνισμό» του Μπάουερ. Δεν σκέφτηκε βαθιά το σύνολο των θεωρητικών απόψεων του Μπάουερ. την υπεράσπιση της πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας από μέρους του. (σ. Επίσης δεν αντιπαρέθεσε καθόλου την ιστορικοοικονομική. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ ούτε καν έβαλε αυτό το ερώτημα. σελ. Περιορίστηκε στις παρακάτω παρατηρήσεις ενάντια στον Καούτσκι: «…Αυτό το “καλύτερο” εθνικό κράτος είναι μόνο μια αφαίρεση που είναι εύκολο να την αναπτύξεις θεωρητικά και να την υπερασπίσεις θεωρητικά. στην οποία μπορεί πιο εύκολα να εκπληρώνει τα καθήκοντά του» (δηλαδή τα καθήκοντα της πιο ελεύθερης. τους εθνικιστικούς του ενθουσιασμούς («κάπου-κάπου δυνάμωμα του εθνικού παράγοντα». . σ. Είναι ή δεν είναι σωστά. ρουμάνων. «Σοσιαλδημοκρατική επιθεώρηση». 500).

1937. σ. προκάλεσε και εκεί παντού εθνικά κινήματα. με το ζήτημα των εθνικών κινημάτων και του εθνικού κράτους. Άπαντα. σελ. μα και η Ρωσία λ. Μήπως όμως το πασίγνωστο αυτό περιστατικό κλονίζει έστω και ελάχιστα το αναμφισβήτητο γεγονός ότι στην ίδια την Ασία οι συνθήκες για την πληρέστερη ανάπτυξη της εμπορευματικής παραγωγής. παιδικές εξυπνάδες. Ένγκελς. μα και η Αμερική του ΧΙΧ αιώνα ήταν. Το κράτος αυτό είναι αστικό και γι’ αυτό άρχισε το ίδιο να καταπιέζει άλλα έθνη και να υποδουλώνει αποικίες. από οικονομική άποψη. γιατί δεν έχουν ούτε την παραμικρότερη σχέση με την υπόθεση. Καρλ Μαρξ και Φ. δεν έχουν όμως απολύτως καμιά σχέση. μονάχα σ’ ένα ανεξάρτητο εθνικό κράτος. Όχι μονάχα οι βαλκανικές μικρογραφίες κρατών. ότι υπάρχουν ο ιμπεριαλισμός και οι αποικίες – όλα αυτά είναι γελοίες. της κρατικής τους αυτοτέλειας με το ζήτημα της οικονομικής τους αυτοτέλειας και ανεξαρτησίας. για την πιο ελεύθερη. Είναι όμως αναμφισβήτητο ότι ο καπιταλισμός. Δεν ξέρουμε αν η Ασία θα κατορθώσει πριν από την κατάρρευση του καπιταλισμού να συγκροτηθεί σε ένα σύστημα από ανεξάρτητα εθνικά κράτη. χ.Αναφέρονται μερικές δεκάδες αριθμοί για την έκταση των αποικιών που ανήκουν στην Αγγλία.Φυσικά. Διαβάζοντας παρόμοιους συλλογισμούς δεν μπορείς να μην θαυμάσεις την ικανότητα της συγγραφέα να μην καταλαβαίνει για ποιο πράγμα πρόκειται! Το να διδάσκεις με σοβαρό ύφος τον Καούτσκι ότι τα μικρά κράτη εξαρτιώνται οικονομικά από τα μεγάλα. Δε χωράει αμφιβολία ότι το μεγαλύτερο μέρος της Ασίας. στη Γαλλία κλπ. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ αντικατέστησε το ζήτημα της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνών στην αστική κοινωνία. 836). Αυτό είναι τόσο έξυπνο. όλα αυτά τα ξέρουν θαυμάσια και ο Καούτσκι και κάθε μαρξιστής. τομ. συζητώντας την προγραμματική διεκδίκηση για την κυριαρχία της Βουλής. (σ. του πιο κατοικημένου μέρους του κόσμου. ότι ανάμεσα στα αστικά κράτη γίνεται αγώνας για τη ληστρική κατάπνιξη των άλλων εθνών. ότι η τάση αυτών . πλατιά και γρήγορη ανάπτυξη του καπιταλισμού έχουν δημιουργηθεί μονάχα στην Ιαπωνία. οικονομικά εξαρτιέται ολοκληρωτικά από τη δύναμη του ιμπεριαλιστικού χρηματιστικού κεφαλαίου των «πλουσίων» αστικών χωρών. ΧΥΙΙ. δηλ. θα άρχιζε να εκθέτει την απόλυτα σωστή πεποίθησή του για την κυριαρχία του μεγάλου κεφαλαίου σε οποιοδήποτε καθεστώς μιας αστικής χώρας. δηλ. αφού ξύπνησε την Ασία. Βλ. αποικία της Ευρώπης. όπως θα ήταν αν ένας άνθρωπος. όπως το έδειξε κιόλας ο Μαρξ στο «Κεφάλαιο». όπως η Ευρώπη. βρίσκεται ή στην κατάσταση αποικίας των «μεγάλων Δυνάμεων» ή στην κατάσταση κρατών που είναι εξαιρετικά εξαρτημένα και που καταπιέζονται εθνικά. της συνέλευσης των λαϊκών αντιπροσώπων στο αστικό κράτος. Όχι μονάχα τα μικρά κράτη.

Αυτό. ταξική προλεταριακή άποψη η αστικοδημοκρατική διεκδίκηση για «εθνικό κράτος». δεν ξέρουν ούτε αυτό! 2. . και το παράδειγμα της Ασίας αποδείχνουν. Σημαίνει ότι η «αυτοδιάθεση των εθνών» δεν μπορεί να έχει στο πρόγραμμα των μαρξιστών. αν πρόκειται για μια χώρα (λ. Θα μιλήσουμε λεπτομερειακά παρακάτω με ποιους όρους μπορεί να υποστηριχτεί από μαρξιστική. το σχηματισμό εθνικού κράτους. άλλη σημασία εκτός από την πολιτική αυτοδιάθεση. να τοποθετείται μέσα σε ορισμένα ιστορικά πλαίσια και ύστερα. χ. να παίρνονται υπόψη οι συγκεκριμένες ιδιομορφίες που κάνουν αυτή τη χώρα να διαφέρει από τις άλλες μέσα στα όρια μιας και της ίδιας ιστορικής εποχής. και το παράδειγμα όλης της προοδευμένης και πολιτισμένης ανθρωπότητας. οι Λίμπμαν. και το παράδειγμα των Βαλκανίων.των κινημάτων είναι να δημιουργηθούν εθνικά κράτη στην Ασία. από ιστορικοοικονομική άποψη. γιατί ο καθένας βλέπει τώρα ότι οι καλύτεροι όροι για την ανάπτυξη του καπιταλισμού στα Βαλκάνια δημιουργούνται ίσα – ίσα στο βαθμό που δημιουργούνται αυτοτελή εθνικά κράτη σ’ αυτή τη χερσόνησο. ότι η θέση του Καούτσκι είναι απόλυτα σωστή: το εθνικό κράτος είναι κανόνας και «νόρμα» του καπιταλισμού. Σεμκόφσκι. Το παράδειγμα της Ασίας μιλά υπέρ του Καούτσκι και κατά της Ρόζας Λούξεμπουργκ. ενώ οι οπορτουνιστές οπαδοί της. Συνεπώς. θα μπορούσε να αποκλείσει την εκμετάλλευση και την καταπίεση των εθνών. τους καλύτερους όρους για την ανάπτυξη του καπιταλισμού τους παρουσιάζει χωρίς αμφιβολία το εθνικό κράτος. την κρατική αυτοτέλεια. όταν εξετάζεται ένα οποιοδήποτε κοινωνικό πρόβλημα. αντίθετα απ’ ότι λέει η Ρόζα Λούξεμπουργκ. ότι ακριβώς τέτοια κράτη εξασφαλίζουν τους καλύτερους όρους για την ανάπτυξη του καπιταλισμού. για το εθνικό πρόγραμμα μιας δοσμένης χώρας). εννοείται. Από την άποψη των εθνικών σχέσεων. δεν σημαίνει ότι είναι τέτοιο κράτος. Το παράδειγμα των βαλκανικών κρατών μιλάει επίσης εναντίον της. Γιουρκέβιτς. Σημαίνει απλώς ότι οι μαρξιστές δεν μπορούν να παραβλέπουν τους ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες που γεννούν τις τάσεις για δημιουργία εθνικών κρατών. το παρδαλό από εθνική άποψη κράτος είναι καθυστέρηση ή εξαίρεση. δηλ. Τώρα περιοριζόμαστε στον καθορισμό της έννοιας «αυτοδιάθεση» και πρέπει ακόμα να σημειώσουμε μόνο ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ ξέρει το περιεχόμενο αυτής της έννοιας («εθνικό κράτος»). πάνω στο έδαφος των αστικών σχέσεων. ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ Απόλυτη απαίτηση της μαρξιστικής θεωρίας είναι.

οι εποχές αυτές δεν χωρίζονται η μια από την άλλη με τείχη. με τη συμμετοχή στα αντιπροσωπευτικά σώματα κλπ. Χαρακτηριστικό της πρώτης εποχής είναι ότι ξυπνούν τα εθνικά κινήματα. την αρχή του . που έχουν πια πέρα για πέρα τραβηχτεί στην τροχιά του εμπορίου. Χαρακτηριστικό της δεύτερης εποχής είναι η έλλειψη μαζικών αστικοδημοκρατικών κινημάτων. όταν τα εθνικά κινήματα γίνονταν για πρώτη φορά μαζί και τραβούν έτσι είτε αλλιώς όλες τις τάξεις του πληθυσμού στην πολιτική με τον Τύπο. ενώ οι διάφορες χώρες διαφέρουν επίσης σχετικά με την ταχύτητα της εθνικής ανάπτυξης. το πιο πολυάριθμο και το πιο «δυσκολοκίνητο» στρώμα του πληθυσμού σε σύνδεση με τον αγώνα για πολιτική ελευθερία γενικά και τα δικαιώματα της εθνότητας ειδικά. που τη χαρακτηρίζει «χοντρική». Από τη μια πλευρά είναι η εποχή της κατάρρευσης του φεουδαρχισμού και της απολυταρχίας. της Ρωσίας. Πριν απ’ όλα σημαίνει την ανάγκη να ξεχωρίσουμε αυστηρά δυο εποχές του καπιταλισμού που διαφέρουν ριζικά από την άποψη των εθνικών κινημάτων. με έντονα αναπτυγμένο τον ανταγωνισμό του προλεταριάτου και της αστικής τάξης – μια εποχή που μπορούμε να την ονομάσουμε παραμονή της κατάρρευσης του καπιταλισμού.. κλπ. βάζει στην πρώτη γραμμή τον ανταγωνισμό του ενωμένου σε διεθνή κλίμακα κεφαλαίου με το διεθνές εργατικό κίνημα. «σχηματική». ότι τραβιέται σ’ αυτά η αγροτιά. σε μιαν ορισμένη εποχή. Ούτε λόγος να γίνεται ότι οι μαρξιστές μιας δοσμένης χώρας δεν μπορούν να καταπιαστούν με την επεξεργασία του εθνικού τους προγράμματος χωρίς να υπολογίσουν όλες αυτές τις γενικές ιστορικές και συγκεκριμένες κρατικές συνθήκες. μα συνδέονται με πολυάριθμους ενδιάμεσους κρίκους. την εθνική σύνθεση του πληθυσμού. τότε που ο αναπτυγμένος καπιταλισμός σμίγοντας όλο και περισσότερο και ανακατεύοντας τα έθνη. Και ακριβώς εδώ φθάνουμε στο πιο αδύνατο σημείο των συλλογισμών της Ρόζας Λούξεμπουργκ. θα μας έδινε ένα πρότυπο συγκεκριμένης ιστορικής εξέτασης του ζητήματος. με από καιρό εγκαθιδρυμένο συνταγματικό καθεστώς. Με ασυνήθιστο ζήλο στολίζει το άρθρο της με «γερές» λεξούλες ενάντια στην 9η παράγραφο του προγράμματός μας. Πρόκειται για το εθνικό πρόγραμμα των μαρξιστών μιας ορισμένης χώρας. «μεταφυσική φρασεολογία» και τα λοιπά χωρίς τέλος. η εποχή της διαμόρφωσης της αστικοδημοκρατικής κοινωνίας και του αστικοδημοκρατικού κράτους.Τι σημαίνει αυτή η απόλυτη απαίτηση του μαρξισμού εφαρμοσμένη στο ζήτημά μας. που καταδικάζει τόσο υπέροχα τη μεταφυσική (με τη μαρξιστική έννοια. δηλαδή την αντιδιαλεχτική) και τις κούφιες αφαιρέσεις. την κατανομή του κλπ. Ήταν φυσικό να περίμενε κανείς ότι η συγγραφέας. Βέβαια. Από την άλλη πλευρά έχουμε μπροστά μας μια εποχή των εντελώς διαμορφωμένων κεφαλαιοκρατικών κρατών.

Η Ρόζα Λούξεμπουργκ δείχνει με παραδείγματα πως έχουν εξετάσει άλλοι το ζήτημα μαρξιστικά. ο Ένγκελς και ο Λασάλ καταπιάνονταν με την εξέταση των συγκεκριμένων ιστορικών ζητημάτων των διαφόρων χωρών. ποιες είναι οι συγκεκριμένες ιδιομορφίες του εθνικού ζητήματος και των εθνικών κινημάτων αυτής της χώρας στη δοσμένη εποχή. ποιες είναι οι ιδιομορφίες της Ρωσίας απ’ αυτή την άποψη! Μας λένε ότι το εθνικό ζήτημα στα Βαλκάνια μπαίνει διαφορετικά απ’ ότι μπαίνει στην Ιρλανδία. ότι ο Λασάλ θεωρούσε αντιδραστικό τον Πόλεμο των Χωρικών στη Γερμανία τον ΧΥΙ αιώνα κλπ. ποιες είναι οι ιδιομορφίες του εθνικού ζητήματος σ’ αυτή τη χώρα. ότι ο Ένγκελς έκρινε με τούτον ή εκείνον τον τρόπο τον αγώνα των δασικών καντονιών της Ελβετίας ενάντια στην Αυστρία και τη μάχη του Μόργκαρτεν. Και διαβάζοντας τις διδακτικές περικοπές του Μαρξ και του Ένγκελς βλέπεις με εξαιρετική παραστατικότητα σε ποια γελοία θέση έφερε τον εαυτό της η Ρόζα Λούξεμπουργκ. που απόδειχνε τη γοργή «βιομηχανική ανάπτυξη της Πολωνίας» με την πούληση των εργοστασιακών της προϊόντων στη Ρωσία. ότι αυτό αποδείχνει μονάχα την εξαφάνιση . Κηρύσσει εύγλωτα και θυμωμένα την ανάγκη να αναλυθεί συγκεκριμένα-ιστορικά το εθνικό ζήτημα στις διάφορες χώρες στις διάφορες εποχές και δεν κάνει ούτε την παραμικρότερη προσπάθεια να καθορίσει ποιο λοιπόν ιστορικό στάδιο ανάπτυξης του καπιταλισμού περνά η Ρωσία στις αρχές του 20ού αιώνα. οπωσδήποτε όμως έχει ενδιαφέρον για τον αναγνώστη να θυμηθεί ξανά και ξανά πως ακριβώς ο Μαρξ. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν λέει απολύτως τίποτα γι’ αυτό! Δεν θα βρείτε σ’ αυτή ούτε ίχνος ανάλυσης του ζητήματος. Ίσως η Ρόζα Λούξεμπουργκ να βάζει το ερώτημα: ποια ιστορική εποχή περνά η Ρωσία. πως μπαίνει το εθνικό ζήτημα στη Ρωσία στη δοσμένη ιστορική εποχή. λες κι έτσι ήθελε να υπογραμμίσει επίτηδες πόσο συχνά ο δρόμος για την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις και ότι πίσω από τις καλές συμβουλές κρύβουν την απροθυμία ή την ανικανότητα να τις χρησιμοποιήσουν στην πράξη. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ εξεγείρεται ενάντια στο σύνθημα για ανεξαρτησία της Πολωνίας και παραπέμπει στην εργασία του 1898. Να μια απ’ αυτές τις διδακτικές αντιπαραθέσεις. Δεν μπορούμε να πούμε ότι αυτές οι παρατηρήσεις και οι περικοπές λάμπουν για την πρωτοτυπία τους.20ού αιώνα. ότι ο Μαρξ έκρινε με τούτον ή εκείνον τον τρόπο το Πολωνικό και το Τσέχικο εθνικό κίνημα στις συγκεκριμένες συνθήκες του 1848 (μια σελίδα περικοπές από το Μαρξ). που έγινε το 1315 (μια σελιδούλα με περικοπές από τον Ένγκελς με αντίστοιχα σχόλια από τον Καούτσκι). Δεν χρειάζεται να πούμε ότι απ’ αυτό δεν βγαίνει ακόμα απολύτως τίποτα σχετικά με το ζήτημα του δικαιώματος αυτοδιάθεσης.

σαν ένα σύνολο χαρακτηριστικών. στον τόμο 20. Έτσι λοιπόν η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν τα κατάφερε καθόλου ούτε και στο ζήτημα της κοινωνικής διάρθρωσης της εξουσίας στη Ρωσία σε σχέση με την αστική Πολωνία. 1913. τότε όσο πιο γοργή είναι αυτή η κεφαλαιοκρατική ανάπτυξη. Για να επιβεβαιώσει το δικαίωμα αυτονομίας της Πολωνίας. που αποτελεί καθαρότατη κοινοτοπία και που ολοφάνερα μπορεί να εφαρμοστεί εξίσου όχι . βλέπε σχετικά το «Προσβεστσένιγε». Αν όμως σε μια τέτοια χώρα. σ. σελ. σελ. ΟΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΙΔΙΟΜΟΡΦΙΕΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΣΤΙΚΟΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ … «Παρά την ελαστικότητα της αρχής “δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών”. Να όμως που η Ρόζα μας περνά στο ζήτημα της αυτονομίας και – αν και το άρθρο της έχει τον τίτλο: «Το εθνικό ζήτημα και η αυτονομία» γενικά – αρχίζει ν’ αποδείχνει το αποκλειστικό δικαίωμα του Βασιλείου της Πολωνίας για αυτονομία (σ. όπου την κρατική συγκρότηση τη διακρίνει έντονος προ-καπιταλιστικός χαρακτήρας. που όλα μαζί δίνουν την έννοια του «ασιατικού δεσποτισμού» (τεύχος 12 του “Przeglad”. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ όμως περνάει διαρκώς απαρατήρητα στο συμπέρασμα ότι ανάμεσα στους παράγοντες που ενώνουν τη Ρωσία με την Πολωνία επικρατούν από τώρα κιόλας οι καθαροί οικονομικοί παράγοντες των σύγχρονων κεφαλαιοκρατικών σχέσεων. τόσο πιο πιθανός είναι ο αποχωρισμός της προοδευμένης περιοχής από το σύνολο – της περιοχής που συνδέεται με το σύνολο όχι με «σύγχρονους κεφαλαιοκρατικούς» δεσμούς. η Ρόζα Λούξεμπουργκ χαρακτηρίζει την κρατική συγκρότηση της Ρωσίας με βάση. μα ούτε καν έθεσε το ζήτημα των συγκεκριμένων ιστορικών ιδιομορφιών των εθνικών κινημάτων στη Ρωσία. προκαπιταλιστικά χαρακτηριστικά και μια ασήμαντη ανάπτυξη της εμπορευματικής οικονομίας και της ταξικής διαφοροποίησης. και τα οικονομικά. τεύχος 12 (σ. Βλ. Πολωνοί μικροευγενείς) κλπ. 30-37). όπως φαίνεται. και τα πολιτικά. υπάρχει μια εθνικά διαχωρισμένη περιοχή με γοργή ανάπτυξη του καπιταλισμού. 3. και τα εθιμικά και κοινωνιολογικά γνωρίσματα. σ. Είναι γνωστό σε όλους ότι μια κρατική συγκρότηση αυτού του είδους παρουσιάζει πολύ μεγάλη σταθερότητα στις περιπτώσεις που στην οικονομία της δοσμένης χώρας επικρατούν απόλυτα πατριαρχικά. αλλά με δεσμούς «ασιατικοδεσποτικούς». σ. 137).της παλιάς Πολωνίας των σλιάχτα (σ. τόσο πιο έντονη είναι η αντίθεση ανάμεσα σ’ αυτήν και στην προκαπιταλιστική κρατική συγκρότηση. Και στο ζήτημα αυτό πρέπει να σταθούμε.

δεν τη βρίσκουμε σε κανένα πρόγραμμα των σύγχρονων σοσιαλιστικών κομμάτων»… (τεύχος 6 του “Przeglad”. αν ήθελε να σκεφτεί έστω και λιγάκι. Τρουμπετσκόϊ στη «Ρούσκαγια Μίσλ»). Πρέπει όμως να ξέρεις να κάνεις μια τέτοια σύγκριση.μόνο στους λαούς στην Ρωσία. χ. γιατί το πρόγραμμά μας δίνει . Προσπαθώντας να μας αποδώσει την αντίληψη ότι αυτή η παράγραφος του προγράμματος είναι «καθαρότατη κοινοτοπία» η Ρόζα Λούξεμπουργκ πέφτει ίσα – ίσα η ίδια σ’ αυτό το αμάρτημα δηλώνοντας με διασκεδαστική τόλμη ότι τάχα το σημείο αυτό «ολοφάνερα μπορεί να εφαρμοστεί εξίσου» στη Ρωσία. μα και στα έθνη που ζουν στη Γερμανία και στην Αυστρία. στην Αμερική και στην Αυστραλία. γιατί είναι έξω από κάθε αμφισβήτηση τόσο η γενική κεφαλαιοκρατική φύση των σύγχρονων κρατών. στη Γερμανία κλπ. μα μαρξιστικά. Είναι ολοφάνερο – θ’ απαντήσουμε εμείς – ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ αποφάσισε να δόση στο άρθρο της μια συλλογή από λάθη λογικής που ταιριάζουν σε μαθητικές ασκήσεις γυμνασιοπαίδων. Αν είχε σκεφτεί αυτά τα ολοφάνερα πράγματα. στην Ελβετία και στη Σουηδία. σαν «κοινοτοπία» κλπ. Δεν θα ήταν λιγότερο ολοφάνερο και για τη Ρόζα Λούξεμπουργκ. τότε δεν είναι καθόλου δύσκολο να καταλάβεις ότι αναφέρεται στα αστικοδημοκρατικά εθνικά κινήματα. ότι το πρόγραμμά μας αναφέρεται μόνο στις περιπτώσεις που υπάρχουν τέτοια κινήματα. καθώς και των μαρξιστικών τους προγραμμάτων. τι ανοησία είπε. Αυτά γράφει η Ρόζα Λούξεμπουργκ στην αρχή της εκστρατείας της ενάντια στην 9η παράγραφο του μαρξιστικού προγράμματος. Αν ερμηνεύσεις το μαρξιστικό πρόγραμμα όχι με τρόπο παιδιακίστικο. όπου δεν υπάρχουν αστικοδημοκρατικά εθνικά κινήματα. Όταν μας κατηγορεί ότι προσφέρουμε μια «κοινοτοπία» προβάλλει εναντίον μας το επιχείρημα ότι στο πρόγραμμα δεν γίνεται λόγος για αυτοδιάθεση των εθνών εκείνων των χωρών. Στοιχειώδικος όρος γι’ αυτό το πράγμα είναι να ξεκαθαριστεί το ζήτημα. Λ. Γιατί η περικοπή της Ρόζας Λούξεμπουργκ είναι ατόφια ανοησία και γελοιοποίηση της ιστορικά συγκεκριμένης τοποθέτησης του ζητήματος. το συμπέρασμα. σε όλες τις περιπτώσεις των αστικοδημοκρατικών εθνικών κινημάτων.. Αν είναι έτσι – και είναι έτσι χωρίς αμφιβολία – τότε είναι «ολοφάνερο» ότι το πρόγραμμα αυτό αναφέρεται «χοντρικά». Εξαιρετικά έξυπνο επιχείρημα! Η σύγκριση της πολιτικής και της οικονομικής ανάπτυξης των διαφόρων χωρών. έχει τεράστια σημασία από την άποψη του μαρξισμού. όσο και ο γενικός νόμος της ανάπτυξής τους. 483). η Ρόζα Λούξεμπουργκ θα έβλεπε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. αν μπορούν να συγκριθούν οι ιστορικές εποχές ανάπτυξης των χωρών που συγκρίνουμε. το αγροτικό πρόγραμμα των μαρξιστών της Ρωσίας μπορούν να το «συγκρίνουν» με τα αγροτικά προγράμματα των μαρξιστών της Δυτικής Ευρώπης μόνον άνθρωποι εντελώς αγράμματοι (σαν τον πρίγκηπα Ε. σελ.

Οι επαναστάσεις στη Ρωσία. Αυτή ακριβώς η εποχή ήταν εποχή εθνικών κινημάτων και δημιουργίας εθνικών κρατών. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για το εθνικό ζήτημα. Ας συνεχίσουμε όμως ακόμα λίγο την περικοπή από το άρθρο της Ρόζας Λούξεμπουργκ που αναφέραμε παραπάνω: … «Ιδιαίτερα. στην Περσία. η Ρωσία μαζί με τις γειτονικές χώρες περνάει αυτή την εποχή. το πρόγραμμα του κόμματος. Η απόλυτη άγνοια αυτής της διαφοράς μετατρέπει το μακροσκελέστατο άρθρο της Ρόζας Λούξεμπουργκ σ’ ένα μάζωμα από κούφιες. και μάλιστα κατά γενικό κανόνα εθνικά ενιαίων κρατών. Κι έτσι θέλουν να πείσουν τον αναγνώστη «ιδιαίτερα» με το παράδειγμα της Αυστρίας. μας χρειάζεται στο πρόγραμμά μας η παράγραφος για το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών. χωρίς περιεχόμενο κοινοτοπίες. Όλη η ουσία βρίσκεται σ’ αυτή τη διαφορά. Στην Ανατολική Ευρώπη και στην Ασία η εποχή των αστικοδημοκρατικών επαναστάσεων άρχισε μόλις το 1905. Στη Δυτική. που δρα μέσα σ’ ένα κράτος με εξαιρετικά ανομοιογενή εθνική σύνθεση και για το οποίο το εθνικό ζήτημα παίζει πρωταρχικό ρόλο – το πρόγραμμα της αυστριακής σοσιαλδημοκρατίας δεν περιέχει την αρχή του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών» (στο ίδιο). Της Ρόζας Λούξεμπουργκ της ξέφυγε εδώ ακριβώς το κυριότερο: η διαφορά ανάμεσα στις χώρες όπου οι αστικοδημοκρατικοί μετασχηματισμοί έχουν τελειώσει από καιρό και στις χώρες όπου δεν έχουν τελειώσει. οι πόλεμοι στα Βαλκάνια – να η αλυσίδα των παγκόσμιων γεγονότων της εποχής μας στην «Ανατολή» μας. Ακριβώς επειδή. Με το τέλος αυτής της εποχής η Δυτική Ευρώπη μετατράπηκε σε διαμορφωμένο πια σύστημα αστικών κρατών. από τη συγκεκριμένη ιστορική άποψη. το να ψάχνεις τώρα να βρεις το δικαίωμα αυτοδιάθεσης στα προγράμματα των σοσιαλιστών της Δυτικής Ευρώπης σημαίνει πως δεν καταλαβαίνεις το άλφα – βήτα του μαρξισμού. στην Τουρκία. γράφει. Και μόνο ένας τυφλός μπορεί να μη βλέπει σ’ αυτή την αλυσίδα των γεγονότων το ξύπνημα μιας ολόκληρης σειράς αστικοδημοκρατικών εθνικών κινημάτων και τάσεων για τη δημιουργία εθνικά ανεξάρτητων και εθνικά ενιαίων κρατών. Στις περισσότερες δυτικές χώρες έχει λυθεί από καιρό. την ηπειρωτική Ευρώπη. Είναι γελοίο να ψάχνεις να βρεις απάντηση σε ζητήματα που δεν υπάρχουν στα προγράμματα των δυτικών χωρών.απάντηση στο ζήτημα του αστικοδημοκρατικού αγροτικού μετασχηματισμού. αν υπάρχει πολλή λογική σ’ αυτό το παράδειγμα. περίπου από το 1789 ως το 1871. στην Κίνα. Ας δούμε. Γι’ αυτό. ενώ για τέτοιο μετασχηματισμό ούτε λόγος μπορεί να γίνει στις δυτικές χώρες. . η εποχή των αστικοδημοκρατικών επαναστάσεων αγκαλιάζει μιαν αρκετά καθορισμένη χρονική περίοδο. και μόνο επειδή.

το γερμανικό. Γι’ αυτό. Αυτή η «αξίωση». Η . ότι στο σημείο αυτό η Ρωσία βρίσκεται σε ανάλογες συνθήκες. τα καλούπια. Από το άλλο μέρος. Υποθέτοντας. Στην Αυστρία άρχισε το 1848 και τέλειωσε το 1867. Φτάνει να βάλουμε αυτό το ερώτημα για να δούμε πόσο ανόητο. σχηματικό και αγράμματο είναι να συγκρίνουμε τη Ρωσία με την Αυστρία στο ζήτημα της αυτοδιάθεσης των εθνών. αντιϊστορική υπόθεση. η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν κάνει μόνον μια ριζικά λαθεμένη. ακριβώς προς το συμφέρον της εθνικής ανεξαρτησίας που θα μπορούσε να καταπνιγεί τελείως από πιο αρπαχτικούς και πιο ισχυρούς γειτόνους! Η Αυστρία διαμορφώθηκε χάρη σ’ αυτή την ιδιότυπη κατάσταση. στις εσωτερικές συνθήκες ανάπτυξης της Αυστρίας (δηλ. Το κυρίαρχο έθνος στην Αυστρία. ούγγροι. όπως θα ευαρεστηθεί να θυμηθεί η Ρόζα Λούξεμπουργκ (που τόσο πολύ δεν της αρέσουν. σλάβοι). μα οι γερμανοί της Αυστρίας διεκδικούσαν την ηγεμονία μέσα στο γερμανικό έθνος γενικά. Δεύτερο. και στα διάφορα έθνη της ιδιαίτερα) δεν υπάρχουν παράγοντες που προκαλούν άλματα που μπορεί να συνοδεύονται από το σχηματισμό εθνικά ανεξάρτητων κρατών. μα για τη διατήρηση της ακεραιότητας της Αυστρίας. σε ένα κράτος με δυο κέντρα (δυαδικό) και τώρα μετατρέπεται σ’ ένα κράτος με τρία κέντρα (τριαδικό: γερμανοί. κυριαρχεί εκεί ένα αστικό σύνταγμα που καθιερώθηκε γενικά και που πάνω στο έδαφός του δρα νόμιμα ένα νόμιμο εργατικό κόμμα. βρέθηκε έξω από τα όρια του αυτοτελούς γερμανικού κράτους που δημιουργήθηκε τελειωτικά το 1871. μα και κυλάει άθελά της στο λικβινταρισμό.Πρώτον. Υπάρχει άραγε κάτι παρόμοιο στη Ρωσία. σχεδόν μισόν αιώνα. με τη σύγκρισή της. Από την άποψη του εθνικού ζητήματος οι ιδιόμορφες συνθήκες της Ρωσίας είναι ίσα – ίσα αντίθετες από εκείνο που είδαμε στην Αυστρία. ας θέσουμε το βασικό ζήτημα της ολοκλήρωσης της αστικοδημοκρατικής επανάστασης. οι κοινοτοπίες. τσακίστηκε με τον πόλεμο του 1866. Η Αυστρία δεν ήταν μόνο για πολύ καιρό ένα κράτος όπου επικρατούσαν οι γερμανοί. από την άποψη της ανάπτυξης του καπιταλισμού στην Αυστρία γενικά. ιδιαίτερα μεγάλη σημασία για το ζήτημα που μας απασχολεί έχει η ολότελα διαφορετική αμοιβαία σχέση των εθνοτήτων στην Αυστρία και στη Ρωσία. Υπάρχει άραγε σε μας τάση των «αλλογενών» για συνένωση με τους μεγαλορώσους μπροστά στον κίνδυνο χειρότερης εθνικής καταπίεσης. κάτω από τα χτυπήματα του ρωσικού στρατού που αποτελούνταν από δουλοπάροικους. οι αφαιρέσεις…). δημιουργήθηκε η τάση ίσα – ίσα όχι για αποχωρισμό από την Αυστρία. η προσπάθεια των ούγγρων να δημιουργήσουν αυτοτελές εθνικό κράτος ναυάγησε ακόμα από το 1849. Από τότε. Έτσι δημιουργήθηκε μια εξαιρετικά ιδιότυπη κατάσταση: από την πλευρά των ούγγρων. τάχα. και αργότερα και των τσέχων.

φυσικά. Οι μεγαλορώσοι κατέχουν μια τεράστια συμπαγή έκταση. Συνεπώς η σοσιαλδημοκρατία της Αυστρίας. ότι η ανάπτυξη του καπιταλισμού και το γενικό επίπεδο του πολιτισμού συχνά είναι ανώτερα στις «αλλογενείς» ακρινές περιοχές παρά στο κέντρο του κράτους: Τέλος. που ψήφισε το εθνικό πρόγραμμα. ταυτόχρονα συμφωνάει απόλυτα τμήματα του κόμματος να βάζουν το αίτημα της εθνικής αυτοτέλειας. ότι αναγνωρίζει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών! Έτσι λοιπόν. και ο αριθμός τους φτάνει περίπου τα 70 εκατομμύρια ανθρώπους. Ο «ΠΡΑΧΤΙΚΙΣΜΟΣ» ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ . δεν είναι σωστός ο ισχυρισμός της Ρόζας Λούξεμπουργκ ότι στο πρόγραμμα των αυστριακών σοσιαλδημοκρατών δεν υπάρχει η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών. και θα δούμε εκεί τις δηλώσεις του ρουθήνου σοσιαλδημοκράτη Γκανκέβιτς εξ ονόματος όλης της ουκρανικής (ρουθηνικής) αντιπροσωπείας (σελ. τους πολωνούς. πρώτον. που λένε ότι οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες των δύο αυτών εθνών περιλαβαίνουν στις επιδιώξεις τους και την επιδίωξη της εθνικής ένωσης. Φτάνει ν’ ανοίξουμε τα πρακτικά του συνεδρίου του Μπρνό. 4. Τρίτο. τους ουκρανούς. 85 των πρακτικών) και του πολωνού σοσιαλδημοκράτη Ρέγγερ εξ ονόματος όλης της πολωνικής αντιπροσωπείας (σελ. ότι οι «αλλογενείς» (που αποτελούν συνολικά την πλειοψηφία του πληθυσμού – τα 57%) κατοικούν ακριβώς στις ακρινές περιοχές. Άλλωστε. τους ρουμάνους). ίσα – ίσα στα γειτονικά ασιατικά κράτη βλέπουμε πως άρχισε η περίοδος των αστικών επαναστάσεων και των εθνικών κινημάτων. Έτσι ίσα – ίσα οι ιστορικές συγκεκριμένες ιδιομορφίες του εθνικού ζητήματος στη Ρωσία κάνουν σήμερα στη χώρα μας εξαιρετικά επιτακτική την αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών.Ρωσία είναι κράτος με ενιαίο εθνικό κέντρο. ακόμα και από την πλευρά μόνο της πραγματικότητας. το μεγαλορωσικό. Η ιδιομορφία αυτού του εθνικού κράτους είναι. 108). ότι η καταπίεση αυτών των αλλογενών είναι πολύ μεγαλύτερη απ’ ότι στα γειτονικά κράτη (και μάλιστα όχι μονάχα στα ευρωπαϊκά κράτη). Ουσιαστικά αυτό σημαίνει. ελευθερίας και ανεξαρτησίας των λαών τους. Δεύτερο. που αγκαλιάζουν εν μέρει τις συγγενικές εθνότητες μέσα στα σύνορα της Ρωσίας. Τέταρτο. τους σουηδούς. χωρίς να θέτει ανοιχτά στο πρόγραμμά της το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών. ότι σε μια ολόκληρη σειρά περιπτώσεις οι καταπιεζόμενες εθνότητες που ζουν στις ακρινές περιοχές έχουν από την άλλη πλευρά των συνόρων ομογενείς τους που απολαβαίνουν μεγαλύτερη εθνική ανεξαρτησία (φτάνει να θυμηθούμε έστω και μόνο τα κράτη που βρίσκονται στα δυτικά και νότια σύνορα του κράτους: τους φιλανδούς. η παραπομπή της Ρόζας Λούξεμπουργκ στο παράδειγμα της Αυστρίας μιλάει απ’ όλες τις πλευρές ενάντια στη Ρόζα Λούξεμπουργκ.

υποστηρίζοντας την αστική τάξη πάντα μόνο υπό όρους. Για το προλεταριάτο οι . Αυτό ακριβώς λέγεται «πρακτικό». γράφει η Λούξεμπουργκ: «δεν κάνει καμιά πρακτική υπόδειξη για την καθημερινή πολιτική του προλεταριάτου. Αυτό μοιάζει σαν πολύ «πρακτική» διεκδίκηση. θεωρητικά μεταφυσική και στην πράξη οδηγεί στην υποταγή του προλεταριάτου στην πολιτική της αστικής τάξης. Ας εξετάσουμε αυτό το επιχείρημα. Το προλεταριάτο είναι ενάντια σε κάθε προνόμιο. Η παράγραφος 9. προς το συμφέρον της ισοτιμίας.Με ιδιαίτερο ζήλο άρπαξαν οι οπορτουνιστές το επιχείρημα της Ρόζας Λούξεμπουργκ ότι η παράγραφος 9 του προγράμματός μας δεν περιέχει τίποτε το «πραχτικό». Τι σημαίνει η διεκδίκηση της «πρακτικότητας» στο εθνικό ζήτημα. ενάντια σε κάθε αποκλειστικότητα. ονομάζει πρακτική υπόθεση την υποστήριξη όλων των εθνικών επιδιώξεων. ποτέ όμως η πολιτική του δεν συμπίπτει με την πολιτική της. Πρέπει ν’ απαντάμε με: «ναι ή όχι» στο ζήτημα του αποχωρισμού κάθε έθνους. Τις βάζει απόλυτα. Η πολιτική όμως του προλεταριάτου στο εθνικό ζήτημα (όπως και στα υπόλοιπα ζητήματα) υποστηρίζει απλώς την αστική τάξη σε μιαν ορισμένη κατεύθυνση. που διατυπώνεται μάλιστα έτσι που είτε η παράγραφος 9 δεν εκφράζει απολύτως τίποτα. Γι’ αυτό ακριβώς οι προλετάριοι προβάλλουν ενάντια στον πρακτικισμό της αστικής τάξης μια πολιτική αρχών στο εθνικό ζήτημα. Η αστική τάξη βάζει πάντα στην πρώτη γραμμή τις εθνικές της διεκδικήσεις. Το να ζητάς «πρακτικισμό» από το προλεταριάτο σημαίνει ότι σέρνεσαι από την αστική τάξη. είτε γενικά ότι οι εθνικές διεκδικήσεις είναι άμεσα» “πραγματοποιήσιμες”» . δεν δίνει καμία πρακτική λύση στα εθνικά προβλήματα». Στο εθνικό ζήτημα κάθε αστική τάξη θέλει είτε προνόμια για το έθνος της. Η ίδια η Ρόζα Λούξεμπουργκ ενθουσιάστηκε τόσο μ’ αυτό το επιχείρημα. που στην αρχή κάθε εθνικού κινήματος παρουσιάζεται φυσικά σαν ηγεμόνας (καθοδηγητής) του. Η εργατική τάξη υποστηρίζει την αστική τάξη μονάχα προς το συμφέρον της εθνικής ειρήνης (που η αστική τάξη δεν μπορεί να τη δόση ολόκληρη και που είναι πραγματοποιήσιμη μονάχα στα πλαίσια μιας ολοκληρωτικής δημοκρατικοποίησης). Είτε την υποστήριξη όλων των εθνικών επιδιώξεων. Ας εξετάσουμε τις τρεις αυτές πιθανές έννοιες της διεκδίκησης της «πρακτικότητας». είτε υποχρεώνει να υποστηρίζονται όλες οι εθνικές επιδιώξεις. Στην πραγματικότητα όμως είναι ανόητη. είτε αποκλειστικά πλεονεκτήματα γι’ αυτό. ότι πέφτεις στον οπορτουνισμό. Η αστική τάξη. που στο άρθρο της βρίσκουμε κάποτε αυτό το «σύνθημα» να επαναλαμβάνεται οκτώ φορές σε μια σελίδα. είτε την απάντηση: «“ναι ή όχι” στο ζήτημα του αποχωρισμού του κάθε έθνους. προς το συμφέρον της δημιουργίας καλύτερων όρων για την ταξική πάλη.

χωρίς να παίρνει υπόψη της τη θέση (τα πιθανά μειονεκτήματα) των άλλων εθνών. από εθνική άποψη ο οπορτουνισμός θα εκδηλωθεί στα καταπιεζόμενα έθνη διαφορετικά από τα έθνη που καταπιέζουν. σα να λέμε. επειδή δεν το κατάλαβε αυτό. όχι όμως για το δικαίωμα αποχωρισμού όλων γενικά των εθνών! . καταρχήν ανυπαρξία και των πιο παραμικρών προνομίων. επειδή είναι εχθροί κάθε εθνικισμού. Η αστική τάξη των καταπιεζομένων εθνών εξονόματος της «πρακτικότητας» των διεκδικήσεών της θα καλεί το προλεταριάτο να υποστηρίζει χωρίς όρους τις επιδιώξεις της. Γιατί οι μεγαλορώσοι είναι στη Ρωσία το έθνος που καταπιέζει και φυσικά. εγγύηση ανώτατης εθνικής ισοτιμίας και ειρήνης ενάντια και στους φεουδάρχες και στην εθνικιστική αστική τάξη. είναι όμως η μοναδική εγγύηση στην πράξη. Ας μην είναι αυτό «πρακτικό» για τους οπορτουνιστές. γιατί οι προλετάριοι απαιτούν «αφηρημένη» ισοτιμία. Ας μην είναι αυτό «πραχτικό». θα ολοκληρώσει την αστικοδημοκρατική επανάσταση. Η αστική τάξη ενδιαφέρεται πριν απ’ όλα. Πιο πρακτικό είναι να πεις ανοιχτά «ναι» για τον αποχωρισμό του τάδε έθνους. όμως στην πράξη εγγυάται πιο σταθερά απ’ όλα τη δημοκρατικότερη απ’ όλες τις δυνατές λύσεις. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Αντίθετα για το προλεταριάτο έχει σημασία το δυνάμωμα της τάξης του ενάντια στην αστική τάξη. παραμερίζοντας τα καθήκοντα αυτής της ανάπτυξης μπροστά στα καθήκοντα τους έθνους «της». ενώ η αστική τάξη κάθε έθνους χρειάζεται εγγυήσεις για τα πλεονεκτήματά της. χωρίς να δίνει εγγυήσεις σε κανένα έθνος. Για την αστική τάξη έχει σημασία να δυσκολέψει αυτή την ανάπτυξη. χωρίς να αναλαβαίνει υποχρεώσεις να δόση τίποτα σε βάρος άλλου έθνους. Για το προλεταριάτο έχει σημασία και στις δυο περιπτώσεις να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της τάξης του. Όλο το καθήκον των προλετάριων στο εθνικό ζήτημα «δεν είναι πρακτικό» από την άποψη της εθνικιστικής αστικής τάξης κάθε έθνους. αν μια δοσμένη διεκδίκηση είναι «πραγματοποιήσιμη» . Γιατί στο μεγαλορωσικό. με την παράλογη εξύμνηση του πρακτικισμού άνοιξε διάπλατα τις πόρτες ακριβώς στους οπορτουνιστές. η διαπαιδαγώγηση των μαζών στο πνεύμα της συνεπούς δημοκρατίας και του σοσιαλισμού.από εδώ απορρέει η αιώνια πολιτική των συμφωνιών με την αστική τάξη των άλλων εθνών σε βάρος του προλεταριάτου. Γι’ αυτό. Το προλεταριάτο χρειάζεται μόνον αυτές τις εγγυήσεις. είτε η ισότιμη θέση του μ’ ένα άλλο έθνος.διεκδικήσεις αυτές υποτάσσονται στα συμφέροντα της ταξικής πάλης. Θεωρητικά δεν μπορείς να εγγυηθείς από πριν αν ο αποχωρισμός ενός δοσμένου έθνους. ιδιαίτερα στις οπορτουνιστικές παραχωρήσεις στο μεγαλορωσικό εθνικισμό. διεκδίκηση να αναγνωριστεί το δικαίωμα αυτοδιάθεσης. το προλεταριάτο περιορίζεται στην αρνητική.

Αν δεν βάλουμε και δεν συμπεριλάβουμε στη ζύμωσή μας το σύνθημα για το δικαίωμα αποχωρισμού. γιατί είμαστε οι πιο τολμηροί και συνεπείς εχθροί της καταπίεσης. ας του πούμε με την ευκαιρία. βοηθάει στην πράξη τον οπορτουνιστικό συμβιβασμό με τα προνόμια (και με κάτι χειρότερο από τα προνόμια) των μεγαλορώσων. η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Ο Καούτσκι από καιρό έφερε αυτό το επιχείρημα ενάντια στη Ρόζα Λούξεμπουργκ και το επιχείρημα αυτό είναι αδιαφιλονίκητο. Πάλη ενάντια στα προνόμια και τη βία του έθνους που καταπιέζει και καμιά ανοχή της επιδίωξης προνομίων από μέρους του καταπιεζόμενου έθνους.Το προλεταριάτο είναι ενάντια σ’ έναν τέτοιο πρακτικισμό: αναγνωρίζοντας την ισοτιμία και το ίσο δικαίωμα για τη συγκρότηση εθνικού κράτους. ξεχωρίζοντας αυστηρά την τάση προς την εθνική του αποκλειστικότητα. ενώ για τους εργάτες έχει σημασία να ξεχωρίσουν κατ’ αρχήν δυο τάσεις. αυτό επαναλαβαίνει ξοπίσω της ο οπορτουνιστής Σεμκόφσκι. μα και των φεουδαρχών και του απολυταρχισμού του έθνους που καταπιέζει. Από φόβο μήπως «βοηθήσει» την εθνικιστική αστική τάξη της Πολωνίας. Σε κάθε αστικό εθνικισμό καταπιεζόμενου έθνους υπάρχει πανδημοκρατικό περιεχόμενο ενάντια στην καταπίεση. η Ρόζα Λούξεμπουργκ ξέχασε τον εθνικισμό των μεγαλορώσων. υποστηρίζετε τον αστικό εθνικισμό των καταπιεζόμενων εθνών. Όσο η αστική τάξη του καταπιεζόμενου έθνους παλεύει ενάντια στο έθνος που καταπιέζει. κι αυτό ακριβώς το περιεχόμενο το υποστηρίζουμε χωρίς όρους. παρά το γεγονός ότι ίσα – ίσα αυτός ο εθνικισμός είναι τώρα πιο επίφοβος απ’ όλους. εκτιμά και βάζει πάνω απ’ όλα τη συμμαχία των προλετάριων όλων των εθνών. Εφ’ όσον η αστική τάξη του καταπιεζόμενου έθνους είναι υπέρ του δικού της αστικού εθνικισμού. εμείς είμαστε κατά. ίσα – ίσα αυτός είναι το κύριο εμπόδιο για τη δημοκρατία και τον προλεταριακό αγώνα. ίσα – ίσα για την αστική τάξη έχει εδώ σημασία η «πρακτική» λύση. ο μοναδικός εκπρόσωπος. Το σύνθημα του πρακτικισμού είναι στην πράξη απλώς σύνθημα άκριτης αποδοχής αστικών επιδιώξεων. τόσο είμαστε πάντα και σε κάθε περίπτωση και πιο αποφασιστικά απ’ όλους υπέρ. απορρίπτοντας το δικαίωμα αποχωρισμού στο πρόγραμμα των μαρξιστών της Ρωσίας. Αυτό λέει η Ρόζα Λούξεμπουργκ. στη λικβινταριστική εφημερίδα των λικβινταριστικών ιδεών σ’ αυτό το ζήτημα! Εμείς απαντούμε: Όχι. . κρίνοντας με το πρίσμα της ταξικής πάλης των εργατών κάθε εθνική διεκδίκηση. Μας λένε: υποστηρίζοντας το δικαίωμα του αποχωρισμού. κάθε εθνικό αποχωρισμό. Παρασυρμένη από τον αγώνα ενάντια στον εθνικισμό στην Πολωνία. θα παίξουμε το παιχνίδι όχι μονάχα της αστικής τάξης. ίσα – ίσα είναι λιγότερο αστικός και περισσότερο φεουδαρχικός.

Σάινφινκελ) από το Παρίσι δεν του φαίνεται η λέξη αυτή μαρξιστική. κάθε αποκλειστικότητα. Ας πάρουμε τη θέση του έθνους που καταπιέζει. Στο εθνικό ζήτημα αυτή είναι η μοναδική πρακτική πολιτική. Βλ. Κρίνουμε κάθε συγκεκριμένο ζήτημα αποχωρισμού από μιαν άποψη που αποκλείει κάθε ανισοτιμία. Αν η Ουκρανία θ’ άχει λ. Αγωνιζόμαστε πάνω στο έδαφος του δοσμένου κράτους. Βλαντίμιροφ (ψευδώνυμο του Μ. Και χωρίς να προσπαθούμε «να μαντέψουμε» στην τύχη. χ. Κ. δεν υπερασπίζουμε κανένα προνόμιο. «λαός» κλπ). να γράψει μια μελέτη για την ανάγκη να εξοστρακιστούν από το μίνιμουν-πρόγραμμά μας (από την άποψη της ταξικής πάλης!) οι λέξεις «πληθυσμός». η συστηματική προπαγάνδιση αυτής της κατάπνιξης από τις «ανώτερες» τάξεις δημιούργησαν στις προλήψεις κλπ. απαιτούν αγώνα ενάντια σ’ αυτή την καταπίεση. Εμείς. δεν μπορούμε να εγγυηθούμε τούτον ή εκείνον το δρόμο της εθνικής ανάπτυξης. την ελευθερία. Οι μεγαλορώσοι μαυροεκατονταρχίτες υποστηρίζουν συνειδητά αυτές τις προλήψεις και τις συδαυλίζουν. Η δημιουργία αυτοτελούς και ανεξάρτητου εθνικού κράτους μένει για την ώρα στη Ρωσία προνόμιο μονάχα του μεγαλορωσικού έθνους. την ένωση των προλετάριων. κάθε προνόμιο. Δεν μπορούμε όμως να τραβήξουμε σ’ αυτόν το σκοπό χωρίς να παλαίβουμε ενάντια σε κάθε εθνικισμό και χωρίς να υπερασπίζουμε την ισότητα όλων των εθνών. Αναγνωρίζουμε το δικαίωμα αποχωρισμού σε όλους. τραβάμε απ’ όλους τους πιθανούς δρόμους προς τον ταξικό μας σκοπό. Το μεγαλορωσικό προλεταριάτο δεν μπορεί να πραγματοποιήσει τους σκοπούς του. στεκόμαστε σταθερά σ’ αυτό που είναι αναμφισβήτητο: στο δικαίωμα της Ουκρανίας να γίνει τέτοιο κράτος. Αυτό δεν είναι «πρακτικό» από την άποψη του αστού και του μικροαστού. . ετοιμάζεται φαίνεται. Ο «υπερέξυπνος» Λ. αυτό εξαρτιέται από χίλιους παράγοντες που είναι άγνωστοι από τα πριν. την τύχη ν’ αποτελέσει αυτοτελές κράτος. δεν υπερασπίζουμε ούτε αυτό το προνόμιο. κλπ. Μπορεί να είναι ελεύθερος ένας λαός που καταπιέζει άλλους λαούς. σ.. του μεγαλορωσικού λαού τεράστια εμπόδια για την υπόθεση της δικής του ελευθερίας. η μοναδική πολιτική αρχών που βοηθάει πραγματικά τη δημοκρατία. η μακραίωνη ιστορία κατάπνιξης των κινημάτων των καταπιεζόμενων εθνών. χωρίς να παλεύει συστηματικά ενάντια σ’ αυτές τις προλήψεις. Όχι. δεν μπορεί να ξεκαθαρίσει το δρόμο του προς την ελευθερία. Η μακρόχρονη ιστορία. Τα συμφέροντα της ελευθερίας του μεγαλορώσικου πληθυσμού (σ. οι μεγαλορώσοι προλετάριοι.καταπολεμώντας την τάση του πολωνού αστού να καταπνίγει τον εβραίο κλπ. Αυτός ο Βλαντίμιροφ είναι διασκεδαστικά “superklug” (στην ειρωνική μετάφραση στα ρωσικά: «υπερέξυπνος»). Σε κάποιον Λ. Η μεγαλορωσική αστική τάξη συμβιβάζεται μ’ αυτές ή προσαρμόζεται σ’ αυτές.. συνενώνουμε τους εργάτες όλων των εθνών του δοσμένου κράτους.

γιατί μονάχα έτσι υπερασπίζουμε τα συμφέροντα της δημοκρατίας και της ισότιμης συμμαχίας όλων των προλετάριων όλων των εθνών. στο πνεύμα της άρνησης των κρατικών προνομίων οποιουδήποτε έθνους. Κυνηγώντας τον «πρακτικισμό» η Ρόζα Λούξεμπουργκ παράβλεψε το κυριότερο πρακτικό καθήκον και του μεγαλορωσικού προλεταριάτου και του προλεταριάτου των άλλων εθνών: το καθήκον της καθημερινής ζύμωσης και προπαγάνδας ενάντια σε κάθε κρατικο-εθνικό προνόμιο. Εμείς οι προλετάριοι δηλώνουμε εκ των προτέρων ότι είμαστε εχθροί των προνομίων των μεγαλορώσων και προς την κατεύθυνση αυτή κάνουμε όλη την προπαγάνδα και τη ζύμωσή μας.Σεβόμαστε αυτό το δικαίωμα. αν θα μπει το ζήτημα μιας τέτοιας διαίρεσης. για το δικαίωμα. και την πιο ειρηνική (και αβλαβή για την προλεταριακή ταξική πάλη) διαίρεσή της σε διάφορα εθνικά κράτη. δεν υποστηρίζουμε τα προνόμια του μεγαλορώσου πάνω στους ουκρανούς. διαπαιδαγωγούμε τις μάζες στο πνεύμα της αναγνώρισης αυτού του δικαιώματος. θα εξετάσουμε τη στάση του μεγαλορωσικού φιλελευθερισμού απέναντι στην «αυτοδιάθεση των εθνών» και το παράδειγμα του αποχωρισμού της Νορβηγίας από τη Σουηδία. Αυτό το καθήκον είναι (τώρα) το κυριότερο καθήκον μας στο εθνικό ζήτημα. Η ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΣΤΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΟΠΟΡΤΟΥΝΙΣΤΕΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΕΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ Είδαμε ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ θεωρεί ένα από τα κυριότερα «κόζια» της στον αγώνα ενάντια στο πρόγραμμα των μαρξιστών της Ρωσίας το παρακάτω επιχείρημα: η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης . Στην πραγματικότητα ακριβώς αυτή η προπαγάνδα. το ίσο δικαίωμα όλων των εθνών να δημιουργήσουν δικό τους εθνικό κράτος. και μόνον αυτή. κατηγορώντας τη σοσιαλδημοκρατία για «αοριστία». Μονάχα αυτή η προπαγάνδα εγγυάται και τις μεγαλύτερες πιθανότητες εθνικής ειρήνης στη Ρωσία. εξασφαλίζει την πραγματικά δημοκρατική και την πραγματικά σοσιαλιστική διαπαιδαγώγηση των μαζών. αν θα μείνει αυτή ένα πολύχρωμο εθνικό κράτος. Στα άλματα που έκαναν όλες οι χώρες την εποχή των αστικών επαναστάσεων είναι δυνατές και πιθανές οι συγκρούσεις και ο αγώνας για το δικαίωμα δημιουργίας εθνικού κράτους. 5. Για να εξηγήσουμε πιο συγκεκριμένα αυτή τη μοναδικά προλεταριακή πολιτική στο εθνικό ζήτημα. Ας «μην είναι πρακτική» αυτή η προπαγάνδα και από την άποψη των μεγαλορώσων-καταπιεστών και από την άποψη της αστικής τάξης των καταπιεζόμενων εθνών (και οι πρώτοι και οι δεύτεροι απαιτούν ένα συγκεκριμένο ναι ή όχι.

όπως το έδειξε εδώ και 20 χρόνια ο Καούτσκι με τρόπο που δεν επιδέχεται αντίρρηση φορτώνει τον εθνικισμό από τον ένοχο στον αθώο. πέφτει ακριβώς στο αμάρτημα της μεταφυσικότητας.. κι αυτών ακόμα η μητρική γλώσσα καταδιώκεται.ισοδυναμεί με υποστήριξη του αστικού εθνικισμού των καταπιεζομένων εθνών. γιατί οι σοσιαλδημοκράτες είναι γενικά ενάντια σε κάθε εθνική βία και ανισοτιμία. Αν ναι. Το πρώτο επιχείρημα. της χονδρικής εξέτασης κλπ. Ωστόσο ο καλύτερος έλεγχος για τα παραπάνω και για όλα τα επιχειρήματα αυτού του είδους είναι να μελετήσουμε τη στάση των διαφόρων τάξεων της κοινωνίας απέναντι στο ζήτημα. Ακόμα και τους ουκρανούς τους έχουν ανακηρύξει «αλλογενείς». Για έναν μαρξιστή αυτός ο έλεγχος είναι υποχρεωτικός. ορθοδοξία. αποδείχνεται ότι στην πράξη παίζει το παιχνίδι του μαυροεκατονταρχίτικου εθνικισμού των μεγαλορώσων! Το δεύτερο επιχείρημα είναι στην ουσία δειλή υπεκφυγή στο ζήτημα: η αναγνώριση της εθνικής ισοτιμίας συμπεριλαβαίνει ή δε συμπεριλαβαίνει την αναγνώριση του δικαιώματος αποχωρισμού. Εδώ δεν ωφελούν οι υπεκφυγές και οι προφάσεις. δε χρειάζεται να χάσουμε πολλά λόγια γι’ αυτό. τότε αυτό σημαίνει ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ αναγνωρίζει την ορθότητα καταρχήν της παραγράφου 9 του προγράμματός μας. της αφαίρεσης. Αν όχι. που φοβάται τον εθνικισμό της αστικής τάξης των καταπιεζόμενων εθνών. Πρέπει να ξεκινήσουμε από το αντικειμενικό. Δυστυχώς. στο νομοθετικό και διοικητικό σύστημα της «3ης του Ιούνη». Δεν θ’ άπρεπε άραγε να ρίξουμε μια ματιά στη θέση των κυρίαρχων τάξεων της Ρωσίας. όπου με τον τελευταίο εννοούν μονάχα το μεγαλορωσικό. λαός. παρμένο από την εποχή της δουλοπαροικίας: απολυταρχία. Από το άλλο μέρος. σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζει την εθνική ισοτιμία. πρέπει να πάρουμε τις αμοιβαίες σχέσεις των τάξεων στο δοσμένο σημείο. Πρόκειται για το πρόγραμμα των μαρξιστών της Ρωσίας. πάντως όμως να πάρει μέρος – στην εξουσία. Απόλυτη άρνηση και της ισοτιμίας των εθνοτήτων και του δικαιώματος αυτοδιάθεσης. που μάταια προσπαθεί να τα αποδώσει στους αντιπάλους της. γιατί η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Ότι οι οχτωβριστές στο ζήτημα αυτό ακολουθούν στην πράξη τους δεξιούς. δηλαδή των μαρξιστών όλων των εθνοτήτων της Ρωσίας. λέει η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ. επειδή δεν το κάνει αυτό. αν με το δικαίωμα αυτό εννοούμε μονάχα τον αγώνα ενάντια σε κάθε βία απέναντι στα έθνη. Είναι πασίγνωστη η θέση της «γραφειοκρατίας» (ζητούμε συγγνώμη για την όχι ακριβολογημένη λέξη) και των φεουδαρχών τσιφλικάδων τύπου ενωμένης αριστοκρατίας. τότε δε χρειάζεται ειδική παράγραφος στο πρόγραμμα. της κοινοτοπίας. που «κλήθηκε» να πάρει μέρος – αλήθεια πολύ μέτρια. Παλιό το σύνθημα. . Ας ρίξουμε μια ματιά στην αστική τάξη της Ρωσίας.

) όπως έπρεπε μονάχα ο ρωσικός σοσιαλδημοκρατικός Τύπος».μερικοί μαρξιστές δίνουν πολύ λιγότερη προσοχή στη θέση της φιλελεύθερης μεγαλορωσικής αστικής τάξης. αφού έμαθε από την ουκρανική εφημερίδα του Λβοφ «Σλιάχι» τις αντιρρήσεις του κ. των προοδευτικών και των καντέτων. Έκδ. είναι τελείως άπρεπος και απαράδεκτος για ένα μεγαλορώσο δημοκράτη ή για εκείνον που θέλει να περνά για δημοκράτης. δήλωσε ωστόσο ότι ο τόνος της «Ρέτς».κ. είναι όμως καταρχήν απαράδεκτο να ξεχνάει το μεγαλορωσικό όργανο της δήθεν δημοκρατίας την ελευθερία αποχωρισμού. σ. Πέρσι η πολεμική της «Πράβντας» ενάντια στη «Ρέτς» ανάγκασε αυτό το κυριότερο όργανο του κόμματος των καντέτων. το δικαίωμα αποχωρισμού. Ντοντσόφ. Ντοντσόφ. Ο φανατικός «ουκρανολόγος» ή Ουκρανός συνεργάτης της «Ρέτς» κ. Η εφημερίδα «Ραμπότσαγια Πράβντα». οι φράσεις του φιλελεύθερου για «είδωλο» ήταν πέρα για πέρα στο πνεύμα των φράσεων της Ρόζας Λούξεμπουργκ. όποιος δεν μελετήσει αυτή τη θέση και δεν βαθύνει σ’ αυτήν. την ιδέα που γι’ αυτήν ξεσπάθωσε ο εθνικο-κοινωνικός Ντοντσόφ και που την ενέκρινε το συνέδριο που αναφέραμε. χωρίς να ταχθεί καθόλου αλληλέγγυα με τον κ. το τόσο επιδέξιο στην τέχνη ν’ αποφεύγει διπλωματικά την απευθείας απάντηση στα «δυσάρεστα» ερωτήματα. Ντοντσόφ. Όπως βλέπετε. Μογκιλιάνσκι – ότι και το “δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών”. να κάνει ωστόσο μερικές πολύτιμες ομολογίες. Μογκιλιάνσκι ήθελε να αποφύγει την απευθείας απάντηση στο .). «τυχοδιωκτισμός» κλπ. Μερικούς μήνες αργότερα ο κ. τότε στην εξέταση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών θα πέσει αναπόφευκτα στο αμάρτημα της γενικολογίας και της κούφιας φλυαρίας. Μογκιλιάνσκι δημοσίευσε ένα άρθρο όπου έλουζε με τις πιο διαλεκτές βρισιές «(παραμίλημα». δεν είναι κάποιο είδωλο (ακούτε!!!). «Πρέπει να πούμε – έγραφε ο κ. Ντοντσόφ» δεν έχει τίποτα το κοινό με την άρνηση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών». σελ. Όλος ο καυγάς άναψε εξαιτίας του πανουκρανικού φοιτητικού συνεδρίου στο Λβόφ. Βλ. πιο σωστά: ο τρόπος που η «Ρέτς» τοποθετεί καταρχήν το ζήτημα. το καλοκαίρι του 1913. αφού τόνισε ανοιχτά ότι πρόκειται για εθνικο-κοινωνικό και ότι πολλοί ουκρανοί μαρξιστές δεν συμφωνούν μαζί του. 236-237). Άπαντα. Οι «εξηγήσεις» του κ. Μογκιλιάνσκι ήταν ότι επανέλαβε τρεις φορές: «η κριτική των συνταγών του κ. Ας διαψεύσει ανοιχτά η «Ρέτς» τους κ. 4η ρωσ. Μογκιλιάνσκι έδωσε «εξηγήσεις» στο Φύλλο 331 της «Ρέτς». Και όμως. που δεν επιδέχεται κριτική: οι μη υγιείς όροι ζωής ενός έθνους μπορούν να γεννήσουν μη υγιείς τάσεις στο ζήτημα της εθνικής αυτοδιάθεσης και το ξεσκέπασμα αυτών των τάσεων δεν σημαίνει επίσης άρνηση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών». Ήταν φανερό ότι ο κ.. που ανάμεσα στ’ άλλα παρατηρούσε ότι «τη σωβινιστική επίθεση της “Ρέτς” τη στιγμάτισε (καυτηρίασε. τόμος 19ος. την ιδέα του αποχωρισμού της Ουκρανίας. (σ.

ερώτημα: αν παραδέχεται ή όχι το δικαίωμα της πολιτικής αυτοδιάθεσης. Η εφημερίδα «Ρετς» δημοσίευσε τότε (αρ. Φύλλου 340) μια ανυπόγραφη. Οι φωνές των φιλελευθέρων για ασάφεια της έννοιας της «αυτοδιάθεσης» για το ότι οι σοσιαλδημοκράτες τη «συγχέουν . επίσημη δήλωση της σύνταξης. 475-477). Βλ. της 11 του Δεκέμβρη 1913) έβαλε ορθά-κοφτά αυτό το ερώτημα και στον κ. του αποχωρισμού. Άπαντα. το άρθρο: «Ο εθνικός φιλελευθερισμός και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών» στην «Προλετάρσκαγια Πράβντα» αρ. γιατί δεν είχαν τι ν’ απαντήσουν. ποτέ οι καντέτοι δεν έχουν αναλάβει να υπερασπίσουν το δικαίωμα αποχωρισμού των εθνών από το ρωσικό κράτος».. σ. Φύλλου 4.κ. 2) Μήπως αρνούνται ότι η γνωστή απόφαση του διεθνούς σοσιαλιστικού συνεδρίου το 1896 έχει την ίδια έννοια. Έκδ. (σ. Λίμπμαν. το δικαίωμα σχηματισμού αυτοτελούς εθνικού κράτους. με ακρίβεια και καθαρά για το «δικαίωμα της ελεύθερης πολιτιστικής αυτοδιάθεσης» των εθνών. Και 3) ότι ο Πλεχάνοφ. όταν η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» έβαλε αυτές τις τρεις ερωτήσεις. 3) «Πραγματικά. Γιουρκέβιτς κι άλλους οπορτουνιστές ότι οι φωνές και τα λόγια τους για δήθεν «ασάφεια» ή «αοριστία» της έννοιας «αυτοδιάθεσης» αποτελούν στην πραγματικότητα. της 20 Δεκέμβρη 1913). που από το 1902 έγραψε για την αυτοδιάθεση. απλή επανάληψη των λόγων της φιλελευθερομοναρχικής αστικής τάξης! Όταν η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» έβαλε στους κ. Ήταν υποχρεωμένοι να παραδεχτούν σιωπηρά ότι η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» έχει απόλυτο δίκιο. (Βλ. στον τόμο 20. με τον αποχωρισμό αυτού ή εκείνου του έθνους. Η απάντηση αυτή συνοψίζεται σε τρία σημεία: 1) Η 11 του προγράμματος του κόμματος των καντέτων μιλάει ανοιχτά. εννοούσε μ’ αυτήν ακριβώς την πολιτική αυτοδιάθεση. Ας στρέψουμε πρώτα την προσοχή μας στο δεύτερο σημείο της δήλωσης της «Ρετς». 2) Η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» σύμφωνα με τη διαβεβαίωση «Ρετς». σ. Φύλλου 12. σελ. με την έννοια αυτοδιάθεση των εθνών εννοείται ίσα-ίσα η πολιτική αυτοδιάθεση. δηλ. 4η ρωσ. Βλ. (σ. δηλ. ιδιαίτερα από τα μέσα του ΧΙΧ αιώνα. 19ος. σύμφωνα με τον αντικειμενικό συσχετισμό των τάξεων και της ταξικής πάλης στη Ρωσία. που απαντούσε σ’ αυτό το ερώτημα. σελ. τομ. μορφωμένους «συνταγματικούς-δημοκράτες» της «Ρετς» τρία ερωτήματα: 1) Μήπως αρνούνται ότι σ’ όλη την ιστορία της διεθνούς δημοκρατίας. 43-45). Και η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» (αρ. Πόσο καθαρά δείχνει στους κυρίους Σεμκόφσκι. Μογκιλιάνσκι και στο κόμμα των καντέτων. της «συγχέει απελπιστικά» την αυτοδιάθεση με τις χωριστικές τάσεις. δηλ. οι κύριοι καντέτοι σώπασαν!!! Δεν απάντησαν ούτε λέξη.

Ας πάμε όμως παρακάτω. «Πραγματικά. που δεν μπορείς να το ξεπεράσεις. “τράβα τον μέσα και μην τον αφήνεις». (σ. σ.κ. «αρχίζει σήμερα να γεννάει διαφωνίες ακόμα και ανάμεσα στους κύκλους των καντέτων». Η εφημερίδα «Νόβογε Βρέμια» αρ. δηλώνοντας ότι «ποτέ δεν έχουν αναλάβει να υπερασπίσουν το δικαίωμα αποχωρισμού των εθνών από το ρωσικό κράτος». μένουν ωστόσο ολοκληρωτικά στο έδαφος των σχέσεων και των ορίων που έχει δημιουργήσει αυτή ακριβώς η τάξη. Έκφραση από έργο του Γκλέμπ Ουσπένσκι που χαρακτηρίζει την αστυνομική αυθαιρεσία). Σεμκόφσκι. αν και ξέρουν πολύ καλά τη φεουδαρχική πηγή και το χαρακτήρα της παντοδυναμίας των Πουρισκέβιτς. Οι κύριοι καντέτοι. Η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης και αποχωρισμού των εθνών).563. της ιδεολογικοπολιτικής και της πρακτικο-πολιτικής εξάρτησής τους απ’ αυτούς. ωστόσο δήλωσε: «Αυτό που για τους σοσιαλδημοκράτες αποτελεί αξίωμα πολιτικής σοφίας» (δη. θα ντρέπονταν να παρουσιαστούν μπροστά στους εργάτες με φιλελεύθερο πνεύμα. ο φόβος να κλονίσεις τη θέση τους. της συγγένειάς τους με τους Πουρισκέβιτς. αν και ξέρουν θαυμάσια πόσα μη ευρωπαϊκά και αντιευρωπαϊκά (ασιατικά θα λέγαμε. «Οι κύριοι καντέτοι έχουν μελετήσει την ιστορία – έγραφε η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» . τα αναγνωρίζουν όμως σαν όριο. Φύλλου 13. η δουλοπρέπεια μπροστά τους. Οι καντέτοι. Λίμπμαν και Γιουρκέβιτς δεν ήταν τόσο αγράμματοι. οι καντέτοι ποτέ δεν έχουν αναλάβει να υπερασπίσουν το δικαίωμα του “αποχωρισμού των εθνών” από το ρωσικό κράτος – δεν ήταν άσκοπο που η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» σύσταινε αυτά τα λόγια της «Ρετς» στη «Νόβογε Βρέμια» και στη «Ζέμστσινα».για να χρησιμοποιήσουμε μια ήπια έκφραση – ενέργειες έχει συχνά οδηγήσει στην πράξη η εφαρμογή του πατροπαράδοτου δικαιώματος των Πουρισκέβιτς.απελπιστικά» με τις χωριστικές τάσεις. Εδώ ακριβώς βρίσκεται μια από τις βάσεις του εθνικού φιλελευθερισμού των καντέτων. Οι καντέτοι πήραν καταρχήν την ίδια εντελώς θέση με τη «Νόβογε Βρέμια». η υπεράσπισή τους . σαν δείγμα της “νομιμοφροσύνης” των καντέτων μας. δεν είναι τίποτα άλλο παρά προσπάθεια να μπερδέψουν το ζήτημα. αν αυτό δεν αντηχούσε σαν άδικη περιφρόνηση προς τους γιαπωνέζους και τους κινέζους) στοιχεία υπάρχουν στις σχέσεις και στα όρια που δημιούργησε ή καθόρισε αυτή η τάξη. Αυτή ακριβώς είναι η προσαρμογή στους Πουρισκέβιτς. Η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» ανάγκασε τη «Ρετς» να ομολογήσει ότι τα λόγια για «πολιτιστική» αυτοδιάθεση έχουν στο πρόγραμμα των καντέτων την έννοια ακριβώς της άρνησης της πολιτικής αυτοδιάθεσης. ν’ αποφύγουν την αναγνώριση της αρχής που διατύπωσε γενικά η δημοκρατία. χωρίς να παραλείψει φυσικά την ευκαιρία να θυμηθεί τον «Ζιντ» (τον «εβραίο») και να τσούξει με κάθε τρόπο τους καντέτους. Αν οι κ. σε τι «πογκρομοειδείς» .και ξέρουν θαυμάσια.

Ότι το ζήτημα που ανακινήθηκε στην πολεμική της «Προλετάρσκαγια Πράβντα» ενάντια στη «Ρέτς» καθόλου δεν ήταν απλώς φιλολογικό ζήτημα.». Ωστόσο. δεν κάνουν ούτε καν προσπάθεια να ισχυριστούν ότι το δημοκρατικό κίνημα. «Στην πραγματικότητα αυτό σημαίνει – έγραφε η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» προσαρμογή στα συμφέροντα των φεουδαρχών και στις χειρότερες εθνικιστικές προλήψεις του κυρίαρχου έθνους. είναι πολύ καλά πληροφορημένη και που αναμφισβήτητα μεταδίδει πιστά τις σκέψεις του κ. Νεκράσοφ και ο Α.ενάντια στο λαϊκό κίνημα. Κοκόσκιν. Οι βουλευτές του Κιέβου – που σ’ αυτούς προσχώρησαν ο Ν. Ο Φ. Κολιουμπάκιν – τόνισαν ότι το εθνικό ζήτημα είναι ένας μεγάλος παράγοντας που ωριμάζει και που πρέπει να το αντιμετωπίσουμε πιο αποφασιστικά απ’ ότι γινόταν προηγούμενα. (Ας σημειώσουμε σε παρένθεση ότι η «Κίεβσκαγια Μίσλ» που όπως φαίνεται. “ότι και το πρόγραμμα και η προηγούμενη πολιτική πείρα απαιτούν να χρησιμοποιούνται πολύ προσεκτικά οι “ελαστικές διατυπώσεις” της “πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνοτήτων”. Β. που ξέρουν την . Στο επίσημο ρεπορτάζ της «Ρέτς» (αρ. της 26 του Μάρτη 1914) διαβάζουμε γι’ αυτή τη συνδιάσκεψη: «Τα εθνικά ζητήματα συζητήθηκαν επίσης με ιδιαίτερη ζωηρότητα. Το επίσημο ρεπορτάζ της «Ρέτς» συντάχθηκε με διπλωματική δεξιοτεχνία. αυτό το απόδειξε ανάμεσα στ’ άλλα και η τελευταία συνδιάσκεψη του κόμματος των καντέτων στις 23-25 του Μάρτη 1914. τον κίνδυνο «διάλυσης» του κράτους). κεφαλαιοκρατικών χωρών – ότι το κίνημα αυτό πρέπει οπωσδήποτε ν’ αφήσει αμετάβλητα τα σύνορα που καθόρισε μια φεουδαρχική εποχή. η εποχή της παντοδυναμίας των Πουρισκέβιτς και της έλλειψης δικαιωμάτων για πλατιά στρώματα της αστικής τάξης και των μικροαστών. αντί του συστηματικού αγώνα ενάντια σ’ αυτές τις προλήψεις». Κοκόσκιν τόνισε “ωστόσο” (αυτό είναι το ίδιο εκείνο “ωστόσο” που αντιστοιχεί στο “όμως” του Στσεντρίν – “δε μεγαλώνουν τα’ αφτιά πιο ψηλά από το μέτωπο. Οι καντέτοι. Αυτόν τον εξαιρετικά σημαντικό συλλογισμό που διατυπώθηκε στη συνδιάσκεψη των καντέτων αξίζει να τον προσέξουν πάρα πολύ όλοι οι μαρξιστές και όλοι οι δημοκράτες. σαν άνθρωποι που ξέρουν την ιστορία και έχουν αξιώσεις για δημοκρατισμό. Φύλλου 83. που στις μέρες μας είναι χαρακτηριστικό και για την Ανατολική Ευρώπη και για την Ασία. δε μεγαλώνουν”). Μ. για να σηκώσουν όσο το δυνατό περισσότερα. Φ. που προσπαθεί να μεταπλάσει και την πρώτη και τη δεύτερη σύμφωνα με το πρότυπο των πολιτισμένων. φυσικά σαν προειδοποίηση των αντιπάλων του. Οι αστοί φιλελεύθεροι αντιπρόσωποι. ενάντια στη δημοκρατία. σε βασικές γραμμές είναι καθαρό αυτό που έγινε στη συνδιάσκεψη των καντέτων. πρόσθεσε ότι ο Κοκόσκιν πρόβαλε ειδικά.

Είναι απόλυτα ολοφάνερο ότι ο κ. Ο κ. υπεράσπιζε την «πολιτιστική» αυτοδιάθεση ενάντια στην «πολιτική» αυτοδιάθεση. Ο κ. που ακολουθώντας τα ίχνη των καντέτων άρχισαν επίσης να φοβούνται τις «ελαστικές διατυπώσεις της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνοτήτων». ενάντια στους αριστερούς καντέτους. Δεν θα βοηθήσει άραγε αυτή η νίκη να φωτιστούν τα μυαλά των παράλογων εκείνων μονάδων μέσα στους μαρξιστές της Ρωσίας. ας δούμε την πορεία των σκέψεων του κυρίου Κοκόσκιν. την πείρα του 1905. Κοκόσκιν θέλει να μας διαβεβαιώσει ότι η αναγνώριση του δικαιώματος αποχωρισμού μεγαλώνει τον κίνδυνο της «διάλυσης του κράτους». υπάρχει ακριβώς όχι η πολιτική. προβάλλοντας τον κίνδυνο της «διάλυσης του κράτους». όταν η μεγαλορωσική αστική τάξη φοβήθηκε για τα εθνικά της προνόμια και τρόμαξε με το φόβο της το κόμμα των καντέτων) και πρόβαλλε τον κίνδυνο της «διάλυσης του κράτους». Το γεγονός ότι ο κ. ονομάζοντας τη διατύπωση της «πολιτικής αυτοδιάθεσης» «ελαστική» (πέρα για πέρα στο πνεύμα της Ρόζας Λούξεμπουργκ!) υπεράσπιζε το μεγαλορωσικό εθνικό φιλελευθερισμό ενάντια στα πιο «αριστερά» ή στα πιο δημοκρατικά στοιχεία του κόμματος των καντέτων και ενάντια στην ουκρανική αστική τάξη. Κοκόσκιν δεν θα είχε λόγους να κάνει έκκληση «να χρησιμοποιείται προσεκτικά» αυτή η «διατύπωση». όπως φαίνεται από την προδοτική λεξούλα «ωστόσο» στο ρεπορτάζ της «Ρέτς». βαθαίνοντας στην ουσία της υπόθεσης. ήταν γνωστό στους αντιπροσώπους της συνδιάσκεψης των καντέτων. Από την άποψη της δημοκρατίας γενικά ισχύει ακριβώς το αντίθετο: η αναγνώριση του δικαιώματος αποχωρισμού μειώνει τον κίνδυνο της «διάλυσης του κράτους». Είναι η άποψη του αστυνομικού Μιμρετσόφ με το έμβλημά του: «τράβα τον μέσα και μην τον αφήνεις». Κοκόσκιν επικαλέστηκε την «προηγούμενη πολιτική πείρα» (δηλαδή.κατάσταση πραγμάτων στην Ουκρανία. Κοκόσκιν. έδειξε ότι καταλαβαίνει περίφημα πως η πολιτική αυτοδιάθεση δεν μπορεί να σημαίνει τίποτα άλλο από το δικαίωμα του αποχωρισμού και του σχηματισμού ανεξάρτητου εθνικού κράτους. εννοείται. Κοκόσκιν υπεράσπιζε το πρόγραμμα ενάντια στους αντιπροσώπους της Ουκρανίας. Ο μεγαλορωσικός εθνικός φιλελευθερισμός θριάμβευσε μέσα στους καντέτους. μα η «πολιτιστική» αυτοδιάθεση. Στο πρόγραμμα των καντέτων που. ξεσπαθώνοντας ενάντια στην «πολιτική» αυτοδιάθεση. . «Ωστόσο». Γεννιέται το ερώτημα πως πρέπει να βλέπουμε αυτούς τους φόβους του κυρίου Κοκόσκιν από την άποψη της δημοκρατίας γενικά και από την άποψη της προλεταριακής ταξικής πάλης ιδιαίτερα. και οι «αριστεροί» καντέτοι έβαλαν το ζήτημα ίσα – ίσα της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνών. Δηλαδή ο κ. Κοκόσκιν νίκησε στη συνδιάσκεψη των καντέτων. Διαφορετικά ο κ. όπως φαίνεται.

ότι στην πραγματικότητα η ελευθερία του διαζυγίου δεν σημαίνει τη «διάλυση» των οικογενειακών δεσμών. (σ. αν δε θέλει να ξεκόψει τελείως μ’ όλες τις προϋποθέσεις του δημοκρατισμού. που συμβιβάζεται απόλυτα με την αυτονομία ξεχωριστών τμημάτων του. είναι πέρα για πέρα κατανοητή. θα φέρουμε ένα απλούστατο παράδειγμα. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ γράφει στο άρθρο της ότι το συγκεντρωτικό δημοκρατικό κράτος. τόσο πιο στέρεος θα είναι ο δεσμός αυτής της εθνότητας με τη δοσμένη χώρα. πρέπει να αφήσει στη δικαιοδοσία της κεντρικής βουλής όλους τους σπουδαιότερους τομείς της νομοθεσίας και ανάμεσα στ’ άλλα και τη νομοθεσία για το διαζύγιο. τα προνόμια του ενός φύλλου και τη χειρότερη καταπίεση της γυναίκας. μα αντίθετα το δυνάμωμά τους πάνω σε . γιατί η Αυστρία με την ουκρανοφιλία της δυναμώνει τους δεσμούς των ουκρανών με την Αυστρία!! Μένει ακατανόητο γιατί η Ρωσία δεν μπορεί να δοκιμάσει «να δυναμώσει» τους δεσμούς των ουκρανών με τη Ρωσία με την ίδια μέθοδο. Έτσι ονόμαζαν τους ουκρανούς που επιδίωκαν τον αποχωρισμό της Ουκρανίας από το κράτος της Μόσχας. ζητούν να γίνεται «προσεκτικός χειρισμός» του και φωνάζουν ότι σημαίνει «διάλυση της οικογένειας». Οι συλλογισμοί των κ. Μου φαίνεται ότι κανείς δεν μπορεί ν’ αμφισβητήσει αυτή τη στοιχειώδη αλήθεια. Η δημοκρατία όμως έχει τη γνώμη ότι οι αντιδραστικοί υποκρίνονται. δηλαδή παραχωρώντας στους ουκρανούς την ελευθερία να χρησιμοποιούν τη μητρική τους γλώσσα. σαν εθνότητας από την ελευθερία του αποχωρισμού. Σαβένκο και Κοκόσκιν είναι ολότελα όμοιοι και εξίσου γελοίοι και ανόητοι από καθαρά λογική πλευρά. υπερασπίζοντας στην πράξη την παντοδυναμία της αστυνομίας και της γραφειοκρατίας. Κοκόσκιν κάνει συλλογισμούς πέρα για πέρα στο πνεύμα των εθνικιστών. Ας πάρουμε το ζήτημα του διαζυγίου. κ. Σαβένκο κατηγορούν την Αυστρία. Μήπως μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερη ελευθερία της εθνότητας. Για να ξεκαθαρίσουμε ακόμα περισσότερο αυτό το ζήτημα που το μπερδεύουν οι φιλελεύθεροι (και εκείνοι που τους μιμούνται από απερισκεψία). Αυτή η φροντίδα να εξασφαλίσει η κεντρική εξουσία του δημοκρατικού κράτους την ελευθερία του διαζυγίου. ν’ άχουν αυτοδιοίκηση. Το ουκρανικό κίνημα – αναφωνούσαν οι κ. 1644-1709). αυτόνομο σέϊμ (βουλή) κλπ.Ο κ. για την οποία οι κ. Μήπως δεν είναι ολοφάνερο ότι όσο περισσότερη ελευθερία θα έχει η ουκρανική εθνότητα στη μια ή στην άλλη χώρα. Σαβένκο και Σία – απειλεί ν’ αδυνατίσει τους δεσμούς της Ουκρανίας με τη Ρωσία. κ. σ. Οι εθνικιστές στο τελευταίο τους συνέδριο κατακεραυνώνουν τους ουκρανούς «μαζεπαϊστές. Από το όνομα του Αταμάνου Μαζέπα. Οι αντιδραστικοί είναι ενάντια στην ελευθερία του διαζυγίου. κ. από την ελευθερία του σχηματισμού αυτοτελούς εθνικού κράτους.

Γι’ αυτό. τα υπερασπίζει μαζί με τον Πουρισκέβιτς και δίπλα σ’ αυτόν – μόνο που ο Πουρισκέβιτς πιστεύει περισσότερο στη φεουδαρχική μαγκούρα. ότι ενθαρρύνουν τις χωριστικές τάσεις. που προκαλείται απ’ όλες τις σχέσεις της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας. απ’ όποια πλευρά κι αν εξετάσεις τους συλλογισμούς του κυρίου Κοκόσκιν. όπως στην αστική κοινωνία οι υπερασπιστές των προνομίων και της εξαγοράς. όπως και η πλειοψηφία του κόμματος των καντέτων. τα πλεονεκτήματα της μεγάλης αγοράς και του μεγάλου κράτους και θα τραβήξουν για αποχωρισμό μονάχα όταν η εθνική καταπίεση και οι εθνικές προστριβές κάνουν τη συμβίωση ολότελα αβάστακτη και εμποδίζουν όλες τις οικονομικές σχέσεις. της ελευθερίας του αποχωρισμού. δηλ. που πάνω τους στηρίζεται ο αστικός γάμος. είναι λακές του μπεζαχτά αυτής της αστικής τάξης. ξέρει θαυμάσια ότι από τη φλυαρία των πολιτικάντηδων ως την απόφαση των μαζών υπάρχει «τεράστια απόσταση». Όμως μονάχα οι αντιδραστικοί μπορούν να τρομοκρατηθούν (ή να προσποιούνται ότι τρομοκρατήθηκαν) από παρόμοια φλυαρία. Οι μάζες του πληθυσμού ξέρουν περίφημα από την καθημερινή πείρα τη σημασία των γεωγραφικών και οικονομικών δεσμών. Και σε παρόμοια περίπτωση τα συμφέροντα της κεφαλαιοκρατικής ανάπτυξης και της ελευθερίας της ταξικής πάλης θα είναι ακριβώς με το μέρος εκείνων που αποχωρίζονται. Ο κ. Είναι η λογική των ταξικών συμφερόντων της μεγαλορωσικής αστικής τάξης. σημαίνει απλώς υπεράσπιση των προνομίων του κυρίαρχου έθνους και των αστυνομικών μεθόδων διοίκησης σε βάρος των δημοκρατικών. όποιος δηλαδή είναι υπέρ της λύσης των κρατικών ζητημάτων από τη μάζα του πληθυσμού. Όταν κατηγορείς τους οπαδούς της ελευθερίας της αυτοδιάθεσης. Δεν χωράει αμφιβολία ότι ο πολιτικαντισμός. ενώ ο Κοκόσκιν και Σία βλέπουν ότι η μαγκούρα αυτή ράγισε για καλά το 1905 και στηρίζονται περισσότερο στα αστικά μέσα εξαπάτησης των μαζών.δημοκρατικές βάσεις που είναι οι μοναδικά δυνατές και σταθερές σε μια πολιτισμένη κοινωνία. αποδείχνονται ότι είναι το αποκορύφωμα της ανοησίας και γελοιοποίηση των αρχών της δημοκρατίας. σαν να κατηγορείς τους οπαδούς της ελευθερίας του διαζυγίου ότι ενθαρρύνουν τη διάλυση των οικογενειακών δεσμών. Υπερασπίζει τα προνόμιά της γενικά. έτσι ακριβώς και στο κεφαλαιοκρατικό κράτος η άρνηση της ελευθερίας της αυτοδιάθεσης. του αποχωρισμού των εθνών. παίρνουν θέση ενάντια στην ελευθερία του διαζυγίου. Έτσι. κάνεις την ίδια ακριβώς ανοησία και την ίδια ακριβώς υποκρισία. Σ’ αυτούς όμως τους συλλογισμούς υπάρχει μια ορισμένη λογική. τα κρατικά της προνόμια ειδικά. προκαλεί κάποτε εξαιρετικά επιπόλαιη και μάλιστα απλώς ανόητη φλυαρία των κοινοβουλευτικών ανδρών ή των δημοσιολόγων για αποχωρισμό του ενός από το άλλο έθνος. λογουχάρη στον εκφοβισμό . δηλ. Κοκόσκιν. Όποιος στέκει στην άποψη της δημοκρατίας.

απαιτούν ν’ αποκρουστεί η εθνικιστική πολιτική της αστικής τάξης οποιασδήποτε εθνότητας. ενάντια στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών: ο λικβινταριστής Σεμκόφσκι. και στα χωριστά εθνικά κράτη. διαφθείρουν την εργατική τάξη με τις εθνικοφιλελεύθερες ιδέες. στην εξαπάτησή τους με φράσεις για συνένωση της «λαϊκής ελευθερίας» με τα ιστορικά βάθρα κλπ. είτε κατά προτίμηση η πολωνική παρά η εβραϊκή κλπ. δηλαδή το δικαίωμα αποχωρισμού των καταπιεζομένων εθνών. Η πραγματική ταξική σημασία της εχθρότητας των φιλελευθέρων προς την αρχή της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνών είναι μια και μόνο μια: εθνικός φιλελευθερισμός. ουδετερότητα των προλετάριων απέναντι στον αγώνα της αστικής τάξης των διαφόρων εθνών για τα πρωτεία. θα τους διασπάσει χαροποιώντας την αστική τάξη. ο μπουντιστής Λίμπμαν. Τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και της πάλης της ενάντια στον καπιταλισμό απαιτούν την πλέρια αλληλεγγύη και την πιο στενή ενότητα των εργατών όλων των εθνών. Η παραμικρότερη υποστήριξη από το προλεταριάτο οποιουδήποτε έθνους των προνομίων της «δικής του» εθνικής αστικής τάξης θα προκαλέσει αναπόφευκτα δυσπιστία στο προλεταριάτο του άλλου έθνους. Ο μισθωτός εργάτης που έχει συνείδηση των συμφερόντων της τάξης του είναι αδιάφορος και προς τα κρατικά προνόμια των μεγαλορώσων κεφαλαιοκρατών και προς τις υποσχέσεις των πολωνών ή ουκρανών κεφαλαιοκρατών ότι θα εγκαθιδρύσουν τον παράδεισο πάνω στη γη όταν θα αποκτήσουν κρατικά προνόμια. η πλέρια. ο Ουκρανός μικροαστός Γιουρκέβιτς. Έτσι είτε αλλιώς. την εποχή του συστήματος της 3 του Ιούνη. η ανάπτυξη του καπιταλισμού προχωρεί και θα προχωρεί και στο ενιαίο πολύχρωμο κράτος. Και η άρνηση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης ή του αποχωρισμού σημαίνει . υπεράσπιση των κρατικών προνομίων της μεγαλορωσικής αστικής τάξης. Για το μισθωτό εργάτη είναι το ίδιο. Και ανάμεσα στους μαρξιστές οι οπορτουνιστές της Ρωσίας ξεσπάθωσαν ίσα-ίσα τώρα. Σε όλες τις περιπτώσεις ο μισθωτός εργάτης θα εξακολουθεί να είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης. καθώς και αν αναλάβαιναν οι σοσιαλδημοκράτες να υποστηρίξουν όλες τις εθνικές διεκδικήσεις της αστικής τάξης των καταπιεζομένων εθνών. και για να πετύχει ο αγώνας εναντίον της απαιτείται η ανεξαρτησία του προλεταριάτου από τον εθνικισμό.των μικροαστών και των αγροτών με το φάσμα της «διάλυσης του κράτους». ας πούμε. όλοι απλώς σέρνονται στην πράξη στην ουρά του εθνικοφιλελευθερισμού. θα αδυνατίσει τη διεθνή ταξική αλληλεγγύη των εργατών. Γι’ αυτό θα ήταν παρέκκλιση από τα καθήκοντα της προλεταριακής πολιτικής και υποταγή των εργατών στην αστική πολιτική. αν κύριος εκμεταλλευτής του θα είναι κατά προτίμηση η μεγαλορωσική αστική τάξη παρά η αλλογενής. αν οι σοσιαλδημοκράτες άρχιζαν ν’ αρνούνται το δικαίωμα αυτοδιάθεσης.

.αναπόφευκτα στην πράξη υποστήριξη των προνομίων του κυρίαρχου έθνους. Ακόμα πιο ξεκάθαρα μπορούμε να πειστούμε γι’ αυτό. αν πάρουμε το συγκεκριμένο παράδειγμα του αποχωρισμού της Νορβηγίας από τη Σουηδία.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

ΤΕΛΟΣ .