ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ

Κριτικά σημειώματα πάνω στο Εθνικό Ζήτημα
Β. Ι. ΛΕΝΙΝ {Επιμέλεια: Παν. Βήχος} ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ
http://politikokafeneio.com

Εξαιρετική επικαιρότητα αποκτούν και πάλι τα θέματα που αφορούν το έθνος, το εθνικό ζήτημα, το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών και εθνών, των εθνικών μειονοτήτων κλπ, ιδιαίτερα μετά την ανατροπή των καθεστώτων του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού». Το ΠΚ δημοσιεύει το βιβλίο του Β. Ι. ΛΕΝΙΝ «ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ» - για πρώτη

φορά στο Ελληνικό διαδίκτυο – και σε μια ιστορική στιγμή όπου αναβιώνουν και πάλι οι ρατσιστικές και άλλες φυλετικές θεωρίες, ο εθνικισμός και ο σοβινισμός. \
Β. Ι. ΛΕΝΙΝ

Κριτικά σημειώματα πάνω στο Εθνικό Ζήτημα
Ότι το εθνικό ζήτημα έχει προωθηθεί σήμερα σε περίβλεπτη θέση ανάμεσα στα ζητήματα της κοινωνικής ζωής της Ρωσίας είναι εξόφθαλμο. Και ο μαχόμενος εθνικισμός της αντίδρασης, και το πέρασμα του αντεπαναστατικού, αστικού φιλελευθερισμού στον εθνικισμό (ιδιαίτερα στο μεγαλορωσικό, μα επίσης και στον πολωνικό, τον εβραϊκό, τον ουκρανικό κλπ), και τέλος, το δυνάμωμα των εθνικιστικών ταλαντεύσεων μέσα στους διάφορους «εθνικούς» (δηλαδή μη μεγαλορώσους) σοσιαλδημοκράτες, που έφτασε ως την καταστρατήγηση του προγράμματος του κόμματος – όλα αυτά μας επιβάλλουν αναμφισβήτητα να δώσουμε περισσότερη από πριν προσοχή στο εθνικό ζήτημα. Τούτο το άρθρο επιδιώκει έναν ειδικό σκοπό: να εξετάσει στη γενική τους αλληλουχία αυτές ακριβώς τις ταλαντεύσεις των μαρξιστών και των αυτονομαζόμενων μαρξιστών στο εθνικό ζήτημα, ταλαντεύσεις που αναφέρονται στο πρόγραμμα. Στη «Σέβερναγια Πράβντα», αρ. φύλλου 29/5 του Σεπτέμβρη 1913, στο άρθρο «Οι φιλελεύθεροι και οι δημοκράτες στο ζήτημα των γλωσσών» είχα την ευκαιρία να μιλήσω για τον οπορτουνισμό των φιλελεύθερων στο εθνικό ζήτημα. Ενάντια σ’ αυτό μου το άρθρο ρίχτηκε κάνοντάς μου κριτική η οπορτουνιστική εβραϊκή εφημερίδα «Τσάϊτ» με ένα άρθρο του κ. Φ. Λίμπμαν. Από την άλλη μεριά, κριτική στο πρόγραμμα των ρώσων μαρξιστών πάνω στο εθνικό ζήτημα έκανε και ο Ουκρανός οπορτουνιστής κ. Λιέφ Γιουρκέβιτς. («Ντζβίν», 1913, τεύχη 7-8). Και οι δύο αυτοί συγγραφείς έθιξαν τόσα πολλά ζητήματα, που για να τους απαντήσουμε θα χρειαστεί ν’ ασχοληθούμε με τις πιο διαφορετικές πλευρές του θέματός μας. Και μου φαίνεται ότι το καλύτερο θα είναι να αρχίσουμε από την αναδημοσίευση του άρθρου της «Σέβερναγια Πράβντα».

1. ΟΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ ΣΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ
Οι εφημερίδες ανάφεραν επανειλημμένα την έκθεση του αρμοστή του Καυκάσου που δεν τη διακρίνει μαυροεκατονταρχιτισμός, μα ένας δειλός «φιλελευθερισμός». Ανάμεσα στ’ άλλα ο αρμοστής τάσσεται ενάντια στην τεχνητή ρωσοποίηση, δηλαδή τον εκρωσισμό των μη ρωσικών εθνοτήτων. Στον Καύκασο οι εκπρόσωποι των μη ρωσικών εθνοτήτων προσπαθούν οι ίδιοι να μάθουν στα παιδιά τους τα ρωσικά, όπως λ.χ.,

στα αρμένικα εκκλησιαστικά σχολειά, όπου η διδασκαλία της ρωσικής γλώσσας δεν είναι υποχρεωτική. Αναφέροντας το γεγονός αυτό μια από τις φιλελεύθερες εφημερίδες με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία στη Ρωσία, το «Ρούσκογε Σλόβο» (αρ. Φύλλου 198), βγάζει το σωστό συμπέρασμα ότι στη Ρωσία η εχθρική στάση απέναντι στη ρωσική γλώσσα «προέρχεται αποκλειστικά» από την «τεχνητή» (θ’ άπρεπε να πει: βίαιη) εισαγωγή της ρωσικής γλώσσας. «Για την τύχη της ρωσικής γλώσσας δεν υπάρχει λόγος ν’ ανησυχούμε. Θα κατακτήσει μόνη της τη γενική αναγνώριση σ’ όλη τη Ρωσία», γράφει η εφημερίδα. Κι αυτό είναι σωστό γιατί οι ανάγκες της οικονομικής κυκλοφορίας θα αναγκάζουν πάντα τις εθνότητες που ζουν στο ίδιο κράτος (εφ’ όσον θέλουν να ζουν μαζί) να μαθαίνουν τη γλώσσα της πλειοψηφίας. Όσο πιο δημοκρατικό θα είναι το καθεστώς της Ρωσίας, τόσο πιο δυνατή, πιο γρήγορη και πιο πλατιά θα είναι η ανάπτυξη του καπιταλισμού και τόσο πιο επίμονα οι ανάγκες της οικονομικής κυκλοφορίας θα σπρώχνουν τις διάφορες εθνότητες στην εκμάθηση της πιο κατάλληλης γλώσσας για τις κοινές εμπορικές σχέσεις. Η φιλελεύθερη όμως εφημερίδα βιάζεται να αρθεί σε αντίφαση με τον εαυτό της και να αποδείξει τη φιλελεύθερη ασυνέπειά της. «Είναι ζήτημα – γράφει – αν θα βρεθεί κανείς, έστω και από αντίπαλους του
εκρωσισμού, που να μη συμφωνήσει ότι σ’ ένα τόσο τεράστιο κράτος, όπως η Ρωσία, πρέπει να υπάρχει μια και μόνη επίσημη γλώσσα του κράτους και ότι τέτοια γλώσσα… μπορεί να είναι μόνο η ρωσική».

Λογική απ’ την ανάποδη! Η μικρή Ελβετία δε χάνει, αλλά κερδίζει απ’ το γεγονός ότι δεν έχει μια μόνο επίσημη γλώσσα, αλλά ούτε λίγο ούτε πολύ τρεις: τη γερμανική, τη γαλλική και την ιταλική. Στην Ελβετία τα 70% του πληθυσμού είναι γερμανοί (στη Ρωσία τα 43% είναι μεγαλορώσοι), τα 22% γάλλοι (στη Ρωσία τα 17% ουκρανοί), τα 7% Ιταλοί (στη Ρωσία τα 6% πολωνοί και τα 4 ½ % Λευκορώσοι). Αν οι Ιταλοί της Ελβετίας μιλούν συχνά γαλλικά στην κοινή Βουλή αυτό δεν το κάνουν κάτω από το βούρδουλα κάποιου βάρβαρου αστυνομικού νόμου (τέτοιος νόμος στην Ελβετία δεν υπάρχει) αλλά απλούστατα επειδή οι πολιτισμένοι πολίτες ενός δημοκρατικού κράτους προτιμούν οι ίδιοι να μιλούν μια γλώσσα κατανοητή από την πλειονότητα. Η Γαλλική γλώσσα δεν προκαλεί μίσος στους Ιταλούς, επειδή είναι η γλώσσα ενός ελεύθερου πολιτισμένου έθνους, γλώσσα που δεν την επιβάλλουν με αποτροπιαστικά αστυνομικά μέτρα. Γιατί λοιπόν η «τεράστια» Ρωσία, που είναι πολύ πιο παρδαλή και φοβερά καθυστερημένη, πρέπει να αναστείλει την ανάπτυξή της διατηρώντας οποιαδήποτε προνόμια για μια μόνο από τις γλώσσες; Δε θ’ άπρεπε άραγε να γίνει το αντίθετο, κύριοι φιλελεύθεροι; Δεν πρέπει άραγε η Ρωσία, αν θέλει να φτάσει την Ευρώπη, να βάλει τέρμα στα κάθε

Και ο καθορισμός αυτός θα γίνει με τόσο μεγαλύτερη σταθερότητα. όσο πιο συνεπής θα είναι ο δημοκρατισμός και όσο πιο γρήγορη θα είναι. μα και ο πολωνικός. αν παύσει η επιβολή μιας μόνης γλώσσας. θα πραγματοποιηθεί τόσο πιο γρήγορα και πλατιά. Με το σύνθημα του «εθνικού πολιτισμού» η αστική τάξη όλων των εθνών. δηλ. όλοι οι σλάβοι θα μάθουν εύκολα και γρήγορα να καταλαβαίνουν ο ένας τον άλλο και δε θα τους τρομάξει η «φοβερή» σκέψη ότι στην κοινή Βουλή τους θα αντηχούν λόγοι σε διαφορετικές γλώσσες. η ανάπτυξη του καπιταλισμού. Αν παύσουν να ισχύουν τα διάφορα προνόμια. της φαγωμάρας και της εκμετάλλευσης) και η λύση αυτή είναι ο συνεπής δημοκρατισμός. και ο γεωργιανός και κάθε άλλος. και της Αυστρίας και της Ρωσίας. και ο Ουκρανικός. όσο πιο εθελοντικά θα τον δεχτεί ο πληθυσμός των διαφόρων εθνών. Η αστική τάξη θα προσπαθήσει να εξαπατήσει το λαό με τα κάθε λογής «θετικά» εθνικά προγράμματα. ασκεί στην πράξη πολιτική διαίρεσης των εργατών και εξασθένισης της δημοκρατίας και παζαρεύει σαν έμπορος με τους τσιφλικάδες το ξεπούλημα των λαϊκών δικαίων και της λαϊκής ελευθερίας. Πουρισκέβιτς). . λόγω του βίαιου χαρακτήρα του και της συγγένειάς του με τους κ. μα ο διεθνικός πολιτισμός του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήματος. Οι φιλελεύθεροι και στο ζήτημα της γλώσσας.λογής προνόμια. χάρη στο γεγονός αυτό. Ο συνειδητός όμως εργάτης θα της απαντήσει: υπάρχει μια λύση του εθνικού ζητήματος (εφόσον είναι γενικά δυνατή η λύση του στον κόσμο του καπιταλισμού. κι αυτό όσο το δυνατό πιο γρήγορα. Το σύνθημα της εργατικής δημοκρατίας δεν είναι ο «εθνικός πολιτισμός». φέρονται σαν υποκριτές έμποροι. και ο εβραϊκός. όπως και σε κάθε άλλο πολιτικό ζήτημα. Το εθνικό πρόγραμμα της εργατικής δημοκρατίας είναι: κανένα απολύτως προνόμιο σε κανένα έθνος και για καμιά γλώσσα. χώρα με νεαρό πολιτισμό. Λϋση του ζητήματος της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνών. Είμαστε ενάντια στα προνόμια – ξεφωνίζει ο φιλελεύθερος και από πίσω παζαρεύει με τους τσιφλικάδες πότε για το ένα και πότε για το άλλο προνόμιο. το ένα χέρι το απλώνουν (ανοιχτά) στη δημοκρατία και το άλλο (από πίσω) στους τσιφλικάδες και τους αστυνομικούς. όσο το δυνατό πιο αποφασιστικά. Απόδειξη: η Ελβετία στη Δυτική Ευρώπη. του χωρισμού τους σε ξεχωριστό κράτος με απόλυτα ελεύθερο. στον κόσμο του κέρδους. Και οι ανάγκες των οικονομικών συναλλαγών θα καθορίσουν μόνες τους τη γλώσσα μιας δοσμένης χώρας που συμφέρει να ξέρει η πλειοψηφία προς το συμφέρον των εμπορικών σχέσεων. δημοκρατικό τρόπο. όχι μόνο ο μεγαλορωσικός (αυτός είναι ο χειρότερος απ’ όλους. χώρα με παλιό πολιτισμό. και η Φιλανδία στην Ανατολική Ευρώπη. Τέτοιος είναι κάθε φιλελευθερο-αστικός εθνικισμός.

συνδικαλιστικές. 2.έκδοση ενός παγκρατικού νόμου που να χαρακτηρίζει παράνομο και άκυρο κάθε μέτρο (για τα ζέμστβο. του εβραϊκού. υποκριτικά και κουτά (ακόμα και από την άποψη των συμφερόντων του φιλελευθερισμού) σε ολόκληρη σειρά άλλα παρόμοια ζητήματα. Στην εθνική φαγωμάρα των διαφόρων αστικών κομμάτων γύρω απ’ τα ζητήματα της γλώσσας κλπ. συνεταιριστικές. αν τη δούμε μαρξιστικά. από την άποψη της ταξικής πάλης. ξένο προς κάθε προνόμιο και κάθε εκμετάλλευση. Εξ ονόματος του εθνικού πολιτισμού – του μεγαλορωσικού. που στο εθνικό ζήτημα απλώνει το χέρι στους τσιφλικάδες και τους αστυνομικούς. τις κοινότητες κλπ) που καθιερώνει σ’ οποιοδήποτε ζήτημα προνόμια για ένα απ’ τα έθνη και παραβιάζει την ισοτιμία των εθνών ή τα δικαιώματα μιας εθνικής μειονότητας. Καθένας καταλαβαίνει ότι εκτός από το ζήτημα της παγκρατικής γλώσσας η φιλελεύθερη αστική τάξη φέρνεται το ίδιο προδοτικά. γιατί η αστική τάξη (και η αστοτσιφλικάδικη) καλύπτεται με το σύνθημα του «εθνικού πολιτισμού». Αυτή είναι η πραγματικότητα της σύγχρονης εθνικής ζωής. του πολωνικού. με ένα απ’ τα παραδείγματα που χρησιμοποιεί και συγκεκριμένα με το ζήτημα της επίσημης γλώσσας του κράτους. αν αντιπαραβάλουμε . και σαν αντίβαρο σε κάθε αστικό εθνικισμό η εργατική δημοκρατία αντιπαραθέτει το αίτημα: απόλυτη ενότητα και ολοκληρωτική συγχώνευση των εργατών όλων των εθνοτήτων σε όλες τις εργατικές οργανώσεις. του ουκρανικού κλπ. τους δήμους. να περιφρουρήσει τα συμφέροντα των εργατών ενάντια στο κεφάλαιο – που έγινε κιόλας και γίνεται όλο και περισσότερο διεθνικό – να περιφρουρήσει τα συμφέροντα της ανάπτυξης της ανθρωπότητας προς ένα νέο σύστημα ζωής. Αυτό είναι ακόμα πιο επικίνδυνο. την ασυνέπεια και τον οπορτουνισμό της φιλελεύθερης αστικής τάξης. μορφωτικές και κάθε λογής άλλες. δηλ. καταναλωτικές. το άρθρο της «Σέβερναγια Πράβντα» μας εξηγεί. Ο «ΕΘΝΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ» Όπως βλέπει ο αναγνώστης. Μόνο μια τέτοια ενότητα και συγχώνευση να περιφρουρήσει τη δημοκρατία. κάθε πολίτης του κράτους να έχει το δικαίωμα να απαιτήσει την κατάργηση ενός τέτοιου μέτρου σαν αντισυνταγματικού και ποινικές κυρώσεις ενάντια σ’ εκείνους που θα το εφάρμοζαν. Το συμπέρασμα είναι ότι κάθε φιλελευθερο-αστικός εθνικισμός καλλιεργεί σε μεγάλο βαθμό τη διαφθορά στο εργατικό περιβάλλον και προξενεί τεράστια ζημιά στην υπόθεση της ελευθερίας και στην υπόθεση της προλεταριακής ταξικής πάλης. Το συμπέρασμα. – σκαρώνουν τις αντιδραστικές βρωμοδουλιές τους οι μαυροεκατονταρχίτες και οι κληρικόφρονες και σε συνέχεια και οι αστοί όλων των εθνών.

στοιχειώδη για κάθε μαρξιστή. στοιχεία δημοκρατικού και σοσιαλιστικού πολιτισμού. που οι συνθήκες της ζωής της γεννούν αναπόφευκτα τη δημοκρατική και τη σοσιαλιστική ιδεολογία. χωρίς λαό) (πολιτισμός χωρίς εθνική μορφή). ξέρει ότι ο διεθνικός πολιτισμός δεν είναι άεθνος (σ. ο διεθνικός πολιτισμός δεν είναι άεθνος. Σ’ αυτό το σημείο ορμά στη μάχη ο μπουντιστής κ. αντί ν’ αποκαλύψει και να εξηγήσει στον αναγνώστη το ταξικό βάραθρο. Λίμπμαν και με κατακεραυνώνει με την παρακάτω εξουθενωτική περικοπή: «Όποιος γνωρίζει έστω και λίγο το εθνικό ζήτημα. Ισα – ίσα τότε μόνο οι διεθνικές ιδέες μπορούν να γίνουν αγαπητές στην εργατική τάξη. Ο εργάτης δεν πρέπει να είναι αδιάφορος για την κατάσταση και την ανάπτυξη του εθνικού του πολιτισμού. Το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού είναι αστική (και συχνά μαυροεκατονταρχίτικη-κληρικαλική) απάτη. Ναι. όχι λαϊκός. δηλαδή στην πράξη. και της αστικής τάξης. φίλτατε μπουντιστή. το συσκότισε. Το σύνθημά μας είναι: διεθνικός πολιτισμός του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήματος. ο κ. ο μπουντιστής δεν τη φώτισε και «μας ξεκούφανε» με το λεξομάζωμά του. Για καλοσκεφθείτε αυτόν τον τυπικό για ένα μπουντιστή συλλογισμό. Ι. μπουντιστής μας σερβίρει συνηθισμένες αστικές αντιλήψεις σαν «από καιρό γνωστές» αλήθειες. μα ο Β. που έχει. μήτε ρωσικός κλπ. Στην πράξη . Σε κάθε έθνος όμως υπάρχει και αστικός πολιτισμός (και στις περισσότερες περιπτώσεις ακόμα και μαυροεκατονταρχίτικος και κληρικαλικός πολιτισμός) – και μάλιστα όχι απλώς σαν «στοιχεία» πολιτισμού. αλλά σαν κυρίαρχος πολιτισμός. Με ύφος γεμάτο εξαιρετική αυτοπεποίθηση και σαν «γνώστης του εθνικού ζητήματος». Όλα αυτά είναι γνωστά από καιρό.τα συνθήματα με τα συμφέροντα και με την πολιτική των τάξεων και όχι με τις κούφιες «γενικές αρχές» και τις πομπώδικες διακηρύξεις και φράσεις. βλέπετε. Άεθνος σημαίνει όχι εθνικός. Αυτή τη θεμελιακή αλήθεια. δε θέλει ούτε να τα ξέρει…». επειδή μέσω αυτού και μόνο μέσω αυτού αποκτά τη δυνατότητα να πάρει μέρος στο “διεθνικό πολιτισμό του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήματος”. Κανένας δεν είπε τέτοιο πράγμα. για προορισμό να εκμηδενίσει τη μαρξιστική θέση που διατύπωσα. Άεθνος πολιτισμός που δεν πρέπει ν’ άναι μήτε ρωσικός. έστω και όχι αναπτυγμένα. μήτε εβραϊκός. επειδή σε κάθε έθνος υπάρχει η εργαζόμενη και εκμεταλλευόμενη μάζα. κι έτσι το κούφιο λεξομάζωμά σας δεν είναι παρά απόπειρα να αποσπαστεί η προσοχή του αναγνώστη και να καλυφθεί η ουσία της υπόθεσης με ηχηρές λέξεις. Κανένας δεν διακήρυξε έναν «καθαρό» πολιτισμό που να μην είναι μήτε πολωνικός. των παπάδων. Γι’ αυτό ο «εθνικός πολιτισμός» γενικά είναι ο πολιτισμός των τσιφλικάδων. μήτε εβραϊκός. χωρίς έθνος. σ. Σε κάθε εθνικό πολιτισμό υπάρχουν. μήτε πολωνικός. παρά μόνο καθαρός πολιτισμός είναι παραλογισμός. όταν προσαρμόζονται στη γλώσσα που μιλά ο εργάτης και στις συγκεκριμένες εθνικές συνθήκες όπου ζει.

Έχουμε χρέος να αγωνιζόμαστε ενάντια στον κυρίαρχο μαυροεκατονταρχίτικο και αστικό εθνικό πολιτισμό των μεγαλορώσων. δε χρειάζεται καν συζήτηση γι’ αυτό. τις αναμφισβήτητες αυτές αλήθειες τις χρησιμοποιεί ο μπουντιστής για να κρύψει το επίμαχο ζήτημα δηλαδή την πραγματική ουσία του ζητήματος. ή πρέπει υποχρεωτικά να προπαγανδίζουν ενάντιά του σε όλες τις γλώσσες το σύνθημα του διεθνισμού των εργατών. στον αστικό εθνικισμό κάθε έθνους. Διατυπώνοντας το σύνθημα του «διεθνικού πολιτισμού του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήματος». αποβλακώνει και διαιρεί τους εργάτες. του μεγαλορωσικού πολιτισμού. Η σημασία του συνθήματος του εθνικού πολιτισμού καθορίζεται απ’ τον αντικειμενικό συσχετισμό όλων των τάξεων της δοσμένης χώρας και όλων των χωρών του κόσμου. Όποιος θέλει να υπηρετεί το προλεταριάτο. αλλά μέσα στους εθνικιστές μικροαστούς. Το ζήτημα είναι αν επιτρέπεται στους μαρξιστές να διατυπώνουν άμεσα ή έμμεσα το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού.ο μπουντιστής ενήργησε σαν αστός που έχει κάθε συμφέρον να διαδίδεται η πίστη σ’ ένα εξωταξικό εθνικό πολιτισμό. Η σημασία του συνθήματος του «εθνικού πολιτισμού» δεν καθορίζεται από την υπόσχεση ή τις αγαθές προθέσεις ενός οποιουδήποτε διανοουμενίσκου να «ερμηνεύει» αυτό το σύνθημα «με την έννοια της προαγωγής του διεθνικού πολιτισμού μέσω του εθνικού πολιτισμού». Όχι. για να τους σύρει στο άρμα της αστικής τάξης – να ποιο είναι το βασικό γεγονός της σύγχρονης πραγματικότητας. Έναν τέτοιον άνθρωπο πρέπει να τον κατατάξουμε στους εθνικιστές κι όχι στους μαρξιστές. και το «δικό του» και τον ξένο. Ο εθνικός πολιτισμός της αστικής τάξης αποτελεί γεγονός (και το ξαναλέω ότι η αστική τάξη συναλλάσσεται παντού με τους τσιφλικάδες και τους παπάδες). Θα ήταν παιδιάστικος υποκειμενισμός να βλέπουμε έτσι το ζήτημα. αναπτύσσοντας αποκλειστικά με . «προσαρμοζόμενοι» σ’ όλες τις τοπικές και εθνικές ιδιομορφίες. παίρνουμε από τον κάθε εθνικό πολιτισμό μόνο τα δημοκρατικά και σοσιαλιστικά του στοιχεία. δηλ. Μπορεί ένας μεγαλορώσος μαρξιστής να δεχθεί το σύνθημα του εθνικού. να προπαγανδίζει σ’ αυτή τη γλώσσα τις αντικληρικαλικές ή αντιαστικές ιδέες στους «δικούς του» αγρότες και μικροαστούς. Όποιος υπερασπίζει το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού δεν έχει θέση μέσα στους μαρξιστές. παλεύοντας ακλόνητα ενάντια στον αστικό εθνικισμό. Μαχόμενος αστικός εθνικισμός που αποκτηνώνει. έχει χρέος να συνενώνει τους εργάτες όλων των εθνών. τα παίρνουμε μόνο και αποκλειστικά σαν αντίβαρο στον αστικό πολιτισμό. Πάρτε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα. Κανένας δημοκράτης και πολύ περισσότερο κανένας μαρξιστής δεν αρνείται την ισοτιμία των γλωσσών ή την ανάγκη να κάνει ο καθένας στη μητρική του γλώσσα την πολεμική ενάντια στη «δική του» αστική τάξη.

ενάντια στον «πολιτισμό» τους. Να αγωνίζεσαι ενάντια στους δικούς μεγαλορώσους τσιφλικάδες και αστούς.. Το ίδιο ισχύει και για το πιο καταπιεζόμενο και κατατρεγμένο έθνος. εξ ονόματος του διεθνισμού. χώρες καθυστερημένες και μισοβάρβαρες. Από τα 10 ½ εκατομμύρια Εβραίους όλου του κόσμου λίγο περισσότεροι από τους μισούς ζουν στη Γαλικία και τη Ρωσία. Υπάρχουν όμως και άλλα στοιχεία στον εβραϊκό πολιτισμό και σε όλη την ιστορία των εβραίων. Το 1906 ύστερα από το ΙΥ (Ενωτικό) Συνέδριο. Και αντίθετα οι εβραίοι μαρξιστές. Εκεί εκδηλώθηκαν ξεκάθαρα τα μεγάλα. όπου δεν υπάρχει διαχωρισμός των εβραίων σε κάστα. το Μπουντ προσχώρησε ξανά στο ΣΔΕΚΡ. Ο εβραϊκός εθνικός πολιτισμός είναι σύνθημα των ραβίνων και των αστών. Οι άλλοι μισοί ζουν στον πολιτισμένο κόσμο. της Πολωνίας και της Ρωσίας» . που κρατούν με τη βία τους εβραίους σε θέση κάστας. εργάτες και συνεισφέρουν (και στα ρωσικά και στα εβραϊκά) στη δημιουργία του διεθνούς πολιτισμού του εργατικού κινήματος.διεθνιστικό πνεύμα και σε στενότατη συμμαχία με τους εργάτες των άλλων χωρών τα έμβυα που υπάρχουν και στην ιστορία του δημοκρατικού και του εργατικού μας κινήματος. η συμπάθειά του για τα πρωτοπόρα κινήματα της εποχής (το ποσοστό των εβραίων που συμμετέχουν στα δημοκρατικά και προλεταριακά κινήματα είναι παντού μεγαλύτερο απ’ το ποσοστό των εβραίων μέσα στο σύνολο του πληθυσμού). το Μάρτη του 1898. Μπουν – «Γενική εβραϊκή εργατική ένωση της Λιθουανίας. σ. τα παγκόσμια προοδευτικά χαρακτηριστικά του εβραϊκού πολιτισμού: Ο διεθνισμός του. οι εβραίοι αυτοί – σε πείσμα του σεπαρατισμού του Μπουντ (σ. τους Εβραίους. που μέσα στις διεθνείς μαρξιστικές οργανώσεις συγχωνεύονται με τους ρώσους. μήτε να ανέχεσαι το σύνθημα του «εθνικού πολιτισμού». Οι μπουντιστές υποστήριζαν συνεχώς τους μενσεβίκους και διεξάγανε αδιάκοπο αγώνα ενάντια στους μπολσεβίκους. σύνθημα των εχθρών μας. αποχώρησε από το Κόμμα. το Μπουντ μπήκε στο ΣΔΕΚΡ. Όταν το Συνέδριο απόρριψε τον οργανωτικό εθνικισμό του Μπουντ. είναι εχθρός του προλεταριάτου. τους ουκρανούς κλπ. να αγωνίζεσαι «προσαρμοζόμενος» στις ιδιομορφίες των Πουρισκέβιτς και των Στρούβε – αυτό είναι το καθήκον σου κι όχι να κηρύχνεις. συνεργός των ραβίνων και των αστών. οπαδός του παλιού και του πνεύματος της κάστας μέσα στους εβραίους. Όποιος διατυπώνει άμεσα ή έμμεσα το σύνθημα του εβραϊκού «εθνικού πολιτισμού» (όσο αγαθές κι αν είναι οι προθέσεις του). Στο ΙΙ Συνέδριο του ΣΔΕΚΡ οι μπουντιστές πρόβαλαν την αξίωση να αναγνωριστεί το Μπουντ μοναδικός εκπρόσωπος των εβραίων εργατών της Ρωσίας. Ανήκοντας τυπικά στο ΣΔΕΚΡ. Στο Ι Συνέδριο του ΣΔΕΚΡ. τους λιθουανούς.οργανώθηκε το 1897 και περιλάβαινε κυρίως εβραίους επαγγελματοβιοτέχνες των δυτικών περιοχών της Ρωσίας. το Μπουντ .

Το 1917 το Μπουν υποστήριξε την αντεπαναστατική Προσωρινή Κυβέρνηση και αγωνίστηκε με το μέρος των εχθρών της Οκτωβριανής Σοσιαλιστικής Επανάστασης. του περάσματος σε άλλο έθνος. ΤΟ ΕΘΝΙΚΙΣΤΙΚΟ ΣΚΙΑΧΤΡΟ ΤΟΥ «ΑΦΟΜΟΙΩΤΙΣΜΟΥ Το ζήτημα του αφομοιωτισμού. δηλαδή της απώλειας των εθνικών ιδιομορφιών.) – συνεχίζουν τις καλύτερες παραδόσεις των εβραίων. το Μπουντ δήλωσε ότι παραιτείται από την πάλη ενάντια στη σοβιετική εξουσία. Στη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου 1914-1918 οι μπουντιστές ακολουθούσαν θέσεις σοσιαλσωβινιστικές. Λίμπμαν. μας επιτρέπει να σχηματίσουμε μια παραστατική εικόνα για τις συνέπειες των εθνικιστικών ταλαντεύσεων των μπουντιστών και των ομοϊδεατών τους. Το Μάρτη του 1921 το Μπουντ αυτοδιαλύθηκε και ένα μέρος από τα μέλη του μπήκε στο ΚΚΡ (Μπ) υπήρχαν και διπρόσωποι που μπήκαν στο Κόμμα με σκοπό να το υπονομεύσουν από τα μέσα. Ο αστικός εθνικισμός και ο προλεταριακός διεθνισμός είναι δύο συνθήματα ανειρήνευτα εχθρικά. Όταν φάνηκε καθαρά ότι η δικτατορία του προλεταριάτου νίκησε την εσωτερική αντεπανάσταση και τους ξένους επιδρομείς. μεταδίδοντας και επαναλαβαίνοντας πιστά τα συνηθισμένα επιχειρήματα ή. που αντιστοιχούν στα δύο ταξικά στρατόπεδα όλου του καπιταλιστικού κόσμου και εκφράζουν δυο πολιτικές (κάτι παραπάνω: δυο κοσμοθεωρίες) στο εθνικό ζήτημα. 3. οι μπουντιστές στην πράξη παίζουν το ρόλο του προαγωγού του αστικού εθνικισμού μέσα στο εργατικό περιβάλλον. Ο κ. τις συνηθισμένες μέθοδες των μπουντιστών. Ταυτόχρονα όμως ανάμεσα στα απλά μέλη του Μπουντ άρχισε να σημειώνεται στροφή υπέρ της συνεργασίας με τη σοβιετική εξουσία. χαρακτήρισε το αίτημα της ενότητας και της συγχώνευσης των εργατών όλων των εθνοτήτων ενός κράτους σε ενιαίες εργατικές οργανώσεις (βλ. παραπάνω το τέλος του άρθρου της «Σέβερναγια Πράβντα») – «παλιό παραμύθι του αφομοιωτισμού». . Υπερασπίζοντας το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού και στηρίζοντας σ’ αυτό ολόκληρο σχέδιο κι ένα πρακτικό πρόγραμμα της λεγόμενης «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». Στα χρόνια του εμφυλίου πολέμου οι επιφανείς μπουντιστές ενώθηκαν με τις δυνάμεις της αντεπανάστασης.ήταν οργάνωση αστικο-εθνικιστικού χαρακτήρα. σωστότερα. Αργότερα ξεσκεπάστηκαν τελείως». παλεύοντας ενάντια στο σύνθημα του «εθνικού πολιτισμού». Στο προγραμματικό αίτημα των μπολσεβίκων – δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών – το Μπουντ αντιπαράθετε το αίτημα της πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας.

. πρώτο. Ο εργάτης πρέπει να απαντήσει: είμαι σοσιαλδημοκράτης». γιατί και το άρθρο της «Σέβερναγια Πράβντα». της οικονομικής ζωής γενικά. τα προνόμια ενός από τα έθνη. η δεύτερη χαρακτηρίζει τον ώριμο καπιταλισμό που τραβά για να μετατραπεί σε σοσιαλιστική κοινωνία. μήτε την ανισοτιμία. όταν επικαλείται θεούς και δαίμονες ενάντια στον «αφομοιωτισμό». Ο κ. ακόμα και τον πιο ραφιναρισμένο. Δεν μπορούσε να εννοεί εδώ τη βία ενάντια στα έθνη. γιατί εδώ γενικά δεν ταιριάζει η λέξη «αφομοιωτισμός». την ισοτιμία των εθνών και των γλωσσών. Η δεύτερη είναι η ανάπτυξη και η επιταχυνόμενη σύσφιξη των κάθε λογής σχέσεων ανάμεσα στα έθνη. Και προβάλλει το ερώτημα: τι εννοεί ο μπουντιστής μας. αν απ’ αυτήν αφαιρέσουμε κάθε βία και κάθε ανισοτιμία. που του ρίχτηκε ο μπουντιστής. Στην πραγματικότητα ξεσκεπάζει οριστικά τον εαυτό του με τέτοιες εξυπνάδες και με τις κραυγές για «αφομοιωτισμό». Κι οι δυο τάσεις αποτελούν παγκόσμιο νόμο του καπιταλισμού. όχι. Μένει λοιπόν κάτι το πραγματικό στην έννοια του αφομοιωτισμού. Φ. μήτε τα προνόμια. Λίμπμαν. Ο μπουντιστής μας το θεωρεί αυτό άκρον άωτον εξυπνάδας. και χωριστά και επίσημα σαν ενιαίο σύνολο. Η πρώτη είναι το ξύπνημα της εθνικής ζωής και των εθνικών κινημάτων. η δημιουργία της διεθνούς ενότητας του κεφαλαίου. γιατί όλοι οι μαρξιστές. την αρχή του διεθνισμού και της ανειρήνευτης πάλης ενάντια στη μόλυνση του προλεταριάτου από τον αστικό εθνικισμό. Εδώ δε χωρούν υπεκφυγές. η πάλη ενάντια σε κάθε εθνικό ζυγό και η δημιουργία εθνικών κρατών. παίρνοντας αφορμή απ’ τα συμπεράσματα του άρθρου της «Σέβερναγια Πράβντα» . το απαράδεκτο οποιωνδήποτε προνομίων απ’ αυτή την άποψη (καθώς και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών που θα το εξετάσουμε ιδιαίτερα παρακάτω) και. της επιστήμης κλπ. εκφράζει αυτή την κοινή για τους μαρξιστές σκέψη με αναμφισβήτητη κατηγορηματικότητα. έχουν καταδικάσει εντελώς συγκεκριμένα και χωρίς διφορούμενα και την παραμικρότερη εθνική βία. Λίμπμαν καταδίκασε τον «αφομοιωτισμό». υπερασπίζοντας. Η πρώτη επικρατεί στην αρχή της ανάπτυξής του.στο ερώτημα σε ποια εθνότητα ανήκετε. το σπάσιμο των εθνικών φραγμών. Τέλος. Ε. της πολιτικής. Το εθνικό πρόγραμμα των μαρξιστών παίρνει υπόψη και τις δύο αυτές τάσεις.«Συνεπώς – λέει ο κ. Ο αναπτυσσόμενος καπιταλισμός γνωρίζει δυο ιστορικές τάσεις στο εθνικό ζήτημα. που στρέφονται ενάντια στο συνεπές δημοκρατικό και μαρξιστικό σύνθημα. χωρίς να εννοεί μ’ αυτό μήτε τη βία. καταπίεση και ανισοτιμία. δεύτερο.

αφομοιώθηκαν περισσότερο απ’ όλους. στην πραγματικότητα δεν είναι παρά ένας εθνικιστής μικροαστός. Τι δείχνουν αυτά τα γεγονότα. από τα 10 ½ εκατομμύρια εβραίους όλου του κόσμου οι μισοί περίπου ζουν στον πολιτισμένο κόσμο. Στη Γαλικία και τη Ρωσία οι εβραίοι δεν είναι έθνος. Λ. Σ’ αυτή την όχι και τόσο ευυπόληπτη κατηγορία ανθρώπων ανήκουν όλοι οι μπουντιστές και (όπως θα δούμε αμέσως) οι ουκρανοί εθνικοσοσιαλιστές σαν τους κ. που βρίζει ασύστολα ένα μαρξιστή άλλου έθνους για «αφομοιωτισμό». λένε ο Κ. και να την αναγκάσουν να μη βαδίζει από την τάξη πραγμάτων της Ρωσίας και της Γαλικίας προς την τάξη πραγμάτων του Παρισιού και της Νέας Υόρκης. . δεν είναι καν δημοκράτης όποιος δεν αναγνωρίζει και δεν υπερασπίζει την ισοτιμία των εθνών και των γλωσσών. Κι όμως. (και δε φταίνε οι ίδιοι γι’ αυτό. κι ανάμεσά τους ιδιαίτερα οι μπουντιστές. Περισσότερο απ’ όλους ξεφωνίζουν ενάντια στον «αφομοιωτισμό» των ρώσων ορθόδοξων μαρξιστών οι εβραίοι εθνικιστές της Ρωσίας γενικά. αλλά οι Πουρισκέβιτς). ενώ μόνο οι κακότυχοι. στις συνθήκες του πιο μεγάλου «αφομοιωτισμού». εδώ αποτελούν ακόμα δυστυχώς κάστα. Οι εβραίοι στον πολιτισμένο κόσμο δεν είναι έθνος. Κάουτσκι και ο Ο. Αυτό είναι αναμφισβήτητο. να σβήνει τις εθνικές διαφορές και να αφομοιώνει τα έθνη. Μένει η παγκόσμια ιστορική τάση του καπιταλισμού να σπάζει τους εθνικούς φραγμούς. Δεν είναι μαρξιστής. όπως φαίνεται από τα στοιχεία που αναφέραμε παραπάνω. Αυτή είναι η αναμφισβήτητη γνώμη των ανθρώπων που ξέρουν αναμφισβήτητα την ιστορία των εβραίων και παίρνουν υπόψη τους τα παραπάνω γεγονότα. Ντοντσόφ και Σία. ως τον καθορισμό «ποσοστού μέσα στο σύνολο του πληθυσμού» και τα άλλα αγαθά των Πουρισκέβιτς.Ασφαλώς μένει. που φτάνει ως τη δημιουργία «περιοχών εγκατάστασης». όποιος δεν αγωνίζεται ενάντια σε κάθε εθνική καταπίεση ή ανισοτιμία. Μπάουερ. που τους καταπιέζουν οι Πουρισκέβιτς (ρώσοι και πολωνοί). θα παραθέσουμε τριων ειδών στοιχεία. Είναι όμως επίσης αναμφισβήτητο και ότι ο δήθεν μαρξιστής. αλλά αντίθετα. Για να δείξουμε συγκεκριμένα πόσο αντιδραστικές είναι οι απόψεις αυτών των εθνικιστών μικροαστών. Δείχνουν ότι ενάντια στον «αφομοιωτισμό» μπορούν να φωνάζουν μόνο οι εβραίοι αντιδραστικοί μικροαστοί. Γιουρκέβιτς. ζουν στις συνθήκες του μικρότερου «αφομοιωτισμού» και της μεγαλύτερης απομόνωσης. οι κακομοιριασμένοι και χωρίς δικαιώματα εβραίοι της Ρωσίας και της Γαλικίας. που θέλουν να γυρίσουν τον τροχό της ιστορίας προς τα πίσω. τάση που από δεκαετία σε δεκαετία εκδηλώνεται όλο και με μεγαλύτερη ισχύ και αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους κινητήρες που μετατρέπουν τον καπιταλισμό σε σοσιαλισμό.

000 γερμανοί. χωρίς να μιλάω για τους μαρξιστές. μέσα στα πλαίσια ενός ενιαίου κράτους. Μπορούμε να σχηματίσουμε μια ιδέα για τις διαστάσεις που έχει πάρει γενικά η πορεία της αφομοίωσης των εθνών στις σύγχρονες συνθήκες του προχωρημένου καπιταλισμού απ’ τα στοιχεία λ.000 Πολωνοί. Οι μόνοι που ξεφωνίζουν ενάντια στον αφομοιωτισμό είναι οι αξιοσέβαστοι παρατηρητές του κάθε «καθυστερημένου στοιχείου» μέσα στους εβραίους. Θα ήταν όμως. ενώ μέσα σε 9 χρόνια.000 Σουηδοί κλπ. που κι αυτός αυτονομάζεται «μαρξιστής» (καημένε Μαρξ!).000 από τη Ρωσία (οι περισσότεροι Εβραίοι).000 ιταλοί. Πάρτε τη Ρωσία και τη στάση των μεγαλορώσων απέναντι στους Ουκρανούς.000 Ιρλανδοί. Όποιος δεν έχει βαλτώσει μέσα στις εθνικιστικές προλήψεις. που καταστρέφει την εθνική αρτηριοσκλήρωση των διάφορων πρωτόγονων περιοχών – ιδιαίτερα στις καθυστερημένες χώρες σαν τη Ρωσία. από το 1891 ως το 1900.000 γάλλοι. Γιουρκέβιτς ρίχνεται και στους δυο γι’ αυτό το πράγμα και στριγκλίζει υστερικά – εντελώς στο . θα παλέψει αποφασιστικά ενάντια στην ανήκουστη ταπείνωση των Ουκρανών και θα απαιτήσει την πλήρη ισοτιμία τους. χ. 425. δεν μπορεί παρά να βλέπει αυτή την πορεία της αφομοίωσης των εθνών από τον καπιταλισμό σαν μια μεγαλειώδη ιστορική πορεία.2 εκατομμύρια άτομα. Λιέφ Γιουρκέβιτς. όπου σύμφωνα με την ίδια απογραφή υπήρχαν πάνω από 78. συντελείται και σε κάθε μεγάλη πόλη και εργοστασιακό συνοικισμό. διεθνή κλίμακα. της μετανάστευσης στις Ηνωμένες Πολιτείες της Βόρειας Αμερικής.000 άγγλοι. 37. 480. 70. από το 1901 ως το 1909. να εξασθενίσουν οι δεσμοί και η συμμαχία που υπάρχει σήμερα. – μοιάζει με μύλο που αλέθει τις εθνικές διακρίσεις. 136. ακόμα και από την άποψη των αστικών «εθνικών καθηκόντων» των Ουκρανών. 20. Χωρίς να προσπαθήσει να παραθέσει ούτε ένα στοιχείο πάνω στην ουσία του ζητήματος ο κ. 7. ποτέ δεν έβαζαν τις φωνές ενάντια στον αφομοιωτισμό. 182. Η απογραφή του 1900 στις Ενωμένες Πολιτείες έδωσε αριθμό πάνω από 10 εκατομμύρια ξένους.000 αυστριακοί. Από την Ευρώπη μετανάστευσαν εκεί μέσα σε 10 χρόνια. Ο κ. Κι εκείνο που γίνεται στη Νέα Υόρκη σε μεγάλη. 3.7 εκατομμύρια άτομα. ανάμεσα στο ουκρανικό και το μεγαλορωσικό προλεταριάτο. Το 1906 – γράφει ο κ. Η πολιτεία της Νέας Υόρκης. Γιουρκέβιτς – ο Σοκολόφσκι (Μπάσοκ) και ο Λουκασέβιτς (Τουτσάπσκι) ισχυρίζονταν ότι το Ουκρανικό προλεταριάτο έχει εκρωσιστεί πέρα για πέρα και δεν του χρειάζεται ξεχωριστή οργάνωση. αληθινή προδοσία του σοσιαλισμού και ηλίθια πολιτική. 43. που δοξάστηκαν στην παγκόσμια ιστορία και έδωσαν στον κόσμο πρωτοπόρους ηγέτες της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. 166.Οι καλύτεροι άνθρωποι ανάμεσα στους εβραίους. μας προσφέρει ένα δείγμα αυτής της ηλίθιας πολιτικής.000 Ούγγροι. Είναι βέβαιο ότι κάθε δημοκράτης.

βεβαιώνει ο κ. παρά «την ανάπτυξη της εθνικής ουκρανικής συνείδησης μέσα στους εργάτες» . Ποια κοινωνική δύναμη είναι ικανή να αντιταχθεί σ’ αυτές τις τάξεις. που άλλοι τους θέλουν την πλήρη ισοτιμία και την αυτονομία της Ουκρανίας και άλλοι ανεξάρτητο Ουκρανικό κράτος.πνεύμα του πιο χυδαίου. και σ’ αυτή την περίπτωση πάλι θα είναι αναμφισβήτητος ο ιστορικά προοδευτικός ρόλος της «αφομοίωσης» των μεγαλορώσων και ουκρανών εργατών όπως προοδευτικό είναι και το άλεσμα των εθνών στην . Από δω και κάμποσες δεκαετίες διαγράφηκε πολύ συγκεκριμένα η πορεία μιας πιο γρήγορης οικονομικής ανάπτυξης του Νότου. 89). ο συλλογισμός αυτός δεν αντέχει σε καμιά κριτική. και στις πόλεις της. να εξηγούμε σ’ αυτές τα εθνικά καθήκοντα (την εθνική υπόθεση)» («Ντβίν». Με την ενιαία δράση των μεγαλορώσων και ουκρανών προλεταρίων είναι δυνατή μια ελεύθερη Ουκρανία. Και αν δεχτούμε ότι με τον καιρό θα χαραχτούν κρατικά σύνορα ανάμεσα στη Μεγαλορωσία και την Ουκρανία. σελ. Προσπαθώντας να διαιρέσει κι έτσι να εξασθενίσει την πραγματικά δημοκρατική δύναμη. Σήμερα.μέσα σ’ αυτά τα πλαίσια – του μεγαλορωσικού και του ουκρανικού προλεταριάτου είναι γεγονός αναμφισβήτητο. Γιουρκέβιτς προδίνει όχι μόνο τα συμφέροντα της δημοκρατίας γενικά. που οι συνθήκες της ζωής του σπάζουν την ειδική εθνική στενότητα. Οι μαρξιστές όμως δεν περιορίζονται στην αστικο-εθνική άποψη. Εχθρός των απελευθερωτικών πόθων των Ουκρανών είναι η τάξη των μεγαλορώσων και Πολωνών τσιφλικάδων και σε συνέχεια η αστική τάξη των δύο αυτών εθνών. Και το γεγονός αυτό είναι αναμφισβήτητα προοδευτικό. που η νίκη της θα έκανε αδύνατη την εθνική βία. Όλος αυτός ο συλλογισμός του κ. αλλά να τις παίρνουμε μαζί μας. χοντροκέφαλου και αντιδραστικού εθνικισμού – ότι αυτό είναι τάχατες «εθνική παθητικότητα». «εθνική αποσκίρτηση». καθυστερημένου. της Ουκρανίας. Ο καπιταλισμός βάζει στη θέση του χοντροκέφαλου. δηλ. χωρίς μια τέτοια ενότητα ούτε λόγος μπορεί να γίνει γι’ αυτήν. ο κ. που τραβά απ’ τη Μεγαλορωσία δεκάδες και εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες και εργάτες σε καπιταλιστικές επιχειρήσεις. κολημένου στον τόπο του και άγριου προλετάριο. ενώ η πλειοψηφία «βρίσκεται ακόμα κάτω από την επιρροή του ρωσικού πολιτισμού». της Ουκρανίας. Γιουρκέβιτς είναι πέρα για πέρα αστικο-εθνικιστικός. μα και της πατρίδας του. Η πρώτη δεκαετία του ΧΧ αιώνα έδωσε έμπραχτα την απάντηση: η δύναμη αυτή είναι αποκλειστικά και μόνο η εργατική τάξη που τραβά μαζί της τη δημοκρατική αγροτιά. τόσο τη μεγαλορωσική όσο και την ουκρανική. Μα ακόμα κι από την άποψη των αστών εθνικιστών. Η «αφομοίωση» . Και το χρέος μας – αναφωνεί ο εθνικιστής μικροαστός – «δεν είναι να ακολουθούμε τις μάζες. ότι οι άνθρωποι αυτοί «διέσπασαν» (!!) τους Ουκρανούς μαρξιστές» κλπ. στα ορυχεία. Γιουρκέβιτς – μόνο μια μειοψηφία των εργατών μας έχει «εθνική συνείδηση».

πάλι σα σύνολο. και μάλιστα κοντόφθαλμος. όταν απορρίπτει τα συμφέροντα της επικοινωνίας. γιατί αυτή εξασφαλίζει όχι μόνο τα μόνιμα και θεμελιακά συμφέροντα της εργασίας και τα συμφέροντα της ανθρωπότητας. πρέπει να σημειώσουμε και το εξής: η μειοψηφία των ουκρανών εργατών. όπως και στη Γερμανία. ο Ουκρανός μαρξιστής πάντα θα ξεχωρίζει το δεύτερο πολιτισμό και θα πει στους εργάτες του: «Πρέπει οπωσδήποτε να συλλαμβάνουμε με όλες μας τις δυνάμεις. της συγχώνευσης και της αφομοίωσης του προλεταριάτου δυο εθνών χάρη της πρόσκαιρης επιτυχίας της ουκρανικής εθνικής υπόθεσης. αυτή η αντιπαράθεση του Ουκρανικού πολιτισμού. στη Γαλλία. Όσο πιο ελεύθερος θα είναι η Ουκρανία και η Μεγαλορωσία. και χωρίς δημοκρατία δε μπορεί να νοηθεί ούτε αυτόνομη ούτε ανεξάρτητη Ουκρανία. σημαίνει την πιο ξεδιάντροπη προδοσία των συμφερόντων του προλεταριάτου προς όφελος του αστικού εθνικισμού. στο μεγαλορωσικό πολιτισμό. Αν η πλειοψηφία των ουκρανών εργατών βρίσκεται κάτω από την επιρροή του μεγαλορωσικού πολιτισμού. να . λένε οι αστοί εθνικιστές και ξοπίσω τους οι κ. Μέσα σε κάθε εθνικό πολιτισμό υπάρχουν δύο εθνικοί πολιτισμοί. Όταν πρόκειται για το προλεταριάτο. Πρώτα η εθνική υπόθεση και ύστερα η προλεταριακή. (σ. Παλεύοντας ενάντια στον «πολιτισμό» του πρώτου είδους. ασυνήθιστα πλούσιο σε εθνικιστικά μαργαριτάρια. Υπάρχει ο μεγαλορωσικός πολιτισμός των Πουρισκέβιτς. Στο πρωτότυπο η τελευταία αυτή φράση είναι γραμμένη και Ουκρανικά). υπάρχει όμως και ο μεγαλορωσικός πολιτισμός που τον χαρακτηρίζουν τα ονόματα του Τσερνισέφσκι και του Πλεχάνοφ. Πρώτα απ’ όλα η προλεταριακή υπόθεση. που θα τραβά τότε με ακόμα μεγαλύτερη δύναμη τους εργάτες όλων των εθνών απ’ όλες τις περιοχές του κράτους και την εργατική μάζα απ’ όλα τα γειτονικά κράτη (αν η Ρωσία γίνει γειτονικό κράτος με την Ουκρανία) στις πόλεις. όμως εμείς ξέρουμε πολύ καλά ότι. παράλληλα με τις ιδέες του μεγαλορωσικού παπαδίστικου και αστικού πολιτισμού. Τέλος. σαν φιλισταίος. Το ίδιο υπάρχουν δύο πολιτισμοί και στους ουκρανούς. σ. μα και τα συμφέροντα της δημοκρατίας. λέει. ενώ «η πλειοψηφία βρίσκεται ακόμα κάτω από την επιρροή του ρωσικού πολιτισμού».Αμερική. Λιέφ Γιουρκέβιτς φέρνεται σαν αληθινός αστός. στενόμυαλος και χοντροκέφαλος αστός δηλ. Ο κ. στα ορυχεία. Γιουρκέβιτς. στους Εβραίους κλπ. στο συλλογισμό του Γιουρκέβιτς. την Αγγλία. των Γκουτσκόφ και των Στρούνε. Ντοντσόφ και οι λοιποί μαρξιστές της κακής ώρας. δρουν εκεί και οι ιδέες της μεγαλορωσικής δημοκρατίας και σοσιαλδημοκρατίας. στα εργοστάσια. Μέσα σε κάθε σύγχρονο έθνος υπάρχουν δύο έθνη – λέμε εμείς σε όλους τους εθνικοσοσιαλιστές. τόσο πιο πλατιά και πιο γρήγορη θα είναι η ανάπτυξη του καπιταλισμού. λέμε εμείς. είναι συνειδητή από εθνική άποψη. σαν σύνολο.

4.εκμεταλλευόμαστε και να μονιμοποιούμε κάθε δυνατότητα επικοινωνίας με το μεγαλορώσο συνειδητό εργάτη. και κάθε έθνος αποτελεί ένα νομικό σύνολο. Η «ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ – ΕΘΝΙΚΗ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ» Το ζήτημα του συνθήματος του «εθνικού πολιτισμού» έχει τεράστια σημασία για τους μαρξιστές. Αν ο Ουκρανός μαρξιστής αφήσει να τον παρασύρει το εντελώς δικαιολογημένο και φυσιολογικό μίσος του ενάντια στους μεγαλορώσους καταπιεστές ως το σημείο που να μεταφέρει στον προλεταριακό πολιτισμό και στην προλεταριακή υπόθεση των μεγαλορώσων εργατών έστω και ένα μόριο αυτού του μίσους. όχι μόνο του αστικού. Το βασικό. Η ουσία αυτού του προγράμματος είναι ότι κάθε πολίτης εγγράφεται στο ένα ή το άλλο έθνος. κάθε επίθεση ενάντια στο μαρξιστικό «αφομοιωτισμό». το θεμελιακό αμάρτημα αυτού του προγράμματος είναι ότι επιδιώκει να καθιερώσει στη ζωή τον πιο ραφιναρισμένο και τον πιο απόλυτο εθνικισμό. με δικαίωμα . μα ακόμα και γιατί ολόκληρο το πρόγραμμα της περιβόητης πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας στηρίζεται σ’ αυτό το σύνθημα. είναι αστικός εθνικισμός. ο μαρξιστής αυτός θα κατρακυλήσει έτσι στο βάλτο του αστικού εθνικισμού. κάθε αντιπαράθεση σε ζητήματα που αφορούν το προλεταριάτο. που έχουμε υποχρέωση να τον καταπολεμούμε αμείλικτα. έστω και μόνο κάποιο αίσθημα αποξένωσης. με τον κύκλο των ιδεών του. γιατί αυτό απαιτούν τα θεμελιακά συμφέροντα και του ουκρανικού και του μεγαλορωσικού εργατικού κινήματος». με τη φιλολογία του. όπου θα γίνεται η προπαγάνδα. Κάθε κήρυγμα χωρισμού των εργατών του ενός έθνους από το άλλο. Οι μεγαλορώσοι και οι ουκρανοί εργάτες πρέπει να υπερασπίζουν μαζί και – όσο ζουν στα πλαίσια ενός κράτους – με την πιο στενή οργανωτική ενότητα και συγχώνευση τον κοινό ή διεθνικό πολιτισμό του προλεταριακού κινήματος και να δείχνουν απόλυτη ανοχή στο ζήτημα της γλώσσας. αλλά και του μαυροεκατονταρχίτικου.. αν ξεχάσει έστω και ένα λεπτό το αίτημα της πλέριας ισοτιμίας των ουκρανών ή το δικαίωμά τους για σχηματισμό αυτοτελούς κράτους. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα κατρακυλήσει στο βάλτο του εθνικισμού. Αυτή είναι η υποχρεωτική απαίτηση του μαρξισμού. καθώς και όταν πρόκειται να ληφθούν υπόψη οι καθαρά τοπικές ή οι καθαρά εθνικές λεπτομέρειες κατά την προπαγάνδα. έναν εθνικισμό εξωθημένο ως τα άκρα. και ο μεγαλορώσος μαρξιστής. του ενός εθνικού πολιτισμού σαν σύνολο σ’ έναν άλλο τάχα ενιαίο εθνικό πολιτισμό κλπ. όχι μόνο γιατί σε διάκριση από την αστική προπαγάνδα καθορίζει το ιδεολογικό περιεχόμενο όλης της προπαγάνδας μας και της ζύμωσής μας στο εθνικό ζήτημα.

Είναι προοδευτικό το ξύπνημα των μαζών από το φεουδαρχικό λήθαργο. με εθνικούς «γραμματείς του κράτους» (υπουργούς). κάθε προνόμιου ενός από τα έθνη ή μιας από τις γλώσσες αποτελεί . πρέπει να περιορίζεται αυστηρότατα μόνο σε ότι προοδευτικό υπάρχει σ’ αυτά τα κινήματα. για τα κυριαρχικά δικαιώματα του έθνους. εκλεπτυσμένο και πολιτισμένο. από τα καρκινώματα κλπ. γιατί παραπέρα αρχίζει η «θετική» δράση της αστικής τάξης. και κατόπιν και ως προς τις ιδέες και τις επιδιώξεις της). έτσι που η αναγνώριση αυτή να μην οδηγήσει σε συσκότιση της προλεταριακής συνείδησης από την αστική ιδεολογία. τη συγχώνευση όλων των εθνών σε μια ανώτατη ενότητα που αναπτύσσεται μπρος στα μάτια μας με κάθε βέρστι σιδηροδρομικής γραμμής. μα να καθαρίσουμε αυτά τα θεμέλια από τις καταχρήσεις. μα αντίθετα να την «κατοχυρώσουμε νομικά». Η αποτίναξη κάθε φεουδαρχικού ζυγού. ακόμα και με τον πιο «δίκαιο». απόλυτη. Να μην εκμηδενίσουμε την ανταλλαγή και την ανταλλακτική αξία. κάθε καταπίεσης των εθνών. «δίκαιη». χωρίς διακυμάνσεις. Να μην εκμηδενίσουμε τον καπιταλισμό και τα θεμέλιά του. να την κάνουμε καθολική. Ο μαρξισμός προβάλλει στη θέση κάθε εθνικισμού το διεθνισμό.υποχρεωτικής φορολόγησης των μελών του. την εμπορευματική παραγωγή. Όσο μικροαστός είναι ο Προυντόν. τόσο μικροαστική είναι και η θεωρία και το πρόγραμμα της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». σε θαύμα θαυμάτων την ανταλλαγή και την εμπορευματική παραγωγή. παίρνοντας υπόψη του αυτή την κοινωνία. που ανάγει σε κάτι το απόλυτο. Το καθήκον αυτό βασικά έχει αρνητικό χαρακτήρα. αναγνωρίζει πέρα για πέρα την ιστορική δικαιολόγηση των εθνικών κινημάτων. όσο η θεωρία του ανάγει σε κάτι το απόλυτο. Από εδώ απορρέει η απόλυτη υποχρέωση κάθε μαρξιστή να υπερασπίζεται τον πιο αποφασιστικό και τον πιο συνεπή δημοκρατισμό σ’ όλα τα σημεία του εθνικού ζητήματος. καθαρίζοντάς τον από τη βία και τις αδικίες κλπ. με κάθε διεθνές τράστ. κρίσεις και καταχρήσεις – αυτή είναι η ιδέα του Προυντόν. Για να μη μεταβληθεί όμως αυτή η αναγνώριση σε απολογία του εθνικισμού. Ιστορικά η αρχή της εθνικότητας είναι αναπόφευκτη στην αστική κοινωνία και ο μαρξιστής. σε θαύμα θαυμάτων τον αστικό εθνικισμό. με εθνικές βουλές (δίαιτες). για τα κυριαρχικά δικαιώματα του λαού. «καθαρούτσικο». Το προλεταριάτο όμως δεν μπορεί να προχωρήσει στην υποστήριξη του εθνικισμού πέρα απ’ αυτό το σημείο. Μια τέτοια ιδέα εφαρμοζόμενη στο εθνικό ζήτημα μοιάζει με την ιδέα του Προυντόν εφαρμοζόμενη στον καπιταλισμό. Ο μαρξισμός είναι ανειρήνευτος με τον εθνικισμό. η πάλη τους ενάντια σε κάθε εθνική καταπίεση. που αποβλέπει στη στερέωση του εθνικισμού. με κάθε ένωση εργατών (διεθνή ως προς την οικονομική της δράση.

κάθε τι που κάνει όλο και πιο στενούς τους δεσμούς ανάμεσα στις εθνότητες. παραδείγματα αφομοίωσης εθνών. και από εδώ απορρέει η αποκλειστικότητα του αστικού εθνικισμού και το αδιέξοδο όπου οδηγούν οι εθνικές φαγωμάρες. Το προλεταριάτο όμως όχι μόνο δεν αναλαβαίνει την υποχρέωση να υπερασπίζει την εθνική ανάπτυξη κάθε έθνους. Είναι όμως διδακτικό να σημειώσουμε ότι διατυπώθηκαν δυο επιχειρήματα παρόμοιου χαρακτήρα ενάντια στο πρόγραμμα: 1) ότι θα οδηγούσε στην ενίσχυση του κληρικαλισμού. Όταν οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες συζητούσαν στο συνέδριό τους του Μπρνό (1899) το σχέδιο της πολιτιστικής – εθνικής αυτονομίας. υποστηρίζει την πιο πλέρια ελευθερία της καπιταλιστικής κυκλοφορίας και χαιρετίζει κάθε αφομοίωση των εθνών. Η σκέψη αυτή είναι πέρα για πέρα αστική και πέρα για πέρα κάλπικη. Το προλεταριάτο δεν μπορεί να υποστηρίξει καμιά κατοχύρωση του εθνικισμού. ισοδυναμεί με προδοσία του προλεταριάτου και με πέρασμα με το μέρος της αστικής τάξης. για τον «εθνικό πολιτισμό» γενικά – ασφαλώς όχι. Κάθε διαφορετική ενέργεια σημαίνει πέρασμα με το μέρος του αντιδραστικού εθνικιστικού μικροαστισμού. παραδείγματα σχηματισμού μεγάλων εθνών από μια σειρά μικρά έθνη ή σε βάρος ορισμένων μικρών εθνών. κάθε τι που οδηγεί στη συγχώνευση των εθνών. είναι απόλυτο συμφέρον της προλεταριακής ταξικής πάλης. Αρχή του αστικού εθνικισμού είναι η ανάπτυξη της εθνότητας γενικά. το μπάσιμό του και στην πιο μικρή κοινότητα. Εδώ υπάρχει ένα σύνορο συχνά πολύ δυσδιάκριτο. 92 των επίσημων . δε δόθηκε σχεδόν καμιά προσοχή στη θεωρητική εκτίμηση αυτού του σχεδίου. Η υποβοήθηση όμως του αστικού εθνικισμού πέρα απ’ αυτά τα όρια τα αυστηρά περιορισμένα μέσα σε συγκεκριμένα ιστορικά πλαίσια. εκτός από εκείνη που γίνεται με τη βία ή στηρίζεται σε προνόμια.απόλυτη υποχρέωση του προλεταριάτου σαν δημοκρατικής δύναμης. αντίθετα υποστηρίζει κάθε τι που βοηθά το σβήσιμο των εθνικών διακρίσεων. δημιουργία στέρεου και μόνιμου φραγμού ανάμεσα σ’ όλα τα έθνη μέσω ενός ιδιαίτερου κρατικού θεσμού – να ποιο είναι το ιδεολογικό βάθρο και το περιεχόμενο της πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας. και στην πιο μικρή ομάδα» (σελ. Η οικονομική ανάπτυξη της καπιταλιστικής κοινωνίας δίνει σ’ όλο τον κόσμο παραδείγματα εθνικών κινημάτων που δεν έφτασαν σε πλήρη ανάπτυξη. που τη συσκοτίζουν και την ανακόπτουν οι εθνικές φαγωμάρες. το γκρέμισμα των εθνικών φραγμών. που το ξεχνούν ολότελα οι μπουντιστές και οι Ουκρανοί εθνικοσοσιαλιστές. Πάλη ενάντια σε κάθε εθνική καταπίεση – ασφαλώς ναί! Πάλη για κάθε λογής εθνική ανάπτυξη. 2) ότι «θα είχε σαν αποτέλεσμα τη διαιώνιση του σωβινισμού. «νομική κατοχύρωση» του εθνικισμού. Κατοχύρωση του εθνικισμού μέσα σε μια ορισμένη «δίκαια» περιορισμένη σφαίρα. μα αντίθετα προειδοποιεί τις μάζες για τον κίνδυνο που κλείνουν μέσα τους τέτοιες αυταπάτες.

ΣΕΡΠ (Σοσιαλιστικό εβραϊκό εργατικό κόμμα) – μικροαστική εθνικιστική οργάνωση. σ. ανόητη ουτοπία. όπου είναι πιο εύκολος παρά οπουδήποτε αλλού ένας «καθαρός» εθνικός πολιτισμός ή η εθνική καλλιέργεια του κληρικαλισμού και του σωβινισμού.. δεύτερο. σα να λέμε. δηλ. Στη φάμπρικα δουλεύουν μαζί οι εργάτες διαφόρων εθνών. δηλαδή της εκπαίδευσης κλπ. δηλ. Δε χωράει αμφιβολία ότι ο «εθνικός πολιτισμός». Η «απόσπαση από τη δικαιοδοσία του κράτους» της εκπαίδευσης κλπ. καθιέρωση εθνικών συλλόγων στην εκπαίδευση. (σ. Αρκεί να σχηματίσουμε μια σαφή ιδέα της πραγματικής ουσίας του περιβόητου μπουντιστικού σχεδίου. θα συντελούσε ίσα ίσα να διατηρηθεί. Βάση του προγράμματος του ΣΕΡΠ ήταν το αίτημα της εθνικής αυτονομίας των εβραίων. υπερασπίζοντας την «πολιτιστική. που συγχωνεύει τα έθνη. ίσα ίσα η οικονομική και η πολιτική ζωή μιας καπιταλιστικής χώρας επιβάλλει σε κάθε βήμα το σπάσιμο των παράλογων και απαρχαιωμένων εθνικών φραγμών και εθνικών προλήψεων. και. Στις μετοχικές εταιρίες κάθονται πλάι πλάι και σμίγουν εντελώς οι καπιταλιστές διαφόρων εθνών. πρώτα απ’ όλα στον οικονομικό και τον πολιτικό τομέα. και η μεταβίβασή της στα έθνη σημαίνει ακριβώς απόπειρα να ξεχωριστεί απ’ την οικονομία. της δημιουργίας εξωεδαφικών εβραϊκών Βουλών (δίαιτες).. Το ΣΕΡΠ βρισκόταν κοντά στους εσέρους και μαζί τους διεξήγαγε αγώνα ενάντια στο ΣΔΕΚΡ). τομέας της κοινωνικής ζωής. Υπάρχει και ρωσική μετάφραση. πρώτο. με τη συνηθισμένη έννοια αυτής της λέξης. που να έχουν δικαιοδοσία να λύνουν τα ζητήματα πολιτικής οργάνωσης των εβραίων της Ρωσίας. Μια σοβαρή ταξική πάλη διεξάγεται σε κάθε καπιταλιστική κοινωνία. έκδοση του εβραϊκού εθνικιστικού κόμματος «Σέρπ». αλλά κατά τάξεις.. που δε συνδέεται με τα εδάφη όπου ζει το ένα ή το άλλο έθνος) ή «πολιτιστικής-εθνικής» αυτονομίας θα σήμαινε μόνο ένα πράγμα: διαίρεση της εκπαίδευσης κατά εθνότητες. έχουμε να κάνουμε με ένα ολοφάνερο και γελοίο σόφισμα. Ιδρύθηκε το 1906. Όταν οι μπουντιστές. δηλώνουν ότι η νομική κατοχύρωση των εθνών θα καθαρίσει μέσα σ’ αυτά την ταξική πάλη από τις κάθε λογής ξένες αντιλήψεις. να ενταθεί και να ενισχυθεί ο «καθαρός» κληρικαλισμός και ο «καθαρός» αστικός σωβινισμός. βρίσκεται σήμερα σ’ όλες τις χώρες του κόσμου κάτω από την επικρατούσα επιρροή των κλρικοφρόνων και των αστών σωβινιστών. γιατί το σχολειό (όπως και ο «εθνικός καπιταλισμός γενικά») γιατί δεν μπορεί να αποσπαστεί από την οικονομία και την πολιτική.εθνική» αυτονομία. για να . Το να ξεχωρίζουμε το σχολειό απ’ αυτό τον τομέα είναι. ενώ το ξεχώρισμα της εκπαίδευσης κλπ. ο πιο ιδεολογικός. Στην πρακτική του εφαρμογή το σχέδιο της «εξωεδαφικής» (έξω από εδάφη.πρακτικών του συνεδρίου του Μπρνό στα Γερμανικά. Σε κάθε πραγματικά σοβαρό και κεφαλαιώδες πολιτικό ζήτημα η συγκέντρωση των δυνάμεων δε γίνεται κατά έθνη.

Στη Ρωσία όμως την . Στην Αυστρία η πολιτιστική-εθνική αυτονομία έμεινε σε σημαντικό βαθμό μια φιλολογική επινόηση. Στο Νότο υπάρχουν ιδιαίτερα – «εθνικά» ή φυλετικά. θαρρώ. Ο Μπέιλις αθωώθηκε από το δικαστήριο). Με τη σκηνοθετημένη αυτή δίκη η τσαρική κυβέρνηση επιδίωκε να ανάψει τον αντισημιτισμό και να προκαλέσει πογκρόμ των εβραίων με σκοπό να αποσπάσει την προσοχή των μαζών από το επαναστατικό κίνημα που φούντωνε μέσα στη χώρα. οι δεύτερες. και όπου οι εβραίοι έχουν καταδικαστεί από τους νέγρους κ.καταλάβουμε όλο τον αντιδραστικό του χαρακτήρα ακόμα και από την άποψη της δημοκρατίας. Η δίκη προκάλεσε μεγάλη αναταραχή της κοινής γνώμης. που δεν την πήραν στα σοβαρά ούτε και οι ίδιοι οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες. Ευτυχώς είναι ζήτημα αν θα πραγματοποιηθεί η αντιδραστική αυτή ουτοπία. πολιτική τους ταπείνωση (44% αγράμματοι μέσα στους νέγρους και 6% στους λευκούς) κλπ. σ. είναι ένα μοναδικό παράδειγμα «εθνικοποίησης» της εκπαίδευσης στην πράξη. Οι πρώτες έχουν τις περισσότερες παραδόσεις ελευθερίας και πάλης ενάντια στους δουλοκτήτες. ώστε να μην τρώγονται αναμεταξύ τους για τη μοιρασιά των σχολειών… μα «να συγκροτηθούν σύμφωνα με το νόμο» για την αιώνια φαγωμάρα του ενός «εθνικού πολιτισμού» με τον άλλο. όπου ως τα σήμερα μπορούν να συμβαίνουν πράγματα σαν την υπόθεση Μπέϊλις (σ. Έτσι λοιπόν. Σε μια σειρά πόλεις έγιναν διαδηλώσεις διαμαρτυρίας των εργατών. τις περισσότερες παραδόσεις δουλείας. στις Βόρειες πολιτείες οι νέγροι σπουδάζουν μαζί με τους λευκούς στα ίδια σχολειά. για να μη μιλήσουμε απ’ την άποψη της ταξικής πάλης του προλεταριάτου για το σοσιαλισμό. Στις Ενωμένες Πολιτείες της Βόρειας Αμερικής διατηρείται ως τα σήμερα σε όλους τους τομείς της ζωής ο χωρισμός των πολιτειών σε βόρειες και νότιες. όπως θέλετε πέστε τα – σχολειά για τους νέγρους. Στην Ανατολική Ευρώπη υπάρχει μια χώρα. Υπόθεση Μπέιλις – προβοκατόρικη δίκη που οργανώθηκε απ’ την τσαρική κυβέρνηση το 1913 στο Κίεβο ενάντια στον εβραίο Μπέιλις που του απόδωσαν την ψεύτικη κατηγορία ότι για να εκτελέσει το τυπικό της θρησκευτικής λατρείας σκότωσε το χριστιανάκι Γιουστσίνσκι (στην πραγματικότητα η δολοφονία είχε οργανωθεί από μαυροεκατονταρχίτες). υπολείμματα διωγμού των νέγρων. οικονομική τους καταπίεση. Αυτό. Πουρισκέβιτς να ζουν σε κατάσταση χειρότερη κι από τους νέγρους. όπως και η ουτοπία των αυστριακών μικροαστών. που απελπίστηκαν ότι θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί η συνεπής δημοκρατία και να σταματήσει η εθνική φαγωμάρα και σοφίστηκαν κάποιες γιάλες για τα έθνη σ’ ότι αφορά την εκπαίδευση. Ένα μόνο παράδειγμα και ένα μόνο σχέδιο «εθνικοποίησης» της εκπαίδευσης θα μας εξηγήσουν παραστατικά ποια είναι η ουσία του ζητήματος. Στη χώρα αυτή είδε τελευταία το φως ένα υπουργικό σχέδιο εθνικοποίησης του εβραϊκού σχολείου.

για να αποδείξει ότι είναι αδύνατο να προταθεί ένα τέτοιο πρόγραμμα για τους εβραίους. Λιεφ Γιουρκέβιτς δεν είναι μόνο εθνικιστής. του P. Τουγκάν-Μπαρανόφσκι. σ. σελ. Το γεγονός αυτό ξεσκεπάζει πάρα πολύ έκδηλα τον πραγματικό ρόλο του Μπουντ. Δεν πάνε καλά οι δουλειές του Μπουντ και των κυρίων Γιουρκέβιτς!»). Στη Ρωσία λοιπόν και ίσα-ίσα στους εβραίους όλα τα αστικά κόμματα – και το φερέφωνό τους. σελ. όπως ακριβώς και οι ρώσοι μπερνστάϊνικοί (Στρούβε. δοκίμασε στην εφημερίδα «Λούτς» να το αρνηθεί ξανά. 78): «Οι μπουντιστές – μαζί με όλα τα αστικά εβραϊκά κόμματα και ομάδες – υπερασπίζονται από καιρό την πολιτιστική-εθνική αυτονομία» και διαστρεβλώνει την περικοπή αυτή. Στην Αυστρία ακριβώς ο Ότο Μπάουερ.S. Η αποχή είναι ένας εξαιρετικά χαρακτηριστικός τρόπος αντιμετώπισης απ’ τους εσέρους και τους οπαδούς του Πε-Πε-ές ενός σοβαρότατου ζητήματος αρχής στον τομέα του εθνικού προγράμματος. Είναι ευνόητο γιατί οι μπουντιστές αρνούνται συχνά με ασυνήθιστο πάθος το γεγονός ότι όλα τα αστικά κόμματα των εβραίων υιοθέτησαν την «πολιτιστική-αυτονομία». Όταν όμως ο κ. ο κ. Ούτε οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες. όπως λογουχάρη οι μπουντιστές. Μπερντιάγεφ και ΣΙΑ) ξεσκέπασαν με τη γοργή εξέλιξή τους από το μαρξισμό στο φιλελευθερισμό το πραγματικό ιδεολογικό περιεχόμενο της γερμανικής μπερνσταϊνιάδας. ναρόντνικη κατεύθυνση. Τα αστικά όμως κόμματα των εβραίων στην πιο . αφιέρωσε ένα ειδικό κεφάλαιο στο βιβλίο του. (βλ. τότε δε μας μένει παρά να σηκώσουμε τα χέρια!!! Ο κ. ο κυριότερος θεωρητικός εκπρόσωπος της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». μα και γνήσιος πλαστογράφος περικοπών προς όφελος του Μπουντ. Σκοπ. Λιεφ Γιουρκέβιτς παραθέτει στο «Ντζβίν» (1913.P. Όταν ένας από τους μπουντιστές. δεν είναι μόνο καταπληκτικά αστοιχείωτος στην ιστορία και το πρόγραμμα της σοσιαλδημοκρατίας. 92) τη φράση του Ν.υιοθέτησαν στο πρόγραμμά τους όλα τα αστικά κόμματα των εβραίων και μερικά μικροαστικά. (Η συνδιάσκεψη αυτή – ας το σημειώσουμε σε παρένθεση – συνήλθε το 1907 και οι αποφάσεις της ψηφίστηκαν με αποχή των ρώσων σοσιαλεπαναστατών και των πολωνών σοσιαλπατριωτών. «Προσβεστσένιγε» τεύχος 3). τον ξεσκέπασε πέρα για πέρα ο Ν. Αυτό σημαίνει ότι η ιστορία ξεσκέπασε με την πολιτική πείρα ενός άλλου κράτους τον παραλογισμό της επινόησης του Μπάουερ. ούτε οι σοσιαλδημοκράτες της Ρωσίας υιοθέτησαν στο πρόγραμμά τους την «πολιτιστική-εθνική» αυτονομία. Τι σημαίνει αυτό. οι λικβινταριστές του Καυκάσου και η συνδιάσκεψη των εθνικών κομμάτων της Ρωσίας που ακολουθούν αριστερή. (σ. Σκόπ από το «Προσβεστσένιγε» (τεύχος 3. τεύχος 7-8. Μάνιν. οπορτουνιστικά στοιχεία διαφόρων εθνών. το Μπουντ –υιοθέτησαν αυτό το πρόγραμμα. παραλείποντας τη λέξη «μπουντιστές» και αντικατασταίνοντας τις λέξεις: «πολιτιστική-εθνική αυτονομία» με τις λέξεις «τα εθνικά δικαιώματα».

καθυστερημένη χώρα. για να μπάσουν με ραφιναρισμένη μορφή τις ιδέες του αστικού εθνικισμού στο εργατικό περιβάλλον. «Προσβεστσένιγε». Η ΙΣΟΤΙΜΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ Η πιο διαδομένη μέθοδος των οπορτουνιστών της Ρωσίας κατά τη συζήτηση του εθνικού ζητήματος είναι να επικαλούνται το παράδειγμα της Αυστρίας. που διαχειρίζεται εντελώς ανεξάρτητα όλες τις εθνικές (γλωσσικές και πολιτιστικές) υποθέσεις της». συν ο γερμανικός συνοικισμός έξω από την Πετρούπολη κλπ. άσχετα απ’ το έδαφος που κατοικούν τα μέλη του. Ήταν το πρόγραμμα της σοσιαλδημοκρατίας των νότιων σλάβων που η παράγραφός του λέει: «Κάθε λαός που ζει στην Αυστρία. Όμως με το ξεχώρισμα με κρατικό νόμο των γερμανών κλπ. καθώς και μια σειρά μικροαστικές δήθεν σοσιαλιστικές ομάδες. Εγκρίθηκε το εδαφικό πρόγραμμα. Στο Συνέδριο του Μπρνό είχε υποβληθεί ένα καθαρό πρόγραμμα «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας».. Όμως το απόσυραν. μα και ο Ελενμπόγκεν. την υιοθέτησαν. σελ. άνθρωπος με επιρροή. δεν μπορούμε να μην αποκαταστήσουμε μιαν αλήθεια που συχνά τη διαστρεβλώνουν οι μπουντιστές. Το γεγονός αυτό μιλάει μόνο του. Η 3η παράγραφος του προγράμματος που εγκρίθηκε λέει: «Οι αυτοδιοικούμενες περιοχές ενός και του ίδιου έθνους σχηματίζουν μαζί μια ενιαία εθνική ένωση που λύνει εντελώς αυτόνομα τις εθνικές υποθέσεις». από τις διάφορες περιοχές και τάξεις της Ρωσίας και τη συγκρότησή τους σε ενιαία γερμανική εθνική ένωση μπορούν να ασχολούνται οι παπάδες. μαζί και των ενώσεων οποιονδήποτε κοινοτήτων οποιασδήποτε εθνότητας σ’ένα δοσμένο κράτος. Η κοινότητα των γερμανών αποίκων στο κυβερνείο του Σαράτοφ. 28). αν και εννοείται δεν αρνούνται καθόλου την ελευθερία των κάθε λογής ενώσεων. Ας το εξηγήσουμε με ένα παράδειγμα. 1913. αποτελεί αυτόνομη ομάδα. Στο άρθρο μου που δημοσιεύθηκε στη «Σέβερναγια . τεύχος 4. 5. Είναι φανερό πως κι αυτό το συμβιβαστικό πρόγραμμα δεν είναι σωστό. (βλ. οι μικροαστοί κι όποιος άλλος θέλετε. Το πρόγραμμα αυτό δεν το υποστήριξε μόνο ο Κρίσταν. το πρόγραμμα που δεν δημιουργεί κανενός είδους εθνικές ομάδες «άσχετα από το έδαφος που κατοικούν τα μέλη του έθνους».. γιατί δεν πήρε ούτε μια ψήφο. Είναι ολοφάνερο ότι οι σοσιαλδημοκράτες δεν μπορούν να ζητούν παρόμοια πράγματα και να στηρίζουν μια τέτοια ένωση. εκτός από τους σοσιαλδημοκράτες. δηλ. σχηματίζουν μια «ενιαία εθνική ένωση» των γερμανών της Ρωσίας. οι αστοί. συν το προάστιο των γερμανών εργατών της Ρήγας ή του Λοτζ. Μια και υποχρεωθήκαμε να θίξουμε το αυστριακό πρόγραμμα σχετικά με το εθνικό ζήτημα.

Μήπως αυτό μας εμποδίζει να υποστηρίζουμε στο πρόγραμμά μας τον συνεπή δημοκρατισμό σ’ όλους τους θεσμούς. Σεμκόφσκι στη «Νόβαγια Ραμπότσαγια Γκαζέτα» και του κ. Η ιδιομορφία της Ρωσίας βρίσκεται στην πρωτοείδωτη για την εποχή των αστικών επαναστάσεων δύναμη του προλεταριάτου και στη φοβερή γενική καθυστέρηση της χώρας. ιδιαίτερη ιστορία. στις γεωγραφικές και τις άλλες συνθήκες της. Ο Κάουτσκι. με την απειλή κάθε λογής μειονεκτημάτων και ηττών.. Όλα αυτά δεν είναι τίποτε άλλο παρά απόπειρες υπεκφυγής από την ουσία της συζήτησης. σ. σελ. πρωτότυπες. («Προσβεστσένιγε». Το παράδειγμα αυτό της Ελβετίας δεν αρέσει στους δυο παραπάνω οπορτουνιστές. Η ιδιομορφία της Ελβετίας βρίσκεται στην ιστορία της. . λέει. κλπ. υποστηρίζω ότι υπάρχει μια μόνο λύση του εθνικού ζητήματος. εφ’ όσον γενικά είναι δυνατή η λύση του στον κόσμο του καπιταλισμού. Όμως άλλο τόσο αποτελούν εξαίρεση (ή καθυστέρηση – προσθέτει ο Κάουτσκι) και η Αυστρία και η Ρωσία. (σ. Εν πάση περιπτώσει δεν παραμένει μήπως αναμφισβήτητο και αδιαφιλονίκητο το γεγονός ότι στις συνθήκες του καπιταλισμού η εθνική ειρήνη έχει πραγματοποιηθεί (εφόσον γενικά είναι πραγματοποιήσιμη) αποκλειστικά και μόνο στις χώρες του συνεπούς δημοκρατισμού. Από πότε όμως μας συστήνουν να παίρνουμε για πρότυπο τα χειρότερα παραδείγματα αντί τα καλύτερα. που προκαλεί αντικειμενικά την ανάγκη μιας εξαιρετικά γοργής και αποφασιστικής κίνησης προς τα μπρος. Εμείς επεξεργαζόμαστε ένα εθνικό πρόγραμμα ξεκινώντας απ’ την άποψη του προλεταριάτου. Φυσικά η Ελβετία αποτελεί εξαίρεση με την έννοια ότι δεν είναι ενιαίο εθνικό κράτος. Φυσικά στην Ελβετία μόνο οι ιδιαίτερες. Στην Ελβετία. 96-98) και που έγινε ο στόχος των οπορτουνιστών (του κ. Μα τι σχέση έχουν όλα αυτά. στον τόμο 20. όταν πρόκειται για ένα πρότυπο που πρέπει να το μιμηθούμε. Βλ. όπου ο άλφα ή ο βήτα θεσμός έχει πραγματοποιηθεί πάνω σε συνεπείς δημοκρατικές αρχές. και η λύση αυτή είναι ο συνεπής δημοκρατισμός. η κατανομή του πληθυσμού που μιλά διαφορετικές γλώσσες είναι εξαιρετικά πρωτότυπη κλπ. σελ. υπάρχει εντελώς ιδιαίτερη αποκέντρωση. 4-7). ανάμεσα σ’ άλλα. ιδιαίτερες γεωγραφικές συνθήκες. ιστορικές και βιοτικές συνθήκες είναι εκείνες που εξασφάλισαν περισσότερο δημοκρατισμό απ’ ότι στις περισσότερες γειτονικές της ευρωπαϊκές χώρες. και την Ελβετία. βλέπετε. Σαν απόδειξη αναφέρω. είπε ότι η Ελβετία αποτελεί εξαίρεση. τεύχος 10. που προσπαθούν να το αναιρέσουν ή να μειώσουν τη σημασία του. Λίμπμαν στην «Τσάϊτ»).Πράβντα». Σ’ όλο τον κόσμο αποτελούν στις σύγχρονες συνθήκες εξαίρεση οι χώρες εκείνες.

ανάμεσα στ’ άλλα. «Στην Ελβετία – λένε οι άνθρωποι που μελέτησαν αυτό το ζήτημα – δεν υπάρχει εθνικό ζήτημα με την έννοια που έχει η λέξη στην Ανατολική Ευρώπη. δηλ. που δεν έχουν δοκιμαστεί πουθενά ακόμα στον κόσμο (και δεν έχουν γίνει ακόμα αποδεκτές ούτε από τους ίδιους τους αυστριακούς). σ.Και μια που αυτό είναι αναμφισβήτητο. Βλ. (σ. κήρυγμα αληθινά επιζήμιο. που θέλουν να απολαβαίνουν στον τόπο τους πλέρια ισοτιμία στο ζήτημα της γλώσσας! . 1907). Ρενέ Ανρί: «Η Ελβετία και το ζήτημα των γλωσσών. Λϊμπμαν και οι άλλοι οπορτουνιστές να ισχυριστούν ότι αυτή η «αποκλειστικά ελβετική» λύσει δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε οποιοδήποτε νομό είτε και μέρος νομού της Ρωσίας. τα νομοσχέδια όμως που υποβάλλονται σε δημοψήφισμα δημοσιεύονται σε πέντε γλώσσες. Στο στρατό. εκτός από τις τρεις επίσημες και σε δυο «ρωμανικές» διάλεκτες. Στην Ελβετία υπάρχουν τρεις επίσημες γλώσσες του κράτους. (σ. όταν υπάρχει συνεπής (πάλι σχετικά) δημοκρατισμός όλου του κράτους. Αυτό σημαίνει ότι η εποχή της μεγάλης γαλλικής επανάστασης. δηλ. Έντ Μπλόχερ: «Οι εθνότητες στην Ελβετία». Κι ας δοκιμάζουν τώρα οι κ.000 κατοίκους υπάρχουν δυο διάλεκτες σαράντα χιλιάδων πολιτών. σ.443. Στα καντόνια Γκραουμπιούντεν και Βάλις (το καθένα έχει λίγο παραπάνω από εκατό χιλιάδες κατοίκους) και οι δυο διάλεκτες είναι απόλυτα ισότιμες. Βέρνη. 1910). Η πείρα όμως της Ελβετίας δείχνει ότι είναι δυνατή και πραγματοποιήθηκε στην πράξη η εξασφάλιση της πιο μεγάλης (σχετικά) εθνικής ειρήνης. σύμφωνα με την απογραφή του 1900. στα 1797-1803».651 κάτοικοι σε σύνολο 3. Τις δύο αυτές διάλεκτες. τις μιλούν στην Ελβετία 38. Γεννιέται το ερώτημα: πρέπει να προπαγανδίζουμε και να υποστηρίζουμε αυτή τη ζωντανή πείρα μιας προχωρημένης χώρας ή να δανειζόμαστε από τους αυστριακούς επινοήσει σαν την «εξωεδαφική αυτονομία». και το εθνικό ζήτημα. που έδωσε την πιο δημοκρατική λύση στα άμεσα προβλήματα του περάσματος από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό. Ακόμα και η λέξη αυτή (εθνικό ζήτημα) είναι άγνωστη λέξη εδώ»… «Στην Ελβετία η πάλη των εθνοτήτων ανήκει στο μακρινό παρελθόν. Βερολίνο.375. λίγο παραπάνω από τον ένα στους εκατό. Το κήρυγμα αυτής της επινόησης είναι κήρυγμα διαίρεσης της εκπαίδευσης κατά εθνότητας. στους αξιωματικούς και τους υπαξιωματικούς «παραχωρείται η πιο πλατιά ελευθερία να απευθύνονται στους στρατιώτες στη μητρική τους γλώσσα». Σεμκόφσκι. κατόρθωσε στο πέρασμά της να «λύσει». δηλ. γιατί οι καντέτοι αντιγράφουν πάντα τα χειρότερα και όχι τα καλύτερα ευρωπαϊκά συντάγματα. η επιμονή των οπορτουνιστών να μας παραπέμπουν στην Αυστρία αντί στην Ελβετία παραμένει μέθοδος ολότελα καντέτικη. όπου μόνο σε 200.

Συμπεριλαβαίνεται άραγε. το δημοκρατικό κράτος. έχουν ένα γενικό σχολικό πρόγραμμα που διεκδικεί λογουχάρη να υπάρχει οπωσδήποτε λαϊκό σχολειό. δίνουμε στα «έθνη» μέσα στο δικό μας. Αντίθετα. αλλά τον πόθο τους για βαθιές και σοβαρές βελτιώσεις του γενικού κρατικού καθεστώτος. οι εργάτες. Από την άποψη των μαρξιστών δεν επιτρέπεται ποτέ και πουθενά. «Να έχει δικό της πρόγραμμα» στο δικό της εθνικό σχολειό!. παρά τις αγαθές προθέσεις ορισμένων ατόμων και ομάδων. Λίκπμαν θέλει να βγάλει σαν συμπέρασμα απ’ αυτά τα ερωτήματα την ανάγκη ενός «θετικού» εθνικού προγράμματος. Λίμπμαν κάνει απόπειρα να γελοιοποιήσει αυτή τη διατύπωση ρωτώντας: «Και που μπορεί να ξέρει κανείς ποια είναι τα δικαιώματα της εθνικής μειονότητας. Ο κ. για να έχει το δικαίωμα να διαθέτει δικούς της δικαστές. το κήρυγμα της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας». Στο άρθρο μου που δημοσιεύθηκε στη «Σέβερναγια Πράβντα» η αρχή αυτή διατυπώθηκε με τον ίδιο σχεδόν τρόπο που διατυπώθηκε αργότερα στην επίσημη και πιο ακριβολογημένη απόφαση της σύσκεψης των μαρξιστών. γλώσσες κλπ. Αντίθετα.. Με την αρχή της πλέριας ισοτιμίας συνδέεται αδιάρρηκτα η εξασφάλιση των δικαιωμάτων της εθνικής μειονότητας.Το κήρυγμα της πλέριας ισοτιμίας των εθνών και των γλωσσών κάνει να ξεχωρίζουν σε κάθε έθνος μόνο τα συνεπή δημοκρατικά στοιχεία (δηλαδή μόνο οι προλετάριοι) και τα ενώνει με βάση όχι την εθνικότητα. Η απόφαση αυτή απαιτεί «να συμπεριληφθεί στο σύνταγμα ένας βασικός νόμος που να θεωρεί άκυρο κάθε προνόμιο ενός μόνο έθνους και κάθε παραβίαση των δικαιωμάτων της εθνικής μειονότητας».». λέει.. αγαπητέ εθνικοσοσιαλιστή. σχολειά στη μητρική της γλώσσα. Στην πραγματικότητα όμως τα ερωτήματα αυτά δείχνουν παραστατικά τι αντιδραστικά πράγματα προσπαθεί να μας πασάρει ο μπουντιστής μας με το πρόσχημα της συζήτησης τάχατες για μικροζητήματα και λεπτομέρειες. χωρίς να το καταλαβαίνει ο . διαιρεί τα έθνη και προσεγγίζει στην πράξη τους εργάτες ενός έθνους με την αστική του τάξη (αποδοχή αυτής της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας» απ’ όλα τα αστικά κόμματα των εβραίων). το δικαίωμα να ξοδεύουν τα λεπτά του λαού για τα κληρικαλιστικά σχολειά! Ο κ. αυτό καθορίζεται με απόφαση του τοπικού πληθυσμού).. σ’ ένα δημοκρατικό κράτος. Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η εθνική μειονότητα. Οι μαρξιστές. η αρχή «να αποσπαστεί η εκπαίδευση από τη δικαιοδοσία του κράτους» και να μεταβιβαστεί στα έθνη σημαίνει ότι εμείς. Λίμπμαν. δημόσιους υπαλλήλους. Ο κ. σ’ αυτά τα δικαιώματα και το δικαίωμα να έχει «δικό της πρόγραμμα» στα εθνικά σχολειά. υποχώρηση απ’ αυτό το γενικό πρόγραμμα (όσο για τη συμπλήρωσή του με οποιαδήποτε «τοπικά» μαθήματα.

υπήρχαν στα δημοτικά σχολειά του υπουργείου Δημόσιας «εκπαίδευσης» 48. μας έδειξε παραστατικά τον αντιδραστικό χαρακτήρα της «πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας»! «Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η εθνική μειονότητα. Αυτό δεν το καθορίζει ούτε το αυστριακό πρόγραμμα. σύμφωνα με τα στοιχεία της σχολικής απογραφής της 18 του Γενάρη 1911. είναι κάθε άλλο παρά η πιο «παρδαλή» από εθνική άποψη πόλη της Ρωσίας). Γιατί λοιπόν δεν ζήτησε κανείς το λόγο από τους αυστριακούς σοσιαλδημοκράτες και δε ρώτησε τι λογής θα είναι αυτός ο νόμος. των αρμένηδων. κάθε λογικός άνθρωπος καταλαβαίνει ότι είναι άτοπο και αδύνατο να καθορίζονται στο πρόγραμμα οι λεπτομέρειες. Στην Πετρούπολη. Το πρόγραμμα καθορίζει μόνο τις βασικές αρχές. λιγότερο από το ένα στα εκατό.».076 μαθητές. Ας πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα για να εξηγήσουμε το ζήτημα στο μπουντιστή. ο κάθε πολίτης θα μπορούσε να ζητήσει την ακύρωση μιας διαταγής. 3 αρμένηδες κλπ. εννοείται. Εν πάση περιπτώσει δεν είναι καθόλου αδύνατο να ικανοποιηθούν όλες οι λογικές και δίκαιες επιθυμίες των εθνικών μειονοτήτων με βάση την αρχή της ισοτιμίας και κανείς δεν θα πει ότι η προπαγάνδα της ισοτιμίας . Κι όμως.ίδιος. δηλ. Είναι δυνατόν άραγε να καταρτιστεί ένα «θετικό» εθνικό πρόγραμμα τέτοιο που να περιλάβει αυτή την ποικιλία σχέσεων και συνθηκών. σε ποια ακριβώς μειονότητα και ποια ακριβώς δικαιώματα πρέπει να εξασφαλίσει.. των ρουμάνων ακόμα και σε ένα μόνο παιδί γεωργιανού. 1 γεωργιανός. Ακόμα ανάμεσα στους μαθητές υπήρχαν: 2 ρουμάνοι. Και η αρχή αυτή είναι: απαγόρευση κάθε εθνικού προνομίου και κάθε εθνικής ανισοτιμίας. που δεν θα επέτρεπε λογουχάρη να προσληφθούν με έξοδα του δημοσίου ιδιαίτεροι δάσκαλοι της εβραϊκής γλώσσας. σύμφωνα με τον οποίο θα θεωρούνταν άκυρο κάθε μέτρο που παραβιάζει τα δικαιώματα της μειονότητας. ή να παραχωρηθεί ένα δημόσιο κτίριο όπου να γίνονται μαθήματα στα παιδιά των εβραίων. αν υπήρχε στο σύνταγμα του κράτους ένας βασικός νόμος. Γιατί. Μου φαίνεται πως ακόμα και οι ειδικοί στις «λεπτολογίες» του εθνικού ζητήματος σαν τους μπουντιστές δεν θα τα καταφέρουν να καταρτίσουν ένα τέτοιο πρόγραμμα.«Το δικαίωμα των εθνικών μειονοτήτων προστατεύεται με ειδικό νόμο που πρέπει να εκδοθεί από την αυτοκρατορική βουλή» (4 του προγράμματος του Μπρνό). Απ’ αυτούς οι 396 ήταν εβραίοι. της εβραϊκής ιστορίας κλπ. Στην προκειμένη περίπτωση η βασική αρχή υπονοείται στο πρόγραμμα των αυστριακών και εκφράζεται ανοιχτά στην απόφαση της τελευταίας σύσκεψης των μαρξιστών της Ρωσίας. το πολυαγαπημένο πρόγραμμα των μπουντιστών: το πρόγραμμα αυτό λέει (ακόμα πιο σύντομα και με λιγότερη ακόμα σαφήνεια από το δικό μας): . (Και η Πετρούπολη.

είναι επιζήμια. Γιατί έφερα το παράδειγμα της Ελβετίας. την Πολωνία. ο Β. Ι. τα ζέμστβο. Όσο πλατιά κι αν εφαρμοστεί η αποκέντρωση. θα βρεθούν παντού στις διάφορες περιοχές (κυρίως στις κοινότητες των πόλεων) διάφορες εθνότητες που κατοικούν μαζί. Στην περικοπή όμως που παραθέσαμε ο κ. για 1. Θα πολεμά πάντα το μεσαιωνικό τοπικισμό και θα χαιρετίζει πάντα την όσο το δυνατό πιο . Λίμπμαν επαναλαμβάνει και μία από τις πιο συχνές (και τις πιο λαθεμένες) αντιρρήσεις (ή σκεπτικιστικές παρατηρήσεις) που διατυπώνονται συνήθως ενάντια στο μαρξιστικό εθνικό πρόγραμμα και που γι’ αυτό αξίζει τον κόπο να τις αναλύσουμε. Στην περίπτωση που οι υπόλοιποι όροι θα είναι ίσοι. την περιοχή της Βαλτικής. τη Βολινία. εντελώς αδύνατη. 2. το εξήγησα παραπάνω. Ι. όπως είναι ευνόητο. για τον απλούστατο λόγο ότι ο καπιταλισμός απαιτεί για την ανάπτυξή του όσο το δυνατό πιο μεγάλα και όσο το δυνατό πιο συγκεντρωτικά κράτη. τηρεί εχθρική στάση απέναντι σε μια τέτοια ομοσπονδιακή κρατική συγκρότηση και απέναντι στην απεριόριστη αποκέντρωση που υπάρχει στην Ομοσπονδία της Ελβετίας. και ο δημοκρατισμός είναι ακριβώς εκείνος που παραδίνει την εθνική μειονότητα στα χέρια της εθνικής πλειονότητας. το γενικό νόμο του κράτους για την ισοτιμία μπορούν πολύ καλά να τον επεξεργαστούν λεπτομερειακά και να τον αναπτύξουν σε ειδικά διατάγματα και αποφάσεις που θα εκδώσουν οι δίαιτες των περιοχών. έφερε σαν παράδειγμα την Ελβετία». τη νότια Ρωσία κλπ. Επίσης εξήγησα με την ίδια ακρίβεια και ότι το πρόβλημα της προστασίας των δικαιωμάτων της εανικής μειονότητας μπορεί να λυθεί μόνο με την έκδοση ενός παγκρατικού νόμου μέσα σ’ ένα συνεπές δημοκρατικό κράτος. Απεναντίας. το οποίο να μην απομακρύνεται από την αρχή της ισοτιμίας. οι δήμοι των πόλεων. Δεν υπάρχει ούτε μια πόλη χωρίς μεγάλη εθνική μειονότητα. Και γεννιέται το ερώτημα: γιατί ο Β. 6. όπως είναι γνωστό. Απεναντίας. Όμως. η προπαγάνδα λογουχάρη για ιδιαίτερο εβραϊκό σχολειό για τα παιδιά των εβραίων στην Πετρούπολη θα ήταν οπωσδήποτε επιζήμια και η δημιουργία εθνικών σχολειών για κάθε εθνική επιζήμια και η δημιουργία εθνικών σχολειών για κάθε εθνική μειονότητα. κρατούν εχθρική στάση απέναντι στην ομοσπονδία και την αποκέντρωση. το συνειδητό προλεταριάτο θα υποστηρίζει πάντα ένα πιο μεγάλο κράτος. η προπαγάνδα για το χωρισμό της εκπαίδευσης κατά τα έθνη. ΣΥΓΚΕΝΤΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Ο κ. Οι μαρξιστές. Ακόμα είναι αδύνατο να καθοριστεί σ’ ένα οποιοδήποτε γενικό νόμο του κράτους τι λογής πρέπει να είναι η εθνική μειονότητα για να έχει το δικαίωμα να διαθέτει ιδιαίτερα σχολειά ή ιδιαίτερους δασκάλους για τη συμπληρωματική ύλη διδασκαλίας κλπ. Θα βρείτε παντού ανάμικτο τον πληθυσμό. 3 παιδιά. Λίμπμαν γράφει στις αντιρρήσεις του: «Πάρτε στη χώρα μας τη Λιθουανία. οι κοινότητες κλπ.

ιδιαίτερη εθνική εθνική σύνθεση του πληθυσμού κλπ. Π. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ στο μακροσκελές άρθρο της: «Το εθνικό ζήτημα και η αυτονομία» (σ. συγκεντρωμένα κρατικά και ενωμένα κρατικά. Στη χώρα μας μπερδεύουν συνεχώς το συγκεντρωτισμό με την αυθαιρεσία και τη γραφειοκρατία. τον αποχωρισμό και το σχηματισμού αυτοτελούς εθνικού κράτους. μικροεθνικούς. στενά τοπικούς. Από τις . μεσαιωνικούς. δηλ. Ντραγκομάνοφ. 395-459). Όσο όμως τα διάφορα έθνη θα αποτελούν ένα ενιαίο κράτος. ταξικά προνομιακούς. σ. η τάξη των προλετάριων. Η ιστορία της Ρωσίας ήταν φυσικό να γεννήσει μια τέτοια σύγχυση. Przeglad Socjaldemokratyczny. 1908 ka 1909. οι μαρξιστές σε καμιά περίπτωση δεν θα προπαγανδίζουν ούτε την αρχή της ομοσπονδίας ούτε την αποκέντρωση. τόμο 20. Krakow. σ. (σ. θα μιλήσουμε ιδιαίτερα. (1841 – 1895) – Ουκρανός ιστορικός και δημοσιολόγος. σ. σελ. Σχετικά με το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών. Έβγαινε στην Πετρούπολη από το 1866 έως την άνοιξη του 1918. μια τέτοια όμως σύγχυση είναι απόλυτα απαράδεκτη για ένα μαρξιστή. εκφραστής της ιδεολογίας του ουκρανικού αστικού εθνικοφιλελευθερισμού). και άλλους φραγμούς – και μαζί με την αστική τάξη να ενωθεί και ο αναπόφευκτος αντίποδάς της. μα απεναντίας απαιτεί επιτακτικά και το ένα και το άλλο. που τις διακρίνουν ιδιαίτερες οικονομικές και βιοτικές συνθήκες. Μ. Ο δημοκρατικός συγκεντρωτισμός όχι μόνο δεν αποκλείει την τοπική αυτοδιοίκηση με αυτονομία των περιοχών. Το μεγάλο συγκεντρωτικό κράτος είναι ένα τεράστιο ιστορικό βήμα από το μεσαιωνικό κατατεμαχισμό προς τη μελλοντική σοσιαλιστική ενότητα όλου του κόσμου και δεν υπάρχει ούτε μπορεί να υπάρξει δρόμος προς το σοσιαλισμό που να μην περνά μέσα από ένα τέτοιο κράτος (που συνδέεται αδιάρρηκτα με τον καπιταλισμό). Η πλατιά και γοργή ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων απ’ τον καπιταλισμό απαιτεί μεγάλα εδάφη. δημιούργησαν τέτοια σύγχυση στο ζήτημα. όπου μπορεί να αναπτυχθεί πλατιά η πάλη του προλεταριάτου ενάντια στην αστική τάξη. Απ’ αυτή την άποψη οι κάθε λογής μικροαστικές γενικά και εθνικιστικές μικροαστικές αντιλήψεις (μαζί και του μακαρίτη Ντραγκομάνοφ) (σ. Βλ. όπου μόνο μπορεί να ενωθεί η αστική τάξη καταστρέφοντας όλους τους παλιούς. θρησκευτικούς. που χρειάζεται κάθε τόσο να αφιερώνει κανείς χρόνο για να το ξεδιαλύνει.{«Αγγελιοφόρος της Ευρώπης»} – μηνιάτικο περιοδικό. Θα ήταν όμως απαράδεκτο να ξεχνάμε πως υπερασπίζοντας το συγκεντρωτισμό υπερασπίζουμε ένα συγκεντρωτισμό αποκλειστικά δημοκρατικό..στενή οικονομική ένωση μεγάλων εδαφών. Το περιοδικό εξέφραζε τις απόψεις της φιλελεύθερης ρωσικής αστικής τάξης. Ο ευκολότερος τρόπος για να το εξηγήσουμε είναι να πάρουμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα.

το φορολογικό σύστημα. όχι μόνο δεν υπονομεύεται από μια τέτοια (τοπική και περιοχική) αυτονομία. μα απεναντίας βρίσκει την πρακτική εφαρμογή της χάρη σ’ αυτήν ακριβώς την αυτονομία – δημοκρατικά και όχι γραφειοκρατικά. 162 του παραπάνω περιοδικού) και το ποινικό δίκαιο. απαραίτητου για τα συμφέροντα της ανάπτυξης του καπιταλισμού. σελ. η Ρόζα Λούξεμπουργκ αναφέρει σαν παράδειγμα την κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών τοπικής σημασίας (τεύχος 12. Είναι ολοφάνερο ότι δεν μπορεί να φανταστεί κανείς ένα σύγχρονο. ταχυδρομεία. οι γενικές αρχές της εκπαίδευσης (λογουχάρη ο νόμος για αποκλειστικά λαϊκό σχολειό. αλλά αποκλειστικά και μόνο στη δικαιοδοσία της κεντρικής. για καθολική εκπαίδευση. Αναπτύσσοντας και αυτή τη σκέψη με πολλές – για να μην πω υπερβολικές – λεπτομέρειες. το αστικό (σ. Στη δικαιοδοσία της αυτόνομης δίαιτας ανήκουν – με βάση την παγκρατική νομοθεσία – τα ζητήματα που έχουν καθαρά τοπική. κάνει και ένα ξεχωριστά σοβαρό λάθος. τηλέγραφος. πραγματικά δημοκρατικό κράτος. ο στρατός. Στα ζητήματα αυτά ανάγονται: η τελωνειακή πολιτική. για τις πολιτικές ελευθερίες (ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι) κλπ.). κλπ. οι συγκοινωνίες και τα μέσα επικοινωνίας (σιδηρόδρομοι. ανάμεσα σε πολλά σοβαρά λάθη (που θα τα αναφέρουμε παρακάτω). για πρόγραμμα μίνιμουμ.). ελεύθερη και γοργή ανάπτυξη του καπιταλισμού θα ήταν αδύνατη ή τουλάχιστο θα δυσκολεύονταν στο έπακρο χωρίς μια τέτοια αυτονομία. τους τοπικούς δημόσιους δρόμους (τεύχος 14-15. η εμπορική και βιομηχανική νομοθεσία. η νομοθεσία για την προστασία της εργασίας. Ας δούμε όμως πρώτα τι ορισμό δίνει στην αυτονομία. Η αρχή του συγκεντρωτισμού. σελ. τηλέφωνα κλπ. Αναπτύσσοντας τη σκέψη της η Ρόζα Λούξεμπουργκ φτάνει και σε λεπτομέρειες. για δημοκρατική οργάνωση των σχολειών κλπ. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ αναγνωρίζει – και μια που είναι μαρξίστρια. 376) κλπ.αρχές της τελευταίας δεκαετίας του περασμένου αιώνα έκανε συστηματική πάλη ενάντια στο μαρξισμό). σ. που διευκολύνει και τη συγκέντρωση των κεφαλαίων και την ανάπτυξη των παραγωγικών . είναι βέβαια υποχρεωμένη να αναγνωρίσει – ότι όλα τα σπουδαιότερα και ουσιαστικά οικονομικά και πολιτικά προβλήματα της καπιταλιστικής κοινωνίας δεν πρέπει σε καμιά περίπτωση να ανήκουν στη δικαιοδοσία της αυτόνομης δίαιτας των διαφόρων επαρχιών. αναφέρει λογουχάρη – και πολύ δικαιολογημένα – τη νομοθεσία για τα διαζύγια (τεύχος 12. με ιδιαίτερη εθνική σύνθεση του πληθυσμού κλπ. 149). παγκρατικής βουλής. σελ. Η πλατιά. που να μην παραχωρεί μια τέτοια αυτονομία σε κάθε περιοχή με λίγο – πολύ ουσιαστικές οικονομικές και βιοτικές ιδιομορφίες. όταν δοκιμάζει να περιορίσει το αίτημα της αυτονομίας μόνο στην Πολωνία. περιοχική ή καθαρά εθνική σημασία.

Είναι γελοίο να συζητάμε για τους όρους και τις απαιτήσεις του σύγχρονου καπιταλισμού και να μην παίρνουμε τις «σύγχρονες» και τις «καπιταλιστικές». ότι η σκέψη για αυτονομία της Λιθουανίας είναι «αυθαίρετη και τεχνητή» (τεύχος 10. και τη συσπείρωση της αστικής τάξης και του προλεταριάτου σε παγκρατική κλίμακα. επίσημες γραφειοκρατικές διοικητικές διαιρέσεις της Ρωσίας. 807).δυνάμεων. θα δει αμέσως το λάθος της Ρόζας Λούξεμπουργκ. και μάλιστα στην πιο χοντροκομμένη μορφή τους (κυβερνεία. λιγότερο από ένα τρίτο. έχουμε 31% του πληθυσμού. όπου οι λιθουανοί δεν είναι παρά 0. όχι των τσιφλικάδων. του Κόβνο. που να ανταποκρίνονται πραγματικά στις απαιτήσεις όχι του δημόσιου ταμείου. Γιατί να πάρει ολόκληρο το κυβερνείο Βίλνας και να μην πάρει μόνο το νομό Τρόκι. όπου οι λιθουανοί αποτελούν τα 72% του πληθυσμού. αν προστεθούν στους λιθουανούς οι ζεμαϊτες. όπου οι λιθουανοί αποτελούν την πλειονότητα του πληθυσμού. αλλά του καπιταλισμού. όχι της ρουτίνας. όχι των παπάδων. τα μεγάλα και βασικά ζητήματα. Είναι φανερό σαν την ημέρα ότι δεν μπορεί να γίνει καν λόγος για μια σοβαρή τοπική μεταρρύθμιση στη Ρωσία. του Γκρόντνο και του Σουβάλκι και διαβεβαιώνει τον αναγνώστη (και τον ίδιο τον εαυτό της) ότι στα κυβερνεία αυτά ζουν «κυρίως» λιθουανοί. όπως καταλαβαίνετε. δηλαδή τους πέντε νομούς από τους 7. Γιατί να πάρει όλο το κυβερνείο Σουβάλκι και να προσδιορίσει τον αριθμό των λιθουανών σε 52% του πληθυσμού. δηλ. αλλά τις μεσαιωνικές φεουδαρχικές. Ο αναγνώστης. εθνικά κλπ. διαβάζοντας πως η έξοχή μας Ρόζα Λούξεμπουργκ προσπαθεί με εντελώς σοβαρό ύφος και με «γνήσια μαρξιστικά» λόγια να αποδείξει ότι το αίτημα της αυτονομίας μπορεί να εφαρμοστεί μόνο στην Πολωνία και μόνο σαν εξαίρεση! Εννοείται ότι εδώ δεν υπάρχει ούτε σταγόνα πατριωτισμού «της ενορίας». Και μέσα στις σύγχρονες απαιτήσεις . Η Ρόζα Λούξεμπουργκ παίρνει τέσσερα κυβερνεία: της Βίλνας. Γι’ αυτό είναι δύσκολο να μη χαμογελάσεις. κι όχι τους λιθουανούς νομούς του ίδιου κυβερνείου. βρίσκει ότι το ποσοστό των λιθουανών είναι 23% όλου του πληθυσμού. ενώνοντας τον πληθυσμό αυτών των κυβερνείων. σελ. Ταυτόχρονα.2% δύο δέκατα στα εκατό. Γιατί η γραφειοκρατική επέμβαση στα καθαρά τοπικά (περιοχικά. εδώ έχουμε να κάνουμε μόνο με «πρακτικούς» υπολογισμούς…σχετικά λογουχάρη με τη Λιθουανία. και όχι νομοί). Γιατί να πάρει το κυβερνείο Γκρόντνο. που γνωρίζει τις πασίγνωστες ελλείψεις της επίσημής μας ρωσικής στατιστικής. και.) ζητήματα είναι ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την οικονομική και πολιτική ανάπτυξη γενικά και ειδικά ένα από τα εμπόδια για το συγκεντρωτισμό στα σοβαρά. αν δεν εξαφανιστούν αυτές οι διαιρέσεις και δεν αντικατασταθούν με διαιρέσεις πραγματικά «σύγχρονες». όχι της γραφειοκρατίας. Επομένως βγαίνει το συμπέρασμα.

τεύχη 8 και 9). Ας σημειωθεί ότι το σοσιαλδημοκρατικό εθνικό πρόγραμμα του Μπρνό υιοθετεί ολοκληρωτικά την άποψη της εθνικής εδαφικής αυτονομίας. (σ. γιατί η εθνικότητα. . φροντίζοντας ώστε. «με σοφό ύφος εμπειρογνώμονα».000. η ταυτότητα της γλώσσας είναι σπουδαίος συντελεστής στην ολοκληρωτική κατάκτηση της εσωτερικής αγοράς και την πλέρια ελευθερία της οικονομικής κυκλοφορίας. «Βέστνικ Γιεβρόπι». «Αυτό δεν θα ήταν αυτονομία. όταν αυτό χρειάζεται για την οικονομική κυκλοφορία – όλα αυτά παραμένουν μυστικό του μπουντιστή Μέντεμ. Γιατί περιφέρειες αυτού του είδους να μη μπορούν να ενωθούν. Στην πραγματικότητα. αντιπαράθεση του «ζέμστβο» στην «αυτονομία». η «αυτονομία» να είναι για τις μεγάλες περιοχές και το ζέμστβο για τις μικρές. Γιατί να μη μπορούν να υπάρχουν αυτόνομες εθνικές περιφέρειες με πληθυσμό όχι μόνο ½ εκατομμύριο. όταν αυτό είναι βολικό. Μόνο άνθρωποι διαποτισμένοι με το πνεύμα αυτών των διαιρέσεων μπορούν να διανοούνται. μα ακόμα και 50. Β. με τους πιο διαφορετικούς τρόπους. αλλά ένα απλό ζέμστβο… θα χρειαζόταν πάνω απ’ αυτό το ζέμστβο να ανοικοδομηθεί μια πραγματική αυτονομία»… και ο συγγραφέας καταδικάζει το «σπάσιμο των παλιών κυβερνείων και των νομών». σύμφωνα μ’ ένα καλούπι. Το περίεργο είναι ότι το ολοφάνερο αυτό λάθος της Ρόζας Λούξεμπουργκ το επαναλαμβάνει και ο μπουντιστής Μέντεμ Πολωνίας. σ. της Εσθονίας και έκταση ίση μ’ ένα κυβερνείο. γραφειοκρατικών διοικητικών διαιρέσεων. αλλά το ακατάλληλο της αρχής της εθνικής – εδαφικής αυτονομίας (οι μπουντιστές είναι υπέρ της εθνικής – εδαφικής αυτονομίας!). για την «ακρινή περιοχή».του καπιταλισμού θα είναι αναμφισβήτητα και η απαίτηση για μια όσο το δυνατό μεγαλύτερη ενότητα της εθνικής σύνθεσης του πληθυσμού. με γειτονικές περιφέρειες διαφόρων διαστάσεων και ν’ αποτελέσουν μια ενιαία αυτόνομη «ακρινή περιοχή». Μέντεμ: «Τοποθέτηση του εθνικού ζητήματος στη Ρωσία». όχι όμως και για τις περιφέρειες της Λετονίας. φεουδαρχικών. Η περιοχική αυτονομία – βεβαιώνει αποφθεγματικά ο Μέντεμ – είναι καλή για την περιοχή. 1912. χωρίς να τους ξεφεύγει τίποτα. «σπάσιμο» και παραμόρφωση των συνθηκών του σύγχρονου καπιταλισμού δεν είναι τίποτε άλλο παρά η διατήρηση των μεσαιωνικών. τις αποσκευές τους με ότι χειρότερο υπάρχει στην παγκόσμια σοσιαλδημοκρατία: τα αποκόμματα απ’ τα γραφτά των μπουντιστών και των λικβινταριστών θα μπορούσαν να αποτελέσουν όλα μαζί ένα πρότυπο σοσιαλδημοκρατικό μουσείο κακού γούστου. Οι μπουντιστές και οι λικβινταριστές μας μαζεύουν απ’ όλο τον κόσμο όλα τα λάθη και όλες τις οπορτουνιστικές ταλαντεύσεις των σοσιαλδημοκρατών των διαφόρων χωρών και των διαφόρων εθνών και γεμίζουν. Ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν έχει καθόλου ανάγκη από τέτοια γραφειοκρατικά καλούπια.

τέλος. Και πολύ πιο σωστή από την αυστριακή λύση του προβλήματος είναι η λύση που χάραξε η τελευταία σύσκεψη των μαρξιστών της Ρωσίας. της εθνικής σύνθεσης του πληθυσμού κλπ (σ. τις πόλεις απ’ τα χωριά και τις περιφέρειες. 385). κι όμως τις πόλεις παντού – και στην Πολωνία και στη Λιθουανία. μα με ακέραια. και στη Μεγαλορωσία κλπ. Όμως η εθνική σύνθεση του πληθυσμού είναι ένας απ’ τους σπουδαιότερους οικονομικούς παράγοντες. Γι’ αυτό οι μαρξιστές δεν πρέπει να στηρίζονται ολοκληρωτικά και αποκλειστικά στη βάση της «εθνικήςεδαφικής» αρχής. . Άπαντα. Βλ. Όλα αυτά είναι αναμφισβήτητα. – τις διακρίνει η πιο ποικίλη εθνική σύνθεση του πληθυσμού. έχει εξαιρετική σημασία να δημιουργηθούν αυτόνομες περιφέρειες. Η σύσκεψη αυτή διατύπωσε την παρακάτω θέση πάνω σ’ αυτό το ζήτημα: … «είναι απαραίτητη…μια πλατιά περιοχική αυτονομία» (φυσικά όχι μόνο για την Πολωνία. ενιαία εθνική σύνθεση.). ακόμα και κανένας αποφασιστικός δημοκράτης δεν πρόκειται να υπερασπιστεί τα εδάφη του αυστριακού στέμματος και τα ρωσικά κυβερνεία και τους νομούς (που δεν είναι τόσο άσχημα όσο τα εδάφη του αυστριακού στέμματος. που τείνουν οικονομικά προς τις πόλεις. τομ. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι κανένας μαρξιστής. Θα ήταν παράλογο και αδύνατο να αποσπάσει κανείς. νομών κλπ. σ. με καθορισμό των συνόρων των αυτοδιοικούμενων και αυτόνομων περιοχών» (όχι με βάση τα σύνορα των σημερινών κυβερνείων. Εμείς δεν θα πηγαίναμε τόσο μακριά. σελ. 4η ρως. δεν πρόκειται να αμφισβητήσει την ανάγκη να αντικατασταθούν αυτές οι απαρχαιωμένες διαιρέσεις με διαιρέσεις. Έκδ. ωστόσο όμως είναι πολύ άσχημα). όπως θα γίνει από τον ίδιο τον τοπικό πληθυσμό». 19ος. και στην Ουκρανία. που να ανταποκρίνονται κατά το δυνατό στην εθνική σύνθεση του πληθυσμού. μα όχι και ο μοναδικός και ούτε ο σπουδαιότερος. ότι για να εξαλειφθεί κάθε εθνική καταπίεση. έστω και με την πιο μικρή έκταση. Δεν χωρεί. αμφιβολία. παίζουν σπουδαιότατο οικονομικό ρόλο μέσα στον καπιταλισμό.. «αλλά με βάση τον υπολογισμό των οικονομικών και βιοτικών συνθηκών. Προς αυτές τις περιφέρειες θα μπορούσαν «να τείνουν» και να συνάπτουν μαζί τους σχέσεις και κάθε είδους ελεύθερες ενώσεις τα μέλη της ίδιας εθνότητας που είναι σκορπισμένα στις διάφορες γωνιές της χώρας ή ακόμα και της γήινης σφαίρας. εξαιτίας του «εθνικού» παράγοντα.προτείνοντας να διαιρεθεί η Αυστρία σε περιφέρειες με «εθνικά σύνορα» στη θέση των ιστορικών εδαφών του στέμματος» (2 του προγράμματος του Μπρνό). μα για όλες τις περιοχές της Ρωσίας) «και μια απόλυτα δημοκρατική τοπική αυτοδιοίκηση. όλα αυτά μπορεί να τα αμφισβητεί κανείς μόνο από την άποψη της αρτηριοσκληρωμένης γραφειοκρατίας. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η ενιαία εθνική σύνθεση του πληθυσμού είναι ένας από τους πιο ασφαλέστερους παράγοντες για ελεύθερες και πλατιές πραγματικά σύγχρονες. εμπορικές ανταλλαγές. χ. Οι πόλεις λ.

και με βάση αυτούς τους υπολογισμούς του η κεντρική βουλή του κράτους θα καθορίσει τα σύνορα των αυτόνομων περιοχών και τα όρια της δικαιοδοσίας. Σ’ ότι αφορά το ζήτημα αυτό καταπιάστηκε με την «εκλαΐκευση» των λαθών της Ρόζας Λούξεμπουργκ μια ολόκληρη παρέα από οπορτουνιστές όλων των εθνοτήτων: και ο λικβινταριστής Σεμκόφσκι και ο μπουντιστής Λίμπμαν και ο Ουκρανός εθνικοσοσιαλιστής Λιέφ Γιουρκέβιτς. τομ. Έκδ. σελ. Γράφτηκε τον Οκτώβρη – Δεκέμβρη του 1913. Δημοσιεύτηκε το 1913 στο περιοδικό «Προσβεστσένιγε». . ύστερα τις βιοτικές κλπ. Δημοσιεύεται σύμφωνα με το κείμενο του περιοδικού. Ιλίν. Γι’ αυτό νομίζουμε ότι είναι επίκαιρο να εξετάσουμε λεπτομερειακά το ζήτημα που ανακινήθηκε. Στην ανάλυσή μας θα ασχοληθούμε περισσότερο απ’ όλα με τα «πρωτότυπα» επιχειρήματα αυτής της τελευταίας αρθρογράφου. και ο μπουντιστής Λίμπμαν. που μιλάει για το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών.σ. Άπαντα.) ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ Η ένατη παράγραφος του προγράμματος των μαρξιστών της Ρωσίας. και ο Ουκρανός εθνικο-κοινωνικός Γιουρκέβιτς – επιτέθηκαν από τα όργανά τους ενάντια σ’ αυτή την παράγραφο και την πραγματεύθηκαν με ύφος πολύ μεγάλης περιφρόνησης. έτσι που να ανταποκρίνονται στο σύγχρονο καπιταλισμό κι Όχι στη γραφειοκρατία και τον ασιατισμό. κάθε αυτόνομης δίαιτας.) που πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για τον καθορισμό των νέων συνόρων.Η εθνική σύνθεση του πληθυσμού τοποθετείται εδώ πλάι στις άλλες συνθήκες (σε πρώτη γραμμή τις οικονομικές. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η «επιδρομή των δώδεκα εθνών» του οπορτουνισμού ενάντια στο μαρξιστικό μας πρόγραμμα συνδέεται στενά με τις σημερινές εθνικιστικές ταλαντεύσεις γενικά. Μας μένει ακόμα να εξετάσουμε το ζήτημα του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών. Μόνο ο τοπικός πληθυσμός μπορεί να «υπολογίσει» με πλήρη ακρίβεια όλες αυτές τις συνθήκες. 3-37. Υπογραφή Β. (σ. τεύχη 10. ελλην. Θα σημειώσουμε μόνο ότι κανένας από τους οπορτουνιστές που αναφέραμε δεν έφετε ούτε ένα δικό του επιχείρημα: όλοι τους επαναλαμβάνουν μόνο όσα είπε η Ρόζα Λούξεμπουργκ στα πολωνικά γραμμένο μεγάλο της άρθρο του 1908-1909 με τον τίτλο: «Το εθνικό ζήτημα και η αυτονομία». Και ο Ρώσος λικβινταριστής Σεμκόφσκι στη λικβινταριστική εφημερίδα της Πετρούπολης. Το επόμενο άρθρο μας θα το αφιερώσουμε σ’ αυτό το ζήτημα. προκάλεσε τον τελευταίο καιρό (όπως το έχουμε κιόλας τονίσει στο «Προσβεστσένιγε») ολόκληρη εκστρατεία των οπορτουνιστών. 11 και 12. που το έχει μπερδέψει για καλά η παραπάνω «παρέα».

να μιλάει αφηρημένα και μεταφυσικά. Πολύ πιο εκπληκτικό είναι ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Σεμκόφσκι. Γιουρκέβιτς να βάλουν αυτό το ερώτημα και προσπαθούν να ξεφύγουν απλώς με ειρωνείες για την «ασάφεια» του μαρξιστικού προγράμματος και. κ. Λίμπμαν. θα ανέτρεπε αμέσως τα εννιά δέκατα των επιχειρημάτων της Ρόζας Λούξεμπουργκ. που βρίσκεται η ουσία του ζητήματος: στους νομικούς ορισμούς ή στην πείρα των εθνικών κινημάτων όλου του κόσμου. Εθνικά κινήματα δεν παρουσιάζονται στη Ρωσία για πρώτη φορά και δεν αποτελούν μόνο γνωρίσματα αυτής της χώρας. Ίσα – ίσα η Ρόζα Λούξεμπουργκ μπερδεύεται διαρκώς μέσα σε γενικούς συλλογισμούς για την αυτοδιάθεση (φτάνοντας ακόμα κι ίσαμε πέρα για πέρα διασκεδαστικούς διαλογισμούς για το πώς μπορούμε με σαφήνεια και ακρίβεια το ερώτημα. Ή πρέπει να ψάξουμε να βρούμε την απάντηση στην ιστορικο-οικονομική μελέτη των εθνικών κινημάτων. ότι για την αυτοδιάθεση των εθνών δεν μιλάει μόνο το πρόγραμμα του 1903 για όλη τη Ρωσία. στην απλοϊκότητά τους. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ. όπως φαίνεται. είναι ανάγκη κατακτήσει η αστική τάξη την εσωτερική αγορά.1. Το ακριβές θέσιμο αυτού του ερωτήματος. έπεσε η ίδια σ’ αυτό ακριβώς το αμάρτημα. της ελεύθερης και πλατιάς συγκρότησης του πληθυσμού σε κάθε μια τάξη . που δεν μπορεί να το αποφύγει ένας μαρξιστής. είναι ανάγκη να ενωθούν σε κράτος τα εδάφη που ο πληθυσμός τους μιλάει την ίδια γλώσσα. που μιλάει με πολύ στόμφο για τον δήθεν αφηρημένο και μεταφυσικό χαρακτήρα αυτής της παραγράφου. Η γλώσσα είναι σπουδαιότατο μέσο επικοινωνίας των ανθρώπων. Είναι φυσικό ότι το ερώτημα αυτό μπαίνει στην πρώτη σειρά όταν γίνονται απόπειρες να εξεταστεί μαρξιστικά η λεγόμενη αυτοδιάθεση. Η οικονομική βάση αυτών των κινημάτων συνίσταται στο ότι για την πλήρη νίκη της εμπορευματικής παραγωγής είναι ανάγκη να κατακτήσει η αστική τάξη την εσωτερική αγορά. χωρίς μάλιστα να ξέρουν. παραμερίζοντας κάθε εμπόδιο για την ανάπτυξη αυτής της γλώσσας και την καθιέρωσή της στη φιλολογία. ανάλογης με το σύγχρονο καπιταλισμό. Η ενότητα της γλώσσας και η ανεμπόδιστη ανάπτυξή της είναι ένας από τους σπουδαιότερους όρους της πραγματικά ελεύθερης και πλατιάς. Τι πρέπει να εννοούμε με την αυτοδιάθεση. Θα ψάξουμε άραγε να βρούμε την απάντηση στους νομικούς ορισμούς που βγαίνουν από τις κάθε λογής «γενικές έννοιες» του δικαίου. εμπορικής κυκλοφορίας. μα και η απόφαση του διεθνούς Συνεδρίου του Λονδίνου του 1896 (γι’ αυτό θα μιλήσουμε λεπτομερειακά όταν θ’ άρθει η σειρά του). Δεν είναι εκπληκτικό ότι δεν πέρασε καν από το μυαλό των κ. Σ’ όλο τον κόσμο η εποχή της οριστικής νίκης του καπιταλισμού ενάντια στη φεουδαρχία ήταν συνδεμένη με εθνικά κινήματα.

οικονομικά προοδευτικές. Έβγαινε στη Στουτγάρδη από το 1883 έως το 1923. έφτασε στο συμπέρασμα ότι ο Ότο Μπάουερ «υποτιμάει τη δύναμη της τάσης για τη δημιουργία εθνικού κράτους» (σελ. Η ίδια η Ρόζα Λούξεμπουργκ παραθέτει τα λόγια του Κάουτσκι: «Το εθνικό κράτος είναι η μορφή του κράτους. χωρίς να παίζουμε με νομικούς ορισμούς. αν θέλουμε να καταλάβουμε τη σημασία της αυτοδιάθεσης των εθνών. πουλητή ή αγροαστή. Συνεπώς. που ικανοποιούν καλύτερα αυτές τις απαιτήσεις του σύγχρονου καπιταλισμού. γιατί δε θα ήταν σωστό να εννοούμε με την έννοια δικαίωμα αυτοδιάθεσης οτιδήποτε άλλο εκτός από το δικαίωμα ξεχωριστής κρατικής ύπαρξης. το περιοδικό δημοσίευε συστηματικά άρθρα των ρεβιζιονιστών. Ένγκελς. Ρίγα. Από το 1885 έως το 1895 στο “Die neue Zeit” δημοσιεύθηκαν ορισμένα άρθρα του Γ. που έκανε συχνά υποδείξεις στη σύνταξη του περιοδικού και που την κριτίκαρε αυστηρά για την υποχώρησή της από το μαρξισμό. Ένγκελς. ρωσική μετάφραση στο περιοδικό «Ναούτσναγια Μισλ». 1907 – 1908. ύστερα από το θάνατο του Φ. χωρίς «να σοφιζόμαστε» αφηρημένους ορισμούς. “Neue Zeit” («Η Νέα Εποχή») – περιοδικό της γερμανικής σοσιαλδημοκρατίας. Ξέρει ότι ο Κάουτσκι. τέλος είναι ο όρος της στενής σύνδεσης της αγοράς με τον κάθε νοικοκύρη ή μικρονοικοκύρη.χωριστά. και για το λόγο αυτό. Στα χρόνια του παγκόσμιου ιμπεριαλιστικού πολέμου (1914 – 1918 πήρε κεντριστική καουτσκιστική θέση και υποστήριζε τους σοσιαλσωβινιστές) Φύλλο 1. Θα δούμε παρακάτω ακόμα κι άλλους λόγους. Από το δεύτερο μισό της τελευταίας δεκαετίας του 19ου αιώνα. μα εξετάζοντας τους ιστορικοοικονομικούς όρους των εθνικών κινημάτων. αφού ανέλυσε λεπτομερειακά στην παράγραφο 4 αυτού του βιβλίου το ζήτημα του εθνικού κράτους. 23 του βιβλίου που αναφέραμε). για όλη τη Δυτική Ευρώπη – κάτι παραπάνω: για όλο τον πολιτισμένο κόσμο – χαρακτηριστικό φυσιολογικό φαινόμενο για την κεφαλαιοκρατική περίοδο είναι τα εθνικά κράτη. Τώρα όμως πρέπει να σταθούμε στο πως η Ρόζα Λούξεμπουργκ προσπάθησε «να ξεφύγει» από το αναπόφευκτο συμπέρασμα ότι οι τάσεις για εθνικό κράτος έχουν βαθιές οικονομικές αιτίες. που ανταποκρίνεται περισσότερο στις σύγχρονες (δηλαδή στις κεφαλαιοκρατικές. Γι’ αυτό. Προς το σχηματισμό αυτό σπρώχνουν οι πιο βαθιοί οικονομικοί παράγοντες. πολιτισμένες. σ. 1908). σε διάκριση από τις μεσαιωνικές. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ ξέρει πολύ καλά το βιβλίο του Καούτσκι: «Εθνικότητα και διεθνικότητα» (παράρτημα της “Neue Zeit” (σ. θα φτάσουμε αναπόφευκτα στο συμπέρασμα: ότι με την έννοια αυτοδιάθεση των εθνών εννοούμε τον κρατικό χωρισμό τους από ξένα εθνικά σύνολα. εννοούμε το σχηματισμό αυτοτελούς εθνικού κράτους. προκεφαλαιοκρατικές . η τάση (η επιδίωξη) κάθε εθνικού κινήματος είναι ο σχηματισμός εθνικών κρατών.

μα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα». όπως εκφράστηκε ο Καούτσκι). «Przeglad Socjaldemokratyczny”. Δεν πρόσεξε αυτή την σύνδεση. Είναι αυτονόητο ότι ο Καούτσκι μιλάει για αντικανονικότητα αποκλειστικά με την έννοια ότι δεν ανταποκρίνονται σε εκείνο που είναι περισσότερο προσαρμοσμένο στις απαιτήσεις του αναπτυσσόμενου καπιταλισμού. που η εσωτερική τους συγκρότηση έχει μείνει για κάποιους λόγους καθυστερημένη ή αντικανονική» (πισωδρομική). τα παρδαλά από εθνική άποψη κράτη (τα λεγόμενα πολυεθνικά κράτη σε διάκριση από τα εθνικά κράτη) είναι «πάντα κράτη. την «τεράστια υπερεκτίμηση του εθνικού παράγοντα και το ολοκληρωτικό ξέχασμα του διεθνούς παράγοντα» (Καούτσκι). πιο πλατιάς και γρήγορης ανάπτυξης του καπιταλισμού). 1908. Περιορίστηκε στις παρακάτω παρατηρήσεις ενάντια στον Καούτσκι: «…Αυτό το “καλύτερο” εθνικό κράτος είναι μόνο μια αφαίρεση που είναι εύκολο να την αναπτύξεις θεωρητικά και να την υπερασπίσεις θεωρητικά. και την ψυχολογική θεωρία στο εθνικό ζήτημα. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ ούτε καν έβαλε αυτό το ερώτημα. στην οποία μπορεί πιο εύκολα να εκπληρώνει τα καθήκοντά του» (δηλαδή τα καθήκοντα της πιο ελεύθερης. είναι η μορφή. 499). «Μήπως μπορείς να μιλάς στα σοβαρά – αναφωνεί η Ρόζα Λούξεμπουργκ – για “αυτοδιάθεση” των τυπικά ανεξάρτητων μαυροβουνιωτών. Τώρα γεννιέται το ερώτημα. με την υποτίμηση από μέρους του της δύναμης που έχει η τάση για δημιουργία εθνικού κράτους. Καλύτερα ανταποκρίνεται στις συνθήκες «όχι το εθνικό κράτος – όπως υποθέτει ο Καούτσκι – μα το ληστρικό κράτος». Επίσης δεν αντιπαρέθεσε καθόλου την ιστορικοοικονομική. Έχει δίκιο ο Καούτσκι με την ιστορικοοικονομική του θεωρία ή ο Μπάουερ. εν μέρει ακόμα και των ελβετών. σέρβων. τεύχος 6.) συνθήκες. τους εθνικιστικούς του ενθουσιασμούς («κάπου-κάπου δυνάμωμα του εθνικού παράγοντα». ποια θέση πήρε η Ρόζα Λούξεμπουργκ απέναντι σ’ αυτά τα ιστορικο-οικονομικά συμπεράσματα του Καούτσκι. (σ. Και σαν επικύρωση αυτής της κατηγορηματικής δήλωσης ακολουθούν οι συλλογισμοί ότι η ανάπτυξη των μεγάλων κεφαλαιοκρατικών Δυνάμεων και ο ιμπεριαλισμός κάνουν χιμαιρικό το «δικαίωμα αυτοδιάθεσης» των μικρών λαών. Δεν σκέφτηκε βαθιά το σύνολο των θεωρητικών απόψεων του Μπάουερ. ελλήνων. που η θεωρία του είναι στη βάση της ψυχολογική. σ. . «Σοσιαλδημοκρατική επιθεώρηση». βουλγάρων. την υπεράσπιση της πολιτιστικής-εθνικής αυτονομίας από μέρους του. ρουμάνων. Σ’ αυτό πρέπει να προσθέσουμε την ακριβέστερη ακόμα τελική παρατήρηση του Καούτσκι.»! (σελ. σελ.κλπ. Τι συνδέει τον αναμφισβήτητο «εθνικό οπορτουνισμό» του Μπάουερ. 500). που η ίδια η ανεξαρτησία τους είναι προϊόν του πολιτικού αγώνα και του διπλωματικού παιχνιδιού της “ευρωπαϊκής συναυλίας”. Είναι ή δεν είναι σωστά. ότι δηλ.

δηλ. αφού ξύπνησε την Ασία. όπως η Ευρώπη. Διαβάζοντας παρόμοιους συλλογισμούς δεν μπορείς να μην θαυμάσεις την ικανότητα της συγγραφέα να μην καταλαβαίνει για ποιο πράγμα πρόκειται! Το να διδάσκεις με σοβαρό ύφος τον Καούτσκι ότι τα μικρά κράτη εξαρτιώνται οικονομικά από τα μεγάλα. βρίσκεται ή στην κατάσταση αποικίας των «μεγάλων Δυνάμεων» ή στην κατάσταση κρατών που είναι εξαιρετικά εξαρτημένα και που καταπιέζονται εθνικά. σ. Όχι μονάχα οι βαλκανικές μικρογραφίες κρατών. τομ. Είναι όμως αναμφισβήτητο ότι ο καπιταλισμός. Όχι μονάχα τα μικρά κράτη. αποικία της Ευρώπης. της συνέλευσης των λαϊκών αντιπροσώπων στο αστικό κράτος. 1937.Αναφέρονται μερικές δεκάδες αριθμοί για την έκταση των αποικιών που ανήκουν στην Αγγλία. Δε χωράει αμφιβολία ότι το μεγαλύτερο μέρος της Ασίας. Μήπως όμως το πασίγνωστο αυτό περιστατικό κλονίζει έστω και ελάχιστα το αναμφισβήτητο γεγονός ότι στην ίδια την Ασία οι συνθήκες για την πληρέστερη ανάπτυξη της εμπορευματικής παραγωγής. Καρλ Μαρξ και Φ. για την πιο ελεύθερη. του πιο κατοικημένου μέρους του κόσμου. της κρατικής τους αυτοτέλειας με το ζήτημα της οικονομικής τους αυτοτέλειας και ανεξαρτησίας. μονάχα σ’ ένα ανεξάρτητο εθνικό κράτος. όπως θα ήταν αν ένας άνθρωπος. προκάλεσε και εκεί παντού εθνικά κινήματα. μα και η Αμερική του ΧΙΧ αιώνα ήταν. 836). συζητώντας την προγραμματική διεκδίκηση για την κυριαρχία της Βουλής. μα και η Ρωσία λ. χ. όλα αυτά τα ξέρουν θαυμάσια και ο Καούτσκι και κάθε μαρξιστής. δεν έχουν όμως απολύτως καμιά σχέση. Άπαντα. ότι υπάρχουν ο ιμπεριαλισμός και οι αποικίες – όλα αυτά είναι γελοίες. πλατιά και γρήγορη ανάπτυξη του καπιταλισμού έχουν δημιουργηθεί μονάχα στην Ιαπωνία. με το ζήτημα των εθνικών κινημάτων και του εθνικού κράτους. γιατί δεν έχουν ούτε την παραμικρότερη σχέση με την υπόθεση. ότι ανάμεσα στα αστικά κράτη γίνεται αγώνας για τη ληστρική κατάπνιξη των άλλων εθνών. από οικονομική άποψη. Βλ. Αυτό είναι τόσο έξυπνο. ΧΥΙΙ. Ένγκελς. Το κράτος αυτό είναι αστικό και γι’ αυτό άρχισε το ίδιο να καταπιέζει άλλα έθνη και να υποδουλώνει αποικίες. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ αντικατέστησε το ζήτημα της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνών στην αστική κοινωνία. παιδικές εξυπνάδες. Δεν ξέρουμε αν η Ασία θα κατορθώσει πριν από την κατάρρευση του καπιταλισμού να συγκροτηθεί σε ένα σύστημα από ανεξάρτητα εθνικά κράτη. οικονομικά εξαρτιέται ολοκληρωτικά από τη δύναμη του ιμπεριαλιστικού χρηματιστικού κεφαλαίου των «πλουσίων» αστικών χωρών. δηλ. στη Γαλλία κλπ.Φυσικά. όπως το έδειξε κιόλας ο Μαρξ στο «Κεφάλαιο». σελ. θα άρχιζε να εκθέτει την απόλυτα σωστή πεποίθησή του για την κυριαρχία του μεγάλου κεφαλαίου σε οποιοδήποτε καθεστώς μιας αστικής χώρας. (σ. ότι η τάση αυτών .

άλλη σημασία εκτός από την πολιτική αυτοδιάθεση. δεν ξέρουν ούτε αυτό! 2. να παίρνονται υπόψη οι συγκεκριμένες ιδιομορφίες που κάνουν αυτή τη χώρα να διαφέρει από τις άλλες μέσα στα όρια μιας και της ίδιας ιστορικής εποχής. δηλ. την κρατική αυτοτέλεια. και το παράδειγμα όλης της προοδευμένης και πολιτισμένης ανθρωπότητας. θα μπορούσε να αποκλείσει την εκμετάλλευση και την καταπίεση των εθνών. δεν σημαίνει ότι είναι τέτοιο κράτος. από ιστορικοοικονομική άποψη. Θα μιλήσουμε λεπτομερειακά παρακάτω με ποιους όρους μπορεί να υποστηριχτεί από μαρξιστική. Τώρα περιοριζόμαστε στον καθορισμό της έννοιας «αυτοδιάθεση» και πρέπει ακόμα να σημειώσουμε μόνο ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ ξέρει το περιεχόμενο αυτής της έννοιας («εθνικό κράτος»). Γιουρκέβιτς. Συνεπώς. χ. αν πρόκειται για μια χώρα (λ. ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ Απόλυτη απαίτηση της μαρξιστικής θεωρίας είναι. ότι η θέση του Καούτσκι είναι απόλυτα σωστή: το εθνικό κράτος είναι κανόνας και «νόρμα» του καπιταλισμού. και το παράδειγμα των Βαλκανίων. αντίθετα απ’ ότι λέει η Ρόζα Λούξεμπουργκ. ενώ οι οπορτουνιστές οπαδοί της. να τοποθετείται μέσα σε ορισμένα ιστορικά πλαίσια και ύστερα. το σχηματισμό εθνικού κράτους. για το εθνικό πρόγραμμα μιας δοσμένης χώρας). πάνω στο έδαφος των αστικών σχέσεων. Από την άποψη των εθνικών σχέσεων. Σεμκόφσκι. οι Λίμπμαν. γιατί ο καθένας βλέπει τώρα ότι οι καλύτεροι όροι για την ανάπτυξη του καπιταλισμού στα Βαλκάνια δημιουργούνται ίσα – ίσα στο βαθμό που δημιουργούνται αυτοτελή εθνικά κράτη σ’ αυτή τη χερσόνησο. και το παράδειγμα της Ασίας αποδείχνουν. τους καλύτερους όρους για την ανάπτυξη του καπιταλισμού τους παρουσιάζει χωρίς αμφιβολία το εθνικό κράτος.των κινημάτων είναι να δημιουργηθούν εθνικά κράτη στην Ασία. όταν εξετάζεται ένα οποιοδήποτε κοινωνικό πρόβλημα. ότι ακριβώς τέτοια κράτη εξασφαλίζουν τους καλύτερους όρους για την ανάπτυξη του καπιταλισμού. Σημαίνει απλώς ότι οι μαρξιστές δεν μπορούν να παραβλέπουν τους ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες που γεννούν τις τάσεις για δημιουργία εθνικών κρατών. . Το παράδειγμα της Ασίας μιλά υπέρ του Καούτσκι και κατά της Ρόζας Λούξεμπουργκ. Το παράδειγμα των βαλκανικών κρατών μιλάει επίσης εναντίον της. Σημαίνει ότι η «αυτοδιάθεση των εθνών» δεν μπορεί να έχει στο πρόγραμμα των μαρξιστών. το παρδαλό από εθνική άποψη κράτος είναι καθυστέρηση ή εξαίρεση. Αυτό. εννοείται. ταξική προλεταριακή άποψη η αστικοδημοκρατική διεκδίκηση για «εθνικό κράτος».

την αρχή του . τότε που ο αναπτυγμένος καπιταλισμός σμίγοντας όλο και περισσότερο και ανακατεύοντας τα έθνη. Πρόκειται για το εθνικό πρόγραμμα των μαρξιστών μιας ορισμένης χώρας. Και ακριβώς εδώ φθάνουμε στο πιο αδύνατο σημείο των συλλογισμών της Ρόζας Λούξεμπουργκ. θα μας έδινε ένα πρότυπο συγκεκριμένης ιστορικής εξέτασης του ζητήματος. Ούτε λόγος να γίνεται ότι οι μαρξιστές μιας δοσμένης χώρας δεν μπορούν να καταπιαστούν με την επεξεργασία του εθνικού τους προγράμματος χωρίς να υπολογίσουν όλες αυτές τις γενικές ιστορικές και συγκεκριμένες κρατικές συνθήκες. το πιο πολυάριθμο και το πιο «δυσκολοκίνητο» στρώμα του πληθυσμού σε σύνδεση με τον αγώνα για πολιτική ελευθερία γενικά και τα δικαιώματα της εθνότητας ειδικά. Από τη μια πλευρά είναι η εποχή της κατάρρευσης του φεουδαρχισμού και της απολυταρχίας.Τι σημαίνει αυτή η απόλυτη απαίτηση του μαρξισμού εφαρμοσμένη στο ζήτημά μας. την εθνική σύνθεση του πληθυσμού. βάζει στην πρώτη γραμμή τον ανταγωνισμό του ενωμένου σε διεθνή κλίμακα κεφαλαίου με το διεθνές εργατικό κίνημα. με από καιρό εγκαθιδρυμένο συνταγματικό καθεστώς. Με ασυνήθιστο ζήλο στολίζει το άρθρο της με «γερές» λεξούλες ενάντια στην 9η παράγραφο του προγράμματός μας. που καταδικάζει τόσο υπέροχα τη μεταφυσική (με τη μαρξιστική έννοια. με έντονα αναπτυγμένο τον ανταγωνισμό του προλεταριάτου και της αστικής τάξης – μια εποχή που μπορούμε να την ονομάσουμε παραμονή της κατάρρευσης του καπιταλισμού. που τη χαρακτηρίζει «χοντρική». Βέβαια. Από την άλλη πλευρά έχουμε μπροστά μας μια εποχή των εντελώς διαμορφωμένων κεφαλαιοκρατικών κρατών. όταν τα εθνικά κινήματα γίνονταν για πρώτη φορά μαζί και τραβούν έτσι είτε αλλιώς όλες τις τάξεις του πληθυσμού στην πολιτική με τον Τύπο. Χαρακτηριστικό της πρώτης εποχής είναι ότι ξυπνούν τα εθνικά κινήματα. την κατανομή του κλπ. Πριν απ’ όλα σημαίνει την ανάγκη να ξεχωρίσουμε αυστηρά δυο εποχές του καπιταλισμού που διαφέρουν ριζικά από την άποψη των εθνικών κινημάτων. της Ρωσίας. Ήταν φυσικό να περίμενε κανείς ότι η συγγραφέας. Χαρακτηριστικό της δεύτερης εποχής είναι η έλλειψη μαζικών αστικοδημοκρατικών κινημάτων. που έχουν πια πέρα για πέρα τραβηχτεί στην τροχιά του εμπορίου. κλπ. μα συνδέονται με πολυάριθμους ενδιάμεσους κρίκους. «μεταφυσική φρασεολογία» και τα λοιπά χωρίς τέλος. ότι τραβιέται σ’ αυτά η αγροτιά. σε μιαν ορισμένη εποχή.. ενώ οι διάφορες χώρες διαφέρουν επίσης σχετικά με την ταχύτητα της εθνικής ανάπτυξης. η εποχή της διαμόρφωσης της αστικοδημοκρατικής κοινωνίας και του αστικοδημοκρατικού κράτους. οι εποχές αυτές δεν χωρίζονται η μια από την άλλη με τείχη. «σχηματική». με τη συμμετοχή στα αντιπροσωπευτικά σώματα κλπ. δηλαδή την αντιδιαλεχτική) και τις κούφιες αφαιρέσεις.

ότι αυτό αποδείχνει μονάχα την εξαφάνιση . Η Ρόζα Λούξεμπουργκ εξεγείρεται ενάντια στο σύνθημα για ανεξαρτησία της Πολωνίας και παραπέμπει στην εργασία του 1898. που απόδειχνε τη γοργή «βιομηχανική ανάπτυξη της Πολωνίας» με την πούληση των εργοστασιακών της προϊόντων στη Ρωσία. Να μια απ’ αυτές τις διδακτικές αντιπαραθέσεις. ποιες είναι οι συγκεκριμένες ιδιομορφίες του εθνικού ζητήματος και των εθνικών κινημάτων αυτής της χώρας στη δοσμένη εποχή. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ δείχνει με παραδείγματα πως έχουν εξετάσει άλλοι το ζήτημα μαρξιστικά. πως μπαίνει το εθνικό ζήτημα στη Ρωσία στη δοσμένη ιστορική εποχή. που έγινε το 1315 (μια σελιδούλα με περικοπές από τον Ένγκελς με αντίστοιχα σχόλια από τον Καούτσκι). Η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν λέει απολύτως τίποτα γι’ αυτό! Δεν θα βρείτε σ’ αυτή ούτε ίχνος ανάλυσης του ζητήματος. λες κι έτσι ήθελε να υπογραμμίσει επίτηδες πόσο συχνά ο δρόμος για την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις και ότι πίσω από τις καλές συμβουλές κρύβουν την απροθυμία ή την ανικανότητα να τις χρησιμοποιήσουν στην πράξη. Δεν χρειάζεται να πούμε ότι απ’ αυτό δεν βγαίνει ακόμα απολύτως τίποτα σχετικά με το ζήτημα του δικαιώματος αυτοδιάθεσης. ότι ο Λασάλ θεωρούσε αντιδραστικό τον Πόλεμο των Χωρικών στη Γερμανία τον ΧΥΙ αιώνα κλπ. Και διαβάζοντας τις διδακτικές περικοπές του Μαρξ και του Ένγκελς βλέπεις με εξαιρετική παραστατικότητα σε ποια γελοία θέση έφερε τον εαυτό της η Ρόζα Λούξεμπουργκ.20ού αιώνα. ποιες είναι οι ιδιομορφίες του εθνικού ζητήματος σ’ αυτή τη χώρα. Δεν μπορούμε να πούμε ότι αυτές οι παρατηρήσεις και οι περικοπές λάμπουν για την πρωτοτυπία τους. Κηρύσσει εύγλωτα και θυμωμένα την ανάγκη να αναλυθεί συγκεκριμένα-ιστορικά το εθνικό ζήτημα στις διάφορες χώρες στις διάφορες εποχές και δεν κάνει ούτε την παραμικρότερη προσπάθεια να καθορίσει ποιο λοιπόν ιστορικό στάδιο ανάπτυξης του καπιταλισμού περνά η Ρωσία στις αρχές του 20ού αιώνα. ποιες είναι οι ιδιομορφίες της Ρωσίας απ’ αυτή την άποψη! Μας λένε ότι το εθνικό ζήτημα στα Βαλκάνια μπαίνει διαφορετικά απ’ ότι μπαίνει στην Ιρλανδία. ότι ο Μαρξ έκρινε με τούτον ή εκείνον τον τρόπο το Πολωνικό και το Τσέχικο εθνικό κίνημα στις συγκεκριμένες συνθήκες του 1848 (μια σελίδα περικοπές από το Μαρξ). ότι ο Ένγκελς έκρινε με τούτον ή εκείνον τον τρόπο τον αγώνα των δασικών καντονιών της Ελβετίας ενάντια στην Αυστρία και τη μάχη του Μόργκαρτεν. Ίσως η Ρόζα Λούξεμπουργκ να βάζει το ερώτημα: ποια ιστορική εποχή περνά η Ρωσία. ο Ένγκελς και ο Λασάλ καταπιάνονταν με την εξέταση των συγκεκριμένων ιστορικών ζητημάτων των διαφόρων χωρών. οπωσδήποτε όμως έχει ενδιαφέρον για τον αναγνώστη να θυμηθεί ξανά και ξανά πως ακριβώς ο Μαρξ.

ΟΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΙΔΙΟΜΟΡΦΙΕΣ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗ ΡΩΣΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΣΤΙΚΟΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΣ ΤΗΣ … «Παρά την ελαστικότητα της αρχής “δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών”. Είναι γνωστό σε όλους ότι μια κρατική συγκρότηση αυτού του είδους παρουσιάζει πολύ μεγάλη σταθερότητα στις περιπτώσεις που στην οικονομία της δοσμένης χώρας επικρατούν απόλυτα πατριαρχικά. η Ρόζα Λούξεμπουργκ χαρακτηρίζει την κρατική συγκρότηση της Ρωσίας με βάση. και τα εθιμικά και κοινωνιολογικά γνωρίσματα. 30-37). τεύχος 12 (σ. Αν όμως σε μια τέτοια χώρα. μα ούτε καν έθεσε το ζήτημα των συγκεκριμένων ιστορικών ιδιομορφιών των εθνικών κινημάτων στη Ρωσία. σ. προκαπιταλιστικά χαρακτηριστικά και μια ασήμαντη ανάπτυξη της εμπορευματικής οικονομίας και της ταξικής διαφοροποίησης. Βλ. Για να επιβεβαιώσει το δικαίωμα αυτονομίας της Πολωνίας. τόσο πιο έντονη είναι η αντίθεση ανάμεσα σ’ αυτήν και στην προκαπιταλιστική κρατική συγκρότηση. βλέπε σχετικά το «Προσβεστσένιγε». όπως φαίνεται. και τα οικονομικά. σ. υπάρχει μια εθνικά διαχωρισμένη περιοχή με γοργή ανάπτυξη του καπιταλισμού. σ. 137). 1913. Και στο ζήτημα αυτό πρέπει να σταθούμε.της παλιάς Πολωνίας των σλιάχτα (σ. τότε όσο πιο γοργή είναι αυτή η κεφαλαιοκρατική ανάπτυξη. και τα πολιτικά. που όλα μαζί δίνουν την έννοια του «ασιατικού δεσποτισμού» (τεύχος 12 του “Przeglad”. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ όμως περνάει διαρκώς απαρατήρητα στο συμπέρασμα ότι ανάμεσα στους παράγοντες που ενώνουν τη Ρωσία με την Πολωνία επικρατούν από τώρα κιόλας οι καθαροί οικονομικοί παράγοντες των σύγχρονων κεφαλαιοκρατικών σχέσεων. στον τόμο 20. Να όμως που η Ρόζα μας περνά στο ζήτημα της αυτονομίας και – αν και το άρθρο της έχει τον τίτλο: «Το εθνικό ζήτημα και η αυτονομία» γενικά – αρχίζει ν’ αποδείχνει το αποκλειστικό δικαίωμα του Βασιλείου της Πολωνίας για αυτονομία (σ. Πολωνοί μικροευγενείς) κλπ. αλλά με δεσμούς «ασιατικοδεσποτικούς». σελ. Έτσι λοιπόν η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν τα κατάφερε καθόλου ούτε και στο ζήτημα της κοινωνικής διάρθρωσης της εξουσίας στη Ρωσία σε σχέση με την αστική Πολωνία. που αποτελεί καθαρότατη κοινοτοπία και που ολοφάνερα μπορεί να εφαρμοστεί εξίσου όχι . 3. σαν ένα σύνολο χαρακτηριστικών. τόσο πιο πιθανός είναι ο αποχωρισμός της προοδευμένης περιοχής από το σύνολο – της περιοχής που συνδέεται με το σύνολο όχι με «σύγχρονους κεφαλαιοκρατικούς» δεσμούς. όπου την κρατική συγκρότηση τη διακρίνει έντονος προ-καπιταλιστικός χαρακτήρας. σελ.

γιατί το πρόγραμμά μας δίνει . σελ. δεν τη βρίσκουμε σε κανένα πρόγραμμα των σύγχρονων σοσιαλιστικών κομμάτων»… (τεύχος 6 του “Przeglad”. αν ήθελε να σκεφτεί έστω και λιγάκι. χ. μα και στα έθνη που ζουν στη Γερμανία και στην Αυστρία. όπου δεν υπάρχουν αστικοδημοκρατικά εθνικά κινήματα. το αγροτικό πρόγραμμα των μαρξιστών της Ρωσίας μπορούν να το «συγκρίνουν» με τα αγροτικά προγράμματα των μαρξιστών της Δυτικής Ευρώπης μόνον άνθρωποι εντελώς αγράμματοι (σαν τον πρίγκηπα Ε. Αν ερμηνεύσεις το μαρξιστικό πρόγραμμα όχι με τρόπο παιδιακίστικο. 483). σαν «κοινοτοπία» κλπ. Αυτά γράφει η Ρόζα Λούξεμπουργκ στην αρχή της εκστρατείας της ενάντια στην 9η παράγραφο του μαρξιστικού προγράμματος. Στοιχειώδικος όρος γι’ αυτό το πράγμα είναι να ξεκαθαριστεί το ζήτημα. καθώς και των μαρξιστικών τους προγραμμάτων. στην Αμερική και στην Αυστραλία. Τρουμπετσκόϊ στη «Ρούσκαγια Μίσλ»). Αν είναι έτσι – και είναι έτσι χωρίς αμφιβολία – τότε είναι «ολοφάνερο» ότι το πρόγραμμα αυτό αναφέρεται «χοντρικά». ότι το πρόγραμμά μας αναφέρεται μόνο στις περιπτώσεις που υπάρχουν τέτοια κινήματα. Λ. Πρέπει όμως να ξέρεις να κάνεις μια τέτοια σύγκριση. στην Ελβετία και στη Σουηδία. στη Γερμανία κλπ. Δεν θα ήταν λιγότερο ολοφάνερο και για τη Ρόζα Λούξεμπουργκ. Προσπαθώντας να μας αποδώσει την αντίληψη ότι αυτή η παράγραφος του προγράμματος είναι «καθαρότατη κοινοτοπία» η Ρόζα Λούξεμπουργκ πέφτει ίσα – ίσα η ίδια σ’ αυτό το αμάρτημα δηλώνοντας με διασκεδαστική τόλμη ότι τάχα το σημείο αυτό «ολοφάνερα μπορεί να εφαρμοστεί εξίσου» στη Ρωσία. το συμπέρασμα. όσο και ο γενικός νόμος της ανάπτυξής τους. τι ανοησία είπε. τότε δεν είναι καθόλου δύσκολο να καταλάβεις ότι αναφέρεται στα αστικοδημοκρατικά εθνικά κινήματα. έχει τεράστια σημασία από την άποψη του μαρξισμού.μόνο στους λαούς στην Ρωσία. Γιατί η περικοπή της Ρόζας Λούξεμπουργκ είναι ατόφια ανοησία και γελοιοποίηση της ιστορικά συγκεκριμένης τοποθέτησης του ζητήματος.. η Ρόζα Λούξεμπουργκ θα έβλεπε χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία. Είναι ολοφάνερο – θ’ απαντήσουμε εμείς – ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ αποφάσισε να δόση στο άρθρο της μια συλλογή από λάθη λογικής που ταιριάζουν σε μαθητικές ασκήσεις γυμνασιοπαίδων. Αν είχε σκεφτεί αυτά τα ολοφάνερα πράγματα. γιατί είναι έξω από κάθε αμφισβήτηση τόσο η γενική κεφαλαιοκρατική φύση των σύγχρονων κρατών. Εξαιρετικά έξυπνο επιχείρημα! Η σύγκριση της πολιτικής και της οικονομικής ανάπτυξης των διαφόρων χωρών. σε όλες τις περιπτώσεις των αστικοδημοκρατικών εθνικών κινημάτων. αν μπορούν να συγκριθούν οι ιστορικές εποχές ανάπτυξης των χωρών που συγκρίνουμε. μα μαρξιστικά. Όταν μας κατηγορεί ότι προσφέρουμε μια «κοινοτοπία» προβάλλει εναντίον μας το επιχείρημα ότι στο πρόγραμμα δεν γίνεται λόγος για αυτοδιάθεση των εθνών εκείνων των χωρών.

που δρα μέσα σ’ ένα κράτος με εξαιρετικά ανομοιογενή εθνική σύνθεση και για το οποίο το εθνικό ζήτημα παίζει πρωταρχικό ρόλο – το πρόγραμμα της αυστριακής σοσιαλδημοκρατίας δεν περιέχει την αρχή του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών» (στο ίδιο). η εποχή των αστικοδημοκρατικών επαναστάσεων αγκαλιάζει μιαν αρκετά καθορισμένη χρονική περίοδο. Είναι γελοίο να ψάχνεις να βρεις απάντηση σε ζητήματα που δεν υπάρχουν στα προγράμματα των δυτικών χωρών. το πρόγραμμα του κόμματος. το να ψάχνεις τώρα να βρεις το δικαίωμα αυτοδιάθεσης στα προγράμματα των σοσιαλιστών της Δυτικής Ευρώπης σημαίνει πως δεν καταλαβαίνεις το άλφα – βήτα του μαρξισμού. Η απόλυτη άγνοια αυτής της διαφοράς μετατρέπει το μακροσκελέστατο άρθρο της Ρόζας Λούξεμπουργκ σ’ ένα μάζωμα από κούφιες. την ηπειρωτική Ευρώπη. χωρίς περιεχόμενο κοινοτοπίες. Και μόνο ένας τυφλός μπορεί να μη βλέπει σ’ αυτή την αλυσίδα των γεγονότων το ξύπνημα μιας ολόκληρης σειράς αστικοδημοκρατικών εθνικών κινημάτων και τάσεων για τη δημιουργία εθνικά ανεξάρτητων και εθνικά ενιαίων κρατών. και μάλιστα κατά γενικό κανόνα εθνικά ενιαίων κρατών. .απάντηση στο ζήτημα του αστικοδημοκρατικού αγροτικού μετασχηματισμού. η Ρωσία μαζί με τις γειτονικές χώρες περνάει αυτή την εποχή. Κι έτσι θέλουν να πείσουν τον αναγνώστη «ιδιαίτερα» με το παράδειγμα της Αυστρίας. μας χρειάζεται στο πρόγραμμά μας η παράγραφος για το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών. Της Ρόζας Λούξεμπουργκ της ξέφυγε εδώ ακριβώς το κυριότερο: η διαφορά ανάμεσα στις χώρες όπου οι αστικοδημοκρατικοί μετασχηματισμοί έχουν τελειώσει από καιρό και στις χώρες όπου δεν έχουν τελειώσει. Όλη η ουσία βρίσκεται σ’ αυτή τη διαφορά. αν υπάρχει πολλή λογική σ’ αυτό το παράδειγμα. ενώ για τέτοιο μετασχηματισμό ούτε λόγος μπορεί να γίνει στις δυτικές χώρες. και μόνο επειδή. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για το εθνικό ζήτημα. Αυτή ακριβώς η εποχή ήταν εποχή εθνικών κινημάτων και δημιουργίας εθνικών κρατών. γράφει. Ας συνεχίσουμε όμως ακόμα λίγο την περικοπή από το άρθρο της Ρόζας Λούξεμπουργκ που αναφέραμε παραπάνω: … «Ιδιαίτερα. στην Τουρκία. Στην Ανατολική Ευρώπη και στην Ασία η εποχή των αστικοδημοκρατικών επαναστάσεων άρχισε μόλις το 1905. στην Κίνα. Οι επαναστάσεις στη Ρωσία. Με το τέλος αυτής της εποχής η Δυτική Ευρώπη μετατράπηκε σε διαμορφωμένο πια σύστημα αστικών κρατών. Γι’ αυτό. από τη συγκεκριμένη ιστορική άποψη. Ας δούμε. Στη Δυτική. Στις περισσότερες δυτικές χώρες έχει λυθεί από καιρό. οι πόλεμοι στα Βαλκάνια – να η αλυσίδα των παγκόσμιων γεγονότων της εποχής μας στην «Ανατολή» μας. στην Περσία. Ακριβώς επειδή. περίπου από το 1789 ως το 1871.

Υποθέτοντας. με τη σύγκρισή της. οι αφαιρέσεις…). σλάβοι). βρέθηκε έξω από τα όρια του αυτοτελούς γερμανικού κράτους που δημιουργήθηκε τελειωτικά το 1871. σε ένα κράτος με δυο κέντρα (δυαδικό) και τώρα μετατρέπεται σ’ ένα κράτος με τρία κέντρα (τριαδικό: γερμανοί. Δεύτερο. Το κυρίαρχο έθνος στην Αυστρία. ότι στο σημείο αυτό η Ρωσία βρίσκεται σε ανάλογες συνθήκες. Φτάνει να βάλουμε αυτό το ερώτημα για να δούμε πόσο ανόητο. από την άποψη της ανάπτυξης του καπιταλισμού στην Αυστρία γενικά. δημιουργήθηκε η τάση ίσα – ίσα όχι για αποχωρισμό από την Αυστρία. ακριβώς προς το συμφέρον της εθνικής ανεξαρτησίας που θα μπορούσε να καταπνιγεί τελείως από πιο αρπαχτικούς και πιο ισχυρούς γειτόνους! Η Αυστρία διαμορφώθηκε χάρη σ’ αυτή την ιδιότυπη κατάσταση. Αυτή η «αξίωση». κάτω από τα χτυπήματα του ρωσικού στρατού που αποτελούνταν από δουλοπάροικους. αντιϊστορική υπόθεση. Έτσι δημιουργήθηκε μια εξαιρετικά ιδιότυπη κατάσταση: από την πλευρά των ούγγρων. σχεδόν μισόν αιώνα. Η . τσακίστηκε με τον πόλεμο του 1866. και αργότερα και των τσέχων. κυριαρχεί εκεί ένα αστικό σύνταγμα που καθιερώθηκε γενικά και που πάνω στο έδαφός του δρα νόμιμα ένα νόμιμο εργατικό κόμμα. ούγγροι. και στα διάφορα έθνη της ιδιαίτερα) δεν υπάρχουν παράγοντες που προκαλούν άλματα που μπορεί να συνοδεύονται από το σχηματισμό εθνικά ανεξάρτητων κρατών.Πρώτον. ας θέσουμε το βασικό ζήτημα της ολοκλήρωσης της αστικοδημοκρατικής επανάστασης. Στην Αυστρία άρχισε το 1848 και τέλειωσε το 1867. τάχα. το γερμανικό. μα και κυλάει άθελά της στο λικβινταρισμό. η Ρόζα Λούξεμπουργκ δεν κάνει μόνον μια ριζικά λαθεμένη. σχηματικό και αγράμματο είναι να συγκρίνουμε τη Ρωσία με την Αυστρία στο ζήτημα της αυτοδιάθεσης των εθνών. Υπάρχει άραγε σε μας τάση των «αλλογενών» για συνένωση με τους μεγαλορώσους μπροστά στον κίνδυνο χειρότερης εθνικής καταπίεσης. μα για τη διατήρηση της ακεραιότητας της Αυστρίας. μα οι γερμανοί της Αυστρίας διεκδικούσαν την ηγεμονία μέσα στο γερμανικό έθνος γενικά. τα καλούπια. όπως θα ευαρεστηθεί να θυμηθεί η Ρόζα Λούξεμπουργκ (που τόσο πολύ δεν της αρέσουν. Η Αυστρία δεν ήταν μόνο για πολύ καιρό ένα κράτος όπου επικρατούσαν οι γερμανοί. στις εσωτερικές συνθήκες ανάπτυξης της Αυστρίας (δηλ. Από το άλλο μέρος. Υπάρχει άραγε κάτι παρόμοιο στη Ρωσία. Από την άποψη του εθνικού ζητήματος οι ιδιόμορφες συνθήκες της Ρωσίας είναι ίσα – ίσα αντίθετες από εκείνο που είδαμε στην Αυστρία. η προσπάθεια των ούγγρων να δημιουργήσουν αυτοτελές εθνικό κράτος ναυάγησε ακόμα από το 1849. οι κοινοτοπίες. Από τότε. Γι’ αυτό. ιδιαίτερα μεγάλη σημασία για το ζήτημα που μας απασχολεί έχει η ολότελα διαφορετική αμοιβαία σχέση των εθνοτήτων στην Αυστρία και στη Ρωσία.

ότι η καταπίεση αυτών των αλλογενών είναι πολύ μεγαλύτερη απ’ ότι στα γειτονικά κράτη (και μάλιστα όχι μονάχα στα ευρωπαϊκά κράτη). ελευθερίας και ανεξαρτησίας των λαών τους. το μεγαλορωσικό. 4. ίσα – ίσα στα γειτονικά ασιατικά κράτη βλέπουμε πως άρχισε η περίοδος των αστικών επαναστάσεων και των εθνικών κινημάτων. που ψήφισε το εθνικό πρόγραμμα. Δεύτερο. τους πολωνούς. ότι η ανάπτυξη του καπιταλισμού και το γενικό επίπεδο του πολιτισμού συχνά είναι ανώτερα στις «αλλογενείς» ακρινές περιοχές παρά στο κέντρο του κράτους: Τέλος. ακόμα και από την πλευρά μόνο της πραγματικότητας. Φτάνει ν’ ανοίξουμε τα πρακτικά του συνεδρίου του Μπρνό. φυσικά.Ρωσία είναι κράτος με ενιαίο εθνικό κέντρο. Συνεπώς η σοσιαλδημοκρατία της Αυστρίας. και θα δούμε εκεί τις δηλώσεις του ρουθήνου σοσιαλδημοκράτη Γκανκέβιτς εξ ονόματος όλης της ουκρανικής (ρουθηνικής) αντιπροσωπείας (σελ. Ο «ΠΡΑΧΤΙΚΙΣΜΟΣ» ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ . 85 των πρακτικών) και του πολωνού σοσιαλδημοκράτη Ρέγγερ εξ ονόματος όλης της πολωνικής αντιπροσωπείας (σελ. ταυτόχρονα συμφωνάει απόλυτα τμήματα του κόμματος να βάζουν το αίτημα της εθνικής αυτοτέλειας. 108). Τρίτο. τους σουηδούς. πρώτον. ότι αναγνωρίζει το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών! Έτσι λοιπόν. χωρίς να θέτει ανοιχτά στο πρόγραμμά της το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών. Έτσι ίσα – ίσα οι ιστορικές συγκεκριμένες ιδιομορφίες του εθνικού ζητήματος στη Ρωσία κάνουν σήμερα στη χώρα μας εξαιρετικά επιτακτική την αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών. δεν είναι σωστός ο ισχυρισμός της Ρόζας Λούξεμπουργκ ότι στο πρόγραμμα των αυστριακών σοσιαλδημοκρατών δεν υπάρχει η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών. Ουσιαστικά αυτό σημαίνει. ότι σε μια ολόκληρη σειρά περιπτώσεις οι καταπιεζόμενες εθνότητες που ζουν στις ακρινές περιοχές έχουν από την άλλη πλευρά των συνόρων ομογενείς τους που απολαβαίνουν μεγαλύτερη εθνική ανεξαρτησία (φτάνει να θυμηθούμε έστω και μόνο τα κράτη που βρίσκονται στα δυτικά και νότια σύνορα του κράτους: τους φιλανδούς. Οι μεγαλορώσοι κατέχουν μια τεράστια συμπαγή έκταση. και ο αριθμός τους φτάνει περίπου τα 70 εκατομμύρια ανθρώπους. τους ρουμάνους). Τέταρτο. η παραπομπή της Ρόζας Λούξεμπουργκ στο παράδειγμα της Αυστρίας μιλάει απ’ όλες τις πλευρές ενάντια στη Ρόζα Λούξεμπουργκ. που αγκαλιάζουν εν μέρει τις συγγενικές εθνότητες μέσα στα σύνορα της Ρωσίας. Η ιδιομορφία αυτού του εθνικού κράτους είναι. ότι οι «αλλογενείς» (που αποτελούν συνολικά την πλειοψηφία του πληθυσμού – τα 57%) κατοικούν ακριβώς στις ακρινές περιοχές. Άλλωστε. τους ουκρανούς. που λένε ότι οι αυστριακοί σοσιαλδημοκράτες των δύο αυτών εθνών περιλαβαίνουν στις επιδιώξεις τους και την επιδίωξη της εθνικής ένωσης.

Ας εξετάσουμε τις τρεις αυτές πιθανές έννοιες της διεκδίκησης της «πρακτικότητας». Γι’ αυτό ακριβώς οι προλετάριοι προβάλλουν ενάντια στον πρακτικισμό της αστικής τάξης μια πολιτική αρχών στο εθνικό ζήτημα. Στην πραγματικότητα όμως είναι ανόητη. Για το προλεταριάτο οι . Αυτό μοιάζει σαν πολύ «πρακτική» διεκδίκηση. ότι πέφτεις στον οπορτουνισμό. Τις βάζει απόλυτα. είτε γενικά ότι οι εθνικές διεκδικήσεις είναι άμεσα» “πραγματοποιήσιμες”» . που στο άρθρο της βρίσκουμε κάποτε αυτό το «σύνθημα» να επαναλαμβάνεται οκτώ φορές σε μια σελίδα. Το να ζητάς «πρακτικισμό» από το προλεταριάτο σημαίνει ότι σέρνεσαι από την αστική τάξη. Η αστική τάξη βάζει πάντα στην πρώτη γραμμή τις εθνικές της διεκδικήσεις. Το προλεταριάτο είναι ενάντια σε κάθε προνόμιο. Πρέπει ν’ απαντάμε με: «ναι ή όχι» στο ζήτημα του αποχωρισμού κάθε έθνους. Η εργατική τάξη υποστηρίζει την αστική τάξη μονάχα προς το συμφέρον της εθνικής ειρήνης (που η αστική τάξη δεν μπορεί να τη δόση ολόκληρη και που είναι πραγματοποιήσιμη μονάχα στα πλαίσια μιας ολοκληρωτικής δημοκρατικοποίησης).Με ιδιαίτερο ζήλο άρπαξαν οι οπορτουνιστές το επιχείρημα της Ρόζας Λούξεμπουργκ ότι η παράγραφος 9 του προγράμματός μας δεν περιέχει τίποτε το «πραχτικό». είτε υποχρεώνει να υποστηρίζονται όλες οι εθνικές επιδιώξεις. γράφει η Λούξεμπουργκ: «δεν κάνει καμιά πρακτική υπόδειξη για την καθημερινή πολιτική του προλεταριάτου. είτε την απάντηση: «“ναι ή όχι” στο ζήτημα του αποχωρισμού του κάθε έθνους. Η παράγραφος 9. υποστηρίζοντας την αστική τάξη πάντα μόνο υπό όρους. ποτέ όμως η πολιτική του δεν συμπίπτει με την πολιτική της. προς το συμφέρον της δημιουργίας καλύτερων όρων για την ταξική πάλη. είτε αποκλειστικά πλεονεκτήματα γι’ αυτό. ονομάζει πρακτική υπόθεση την υποστήριξη όλων των εθνικών επιδιώξεων. Στο εθνικό ζήτημα κάθε αστική τάξη θέλει είτε προνόμια για το έθνος της. ενάντια σε κάθε αποκλειστικότητα. προς το συμφέρον της ισοτιμίας. Η ίδια η Ρόζα Λούξεμπουργκ ενθουσιάστηκε τόσο μ’ αυτό το επιχείρημα. Η πολιτική όμως του προλεταριάτου στο εθνικό ζήτημα (όπως και στα υπόλοιπα ζητήματα) υποστηρίζει απλώς την αστική τάξη σε μιαν ορισμένη κατεύθυνση. που διατυπώνεται μάλιστα έτσι που είτε η παράγραφος 9 δεν εκφράζει απολύτως τίποτα. Αυτό ακριβώς λέγεται «πρακτικό». Τι σημαίνει η διεκδίκηση της «πρακτικότητας» στο εθνικό ζήτημα. Είτε την υποστήριξη όλων των εθνικών επιδιώξεων. που στην αρχή κάθε εθνικού κινήματος παρουσιάζεται φυσικά σαν ηγεμόνας (καθοδηγητής) του. Η αστική τάξη. δεν δίνει καμία πρακτική λύση στα εθνικά προβλήματα». θεωρητικά μεταφυσική και στην πράξη οδηγεί στην υποταγή του προλεταριάτου στην πολιτική της αστικής τάξης. Ας εξετάσουμε αυτό το επιχείρημα.

ιδιαίτερα στις οπορτουνιστικές παραχωρήσεις στο μεγαλορωσικό εθνικισμό. αν μια δοσμένη διεκδίκηση είναι «πραγματοποιήσιμη» . χωρίς να αναλαβαίνει υποχρεώσεις να δόση τίποτα σε βάρος άλλου έθνους. χωρίς να δίνει εγγυήσεις σε κανένα έθνος. εγγύηση ανώτατης εθνικής ισοτιμίας και ειρήνης ενάντια και στους φεουδάρχες και στην εθνικιστική αστική τάξη. η διαπαιδαγώγηση των μαζών στο πνεύμα της συνεπούς δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. είναι όμως η μοναδική εγγύηση στην πράξη.από εδώ απορρέει η αιώνια πολιτική των συμφωνιών με την αστική τάξη των άλλων εθνών σε βάρος του προλεταριάτου. θα ολοκληρώσει την αστικοδημοκρατική επανάσταση. Ας μην είναι αυτό «πραχτικό». Το προλεταριάτο χρειάζεται μόνον αυτές τις εγγυήσεις. με την παράλογη εξύμνηση του πρακτικισμού άνοιξε διάπλατα τις πόρτες ακριβώς στους οπορτουνιστές. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Για την αστική τάξη έχει σημασία να δυσκολέψει αυτή την ανάπτυξη. Γιατί οι μεγαλορώσοι είναι στη Ρωσία το έθνος που καταπιέζει και φυσικά. γιατί οι προλετάριοι απαιτούν «αφηρημένη» ισοτιμία. σα να λέμε. παραμερίζοντας τα καθήκοντα αυτής της ανάπτυξης μπροστά στα καθήκοντα τους έθνους «της». Πιο πρακτικό είναι να πεις ανοιχτά «ναι» για τον αποχωρισμό του τάδε έθνους. ενώ η αστική τάξη κάθε έθνους χρειάζεται εγγυήσεις για τα πλεονεκτήματά της. Ας μην είναι αυτό «πρακτικό» για τους οπορτουνιστές. Η αστική τάξη των καταπιεζομένων εθνών εξονόματος της «πρακτικότητας» των διεκδικήσεών της θα καλεί το προλεταριάτο να υποστηρίζει χωρίς όρους τις επιδιώξεις της. από εθνική άποψη ο οπορτουνισμός θα εκδηλωθεί στα καταπιεζόμενα έθνη διαφορετικά από τα έθνη που καταπιέζουν. Θεωρητικά δεν μπορείς να εγγυηθείς από πριν αν ο αποχωρισμός ενός δοσμένου έθνους. Όλο το καθήκον των προλετάριων στο εθνικό ζήτημα «δεν είναι πρακτικό» από την άποψη της εθνικιστικής αστικής τάξης κάθε έθνους. Γι’ αυτό. χωρίς να παίρνει υπόψη της τη θέση (τα πιθανά μειονεκτήματα) των άλλων εθνών.διεκδικήσεις αυτές υποτάσσονται στα συμφέροντα της ταξικής πάλης. επειδή δεν το κατάλαβε αυτό. όμως στην πράξη εγγυάται πιο σταθερά απ’ όλα τη δημοκρατικότερη απ’ όλες τις δυνατές λύσεις. επειδή είναι εχθροί κάθε εθνικισμού. είτε η ισότιμη θέση του μ’ ένα άλλο έθνος. όχι όμως για το δικαίωμα αποχωρισμού όλων γενικά των εθνών! . Η αστική τάξη ενδιαφέρεται πριν απ’ όλα. Γιατί στο μεγαλορωσικό. Για το προλεταριάτο έχει σημασία και στις δυο περιπτώσεις να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της τάξης του. Αντίθετα για το προλεταριάτο έχει σημασία το δυνάμωμα της τάξης του ενάντια στην αστική τάξη. καταρχήν ανυπαρξία και των πιο παραμικρών προνομίων. το προλεταριάτο περιορίζεται στην αρνητική. διεκδίκηση να αναγνωριστεί το δικαίωμα αυτοδιάθεσης.

ίσα – ίσα αυτός είναι το κύριο εμπόδιο για τη δημοκρατία και τον προλεταριακό αγώνα. μα και των φεουδαρχών και του απολυταρχισμού του έθνους που καταπιέζει. βοηθάει στην πράξη τον οπορτουνιστικό συμβιβασμό με τα προνόμια (και με κάτι χειρότερο από τα προνόμια) των μεγαλορώσων. η Ρόζα Λούξεμπουργκ. υποστηρίζετε τον αστικό εθνικισμό των καταπιεζόμενων εθνών. Παρασυρμένη από τον αγώνα ενάντια στον εθνικισμό στην Πολωνία. Πάλη ενάντια στα προνόμια και τη βία του έθνους που καταπιέζει και καμιά ανοχή της επιδίωξης προνομίων από μέρους του καταπιεζόμενου έθνους. κρίνοντας με το πρίσμα της ταξικής πάλης των εργατών κάθε εθνική διεκδίκηση. . ίσα – ίσα είναι λιγότερο αστικός και περισσότερο φεουδαρχικός. Από φόβο μήπως «βοηθήσει» την εθνικιστική αστική τάξη της Πολωνίας. Σε κάθε αστικό εθνικισμό καταπιεζόμενου έθνους υπάρχει πανδημοκρατικό περιεχόμενο ενάντια στην καταπίεση. Όσο η αστική τάξη του καταπιεζόμενου έθνους παλεύει ενάντια στο έθνος που καταπιέζει. Μας λένε: υποστηρίζοντας το δικαίωμα του αποχωρισμού. στη λικβινταριστική εφημερίδα των λικβινταριστικών ιδεών σ’ αυτό το ζήτημα! Εμείς απαντούμε: Όχι. Αν δεν βάλουμε και δεν συμπεριλάβουμε στη ζύμωσή μας το σύνθημα για το δικαίωμα αποχωρισμού. Το σύνθημα του πρακτικισμού είναι στην πράξη απλώς σύνθημα άκριτης αποδοχής αστικών επιδιώξεων. ενώ για τους εργάτες έχει σημασία να ξεχωρίσουν κατ’ αρχήν δυο τάσεις. Αυτό λέει η Ρόζα Λούξεμπουργκ. εμείς είμαστε κατά. κάθε εθνικό αποχωρισμό. ξεχωρίζοντας αυστηρά την τάση προς την εθνική του αποκλειστικότητα. κι αυτό ακριβώς το περιεχόμενο το υποστηρίζουμε χωρίς όρους. εκτιμά και βάζει πάνω απ’ όλα τη συμμαχία των προλετάριων όλων των εθνών. Εφ’ όσον η αστική τάξη του καταπιεζόμενου έθνους είναι υπέρ του δικού της αστικού εθνικισμού.Το προλεταριάτο είναι ενάντια σ’ έναν τέτοιο πρακτικισμό: αναγνωρίζοντας την ισοτιμία και το ίσο δικαίωμα για τη συγκρότηση εθνικού κράτους. Ο Καούτσκι από καιρό έφερε αυτό το επιχείρημα ενάντια στη Ρόζα Λούξεμπουργκ και το επιχείρημα αυτό είναι αδιαφιλονίκητο. απορρίπτοντας το δικαίωμα αποχωρισμού στο πρόγραμμα των μαρξιστών της Ρωσίας. ο μοναδικός εκπρόσωπος. θα παίξουμε το παιχνίδι όχι μονάχα της αστικής τάξης. η Ρόζα Λούξεμπουργκ ξέχασε τον εθνικισμό των μεγαλορώσων. ας του πούμε με την ευκαιρία. τόσο είμαστε πάντα και σε κάθε περίπτωση και πιο αποφασιστικά απ’ όλους υπέρ. ίσα – ίσα για την αστική τάξη έχει εδώ σημασία η «πρακτική» λύση. γιατί είμαστε οι πιο τολμηροί και συνεπείς εχθροί της καταπίεσης. αυτό επαναλαβαίνει ξοπίσω της ο οπορτουνιστής Σεμκόφσκι. παρά το γεγονός ότι ίσα – ίσα αυτός ο εθνικισμός είναι τώρα πιο επίφοβος απ’ όλους.

οι μεγαλορώσοι προλετάριοι. να γράψει μια μελέτη για την ανάγκη να εξοστρακιστούν από το μίνιμουν-πρόγραμμά μας (από την άποψη της ταξικής πάλης!) οι λέξεις «πληθυσμός». δεν μπορεί να ξεκαθαρίσει το δρόμο του προς την ελευθερία. Η μακρόχρονη ιστορία. δεν υπερασπίζουμε ούτε αυτό το προνόμιο. Όχι. Αυτό δεν είναι «πρακτικό» από την άποψη του αστού και του μικροαστού. Κρίνουμε κάθε συγκεκριμένο ζήτημα αποχωρισμού από μιαν άποψη που αποκλείει κάθε ανισοτιμία. κάθε αποκλειστικότητα. Και χωρίς να προσπαθούμε «να μαντέψουμε» στην τύχη. την ένωση των προλετάριων.καταπολεμώντας την τάση του πολωνού αστού να καταπνίγει τον εβραίο κλπ. αυτό εξαρτιέται από χίλιους παράγοντες που είναι άγνωστοι από τα πριν. η συστηματική προπαγάνδιση αυτής της κατάπνιξης από τις «ανώτερες» τάξεις δημιούργησαν στις προλήψεις κλπ. Σε κάποιον Λ. Η δημιουργία αυτοτελούς και ανεξάρτητου εθνικού κράτους μένει για την ώρα στη Ρωσία προνόμιο μονάχα του μεγαλορωσικού έθνους. συνενώνουμε τους εργάτες όλων των εθνών του δοσμένου κράτους. Ας πάρουμε τη θέση του έθνους που καταπιέζει. κάθε προνόμιο. Οι μεγαλορώσοι μαυροεκατονταρχίτες υποστηρίζουν συνειδητά αυτές τις προλήψεις και τις συδαυλίζουν. χωρίς να παλεύει συστηματικά ενάντια σ’ αυτές τις προλήψεις. την τύχη ν’ αποτελέσει αυτοτελές κράτος. Αγωνιζόμαστε πάνω στο έδαφος του δοσμένου κράτους. Στο εθνικό ζήτημα αυτή είναι η μοναδική πρακτική πολιτική. χ. ετοιμάζεται φαίνεται. . η μοναδική πολιτική αρχών που βοηθάει πραγματικά τη δημοκρατία. Μπορεί να είναι ελεύθερος ένας λαός που καταπιέζει άλλους λαούς.. Τα συμφέροντα της ελευθερίας του μεγαλορώσικου πληθυσμού (σ. Σάινφινκελ) από το Παρίσι δεν του φαίνεται η λέξη αυτή μαρξιστική. Κ. του μεγαλορωσικού λαού τεράστια εμπόδια για την υπόθεση της δικής του ελευθερίας. Ο «υπερέξυπνος» Λ. Εμείς. δεν υπερασπίζουμε κανένα προνόμιο. κλπ. σ. «λαός» κλπ). την ελευθερία. Αυτός ο Βλαντίμιροφ είναι διασκεδαστικά “superklug” (στην ειρωνική μετάφραση στα ρωσικά: «υπερέξυπνος»). Αν η Ουκρανία θ’ άχει λ. η μακραίωνη ιστορία κατάπνιξης των κινημάτων των καταπιεζόμενων εθνών. στεκόμαστε σταθερά σ’ αυτό που είναι αναμφισβήτητο: στο δικαίωμα της Ουκρανίας να γίνει τέτοιο κράτος.. Βλαντίμιροφ (ψευδώνυμο του Μ. Η μεγαλορωσική αστική τάξη συμβιβάζεται μ’ αυτές ή προσαρμόζεται σ’ αυτές. απαιτούν αγώνα ενάντια σ’ αυτή την καταπίεση. Αναγνωρίζουμε το δικαίωμα αποχωρισμού σε όλους. τραβάμε απ’ όλους τους πιθανούς δρόμους προς τον ταξικό μας σκοπό. δεν μπορούμε να εγγυηθούμε τούτον ή εκείνον το δρόμο της εθνικής ανάπτυξης. Το μεγαλορωσικό προλεταριάτο δεν μπορεί να πραγματοποιήσει τους σκοπούς του. Δεν μπορούμε όμως να τραβήξουμε σ’ αυτόν το σκοπό χωρίς να παλαίβουμε ενάντια σε κάθε εθνικισμό και χωρίς να υπερασπίζουμε την ισότητα όλων των εθνών. Βλ.

αν θα μπει το ζήτημα μιας τέτοιας διαίρεσης. και μόνον αυτή. κατηγορώντας τη σοσιαλδημοκρατία για «αοριστία». Για να εξηγήσουμε πιο συγκεκριμένα αυτή τη μοναδικά προλεταριακή πολιτική στο εθνικό ζήτημα. Μονάχα αυτή η προπαγάνδα εγγυάται και τις μεγαλύτερες πιθανότητες εθνικής ειρήνης στη Ρωσία. Κυνηγώντας τον «πρακτικισμό» η Ρόζα Λούξεμπουργκ παράβλεψε το κυριότερο πρακτικό καθήκον και του μεγαλορωσικού προλεταριάτου και του προλεταριάτου των άλλων εθνών: το καθήκον της καθημερινής ζύμωσης και προπαγάνδας ενάντια σε κάθε κρατικο-εθνικό προνόμιο. θα εξετάσουμε τη στάση του μεγαλορωσικού φιλελευθερισμού απέναντι στην «αυτοδιάθεση των εθνών» και το παράδειγμα του αποχωρισμού της Νορβηγίας από τη Σουηδία. αν θα μείνει αυτή ένα πολύχρωμο εθνικό κράτος. και την πιο ειρηνική (και αβλαβή για την προλεταριακή ταξική πάλη) διαίρεσή της σε διάφορα εθνικά κράτη. δεν υποστηρίζουμε τα προνόμια του μεγαλορώσου πάνω στους ουκρανούς. εξασφαλίζει την πραγματικά δημοκρατική και την πραγματικά σοσιαλιστική διαπαιδαγώγηση των μαζών. Στα άλματα που έκαναν όλες οι χώρες την εποχή των αστικών επαναστάσεων είναι δυνατές και πιθανές οι συγκρούσεις και ο αγώνας για το δικαίωμα δημιουργίας εθνικού κράτους. γιατί μονάχα έτσι υπερασπίζουμε τα συμφέροντα της δημοκρατίας και της ισότιμης συμμαχίας όλων των προλετάριων όλων των εθνών. στο πνεύμα της άρνησης των κρατικών προνομίων οποιουδήποτε έθνους. 5. Η ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΣΤΙΚΗ ΤΑΞΗ ΚΑΙ ΟΙ ΟΠΟΡΤΟΥΝΙΣΤΕΣ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΕΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ Είδαμε ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ θεωρεί ένα από τα κυριότερα «κόζια» της στον αγώνα ενάντια στο πρόγραμμα των μαρξιστών της Ρωσίας το παρακάτω επιχείρημα: η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης . Στην πραγματικότητα ακριβώς αυτή η προπαγάνδα. το ίσο δικαίωμα όλων των εθνών να δημιουργήσουν δικό τους εθνικό κράτος. για το δικαίωμα.Σεβόμαστε αυτό το δικαίωμα. Ας «μην είναι πρακτική» αυτή η προπαγάνδα και από την άποψη των μεγαλορώσων-καταπιεστών και από την άποψη της αστικής τάξης των καταπιεζόμενων εθνών (και οι πρώτοι και οι δεύτεροι απαιτούν ένα συγκεκριμένο ναι ή όχι. Αυτό το καθήκον είναι (τώρα) το κυριότερο καθήκον μας στο εθνικό ζήτημα. διαπαιδαγωγούμε τις μάζες στο πνεύμα της αναγνώρισης αυτού του δικαιώματος. Εμείς οι προλετάριοι δηλώνουμε εκ των προτέρων ότι είμαστε εχθροί των προνομίων των μεγαλορώσων και προς την κατεύθυνση αυτή κάνουμε όλη την προπαγάνδα και τη ζύμωσή μας.

αποδείχνεται ότι στην πράξη παίζει το παιχνίδι του μαυροεκατονταρχίτικου εθνικισμού των μεγαλορώσων! Το δεύτερο επιχείρημα είναι στην ουσία δειλή υπεκφυγή στο ζήτημα: η αναγνώριση της εθνικής ισοτιμίας συμπεριλαβαίνει ή δε συμπεριλαβαίνει την αναγνώριση του δικαιώματος αποχωρισμού. Για έναν μαρξιστή αυτός ο έλεγχος είναι υποχρεωτικός. επειδή δεν το κάνει αυτό. κι αυτών ακόμα η μητρική γλώσσα καταδιώκεται.. Απόλυτη άρνηση και της ισοτιμίας των εθνοτήτων και του δικαιώματος αυτοδιάθεσης. που φοβάται τον εθνικισμό της αστικής τάξης των καταπιεζόμενων εθνών. ορθοδοξία. λαός. τότε αυτό σημαίνει ότι η Ρόζα Λούξεμπουργκ αναγνωρίζει την ορθότητα καταρχήν της παραγράφου 9 του προγράμματός μας. δε χρειάζεται να χάσουμε πολλά λόγια γι’ αυτό. Αν όχι. όπου με τον τελευταίο εννοούν μονάχα το μεγαλορωσικό. Αν ναι. λέει η Ρόζα Λούξεμπουργκ. Ας ρίξουμε μια ματιά στην αστική τάξη της Ρωσίας. Ακόμα και τους ουκρανούς τους έχουν ανακηρύξει «αλλογενείς». Ότι οι οχτωβριστές στο ζήτημα αυτό ακολουθούν στην πράξη τους δεξιούς. Δυστυχώς. γιατί οι σοσιαλδημοκράτες είναι γενικά ενάντια σε κάθε εθνική βία και ανισοτιμία. της κοινοτοπίας. Πρόκειται για το πρόγραμμα των μαρξιστών της Ρωσίας. Ωστόσο ο καλύτερος έλεγχος για τα παραπάνω και για όλα τα επιχειρήματα αυτού του είδους είναι να μελετήσουμε τη στάση των διαφόρων τάξεων της κοινωνίας απέναντι στο ζήτημα. της αφαίρεσης. Πρέπει να ξεκινήσουμε από το αντικειμενικό. πάντως όμως να πάρει μέρος – στην εξουσία. πρέπει να πάρουμε τις αμοιβαίες σχέσεις των τάξεων στο δοσμένο σημείο. Το πρώτο επιχείρημα. τότε δε χρειάζεται ειδική παράγραφος στο πρόγραμμα. πέφτει ακριβώς στο αμάρτημα της μεταφυσικότητας. Δεν θ’ άπρεπε άραγε να ρίξουμε μια ματιά στη θέση των κυρίαρχων τάξεων της Ρωσίας.ισοδυναμεί με υποστήριξη του αστικού εθνικισμού των καταπιεζομένων εθνών. Παλιό το σύνθημα. της χονδρικής εξέτασης κλπ. . Εδώ δεν ωφελούν οι υπεκφυγές και οι προφάσεις. Από το άλλο μέρος. που «κλήθηκε» να πάρει μέρος – αλήθεια πολύ μέτρια. που μάταια προσπαθεί να τα αποδώσει στους αντιπάλους της. σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζει την εθνική ισοτιμία. παρμένο από την εποχή της δουλοπαροικίας: απολυταρχία. όπως το έδειξε εδώ και 20 χρόνια ο Καούτσκι με τρόπο που δεν επιδέχεται αντίρρηση φορτώνει τον εθνικισμό από τον ένοχο στον αθώο. Είναι πασίγνωστη η θέση της «γραφειοκρατίας» (ζητούμε συγγνώμη για την όχι ακριβολογημένη λέξη) και των φεουδαρχών τσιφλικάδων τύπου ενωμένης αριστοκρατίας. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ. δηλαδή των μαρξιστών όλων των εθνοτήτων της Ρωσίας. αν με το δικαίωμα αυτό εννοούμε μονάχα τον αγώνα ενάντια σε κάθε βία απέναντι στα έθνη. γιατί η Ρόζα Λούξεμπουργκ. στο νομοθετικό και διοικητικό σύστημα της «3ης του Ιούνη».

) όπως έπρεπε μονάχα ο ρωσικός σοσιαλδημοκρατικός Τύπος». Ας διαψεύσει ανοιχτά η «Ρέτς» τους κ. Και όμως. την ιδέα του αποχωρισμού της Ουκρανίας. Ντοντσόφ. που ανάμεσα στ’ άλλα παρατηρούσε ότι «τη σωβινιστική επίθεση της “Ρέτς” τη στιγμάτισε (καυτηρίασε. είναι όμως καταρχήν απαράδεκτο να ξεχνάει το μεγαλορωσικό όργανο της δήθεν δημοκρατίας την ελευθερία αποχωρισμού. την ιδέα που γι’ αυτήν ξεσπάθωσε ο εθνικο-κοινωνικός Ντοντσόφ και που την ενέκρινε το συνέδριο που αναφέραμε. Μερικούς μήνες αργότερα ο κ. 4η ρωσ. Άπαντα. Μογκιλιάνσκι δημοσίευσε ένα άρθρο όπου έλουζε με τις πιο διαλεκτές βρισιές «(παραμίλημα». αφού έμαθε από την ουκρανική εφημερίδα του Λβοφ «Σλιάχι» τις αντιρρήσεις του κ.. Ντοντσόφ. Βλ. Ο φανατικός «ουκρανολόγος» ή Ουκρανός συνεργάτης της «Ρέτς» κ.). Μογκιλιάνσκι ήθελε να αποφύγει την απευθείας απάντηση στο .μερικοί μαρξιστές δίνουν πολύ λιγότερη προσοχή στη θέση της φιλελεύθερης μεγαλορωσικής αστικής τάξης. Μογκιλιάνσκι έδωσε «εξηγήσεις» στο Φύλλο 331 της «Ρέτς». Ήταν φανερό ότι ο κ. των προοδευτικών και των καντέτων. Πέρσι η πολεμική της «Πράβντας» ενάντια στη «Ρέτς» ανάγκασε αυτό το κυριότερο όργανο του κόμματος των καντέτων. οι φράσεις του φιλελεύθερου για «είδωλο» ήταν πέρα για πέρα στο πνεύμα των φράσεων της Ρόζας Λούξεμπουργκ. Όλος ο καυγάς άναψε εξαιτίας του πανουκρανικού φοιτητικού συνεδρίου στο Λβόφ. Όπως βλέπετε. τότε στην εξέταση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών θα πέσει αναπόφευκτα στο αμάρτημα της γενικολογίας και της κούφιας φλυαρίας. δεν είναι κάποιο είδωλο (ακούτε!!!). Οι «εξηγήσεις» του κ. το καλοκαίρι του 1913. χωρίς να ταχθεί καθόλου αλληλέγγυα με τον κ. Ντοντσόφ» δεν έχει τίποτα το κοινό με την άρνηση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών». «τυχοδιωκτισμός» κλπ. (σ. 236-237).κ. το τόσο επιδέξιο στην τέχνη ν’ αποφεύγει διπλωματικά την απευθείας απάντηση στα «δυσάρεστα» ερωτήματα. όποιος δεν μελετήσει αυτή τη θέση και δεν βαθύνει σ’ αυτήν. αφού τόνισε ανοιχτά ότι πρόκειται για εθνικο-κοινωνικό και ότι πολλοί ουκρανοί μαρξιστές δεν συμφωνούν μαζί του. Η εφημερίδα «Ραμπότσαγια Πράβντα». Μογκιλιάνσκι – ότι και το “δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών”. είναι τελείως άπρεπος και απαράδεκτος για ένα μεγαλορώσο δημοκράτη ή για εκείνον που θέλει να περνά για δημοκράτης. σελ. τόμος 19ος. «Πρέπει να πούμε – έγραφε ο κ. δήλωσε ωστόσο ότι ο τόνος της «Ρέτς». το δικαίωμα αποχωρισμού. Ντοντσόφ. σ. πιο σωστά: ο τρόπος που η «Ρέτς» τοποθετεί καταρχήν το ζήτημα. Μογκιλιάνσκι ήταν ότι επανέλαβε τρεις φορές: «η κριτική των συνταγών του κ. Έκδ. να κάνει ωστόσο μερικές πολύτιμες ομολογίες. που δεν επιδέχεται κριτική: οι μη υγιείς όροι ζωής ενός έθνους μπορούν να γεννήσουν μη υγιείς τάσεις στο ζήτημα της εθνικής αυτοδιάθεσης και το ξεσκέπασμα αυτών των τάσεων δεν σημαίνει επίσης άρνηση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των εθνών».

Άπαντα. Φύλλου 4. (σ. που από το 1902 έγραψε για την αυτοδιάθεση. Η εφημερίδα «Ρετς» δημοσίευσε τότε (αρ. απλή επανάληψη των λόγων της φιλελευθερομοναρχικής αστικής τάξης! Όταν η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» έβαλε στους κ. Φύλλου 340) μια ανυπόγραφη. γιατί δεν είχαν τι ν’ απαντήσουν. (Βλ.. σύμφωνα με τον αντικειμενικό συσχετισμό των τάξεων και της ταξικής πάλης στη Ρωσία. 2) Μήπως αρνούνται ότι η γνωστή απόφαση του διεθνούς σοσιαλιστικού συνεδρίου το 1896 έχει την ίδια έννοια. Βλ. Η απάντηση αυτή συνοψίζεται σε τρία σημεία: 1) Η 11 του προγράμματος του κόμματος των καντέτων μιλάει ανοιχτά. σ. το άρθρο: «Ο εθνικός φιλελευθερισμός και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών» στην «Προλετάρσκαγια Πράβντα» αρ. 4η ρωσ. της 20 Δεκέμβρη 1913). που απαντούσε σ’ αυτό το ερώτημα. με ακρίβεια και καθαρά για το «δικαίωμα της ελεύθερης πολιτιστικής αυτοδιάθεσης» των εθνών. Λίμπμαν. επίσημη δήλωση της σύνταξης.ερώτημα: αν παραδέχεται ή όχι το δικαίωμα της πολιτικής αυτοδιάθεσης. Φύλλου 12. το δικαίωμα σχηματισμού αυτοτελούς εθνικού κράτους. μορφωμένους «συνταγματικούς-δημοκράτες» της «Ρετς» τρία ερωτήματα: 1) Μήπως αρνούνται ότι σ’ όλη την ιστορία της διεθνούς δημοκρατίας. δηλ. Γιουρκέβιτς κι άλλους οπορτουνιστές ότι οι φωνές και τα λόγια τους για δήθεν «ασάφεια» ή «αοριστία» της έννοιας «αυτοδιάθεσης» αποτελούν στην πραγματικότητα. (σ. Πόσο καθαρά δείχνει στους κυρίους Σεμκόφσκι. στον τόμο 20. 3) «Πραγματικά. σ. σελ. Βλ. δηλ. όταν η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» έβαλε αυτές τις τρεις ερωτήσεις. της «συγχέει απελπιστικά» την αυτοδιάθεση με τις χωριστικές τάσεις. ιδιαίτερα από τα μέσα του ΧΙΧ αιώνα. του αποχωρισμού. με τον αποχωρισμό αυτού ή εκείνου του έθνους. σελ. 475-477). Μογκιλιάνσκι και στο κόμμα των καντέτων. τομ. οι κύριοι καντέτοι σώπασαν!!! Δεν απάντησαν ούτε λέξη. Έκδ. δηλ. 43-45).κ. Και 3) ότι ο Πλεχάνοφ. 2) Η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» σύμφωνα με τη διαβεβαίωση «Ρετς». της 11 του Δεκέμβρη 1913) έβαλε ορθά-κοφτά αυτό το ερώτημα και στον κ. εννοούσε μ’ αυτήν ακριβώς την πολιτική αυτοδιάθεση. Και η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» (αρ. ποτέ οι καντέτοι δεν έχουν αναλάβει να υπερασπίσουν το δικαίωμα αποχωρισμού των εθνών από το ρωσικό κράτος». 19ος. Ας στρέψουμε πρώτα την προσοχή μας στο δεύτερο σημείο της δήλωσης της «Ρετς». Ήταν υποχρεωμένοι να παραδεχτούν σιωπηρά ότι η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» έχει απόλυτο δίκιο. με την έννοια αυτοδιάθεση των εθνών εννοείται ίσα-ίσα η πολιτική αυτοδιάθεση. Οι φωνές των φιλελευθέρων για ασάφεια της έννοιας της «αυτοδιάθεσης» για το ότι οι σοσιαλδημοκράτες τη «συγχέουν .

χωρίς να παραλείψει φυσικά την ευκαιρία να θυμηθεί τον «Ζιντ» (τον «εβραίο») και να τσούξει με κάθε τρόπο τους καντέτους. αν αυτό δεν αντηχούσε σαν άδικη περιφρόνηση προς τους γιαπωνέζους και τους κινέζους) στοιχεία υπάρχουν στις σχέσεις και στα όρια που δημιούργησε ή καθόρισε αυτή η τάξη. τα αναγνωρίζουν όμως σαν όριο. ωστόσο δήλωσε: «Αυτό που για τους σοσιαλδημοκράτες αποτελεί αξίωμα πολιτικής σοφίας» (δη.για να χρησιμοποιήσουμε μια ήπια έκφραση – ενέργειες έχει συχνά οδηγήσει στην πράξη η εφαρμογή του πατροπαράδοτου δικαιώματος των Πουρισκέβιτς. οι καντέτοι ποτέ δεν έχουν αναλάβει να υπερασπίσουν το δικαίωμα του “αποχωρισμού των εθνών” από το ρωσικό κράτος – δεν ήταν άσκοπο που η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» σύσταινε αυτά τα λόγια της «Ρετς» στη «Νόβογε Βρέμια» και στη «Ζέμστσινα». Οι καντέτοι. (σ. αν και ξέρουν θαυμάσια πόσα μη ευρωπαϊκά και αντιευρωπαϊκά (ασιατικά θα λέγαμε. της ιδεολογικοπολιτικής και της πρακτικο-πολιτικής εξάρτησής τους απ’ αυτούς. Σεμκόφσκι. της συγγένειάς τους με τους Πουρισκέβιτς. θα ντρέπονταν να παρουσιαστούν μπροστά στους εργάτες με φιλελεύθερο πνεύμα. “τράβα τον μέσα και μην τον αφήνεις». «αρχίζει σήμερα να γεννάει διαφωνίες ακόμα και ανάμεσα στους κύκλους των καντέτων». σ. δηλώνοντας ότι «ποτέ δεν έχουν αναλάβει να υπερασπίσουν το δικαίωμα αποχωρισμού των εθνών από το ρωσικό κράτος».κ.απελπιστικά» με τις χωριστικές τάσεις. που δεν μπορείς να το ξεπεράσεις. ο φόβος να κλονίσεις τη θέση τους. Η αναγνώριση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης και αποχωρισμού των εθνών). Αυτή ακριβώς είναι η προσαρμογή στους Πουρισκέβιτς. δεν είναι τίποτα άλλο παρά προσπάθεια να μπερδέψουν το ζήτημα. Εδώ ακριβώς βρίσκεται μια από τις βάσεις του εθνικού φιλελευθερισμού των καντέτων. η υπεράσπισή τους . Η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» ανάγκασε τη «Ρετς» να ομολογήσει ότι τα λόγια για «πολιτιστική» αυτοδιάθεση έχουν στο πρόγραμμα των καντέτων την έννοια ακριβώς της άρνησης της πολιτικής αυτοδιάθεσης. Ας πάμε όμως παρακάτω. Λίμπμαν και Γιουρκέβιτς δεν ήταν τόσο αγράμματοι. Η εφημερίδα «Νόβογε Βρέμια» αρ.και ξέρουν θαυμάσια. αν και ξέρουν πολύ καλά τη φεουδαρχική πηγή και το χαρακτήρα της παντοδυναμίας των Πουρισκέβιτς. «Πραγματικά. ν’ αποφύγουν την αναγνώριση της αρχής που διατύπωσε γενικά η δημοκρατία. «Οι κύριοι καντέτοι έχουν μελετήσει την ιστορία – έγραφε η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» . Έκφραση από έργο του Γκλέμπ Ουσπένσκι που χαρακτηρίζει την αστυνομική αυθαιρεσία). η δουλοπρέπεια μπροστά τους. σε τι «πογκρομοειδείς» . σαν δείγμα της “νομιμοφροσύνης” των καντέτων μας. Οι καντέτοι πήραν καταρχήν την ίδια εντελώς θέση με τη «Νόβογε Βρέμια».563. Φύλλου 13. Αν οι κ. Οι κύριοι καντέτοι. μένουν ωστόσο ολοκληρωτικά στο έδαφος των σχέσεων και των ορίων που έχει δημιουργήσει αυτή ακριβώς η τάξη.

είναι πολύ καλά πληροφορημένη και που αναμφισβήτητα μεταδίδει πιστά τις σκέψεις του κ. Ο Φ. Κοκόσκιν. (Ας σημειώσουμε σε παρένθεση ότι η «Κίεβσκαγια Μίσλ» που όπως φαίνεται. «Στην πραγματικότητα αυτό σημαίνει – έγραφε η «Προλετάρσκαγια Πράβντα» προσαρμογή στα συμφέροντα των φεουδαρχών και στις χειρότερες εθνικιστικές προλήψεις του κυρίαρχου έθνους. Φ. δεν κάνουν ούτε καν προσπάθεια να ισχυριστούν ότι το δημοκρατικό κίνημα. Φύλλου 83. σαν άνθρωποι που ξέρουν την ιστορία και έχουν αξιώσεις για δημοκρατισμό. Κοκόσκιν τόνισε “ωστόσο” (αυτό είναι το ίδιο εκείνο “ωστόσο” που αντιστοιχεί στο “όμως” του Στσεντρίν – “δε μεγαλώνουν τα’ αφτιά πιο ψηλά από το μέτωπο. Οι βουλευτές του Κιέβου – που σ’ αυτούς προσχώρησαν ο Ν. Οι καντέτοι. Στο επίσημο ρεπορτάζ της «Ρέτς» (αρ. Κολιουμπάκιν – τόνισαν ότι το εθνικό ζήτημα είναι ένας μεγάλος παράγοντας που ωριμάζει και που πρέπει να το αντιμετωπίσουμε πιο αποφασιστικά απ’ ότι γινόταν προηγούμενα. για να σηκώσουν όσο το δυνατό περισσότερα. Μ. που στις μέρες μας είναι χαρακτηριστικό και για την Ανατολική Ευρώπη και για την Ασία. φυσικά σαν προειδοποίηση των αντιπάλων του.ενάντια στο λαϊκό κίνημα. Β. Νεκράσοφ και ο Α. Αυτόν τον εξαιρετικά σημαντικό συλλογισμό που διατυπώθηκε στη συνδιάσκεψη των καντέτων αξίζει να τον προσέξουν πάρα πολύ όλοι οι μαρξιστές και όλοι οι δημοκράτες. πρόσθεσε ότι ο Κοκόσκιν πρόβαλε ειδικά. που προσπαθεί να μεταπλάσει και την πρώτη και τη δεύτερη σύμφωνα με το πρότυπο των πολιτισμένων. Ότι το ζήτημα που ανακινήθηκε στην πολεμική της «Προλετάρσκαγια Πράβντα» ενάντια στη «Ρέτς» καθόλου δεν ήταν απλώς φιλολογικό ζήτημα. κεφαλαιοκρατικών χωρών – ότι το κίνημα αυτό πρέπει οπωσδήποτε ν’ αφήσει αμετάβλητα τα σύνορα που καθόρισε μια φεουδαρχική εποχή. της 26 του Μάρτη 1914) διαβάζουμε γι’ αυτή τη συνδιάσκεψη: «Τα εθνικά ζητήματα συζητήθηκαν επίσης με ιδιαίτερη ζωηρότητα. ενάντια στη δημοκρατία. που ξέρουν την . Οι αστοί φιλελεύθεροι αντιπρόσωποι. “ότι και το πρόγραμμα και η προηγούμενη πολιτική πείρα απαιτούν να χρησιμοποιούνται πολύ προσεκτικά οι “ελαστικές διατυπώσεις” της “πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνοτήτων”. αυτό το απόδειξε ανάμεσα στ’ άλλα και η τελευταία συνδιάσκεψη του κόμματος των καντέτων στις 23-25 του Μάρτη 1914.». Το επίσημο ρεπορτάζ της «Ρέτς» συντάχθηκε με διπλωματική δεξιοτεχνία. Ωστόσο. σε βασικές γραμμές είναι καθαρό αυτό που έγινε στη συνδιάσκεψη των καντέτων. αντί του συστηματικού αγώνα ενάντια σ’ αυτές τις προλήψεις». δε μεγαλώνουν”). η εποχή της παντοδυναμίας των Πουρισκέβιτς και της έλλειψης δικαιωμάτων για πλατιά στρώματα της αστικής τάξης και των μικροαστών. τον κίνδυνο «διάλυσης» του κράτους).

όταν η μεγαλορωσική αστική τάξη φοβήθηκε για τα εθνικά της προνόμια και τρόμαξε με το φόβο της το κόμμα των καντέτων) και πρόβαλλε τον κίνδυνο της «διάλυσης του κράτους». ας δούμε την πορεία των σκέψεων του κυρίου Κοκόσκιν. Ο κ. όπως φαίνεται. Κοκόσκιν υπεράσπιζε το πρόγραμμα ενάντια στους αντιπροσώπους της Ουκρανίας. ονομάζοντας τη διατύπωση της «πολιτικής αυτοδιάθεσης» «ελαστική» (πέρα για πέρα στο πνεύμα της Ρόζας Λούξεμπουργκ!) υπεράσπιζε το μεγαλορωσικό εθνικό φιλελευθερισμό ενάντια στα πιο «αριστερά» ή στα πιο δημοκρατικά στοιχεία του κόμματος των καντέτων και ενάντια στην ουκρανική αστική τάξη. Κοκόσκιν θέλει να μας διαβεβαιώσει ότι η αναγνώριση του δικαιώματος αποχωρισμού μεγαλώνει τον κίνδυνο της «διάλυσης του κράτους». Το γεγονός ότι ο κ. Δηλαδή ο κ. υπάρχει ακριβώς όχι η πολιτική. βαθαίνοντας στην ουσία της υπόθεσης. Είναι απόλυτα ολοφάνερο ότι ο κ. και οι «αριστεροί» καντέτοι έβαλαν το ζήτημα ίσα – ίσα της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνών. Κοκόσκιν νίκησε στη συνδιάσκεψη των καντέτων. Κοκόσκιν επικαλέστηκε την «προηγούμενη πολιτική πείρα» (δηλαδή. Ο κ. έδειξε ότι καταλαβαίνει περίφημα πως η πολιτική αυτοδιάθεση δεν μπορεί να σημαίνει τίποτα άλλο από το δικαίωμα του αποχωρισμού και του σχηματισμού ανεξάρτητου εθνικού κράτους. Κοκόσκιν δεν θα είχε λόγους να κάνει έκκληση «να χρησιμοποιείται προσεκτικά» αυτή η «διατύπωση». Ο μεγαλορωσικός εθνικός φιλελευθερισμός θριάμβευσε μέσα στους καντέτους. μα η «πολιτιστική» αυτοδιάθεση. Στο πρόγραμμα των καντέτων που. Γεννιέται το ερώτημα πως πρέπει να βλέπουμε αυτούς τους φόβους του κυρίου Κοκόσκιν από την άποψη της δημοκρατίας γενικά και από την άποψη της προλεταριακής ταξικής πάλης ιδιαίτερα. Δεν θα βοηθήσει άραγε αυτή η νίκη να φωτιστούν τα μυαλά των παράλογων εκείνων μονάδων μέσα στους μαρξιστές της Ρωσίας. που ακολουθώντας τα ίχνη των καντέτων άρχισαν επίσης να φοβούνται τις «ελαστικές διατυπώσεις της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνοτήτων». Διαφορετικά ο κ.κατάσταση πραγμάτων στην Ουκρανία. Από την άποψη της δημοκρατίας γενικά ισχύει ακριβώς το αντίθετο: η αναγνώριση του δικαιώματος αποχωρισμού μειώνει τον κίνδυνο της «διάλυσης του κράτους». Κοκόσκιν. «Ωστόσο». . προβάλλοντας τον κίνδυνο της «διάλυσης του κράτους». ξεσπαθώνοντας ενάντια στην «πολιτική» αυτοδιάθεση. Είναι η άποψη του αστυνομικού Μιμρετσόφ με το έμβλημά του: «τράβα τον μέσα και μην τον αφήνεις». ενάντια στους αριστερούς καντέτους. εννοείται. όπως φαίνεται από την προδοτική λεξούλα «ωστόσο» στο ρεπορτάζ της «Ρέτς». την πείρα του 1905. υπεράσπιζε την «πολιτιστική» αυτοδιάθεση ενάντια στην «πολιτική» αυτοδιάθεση. ήταν γνωστό στους αντιπροσώπους της συνδιάσκεψης των καντέτων.

μα αντίθετα το δυνάμωμά τους πάνω σε . σαν εθνότητας από την ελευθερία του αποχωρισμού. Σαβένκο κατηγορούν την Αυστρία. αν δε θέλει να ξεκόψει τελείως μ’ όλες τις προϋποθέσεις του δημοκρατισμού. από την ελευθερία του σχηματισμού αυτοτελούς εθνικού κράτους. κ. Οι εθνικιστές στο τελευταίο τους συνέδριο κατακεραυνώνουν τους ουκρανούς «μαζεπαϊστές. τόσο πιο στέρεος θα είναι ο δεσμός αυτής της εθνότητας με τη δοσμένη χώρα. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ γράφει στο άρθρο της ότι το συγκεντρωτικό δημοκρατικό κράτος. κ. υπερασπίζοντας στην πράξη την παντοδυναμία της αστυνομίας και της γραφειοκρατίας. Μήπως μπορεί να υπάρχει μεγαλύτερη ελευθερία της εθνότητας. ότι στην πραγματικότητα η ελευθερία του διαζυγίου δεν σημαίνει τη «διάλυση» των οικογενειακών δεσμών. ζητούν να γίνεται «προσεκτικός χειρισμός» του και φωνάζουν ότι σημαίνει «διάλυση της οικογένειας». Ας πάρουμε το ζήτημα του διαζυγίου. πρέπει να αφήσει στη δικαιοδοσία της κεντρικής βουλής όλους τους σπουδαιότερους τομείς της νομοθεσίας και ανάμεσα στ’ άλλα και τη νομοθεσία για το διαζύγιο. Η δημοκρατία όμως έχει τη γνώμη ότι οι αντιδραστικοί υποκρίνονται. για την οποία οι κ. τα προνόμια του ενός φύλλου και τη χειρότερη καταπίεση της γυναίκας. Μου φαίνεται ότι κανείς δεν μπορεί ν’ αμφισβητήσει αυτή τη στοιχειώδη αλήθεια. αυτόνομο σέϊμ (βουλή) κλπ. είναι πέρα για πέρα κατανοητή. Σαβένκο και Σία – απειλεί ν’ αδυνατίσει τους δεσμούς της Ουκρανίας με τη Ρωσία. ν’ άχουν αυτοδιοίκηση. δηλαδή παραχωρώντας στους ουκρανούς την ελευθερία να χρησιμοποιούν τη μητρική τους γλώσσα. που συμβιβάζεται απόλυτα με την αυτονομία ξεχωριστών τμημάτων του. κ. Οι συλλογισμοί των κ. (σ. Από το όνομα του Αταμάνου Μαζέπα. 1644-1709). Σαβένκο και Κοκόσκιν είναι ολότελα όμοιοι και εξίσου γελοίοι και ανόητοι από καθαρά λογική πλευρά. Για να ξεκαθαρίσουμε ακόμα περισσότερο αυτό το ζήτημα που το μπερδεύουν οι φιλελεύθεροι (και εκείνοι που τους μιμούνται από απερισκεψία). θα φέρουμε ένα απλούστατο παράδειγμα. Οι αντιδραστικοί είναι ενάντια στην ελευθερία του διαζυγίου. Κοκόσκιν κάνει συλλογισμούς πέρα για πέρα στο πνεύμα των εθνικιστών. Αυτή η φροντίδα να εξασφαλίσει η κεντρική εξουσία του δημοκρατικού κράτους την ελευθερία του διαζυγίου. Το ουκρανικό κίνημα – αναφωνούσαν οι κ. σ. γιατί η Αυστρία με την ουκρανοφιλία της δυναμώνει τους δεσμούς των ουκρανών με την Αυστρία!! Μένει ακατανόητο γιατί η Ρωσία δεν μπορεί να δοκιμάσει «να δυναμώσει» τους δεσμούς των ουκρανών με τη Ρωσία με την ίδια μέθοδο. Μήπως δεν είναι ολοφάνερο ότι όσο περισσότερη ελευθερία θα έχει η ουκρανική εθνότητα στη μια ή στην άλλη χώρα.Ο κ. Έτσι ονόμαζαν τους ουκρανούς που επιδίωκαν τον αποχωρισμό της Ουκρανίας από το κράτος της Μόσχας.

τα πλεονεκτήματα της μεγάλης αγοράς και του μεγάλου κράτους και θα τραβήξουν για αποχωρισμό μονάχα όταν η εθνική καταπίεση και οι εθνικές προστριβές κάνουν τη συμβίωση ολότελα αβάστακτη και εμποδίζουν όλες τις οικονομικές σχέσεις. Κοκόσκιν. είναι λακές του μπεζαχτά αυτής της αστικής τάξης. σαν να κατηγορείς τους οπαδούς της ελευθερίας του διαζυγίου ότι ενθαρρύνουν τη διάλυση των οικογενειακών δεσμών. όπως και η πλειοψηφία του κόμματος των καντέτων. του αποχωρισμού των εθνών. σημαίνει απλώς υπεράσπιση των προνομίων του κυρίαρχου έθνους και των αστυνομικών μεθόδων διοίκησης σε βάρος των δημοκρατικών. Και σε παρόμοια περίπτωση τα συμφέροντα της κεφαλαιοκρατικής ανάπτυξης και της ελευθερίας της ταξικής πάλης θα είναι ακριβώς με το μέρος εκείνων που αποχωρίζονται. Σ’ αυτούς όμως τους συλλογισμούς υπάρχει μια ορισμένη λογική. Όταν κατηγορείς τους οπαδούς της ελευθερίας της αυτοδιάθεσης. Οι μάζες του πληθυσμού ξέρουν περίφημα από την καθημερινή πείρα τη σημασία των γεωγραφικών και οικονομικών δεσμών. ενώ ο Κοκόσκιν και Σία βλέπουν ότι η μαγκούρα αυτή ράγισε για καλά το 1905 και στηρίζονται περισσότερο στα αστικά μέσα εξαπάτησης των μαζών. της ελευθερίας του αποχωρισμού. τα κρατικά της προνόμια ειδικά. απ’ όποια πλευρά κι αν εξετάσεις τους συλλογισμούς του κυρίου Κοκόσκιν. αποδείχνονται ότι είναι το αποκορύφωμα της ανοησίας και γελοιοποίηση των αρχών της δημοκρατίας. παίρνουν θέση ενάντια στην ελευθερία του διαζυγίου. όποιος δηλαδή είναι υπέρ της λύσης των κρατικών ζητημάτων από τη μάζα του πληθυσμού. όπως στην αστική κοινωνία οι υπερασπιστές των προνομίων και της εξαγοράς. δηλ. ξέρει θαυμάσια ότι από τη φλυαρία των πολιτικάντηδων ως την απόφαση των μαζών υπάρχει «τεράστια απόσταση». που προκαλείται απ’ όλες τις σχέσεις της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας. Ο κ. που πάνω τους στηρίζεται ο αστικός γάμος. έτσι ακριβώς και στο κεφαλαιοκρατικό κράτος η άρνηση της ελευθερίας της αυτοδιάθεσης. Γι’ αυτό. Έτσι. δηλ. Όμως μονάχα οι αντιδραστικοί μπορούν να τρομοκρατηθούν (ή να προσποιούνται ότι τρομοκρατήθηκαν) από παρόμοια φλυαρία. τα υπερασπίζει μαζί με τον Πουρισκέβιτς και δίπλα σ’ αυτόν – μόνο που ο Πουρισκέβιτς πιστεύει περισσότερο στη φεουδαρχική μαγκούρα. λογουχάρη στον εκφοβισμό .δημοκρατικές βάσεις που είναι οι μοναδικά δυνατές και σταθερές σε μια πολιτισμένη κοινωνία. Δεν χωράει αμφιβολία ότι ο πολιτικαντισμός. προκαλεί κάποτε εξαιρετικά επιπόλαιη και μάλιστα απλώς ανόητη φλυαρία των κοινοβουλευτικών ανδρών ή των δημοσιολόγων για αποχωρισμό του ενός από το άλλο έθνος. Υπερασπίζει τα προνόμιά της γενικά. Όποιος στέκει στην άποψη της δημοκρατίας. ότι ενθαρρύνουν τις χωριστικές τάσεις. Είναι η λογική των ταξικών συμφερόντων της μεγαλορωσικής αστικής τάξης. κάνεις την ίδια ακριβώς ανοησία και την ίδια ακριβώς υποκρισία.

και στα χωριστά εθνικά κράτη. αν οι σοσιαλδημοκράτες άρχιζαν ν’ αρνούνται το δικαίωμα αυτοδιάθεσης. θα αδυνατίσει τη διεθνή ταξική αλληλεγγύη των εργατών. Ο μισθωτός εργάτης που έχει συνείδηση των συμφερόντων της τάξης του είναι αδιάφορος και προς τα κρατικά προνόμια των μεγαλορώσων κεφαλαιοκρατών και προς τις υποσχέσεις των πολωνών ή ουκρανών κεφαλαιοκρατών ότι θα εγκαθιδρύσουν τον παράδεισο πάνω στη γη όταν θα αποκτήσουν κρατικά προνόμια. Τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και της πάλης της ενάντια στον καπιταλισμό απαιτούν την πλέρια αλληλεγγύη και την πιο στενή ενότητα των εργατών όλων των εθνών. διαφθείρουν την εργατική τάξη με τις εθνικοφιλελεύθερες ιδέες. η ανάπτυξη του καπιταλισμού προχωρεί και θα προχωρεί και στο ενιαίο πολύχρωμο κράτος. την εποχή του συστήματος της 3 του Ιούνη. είτε κατά προτίμηση η πολωνική παρά η εβραϊκή κλπ. Η παραμικρότερη υποστήριξη από το προλεταριάτο οποιουδήποτε έθνους των προνομίων της «δικής του» εθνικής αστικής τάξης θα προκαλέσει αναπόφευκτα δυσπιστία στο προλεταριάτο του άλλου έθνους. υπεράσπιση των κρατικών προνομίων της μεγαλορωσικής αστικής τάξης. ο Ουκρανός μικροαστός Γιουρκέβιτς. Και ανάμεσα στους μαρξιστές οι οπορτουνιστές της Ρωσίας ξεσπάθωσαν ίσα-ίσα τώρα. καθώς και αν αναλάβαιναν οι σοσιαλδημοκράτες να υποστηρίξουν όλες τις εθνικές διεκδικήσεις της αστικής τάξης των καταπιεζομένων εθνών. όλοι απλώς σέρνονται στην πράξη στην ουρά του εθνικοφιλελευθερισμού. και για να πετύχει ο αγώνας εναντίον της απαιτείται η ανεξαρτησία του προλεταριάτου από τον εθνικισμό. δηλαδή το δικαίωμα αποχωρισμού των καταπιεζομένων εθνών. ενάντια στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης των εθνών: ο λικβινταριστής Σεμκόφσκι. στην εξαπάτησή τους με φράσεις για συνένωση της «λαϊκής ελευθερίας» με τα ιστορικά βάθρα κλπ. θα τους διασπάσει χαροποιώντας την αστική τάξη. ας πούμε. Γι’ αυτό θα ήταν παρέκκλιση από τα καθήκοντα της προλεταριακής πολιτικής και υποταγή των εργατών στην αστική πολιτική. απαιτούν ν’ αποκρουστεί η εθνικιστική πολιτική της αστικής τάξης οποιασδήποτε εθνότητας. αν κύριος εκμεταλλευτής του θα είναι κατά προτίμηση η μεγαλορωσική αστική τάξη παρά η αλλογενής.των μικροαστών και των αγροτών με το φάσμα της «διάλυσης του κράτους». Έτσι είτε αλλιώς. Και η άρνηση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης ή του αποχωρισμού σημαίνει . Σε όλες τις περιπτώσεις ο μισθωτός εργάτης θα εξακολουθεί να είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης. Για το μισθωτό εργάτη είναι το ίδιο. Η πραγματική ταξική σημασία της εχθρότητας των φιλελευθέρων προς την αρχή της πολιτικής αυτοδιάθεσης των εθνών είναι μια και μόνο μια: εθνικός φιλελευθερισμός. ουδετερότητα των προλετάριων απέναντι στον αγώνα της αστικής τάξης των διαφόρων εθνών για τα πρωτεία. η πλέρια. ο μπουντιστής Λίμπμαν.

αναπόφευκτα στην πράξη υποστήριξη των προνομίων του κυρίαρχου έθνους. . αν πάρουμε το συγκεκριμένο παράδειγμα του αποχωρισμού της Νορβηγίας από τη Σουηδία. Ακόμα πιο ξεκάθαρα μπορούμε να πειστούμε γι’ αυτό.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

ΤΕΛΟΣ .