Βιζυηνός : Το αμάρτημα της μητρός μου
Πρόκειται για το πρώτο διήγημα του Βιζυηνού και το πρώτο καθαυτό νεοελληνικό διήγημα. Δημοσιεύτηκε πρώτα στο Παρίσι μεταφρασμένο στα Γαλλικά με τη φροντίδα του Βικέλα και μετά το 1883 στην Εστία σε δύο συνέχειες. Αυτοβιογραφικό , το προσεγγίζουμε ως μυθοπλασία.
O τίτλος : ο τίτλος- αίνιγμα υποδηλώνει αμέσως με το κτητικό “μου” την ύπαρξη ενός πρώτου
ενικού προσώπου. Όμως από την α΄κιόλας παράγραφο ο πληθυντικός επικρατεί. Βρισκόμαστε μπροστά σε μια οικογενειακή συγκέντρωση όπου εμφανίζονται ζωντανοί και νεκροί.Από την αρχή λοιπόν η υπόθεση κινείται σ’ ένα μεταίχμιο: στα όρια ζωής και θανάτου.
Δομή του διηγήματος.
Α. εξωτερική 1η ενότητα : «άλλην αδελφήν δεν είχομεν …..και εκράτησεν μόνον εμέ πλησίον της» (σελ. 125131) η αρρώστια της Αννιώς και η προσπάθεια της μάνας να την σώσει. 2η ενότητα : «ενθυμούμαι ακόμη …..εγλύτωσεν από τα βάσανά του» (σελ. 131- 138) οι εμπειρίες και τα βιώματα του αφηγητή στην εκκλησία. 3η ενότητα : « Πολλοί είχον κατηγορήσει τη μητέρα μου…..δεν παρήλθε πολύς καιρός και απηρχόμην εις τα ξένα.». (σελ. 138-143). 4η ενότητα: « Η μήτηρ βεβαίως………. αλλ’ ισχυρού τινός φόβου» (σελ. 143-147) 5η ενότητα : « Η μήτηρ μου εκρέμασε την κεφαλήν…… και εγώ εσιώπησα.» (σελ. 147- 153 ) Β1. Εσωτερική - λογική 4 Εχουμε μια παραλλαγή της ισχυρής επιχειρηματολογικής οργάνωσης. Στο πρώτο και μεγαλύτερο μέρος του διηγήματος παρουσιάζεται μια συμμετρική επιχειρηματολογική δομή κατά την οποία αναπτύσσονται παράλληλα δύο επιχειρήματα: Το ένα συγκροτείται από το λόγο της παιδικής αντίληψης του αφηγητή και το δεύτερο έμμεσα από τη συμπεριφορά της μητέρας. 4 Στο δεύτερο μέρος υπερισχύει το επιχείρημα της μητέρας που αποφασίζει να μιλήσει στον ενήλικα γιο της. Με τον τρόπο αυτό έχουμε μια τριμερή δομή του τύπου: αρχική κατάσταση- ανατροπή της- νέα κατάσταση.
Β2. Εσωτερική - αφηρημένη. Η αφηρημένη δομή αφορά την οργάνωση των ιδεών. Για την οργάνωση της αφήγησης σ’ αυτό το επίπεδο ο Βιζυηνός καταφεύγει σε αντιθετικά σχήματα. Τέτοια είναι : 4 ερώτηση – απάντηση : το ερώτημα τίθεται ήδη με τον τίτλο και ισχύει σ’ όλη την έκταση του διηγήματος παράλληλα με την προσπάθεια απάντησής του. 4 «οπτική γωνία αφηγητή – οπτική γωνία μητέρας» : η διάσταση των οπτικών γωνιών συνδέεται στενά με την στάση που υιοθετούν: ο αφηγητής προσπαθεί να εξηγήσει γιατί η συμπεριφορά της μάνας του απέχει από το κοινωνικά αποδεκτό ενώ η μάνα είναι καθηλωμένη σε ένα συμβάν και η επιθυμία της να το επανορθώσει έχει εκτοπίσει κάθε επιθυμία να το κατανοήσει.
1
ο αφηγητής. όπου ο αφηγητής είναι δρων πρόσωπο και αφηγείται μόνο όσα υποπίπτουν στην αντίληψή του. επιχειρώντας μ’ αυτόν τον τρόπο μια εσωτερική εστίαση. Η οπτική γωνία της μητέρας παραμένει αμετάβλητη ενώ του αφηγητή μεταβάλλεται.μίμηση – τομή για την πεζογραφία της εποχής. Μια τέτοια περίπτωση συναντάμε στο α΄ μέρος του διηγήματος όπου μιλώντας ο αφηγητής για την μητέρα του εμφανίζεται να γνωρίζει λιγότερα από την πρωταγωνίστρια ακολουθώντας βασικά μια εξωτερική εστίαση. Αφηγηματικές τεχνικές Καθορίζονται από την «ποιητική της πλάνης» επειδή ο Βιζυηνός παρουσιάζει ζεύγη χαρακτήρων να έχουν μια διαφορετική συνείδηση της πραγματικότητας. Με τον ελεύθερο πλάγιο λόγο εμφανίζεται να μιλά ο αφηγητής αλλά στην πραγματικότητα αποδίδει το λόγο ή τις σκέψεις της μητέρας χωρίς να βάζει εισαγωγικά © Περίπτωση όπου η πρωτοπρόσωπη αφήγηση μετατρέπεται σε αφήγηση με εσωτερική εστίαση και μάλιστα αναμειγνύεται με ελεύθερο πλάγιο λόγο είναι εκείνη της σελ (139) :«Επί πολύν χρόνον………. ενώ ως πραγματική εμφανίζεται η πρώτη. στην εγκυρότητα και την αυθεντικότητα της αφήγησης ως μαρτυρίας.η εστίαση : είναι εσωτερική.ξύλον απελέκητον» 2 . Η επιλογή του εξαρτάται από την ποιητική του ρεαλισμού. Πραγματική οπτική γωνία της μάνας είναι δεύτερη (πριν από τη γέννηση του αφηγητή). Προσοχή !!!! © Σε πολλά σημεία του διηγήματος ο αφηγητής κινείται ανάμεσα στην εσωτερική και την εξωτερική εστίαση. © Παράλληλα. Η εσωτερική εστίαση πρωτοπαρουσιάστηκε στην Ελλάδα με το Βιζυηνό. Για τον λόγο αυτό προτιμάται η σε α΄ πρόσωπο αφήγηση που είναι η φωνή της προσωπικής μαρτυρίας.4 «οπτική γωνία ανήλικου αφηγητή – οπτική γωνία ενήλικου αφηγητή» : ο ανήλικος αφηγητής δεν κατανοεί τη συμπεριφορά της μητέρας του και καταλήγει σε παρεξηγήσεις ενώ ο ενήλικος εξηγεί αναδρομικά τις πράξεις της και της ζητά συγγνώμη. Ο ρεαλισμός βασιζόταν στην παρατήρηση .) Ο αφηγηματικός τρόπος. συμμετέχει στα γεγονότα και άρα είναι ομοδιηγητικός και δραματοποιημένος Η οπτική γωνία. Ο αφηγητής : είναι ο ίδιος ο Βιζυηνός σε ώριμη πια ηλικία. σε αρκετές περιπτώσεις αναμειγνύει τη δική του φωνή μ’ εκείνη της μητέρας. καθώς κατανοεί καλύτερα τι έχει συμβεί και τα αίτια που διέπουν τη συμπεριφορά της μητέρας. Η αφήγηση : γίνεται σε α΄ πρόσωπο .) και την εστίαση ή προοπτική (Ποιος βλέπει. Η ανάμειξη αυτή κατορθώνεται με την τεχνική του Ελεύθερου πλαγίου λόγου. Ο αφηγητής εστιάζει. όμως. δηλαδή περιορίζεται να μας δώσει μονάχα τις πληροφορίες που είχε κατά τη στιγμή της δράσης και όχι αυτές που απέκτησε μετά. Ανήκει στον κόσμο του κειμένου. 4 Οι επιλογές αφορούν την αφήγηση ή φωνή (ποιος μιλά.. 4 «οπτική γωνία της μητέρας στο παρόν – οπτική γωνία της μητέρας στο παρελθόν».
Τρόποι παρουσίασης της δράσης. Ο συνδυασμός του Ε.Λ με το συλλογικό λαϊκό λόγο αποτελεί συνηθισμένη τακτική του Βιζυηνού. 4 Περίληψη : ο αφηγητής μιλά για τη δράση. η πλοκή δηλ. Αναδρομικές αφηγήσεις.μυθιστορηματικού χαρακτήρα – συλλογική φωνή λαού) του δίνεται η ευκαιρία να παρουσιάσει λαϊκές δοξασίες και παραδόσεις ενταγμένες λειτουργικά μέσα στην αφήγησή του. 3 . → αντιθετική υπογράμμιση των σφοδρών εκδηλώσεων της μητέρας για το θάνατο της Αννιώς. Στην ίδια κατεύθυνση συνηγορούν και τα παρακάτω παραδείγματα: «Το τελευταίον τούτο […. λύνει το αίνιγμα .. Προσπάθησα να ενθυμηθώ…ενεθυμήθην» → προσπάθεια αιτιολόγησης της προσευχής. Ο αφηγημένος χρόνος : ο χρόνος της υπόθεσης. 4 Η αναφορά και υπενθύμιση του σεμνοπρεπή και συγκρατημένου θρήνου της μητέρας στον άνδρα της.. 4 Μεταβατική αναδρομή : η ανέχεια της οικογένειας λόγω των εξόδων για την θεραπεία της Αννιώς «Η χρηματική μας περιουσία ……δεν είχομεν πλέον πόθεν να ζήσωμεν». Χρονική σειρά.] πως αισθάνεται τον εαυτό της» © Στο τέλος έχουμε αλλαγή αφηγητή : η μητέρα αναιρεί την αφήγηση του συγγραφέα (αναξιόπιστος αφηγητής ) . → έμφαση και έκταση στο μοιρολόι του πατέρα. Η προτίμησή του ίσως οφείλεται στο γεγονός ότι με αυτή τη συναίρεση των τριών φωνών (αφηγητή. 4 Η υπενθύμιση του αγιασμού που έδινε η μητέρα στα παιδιά της. 4 Στο επεισόδιο της προσευχής της μητέρας και της ταραχής του Γιώργη που ενισχύεται με τις φράσεις : «ανεκάλεσα εις την μνήμην μου…. 4 Η αφήγηση της σύνθεσης του μοιρολογιού του πατέρα.] ο έξω από δω μεταμορφωμένος [. Το περιστατικό της αρρώστιας και του θανάτου της αδελφής του Βιζυηνού ταυτίζεται με τα έτη 1854-1855. 4 Διάλογος – ελεύθερος πλάγιος λόγος: δίνουν την ευκαιρία στο λόγο της μητέρας να παρουσιάζεται ισότιμα με το λόγο του αφηγητή. είναι μία περίοδος περίπου 27-28 ετών. η μάνα αποδεικνύεται τραγικό πρόσωπο. 127-128) « Όλος ο κόσμος το έλεγεν [. συμπληρώνει τα κενά . 4 Σκηνική μέθοδος : μ’ αυτήν δίνεται η ψευδαίσθηση στον αναγνώστη ότι είναι παρών στα διαδραματιζόμενα. Ρυθμός της αφήγησης Α . το διήγημα και τα πρόσωπα παίρνουν άλλη διάσταση .Παρατηρούμε ότι η β΄ από τις δύο παραγράφους κλείνει με έναν κανονικό πλάγιο λόγο με την πρόφαση του λαϊκού λόγου της παροιμίας.] μετ’ ολίγον μετέβαλεν την γνώμην» (σελ.Π. ο αναγνώστης έχει συνείδηση της παρεμβολής του αφηγητή ανάμεσα σ’ αυτόν και στο συμβάν και έχει την εντύπωση πως ακούει μια αναφορά συμβάντων στα οποία δεν υπήρξε παρόν. η χρονική διάρκεια που καταλαμβάνουν τα γεγονότα της αφήγησης από την αρχή ως το τέλος της.
Ο χώρος. 2. Άρα υπηρετούν τη δραματική αποφόρτιση. 4 Στην αφήγηση της μητέρας πριν την αποκάλυψη του μυστικού. 5.4 Η διάσωση του Γιώργη από τη μητέρα του και η υπόσχεση που της έδωσε. Με την ανατροπή της χρονικής ακολουθίας. 4 Oι αναδρομές επιτελούν την ίδια λειτουργία : 1. 4. αναδεικνύουν τις αιτιακές σχέσεις των γεγονότων. Συμπληρώνουν κάποια κενά της ιστορίας για να γίνει δυνατόν να προχωρήσει η πλοκή. 3. 4 . Προσήμανση Παρατηρούμε στα εξής σημεία : 4 η σύνθεση του μοιρολογιού και το μαγικό δρώμενο → προσήμανση θανάτου της Αννιώς 4 υπαινιγμός για την μελλοντική φτώχεια της οικογένειας 4 στη φράση : «όταν έλθη ο Γιωργής μου από την ξενιτειά» 4 στον υπαινιγμό της αμαρτίας μέσα στην εκκλησία και στη φράση της προσευχής «ενθυμήθηκες την αμαρτία μου και εβάλθηκες…… να με τιμωρήσεις» και στον ίδιο υπαινιγμό που γίνεται αργότερα : «η αμαρτία μου …. την επιστροφή του από τα ξένα Β.. Προοικονομία : η αναφορά της υπόσχεσης του Γιωργή προοικονομεί : Α. 4 σχεδόν προσπερνιέται το διάστημα της απουσίας του αφηγητή 4 με μια μικρή φράση αναφέρονται τα 20 χρόνια ταλαιπωρίας της μητέρας. Υπηρετούν τους νόμους της έκπληξης και της αγωνία. Χρονική Διάρκεια Συμπύκνωση – Επιτάχυνση : συνοψίζεται ο χρόνος της αφήγησης στα εξής σημεία : 4 σύντομη η αναφορά στην περίοδο ζωής του πρώτου υιοθετημένου κοριτσιού. Πρόδρομη αφήγηση : (σελ 144) Η αναφορά του συγγραφέα στις μελλοντικές περιπέτειες της ξενιτειάς → τονισμός της πίκρας που θα ποτίσει τη μητέρα του ο Γιώργης. Ικανοποιούν την ανάγκη του αφηγητή για μια μικρή ανάπαυλα που θα τον βγάλει από τον κλειστό δυσοίωνο χώρο του παρόντος. Προσφέρουν πλαστικότητα στο χρόνο της ιστορίας. Η επιβράδυνση συντελεί στην ένταση του ενδιαφέροντος του αναγνώστη και στην επίταση της αγωνίας του για την τελική έκβαση.ενώ κλείνει κυκλικά με την αναφορά και πάλι της υπόσχεσης → πραγματικό νόημα υπόσχεσης και άρα αποκατάσταση της αλήθειας + μοτίβο σχέσεων μάνας – παιδιού για την αποκατάστασή τους. 4 Τελευταία αναδρομή : αποκάλυψη του μυστικού από τη μητέρα. την αποκάλυψη του μυστικού. Η αναδρομή προαναγγέλλεται από τη φράση : « την υπόσχεσιν ταύτην είχον δώσει αληθώς αλλά πολύ πρωτύτερα …» και εισάγεται με την φράση : Ήτο καθ’ ην εποχήν…. προς ένα ανοιχτό χώρο του παρελθόντος.δεν εσώθηκε ακόμα» Β. Επιβράδυνση παρατηρούμε : 4 Στην αφήγηση των χαρακτηριστικών που θα ήθελε ο Γιωργής να έχει η θετή αδερφή του. 4 Σε όλες τις αναδρομικές αφηγήσεις. Έλλειψη – αφηγηματικό κενό παρατηρείται στην απουσία του Γιωργή στην ξενιτειά.
) και αφηρημένων εννοιών (δεισιδαιμονία. κλαίω.Ο χώρος στο διήγημα υφίσταται ως παράγοντας δραματικός μέσα από την αντίθεση του κλειστού προς τον ανοικτό χώρο. 3.Μοτίβα. αυτόχρημα…. Ο Βιζυηνός ήταν ο πρώτος που εισήγαγε τη δημοτική στη διηγηματογραφία αλλά αυτό το έκανε μόνο στο μέρος των διαλόγων. Η ψυχή του έρχεται και παίρνει μαζί της την Αννιώ. Ο Φόβος του θανάτου συνδέει τον κλειστό χώρο της εκκλησίας με τα πραγματικά πλέον περιστατικά: με την προσευχή της μητέρας στην εικόνα του Χριστού που ζητά να της χαρίσει η ζωή του κοριτσιού και να πάρει τη δική του ο αφηγητής νιώθει και πάλι το άγγιγμα του θανάτου. 7. ηδίκησα…. Η σημασία που παίρνει ο ανοιχτός χώρος μέσα στη σχέση αντίθεσης με τον κλειστό χώρο είναι: χώρος δραματικής εκτόνωσης . Στη συνέχεια επιστρέφει και πάλι στο σπίτι→ κλειστός χώρος: επιστρέφει και η μητέρα με την Αννιώ. Έτσι οι γλωσσικές επιλογές του παιδιού και του εφήβου καθορίζονται από την προσπάθεια για εξήγηση της μάνας στη βάση του συναισθήματος και μιας γλώσσας αυθόρμητης . μονομανία. 2. Τις γλωσσικές επιλογές του συγγραφέα είναι φανερό πως τις καθόρισε το στοιχείο της αληθοφάνειας. Κεντρικά θέματα . 5. Ο τρόπος με τον οποίο εγγράφεται ο κλειστός χώρος της εκκλησίας στη συνείδηση του αφηγητή προσδιορίζεται από το συναίσθημα του φόβου. ηθική ανάγκη εξαγνίσεως…). Η σημασία που αποκτά ο πρώτος ή ο δεύτερος όρος της αντίθεσης αναπτύσσεται μόνο στο πλαίσιο αυτής. Ο Βιζυηνός βάζει τους ήρωές του να μιλούν πάντα γλώσσα ανάλογη με την ηλικία η τη μόρφωσή τους. θέλει . 4 Η διαδοχή του κλειστού χώρου /ανοικτού χώρου είναι διπλή: Η σχέση ανάμεσα στο κλειστό και στο ανοικτό είναι καθαρά αντιθετική. έπταισα . To διήγημα του Βιζυηνού παρουσιάζει μια γλωσσική ποικιλία : η κυρίως αφήγηση είναι γραμμένη στην καθαρεύουσα και οι διάλογοι στην δημοτική . τάλαινα γυνή. περισυλλογής και ανάμνησης Η γλώσσα. 1. Φοβάται : τον Άγιο Τους νεκρούς Ένα σκελετό Άρα τελικά φοβάται το ΘΑΝΑΤΟ. Ο αφηγητής τρέχει στην εξοχή → Ανοιχτός χώρος όπου πραγματικά ηρεμεί και χαλαρώνει. Σπίτι→ το πλάκωμα του παιδιού και ο Θάνατος. Η ανάμνηση ολοκληρώνεται και ξαναγυρίζει στον κλειστό χώρο του παρόντος. 6. Η σημασία που παίρνει ο κλειστός χώρος είναι: χώρος συγκρούσεων.) Οι γλωσσικές επιλογές του ώριμου καθορίζονται από την προσπάθεια για εξήγηση με μια γλώσσα που καθορίζεται από την παρουσία λόγιων και αρχαιοπρεπών τύπων (ηνοίγησαν οι οφθαλμοί. χώρος δραματικών εντάσεων και χώρος θανάτου. 5 . Η μητέρα του τον βάζει να προσευχηθεί στον πατέρα του. με έντονη την παρουσία ρημάτων που δείχνουν έντονη συγκινησιακή φόρτιση (αγαπά. λαικής . Με τη μνήμη του ο αφηγητής βγαίνει στην αυλή τους στο παρελθόν → ανοιχτός χώρος και βλέπει τον αυτοσχέδιο στιχουργό να μαθαίνει στη μητέρα τους το μοιρολόι. Ανάλογη περίπτωση διαδοχής έχουμε στη σκηνή του γλεντιού→ ανοιχτός χώρος για να ακολουθήσει η διαδοχή του κλειστού χώρου . διάσπαρτοι με θρακικές ιδιωματικές λέξεις. 4.
4 το μοτίβο της εξιδανίκευσης των αρνητικών συναισθημάτων. Το παραπάνω αποδεικνύεται από τα δευτερεύοντα θέματα. 6 . 4 το μοτίβο του φόβου. Σ’ αυτούς εντάσσονται και ορισμένοι τυπικοί χαρακτήρες . πολυσύνθετοι στην ψυχοσύνθεση και στα κίνητρα με ατομικές ιδιαιτερότητες και σημεία αδιευκρίνιστα. Γύρω από τον άξονα της μητρικής ενοχής αναπτύσσονται τα παρακάτω θέματα: 4 το μοτίβο της μητρικής προσήλωσης στην κόρη σε βάρος των άλλων παιδιών. Όλοι οι υπόλοιποι αποτελούν δευτερεύοντες χαρακτήρες που είτε παρουσιάζονται περιστασιακά είτε για μια φορά μόνο. 4 το μοτίβο της αρρώστιας της Αννιώς. 4 Οι δευτερεύοντες χαρακτήρες αποδίδονται με λίγες και χαρακτηριστικές λεπτομέρειες που ανταποκρίνονται εύκολα στην καθημερινή ζωή μιας επαρχιακής κωμόπολης.χ. τα περισσότερα μέλη της οικογένειας του αφηγητή. που αντιπροσωπεύουν χαρακτηριστικούς και ενδεικτικούς τύπους της κοινωνίας μας (π. Μυθιστορηματικοί χαρακτήρες. Και οι δύο είναι εξελισσόμενοι – ειδικά ο αφηγητής _ στοιχείο που επιβεβαιώνεται και από τον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται σαν παιδί και σαν ενήλικος και οι μόνοι που επιτελούν αφηγηματικές λειτουργίες μέσα στο κείμενο. 4 Η παράλληλη χειροτέρευση της στάσης της μητέρας απέναντι στα αγόρια με κείνην της χειροτέρευσης της αρρώστιας της Αννιώς. 4 το μοτίβο της αγάπης της άρρωστης Αννιώς για τα αδέλφια της.μοτίβα που αναπτύσσονται γύρω από το θεματικό άξονα της στέρησης της μητρικής στοργής. καθαρά πρωταγωνιστικός είναι εκείνος της μάνας. εκείνοι δηλ. Η αφήγηση ανελίσσεται με το διάλογο του αφηγητή και της μητέρας του. δύο είναι εκείνα που κατέχουν πρωταγωνιστικό ρόλο και ολοκληρώνονται ως χαρακτήρες : ο αφηγητής και η μητέρα του. ενώ ο αφηγητής εμπλέκεται στη δράση του πρωταγωνιστή και πολλές φορές «διαλέγεται» με τη μητέρα του. δύσκολα στην περιγραφή. Το διήγημα αποτελεί ψυχολογική ανάλυση οικογενειακών σχέσεων :ένα από τα τυπικότερα δείγματα αυτού που η φρουδική θεωρία ονόμασε “οικογενειακό μυθιστόρημα των νευρωτικών”. Αυτά είναι : 4 το μοτίβο της ζήλειας.. Το δεύτερο θέμα επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από το πρώτο και μετατρέπεται κι αυτό σε μεγάλο βαθμό σε θέμα ενοχής. ο γύφτος.( ο αφηγητής αποκρύπτει ή εξωραίζει ένα μέρος από τα πραγματικά του αισθήματα. Ο λόγος της μητέρας ορίζει το λόγο του αφηγητή. Και οι δύο χαρακτήρες παρουσιάζονται σφαιρικοί και πολυδιάστατοι.το παράπονό του μεταβάλλεται σε διαρκή υπεράσπιση και εξιδανίκευση . ο λόγος του αφηγητή δεν μπορεί να ερμηνεύσει αντικειμενικά το λόγο της μητέρας αλλά βρίσκεται σε κριτική απόσταση και συναισθηματική εξάρτηση απ’ αυτόν ταυτόχρονα.Κεντρικό θέμα είναι αυτό της μητρικής ενοχής που αντανακλάται στο θέμα της αναζήτησης της μητρικής αγάπης από το γιο. 4 το μοτίβο της αδελφικής αγάπης. ο Γιατρός. Από τα πρόσωπα που παρουσιάζονται στο διήγημα. Η θεματολογική πρωτοτυπία του Βιζυηνού οφείλεται : 4 Στην αλληοαναφορά και αλληλοδιαπλοκή των θεματικών μοτίβων 4 στην πανανθρώπινη διάσταση που αποκτούν η ιστορία και οι χαρακτήρες της που τελικά καθίστανται αρχετυπικοί και διαχρονικοί.. Ο λόγος της μητέρας είναι το αντικείμενο του λόγου του αφηγητή και συγκεκριμένα η σχέση μεταξύ του λόγου του παρόντος (πράξεων της μητέρας των οποίων είναι αυτόπτης μάρτυρας) και του παρελθόντος(της αφήγησης της μητέρας για τα συμβάντα).) 4 Από τους πρωτεύοντες χαρακτήρες. σε ένα είδος μετάνοιας που ‘ερχεται όψιμα να καλύψει την αγανάκτηση και την ενοχή του πιο στερημένου παιδιού).
η απόλυτη αφοσίωση της μητέρας στην Αννιώ Β. εφύλαττεν. 4 Η φυσικότητα . ενέδευε.με αίνιγμα © Οι πρώτες σελίδες (125-129) αποτελούν περίληψη γεγονότων © Πριν τη μεταφορά στην εκκλησία : αφηγηματική τεχνική : διήγηση. έβαινεν. ενικός – πληθυντικός Β΄ζεύγος : το κορίτσι – τα αγόρια Γ΄ζεύγος : ο νεκρός (πατέρας). εκάθιζε. Η επιδείνωση της Αννιώς (διαρκής επιδείνωση – παρατατικός) Το βασικό αφηγηματικό μοτίβο (leitmotiv) μέσω του οποίου εξελίσσεται η υπόθεση και διαγράφονται οι χαρακτήρες. ηγόραζε. © Τα ρήματα βρίσκονται σε παρατατικό : είχομεν.(βλέπε αφηγηματικές τεχνικές) © Η εξομοίωση του αφηγητή με τον πρωταγωνιστή χαρακτήρα. Τα πέντε αυτά ζεύγη δεν διατηρούνται μέχρι το τέλος της αφήγηση . «ημών».η αμεσότητα των διαλόγων και η προσαρμογή της γλώσσας στο επίπεδο.οι πράξεις που γεννούν ζηλοτυπίες.ο αφηγητής κρυμμένος σπάνια ξεχωρίζει ως άτομο. 1η ενότητα: Η αφήγηση ξεκινά in media res με έλλειψη. επεσκέπτετο.Η αληθοφάνεια των χαρακτήρων είναι αδιαφιλονίκητη : 4 Οι χαρακτήρες οικοδομούνται στη βάση της εξέτασης των κινήτρων της συμπεριφοράς τους με αποτέλεσμα κάθε λόγος ή πράξη τους να εμφανίζονται απόλυτα δικαιολογημένα. έβλεπον. εσωτερικής εστίασης. © Το διήγημα ήδη στην πρώτη του σελίδα προσδιορίζει τα αντιθετικά ζεύγη που θα καθορίσουν το νόημα : Α΄ζεύγος .επήγαινεν. © Χρήση διαλόγου. την ταξική καταγωγή του κάθε χαρακτήρα συνηγορούν επίσης στην κατεύθυνση αυτή. Τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι και το συγκεκριμένο διήγημα έχει παρόμοιο χαρακτήρα είναι τα εξής : © Η χρήση της σκηνικής μεθόδου για την παρουσίαση της δράσης. Γ. Δ΄ζεύγος: το συναίσθημα ή η πρόθεση (η στοργή της μάνας). © Τρία βασικά μοτίβα : Α.αφηγείται κάτι που συνέβαινε διαρκώς. εδεινούτο. Η συμπεριφορά της μητέρας εξηγείται στην τελευταία ενότητα του διηγήματος ενώ η συμπεριφορά του αφηγή τη εξηγείται από δύο σκοπιές : του παιδιού και του ενηλίκου. © Πρωταγωνιστές : η μητέρα και η Αννιώ © Κυριαρχεί ομαδικότητα : πληθυντικός «μας» . ήτον. τη μόρφωση. έτρεχε. Eιδικότερες παρατηρήσεις κατά ενότητα. ελεύθερου πλάγίου λόγου στην αφήγηση. Ε΄ζεύγος : η γνώση – οι απορίες. εβίαζεν. Η θεατρική λειτουργία Όλα τα διηγήματα του Βιζυηνού διακρίνονται για τη θεατρικότητά τους. Στόχος : να τονιστεί η επαναληπτικότητα των γεγονότων.οι ζωντανοί.Το © 7 . την ηλικία. Η αγάπη της Αννιώς για τα άλλα αδέλφια. © Συμμετοχή πολλών προσώπων. © Η χρήση εξωτερικής . © Η διάρθρωση της αφήγησης σε σκηνές που ακολουθούν χρονικά η μία την άλλη.
η μητέρα κι ο γιος στην ενοχοποιημένη ζωή. απογοήτευσης και δυσαρέσκειας που καταγράφονται . Το αναμενόμενο τέλος της Αννιώς.εκκλησία –σπίτι. 3η ενότητα: © © © © © © Η αντίδραση της μάνας στο θάνατο της Αννιώς : συντριβή.το επεισόδιο στο ποτάμι : είναι προτερόχρονο ως προς την εξέλιξη της κύριας υπόθεσης. ο αφηγητής τα αποδίδει στ’ αδέλφια του.. © Αλλαγή χώρου : σπίτι.εστίαση στο βασικό επεισόδιο. Σκηνή α΄ υιοθεσίας : αφηγητής αυτόπτης μάρτυρας. ο αφηγητής απών – το αφηγούμενο εγώ αναδιηγείται τα γεγονότα ως παντογνώστης αφηγητής. ηκολουθήσαμεν.125) Στην συνέχεια όμως (σελ. 131 έχουμε αφήγηση όχι περίληψη.απέπεμψε…. © Αφηγηματική τεχνική : μετάβαση από τη διήγηση στη μίμηση στο δράμα και στην κορύφωσή του: όλα παραμορφωμένα αντανάκλαση στην παιδική ψυχή. © Αλλαγή προσώπων και ισορροπιών : στο επίκεντρο η Αννιώ.ένα μετά το άλλο υπονομεύονται και η δυαδική τους διάταξη κλονίζεται.η μάνα και ο αφηγητής πρωταγωνιστές © Σημαντικότερο γεγονός : τραυματισμός από τα λόγια της μητέρας. 141-142 : τα συναισθήματα της έκπληξης. Επανερχόμαστε στην περίληψη. ενοχή. Η παραπάνω επιλογή σημαίνει ότι από το επαναλαμβανόμενο ερχόμαστε στο μοναδικό γεγονός. Β΄ υιοθεσία : αόριστη και σύντομη η αφήγηση.138). © Σελ 142. Η δεισιδαιμονία της μητέρας Η προσευχή – εκδίκηση του αφηγητή Η εμφάνιση του νεκρού πατέρα. παράπονο που αποκρύπτεται αλλά και ενοχές και συγκράτηση . στοργή και κατανόηση στη μητέρα και την Αννιώ. ικανοποίηση. Σελ.(αλλά δεν ξεχνά την πρότερην παραμέληση) Η αναδρομή αποκαλύπτει το βάθος της σχέσης μητέρας . φόβο. (κλειστός /ανοιχτός χώρος). 143.128) κυριεύεται από το παράπονο. εσιώπησεν.την καρδίαν της) © Το δράμα του : η στέρηση της μητρικής στοργής. έρριψε. 2η ενότητα: © Μετάβαση από τον παρατατικό στον αόριστο: εσήκωσε.(σελ.παρίσταται στη δράση. © Σελ. Συναισθήματα αφηγητή : θαυμασμός .παιδιού και επιβάλλεται από την ανάγκη του αφηγητή να ξανακερδίσει και να αποδείξει τη στοργή της μητέρας του απέναντί του. τρόμο. ήρχισε. © Ζεύγη ψυχαναλυτικής συμμετρίας : ο πατέρας και η Αννιώ στον τάφο. 8 . (βλ. © Αισθάνεται : απόρριψη. © Από σελ. Αλλαγή στη συμπεριφορά της : προσοχή στα παιδιά. Ο αφηγητής νιώθει ευγνωμοσύνη σελ. © Ο αφηγητής αισθάνεται κατανόηση για την εύνοια της μητέρας στην Αννιώ (σελ. εφορτώθημεν. © Κορύφωση : Η νύχτα της εκκλησίας και η επιστροφή στο σπίτι. 136: δεν ησθανόμην ο ανόητος….
αφήγηση που παρεμβάλλεται μέσα στην αφήγηση. Βιζυηνός.4η ενότητα : © Επιστροφή του Γιώργη : συναισθήματα αφοσίωσης και φροντίδας προς τη μάνα. Αλλαγή αφηγητή : αφηγείται η μάνα. Εκδόσεις Εστία 5. Βαγγέλης Αθανασόπουλος: «Οι μύθοι της ζωής και του έργου του Γ. Διάλογος ⇐ σκηνή ισοχρονία ⇐ συναισθηματική ένταση ⇐ λογομαχία ⇐ αποκάλυψη. Μάρτιος 2000. αντιπάθεια. Η εξομολόγηση στον Πατριάρχη : είναι λυτρωτική . Ο. Παν. εκδόσεις «Μεταίχμιο» ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. © Πρότυπο ιδανικής γυναίκας για τον αφηγητή : ωραίαν. Νεοελληνική Λογοτεχνία . © Συναισθήματα του πρωταγωνιστή προς την υιοθετημένη κόρη: απόρριψη. με όλας τας αρετάς. 136144. 6. Massimo Peri : δοκίμια Αφηγηματολογίας.Δ. © Σελ 146 : σύγκρουση της μάνας με το γιό : ώθηση για την αποκάλυψη του μυστικού. Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. 4. 3. αποδοχή που αφορά όχι μόνο την ενοχή της μάνας αλλά και του ίδιου του αφηγητή. Αθήνα 1999. Β΄ Τόμος. Προσοχή !!!! Οι παραπάνω επισημάνσεις αποτελούν μια προσπάθεια συμπυκνωμένης παρουσίασης των πιο βασικών ερωτημάτων που θέτει τόσο το σχολικό εγχειρίδιο όσο και το αντίστοιχο των κριτηρίων αξιολόγησης σε θέματα δομής . 122-133. απαλλάσσει τη μάνα από το φόβο της τιμωρίας του Θεού.Ε. συμπαθητικήν. άρνηση. 9 .Βιζυηνού». με γράμματα. ανεπτυγμένην. Η σιωπή : υποδηλώνει ότι η απόπειρα κάθαρσης υπήρξε ατελέσφορη.Πεζογραφία. εκφραστικών μέσων και τρόπων του διηγήματος που αναγνώσατε. Η δομή λειτουργεί κυκλικά. Εισηγητής Ν. Μουλλάς: Γ.Β . εκδόσεις Πατάκη. Θεωρητική Κατεύθυνση. 7. Νεοελληνική Λογοτεχνία. Γ΄ ενιαίου Λυκείου . Βιβλίο του Καθηγητή. Νεοελληνικά Διηγήματα.148-151 από το βιβλίο : «Νεοελληνική Λογοτεχνία». Βιβλιοπωλείον της Εστίας. τόμος Ι. Μιχάλης Χρυσανθόπουλος: Γεώργιος Βιζυηνός . εκδόσεις Μεταίχμιο 8. 5η ενότητα: © © © © © Η διήγηση της μάνας : εγκιβωτισμένη αφήγηση. Παρίσης. τόμος Ι. Στην ίδια κατεύθυνση θα δράσει εποικοδομητικά και η μελέτη των σελίδων: 103-117. Νεοελληνική Λογοτεχνία.Μεταξύ φαντασίας και μνήμης .Μ. Εκπαιδευτήρια Ζηρίδη : Σεμιναριακές παραδόσεις για τη διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη θεωρητική Κατεύθυνση. Αθήνα . Λειτουργία της ομολογίας του αμαρτήματος: ισοσταθμίζει το λόγο -κατηγορητήριο του αφηγητή με το λόγο απολογία της μάνας. με χειροτεχνήματα. έξυπνον. Το τέλος του διηγήματος: αποτελεί τη λύση του προβλήματος που τέθηκε στην αρχή με τον τίτλο. Εκδόσεις Καρδαμίτσα –1996 2.
