- 1 –

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
Ε ΕΠ ΠΙ ΙΜ ΜΕ ΕΛ ΛΕ ΕΙ ΙΑ Α : : Μ ΜΗ ΗΤ ΤΑ ΑΛ ΛΑ ΑΣ Σ Γ ΓΙ ΙΑ ΑΝ ΝΝ ΝΗ ΗΣ Σ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
1.Έστω ( ) f x δυο φορές παραγωγίσιµη στο | | ,
f
D α β = και πεδίο τιµών | | 3, 5 − . Αν ( ) 2, ( ) 4 f f α β = − = ,
δείξτε ότι:
i) υπάρχει τουλάχιστον ένα ( )
0 0
, : ( ) 0 x f x α β ∈ =
ii) η
f
C δέχεται τουλάχιστον δύο οριζόντιες εφαπτοµένες
iii) υπάρχει τουλάχιστον ένα ( ) ( )
2
, : ( ) ( ) 0 f f ξ α β ξ ξ ′′ ′ ∈ + =
iv)υπαρχουν ( )
1 2
, , ξ ξ α β ∈ µε
1 2
1 2
1 1
:
2 ( ) ( ) 4 f f
β α
ξ ξ
ξ ξ
−
≠ + =
′ ′


ΛΥΣΗ
Η f δυο φορές παραγωγίσιµη στο | | , α β άρα f ′ παραγωγίσιµη στο | | , α β f ′ ⇒ συνεχής στο | | , α β άρα
f παραγωγίσιµη στο | | , α β
| |
( )
,
/ ,
f
f
συνεχης στο α β
παρ uη στο α β
¦ ¹
¦ ¦
⇒
´ `
¦ ¦
¹ )


i)
( ) 2
( ) ( ) 8 0
( ) 4
f
f f
f
α
α β
β
= − ¦ ¹
⇒ = − <
´ `
=
¹ )


έχω
| | ,
( ) ( ) 0
ώ
Bolzano
f
f f
θε ρηuα
συν στο α β
α β
¦ ¹
¦ ¦
´ `
< ¦ ¦
¹ )
⇒
υπάρχει τουλάχιστον ένα ( )
0 0
, : ( ) 0(1) x f x α β ∈ =

ii) Αφού | | ( ) 3, 5
f
f D = − (κλειστό διάστηµα) τότε η ( ) f x έχει ελάχιστη τιµή το -3 και µέγιστη τιµή το 5.
• ∆ηλαδή min ( ) 3 f x = − άρα υπάρχει τουλάχιστον ένα | |
1 1
, : ( ) 3 x f x α β ∈ = − και επειδή
( ) 2 3, ( ) 4 3 f f α β = − ≠ − = ≠ − έχω ( )
1 1
, : ( ) 3 x f x α β ∈ = − ,άρα
( )
1
1 1
1
( )
, ( ) 0(2)
f
Fermat
f x ά ά x
x ί ό f x
x ί ί
παρουσι ζει ελ χιστο στο
ο ε ναι στο εσωτερικ του α β
το η ε ναι παραγωγ σιuη
Η ¹
¦
′ Τ =
`
¦
Σ
)
⇒

• max ( ) 5 f x = άρα υπάρχει τουλάχιστον ένα | | ( )
2 2 1 2
, : ( ) 5 x f x x x α β ∈ = ≠ και επειδή
( ) 2 5, ( ) 4 5 f f α β = − ≠ = ≠ έχω ( )
2 2
, : ( ) 5 x f x α β ∈ = , άρα
- 2 –
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
Ε ΕΠ ΠΙ ΙΜ ΜΕ ΕΛ ΛΕ ΕΙ ΙΑ Α : : Μ ΜΗ ΗΤ ΤΑ ΑΛ ΛΑ ΑΣ Σ Γ ΓΙ ΙΑ ΑΝ ΝΝ ΝΗ ΗΣ Σ

( )
2
2 2
2
( )
, ( ) 0(3)
f
Fermat
f x ά έ x
x ί ό f x
x ί ί
παρουσι ζει u γιστο στο
ο ε ναι εσωτερικ του α β
το η ε ναι παραγωγ σιuη
Η ¹
¦
′ Τ =
`
¦
Σ
)
⇒

Από (2), (3) έχω ότι οι συντελεστές διεύθυνσης των εφαπτοµένων της
f
C στα σηµεία µε τετµηµένες
1 2
, x x
είναι 0, δηλαδή
1 2
0
εϕ εϕ
λ λ = = , άρα 1 , 2 x x x x εϕ εϕ ′ ′ , οπότε η
f
C έχει τουλάχιστον 2 οριζόντιες
εφαπτοµένες.

iii) Θέτω
( )
( ) ( )
f x
g x e f x ′ = ⋅
( ) g x παραγωγίσιµη στο | | , α β ως πράξη,
άρα η ( ) g x συνεχής στο | | , α β και ( ) g x παραγωγίσιµη στο ( ) , α β
( ) ( )
( )
( )
( ) ( ) ( ) ( )
2
( ) ( )
2
( )
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( )
( ) ( ) ( ) (4)
f x f x f x f x
f x f x
f x
g x e f x e f x e f x f x e f x
e f x e f x
g x e f x f x
′
′
′ ′ ′ ′ ′ ′′ = + = ⋅ + =
′ ′′ = +

′ ′ ′′ ⇒ = +


1
2
( )
1 1
1 2
( )
2 2
( ) ( ) 0
( ) ( )
( ) ( ) 0
f x
f x
g x e f x
g x g x
g x e f x
′ ¹ = =
¦
⇒ =
`
′ = =
¦
)

| | | |
( ) ( ) ( ) ( )
1 2
. (4)
1 2 1 2
1 2
( ) , ,
( ) , , , , : ( ) 0
( ) ( )
Rolle
g x x x
g x x x ά ά έ x x g
g x g x
θ
συν α β
παρ α β υπ ρχει τουλ χιστον ναξ α β ξ
¹ ≤
¦
′ ≤ ∈ ≤ = ⇒
`
¦
=
)
⇒

( )
( )
( )
2 2
( )
( ) ( ) 0 ( ) ( ) 0
f
e f f f f
ξ
ξ ξ ξ ξ ′ ′′ ′ ′′ ⇒ + = ⇒ + =

iv)

| |
( )
( )
. . .
0
0
1 0 1
0 0
,
( ) ( )
, : ( )
,
f x
f x f
a x f
x f a x
θ συν στο α
α
ξ ξ
α παρστο
Μ Τ ¹
− ¦
′ ⇒ ∃ ∈ = ⇒
`
−
¦
)

1
0
1 1
0 0 1
( 2) 4 1
( ) 2 ( ) (5)
2 ( ) 4
x a
f f
x a x a f
ξ ξ
ξ
− − −
′ ′ ⇒ = ⇒ = ⇒ =
′ − −

- 3 –
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
Ε ΕΠ ΠΙ ΙΜ ΜΕ ΕΛ ΛΕ ΕΙ ΙΑ Α : : Μ ΜΗ ΗΤ ΤΑ ΑΛ ΛΑ ΑΣ Σ Γ ΓΙ ΙΑ ΑΝ ΝΝ ΝΗ ΗΣ Σ

| |
( )
( )
. . 1
0
0
2 0 2 2
0 0 0
,
( ) ( ) 4
, : ( ) ( )
,
f x
f f x
x f f
x x f x
θ συν β
β
ξ β ξ ξ
β β παρ β
Μ Τ ¹
− ¦
′ ′ ⇒ ∃ ∈ = ⇒ =
`
− −
¦
)

0
2
0 0
1 2
1
(6)
( ) 4
1 1
(5) (6)
2 ( ) ( ) 4 4 4
x
f
x x
f f
β
ξ
α β β α
ξ ξ
−
⇒ =
′
− − −
+ ⇒ + = + =
′ ′



2. ∆ίνεται f 2 φορές παραγωγίσιµη στο | | , α β και ( ) 0 f β ′ = . Αν ( ) 0 f β ′′ > και
2
( ) f β β > µε πεδίο
τιµών το | | 2, 5
i) ∆είξτε ότι υπάρχει διάστηµα | | , α β ∆ ⊂ στο οποίο η f είναι γνησίως φθίνουσα.
ii) Αν επιπλέον
3 3
3 ( ) f x dx
β
α
β α < −
∫
δείξτε ότι η εξίσωση
2
( ) f x x = έχει λύση στο | | , α β .
iii) Να λυθεί η εξίσωση ( ) 0
x
x
f t dt
ηu
=
∫

iv) Να υπολογιστεί το
1
lim 1
x
e
x
x
e
→+∞
| |
+
|
\ ¹


ΛΥΣΗ
i) | | 2 , f έ ί f f f f ϕορ ς παραγωγ σιuη παραγ συν παρ συν στο α β ′ ′ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒
αφού
( ) 0
( ) ( ) ( )
( ) 0 lim 0 lim 0
f
x x
f x f f x
f
x x
β
β β
β
β
β β
− −
′ =
→ →
′ ′ ′ −
′′ > ⇒ > ⇒ >
− −
,άρα η
( )
0
f x
x β
′
>
−
κοντά στο β από αριστερά,
δηλαδή υπάρχει ( ) 0: , x δ β δ β > ∀ ∈ − να ισχύει ( )
0
( )
0 ( ) 0 ,
x
x
f x
f x x
x
β
β
β δ β
β
<
− <
′
′ > ⇒ < ∀ ∈ −
−
, άρα
| | , f στο β δ β − ց
οπότε υπάρχει | | | | , , : ( ) f x β δ β α β ∆ = − ⊂ ց

ii)
- 4 –
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
Ε ΕΠ ΠΙ ΙΜ ΜΕ ΕΛ ΛΕ ΕΙ ΙΑ Α : : Μ ΜΗ ΗΤ ΤΑ ΑΛ ΛΑ ΑΣ Σ Γ ΓΙ ΙΑ ΑΝ ΝΝ ΝΗ ΗΣ Σ


( )
2
3 3 3
3 3
( ) ( )
2 2
3 ( ) ( ) ( )
3 3 3
( ) ( ) 0
( ) 0
g x f x x
x
f x dx f x dx f x dx
f x dx x dx f x x dx
g x dx
β
β β β
α α α
α
β β β
α α α
β
α
β α
β α
= −

< − ⇒ < − ⇒ <


⇒ < ⇒ − < ⇒
⇒ <
∫ ∫ ∫
∫ ∫ ∫
∫

Άρα η ( ) g x έχει τουλάχιστον µία αρνητική τιµή στο ( ) , α β ,δηλαδή ( ) , : ( ) 0 g θ α β θ ∃ ∈ <
(γιατί αν όλες οι τιµές της ( ) g x ήταν θετικές ή 0 τότε ( ) 0 g x dx
β
α
≥
∫
άτοπο).
Έχω ( ) g x συνεχής στο | | , θ β
| |
( ) ( )
( ) ( )
2
0 0
2
0 0 0
( ) 0
( ) ( ) 0
( ) ( ) 0
,
, , : ( ) 0
( ) ( ) 0
, , : ( )
Bolzano
g
g g
g f
g ή
ά ά έ x g x
g g
x f x x
θ
θ β
β β β
συνεχ ς στο θ β
υπ ρχει τουλ χιστον να θ β α β
θ β
θ β α β
< ¹
⇒ <
`
= − >
)
¹
¦
⇒ ∈ ⊆ =
`
<
¦
)
∈ ⊆ =

iii) Αφού
| | ( ) | | | |
, 2, 5 ( ) 0 , f f x ά x α β για κ θε α β = ⇒ > ∈
θέτω
0
( ) ( )
x
F x f t dt =
∫


0
( )
( ) ( ) 0 ( ) ( )"1 1"
x
f ή f t dt ί
F x f x F x F x
συνεχ ς παραγωγ σιuη
uε
⇒
′ = > ⇒ ⇒ −
∫
ր

Άρα η εξίσωση ( ) 0
x
x
f t dt
ηu
=
∫
γίνεται:
"1 1"
0 0
0 0 0 0
( ) ( ) 0 ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
0
F
x x x x
x x
f t dt f t dt f t dt f t dt f t dt f t dt F x F x
x x x ή
ηu
ηu ηu
ηu
ηu uοναδικ
−
+ = ⇒ = − ⇒ = ⇒ = ⇒
= ⇒ =
∫ ∫ ∫ ∫ ∫ ∫

(Από σχόλιο του βιβλίου x x x ηu ≤ ∀ ∈ℝ και η ισότητα ισχύει µόνο στο 0)

iv)
1
lim 1
x
e
x
x
l
e
→+∞
| |
+ =
|
\ ¹
.
Θέτω
- 5 –
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
Ε ΕΠ ΠΙ ΙΜ ΜΕ ΕΛ ΛΕ ΕΙ ΙΑ Α : : Μ ΜΗ ΗΤ ΤΑ ΑΛ ΛΑ ΑΣ Σ Γ ΓΙ ΙΑ ΑΝ ΝΝ ΝΗ ΗΣ Σ

0
, lim
1
lim 1
x x
x
u
u
e u u e
Ά l e
u
ρα
→+∞
→+∞
= = = +∞
| |
= + =
|
\ ¹

(από Άλγεβρα Β΄ Λυκείου)

3. Έστω : f → ℝ ℝ συνεχής ώστε
2
0
1
( )
( ) 1
x
f x dt x
f t
= ∀ ∈
+
∫
ℝ
i) ∆είξτε ότι η f παραγωγίσιµη και γνησίως αύξουσα.
ii) Να βρείτε το
0
( )
lim
x
f x
x
→

iii) ∆είξτε ότι
3
( ) 3 ( ) 3 f x f x x x + = ∀ ∈ℝ
iv) Βρείτε το εµβαδόν του χωρίου που περικλείεται από ,
f
C xx′ και
4
3
x =

ΛΥΣΗ
i)

2 2
0
2
1 1
( )
( ) 1 ( ) 1
1
( ) 0 ( )
( ) 1
x
f ή ή ά dt f x ί
f t f t
f x f x
f t
συνεχ ς στο συνεχ ς ως πρ ξη παραγ παραγωγ σιuη uε
στο
⇒ ⇒ ⇒
+ +
′ = > ⇒
+
∫
ℝ
ր ℝ


ii)
2
0 0
( ) ( ) (0) 1 1
lim lim (0) 1
0 (0) 1 0 1
x x
f x f x f
f
x x f
→ →
−
′ = = = = =
− + +


iii) Θέτω
3
( ) ( ) 3 ( ) 3 g x f x f x x = + −
( )
( )
2 2
2 3
2
( ) ( ) 3 ( ) ( ) 3 ( ) 3 3 ( ) ( ) 1 3
1
3 ( ) 1 3 0 ( ) 0 ( ) (0) (0) 3 (0) 3 0 0
( ) 1
g x ί g x f x f x f x f x f x
f x g x x g x c x g f f
f x
παραγωγ σιuη ′ ′ ′ ′ ⇒ = + − = + − =
′ = + − = ⇒ = ∀ ∈ ⇒ = ∀ ∈ = + − ⋅ =
+
ℝ ℝ

Άρα 0 c = οπότε
3
( ) 0 ( ) 3 ( ) 3 g x x f x f x x x = ∀ ∈ ⇒ + = ∀ ∈ ℝ ℝ
iv) Βρίσκω την αντίστροφη. Λύνω την εξίσωση ( ) f x y x ως προς =
( )
3 3 3 2
( )
3 1 1 1 2
3 3 3 3 3
3 3 ( ) ( ) ( ) 1
3 3 3 3
iii
y y y y x x x
y y x x f y f x f x x uε
− − −
+ + + +
′
⇒ + = ⇒ = ⇒ = ⇒ = = = +
- 6 –
ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
Ε ΕΠ ΠΙ ΙΜ ΜΕ ΕΛ ΛΕ ΕΙ ΙΑ Α : : Μ ΜΗ ΗΤ ΤΑ ΑΛ ΛΑ ΑΣ Σ Γ ΓΙ ΙΑ ΑΝ ΝΝ ΝΗ ΗΣ Σ

Επειδή
1
(0) 0 (0) 0 f f
−
= ⇒ =
Άρα το 0 µοναδική ρίζα της ( ) f x , οπότε
4
3
0
( ) E f x dx =
∫

4/3
0
0 ( ) (0) ( ) 0
( )
f
x f x f f x ή
ά f x dx
ια και συνεχ ς
ρα
Γ ≥ ⇒ ≥ ⇒ ≥
Ε =
∫
ր

Θέτω
( ) ( )
1 1 2
( ) ( ) 1 x f u dx f u du dx u du
− − ′
= ⇒ = ⇒ = +
1
1 1 1
0 ( ) 0 (0) 0
4 / 3 ( ) 4 / 3 ( ) (1) 1
x f u u f
x f u f u f u
−
− − −
= ⇒ = ⇒ = =
= ⇒ = ⇒ = ⇒ =

Άρα
( )
1
4 2
1 1 1
1 2 2 3
0 0 0
0
3
( ( ))( 1) ( 1) . .
4 2 4
u u
E f f u u du u u du u u du τ u
−

= + = + = + = + =


∫ ∫ ∫