1
Οι ρητοί αριθμοί
Ασκήσεις
1. Να σημειώσετε πάνω σε έναν άξονα τα σημεία που παριστάνουν τους
παρακάτω ρητούς αριθμούς:
-2, 8, -10, +15, +18, -12.
2. Στις παρακάτω σχέσεις να αντικαταστήσετε κάθε * με κατάλληλο σύμβολο από
τα =, >, <.
α) +5 * +7 β) –5 * -7 γ) -2,8 * -2,08
δ) -0,2 * 0 ε) –1821 * +1810 στ) –125 * -152
3. Τοποθετήστε σε έναν άξονα τους ρητούς αριθμούς που έχουν απόλυτη τιμή:
α) 3 β) 0,5 γ) 4,3 δ) 0
4. Να γράψετε σε μια διάταξη από το μεγαλύτερο προς το μικρότερο τους ρητούς
αριθμούς:
0,2, -2, -0,02, -20, -0,002, -200, +200.
5. Η απόσταση δύο αντίθετων ρητών είναι 6,4. Ποιοι είναι οι αριθμοί αυτοί; Να
τους τοποθετήσετε πάνω σε ένα άξονα.
6. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα, όπως έχει γίνει στην πρώτη στήλη:
x +2 -3 -4,5
+
4
3
-0,2
-
3
1
2
-x -2
-(-x) +2
Να συγκρίνετε τα αποτελέσματα της 1
ης
και της 3
ης
γραμμής.
7. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα, όπως έχει γίνει στην πρώτη στήλη:
x 3
-
4
3
+0,12
-x -3 -2 -0,01
|x| 3 7
|-x| 3
Να συγκρίνετε τα αποτελέσματα της 3
ης
και της 4
ης
γραμμής.
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
2
Πρόσθεση με ρητούς αριθμούς
Ασκήσεις
1. Να υπολογίσετε τα παρακάτω αθροίσματα:
α) (+4)+(+5)+(+6) β) (-12)+(+5)+(-1) γ) (-3,7)+(-9,4)+(+0,1)
δ)
|
.
|
\
|
÷ +
|
.
|
\
|
÷ +
|
.
|
\
|
÷
9
4
9
2
9
1
ε)
|
.
|
\
|
÷ +
|
.
|
\
|
+ +
|
.
|
\
|
÷
8
7
4
3
2
1
στ) ( )
|
.
|
\
|
+ +
|
.
|
\
|
÷ + ÷
9
4
3
1
2 1
2. Να υπολογίσετε τα παρακάτω αθροίσματα:
α) (-6)+(-2)+(+1)+(-10)+(+14)+(+4)
β) (-0,2)+(+6)+(-1,5)+(-2,4)+(-5)
γ) (+4,3)+(-5,7)+(-7
4
3
)+(+0,6)+(-8,45)+(+12,35)
δ) (+23,2)+(-
8
3
)+(+
2
1
)+(+0,375)+(-0,5)+(-23
5
1
)
3. Να υπολογίσετε τα παρακάτω αθροίσματα:
α) -4+7-8+11-2-12-6+10 β) +4,5-5,6+6,7+8-9,4
γ) -16+13-10+7-4+1-2 δ) -0,8+0,6-0,7-2-1,4+2,8-0
ε) 5 , 2 35 , 0
8
3
2
1
5
2
÷ ÷ + + ÷ στ)
30
11
6
5
5
7
30
1
15
2
10
3
÷ ÷ + ÷ + ÷
4. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα:
κ λ μ ν κ+λ+μ κ+λ+ν λ+μ+ν κ+λ+μ+ν
2
3
1
÷
6
5
4
3
2 ÷
5. Να εξετάσετε αν είναι μαγικά τα παρακάτω τετράγωνα:
-2,2 2,8 -4,2
-3,2 -1,2 0,8
1,8 -5,2 -0,2
-8 6 5 -5
3 -3 -2 0
-1 1 2 -4
4 -6 -7 7
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
3
Αφαίρεση ρητού από ρητό
Ασκήσεις
1. Να υπολογίσετε τις παρακάτω διαφορές:
α) 9-(+5) β) -10-(-6) γ) -26-(+26)
δ) -3,5-(+12,7) ε) 16,84-(+18,22) στ) -
6
5
-(-
6
1
)
2. Η θερμοκρασία στην επιφάνεια της Σελήνης την ημέρα είναι ° 107 C, ενώ τη
νύχτα πέφτει στους ° 150 C, κάτω από το μηδέν. Να υπολογίσετε την διαφορά
αυτών των θερμοκρασιών.
3. Να κάνετε τις παρακάτω πράξεις:
α) 96-64-(+37) β) -52-(-38)-(+12)-100
γ) -20,3-(-3,5)+(-3,4)+(-0,7)-2 δ) ( )
25
7
32 1
8
1
36 0
20
3
4 + ÷
|
.
|
\
|
+ ÷ ÷ ÷ ÷ , ,
4. Να λύσετε τις παρακάτω εξισώσεις:
α) x+7=13 β) x+13=-20 γ) x+4,8=-9,2
δ) -8,16+x=-26 ε) -26,2+x==15,6 στ) x-(-4,8)=-0,2
5. Να υπολογίσετε την τιμή της παράστασης Κ=x+y-z-(x-y)+(x-z) όταν x=3, y=-7
και z=-12.
6. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα:
α -1,4 14,6 -6,25
β -7,8 -12,8
γ -3 4,8
4
3
÷
α+β+γ-2 10,3 -20 11,1 0
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
4
Απαλοιφή παρενθέσεων
Ασκήσεις
1. Να υπολογίσετε τους ρητούς αριθμούς Κ, Λ, Μ αφού κάνετε πρώτα απαλοιφή
των παρενθέσεων:
Κ=-6+(7-2+10-14)-(-1-2+9-12)
|
.
|
\
|
÷ ÷ +
|
.
|
\
|
+ ÷ ÷
|
.
|
\
|
÷ + ÷ ÷ = A
2
1
1
6
1
12
5
4
3
12
7
6
5
3
1
( ) ( ) ( ) 35 , 0 8 , 0 002 , 0 2 8 , 3 02 , 1 ÷ + ÷ ÷ ÷ ÷ = M
2. Να υπολογίσετε τους ρητούς αριθμούς Κ, Λ, Μ αφού κάνετε πρώτα απαλοιφή
των παρενθέσεων και των αγκυλών:
( ) | | 8 , 2 9 8 , 0 6 , 3 2 K ÷ ÷ ÷ ÷ ÷ =
( ) ( ) | | ( ) 9 , 0 7 , 10 6 , 1 2 , 4 7 , 3 6 , 2 35 , 6 + ÷ ÷ + ÷ ÷ ÷ + = A
( ) ( ) ( ) | | ( ) 16 12 7 2 1 9 4 6 3 5 4 ÷ ÷ + ÷ ÷ + + ÷ ÷ ÷ + ÷ ÷ ÷ = M
3. Να απλοποιήσετε τις παρακάτω παραστάσεις:
Κ=(x+y-z)+(x-y+z)+(-x+y+z)
Λ=-10-(x+y)-(1-x-y)
M=20-(3-x)-(4-y)-(5-z)-(x+y+z)
4. Να απλοποιήσετε τις παρακάτω παραστάσεις, και να υπολογίσετε τον ρητό που
αντιπροσωπεύει καθεμιά από αυτές, όταν x=-6 και y=8:
A=13-(-7+x)-1-y B=-8-(x-y)+(5+x)+y
5. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει η παράσταση
( ) ( ) | | ( ) 8 10 ÷ | ÷ | ÷ ÷ | + o ÷ ÷ ÷ = K όταν α-β=-1.
6. Αν α,β είναι ρητοί, ποιοι από τους παρακάτω αριθμούς Α, Β,…,Η, Θ είναι ίσοι
μεταξύ τους;
Α=α+(+β) Β=α+(-β) Γ=α-(+β) Δ=α-(-β)
Ε=-α+(+β) Ζ=-α+(-β) Η=-α-(+β) Θ=-α-(-β)
7. Αν α,β είναι ρητοί, να απλοποιήσετε τις παρακάτω παραστάσεις:
Α=(α-β+10)+(β-α-10) Β=(α-β-γ)+(β+γ-α)
Γ=(α-β-γ)-(α-β-γ) Δ=-8-(α-β)-(β-α)-4
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
5
Πολλαπλασιασμός με ρητούς παράγοντες
Ασκήσεις
1. Να υπολογίσετε τα παρακάτω γινόμενα:
α) ( ) 3 4 ÷ · β) ( ) 7 5 ÷ · ÷ γ) ( ) 2 5 , 2 + ·
δ) ( ) 7 , 0 6 , 0 ÷ · ÷ ε) 5
3
2
· ÷ στ) |
.
|
\
|
÷ ·
5
6
6
5
ζ) ( ) ( ) 4 25 , 1 ÷ · ÷ η) ( ) 5 , 2 4 , 0 ÷ · ÷ θ) 0 567 , 43 · ÷
ι) 0 2001· ÷ ια) 1 9045 , 3 · ÷ ιβ) ( ) ( ) 1 1 ÷ · ÷
2. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα:
-
+3 0 1 -1 -5 -4
+5
+2,4 -9,6
-0,8
3. Να υπολογίσετε με δύο τρόπους τις παρακάτω αριθμητικές παραστάσεις:
α) ( ) ( ) ( ) 8 4 8 14 ÷ · + + ÷ · β) ( ) 8
3
4
11
3
4
· + ÷ ·
γ) ( ) ( ) 6 2 , 2 6 8 , 7 ÷ · ÷ ÷ · ÷ δ) |
.
|
\
|
+ ÷ · ÷ 25 , 0
4
1
12
ε) ( ) 9 29 9 ÷ · ÷ στ) |
.
|
\
|
÷ · ÷
5
1
03 , 0
7
100
4. Να γίνουν οι παρακάτω πράξεις:
α) ( ) 8 10 7 4 ÷ ÷ · ÷ β) |
.
|
\
|
÷ ÷ ·
|
.
|
\
|
÷ ÷ 2
8
1
2
1
4
1
5
1
γ) |
.
|
\
|
÷ · ÷
|
.
|
\
|
÷ · + ÷
4
1
24
19
4 , 2 2 , 0
5
3
4 3 , 0
δ) ( ) | | ( ) 2 14 1 ÷ · ÷ ÷ ε) ( ) | | 14 6 4 10 + ÷ ÷ ÷ · ÷
στ) ( ) ( )
|
.
|
\
|
÷ · ÷ + · + ÷
5
10
1 , 0 68 , 3 32 , 6 8 , 8 4 , 44
ζ) ( ) | | | | ( ) ( ) | | 2 1 3 5 7 3 4 5 10 ÷ ÷ + + ÷ · ÷ ÷ ÷ ÷ ÷ ÷
5. Να χρησιμοποιήσετε την επιμεριστική ιδιότητα για να απλοποιήσετε την
παράσταση ( ) ( ) x 4 2 5 3 x 3 x 2 A ÷ ÷ ÷ + ÷ = , και στη συνέχεια να υπολογίσετε
την τιμή της για 3 x ÷ = .
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
6
6. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει η παράσταση
( ) ( ) z y x 2 z y x K ÷ ÷ ÷ ÷ + ÷ = όταν 3 x = ,
2
9
y ÷ = και
2
1
z = .
7. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα, όπως έχει γίνει στην πρώτη στήλη:
α
5
4
-7 -1 1
5
3
2
-2,4 1,56 -0,02
-α
-
5
4
o
1
4
5
8. Να υπολογίσετε τα παρακάτω γινόμενα:
α) ( ) ( ) ( ) 1 5 , 0 1 , 0
4
9
2
9
4
10 ÷ · · ÷ ·
|
.
|
\
|
÷ · ÷ ·
|
.
|
\
|
÷ ·
β) ( ) 2
4
5
10
3
5
4
3
2
+ ·
|
.
|
\
|
÷ ·
|
.
|
\
|
+ ·
|
.
|
\
|
÷ ·
|
.
|
\
|
÷
γ) ( ) ( ) 5 , 1 09 , 2 0
6
5
2 , 4
10
3
2001 · ÷ · ·
|
.
|
\
|
+ · ÷ ·
|
.
|
\
|
÷ · +
9. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα:
α β γ αβγ
2 -3 -4
-5 -6 -60
2 -7 70
-1 -0,3 1
-5,6 7,8 0
10. Αν οι παρακάτω ισότητες είναι αληθής, να συμπληρώσετε τις προτάσεις όπως
στο (α) παράδειγμα:
α) 3(-5)(-6)x=1. Άρα, ο αριθμός x είναι θετικός.
β) –11y(-5)(-9)=9900. Άρα, …………………………
γ) –4(-0,5)(-10)z=14. Άρα, …………………………
δ) –3(-5)(+2,03)t(-3,6)=0. Άρα, …………………………
ε) –1(-2)(-4)(-8)ω<0. Άρα, …………………………
στ) –5(-6)(-7)(-1)(-0,3)φ>0. Άρα, …………………………
11. Στις παρακάτω σχέσεις να αντικαταστήσετε κάθε με το κατάλληλο από τα
σύμβολα >, <, =.
α) 1993(-77)(-1994)(-1)(+2)(-6) 0
β) –2000(-2001)(-2002)(-2003)(-2004)(+2005) 0
γ) (-4)(-8)(-16) |
.
|
\
|
÷ 25 , 0
4
1
(+32)(-0,3) 0.
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
7
12. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα:
α β γ αβ-γ αγ-2β βγ-3α
-2 3 -5
0,4 -5 -1,5
13. Στις παρακάτω σχέσεις να αντικαταστήσετε κάθε με τον κατάλληλο αριθμό,
για να προκύψουν αληθής προτάσεις:
α) 12· =1 β) –12 · =1 γ)
7
3
÷ · =1
δ) –0,35· =1 ε)
4
3
2 ÷ · =1 στ)
100
1
÷ · =1
Διαίρεση ρητού αριθμού με ρητό αριθμό
Ασκήσεις
1. Να υπολογίσετε τα πηλίκα των παρακάτω διαιρέσεων:
α) 20:(+4) β) 28:(-7) γ) (-4,2):7
δ) –3,6:(-9) ε) -12,5:(-5) στ) –3,9:13
2. Να υπολογίσετε τα πηλίκα των παρακάτω διαιρέσεων:
α) |
.
|
\
|
÷
6
5
:
4
3
β) ( ) 6 , 0 :
21
8
÷ ÷
γ) ( ) 8 :
5
4
÷
|
.
|
\
|
÷ δ) 4 , 0 :
4
3
5
|
.
|
\
|
÷
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
8
3. Να κάνετε τις παρακάτω πράξεις:
α)
8
3
2
1
4
3
÷
÷
÷ ÷ ÷ β)
( )
5
4 6
1
÷
÷ ÷
÷
γ) ( )( ) | | ( ) | | 1 3 2 : 1 3 4 10 ÷ ÷ ÷ ÷ ÷ ÷ δ) ( )
(
¸
(
¸
÷ ÷ ÷ ÷ 1
12
1
3
6
5
:
3
1
2
4. Να λύσετε τις εξισώσεις:
α) 9x=-45 β) –6x=54 γ) –0,7x=-9,1
δ) –4=x(-0,8) ε) –39,95=-2,35x στ) –24:x=-3
ζ)
12
7
x
6
5
= ÷ η)
16
1
8
3
: x ÷ = θ) 1
9
2
: x =
|
.
|
\
|
÷
5. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει η παράσταση
( ) y : x y x xy y x A + ÷ ÷ + = όταν:
α) x=3, y=-0,5
β)
4
3
x ÷ = ,
2
1
y =
Δυνάμεις ρητών με εκθέτη φυσικό αριθμό
Ασκήσεις
1. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει καθεμιά από τις παρακάτω
παραστάσεις:
α)
4
1 ÷ β)
2
6 ÷ γ) ( )
3
3 ÷ ÷
δ)
3
5
3
|
.
|
\
|
÷ ε)
3
7 , 0 ÷ στ)
30 2 2
1 8 , 0 8 , 0 ÷ + ÷
ζ) ( ) ( ) ( ) ( )
4 3 2 1
4 3 2 1 ÷ + ÷ + ÷ + ÷ η)
4 3 2 1
4 3 2 1 ÷ ÷ ÷ ÷
2. Να γράψετε σε μορφή δύναμης καθένα από τα γινόμενα:
α)
4 3
5 5 · β) ( ) ( ) ( )
3 2
7 7 7 ÷ · ÷ · ÷ γ)
8 6 4 2
9 9 9 9 · · ·
δ)
5 3
5
2
5
2
5
2
|
.
|
\
|
÷ ·
|
.
|
\
|
÷ ·
|
.
|
\
|
÷ ε)
20 10 5
34 , 1 34 , 1 34 , 1 34 , 1 · · ·
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
9
3. Να υπολογίσετε τα γινόμενα:
α)
3 3
3
4
4
3
|
.
|
\
|
·
|
.
|
\
|
β) ( )
7
7
7
1
6
1
6 ·
|
.
|
\
|
÷ · ÷
γ)
3 3
80 125 , 0 · δ)
4 4 4 4
6
5
5
4
4
3
3
2
|
.
|
\
|
·
|
.
|
\
|
·
|
.
|
\
|
·
|
.
|
\
|
4. Να υπολογίσετε τα πηλίκα:
α)
5
5
8
16
β)
4
4
20
60
γ) ( )
3 3
9 : 45 ÷ δ) ( )
3 3
7 , 62 : 6 , 501 ÷
5. Να υπολογίσετε τον αριθμό με τον οποίο είναι ίση καθεμιά από τις δυνάμεις:
α) ( )
2
4
2 β) ( ) | |
2
3
3 ÷ γ) ( ) | |
3
3
5 2· ÷
δ) ( ) | |
2
2
250 4· ÷ ε) ( ) ( )
2
2
3
3
1 , 0 10 ·
6. Να γράψετε σε μορφή δύναμης καθεμιά από τις παραστάσεις:
α) ( ) ( )
8 12 11 10
3 3 : 3 3 3 · · · β) ( ) ( ) ( ) | |
3 2 20
4 4 4 : 4 ÷ · ÷ · ÷ ÷
γ) ( ) | | ( ) | |
3
2 12 8
57 , 0 : 57 , 0 57 , 0 ÷ · ÷
7. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει η παράσταση:
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
9 10 3 3 4 4 6 6
1 : 1 4 : 36 5 : 15 7 : 14 A ÷ ÷ + ÷ + ÷ ÷ ÷ ÷ =
8. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει η παράσταση:
( ) ( )
7
1
5
2 3
6
1
3
2
:
3
1
1
6 3
3 2
÷
·
÷ ·
(
(
¸
(
¸
÷
|
.
|
\
|
÷ ÷
(
(
¸
(
¸
|
.
|
\
|
÷ ÷
9. Να λύσετε τις παρακάτω εξισώσεις χρησιμοποιώντας ιδιότητες δυνάμεων:
α)
5 4
3 x 3 = · β)
10 6
5 x 5 = · γ)
11 4
2 2 : x =
δ) ( ) ( )
3
4 6
3 x 3 = · ÷ ε)
10
7
3
3
1
x =
|
.
|
\
|
÷ · στ) ( )
10 4
4 2 x = ÷ ·
10. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει η παράσταση
4 3 2
x x x x K + ÷ + ÷ = όταν x=-2.
11. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει η παράσταση
( ) ( )
3 2 3 2
x x x x x K ÷ ÷ ÷ + ÷ ÷ = όταν x=2 και x=-3.
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
10
Δυνάμεις ρητών με εκθέτη ακέραιο αριθμό
Ασκήσεις
1. Να κάνετε τις παρακάτω πράξεις:
α)
3 5
2 2 ·
÷
β)
2 1 0
5 5 5 · · γ)
2 4
3 2 ·
÷
δ)
6 6
8 : 4
÷ ÷
ε) ( ) | |
4
3
10 ÷ στ)
6 4
12 : 12
÷ ÷
2. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει καθεμιά από τις παραστάσεις:
α) ( )
1
5 3
7 7
÷
÷
· β) ( )
2
4 3 2 8
10 10 10 10
÷
÷ ÷ ÷
· · ·
γ)
0 10 6 5
78 78 78 78 78 · · · ·
÷ ÷
δ)
3
5
8 7
123
1
123 123
|
|
.
|
\
|
|
.
|
\
|
· ·
÷
÷ ÷
3. Να γράψετε με μορφή δύναμης τους αριθμούς:
α) 0,1 β) 0,01 γ) 0,001
δ) –0,0001 ε) 1.000.000
4. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει καθεμιά από τις παρακάτω
παραστάσεις:
α)
1 x 2 x x 3 x 2 x 1
4 8 16 8 4
÷ ÷ ÷ ÷ ÷
÷ ÷ ÷ + όταν x=3
β)
x 1 1 y
y x
÷ ÷
÷ όταν x=3 και y=-2.
5. Να υπολογίσετε τον ρητό που αντιπροσωπεύει η παράσταση:
6 x 4 x 2 x
x
8
1
4
1
2
1
1
+ + +
|
.
|
\
|
÷
|
.
|
\
|
÷
|
.
|
\
|
+ όταν x=-6
6. Να λύσετε τις παρακάτω εξισώσεις:
α)
6 3 x
2 2 =
+
β) 32 2
1 x
=
+
γ) 16 2 2
2 2 x
· =
+
δ)
2 x 2
9 3 = ε)
11 3 x
3 3 9 · = στ)
10 x 3 x
25 125 5 = ·
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
11
Επίλυση εξισώσεων
Ασκήσεις
1. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα:
Εξίσωση Πρώτο
μέλος
Δεύτερο
μέλος
Άγνωστος Άγνωστοι
όροι
Γνωστοί
όροι
3x+1=2x-6 3x+1 2x-6 x 3x και 2x 1 και –6
7ψ-4+ψ=-5ψ
φ-2φ+3=0
-12=ω-3ω+4
2. Να λύσετε τις παρακάτω εξισώσεις:
α) 3x=42 β) –4x+5=41 γ) 10-5x=-105
δ) 7x+32=-x ε) x-2x=-10 στ) –8x=-5x+27
3. Να λύσετε τις παρακάτω εξισώσεις:
α) 6x-19=2x+5 β) –37-5y=8y+2 γ) 2,7-0,3z=0,1z-2,3
δ) 8 , 4 x 2 , 1
5
3
÷ = + ÷ ε) e = ÷ e ÷
5
6
2
4
3
1 στ)
3
2
5
4
3
= +
o
4. Να λύσετε και να επαληθεύσετε τις παρακάτω εξισώσεις:
α) 2(3-5x)=39+x β) –3(t-7)=2(t-5)+36
γ) 7-2y+3(2y-1)-4(5-3y)=0 δ) φ=2(φ-1)-3(φ-2)-4(φ-3)
5. Να λυθούν οι εξισώσεις:
α) 5
3
x
x 2 ÷ = ÷ β) 1
2
x
5
x 3
= ÷
γ)
8
x
3
5 x
=
÷
δ)
10
3
2
y
10
y 2 1
5
y 2 1
÷ =
÷
÷
+
6. Να λυθούν οι εξισώσεις:
α)
( )
4
1 x
2
1 x 5
3
1 x 2 ÷
=
÷
÷
+
β)
( )
3
1 x 2
1
3
1 x 2
3
2 x 4 ÷
+ ÷ =
÷
+
÷
γ)
( )
2
3
5
4 x 2
20
2 x 7
4
x 3
+
÷
=
+
÷ δ) x
5
15 x 4
3
5
x 9
+
÷
= ÷
7. Να λυθούν οι εξισώσεις:
α) ( ) ( ) 6 x 3 3 x 2 12 x 5 ÷ + + = ÷
β) ( ) ( ) ( ) ( ) x 10 4 x 5 3 1 x 7 5 6 x 2 ÷ ÷ ÷ ÷ = + ÷ + ÷
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
12
Εφαρμογές των εξισώσεων στην επίλυση τύπων
Ασκήσεις
1. Το διάστημα S που διανύει ένα κινητό με σταθερή ταχύτητα υ σε χρόνο t, βρί-
σκεται από τον τύπο t S · u = . Να επιλύσετε τον τύπο αυτό
α) ως προς υ β) ως προς t.
2. Να επιλύσετε τον τύπο
2
t
2
1
S · o = ως προς α.
3. To επιτόκιο Ε%, με το οποίο τοκίζουν οι τράπεζες κεφάλαιο Κ, για να αποδώ-
σει σε Χ ημέρες ( το πολύ σε 180 ημέρες) τόκο Τ, βρίσκεται από τον τύπο
X K
T 000 . 36
E
·
·
=
α) Να επιλύσετε τον τύπο αυτό
i) ως προς Τ ii) ως προς Κ iii) ως προς Χ
β) Να συμπληρώσετε τον πίνακα:
E% 18 20 12
T 9.000 3.000 4.000
K 72.000 12.000 100.000
X σε ημέρες 180 40 150
4. Να επιλύσετε τον τύπο
2
m
2
1
mgh E u + =
α) ως προς h β) ως προς g
5. Να επιλύσετε τον τύπο L 2 R · v · t =
α) ως προς ν β) ως προς L
6. Να επιλύσετε τον τύπο
L
U
I
· e
=
α) ως προς U β) ως προς ω γ) ως προς L.
7. Να επιλύσετε τον τύπο
R
2 1 1
=
|
+
o
α) ως προς α β) ως προς β γ) ως προς R.
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
13
Εφαρμογές των εξισώσεων στη λύση προβλημάτων
Ασκήσεις
1. Αν το τριπλάσιο της ηλικίας του Γιώργου αυξηθεί κατά 3 έτη βρίσκουμε 54 έτη.
Να βρεθεί η ηλικία του Γιώργου.
2. Να βρείτε έναν αριθμό του οποίου το τετραπλάσιο, αν ελαττωθεί κατά 20,4 θα
μας δώσει τον αριθμό 86,8.
3. Η Βάσω ξόδεψε τα
7
2
των χρημάτων της, και της έμειναν 140 €. Πόσα χρήματα
είχε η Βάσω;
4. Η Σεβαστή είπε: «Αν το επταπλάσιο των μήλων που έχω ελαττωθεί κατά 15
μήλα, θα βρω τα μισά των μήλων μου αυξημένα κατά 50 μήλα».Πόσα μήλα εί-
χε η Σεβαστή;
5. Ένας κτηνοτρόφος έχει 40 ζώα. Από αυτά μερικά είναι κατσίκια και τα υπό-
λοιπα κότες. Αν το πλήθος των ποδιών τους είναι 94, να βρείτε πόσα είναι τα
κατσίκια και πόσες οι κότες.
6. Σε μια συναυλία το κανονικό εισιτήριο είναι 9€ και το φοιτητικό 5€. Οι φοιτη-
τές ήταν 50 λιγότεροι από τους άλλους θεατές, και οι συνολικές εισπράξεις έ-
φτασαν τα 955€. Πόσοι ήταν οι φοιτητές και πόσοι οι άλλοι θεατές στη συναυ-
λία;
7. Μια μητέρα είναι 29 χρονών, και η κόρη της είναι 5 χρονών. Μετά από πόσα
χρόνια η ηλικία της μητέρας θα είναι διπλάσια από την ηλικία της κόρης;
8. Σε μια γιορτή πήραν μέρος 198 άτομα, άντρες γυναίκες και παιδιά. Οι άντρες
ήταν διπλάσιοι από τις γυναίκες και τα παιδιά τετραπλάσια από τους άντρες. Να
βρείτε πόσοι άντρες πήραν μέρος στην γιορτή, πόσες γυναίκες και πόσα παιδιά.
9. Τρεις συνεταίροι κέρδισαν από μια εργασία 1.544€. Ο δεύτερος πήρε 16% πε-
ρισσότερα από τον πρώτο και ο τρίτος 20% λιγότερα από τον δεύτερο. Πόσα
χρήματα πήρε ο καθένας;
10. Ένας έμπορος ανάμειξε 80 κιλά λάδι των 7,50 €. το κιλό με 100 κιλά λάδι των
12 €. το κιλό. Πόσο πρέπει να πουλάει ο έμπορος το κάθε κιλό λάδι του μίγμα-
τος;
11. Το 14% του όγκου ενός τύπου κρασιού είναι οινόπνευμα. Πόσο νερό πρέπει να
προστεθεί σε 39 λίτρα του κρασιού αυτού, ώστε η περιεκτικότητά του σε οινό-
πνευμα να γίνει 12%;
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
14
Επίλυση ανισώσεων
Ασκήσεις
1. Να λύσετε τις παρακάτω ανισώσεις, και να παραστήσετε τη λύση καθεμιάς σε
έναν άξονα.
α) 3x<6 β) 8-2x<12 γ) –4x+3>-5x-2
δ) –x-2x+5>-10 ε) –14-2(x-1)<x στ)1<-x-17-18x
2. Να λύσετε τις παρακάτω ανισώσεις:
α)
4
3 x
3
2 x ÷
>
÷
β)
2
x
4
x
3
2 x
> +
÷
γ)
5
9
4
1 x 3
5
x
x 3 ÷
÷
s ÷ δ) ( ) ( ) 8 x 2 2 x 1 x 5 ÷ + < ÷
3. Να λύσετε τις παρακάτω ανισώσεις:
α)
4
5 x
5
3 x 2
2
x 2 ÷
<
÷
+
÷
β)
( ) ( )
5
12
x
4
4 x 3
3
1 x 2
÷ ÷ >
+
÷
÷
γ)
2
x 7
2
3 x 7
5
3 x ÷
>
+
÷
÷
δ)
( ) ( )
4
2 x 3
2
1
3
1 x 2
1
÷
÷ ÷ >
+
÷
4. Να βρείτε τις κοινές λύσεις των ανισώσεων:
α) 14 x 3
3
x 5
÷ > + και ( ) 6 4 x 3 < ÷ ÷
β) 8
2
x
1 x 4 ÷ > ÷ και
3
4 x 5
1 x 2
+
< +
5. Να βρείτε τους ακέραιους αριθμούς που είναι κοινές λύσεις των ανισώσεων:
α) 1 x 2 5 x 3 ÷ > + και
( )
2
x
3
1 x 2
<
÷
β)
4
1 x
2
5 x
2
+
÷
÷
> ÷ και ( ) x 2 x 2
3
x
÷ < ÷ ÷
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
15
Εφαρμογές των ανισώσεων στη λύση προβλημάτων
Ασκήσεις
1. Το πάγιο ποσό στο λογαριασμό κατανάλωσης νερού είναι 4,50 €, και το κάθε
3
m κοστίζει 1,04 €. Πόσα το πολύ
3
m μπορούμε να καταναλώσουμε, για να
πληρώσουμε το πολύ 40€;
2. Το πλήθος των στρατιωτών ενός τάγματος είναι μεγαλύτερο από 452 και μικρό-
τερο από 456. Στη δοκιμή της παρέλασης παρατάχθηκαν σε εξάδες, και περίσ-
σεψαν 4, που δεν παρέλασαν. Πόσοι είναι οι στρατιώτες του τάγματος;
3. Να βρεθεί ο μικρότερος ακέραιος αριθμός που αν προστεθεί στον αριθμητή του
κλάσματος
7
2 ÷
δίνει έναν αριθμό μεγαλύτερο του –10.
4. Να βρεθεί ο μεγαλύτερος φυσικός αριθμός που επαληθεύει την ανίσωση:
( )
1
4
2 x
3
1 x 2
<
÷
÷
÷
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
16
Ερωτήσεις
1. Τι ονομάζουμε λύση ή ρίζα μιας εξίσωσης;
2. Υπάρχουν εξισώσεις που δεν έχουν λύσεις; Αν ναι, πως λέγονται αυτές; Δώστε
ένα παράδειγμα μιας τέτοιας εξίσωσης.
3. Υπάρχουν εξισώσεις που έχουν λύση τον οποιοδήποτε ρητό αριθμό; Αν ναι,
πως λέγονται αυτές; Δώστε ένα παράδειγμα μιας τέτοιας εξίσωσης.
4. Συμπληρώστε τα παρακάτω κενά, ώστε να προκύψουν αληθής προτάσεις:
α) Αν αx=β με α= 0, τότε x=…
β) Αν αx=β με α=0 και β= 0, τότε η εξίσωση είναι………
γ) Αν αx=β με α=0 και β=0, τότε η εξίσωση είναι………
5. Συμπληρώστε τα παρακάτω κενά, ώστε να προκύψουν αληθής προτάσεις:
α) Αν αx>β με α>0, τότε x……
β) Αν αx>β με α<0, τότε x……
γ) Αν αx>β με α=0 και β>0, τότε η ανίσωση είναι………
δ) Αν αx>β με α=0 και β<0, τότε η ανίσωση αληθεύει………
ε) Αν αx=β με α=0 και β=0, τότε η ανίσωση είναι………
6. Τοποθετήστε μέσα στο τον κατάλληλο αριθμό, ώστε η ανίσωση 1 x > · να
μην έχει λύση.
7. Τοποθετήστε μέσα στο τον κατάλληλο αριθμό, ώστε η ανίσωση 21 x < · να
αληθεύει για κάθε ρητό.
Ερωτήσεις τύπου «Σωστό-Λάθος»
Στις παρακάτω προτάσεις να κυκλώσετε το γράμμα Σ αν η πρόταση είναι
σωστή, ή το γράμμα Λ αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
1. Η εξίσωση x+α=β έχει μια μόνο λύση. Σ Λ
2. Η εξίσωση x-7=-5 έχει λύση τον αριθμό –2. Σ Λ
3. Αν 0 = o , τότε η εξίσωση | = · o x έχει μοναδική λύση. Σ Λ
4. Η εξίσωση –3x=6 έχει λύση τον αριθμό –2. Σ Λ
5. Αν 0 = o , τότε η λύση της εξίσωσης | = · o x είναι ο αριθμός
|
o
. Σ Λ
6. Αν 0 = | , τότε η εξίσωση | = · x 0 έχει λύση. Σ Λ
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
17
7. Η εξίσωση 1 x 0 ÷ = · δεν είναι αδύνατη. Σ Λ
8. Η εξίσωση 0 x 0 = · έχει άπειρες λύσεις. Σ Λ
Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής
Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.
1. Αν 0 = o , τότε η εξίσωση | = · o x :
Α. είναι αδύνατη Β. έχει μια μόνο λύση Γ. είναι αόριστη.
2. Η εξίσωση 2 x 0 ÷ = · έχει:
Α. δύο λύσεις Β. μια μόνο λύση
Γ. καμία λύση Δ. άπειρες λύσεις
3. Η εξίσωση 0 x 0 = · έχει:
Α. δύο λύσεις Β. μια μόνο λύση
Γ. καμία λύση Δ. άπειρες λύσεις
4. Αν αx>β με α>0, τότε:
Α. x<
o
|
Β. x>
o
|
Γ. x<αβ Δ. x>β-α
5. Αν αx>β με α<0, τότε:
Α. x<
o
|
Β. x>
o
|
Γ. x<αβ Δ. x>β-α
6. Η ανίσωση 0x<-3 έχει:
Α. δύο λύσεις Β. μια μόνο λύση
Γ. καμία λύση Δ. άπειρες λύσεις
7. Η ανίσωση 0x>-1 έχει:
Α. δύο λύσεις Β. μια μόνο λύση
Γ. καμία λύση Δ. άπειρες λύσεις
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
18
Ερωτήσεις αντιστοίχισης
Να συνδέσετε κάθε εξίσωση ή ανίσωση της στήλης Α, με τη σωστή απά-
ντηση – λύση που υπάρχει στη στήλη Β.
Στήλη Α Στήλη Β
1. 5
2
x
x 3 = + ÷
2. x-2x-3x=10x
3. 3x+7>x-1
4. 8-3x>x
5. 0x=-4
6. 0x=0
7. 0x<-1
I. x>-4
II. αδύνατη εξίσωση
III. x<-4
IV. αόριστη εξίσωση
V. x=-2
VI. x=0
VII. x<2
VIII. αδύνατη ανίσωση
IX. x>2
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
19
To Πυθαγόρειο Θεώρημα
Ασκήσεις
1. Οι πλευρές ενός τριγώνου έχουν μήκη 9m, 15m και 12m. Να εξετάσετε αν το
τρίγωνο αυτό είναι ορθογώνιο.
2. Στον παρακάτω πίνακα τα ευθύγραμμα τμήματα ΑΒ, ΑΓ και ΒΓ είναι οι πλευ-
ρές ενός ορθογωνίου τριγώνου ΑΒΓ με ° = 90 A
ˆ
.Να συμπληρώσετε τον πίνακα
αυτό.
ΑΒ 6 11 20 16 24
ΑΓ 8 30
ΒΓ 14,6 29 74
3. Ένα ορθογώνιο και ισοσκελές τρίγωνο ΑΒΓ έχει ° = 90 A
ˆ
και ΑΒ=7 cm. Να
υπολογίσετε το εμβαδόν του τετραγώνου που έχει πλευρά την υποτείνουσα ΒΓ.
4. Το μήκος της πλευράς ενός ισοπλεύρου τριγώνου ΑΒΓ είναι 12 m. Να υπολογί-
σετε το εμβαδόν του τετραγώνου που έχει πλευρά το ύψος ΑΔ.
Τετραγωνική ρίζα θετικού ρητού
Ασκήσεις
1. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω ισότητες:
α) = 16 β) = 16 , 0 γ) = 0016 , 0
δ) = 121 ε) = 21 , 1 στ) = 12100
ζ) = 225 η) = 25 , 2 θ) = 22500
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
20
2. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω ισότητες:
α) =
9
1
β) =
900
1
γ) =
9
25
δ) =
81
100
ε) =
49
64
στ) =
2500
36
3. Να υπολογίσετε το μήκος της πλευράς ενός τετραγώνου το οποίο έχει εμβαδόν:
α) 144
2
m β) 1,44m
2
m γ) 10.000c
2
m
δ) 400
2
m ε) 6,25d
2
m στ) 0,0081k
2
m
4. Στον παρακάτω πίνακα τα ευθύγραμμα τμήματα ΑΒ, ΑΓ και ΒΓ είναι οι πλευ-
ρές ενός ορθογωνίου τριγώνου ΑΒΓ με ° = 90 A
ˆ
.Να συμπληρώσετε τον πίνακα
αυτό.
ΑΒ 3 24 40 1,1 2,4
ΑΓ 0,7
ΒΓ 5 25 41 6,1
5. Ένα ισοσκελές τρίγωνο ΑΒΓ (ΑΒ=ΑΓ) έχει εμβαδόν 60
2
m και βάση ΒΓ=10m.
Να υπολογίσετε:
α) Το μήκος του ύψους ΑΔ.
β) Το μήκος της πλευράς του ΑΒ.
6. Ένα ορθογώνιο ΑΒΓΔ έχει πλευρά ΑΒ=9,6cm και διαγώνιο ΑΓ=14,6cm. Να
υπολογίσετε:
α) Το μήκος της πλευράς ΒΓ.
β) Το εμβαδόν του ορθογωνίου.
Άρρητοι αριθμοί
Ασκήσεις
1. Να βρείτε με προσέγγιση χιλιοστού ( με τη βοήθεια του σχετικού πίνακα )
καθεμιά από τις παρακάτω τετραγωνικές ρίζες:
α) 10 β) 1000 γ) 5
δ) 500 ε) 477 στ) 47700
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
21
2. Στον παρακάτω πίνακα τα ευθύγραμμα τμήματα ΑΒ, ΑΓ και ΒΓ είναι οι πλευ-
ρές ενός ορθογωνίου τριγώνου ΑΒΓ με ° = 90 A
ˆ
.Να συμπληρώσετε τον πίνακα
αυτό.
ΑΒ 15 1 4,5
ΑΓ 8
ΒΓ 2,6 5,5
3. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα και να συγκρίνετε τα στοιχεία της 5
ης
και 6
ης
στήλης. Τι συμπέρασμα προκύπτει;
α β
o | | · o | · o
9 16
0,36 0,64
100
1
16
1
4. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα και να συγκρίνετε τα στοιχεία της 5
ης
και 6
ης
στήλης. Τι συμπέρασμα προκύπτει;
α β
o | | o : | o:
64 4
1,69 0,01
36 0,04
5. Να υπολογίσετε τους αριθμούς Κ και Λ όταν:
( ) ( )
2
2 2
16 9 25 K ÷ ÷ + = και ( ) ( )
2
4 2 2
4
3
1 1 8 8
|
.
|
\
|
÷ + ÷ ÷ + ÷ ÷ = A
6. Το μήκος της πλευράς ενός ισοπλεύρου τριγώνου ΑΒΓ είναι 6 m. Να υπολογί-
σετε το μήκος του ύψους του ΑΔ, και το εμβαδόν του τριγώνου ΑΒΓ.
7. Ένα ισοσκελές τρίγωνο ΑΒΓ (ΑΒ=ΑΓ) έχει περίμετρο 60m και βάση ΒΓ=14m.
Να υπολογίσετε το εμβαδόν του.
8. Ένα τρίγωνο ΑΒΓ έχει μήκη πλευρών ΑΒ= cm 5 , ΑΓ= cm 6 και ΒΓ= cm 11 .
Να εξετάσετε αν το τρίγωνο αυτό είναι ορθογώνιο.
9. Ένα τρίγωνο ΚΛΜ έχει μήκη πλευρών ΚΛ= cm 10 , ΚΜ= cm 12 και
ΛΜ= cm 23 . Να εξετάσετε αν το τρίγωνο αυτό είναι ορθογώνιο.
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
22
Οι πραγματικοί αριθμοί
Ασκήσεις
1. Πάνω στην ευθεία των πραγματικών αριθμών να σημειώσετε το σημείο που
αντιστοιχεί στον αριθμό 40
α) Με προσέγγιση ρητού.
β) Με κανόνα και διαβήτη.
Υπόδειξη: Να εκφράσετε τον αριθμό 40 ως άθροισμα τετραγώνων δύο φυσικών
αριθμών.
2. Να συμπληρώσετε τα με το κατάλληλη από τα σύμβολα >, <, =, ώστε να
προκύψουν αληθής σχέσεις:
α) 25 9 + 25 9 + β) 25 9 · 25 9·
γ) 18 2 + 18 2 + δ) 18 2 · 18 2·
3. Να γράψετε σε απλούστερη μορφή τις παραστάσεις:
α) 8 2 8 4 8 3 ÷ + β) 2 10 5 2 3 10 2 ÷ + ÷
γ) ( ) ( ) 13 2 13 6 2 6 6 3 13 2 4 ÷ ÷ + ÷ δ)
3 12
3 2 3 4 +
4. Αν ο θετικός αριθμός x είναι μικρότερος από τον θετικό αριθμό y, να επαληθεύ-
σετε με δύο δικά σας παραδείγματα ότι: y x <
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
23
Συντεταγμένες στο επίπεδο
Ασκήσεις
1. Σε τετραγωνισμένο χαρτί να σχεδιάσετε ένα σύστημα ορθογωνίων αξόνων και
να σημειώσετε τις θέσεις των σημείων:
( ) 2 , 3 A |
.
|
\
|
÷ ÷ 3 ,
2
3
B ( ) 1 , 5 , 3 ÷ I
( ) 5 , 1 , 0 ÷ A ( ) 0 , 4 , 2 E |
.
|
\
|
÷ ÷ Z
5
6
, 1
2. Σε ένα σύστημα αξόνων να σχεδιάσετε τις ευθείες που ορίζουν τα σημεία:
α) Α(3, 2) και Β(2, 0).
β) Γ(-1, 2) και Ο(0, 0).
γ) Να βρείτε τις συντεταγμένες του σημείου Μ, στο οποίο τέμνονται οι ευθείες
ΑΒ και ΓΟ.
δ) Ποιες είναι οι αποστάσεις του σημείου Μ από τους άξονες;
3. Να βρεθεί η απόσταση του σημείου Α(2,4 , 1) από την αρχή Ο(0, 0) των αξό-
νων.
4. Να υπολογίσετε το x ώστε:
α) Το σημείο Κ(-3x, x-2) να είναι σημείο του άξονα x x' .
β) Το σημείο Λ(x+3, 2x) να είναι σημείο του άξονα y y' .
5. Να καθορίσετε σε ποιο τεταρτημόριο βρίσκεται καθένα από τα σημεία:
Α(-2, -4), Β(-1, 3), Γ(4, 3) και Δ(1, -1).
6. Να υπολογίσετε την απόσταση των σημείων Κ(1, 1) και Λ(2, 5).
7. Σε ένα ορθοκανονικό σύστημα αξόνων με αρχή Ο σχεδιάζουμε το ευθύγραμμο
τμήμα ΑΒ με Α(1, 4) και Β(-3, 2). Σχεδιάζουμε το τμήμα ΑΟ και το προεκτεί-
νουμε κατά τμήμα ΟΑ'=ΟΑ. Σχεδιάζουμε το τμήμα ΒΟ και το προεκτείνουμε
κατά τμήμα ΟΒ'=ΟΒ. Να βρείτε τις συντεταγμένες των σημείων Α' και Β'
αντίστοιχα.
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
24
Ερωτήσεις
1. Έστω α, β, γ τα μήκη των καθέτων πλευρών ενός ορθογωνίου τριγώνου και α
το μήκος της υποτείνουσάς του. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω σχέσεις:
= o
2
= |
2
= ¸
2
2. Αν σε ένα τρίγωνο ΚΛΜ ισχύει
2 2 2
MK M K + A = A τότε:
α) Τι συμπέρασμα προκύπτει για το τρίγωνο ΚΛΜ;
β) Τι είδους γωνία είναι καθεμιά από τις K
ˆ
, A
ˆ
και M
ˆ
;
3. Αν σε ένα τρίγωνο ΑΒΓ ισχύει
2 2 2
B AB IA ÷ I = τότε:
α) Τι συμπέρασμα προκύπτει για το τρίγωνο ΑΒΓ;
β) Τι είδους γωνία είναι η A
ˆ
και γιατί;
4. Μπορεί ένας άρρητος αριθμός να γραφεί ως κλάσμα της μορφής
v
µ
+ ή
v
µ
÷ με
μ, ν φυσικούς αριθμούς και 0 = v ;
5. Τι είναι τετραγωνική ρίζα ενός θετικού αριθμού α; Δώστε ένα παράδειγμα.
6. Να συμπληρώσετε τα παρακάτω κενά για να προκύψουν αληθής προτάσεις:
α) Αν α θετικός ρητός και x = o τότε α=…
β) Αν β θετικός ρητός και | =
2
y τότε y=…
γ) Αν α θετικός ρητός τότε ( ) = o
2
7. Αν α, β ( 0 , 0 = | = o ) είναι πραγματικοί αριθμοί, που βρίσκονται τα σημεία
που παριστάνουν τα διατεταγμένα ζεύγη (α, 0), (0, β) και (0, 0);
8. Αν α, β ( 0 , 0 = | = o ) είναι πραγματικοί αριθμοί και το σημείο Α(α, β) ανήκει
στο τρίτο τεταρτημόριο, τότε σε ποιο τεταρτημόριο ανήκει καθένα από τα ση-
μεία: Β(-α, β), Γ(-α, -β) και Δ(α, -β); Δικαιολογήστε την απάντησή σας.
Ερωτήσεις τύπου «Σωστό-Λάθος»
Στις παρακάτω προτάσεις να κυκλώσετε το γράμμα Σ αν η πρόταση είναι
σωστή, ή το γράμμα Λ αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
1. Κάθε ρητός είναι πραγματικός αριθμός. Σ Λ
2. Κάθε πραγματικός αριθμός είναι άρρητος. Σ Λ
3. Ο αριθμός 121 είναι άρρητος. Σ Λ
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
25
4. Ο αριθμός 160 είναι άρρητος. Σ Λ
5. Αν α είναι το μήκος της υποτείνουσας και β, γ τα μήκη των καθέτων πλευρών
ορθογωνίου τριγώνου τότε ισχύει:
2 2 2
¸ ÷ | = o . Σ Λ
6. Αν το μήκος της πλευράς ενός τετραγώνου είναι cm 2 τότε το μήκος της
διαγωνίου του είναι 2 cm 2 . Σ Λ
7. Το τρίγωνο που οι πλευρές του έχουν μήκη 3 cm, 5 cm και 4 cm είναι ορθογώ-
νιο. Σ Λ
8. Αν η διαγώνιος ενός τετραγώνου έχει μήκος cm 32 τότε η πλευρά του έχει
μήκος 4 cm. Σ Λ
Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής
Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.
1. H 25 είναι ο αριθμός:
Α. -5 Β. 5 Γ.
2
5 Δ. 25
2. Ο αριθμός 13 είναι:
Α. ακέραιος Β. θετικός ρητός
Γ. φυσικός Δ. άρρητος
3. Η παράσταση
2
3 81 ÷ αντιπροσωπεύει τον αριθμό:
Α. 9 Β. –9 Γ. 0 Δ. 10
4. Ο πλησιέστερος φυσικός αριθμός στον αριθμό 122 είναι ο:
Α. 12 Β. 11 Γ. 10 Δ. 13
5. Ο αριθμός ( ) ( ) 10 9 ÷ · ÷ είναι:
Α. πραγματικός αριθμός Β. αρνητικός αριθμός
Γ. θετικός ρητός Δ. ακέραιος
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
26
Ερωτήσεις αντιστοίχισης
Να συνδέσετε κάθε παράσταση της στήλης Α, με τον αριθμό της στήλης
Β, με τον οποίο είναι ίση.
Στήλη Α Στήλη Β
1. 8 25 ÷ ÷
2. ( )
2
13 ÷
3. 45 125 +
4.
2
3 : 81
5. ( ) 5
25
1
÷ ·
6. 64 36 ÷
7. 81 121 ÷
8. 11 44 99 + + ÷
9. ( )
2 2
9 25 ÷ ÷
10. ( )
2 2
9 25 ÷ +
I. 3
II. 34
III. 16
IV. -13
V. 0
VI. 2
VII. -2
VIII. 13
IX. –1
X. 5 8
Ερωτήσεις διάταξης
Να διατάξετε από τον μικρότερο προς τον μεγαλύτερο τους αριθμούς:
1. 20 , 9 , 4, 7, 16 , 12
2. ( ) ( ) 5 5 ÷ · ÷ , 2 : 72 ,
3
82
, 5,4
10
61
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
27
Τριγωνομετρία
Λόγος ευθυγράμμων τμημάτων
Ασκήσεις
1. Δίνεται ένα ορθογώνιο παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ με πλευρές ΑΒ=9m και
ΑΔ=40m. Να υπολογίσετε τους λόγους:
AB
AA
,
AA
AB
,
AB+ BI + IA + AA
AA
,
BI ÷ AB
AB
και
AB
AI
.
2. Δίνεται ισοσκελές τρίγωνο ΑΒΓ με ΑΒ=ΑΓ=130m και ύψος ΑΔ=126m. Να
υπολογίσετε το λόγο
BI
AB
.
3. Ο λόγος ενός ευθύγραμμου τμήματος α προς ένα ευθύγραμμο τμήμα β είναι ο
αριθμός 1,75. Να υπολογίσετε:
α) το λόγο
|
o
και β) ποιο μέρος του α είναι το ευθύγραμμο τμήμα β.
4. Να υπολογίσετε το λόγο
ì
µ
δυο ευθυγράμμων τμημάτων λ και μ χρησιμοποιώ-
ντας τα παρακάτω δεδομένα:
α) λ=0,4μ β) μ=5λ γ)
2
7
ì = µ
5. Ο λόγος του ύψους α του Γιώργου προς το ύψος β του γιου του είναι 3. Να απο-
δείξετε ότι: α) 4
o +|
=
|
και β)
3
4
o
=
o +|
6. Αν α, β, γ και δ είναι ευθύγραμμα τμήματα τέτοια ώστε 2
o
=
|
, 3
|
=
¸
, 4
¸
=
o
να υπολογίσετε τους λόγους:
o
¸
,
|
o
και
o
o
.
7. Αν γνωρίζετε ότι ο λόγος ενός ευθύγραμμου τμήματος α προς ένα ευθύγραμμο
τμήμα β είναι
2
9
, να υπολογίσετε τους λόγους: α)
2
9
|
o
β)
2
27
|
o
.
8. Αν για τα ευθύγραμμα τμήματα α, β ισχύει 2
|
>
o
, τότε να εξετάσετε αν ισχύει
α<β.
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
28
Εφαπτομένη οξείας γωνίας – Κλίση ευθείας
Ασκήσεις
1. Να υπολογίσετε την εφαπτομένη καθεμιάς οξείας γωνίας του καθενός από τα
παρακάτω τρίγωνα:
2. Αν η κλίση του
δρόμου ΔΕ είναι 28%,
να υπολογίσετε πόσα
μέτρα είναι ψηλότερα
το σημείο Ε από το
σημείο Ζ.
3. Να κατασκευάσετε μια γωνία ˆ e τέτοια ώστε εφω=0,8.
4. Σε ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
90 A = είναι ΑΒ=6m και εφΓ=0,64. Να υπολο-
γίσετε το μήκος της πλευράς ΑΓ.
5. Σε ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
90 A = είναι ΑΒ=0,25ΑΓ. Να υπολογίσετε την
εφΒ και την εφΓ.
3m
7m
65m
97m
2800cm
53m
Δ
Ε
Ζ
66m
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
29
Ημίτονο και συνημίτονο οξείας γωνίας
Ασκήσεις
1. Να υπολογίσετε το ημίτονο και το συνημίτονο καθεμιάς οξείας γωνίας του
καθενός από τα παρακάτω τρίγωνα:
2. Να κατασκευάσετε μια γωνία φ ,ώστε να ισχύει α)
1
2
qµ| = β)
10
16
ouv| = .
3. Δίνεται ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
90 A = , και πλευρές ΑΒ=γ, ΒΓ=α και
ΑΓ=β. Να αποδείξετε ότι:
α)
2 2
1 ouv B+ouv I = β) ouvB = qµI γ)
qµB
c|B =
ouvB
.
4. Δίνεται ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
90 A = ,
7
25
ouvI = και ΑΓ=14m. Να
υπολογίσετε:
α) Το ημΓ και β) Το εμβαδόν του τριγώνου ΑΒΓ
Οι τριγωνομετρικοί αριθμοί των γωνιών 30° , 45° και 60
Ασκήσεις
1. Δίνεται ορθογώνιο ΑΒΓΔ με διαγώνιο ΑΓ=4,5m και γωνία
ˆ
30 BAI = ° . Να
υπολογίσετε τα μήκη των πλευρών του.
9m
40m
30m
16m
56mm
106mm
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
30
2. Να υπολογιστεί ο πραγματικός αριθμός που αντιπροσωπεύει η παράσταση:
2 2
60 30 45 5 30 qµ °· ouv ° + qµ ° ÷ qµ °.
3. Να υπολογιστεί ο πραγματικός αριθμός που αντιπροσωπεύει η παράσταση:
( ) 45 30 60 30 45 60 30 45 60 c| °· c| °· c| °· qµ ° + qµ ° + qµ ° · ouv °· ouv °· ouv ° .
4. Παραλληλόγραμμο ΑΒΓΔ έχει πλευρά ΑΒ=10m, περίμετρο 28m και γωνία
ˆ
45 A = ° . Να υπολογίσετε το εμβαδόν του.
5. Τραπέζιο ΑΒΓΔ με βάσεις ΑΒ και ΓΔ έχει μήκη πλευρών ΑΒ= 2m, AΔ=3m και
γωνίες
ˆ
30 I = ° και
ˆ
60 A = ° . Να υπολογίσετε το εμβαδόν του.
Ερωτήσεις
1. Τι ονομάζουμε κλίση ενός δρόμου; Πως εκφράζεται συνήθως η κλίση ενός
δρόμου; Δώστε ένα παράδειγμα.
2. Ποια είναι η κλίση ενός οριζόντιου δρόμου; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.
3. Τι ονομάζουμε εφαπτομένη μιας οξείας γωνίας ενός ορθογώνιου τριγώνου;
4. Πως μεταβάλλεται η εφαπτομένη μιας οξείας γωνίας όταν μεταβάλλεται η
γωνία;
5. Τι ονομάζουμε ημίτονο μιας οξείας γωνίας ενός ορθογώνιου τριγώνου;
Σχεδιάστε ένα ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
A 90 = . Με τι ισούται το ημΒ και
το ημΓ;
6. Τι ονομάζουμε συνημίτονο μιας οξείας γωνίας ενός ορθογώνιου τριγώνου;
Σχεδιάστε ένα ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
A 90 = . Με τι ισούται το συνΒ και
το συνΓ;
7. Σχεδιάστε ένα ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
A 90 = και δικαιολογήστε τις
ανισώσεις: α) 0<ημΒ<1 β) 0<συνΒ<1
8. Πως μεταβάλλεται το ημίτονο μιας οξείας γωνίας όταν μεταβάλλεται η γωνία;
9. Πως μεταβάλλεται το συνημίτονο μιας οξείας γωνίας όταν μεταβάλλεται η
γωνία;
10. Αν ω είναι μια οξεία γωνία ενός ορθογωνίου τριγώνου, να αποδείξετε ότι:
α)
2 2
1 qµ e+ ouv e= β)
qµe
c|e=
ouve
.
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
31
Ερωτήσεις τύπου «Σωστό-Λάθος»
Στις παρακάτω προτάσεις να κυκλώσετε το γράμμα Σ αν η πρόταση είναι
σωστή, ή το γράμμα Λ αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
1. Ο λόγος της πλευράς α ενός τετραγώνου προς την διαγώνιό του δ είναι ένα
ευθύγραμμο τμήμα. Σ Λ
2. Σε κάθε ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
A 90 = ισχύει
AI
c|B =
AB
Σ Λ
3. Σε κάθε ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
A 90 = ισχύει
BI
qµB =
AB
Σ Λ
4. Σε κάθε ορθογώνιο τρίγωνο ΑΒΓ με
ˆ
A 90 = ισχύει
AI
ouvI =
BI
Σ Λ
5. Για κάθε οξεία γωνία ω ενός ορθογωνίου τριγώνου ισχύει 0<ημω<1 Σ Λ
6. Για κάθε οξεία γωνία ω ενός ορθογωνίου τριγώνου ισχύει συνω>1 Σ Λ
7. Για κάθε οξεία γωνία ω ενός ορθογωνίου τριγώνου ισχύει 0<εφω<1 Σ Λ
8. Αν ω είναι μια οξεία γωνία ενός ορθογωνίου τριγώνου, τότε ισχύει
2 2
1 qµ e+ ouv e= ÷ Σ Λ
9. Αν ω είναι μια οξεία γωνία ενός ορθογωνίου τριγώνου, τότε ισχύει
qµe
c|e=
ouve
Σ Λ
10. Ισχύει εφ45°=1 Σ Λ
11. Ισχύει εφ30° =
3
2
Σ Λ
12. Ισχύει εφ60°= 3 Σ Λ
13. Ισχύει ημ60°=
1
2
Σ Λ
14. Ισχύει συν60°=
1
2
Σ Λ
15. Ισχύει ημ60°=συν30° Σ Λ
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
32
Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής
Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.
1. Αν για τις οξείες γωνίες α και β ισχύει α<β , τότε:
Α. εφα<εφβ Β. εφα=εφβ Γ.εφβ<εφα
2. Αν για τις οξείες γωνίες α και β ισχύει α<β , τότε:
Α. ημα<ημβ Β.ημα=ημβ Γ. ημα>ημβ
3. Αν για τις οξείες γωνίες α και β ισχύει α<β , τότε::
Α. συνα<συνβ Β. συνα=συνβ Γ. συνα>συνβ
4. Για κάθε οξεία γωνία ω ισχύει:
Α. ημω>1 Β. ημω<-1 Γ. ημω>2 Δ. 0<ημω<1
5. Για κάθε οξεία γωνία ω ισχύει:
Α. συνω>1 Β. συνω<-1 Γ. συνω>2 Δ. 0<συνω<1
6. Για τις οξείες γωνίες ενός ορθογωνίου τριγώνου ΑΒΓ ισχύει:
Α. εφΒ=εφΓ Β.
1
2
c|B· c|I = Γ. : 1 c|B c|I = Δ.
1
c|I =
c|B
Ερωτήσεις αντιστοίχισης
Να συνδέσετε κάθε παράσταση της στήλης Α, με τον αριθμό της στήλης
Β, με τον οποίο είναι ίση.
Στήλη Α Στήλη Β
1. εφ30°
2. ημ30°
3. συν30°
4. ημ45°
5. εφ45°
6. 2 3 45 60 · · c| °· qµ °
7. 3 60 60 · c| °· ouv °
I.
2
2
II. 2
III.
3
3
IV. 3
V.
1
2
VI. 1
VII. 1,5
VIII.
3
2
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
33
Ερωτήσεις διάταξης
Να διατάξετε από την μικρότερη προς την μεγαλύτερη τις παραστάσεις
Α, Β, Γ, Δ, Ε και Ζ.
60 60 60 A = qµ ÷ouv ÷c|
2 2
60 60 B = qµ + ouv
2 2
30 30 I = qµ ÷ouv 30 60 45 A = c| · c| ÷c|
2 2
60 30 E = c| ÷c|
( )
1
2 2
60 30
÷
Z = c| + c|
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
35
Συναρτήσεις
Συναρτήσεις
Ασκήσεις
1. Η μέση αύξηση στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων το έτος 2001 ήταν
3%. Να εκφράσετε το νέο μισθό y ενός δημοσίου υπαλλήλου ( μετά την αύ-
ξηση), ως συνάρτηση του παλιού του μισθού x ( πριν την αύξηση).
2. Δίνεται η συνάρτηση με τύπο y=x
3
. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα
τιμών της:
x -3 -2 -1 0 1 2 3
y
3. Ένας γεωργός καλλιεργεί 600 m
2
ενός αγρού εκτάσεως 15 στρεμμάτων σε μια
ώρα.
α) Να εκφράσετε το εμβαδόν Ε της επιφάνειας που καλλιεργεί ως συνάρτηση
του χρόνου t.
β) Να βρείτε πόσες ώρες πρέπει να εργαστεί με τον ίδιο ρυθμό ο γεωργός για να
τελειώσει τον αγρό αυτό.
4. Τα έσοδα y και τα έξοδα z ( σε €) μιας οικογένειας εκφράζονται συναρτήσει
του χρόνου t ( σε ημέρες) από τους τύπους
y=18t+24 και z=6t+18 αντίστοιχα.
α) Να εκφράσετε την αποταμίευση x της οικογένειας ως συνάρτηση του χρόνου
t.
β) Να βρείτε σε πόσο χρόνο η οικογένεια θα έχει αποταμιεύσει 2.000€.
5. Οι τύποι δύο συναρτήσεων είναι y=3x-4 και z=-x
2
+3. Να συμπληρώσετε τον
παρακάτω πίνακα:
x -3 -1 -0,5 0 0,5 1 2,5
y
z
6. Δίνεται η συνάρτηση
5x 1
y
3
÷
= . Να συμπληρώσετε τα κενά του παρακάτω πί-
νακα:
x -3 -2 0 4
y 3 8 -12
7. Να κάνετε την γραφική παράσταση της συνάρτησης με τύπο y=-2x
2
δίνοντας
στο x
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
36
α) ακέραιες τιμές
β) καθεμιά από τις τιμές -2, -1,5, -1, -0,5, 0, 1, 1,5, 2.
8. Να κάνετε την γραφική παράσταση της συνάρτησης με τύπο
2
1
y x
4
= ÷ · όταν
α) 3 x 3 ÷ s s και ο x να είναι ακέραιος
β) 4 x 4 ÷ s s και ο x να είναι πραγματικός.
9. Να κάνετε την γραφική παράσταση της συνάρτησης με τύπο
1
y
x
= δίνοντας
στο x καθεμιά από τις τιμές
1
8
,
1
4
,
1
2
, 1, 2 και 4. Ποιος αριθμός
απαγορεύεται να αντικαταστήσει την μεταβλητή x;
Ανάλογα ποσά - H συνάρτηση y=αx
Ασκήσεις
1. Αν από 3 κιλά σταφύλια γίνονται 1,2 κιλά κρασί, να συμπληρώσετε τον παρα-
κάτω πίνακα και να βρείτε:
α) Τον τύπο που εκφράζει την μεταβλητή y με την μεταβλητή x.
β) Τον τύπο που εκφράζει την μεταβλητή x με την μεταβλητή y.
Βάρος σταφυλιών
x (σε Kg)
3 400 0,6 1000
Βάρος κρασιού
y (σε Kg)
1,2 2,8 240
2. Στο ίδιο ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy να χαράξετε τις γραφικές παρα-
στάσεις των συναρτήσεων με τύπους
α)
2
y x
3
= και β)
3
y x
2
= ÷ .
όταν ο x είναι οποιοσδήποτε πραγματικός αριθμός από τον –6 μέχρι και τον 6.
3. Στο ίδιο ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy να χαράξετε τις γραφικές
παραστάσεις των συναρτήσεων με τύπους
α) y 3x = ÷ και β) y 0,8x =
όταν ο x είναι οποιοσδήποτε πραγματικός αριθμός από τον –2 μέχρι και τον 2.
4. Σε ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy να χαράξετε την ευθεία ε
1
που ορίζουν
τα σημεία Ο(0,0) και Α(-1,2). Να βρείτε τον τύπο της συνάρτησης που έχει ως
γραφική παράσταση την ευθεία ε
1.
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
37
5. Σε ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy, να χαράξετε την ημιευθεία Οt που ορί-
ζουν τα σημεία Ο(0,0) και Α(1, 3 ) και να βρείτε:
α) Την εφαπτομένη της γωνίας
ˆ
xOt .
β) Τη γωνία
ˆ
xOt .
γ) Τον τύπο της συνάρτησης που έχει ως γραφική παράσταση την ευθεία που
ορίζουν τα σημεία Ο και Α.
Ανάλογα ποσά
Ασκήσεις
1. Να λύσετε τις παρακάτω εξισώσεις:
α)
x 48
5 3
= β)
48 12
30 x
= γ)
0, 7 x
6, 7 134
= δ)
3 x 2
4 12
÷
= ε)
x x 7
2 5
÷ +
=
2. Υποθέτουμε ότι η μεταβλητή «βάρος θαλασσινού νερού» είναι ανάλογη με την
μεταβλητή «βάρος παραγόμενου χλωριούχου νατρίου (κοινό αλάτι)» και ότι το
3,1% του βάρους του θαλασσινού νερού είναι αλάτι. Να υπολογίσετε από πό-
σους τόνους θαλασσινού νερού μπορούμε να πάρουμε 1.426 κιλά αλάτι.
3. Τρεις φίλοι έκαναν μια επιχείρηση και διέθεσαν το ίδιο ποσό. Τα χρήματα του
πρώτου έμειναν στην επιχείρηση 8 μήνες, του δεύτερου 10 μήνες και του τρίτου
16 μήνες. Από την επιχείρηση κέρδισαν 34.000 ευρώ. Πόσα χρήματα από το
κέρδος αυτό αναλογούν στον καθένα;
4. Να βρείτε τρεις αριθμούς που έχουν άθροισμα 17 και είναι ανάλογοι προς τους
αριθμούς: –3, 3 και 1- 3 αντίστοιχα.
5. Μια φωτογραφία δείχνει ένα δέντρο με σμίκρυνση
1
240
. Αν τι ύψος του δέ-
ντρου στη φωτογραφία είναι 6cm, να υπολογίσετε το πραγματικό ύψος του δέ-
ντρου.
6. Σε μια αεροφωτογραφία τα 20m απεικονίζονται σε 1cm. Αν μια κυκλική πλα-
τεία έχει ακτίνα 72m, να υπολογίσετε την διάμετρο της πλατείας στην αεροφω-
τογραφία αυτή.
7. Να συμπληρώσετε τον παρακάτω πίνακα:
Κλίμακα Μήκος στο σχέδιο Πραγματικό μήκος
1:4 6cm
5:3 6cm
7:200 40cm
8cm 40Km
3dm 9km
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
38
H συνάρτηση με τύπο y=αx+β
Ασκήσεις
1. Σε ένα ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy να σχεδιάσετε τη γραφική παρά-
σταση της συνάρτησης y=x+3
α) Όταν 3 x 3 ÷ s s
β) Όταν η μεταβλητή x πάρει οποιαδήποτε πραγματική τιμή. Μπορείτε να τη
σχεδιάσετε ολόκληρη;
2. Σε ένα ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy να σχεδιάσετε τη γραφική παρά-
σταση της συνάρτησης y=3x, όπου x οποιοσδήποτε πραγματικός αριθμός. Στη
συνέχεια, χωρίς να κατασκευάσετε πίνακα τιμών, να σχεδιάσετε τη γραφική
παράσταση της συνάρτησης y=3x-2.
3. Σε κατάλληλο σύστημα αξόνων xOy να σχεδιάσετε τη γραφική παράσταση της
συνάρτησης y=-200x+200, όπου 3 x 3 ÷ s s .
Κάντε το ίδιο για τη συνάρτηση με τύπο y=0,03x+0,01 όπου 2 x 2 ÷ s s .
4. Για την παρακολούθηση μιας ροκ συναυλίας, πληρώνουμε 5 ευρώ για κάθε
εισιτήριο και 1,30 ευρώ για κάθε αναψυκτικό. Ποιος είναι ο τύπος της συνάρ-
τησης, που μας δίνει το ποσό που θα πληρώσει ένα άτομο στη συναυλία αυτή,
αν πάρει x αναψυκτικά;
5. Σε ένα ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy η γραφική παράσταση της
συνάρτησης y=-2x+6 τέμνει τους άξονες x x ' και y y ' στα σημεία Α και Β αντί-
στοιχα. Να βρείτε τις συντεταγμένες των σημείων Α και Β.
6. Στο ίδιο ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy να χαράξετε τις γραφικές
παραστάσεις των συναρτήσεων με τύπους y 2x 7 = ÷ και y x 1 = ÷ ÷ . Να
αποδείξετε ότι τέμνονται, και κατόπιν να βρείτε τις συντεταγμένες του σημείου
τομής των γραφικών αυτών παραστάσεων.
7. Να βρείτε το σημείο τομής των γραφικών παραστάσεων των συναρτήσεων
y=3x-6 και y=-4x+1, χωρίς να κάνετε τις αντίστοιχες γραφικές παραστάσεις.
8. Σε ένα ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy η γραφική παράσταση μιας
συνάρτησης με τύπο y=λx+10 διέρχεται από το σημείο Α(-2,6). Να υπολογίσετε
τον αριθμό λ.
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
39
Ποσά αντιστρόφως ανάλογα – Η συνάρτηση με τύπο y
x
o
=
Ασκήσεις
1. Να βρείτε ποιες από τις μεταβλητές των παρακάτω πινάκων είναι αντιστρόφως
ανάλογες και ποιες όχι.
Μήκος
ορθογωνίου
σε m
20 30 60 28 40
Πλάτος
ορθογωνίου
σε m
21 14 7 15 10,5
Α 200 100 20 25 80 400 62,5
Β 5 10 50 40 12,5 2,5 16
Γ 40 32 16 6,4 60 12
Δ 20 25 50 125 13,4
66, 6
2. Σε μια κλήρωση ΛΟΤΤΟ μοιράστηκαν 378.000€ σε όσους πέτυχαν «εξάρι».
α) Να γράψετε τον τύπο της συνάρτησης που δίνει το ποσό y που κερδίζει κάθε
τυχερός με «εξάρι», σε σχέση με το πλήθος x των τυχερών.
β) Χρησιμοποιήστε την προηγούμενη συνάρτηση για να συμπληρώσετε τον πί-
νακα:
x 6 7
y σε € 94.500
3. Η μέση ταχύτητα υ ενός κινητού και ο χρόνος t που απαιτείται για να διανύσει
μια απόσταση S είναι ποσά αντιστρόφως ανάλογα. Να συμπληρώσετε τον πα-
ρακάτω πίνακα:
υ σε
Km/h
60 90 45 100
t σε h 5 8 9
4. Αν ο Γιώργος ξοδεύει 18€ την ημέρα, τότε θα μπορέσει να κάνει καλοκαιρινές
διακοπές για 20 ημέρες. Να υπολογίσετε πόσες ημέρες διακοπών μπορεί να
κάνει με τα ίδια χρήματα, αν ξοδεύει 27€. την ημέρα.
5. Πέντε βρύσες που έχουν την ίδια παροχή νερού γεμίζουν μια δεξαμενή σε 7
ώρες. Σε πόσες ώρες θα γεμίσει η δεξαμενή αυτή αν ανοιχτούν μόνο οι δύο
βρύσες;
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
40
6. Στο ίδιο ορθοκανονικό σύστημα αξόνων xOy να σχεδιάσετε τις γραφικές παρα-
στάσεις των συναρτήσεων
8
y
x
= και
8
y
x
= ÷ . Έχουν οι γραφικές αυτές παρα-
στάσεις κάποιο κοινό σημείο;
Ερωτήσεις
1. Τι ονομάζουμε στα Μαθηματικά πραγματική συνάρτηση μιας πραγματικής
μεταβλητής; Πως δίνεται συνήθως μια συνάρτηση; Δώστε δύο παραδείγματα.
2. Σε ποια περίπτωση λέμε ότι οι αριθμοί α, β είναι ανάλογοι με τους αριθμούς
γ,δ; Δώστε ένα παράδειγμα.
3. Σε ποια περίπτωση δύο ποσά λέγονται ανάλογα; Σε ποια περίπτωση η μετα-
βλητή y είναι ανάλογη μιας μεταβλητής x; Τι γνωρίζετε για την γραφική παρά-
σταση της συνάρτησης με τύπο y=αx;
4. Τι γνωρίζετε για την γραφική παράσταση της συνάρτησης με τύπο y=αx+β;
5. Δίνονται οι συναρτήσεις y=αx+β, y=αx-β και y=αx. (όπου 0, 0 o = | = ).
α) Τι συμπεραίνετε για τις γραφικές αυτών των συναρτήσεων όταν γίνουν στο
ίδιο σύστημα αξόνων;
β) Σε ποια σημεία οι γραφικές παραστάσεις των y=αx+β και y=αx-β τέμνουν το
άξονα y y ' ;
6. Σε ποια περίπτωση δύο ποσά λέγονται αντιστρόφως ανάλογα; Σε ποια περί-
πτωση η μεταβλητή y είναι αντιστρόφως ανάλογη μιας μεταβλητής x; Τι γνω-
ρίζετε για την γραφική παράσταση της συνάρτησης με τύπο y
x
o
= ;
7. α) Αν μια μεταβλητή y είναι ανάλογη μιας μεταβλητής x, τότε και η x είναι
ανάλογη της y; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.
β) Αν μια μεταβλητή y είναι αντιστρόφως ανάλογη μιας μεταβλητής x, τότε και
η x είναι αντιστρόφως ανάλογη της y; Δικαιολογήστε την απάντησή σας.
Ερωτήσεις τύπου «Σωστό-Λάθος»
Στις παρακάτω προτάσεις να κυκλώσετε το γράμμα Σ αν η πρόταση είναι
σωστή, ή το γράμμα Λ αν η πρόταση είναι λανθασμένη.
1. Αν ( )
4
f x x 1 = + τότε ( ) ( ) f 3 f 3 = ÷ Σ Λ
2. Αν y=4x-2 και y=-20, τότε x=-2 Σ Λ
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
41
3. Η ισότητα
o ¸
=
| o
λέγεται αναλογία Σ Λ
4. Αν
o ¸
=
| o
, τότε o· ¸ = |· o Σ Λ
5. Αν
3
4
o
=
|
, τότε
3 3
4 4
o +
=
| +
Σ Λ
6. Δύο ποσά Χ και Ψ λέγονται ανάλογα, όταν αυξάνοντας το ένα κατά ένα θετικό
αριθμό, αυξάνεται και το άλλο κατά τον ίδιο αριθμό. Σ Λ
7. Αν ένα ποσό Ψ είναι ανάλογο με ένα ποσό Χ ( ) 0 X = , και
1 1
x , y είναι δύο
οποιεσδήποτε αντίστοιχες τιμές τους, τότε
1 1
y x = o· ( α σταθερός αριθμός διά-
φορος του μηδενός) Σ Λ
8. Η γραφική παράσταση της συνάρτησης y=αx είναι μια ευθεία που διέρχεται
από το σημείο (0, α). Σ Λ
9. Η γραφική παράσταση της συνάρτησης y=αx+β είναι μια ευθεία που διέρχεται
από το σημείο (0, β). Σ Λ
10. Η γραφική παράσταση της συνάρτησης y=αx+β τέμνει τη γραφική παράσταση
της συνάρτησης y=αx ( ) 0 o = Σ Λ
11. Αν ένα ποσό Ψ είναι αντιστρόφως ανάλογο με ένα ποσό Χ ( ) 0 X = , και
1 1
x , y
είναι δύο οποιεσδήποτε αντίστοιχες τιμές τους, τότε
1
1
y
x
= o ( α σταθερός αριθ-
μός διάφορος του μηδενός) Σ Λ
12. Η γραφικά παράσταση της συνάρτησης με τύπο y
x
o
= , ( α σταθερός αριθμός
διάφορος του μηδενός) είναι μια καμπύλη που διέρχεται από το σημείο Ο(0,0).
Σ Λ
Επιμέλεια: Βαρελά Μαργαρίτα
42
Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής
Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση.
1. Αν
3 57
4 x
= , τότε:
Α. x=75 Β. x=76 Γ. x=86 Δ. x=66
2. Αν
4
x
10
7
7
10
÷
= , τότε:
Α. x=-2 Β. x=7 Γ. x=2 Δ. x=0
3. Αν
5x 10
y
3x 6
+
=
÷
τότε η μεταβλητή x δεν μπορεί να πάρει την τιμή:
Α. -2 Β. 2 Γ.
3
6
Δ. -
3
6
4. Αν y 2x 5 = + τότε η μεταβλητή x μπορεί να πάρει κάθε τιμή που είναι:
Α. μεγαλύτερη ή ίση του –2,5 Β. μικρότερη ή ίση του –2,5
Γ. μικρότερη του -5 Δ. μεγαλύτερη του 0
5. Αν από κάθε 4,2 Kg φράουλες γίνονται 3,5 Kg χυμού, τότε από 470,4 Kg
φράουλες γίνεται χυμός βάρους:
Α. 382 Kg Β. 388,5 Kg Γ. 392 Kg Δ. 394 Kg
6. Ένα τρένο διανύει μια απόσταση σε 8 ώρες αν κινείται με μέση ταχύτητα
72Km/h. Αν ένα άλλο τρένο διανύει την ίδια απόσταση σε 9 ώρες, τότε η μέση
ταχύτητά του είναι:
Α. 62 Km/h Β. 68 Km/h Γ. 64 Km/h
Δ. καμία από τις προηγούμενες ταχύτητες.
Μαθηματικά Β' Γυμνασίου
43
Ερωτήσεις αντιστοίχισης
Να συνδέσετε κάθε ερώτηση της στήλης Α, με τη σωστή απάντηση της
στήλης Β.
Στήλη Α Στήλη Β
1. Ένα κινητό κινείται με σταθερή ταχύτητα 90Km/h. Το
διάστημα S (σε Km) που θα διανύσει σε 4,5h είναι:
2. Αν η ευθεία με εξίσωση y=λx διέρχεται από το σημείο
(-9, 72), τότε λ=
3. Αν η ευθεία με εξίσωση y=-4x+μ διέρχεται από το
σημείο (0, 8), τότε μ=
4. Η γραφική παράσταση της y
x
k
= διέρχεται από το
σημείο (2, -18). Άρα κ=
5. Η γραφική παράσταση της
18
y
x
= διέρχεται από το
σημείο (x
1
, 100). Άρα x
1
=
I. -8
II. 36
III. 18
IV. 405
V. -36
VI. 8
VII. 0,18
Ερωτήσεις διάταξης
Δίνονται οι συναρτήσεις f και g με ( )
2
f x x x 1 = ÷ + και ( )
2
1
g x
x x 1
=
+ +
.
Να διατάξετε από τον μικρότερο προς τον μεγαλύτερο τους αριθμούς:
f(1), g(1), f(-1), g(-1), f(2), g(2), f(-2), g(-2).
