Τ0 ΒΗß}tÝ

ΛγΡιΚΗ ΓºΦιΗΣΗ Α^κΑιΦ{, ΑΡι{ΙΦΤ(ΛΗ{, ΑΡ,ΧιΔοΧΦ{, β 4Κχ/ΛΙΔΗΣ, ΦζΦΓΔΙ{, Κ ΑΔΔΙ/γΦΣ,
{ι/ΛΩΔιΔΗΣ, ΣοΛΩΛ, Τ/ΡΙΑιΦΣ ΤοΜCIΣ Α.

ΜετÜφραση, κεßμενο, σχüλιο, ερμπνεßα: ΙωÜννηs Αχ. Μπüρμηαs 

Τ0 ΒΗρßÝ

e ßΗ.,

*iaÝ τ

ΑΡΧΑßοι,Σ,γ,Γ..ß.,'Ρ 

1\ΥΡΙΚΩΝ,\ΟΓ()Σ

ΙΣº'ΟΡΙΚΙ]Ι ΠΡΑΞΙ:Ι

Κ.\Ι 

ΑΡΧΑΙΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
Διεýθυνση σειρÜò:

Ι.Σ. Χριστοδοýλου - Σ.Ε.Π. Ελληνιχοý Ανοιχτοý Πανεπιστημßου

Φιλμ-μοντÜξ Ν[ι ιΙιß ιιι:dßα Α,Ε. Εχτýτωση: tRtS λ.Ε.
ι

ISBN: 960-442-514,5 SF.'Γ: qbo-442-51)-7 Θ Ζοοο Εýüσsιò Ζßτροò ΕþιχÞ Ýχδοστ1, προσφορÜ τια την ιχπαδιυση, οιò ιφßμφδ« Τ¼ ΒΗΜΑ & των Ετδüσαων Ζrγφò 

ΛγτικΩι{ Λοτο>
ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΡΑΞΗ
ι

Ι(αλλßνοò. Τυρταßοò, Σιμωνßδηò, Λρχßλοχοò, Σüλων, Αλχαßοò. ΘÝογνιò, Αρ.ιστοτÝλτlò, Βαχχυλßδηò

Α,ΤΟΝ4ΟΣ
Ιtρüλοß,οò - μετÜφραση

'

-

σχüλια

Iο:Üννηò ΜπÜρμπαò

Εκιοτεßτ ΖΗτροτ 

'Ε^lιι γÜρ Þγοýμαι πüλιν πλεßω ξýμπασαν üρθουμÝνην þφελεΤν τοξ ßΕιþταò Þ χαθ' ßχαστον τþν πολιτþν' εýπραγοýσαν,
Üθρüαν δÝ σφαλλομÝνην.
€)ιιυχυδßδηò

,{.,ι_,,,,ß

-;ρξ

ßÜψονΚν

:ýν :ο)::þν

>:υòιþτατον

,«ß μÝγrοrου

ΙDοýταρ75ιò

^-üλειοò. 

ΓΙΕΡΙΕΧΟΜΕj\Α

ιιι)OΔοΓΟΣ
ι, κΛΛΛι]\()Σ |']),, γι ßα, ΙΙιιλιιlτιχιß σÜλτιισlτα (ιΣ.
=

Ι)
2Ι

ιΙ). = ι\\Ι.)

α1

,ι' ι. lßλεγοßα. ΥτοθÞχη
(

.,.,ι,),ι,,ι,ΛιOΣ
ι )],...
ü

)9
¾ια.

την Πατρßδα"
4L

l.

Ι).= ι ο.I -ι.ι\\l.)

1,1λι:γεßα. ΥποθÞχη

ι. lßλεγεßα. "Πρδò'Ηραχλεßδαò"
4. l,)λεγεßα. ΤποθÞχη

(.:Σ. ;Ι).,

για την Πατρßδα
(3Σ. = 8ρ.
=

ι

ι_l.ι

5-::\\'.)

,54 ι ι \\;.) 6Ζ
ΙΙο Ιι7
86

Ιι'ι. IßlτβατÞριο ι.
)]Ι\4()

('ρΙ), = ι:\\/.)

(;)

Λ. ι. lΙγχιßlτιο. Σ,τουò ποσüντεò στιò θερμοπýλοò
11|.=5Ι),=:üΡ,)

ιΙΛΙΙ)] ο ΚΕΙΟΣ

lt. ΕπιγρÜμματα

ι. Επιτýμβιο

4. Στιò θ)ορlτοπýλοò

στον ΜΘ¾ιστßα (ι3Σ,=s3D,) l. Στουò Λαχεδαιμονßουò που Ýτεσαν στιò Θερμοτýλεò 1ι αΣ.=9:ο.1 ι. Σιουò πεσüντεò με τον Λειονßδα (Κ. Μερεντßτηò)
{\4.'1

Ι]ο
Ι3ο

Ι]ο

Ι.]ο 

5, Στουò ΜαραθωνοlτÜχουò Αθηναßουò (Μ.) 6. Στουò Κορ'ινθßουò που Ýπεσαν στη Σαλαμßνα (Μ,) Ζ. Στουò πεσüντεò Þριυεò το_,ν νΙηδιχιßν 1Μ.)

Γ' l. Στην Αρετ'
4. ΑΡΧΙΛΟΧΟΣ

8. Σε ποσüντοò Þριοεò

1Μ,)

Ι3ι

Ι]Ι IJI Ι3Ι
ι67

(7Σ.=ι7t),,=7.1Ρ.)

I. Ο τοιητÞò οπλßτηò (ιΣ.=ιΙ)., ι\\'.) Ζ. Ο τοιητÞò οπλßτηò (_,Σ. :Ι). .,$,.ι _l. Ο ποιητÞò οπλßτηò (;Σ.-- ι)Ι).,,,.,ò\\,.)

Ι75

ι79
Ι79

s. Ζωßι χαι

+. Σeβα,σμüò προò πεσüντθζ ι 1$|.::91
θ

Ι).

ι79
ι

(ιι \\

.)

Ι79
Ι7 9,

Üν ατ

οò (ι οΣ.=

6.1D,= ι,ß 3\\".,1 

|.:ΚΔ( )'l'l,.Σ

ΚΛΙ ΙjΚΔ().ΣΙr'»
(,

-

»'''r'l'ρ4ιΙτΕΙΣ

Σιτ ιδý"ò Α ρχαßιü ò Λυρισlτüò ) Ι)ßι,lι Ι (,\ιιrhι,l()gii l,yricx Graeca) \\ cs1 ([1111§j òι Elegi Greeci)
Ι'ιιι,,, ( |,vrica Gr:ιeca SεΙccι:ι)
Ι ,,

,Ι,ι.|

-

l):ιιτc

\'ι ιßllι
νΙερεντß-;τ;ò 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

(

)ι Λρχα,ßοι'Ελληνεò Λυριχοß δεν Ýχουν γßνει ωò τιδρòι ευ1.,ýτερα γνιοστοß, χυρßωò εξσ,πßαò τηò ελλιποýò διδασχα-

γρÜμματα των οιχεßων τμημοß,των των ΑΕΙ, τουλÜχιστον στα χρüνια των διχþν μαò σπουδþν. ΚατÜ τιò τÜευταßεò δεχαετßεò οι Λυριχοß βρÞχαν τη θÝση τουò στα προγρÜμματα των ΑΕΙ χαι Ýχουν γßνει μÝρι-

λßαò τουò χατÜ τα παλαιüτερα προ"lρÜμματα στη ΔευτgροβÜ,()μια Ιζχπαßδευστι χαι τηζ απουσßαò τουò απü τα προ-

μνα, των συνταχτþν των πρO¾ραμμÜτιυν τηò Δευτερο* βÜθμιαò Εχπαßδευσηò, χωρßò üμωò να μαò επιτρÝπει τοýτο νòι εßμαστε ιχανοποιημÝνοι απü την πεΡιοΡισμÝνη διδα-

σχαλßα τουò απü μετÜφραση στο ΓυμνÜσιο χαι }<ατ' επLλογÞ. χατÜ χαιροýò" απü το αρχαßο χεßψενο στο Λýχειο. Απü αυτÝò τιò διαπιστþσειò ξαχßνησε η συ¾τραφÞ αυτοý του βιβλßου, για να χαλýφει χÜποιο χενü στον χþρο τηò
εχπαßδευσηò χαι τηò πνευματιχÞò μαò ζωÞò γενιχþò. 1ι 

ΠΡ(),1οΓοΣ στροφÞ προò χÜποια ιχανοποιητιχüτερτl μορφÞ ανθρωποχεντρικÞò παιδεßαò θα προχýφουν πολλÜ χαλÜ.

Με τη

Απαιτεßται üμωò αγÜπη για τουò αρχαßουò συγγραφεßò, προσει,τιχüò προτραμματισμüò διδαστ"αλßαò, χρüνοò εκσφγÞò χαι. βÝβαια. ορθßß επιλογÞ διδαχτÝων χειμÝνων. Τα χεßμενα πρßπει να χαλýπτουν üλα τα εßδη του αρχαιοελληνιχοý λüγου, πεξοý χαι ποιητιχοý. Ποιοò εßπε üτι τα επιχÜ αριστουργÞματα χαι οι υπÝροχοι λυριχοß πρÝπει να διδÜσχονται μüνον απü μετÜφραση; Αυτü το χενü των προγραμμÜτων τηò ΔευτεροβÜθμιαò Ετ.παßδευσηò το χαλýπτουν ωò Ýνα βαθμü πλÝον, αλλÜ μüνον ¾ια τουò σπουδαστÝò των φιλολογιχιüν τμτßμÜτων. τα εναλλασσüμενα

προγρÜμματα αυτþν των τμημÜτ<ον των Φιλοσοφιχþν Σχολþν των ΑΕl. Η προσÝγγιση μορφÞò χαι περιεχομÝνου των αρχαßων ελληνιχþν τειμÝνων θα μαò αποχαλýι|.,ει τον Üνθρωπο με τα ενδιαφÝροντÜ του χαι τα προβλÞματÜ του. Πþò μπορεß να αγνοοýνται οι λυριχοß; Αυτü προσπαθþ να πα,ρουσιÜσω χαι με αυτü το βιβλßο μου, üπωò χαι με ÜΠα Þδη γνωστÜ στουò φßλουò συναδÝλφουò, που μοχθοýν φιλüτιμα χαι αθüρυβα στον δοχιμαζιßμενο συχνÜ χþρο τηò παιδεßαò. Αò ευχηθοýμε απü τιò

αντιπαλüτητεò χαι τουò προβληματισμοýò να προÝλθει χÜτι το χαλü για τα παιδιÜ μαò, επομÝνωò ¾ια το μÝλλον ττ πατρßδαò μαò, Ο θεματολογιχüò χýχλοò των λυριχòüν ποιημÜτων που επÝλεξα επιτρÝπει την προσÝγγιση ποιχßλων διαχρονιχþν μηνυμÜτων, πÜντα σε σχÝση με τη μορφÞ του λüγου των
ιΖ 

ΠΡΟ:lοΓοΣ λυριχþν ποßητþν μα"ò. FJ «πιßλιò - πÜτρη» σε þρεò χινδýνου χαι πολÝμου, σε περιιßδουò στÜσεων, σε φαινüμενα διαπÜληò χαι αντιπαλ,ßττlταò ιδεþν, αντιπαρÜθεσηò χαι σýγχρουσηò χοινωνιχþν χαι πολιτιχþν προβλημÜτων, αλλÜ, y,aL σε.στιγμÝò ομοφυχßαò, ομüνοιαò, ο Ýπαινοò τηò αρετÞò χαι του αγαθοý, το εγχþμιο των ηρþων, ο ýμνοò τηò ειρÞνηò απü τουò ποιητÝò ενüò λαοý, που πÜλεφε ¾ια την ελευθερßα γ,αι τη δημιιχρατßα στο πÝρασμα του χρüνου. εßναι μφιχÜ απü τα (ΙÝlτατα.. που 0Ýτουν οι λυριχοß ποιητÝò. τουò οπüßουò επιλÝξαμε στο Ανθολüγιü μαò. Μ" αυτοýò βρισχüμαστε μαχριÜ ατü τον μýθο χατ χοντÜ σττγ εποχÞτουò χαι στο περιβÜλλον τουò. Οι λυριχοß ωò πολßτεò παραχολουθοýν τα

αυτÞò.

δριßμενα χαι μετÝχουν χαι οι ßδιοι σ' αυτÜ. Τα ηοιÞματÜ τιιυò εξι^ιτεριχεýουν προσιοπιχÜ συναισθÞματα χαι βιþματα χαι δßνουν σε προσωπιχÞ βÜση θεþρηση τηò εποχÞò τουò χαι των συντελουμÝνων στη διÜρΖ"εια τηò προσωπιχÞò τουò παρουσßαò. Οι λυριχοß ζουν στο χÝντρο τηò εποχÞò τουò γ.αι εßναι αυμμÝτοχοι των ποιχßλων γεγονüτων

ΑυτÞ την ειχüνα. üπωò εßναι φυσιχü, παρουσιÜζουν χαι τα ποιÞμοιτα. που επιλÝξαμε στο βιβλßο μαò αυτü. ΑυτÜ μαò φÝρνουν γ"ατευθεßαν στην εποχÞ των ποιητþν χαι τα
0ÝματÜ τουò, που προσπαθοýμε να προσε¾γßσουμε. βαò οδηγοýν στιò παρυφÝò τηò ιστορßαò. Γι'αυτü χαι τÝθηχε ο

τßτλοò του βιβλßου μαò. που εßναι δηλωτιχüò του συσχετισμοý του λυριχοý λüγου με την ιστοριχÞ πρÜξη:

ß3 

ιß
ΙΙΡΟ.,Ι()Ι'()Σ

]

Τα υπÝροχα ερωτιχÜ. συμποτιχÜ Þ συμßτοσιαχÜ. σατιριχÜ χλπ. λυριχÜ ποιÞματα απαιτοýν Ýναν ξεχωριστü τüμο. Εýχομαι οι εχδüσειò «Κ. ΖÞτροò» να ολοχληρþσουν αργüτερα αυτüν τον σχεδιασμü μου, Η σοβα,ρüττßτα των επιλογþν του εχδοτιχοý αυτοý οßχου σε συνδυασμü με το
αισθητιχü αποτÝλεσμα

προχαλεß ευÜρεστα συναισθÞματα στον αναγνþστη. Η χÜθε «σειρÜ)) των βιβλßων του Ýχει χαß τη διχÞ τηò βαρýτητα.'Ετσι η σειρÜ «ΑΡχαßοι Συγγρα,φεßò» υποχ?εþνει τον σοβαρü χαι απαιτητιχü αναγνþστη να ομολογÞσει τη
βαρýτητα που δßνεται χαι στην επιλογÞ τηò ποιüτηταòγ"αl

τηò φροντßδαò για χÜτι το <ιχαλüν>,

στο αισθητιχü μÝροò τι,ον εχδüσει"ον.

αποδοχÞ τηò πριßτασÞò μ.ο" απιj τον εχδüτη χ. Κων/ντßνο ΖÞτρο να περιληφθεß χαι η διχÞ μου εργασßα
στον χýγλο αυτü με χÜνει να νιþθω την ανÜ"l,χη να τον ευχαριστÞσω γι' αυτü. 0 αναγνþσττßò üμòυò εßναι πÜντα ο

Η

τελιχüò χριτÞò ενüò βιβλßου Ευχαριστιü αχüμτ1 τον γ". Κων. ΚορδαλÞ- που με φΡο-

ντßδα χαι ο ßδιοò χαι τß σýζυγüò του μüχθησαν ^ß/ια τη στοιχειοθεσßα του βιβλßου μου üχι με λßγεò δυσχολßεò.

Θα Þταν παρÜλειφÞ μου να μην ευχαριστΙßσω χαι ττ1 φιλüλογο Μαρßνα ΛυπουρλÞ. που επιμελÞθηχε τη διüρθιυση των δοχιμßων του βιβλßου αυτοý με τιò ποιχßλεò δυσχολßεò του. Η χ. Μ. ΛυπουρλÞ αφιÝρ<οσε πολýτιμο γι' αυτÞ χρüνο σττιν πρüληφη χαι στη διüρ()«υστß σφαλμÜτων- που γßνονται στα στÜδια ολοχλÞρωστlò τηò εχτýπωσηò ενüò βιβλßου με πρþτον υπεýθυνο φυσιχÜ τον συγγραφÝα.
14 

]IΡΟ,4,οΓοΣ

πιλεγμÝνεò στο τÝλοò του βιβλßου στιμειþσειò νομßζω üτι ι-ßναι υ,γιιε.τÝò. Ωστüσο Ýχρινα üτι θα Þταν χιÞσιμοò Ýναò βιβλι,ι,γραφιτ"üò πßναχαò, τον οποßο χατÞρτισε η φιλüλο,1.οò Μα.ρßα Ξανθοý, που την ευχαριστþ γι' αυτü. 'Ισωò η

Για τη βιβλιογραφιχÞ

ενημÝρωση του αναγνþστη οι ε-

αγÜπη τηò ¾ια τουò Λυριχοýò βρÞχε ανταπüχριση στη
φροντßδα τηò ¾ια την ενημÝρωση τ(ýν ενδιαφερομÝνων ¾ια ττlν επιλετπιχÞ βιβλιογραφßα αναγνωστþν. Ο χ. Ζßρραò
ιßν,γ,ι ττÜντα, πριßOυμοò να συνδρÜμεß την προσπÜθεια του
,ιΙι r r[,ιΙφιtα
'1,ια,

ιß.,τι χαλιß χαι χρÞσιμο.

χατ' εξοχ/ßν τφιτιχÞ,του αεßμνηστου Αριστüξενου ΣχιαδÜ, τou οποßου ταραχολοýθησα μα.θÞματα αρχαßαò τραγωδßαò. Ý,πουò χαι λυριχþν ποιητþν, Η διδαστ,αλßα του με επηρÝασε γενιχþò με τη βαρýτητÜ τηò, στουò προσανατολισμοýò μου. Λπιß τη θÝση αυτÞ θα Þθελα να ευχαριστÞσω χαι τον χα0τlγτlτÞ ιDÜντß ΚαχριδÞ, που πρüσφατα σε διÜλεξÞ του,

ΙνΙντμονεýιυ εδþ το στßμαντιχü δßτομο βιβλßο για τουò αρχαßιßυò Λυριχοý< «Αρχαßχüò Δυρισμüò»" μιοι εργασßα

στην οποßα χαOÞλωσε το αφοατÞριü του*, αναφÝρθηχε με επατνετιχÜ λüγια στην sΡμηνευτιχÞ δοχιμÞ μ,«ò επωδοý
Ττ1

οl.ι,ιλητÞ
1τÝνου:

διÜλ{η οργÜνωσε ο "Φιλüλοτοò" στη ΦλοσοφιχÞ ΣχολÞ του Α.Π.Θ. με ,. Φßυη ΚαχριδÞ. Το θÝμα ττ6 Þ-υαν: "Η χατÜρα -Lου απαρνηΑρχßλοχοò. επωδüò 79 aD".
-υον

"ου

ΑυτÞ η ενüτητα του Προλüγου τρÜφτττε
μ.ε

ΜÜρτιο του ι998 χαι η διÜ-

λοξη εßχε ^γßνει στιò αρχÝò Μαρτßου του Ýτουò αυτοý Þ λßγο ενωρßτερα. αν δεν

απα«ß τþρα η μνΙlμη.

r5 

Ι

ΙΙ,,().,1(.)Ι,()Σ

του Αρχιλüχου, που Ýχω γρÜφει στο παρελθüν μαζß με Üλλεò χαι περιλαμβÜνεται στο βιβλßο βου «φ1).6}ο¾LγÝò χαι ΔιδαχτιχÝò ΔοχιμÝò στουò χλασσιχιιýò». Θα Þταν χαρÜ μου, αν τ1 αποδοχÞ χαι του τωρινοý βιβλßου μου διχαιþσει αυτÞ την τιμτßτιχÞ, αλλÜ χαι δεσμευτιχÞ"για μÝνα δημüσια αναγνιßριση απιß Ýναν εγχρατÞ διδÜσχαλο τηò χλασσιχßßò φιλιιλογßαò. στγßν οποßα, μαò χαι-

χαι

ραγþγησαν αεßμντlστοι διδÜσχα,λοι. üπιυò ο πατÝραò του,
σεβrΙ"σμιοι

Üλλιιι. lτιιυ προσφÝρουν αχüμτl.ττßν επιστ7j-

μονιχÞ διατ-ονßα τουò, ΑνεξÜρτητα üμωò απü το αποτÝλεσμα τηò διχÞò μου προσπÜθειαò, ο λüγοò τιον Λυριχιßν θα τÝρπει πÜντοτε με

γραπτßß Þ διδαχτιχß1 προσπÜθειÜ μα,ò για προσÝγγισÞ του δεν θα α'νταποχρßνετα,ι ßσιυò προò την αγÜπη μα,ò ¾ι' αυτüν. Αρχεß να μο* χθοýμε για χÜρπωστι των διαχρονιχþν αληθειþν πOυ εμπεριÝχει χαι να χαιρüμαστε με τOυò αναγνòüστεò μα,ò Þ ιý.ι ψε τουò μαOτßτÝò μαò την ομορφιÜ του, ιßσο μποροýμε.
7ι

τη γλυχýττlτÜ, του. Δεν πειρÜ,ζει, που

Θεσσαλονßχτ1 Ι4 Σεπτεμβρßου

20()(}

ι(),\ΝΝι,ι! ηΧ.

ινι ι ι

Λι,ι\ι ι ι/\Χ

ιü 

ΛΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΛΥΡΙΚΟΙ 

1. ΚΑΛΛΙΝΟΣ

()

αι.,π.Χ. χαι Þταν σýγχ,ρ(}νοò τιιυ Λρχιλüχου. Πατρßδα του Þταν η'Εφεσοò τηò Ι\Ι Λ,τß,τζ, Λò,ν Ý,χουμε Üλλα στοιχεßα για τη ζωÞ του. ß,)ιι,ιρι:ßται τατÝραò τηò ελεγειαχÞò ποßησηò. üπωò ο¼ι,,?ρ()ζ τ7ιò επιχÞò. Απü ττlν ποßησÞ του μαò σþζονται μüν,ιν λßγοι στßχοι χαι γιΟ αυτü δεν μποροýμε να Ýχουμε μια
Ιι,Ζλλßνοò Ýξτßσε στα μÝσα του
7ου

ιιßιν(ιπOιγßτιχÞ

ειχüνα του ωò ποτητÞ. Εχεßνο που εßναι φα-

νεl,ιß εßναι üτι Ýγραφε επηρεασμÝνοò απü το ομηριχü Ýποò
1rι:

νÝουò εχφραστιχοýò τρüπουò, που εßναι η απαρχÞ τηò νιlττò γl« την εποχÞ του ποßησηò, τηò λυριχÞò ποßησηò,
)Jττlν εποχÞ του η πατρßδα του 'Εφεσοò χινδýνευσε σο-

|Ι,ιρßι απü τουò Κιμμερßουò, που επÝδραμαν εναντßον τηò. Λι,ιιιß ζοýσαν στην ΤαυριχÞ Χερσüνησο, στην Κριμαßα, ιπÝδραμαν στη Μ. Ασßα χÜτω απü την πßεση τιον Σχυ(ΙιΙιν. που

εισφαλαν στην Κριμαßα. Οι ΚιμμÝριοι προξÝνη,αν μεγÜλεò χαταστροφÝò στιò ß.ληνιχÝò πüλειò τηò Μ. ΑΖ, 

..1Ι)Χ,,Ι

Ι

()

Ι

Ι L.1,.Ι

t I Ν ΒΣ

ΛΥΡ ΙΚο Ι

αΖ"μÞ. στην οποßα βρισχιßταν, υπÞρξε δελεαστιτ.ιßò στüχοò ττον βαρβÜρων εισβολÝιυν.

Με την

σßα.ò χσ.ι τüτε χαι η'Εφεσοò διÝτρεξε πολý

μεγÜλο χßνδυνο.

αυτÝò τιò χρßσιμεò στιγμÝò τηò πατρßδαò του ο Καλλßνοò προσπαθεß να αφυπνßσει τουò νÝουò, òüστε να σπεýσουν

Σ'

,1

ταξý των προμÜχιον. IΙροò α,υτοýζ α.πευθýνει την ελεγεßα του) τη μüνη. απü την οποßα σ«üOηχαν οι στßχοι αυτοý του αποστÜσματοò.

τια τη σωττßρßα τηò χαι να πολεμÞσουν γενναßα με-

ι

j

J

μÝχριò τεý χατÜ,χεισθε: χüτ' Üλχιμαν Ýξετε θυμüν. ιü νÝοι; ιΖýδ' αßδεßρθ' Üμφιπερcχτßοναò
τßδε λ[ην μεθιÝντεò: Ýν εßρÞνηι δÝ δοχεßτε

Þσθαι. ÜτÜρ πüλεμοò γαßαν òßπασαν Ýχει

χαß τιò

ÜποθνÞσκτυν ýστατ' ÜχòιντισÜ,τòο,

Üνδρ', οýδ' εß προγüνòον Þι γÝνοò Üθανοß,τιον. πολλòßχι δη'ιοτÞτα φuycbv χα'ι δοýπον Üχüντων

Ýλσαò. τü πρòδτον μειγνυμÝνου πολÝμου. οý ycip χòοò θòΙνατüν γε φυγε7ν εßμαρμÝνον Ýστßν

τιμÞÝν τε γÜρ Ýστι χαß Üγλαüν Üνδρß μcßχεσθαι γÞò πÝρι χαß παßδων χουριδßηò τ' Üλüχου δυσμενÝσιν' θòΙνατοò δÝ τüτ' Ýσσεται, üππüτε.χεν δÞ Μοßραc Ýπιχλþσòοσ', ÜλλÜ τιò ßθýò ßτω Ýγχοò Üνασχüμενοò χαß ýπ'Üσπßδοò Üλχcμον Þτορ

Ýρχεται, Ýν δ' οß'χcοι μοßρα χßχεν θανòßτου, Üλλ' ü μÝν οýχ Ýμοηò δÞμòοι φßλοò οýδÝ ποθεινüò. 

Λ-..ι.ιllΝοΣ
τýν δ' ι)λtγιι< στενÜ,χει χα'ι
λ,,ιτ,,,ι 1,.ßρ

μÝγαò Þν τι νÜθηι'

ιτιßμπαντι πüθοò' χρατερüφρονοò Üνδρüò υνιßιrχι)ιιι|)ξ, ζòýιογ δ' Üξιοò ÞμιθÝωγ,

ιß,,ιslτ,, τιχρ μιν πýργον Ýν üφθαλμοΤσιν üρþσιν' ß1,,ßτ,ι γÜρ πολλþν Üξια μοýνοò Ýιüν.

λ{ΕτΑΦΡΑΣΗ

/,Ι'

,rr'

j , "; j

,Ι

"Ι

ΙΙò ιιιßιι il,r 1ιÝνr ιτ αδòrα,νεßò; ΙΙιßτε 0α φα.νεßτε ¾ενναßοι, ν/ιιι 1rιιuι Δεν ντρÝπεσ,τε τß)υò γειτονιχιιýò λαοýòιιιιιl ,τδιαφιιΡεßτε τιjσο πολý; Δßνετε την εντýπωση πα)ò
[Ιρ(οχιστε ,ιτ rιpy'ιvrι, ιν,ß., τειßλεμοò χατÝχει üλη τη χþρα ....
,,

ß ) γ.ττ()Ýναò την þρα που ξεφυχÜ αò ρßξει

για τελευταßα

l'ιατß εßναι τιμτρα.ü χαι λαμπρü για
1τÜχεται

φιιρÜ τιι αχüντιü του.

Ýναν Üνδρα να

ιßα, τ7ιν τα.τρßδα χαι για τα παιδιÜ του χαι ¾ια τη γυναßχα του ,να"ντßον των εχθρþν' ο θÜνατοò θα Ýλθει τüτε, üταν, ιßπιυò εßναι φυσιχü,
,,ρßσιιυν οι Μοßρεò' εμπρüò, ο χαθÝναò αò προχωρεß
χ

ι/.τθυθεßαν,

χαι σφßξsι χÜτω απü την ασπßδα ιτ; γενναßα χαρδιÜ του, üταν πρωταρχßζει η σýγχρουση. |'ια.τß σε χαμιÜ περßπτωση δεν ορßζει η μοßρα να ξεφýγει
tιι αφοý υφþσει το δüρυ
23 

,"1Ι'Χ..lΙ( ) Ι

1:,

Ι,

Ιll¾lßΣ,.1}'Ι)ΙΚ()Ι

ο Üνθρωποò τον 0Üνατο.
αχüμα χι αν χατÜγεταL απü προγüνουò αθανÜτουò,

ΣυχνÜ επιστρÝφει χανεßò στο σπßτι του" αφοý γλυτþσει απü τη σφα,γÞ τηò μÜχηò χαι τOν βριßντο τ<ον αχοντßων,
15

αλλÜ συνÞθιοò ο θÜνατοò τον βρßσχει μÝσα στο σπßτι
εν<ü

του.

Και

αυτιßò

δε,ν

ε,ßναι αγαπτlτιßò οýτε ποOητüò στον

λαü.
τον Üλλο. αν σχοτ<ο()gß_ τον θρηνοýν αδýνατοι χαι ισχυροß.

γιατß üλοò γενιχÜ ο λα.üò ποθεß Ýναν yevvaio Üνδραüταν πεθαßνει. χαι üσο ζει εßναι αυτüò Üξιοò ημιθÝ<ον'

γι' α,υτιß σαν πýργο τον βλÝπουν μπροστcß τουò' γιατß, ενιü εßναι μιßνοò του, πρÜττει τüσα που αξßζουν
2ιΙ

üσο

οι πρÜξειò πολλþν μαζß.

»ωßΑ
1-2. μÝχριò τεý = Ýωò πüτε' τεý ερωτ. αντ(υν. γενιχÞò πτ., ιων. αντß τοý = τßνοζ ( απü το τÝο = τ€δ, χατÜ ιων. συναßρ. - κατÜχειμαι - μÝνω χατÜχοιτοò, απρατòþ, αδραγþ._ χüτε. ιωγ. = πüτε, _ Üλχιμοò (ÜλχÞ = γενναιüτητα, ανδρεßα) - γεννα,ßοò. ανδρεßοò' χüτ' ,,. 0υμcßν = πüτε θα Ýχετε, θα επιδεßξετε γενναßα φυχÞ. πüτε θα φανεßτε γενναßοι, - Üμφιπερcχτßονεò, οß (Üμφß + περ[ + ρ, χτc- > χτß-ζω) = αυτοß που Ýχουν χτßσει τιò χατοιχßεò τουò χοντÜ πΡοò τιò χατοιχßεò Üλλων. που χατοιχοýν γειτονιχÜ., περßοιτ;οι. γεßτονεò' πρβ. ομ. β.65 «Üλλουò τ' αßδÝσθητε περιχτ[οναò Üν7,t 

κ4,LtΙΝΟΣ
()ριýπ

}-,l, ι].,δε λ[ιρ * λ[αν = τüσο πολý * μεθblμι βμαυτüν) = ,rφ,ßινιιßl,τι ,τδl,rα,νÞ<, οχνþ, αμελþ, αδιαφορþ. - δοχεßτε=
,1,,riv,,,ι{lι ,

ιτò

».

ιßlιτ.l,;, )J,ιιι στlμεßο αυτιß Ýχουν εκπÝσεν μεΡιχοß στßγοι.
!|, χα[ τιζ = ιι χα()Ýναò . ýστατα, υπερθ. τον ýστερον

δßνετε την εντýπωση üτΓ ýμεßò ντυγ., του Þσθαι ßι, , ßρßlντ1' ßlμαι= βρßσχομαι σε ειρÞνη. ÜτÜρ, ιων, = αλλÜ,
=

ßια τιλε.ιιταßα φιιρÜ, (προτοý ξεφυχÞσει), (ι"'/, rιlrl)y'v ßστι ε,ßναι τιμτlτιχ<\' τιμßειò, ,ß ßτßσ τι

ε.σσα1

ι ß|/ ιlι,ιιιßι] ) εßναι λαμτρü. Ýνδοξο. - Üν;,λαιjι, ß)ρß, ßßιιι. τl(Ιιχß1 ,ττα ετιß()ετα, - πÝρι = πεΡ[ = ýπÝρ._ χουριδ(ι1 ,1λιτ,ιζ: νüμιμτßσýζυγοò, σýξυγοò' Üλοχοò (Ü + λÝχι)ò χλßντ1) Ξ 7ß συ¾χοιμþμενη στο ßδιο χρεβÜτι, αυτÞ

- εν =

,ti,t) ιfιν Jlßl,ντρΕυ('ταν ο Ü.νδραò απü Χüρην - Χοýρηνλeγüι,ι,ν χ,ιυριßßßι1 Üλοχοò = (απλþò) σýζυγοò' μποροýσε Ýναò ,ß,νß)ραò να Ýχει ωò συγχοιμþμενη γυναßχα χσ.ι χÜποια Üλλτ1. χ,,,υριδßη ωò μη νüμιμη, Þταν üμωò χοινωνιχþò αποδεχ"τÞ

π.χ. μια δορυÜλωτη τ,),π., αλλÜ αυτÞ δεν λεγüταν

σττlν 7]ριυιχÞ ετοχ!ß'θυμÞσου παραδεßγματσ, απü το Ýποò

χαι τ7ßν τρα"lωδßα' πρβ. του Αισ . «þ παßδεò ¸λλÞνων ß|τε χλπ.,, ( ΠÝρσαι 401 - 404). ,\-(). δυσμενÝεò - εßò (δυσ + μÝνοò) = εχθροß' η δοτ. ωò ανιιχ. του μÜχεσθαι. -θÜνατοò ξσσεται = θα Ýλθει ο θÜναιιιò, * ßιχχüτε= cων. üπüτε'ο διπλασιασμüò του χγιαχαιJτι τß)υ μÝτρου.

- ΙνΙοßρα( αυτÝò Þταν τρειò: η ΛÜχεσιò, η '¶φοποò ι,ι,ι τl Κλιυθòý χαι χαθüριζαν τη μοßρα του χÜθε ανθρþπου
,τιγιj.
35

- χεν δÞ - βÝβαια,

φυσιχÜ.

üπωò

εßναι

φυ- 

.4

Ρχ,1

η

Ι

Ε.,1, 1 ΙΙ Ν

ΕΣ ΛΥ Ρ ΙΚ() Ι

χ,ρεπl,ο τηò ανÜγχηò, που οδηγεß τον Üνθρ<οπο στον θÜνα-

με τη γÝννησÞ του' η ΛÜχεσιò υποδηλþνει τον λαχνü, παυ προορßζεται τßα τον χÜθε Üνθρωπ ο' η ¶τροποòτο αναπü*

γεννιÝται. Ειχονßζονται στην τÝχντ1 ωò σýμπλεγμα ¾υναι* χιüν με αυστηρÜ χαι σοβαρÜ χαραχτηριστιχÜ Þ ωò Üqχημεò γριÝò. για υποδÞλωση τηò αντßδρασηò του ανθρþπου προò τη σχληρüτητα, που επιδειχνýουν αυτÝò σ..,χνÜ στη ζωÞ του. - Ýπιχλþσιοσι, Τποτ. αορ. που εισÜγεται με το

ληλοδιαδοχÞ των γεγονüτιον. Ißßναι χüρεò του Δßα. που ονομÜστηχε ΜοιραγÝτηò, με αδελφÝò ττγ Εýνομßαν, τη Δ{χην xaL την ΕßρÞνην. I,Ι βοýλησÞ τουò εßναι χαι βοýλτlση του πατÝρα τουò Δßα. Η Μοßρα εχφρÜζει ιοò αφηρημÝνη ιδÝα την εßμαρμÝνην (με[ρομαι). το μερßδιο ττlò ζωÞò, που ορßξουν οι τρειò α.δελφÝò τια τον χÜθε νÝο Üνθρωπο που

το σε χÜποια φÜση τηò ζωÞò του' η Κλιυθιý εßναι αυτ/ßπου χλòüθει το νÞμα τηò ζωÞò του χÜOε αν()ριüπου με την αλ-

γιον. üχχüτε χαι το αοριστολογιχü χεν

(δÞ) = üταν ορß-

. - ÜλλÜ προτρεπτιχü που [ΙροσταχτιÞ ß|τω = εψπΡüò, λοιπüν. χß)ησιμοποιεßται με αò προχωρεΓ τιò = πÜò τιò = ο χαθÝναò. - ßθýò ωò επßρρ.

σουν, üπωò βÝβαια εßναι φυσιχü

-

εýθýò = χατευθεßαν, προò τα εμπρüò.

10-11. ξγχοò, τd= δüΡυ. ÜνÝχομαι = υφþνω.
δοò

_ýπ'Üσπ[-

Þ"ορ,τü, -οροò = χαρδιÜ' Üλχιμον Þτορ =γενναßα χαρδιÜ. - Ýλσαò = χρον. μτχ. του ε(λω = σφßγγω, συμπιÝζω, συνθλßβω' εß2ω Þτορ = σφßγγω την χαρδιÜ βου = συνθλßβω, χαταπνßγω χÜθε δυσÜρεστο συναßσθημα. φüβο, ανησυχßα τ,λπ. για να
Ζ6

- ýπ'Üσπ[δα

= χÜτω απü την ασπßδα.

- 

λ-.,1.{.1ΙΝaJΣ

|

ßιιý 1rιιι,,

,ιιιιλτßσ(ý τß, γ_α()ΙßχOν μου. προστατεýω
ττ1 Ι,ι,ιß1

τη τενναßα

χαρ-

μß)υ. - τü πρþτον^ επιρρηματιχþò = ««ευßΙιßò ι,,ò,.. 1l,ßλιò. απü την πρþτη στι"ιμÞ - μειτνυμÝνου ποΙß1,,,,, 1ιν. ττπüλ, χρον. = μüλιò αρχßζει ο πüλεμοò. η μÜ-

/ιß, ,ι ßτß)λεμ,ιχγ1
ν,χ

σýγχρουση, η σýρραξη. Ι,Ι 1.1. οý χ(ýò - οý πιυò;: με χανÝνα τρüπο (δεν). * θdò,,ν φ,.ιßl,ιο,., 9αη9φg,jγρ τον θÜνατο. γλυτþνω απü τον
, εßμαρμßνον Ýστß = εßναι τ"αθορισμÝνο. ετιτρεπτü

ßΙÞνα,τιl,

ατιιΙ ιτ1 1ιιι(ρα. ι(ναι ¾ιJαφτß\ (μεßρομαι' μοßρα). - οýδ' εß θι" ιιýτι. χαι αν ε,ßνα.ι' οýδ' εt γÝνοò = ßτßιιßι1 .rν,ι ( ηιßδ' ι,',.}ιι,

ι)

ιιι'ι1

e χ,rι αν

ι,ιτ,ι γι,τγß1. οýτε χαι αν αχüγσ, χσ.τý,γετσ"ι' προγüνων Üθα, ι,,lττ,lι, . ,ιεν, χα,,ττιγορ, τηò χαταγωγÞò = απü αθÜνατουò
ιιl,ιι 1ßινσ,τ,, Ι,Ι Ι ', πολßòß χι = πολλÜχιò - δηιοτÞτα,.α.ναOι, στη χρον. 1ιιχ, φυγιýν' δηιοτÞò, Þ-Þ"οò (δÞcοò) Ξ χαταστροφÞ, σφα1ß1.

ιßναι στιι γÝνοò. ισ,τÜ,

τι»

γÝνοò. ωζ πΡοò την

μÜχτ1' φεýγrο δηcοτÞτα = γλυτþνω απü τη σφαγÞ τηò 1ι,'ιγ,ιlC. σιßζομα,ι απü ττlσφαγÞ, διαφεýγω τη σφαγÞ (εßτε
χ τýχτ1< εßτε απü δειλßα. üπωò εδþ. Απü τη συνÝχεια προ-

ι

χýπτει τοýτο), εγχαταλεßπιο απü δειλßα τη θÝση μου στη j 1τ,ß.χτlχαι γλυτþνω. - δοýτοò. = γδοýποò (χαι οι δýο λ. ιlχι,ποßητεò) ^χρüτοò, βρüντοò. - &,χοντεò, οß = τα αχüντια. Ι Ιρβ. Σολωμοý,'Τμνοò ειò την Ελευθερßα: «αχοýω χοýφια
τß)υφÝχια. / αχοýω σμßξιμο σπαθιþν. / αχοýω ξýλα, ß ατιιýτυ πελÝγ-ια, / αχοýω τρßξιμο δοντιþν». - ßρχεται, δ Üτ,ßlρ φυγιüν = επιστρÝφει (στο σπßτι του) ο Üνδραò, αφοý ,ι,ß()τlχε εγχαταλεßπονταò απü δειλßα τη θÝση του στη σφα27

ιιι 

.4ΡΧ.lΙΟ Ι Π4/

1ΙΙ Ν t

Σ,ÞΥΡ ΙΚο Ι

αüρ. του χιχÜνω = συναντþ, βρßσχω. ο θÜνατοò.

μÜχηò. - χßχεν Þ μοßρα θανÜτου (τοýτον τüν Üνδρα) Ýν οßχφ = συνÞθωò η μοßρα του θανÜτου βρßσχει αυτüν τον Üνδρα μÝσα στο σπßτι του' ,rρβ. Ομ. Ζ 489. χ[χεν,lνωψ.
γÞ "ηò

- μοßρα

θανÜτου =

16-17. 6 μÝν = αυτüò üμωò (δ φυγιbν δηιοτÞτα χαß δοδτον &,χüντων}- ζμοηò - παρ'üλα αυτÜ, üμωò (αν χαι σþθηχε).

δÞμφ = η δοτ, απü τα φ(λοò οýδÝ ποθανüò Ýστι = δεν εßναι αγαπητüò οýτε επιθυμητüò στον λαü. δεν τον α-

-

γαπÜ οýτε τον θÝλει ο λαüò. - üλßγοò χαß μÝγαò, πφιληηχ. = βι)τφοß χαι μεγÜλοι, απü Üποψη χοινωνιχÞò δýναμηò, αδýνατοι χαι ισχυροß. φτωχοß χαι πλοýσιοι, üλοò ο λαüò. - στενÜχι,ι μτβ. = θρηνþ χÜποιογ' το αγτιχ. του ρ. τδν δÝ αναφÝρεται σ'αυτüν. που μÝνει στη θÝση του χαΞÜ τη μÜχη χαι αγωνßζεται με γενναιüτητα εναντßον των εχθρþν. - Þν ττ πÜθη - χατ' ευφημισμü, αν πεθÜνει, αν
σχοτωθεß.

18-19. λαþ σýμπαντι πüθοò (Ýστß) = σ' üλο τον λαü υπÜρχει πüθοò, üλοò ο λαüò ποθεß' η τsγ. αντιχ. Üνδρδò ψε τον επιθ. προσδ. χρατφüφρονοò απü το πüθοò' χρατερüφρων (χρατφüò + φρÞν) = γενναßοò - η μτχ. γιον. θνÞσχον1ρ,ò σθ γεν. χατÜ το &νδρδò υποχ.. (αλλÜ üχι γεν. απüλ.).

-

αξßζει üσο οι ημßθεοι.

ζþων μτχ. χρον. του ζþω - ζþ γε ενν. υποχ. ü χατερüφρων ÜνÞρ. - ÞμιθÝων γεν. αντιχεßμ. απü το Üξcüò (Ýστι) =
20-21,'þσπερ πýργον χατη¾ορ.
σº,ο

σßγ = τον βλÝπουν σα πýργο' πρβ. Ησιüδου¸ργα χαß ¹Ζ8

μιν, α\ιτιχ. του üρþ- 

κ..LLlΙΝοΣ
1ιÝραι
i1,1ι *
Ι

tιtJ:

,

jv

,τß νι, ιrιιιιßßιι(Ιεß απλÜ με το: μπροστÜ τουò.

Üνδρτ)γ ip<!,cov θεßον γÝνοò, ο( χαλÝονται Þμßßιq,(fuLr.,,-ο,, ποιητ. πλεονασμüò, που 0α μποροý"

,ιι

ιι(],, ι

ιτιιλλιδν Üξια η¾εν, αντιχειμ. απü το Üξια, σý,/ντιχ, = που αξßζουν üσο τα Ýργα, οι πρÜξειò πολλþν μιι)τ,ιιò

ι.,,

-

21.

φδω=

1ι,ri.i
ßJ,δτι

- μτßνοòχατηγορ.

προσδ. στο ενν. υποχ. του

1ιτχ. Ýιýν Εναντ. = ενþ εßναι μüνοò. Ýναò. [νΙÝτριι: Ι,Ιλαγεια.χιß δßστιχο (δαχτυλιχü εξÜμετρο + δα-

οýτοò'

τ1

ι ι,,λιτιß

πτνι ülιτ ιριι),

Ι

ΙΡΟΣΕΓΓΕΗ ΜΟΒDΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝOΤ
(}Ι"μ.ατα. τηò

'|',ι

Ýπηχαι ειδιχüτερα στον ηΡωΙλιÜδαò' ο χüσμοò τηò Οδýσσειαò μs το πεχαι ειρηνιχü πνεýμα δεν επηρεÜζει τον ελεριιτττòιιüδεò
νß,ι) ιr.νßßγ()νται στα ομηριχÜ ι.τιß χιßσlτο τηò

|Ι,ι,ιιτ,!ι.

πολεμιχΙßò

ελεγεßαò

του Καλλß-

;,.ι,τχιß ποιητÞ.
)Jι,τ1

σιυξüμενη ελεγεßα ο ποιητÞò αφορμÜται απü Ýνα

ντßιιν τηò πατρßδαò του, τηò ΕφÝσου. Το μονüστιχο του ιιιιι7lτÞι του διÝσωσε ο ΣτρÜβων (ß4, 1, Φ ρ 647): «νýν δ' ßιιß Ιßψμερ[ων στρατüò ßρχεται üβριμοεργþυ» (3 D. = 5 ι\\ ) δεßχνει την αγωνßα του για την πατρßδα του'. ΙΙ αγιυνßα του ποιητÞ χυριαρχεß σ' üλη την ελεγεßα. Η ,,ατρßδα του διατρÝχει σοβαρü χßνδυνο. Οι φυσιχοß üμωò ,,,ιερασπιστÝò τηò, οι νÝοτ, δεν φαßνεται να συνειδητοποι29

,rι-),ιχθχριμÝνο γε"lονüò: την επιδρομÞ των

Κιμμερßων ενα- 

/0Χ..1ΙΟ Ι IL,L

|Ι Ι Ν

ΕΣ,,tΥΡΙΚο Ι

οýν τον επιχεßμενο χßνδυνο.

Γß

αυτü εξεγεßρεται ο υπερÞ-

λιχαò. προφανþò, ποιητÞò χαι υφþνει φ<ονÞ διαμαρτυρßαò" ελÝγχου, προτροπÞò. παραßνεσηò χαι διδαχÞò. Η αγÜπη
του ¾ια την πατρßδα τον χÜ,νει αυστηρü, επιχριτιχü. αΠÜ χαι πειστιχü πνευματιχü ηγÝττ1. που φαßνεται üτι δεν εßναι Üπειροò χαι απü τα Ýργα του πολÝμου.

Τρειò ερωτÞσειò. συσσωρευτιχÜ χρησιμοποιημÝνεò στην αρχÞ τηò ελεγεßαò, ισοδυναμοýν με ισχυρÝò προτροπÝò. Το
ρßlψα «χqχÞχεισθε»» (μÝνετε αδρανεßò) τηò πρþτηò δηλþνει

την αδρÜνεια χαι τον ρÜθυμο εφησυχασμü των νÝων, που φαßνεται üτι δεν Ýχουν συνειδητοποιÞσει τον χßνδυνο' εξε-

γεßρεται αγωνιωδþò ο ποιτρÞò. Προσπαθεß να α,φυπνßσει τουò ραθυμοýντεò νÝουò. που απολαμβÜνουν τα αγαθÜ ευημερßαò τηò πατρßδαò τουò. Ο ευδαιμονισμüò πÜντα εßναι επιχßνδυνοò. Στη δεýτερη ερι5τηση το προσδιοριστιχü του ««θυμοδ». ττßò φυχÞò. των νÝιυν «Üλχιμον» υποβÜλλει την Ýννοια τ11ζ «ÜλχÞò,, ωò αρετÞò, που διαπιστþγει ο ποιη_
τÞò να λεßπει απü τουò νÝου<. 'Γηò τρßτηò ερþτησηò το ρÞμα βε το επιδοτιχü του «οιjδ' αßδεßσθε»,^ δεν ντρÝπεστε. ε-

νÝχει χαι την επιτßμησ7ß "ιια τη διαπßστωση απουσßαò τηò «o;ß$g[ò»», τηò ντροπÞò. απü τουò νÝüυò, αλλÜ χαι την προτροπÞ για διÝγερση τηò τροσοχÞò τουò χαι για γÝνεση μÝσα τουò τοý υφηλοý συναισθÞματοò τηò «αßδοýò»; που ανÝχαθεν υπÞρξε για τον'Ελληνα αρετÞ για επßτευξη ωραß-

ων χαι μεγÜλων Ýργων.

στοιχεßο του φυλετιχοý μαò Þθουò'.
3Ο

Στιò μÝρεò μαò το Ελληνιχü «φιλüτιμο» εßναι χυρßαρχο

Η

αφýπνιση μπροστÜ, 

/ι..ι.tυΝΟΣ τενναιüτηταò με χßν7jτρο την χαι {,ιχι,,lι1, 11 τιτι,ιιεριχγß παΡüρμηση ¾ια αποφυγÞττ6 επιτtιτ,ι,ι,lß: ι,rι. ιßιι) ι|ιιßγου για ραθυμßα χαι φιλοζωßα, üλα αυι,ß ,,ι ,,,,,ιχιßα, εßναι προýπüθεση χαι .#¾¾υ« σωτηρßαò
,ι

ιß,ν χ{νδυνß),

γι ε,πßδειξη

ι

'l',r , ιιιßμòνòτ. πOυ γß συνÝχειÜ τουò διαχüπτεται απü χεν,ß, ,,ßν,τι ,|,v,r διܾ¾ελμα ποιητιχü χαι üχι πολιτιχü. Η παι pi}i,r |}ρßσχι,ται σε πιßλε-μο. 0ι νÝοι χαλοýνται να προστρÝξιιιιν ,lτιι χ,ßλτσ1l,ß ιτιζ για ττßν υπερÜσπισÞ ττlò. Οι στιγμÝò
τ(ν,τι
η,1,1,γ1, Ýχτι ", ,πιßλιßιιιιò ιατ,ßχει ιßλτ1 ττ1 χιßρα. Χlr,|,ιò ιßλι..,ν να σπεýσιιυν, για να αντιμετωπßσουν τουò

ιι,

ιι ιτ

ιJ,ßδαò τιοιι χινδυνeýgι.

ι[,(,ιιιιl,;

,ι τßνßßυνιιò

ιßναι Üμεσοò,. «πüλε7ιοò γαι'αν

&-

ι.τιδριιlτι:(ò, Να ριχτιιýν üλοι. χα,ι μÜλιστα οι νÝοι, στη μÜι,rι }.ßτι v,r ι,ι,λgßτ/ισιιυν με τüλμη, με γενναιüτητα τüση, þ-

την ενδεχüμενη στιγμÞ τηò πτþσηò να ιJ(χν()υν ττlν τελευταßα στιγμÞ το αγ.üνττü τουò εναντßßιν τ()ι) εχ()ροý. Τüσο δυνατÞ πρÝπει να εßναι η θÝλησÞ τουò
.τιg irxiiιr(r,
χσ.τý.

ιαι

τια τ?ι νßχτμ þστε να πεθαßνουν με γενναιüττγτα xaL χωρßò τιιν φιß[lο του θανÜτου. Η ειχιjνα του ««ÜποθνÞσκονταòr» 1l,τχτlτÞ, που εξαχοντßζει αχüμη χαι την ýστατη στιγμÞ το ,τχ,ßντιιß του (5), εßναι πολý δυνατÞ. Εßναι η στιγμÞ ολοτλßlòrιοσηò μιαò πορεßαò του γενναßου μαχητÞ, που πÝφτει

χαι δüξα για τον ,ßνδρα. που πεθαßνει τια την υπερÜσπιση τ¸ πατριχÞò γηò, rια ιγß γυναßχα του χαι ¾ια τα παιδιÜ του πολεμþνταò sv,rvιiιlv τ,ον εχθρþν, χαι μÜλιστα επιδρομÝων. που τü-

ιιßτ

,ιγßν πατρßδα. 'Ι,]ναζ τÝτοιοò θÜνατοò üμωò εßναι τιμÞ

,ι 

..Ι

ΡΧ.1 tO Ι

Ι;.1,. ΙΙ Ι Ν

ΙßΣ,,11,Ρ ΙΚο

Ι

σουò πολλοýò γνþρισε η ενιαßα πατρßδα των ΕλλÞνων στη διαχρονιχÞ πορεßα τηò (6-8). Τα επßθετα «τιμÞεν» χαι «&γλαδν» ετ,φρÜζουγ τηγ Ýγνοια τηò τιμÞò χαι τηò δüξαò, που εßναι, χατÜ τον ποιητÞ, επαχüλουθα του ηρωιχοý α^lþνα ¾ια την πατρßδα χαι την οιχογÝνεια. Δεν συμπλτßρþνεται το ελληνιχü τρßπτυχο χαι

με την Ýννοια. τηò θρησχεßα<. Βρισχüμαστε-αχüμη

στο

πνεýμα ττlò αρχσ.ßχýlò εποχßßò με χυρßαρχο το ηριοιχü ιδεþδεò στα üρια δρÜσηò του μαχητÞ τ?jò ζωÞò ¾ενιχÜ. που αγιονßζεται τια το ^1Ýνοò του. τουò οιχεßουò του χαι "ιια την ,,πüλιν» του. Οι θεοß δεν Ýχουν αχüμη το μεταγενÝστερο

τραγιχιß μεγαλεßο τουò'. Ο αγþναò üμωò στο πεδßο τηò μÜχηò εßναι αυτüò που φÝρνει χαι τον θÜντιτο" που προφανþò διαπιστþνει ο ποιητÞò üτι φοβοýνται οι νÝοι. Δgν εßναι η δειλßα ,.ου .ουò χÜ-

λα» χατÜ τον Σολωμü. Εßναι φυσιχü οι νÝοι να. λαχταροýν να δρÝφουν τιò ομορφιÝò τηò ζωÞò. ¼ταν üμωò συνειδητοποιοýν το χρÝοò, που απατορεýουν οι μεγÜλεò στιγμÝò τηò πατρßδαò. τüτε μποροýν να στοχÜζονται μαζß με τον ποιητÞ: το νÞμα τηò ζωÞò ,ιο χλþθουν οι Μοßρεò, χα-

νει να φοβοýντα.ι, αλ).Ü τlσ."{Ü.πτlτηò ζιοÞò χαι η αποστροφÞ του θανÜ.του. "1ιατß «γλυχιÜ η ζωÞ χι ο θÜνατοò μαυρß-

τÜ μεταφορÜ,

το χüβουν χατÜ ττ1 βουλÞ τουò: «üχχüτε χεν... Ýπιχλþσωσι»», üταν ... ορßσουν (Β-9). Την ιδÝα του αυτÞ ο ποιητÞò την επεχτεßνει χαι στα ε* πüμενα. Δεν πρüχειται ¾ια μοιρολα,τρεßα, αλλÜ τια παραχν.τ αυτÝò

δοχÞ θρησχευτιχÞò χαι χοινωνιχÞò αγωγÞò. που συýοδεý32 

λ-4,Lllλ¼Σ
ει τον αρχαßο χüσμο Þδη απü τουò ομηριχοýò χρüνουò'. Η ()οοποιημÝνη Ýννοια τηò ειμαρμÝνηò^ του πεπρòυμÝνου. εß-

ναι αποδεγ,τÞ ωò δýναμη" που εξουσιÜζει üχι μüνον τη ζωÞ του χαθενüò, αΠÜ εποπτεýει χαι τουò φυσιχοýò νüμουò ολüχληρου του σýμπαντοò, Τüση δýναμη εßχαν οι τρειò χü-

Δßα. η Κλωθþ, η ΛÜχεσιò χαι η ¶τροτοò. Αφοý λοιπüν ο θÜνατοò του χαθενüò Þ η α,ποφυγÞ του ορßζεται απü τιò μοßρεò, ο χÜθε μαχητÞò πρÝτει να ρßχνεται με αυτα.πÜρνηση στη μÜχη. Η ειχüνα του μαχητÞ, που πρÝπει να πΡοχωΡ9ß «ßθýò»^ χατευθεßαν, χρατþνταò ψηλÜ το δüρυ του χαι «σφßγγονταò την χαρδιÜ)) του, χατÜ ψεταφορÜ. προστατεýονºαζ ττlζωÞ του δηλ,. χÜτιο απü την ασπßδα, üταν αρχßζει η σý^lχρουση, εßναι πολý παρα,στατιχÞ (9-11). Ο ποιητÞò πιστεýει πωò Ýπεισε τουò νÝουò να οπλισθοýν με θÜρροò xaL πωò τþρα μπορεß να τουò νουθετεß Ýχονταòχι ο ßδιοò, προφανþò, πολεμιÞ εμτειρßα. Ι{ αποφασιστιχüτητα? η ορμÞ, το πολεμιχü μÝνοò. τ1 }ενναιüτητα ««συλλÞβδτγ» στο πεδßο τηò μÜχηò εßναι προýποθÝρεò του

σ9ιò τηò νßχηòΟ.

Και πÜλι επανÝρχεται

ο ποιητÞò στο θÝμα του θανÜ.του.

που το Ýθεσε πιο πÜνω. Φαßνεται πωò το ηριυιχü πρüτυπο του ποιητÞ δεν Þταν αποδεχτü πλÞρωò απü τουò νÝουò τηò εποβò του, ΙδεολογÞματα πεσσιμιστιτ.Ü
σα,ν αυτü: «δgν

υπÜρχουν πια Þρωεò στην εποχÞ βαζ» εßναι πÜντοτε επιχßνδυνα, γιατß οι Þρ.rò δεν χαταξιþνOνται μüνον στα πε,)ßα των μαχþν, αλλÜ χαι στον αγþνα τηò ζωÞò χαß τηò
,ρυλετιτ"Þò επιβßωσηò.
33 

ΑΡΧΑΙΟ Ι ful /1ΙΙ Ν ΕΣ,,17,Ρ Ικο Ι

πεποßθηση, θÜρροò χαι ελπßδα. Ο φυσιχüò νüμοò τηò φθορÜò διαφεντε,ýει üλα τα üντα του χüσμου τοýτου, Η αθα-

να χαυχþνται ¾ια την χατα¾ωγÞ τουò οι Üνθρωποι" üπ<υò συνÞθιζαν οι ομηριχοß Þρ.ròυ, που òεντλοýσαν Ýτσι αυτο-

Ο θÜνατοò ωò νüμοò φυσιχüò εßναι παντοδýναμοò χαι αναπüφευχτοò. Κανεßò δεν μπορεß να γλυτþσει απü τιò αρπÜγεò του, αχüμη χι αν χατÜγεταν απü αθÜνατουò προγüνουò (12-13). Εßχε τερÜσει πLa τlεπο\Þ, που μποροýσαν

νασßα εßναι προνüμιο μüνον των θεþν. Κανεßò δεν γνωρßζει πüτε χαι ποý του Ýχει στÞσει χαρτÝρι ο χÜροò του δτχτοτιχοý τραγουδιοý. Αχüμα

χι αν χÜ-

φüβητρο του θανÜτου χαι να εμβÜλει σ' αυτÞ θÜρροò χαι πÜλι. που εßναι ο βασιχüò στüχοò του, αφοý το πρüβλημα

να ο θÜνα.τοò στη ξεστÞ γωνιÜ του σπιτιχοý του (14-15). Με αυτü το παρÜδειγμα τηò χαθημερινüτηταò ο ποιητÞò προσπαθεß να εξουδετερþσει απü την φυχÞ των νÝων το

ποßοò μαχητÞò γλυτþσει τη ζòοÞ του απü τον üλεθρο τηò μÜχηò χ* απü τον γδοýπο των αχοντßων χαι επιστρÝψει στο σπßτι του, εßναι δυνατüν να Ýλθει να τον βρει απρüσμε-

Þταν υπαρχτü. Ο ÜνθρωποòπρÝπει να μÜχεται, χωρßò να λογαριÜξει τον θÜνατο στη μÜχη τια την πατρßδα xaL ¾Lα τη ζωÞ. ΟπωσδÞποτε üμωò το Ýνστιχτο τηò αυτοσυντηρησßαò χαι η αγÜπη για τη ξωÞ ποτÝ δεν παýουν να χαθορßζουν την φφυ"η αντßδραση του ανθρþπου στη συνÜντησÞ του με τον φüβο του θανÜτου, Και ο ηρωισμüò αχüμη εß-

ναι συχνÜ ανÜλογοò προò την Ýνταση του φüβου, ο οποßοò υπερνιχÜται τελιχÜ απü τουò γενναßουò. ΑυτÞ η υπÝρβαση
14 

Ι-,ι_ιllΛ¼Σ
του φυσιχοý χαι η ανýφωση του υπογ,ειβÝνου πÝρσ, υ.πü τσ. ιßρια των δυνα,τοτÞτων του εßναι ηρωισμüò. Ο φυσιχüò θÜνατοò ενüò πολßτη, που δεν αφÞνει Ýργο λα-

μπρü, δεν ξεπερνÜ τα περιορισμÝνα üρισ, τηò συ¾χιν7ισιαχÞò συμμετοχÞò σ' α,υτüν του στενοý χýχλου του απερχουÝνου. ¼ταν üμωò πεθαßνει Ýναò γενναßοò. πOυ Ýζησε χαι σ,να,λþθηχε ¾ια την ολüτητα. για, την πατρßδα, α"υτüν τον θρηνοýν μιχροß χαι με^lÜλοι. απü χοινωνιχÞ" α.ξιιοματιχÞ Üποφη. «üλ(γοò .,. χαß μÝγαò,, (16-17). }{ α.ντßθεστlστÜσηò

του Üσημου υποχειμÝνου χαι ιτη συμμετοχÞò αυτοý στην χοινÞ προσφορÜπραòτην ενεργü παρουσßα, του δραστηριο-

ποιημÝνου φε αυτα.πÜρνηση χαι θυσιαζομÝνου ¾ßα. τß)υζ πολ),οýò, χα.ι μÜλιστα του Þρòοα ττlò πολεμιχÞò πρÜξτßò για υπερÜ.σπιση τηζ πατρßδαò" εßναι ωραßοò ποιτlτιχüò
τρüποò για παρüτρυνση χαι για προβολÞ ηρι»ιχοý προτýτου'. C) θÜ,νατοò τιον üντωò επιφα,νι§ν, τιον γενναßιον χαι

τηò ειρηνιχÞò χαι τηò εμπüλεμηò ζωÞò εßναι πα,νεθνιχ/ß συ-

ßχλονιστιχÞ στιγμÞ. Αν αυτοß πÜθουν χÜτγ. ο λαüò τουò

ε.χδηλþνει την πÜνδημη συβμετογ_Þ του με λüγουò xaL τε-

λετουργιχÝò εχδÞ.þσειò Þ με πüνο βουβü. θυμιχü χòιι λο* γιχü προβληματισμü μπροστÜ στο μÝγεθοò τηò συμφορÜò χα,ι των συνετειþν τηò. Η προβολÞ του ιδεþδουò χοινωνιχÞò χαταξßωσηò εßνα,ι ωραßοò τοιητιχüò τρüποò, ¾ια να σ.^γ"γßξει ο λüγοò τιò φυχÝò των πολλþν. Στον Ησßοδο των ..ανδρτ}ν Þρτýων» εßνυ,«θεßον (τü) γÝνοò» χαι α.υτοß «χαλÝοντÜι Þμ.ßθεοc» ("Ερ¾« χαß ¹μÝραι, 159/60). ¼ταν Ýναò «χρατερüφρων &νÞρ» πορεýεται προò «πýλαò
],5 

.4ΡΧ4Ι ο Ι L, -L Ι Ι Ν Ι,Σ,4Υ Ρ Ι Κ ο Ι
|

¶,δου», ««σýμπαò» ο λαüò πρܾματι τογ ποθεß. εγþ, üσο
αυτüò ζει, εßνω «&,ξιοò ÞμιθÝων» (1S-19), Οι μεγÜλοι Üνδρεò, οι ,«Þμ(θεοι» ¾ια τον λαü τουò, σφραγßζουν χαι με τη

ζωÞ τουò χαι με τον θÜνατü τουò ?ην πορεßα, τιò προσδοχßεò. ττò ελπßδεò. τιò τýχεò, τη διαχρονιχüτητα αυτοý.

Ο λαüò. ο ««δÞμοò»,, βλÝπει σαν «πýργgγ» τον «χρατερüφρονα»^ τον γενναιüφρονα χαι υφηλüφρονα, τον Þρωα τηò ιδÝαò χαι τηò πρÜξτ6, που «ÜγαθÞ τýχη»,, ιστοριχÝò συγτ"υρßεò" χρßσιμεò στιγμÝò τον Ýταξαν στην χορυφÞ των α*

παιτÞσεων του ειρηνιχοý Þ χαι πολεμιχοý βßου του λαοý
του'. Ο Ýναò" üταν εßνατ ««χρατερüò» χglγ «Üξιοò». πρÜττει

ιατÜ τον ποιητÞ (20-2º), ßυπορεß να εßναι «Üξιοò Þμιθßων»^ να τον βλÝπουν οι πολλοß σαν «ιγιjργον»^ να πρÜττει «πολλò}ν Üξια», αλλÜ δεν εßναι οýτε ημßθεοò του επιχοý χαι μυθιχοý πα.ρελθüντοò οýτε απρüσιτοò τια την αντληπτιχüτητα χαι για τιò ιχανüτητεò των πολλþν. Εßναι Ýναò Þρ.«ò προσιτüò στιò αισθÞσειò χαι στιò φυχιχÝò δυνÜ.μειò των χαθημερινþν ανθρþπων. Ýστω
üσα οι πολλοß.
χι αν αυτοß τον υφþνουν σε επßπgδο υφηλüτερο των αν-

θριοπßνων ιχανοτÞτων, Εßναι ο Þρωαò, που γεννιÝται α,νÜμεσα στον λαü του, γαλουχεßται το ηρωιχü ποιητιχü ιδεþδεò των γενεþν του λαοý του, δÝνει χüμπο, φυλαχτü στο στÞθοò, την ιδÝα τηò πατρßδαò χαι τηò οιχογÝνειαò, χατÜ τον Καλλßνο, χαι, αν νιþOει την φυχÞ χαι την χαρδιÝ του να πυραχτþνονται απü τηβßωση αυτÞò τηò ιδÝαò, ρßχνετα,ι στον αγþνα, μπροστηλÜτηò αυτüò. για υπερÜ* σπιση του λαοý του q,πü τον χßνδυνο Þ για την οδÞγησÞ

ι6 

κ4,L,lΙΝοΣ
του προò την προχοπÞ χαι την πρüοδο. ατομιχÞ χαι συλ*

λογιχÞ. Ο αγþναò των δυνατþν χαι προιχισμÝνων για το χοινü χσ,λü. για την οιχογÝνεια, τια την πατρßδα, ¾ßα τη διαφýλαξη των αγαθþν, που προσπορßζει ο χοινüò μüχθοò, για υπερÜσπιση τηò ελευθερßαò τηò εßναι αρετÞò επßτευγμα, που φÝρνει τιμÞ χαι δüξα. αλλÜ χαρßζει χαι την αιþνια ευ-

γνιομοσýνη του λαοý, που γεννÜ τÝτοια Üξ,"α τÝχνα. πρüτυπα για τουò επιτιγνομÝνουò. Αυτοýò οφεßλουν να μιμηθοýν

οι νÝοι, τα Ελληνüπουλα τηò ΕφÝσου χαι να φορÝσουν τηò αρετÞò την πανοπλßα για τη σωτηρßα τηò πατρßδαò τουò απü τουò επιβουλεßò. ΔιδαχÞ διαχτονιχÞ, 

2,

º"ΤΡ,ΓΑΙΟΣ

Ο Τυρτα,ßοò Þταν γιοò του Αρχεμβρüτου χα.ι Ýζησε στα μÝσα του 7ου αι. π.Χ. Η αχμÞ του τοπιιθετgßται στσ,640-637 τ.Χ. απü τη Σοýδòι χα ααü ενδεßξειò των ποιημÜτων του στα χρüνια του Β' Μεσσηνιαχοý πολÝμου. οπüτε ο ποιητÞò Ýγραψε y.aL τLò πολεμιχÝò ελεγεßεò του. στιò οποßεò
προτρÝπετ τουò Λαχεδαιμονßουò να πολεμÞσουν με ¾εν-

ναιüτητα εναντßον των εχOριΙ,ν. Ωò προò την χατα¾ωγÞ του Τυρταßου Þδη απü την αρχαιüτητα οι πλτßροφορßεò που Ýχουμε δεν συμφωνοýν μεταξý τουò. ¶λλεò τον φÝρουν ωò ΣπαρτιÜτη Þ Ν{ιλÞσιο, ιατý.ττlΣοýδα, χαι ܶεò ωò Αθηναßο (ΠλÜτ. Νüμ,1.629
υ.)

Þ ωò Ýναν χωλü γραμματοδιδÜοιαλο Αθηναßο, τον οτοßο Ýστειλαν περιπαιχτιχÜ οι Αθηναßοι στη ΣπÜρτη, üταν οι Λαχεδαιμüνιοι ζÞτησαν χατ' εντολÞ του δελφιχοý
1ι,αντεßου Üνδρα στρατηγü

χαι σωτÞρα τουò απü τουò Α39 

,1ΡΧ1 ΙΟ Ι

1.),|/1ΙΙ Ν ΕΣ ..1Υ Ρ Ι κ()

Ι

θηναßουò (Παυσ. 4. 15, 6). ΜεριχÝò πη¾Ýò τον φÝρουν ωò
«

στρ

ατηγ üνr, Λαχgδαιβüνιο.

δαιμüνιοò χα,ι μÜλιστα Ýναò εμπνευσμÝνοò ποιητÞò, που με τιò ελεγεßεò του ενθουσßαζε τουò Δαχεδαιμονßουò στον πüλεμο χατÜ των εχθρþν. Πολý δýσχολα θα δÝγονταν προτροπÝò απü Ýνα,ν Αθηναßο οι Λαχεδαιμüνιοι. Η Üποφη üτι
Þτσ,ν «6χρqιτηγüò» <<πρÝπει να, eßναι α,πλοßχü συμπÝρασμα, που προÝχυφε σ,πü το ýφοò Ζ,αι τον χαραχτÞρα των

ΣÞμερα γßνεται α,ποδεχτü üτι ο Τυρταßοò Þταν Λαχε-

ελεγειþν του» (Α. ΣχιαδÜ- Αρχα.ßχüò Λυρισμüò, 1, 41). Ο 'Iυρτα.ßοò ,¾?ο.φ, τιò ελεγεßεò του στην ιωνιÞ διÜλεγ"το.

αλλÜ μεριχιτß διορισμοß παρεισφρýουν στα σιοζüμενα, αποσπÜσψατÜ του' τοýτο Þταν πολý φυσιχü, αφοý ο ποιητÞò Þταν ΔωριÝαò. πα,ρατηρsß ο r\, Iesky («Ιστορßα τηò Αρχαßαò ΕλληνιχÞò Δογοτεχνßσ,.<>>, 187, μτφ. Αγαπητοý ΤσοπανÜχη). Κα,τÜ, τη Σοýδα ο Τυρταßοò Ýγραι!ε: 1) «Πολιτε(αγ Λαχεδαιγ_ονßοιò»,; δηλ. Ýνα εßδοò συντÜγματοò. üπωò θα λÝγαμε σÞμερα,.
2} «'7^ποθÞχαò,, ελε¾ειαχοý χαραχτÞρα με συμβουλευτι-

κü χαι τροτρεπτυü περιεχüμενο, στιò οποßεò προτρÝπει
τουò Λα,χεδαιμονßουò να πολεμÞσουν με γενναιüτητα εναντßον των ΝΙεσσηνßων. Σþζονται μüνον τρειò.

3) «Εýνομßαγττ. οτÞν οποßα" σε μορφÞ ελεγεßαò, παρουσιÜζει τουò διοιχητιχοýò, νομιχοýò χαι παραδοσιαχοýò θε-

Απü αυτÞ σþζεται μüνον Ýνα απüσπασμα. Πρüχειται για Ýνα εγχþμιο του τολιτεýματοò
σμοýò τηò ΣπÜρτηò. 

1¾Ρº-."1ΙοΣ

τοý μετÜ τουò χλυδωνισμοýò του απü τουò χαταστροφιχοýò Μεσσηνιαχοýò Α'χαι Β' πολÝμουò.
4) «ΜÝλη πολεμ,ιστÞρια», σε ε' βιβλßα, απü τα οποßα σþζεται Ýνα «ÝμβατÞριον,» σε δωριχÞ διÜλεχτο χαι σg ανα,-

ßου Λυχοýρηιου τ"αι τια παραινÝσεLò

αποχατÜστασηò

αυ-

παιστιχü μÝτρο, το οποßο üμωò πολλοß το θεωροýν νüθο 1βλ. ΣχιαδÜ. ü.π..42). Ο Τυρταßοò χαι ωò προζ τη ^1,λþσσα χαι ωò προò τη θεματολογßα εßναι φα,νερÜ επηρεασμÝνοò α,πü τον ¼μηρο, α,λλÜ χαι απü την πολεμιÞ ελε"lεßα του αρχαιüτερου, üχι χατÜ πολλÜ χρüνια- KdJ.ivou. ΠολλÜ απü τα ποιÞματα του Τυρτα,ßου αμφισβητÞθηχαν ωò προò τη γνησιüτητÜ
τΟυò.

Οι ΣπαρτιÜτεò τον τßμησαν πολý. Οι νÝοι «απομνημüνευαν τα εμβατÞριÜ του χα.ι τα απÞγ^,,ελλαν χατÜ τιò στρατεßε<» (βλ, ΣχιαδÜò, ü.π.),
εγ"-

Οι ελεγεßεò του Τυρταßου δομιχÜ διαρθρþνονται χατÜ
στην πρþτη προβÜλλεται το χρÝοò προò την πα.τρßδα χαι στη δεýτερη τßθεται η ταραßνεση

γανüνα σε δýο

ενüτητε_<:

χα,ι η συμβουλÞ του
τι_ι

ποιητÞ προò τουò νÝουò. Στον Τυρταßο

««ηρωιχü ιδεþδεò» συνυπÜρχει με το «πολιτεLσγ.ü» xσ"L «χοινωνιχü ιδεþδεò», τα οποßα χατÜ τον 5ο αι. π.Χ. τßθε-

νται σε ßση μοßρα προò το πρþτο (ΠλÜ,τ.: «Κρßτωνr», « Ι[ολττε[α», «Νüμοι» γλπ. * Θουχ.: «ΠερcχλÝουò ΕπιτÜφ(()ò» - Αισχ.: «ΠÝρσαι» χ.Ü.). Ο Τυρτα.ßοò απευθýνεται ,τιτßν ολüτητα χαι üχι στο Üτομο. Σ'αυτü διαφÝρει απü το
ι';ß()ζ. 

,4

ΡΧ1

ΙΟ

Ι

I:-/L,II Ι Ν Ε

Σ :1\' Ι' Ι Κο

]

ΕΛΕΓΕΙΑ ΥΙΙΟΘΗΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΙΔΑ (ιΣ=6D=rο,ι-ι4\\,')
Α,1,

τÞν δ' αýτοý προλτπüντα πüλcν χα'c πßοναò Üγροýò

ΤεθνòΙμεναι γÜρ χαλüν Ýνß προμcΙχοβι πεσüντα Üνδρ' Üγαθüν πφß Þι πατρßδι μαρνòßμενον'

πτωχεýειν πòßντω

ν Ýστ' Üνιηρüτατον,

5 πλαζüμενον σýν μητρß φßληc χαß πατρß γÝροντι παισß τε σýν μιχρο|ò χουριδßηι τ' Üλüχòοc.

αßσχýνει τε γÝνοò, χατÜ δ'Üγλαüν εßδοò ÝλÝγχει, 1ΙΙ πÜσα δ' Üτcμßη χαß χαχüτηò Ýπεται. εß δ' οýτιοò Üνδρüò τοι ÜλωμÝνου οýδεμ( ' ιΙρη

Ýχθρüò μÝν γÜρ το7σι μετÝσσεται οýò χεν'[χηταc, χρησμασýνηι τ' εßχòον χαß στυγερÞι πενßηι,

γßνεται οýτ' αßδþò οýτ' üπßσòο γÝνεοò. θυμþι γÞò πÝρι τÞσδε μαχιýμεθα χα'ι περ'ι παßδòον
θνÞσχòομεν φυχÝων μηχÝτι φειδüμενοτ.

''ΙrΗ,;r*;
Εßναι ωραßο χαι Ýντιμο να πεθÜνει

υ'
χσ.νεtò πεσμÝνοò

μεταξý των προμÜχων, ενþ ωò Üνδραò γενναßοζ ψ&χεται ¾ια την τατρßδα του.
42 

,Π,ΡΤ,-1ΙΟΣ

¼ταν üμωò χÜπαηò εγχαταλεßφει την πατρßδα του χαι
τουò εýφορουò αγροýò του,

εßναι το πιο ταπεινωτικü απ'üλα να ζητιανεýει,

περιπλανþμßνοò με ττι μητÝρα του χαι τον γÝροντα πατÝρα του. με τα μιχρÜ παιδιÜ του χαι με τη σýζυγü του. ['ιατß θα ζει αυτüò ωò εχθρüò α.νÜμεσα σ' α,υτοýò. που στη
5

χþρα τουò θα χοτταφýγει. χαι υποφÝρονταò α,πü τη δυστυχßα χαι τη μισητÞ φτιß:,χεια ντροπιÜζει το ^1Ýνοò του χα,ι εξευτελßζει την ωραßα μορφÞ
του'
Ι(ι

χÜθε λυτÞò ταπεßνιοση χαι αθλιüτητα αχολουθεß.

Εφüσον λοιπüν δεν δεßχνεται τ-αμιÜ φροντßδα οýτε σεβασμüò προò Ýναν περιπλα,νþμενο Ü,νδρα xαl προ
_ξ

τη μÝλλουσα

γενιÜ του,
cιò πολεμοýμε θαρραλÝα

γι' αυτÞ την πατρßδα χαι για τα

πα.ιδιÜ μαò χι αò πεθαßνουμε. χωρßò να λογαριÜζουμε χαθüλου τη ζ.oÞ μ«ò.

»(οΔη
|,2, τεθνÜμεναιοΠρχ, απΡßιψ., επιχüò^(= τεθνÜναι - τεθνηχÝναι του θνÞσχω) με υποχ. το αüρ. τιιd δÞþνει τη διÜρχεια του χρÝουò του γÝθε πολßτη που φθÜνει ωò το παρüν, τη διαχρονιχüτητα του χρÝουò, η Ýννοια του οποßου
4,