Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

αδελφοί. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. Κι εμείς λοιπόν. αγαπητέ. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. «Χάθηκες. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. αδελφέ. σαν σε βρέφος. δεν μπορείς πια να σωθείς!». πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. μην το συνεχίζεις. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. αδελφοί. «Πώς μπορώ εγώ. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. να φυλάξω όλες τις αρετές. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. Κι όταν κλάψει. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. έτσι ώστε. Αν όμως βάλει τα κλάματα. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. Μετά. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. εσύ πες του: 6 . Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. ανάλογα με την αντοχή του. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. γάλα από τους άγιους μαστούς της. 4:13). αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. του δίνει αμέσως το μαστό της. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου. Κι εσύ λοιπόν. Αφού όμως επιστρέψεις. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της.Αφού λοιπόν. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας.». μακρόθυμος και πολυέλεος. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά.

αντίθετα. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση. Ναυή 2:1 κ. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. Ενώ. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές. αντίθετα. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ. θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε.ε. 18:22). αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. Να τους λέμε. Ιωήλ 2:13). να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει. 23:39-43). για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. Ενώ. έλεγε η μακάρια Συγκλητική. γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. 9:1 κ. Γιατί ο διάβολος. Εβρ. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. κάνοντάς τους να τις ξεχνούν. κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. Απεναντίας. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. ο Ίδιος. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης. 11:31). με τη χάρη του Θεού. πολύ περισσότερο. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. Κι έτσι. όταν 7 . πού.ε. για να τις ρίξει σε απελπισία. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές.

ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός. πού βρίσκονταν εκεί: .Να σηκωθείς πάλι και πάλι.Έκανα αμαρτία μεγάλη. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού. . κλαδεύουν τα περιττά. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. το πετάς. . Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: . ο Ίδιος. για να μην ξεραθούν σύντομα. απάντησε εκείνος. Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι. αββά.δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. . Και ο αββάς.Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. . Ρώτησαν τότε κάποιοι.Μέχρι πότε. τον συγχωρεί ο Θεός. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα. είπε: . Δεν θα το κάνει λοιπόν. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια. πολύ περισσότερο.Πολύ είναι.Όχι. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα. Αλλά και οι γιατροί.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου. . ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία».Πολύ είναι. Εγώ νομίζω πώς. . Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: . του είπε τότε ο γέροντας. Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς. αγαπητέ.Πες μου.Να σηκωθείς. αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια.Φτάνουν σαράντα μέρες. Του λέει ο γέροντας: .Σηκώθηκα και ξανάπεσα.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν. του λέει ο γέροντας. Αν σχιστεί το χιτώνιό σου. 8 . .Τι να κάνω. Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: . 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. είπε πάλι ο αββάς. Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. πού έπεσα.

Ψαλμ. πάλι. Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος.Ό. τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας. . ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! . καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς. δηλαδή. σ΄ αυτή και φεύγει.Πάτερ. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: .Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. Έτσι.Σου το λέω. Του λένε. θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: . . 17:15. Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου. σηκώθηκε κι έφυγε. Ο αδελφός. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως. Έξοδ. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής.τι και να΄ μαι. 9 .Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας.Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: . Σ΄ έναν αδελφό. 24:15). 3:3). πού έπεσε σε αμαρτία.Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ.» (Ψαλμ. είπε ο γέροντας. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού. πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε.

μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. Αδελφέ. ζώντας ακόμα σωματικά. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο. Του αγίου Εφραίμ δελφοί. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. και να πιαστεί. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. Έχασες. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. 10 . Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. μην πεις. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. σώζεται. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. Έτσι κι εμείς. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. Αυτός. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. γιατί δεν έχεις σιγουριά. την αγνεία σου. είτε ψυχική είτε σωματική. για παράδειγμα. Γιατί κάθε αρρώστια. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. Γιατί το ψάρι. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. όσο επιμένεις στην πορνεία. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ.

Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. να κλαίω και να λυπάμαι.Γιατί κλαις. Κύριε! . Δέσποτα. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: . Κύριε. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή.Γιατί έπεσα. θα μετανοούσε.Δεν μπορώ. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου. τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα.Κύριε. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση. όχι με την οργή Σου. Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. όπως συνήθιζε. Γιατί είσαι λυπημένος. σύμφωνα με την ελπίδα του. Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. . λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. από την πολλή του λύπη. Αν πάλι είναι αδύνατον. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος. σήκω! . αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του. Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: .Τι έχεις. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. ολόθερμα και ολόψυχα. Δέσποτα. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη.Έ. του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή. δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο. απάντησε ο αδελφός.Δεν θέλεις. Αν όμως είναι δυνατόν. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε. Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού. άνθρωπέ μου. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά. Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . άνθρωπέ μου. . Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής. νύσταξε κι αποκοιμήθηκε. Δέσποτα. συνέχισε να θρηνεί.Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου. Γιατί κλαίς έτσι.

Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. και αύριο μετανοείς». Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. κακία δεν είναι. 12 . πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. όταν οι λογισμοί του έλεγαν. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. Έίπε ένας γέροντας: . Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν.Μη λυπάσαι πιά. Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. πώς.Αββά.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε. αρετή δεν είναι. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. ήταν δύο άνθρωποι. ευχαριστώντας Τον. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά. «Άφησε σήμερα..Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε. Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε. Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. . Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία. πού δεν την αφήνει να πέσει. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. Και ο γέροντας αποκρίθηκε.

γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. 1:8-10). Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. Κάθε μέρα. τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. όπου προσωρινά κατοικούμε. ώστε πάντα να θυμάται. 8:12. Όποιος. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. Μαρκ. Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. «Έχω καιρό ως τότε». 5:22. Β΄Θεσ. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος. για κάθε αργό λόγο. Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. 13 . 9:43-48. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. πριν πιάσεις δουλειά. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. λες και είμαστε ανεύθυνοι. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. αντίθετα. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. Ωστόσο. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου.

τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού.Σως. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. Γιατί όπως ο κατάδικος. Αντίθετα. Μήπως πάλι δεν βλέπω. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο. «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. Να. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. 2:2). ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη.Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη.Ιερ. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης.:52). Αν είσαι ακόμα νέος. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. και στα γεράματά σου μετανοείς. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. Να.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί. με τη δύναμη και τη χάρη Του». και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 . Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. Απόλαυσε τις ηδονές σου. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. αν και νέος. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. εκείνον πού συνεχώς. Πάντα λοιπόν. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους. Ιερ. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. αγαπητέ. Θρ. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον.

Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του. ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. τι γίνεται. Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. Είπε ο αββάς Ηλίας: . Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . ξαναρώτησε τη συνείδησή σου. Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές. Πρόσεχε όμως. όταν θα έρθει ο Νυμφίος.τι σου λέει. νικάει τη μικροψυχία». Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. Είπε ο αββάς Ευάγριος: . Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους. αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό. Καταπιάσου με άλλο. Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός. Έτσι.25:13). αυτά και τα παρόμοια. αγαπητέ. τις παντοτινές και ατερμάτιστες. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα. σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες. Γνωρίζοντας από τώρα. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό.» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. δεν αγωνίστηκες. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. «Γρηγορείτε. τι γίνεται. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει». Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα). Αν σε κατακρίνει. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. δεν μετανοούσες. το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. 25:1-13).μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών. πού θα το τελειώσεις με σιγουριά.Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 .Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. Άλλος γέροντας είπε: . Και μη σταματήσεις να ρωτάς. Ματθ. Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα.Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις.

όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό. 16 . και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου.Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα.

ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Τι τους ωφέλησε. Να λοιπόν. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. Αντίθετα. Πόσοι βασιλιάδες. όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. Άλλοι. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. Πραγματικά. πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. Άλλοι πάλι. σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. όπως ήταν φυσικό. Γιατί στη σύναξη των θεών. κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. μετέφεραν. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). τέλος. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. 15:49). δηλαδή αυτών που θα σωθούν. Ήρθε όμως άλλη γενιά. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. 81:1). για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. Εγώ πάντως νομίζω. πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. 17 . μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. επομένως. 36:2). ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. 1:18). Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. πού κυβέρνησαν έθνη πολλά.

» (Ματθ. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. βέβαια. κλείσε πόρτες και παράθυρα. 50). για να βρούμε το έλεός Του. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. μ΄ άλλα λόγια. πού. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά. λοιπόν. θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. 8:12. Έ. αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. πού. Να. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. Ας συλλογιστούμε μόνο. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. μπες. κι αν τα χάσει κανείς. και μετά κάθισε εκεί μέσα. αν τη χάσουμε. αν θέλεις. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. επιπλέον. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη.Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. 16:26). χωρίς πόνους και μαρτύρια. αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. Ας σκεφτούμε. 13:42. Όπως. Τα αισθητά. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. όπου. στον κοιτώνα σου. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα.

Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου. και θα καταλάβεις. μπορείς να γίνεις άγγελος. 19 .της αιώνιας φωτιάς.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά. τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: . Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . Κι αν θέλεις.Μην απορείς πού. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει. ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. και εύκολα θα την κληρονομήσεις. αν και άνθρωπος. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει. Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο. αγαπητέ μου.

σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού. Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. άνεση. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. της ήρθε βαρύ. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω. δες. αυτός ξεψύχησε. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. που λεγόταν Μελίτων. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος. 20 . τον άφησαν έτσι. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. όσο βασανίζονταν. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. Αυτός ήταν. Καμιά πίκρα. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα.Οι θεοφιλείς γονείς. βλέπετε. Όλ΄ αυτά πέρασαν. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. Το πρωί. Από δω και πέρα χαρά. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. παρατηρώντας το γιο της. ανάσαινε ακόμα. Γιατί. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. πού σε γέννησα. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. ηδονή.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. και του έδινε θάρρος. με τη στάση και το βλέμμα της. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους.

για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. βλέπετε.Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. Ψαλμ. Η μάνα κίνησε για το σπίτι. ο Θεός. Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. . της είπε. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ. από θεία βέβαια οικονομία. διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. 6:14-17). Και γι αυτό. Έπειτα. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. Να. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. χωρίστηκαν. Ποθούσε. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. φυσικά μακριά από φίλους. ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. 23:20). χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της.Πήγαινε.Μάνα. Και αφού καταφιλήθηκαν. 21 . 59:17. όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. παιδί μου. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. 36:6). κι από την ίδια του τη μάνα. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. γνωστούς. σήκωσε τα μάτια. όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. 19:3). που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. Εφ. Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. Εκείνα όμως. συγγενείς. Ύστερα είπε: . Αντίθετα. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. μετά την ευχή.

σπλάχνο μου. η αθανασία. πού. πέθανε ο πατέρας του. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. . Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. Αυτός. μετά το Θεό. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. 22 . Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . μα πλούτισες. στο παιδί της μονάχα. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. γιε μου. όπως είπε ο Δεσπότης μας.… Και σε παρακαλώ. όπως εκείνοι. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. το Χριστό. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. πραγματικά. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. για Βασιλιά αθάνατο. μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. τα μάτια της βούρκωσαν. γιε μου πολυαγαπημένε. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). έλεγε. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. κάνε μου. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι. Και μάλιστα. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως. γνώρισες την ορφάνια. εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. Αυτός είναι. 21:12). αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. Η μητέρα του λοιπόν. Αυτός είναι η σωτηρία. Και γεμίζοντας από τη χάρη. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. πού έγινε γι αυτό τα πάντα. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. παιδί μου. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. που τιμούν εκείνοι. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ.

Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. 23 . χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. μόλις πεθάνω. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου.Μαρτυρικά μέλη φιλώ. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. λέγοντας πάλι η μακάρια: . για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. Γιατί να.Τι λοιπόν. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. σπλάχνο μου. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. τα σώματά τους. 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. θα προχωρήσω μπροστά σου. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. πως πέθαινε. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. σε μένα. πού μιλούσε με το στόμα της. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο. παιδί μου.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. σύμφωνα με τον Παύλο. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση. παιδί μου. βλέπετε. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις. για να σωθώ κι εγώ. Γιατί πάντοτε. Σε παρακαλώ λοιπόν. Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. Να. γιε μου. τη μάνα σου. γιε μου γλυκύτατε. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. Άλλωστε.

Γι αυτό αν είναι δυνατόν. 2:2). είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα.Όποιος θέλει να σωθεί. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. να μην περπατάει στο σκοτάδι. Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. απεναντίας. και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του. χωρίς ευαγγελική γνώση. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. αλλά η ιδιορρυθμία. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. 14:29). να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. Όποιος θέλει να σωθεί. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. με σκοπό. όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. του φαίνονται φρονιμότατοι. Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό.

όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε. η σύνεση στις σκέψεις. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων. τότε δεν είναι καλά. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. άρχισα ν΄ αργολογώ. το απέριττο στις λέξεις. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού.Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . τότε να τον παίρνει ο ύπνος. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. η προσοχή στις εκδηλώσεις. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. Κι εγώ τότε. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. η απλότητα του ήθους.Μια φορά. να μη νυστάζει ποτέ. τόσο πολύ νύσταξαν. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. αδελφοί. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό». ο τρόπος της ενδυμασίας. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. Και πραγματικά. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. Σας παρακαλώ λοιπόν. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. η σεμνότητα στα λόγια.

και δεν με ρωτάς τίποτα. Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε. Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. Λέει τότε μέσα του: «Να. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες. Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. Είπε κάποιος γέροντας: . μη ρωτώντας το παραμικρό. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. αποκρίθηκαν. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς.Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο. Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα. πού του είπε: . Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός.τίποτα. Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος. Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. είπε ο γέροντας. ο Θεός έδινε λόγο. . Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. τόσους κόπους έκανα. πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του. πάτερ. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα. Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο. μη λογαριάζεις τον εαυτό σου. Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». Ο γέροντας όμως σώπαινε. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. και τίποτα δεν κατόρθωσα. παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. οπότε εκείνος τους είπε: . Αββά. και θα έχεις ανάπαυση». Τώρα όμως. Φεύγοντας όμως.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ.Ναι.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο. Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 .Δεν υπάρχει πια λόγος. πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. . και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. αναχώρησε.

πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες.εφαρμόζουν όσα ακούνε. Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες. αναστέναξαν και είπαν: . Δεν βρίσκουν πια τι να πουν. γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής. 27 . Αββά.Προσευχήσου για μας.

παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. 28 . όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα.Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. όπως και το Πνεύμα. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος. ο δε εμέ λαμβάνων. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. και. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. Ο Θεός και Πατέρας. εμέ λαμβάνει. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. 13:20). Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. πάλι. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. Πρέπει να μάθουμε και τούτο.

αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. . ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση.Πήγαινε. καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. με τον καιρό. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά. Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. Όσοι είναι εμπαθείς. 29 . Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο. Και αυτή η αρετή. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. ότι την πνευματική τέχνη. Ο αββάς Ποιμήν είπε. απάντησε ο γέροντας. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε.

όπου υπάρχει φιλαδελφία. και το τρίτο. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός.Μη μετράς τις αρετές σου. αδελφέ μου. όπου υπάρχει αγάπη. έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. το δεύτερο. όπου υπάρχει κατάνυξη. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο.Έλα. όπου υπάρχει υπομονή. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού. στην αληθινή υπακοή. όπου υπάρχει χαρά. όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. όπου υπάρχει μακροθυμία. 30 . το πρώτο.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. όπου υπάρχει ταπείνωση. όπου υπάρχει δύναμη. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. Ο αββάς Ποιμήν είπε: . Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε.

πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό. απάντησε ο γέροντας.τι και με έναν άνθρωπο. τότε τον καταγγέλλει στις αρχές. 31 . τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. . αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). φεύγουν από τον άνθρωπο.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. Όπως το φίδι. Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. θα λέγαμε. Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. Και αυτή καθεαυτή. έτσι και οι πονηροί λογισμοί. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: .Για όλους τους λογισμούς. Συμβαίνει. με τους λογισμούς ό. όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου. πού βρίζεται από πολλούς. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. γιατί φεύγουν και χάνονται. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο. άλλωστε. αλλά και όσα σκεφτόμαστε.Δεν είναι ανάγκη. η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων.

Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. μην πεις ψέματα από ντροπή. το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. τους διώχνει μακριά του. Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. και αναγγελεί σοι. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. 1:18-19. Και ό. Και εκείνον. Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. 9:6). ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». Γαλ. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. 32:7). πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). όλα τα βλέπει. τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. δεν πίστεψε στο λογισμό του. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα. εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. και τα κρυφά και τα φανερά. θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. 32 . Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. και ερουσί σοι» (Δευτ. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά.τι ακούς απ΄ αυτόν. αυτός. Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. Μά και τον Παύλο. «Συγχώρεσέ με». και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ.Αυτός. δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του. 2:2). Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. είτε είναι καλοί είτε κακοί. αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. τους πρεσβυτέρους σου. 3:9). παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του.

να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. ο εχθρός δεν με άφηνε. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». κι εσύ δεν ντρέπεσαι. από την άλλη μεριά. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ.» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. για να μην πάω. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. . όπως συνήθιζε. Πράγματι. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. Κάποτε όμως. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. εφάρμοσε όσα διαβάζεις. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. δεν μου έκανε παρατήρηση. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. Εγώ από ντροπή 33 . κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. τι είναι προτιμότερο.Έχει υποχρέωση. Ο γέροντας. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. Αλλά και πολλές φορές. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω. είπα μέσα μου: «Ως πότε. γεμάτος θλίψη. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. Ο γέροντας. ωστόσο. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει.Αν κάποιος. πήγα και δεν βρήκα κανέναν. και με άφηνε να φύγω. απάντησε ο γέροντας. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες».Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . ταλαίπωρη ψυχή μου. με τέχνασμα του πονηρού.

δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. Μόλις είπε αυτά τα λόγια. Εκείνος στράφηκε. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου.». ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με. Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. «Δεν ξέρεις τι έχω. Τότε λοιπόν. και δεν τους αναφέρεις. «Τι έχεις. κι έπεσα πάλι μπροστά του. αποκρίθηκα. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. και ερουσί σοι» (Δευτ. Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος. ως την εξώπορτα. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν». 32:7). έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. Σηκώθηκε. με πολλή ντροπή. και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. μου λέει ο γέροντας. επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. του εξομολογήθηκα το πάθος μου. είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς. Είπε ο αββάς Αντώνιος: . που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς. νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». Είπε ο αββάς Μωϋσής: . δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός. Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω. και αναγγελεί σοι. Τον ακολουθούσα από κοντά. Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα.δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. Ένας γέροντας είπε: 34 .» Το ομολόγησα. «Εσύ πρέπει να το πεις!». τους πρεσβυτέρους σου. Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια. για τον Κύριο!» «Πήγαινε». είπε εκείνος. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!». ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο.».Ξέρω μοναχούς. βαδίζοντας μπροστά μου. μου είπε.

. αμέσως χάνεται. μην τους κρύψεις. πάσχει από υπερηφάνεια. μόλις φανερωθεί.Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του. μόλις βγει από τη φωλιά του. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. αμέσως φεύγει. Όπως δηλαδή το φίδι. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. έτσι και ο πονηρός λογισμός. Όποιος όμως τους κρύβει. 35 . γρήγορα θεραπεύεται. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά.

γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. Αντίθετα. Γίνε φίλος με φονιά. μην τους ζηλεύεις. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. Κάθισε μαζί με γύπες. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. και τώρα. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. και (τέλος). μην τυχόν. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. παρά με ανθρώπους κακότροπους. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του. παρά με φιλόνικο. με το να γίνεις αγωνιστής. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. Πρόσεξε πάλι. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. τον παλιό σου εαυτό. Γιατί 36 . Μίλησε με χοίρο. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. πάνω στο σταυρό. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο.

Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. 8:34). Φρόντισε μάλιστα. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. ενώ τα έργα οι καρποί. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. 2:21). Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. Η εμφάνιση είναι. Οι αγωνιστές όμως. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. 2:13). τα φύλλα. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. αν προσέχουν. Αδελφοί. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. 2:20). Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. αλλά και ξύλινα και οστράκινα. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. που βαδίζουν μαζί στην αγορά. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. και ά μέν είς τιμήν. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. 9:9). Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον.τι με δυο λαμπροφορεμένους. θα λέγαμε. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. και. Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. 1:31). Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. αν μπορείς.

ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου. κι έπειτα. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. πέφτει στη λάσπη. Δεν ξέρεις.”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. Ενας γέροντας είπε: . Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία. Ο αββάς Αγάθων είπε: . καταλερώνει την υπέροχη στολή του. μην τους ζυγώσεις. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. αγαπητέ μου. αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. Γιατί. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. Αν όμως υπάρχει άλλος. πλησίασέ τον. και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. όπου θα πάνε και οι ίδιοι.Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν.Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. όπως είπα. ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω.απροσεξία. 38 . τον απομακρύνω από κοντά μου. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. κινημένος από το φθόνο. πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί.

από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. Να μην αρχίσεις. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. Αυτό να κρατάς στο νου σου. οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. που σηκώνονται μπροστά τους. αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. λέων εν ταίς οδοίς. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. 13:34). χωρίς να το πολυεξετάσουν. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα. 26:13). Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. Αντίθετα. κι έτσι θα μπορέσεις. με τη βοήθεια του Θεού. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. Πραγματικά. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. 39 . Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. ποτέ δεν θα σπείρει. Εσύ λοιπόν. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. σαν ετοιμασμένος για θάνατο. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού.

ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. Έτσι. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . όπως είπε Εκείνος (Ματθ. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. αλλά πάλι προσπαθεί. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. Και ο Θεός στη συνέχεια. στέλνει τη δωρεά Του. θα είναι ανάλογη. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. ας απαρνηθεί τον εαυτό του. Έτσι κι εμείς. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. Όσες φορές κι αν αποτύχει. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. 16:24). 8:13). τότε και η χάρη. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί.επομένως. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. πού οδηγεί στη χαυνότητα. είναι νωθρή. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. δεν μαθαίνει τίποτα. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. πού θα βρούμε από το Θεό. χωρίς πίεση και κόπο. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει.

να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. από τη γέννησή του κιόλας. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. με τη συνέργια του αγαθού. 7:14). αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. γιατί. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς. Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. να ξανασηκώνεται. 2:13). Ματθ. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. να μη λιποψυχήσουν. 11:30). Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. 8:35). ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 .πετύχει ποτέ κάτι καλό -. ώστε ο αγαθός Κύριος. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. αλλά. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. Να γιατί ο Κύριος. όσες φορές κι αν πέφτει.

και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα. αποκρίθηκε ο γέροντας.Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια. μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη. ότι. όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά.Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). Ο ίδιος γέροντας είπε: .Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως. από αμέλεια. πληγώνει και ματώνει τα χέρια του. αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. 42 . ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. Αυτό σημαίνει.Το σώμα μου αδυνάτισε. έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους. δεν άναψαν τη φωτιά. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. . έτσι ακριβώς κι εμείς. 12:49). Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό. Και ο γέροντας απάντησε: . Μερικοί όμως.Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές.Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: . έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό..

καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. Και πρώτη είναι. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς.Αδελφέ. Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. Είναι. Κι ο γέροντας του λέει: . ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο». τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση. αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. δεν θα μας βοηθήσει. Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. κατά την ώρα του πειρασμού. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. μακροθυμώντας απέναντί μας. αλλά έλεγε: «Κύριε. που πειραζόταν από τους δαίμονες. γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». Ένας γέροντας είπε: . αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά. κι έτσι ησύχασε. Όσοι αγωνίζονται. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν.Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. λένε. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). έχοντας συνάμα στο νου σου. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. 43 . πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. πολύ περισσότερο. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. άλλωστε. Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό.

πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. έχοντας ανθρώπινη μορφή. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. Μερικοί. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. Γιατί ο εχθρός. Αλλά και στους πατέρες. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. 44 . που άθλησαν για το Χριστό. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. Τέταρτη. να μην υψηλοφρονούμε. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. Τρίτη. από το φόβο των θλίψεων. θα σε ακούσει. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. να μην ξεχνάμε. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. Και θα μάθεις έτσι. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. η μνήμη Εκείνου. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. ανάλογα με τις δοκιμασίες. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. να μισήσουμε τελείως την κακία. Και όταν Τον επικαλείσαι. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου.Δεύτερη. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται.

Πολλές φορές έφαγα. πεινάω. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. απάντησε εκείνος. . πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια. είπε ο αββάς. Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς).Έφαγα και πάλι πεινάω. Συχνά η θεία χάρη διδάσκει.Παιδί μου. Ένας γέροντας είπε: . απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. στην έρημο. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή. .Δεν αρνούμαι. Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας. Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία.Να ξαναφάς. και του λέει: .Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει. είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση. μέσω απλών ανθρώπων. . Τι να κάνω. αλλά και στη Σκήτη. 45 . ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. και όμως πεινάω πάλι. γέροντα.Έ. βγήκε έξω από το κελλί του. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο. Κάποιος.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. αυτά που πρέπει. και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. πώς όταν ήταν νέος. . του λέει το παιδί. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. .Μήπως είσαι γάιδαρος. σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. να φας! αποκρίθηκε εκείνο. σηκώθηκε κι έφυγε. πού τον είδε.

14:11). άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. . διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία. . χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. δεν θέλησαν να τον ακούσουν. Φεύγοντας. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο.Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου.Καλά. ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. Όταν τους άκουσε (ο όσιος). και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ. όπως είπαμε. (κάποια φορά). είπαν μεταξύ τους. . Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά. βλέποντας αυτό το πράγμα. τους πιο αδύνατους. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. κι εμείς. αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. 14:12). Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. αποκρίθηκαν. «Δεν θα τον ακούσουμε!». Πώς δεν καταλάβατε.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. είπε.Από πού.Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. 4:25-30). όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε. Και μόλις ήρθαν. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. 2:8) για μας. Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή. Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν.) Ω. προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού. ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. Κι αυτός αμέσως. ρώτησαν εκείνοι. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο. . γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. 16:5).». τους ρώτησε: . μολονότι νέος.Ξέρετε. και ότι.

για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. 54:8). αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. ψάχνοντας. ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. Αλήθεια σας λέω. Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. όταν το καλούσε η περίσταση. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. Γιατί ήταν και σκληρός. που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. θα χάσετε την ψυχή σας. Δεν είδατε εμένα. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. και τούτο γιατί. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. θαρρείς. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών.) Σας βεβαιώνω. πού πολλές 47 . Μετά από αυτή την προσευχή. όπως ο ψαλμωδός. 12:1). αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. όπως ο Αβραάμ (Γεν. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. αξίωσέ με. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου». Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. που ήταν μάλιστα πόρνη. αλλά και ήπιος πάλι. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. όποτε χρειαζόταν. δεν θα σταματήσετε.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. ότι. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. κι εμείς. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. ότι εγώ. Δέσποτα και Κύριε όλων. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός.

μυστικά και ανεξερεύνητα. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . αντίθετα. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. Η γυναίκα πάλι. αλλά τη γη. από τη δική σου πλευρά. επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό.τι είχε ζητήσει από το Θεό. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους.φορές. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. 48 . ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. όλος απορία. παρά με άλλα που περιμένουμε. γιατί έχω πλαστεί από σένα. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια.Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν. Δεν κοκκινίζεις. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. Εσύ. δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. οικονομεί (τις περιστάσεις. κυρά μου. αλλά το εντελώς αντίθετο. από την οποία πλάστηκες. βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα.Τι λοιπόν. Και της λέει: .

) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. αλλά. «Ψήσε μου τίποτα». εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω. να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις.τι θέλεις». αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος. σου πει. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του. την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. για χάρη του Θεού.χ. αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του. λ. Πρόσεχε. για να μην τον λυπήσεις. έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. λέγοντας «(Κάνε) ό. πρόσεξε.χ. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. για το Θεό. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 .» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. τότε. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. είτε κρυφά είτε φανερά.. δηλαδή με την υπομονή. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. ας μη λογομαχήσει.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. τότε ετοίμασέ του ό. για να μην τον στενοχωρήσεις.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου. (λέγοντας λ. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε. Αν. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις. σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον.

αλλά και τους άλλους ταράζει. χωρίς να ταλαντεύεται). Τίτ. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. Ο Θεός. η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. Ησ. η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. μη θέλεις να τους διατάζεις. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). 42:2). δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. 50 . 2:7). αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. η παρρησία. Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους. και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). Πρβλ. Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών.μου. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. 12:19. μά ούτε και με τους ξένους. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. για τον οποίο ήταν γραμμένο. Ιω. θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. Γιατί. ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. 6:38-39). αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. Αυτό το χωρίο φανερώνει. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ.

γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος). πού υποκινεί τις ταραχές. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει. 7:14). Ένας γέροντας είπε: . Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. Ο αββάς Αλώνιος είπε: . 7:9). πού. αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ. Αυτό σημαίνει άλλωστε. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. 51 . λέει (η Γραφή). 19:27). ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. μου φαινόταν καλό. Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. να μην ταραχθείς. και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού. «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση. 17:30).Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. 1:22). Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες.κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου.Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. για χάρη του Θεού. τότε ο άνθρωπος νικιέται. Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος. και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. από το δικό μου θέλημα. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. τα θελήματά του. ευλογημένε.Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). Και αποκρίθηκε: . Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε. 2:24). γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. Σειρ. επειδή έτσι σκέφτηκα.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. Και ο θυμός. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . και συγχώρεσέ με. πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις.

Έ. όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι. θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. . ενώ εμείς. αποκρίθηκε. Και έτσι θα γίνει η αρχή. Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά).Να. αλλά δική σου. χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν. αποκρίθηκε ο πρώτος.Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά. πάρε την και πήγαινε.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς.. γι΄αυτό και δεν σπάμε. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι. να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος. Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια. δεν σπάτε το χειμώνα.Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. και θα λέω πώς είναι δική μου. Απεναντίας. μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα.Όχι. Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: . οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα. Και έφυγαν.Όπου κι αν βρίσκεσαι. 12:19). επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». . είπε αυτός. γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. χωρίς δικαιώματα). Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 . δική μου (είναι). αν είναι δική σου. . .Αυτή είναι δική μου. Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού. Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: .» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου. Εσείς όμως κινδυνεύετε. είπε ο πρώτος. όπως οι άνθρωποι. και ποτέ δεν μάλωσαν. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . απάντησε ο άλλος.Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα. Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): .

αναχώρησαν. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. Ύστερα. Όμως. ούτε πολλά ούτε λίγα. για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. έλεγαν. Δεν αντιμίλησε. ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. έκανε να κατεβεί από το στύλο. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). δεν είπε τίποτα. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. δεν αγανάκτησε. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). δεν τη συζήτησε. του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. Απεναντίας μάλιστα. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. Έπειτα όμως. 53 . δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. υπακούοντας σ΄ αυτούς).

Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. και η κτίση αντιστέκεται. αλλά του θείου θελήματος. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. κατά τη Γραφή. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. ψάξε γι αυτό. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού. πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. χωρίς να το γνωρίζει. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). πολεμάει. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. Απεναντίας. Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. τι αρέσει στο Θεό. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). αυτός. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. 26:14). 54 . την προσταγή του Θεού. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Όταν σου έρθει πειρασμός.

από το Θεό. ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη». Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. πάλι. και δεν σου το δώσει. Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια.Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού. Απ΄όλα τα πάθη. Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο. για να τον ακολουθήσει. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν). επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού. 55 .Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. Γιατί πρέπει να ξέρεις. μη γογγύσεις εναντίον του. το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. παρά μόνο «άνωθεν».Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. Είπε πάλι (ο ίδιος): . δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». Ο αββάς Ισίδωρος είπε: .Η σύνεση των αγίων είναι τούτη.

Ένας γέροντας είπε: . «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε». Και απάντησε: . όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη.Ήταν κάποιος αναχωρητής. «Με τη νηστεία. Και τους εξέταζε. αποκρίνονταν.» τους ρωτούσε. Ο αββάς Ησαΐας είπε: . πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο). Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της. (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. Εμείς ζούμε στις ερήμους». 56 . παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια. πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ. Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού. γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. «Με την αγρυπνία.Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο).Σκέφτομαι.Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.».Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο).Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου». αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του). Η αμμά Θεοδώρα έλεγε. έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές. 5:3). να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη. ότι. έλεγαν. ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας. σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). 18:13 – 15:21). Λουκ.». (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) . Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. πού έδιωχνε τους δαίμονες. Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι».Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη. απαντούσαν εκείνοι. Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: . και μάλιστα άκοπα. Ένας (άλλος) γέροντας είπε: .

παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη». ξαναρώτησε ο αδελφός. . . Και ο γέροντας.Τα «ερίφια» είμαι εγώ. θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο. απάντησε ο γέροντας.Όποιος έχει ταπείνωση. για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα. απάντησε εκείνος. χλευάζεται από τους δαίμονες.Με το φόβο του Θεού.Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού. η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο. ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: .Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη. τελικά). κραύγασε: . ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . όσο μπορεί. . απάντησε ο γέροντας.Βγες από το πλάσμα του Θεού! . με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται. ο Θεός τα γνωρίζει.Βγαίνω. την ταπείνωση.Να. εννοώ την ατιμία.Κατά τη γνώμη μου. εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. . Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα. την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. . Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ. (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν. σ΄ ένα γέροντα.Επειδή πετάμε τα όπλα μας. και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει. και όποιος δεν έχει ταπείνωση.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. αποκρίθηκε ο δαίμονας. Όσο για τα «πρόβατα». ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια.Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. Ο αββάς Σισώης έλεγε. Ένας γέροντας είπε: . επειδή πολύ τον παρακάλεσαν.». ταπεινώνει τους δαίμονες. «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται. είπε ο γέροντας. 25:31-33). λέει στο δαίμονα: . Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 . την ακτημοσύνη και την υπομονή.

Πώς δηλαδή. Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. θα λέγαμε. Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. Α΄Πετρ. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. 11:29). «άπ΄ εμού. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή).Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές. ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. λέει.. 5:5). ώστε ο διάβολος. Ύμνος Τριών Παίδων: 64). Αλλά και ο Κύριος. αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). 58 . έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά. ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε». έτσι πού να την έχουμε. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν.