Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

Μετά. δεν μπορείς πια να σωθείς!». να φυλάξω όλες τις αρετές.Αφού λοιπόν. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. 4:13). Κι εμείς λοιπόν. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. αγαπητέ. Κι όταν κλάψει. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. εσύ πες του: 6 . Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο.». εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. Αν όμως βάλει τα κλάματα. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. μην το συνεχίζεις. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. αδελφέ. Αφού όμως επιστρέψεις. έτσι ώστε. Κι εσύ λοιπόν. αδελφοί. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. «Χάθηκες. σαν σε βρέφος. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. ανάλογα με την αντοχή του. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. «Πώς μπορώ εγώ. αδελφοί. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου. γάλα από τους άγιους μαστούς της. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. του δίνει αμέσως το μαστό της. μακρόθυμος και πολυέλεος. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου.

το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. κάνοντάς τους να τις ξεχνούν.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε. Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. ο Ίδιος. να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. Απεναντίας. με τη χάρη του Θεού. για να τις ρίξει σε απελπισία. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε. Ιωήλ 2:13). για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια. γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. 23:39-43). έλεγε η μακάρια Συγκλητική. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. πού. Ενώ. πολύ περισσότερο. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους. αντίθετα. όταν 7 . κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. 18:22). θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». 9:1 κ.ε. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. 11:31). Γιατί ο διάβολος. για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. Ενώ. αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. Να τους λέμε. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης.ε. Κι έτσι. αντίθετα. Εβρ. Ναυή 2:1 κ.

. είπε: . το πετάς.Έκανα αμαρτία μεγάλη. πού βρίσκονταν εκεί: .Να σηκωθείς.Πες μου.Μέχρι πότε. . απάντησε εκείνος.Σηκώθηκα και ξανάπεσα. . Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: . 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. για να μην ξεραθούν σύντομα. τον συγχωρεί ο Θεός. και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια. ο Ίδιος. . είπε πάλι ο αββάς. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού. . Του λέει ο γέροντας: . του λέει ο γέροντας.Πολύ είναι. Δεν θα το κάνει λοιπόν. .Πολύ είναι. 8 . πολύ περισσότερο. του είπε τότε ο γέροντας.Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. κλαδεύουν τα περιττά. αββά. πού έπεσα. Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: . Αν σχιστεί το χιτώνιό σου.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν. Αλλά και οι γιατροί.Τι να κάνω. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα.Όχι.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου.δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. . Και ο αββάς.Να σηκωθείς πάλι και πάλι. Ρώτησαν τότε κάποιοι. Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: . Εγώ νομίζω πώς.Φτάνουν σαράντα μέρες. αγαπητέ. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι. ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα. ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία». Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς.

Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: .Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. Ο αδελφός.τι και να΄ μαι.Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας. πάλι. θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. Έτσι. Σ΄ έναν αδελφό. 17:15. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ. . τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! .Ό.Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. σ΄ αυτή και φεύγει. Ψαλμ. 24:15). τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας. 9 . σηκώθηκε κι έφυγε. Έξοδ. 3:3). φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: . πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε. . Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: . καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς.Σου το λέω. Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου. πού έπεσε σε αμαρτία. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού. είπε ο γέροντας. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως.Πάτερ. Του λένε. δηλαδή. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής.» (Ψαλμ.

Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. Έτσι κι εμείς. Αυτός. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. Γιατί το ψάρι. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. είτε ψυχική είτε σωματική. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. σώζεται. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. Γιατί κάθε αρρώστια. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. Του αγίου Εφραίμ δελφοί. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. και να πιαστεί. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. ζώντας ακόμα σωματικά. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. Αδελφέ. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. την αγνεία σου. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. μην πεις. όσο επιμένεις στην πορνεία. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. γιατί δεν έχεις σιγουριά. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. 10 . Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. Έχασες. για παράδειγμα.

μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή.Δεν θέλεις. Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. Κύριε. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος. ολόθερμα και ολόψυχα. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη. Αν όμως είναι δυνατόν. αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του. λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: . με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . Κύριε! . Δέσποτα.Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου.Δεν μπορώ. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου. στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου.Έ.Γιατί έπεσα. Δέσποτα. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά.Κύριε. να κλαίω και να λυπάμαι. συνέχισε να θρηνεί. σύμφωνα με την ελπίδα του. . Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή. θα μετανοούσε. . νύσταξε κι αποκοιμήθηκε. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε. σήκω! . Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. απάντησε ο αδελφός. Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. όχι με την οργή Σου. Δέσποτα. άνθρωπέ μου. αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά. Αν πάλι είναι αδύνατον. όπως συνήθιζε. από την πολλή του λύπη. Γιατί είσαι λυπημένος. Γιατί κλαίς έτσι.Γιατί κλαις. Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. άνθρωπέ μου.Τι έχεις. αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς.

Και ο γέροντας αποκρίθηκε. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν. ήταν δύο άνθρωποι. Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. και αύριο μετανοείς». και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία.Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. . πού δεν την αφήνει να πέσει. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά.Μη λυπάσαι πιά. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε.Αββά. πώς. Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε.. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . αρετή δεν είναι. κακία δεν είναι. ευχαριστώντας Τον. «Άφησε σήμερα. όταν οι λογισμοί του έλεγαν. Έίπε ένας γέροντας: . Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα. 12 .

1:8-10). Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. λες και είμαστε ανεύθυνοι. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. «Έχω καιρό ως τότε». Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. Κάθε μέρα. αντίθετα. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. Μαρκ. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. για κάθε αργό λόγο. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. Ωστόσο. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. ώστε πάντα να θυμάται. 13 . όπου προσωρινά κατοικούμε. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. Όποιος. τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». πριν πιάσεις δουλειά. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. Β΄Θεσ.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε. 8:12. 9:43-48. 5:22.

Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. αν και νέος. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. εκείνον πού συνεχώς. και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. Απόλαυσε τις ηδονές σου. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. και στα γεράματά σου μετανοείς. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. Γιατί όπως ο κατάδικος. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη.Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο. Πάντα λοιπόν. Να. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. αγαπητέ. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους.Σως. Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης. Αν είσαι ακόμα νέος. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. με τη δύναμη και τη χάρη Του». Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. Ιερ. Μήπως πάλι δεν βλέπω. Αντίθετα. Να. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 . μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί.Ιερ. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. 2:2). τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού.:52). Θρ.

Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους. όταν θα έρθει ο Νυμφίος. πού θα το τελειώσεις με σιγουριά. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. Καταπιάσου με άλλο. αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό.Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις.» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. Ματθ. Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα). Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες.25:13).Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο.τι σου λέει.Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 . Και μη σταματήσεις να ρωτάς.Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του. νικάει τη μικροψυχία». Είπε ο αββάς Ευάγριος: . λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές. Άλλος γέροντας είπε: . Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. Πρόσεχε όμως. ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. «Γρηγορείτε. τι γίνεται. αγαπητέ. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ. αυτά και τα παρόμοια. σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. τις παντοτινές και ατερμάτιστες. πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών. Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς. Γνωρίζοντας από τώρα. τι γίνεται. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό. Έτσι. δεν αγωνίστηκες.μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες. Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. Αν σε κατακρίνει. Είπε ο αββάς Ηλίας: . ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει». 25:1-13). Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα. δεν μετανοούσες. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου.

όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό.Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα. 16 . και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου.

και για να καθαρίσουν τους τύμβους. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. Τι τους ωφέλησε. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. επομένως. Εγώ πάντως νομίζω. ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. 81:1). Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. 36:2). πού κυβέρνησαν έθνη πολλά. δηλαδή αυτών που θα σωθούν. πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. Ήρθε όμως άλλη γενιά. Άλλοι. μετέφεραν. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. 1:18). κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. Να λοιπόν. όπως ήταν φυσικό. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. Γιατί στη σύναξη των θεών. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. Πόσοι βασιλιάδες. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. Άλλοι πάλι. 17 . νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. Πραγματικά. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. Αντίθετα. 15:49). ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). τέλος.

το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. Τα αισθητά. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. 13:42. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. Έ. 16:26). θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. στον κοιτώνα σου. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. βέβαια. Ας συλλογιστούμε μόνο. επιπλέον. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. χωρίς πόνους και μαρτύρια. και μετά κάθισε εκεί μέσα.Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. λοιπόν. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. 50). για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. Όπως. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. πού. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. για να βρούμε το έλεός Του. αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. κλείσε πόρτες και παράθυρα. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. κι αν τα χάσει κανείς. όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. όπου. αν θέλεις. μ΄ άλλα λόγια. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη. Να. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. Ας σκεφτούμε. μπες. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας.» (Ματθ. 8:12. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. πού. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. αν τη χάσουμε. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά.

και εύκολα θα την κληρονομήσεις. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει.της αιώνιας φωτιάς. Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . μπορείς να γίνεις άγγελος. αν και άνθρωπος. Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο. τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών.Μην απορείς πού. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: . 19 . Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. αγαπητέ μου. και θα καταλάβεις. ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά. Κι αν θέλεις.

Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. της ήρθε βαρύ. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα. αυτός ξεψύχησε. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. που λεγόταν Μελίτων. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. 20 . Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. Από δω και πέρα χαρά. και του έδινε θάρρος. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. βλέπετε. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. Καμιά πίκρα. Γιατί. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. δες. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. με τη στάση και το βλέμμα της. ανάσαινε ακόμα. ηδονή. Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της.Οι θεοφιλείς γονείς. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. παρατηρώντας το γιο της. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. άνεση. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. Αυτός ήταν. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. τον άφησαν έτσι. όσο βασανίζονταν. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . πού σε γέννησα. Όλ΄ αυτά πέρασαν. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. Το πρωί. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος.

και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. 19:3). όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). Ποθούσε. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. φυσικά μακριά από φίλους. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. Ύστερα είπε: . άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. Εφ. συγγενείς. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. Έπειτα. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. 36:6). 21 . . Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. Η μάνα κίνησε για το σπίτι.Πήγαινε. δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. Να. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο.Μάνα. της είπε. 59:17. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. γνωστούς. μετά την ευχή. βλέπετε. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. κι από την ίδια του τη μάνα. Και γι αυτό. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. 23:20). σήκωσε τα μάτια. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ. Εκείνα όμως. Ψαλμ. χωρίστηκαν. ο Θεός. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. από θεία βέβαια οικονομία. Αντίθετα. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. 6:14-17).Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. Και αφού καταφιλήθηκαν. παιδί μου. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει.

κάνε μου. γιε μου πολυαγαπημένε. που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. 22 . κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. γνώρισες την ορφάνια. πού. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά. πραγματικά. τα μάτια της βούρκωσαν. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. Η μητέρα του λοιπόν. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. η αθανασία. όπως εκείνοι. μα πλούτισες. Και γεμίζοντας από τη χάρη. πέθανε ο πατέρας του. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. 21:12). για Βασιλιά αθάνατο. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες.… Και σε παρακαλώ. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. . Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. το Χριστό. «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. στο παιδί της μονάχα.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. μετά το Θεό. σπλάχνο μου. Αυτός είναι η σωτηρία. Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. που τιμούν εκείνοι. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. παιδί μου. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. πού έγινε γι αυτό τα πάντα. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. όπως είπε ο Δεσπότης μας. γιε μου. εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. Αυτός είναι. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. Και μάλιστα. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. Αυτός. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. έλεγε.

πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο.Μαρτυρικά μέλη φιλώ. Σε παρακαλώ λοιπόν. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. τη μάνα σου. 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. πού μιλούσε με το στόμα της. σύμφωνα με τον Παύλο. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. Άλλωστε. τα σώματά τους. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. για να σωθώ κι εγώ. Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. Να. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. πως πέθαινε. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. γιε μου. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο. παιδί μου. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. λέγοντας πάλι η μακάρια: . Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα.Τι λοιπόν. παιδί μου. εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις. Γιατί πάντοτε. γιε μου γλυκύτατε. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. σε μένα. Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. θα προχωρήσω μπροστά σου. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. Γιατί να. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. βλέπετε. μόλις πεθάνω. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. 23 . θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. σπλάχνο μου. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου.

να μην περπατάει στο σκοτάδι. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. 2:2). Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του. Όποιος θέλει να σωθεί. με σκοπό. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . του φαίνονται φρονιμότατοι. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. 14:29). όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. αλλά η ιδιορρυθμία. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία. αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του. να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. χωρίς ευαγγελική γνώση. απεναντίας.Όποιος θέλει να σωθεί. Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα.

Σας παρακαλώ λοιπόν. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων. και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. άρχισα ν΄ αργολογώ. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. η σεμνότητα στα λόγια. του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. η σύνεση στις σκέψεις. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής. όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. αδελφοί. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. να μη νυστάζει ποτέ. Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: .αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα.Μια φορά. η προσοχή στις εκδηλώσεις. τόσο πολύ νύσταξαν. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. Κι εγώ τότε.Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό». ο τρόπος της ενδυμασίας. Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. τότε δεν είναι καλά. τότε να τον παίρνει ο ύπνος. το απέριττο στις λέξεις. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. η απλότητα του ήθους. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. Και πραγματικά.

Ο γέροντας όμως σώπαινε. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. και δεν με ρωτάς τίποτα. Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν. Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε. Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 . οπότε εκείνος τους είπε: . είπε ο γέροντας. παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. και θα έχεις ανάπαυση». Είπε κάποιος γέροντας: . ο Θεός έδινε λόγο. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. Λέει τότε μέσα του: «Να. και τίποτα δεν κατόρθωσα. πάτερ.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ.Ναι.τίποτα. .Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο. για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. αποκρίθηκαν. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή. Φεύγοντας όμως. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. Τώρα όμως. τόσους κόπους έκανα.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο. παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία. Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος.Δεν υπάρχει πια λόγος. καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. . Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο. Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». πού του είπε: . Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του. αναχώρησε. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. μη ρωτώντας το παραμικρό. Αββά. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. μη λογαριάζεις τον εαυτό σου. Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα.

εφαρμόζουν όσα ακούνε. Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες. γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής. 27 . αναστέναξαν και είπαν: . Αββά. Δεν βρίσκουν πια τι να πουν.Προσευχήσου για μας. πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες.

πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. ο δε εμέ λαμβάνων. 13:20). παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. όπως και το Πνεύμα. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. 28 . δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. Ο Θεός και Πατέρας. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. Πρέπει να μάθουμε και τούτο. πάλι. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο.Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. και. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. εμέ λαμβάνει. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων.

Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. απάντησε ο γέροντας. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο. Ο αββάς Ποιμήν είπε. Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. . εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά. καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού.Πήγαινε. Όσοι είναι εμπαθείς. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο. αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. ότι την πνευματική τέχνη. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. Και αυτή η αρετή. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. 29 . ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . με τον καιρό. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε.

όπου υπάρχει υπομονή.Μη μετράς τις αρετές σου. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. όπου υπάρχει χαρά. αδελφέ μου. όπου υπάρχει αγάπη. το πρώτο. Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. στην αληθινή υπακοή. όπου υπάρχει κατάνυξη. ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. Ο αββάς Ποιμήν είπε: . όπου υπάρχει ταπείνωση. έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού. το δεύτερο.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . και το τρίτο. όπου υπάρχει μακροθυμία. όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. όπου υπάρχει δύναμη.Έλα. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. 30 . Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο. όπου υπάρχει φιλαδελφία. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο.

Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. Όπως το φίδι. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις. Και αυτή καθεαυτή. φεύγουν από τον άνθρωπο. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. Συμβαίνει. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). άλλωστε. Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. . πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου.Για όλους τους λογισμούς. όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. πού βρίζεται από πολλούς. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. αλλά και όσα σκεφτόμαστε. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. έτσι και οι πονηροί λογισμοί. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων. θα λέγαμε. 31 . Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό.Δεν είναι ανάγκη. γιατί φεύγουν και χάνονται. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. με τους λογισμούς ό. πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. απάντησε ο γέροντας. τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί.τι και με έναν άνθρωπο. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. τότε τον καταγγέλλει στις αρχές.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει. Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής.

τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. τους διώχνει μακριά του. δεν πίστεψε στο λογισμό του. κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. 9:6). παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. 32:7). μην πεις ψέματα από ντροπή. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. αυτός. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. 3:9). Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. Μά και τον Παύλο. το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). 1:18-19. Και ό. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. Και εκείνον. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. και τα κρυφά και τα φανερά. δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του. 2:2). και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα.Αυτός. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. και ερουσί σοι» (Δευτ. βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν.τι ακούς απ΄ αυτόν. Γαλ. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. είτε είναι καλοί είτε κακοί. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. όλα τα βλέπει. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. και αναγγελεί σοι. 32 . «Συγχώρεσέ με». πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ. τους πρεσβυτέρους σου. αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος.

Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . εφάρμοσε όσα διαβάζεις. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς.Έχει υποχρέωση. Εγώ από ντροπή 33 . με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. ωστόσο. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω. ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε. για να μην πάω. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». Κάποτε όμως. απάντησε ο γέροντας. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου. κι εσύ δεν ντρέπεσαι. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος. και με άφηνε να φύγω. τι είναι προτιμότερο. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. είπα μέσα μου: «Ως πότε. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. . αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου. γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. ταλαίπωρη ψυχή μου.Αν κάποιος.» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. από την άλλη μεριά. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. Αλλά και πολλές φορές. Ο γέροντας. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής. Πράγματι. να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. πήγα και δεν βρήκα κανέναν. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες». με τέχνασμα του πονηρού. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. γεμάτος θλίψη. όπως συνήθιζε.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. ο εχθρός δεν με άφηνε. Ο γέροντας. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. δεν μου έκανε παρατήρηση. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση.

32:7). Σηκώθηκε. Είπε ο αββάς Αντώνιος: . Τον ακολουθούσα από κοντά. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. για τον Κύριο!» «Πήγαινε». και ερουσί σοι» (Δευτ. παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με. και δεν τους αναφέρεις. παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση.δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. βαδίζοντας μπροστά μου. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. με πολλή ντροπή. είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. Τότε λοιπόν. είπε εκείνος. αποκρίθηκα. και αναγγελεί σοι.». που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς.» Το ομολόγησα.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. κι έπεσα πάλι μπροστά του. «Εσύ πρέπει να το πεις!». «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν». έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. Ένας γέροντας είπε: 34 . Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος. δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω. Εκείνος στράφηκε.». «Τι έχεις. τους πρεσβυτέρους σου. μου λέει ο γέροντας. ως την εξώπορτα. νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου. Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του.Ξέρω μοναχούς. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!». Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια. Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. μου είπε. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός. Μόλις είπε αυτά τα λόγια. «Δεν ξέρεις τι έχω. του εξομολογήθηκα το πάθος μου.

. έτσι και ο πονηρός λογισμός. μόλις βγει από τη φωλιά του. 35 . μόλις φανερωθεί. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. Όποιος όμως τους κρύβει. αμέσως χάνεται. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά. πάσχει από υπερηφάνεια.Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. αμέσως φεύγει. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. Όπως δηλαδή το φίδι. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. μην τους κρύψεις. γρήγορα θεραπεύεται.

μην τους ζηλεύεις. Αντίθετα. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. τον παλιό σου εαυτό. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. Γίνε φίλος με φονιά. παρά με φιλόνικο. πάνω στο σταυρό. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. και (τέλος). πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. Κάθισε μαζί με γύπες. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. μην τυχόν. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. Γιατί 36 . Μίλησε με χοίρο. υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. με το να γίνεις αγωνιστής. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. και τώρα. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. παρά με ανθρώπους κακότροπους. Πρόσεξε πάλι. είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του.

Η εμφάνιση είναι. αν προσέχουν. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. 9:9). Οι αγωνιστές όμως. Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή. Αδελφοί. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. και ά μέν είς τιμήν. 2:20). Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. 8:34). αλλά και ξύλινα και οστράκινα. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. που βαδίζουν μαζί στην αγορά. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. ενώ τα έργα οι καρποί. 2:21). σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. Φρόντισε μάλιστα. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. αν μπορείς. Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. 2:13). και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. και. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο.τι με δυο λαμπροφορεμένους. 1:31). Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. τα φύλλα. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. θα λέγαμε.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό).

Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός. όπως είπα. Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί. κινημένος από το φθόνο. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: .Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. 38 . Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση. Ο αββάς Αγάθων είπε: . μην τους ζυγώσεις. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή. Ενας γέροντας είπε: .Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. αγαπητέ μου. πλησίασέ τον. πέφτει στη λάσπη. ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. τον απομακρύνω από κοντά μου. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. όπου θα πάνε και οι ίδιοι. Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση.απροσεξία. πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. Δεν ξέρεις. κι έπειτα. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου.”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια. καταλερώνει την υπέροχη στολή του. Αν όμως υπάρχει άλλος. Γιατί. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας.

Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. 26:13). τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. Πραγματικά. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. λέων εν ταίς οδοίς. που σηκώνονται μπροστά τους. 13:34). ποτέ δεν θα σπείρει. αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. Εσύ λοιπόν. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. Να μην αρχίσεις. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. Αντίθετα. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. κι έτσι θα μπορέσεις. οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι. σαν ετοιμασμένος για θάνατο. με τη βοήθεια του Θεού. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. χωρίς να το πολυεξετάσουν. 39 . Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. Αυτό να κρατάς στο νου σου.

Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. πού οδηγεί στη χαυνότητα. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. είναι νωθρή. ας απαρνηθεί τον εαυτό του. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. πού θα βρούμε από το Θεό. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. χωρίς πίεση και κόπο. θα είναι ανάλογη. δεν μαθαίνει τίποτα. Όσες φορές κι αν αποτύχει. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. αλλά πάλι προσπαθεί. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. Έτσι. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. όπως είπε Εκείνος (Ματθ. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. Έτσι κι εμείς. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. Και ο Θεός στη συνέχεια. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. 16:24). Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. τότε και η χάρη. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. στέλνει τη δωρεά Του. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . 8:13).επομένως. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας.

Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. αλλά. 7:14). φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. να μη λιποψυχήσουν. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. με τη συνέργια του αγαθού. 2:13). αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. ώστε ο αγαθός Κύριος. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . Να γιατί ο Κύριος. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. να ξανασηκώνεται. όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του. Ματθ. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. από τη γέννησή του κιόλας. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. όσες φορές κι αν πέφτει. 8:35). φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. 11:30). αλλά να προσπαθήσουν πάλι». να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς.πετύχει ποτέ κάτι καλό -. γιατί. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών.

Το σώμα μου αδυνάτισε. . Αυτό σημαίνει. έτσι ακριβώς κι εμείς. ότι. Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. Μερικοί όμως. και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. Ο ίδιος γέροντας είπε: . αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. πληγώνει και ματώνει τα χέρια του.Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. αποκρίθηκε ο γέροντας. ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. δεν άναψαν τη φωτιά. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα. αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: .Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). από αμέλεια. μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη.Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια. Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο. 42 . στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν. έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους. ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό..Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του. 12:49). Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. Και ο γέροντας απάντησε: .

τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). Είναι. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. Και πρώτη είναι. που πειραζόταν από τους δαίμονες. Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο». έχοντας συνάμα στο νου σου. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός.Αδελφέ. να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. 43 .Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. πολύ περισσότερο. άλλωστε. μακροθυμώντας απέναντί μας. αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά. τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς. κι έτσι ησύχασε. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». λένε. δεν θα μας βοηθήσει. καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. Ένας γέροντας είπε: . Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. κατά την ώρα του πειρασμού. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. Όσοι αγωνίζονται. ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη. γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». αλλά έλεγε: «Κύριε. Κι ο γέροντας του λέει: .

η μνήμη Εκείνου. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. να μην ξεχνάμε. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. έχοντας ανθρώπινη μορφή. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. ανάλογα με τις δοκιμασίες. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. 44 . ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. να μην υψηλοφρονούμε. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. να μισήσουμε τελείως την κακία.Δεύτερη. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. Μερικοί. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. θα σε ακούσει. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. Τρίτη. που άθλησαν για το Χριστό. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. Και θα μάθεις έτσι. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. Αλλά και στους πατέρες. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. από το φόβο των θλίψεων. Και όταν Τον επικαλείσαι. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. Τέταρτη. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. Γιατί ο εχθρός. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη.

είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο. γέροντα.Έ. και όμως πεινάω πάλι.Να ξαναφάς. και του λέει: . ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . . πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια. όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής. βγήκε έξω από το κελλί του. . . Κάποιος. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε.Μήπως είσαι γάιδαρος.Δεν αρνούμαι. και γι αυτό θέλεις όλο να τρως.Έφαγα και πάλι πεινάω.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. του λέει το παιδί. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. πεινάω. μέσω απλών ανθρώπων.Πολλές φορές έφαγα. Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας. απάντησε εκείνος. σηκώθηκε κι έφυγε. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. πού τον είδε. . Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς. Συχνά η θεία χάρη διδάσκει. Ένας γέροντας είπε: . Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). . με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. είπε ο αββάς.Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει. αυτά που πρέπει.Παιδί μου. Τι να κάνω. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. να φας! αποκρίθηκε εκείνο. σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. 45 . πώς όταν ήταν νέος. αλλά και στη Σκήτη. στην έρημο.

είπαν μεταξύ τους. Πώς δεν καταλάβατε. 14:12). Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . βλέποντας αυτό το πράγμα. Και μόλις ήρθαν. αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ. και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. 2:8) για μας. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο. Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. ρώτησαν εκείνοι.Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος.Από πού. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. . Όταν τέλειωσε η διδασκαλία. Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή.». Όταν τους άκουσε (ο όσιος). Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού. και ότι. ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. τους πιο αδύνατους. Φεύγοντας. 16:5). .Καλά. ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ. 14:11). (κάποια φορά). Κι αυτός αμέσως. .) Ω. αποκρίθηκαν. Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά. τους ρώτησε: .Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου. δεν θέλησαν να τον ακούσουν. κι εμείς. 4:25-30). διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. «Δεν θα τον ακούσουμε!». καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. .Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. μολονότι νέος. όπως είπαμε. γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. είπε. δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο.Ξέρετε.

) Σας βεβαιώνω. δεν θα σταματήσετε. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. και τούτο γιατί. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα. ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. Μετά από αυτή την προσευχή. 12:1). πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου». Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. ότι. ψάχνοντας. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. που ήταν μάλιστα πόρνη. Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. όταν το καλούσε η περίσταση. καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. όποτε χρειαζόταν. ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. αξίωσέ με. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. πού πολλές 47 . για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. κι εμείς. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. 54:8). Δέσποτα και Κύριε όλων. που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. Γιατί ήταν και σκληρός. θαρρείς. αλλά και ήπιος πάλι. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. ότι εγώ. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. Αλήθεια σας λέω. Δεν είδατε εμένα. όπως ο Αβραάμ (Γεν. όπως ο ψαλμωδός. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. θα χάσετε την ψυχή σας. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια.

φορές.Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . Εσύ. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. όλος απορία. στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. Η γυναίκα πάλι. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια. παρά με άλλα που περιμένουμε. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. γιατί έχω πλαστεί από σένα. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του.τι είχε ζητήσει από το Θεό. μυστικά και ανεξερεύνητα. Και της λέει: . βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου. ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. Δεν κοκκινίζεις. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). οικονομεί (τις περιστάσεις. αλλά το εντελώς αντίθετο. από την οποία πλάστηκες. από τη δική σου πλευρά. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. κυρά μου. αλλά τη γη. αντίθετα. δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. 48 .Τι λοιπόν. Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους. Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν.

εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία.τι θέλεις». έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 . σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. (λέγοντας λ.) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». «Ψήσε μου τίποτα». αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του.» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. ας μη λογομαχήσει. για το Θεό. Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. λ. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις. τότε ετοίμασέ του ό.χ. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος. Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. Αν. λέγοντας «(Κάνε) ό. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. για χάρη του Θεού.. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. πρόσεξε. αλλά. είτε κρυφά είτε φανερά. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε. για να μην τον λυπήσεις. έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. σου πει.χ. δηλαδή με την υπομονή. για να μην τον στενοχωρήσεις. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου. Πρόσεχε. τότε. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις. την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα.

Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους. Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. Ο Θεός. Αυτό το χωρίο φανερώνει. 50 . Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. Γιατί. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. αλλά και τους άλλους ταράζει.μου. για τον οποίο ήταν γραμμένο. Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. 42:2). Ιω. περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. 2:7). μη θέλεις να τους διατάζεις. 6:38-39). χωρίς να ταλαντεύεται). θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. Ησ. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. 12:19. Πρβλ. Τίτ. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). η παρρησία. μά ούτε και με τους ξένους. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται.

Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. 17:30). 7:9). Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε. πού. ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. Ο αββάς Αλώνιος είπε: . και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος).κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε. μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. 19:27). από το δικό μου θέλημα. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. Ένας γέροντας είπε: . και συγχώρεσέ με. πού υποκινεί τις ταραχές. τα θελήματά του. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις. λέει (η Γραφή). Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. να μην ταραχθείς. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου. η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση. Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος. και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού. 51 . θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. μου φαινόταν καλό. «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. τότε ο άνθρωπος νικιέται. Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. 7:14). επειδή έτσι σκέφτηκα.Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. ευλογημένε. Αυτό σημαίνει άλλωστε. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. για χάρη του Θεού. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. Και ο θυμός. Και αποκρίθηκε: . αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ.Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. 2:24). 1:22). Σειρ. και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή.

και θα λέω πώς είναι δική μου. όπως οι άνθρωποι.Όπου κι αν βρίσκεσαι.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. αν είναι δική σου. και ποτέ δεν μάλωσαν. να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος. Και έφυγαν. . . Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 . Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. Εσείς όμως κινδυνεύετε. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου.Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ.Όχι.Αυτή είναι δική μου. Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: . οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα.. ενώ εμείς. απάντησε ο άλλος. δική μου (είναι). συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. Απεναντίας.Έ. χωρίς δικαιώματα). θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι. αποκρίθηκε ο πρώτος. όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι. . γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει. Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: . μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα. Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια. είπε αυτός. και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά). Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού. Και έτσι θα γίνει η αρχή. επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». δεν σπάτε το χειμώνα.Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου. είπε ο πρώτος. Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): . γι΄αυτό και δεν σπάμε. . Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. 12:19).Να. Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . αποκρίθηκε. αλλά δική σου. πάρε την και πήγαινε.Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά.» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς.

και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. δεν αγανάκτησε. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. έλεγαν. δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. δεν τη συζήτησε. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. Όμως. Ύστερα. έκανε να κατεβεί από το στύλο. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. Δεν αντιμίλησε. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. ούτε πολλά ούτε λίγα.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). αναχώρησαν. από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. Απεναντίας μάλιστα. 53 . γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. δεν είπε τίποτα. υπακούοντας σ΄ αυτούς). όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. Έπειτα όμως. για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων.

Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). κατά τη Γραφή. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. χωρίς να το γνωρίζει. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. 54 . Απεναντίας. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. την προσταγή του Θεού. αλλά του θείου θελήματος. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. τι αρέσει στο Θεό. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. και η κτίση αντιστέκεται. 26:14). πολεμάει. και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. Όταν σου έρθει πειρασμός. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). αυτός. ψάξε γι αυτό. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. Συνετοί όμως είναι εκείνοι.

μη γογγύσεις εναντίον του.Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. Είπε πάλι (ο ίδιος): . να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν). Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση. θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη». το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. πάλι.Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού.Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . για να τον ακολουθήσει. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. παρά μόνο «άνωθεν». το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . 55 . από το Θεό. Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο. ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια. δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού. και δεν σου το δώσει. Απ΄όλα τα πάθη.Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. Γιατί πρέπει να ξέρεις.

γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ.» τους ρωτούσε. πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο).Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. Εμείς ζούμε στις ερήμους». «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε». «Με τη νηστεία. 5:3). Και τους εξέταζε. Ο αββάς Ησαΐας είπε: . ότι. Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: .Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. και μάλιστα άκοπα.Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη. όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη. παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη. Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές. Ένας (άλλος) γέροντας είπε: . Και απάντησε: . 56 . «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου».Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι».Σκέφτομαι. απαντούσαν εκείνοι. (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) . αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του).». «Με την αγρυπνία. Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της. «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο). πού έδιωχνε τους δαίμονες. σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού.». 18:13 – 15:21). Λουκ.Ήταν κάποιος αναχωρητής. Ένας γέροντας είπε: . Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. αποκρίνονταν. ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας. για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο). παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια. Η αμμά Θεοδώρα έλεγε.Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη. έλεγαν.

απάντησε ο γέροντας.Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη. . κραύγασε: . 25:31-33). Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα. (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 . απάντησε ο γέροντας. για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα. και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει. εννοώ την ατιμία. την ταπείνωση. με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται. λέει στο δαίμονα: . . αποκρίθηκε ο δαίμονας. παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη». επειδή πολύ τον παρακάλεσαν. απάντησε εκείνος. Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας. την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. Ένας γέροντας είπε: . Και ο γέροντας. σ΄ ένα γέροντα. εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. Όσο για τα «πρόβατα». θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο. όσο μπορεί.Κατά τη γνώμη μου. «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται.Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. . ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . ξαναρώτησε ο αδελφός.Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού. την ακτημοσύνη και την υπομονή. Ο αββάς Σισώης έλεγε. είπε ο γέροντας. .Όποιος έχει ταπείνωση. ο Θεός τα γνωρίζει. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ.Βγαίνω.Τα «ερίφια» είμαι εγώ. ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: . ταπεινώνει τους δαίμονες.Να.Επειδή πετάμε τα όπλα μας. ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια.Βγες από το πλάσμα του Θεού! . η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. και όποιος δεν έχει ταπείνωση. .Με το φόβο του Θεού. χλευάζεται από τους δαίμονες.». τελικά).

ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. 58 . ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε». ώστε ο διάβολος. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. θα λέγαμε. 5:5). ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. έτσι πού να την έχουμε. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία.Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν. Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά. λέει. Πώς δηλαδή. Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές.. 11:29). αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή). Α΄Πετρ. Ύμνος Τριών Παίδων: 64). αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. «άπ΄ εμού. μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. Αλλά και ο Κύριος. Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη.