Παναγιώτης Κονδύλης

Στοχασµοί και αποφθέγµατα
Μετάφραση: ΛΑΜΠΡΟΣ ΛΑΡΕΛΗΣ (Νέα Εστία τ.1717) Συµβολές στη θεωρία της επικοινωνίας και της αγάπης προς τον πλησίον

1

Στις επιτυχίες αισθανόµαστε πάνω από το ανθρώπινο µέτρο. Όταν προσδοκούµε από τους άλλους να µάς «καταλάβουν». 2 . Ο διάλογος µεταξύ ετεροφρόνων είναι αδύνατος και µεταξύ οµοδόξων περιττός. Οι αλαζόνες προκαλούν την αντιπάθεια επειδή δεν µπορούµε να περιµένουµε επιβεβαίωση της δικής µας φιλαυτίας. στις αποτυχίες αναλογιζόµαστε την κοινή ανθρώπινη µοίρα. Η ευγένεια συνιστά συχνότατα τον πιο επιδέξιο καιροσκοπισµό: µόνο ευγενείς άνθρωποι κατορθώνουν να κρατούν πάντοτε και συγχρόνως όλες τις πόρτες ανοιχτές. Συµπληρωµατικά περί οπτικής Οι παρωπίδες προσφέρουν ασφαλή προσανατολισµό. Οι ανόητοι µονίµως παραπονούνται ότι οι ευφυείς είναι επηρµένοι. που ζει από τις προσόδους του πυρετώδους πάρε-δώσε στο Vanity Fair της καθηµερινότητας. στην ουσία τους ζητούµε να µάς συµµεριστούν την αυτοκατανόησή µας. Μιά συζήτηση περί φιλίας ή αγάπης µπορεί να σηµάνει την αρχή ή το τέλος της φιλίας ή της αγάπης. Απαρχή ξεχωριστής οικειότητας: να κουτσοµπολεύεις κατ' ιδίαν µ' έναν τρίτο τους κοινούς σας φίλους. Φιλία είναι η (σιωπηρή) συµφωνία ότι η µία πλευρά συµµερίζεται την αυτοκατανόηση της άλλης.Ακριβώς οι πνευµατωδέστερες συζητήσεις αποδεικνύουν το αδύνατο της συναίνεσης: αυτές δείχνουν ότι για κάθε επιχείρηµα υπάρχει και ένα αντεπιχείρηµα. Η µεγάλη µαταιοδοξία σε αντίθεση προς τη µικρή. είναι σε µεγάλο βαθµό ανεξάρτητη από τον έπαινο και την επιδοκιµασία· γι' αυτό και φαντάζει σαν µετριοφροσύνη.

Μάς ενδιαφέρει λιγότερο το τί είµαστε από το τί πιστεύουν οι άλλοι για µάς. Ελπίδα και φόβος παρεµποδίζουν την κατανόηση των ανθρώπινων πραγµάτων· η ελπίδα όµως ξεπερνιέται πολύ δυσκολότερα από το φόβο. Ο τωρινός κυρίαρχος επικαλείται τη λογική. 3 . ο µελλοντικός υµνεί την ελευθερία.Επειδή τα όρια των ονείρων είναι ρευστά. γίνονται ρευστά και τα όρια του Πραγµατικού: γιατί το Πραγµατικό βλέπεται από τη σκοπιά του ονείρου. Ο διάβολος είναι εξαιρετικός θεολόγος. τότε δεν έχει νόηµα ούτε η ζωή: αυτό υπήρξε ανέκαθεν το ισχυρότερο —και δολιότερο— επιχείρηµα των επί γης τοποτηρητών του Εκείθεν. Οι ιδέες είναι η παρηγοριά των αδύναµων και η πρόφαση των ισχυρών. οι θεολόγοι µέτριοι διάβολοι. προκειµένου να πείσει τον εαυτό του και τους άλλους ότι οι πράξεις του βρίσκονται σε συµφωνία µε τις πεποιθήσεις του. Ευσεβείς διαλογισµοί Μετά το θάνατο του Θεού όλα επιτρέπονται — θρησκολογούν ορισµένοι· όσο ζούσε ακόµη ο Θεός. Γιατί οι µικροαστοί δεν είναι ποτέ κυνικοί: η πίστη στην ύπαρξη και την πρακτικότητα των γενικώς αποδεκτών κανόνων της ηθικής τους παρέχει ένα αίσθηµα πρόσθετης ασφάλειας. τα είχε επιτρέψει όλα από µόνος του — διαπιστώνουν άλλοι. Κοινωνιολογία της ηθικής και ηθική της κυριαρχίας. Αν ο θάνατος δεν έχει νόηµα. Ο άνθρωπος είναι ικανός να πιστέψει οτιδήποτε.

Είναι καλό που το σώµα µου δεν µπορεί να διαπράξει όλες τις αµαρτίες του πνεύµατός µου. σαν όλους τους άλλους. Οι θεωρητικές αναµετρήσεις µεταξύ φιλοσόφων γίνονται ειλικρινείς µόνο όταν καταλήγουν σε προσωπικές ύβρεις.Φιλοσόφων εγκώµιον Η έλλειψη ιστορικής παιδείας είναι η αστείρευτη πηγή έµπνευσης των φιλοσόφων. Μιά παραβολή των πολιτικών αναλύσεων του Tocqueville και του Hegel δείχνει ότι ο κήρυκας του απόλυτου Πνεύµατος ήταν τελικά επαρχιώτης. Το πρώτο µέληµα του επαγγελµατία φιλοσόφου είναι να πείσει τον εαυτό του και τον κόσµο ότι κερδίζει το µισθό του όχι ως απλός εργαζόµενος. Περί υγιεινής ζωής Οριστικό επιχείρηµα υπέρ του καπνίσµατος: η απόλαυση είναι βέβαιη. Ο γάµος ισοδυναµεί µε την απόπειρα να αντικαταστήσουµε όλα τα βιβλία του κόσµου µε µία και µόνη εγκυκλοπαίδεια. Ο απέραντος πόθος να ρουφήξεις τον κόσµο — και η απέραντη ανία αφότου το έκανες. Το φθινόπωρο είναι ο πιο εµπνευσµένος κιτς ζωγράφος. Όµως από το θράσος των ηµιµαθών προτιµώ τη µαταιοδοξία των πεπαιδευµένων. αλλά ως ευεργέτης της ανθρωπότητας. Summa summarum 4 . ο κίνδυνος είναι ενδεχόµενος. Ζητήµατα γούστου Απ' όλα προτιµώ περισσότερο την µετριοφροσύνη των αµόρφωτων.

Ο ανδρισµός. Οι αξίες είναι σχετικές και ο άνθρωπος θνητός· στην έσχατη συνέπειά του τούτο το στοιχειώδες συµπέρασµα σηµαίνει: µηδενισµός. να θέλεις το τίποτα. καµµιά ενοχή δεν είναι ένοχη. να µη θέλεις: αυτές είναι κατά σειρά οι δυνατές κλιµακώσεις της βούλησης. Να µη θέλεις τίποτα. ο οριστικός δηλαδή αποχαιρετισµός κάθε ελπίδας και φόβου. αλλά η έσχατη συνέπεια της σκέψης. είναι η ηθική του µηδενισµού.Καµµιά αθωότητα δεν είναι αθώα. Το ∆αιµονικό δεν είναι κάποιο σκοτεινό ορµέµφυτο. Ανθρώπινο είναι οτιδήποτε πράττουν ή έχουν πράξει οι άνθρωποι. 5 .