ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ © Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, ISBN

960-87617-0-0 731 00 Χανιά Κρήτη Τηλ. 2821091125 – Fax 2821097600. Email: imx@otenet.gr ΒΙΟΣ Δεν ήθελα καθόλου να κάθομαι. Ήθελα να πάω εδώ, να πάω εκεί, να ποτίσω, να κόψω ξύλα. Κι όλ’ αυτά με μία μετάνοια κάθε φορά. Είχα πολλή χαρά κι αγαλλίαση. Ένιωθα γεμάτος κι έτρεχα. Έτρεχα, δεν περπατούσα. Ντρεπόμουνα, όμως, να με βλέπουν οι Γέροντες να τρέχω, γι’ αυτό περπατούσα σιγά σιγά στην αρχή κι όταν απομακρυνόμουν, έτρεχα. Φτερά έκανα να πάω γρήγορα και να γυρίσω γρήγορα στους Γέροντές μου. Ζωή χαρισάμενη, τι να σας πω! Αυτή η ζωή είναι όντως αγγελική. Είχε κι εκείνος ο ευλογημένος ο Γέροντάς μου πολλή προθυμία. Μου έλεγε: «Πήγαινε εδώ, πήγαινε εκεί …». Έ, είχαμε βέβαια και πολλές δουλειές. Μου είχανε δώσει την επίβλεψη του κελλιού. Είχαμε σπίτι νοικοκυρεμένο. Είχαμε ελιές, είχαμε λίγα δέντρα, είχαμε και κηπευτικά. Απ’ τις δουλειές φυσικά κουραζόμουνα. Πήγαινα σε πολλές δουλειές. Πήγαινα στο βουνό. Τα πόδια μου συχνά κοβόντουσαν. Έ, που να ήξεραν οι Γέροντές μου, παιδί με βλέπανε. Όταν κατέβαινα απ’ το βουνό μετά από τρεις ώρες δρόμο, μου έλεγε ο παπαΙωαννίκιος: -Αύριο θα ζυμώσομε, γι’ αυτό τώρα ετοιμάσου να πάεις να φέρεις κλαδιά. Έπαιρνα το σχοινί κι επήγαινα στο βουνό για κλαδιά. Επήγαινα σε βατό δρόμο αλλά και σ’ απότομο. Όχι μόνον αυτά θυμάμαι, αλλά πολλές φορές οι Γέροντές μου με στέλνανε να φέρω κούτσουρα ή ξύλα και τα έβαζα πάνω μου σαν γαϊδουροφόρτωμα. Κι όπως ήμουν φορτωμένος κι }063} είχε πάθει η μέση, καθόμουν στο πεζούλι να ξεκουραστώ. Αν καμιά φορά με πείραζε πολύ το βάρος, έλεγα στον εαυτό μου: «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδουρο!».Την τεμπελιά δεν την εγνώριζα. Έ, πραγματικά δεν λυπόμουν το σώμα μου. Επειδή τα γόνατά μου πονούσανε, εγώ ήθελα εκδίκηση. Δηλαδή, όσο διαμαρτύρονταν και πονούσανε, εγώ όλο και πιο μεγάλο φορτίο έπαιρνα. «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδαρο!», ξανάλεγα. Εκδικιόμουν, εκδικιόμουνα τον κακό εαυτό μου. Με την αγάπη γίνεσαι αεικίνητος. Να ιδείς τότε πού πάνε οι αμαρτίες! Κοιμούνται όλα. Ακούτε; Αυτή είναι πραγματικά ξένη ζωή, ζωή οσία αγία ζωή παραδεισένια. }064} Είδα έναν άγιο ζωντανό. Ναι, έναν άγνωστο άγιο. Ο καημένος, περιφρονημένος. Ποιος ξέρει, όταν πέθανε, έπειτα από πόσες ημέρες θα το μάθαμε κι ίσως μήνες, αν ήταν και χειμώνας. Πού να πήγαινε άνθρωπος εκεί ψηλά στη λίθινη καλύβα του! Δεν τον έβλεπε κανείς. Πολλές φορές αυτούς τους ερημίτες τους βρίσκανε έπειτα από ένα-δυό μήνες μετά την κοίμησή τους. Το εκχείλισμα και το περίσσευμα της χάριτος ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό, όταν είδα αυτόν, τον Γερο-Δημά, στο Κυριακό να κάνει τις μετάνοιές του και ν’ αναλύεται σε λυγμούς στην προσευχή του. Με τις μετάνοιες αυτουνού, τόσο }79} πολύ τον επεσκίασε η χάρις, ώστε ακτινοβόλησε και σ’ εμένα. Τότε ξέσπασε και σ’ εμένα ο πλούτος της χάριτος. Δηλαδή υπήρχε και πριν, με την αγάπη που είχα στον Γέροντά μου. Αλλά τότε αισθάνθηκα κι εγώ την χάρι πάρα πολύ έντονα. Να σας πω πώς μου συνέβηκε. Ένα πρωί, κατά τις τρεισήμισι, επήγα στο Καθολικό, στην Αγία Τριάδα, για την ακολουθία. Ήταν νωρίς ακόμη. Δεν είχε χτυπήσει ακόμη το σήμαντρο. Κανείς δεν ήταν μες

στην εκκλησία. Κάθισα στον πρόναο, κάτω από μία σκάλα. Ήμουν αθέατος και προσευχόμουν. Σε μια στιγμή ανοίγει η πόρτα της εκκλησίας και μπαίνει ένας ψηλός κι ηλικιωμένος μοναχός. Ήταν ο Γερο-Δημάς. Μόλις μπήκε, κοίταξε δεξιά-αριστερά· δεν είδε κανένα. Τότε, λοιπόν, κρατώντας ένα μεγάλο κομποσχοίνι, άρχισε τις μετάνοιες τις στρωτές, πολλές και γρήγορες, κι έλεγε συνεχώς: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με … Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς». Σε λίγο έπεσε σ’ έκσταση. Δεν μπορώ, δεν βρίσκω λόγια να σας περιγράψω τη συμπεριφορά του απέναντι στον Θεό· κινήσεις αγάπης και λατρείας, κινήσεις θείου έρωτος, θείας αγάπης κι αφοσιώσεως. Τον είδα να στέκεται, ν’ ανοίγει τα χέρια του όρθιος, σε σχήμα σταυρού, όπως έκανε ο Μωυσής στη θάλασσα, κι έκανε ένα πράγμα: «Ούουουουου! …». Τι ήταν αυτό; Ήταν μέσα στην χάρι. Έλαμπε μέσα στο φως. Αυτό ήταν! Αμέσως μου μετέδωσε την ευχή. Αμέσως μπήκα στη δική του ατμόσφαιρα. Δεν με είχε δεί. Ακούστε με. Συγκινήθηκα κι άρχισα να κλαίω. Ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό κι ανάξιο η χάρις του Θεού. Πώς να σας το πω; Μου μετέδωσε την χάρι. Δηλαδή }80} η χάρις που είχε εκείνος ο άγιος ακτινοβόλησε και στη δική μου ψυχή. Μου μετέδωσε τα χαρίσματά του τα πνευματικά. Λοιπόν, είχε πάθει έκσταση ο Γερο-Δημάς. Χωρίς να το θέλει το έκανε. Δεν μπορούσε να κρατήσει το βίωμά του. Ούτε κι αυτό που λέω είναι σωστό. Δεν μπορώ να το εκφράσω. Αυτό είναι κατάληψις υπό του Θεού. Αυτά δεν εξηγούνται. Καθόλου δεν εξηγούνται κι άμα τα εξηγήσεις, πέφτεις πολύ έξω. Όχι, δεν εξηγούνται, ούτε στα βιβλία αποδίδονται, ούτε γίνονται καταληπτά. Πρέπει να είσαι άξιος να τα καταλάβεις. Στις τέσσερις η ώρα χτύπησαν οι καμπάνες. Ο Γερο-Δημάς μόλις άκουσε τις καμπάνες, έκανε μερικές μετάνοιες και σταμάτησε να προσεύχεται. Κάθισε στο πεζούλι –νομίζω πως είναι κτιστό το πεζούλι στον πρόναο – … }81} … Πίσω του άνοιξε την πόρτα ο Γερο-Δημάς και μπήκε κι αυτός μέσα. Στάθηκε λίγο να τακτοποιηθεί στο στασίδι του για την ακολουθία, νομίζοντας πως κανείς δεν τον είχε δει. Κι εγώ χάθηκα μέσα απ’ τη σκιά της σκάλας και κρυφά και δειλά μπήκα μες στον κυρίως ναό. … Από τη στιγμή που μετέλαβα, μου ήλθε μια χαρά υπερβολική, ένας ενθουσιασμός. Μετά την ακολουθία έφυγα στο δάσος μόνος μου, γεμάτος χαρά κι αγαλλίαση. Τρέλα! Νοερώς έλεγα την Ευχαριστία πηγαίνοντας για την καλύβα. Με πάθος έτρεχα μες στο δάσος, πηδούσα απ΄ τη χαρά μου, άνοιγα σ’ έκταση τα χέρια μ’ ενθουσιασμό, δυνατά και φώναζα: «Δόξα Σοι ο Θεοοός! Δόξα Σοι ο Θεοοός!». Ναι, τα χέρια μου μείνανε ξερά, γίνανε κόκκαλο, ξύλο, κι ανοιγμένα ίσια σχημάτιζαν με το σώμα μου σταυρό. … Το κεφάλι μου σηκωμένο προς τον ουρανό, το στέρνο ετέντωνε με τα χέρια να φύγει για τον ουρανό. Το μέρος που είναι η καρδιά επήγαινε να πετάξει. … Πόση ώρα ήμουν σ’ αυτή την κατάσταση δεν ξέρω. Όταν συνήλθα, έτσι όπως ήμουν, κατέβασα τα χεράκια μου και σιωπηλός με δάκρυα προχώρησα πάλι με βρεγμένα τα μάτια μου. }82} ΠΕΡΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εκκλησία είναι άναρχη, ατελεύτητη, αιώνια, όπως ο ιδρυτής της, ο Τριαδικός Θεός, είναι άναρχος, ατελεύτητος, αιώνιος. Η Εκκλησία είναι άκτιστη, όπως και ο Θεός είναι άκτιστος. Υπήρχε προ των αιώνων, προ των αγγέλων, προ της δημιουργίας του κόσμου. Είναι θείο καθίδρυμα και σ’ αυτήν «κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος». Είναι το μυστήριο των μυστηρίων. Υπήρξε αφανέρωτο και εφανερώθη «επ’ εσχάτων των χρόνων». Η Εκκλησία παραμένει απαρασάλευτη, γιατί είναι ριζωμένη στην αγάπη και στη σοφή πρόνοια του Θεού. Την αιώνια Εκκλησία αποτελούν τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. }197} Η αγάπη του Θεού μας έπλασε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Του. Μας συμπεριέλαβε στην Εκκλησία παρ’ ότι εγνώριζε την αποστασία μας. Μας έδωσε τα πάντα, για να μας κάνει κι εμάς θεούς κατά χάριν και δωρεάν. Εν τούτοις εμείς, κάνοντας κακή χρήση της ελευθερίας μας, εχάσαμε το αρχέγονον κάλλος, την αρχέγονη δικαιοσύνη και αποκοπήκαμε απ’ την Εκκλησία. Έξω απ’ την Εκκλησία, μακριά απ’ την Αγία Τριάδα, εχάσαμε τον Παράδεισο, το

παν. Έξω, όμως, απ’ την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία, δεν υπάρχει ζωή. Γι’ αυτό η σπλαχνική καρδιά του Θεού-Πατέρα μας δεν μας άφησε έξω απ’ την αγάπη Του. Άνοιξε για μας πάλι τις πύλες του Παραδείσου, επ’ εσχάτων των χρόνων και εφανερώθη εν σαρκί. Με τη θεία σάρκωση του μονογενούς Υιού του Θεού φανερώθηκε πάλι στους ανθρώπους το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Ο Θεός εν τη απείρω αγάπη Του μας ένωσε πάλι με την Εκκλησία Του στο πρόσωπο του Χριστού. Μπαίνοντας στην άκτιστη Εκκλησία, ερχόμαστε στον Χριστό, μπαίνομε στο άκτιστον. Καλούμαστε δηλαδή κι εμείς οι πιστοί να γίνομε άκτιστοι κατά χάριν, να γίνομε μέτοχοι }198} των θείων ενεργειών του Θεού, να μπούμε μέσα στο μυστήριο της θεότητος, να ξεπεράσομε το κοσμικό μας φρόνημα, να αποθάνομε κατά «τον παλαιό άνθρωπον» και να γίνομε ένθεοι. Όταν ζούμε στην Εκκλησία, ζούμε τον Χριστό. Αυτό είναι πολύ λεπτό θέμα, δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Μόνο το Άγιον Πνεύμα μπορεί να μας το διδάξει. Η Εκκλησία και ο Χριστός είναι ένα. Το σώμα της Εκκλησίας τρέφεται, αγιάζεται, ζει με τον Χριστό. Αυτός είναι ο Κύριος, ο παντοδύναμος, ο παντογνώστης, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο στηριγμός μας, ο φίλος μας, ο αδελφός μας. Αυτός είναι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος, η βάσις, το παν. Χωρίς Χριστό, Εκκλησία δεν υπάρχει. Νυμφίος ο Χριστός· νύμφη η καθεμία ψυχή. Ο Χριστός ένωσε το σώμα της Εκκλησίας με τον ουρανό και τη γη. Με τους αγγέλους, τους ανθρώπους και }199} όλα τα δημιουργήματα, με όλη την κτίση του Θεού, με τα ζώα και τα πουλιά, με κάθε μικρό αγριολούλουδο, με κάθε μικρό έντομο. Έγινε έτσι η Εκκλησία «πλήρωμα του τα πάντα εν πάσι πληρουμένου», δηλαδή του Χριστού. Όλα εν Χριστώ και συν Χριστώ, μέσα και μαζί με τον Χριστό. Αυτό είναι το μυστήριο της Εκκλησίας. Ο Χριστός φανερώνεται μέσα στην ενότητα τη μεταξύ μας και στην αγάπη Του, την Εκκλησία. Εκκλησία δεν είμαι μόνος εγώ, αλλά μαζί κι εσείς. Εκκλησία είμαστε όλοι. Μέσα στην Εκκλησία όλοι ενσωματώνονται. Είμαστε όλοι ένα και ο Χριστός κεφαλή. … Είμαστε όλοι ένα, γιατί ο Θεός είναι Πατέρας μας κι είναι παντού. Όταν το ζήσομε αυτό, είμαστε μέσα στην Εκκλησία. … Ε, αυτό μόνο δια της χάριτος το καταλαβαίνει κανείς. Ζούμε τη χαρά της ενότητος, της αγάπης. Και γινόμαστε ένα μ’ όλους. Δεν υπάρχει πιο ωραίο πράγμα! Το σπουδαίο είναι να μπούμε στην Εκκλησία. Να ενωθούμε με τους συνανθρώπους μας, με τις χαρές και τις λύπες όλων. Να τους νοιώθομε δικούς μας, να προσευχόμαστε για όλους, να πονάμε για τη σωτηρία τους, να ξεχνάμε τους εαυτούς μας. Να κάνομε το παν γι’ αυτούς, όπως ο Χριστός για μας. Μέσα στην Εκκλησία γινόμαστε ένα με κάθε δυστυχισμένο και πονεμένο κι αμαρτωλό. }200} Κανείς δεν πρέπει να θέλει να σωθεί μόνος του, χωρίς να σωθούν και οι άλλοι. Είναι λάθος να προσεύχεται κανείς για τον εαυτό του, για να σωθεί ο ίδιος. Τους άλλους πρέπει ν’ αγαπάμε και να προσευχόμαστε να μη χαθεί κανείς· να μπουν όλοι στην Εκκλησία. Αυτό έχει αξία. Και μ’ αυτή την επιθυμία πρέπει να φεύγει κανείς απ’ τον κόσμο, για να πάει στο μοναστήρι ή στην έρημο. Όταν ξεχωρίζουμε τον εαυτό μας, δεν είμαστε χριστιανοί. Αληθινοί χριστιανοί είμαστε, όταν αισθανόμαστε βαθιά ότι είμαστε μέλη του μυστικού σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας, με μια συνεχή σχέση αγάπης. Όταν ζούμε ενωμένοι εν Χριστώ, δηλαδή όταν ζούμε την ενότητα μέσα στην Εκκλησία Του με το αίσθημα του ενός. … Αυτό είναι το μεγαλύτερο βάθος, η μεγαλύτερη έννοια που έχει η Εκκλησία. Εκεί βρίσκεται το μυστήριο· να ενωθούν όλοι σαν ένας άνθρωπος εν Θεώ. Είμαστε ένα ακόμη και με τους ανθρώπους που δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Είναι μακριά από άγνοια. }201} Η Εκκλησία είναι νέα ζωή εν Χριστώ. Στην Εκκλησία δεν υπάρχει θάνατος, δεν υπάρχει κόλασις. }202}

Ο Χριστός καταργεί το θάνατο. Όποιος μπαίνει στην Εκκλησία σώζεται, γίνεται αιώνιος. Μία είναι η ζωή, είναι ατελείωτη συνέχεια, δεν έχει τέλος, δεν υπάρχει θάνατος. Όποιος ακολουθεί τις εντολές του Χριστού, δεν πεθαίνει ποτέ. Πεθαίνει κατά σάρκα, κατά τα πάθη και αξιώνεται να ζει απ’ την εδώ ζωή μες στον Παράδεισο, στην Εκκλησία μας, και κατόπιν στην αιωνιότητα. Με τον Χριστό ο θάνατος γίνεται η γέφυρα, που θα την περάσομε σε μια στιγμή, για να συνεχίσομε να ζούμε εν τω ανεσπέρω φωτί. Κι εγώ αφότου έγινα μοναχός, πίστευσα ότι δεν υπάρχει θάνατος. Έτσι ένοιωθα και νιώθω πάντα, ότι είμαι αιώνιος και αθάνατος. Τι ωραία! Μέσα στην Εκκλησία που έχει τα μυστήρια που σώζουν δεν υπάρχει απελπισία. Μπορεί να είμαστε πολύ αμαρτωλοί. Εξομολογούμαστε, όμως, μας διαβάζει ο παπάς κι έτσι συγχωρούμαστε και προχωρούμε προς την αθανασία, χωρίς καθόλου άγχος, χωρίς καθόλου φόβο. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό ζούμε τη ζωή του Χριστού. Άμα αυτό, με την χάρι του Θεού, το κατορθώσομε, τότε βρισκόμαστε σε μια άλλη κατάσταση, ζούμε μια άλλη κατάσταση ζηλευτή. Για μας δεν υπάρχει καμιά φοβία. Ούτε θάνατος, ούτε διάβολος, ούτε κόλασις. Όλ’ αυτά υπάρχουν για τους ανθρώπους που είναι μακράν του Χριστού, για τους μη χριστιανούς. Για μας που είμαστε χριστιανοί }203} και κάνομε το θέλημά Του, εκεί, όπως το λέει, δεν υπάρχουν αυτά τα πράγματα. Υπάρχουν δηλαδή, αλλ’ όταν ο άνθρωπος αποκτείνει τον παλαιό άνθρωπο «συν τοις παθήμασι και ταις επιθυμίαις», δεν δίδει σημασία στον διάβολο ούτε και στο κακό. Δεν τον απασχολεί. Εκείνο που τον απασχολεί είναι η αγάπη, η λατρεία στον Χριστό και στον συνάνθρωπό του. Άμα φθάσομε στο βαθμό να αισθανόμαστε τη χαρά, την αγάπη, τη λατρεία του Θεού χωρίς καμιά φοβία, φθάνομε να λέμε: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός». Κανείς δεν μας εμποδίζει να μπούμε μέσα στο μυστήριο. Με τη λατρεία του Θεού ζεις στον Παράδεισο. Άμα γνωρίσεις και αγαπήσεις τον Χριστό, ζεις στον Παράδεισο. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος. Ο Παράδεισος αρχίζει από δω. Η Εκκλησία είναι ο επί γης Παράδεισος ομοιότατος με τον εν ουρανοίς. Ο Παράδεισος που είναι στον ουρανό ο ίδιος είναι κι εδώ στη γη. Εκεί όλες οι ψυχές είναι ένα, όπως η Αγία Τριάδα είναι τρία πρόσωπα, αλλά είναι ενωμένα κι αποτελούν ένα. Κύριο μέλημά μας είναι να αφομοιωθούμε στον Χριστό, να ενωθούμε με την Εκκλησία. Αν μπούμε στην αγάπη του Θεού, μπαίνομε στην Εκκλησία. Αν δεν μπούμε στην }204} Εκκλησία, αν δεν γίνομε ένα με την εδώ, την επίγεια Εκκλησία, υπάρχει φόβος να χάσομε και την επουράνια. Όποιος ζει τον Χριστό, γίνεται ένα μαζί Του, με την Εκκησία Του. Ζει μια τρέλα! Η ζωή αυτή είναι διαφορετική απ’ τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Είναι χαρά, είναι φως, είναι αγαλλίαση, είναι ανάταση. Αυτή είναι η ζωή της Εκκλησίας, η ζωή του Ευαγγελίου, η Βασιλεία του Θεού. «Η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστίν». Έρχεται μέσα μας ο Χριστός κι εμείς είμαστε μέσα Του. Και συμβαίνει όπως μ’ ένα κομμάτι σίδηρο που τοποθετημένος μες στη φωτιά γίνεται φωτιά και φως· έξω απ’ τη φωτιά, πάλι σίδηρος σκοτεινός, σκοτάδι. Στην Εκκλησία γίνεται η θεία συνουσία, γινόμαστε ένθεοι. Όταν είμαστε με τον Χριστό, είμαστε μέσα στο φως· κι όταν ζούμε μέσα στο φως, εκεί δεν υπάρχει σκότος. Το φως όμως δεν είναι παντοτινό· εξαρτάται από μας. Συμβαίνει όπως με το σίδηρο, που έξω απ’ τη φωτιά γίνεται σκοτεινός. Σκότος και φως δεν συμβιβάζονται. Ποτέ δεν μπορεί να έχομε σκοτάδι και φως συγχρόνως. Ή φως ή σκότος. Όταν ανάψεις το φως, πάει το σκότος. }205} Για να διατηρήσουμε την ενότητά μας, θα πρέπει να κάνομε υπακοή στην Εκκλησία, στους επισκόπους της. Υπακούοντας στην Εκκλησία, υπακούομε στον ίδιο τον Χριστό. Ο Χριστός θέλει να γίνομε μία ποίμνη μ’ έναν ποιμένα. Να πονάμε την Εκκλησία. Να την αγαπάμε πολύ. Να μη δεχόμασθε να κατακρίνουν τους αντιπροσώπους της. … Και με τα μάτια μας να δούμε κάτι αρνητικό να γίνεται από

κάποιον ιερωμένο, να μην το πιστεύομε, ούτε να το σκεπτόμαστε, ούτε να το μεταφέρομε. Το ίδιο ισχύει και τα λαϊκά μέλη της Εκκλησίας και για κάθε άνθρωπο. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Να προσέχομε και το τυπικό μέρος. Να ζούμε τα μυστήρια, ιδιαίτερα το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας. Σ’ αυτά }206} βρίσκεται η Ορθοδοξία. Προσφέρεται ο Χριστός στην Εκκλησία με τα μυστήρια και κυρίως με την Θεία Κοινωνία. Να σας πω για μια επίσκεψη του Θεού σ’ εμένανε τον ταπεινό, για να δείτε την χάρι των μυστηρίων. Έτσι όπως πονούσα, μου σταυρώσανε το σπυράκι με ευχέλαιο κι αμέσως έσβησε ο πόνος. Την Πεντηκοστή εξεχύθη η χάρις του Θεού όχι μόνο στους αποστόλους αλλά και σ’ όλο τον κόσμο που βρισκόταν γύρω τους. Επηρέασε πιστούς και απίστους. }207} Ενώ ο Απόστολος Πέτρος ομιλούσε τη δική του γλώσσα, η γλώσσα του μετεποιείτο εκείνη την ώρα στο νου των ακροατών. Με τρόπο μυστικό το Άγιον Πνεύμα τους έκανε να καταλαβαίνουν τα λόγια του στη γλώσσα τους, μυστικά, χωρίς να φαίνεται. Αυτά τα θαύματα γίνονται με την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Παραδείγματος χάριν, η λέξη «σπίτι» σ’ αυτόν που ήξερε γαλλικά θ’ ακουγόταν «la maison». Ήταν ένα είδος διοράσεως· άκουγαν την ίδια τους τη γλώσσα. Ο ήχος χτυπούσε στο αυτί, αλλά εσωτερικά, με τη φώτιση του Θεού, τα λόγια ακούγονταν στη γλώσσα τους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας αυτή την ερμηνεία της Πεντηκοστής δεν την αποκαλύπτουν πολύ φανερά, φοβούνται τη διαστρέβλωση. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Οι αμύητοι δεν μπορούν να καταλάβουν το νόημα του μυστηρίου του Θεού. Στην Πεντηκοστή οι άνθρωποι βρέθηκαν ξαφνικά σε μία τέτοια κατάσταση θεώσεως, που τα χάσανε. Έτσι, όταν η θεία χάρις τους επεσκίαζε, τους ετρέλαινε όλους –με την καλή έννοια – τους ενθουσίαζε. }208} Η «κλάσις του άρτου» ήταν η Θεία Κοινωνία. Και συνεχώς αυξάνονταν οι σωζόμενοι, εφόσον έβλεπαν όλους τους χριστιανούς να είναι «εν αγαλλιάσει και αφελότητι καρδίας αινούντες τον Θεόν». … Αυτό είναι ενθουσιασμός κι αυτό πάλι τρέλα. Εγώ όταν το ζω αυτό, το αισθάνομαι και κλαίω. Πηγαίνω στο γεγονός, ζω το γεγονός, το αισθάνομαι κι ενθουσιάζομαι και κλαίω. Αυτό είναι θεία χάρις. Αυτό είναι και η αγάπη προς τον Χριστό. Αυτό που ζούσαν οι απόστολοι μεταξύ τους κι αισθανόντουσαν όλη αυτή τη χαρά, στη συνέχεια έγινε με όλους κάτω από το υπερώον. Δηλαδή αγαπιόντουσαν, χαιρόταν ο ένας τον άλλον, ο ένας με τον άλλον είχαν ενωθεί. Ακτινοβολεί αυτό το βίωμα και το ζούνε κι άλλοι. Ο απώτερος σκοπός της θρησκείας μας είναι το «ίνα ώσιν έν». Εκεί ολοκληρώνεται το έργο του Χριστού. Η θρησκεία μας είναι αγάπη, είναι έρωτας, είναι ενθουσιασμός, είναι τρέλα, είναι λαχτάρα του θείου. Είναι μέσα μας όλ’ αυτά. Είναι απαίτηση της ψυχής μας η απόκτησή τους. Για πολλούς όμως η θρησκεία είναι ένας αγώνας, μία αγωνία κι ένα άγχος. Γι’ αυτό πολλούς απ’ τους «θρήσκους» τους θεωρούνε δυστυχισμένους, γιατί βλέπουνε σε τι χάλια βρίσκονται. Κι έστι είναι τα πράγματα. Γιατί αν δεν καταλάβει κανείς το βάθος της θρησκείας και δεν τη ζήσει, η θρησκεία καταντάει αρρώστια και μάλιστα φοβερή. Τόσο φοβερή, που ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο των πράξεών του, γίνεται άβουλος κι ανίσχυρος, έχει αγωνία κι άγχος }210} και φέρεται υπό του κακού πνεύματος. Κάνει μετάνοιες, κλαίει, φωνάζει, ταπεινώνεται τάχα, κι όλη αυτή η ταπείνωση είναι μια σατανική ενέργεια. Ορισμένοι τέτοιοι άνθρωποι ζούνε τη θρησκεία σαν ένα είδος κολάσεως. Μέσα στην εκκλησία κάνουν μετάνοιες, σταυρούς, λένε, «είμαστε αμαρτωλοί, ανάξιοι» και μόλις βγούνε έξω, αρχίζουν να βλασφημάνε τα θεία, όταν κάποιος λίγο τους ενοχλήσει. Φαίνεται καθαρά ότι υπάρχει στο μέσον δαιμόνιο.

πίστις. }211} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. τη γαλήνια τερπνότητα και την πάντερπνη ευδαιμονία. αντιδρά. «ίνα η χαρά υμών ή πεπληρωμένη». να έχεις μέσα σου αγάπη ή να είσαι νευρικός. Ούτε μπορεί να τον καταλάβει το σκοτάδι. Εύχομαι. Δεν μπορεί να υπάρχει κακό. Από δω αρχίζει ο Παράδεισος. Είναι σωστό αληθινό αυτό πιστέψτε με! Έργο μας είναι να προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο να μπούμε μέσα στο φως του Χριστού. Η ουσία είναι να είμαστε μαζί με τον Χριστό. Εκεί πρέπει να πάμε. όσες αγρυπνίες θέλετε ν’ απολαμβάνετε· αλλά να είστε χαρούμενοι. εγκράτεια». Η κυριότερη. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. Πολλές φορές ούτε ο κόπος ούτε οι μετάνοιες. Σε μεθάει σαν το κρασί το ανόθευτο. Ο εγωισμός σκοτίζει το νου του ανθρώπου. Το ουσιαστικότερο είναι να φεύγεις από τον τύπο και να πηγαίνεις στην ουσία. Η χαρά είναι ο ίδιος ο Χριστός. Είναι η χαρά που διαρκεί αιώνια. Τι είναι Παράδεισος. }217} Όσο μπορείτε να νηστεύετε. αγαθωσύνη. Δεν είναι να κάνεις τα τυπικά. είναι η ταπείνωση. να πλουτίζει τους πιστούς Του με χαρά. εφόσον έχει το φως. Να είσαι πράος. Ασφαλώς το ανώτερο είναι η αγάπη.τι γίνεται να γίνεται από αγάπη. Ποιο είναι το πιο καλό. Ό. ζουν το Παράδεισο. Αυτή είναι η θρησκεία μας. δεν μπορεί να έχει σκοτάδι. ανόθευτος. Αυτά είναι που πρέπει να έχει μια υγιής ψυχή εν Χριστώ. Έτσι είναι που σας το λέγω. στο φως. τον μπερδεύει. βλέπεις όλα τα μεγαλεία· αλλιώς είσαι σε μια σπηλιά σκοτεινή. όμως. Το κακό γι’ αυτόν δεν υπάρχει. «Ο δε καρπός του Πνεύματος εστιν αγάπη. Αυτός είναι η αγάπη μας. Είναι μια πνευματική τρέλα. με τη συμμετοχή στη ζωή της Εκκλησίας. αλλά εν Χριστώ. Ο άνθρωπος με τον Χριστό γίνεται χαριτωμένος και ζει έτσι πάνω απ’ το κακό. με τα μυστήρια. Να ξυπνήσει η ψυχή και ν’ αγαπήσει τον Χριστό. καταστρέφεται. πολύ δυνατός κι όταν τον πίνεις σε μεθάει. Δηλαδή. Μες στη σπηλιά ο άνθρωπος φθείρεται αρρωσταίνει. Η χαρά η πασίχαρη. διότι έχει το φως. που ξεπερνά κάθε χαρά. όσες μετάνοιες μπορείτε να κάνετε. ταπεινός. Μπορείς να καταλάβεις την αλήθεια. Αυτός είναι ο έρωτάς μας. ενώ έξω ζωογονείται. Όταν έλθει η χάρις. πραότης. που έχει αιώνια ευφροσύνη. Φως και σκότος. Να επιδοθεί στο θείο έρωτα. Είναι μια χαρά που σε κάνει άλλο άνθρωπο. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. ο Θεός. (ΚΟΛΠΟΙΣ ΚΤΩΝΤΑΙ) }212} Η αγάπη εννοεί πάντα να κάνει θυσίες. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. Είναι έρωτας αναφαίρετος ο έρωτας του Χριστού. τον οδηγεί στην πλάνη. έρχονται τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. χρηστότης. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. Ο Χριστός είναι. Υπάρχει μόνο το αγαθό. Η αγάπη ελκύει την χάρι του Θεού. κλωστάει η ψυχή. … Ο πνευματικός οίνος είναι άκρατος. Τότε είσαι στον ήλιο. χαρά. που δίνει την ασφαλή γαλήνη. που δίδεται στους «καθαρούς τη καρδία». Σ’ ότι κάνεις αγγάρια. }213} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΕΡΩΤΟΣ Ο Χριστός είναι το παν. να διαπληκτίζεσαι με τους πάντες. ούτε οι σταυροί προσελκύουν την χάρι. μακροθυμία. για να αντιληφθεί και να διακρίνει ο άνθρωπος την αλήθεια. να γίνει αγία. με την προσευχή. }218} . «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …».Στην πραγματικότητα η χριστιανική θρησκεία μεταβάλλει τον άνθρωπο και τον θεραπεύει. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος παιδιά μου. ειρήνη. Αυτή η μέθη είναι δώρο του Θεού. Είναι η χαρά του Κυρίου μας. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. Ο Χριστός θέλει κι ευχαριστείται να σκορπάει τη χαρά. αυτό το κρασί το πνευματικό. προϋπόθεση. Από κει πηγάζει η χαρά. Να έχετε τη χαρά του Χριστού. Είναι ακριβώς το ίδιο· όσοι εδώ στη γη ζουν τον Χριστό. Υπάρχουν μυστικά. ήσυχος. στενόχωρος. στην αίρεση. Είναι σπουδαίο να κατανοήσει ο άνθρωπος την αλήθεια.

για να έλθει στην διψώσαν καρδίαν μας και να την πληρώσει. τα αλλάζει. τα πεταποιεί. το στομάχι. ούτε κόλαση. Κι όμως. Το μεγάλο φάρμακο είναι να επιδοθεί κανείς στη λατρεία του Χριστού. Δεν είναι δύσκολο. το βουτυράκι σου με δύο-τρία παξιμάδια». Χωρίς όμως να το καταλαβαίνεις πηγαίνεις πιο ψηλά. Όλα λειτουργούν κανονικά. το φως τον αγιασμό. τόσο νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο λαχταράεις περισσότερο να Τον αγαπήσεις. αν αγαπήσεις τον Χριστό. Από σένα εξαρτάται να διαλέξεις. Σκεφθείτε αυτό το πρόσωπο που αγαπάτε να είναι ο Χριστός. Ας μας βάλει όπου θέλει. Αν αποσπάσομε την χάρι. . η χάρις θα μας τα δώσει. Το ζεις. σ’ αυτόν που αρέσκεται και λαχταράει η ψυχή σου. Αυτό το εμπόδιο είναι το σώμα. Η θεία χάρις διαρκώς κρούει την πόρτα της ψυχής μας και περιμένει ν’ ανοίξομε. Αυτή η λαχτάρα σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ο θάνατος είναι η γέφυρα που θα την περάσεις σε μια στιγμή για να συνεχίσεις τη ζωή του Χριστού. το αυγουλάκι σου. η πηγή της ζωής. Δεν αδιαφορείς όμως και για τον άνθρωπο· θέλεις κι αυτός να βρει τη σωτηρία. Ποτέ για μας. άρα τον Χριστό. πάρε το πρωί το γάλα σου. η θεία χάρις έρχεται μέσω του αδελφού. η πηγή της χαράς. ο Χριστός στην καρδιά σου. Επηρεάζεται το σώμα. ούτε τίποτα. το συκώτι. Ούτε αυτοκίνητα βλέπεις. μ’ ένα πορτοκάλι κι ένα μήλο είσαι εντάξει. δεν είναι ζωή. Ν’ αγαπάμε τον Χριστό μόνο γι’ Αυτόν. ο Χριστός παντού. γεμάτος. Δεν είναι αληθινά αυτά. Μέσα στην Εκκλησία είμαστε κι εμείς. όταν λαχταρήσομε }224} τον Κύριο. ζεις σε άλλον κόσμο. Να μπουν όλοι στην Εκκλησία. ούτε πίεση ούτε άγχος ούτε κατήφεια. το παν. ζεις μες στη μελαγχολία στη θλίψη στο άγχος στη στενοχώρια· δεν ζεις σωστά. πιο ψηλά! }222} Όταν βρεις τον Χριστό σου αρκεί δεν θέλεις τίποτ’ άλλο. Όλα θεραπεύονται. Ας μας δώσει ότι θέλει. Ενώ μετά το θάνατο η πίστη καταργείται και βλέπεις τον Χριστό. αυτός ζει τη ζωή. Αυτή είναι η κόλαση. θα ζούμε στον κόσμο τον πνευματικό. Τι ωραία πράγματα! Άμα αγαπάεις ζεις στην Ομόνοια και δεν ξέρεις ότι βρίσκεσαι στην Ομόνοια. Είσαι ειρηνικός. Ζωή χωρίς Χριστό είναι θάνατος. Η αγάπη είναι η ζωή του Χριστού. Γίνεσαι άλλος άνθρωπος. Η αγάπη του Θεού όλα τα μεταβάλλει. ενώ είμαστε άξιοι. Αν προετοιμασθούμε ανάλογα. }223} Κυριαρχεί ο Χριστός. ο Χριστός σ’ όλο σου το είναι. Όταν αγαπάμε τον αδελφό. Όταν ζεις στον κόσμο τον πνευματικό. Πολύ θα παρηγορηθεί η ψυχούλα μας. Το πλήρωμα είναι ο Χριστός. το πάγκρεας. Είσαι μέσα σου με το πρόσωπο που αγαπάεις. η Αγία Τριάς. χαρούμενος. Ο Χριστός είναι η ζωή. όπου υπάρχει ο Χριστός. Άρα όταν αγαπάμε την Εκκλησία αγαπάμε και τον εαυτό μας. αν ζεις σωστά. Ή θα είσαι στη ζωή ή στο θάνατο. τα αγιάζει. όπως βλέπεις τον ήλιο. τα διορθώνει. είναι κόλαση. οι ενδοκρινείς αδένες.Αυτά η ψυχή μας θέλει να αποκτήσει. η πηγή του φωτός του αληθινού. Και η λαχτάρα του ανεσπέρου φωτός. σ’ εμπνέει. η Παναγία μας. Εδώ στη γη έχεις ένα εμπόδιο γιαυτό χρειάζεται η πίστη. ησυχάζεις. ενώ το θέλομε. τα μεταστοιχειώνει. Σου λένε: «Για να είσαι υγιής. η μη αγάπη. ούτε κόσμο βλέπεις. Όσο αγαπάεις τον Χριστό. Ο Χριστός στο νου σου. διότι ο απελπισμένος πικραίνεται και χάνει την προθυμία και τη δύναμή του. Ζωή είναι ο Χριστός. Όποιος αγαπάει τον Χριστό και τους άλλους. Τότε παρουσιάζονται πολλές ανωμαλίες και στον οργανισμό. χαρούμενα κι ευλογία Θεού. Ούτε μελαγχολία ούτε αρρώστια. }220} Είναι κακό ν’ απελπίζεσαι. το ευχαριστιέσαι. αγαπάμε την Εκκλησία. όλα είναι εύκολα. Όταν έλθει ο Χριστός στην καρδιά η ζωή αλλάζει. Θ’ ασχολούμαστε με τα πνευματικά και τα ανώτερα. η χολή. … Όπου υπάρχει η αγάπη στον Χριστό εξαφανίζεται η μοναξιά. Όταν όμως δεν ζεις με τον Χριστό. }219} Ενώ το επιθυμούμε. Ζεις παντού. Δεν θ’ ασχολούμαστε τότε με τα καθημερινά και τα χαμερπή.

Η κοσμική αγάπη. τη θεία τρέλα. ήτις πηγάζει από τον Θεόν. Κάτι παρόμοιο γράφει ο Αββάς Ισαάκ ο Σύρος: «Η χαρά. }230} Η έννοια του φόβου είναι καλή για τα πρώτα στάδια. σημαίνει γεμίζω. Και «πιμπλάμενος». που δεν έχει ακόμη λεπτυνθεί. Να βάλομε την πρίζα της καρδιάς μας στην αγάπη Του. προκειμένου να κερδίσουμε τον Παράδεισο ή να γλιτώσομε την κόλαση. για να ενωθούμε μαζί Του. όμως. υπάρχει δυνατωτέρα της ενταύθα ζωής και όστις γευθή αυτήν. τόσο πιο πολύ ο άνθρωπος θέλει να ερωτεύεται. να αποθάνομε για όλα. το άκρον επιθυμητόν. Συγχρόνως. Κάθε άλλος έρωτας μπορεί να φέρει τον άνθρωπο σ’ απελπισία. να παρέρχεται το πνεύμα όμως. Δίνει ζωή. Οι άλλες αγάπες έχουν κορεσμό. δίνει υγεία. ούτε άλλο τι αισθητόν θέλει προτιμήσει αυτής της χαράς. Ενώ ο ανθρώπινος έρωτας μπορεί να φθείρει τον άνθρωπο. Η αγάπη του Χριστού δεν έχει κορεσμό. που δείχνουν τη θεία αγάπη. από εγωισμό. η ευπάθεια της σαρκός μαραίνεται. δίνει. … Αυτό το θείο έρωτα. Όλα τα αισθητά έχουν κόρο. ένας χαμηλός βαθμός σχέσεως με το θείον. αλλά για μας. να τον τρελάνει. από το «πίπλημι». Εμένα δεν μου αρέσει αυτός ο τρόπος. Μετά μπορεί ν’ αρχίσει η ζήλεια. αλλ’ ουδέ την ενταύθα ζωήν αυτού θέλει επιθυμήσει. λέξεις σπουδαίες! Να κάνετε συλλογή από τέτοιες λέξεις. Ο έρωτας προς τον Χριστό είναι κάτι άλλο. εφόσον είμαστε υλικοί άνθρωποι και χαμερπείς. αγαπάει κι όσο αγαπάει. … Όλοι οι πόνοι θα περάσουν θα νικηθούν. Ώ. Είναι το άκρον αγαθόν. ενώ η θεία αγάπη ολοένα μεγαλώνει και βαθαίνει. Όσο Τον αγαπάεις. δεν χορταίνεται η αγάπη στον Χριστό. δεν γίνεται τίποτα. Αγαπάει. εάν αύτη υπάρχη αληθής και όχι πλάνη. γι’ αυτούς που ζει μέσα τους ο παλαιός άνθρωπος. Αυτός είναι το παν. }226} «Συγκραθείς» σημαίνει γίνεσαι ένα. χορταίνω. … Όλο νηστεύει κι όλο κάνει μετάνοιες κι όλο προσεύχεται κι όμως όλο δεν ικανοποιείται. θα μεταποιηθούν. πληρότητα. δείχνει κάποια ιδιοτέλεια.Ο Χριστός είναι το άκρον εφετόν. Η εν Χριστώ αγάπη. πλημμυρίζει η ψυχή σου απ’ την παρουσία Του και την εν Κυρίω χαρά την αναφαίρετο. Μόνο σ’ ένα σημείο σταματάει ο κορεσμός· όταν ο άνθρωπος ενωθεί με τον Χριστό. συγκρατείται απ’ το κακό με το φόβο. Αυτό αν το καλοεξετάσομε. Αν δεν νεκρωθούμε κατά τον παλαιό άνθρωπο. δίνει … Κι όσο δίνει. να είμαστε σαν νεκροί. όταν τρωθεί από το θείο πόθο. δεν υπάρχει ανώτερο. η γκρίνια. Οι άλλες ηδονές κουράζουν. Το πάμε στη συναλλαγή. δεν }225} αλλοιώνεται. που δεν τη βαριέται κανείς ποτέ. Και ο φόβος είναι απαραίτητος. Δεν έχει τέλος. Δεν τις χορταίνεις! Ναι. μέχρι κι ο φόνος. Αλλ’ αυτό είναι ένα στάδιο. όχι μόνον δεν θέλει προσέχει εις τα πάθη. δίνει. Η σαρκική αγάπη έχει κορεσμό. την ευτυχία. νεάζει και ανθεί. Ο θείος πόθος νικάει κάθε πόνο κι έτσι κάθε πόνος μεταποιείται και γίνεται αγάπη Χριστού. Είναι για τους αρχαρίους. για να μας χαρίσει το παν. Μ’ αυτή τη θεία μέθη το μεν σώμα μπορεί να γηράσκει. Μεθούν με τη θεία μέθη. αγαπάει. }234} . πάσα γλυκύτης τούτου του κόσμου θεωρείται περιττή· διότι κανέν άλλο πράγμα δεν δύναται να εξομοιωθή με την γλυκύτητα της επιγνώσεως του Θεού» }227} Όταν νυγεί η ψυχή μας. Δεν θέλεις τότε τίποτα να επιθυμήσεις. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό. ενώ αυτή διαρκώς δεν χορταίνεται. τόσο βλέπει ότι θέλει ακόμη ν’ αγαπήσει. ενώνεσαι με τον ερωμένο. αυτή τη θεία αγάπη λαχταρούν και ποθούν όλοι οι ασκηταί. όλες οι άλλες αγάπες υποχωρούν. δίνει σθένος. τη χαρά. Τότε γίνονται όλα Χριστός. Μπορεί να μεταβληθεί σε μίσος. γίνονται }229} Παράδεισος. Αλλά για να ζούμε στον Παράδεισο πρέπει να αποθάνομε. χαρά. Τότε θα ζούμε πραγματικά θα ζούμε στον Παράδεισο. Είναι μία ηδονή ακόρεστος. νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο θέλεις πιο πολύ να Τον αγαπάεις. Ο θείος έρως. όμως μας ανεβάζει στη σφαίρα του Θεού. … και εις την καρδίαν ήτις δέχεται αυτήν (την αγάπην του Θεού). μας χαρίζει γαλήνη. δεν έχει χορτασμό. λίγο διατηρείται και σιγά σιγά σβήνει. αλλά ο Θεός δεν έχει κόρο. Αυτό ζητάει ο Κύριος όχι για τον ευατό Του. Ο άνθρωπος ο αρχάριος. κάποιο συμφέρον.

όταν γίνεις αιχμάλωτος του Θεού. Είναι ένα είδος λατρείας προς τον Χριστό. Έτσι γίνεται και μ’ αυτόν }242} που ερωτεύεται τον Χριστό. τον εαυτό Του. Όχι να λέεις «πάνε τα χρόνια μου χαμένα. να είναι αισθηματική. όλο να πετάει. Έ. Είναι η ταπείνωση. Αυτή είναι η έννοια που θέλγει και ευχαριστεί. Η αγάπη κάνει κόπο για τον αγαπημένο. Αυτός είναι ο κόπος που θα κάνει ο άνθρωπος. Αν του ανοίξομε. δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Άμα αγαπάει. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ: «Πάσα γαρ εργασία σωματική τε και πνευματική μη έχουσα πόνον ή κόπον. Όχι όπως οι άλλες έννοιες. να ζει μες στα όνειρα.Η ψυχή που είναι ερωτευμένη με τον Χριστό είναι πάντα χαρούμενη κι ευτυχισμένη. τα λόγια της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. αλλά δεν μπορεί να μπει. Ν’ αγαπάεις και να πονάεις. Αυτή η έννοια να είναι διαφορετική. για να συναντηθεί με τον αγαπημένο. Θυμάστε που σας έχω πει για τ’ αηδονάκι. βίαν ειπών την του σώματος εν πάσιν επίπονον άσκησιν». δηλαδή δοχείο της θείας χάριτος. }237} Η ψυχή του Χριστιανού πρέπει να είναι λεπτή. Αυτό είναι! Πρέπει να πονάεις. των ασκητών. να μετανοήσει «έως εβδομηκοντάκις επτά». αιχμάλωτος με την καλή έννοια. ματώνει τα πόδια. τότε τα κέρδισες όλα. }236} Η μόνη σας έννοια να είναι ο Θεός. Δεν είναι όπως το μάθημα που διαβάζει το παιδί. Ο έρωτας θέλει προσπάθεια. που ο ίδιος μας έχει δώσει. να πετάει. να είναι ευαίσθητη. για να έλθει μέσα σου η θεία χάρις. Όταν έχεις ταπείνωση. Ετοιμάζεσαι ν’ αποκτήσεις εκείνα που θέλει ο Χριστός. Δεν θέλει να εκβιάσει την ελευθερία. Να πετάει μες στ’ άπειρο … Όποιος θέλει να γίνει χριστιανός. Όλ’ αυτά κρυφά. μυστικά. για να πάει στο σχολείο. Ποιο είναι αυτό. Κανείς να μη σας βλέπει κανείς να μην καταλαβαίνει τις κινήσεις της λατρείας σας προς το θείον. παθαίνει. Αν δεν υπάρχει ταπείνωση. Αυτά καλλιεργούν το θείο έρωτα. Η ψυχή πρέπει να συνέλθει πάλι. Δεν είναι ο πόνος κι η οδύνη. για να γίνει άξια του Χριστού. όταν φθάσεις σε μια τέτοια ταπείνωση κι εξαναγκάσεις την χάρι του Θεού να κατοικήσει μέσα σου. αγρυπνεί. Δεν είναι κάτι που γίνεται αγγάρια. ουδέποτε καρποφορεί τω ταύτην μετερχομένω. Όλη νύχτα τρέχει. πρέπει πρώτα να γίνει ποιητής. ούτε απειλές ούτε δυσκολίες εξαιτίας της αγάπης. }239} Χρειάζεται προσοχή και προσπάθεια για να κατανοεί κανείς αυτά που μελετάει και να τα ενστερνίζεται. δεν είμαι άξιος» αλλά μπορείς να λέεις «θυμάμαι κι εγώ τις μέρες τις αργές που δεν ζούσα κοντά στον Θεό». ώσπου να έλθει μέσα μας ο Χριστός. Στέκει }241} έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και χτυπάει απαλά. πνευματικός. Κάνει θυσίες δεν λογαριάζει τίποτα. θα έλθει μέσα μας και θα μας δώσει τα πάντα. Ο Χριστός κάθεται έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και κρούει για να Του ανοίξομε. μυστικά. Είναι μαρτύριο αφόρητο. Αυτή η οδύνη είναι η πιο μεγάλη. }238} Αν στραπατσαρισθεί η ψυχή και γίνει ανάξια της αγάπης του Χριστού διακόπτει ο Χριστός τις σχέσεις διότι ο Χριστός «χοντρές» ψυχές δεν θέλει κοντά Του. όταν δεν υπάρχει εκείνο που πρέπει να έχει ο άνθρωπος. Τη γνωρίζουν όσοι την εδοκίμασαν. }240} Εγώ ο καημένος επιθυμώ ν’ ακούω τα λόγια των Πατέρων. αθόρυβα. Αυτά ακολουθούν είναι δώρα Θεού. όσους κόπους και θυσίες κι αν της κοστίσει αυτό. Στην κατάνυξι στην ζέση στα δάκρυα θα μπει μετά χωρίς να κοπιάσει. μαλλιάζει η γλώσσα». … Ο Χριστός είναι ευγενής. Νιώθετε ευχαρίστηση και ηδονή πνευματική. Τι σημαίνει ο κόπος της τικτούσης και το κλάμα. σαν τους ασκητές. μα δεν μπαίνει μέσα. «φουσκώνει ο λάρυγγας. Ταπείνωση και ανιδιοτέλεια στη λατρεία του Θεού. ότι βιαστή εστίν η Βασιλεία των ουρανών και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν. Είναι όπως ο έρωτας μεταξύ δύο ανθρώπων αλλά ανώτερος. Να πονάεις γι’ αυτόν που αγαπάεις. τότε μπορείς να . Σ’ αυτά θέλω να εντρυφώ.

με φωνή παρακλητική και ικετευτική. για να κατανοήσομε τα θεία Του λόγια. Όχι απλώς εύκολο αλλά ευκολότατο. Ο εραστής. … Διαβάζοντας τις ψαλμωδίες. ο Θεός. Ευφραινόμαστε με τα θεία λόγια. στο βάθος είναι η Βασιλεία του Θεού. Εκεί που η ψυχή χαίρεται. Θεό αναπνέομε. Αυτό διδάσκει την ψυχή πώς να προσεύχεται. Αυτά που είναι δύσκολα στους ανθρώπους για τον Θεό είναι πολύ εύκολα. Τον Θεό θα Τον αγαπήσομε ξαφνικά όταν η χάρις θα μας επισκιάσει. Ζει μέσα σ’ άλλον κόσμο. Το παν είναι ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Όταν κάνομε το άνοιγμα. Μη λέμε. Ο εραστής αγαπάει τον ερώμενο με μία θεία και τελεία αγάπη. }246} Για να μη ζείτε στο σκοτάδι. προσπάθεια κι αγώνα. Ο έρως απευθύνεται σε ένα ον ανώτερο. χωρίς να το καταλάβομε γινόμαστε άγιοι. ο έρωτας στον Χριστό. … Εμείς δεν χρειάζεται να κάνομε καμία προσπάθεια. Το δόσιμο στον κόσμο τον πνευματικό. Τότε πια αρχίζομε να Τον αγαπάμε. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. την πρόνοιά Του. τις ακολουθίες με έρωτα. είναι ανιδιοτελής. . ούτε τίποτα. Και αν εγκύψει μέσα μας ο Χριστός μας χαρίζει την ελευθερία. Δεν θα τη μάθομε μόνοι μας. στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Είναι πάρα πολύ εύκολο να πραγματοποιηθεί αυτό. }249} Η προσευχή γίνεται μόνο με το Άγιον Πνεύμα. που ποτέ δεν χορταίνει. Αρκεί να κάνομε το άνοιγμα. Ν’ απευθυνόμασθε στον Θεό με ύφος ταπεινού δούλου. Εκεί. εξασφάλισα τώρα την χάρι». όμως σ’ αυτή την κατάσταση και να μην τη χάνομε. Όλα τα πρόσωπα είναι ένα μεταξύ τους και είναι ένα και με την Εκκλησία. }243} Είναι μία πανήγυρις και το κέντρο όλης της χαράς είναι το πρόσωπο του Χριστού. ώστε να έλθει το θείο φως στην ψυχή σας. Είναι το πρώτο που ζητάει για τη δική μας ευτυχία. γινόμαστε άξιοι του Θεού. είναι σιωπή. διότι ο Θεός είναι άπειρος. Ο ίδιος ο Κύριος θα μας διδάξει την προσευχή. Με τον τρόπο αυτό χωρίς να το καταλάβομε αγαπάμε τον Θεό χωρίς σφιξίματα. η ευχή θα λέγεται μόνη της. Όταν όμως αποκτήσομε την αγία ταπείνωση. είναι μυστήριο. αλλά δεν μπορούμε να αισθανθούμε το μεγαλείο Του. … Όταν κινηθεί για προσευχή ο νους του ανθρώπου. … }245} Το άκρον εφετόν είναι ο Θεός. Ο Θεός που αγαπάει τον άνθρωπο. ζη εν εμοί Χριστός». Κι αυτό είναι κάτι που το ζητάει Εκείνος. για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. ούτε άλλος κανείς θα μας τη μάθει. Προσευχή για την προσευχή. η προθέρμανση όπως λέμε. Αν αγαπήσομε πολύ τον Χριστό. δεν μπορούμε στο βάθος να το καταλάβομε. Πού να βρεις λέξεις γι’ αυτά τα μυστήρια! Όλο το μυστικό είναι η αγάπη. τότε τα βλέπομε όλα κι όλα τα ζούμε· ζούμε τον Θεό ολοφάνερα κι αισθανόμαστε τα μυστήρια Του. θέλει έρωτα θείο. Τότε η προσευχή μας είναι ευάρεστη στον Θεό. αυτή η χαρά είναι η δική μας προσπάθεια για να μπούμε εύκολα στην ατμόσφαιρα της προσευχής. «έκανα τόσες μετάνοιες. την προσευχή τη μελέτη. Τότε ο άνθρωπος γίνεται χαριτωμένος και βλέπει με άλλα μάτια τα πάντα. Αυτή η ευφροσύνη. εκεί που ευφραίνεται.πεις με τον Απόστολο Παύλο: «Ζω δε ουκέτι εγώ. ο Πατέρας ο Υιός το Άγιον Πνεύμα. Συχνά κρύβει τις ενέργειες της θείας Του προνοίας (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). για να δεχούμε το θείον. δηλαδή αυτά που θέλει ο Θεός. Θεό ζούμε. θέλει θεία φλογερή αγάπη στον Χριστό. }250} Στην προσευχή μπαίνομε χωρίς να το καταλάβομε. Χρειάζεται να βρεθούμε και σε κατάλληλο κλίμα. Για να μένομε. Ο Χριστός θα είναι συνεχώς στο μυαλό μας και στην καρδιά μας. αλλά υπάρχει παντού. να κάνομε. Πριν απ’ την προσευχή η ψυχή πρέπει να προετοιμάζεται με προσευχή. Στο βάθος του είναι σας θα φανεί ο Χριστός. γυρίστε το διακόπτη της προσευχής. Ούτε μοναξιά νιώθει κανείς. αλλά να ζητάμε να λάμψει εντός μας το ακήρατον }251} φως της θείας γνώσεως και να ανοίξει τα πνευματικά μας μάτια. Τι είναι ακριβώς. ποθεί τον ερώμενο και ο ερώμενος θέλει να φθάσει τον εραστή.

Ο παραμικρός γογγυσμός κατά του πλησίον επηρεάζει την ψυχή σας και δεν μπορείτε να προσευχηθείτε. Όταν έχομε στραμμένη την κεραία στο σημείο «1». }253} Αν όμως έχομε μέσα μας κάποιο κατάκριμα. Άξιοι γίνονται όσοι επιθυμούν και λαχταρούν να γίνουν του Χριστού. στην αγάπη και στην ταπείνωση. Όταν πάρει η ψυχή τη θέση «3». όταν εκφράζεται ως ευγνωμοσύνη. Έχομε. Στο σημείο «2» δεν έχει τόσους πομπούς και ακούγεται κάπως λιγότερο.Η αγάπη προς τον Θεό είναι ανώτερη. όσοι δίνονται στο θέλημα του Θεού. Έχει κι ο Θεός τα «μυστικά» Του. ας πούμε. όταν βρίσκει έτσι την ψυχή δεν τολμάει να πλησιάσει. Στο σημείο «3» δεν ακούγεται καθόλου καλά. Οι προσευχές μας δεν εισακούονται διότι δεν είμαστε άξιοι. Για να έλθει ο Χριστός μέσα μας. Όταν υπάρχει λιγότερη αγάπη και ταπείνωση – θέση «2» . μίση. ασθένεια κ. }254} Όταν τακτοποιήσεις όλες τις εκκρεμότητες και ετοιμασθείς. τόσο εισακούονται οι προσευχές σας. … Σε καθετί που συμβαίνει να ρίχνετε το βάρος στον εαυτό σας.λπ. Προσέχετε γιατί «και θρους γογγυσμών ουκ αποκρύπτεται». Όταν η ψυχή είναι στραμμένη στο «1». από εγωισμό. Όπως Εκείνος κρούει με ευγένεια την πόρτα της ψυχής μας. επειδή δεν μας αναπαύουν όλα γύρω μας και νιώθομε ερημιά. Πολλές φορές εμείς πλησιάζομε στον Θεό από ανάγκη ν’ ακουμπήσομε. παίρνει δύναμη και χάρι θεϊκή. ταπείνωση και αγάπη. για να τα υπομένομε. αρκεί να βρει ορισμένα πραγματάκια που να Τον ευχαριστούν· αγαθή προαίρεση. Πρέπει να γίνεις άξιος. είναι το παν. η επικοινωνία γίνεται πολύ καλά. αλλ’ όπως είναι η ανάγκη να τρώμε. από κακία. μεταμορφώνεται.επικοινωνούμε λιγότερο καλά με το θείον. Το Πνεύμα το Άγιον. Προσευχή εσείς με αγάπη. Και να ξέρετε ότι όσο αγιάζεσθε. Εφόσον πιστεύομε στην αγαθή Του πρόνοια. πάλι υπάρχει κάποιο μυστικό. για να προσευχηθείς. Είναι ανάγκη ν’ αγαπάμε. Αλλ’ αυτό θέλει ταπείνωση. δέχεται το λόγο Του. να σταματάμε να το ζητάμε. ή να μας λύσει τα προβλήματά μας. εχθρότητες και δεν μπορεί να ανέλθει. δεν γίνεται καθόλου καλή επικοινωνία. Δώστε έστω κι ένα ποτήρι νερό. Το να μην έχομε κανένα θέλημα μπορεί να γίνει μ’ έναν τρόπο απαλό· με την αγάπη στον Χριστό και την τήρηση των εντολών Του. ακούει τη φωνή Του. }252} Μόνος Του θα έλθει ο Χριστός και θα εγκύψει στην ψυχή μας. αυτό έχει μεγάλη αξία. Να προσεύχεσθε με ταπείνωση. Στρέφεται στον Θεό με απαλό τρόπο και κατανύσσεται. Το ίδιο γίνεται και στην επικοινωνία με το θείον. όχι ως καθήκον. Να μην έχεις κανένα θέλημα. Βλέπετε για παράδειγμα αντιζηλία από απέναντι. να είναι ελεύθερη από μίσος. έτσι κι εμείς να ζητάμε ευγενικά αυτό που επιθυμούμε κι αν ο Κύριος δεν απαντάει. Ακούτε συκοφαντία εναντίον σας. }255} Μόνον ο Χριστός μπορεί να μας βγάλει απ’ τον κλοιό της ερημιάς. εφόσον πιστεύομε ότι Εκείνος γνωρίζει τα πάντα απ’ τη ζωή μας κι ότι . διότι είναι γεμάτη από πάθη. Όταν ο Θεός δεν μας δίδει κάτι που επίμονα ζητάμε. όταν Τον επικαλούμασθε με το «Κύριε Ιησού Χριστέ». Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να πούμε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». να μην αυτοδικαιώνεσθε. αλλά να ζητάμε δύναμη και ενίσχυση από Εκείνον. για να ρίξετε αγάπη στην αντιζηλία. Και το μυστικό είναι να ζητήσομε συγγνώμη ή να το πούμε στον πνευματικό. επί παραδείγματι ένα ραδιόφωνο. Αυτό οφείλεται βέβαια σε δύο βασικές προϋποθέσεις. Ο σκλάβος δεν έχει θέλημα. πρέπει η καρδιά να είναι καθαρή. Με τις προϋποθέσεις αυτές η ψυχή επικοινωνεί με τον Θεό. Προσευχηθείτε. να μην έχει κανένα εμπόδιο. Να μην εκβιάζομε με τις προσευχές μας τον Θεό. αν δεν έχετε χρήματα. τότε ακούγεται η εκπομπή καλύτερα. όπου βρίσκονται οι πιο πολλοί πομποί. έχει το λόγο Του. Προσευχή και μετάνοια και ελεημοσύνη. τότε πάεις και προσφέρεις το δώρο σου. Να μη ζητάμε απ’ τον Θεό να μας απαλλάξει από κάτι.

η ευχή δεν έρχεται και υπάρχει φόβος πλάνης. «Κύριε Ιησού ελέησόν με». … «ότι ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν. λυπάσθε και μόλις σας πουν καλό λόγο. … Όταν το θέλεις όταν εκβιάζεις το θείον δεν έρχεται. Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε. την αγάπη και την ταπείνωση. Οι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποιούν ως πιο αποτελεσματική τη μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». απαλά.τι είναι στο νου.πάντα θέλει το αγαθόν. χαίρεσθε και λάμπετε. είναι και στην καρδιά. δεν θα καταλάβετε. όλα είναι γνωστά. Εδώ υπάρχει το μυστήριο· δεν μπορώ να σας το εξηγήσω. είμαστε ευτυχισμένοι. θα ξεκινήσετε απ’ την υπακοή. για να έλθει η ταπείνωση. Έχομε τη χαρά του Παραδείσου. Θα έλθει «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». Και τότε η χάρις σας γεμίζει και χαιρόσαστε. }256} Όταν έχομε με τον Χριστό σχέση απολύτου εμπιστοσύνης. ούτε θα προευχηθείτε. ούτε κανείς. χωρίς να λέτε.τι επιθυμούμε. Το ίδιο και στην προσευχή. Και κοιτάξτε το μυστικό. Να επιδίδεσθε σε αυτές και η χάρις του Θεού μυστικά θα έλθει. παρόν και μέλλον. Πρέπει πρώτα να δοθείτε στην υπακοή. Πρέπει μυστικά να μπει μέσα σου. «ει μη εν Αγίω Πνεύματι». αν σας πω. Ένα μυστικό είναι η ακολουθίες. Είναι αρκετό να λέμε. Όταν υπάρχει έστω και λίγος εγωισμός δεν γίνεται τίποτα. Μόνο το Πνεύμα το Άγιον μόνο η χάρις του Θεού μπορεί να εμπνεύσει την ευχή. αλλά δεν είναι δυνατό να το μάθεις έτσι απ’ έξω. Κι αν το ξεχάσομε εμείς ο Κύριος ποτέ δεν ξεχνάει κι αν είναι για το καλό μας. ώστε η ψυχή σου να ενστερνίζεται τον τρόπο αυτόν με την χάρι του Θεού. εμφανίζεται δε τοις μη απιστούσιν Αυτώ». … Εμείς να μην επιμένομε· η προσπάθεια κάνει κακό αντί για καλό. απλά. λοιπόν υπομονή και πίστη και γαλήνη. }259} Όταν χάνετε τη θεία χάρι να μην κάνετε τίποτα. Το απλό και απαλό είναι ένας αγιότατος τρόπος της πνευματικής ζωής. Για να μπείτε σ’ αυτή τη «φόρμα». ώσπου χωρίς αγωνία να έλθει πάλι η αγάπη και ο έρωτας και η λαχτάρα στον Χριστό. γιατί να μη δείχνομε εμπιστοσύνη. Αν σας πω ότι το μέλι είναι γλυκό είναι ρευστό είναι έτσι κι έτσι. ούτε ο γέροντας. Να προσευχόμαστε απλά και απαλά. Βλέποντας την ταπείνωση.λπ. αβίαστα η προσευχή. δεν θα καταλάβετε. Εύκολα ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ό. Να προσεύχεσθε στον Θεό με ανοικτά τα χέρια. έχομε χαρά. Αν δεν κάνετε υπακοή και δεν έχετε ταπείνωση. }260} Μόλις ακούσετε προσβλητικό λόγο. Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωσή σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς. Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση για τις διάφορες ανάγκες μας. διαφορετικά δημιουργείται αντίδραση. Να ετοιμάζεσθε σιγά σιγά απαλά απαλά και να κάνετε την ευχή μέσα στο νου. Ο μόνος διδάσκαλος είναι η θεία χάρις. . εκείνο …». θα μας δώσει αυτό που πρέπει κι όταν πρέπει. Μην κυνηγάμε ν’ αποκτήσομε αυτό που θέλομε. αλλά να τ’ αφήνομε }256} στο θέλημα του Θεού. Να συνεχίζετε τη ζωή σας και τον αγώνα σας απλά. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. τους επεσκέπτετο η θεία χάρις. ούτε τα βιβλία. αν δεν το γευθείτε. Το κλειδί για την πνευματική ζωή είναι η ευχή. Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. νιώθεις έτσι» κ. }258} Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νου σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα. Και τότε όλα πάνε καλά. Ξέρομε ότι παρελθόν. Μόλις άνοιγαν τα χέρια τους. απαλά. Ό. χωρίς πάθος και εκβιασμό. γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιον του Θεού. Για να έλθει η θεία χάρις. δεν έχετε τις προϋποθέσεις. χωρίς βία. Αυτό είναι το μυστικό. Την ευχή δεν μπορεί κανείς να τη διδάξει. ο Κύριος στέλνει τη θεία χάρι κι έπειτα έρχεται μόνη. Άρα. πρέπει ν’ αποκτήσετε τις προϋποθέσεις. «δώσ’ μου τούτο. Γιατί όσο το κυνηγάμε τόσο αυτό απομακρύνεται. Το θέμα είναι ν’ ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του. Μ’ αυτό δείχνετε ότι δεν είστε έτοιμοι. Αυτό είναι το μυστικό των αγίων. «είναι έτσι.

Ενδέχεται και ο πονηρός να κάνει παρεμβολές και να χάσομε την χάρι.Μόνο με τη θεία χάρι μπορείς να προσευχηθείς. πρέπει να σας αγαπήσει πρώτα Εκείνος. Για να Τον αγαπήσετε. … Να μη δένεσθε με τον τόπο. Είναι λέξεις αχόρταστες! Σ’ όλη σας τη ζωή να τις λέτε. Όταν είναι μακριά και την σκέπτεται. λέγοντας απαλά απαλά: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». το «κατανύττομαι» σημαίνει ότι καταπληγώνομαι απ’ την αγάπη του Θεού. Όλα να γίνονται μυστικά ανιδιοτελώς. Για να είστε άξιοι. Αλλά βέβαια εκεί είναι όλα θεία. Αρχίζω νοερά και μετά πηγαίνει μόνος του νους μου. διότι ενδέχεται στην εικόνα να παρεμβληθεί άλλη εικόνα. Όταν έλθει η χάρις όταν έλθει η αγάπη. όχι σαρκική. Το παν είναι ο έρωτας στον Χριστό. … μόνο Αυτός που }261} κατέχει τη θεία σοφία μπορεί να δοξολογήσει. λέεις το όνομα «Χριστός» και γεμίζει ο νους. Το νου να έχετε στον Θεό και η καρδιά σκιρτάει από χαρά αυθόρμητα. Δηλαδή αισθάνομαι το νου μου να πέφτει στην καρδιά κι εκεί νιώθω όλη αυτή τη χαρά. καθώς πρέπει τον Θεό. ό. Για να έλθει ο Χριστός στην καρδιά πρέπει να Τον αγαπήσετε. για ν’ αποκτήσεις την ευχή. Θείος έρως. πρέπει να είστε άξιοι. Τίποτ’ άλλο. Πάθος ιερό. Οι Πατέρες ετόνιζαν το ανεικόνιστον στην προσευχή. Ο ερωμένος δεν μπορεί να ζήσει μακριά απ’ το αγαπώμενο πρόσωπο ούτε χρειάζεται να φέρει το πρόσωπο απ’ το νου στην καρδιά. Πρέπει πρώτα ο Θεός να σας γνωρίσει και μετά εσείς. … Να το κάνεις από αγάπη κι αν ο Θεός θέλει να σε βάλει στην κόλαση. η χάρις θα έλθει και στην καρδιά και θα έχετε και σκίρτημα. Για να σας αγαπήσει. πρέπει να κάνετε προετοιμασία. αλλά χωρίς εσύ να κάνεις προσπάθεια. Δηλαδή να μη σκέπτεσθε πως. Ήρεμα. Κρύβουν τόσους χυμούς! }266} Εκεί όπου λέω την ευχή στο νου μου καμιά φορά η χαρά μου δυναμώνει κι όταν δυναμώσει η χαρά μου λέγοντας το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». σκιρτάει η καρδιά του. Κι όταν πρόκειται για την ψυχή. Άμα η ψυχή σας επαναλαμβάνει με λατρεία με πόθο τις πέντε λέξεις. αλλά και πιο έντονη πιο βαθιά. λέγοντας την ευχή. «Κατανύττω» με μαχαίρι σημαίνει «πληγώνω πολλές φορές». Με την εικόνα υπάρχει το ευόλισθον. Είναι κάτι που το αισθάνεσαι μέσα σου. Η καρδιά δεν σκέπτεται. }263} Άρα κατάνυξη είναι ένας βαθύς πόνος. αλλά μόλις δει την ερωμένη. Με έναν απαλό τρόπο εμείς να βάλομε στο νου μας τον Χριστό. }264} Να προσεύχεσθε χωρίς να σχηματίζετε στο νου σας εικόνες. Κατανύσσεται. Η προσευχή πρέπει να είναι ανιδιοτελής. Είναι ήρεμη. όταν έλθει η χαρά. δεν χορταίνει. }267} Ο νους είναι που σκέπτεται. Να μη σκέπτεσθε τίποτα παρά μόνο τα λόγια «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». αλλά είναι κάτι άλλο. αισθάνομαι το νου μου να σκιρτάει μαζί με την καρδιά. Και ο Κύριος μόνο δίδει χάρι προς τούτο. Δεν χρειάζεται ούτε μικρό σκαμνάκι. }262} Όταν προχωρήσεις δεν είναι η σκέψη της ευχής που ακούγεται στο νου. πάλι σκιρτάει η καρδιά του. Θα εγκύψει και Αυτός αν εσείς πρώτα Του το ζητήσετε. γεμίζει κι η καρδιά. με τα μάτια ανοικτά. αν συγκεντρωθείτε με το νου. Να μην προσεύχεσθε μ’ αυτόν τον . θεία αγάπη. Όχι λοιπόν βία. Έτσι και με τον Χριστό. για να μην κινδυνεύετε από φαντασίες και πλάνες. με προσοχή και αφοσίωση να στρέφεσθε στον Χριστό. Αυτό το «κάτι» είναι η θεία χάρις που σου χαρίζει ο Χριστός. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Καμία προσευχή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη θεία χάρι. Δεν χρειάζεται να κάνει καμία προσπάθεια. … Χωρίς την χάρι αυτοϋπνωτίζεσαι και μπορεί να πέσεις σε φώτα και πλάνη και παράκρουση.τι θέλει ας κάνει. Να μη φαντάζεσθε τον Χριστό. Η νοερά προσευχή γίνεται μόνο από εκείνον που έχει αποσπάσει την χάρι του Θεού. Τίποτα. Η αγάπη αυτή η λαχτάρα αυτή έχει και βαθμούς. ούτε κλείσιμο των ματιών. Πρώτα απ’ όλα μακριά η ιδιοτέλεια. ούτε σκύψιμο της κεφαλής. }265} Ούτε να χρησιμοποιείτε τεχνητούς τρόπους.

Υπάρχει κίνδυνος η ψυχή να παραπλανηθεί. Αλλά έξω στη ζωή σου. Εκείνο ψάλλει. Καταλάβατε. Εκείνος θα σας διδάξει να μπείτε στη σειρά για την ευχή. θα δείτε το αληθινό φως. γνωστά μόνο στον Θεό.τι θέλει η αγάπη Σου. Ν’ αποβλέπετε πάντοτε στη δόξα του Θεού. θυμό κ. χωρίς να το βλέπει κανείς. οπότε τότε αγριεύει κανείς. Όπως συμβαίνει με τους ζηλωτές. θ’ αγιάζεται. Για ν’ ασχοληθείτε με τη νοερά προσευχή αποκλειστικά. το ταραχώδες. να λοιπόν το γνώρισμα του πλανεμένου. Να προσεύχεσθε να σας φανερώσει ο Θεός τα άδηλα. μετέδωσε το πνεύμα το θυμώδες. Να μην παίρνει είδηση ο κακός εαυτός. να ζείτε στην πλάνη και να σκοτισθείτε. στις συναναστροφές σου θα είσαι πιο άγριος και πιο θυμώδης και πιο οργίλος και πιο αγχώδης. Αλλά η νοερά προσευχή είναι κάτι άλλο. Καταλάβατε. αν δεν τη ζει ο ίδιος. Σε Αυτόν ν’ ατενίζετε. ένας «χοντρός». που είναι κλεισμένα ερμητικά. όμως προχωρείτε στην ευχή με τις συμβουλές του γέροντα. Πρέπει να γνωρίζεις ότι. Να λέτε στον Χριστό: «Ό. αλλά μυστικά προσεύχομαι. Δίδει μια δροσιά. γιατί αν δεν μπείτε στη σειρά υπάρχει φόβος να δείτε το φως το αντίθετο. Μετέδωσε την άκτιστο ενέργεια και μπήκε στην ψυχή του ειδωλολάτρη. Να δίδεσθε στη λατρεία του Θεού μυστικά. απ’ αυτό που είχε μέσα του. αν και έφθασαν στα βάθη της αυτοκαταστροφής τους. οπότε μετά θα γίνετε πιο δυνατοί με τη θεία χάρι. Απλά τις λέμε και τις ακούνε τα’ αυτιά μας· έχουν άλλο τρόπο. … «μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». Έτσι βλέπομε κάτι το συγκλονιστικό: ανθρώπους που μεταβάλλονται σε παιδιά του Θεού. Είναι πολλά που δεν τα ξέρομε. Όταν όμως την έχει ζήσει τη νοερά προσευχή και τη . των μαρτύρων και τους ψαλμούς του Δαβίδ. Είναι φανατισμένος και κάνει κακό. τον εγωιστή. θα είναι έτοιμη ν’ ακούσει του Θεού τα μηνύματα. όχι το φως του Χριστού. Αν. Μόνον ένας απερίσκεπτος. Το τελειότερο έργο γίνεται στ’ άδυτα της ψυχής του ανθρώπου. πρέπει να έχετε την καθοδήγηση του πνευματικού. που σιγά σιγά άλλαξε αυτός την πίστη του. έγινε και μοναχός και σώθηκε. Κι εγώ ο καημένος σαράβαλο είμαι αυτή την προσπάθεια κάνω. θα τους δέχεσθε όλους με αγάπη. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να βλέπεις τα φώτα. Να μελετάτε την Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας. Αυτός είναι ο διχασμός της προσωπικότητος. τίποτα δεν θα κάνει. αλλά με ζήλο ου κατ’ επίγνωσιν. που δεν μπόρεσε η προσευχή να τον συγκινήσει. αλλάζει το ύφος του κ. τα τροπάρια των αγίων. Τι σας είπα για τ’ αηδόνι.υπολογισμό αλλά με απλότητα και ταπείνωση. Είδατε πως δημιουργείται η πλάνη. Δηλαδή να μη χτυπάτε απευθείας το κακό. Σιγά σιγά θα σας επισκέπτεται η χάρις. Θέλει προσοχή. Κάτι άλλο που αν σ’ αυτό το νοερό αναφθεί η έφεσις όχι απ’ τον καλό εαυτό σου αλλά απ’ τον άλλο. }272} Πηγαίνεις στον γέροντα σου λέγει για τη νοερά προσευχή. Θα μπαίνετε μες στη χαρά. δεν θα κατακρίνετε. Με τον καλό τρόπο μετέδωσε το πνεύμα το καλό. Η νοερά προσευχή δεν γίνεται χωρίς πνευματικό οδηγό.τι θέλεις Εσύ. }271} Του μίλησε τόσο ωραία ο άγιος Μακάριος. κατάκριση. ανιδιοτελείς. δεν θα παρεξηγείτε. μ’ έναν τρόπο μαλακό. Έρχεται η χάρις του Θεού κι επισκιάζει κι εσάς. Τις άλλες τις προσευχές τις κάνομε κάπως με το μυαλό μας. μια }269} χάρι και σ’ εσάς. θα θεούται. που μένομε μαζί που τρώμε μαζί που συζητούμε που προσευχόμαστε που αναστρεφόμαστε απλά. Κύριε». }270} Φοβερή πλάνη μπορεί να δημιουργηθεί με τη νοερά προσευχή. μένει ξένος ως προς την χάρι. Μ’ αυτό τον τρόπο η ψυχή σας θ’ απαλύνεται. Θ’ αρχίσετε να ζείτε στην ειρήνη. Εκείνος θα σας οδηγήσει. αλλά περιφρονώντας το πάθος να στρέφεσθε με αγάπη προς τον Θεό.λπ. Να ζείτε τον Παράδεισο και να μην το γνωρίζει ο κακός εαυτός σας και το φθονήσει. … Η ευχή καθαρίζει την ψυχή και κρατάει το νου. Δεν αναλύομαι σε προσευχές έτσι φανερά. ό. Δεν θα θυμώνετε δεν θα εκνευρίζεσθε. Προετοιμασία είναι ακόμη να μάθετε να τηρείτε τις εντολές του Θεού. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να αισθάνεσαι μια ψευτοχαρά. Ενώ ο άλλος. Να διώχνετε τα πάθη. Έτσι να είστε. Ν’ ασχολείσθε με τους ύμνους. Ο πλανεμένος δεν δέχεται την πλάνη του. ο υποτακτικός. Έ.λπ.

και στα πιο απλά. Είναι τόσο γεμάτη η καρδιά. Τότε από μέσα μας θα βγαίνει με λαχτάρα. απλή. αλλά βλέπει και τον τρόπο. Διότι λέμε ότι η προσευχή δεν διδάσκεται. }274} με λαχτάρα με έρωτα δίχως ένταση βία ή άπρεπη έμφαση χωρίς σφιξίματα και σπρωξίματα. Η αγάπη εκφράζεται καλύτερα χωρίς λόγια. Τότε παύουν τα λόγια. Να προσεύχεσθε έστω και πέντε λεπτά. είναι το αίσθημα. Να λέτε μια μια τις λέξεις. υπάρχει ένα μυστήριο. Εκεί γίνεται η πιο αληθινή λατρεία. επικοινωνείς.ζει. Τότε τα λόγια υποχωρούν. μπαίνεις μέσα στην προσευχή. Εκεί γίνεται η θέωση. πώς η καρδιά του ανοίγει και πώς μιλάει με τον Θεό νοερώς. πώς εξηγείται που έχομε τόση λαχτάρα. … Με λαχτάρα. Δεν είναι απλό πράγμα. χωρίς να σκέπτεσαι αν θα κοιμηθείς . }277} «Εμπόνως και εντόνως» που λέγει ο άγιος Μακάριος. … Μπορεί έτσι να σήκωνε το χέρι του και να έμενε ξερό από την υπερένταση. ό. τη θεία ένωση και σύγκραση της ψυχής με το θείον. είναι το αγκάλιασμα. αλλά επικοινωνεί ψυχή με ψυχή και αισθάνεται η μία ψυχή την άλλη. «Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία». Μόνο αυτός που τη ζει αυτή τη κατάσταση την καταλαβαίνει. με θείο έρωτα το όνομα του Χριστού θα φωνάζομε το όνομά Του μυστικά. σε ενώνει με τον Χριστό. Όχι μόνον. Λαχτάρα! Αυτό είναι όλο το μυστικό. Το αίσθημα της αγάπης σε πλημμυρίζει. που προηγείται. με θέρμη. Γεμίζεις από χαρά κι αγαλλίαση. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. προσεύχεσαι κι εσύ χωρίς να το καταλάβεις. Νιώθει πως δημιουργείτα η «φόρμα» πως δημιουργείται η κατάστασις αυτή δια της θείας χάριτος. και τέλος καμία λέξη. αληθινή. … δεν έκανα το θέλημα του Θεού αλλά ζητώ το έλεός Του. Ν’ αφήνομε να μιλάει η χάρις. έχεις τον γέροντα κοντά σου που προσεύχεται. ίσως δεν καταλάβεις τίποτα. Όταν πάρεις και διαβάσεις ένα βιβλίο περί προσευχής. αλάλητα. Τον βλέπει η ψυχούλα του. Μες στη σιγή στη σιωπή στο μυστήριο. Με γλυκύτητα να λέτε το όνομα του Χριστού. Η πλημμύρα της θείας αγάπης γεμίζει την ψυχή από χαρά κι αγαλλίαση. Είναι η εσωτερική σιωπή.τι σου πει για την προσευχή τα καταλαβαίνεις. «Κύριε … Ιησού … Χριστέ … ελέησόν με» απαλά τρυφερά αγαπητικά σιωπηλά μυστικά νοερά αλλά και με έξαρση. }275} Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός. }276} Σημασία στην προσευχή έχει όχι η χρονική διάρκεια αλλά η ένταση. Το μυστήριο είναι ότι τα λόγια του τα’ ακούει ο διδασκόμενος. πάσχεις από αϋπνία· να μη σκέπτεσαι τον ύπνο. Για παράδειγμα. τα ενστερνίζεσαι. συνοδεύει και ακολουθεί τη θεία επίσκεψη. «Ιησού μου!». την τελεία αγάπη. … Όταν όμως ερωτευθείς τον Χριστό. είναι το άνοιγμα. Το ίδιο και αυτός που κάνει μία κατάρα και σηκώνει το χέρι εναντίον κάποιου μπορεί να μεταδώσει το κακό. Η σιγή. προτιμάεις τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. να βγαίνεις έξω και να έρχεσαι πάλι μέσα στο δωμάτιο. Πώς εκφράζεται η μάνα που αγαπάει το παιδί της. Κάτι που δεν εξηγείται. αλλά όντως διδάσκεται. Η θεία αγάπη είναι ανιδιοτελής. Για να ζήσετε όμως αυτό πρέπει να φθάσετε σε μέτρα. Όταν βρεθείς σ’ αυτή την κατάσταση δεν χρειάζονται λόγια. Αυτό είναι κάτι που το ζεις. όταν ζήσεις κοντά σε κάποιον. Δεν είναι το βιβλίο δεν είναι η γνώση. }278} Η προσευχή ωφελεί σε όλα. η σιγή. που δείχνει ότι έχεις μέσα σου τη θεία αγάπη. Όταν όμως. … Δεν πρέπει εμείς να μιλάμε πολύ. Αυτό είναι διδασκαλία. Κι όταν λέτε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε αργά ταπεινά απαλά με θείο έρωτα. Όταν μια ψυχή όντως ερωτευθεί τον Κύριο προτιμά τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. Να σηκώνεσαι. ο οποίος όντως προσεύχεται. αλλά δοσμένα στον Θεό με αγάπη και λαχτάρα. που αρκεί να πεις μια λέξη. Επειδή τα λέγω απ’ την καρδιά μου και νιώθομε αυτό το σκίρτημα κι αυτή τη λαχτάρα. είναι ο τρόπος. }273} Μήπως κι αυτό που γίνεται και σας μιλάω δεν είναι κι αυτό μια προσευχή. να πέφτεις στο κρεββάτι σαν για πρώτη φορά. Αν δεν είναι έτσι.

Αλλά πρέπει να αποθάνομε για τον εαυτό μας. θα το κάνει η χάρις Του. Όχι όμως. που θα υποδείξομε στους άλλους. Όλοι είμαστε Εκκλησία. θα μας φωτίζει ο Θεός τι να κάνομε κάθε φορά και στις πιο δύσκολες καταστάσεις. Να είστε σίγουροι ότι ο Θεός ευαρεστείται σ’ αυτές τις προσευχές και επεμβαίνει κάνοντας θαύματα.τι επιτρέψει Εκείνος θα είναι προς ψυχική μας ωφέλεια. Το μυστικό είναι η αφοσίωσή μας. να προηγείται πολλή προσευχή και νηστεία. όλα είναι εύκολα. Αφήστε τα τηλέφωνα. όταν έχομε ένα σοβαρό πρόβλημα ή δίλημμα. Εσείς με τη σοφία σας υποδεικνύετε ενώ αυτό δεν είναι και τόσο σωστό. τότε τα κύματα της αγάπης σας πηγαίνουν και επηρεάζουν αυτόν για τον οποίο προσεύχεσθε }283} και δημιουργείτε γύρω του μια ασπίδα προστασίας και τον επηρεάζετε. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Όταν έχετε μεγάλη αγάπη και αυτή η αγάπη σας κινεί σε προσευχή. για να επικρατήσει αυτό που πρέπει στους αδελφούς μας με την χάρι του Θεού. ο θησαυρός μας. Άρα προσευχή. Αυτό που εμείς δεν μπορούμε να το κάνομε. να λέεις τη δοξολογία και μετά τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ …» κι έτσι θα έρχεται ο ύπνος. πολύ μεγάλη. χαρούμενα και ευλογία Θεού. Αυτό είναι η ζωή μας. Αυτό είναι. με τον πιο τέλειο τρόπο. είμαστε όλοι ένα· γι’ αυτό όταν προσευχόμαστε για τους άλλους λέμε. . τι κάνουν οι δικές μας προσπάθειες. Όταν πάλι έχομε αιτήματα για τον κόσμο να τα λέμε μυστικά. Βλέποντας την προσπάθειά σας ο Θεός δίδει πλούσια την χάρι Του και σ’ εσάς και σ’ εκείνον. }281} Είμαστε όλοι ένα σώμα με κεφαλή τον Χριστό. Να συγκεντρώνεσαι. Παραδείγματος χάριν. Θα βρίσκει τρόπους ο Θεός. Όταν είσαι εν προσευχή όλα γίνονται όπως πρέπει. Όλοι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα. δεν κάνεις ζημιές. Η πολλή περίσπαση δεν διευκολύνει την προσευχή. Τους βοηθάμε με τον πιο καλό. και όχι «ελέησέ τους». }280} Όταν κάνομε συνέχεια προσευχή. προσευχή με αγάπη. Να νιώθομε τον πλησίον μας σαν τον εαυτό μας. ημών προσευχομένων. με την προσευχή που γίνεται «εν τω κρυπτώ» και δεν φαίνεται. Η δύναμη της προσευχής είναι μεγάλη. η λαχτάρα. τον οδηγείτε προς το αγαθόν. Δηλαδή. Καταλάβατε. πλένεις πιάτα και δεν σπάζεις κανένα. Μπορούμε βέβαια να συνδυάζομε την προσευχή και με νηστεία. }284} Ο Θεός που στέλνει την χάρι Του σ’ εμάς. όλα γίνονται με χαρά. η ένωσις μετά του Θεού. το αγαλλίαμά μας. Τους κάνομε έτσι ένα με τον εαυτό μας. να ζητάμε κι από άλλους προσευχές και να παρακαλούμε όλοι τον Θεό με πίστη και αγάπη. Έρχεται μέσα σου η χάρις του Θεού. Όταν έχεις την χάρι. κυρίως όταν γίνεται από πολλούς αδελφούς. Το μυστικό είναι άλλο. η ένωσις μετά της Εκκλησίας είναι ο επί γης Παράδεισος. ενώνει τον κόσμο νοερώς. αλλ’ αυτό δεν αρκεί. Καλύτερα τους βοηθάμε από μακριά με την προσευχή. }282} Η αγάπη η λατρεία προς τον Θεό. Όλα είναι εύκολα εν Χριστώ. Ο Χριστός είναι το κέντρο· όλοι συντρέχουν προς το κέντρο και ενώνονται εν ενί πνεύματι και μια καρδία. η προσευχή μας στον Θεό. πρέπει να βρει την αγκαλιά μας ανοικτή. Στην κοινή προσευχή ενούνται όλοι. Προσεύχομαι για τα θέματά σας. Κάτι τέτοιο συνέβη κατά την Πεντηκοστή. ώστε να τη δεχθεί. χωρίς κόπο. Η θρησκεία μας αυτό το μεγαλείο έχει. Αυτό δεν το έχομε καταλάβει καλά.ή όχι. Όταν έχομε κάποιο πρόβλημα εμείς ή κάποιος άλλος. Κι ό. Αν ο Κύριος δεν βοηθήσει. Το πήραμε έτσι απλά και λέμε: «Κάνε μια προσευχή για μένα». Θα λέτε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» και θα έχετε μέσα σας πάντοτε και τους άλλους. Θα το λέει ο Θεός μέσα μας. Πρέπει η προσευχή μου να βρίσκει κι από σας μια ανταπόκριση. τις επικοινωνίες και τα πολλά λόγια με τους ανθρώπους. υμών δε κοιμωμένων. Αν αποσπάσομε τη θεία χάρι. Πιο πολύ θα προσεύχεσθε για τους άλλους παρά για τον εαυτό σας. όχι αυτό που θα πούμε.

Μόνοι μας δεν μπορούμε να γίνομε καλοί. Εγώ έτσι προσεύχομαι για τους ανθρώπους. είναι ανιδιοτελείς. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». δεν. Όταν μπούμε σ’ αυτή την προσευχή θα δοξάζομε τον Θεό συνεχώς αφήνοντας τα όλα σ’ Αυτόν. με έρωτα. τη χαρά. δεν … Να γίνομε γεμάτοι. λοιπόν να ασχολείσθε με τα αγκάθια. για το Σώμα της Εκκλησίας. Ναι. Απ’ αυτόν εξαρτάται πώς τη διοχετεύει. … Δεύτερο βάπτισμα είναι η εξομολόγηση με την οποία γίνεται η κάθαρση από τα πάθη. να μην ασχολούμαστε με τα πάθη και με τον . οι άγγελοι δεν προσεύχονται για τον εαυτό τους. Έτσι μας θέλει ο Χριστός. δεν. ενώ το κακό με αγκάθια και τη δύναμη με νερό. η απονέκρωση. για να κερδίσουν κάτι. Αυτή την τέχνη θέλω να μάθετε. Το Πνεύμα το Άγιον μας τα διδάσκει όλα. Δεν μπορούμε να θυμώσομε. με αφοσίωση. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό. αν είναι η προσευχή μας μια διαρκής δοξολογία. Η αγάπη στον Χριστού· μόνο αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία των παθών. Μας θεώνει. και ζητούν ικανοποίηση. Όταν έχομε το Πνεύμα του Θεού. να μισήσομε. Ο Θεός έδωσε και σ’ εμάς αυτή τη δυνατότητα. Τέχνη τεχνών. στον Θεό. Δεν χρειάζεται. την ταπείνωση.Να προσεύχεσθε για την κάθαρση κάθε ανθρώπου. Και το αντίθετο. την ανάταση. για να μιμηθείτε τον αγγελικό τρόπο στη ζωή σας. Οι άγγελοι δεν προσεύχονται. Είναι λεπτό πράγμα η δοξολογία· ξεφεύγει απ’ τα ανθρώπινα. Την ώρα που προσεύχεσθε για την Εκκλησία. δέντρα και φυτά. Ο Χριστός θα μεταποιήσει τα πάντα μέσα μας. την αγάπη. για το καλό ή για το κακό. γινόμαστε ανίκανοι προς κάθε αμαρτία. όπως εύχεται η Εκκλησία μας: «… πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Όλα είναι μέσα μας. }290} Ο Θεός έχει βάλει μια δύναμη μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. Αυτή είναι η προσευχή τους. ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα. τους αποστόλους και κυρίως από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό· αλλά επίσης και το κακό που υπάρχει στον κόσμο από του Αδάμ μέχρι σήμερα. εκτός και τα διοχετεύσομε αλλού. κερδίσαμε το παν. προσευχή αγγελική. Αυτά είναι τα «ανώτερα μαθηματικά» της θρησκείας μας! }286} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ Είναι ένα μυστήριο ο άνθρωπος. μόνο η δοξολογία. Χωρίς τον Χριστό είναι αδύνατο να διορθώσομε τον εαυτό μας. Αν το καλό το παρομοιάσομε με ανθόκηπο γεμάτο λουλούδια. τότε μπορεί να συμβεί το εξής: όταν το νερό το διοχετεύσομε προς τον ανθόκηπο. να κακολογήσομε. έμπλεοι Αγίου Πνεύματος. Όταν έλθει ο Χριστός. να στραφούμε σ’ Εκείνον και να Τον αγαπήσομε «εξ όλης της ψυχής». … Η δοξολογία είναι ανιδιοτελής προσευχή. Όταν έχομε το Άγιον Πνεύμα. καθιστάμεθα ανίκανοι προς το αμαρτάνειν. με λαχτάρα. δεν μπορούμε να κάνομε το κακό. Ένα πρέπει να κάνομε. Με το βάπτισμα μπαίνομε στη χαρά του Χριστού. Αυτό ομολογούμε με το μυστήριο του βαπτίσματος. την προσευχή. Η χάρις του Χριστού θα μας ανακαινίσει. Αυτό είναι η τέχνη. Μας αγιάζει. }289} Έτσι έρχεται η θεία χάρις μέσω των μυστηρίων. απαλλάσεσθε κι απ’ τα πάθη. τους μάρτυρες. Αν δεν τα ικανοποιήσομε. δεν θα μπορέσομε ν’ αποδεσμευθούμε απ’ τα πάθη. και τα ένστικτα και τα πάντα. τους αγίους. Φέρομε μέσα μας κληρονομιά αιώνων. Ας ανοίξουμε τα χέρια κι ας ριχθούμε στην αγκαλιά του Χριστού. Θα φέρει την ειρήνη. Την ώρα που δοξολογείτε απαλύνεται η ψυχούλα σας και αγιάζεται υπό της θείας χάριτος. Εδώ έγκειται η ουσία της πνευματικής ζωής. }285} Ο Θεός θέλει να ομοιωθούμε με τους αγγέλους. στο ανώτερο. κάποτε θα εκδικηθούν. Οι άγγελοι μόνο δοξολογούν τον Θεό. Αν στραφούμε σ’ Αυτόν με πόθο. για την Εκκλησία. όλο το καλό που βιώθηκε από τους προφήτες. Γι’ αυτό πρέπει να αποθάνομε κατά τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο. Όσο κι αν προσπαθήσομε τίποτα δεν θα επιτύχομε. τότε όλα τα φυτά αναπτύσσονται πρασινίζουν ανθίζουν ζωογονούνται· την ίδια στιγμή τα’ αγκάθια επειδή δεν ποτίζονται μαραίνονται χάνονται. Μην καταπιάνεσθε με την εκδίωξη του κακού.

Αγαπήστε Τον απλά. για να έλθει το φως. δεν θα μείνουν περιθώρια για τα άλλα. καλοί. στον Χριστό. απαλά. τη λύπη. Ο σκοπός είναι να ζείτε. Κι όταν γεμίζετε απ’ το καλό. Δηλαδή έρχεται να σας προσβάλει το κακό. Εξαφανίζεται! Όλα συν Χριστώ είναι δυνατά. ώσπου έφθασαν σε μεγάλη αρετή. με την ευχή. παραδείγματος χάριν. να πλήττετε και να σφίγγεσθε για να βελτιωθείτε. το θυμό. Στραφείτε στον Χριστό. Να μην κάνετε καμιά προσπάθεια ν’ απαλλαγείτε απ’ αυτές. χωρίς να το καταλαβαίνετε. Η ψυχή αγιάζεται και καθαίρεται με τη μελέτη των λόγων των Πατέρων. η προσπάθεια να ενωθεί κανείς με τον Χριστό. δεν στρέφεσθε πια προς το κακό. Έρχεται από δω το κακό. για να γίνεις καλός. Αφήστε το κακό. Έτσι θ’ αντιδράσετε χειρότερα. με την αποστήθιση ψαλμών. να προσεύχεσθε.». χωρίς απαίτηση και θα σας απαλλάξει ο ίδιος. Μη λέτε: «Τώρα θα σφιχτώ. ούτε τίποτα. Παρακαλέστε: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Τα πράγματα είναι απλά. Γίνεσθε μόνοι σας. Αμέσως θα ενεργήσει η χάρις Του. Έχω κι εγώ μια μικρή πείρα σ’ αυτά. να γίνω καλός κ. Ν’ αγαπήσει τον Χριστό. με την ψαλτική. Θα κινηθείτε λοιπόν προς τον Χριστό κι Εκείνος αμέσως θα έλθει. Εκείνος θα σας τηνε δώσει. }291} Θα καλείτε τον Θεό κι Εκείνος θα μεταβάλλει τα πράγματα προς το καλό. Όταν ενδυθείτε τον Χριστό. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι Αυτός θα σας σώσει. Το ίδιο ισχύει και για τα πάθη και τις αδυναμίες. αβίαστα κι ελεύθερα. στην αγάπη του Χριστού. Κατευθύνετε το νερό. Αν δώσετε σ’ Εκείνον την καρδιά σας. Υπάρχουν πολλοί που διάλεξαν το σκληρό δρόμο και «έχυσαν αίμα για να λάβουν Πνεύμα». με την χάρι του Θεού. … Είναι δύο δρόμοι που μας οδηγούν στον }292} Θεό. Να στραφείτε προς τον Χριστό και να πείτε με ταπείνωση και ελπίδα σαν τον απόστολο Παύλο: «Τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου. ταπεινά. Όταν δοθείτε σ’ αυτή την προσπάθεια με λαχτάρα. θα κάνω προσευχή ν’ αποκτήσω αγάπη. για να μην παίρνει είδηση το αντίθετο πνεύμα και σας βουτάει και σας καθηλώνει και σας βάζει στη στενοχώρια. Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Δοθείτε με τρόπο απαλό από κει. Μην πολεμάτε να διώξετε το σκοτάδι απ’ το δωμάτιο της ψυχής σας. Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. }293} … Δεν χρειάζεται ούτε τον διάβολο να φοβάσθε. χωρίς σφίξιμο και άγχος. απλά. Ξέρει Εκείνος πώς να σας ελεήσει. ούτε την κόλαση. Να μην τα πολεμάτε. Ανοίξτε μια τρυπίτσα. απάλλαξέ με απ’ αυτό». Πού είναι ο κόπος και η προσπάθεια για να γίνεις καλός. Δημιουργούν αντίδραση. Σας πιάνει φοβία κι απογοήτευση. δεν θα κάνετε καμία προσπάθεια για την αρετή. να μελετάτε. Που να βρεί τόπο τότε το κακό. εσείς δώστε την εσωτερική σας δύναμη στο καλό. με τι τρόπο. … Να διαβάζετε με χαρά και αγάπη και αγαλλίαση.λπ. να προχωράτε στην αγάπη.» Δεν είναι καλό να σφίγγεσαι και να πλήττεις. και το σκοτάδι θα φύγει. Δεν είναι καλό να .αντίθετο. ο σκληρός και κουραστικός με τις άγριες επιθέσεις κατά του κακού και ο εύκολος με την αγάπη. Όλα να γίνονται με απαλό τρόπο. Μπορείτε δηλαδή να κάνετε άλλη προσπάθεια. Ο σκοπός δεν είναι να κάθεσθε. Ν’ αγωνίζεσθε με }294} απαλότητα και απλότητα. Να μελετάτε και να προσεύχεσθε και να έχετε ως στόχο να προχωρήσετε στην αγάπη του Θεού και της Εκκλησίας. η ψυχή σας θ’ αγιάζεται με τρόπο απαλό. αγιογραφικών χωρίων. Ούτε να λέτε: «Θεέ μου. χωρίς βία. δηλαδή όλη τη δύναμη της ψυχής σας προς τα λουλούδια και θα χαίρεσθε την ομορφιά την ευωδία τη δροσιά τους. αλλά να τα μεταμορφώνετε σε δυνάμεις περιφρονώντας το κακό. στην αγάπη της Εκκλησίας. Αυτό είναι το άγιο και ωραίο που ευφραίνει κα απαλλάσσει την ψυχή από κάθε κακό. Να καταγίνεσθε με τα τροπάρια. να λαχταρήσει τον Χριστό … Τις αδυναμίες αφήστε τις όλες. τους κανόνες. Αντί να στέκεσθε έξω απ’ την πόρτα και να διώχνετε τον εχθρό περιφρονήστε τον. Αυτόν ν’ ακολουθήσετε κι εσείς. μυστικό. Εγώ βρίσκω ότι πιο σύντομος και σίγουρος δρόμος είναι αυτός με την αγάπη. το θείο έρωτα. τη λατρεία του Θεού.

χωρίς να φαίνεται. ελκύει την χάρι του Θεού. Αυτά είναι πολύ λεπτά πράγματα και χρειάζεται να επενεργήσει η χάρις του Θεού. Να κλέψομε τον τρόπο τους. «δεν μπορεί παρά να μου τήνε δώσει ο Θεός». αλλά είναι σαν να μην ξέρετε. Δηλαδή. βέβαια. χωρίς να παίρνετε είδηση. Αυτή την προσπάθεια κάνω κι εγώ. Έδωσαν όλη την καρδιά τους. στη λατρεία Του. στην προσκόλληση σ’ Αυτόν. Το Ευαγγέλιο και ο ίδιος ο Χριστός μας προτρέπει πώς πρέπει να προλαμβάνομε ορισμένα πράγματα που θα μας δυσκολεύσουν στον αγώνα μας. χωρίς κόπο. απαλά θα κάνετε το καθετί. για να έλθει ο Θεός και «μονήν ευρήσει». δηλαδή αυτό τον τρόπο που τον πετυχαίνομε με τη μελέτη των κανόνων των αγίων. Ποιο είναι εδώ το μυστικό. διότι πολύ θα ταλαιπωρείται. … Για παράδειγμα θέλετε να γευθείτε μια χαρά απ’ τον Θεό. Η καρδιά σας να είναι απλή όχι διπλή και ανειλικρινής· αγαθή κι όχι πονηρή και ιδιοτελής. Αυτό είναι το παν. Αλλά πρέπει να γνωρίζει ο αγαθός και τις πονηριές του διαβόλου και των ανθρώπων. αυτός που δεν έχει πονηρούς λογισμούς. Υπάρχουν μερικά μυστικά.προσευχόμαστε ή και να σκεπτόμαστε το συγκεκριμένο πάθος· κάτι γίνεται στην ψυχή μας και μπλεκόμαστε ακόμη περισσότερο. }297} με τόση απαλότητα. αναίμακτος. Έτσι όταν λέτε την ευχή. Μην πολεμάτε απευθείας τον πειρασμό. Να μην το συζητάτε ούτε με τον εαυτό σας. Κυρίως η αγαθότητα και η απλότητα ελκύουν την χάρι του Θεού· είναι οι προϋποθέσεις. Ξέρετε. Δεν κάνετε υπολογισμούς. Όλη η δύναμη σας να στρέφεται στην αγάπη του Θεού. μην παρακαλείτε να φύγει. Θυμηθείτε εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». «θα το κάνω έτσι. Βρήκα ότι είναι ο καλύτερος τρόπος αγιασμού. ο καλοκάγαθος. για ν’ αποκτήσετε τη θεία χάρι. Πόσα μυστικά υπάρχουν στην Αγία Γραφή! «Κακότεχνος ψυχή» είναι η κακοφτιαγμένη. θα κάνω το άλλο …» δεν γίνεται. Έστω κι αν την πιστεύετε κι αν τη ζητάτε τη χαρά και λέτε. θα κάνω εκείνο. τι χαρίζει ο Θεός στην επαφή μαζί Του. Όχι ότι ο Θεός δεν θέλει να τη δώσει αυτή τη χαρά. Αυτοί ρίχθηκαν στην αγάπη του Χριστού. απλά και να μη σκέπτεσθε τίποτ’ άλλο παρά μόνο την ευχή. θα υπάρχει αλλά θα είναι πάρα πολύ μυστική και λεπτή. αλλά θα το κάνετε έτσι απαλά. με τότη απλότητα.τι έκαναν εκείνοι. Θα γίνεται μυστικά. Έτσι η απαλλαγή απ’ το κακό και τις αδυναμίες θα γίνεται μυστικά. Απλά. Να κάνομε κι εμείς ό. αλλά όλο το μυστικό είναι η δική μας απλότης και απαλότης. τους ψαλμούς. Η διάθεση για απαλλαγή. για να έλθει αυτό το αποτέλεσμα». Θεέ μου». χωρίς να το καταλάβω. «θα κάνω αυτό κι ο Θεός θα μου δώσει αυτό που ζητώ. μη λέτε: «Παρ’ τον Θεέ μου!» Τότε του δίνετε σημασία κι ο πειρασμός σφίγγει. Δηλαδή προσεύχεσθε απλά και δεν σκέπτεσθε τι θα χαρίσει ο Θεός μες στην ψυχή σας. πηγαίνει το νου μου προς τον Χριστό και γλυκαίνει την καρδιά μου. θα σε σφίξει και δεν θα μπορέσεις τίποτα να κάνεις. Και αιτία είστε εσείς οι ίδιοι. βασικά τον θυμάστε και τον υποθάλπετε περισσότερο. Γιατί παρόλο που λέτε «πάρ’ τον. }295} να ρίχνομαι στην αγάπη. }298} Απλότητα και αγαθότητα. μελετώντας τους κανόνες. Να μη λέτε. ώστε κι εγώ ο ίδιος που το ζητάω να μην το παίρνω είδηση. Όταν λείπει η απλότης και λέτε. … Καλό είναι να κάνομε αυτή την «κλοπή». Γι’ αυτό εγώ προτιμώ τον «εύκολο δρόμο». Ο αγαθός. Εκείνος δεν τη δίδει. χωρίς να το ξέρετε. … Χρειάζεται τέχνη για να μην παίρνει είδηση ο παλαιός. Ρίξου με ορμή για να νικήσεις το πάθος και θα δεις τότε πώς θα σ’ αγκαλιάσει. Χρειάζεται τέχνη και κυρίως η χάρις του Θεού. Αλλιώς θα έπρεπε να ζει σε κοινωνία αγγέλων. }296} Η πνευματική εργασία που κάνετε στα βάθη της ψυχής σας να γίνεται μυστικά να μη γίνεται αντιληπτή όχι μόνο απ’ τους άλλους αλλά ούτε κι από σας τους ίδιους. Αυτή η μελέτη κι εντρύφηση. βέβαια. Ναι να κάνω τούτο το άλλο αλλά με τόση μυστικότητα. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε απαλά. Δεν θα κάνετε τίποτα με σκοπιμότητα. η . τα τροπάρια.

Ούτε εισέρχεται ούτε. δεν θα σας προσβάλλει το κακό. Αντίθετα. παραδείγματος χάριν.κακοχτισμένη ψυχή. γι’ αυτό είμαστε στο σκότος. Ρέμπελα θα ζείτε. Σε εκατό μέτρα ακουγόταν ο θόρυβος. η δράση είναι αρετή. αυτή που κατασκευάζει το κακό. Κι αυτοί ακόμη. Το αληθινό φως δεν λάμπει σ’ όλες τις ανθρώπινες καρδιές το ίδιο. Δηλαδή το ίδιο λάμπει ο ήλιος ο φυσικός αλλά στο σπίτι που είναι μαύρα τα τζάμια του. Προσέχοντας για την ψυχή σας. Ενώ ήταν εύκολο και τους το έδειξα και δομίμασαν. Ο κόσμος είναι έργο Θεού. θα σας κυκλώνει το κακό. … Οι νωθροί οι οκνηροί οι τεμπέληδες δεν είναι εντάξει απέναντι του Θεού. τότε έχομε άλλα φώτα. … Ο Θεός δεν μας θέλει νωθρούς. Ο σωματικός κόπος είναι αγώνας. Είναι φως διότι γνωρίζει τον εαυτό Του. δεν εκβιάζει δεν παραβιάζει. «Εξέχασα να κάνω αυτή τη δουλειά. η μπετούγια έκανε «κράααακ!». Αν ζείτε μέσα στην θεία χάρι. Άμα βλέπετε νωθρότητα ο άνθρωπος δεν είναι καλά στην ψυχή. ο Χριστός μας κάνει φωτεινούς. πολύ περισσότερο κατοικεί η θεία σοφία σε μια τέτοια ψυχή. για παράδειγμα τη λέξη «απλότητα». Έτσι είναι και το θείον φως. και πόσες την άλλη. αλλά έχουν σχέση με όλη μας τη ζωή. Εγρήγορση είναι ο έρως για τον Θεό. τότε έχομε κοινωνία με τον Θεό. }302} Στο Άγιον Όρος στο κελλί που έχω. Αυτόν τον κόσμο ο Θεός τον φωτίζει με το άκτιστον φως Του. Κάθε φορά που ερχόταν κάποιος και την πατούσε. Τι θα πει «εξέχασα». αγώνας πνευματικός. Να θυμηθείς! Να προσέξεις! Ενώ η πολλή προσπάθεια. Όταν αφήσομε το φως να μας διαποτίσει. Και η αλήθεια είναι ο Θεός. γίνεσθε με τη θεία χάρι πιο . θα σας πιάσει η νωθρότης και θα παιδεύεσθε. ο Θεός εμφανίζεται και χαρίζει το άκτιστον φως Του. Αν αυτό δεν γίνει. Όσο πλησιάζετε τον Θεό. όταν βγήκα απ’ το δωμάτιο». Όταν είμαστε ενωμένοι μαζί Του. Το φως το μέγα το προσφέρει στον καθένα μας. Καταλάβατε. ο Θεός δεν εμφανίζεται. Ακόμη και στους αγίους μας και στους προφήτες συνέβαινε αυτό το πράγμα. Δεν μπορούσαν ν’ ανοίξουν χωρίς να κάνουν θόρυβο. Φως Χριστού θα πλημμυρίσει την ψυχή σας. Άμα αποκτήσομε αυτό το φως. χωρίς να το επιδιώκετε. Έτσι ο νους σας θα αποκτήσει ευλυγισία. Όσο απερίσκεπτοι είστε τόσο θα βασανίζεσθε. Μη νομίζετε όμως ότι όλοι εδώ βλέπουν το ίδιο καθαρά το φως της αληθείας. Τότε αποκτούμε και πίστη πιο βαθιά και συμβαίνει αυτό που λέει το κείμενο της Σοφίας Σολομώντος: «εμφανίζεται τοις μη απιστούσιν Αυτώ». δεν εισέρχεται η χάρις του Θεού. σ’ αυτούς που έχουν πίστη απλη χωρίς διακυμάνσεις. Να έχετε συνέχεια τη μνήμη του Θεού. Θέλει έρωτα προς τον Χριστό λαχτάρα. με την ψυχική του κατάσταση. Είναι να έχεις πάντα στο νου και στην καρδιά σου τον Χριστό έστω κι αν κάνεις άλλες δουλειές. και πάλι έκαναν θόρυβο. να κλείσω την πόρτα. με τη μόρφωσή του. Ο Θεός είναι φως ο ίδιος. Βλέπουν για παράδειγμα πολλοί μια εικόνα όμως δεν έχουν όλοι όσοι τη βλέπουν τα ίδια συναισθήματα. Σε κλειδωμένες ψυχές ο Θεός δεν εισέρχεται. Πρέπει να την πιέσει κανείς για ν’ ανοίξει και τότε κάνει έναν πολύ δυνατό θόρυβο. τόσο είστε πιο προσεκτικοί. σε όλα τα πράγματα αλλά και στα πνευματικά. η κίνηση. Καταλάβατε. με το πνεύμα του. Σ’ αυτούς που δυσπιστούν. Ο Θεός τα γνωρίζει όλα. Το δίδει πλούσια και στην εδώ ζωή και πολύ περισσότερο στην άλλη. χίλια φώτα αλλά δεν έχομε το φως. Αυτό το φως είναι το άκτιστο φως του Χριστού. θα γνωρίσωμε την αλήθεια. Εμείς δεν γνωρίζομε τον εαυτό μας. ο κόπος. Η ευλυγισία του νου έρχεται }301} απ’ την εγρήγορση. Όπου υπάρχει διαφθορά και δολιότητα. αμφιβάλλουν κι αμφισβητούν και τα σκέπτονται μόνο με τη λογική και δεν είναι ανοικτοί }300} στον Θεό. Καθένας το βλέπει ανάλογα με την ψυχή του. αισθάνονταν το φως το θείον. Γι’ Αυτόν είναι όλα γνωστά φωτεινά. Αν δεν ζείτε το θείον. η πόρτα έχει μια παλιά μπετούγια. }299} Να ερευνάτε πόσες φορές λέει η Αγία Γραφή μία λέξη. Αυτά τα πράγματα φαίνονται απλά. Αντίθετα όσο ευλαβείς και προσεκτικοί τόσο ευτυχείς. Μακάρι να το δεχόμαστε. ανάλογα με την καθαρότητά τους. λίγο περνάνε από κει οι ακτίνες.

Ήταν αιχμάλωτος του καλού. τους μάρτυρες και κυρίως τον Χριστό. Αυτό που λέμε «πετάει» δεν είναι φαντασία. Συλλαμβάνει την πραγματικότητα και τήνε ζει. μέσα στο άπειρο –εννοώ τους αγγέλους. Το κάθε κακό να το μεταστρέφετε να το μεταστοιχειώνετε να το μεταβάλλετε σε καλό. Και οι δύο αυτοί αντλούν τη δύναμη από μία πηγή. Αλλά η ίδια δύναμη τροφοδοτεί τον καλό ή τον αντίθετο εαυτό μας. Το αντίθετο συμβαίνει όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του παλαιού ανθρώπου. Να γίνεται πούπουλο και να πετάει με τη σκέψη του. τον τσακίζει. όμως. Το ένα τον τρίβει τον τρώει. μη στήσης αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην …». την υπομονή. Και τότε πού να μπει ο Χριστός. τα κάνει βιώματα. όχι φαντασιοπληξία. Γίνεται λεπτός δέκτης των μηνυμάτων του Θεού. «παλιόπαιδο!» κ. Ο χριστιανός δεν ζει στα σύννεφα. Και παίρνει τα δηλητήρια και τα ναρκωτικά. Η θεία χάρις τον γεμίζει κι εκείνα δεν έχουν τη δύναμη να μπούνε μέσα. Να πετάει μες στ’ άστρα μες στ’ άπειρα μες στο μυστήριο μες στην αιωνιότητα μες στον Θεό. που είναι μέσα στον αιθέρα. Παύει η αμαρτία και ζει ο Χριστός. και αιμοβόρος και κακός και μνησίκακος … Παύουν όλα. και φονιάς. να νιώθει δύναμη. τότε δεν μπορεί να κακολογήσει. Δεν μπορούν να μπούνε. τους αγίους. τα ζει. είναι πραγματικότητα. όταν το δωμάτιό του είναι γεμάτο από φίλους του πνευματικούς. για να έλθει σε κόσμους χαράς· αλλά ψεύτικης χαράς. Στην εργασία σας. δεν μπορεί να μισήσει. Δεν κάνετε λάθη. Έχετε εργασθεί στη ζωή σας χωρίς λογισμούς. Και ο άνθρωπος σήμερα αυτό ζητάει. Να προσεύχεται και να αισθάνεται ότι γίνεται και αυτός Θεός κατά χάριν. παύει να κλέβει. είναι εύκολο να ρίχνουν πάνω σας σωρό τις πέτρες. την αγάπη. Αν βάζει την πρίζα στην μπαταρία ο κακός. Παντού μπορεί ν’ αγιάσει κανείς. Να βάζετε . }306} Είναι μεγάλη τέχνη να τα καταφέρετε να αγιασθεί η ψυχή σας. Μόλις.λπ. παύει να είναι φονιάς. Αν. Νομίζετε. Πρέπει. … Για να γίνει αυτό ο άνθρωπος πρέπει να έχει δοθεί «εξ όλης ψυχής και εξ όλης καρδίας» στον Χριστό. Ο χριστιανός δεν πρέπει να είναι νωθρός δεν πρέπει να κοιμάται. μόλις μπούμε στον Χριστό αλλάζουν όλα. Τότε κατέχεται υπό του κακού πνεύματος και δεν μπορεί να κάνει το καλό. Αυτά που διαβάζει }303} στο Ευαγγέλιο και στους Πατέρες τα ενστερνίζεται. Κι όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του καλού. Ενώ το άλλο δήλαδή το δόσιμο στον Χριστό. }304} Πώς να έλθει στην ψυχή του ο πονηρός να του φέρει απελπισία. αν το θέλει. μπαίνει στις λεπτομέρειες. να έχετε ευλυγισία και να στρέφεσθε στο καλό. Για να σου ρίξουν καμιά πέτρα! Καλός. Η μεταστοιχείωσις αυτή γίνετε με την χάρι. μας οδηγεί στην καταστροφή. Δεν μπορεί και να θέλει ακόμη. Γιατί φέρθηκε έτσι ο Άγιος Στέφανος. Είναι όλα μέσα μας κατειλημμένα. Μέσα μας έχομε δύο κόσμους. Θυμηθείτε τον πρωτομάρτυρα Στέφανο.έξυπνοι. του δίνει τη χαρά. Με την πραότητα. μεγαλείο. Και η σκέψη του δεν είναι μία σκέτη φαντασία. τον ψήνει. γεμίζει κακίες. τα εμβαθύνει. αλλά άμα σου έλθει η πέτρα. τον κάνει να χαίρεται τη ζωή. δεν μπορεί να πει ψέματα. έλεγε για τους διώκτες του: «Κύριε. Αυτό δείχνει ότι παθαίνομε κατάληψη από το κακό πνεύμα. νωθρότητα και τα τοιαύτα. τότε όλα είναι στη ζωή μας ωραία. Η χάρις του Θεού σας σκεπάζει. «ά!» θ’ αρχίσεις να φωνάζεις. Όταν σας προσβάλλει το κακό. όμως μπούμε στην πνευματική ζωή. γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. όπως λέμε συνήθως. πού να σταθεί. }305} Απλούστατα. όπου κι αν πάει και με την προσευχή του και με τη φαντασία του να πετάει. κατακρίσεις θυμούς κ. θεία. μπορείτε να γίνετε άγιοι. τον καλό και τον κακό. Να είναι υψιπετής. Κάθε φορά είμαστε αιχμάλωτοι σ’ ένα από τα δύο. ή στο καλό ή στο κακό. τηνε βάλει ο καλός. όποια κι αν είναι. Κάτι αισθάνεται εκείνη τη στιγμή και αύριο είναι τσακισμένος.λπ. τον ζωογονεί. Και στην Ομόνοια μπορεί ν’ αγιάσει. Και κλέπτης να ήταν κανείς. απογοήτευση. Κατείχετο υπό του Θεού και ενώ εδιώκετο και ελιθοβολείτο. Η δύναμη αυτή είναι σαν την μπαταρία. καλός. Και πράγματι δύναται ο χριστιανός που αγαπάει τον Θεό να πετάει με τη φαντασία του. γαλήνια.

Δεν είναι ανάγκη να προσπαθείτε και να σφίγγεσθε. Να υποφέρει που βλέπει ότι το θέλημα του Θεού δεν γίνεται σήμερα απ’ τους ανθρώπους ή κι απ’ τον ίδιο. αντί να δίδεσθε στη στενοχώρια. Έτσι θα φύγει το σκοτάδι. Όλα να τα’ αντιμετωπίζετε με αγάπη. που δεν είναι του Πνεύματος του Θεού. }308} Συμβαίνει πολλές φορές να αισθάνεται κανείς υπερβολική στενοχώρια για την κατάσταση του κόσμου. Έπαθα κανένα κακό. σε αγάπη για τους αδελφούς. Η ευαισθησία αυτή είναι δώρο του Θεού. είναι δυνατόν το πονηρό πνεύμα να εκμεταλλευθεί τη λεπτότητά τους και να τις οδηγήσει σε λύπη και σε απελπισία. μεγάλη αρετή η υπομονή. … μπορείτε ωστόσο να πείτε με ευγένεια βέβαια: «Συγχωρέστε με. με καλοσύνη. Αυτές οι ευαίσθητες ψυχές έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν πολύ στην εν Χριστώ ζωή. με την χάρι του Θεού γίνεται πάντοτε. με χαρά κι αγαλλίαση. θα δίδεσθε στη δοξολογία του Θεού. Να είστε βράχοι. με υπομονή και με ταπείνωση. Γυμνάζομε τον εαυτό μας πάνω στην υπομονή. }309} Μην κοιτάζετε αυτό που σας συμβαίνει. νέα διάθεση. γίνετε αυτό. θα χάσετε τις ψυχές σας· για να τις κερδίσετε. να κατακτήσετε το φως. διότι αγαπάνε τον Θεό και δεν θέλουν να Τον λυπήσουν. Όλα να τα βλέπετε χωρίς άγχος. χωρίς στενοχώρια. Η ευαισθησία δεν έχει διόρθωση. Αν δεν δώσουν στον Χριστό με εμπιστοσύνη τη ζωή τους. Έτσι.». Να στρέψετε την κάθε θλίψη στη γνώση του Χριστού. να μετατραπεί. τον Χριστό. Εξοργίζεσαι και. σε λατρεία προς τον ίδιο. όπως το παιδί κοιτάζει την μητέρα του. χωρίς αγωνία. Όχι να έχετε άγχος και να σας πονάει το στήθος. Διατρέχουν όμως έναν κίνδυνο. Να εργάζεσθε με εγρήγορση. Αν είχε όμως υπομονή και ταπείνωση. Στις γυναίκες τη συναντάμε συχνότερα. Όλα τα δυσάρεστα που μένουν μέσα στην ψυχή σας και φέρνουν άγχος. Δούλευα σ’ όλα με επιμέλεια και χωρίς αντίρρηση. δεν }307} θα μπορέσω να κάνω αυτή την εργασία». }310} … γυμναστική είναι για μας όλες οι αντιδράσεις του περιβάλλοντος και οι δυσκολίες γύρω μας. χωρίς πίεση. αντί ν’ αγιάζεις. Αυτές οι ταραχές φέρνουν κακό στον άνθρωπο. να μεταστοιχειωθεί. χωρίς σφίξιμο. Να πονάει με τον πόνο το σωματικό και τον ψυχικό των άλλων. μπορούν να γίνουν αφορμή για τη λατρεία του Θεού και να παύσουν να σας καταπονούν. στη λατρεία Του. Ναι. Τότε έρχεται η θεία χάρις. να γίνει αγάπη. Δεν είναι σωστό ν’ αντιδράτε ή να εκνευρίζεσθε και να διαμαρτύρεσθε. κολάζεσαι.κάθε μέρα νέα σειρά. σ’ αγαπάει πολύ. με ενθουσιασμό και αγάπη. στην αγάπη Του. Είναι μεγάλο πράγμα. απλά. προσευχή και σιωπή. αλλά μου κάνει αυτά … -Σου τα κάνει αυτά για να σ’ αγιάσει. να μεταποιηθεί. δεν θα έχανε τις ευκαιρίες του αγιασμού. αλλά εσένα δεν κόβει το μυαλό σου. Όλα να ξεσπάνε πάνω σας και σαν τα κύματα να γυρίζουν πίσω· εσείς να είστε ατάραχοι. πρέπει να έχετε υπομονή». Η . με πραότητα. θα σας δώσει την χάρι Του και τη δύναμή Του και θα μετατρέψει τη θλίψη σε χαρά. να μεταμορφωθεί. αλλά να κοιτάζετε το φως. Τότε ξενοιάζετε και γίνεσθε όργανά Του. Με τη στροφή προς τα άνω. Όλη σας η προσπάθεια να είναι ν’ ατενίσετε προς το φως. Πώς. Κι ο Χριστός που συνεχώς περιμένει με λαχτάρα να μας βοηθήσει. δεν γίνεται. Αλλά μπορείτε και να μη μιλήσετε και να σας βγει σε καλό όλος αυτός ο κόπος. Μπορεί μόνο να μετασχηματισθεί. στην καρτερία. Να έχετε εμπιστοσύνη στον Θεό. χαρά. -Ετούτη εδώ η γυναίκα σου. Αλλά θα πείτε: «Έ. Να τα θεωρείτε όλα σαν ευκαιρίες αγιασμού. -Ναι. Αν τα παίρνομε ανθρώπινα. απαλά. όταν κάτι του συμβεί. Οι ψυχές που έχουν αυτή τη λεπτότητα είναι ιδιαίτερα δεκτικές στα μηνύματα και στη θέληση του Θεού. Συμβαίνει για παράδειγμα να σας αναθέτουν εργασίες πέραν των ορίων των καθηκόντων σας. θεία λατρεία. Ο Χριστός είπε: «Άμα δεν έχετε υπομονή. με αγαθή διάθεση.

αυτό που δίνομε είναι μια αγάπη. για ποιόν θα γίνει το «έξοδο». τα πάντα θα κατορθώσομε· και μάλιστα πολύ εύκολα. Δαίμονες έρχονταν και μες στο φόβο έλεγα: «Έχε μνήμην θανάτου δια παντός. Οι μηχανισμοί του διαβόλου είναι πονηροί.χωρίς πονηρία. Ξαπλωνόμουν κάτω κι έλεγα ότι είμαι πεθαμένος. Είδατε τι λέει. Πιστεύω ότι υπάρχει διάβολος και λέω μάλιστα ότι. Αδιαφορήστε! Αυτή η αδιαφορία προς τον εχθρό είναι μεγάλη τέχνη. Βίαζα τον εαυτό μου με τη βία του θανάτου. δεν υπάρχει κατάθλιψη. Να παρακαλάτε την Παναγία: }311} «Στρέψον τον κοπετόν εις χαράν. Στην πραγματικότητα. Όπου αγάπη εκεί ελευθερία. Τέχνη τεχνών. Χωρίς να το καταλάβομε εμείς ο πονηρός φτιάχνει παγίδες. Θέλει προσοχή. … Ο σατανάς φτιάχνει το μηχανισμό της πλάνης. ξεκίνησα αλλιώς. να στραφείτε στην αγάπη του Χριστού. Όταν θέλομε να ζήσομε πνευματικά. έχει μέσα της χαρά. Άλλο πράγμα αυτό. μία ενέργεια· είναι μία δύναμη της ψυχής μας. Εδώ η δύναμη της ψυχής μεταποιείται χωρίς κόπο. Πάει το Ευαγγέλιο. Είναι εύκολα όλα. Προχωρεί κανείς εμπρός εξαιτίας της. Στην αγάπη του Χριστού όμως δεν υπάρχουν σπρωξίματα. Θεοτόκε μόνη παντευλόγητε». Βάζει τέχνη στη δομή του τροπαρίου. Δεν είπαμε ότι ο διάβολος είναι πολυμήχανος. Γίνεται μόνο με τη θεία χάρι. Να είστε έτοιμοι να κενωθείτε στον οποιονδήποτε. Με τη λαχτάρα για τον Χριστό η δύναμη της ψυχής φεύγει απ’ τις παγίδες και πάει στον Χριστό. … Δεν μπορούμε ν’ αγνοήσομε την ύπαρξη του διαβόλου. αντί ν’ ασχολείσθε με τα πάθη. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις παγίδες. Αυτό γίνεται μόνο με την ένωση με τον Χριστό. Μας προστατεύει η θεία χάρις. διότι πρέπει να κόβομε κάθε δεσμό που μας ενώνει με την ύλη. η κατά Θεόν. γιατί δεν ξέρομε πώς τα φέρνει ο Θεός και μας απαλλάσει απ’ τις δυσκολίες και τις στενοχώριες. Χωρίς σπρώξιμο και χωρίς σφίξιμο. Όταν όμως θέλομε να ικανοποιήσομε τον εαυτό μας ή τους άλλους. Ζώντας μέσα στην αγάπη του Θεού. Εγώ όμως σας λέγω. δηλαδή πλοκή. Τι είπαμε. Το δαιμόνιο όμως δεν μπορείς να το αρνηθείς. τότε αποκτούμε τη θεία χάρι. Στην αρχή. πονάμε. Η αντιμετώπιση του κακού με την χάρι του Θεού γίνεται αναίμακτα και ακοπίαστα. τι τάξη και σειρά θα βάλομε στη ζωή μας. δεν διατρέχομε κίνδυνο κι ο διάβολος μας βλέπει και φεύγει. Είναι όμως και θέμα πίστεως. Ο ταπεινός είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος απ’ όλους κι απ’ όλα. }313} Εδώ θαυμάζει κανείς το πνεύμα του ποιητή. Δεν πρέπει ν’ αντιδράτε με τα ίδια όργανα. }314} Όταν ντυθούμε την πανοπλία του Θεού. ζείτε μέσα στην ελευθερία. δεν δέχονται καθόλου την ύπαρξη του δαίμονα. του οποίου τα έργα ήλθε να καταργήσει ο Χριστός. χωρίς αγάπη δεν μπορείς να έχεις υπομονή. εις ευθυμίαν δε το πένθος μετάβαλε. «Πλάνης μηχανήματα». που φθείρει την ψυχή. Τρόμος! Γιαυτό πρέπει κι εμείς να φτιάχνομε ευσεβείς μηχανισμούς αμύνης. }312} Πολλοί άνθρωποι και μάλιστα χριστιανοί. πλοκή λόγου. Όταν υπάρχει ταπείνωση. όμως. Πιο ευγενές.υπομονή είναι αγάπη. Αν αγωνισθούμε ερωτευθούμε τον Χριστό. Οπλισμένοι με τη θεία χάρι. Ο εγωιστής στενοχωριέται πολύ με το καθετί. Κι εγώ ο καημένος ο ταπεινός από μικρός έτσι εργαζόμουν κι έχω μια μικρή πείρα. Δεν αφήνει μέσα του την κατάθλιψη. είμαστε άπιστοι. Τότε είμαστε πιο ελεύθεροι. Προσέχετε την κάθε λέξη. Όλες οι αισθήσεις να λειτουργούν σύμφωνα με το νόμο του Κυρίου. αντί ν’ ασχολείσθε με τον διάβολο και τις πονηρίες του. πιο δυνατοί. Το να μάχεσαι τον εχθρό σου είναι μια προσπάθεια με σπρωξίματα και πίεση. τον θρήνον εις ευφροσύνην και αγαλλίασιν νυν. που μέρος το «ξοδεύομε» κι εκεί. αδιαφορούσα. για να καταστρέψομε τη δύναμη των δικών του παγίδων. όταν μπούμε στη θεία χάρι. έχε . αν βγάλουμε απ’ το Ευαγγέλιο την πίστη στην ύπαρξη του διαβόλου τι γίνεται. Αυτό είναι ελευθερία. Η θλίψη. Η διάθεση ν’ αγαπήσομε τον Θεό έχει μέσα της και κάποιον πόνο.

Ανοίξτε μια τρυπίτσα και θα έλθει μια ακτίνα του ήλιου. Η εγρήγορση στον άνθρωπο που αγαπάει τον Θεό είναι απαραίτητη. μετά έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. ανοίξτε τα χέρια στην αγκάλη του Χριστού. }318} Το σπουδαιότερο όπλο κατά του διαβόλου είναι ο Τίμιος Σταυρός. Με την χάρι. Δεν μπορούσε δεν το ήθελε. το κακό. Η επικοινωνία με τον Χριστό όταν γίνεται απλά. απ’ το ράσο. Αυτόν τον τρόπο τον απαλό να χρησιμοποιείτε. Όταν προσπαθείτε ν’ αποφύγετε τον παλαιό άνθρωπο χωρίς την χάρι. μεταστοιχειώνονται. Απομακρύνεται με την πραότητα και την προσευχή. Όταν όμως πιέζεσθε το κακό πνεύμα σας παίρνει είδηση και σας πολεμάει. Όταν πολεμάς με πείσμα κατά του διαβόλου. με σφίξιμο. μία επίθεση. Γράφει ο ιερός Αυγουστίνος: «Διαλογισμοί με απασχολούν και μπλέκομαι σε συζητήσεις». Θέλετε φως. στη ζωή εν Χριστώ· αρκεί να ξέρετε να διακρίνετε. απευθείας το κακό. Υποχωρεί όταν δει την ψυχή να τον περιφρονεί και να στρέφεται με αγάπη προς τον Χριστό. δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τη λεπτότητα του θέματος. Τα είχα ζήσει κι εκείνα. μεταποιούνται. σωματικά και ψυχικά. Να Του δοθείτε. ούτε να παρακαλείτε να φύγει. δεν σας απασχολεί πια. «Ίνα τον παλαιόν αποθέμενοι άνθρωπον. Εμένα δεν μου αρέσει }315} να συζητώ με τον παλαιό άνθρωπο. Όταν του ρίχνεις βόμβα. Έκανε συζήτηση. Μην αγωνίζεσθε να διώξετε το σκοτάδι. Ο σατανάς δεν φεύγει με πίεση. Όπως το μωρό παιδί ανοίγει τα χέρια και πέφτει στην αγκαλιά της μάνας του. Δηλαδή με τραβάει από πίσω. το φως Του. και το κακό θα υποχωρήσει. τόσο σας αγκαλιάζει. με τον κατά Χριστόν άνθρωπο. που προξενούσαν τα μαρτύρια. Μόνο η θεία χάρις μπορεί να μας αλλάξει. Τα πράγματα είναι απλά κι εύκολα στην πνευματική ζωή. Αλλά «ο φοβούμενος ου τετελείωται εν τη αγάπη». σου ρίχνει πύραυλο. Όσο παρακαλείτε να φύγει. Η χάρις όλα θα μας τα δώσει. Εμείς να προσπαθούμε να μειώνομε τον εγωισμό και τη φιλαυτία μας. }318} αυτός σου ρίχνει χειροβομβίδα. Διώχνετε με δύναμη το σκοτάδι. σαν αγριόγατα. Είναι μυστήριο. Να κοιτάζετε την αγκαλιά του Θεού και να πέφτετε μες στην αγκαλιά Του και να προχωράτε. που τον τρέμει. αλλ’ αμέσως ανοίγω τα χέρια προς τον Χριστό κι έτσι τον περιφρονώ με τη θεία χάρι. επιτίθεται κι εκείνος σαν τίγρις. Όλα μένουν μέσα μας και τα άσχημα δεν χάνονται. να γίνεται σωστά. δεν λέγει στην ευχή της ενάτης ώρας. τω ημετέρω Δεσπότη». Δεν πετυχαίνετε τίποτα χτυπώντας το σκοτάδι.μνήμην κολάσεως». όμως. Βρίσκεσθε στο σκοτάδι και θέλετε να απαλλαγείτε. απαλά. το χτυπάτε. Αντί να διώχνετε το σκοτάδι. να μην πολεμάτε. Με τη θεία χάρι τα πάντα είναι κατορθωτά. αλλά ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. Τα παράτησα. θα έλθει το φως. Υπάρχει στο βάθος. Όταν του ρίχνεις σφαίρα. δεν τον σκέπτομαι. Μην κοιτάζετε το κακό. να μην μπει }317} μέσα σας. Εκείνος θα σας πιάσει απ’ το χέρι και θα σας δώσει . Με τη θεία χάρι όλα γίνονται ανώδυνα. }316} Ενώ πρώτα ήταν ανίκανος (ο απόστολος Παύλος) να κάνει το καλό. Ο σταυρός όμως. Τον διάβολο να τον περιφρονείτε. Ο Χριστός θέλει να ενωθούμε μαζί Του και περιμένει έξω απ’ την πόρτα της ψυχής μας. Από μας εξαρτάται να δεχθούμε τη θεία χάρι. χωρίς πίεση κάνει τον διάβολο να φεύγει. να Τον αγαπήσετε τον Χριστό. Μην ασχολείσθε με τον διάβολο. Να μην τον πολεμάτε κατά μετώπον. αντί να διώχνετε τον εχθρό. έτσι κάνω κι εγώ. Με την χάρι όμως μετουσιώνονται. Να είμαστε ταπεινοί. Την περιφρόνηση δεν μπορεί να την υποφέρει. ένας λογισμός. Εκείνος μετά θα αναλάβει να σας ανεβάσει. τον ζείτε. Όταν σας ενοχλήσει κάτι. αλλ’ αυτό δεν φεύγει. δηλαδή. Βλέπετε. περιφρονώντας όλ’ αυτά. Αυτός είναι ο πιο τέλειος τρόπος. εδώ ομιλούσε ο παλαιός άνθρωπος με τον νέο. Εσείς τι κάνετε. τον νέον ενδυσώμεθα και Σοι ζήσωμεν. θα στρέφετε την προσοχή σας. Με τη θεία χάρι οι μάρτυρες του Χριστού δεν καταλάβαιναν τους πόνους. Καλά είναι κι εκείνα για τους αρχαρίους. ένας πειρασμός. Να δοθούμε στον Χριστό κι όλα φεύγουν τα αντιδραστικά. το βλέμμα σας στον Χριστό. Εμείς τίποτα δεν μπορούμε μόνοι μας. διότι είναι υπερόπτης. να ζείτε με εγρήγορση.

ούτε το κοιτάζετε. τα }323} αφήνομε όλα. χωρίς αντίδραση. να του κάνει φασαρίες κ. ο πονηρός σας βουτάει. Όταν δείτε το αντίθετο πνεύμα να έρχεται να σας }319} βουτήξει εσείς δεν τρομοκρατείσθε. δεν χάνει την προσωπικότητά του. Για να το πετύχετε όμως αυτό πρέπει να σας φωτίσει η θεία χάρις. μέσα στο θείο φως θα ζούμε πάντοτε.λπ. Όταν απομακρύνεσαι απ’ τον Θεό. όσο κι αν είναι άσχημη. εφόσον θ’ αγαπάει και θα λαχταράει η ψυχή μας τον Θεό. γιατί σε βρίσκει «σκέτον» ο σατανάς και κυριαρχεί επάνω σου. με την χάρι του Χριστού.Πήγα ν’ αγανακτήσω. εκεί που πάτε να τον περιφρονήσετε. Ο ταπεινός έχει συνείδηση της εσωτερικής του καταστάσεως και. τίποτα εκείνος. ούτε προσπαθείτε να το βγάλετε από μέσα σας. Αυτή μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Το ένα εκατομμυριοστό του εκατομμυριοστού είναι του ανθρώπου η προσπάθεια. Ο σχιζοφρενής επηρεάζεται απ’ τα βιώματα της παλιάς ζωής των προγόνων. σας καθηλώνει και σας σφίγγει και κάνει το δικό του κι όχι αυτό που θέλετε εσείς. βλέπει τον σατανά να παρουσιάζεται μπροστά }322} του. Αυτό είναι μεγάλο μυστικό. σας έχει ήδη συλλάβει. Το άφημα στα χέρια του Θεού. Η περιφρόνηση του κακού πνεύματος γίνεται μόνο με την χάρι του Θεού. ανοίγετε τα χέρια σας στον Χριστό. Τι κάνετε. Γυρίζετε προς τον Χριστό τρέχετε προς τον Χριστό. τότε σας αρπάζει ο πονηρός κι ενώ προσπαθείτε να τον διώξετε. Την ώρα του πειρασμού. Ακούστε κι εμένανε. να κάνει θορύβους. Γνωρίζει ότι είναι αμαρτωλός και θλίβεται γι’ . στράφηκα στον Χριστό και πρόλαβα το κακό. όταν τα ελατήρια σας είναι αγνά και καθαρά και ειλικρινή. Εκεί. Δεν κάνετε τίποτα. Καμιά φορά μπορεί να πάθει και σχιζοφρένεια ο άνθρωπος. Και κάτι ακόμη. Όταν κανείς δεν άρχισε κανονικά την πνευματική ζωή ή τον βαραίνει κάτι κληρονομικό. γιατί είναι δίπλα ο πατέρας του και πέφτει στην αγκαλιά του. ανοίγετε τα χέρια σας προς τον Χριστό. Μερικοί βλέπουν τον διάβολο να παρουσιάζεται με διάφορες μορφές. Πρέπει να προλάβετε να κάνετε το άνοιγμα στον Θεό. Παίρνομε ένα εκατομμύριο.πλούσια τη θεία Του χάρι. Το παράθυρο είναι το δικαίωμα. μη βρει παράθυρο ο σατανάς. Το κόβομε κομματάκια. Το κατάλαβα. Ο καλύτερος τρόπος είναι η περιφρόνηση. Παίρνομε το ένα εκατομμυριοστό. Η τέλεια υπακοή στο Θεό χωρίς αντίρρηση. Αυτά γίνονται τις πιο πολλές φορές στους μπερδεμένους. όπως το παιδάκι που βλέπει κάποιο θηρίο άγριο και δεν φοβάται. να αισθανθείτε τον Χριστό και σ’ αυτή σας την προσπάθεια. να τους χτυπάει κ. Σ’ εσένα Κύριε. ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. ανοίγει η χάρις την ψυχή σας και σας λέει: «Έγειρε ο καθεύδων και ανάστα εκ των νεκρών και επιφαύσει σοι ο Χριστός». Αν αυτό δεν γίνει αμέσως. Αυτό που λέμε στην Θεία Λειτουργία τα λέγει όλα: «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». κινδυνεύεις. Να μη δίνομε στον διάβολο δικαιώματα. }320} Αυτή περιφρόνηση έχει μεγάλη τέχνη. Εζήτησα από έναν άνθρωπο να μου κάνει κάτι. Δηλαδή ανοίγετε την αγκαλιά σας. είναι όλα εύκολα κι όλα αληθινά τα λόγια του Χριστού. Εσείς λίγη προσπάθεια θα κάνετε. έστω κι αν ορισμένα πράγματα φαίνονται δύσκολα και παράλογα. Επέμεινα εγώ. Τη στιγμή εκείνη. που έχω λίγη πείρα σ’ αυτά. λίγη δηλαδή διάθεση. Το σκέπτεσθε κι έρχεται το Άγιον Πνεύμα. προσπαθείτε να γνωρίσετε τον Χριστό. Η τελεία εμπιστοσύνη στα χέρια του Θεού -αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Τον καθιστά θεάνθρωπο. Αυτό τον τρόπο να χρησιμοποιείτε σε κάθε προσβολή του πονηρού και σε κάθε λογισμό δηλαδή την περιφρόνηση.α. Δηλαδή εγώ δεν αφήνω ούτε μια σκέψη μνησικακίας μέσα μου ούτε μια σκέψη εγωισμού. που είπε: «Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστιν». Έτσι. Αυτή είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. Όλα να τα προλαμβάνετε με την προσευχή. Αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Αυτός αρνιόταν λέγοντας ότι η επιστήμη τα λεει αλλιώς. Κινείσθε προς τον Θεό και στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις.

Αρκεί να βρούμε το μυστικό. Η χάρις του Θεού δεν πλησιάζει εδώ. θα γκρινιάζετε λέγοντας: «Γιατί τα’ άφησες αυτό εδώ. θα σας φταίνε όλοι κι όλα. Έχει πάντα τη χαρά του Χριστού. θα σας βασανίσει ο σατανάς. Δέχεται να τον παρατηρούν.αυτό. ζει από τώρα στην επίγεια άκτιστη Εκκλησία. Στην αρχή μοιάζει με τον ταπεινό. … Αυτή είναι η πραγματική ελευθερία. δεν εξουθενώνει τον εαυτό του.τι έχω το έχω απ’ την χάρι. Εμείς δεν μπορούμε με τις αδυναμίες μας να Τον αγαπήσομε. να μην έχεις κανένα θέλημα. Δεν χάνει την ισορροπία του. εννοεί να υπερηφανεύεται περισσότερο. }326} Το μυστικό είναι η αγάπη στον Χριστό και η ταπείνωση. Αν δεν έχετε αγάπη στον Θεό και στον πλησίον αν τεμπελιάζετε.». Ο Θεός δεν θέλει την αρετή μας. Να είμαστε σε όλα ταπεινοί· στη σκέψη. Λίγο. θα σας εκδικηθεί ο παλαιός άνθρωπος. απελπισία. η θεία ταπείνωση. Ασχολείται και περιστρέφεται γύρω απ’ τον εαυτό του. Αν έχετε αγάπη στον πλησίον και στον Θεό. Είναι αποτέλεσμα χάριτος. Ο έχων την αγία ταπείνωση δεν μιλάει καθόλου.». Ενώ αυτό είναι η εκδίκηση των ενστίκτων. Ό. να τον ελέγχουν οι άλλοι. εκνευρίζεται. αλλά δεν απελπίζεται. Η καρδιά του κενόδοξου δεν μπορεί να ταπεινωθεί. θα δώσει }324} ο Θεός την ταπείνωση. όμως. δεν λέει ταπεινολογίες. φέρεται άπρεπα. ο αμαρτωλός που μετανοεί κι εξομολογείται βγαίνει απ’ τον εαυτό του. Όλους να τους αγαπάεις και να μη σκέπτεσαι για κανέναν κακό και για όλους να προσεύχεσαι. αλλά η άκρα ταπείνωση δεν αποκτιέται με τις προσπάθειες και τον αγώνα μόνο. Να καίγεσαι για τον Θεό· αυτό είναι το παν. Όταν τον ελέγχουν ή νουθετούν. πώς φέρομαι έτσι. Αυτό είναι το παν. Αυτό έχει μεγάλη αξία να οδηγείσαι απ’ τον Θεό. … Φλεγόταν απ’ την αγάπη του Χριστού. Το λένε και αίσθημα κατωτερότητος. Το λέω εκ πείρας: ό. Το αντίθετο συμβαίνει με τον εγωιστή. Όταν εξομολογηθεί δεν γυρνάει πίσω. Δεν θέλεις άλλη φιλοσοφία. η τελεία εμπιστοσύνη στον Θεό. δηλαδή «είμαι αμαρτωλός. υποδουλώνεσαι σ’ Αυτόν και ζεις στην ελευθερία των τέκνων του Θεού … Χρειάζεται βέβαια και λίγη προσπάθεια. Πάντα να παρουσιάζεσαι στον Θεό ως αμαρτωλός· χωρίς όμως απελπισία. δηλαδή δεν αντιδρά. τον έχοντα αισθήματα κατωτερότητος. αγωνία. Αντίθετα η χάρις του Θεού βρίσκεται εκεί όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση. αμέσως χάνει την ειρήνη του. αλλά «θαρρών εις το έλεος της ευσπλαχνίας Του». Ας μας αγαπήσει Αυτός. χωρίς εμπιστοσύνη. Άμα θέλεις να φιλοσοφήσεις όλα θα τα ρίχνεις στον κακό εαυτό σου και θα ταπεινώνεσαι πάντοτε. χωρίς γαλήνη. Όταν ο άνθρωπος ζει χωρίς Θεό. Όποιος έχει την αγία ταπείνωση. ο διχασμός είναι δαιμονικές καταστάσεις. . στη συμπεριφορά. ελάχιστος πάντων …». Η εξάρτηση από Εκείνον. αντιλέγει έντονα. αποκτάει ασθένειες σωματικές και ψυχικές. χωρίς να καταλαβαίνετε από πού προέρχεται αυτή η κατάσταση. Δαιμόνιο είναι επίσης και η ταπεινολογία. και στα δυσάρεστα. Θα λέτε: «Τι θα γίνει μ’ αυτή την κατάσταση που έφθασα. κατάθλιψη. Είναι ταπείνωση να πιστεύεις ότι όλοι είναι καλοί. Ο Χριστός θα δώσει την ταπείνωση. Η ταπείνωση τον ανέβασε εκεί. ταράζεται. Κι αν ακούεις για κάποιον κάτι αρνητικό να μην το πιστεύεις. Αντίθετα. Φοβάται ο ταπεινός μήπως με τις ταπεινολογίες πέσει στην κενοδοξία. Ο ταπεινός πιστεύει ότι όλα εξαρτώνται απ’ τον Χριστό κι ότι ο Χριστός του δίδει την χάρι Του κι έτσι προχωράει. αν τον πειράξει κανείς. Ας Τον παρακαλούμε πολύ να μας αγαπήσει Εκείνος και να μας δώσει το ζήλο να Τον αγαπήσομε κι εμείς.τι και να του πεις. η νευρασθένεια. στα λόγια. Να καίγεσαι για τον Θεό. όταν τον επαινούν και τον κολακεύουν. Ποτέ να μην παρουσιαστούμε στον Θεό και να πούμε: «Έχω αρετές». γιατί εκεί. αλλά με άγχος. Η ψυχασθένεια. Και θα νομίζετε ότι δήθεν φταίνε οι δουλειές ο κόπος. θα δώσει τον αγιασμό. Αν νικηθείς απ’ }325} τον Θεό. χωρίς να εξοργίζεται και να δικαιολογείται. ανάξιος. ενώ. Η αληθινή ταπείνωση δεν μιλάει.

Κανείς ασκητής δεν αγίασε χωρίς ασκήσεις. Δεν παθαίνετε μ’ αυτήν κακό. Για να τα κάνετε όμως αυτά πρέπει να έχετε πίστη. Όμως αυτό μου δίνει χαρά και μια ικανοποίηση ότι επιτέλους προσπαθώ ν’ αγαπήσω τον Χριστό. Μέσα στην άσκηση τις μετάνοιες τις αγρυπνίες και τις άλλες κακουχίες είναι και η νηστεία. και κάνω όνειρα και κάνω προσπάθεια. δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά.λπ. Υπάρχει αυτό το «κάτι» στο βάθος. Οι ασκητές μεταποιούν τον αέρα σε λεύκωμα και δεν τους πειράζει η νηστεία. Και υποφέρει κι αγανακτεί χωρίς αποτέλεσμα. Το κρέας κάνει κακό στον άνθρωπο. καταντούμε άδειοι ψυχικά. Δεν πρέπει η ψυχή μας ν’ αντιστέκεται και να λέει. «γιατί το }328} έκανε έτσι αυτό ο Θεός. Όταν έχετε τον έρωτα τον θείον. Δεν είναι οι μετάνοιες που θα κάνομε δεν είναι οι προσευχές είναι το δόσιμο ο έρωτας για τον Χριστό για τα πνευματικά. αλλά γίνεται το αντίθετο. μπορείτε να νηστεύετε με ευχαρίστηση κι όλα είναι εύκολα· . αλλά όχι με βία. Κάνουν καλό τα χόρτα. … Ενώ ο σκύλος ή η γάτα κι όλ’ αυτά τα σαρκοφάγα. Πρέπει να γίνονται ασκήσεις. να κάνει τέτοια πράγματα και να καταπονεί τον εαυτό του για την αγάπη του Θεού. Όσο δεν ποτίζεται η τριανταφυλλιά τόσο μαραίνεται. Τον εκπειράζομε όταν ζητούμε κάτι αλλά η ζωή μας δεν είναι σύμφωνη με το θέλημά Του –πράγματα. Εκείνο που κάνει άγιο τον άνθρωπο είναι η αγάπη. Εκπειράζομε τον Θεό. δηλαδή το «γιατί». που δείχνουν ότι εκπειράζομε τον Θεόν.».» ή και το αντίθετο «πολύ κοντός. όταν ζητούμε κάτι από Εκείνον. Πολλά καλά έρχονται. Υπάρχουν πολλοί που τα κάνουνε αυτά όχι για τον Θεό αλλά για άσκηση. Ενώ με το Χριστό. ξηραίνεται. αλλά δεν γίνεται τίποτα.Ο κενόδοξος την ψυχή του την αποξενώνει απ’ την αιώνια ζωή. για τον Θεό. Οι «πειράζοντες» τον Θεόν είναι όσοι αμφιβάλλουν. χάνεται κι αμέσως ξεπετάγεται το αγκάθι. Όμως οι πνευματικοί άνθρωποι το κάνουνε για ψυχική ωφέλεια. διστάζουν ή και χειρότερα ακόμη. δηλαδή ενάντια στον Θεό· άγχος αγωνία απ’ το ένα μέρος κι απ’ το άλλο παρακαλούμε. Όλα να γίνονται με χαρά. όμως μόνο η αντίδραση και τα «γιατί». Δεν το έχω κατορθώσει αλλά το επιθυμώ. «γιατί να είμαι πολύ ψηλός. όταν το χωνεύσετε καλά το φαγητό σας. Άστε το κακό. Αλλά και το σώμα ωφελείται πολύ δεν αρρωσταίνει. εκεί πάνω φυτρώνει τριανταφυλλιά με ωραία τριαντάφυλλα κι όσο ποτίζεται με την πίστη με την αγάπη με την υπομονή με την ταπείνωση τόσο παύει να έχει δύναμη το κακό παύει να υπάρχει δηλαδή δεν εξαφανίζεται αλλά μαραίνεται. Όταν κάνομε κάτι για να επιδειχθούμε. «Παχεία γαστήρ λεπτόν ου τίκτει νόον». τα φρούτα κ. Είναι η αγία ζωή. δημιουργούν αυτά που λέει ο κόσμος «κόμπλεξ»· παραδείγματος χάριν. αλλά η ζωή μας είναι μακράν του Θεού. Αυτό δεν φεύγει από μέσα. θέλω να λατρεύω τον Θεό με αγάπη. Και προσεύχεται κανείς και κάνει αγρυπνίες. Λέγει ο σοφός Σολομών ότι ο Χριστός «ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν». Η νηστεία είναι και ζήτημα πίστεως.». ανθίστανται στην παντοδυναμία Του και πανσοφία Του. }329} Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. γιατί το άλλο αλλιώς. }330} Λένε ότι το προβατάκι τρώει τα χορταράκια της γης κι είναι τόσο ήσυχο. }327} Θέλω να γίνω πιο καλός. Αλλιώς σας πιάνει λιγούρα. Δεν είναι το φαγητό δεν είναι οι καλές συνθήκες διαβιώσεως που εξασφαλίζουν την καλή υγεία. Κανείς δεν μπόρεσε ν’ ανέλθει στην πνευματικότητα χωρίς ν’ ασκηθεί. … Αυτά τα «γιατί» πολύ βασανίζουν τον άνθρωπο. με την χάρι φεύγουν όλα.λπ. η λατρεία προς τον Χριστό η οποία δεν μπορεί να εκφρασθεί δεν μπορεί δεν μπορεί … Και προσπαθεί ο άνθρωπος να κάνει ασκήσεις. η ζωή του Χριστού. Τελικά ο εγωισμός είναι σκέτη κουταμάρα! Η κενοδοξία μας κάνει κούφιους. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι αυτό θα σας σώσει. με λαχτάρα. για ωφέλεια σωματική. αλλ’ η χάρις του Θεού επισκιάζει τον άνθρωπο κι ενώ η ρίζα είναι το κόμπλεξ. Άσκηση είναι οι μετάνοιες. είναι όλα τους άγρια ζώα. οι αγρυπνίες κ. Δεν είναι.

Και συντροφιά του είναι όλη η φύση. υψηλή ζωή. Όποιοι έδωσαν την καρδιά τους στον Χριστό και με θερμή αγάπη }331} έλεγαν την ευχή. ενώ κάποιους τους πειράζει. Είναι θέμα αγάπης. αν δεν γλυκαθεί στην προσευχή. Έτσι φεύγει απ’ τον κόσμο αυτόν όχι απελπισμένος. Είναι ζήτημα ιχνοστοιχείων του οργανισμού. ποιητική ζωή. Κάθεται εκεί βασανίζεται. Χρειάζεται μικροβιολογική εξέταση. αρκεί να ζουν τη ζωή του Θεού. Όλο το μυστήριο είναι η προσευχή το δόσιμο η αγάπη στον Χριστό. Μπορεί όμως να είσαι φτωχός και μέσα σου να είσαι μη ακτήμων. Φεύγει πολύ παρηγορημένος και με μεγάλη συντροφιά. αντίθετα την ενισχύει και την κάνει πιο καλή. }336} Ο ασκητής που πάει στην έρημο όλα τα θυσιάζει και την ανάπαυσή του αρκεί να επιτύχει τον τρόπο έτσι να αισθανθεί την χάρι του Θεού. }337} Μπροστά στα μάτια του Θεού είναι το ίδιο ο έγγαμος και ο άγαμος. Μπορεί να έχεις πολυκατοικίες και μέσα σου να είσαι ελεύθερος απ’ την ύλη κι έτσι να ζεις ως ακτήμων. Ζει με τη σιωπή. Η παρθενία η ακτημοσύνη η πτωχεία που είναι αρετές του μοναχού βρίσκονται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. θείας λατρείας. σαν να κάνει μετάνοιες. Μπορεί να είναι κάποιος παρθένος κατά το σώμα και στην ψυχή να είναι σαν πόρνη διεφθαρμένη απ’ τις κακίες και τα πάθη. θεία ζωή. αλλά δεν φεύγει απελπισμένος. Δεν είναι η ποσότητα των αγαθών που κάνει τον άνθρωπο ακτήμονα ή όχι. μου ερχόταν μεγάλη χαρά κι έδινα πολύ τον εαυτό μου σε . Για να τη ζει όμως σωστά ο μοναχός πρέπει να έχει μοναχική συνείδηση. Γι’ αυτό βλέπομε ότι τους μαθητές Του αλλά και τους προφήτες Του ο Χριστός τους καλούσε την ώρα που εργάζονταν επί παραδείγματι την ώρα που κάποιος ψάρευε ή έβοσκε τα πρόβατά του. τη νοερά προσευχή. και τα πουλιά και τα ζώα. Αλλ’ αυτό που τον κρατά στο μοναστήρι μαζί με την προσευχή είναι και η εργασία και το εργόχειρο. οι μάρτυρες και οι άγγελοι. Είναι στοιχείο που χρειάζεται. Δεν μπορεί να σταθεί στο μοναχισμό. Δεν είναι άλλο η δουλειά και άλλο η προσευχή. αλλά η προσκόλληση της καρδιάς. Η μοναχική ζωή είναι ζωή χαρισάμενη. }339} Σ’ ένα μοναστήρι μπορεί να υπάρχει σειρά αλλά η μοναχική ζωή να είναι ανύπαρκτη. }335} Ο μοναχισμός δεν πρέπει να είναι φυγή αρνητική αλλά φυγή θείου έρωτος. Πρέπει να γλυκαθεί ο μοναχός στην προσευχή. Κι αυτό θα το πετύχει με τη στροφή του εξ ολοκλήρου στον Θεό και στο σκοπό που έχει βάλει. για να ζει εν Χριστώ. την ένωση του με τον Θεό· να γίνει ένα με τους άλλους όπως η Αγία Τριάδα όπως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος που είναι ένα. να βρεθεί στη θαλπωρή του Χριστού στην αγκάλη του Χριστού· να ενωθεί να αισθανθεί τη συντροφιά με τον Θεό. να ελκυσθεί υπό της θείας χάριτος. }332} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ Μεγάλο πράγμα η μοναχική ζωή! Πολύ μεγάλο. Μεγάλη. Είναι όντως τέτοια. την άσκηση. Η εργασία μάλιστα είναι σαν να προσεύχεται κανείς. Η εργασία είναι ευλογία. … Αυτή τη ζωή τη λένε αγγελική και είναι αγγελική. Η εργασία δεν εμποδίζει την προσευχή. Πρέπει να αποθάνει για όλα. κυριάρχησαν και νίκησαν τη λαιμαργία και την έλλειψη εγκράτειας. την υπακοή. Το αλάτι χρειάζεται στον οργανισμό του ανθρώπου. Δεν είναι σωστό αυτό. Και κυρίως η συντροφιά του είναι η Παναγία μας με τον Υιό της. Το μοναστήρι πάνω απ’ όλα θα πρέπει να βάλει την υπακοή και το επιτραχήλι. Εγώ κάθε φορά που εξομολογιόμουνα. Ορισμένοι θέλουν να γίνουν μοναχοί από αντίδραση. Και είναι ορισμένοι μάλιστα που πολύ το έχουν ανάγκη.αλλιώς σας φαίνονται όλα βουνό. Υπάρχει μία φήμη ότι το αλάτι κάνει κακό. αρκεί να ζουν τις εντολές του Θεού. Άλλοι δεν το έχουν ανάγκη. αλλά και όλοι οι άγιοι.

Από κει να δίδονται όλες οι κατευθύνσεις. … Εκεί είναι ο Χριστός. Όταν έχεις τον Γέροντα και τον ζεις. Κι όταν ο Γέροντας σ’ αγαπάει κι εκείνος κι είστε ομόψυχοι. Δεν μπορούμε να το καταλάβομε. ότι θα έπρεπε να μου είναι πιο αυστηροί. απ’ την υπακοή το έχω. να δίδεσαι στη λατρεία του Θεού και να υπακούεις και στον Γέροντα! Η υπακοή είναι σπουδαία. Όπου κι αν βρισκόμαστε είμαστε ενωμένοι εν Χριστώ και προσευχόμαστε κι έτσι η χάρις του Θεού μας επισκέπτεται και μας τονώνει διαρκώς. τον αγαπάεις τον Γέροντα. το θείο.τι έχω. Είναι το μυστήριο της πνευματικής ζωής. εν αγιασμώ. Μ’ αγάπησε ο Χριστός και μου έδωσε την χάρι να κάνω υπακοή. Αν δεν έχεις ταπείνωση. Ο Γέροντας είναι ποδηγέτης. Θέλει πάντα να εξετάζει αυτό που του λένε. Είναι η ηδονή η πάντα νουν υπερέχουσα. Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος μορφωμένος που έγινε γέροντας. Τότε δεν το καταλάβαινα. }344} Καμία άλλη ηδονή δεν είναι πιο πάνω από εκείνη που δίδει η ένωση με τον Θεό. αλλά να είναι ανώτερος απ’ τον μορφωμένο. έξυπνος. την παθαίνεις πολύ άσχημα. Η υπακοή και μάλιστα σε πνευματικό γέροντα είναι μεγάλο κεφάλαιο. μεταδίδεται χωρίς να το καταλάβετε και σ’ εσάς κάτι το άγιο. όταν έχει ζήσει ως υποτακτικός και έχει αποκτήσει την χάρι του Θεού. Μεγάλο πράγμα η ταπείνωση! Ο εγωισμός η υπερηφάνεια. Παίρνετε κάτι απ’ τις άγιες συνήθειές του. τη σιωπή του. εντάσσεται πια στην ελευθερία των τέκτων του Θεού. να μην έχει μελετήσει συγγράμματα. Ή το κάνει μεν. Η προσευχή του σας επηρρεάζει. να μην έχει ευφράδεια λόγου. Μπορεί ο Γέροντας να είναι αγράμματος. μπορεί να μην έχει πολλές γνώσεις. Δεν ήμουνα ευχαριστημένος. αλλά με αντιρρήσεις και αντιλογίες νομίζοντας ότι μ’ αυτή τη στάση δείχνει την ελευθερία του. «Εγώ τους εμέ φιλούντας αγαπώ. Κι αυτή η υπακοή έχει μεγάλη αξία. εγέννησαν την παρακοή κι εφύγαμε απ’ τον Παράδεισο. Ακόμη κι αν δεν μιλάτε γίνεται κάτι. ό. . Πρέπει να έχεις περάσει από υπακοή για να είσαι πλήρης. βλέπω ότι όντως ήταν πολύ αυστηροί. Είναι η ηδονή των δοσμένων στον Θεό. πιο γερός. Γίνεσαι γρήγορος. Όχι μόνο τότε αλλά και τώρα. Το έχω πάρει έτσι με πίστη αυτό το μυστήριο. Αυτός ο Γέροντας μπορεί να ωφελήσει τους υποτακτικούς του πάρα πολύ αν του κάνουν υπακοή. Ας είναι }341} και στραβά αυτά που ζητάει ο Γέροντας. Ποτέ ένας εγωιστής δεν μπορεί να κάνει υπακοή. Κι εγώ ο ταπεινός λίγο την αισθάνθηκα και. Όμως στην υπακοή βρίσκει ο άνθρωπος την ελευθερία την αληθινή ενώ δουλεία είναι αυτή που τον αναγκάζει να μην υπακούει. Υπακοή με χαρά μ’ ευχαρίστηση. δεν έχεις υπακοή. Η έλλειψη υπακοής οφείλεται στον εγωισμό και τη φιλαυτία. οι δε εμέ ζητούντες ευρήσουσι χάριν». Έχομε το αίσθημα του «ενός» δηλαδή ότι είμαστε ένα. Είναι το παν. Όλα εν υπακοή. Ξέρω πόσο χαριτωμένο πράγμα είναι και πόσο τέλειο κι ανέμελο. απ’ τα λόγια του. αγιοποιείσθε κι εσείς. Σ’ αυτή την κατάσταση δεν υπάρχουν αποστάσεις. γίνεσαι σ’ όλα νέος. ώστε ν’ αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες των ανθρώπων. Αν δεν περάσεις από ταπείνωση και άρα από την υπακοή. }343} Είναι λοιπόν μεγάλη αρετή μεγάλο προσόν η υπακοή σε γέροντα. Εγώ όμως με την χάρι του Κυρίου την έχω ζήσει. δεν έχεις την χάρι του Θεού. Να υπακούεις στον Θεό. όμως. τότε γίνεσθε ένα. Όταν ζείτε μαζί μ’ έναν άγιο. επειδή είναι θεολόγος }342} και κατηρτισμένος γραμματικά. όταν εξομολογηθώ. Την υπακοή στους Γέροντές μου την αισθανόμουνα σαν παράδεισο. αν είναι καλό ή όχι αν είναι έτσι ή αλλιώς. Έτσι ζούμε την ενότητα στην Εκκλησία.προσευχή. Τώρα. Μεγάλο κι έξυπνο πράγμα η υπακοή. Να διακρίνομε τι είναι Γέροντας. ξαλαφρώνω αμέσως. Όταν υπακούει. Αυτή η υπακοή συγκινεί τον Θεό. Ο Γέροντας παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο στη ζωή μας. που μεγάλωσα. κι ανάλογα το κάνει. Με την υπακοή αλλάζεις σ’ όλα. Είναι μία μεγάλη αρετή είναι αυτή η ίδια η ταπείνωση. αισθάνομαι χαρά. Και το ζητούσα κιόλας.

}349} Οι ακολουθίες είναι μεγάλη υπόθεση. όχι με σφιξίματα και με σπρωξίματα κ. }345} Επανέρχεται τότε η ψυχή στη αρχική της λαμπρότητα. Δεν το επηρεάζει θετικά. Δεν χορταίνω να τα λέω όλη την ημέρα. να το ξαναδιαβάζετε. Να προσέχεις την κάθε λέξη να παρακολουθείς τα νοήματα. Το έχω πει πολλές φορές αυτό. Όμως. Απ’ την πίεση. Ν’ αγαπήσετε τη μελέτη. Μη με παρεξηγείτε που σας το λέω. Είναι η πηγή είναι η βάσις. Εμείς χωρίς τη θεία χάρι όσες προσπάθειες και να κάνομε. όχι μόνον αντιδρά κανείς εναντίον της Εκκλησίας.». θείες ελλάμψεις που μπορεί να τα εκμεταλλευθεί το κακό πνεύμα χωρίς υπακοή στον Γέροντα. Εγώ όσο ακούω το Ψαλτήρι και τους κανόνες τόσο δεν τα χορταίνω. }350} … αν είναι δυνατόν κάθε μέρα ν’ ακούω τα ίδια. Είναι πλούτος αφού εκεί στηρίχθηκαν όλοι τους. με ακραιφνή λατρευτική διάθεση προς τον Χριστό. Δεν λέγει «σαν μέλι» αλλά «υπέρ μέλι τω στόματί μου». Για να γίνει αυτό πρέπει να προσέχεις και ν’ απολαμβάνεις και να χαίρεσαι τις ακολουθίες τα τροπάρια τα αναγνώσματα τις ευχές.Γίνονται όλα αυτά με τη θεία βοήθεια. Έχω δει και μοναχούς κι ανθρώπους κάθε ηλικίας να φεύγουν εντελώς απ’ την Εκκλησία κι απ’ τον Θεό. Παλαιά στο Άγιον Όρος δεν άφηναν να διαβάζεις την Φιλοκαλία και τα’ άλλα ασκητικά· μόνο Αγία Γραφή και βίους αγίων. δεν μπορούμε ν’ αγιασθούμε. Είναι τόσο πραγματικά κι ελκυστικά που δεν έχουν χορτασμό. Θέλει έρωτα. ηδύνεται η ακοή μας ακούοντας τα τροπάρια και κάτι γίνεται μέσα μας. Ασφαλώς θα νιώσετε κι εσείς τα λόγια του Ψαλμωδού: «τα λόγιά Σου υπέρ μέλι τω στόματί μου». Ευφραίνεται η ψυχούλα μας. Είναι καταστροφή για τον μοναχό ο κορεσμός. Να εντρυφάτε στις Γραφές. στο αρχαίον κάλλος. δεν έχουνε αξία. Αυτά τα }346} πράγματα πρέπει να έχετε και πνευματικό που να τα έχει ζήσει για να τα διαβάζετε. Θα μου πείτε. Όχι. στην αρχέγονη κατάσταση. Όπως βλέπετε. βλάπτεσαι. Διαβάστε το Ευαγγέλιο. Να τις λέτε και να τις ακούτε κιόλας αυτό πολύ βοηθάει. }347} Ό. αλλιώτικα ενδέχεται να μπερδευθείτε. Όλο τα ίδια· αλλ’ αυτό έχει αξία. βλάπτουν δεν ωφελούν. Αρκεί πάντα να γίνονται με έρωτα. που δροσίζουν την ψυχή και την τρέφουν. χωρίς πόλεμο και χωρίς αγώνες αιματηρούς αγιαζόμαστε. αλλά με ευχαρίστηση. χωρίς πολύ κόπο να γίνομε άγιοι. Κι αυτό γιατί πρέπει να συνοδεύονται από υπακοή. Τα βιβλία αυτά γράφουν πολύ υψηλά πράγματα.τι κάνεις αγγάρια και κλωτσάει η ψυχή σου μέσα σου. να ευχαριστείται με την προσευχή. μην αντέχοντας την εσωτερική πίεση αλλά και την πίεση από άλλα πρόσωπα. Κι εσείς έτσι να δίνεσθε με την καρδιά σας στον Χριστό. Αν δεν αισθανόμαστε έτσι. Ποτέ δεν χορταίνεται. με τη συνομιλία μετά του Θεού. για να το καταλάβετε καλύτερα. μπορούμε απλά. Χωρίς υπακοή. Όχι αγγάρια και μηχανικά. χωρίς ιδιοτέλεια (ΜΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ). για να δείξει την εξαιρετικά μεγάλη γλυκύτητα που έχουν τα λόγια του Θεού. αλλά κάνουνε και κακό. θείο ενθουσιασμό. την Παλαιά Διαθήκη. Αλλά υπακοή καθαρή όχι εγωιστική ούτε μόνο για να ευχαριστήσεις τον Γέροντα. «τότε να μην τις κάνομε. Όχι μόνο δεν έχουνε αξία. τα πράγματα είναι υπέρ την φύσιν. Να διαβάζετε καθαρά μία μία τις λέξεις. αλλά δεν τη θέλει καν. Έχουν τόσους χυμούς. Αυτή η ευχαρίστηση φέρνει θείο ενθουσιασμό και η ψυχή μας γίνεται άξια να δεχθεί την χάρι του Θεού και την αγιάζει ο ίδιος ο Θεός. όσο μπορεί κανείς να φεύγει από τον τύπο και να κοιτάζει την ουσία. Το έχω ζήσει αυτό.λπ. σήμερα και αύριο και μεθαύριο. Με άλλο τρόπο να πάεις στην εκκλησία. Κι όπου βλέπετε και υπάρχει πολλή ουσία. βέβαια. Άμα ενεργεί η χάρις. . Δηλαδή να το θέλει να το ορέγεται. Ενώ με τη μελέτη των θείων λόγων. με ενδιαφέρον. Δεν καρπούται. παθαίνεις κακό. … όλα γίνονται αλλά όταν δίνονται τυπικά. Και πιστεύω ότι πολύ μας ωφελούν όλ’ αυτά. Οι ακολουθίες είναι το παν. αλλά απλή.

να πεταχθείς αμέσως όρθιος. }351} Έτσι γίνεται η καλλιέργεια χωρίς να το καταλαβαίνομε. Πολύ ωφελεί να σηκώνεσθε τη νύκτα για προσευχή. Ακόμη και τυχαία να ξυπνήσεις τη νύκτα. Μπορεί βέβαια. Κι όταν λέμε κόπο. Την ακολουθία της Θείας Μεταλύψεως όταν τη διαβάσει και ο πιο αμαρτωλός αγιάζεται πολύ. μες στην ησυχία. Όταν έλθει η χάρις. τότε η καρδιά του γίνεται φωτιά. με έρωτα. Δηλαδή αχρηστεύει ο άνθρωπος τον παλαιό εαυτό του. Καλύτερη είναι η προσευχή της νύκτας. Έχω εξακριβώσει ένα περίεργο πράγμα. Η φωτιά της αγάπης κάνει θυσίες. Μπαίνεις ευκολότερα στην προσευχή. Να διαλέγετε την κούραση τη σωματική. Μυστήριο! Είναι μία συνήθεια. οι οποίες φαίνονται τυπικές. την άλλη μέρα μπορεί να εργασθεί πιο καλά. γίνονται δικές σας. Να διαλέγεις τις ώρες της νύκτας. }354} Να γιατί ο σωματικός κόπος. Αυτός που κάνει κόπο για τον Χριστό μεγαλύτερο –κι αυτό γίνεται βέβαια από θείο έρωτα. φεύγει η χάρις και μένεις με τη δύναμή σου. όταν λέγονται με νόημα και προσοχή. … Κατορθώνουνε φοβερές σωματικές ασκήσεις και προσπαθούν μ’ αυτές να επιβληθούν και να επιδράσουν στην ψυχή. Αντίθετα όποιος δεν έχει διάθεση να κάνει θυσίες για την αγάπη του Χριστού. Από κει και πέρα θ’ αρχίσει η αληθινή κοινωνία μ’ Εκείνον. Το πρωί πέφτει. για παράδειγμα. Αν πεις τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Θα πει ίσως κάποιος: «Την αγάπη την έχω στην καρδιά μου». το μεσημέρι ανεβαίνει. Ό. εννοούμε. Αυτό εξαρτάται από την κίνηση της γης. δεν βλάπτει το σώμα. έτσι επηρεάζεται και η ψυχή. … Εμείς καρπούμεθα.γίνεται με αγάπη. απευθείας επιδρά στην ψυχή η χάρις και φέρνει τη μετάνοια και φέρνει τη γαλήνη και την ειρήνη και τη χαρά. ενώ ένα τραύμα παραμένει στην ίδια κατάσταση.προσελκύει περισσότερη χάρι. Αναίμακτα. Η ζωή μας εξαρτάται απ’ το θέλημά μας. Όχι για να κερδίσεις κάτι. να γιατί οι μετάνοιες. Έτσι κι εμείς με τις μετάνοιες δείχνομε ότι είμαστε ταπεινοί δούλοι του Θεού. γιατί όταν γκρινιάξεις. τα }353} μεσάνυκτα αλλάζει. Πριν γκρινιάξεις για το σωματικό κόπο. αλλά τον αχρηστεύει και αναπτύσσει τον καινό άνθρωπο μέσα του. ο έρωτας προς τον Χριστό να κάνεις αλλιώς. εκτός των άλλων και την προσευχή της νύκτας. Δεν το εξοργίζει. αλλ’ όταν οι μετάνοιες γίνονται για τον Χριστό. θυσίες. άγγελοι. διότι τον χαριτώνει ο Θεός κι ανανεώνεται ψυχικά. όσο μπορείς. Όπως επηρεάζεται το σώμα από τις ώρες. Μές στο εικοσιτετράωρο υπάρχει διαφορά στις ώρες και στην επίδραση που έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό. ο πυρετός κυμαίνεται. Αλλ’ αυτά }355} έρχονται με τη θεία χάρι και μετά ωφελείται και το σώμα. }352} Ώ. Να το επιδιώκετε για να γυμνάζετε σώμα και ψυχή. μόλις ξυπνήσεις. ο ίδιος αποκλείει τον εαυτό του απ’ την χάρι. Δείχνομε τη μικρότητά μας και το σεβασμό μας μ’ έναν αισθητό τρόπο. Ναι. Τον αχρηστεύει χωρίς πόλεμο. Σε βλέπει ο Θεός κι απλώνει το χέρι και σε πιάνει. Βλέπετε. αγρυπνίες. αλλά μέσω αυτών των τύπων κατορθώνομε να μπαίνομε στην ουσία. όλ’ αυτά είναι μηδέν. διότι είναι μεν τύποι. Με τις μετάνοιες κάτι γίνεται· ταπεινώνεται ο χριστιανός κι αυτό βοηθάει. εμείς έχομε αυτή την ανάγκη. Εμείς δεν λέμε έτσι. Αυτός που αγρυπνεί τη νύκτα στην προσευχή. αμέσως να σηκωθείς. Όταν ο σωματικός κόπος –μετάνοιες. ώστε να έλθει η χάρις του Θεού μέσα του. το απόγευμα και το βράδυ ανεβαίνει πιο πολύ. Πολύ κακό! Γι’ αυτό μόλις ξυπνήσεις.Οι λειτουργικές προσευχές. μην ξανακοιμηθείς αμέσως· είναι μία ευκαιρία που σου δίνει ο Θεός να προσευχηθείς. Εκτός απ’ την ησυχία συμβαίνει την νύκτα και κάτι άλλο. αλλά οι μετάνοιες κι όλες οι ασκήσεις χρειάζονται. Θυσία και . να γυρίσεις απ’ την άλλη μεριά και να σε πάρει ο ύπνος μέχρι το μεσημέρι. αλλά γιατί δεν σ’ αφήνει η αγάπη. τι γίνεται στο Άγιον Όρος τη νύκτα! Ευωδία. προχωράεις με χαρά. προσευχές … Οι άγγελοι παίρνουν τις προσευχές των αγίων και τις πηγαίνουν στον Θεό. άρχισε την ευχή. Έτσι είναι.τι θέλομε κι όπως το θέλομε μπορούμε να το ζήσομε. Αν δεν μπούμε εκεί. λιβάνι.

Ο μοναχός φαίνεται απόκοσμος και ακοινώνητος για πολλούς. Οι μετάνοιες είναι και γυμναστική. Οι αγιασμένες ψυχές είναι το μεγαλείο του μοναστηριού. ακολουθίες κ. μοναχός. πριν προλάβω να προσευχηθώ. Κάνετε όσες μπορείτε. Να κάνετε τις μετάνοιες με ευλάβεια κι αγάπη και να μην τις μετράτε. Δεν μπορείτε να καταλάβετε τι είναι η φωτιά της αγάπης. την καρδιά. να γίνεται «εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της καρδίας». Συγκλονίζονται χιλιάδες που τους ακούνε. Ένας που ζει στη σπηλιά μπορεί να μη φτιάχνει δέντρα και κήπους. αλλά όχι ψευτομετάνοιες και ψευτοπροσευχές. Φαίνεται ότι κοιτάζει μόνο την ψυχή του. Ο Θεός ζητάει ό. αλλά εκεί μέσα δημιουργεί κι εξελίσσεται και θεούται. Η ψυχή έχει φοβερές δυνάμεις. Καταλάβατε. έπειτα στο γόνατο και μετά ψηλά στους ώμους συμμετρικά. που τις αντανακλά στο περιβάλλον. Ένας. Ναι. Είναι πάρα πολύ }357} ωφέλιμη. Άσκηση πνευματική και σωματική.α. Η ρητορεία τους άφθαστη. Ένας έναντι επτά . στον κόσμο. Οι σπηλαιώτες βοηθούν την Εκκλησία μυστικά. συγγράμματα κι άλλα που βοηθούν στη ζωή ή στην πρόοδο. κανόνα. ανάλογα με τη διάθεση. όμως. χωρίς ν’ ακουμπώ τα γόνατα στο έδαφος. Εγώ μικρός έκανα τρεις χιλιάδες μετάνοιες την ημέρα και δεν κουραζόμουνα. Να το παιδεύετε. που δεν τον βλέπει κανείς καθισμένος σε κάποια σπηλιά. για παράδειγμα. μετανοούν. Να κάνετε υπακοή στο πνευματικό πρόγραμμα. Έπεται και ακολουθεί και ωφελείται κι αυτό. Τόσα χρόνια αν διατηρήθηκε η Εκκλησία οφείλεται στο μοναχισμό. το σώμα. το στήθος. γιατί να μην την κάνομε. Πρώτα έκανα το σταυρό χτυπώντας τα δάχτυλα με δύναμη στο μέτωπο. το αναπνευστικό. οι οποίοι είναι άγιοι στη ζωή τους. μόνο αρρώστια προς θάνατο. Και στη λατρεία συμμετέχει όλος ο άνθρωπος. }356} Να σας δείξω πώς τις έκανα τις μετάνοιες. Χωρίς άσκηση δεν γίνεται τίποτα. ήμουνα πολύ σκληραγωγημένος.προσφορά είναι οι μετάνοιες· θυσία αγάπης.τι κάνομε για Εκείνον. το ωφελεί. ψυχή και σώμα. γεμίζει χαρά. επί παραδείγματι. επιστρέφουν στον Χριστό. Οι ασκητές μένουν στη σπηλιά για να μην τους αποσπά κανείς απ’ την πνευματική ζωή. Ας υποθέσομε ότι έχομε επτά ιεροκήρυκες θεολόγους. και να μην το αμελείτε. Αυτό είναι το παν. με την ταπεινή του προσευχή επιδρά πολύ περισσότερο. Όχι τυπικά πράγματα στον Θεό. Καλύτερα να κάνετε δέκα και καλές παρά πολλές και χωρίς ζήλο. Με τη θερμή και καθαρή ζωή τους και κυρίως με την προσευχή τους βοηθούν την Εκκλησία. άσκηση. ότι δεν προσφέρει τίποτα στην Εκκλησία. όπως είναι το κυκλοφορικό. Έτσι κι οι αγιασμένοι τόποι μας επηρεάζουν και μας ανεβάζουν. σώζονται ολόκληρες οικογένειες. η καρδιά στον Χριστό· και το σώμα στον Χριστό. λατρεία. Παίδευα τον εαυτό μου. που αποτελείται από δέκα χιλιάδες ενορίτες. Μετά ακουμούσα τα χέρια στο έδαφος και σηκωνόμουνα γρήγορα. Ο νους. τη σπονδυλική στήλη.λπ. τα έντερα. Τις έκανα στρωτές και γρήγορα. χωρίς λατρεία και θείο έρωτα. Να μην αναβάλλετε για αύριο. Αυτός που μπαίνει στο μοναστήρι }358} και τα δίνει όλα στον Χριστό μπαίνει στην Εκκλησία. Να μη λυπάσθε το σώμα. Ο καθένας έχει την ενορία του.». Όταν αυτή η άσκηση γίνεται στη λατρεία του Θεού και κατορθώνει η ψυχή αυτή τη λατρεία. περιφρονούσα τον κόπο. Όταν βρίσκομαι σε τέτοιους τόπους. Τότε πατούσα λίγο τα γόνατα. το Άγιον Όρος κ. Ούτε αρρώστια να το χαλάει. Ίσως να πει κάποιος: «Αυτοί που ζουν μόνοι τους σε μια σπηλιά βοηθούν την Εκκλησία. αμέσως ο αγιασμένος τόπος μ’ ανεβάζει στα ουράνια. Είδατε πως συμμετέχουν σώμα και ψυχή στη λατρεία του Θεού. η Πάτμος. Και –αν κι αυτό δεν πρέπει καθόλου να το σκεπτόμαστε.δεν υπάρχει καλύτερη γυμναστική απ’ αυτή για το στομάχι. Κάθε μέρα ακούνε το λόγο τους εβδομήντα χιλιάδες άνθρωποι. το ενδοκρινολογικό. τα οποία άμεση έχουν σχέση με την ψυχή μας. Στην ψυχή έρχεται ειρήνη και γαληνη και στο σώμα η καλή λειτουργία όλων των συστημάτων του οργανισμού μας. το πεπτικό. Πρέπει να κάνετε θυσία. Οπότε βέβαια και το άλλο. όπως. γαληνεύει και ειρηνεύει. Αυτό δεν είναι έτσι.

όμως. Και αυτό ισχύει για τα πάντα. μετάνοια δεν έρχεται. δεν γίνεται τίποτα. ο κόπος για τον Χριστό. αλλά να μην αισθανόμαστε ανακούφιση. έχεις μέσα σου πέντε βαθμούς αγάπης και ξοδεύεις τους δύο στους γονείς. θα νικηθούν. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. έρχεται η χαρά μέσα μας. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. αν η ψυχή έχει ιδιοτέλεια. Δεν μπορούμε να μετανοήσουμε. Συμβαίνει τότε να πηγαίνομε να εξομολογούμαστε. θα μεταποιηθούν. διότι μέσα στον Θεό υπάρχουν όλα κι ο Θεός έτσι θέλει να Τον αγαπάεις (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. τα }361} πάντα αγαπάεις. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό και θα μας αγαπήσει κι Εκείνος. αν είχε χαρά. αν ο Θεός δεν μας αγαπήσει. οι αμαρτίες και τα πάθη δεν είναι μόνο προσωπικά βιώματα του εξομολογουμένου. Αν δεν είναι το συναίσθημα αγνό. Αυτό είναι ένα λεπτό σημείο. όλο . Μ’ αυτό τον τέλειο τρόπο απαλλάσεται ο άνθρωπος απ’ το κακό. Στην Ορθοδοξία δεν υπάρχει αδιέξοδο. έστω κι αν είναι μακριά. Άρα η μετάνοια δια της θείας χάριτος κατορθούται. αν δεν υπάρχει απλότητα. τους άλλους δύο στ’ αδέλφια. Δηλαδή ισχύει το Γραφικό: «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». δεν έγκειται μόνο στον άνθρωπο. γίνεται το θαύμα της μετανοίας. Όλοι οι πόνοι θα περάσουν. Αυτό βλέπω. Κι εδώ βρίσκεται η προαίρεση του ανθρώπου. Τα λάθη. Είμαι σίγουρος. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». όταν τον κυοφορούσε. αν είχε θλίψη. αν ο Κύριος δεν μας δώσει }366} μετάνοια. Η μετάνοια μας αγιάζει. με τα μυστήρια. Η μετάνοια είναι πολύ λεπτό πράγμα. Αν αγαπήσεις τον Θεό. Η αγάπη του Θεού θα κάνει το παν. εξαρτάται – για να φέρει τον άνθρωπο σε μετάνοια. Αν δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. Επεμβαίνει ο Θεός. δεν έρχεται η θεία χάρις. Τότε έρχεται η θεία χάρις. Μεγάλο πράγμα ο πνευματικός! … Κάθε μέρα σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. αλλά τα κύματα της προσευχής του φθάνουν σ’ όλους τους ανθρώπους. Γίνεται κι εδώ εκείνο ακριβώς που λέω. τι μένει για τον Θεό. }365} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. αν στενοχωριόταν. με την προσευχή. δηλαδή το πώς ζούσε η μητέρα του. Μπορεί να μεταχειρισθεί κάτι – μια ασθένεια ή κάτι άλλο. φεύγει η ενοχή. Ο κάθε άνθρωπος έχει πάρει μέσα του και τα βιώματα των γονέων του και ειδικά της μητέρας. Απλά και απαλά εμείς θα κάνομε μία κίνηση προς τον Θεό κι από κει και πέρα έρχεται η χάρις. Το ξύπνημα. αισθανόμαστε τη συνδιαλλαγή μετά του Θεού. τι έκανε. … Το ίδιο συμβαίνει και με τη μετάνοια. αλλά επιθυμώ ό. Αυτό το μυστήριο είναι η προσφορά της αγάπης του Θεού στον άνθρωπο. }362} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ Δεν υπάρχει ανώτερο πράγμα απ’ αυτό που λέγεται μετάνοια και εξομολόγηση. Για να μετανοήσει η ψυχή πρέπει να ξυπνήσει. Με την προσευχή ο μοναχός συμμετέχει σ’ όλα τα προβλήματα των ανθρώπων και κάνει θαύματα. Δεν υπάρχει αδιέξοδο γιατί υπάρχει ο εξομολόγος.τι μου συμβαίνει να το κάνω προσευχή και να μην το κλείνω μέσα μου. αν είχε μελαγχολία. Αν τρόπον τινά. Οι προϋποθέσεις είναι η ταπείνωση. Να ποια είναι η σημασία της προσευχής του μοναχού. Δεν ευθύνεται μονάχα ο άνθρωπος για τα παραπτώματά του. }359} Αν δεν νεκρωθούμε. Πηγαίνομε. Χωρίς την χάρι δεν μπορεί να μετανοήσει ο άνθρωπος. εξομολογούμαστε. οι μετάνοιες. η αγάπη. η προσευχή. Εκεί στο ξύπνημα αυτό.έχει μεγαλύτερα αποτελέσματα. Ο άνθρωπος μόνος δεν μπορεί. Έ. που έχει την χάρι να συγχωρεί. αν κουραζόταν το νευρικό της σύστημα. Αυτός ο ίδιος λέγει: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου». που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. Ενώ εν τω Θεώ υπάρχουν όλες οι αγάπες του κόσμου. Είναι στο κελλί του μόνος. Μπορεί να μου πείτε: «Τότε με την χάρι γίνονται όλα». Δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Θεό.

χρηστότης. ούτε τίποτα. δεν το κλείνω μέσα μου. Αλλά πρώτα να έχεις ψυχική υγεία. «Έπρεπε τότε. }371} Αν αγαπήσομε τον Χριστό. όπως την εκοίταζα εγώ. για να κάνει τον άνθρωπο να χάσει την προθυμία του στα πνευματικά και να τον φέρει σε απελπισία. Πολλές φορές έχω μεταχειρισθή αυτή τη γενική εξομολόγηση και είδα θαύματα πάνω σ’ αυτό. Έχετε την ευτυχία. Η βάσις είναι η ψυχική υγεία· ακολουθεί η σωματική. παίρνει μέσα του }367} και τα βιώματα της μητέρας του. Το καταλαβαίνετε. Η υγιής ψυχή ζει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. να εργάζεσαι. πραότης. Δεν βαδίζω καλά. Να είμαστε δούλοι ταπεινοί μπροστά στον Θεό. πίστις. }368} Όλ’ αυτά που μου έλεγε τα παρακολουθούσα όχι απλώς με προσοχή. τον Παράδεισο. δεν έκανα τότε. Την ώρα που τα λέεις στον εξομολόγο. όλα γι’ αυτόνε είναι ρημάδια. Ό. ένας άκαρπος αυτοεξευτελισμός. Κι εγώ σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. ούτε θυρεοειδής. ο ιερέας προσεύχεται γι’ αυτόν. Όλα λειτουργούν κανονικά. Οπότε όταν γεννηθεί το παιδί και μεγαλώσει. Ας μη γυρίζομε πίσω στις αμαρτίες που έχομε εξομολογηθεί. Η χάρις του Θεού αλλάζει τον άνθρωπο. ειρήνη. Δηλαδή ενώ εξομολογείται ο άνθρωπος. το εξομολογούμαι. δηλαδή άλλου ανθρώπου. Συγχρόνως. Ξέρετε τι βαρύ πράγμα είναι αυτό. αλλά «έβλεπα» μέσα στον ψυχικό της κόσμο την επίδραση της προσευχής. που για χρόνια τον βασανίζουν. Διότι στον πνευματικό υπάρχει χάρις και στον παπά υπάρχει χάρις. Ο τρόπος αυτός είναι η γενική εξομολόγηση. τελείωσε! Να μη γυρίζομε πίσω και να λέμε τι δεν κάναμε.τι όμως με στενοχωρεί. Η ανάμνηση των αμαρτιών κάνει κακό. Δεν πρέπει να γυρίζομε πίσω και να κλεινόμαστε σε απελπισία. Είναι παγίδα του σατανά. πάω στον πνευματικό. Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση. Ζητήσατε συγγνώμη. χωρίς να γνωρίζει την αιτία τους. Τελείωσε. . το κάνω προσευχή. Το άγχος το δημιουργεί η κατάργηση του θρησκευτικού αισθήματος. }372} Έχετε αυτά. Είναι ψευτοταπείνωση. χωρίς ανωμαλίες. Τώρα προσπαθώ να Τον αγαπήσω. που είναι «αγάπη. έρχεται η θεία χάρις και σε απαλλάσσει απ’ όλα τα άσχημα βιώματα και τις πληγές και τα ψυχικά τραύματα και τις ενοχές· διότι την ώρα που τα λες ο εξομολόγος εύχεται θερμά στον Κύριο για την απαλλαγή σου. Ώ. η οποία γίνεται με την χάρι του Θεού. Εγώ δεν το κατάφερα ακόμη. να κινείσαι και να έχεις υγεία. έρχεται η χάρις και τον ελευθερώνει απ’ τα ψυχικά τραύματα. Αν δεν έχετε έρωτα για τον Χριστό. Η απελπισία και }370} η απογοήτευση είναι το χειρότερο πράγμα. Κι ο σωματικός ακόμη οργανισμός λειτουργεί θαυμάσια. ένα μυστικό. Σημασία έχει τι θα κάνομε τώρα. αγαθωσύνη. δεν είμαι άξιος». όμως.το νευρικό σύστημα το δικό της επηρέασε το νευρικό σύστημα του εμβρύου της. Υπάρχει. εγκράτεια». Στον Χριστό υπάρχουν όλα. τον Χριστό. χαρά. Δεν είναι υγιές να λυπάται κανείς υπερβολικά για τις αμαρτίες του και να επαναστατεί εναντίον του κακού εαυτού του φθάνοντας μέχρι την απελπισία. Είναι ωραίο να περπατάς. Όλα τα ωραία. αυτά τα πιστεύω πολύ! }369} Όλοι οι πνευματικοί οι εξομολόγοι έχουν αυτή την χάρι κι όταν εύχονται την εκπέμπουν ως αγωγοί. όλα είναι εύκολα. Πάνε τότε όλες οι αμαρτίες. Ο άνθρωπος τότε δεν μπορεί να κάνει τίποτα· αχρηστεύεται. τα υγιή. ούτε στομάχι. Ούτε κολίτις. Την παρακολουθούσα μέσα στην ψυχή της κι «έβλεπα» ότι πήγαινε χάρις μέσα της. Υπάρχει κάποιος τρόπος ν’ απαλλαγεί ο άνθρωπος απ’ αυτό το κακό. Του δημιουργείται ένα αίσθημα κατωτερότητας. Να αισθανόμαστε χαρά και ευγνωμοσύνη για την άφεση των αμαρτιών μας. σε αδράνεια και ακηδία. απ’ αυτή τη στιγμή κι έπειτα. μακροθυμία. τον μεταμορφώνει ψυχικά και σωματικά. Όλες σχεδόν οι αρρώστιες προέρχονται από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό και αυτό δημιουργεί το άγχος. τώρα τίποτα … Πάνε τα χρόνια μου χαμένα.

την αγάπη. ανία. κοσμικές χαρές. Προσπαθήστε να γεμίσετε την ψυχή σας με τον Χριστό. Υπάρχει ένα μυστικό· να μεταβάλετε τη σατανική ενέργεια σε καλή. όμως. θα ξεχάσεις το κακό πνεύμα. όμως. Ακούστε με να σας πω ένα παράδειγμα. Στενοχωριέται νευριάζει. Είναι δύσκολο και χρειάζεται και κάποια }375} προετοιμασία. Ενώ με την Εξομολόγηση και την Θεία Κοινωνία έχουν θεραπευθεί πολλοί άνθρωποι. Δίνεσθε στην αγάπη του Θεού. Συμβαίνει πολλές φορές σήμερα ο άνθρωπος να αισθάνεται θλίψη. Έ. Βλέπετε. Η ψυχή μας μοιάζει με μια δεξαμενή γεμάτη νερό. Ο άνθρωπος θα }374} κάνει μια μικρή προσπάθεια. Παίρνανε δηλαδή αυτή την ψυχική δύναμη. επαναστατεί. με το κακό. αντιδρά. }373} Πα. νωθρότητα. αυτό είναι! Ειρήνευσε. Το πρόβλημά σου είναι περισσότερο ζήτημα ενδοκρινολόγου. θα ζεις την αληθινή χαρά και θ’ ατροφήσουν οι κακίες. ακηδία κι όλα τα σατανικά. τόσο δεν θα κοιτάζεις πίσω . τι γίνεται. να μελαγχολεί. δεν θέλει να του κόψεις το θέλημα. αντίδραση. στην προσευχή. μίση. τότε έρχονται χίλια δυό άλλα και τον γεμίζουν: ζήλειες. Η κατάστασις αυτή θεραπεύεται με την χάρι. Αν το νερό το ρίξεις προς τα λουλούδια. απελπισία. Όταν είναι κανείς άδειος από τον Χριστό. μελαγχολία. να μη δίνει σημασία στην οικογένειά του. τον κάνει αιχμάλωτό του. Πρέπει η ψυχή να στραφεί στην αγάπη του Θεού. έχω περάσει στενοχώριες. Στη συνέχεια. κι εκείνο έτσι περιφρονημένο θα φύγει. Μια κοπελίτσα πήγε σ’ ένα γιατρό και της έδωσε ορμόνες. στον κόσμο. που πάνε να κυριεύσουν την ψυχή. Αντ’ αυτού ο διάβολος καταφέρνει και παίρνει την ψυχική αυτή δύναμη από την μπαταρία της ψυχής μας και τη μεταχειρίζεται για το κακό. μετάλαβε και θα τακτοποιηθούν όλα. πά! Της λέει ο γιατρός. κοσμικό φρόνημα. Όλα τα κακά αισθήματα. σίγουρα θα γεμίσετε με μελαγχολία. Προετοιμασία είναι η ταπείνωση. γαλήνευσε. τον κυριεύει η κατάθλιψη. Αυτά οι άνθρωποι τα λένε «ανασφάλεια». ρίξεις το νερό προς τα αγκάθια.αν δεν ασχολείσθε με άγια πράγματα. Πράγματι. που ήθελε να τη συντρίψει ο διάβολος. Με την ταπείνωση αποσπάτε την χάρι του Θεού. ώστε ν’ αποσπάσεις την χάρι του Θεού. φεύγουν με την ταπείνωση. η λατρεία του Θεού μεταβάλλει σιγά σιγά την κατάθλιψη και τη γυρίζει σε χαρά. τον αρρωσταίνει ψυχικά. που θα σε βοηθάει να ενωθείς μαζί Του. που σε τραβούσε από πίσω. η απογοήτευση. Η θρησκεία μας πιστεύει ότι αυτά είναι πειρασμικά πράγματα. όσο θ’ αφοσιώνεσαι στο Πνεύμα του Θεού. Βασανίζει τον άνθρωπο.τι της συνέβαινε. Αν. Εδώ χρειάζεται να έχεις τη δύναμη. για να πάρει φάρμακα. να τον θίξεις. τη χαρά. στη λατρεία Του. τίποτε δεν έχετε καταφέρει. να του κάνεις υποδείξεις. αυτά θ’ αναπτυχθούν και θα σε πνίξουν και θα μαραθούν όλα τα λουλούδια. διότι επιδρά η χάρις του Θεού. και τη δίνανε στον Θεό και τη μεταβάλλανε σε χαρά και αγαλλίαση. την προσευχή. να κλαίει. Πήγε λοιπόν σ’ έναν ενδοκρινολόγο και του είπε ό. Η θεραπεία θα γίνει με το ν’ αγαπήσει τον Θεό με λαχτάρα. Της λέω: Παιδί μου μην τις πάρεις! … Καλό είναι να πάεις τουλάχιστον σ’ έναν ενδοκρινολόγο. η απελπισία. τεμπελιά. Πολλοί άγιοί μας μετέτρεψαν την κατάθλιψη σε χαρά με την αγάπη προς τον Χριστό. η ανασφάλεια. αν δεν έχετε αποκτήσει ταπείνωση. Χρειάζεται τέχνη. Είναι απ’ τις στενοχώριες. Τι γίνεται. Να είναι θλιμμένος. την κάνει κατάθλιψη και φέρνει την ψυχή στη νωθρότητα και στην ακηδία. με προορισμό να κάνει το καλό. Όταν δοθείς στον Θεό και γίνεις ένα μαζί Του. Αλλά κι όλα αν τα κάνετε. λοιπόν. τα’ αγκάθια. ο εγωιστής. Αυτός που δεν έχει ταπείνωση. πα. για να μην την έχετε άδεια. το δρόμο του καλού. Να μην τα πάρεις καθόλου αυτά τα φάρμακα! Πέταξέ τα! Θα σου κάνουνε μεγάλο κακό. Ο πόνος είναι μία ψυχική δύναμη που ο Θεός την έβαλε μέσα μας. Η προσευχή. εξομολογήσου. αλλά ο Χριστός θα τη στεφανώσει. δηλαδή τις αρετές. να ξοδεύει ένα σωρό χρήματα στους ψυχαναλυτές.

το πόδι μου· πρέπει να το περιθάλψω μ’ όλη μου την αγάπη». Αυτό ισχύει για όλους μας. τη μουσική κλπ. Μελετώντας τα λόγια του Θεού. Της είπα για την αγάπη του Χριστού. όπως για παράδειγμα. να θυσιαζόμαστε για όλους ανιδιοτελώς. το ενδιαφέρον για τη ζωή. που αιχμαλωτίζει την ψυχή. Παράτησε τα πάντα. περισσότερο }378} τη στροφή και την αγάπη της προς τον Χριστό. αλλά που θα γίνεται με λαχτάρα. Τόνισα όμως. το χέρι μου. τα φυτά. Είναι εγωισμός να θέλομε οι άλλοι να μας μιλάνε με καλοσύνη. όλ’ αυτά βγάζουν τον άνθρωπο απ’ την αδράνεια και του δημιουργούν άλλα ενδιαφέροντα. Ο κήπος. με συκοφαντίες. δεν θα ενδιαφερόμαστε αν μας αγαπάνε ή όχι. τη βασανίζει και την αχρηστεύει. θεραπεύεται κανείς χωρίς να το καταλάβει. το μεγάλο μυστικό. Ο Θεός το θέλει. που της άρεσε πρώτα κλπ. Τότε δεν ζητάεις να σ’ αγαπάνε· αυτό είναι κακό. Γι’ αυτό πρέπει να τον συμπονέσομε και να παρακαλέσομε τον Θεό να ελεήσει κι εμάς κι αυτόν· κι ο Θεός θα βοηθήσει και τους δύο. με τη μουσική. Κι όταν ενωθείς με τον Θεό και δοθείς σ’ Εκείνον. πάνε όλα τ’ άλλα. Όταν σ’ ελκύσει η χάρις. για τις ακολουθίες. Την συμβούλευσα ν’ ασχολείται με διάφορες απασχολήσεις. Αν. }381} Αυτό είναι το μεγαλύτερο μυστήριο της Εκκλησίας μας. διότι η χάρις του Θεού γεμίζει την ψυχή και την αλλάζει. τη ρίχνει κάτω. Από μας εξαρτάται να σωθούμε.σου. κάνει πολύ καλό. Όταν κάποιος μας αδικήσει μ’ οποιονδήποτε τρόπο. Δεν κατάφερε κάτι με τα φάρμακα. όταν αγαπάεις με την αγάπη του Χριστού. Όπως λέει η Αγία Γραφή: «πάντας θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». Αν ο αδελφός σου σ’ ενοχλεί. ούτε ότι θα αμειφθούμε για τα δήθεν καλά ούτε ότι θα τιμωρηθούμε για τα κακά που διαπράξαμε. εσύ δίνεις την αγάπη σου· αυτό είναι το σωστό. Κανείς δεν μπορεί να φθάσει στον Θεό. }382} Η αγάπη στον αδελφό μας προετοιμάζει ν’ αγαπήσομε περισσότερο τον Χριστό. τη δουλειά της. … Ν’ αγαπάμε. τα ξεχνάεις και σώζεσαι. αν δεν περάσει απ’ τους ανθρώπους. να σκεπτόμαστε ότι είναι αδελφός μας που τον κατέλαβε ο αντίθετος. η πορεία. Κι εγώ της είπα αυτά που ξέρω. Όταν έλθει μέσα μας η χάρις του Θεού. Θα νιώθομε τότε ότι όλοι μας αγαπούν. Να σας διηγηθώ για μια κοπέλα. για τη μελέτη της Αγίας Γραφής. τις απασχολήσεις της. είναι να δοθείς στην αγάπη του Θεού. για ν’ απαλλαγείς απ’ την κατάθλιψη και όλα τ’ αρνητικά. Έρχεσαι εις επίγνωσιν αληθείας. Έπεσε θύμα του αντιθέτου. αν μας μιλάνε με καλοσύνη. αδιαφορώντας για τη στάση τους. Της είπα ακόμη ότι μέσα στην Εκκλησία μας υπάρχει θεραπεία με την αγάπη προς τον Θεό και την προσευχή. Να μη σκεπτόμαστε. }378} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ Είμαστε ευτυχισμένοι. για να δεις αυτόν που σε τραβάει. με προσβολές. χωρίς να ζητάμε ανταπόδοση. η εξοχή. Η μεγάλη τέχνη λοιπόν. Θα νιώθουμε την ανάγκη εμείς να τους αγαπάμε όλους. Η ασχολία με την τέχνη. τα λουλούδια. Ας σκορπίζομε σε όλους την αγάπη μας ανιδιοτελώς. ο περίπατος στην ύπαιθρο. όμως οργισθούμε εναντίον του τότε ο . Τότε ισορροπεί ο άνθρωπος. ενώνεσαι με τον }376} Θεό. τα δένδρα. Της εξήγησα ότι είναι δαιμονική αυτή η δύναμη που καταλαμβάνει την ψυχή και μεταβάλλει την ψυχική δύναμη σε κατάθλιψη. σε κουράζει. Επιδρούν σαν φάρμακα. όμως. που ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό. το σπίτι της. Να γίνομε όλοι ένα εν Θεώ. }384} Όταν αγαπάμε χωρίς να επιδιώκομε να μας αγαπάνε. όταν αγαπήσομε όλους τους ανθρώπους μυστικά. θα μαζεύονται όλοι κοντά μας σαν τις μέλισσες. Έπασχε από φοβερή κατάθλιψη. που δίδω τη μεγαλύτερη σημασία είναι το ενδιαφέρον για την Εκκλησία. Σ’ εκείνο. όμως. Ένα πράγμα που μπορεί να βοηθήσει τον καταθλιπτικό είναι και η εργασία. Εσύ αγαπάεις. να σκέπτεσαι: «Τώρα με πονάει το μάτι μου.

Μυστικά ακτινοβολεί το παράδειγμα. Τελικά σε κάτι φταίεις και το βρίσκεις. Άμα έλθει μέσα μας το καλό. Ξαφνικά ακούει κάποιον από μακριά να κλαίει και να φωνάζει. όταν σου το πω. λοιπόν ποια είναι η αγάπη που έχομε για τον πλησίον μας και πολύ περισσότερο για τον Θεό. είναι αδελφός μας και «μηδενί. Ο εγωισμός φταίει. Όποιος κατακρίνει τους άλλους. αν δεν υπομένομε όταν πάσχομε αδίκως. όχι μόνον όταν ο άλλος είναι παρών αλλά κι όταν δεν είναι. Τότε. δεν θα σας επηρεάζει. γιατί «ουδείς την εαυτού σάρκα εμίσησεν». Εδώ κρύβεται το μυστικό. . οπότε του κάνομε πολύ κακό και η «τίγρις» μεταπηδάει σ’ εμάς και κάνομε κι εμείς ό. Κι όμως αυτό είναι δυνατόν να γίνει όταν δεν καταλαβαίνομε ότι ο άλλος που μας φέρεται άσχημα κατέχεται από τον διάβολο. Εκείνος απελπισμένος ζητάει βοήθεια. Όλα! Τι είπαμε. διότι θα είστε πλήρεις χάριτος. διώκτες κλπ. … Να στεκόμαστε με προσοχή σεβασμό και προσευχή. Ακόμη και λόγια όταν λέμε για τη ζωή του άλλου που δεν την εγκρίνομε. Όταν κάποιος έχει ένα πάθος να προσπαθούμε να του ρίχνομε ακτίνες αγάπης κι ευσπλαχνίας για να θεραπεύεται και να ελευθερώνεται. Εγώ εσένα βγάζω φταίχτη. Έτσι βοηθάμε τον συνάνθρωπό μας. βέβαια!». Να το κάνομε με χαρά. Η μεγάλη τέχνη είναι. Από κει ξεκινάει η κατάκριση. για να δυναμώσει με τη θεία χάρι η ψυχή μας και να μην κατακρίνομε κανένα. Δεν μπορούμε ποτέ να κατηγορήσομε τους άλλους. όταν κυριεύεται από το κακό. Στο Πνεύμα του Θεού όλα είναι αλλιώτικα.τι εκείνος και χειρότερα. Να εμβαθύνετε στο καθετί και να μην τα βλέπετε επιφανειακά. Να προτιμάμε ν’ αδικούμαστε. Αυτή τη διάκριση ν’ αποκτήσετε στη ζωή σας. «Ο Χριστός βρέχει επί δικαίους και αδίκους». Όλους για αγίους να τους βλέπομε. Ο χριστιανός είναι ευγενής. Η αγανάκτηση κάνει κακό. όταν κι εμείς τον αντιμετωπίζομε χωρίς αγάπη. έστω κι αν μου λέεις ότι φταίει ο τάδε ή η τάδε. Όταν υπομένομε την αντιλογία του αδελφού λογίζεται μαρτύριο. είναι σαν να του ρίχνομε πέτρες πάνω στις πληγές του. }389} Να προσευχηθούμε γι’ αυτόν. Ν’ αγωνιζόμαστε να στέλνομε την αγαθή μας διάθεση. Ο χριστιανός έχει αγάπη και ευγένεια και φέρεται ανάλογα. τον επηρεάζομε –όπως τον επηρεάζει και το κακό. Αν δεν πάμε στον Χριστό. Ο πλησίον όποιος κι αν είναι. ειρήνη.κι ας μη μας βλέπει. θα βασανιζόμαστε συνέχεια. Με την χάρι του Θεού ενώ θα το βλέπετε. δεν μπορείτε να το αποφύγετε. σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο. ξεχνάμε το κακό που μας κάνανε. Όλοι μας μέσα φέρομε τον ίδιο παλαιό άνθρωπο. «Όχι. Δεν υπάρχει κανείς. Το μυστικό είναι ν’ αντιμετωπίζει κανείς τις καταστάσεις με πνευματικό τρόπο. Ενώ αν είμαστε ελεήμονες και τον συγχωρούμε. ει μη το αγαπάν αλλήλους». είναι «σάρξ εκ της σαρκός μας». Ας υποθέσομε ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται μόνος του στην έρημο. Να σκέπτεσθε ότι αυτός υποφέρει περισσότερο από εσάς. Εκεί κανείς }387} τα δικαιολογεί στους άλλους όλα. Πλησιάζει κι αντικρίζει ένα φοβερό θέαμα: μία τίγρις έχει αρπάξει έναν άνθρωπο και τον καταξεσχίζει με μανία. αυτός το καταλαβαίνει και τον απωθούμε. … Μήπως θα πάρει καμιά πέτρα να τήνε ρίξει στον άνθρωπο και να τον αποτελειώσει. … Τι να κάνει. για να τον βοηθήσει. }388} Να έχομε αγάπη. Μας διαφεύγει ότι. Γι’ αυτό να βλέπομε τους αδελφούς μας με συμπάθεια και να τους φερόμαστε με ευγένεια λέγοντας μέσα μας με απλότητα }386} το «Κύριε Ιησού Χριστέ». πραότητα. μηδέν οφείλομεν. δεν αγαπάει τον Χριστό. Εμείς να προσπαθούμε να μην το κάνομε το κακό. Μόνο με την χάρι του Θεού γίνονται αυτά. Να μην αγανακτούμε με εκείνους που είναι βλάσφημοι. την τίγρη. όμως να το περιφρονήσετε. Να αισθανόμαστε την κακία του άλλου σαν αρρώστια που τον βασανίζει και υποφέρει και δεν μπορεί να απαλλαγεί. αντίθειοι.αντίθετος από κείνον θα πηδήσει σ’ εμάς και θα μας παίζει και τους δύο. η αγάπη. θα πούμε. Όταν το κακό έρχεται από μακριά.

Εγκράτεια της γλώσσης – μέγα πράγμα! Κατά ένα μυστικό τρόπο η σιωπή ακτινοβολεί στον πλησίον. χωρίς να το θέλουμε και χωρίς να το καταλαβαίνομε. την υπομονή. }390} Όταν βλέπομε τους συνανθρώπους μας να μην αγαπούν τον Θεό. Εμείς με την αγάπη μας. Από άγνοια. για να ελκύσει την χάρι του Θεού. γιατί τότε τον κάνομε ν’ αντιδρά. Πολλές φορές με την αγωνία μας και τους φόβους μας και την άσχημη ψυχική μας κατάσταση. Να γνωρίζετε και το άλλο. Αν. το απαιτούμε απ’ τους άλλους κι επιμένομε σ’ αυτό. αλλιώς δεν μπορείς να ωφελήσεις τον συνάνθρωπο σου. τον ειρηνεύει.Όπως ένας ασκητής χωρίς να τον βλέπει κανείς ωφελεί τον κόσμο. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την αγάπη του Χριστού. οι ταλαιπωρημένες. πρέπει να ζεις μέσα στην αγάπη του Θεού. έχει τη δύναμη της προβολής. Ή. Θυμηθείτε τον απόστολο Παύλο τι λέγει: «Ου δε επλεόνασεν η αμαρτία. Ίσως είναι πολύ καλή ψυχή κι έχει υπαρξιακές αναζητήσεις. διότι το κύμα της προσευχής του επηρεάζει τον άλλο. Και να μην πολυεκδηλωνόμαστε εξωτερικά. έστω κι αν δεν εκδηλώνει αυτό που έχει μέσα της. Έτσι λειτουργεί το θαύμα του Θεού μέσα σε τέτοιες ψυχές. η μάνα το παιδί της. Η αγάπη να είναι μόνον εν Χριστώ. Αυτή η αγάπη. αλλά όταν ανοίξουνε στον Θεό. η φυσική αγάπη δηλαδή μπορεί να βλάψει. Κι ενώ όλα διορθώνονται με την προσευχή. Και μόνον η αγάπη του Θεού είναι η ακραιφνής αγάπη. Η αγάπη αυτή κάνει άγιο τον άνθρωπο. χωρίς ο άλλος να καταλαβαίνει ότι κάνομε προσπάθεια για να τον αγαπήσομε. εμείς πολλές φορές στενοχωρούμεθα κι αγανακτούμε και κατακρίνομε. τη δύναμη της ψυχής τους τη δίδουν μετά όλη στον Χριστό και γίνονται φωτιά από αγάπη Χριστού. χωρίς να περιμένετε ανταπόδοση· με την αγάπη. με τη λαχτάρα μας στην αγάπη του Θεού. για την πρόοδό του. θα βοηθήσομε. θέλομε εμείς να γίνομε καλοί κι επειδή δεν μπορούμε. έχει διαστρέψει τα πράγματα. γίνονται πλέον όλο αγάπη κι όλο θείο έρωτα. μάλλον ο Θεός θα στείλει την αγάπη Του να τους ξυπνήσει όλους. Θα κάνει το παν. Ούτε και με τις υποδείξεις. που τις εκδηλώνει με την έξαλλη εμφάνιση. όπως παραδείγματος χάριν. Τους βλέπομε αδύνατους. Να μην αποθαρρυνόμαστε. να μη μένετε στο εξωτερικό. Θα πιστέψει. Ενώ είχανε συνηθίσει αλλιώς. Η μάνα μεταδίδει στο παιδί όλο το άγχος της για τη ζωή του. που λέμε «πεταμένες». θα το κάνει η χάρις Του. Το μυστικό είναι η προσευχή μας. ώστε να περιλούσει τους άλλους. Στο πρόσωπο που μας κουράζει και μας δυσκολεύει η αγάπη πρέπει να προσφέρεται με απαλό τρόπο. που συνδυάζεται με την προσευχή και με την αγιότητα του βίου. κι όλη αυτή την ορμή θα τη στρέψει στον Χριστό. να τους διεγείρει προς το θείο έρωτα. που ταλαιπωρούνται από τα πάθη τους. για την υγεία του. υπερεπερίσσευσεν η χάρις». Η σιωπή σώζει απ’ όλα τα κακά. Οι ψυχές οι πεπονημένες. που είναι πλησίον μας. θα αισθάνεσθε ότι αυτοί είναι πιο άξιοι κι από σας κι από μένα. αυτές κερδίζουν πολύ την αγάπη και την χάρι του Θεού. ώστε να ενεργήσει η χάρις Του. Σκεφθείτε αύτη να γνωρίσει τον Χριστό. για παράδειγμα. μεταφέρει το Πνεύμα το Άγιον στον κόσμο. ούτε να βιαζόμαστε.τι εμείς δεν μπορούμε. να τους ξυπνήσει. Δεν . θα προσελκύσομε την χάρι. έστω κι αν δεν του μιλάει. βλέπετε μια γυναίκα γυμνή ή άσεμνα ντυμένη. Είναι ένα είδος προβολής του εαυτού μας να επιμένουμε να γίνουν οι άλλοι καλοί. κάνομε κακό στον άλλο έστω κι αν τον αγαπάμε πάρα πολύ. Κάτι τέτοιοι γίνονται άγιοι και πολλές φορές εμείς }391} τους κατηγορούμε. Ούτε αυτό είναι σωστό. Έχει μέσα της δυναμισμό. ούτε να κρίνομε από πράγματα επιφανειακά κι εξωτερικά. έτσι κι εσείς να σκορπάτε την αγάπη σας. Με τη στενοχώρια δεν κάνομε απολύτως τίποτα. όμως. Θα γίνει αγία. Όταν το θυμάστε αυτό. θέλει να ελκύσει τα βλέμματα των άλλων. Υπάρχει ένα μυστικό· αν το καταλάβομε. Ό. η αφοσίωσή μας στον Θεό. αλλά να μπαίνετε στο βάθος στην ψυχή της. Στην πραγματικότητα. διότι αγάπη είναι ο Θεός. Για να ωφελήσεις τους άλλους. Με τις προσευχές μας θα κάνομε όλους αξίους της αγάπης του Θεού. το μειδίαμα … Η αγάπη πρέπει να είναι ακραιφνής. στενοχωριόμαστε.

}393} Να είμαστε ζηλωταί. αλλά και με αγιότητα. Με τη σιωπή. Να υπάρχει σεβασμός της ελευθερίας του άλλου. Και στον αλλόθρησκο. θα με φάνε τα θηρία. αλλά περιμένει την ψυχή μόνη της κι ελεύθερα να Τον δεχθεί. Η προσευχή και η ζωή έχουν απήχηση. Αγάπη στον Θεό και στους ανθρώπους· αυτό είναι ζευγάρι.Πάρτε με. να πει. Να εκτείνετε παντού. Παντού σε όλους τους ανθρώπους. … Τι να κάνετε. αλλά να προσεύχεσθε μέσα σας. όταν ξαφνικά άκουσαν βογγητά. για να τους δείξω την αγάπη του Χριστού πόσο είναι μεγάλη και πως μπορεί να τους αλλάξει να τους μεταμορφώσει. αναγεννά και αλλοιώνει. Θα έλθει η ώρα του. }396} Η αγάπη προς τον Χριστό δεν έχει όρια το ίδιο και η αγάπη προς τον πλησίον. να του μιλήσεις. έτσι κι εμείς να στεκόμαστε μπροστά στην κάθε ψυχή. αμαρτίες. Οι υποτακτικοί είχαν προχωρήσει αρκετά. Δηλαδή να τον τιμάεις άσχετα με τη θρησκεία του με έναν ευγενικό τρόπο. την ανοχή και κυρίως με την προσευχή ωφελούμε τον άλλον μυστικά. όχι σκόπιμα. παραδείγματος χάριν. Και κάτι ακόμη. Στην ιεραποστολική προσπάθεια να υπάρχει λεπτός τρόπος. την πραότητά μας. . που δεν το έχει δει ποτέ. δεν χωρίζει. Πάθος. Να επιδράσετε με την καλοσύνη σας και την προσευχή σας κι έπειτα του μιλάτε λίγο. Μπορείς να περιποιηθείς έναν οθωμανό. Θα βρεί έτσι τη σωτηρία. Τα λόγια ηχούν στ’ αυτιά και εκνευρίζουν πολλές φορές. Όπως ο Χριστός «ίσταται επί την θύραν και κρούει». Ήταν ένας άνθρωπος βαριά τραυματισμένος και ζητούσε βοήθεια: . Ζηλωτής είναι εκείνος που αγαπάει ολόψυχα τον Χριστό κα στο όνομά Του διακονεί τον άνθρωπο. Λίγα λόγια. Η χάρις του Θεού καθαρίζει τον ορίζοντα του νου του και τον βεβαιώνει για την αγάπη Του. χωρίς ν’ αντιδρούν. . κανείς δεν περνάει. πόθος.Πάρτε με σας παρακαλώ τους έλεγε γιατί εδώ είναι ερημιά. … Έστειλε τους υποτακτικούς του ώστε να φθάσουν νωρίς για να τακτοποιήσουν την εκκλησία. Ν’ αδιαφορείτε εξωτερικά. ποιος θα μπορέσει να με βοηθήσει. αρκεί να προσεύχεσαι γι’ αυτόν. λόγια. «είπες ψέματα!». … Να αισθανθεί ότι έχει να κάνει μ’ έναν ήρεμο άνθρωπο. }395} Στις συζητήσεις λίγα λόγια για τη θρησκεία και θα νικήσετε. σας παρακαλώ! Αν με αφήσετε θα πεθάνω. Ήταν ένας ασκητής κι είχε δύο υποτακτικούς.τι προσφέρομε. Η καλύτερη ιεραποστολή γίνεται με το καλό μας παράδειγμα. Η αγάπη είναι πάνω απ’ όλα. με κατάνυξη. στα πέρατα της γης. Δεν κάνετε τίποτα. Όλα από καρδιά! Ο φανατισμός δεν έχει σχέση με τον Χριστό.Δεν μπορούμε! Τι να κάνομε. Εγώ ήθελα να πάω να ζήσω μαζί με τους χίπηδες στα Μάταλα χωρίς βέβαια. Να είσαι χριστιανός αληθινός. ν’ αναστραφείς μαζί του. τότε ένα άπλετο φως θα έλθει πάνω του. … Κάποια ημέρα θα γινόταν αγρυπνία στην εκκλησία μιας άλλης σκήτης που απείχε πολλές ώρες απ’ τη δική τους. Αφήστε εκείνον που έχει άλλη γνώμη να ξεσπάσει. Η ζωή συγκινεί. αν προοδεύουν κι αν είναι έτοιμοι για τη Βασιλεία του Θεού. όταν έχει ανάγκη. Εσείς είστε δύο. να πει. ώστε οι ψυχές να δέχονται ό. Να είστε έτοιμοι.Δεν μπορούμε! Του είπαν. ενώ τα λόγια μένουν άκαρπα. Βιαζόμαστε να πάμε για την αγρυπνία έχομε πάρει εντολή να ετοιμάσομε. κι ο Γέροντας θα πήγαινε τα’ απόγευμα. αλλά «η αγάπη σου πάντα θα στέγει». πρέπει να πάμε στο καθήκον μας. χριστιανός. Άμα δεχθεί ότι ο Θεός είναι αγάπη. θα έλθει η στιγμή.πρέπει να βιάζεις τον άλλο. αν τα πείτε έντονα. }397} . χωρίς να την παραβιάζει. Τότε κανένα δεν θα παρεξηγείς. αν του πείτε. βιβλία. Είχε όμως την ανησυχία αν όντως προχωρούν στην πνευματική ζωή. δάκρυα. προσευχή. }394} την αγάπη μας. (ΥΠΑΚΟΗ) Προσπαθούσε πολύ να τους ωφελήσει και να τους κάνει καλούς. πραότητα. Για να κάνετε αυτό όμως πρέπει να γίνετε άγιοι. με παρρησία. καταρτισμένοι. Σηκώστε με και οδηγήστε με στο πρώτο χωριό. Εδώ είναι το λεπτό σημείο. .

}399} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ Είναι ασύλληπτη η γνώση του Θεού απ’ το δικό μας νου. Δεν σε είδε κανείς.Δεν μπορείς εσύ. Ο Κύριος γνωρίζει εμάς. .Θα σε πάρω εγώ.Θα σκύψω. Τότε γυρίζει πίσω να δει τι συμβαίνει και βλέπει με έκπληξη πάνω του έναν άγγελο. αλλά βιαζόντουσαν να πάνε στην αγρυπνία. . το παρόν. εδοκίμασάς με και έγνως με …» }403} Το Πνεύμα το Άγιον εισχωρεί παντού. Τίποτα δεν είναι άγνωστο στον Θεό απ’ τις πράξεις μας. Γεννιούνται και υπάρχου. Είναι άπειρη. περιλαμβάνει όλα τα όντα. θα σε φθάσω. άνθρωπε του Θεού. τον πλησιάζει και του λέει: . Τα’ απόγευμα ξεκίνησε ο Γέροντας για την αγρυπνία. τις αποφάσεις μας. Γράφονται κι όμως δεν γράφονται. είσαι γέροντας. Λίγο σήμερα. Θα μου πεις: «Αν είναι γραμμένο ότι εγώ επρόκειτο να σκοτώσω εσένα.Πέρασαν το πρωί δύο μοναχοί και τους παρακάλεσα να με βοηθήσουν. Από πότε είσαι εδώ. σε όλο το βάθος και το πλάτος τους. τους λογισμούς.Μ’ έστειλε ο Θεός να σε πληροφορήσω ότι οι δύο υποτακτικοί σου δεν είναι άξιοι της Βασιλείας του Θεού. Πέρασε απ’ τον ίδιο δρόμο. Αλλά και προ της συλλήψεώς μας και προ καταβολής κόσμου μας γνώριζε καλά. Ακούστε: «Το μεν ακατέργαστόν μου έγνωσαν οι οφθαλμοί Σου· επί το βιβλίον δε Σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». Ο άγγελος του είπε: . (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) Αυτά τα λόγια κάποιοι τα παρεξηγούν και τα μπερδεύουν. Για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν.Τι έπαθες. Αυτό που ξέρετε εσείς τώρα. Γνωρίζει το παρελθόν. Αφού και τα «μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». έχομε μοίρα. αλλά γράφονται όλα. το μέλλον. Μην ανησυχείς! Του λέει. . Τα γνωρίζει ο Θεός όλα με ακρίβεια. το ξέρει ο Θεός προ καταβολής κόσμου. «Πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς Αυτού». αλλά δεν γεννιούνται. έχομε πεπρωμένο. έσχατα και αρχαία. θα σε πάρω! Δεν μπορώ να σ’ αφήσω! . πριν γνωρίσομε εμείς τον εαυτό μας. είμαι εγώ υπεύθυνος ή ανεύθυνος. Ο Θεός εν τη παντοδυναμία Του και παγγνωσία Του γνωρίζει τα πάντα. και τα μέλλοντα να συμβούν. αλλά δεν είναι Εκείνος υπαίτιος για το }404} κακό. Του τα φανερώνει το Άγιον Πνεύμα. δεν μπορείς να με σηκώσεις.Κι έφυγαν. Έφθασε και στο μέρος που ήταν ο τραυματισμένος. Τώρα πες μου εσύ.Όχι.». Συνεργάζεται με το αγαθό ως φύσει αγαθός και είναι ξένος του . για παράδειγμα. γιατί να είμαστε υπεύθυνοι οι άνθρωποι. Τον βλέπει. Άρα ήταν γραμμένο και πεπρωμένο να κάνεις. ορατά και αόρατα. παρόν και μέλλον. και συ πιάσου από πάνω μου και λίγο λίγο θα σε πάω σε κανένα κοντινό χωριό. πριν να τις πάρομε. άρχισε να νιώθει το φορτίο του πιο ελαφρό. «Αφού ο Θεός τα έχει όλα γραμμένα. που λέεις ότι ο Θεός είναι αγαθός. πιο ελαφρό και σε }398} κάποια στιγμή αισθάνθηκε σαν να μην κρατάει τίποτα. Εδώ είναι το μυστήριο. έχομε τύχη. Ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι και σκεπτόταν: «Έστω και σε τρεις ημέρες θα φθάσω». λένε. αδύνατον! . γιατί δεν έχουν αγάπη. γιατί το έγραφε και δεν με απέτρεπε να το κάνω. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιόν Του.Μα δεν μπορείς να με σηκώσεις. Πως το λέει ο απόστολος Παύλος. Ως παντογνώστης γνωρίζει και το αγαθό και το κακό. Καθώς όμως προχωρούσε. Ο Θεός προγνωρίζει αλλά δεν προορίζει. . λίγο αύριο. Γιαυτό εκείνος που εμφορείται υπό του Αγίου Πνεύματος έχει και αυτός τη γνώση του Θεού. Τι έχεις. φόνο· σε είχε προορίσει γι’ αυτό ο Θεός». Γιαυτό ο Δαβίδ θαυμάζει και φωνάζει: (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) «Κύριε. Γνωρίζει τις διαθέσεις μας και την παραμικρή μας σκέψη. Και τον πήρε με μεγάλη δυσκολία κι άρχισε να βαδίζει με το βάρος εκείνο μες στην άμμο πάρα πολύ δύσκολα. Σας θυμίζω αυτό που λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στην Ευχή προ της Θείας Μεταλήψεως.

τρόπον τινα. αλλά δεν είναι κανονισμένο υπό του Θεού να το κάνεις. μας δίνει το ελεύθερο. Μέσα μας έχομε και το κακό πνεύμα και το αγαθό πνεύμα και μάχονται αλλήλους. πώς έγινε αυτό το άρωμα. για τα ζώα. τόσο λεπτό. σαν δικό του το κατόρθωμα. να ενεργεί ο άνθρωπος ελεύθερα. Πώς έγιναν αυτά τα χρώματα. να το επιθυμεί μόνος του και να γίνεται. Εσύ ενεργείς ελεύθερα. για τα υδρόβια. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι. τη σέβεται. Αλλ’ αυτό έχει αξία. παραδείγματος χάριν. Άρα είμαστε υπεύθυνοι. αλλά μπορεί και να μην είναι. μας αγαπάει. Δεν είναι ο Θεός ο αίτιος. Το κακό είναι πρόβλημα. που μας εδημιούργησε από άπειρη αγάπη κι ο ίδιος είναι απόλυτη αγάπη και θέλει μόνο την αγάπη. Αλλά ο άνθρωπος εν τη ελευθερία }405} της βουλήσεώς του – δώρο που του έδωσε ο Θεός και το διαστρέβλωσε – ενεργεί αυτοβούλως. Μέσα μας δηλαδή γίνεται πάλη μεταξύ καλού και κακού. Ο Θεός είναι αγάπη δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. Έρχεται πρώτα στο σημείο να το θέλει. δεν την καταργεί. Ο Θεός εδημιούργησε τα πάντα καλά λίαν και έδωσε σε όλα αγαθό άγιο προορισμό. Ο Θεός τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μία δεν πέφτει κάτω. Ο Θεός δεν επεμβαίνει στην ελευθερία μας. που καλύτερος δεν υπάρχει. που σε τραβάει και σε κάνει να το αγαπήσεις. }406} Ή θα ζούμε τον Χριστό και θα έχομε τα θεία βιώματα και την ευτυχία ή θα ζούμε στη μελαγχολία και στη λύπη. φόνο. «Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει· ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά». θέλουν θείο φωτισμό. }408} … Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας. ενώ στην πραγματικότητα }407} προέρχεται απ’ την χάρι του Θεού. Σου δίνει την ελευθερία και μετά σου την παίρνει. Δεν μας αναγκάζει ο Θεός. Δεν μας πιέζει. Μέση κατάστασις. Πώς είναι δυνατό ο Θεός. Είναι προδιαγεγραμμένο και γνωστό στον Θεό ότι θα σκοτώσεις εσύ αυτόν τον άνθρωπο. ούτε μας προορίζει γι’ αυτό το σκοπό. Σ’ αυτήν όμως την πάλη ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ν’ αποφασίσει τι θα διαλέξει. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. εσύ αποφασίζεις αυτό που ο Θεός γνωρίζει εκ των προτέρων. να το αγαπάει. να το επιθυμεί και κατόπιν έρχεται η θεία χάρις και το κατορθώνει. Δεν είναι ωραίο ένα λουλουδάκι με ποικίλα χρώματα. να έχομε θάρρος.κακού. χωρίς να σε αναγκάζει. Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα πουλιά. Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσομε. μας προστατεύει. Το αγαθό στη φύση είναι μυστήριο. Άρα δεν είναι ο Θεός που προορίζει κι αποφασίζει αλλά η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. μας δίνει αξία. Η φύση εκδικείται. αλλά δεν είναι όμως κι αυτό μυστήριο. Αυτό είναι το αγαθό. Η εξήγηση που του δίνει είναι η εξής: Το κακό υπάρχει και προέρχεται απ’ τον διάβολο. Το πλησιάζεις κι έχει άρωμα τόσο ευγενικό. Σέβεται την ελευθερία μας. Ή το ένα ή το άλλο. όταν γίνει τριάντα τριών ετών. μέσος όρος δεν υπάρχει. Όλα εκφράζουν την αγαθότητα του Θεού. μισεί το κενό. το οποίο η θρησκεία μας το εξηγεί μ’ ένα θαυμάσιο τρόπο. Εμείς να έχομε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και. που σε κάνει να το αγαπάεις πιο πολύ. … Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο να ζητάει μόνος του να γίνει καλός. αλλά σέβεται και την ελευθερία μας. Ο Θεός εν τη παντογνωσία Του γνωρίζει μ’ όλη την ακρίβεια όχι απλώς από πριν αλλά προ καταβολής κόσμου ότι ο τάδε θα κάνει. Μας αγαπάει. Το καθετί μπορεί να είναι έτσι. Αφού είναι ξένος του κακού. Η παγνωσία Του δεν μας υποχρεώνει. δεν μας κάνει δούλους. Το φίλημα επί παραδείγματι μπορεί να είναι άγιο και μπορεί να είναι πονηρό. εφόσον πιστεύομε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί. πώς είναι δυνατόν να μας προορίζει γι’ αυτό. για να τα κατανοήσει ο άνθρωπος. να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπομε διαρκώς κοντά μας. Ή θα είσαι ή δεν θα είσαι. διότι κάνομε αυτό που θέλομε εμείς. να θελήσει να σε οδηγήσει στην κακία και στο φόνο. Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο. Έ ναι. Είναι μυστήρια. . γι’ αυτό και είσαι εσύ υπεύθυνος.

Αν η μάνα δεν το θέλει το έμβρυο αν δεν το αγαπάει αυτό το αισθάνεται και δημιουργούνται τραύματα στην ψυχούλα του. σε πιάνει μια λιγούρα. Το αντίθετο όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως. αλλά να προσφέρει συγχρόνως και το χάδι της προσευχής. τα χαιρόμαστε όλα. Κανείς δεν αγιάζεται μόνος του. Αν δεν είναι πάλι. ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας. φόβο. Κυρίως να προσεύχεσθε. Για να γίνει αυτό πρέπει να επιδράσει η θεία χάρις στις ψυχές των γονέων. τότε όλα τα βλέπομε. να μην εγνώρισες μητέρα. Η αγιότητα των γονέων σώζει τα παιδιά. }420} Το παιδί θέλει κοντά του ανθρώπους θερμής προσευχής. Καταλάβατε τα αποτελέσματα της προσευχής. … Κι όταν κάνουν αταξίες να παίρνετε κάποια παιδαγωγικά μέτρα. γινόμαστε ενοχλητικοί και κάνομε τους άλλους ν’ αντιδρούν και καμιά φορά ν’ αγανακτούν. που έχει εξήγηση. όταν η μητέρα με τη συνεχή την επίμονη και θερμή προσευχή }423} της αγκαλιάζει το παιδί της μυστικά και το ελευθερώνει απ’ ό. Όταν όμως η αγάπη σας θα είναι μεταξύ σας και προς τα παιδιά χριστιανική και αγία. τότε δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα. αλλά να προσευχόμαστε μυστικά και μετά να μιλάμε κι ο Θεός θα μας βεβαιώνει }428} μέσα μας αν η ομιλία μας είναι δεκτή στους άλλους. παρόλο που ο νους του δεν έχει αναπτυχθεί. σιγουριά. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε. όμως. λύπη. Ό. Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως. Όταν δεν έχομε την ταπείνωση. Κι αυτό από πνευματικό γεγονός. }424} Όλα απ’ την προσευχή. Φοβάσαι ότι θ’ αδυνατίσεις. Δεν διορθώνει τίποτα. Όσο θ’ αγαπάτε τα παιδιά με την ανθρώπινη αγάπη –που είναι συχνά παθολογική.Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. εν Χριστώ αγάπη. και έλκεται προς αυτήν. πόνο. στην ουσία.τόσο θα μπερδεύονται. δεν θα μιλάμε. Αυτή ωφελεί πραγματικά. Η ίδια η θεία χάρις μετά θα φωτίσει. θα θερμάνει και θα ζωογονήσει τις ψυχές των παιδιών. Να μη γινόμαστε ενοχλητικοί. ότι άμα δεν φάεις. που είναι ο ίδιος ο Χριστός. Νευριάζει η μάνα. εμείς δεν το γνωρίζομε. που μυστικά στέλνει η μητέρα του. }409} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Η αγωγή των παιδιών αρχίζει απ’ την ώρα της συλλήψεώς τους. Θα προσευχόμαστε μυστικά μόνο. τα ζει κι αυτό. άγχος κ. σκοτεινιάζει κι αυτό. Μπορεί ας πούμε να μην εγνώρισες πατέρα.λπ. Γίνετε άγιοι και δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα με τα παιδιά σας. Όχι ν’ αρκείται η μητέρα στο αισθητό χάδι για το παιδί της. να μιλάεις στα παιδιά με αγάπη. Ο Θεός είναι αλάθητος. Ποιος είναι. όταν πρέπει. τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά. αλλά να μην τα πιέζετε. Το παιδί αισθάνεται στο βάθος της ψυχής του το πνευματικό χάδι. Η αγιότητα των γονέων απαλλάσσει τα παιδιά απ’ τα προβλήματα. μέσω της μυστικής προσευχής. Να προσεύχεσαι και. που το συνοδεύουν σ’ όλη του τη ζωή. νευριάζει κι αυτό. Σκοτεινιάζει το πρόσωπο της μάνας. τόσο η συμπεριφορά τους θα είναι αρνητική. Πολλή προσευχή και λίγα λόγια σε όλους. εκδηλώνεται αντανακλαστικώς ως αδυναμία του σώματος. }415} Αισθάνεσαι ότι πεινάεις. Αγάπη εν προσευχή. όλα τα αισθανόμαστε.τι αισθάνεται η μητέρα. Γι’ αυτό πιο καλά είναι να τα λέει κανείς μυστικά στην καρδιά των άλλων παρά στ’ αυτί τους. Ζούμε τον Θεό. Είναι κάτι ψυχολογικό. Τις βουλές του Θεού. Ναι ακούει και βλέπει με τα μάτια της μητέρας. μια τρεμούλα. Νιώθει ασφάλεια. Διότι και με το να μιλάμε. . τη σιωπή και την αγάπη γίνονται. Αντιλαμβάνεται τις κινήσεις και τα συναισθήματα της. φτωχός κι αδύνατος. τα βλέπομε όλα. Πιο πολύ να κάνεις προσευχή και λίγα λόγια να τους λέεις. Το έμβρυο ακούει κι αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της μητέρας του. Δεν μπορούμε να καταλάβομε τις ενέργειές Του. στο βάθος ο Θεός. δεν βλέπομε τίποτα.τι το σφίγγει. δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσομε. να είσαι υστερημένος και πεινασμένος.

το έχεις μέσα σου το καλό το ζεις. την αδιαφορία. απέκτησε πνευματικούς γονείς τον Χριστό και την Παναγία μας. Δεν έρχεται κανένα καλό αποτέλεσμα. «Κύριε Ιησού Χριστέ …». Να τα λέεις στον Θεό κι ο Θεός θα τα λέει μέσα τους. αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ εύκολο. … «Παιδί μου. Αλλ’ αυτό κάνει άνοστη τη ζωή. Είναι δυνατό να διώξομε τα παιδιά απ’ τον Χριστό. την ανθρώπινη. Να πάει η θεία χάρις μέσα στην ψυχή τους και να τους αλλοιώσει. για να τα κάνουν καλά με τη βία. Κι όταν το παιδί μεγαλώσει. τρόπον τινα. έγινε δυστυχισμένος στη ζωή. Πρέπει }430} να μην καταπιέζουν τα παιδιά. Αν. Μην προσπαθείτε με ανθρώπινους τρόπους να διορθώσετε κακές καταστάσεις. όταν από μικρός ξεκινήσεις με καλά βιώματα. Αυτό είναι το τέλειο. }432} Αυτό που γίνεται με τους γονείς. όταν ακολουθούμε τα της θρησκείας με εγωισμό. Τα λόγια χτυπούν στ’ αυτιά. Να τους μιλήσετε ωραία. }436} Το φάρμακο και το μεγάλο μυστικό για την πρόοδο των παιδιών είναι η ταπείνωση. Μόνο η αγάπη τα κάνει όλα όμορφα και γεμίζει η ζωή μας κι αποκτάει νόημα. που είχαν τη φροντίδα να κάνουν τα παιδιά τους «καλούς χριστιανούς». θα χαίρεσθε. Ο κακός εαυτός θέλει την τεμπελιά. Να μην τα αγαπάτε ανθρώπινα. Αυτή ωφελεί πραγματικά. Άλλη φορά αυτά αργότερα. εν Χριστώ αγάπη. Να επικαλείσθε τη θεία χάρι για όλους. Η ακτινοβολία της αγιοσύνης και όχι της ανθρώπινης προσπάθειας κάνει τα παιδιά καλά. δηλαδή να εκδικείται. Η εμπιστοσύνη στον Θεό δίδει απόλυτη ασφάλεια. Μεγαλώνοντας δεν χρειάζεται κόπος. Δεν κοπιάζεις. Μπαίνοντας }433} ν’ αγκαλιάζετε με το βλέμμα σας όλα τα παιδιά. να προσεύχεσθε και μετά να μιλάτε προσφέροντας όλο σας τον εαυτό. Μία μία τις λέξεις. Όταν τα παιδιά είναι τραυματισμένα και πληγωμένα από κάποιο σοβαρό ζήτημα. ενώ η προσευχή πηγαίνει στην καρδιά. διότι θα γίνεσθε καλοί μέσα στην εργασία. να μην επηρεάζεσθε που αντιδρούν και μιλούν άσχημα. … Αφήστε να μιλήσει στις ψυχές τους ο Θεός. Την πρώτη ημέρα που θα μπείτε στην τάξη. και μάλιστα σε μικρή ηλικία. Ενώ ένα είναι το τέλειο· να μιλάει η εν Χριστώ αγάπη και η αγιοσύνη του πατέρα και της μητέρας. να μην κάνετε μάθημα. αν προσέξεις. }434} «Παιδιά να είστε ξύπνιοι για τη μόρφωση. Αυτό θα πει χριστιανός. Να μιλάει η μητέρα στον Θεό κι ο Θεός να μιλάει στο παιδί. να προσεύχεσθε γι’ αυτό κι ο Θεός θα στέλνει την χάρι Του και θα το ενώνει μαζί Του. για το καλό. που το καταπίεσαν. Ο Θεός είναι το παν. πες.Να τους μιλάεις με την προσευχή. για την αγάπη. Μην τα εξαναγκάζετε να σας ακολουθήσουν στην εκκλησία. Τα παιδιά δεν θέλουν καταπίεση. πες. που τη διατηρείς. Αγάπη εν προσευχή. τα . Μπορεί να τα επισκιάσει η χάρις του Θεού και να γίνουν καλά. το έχεις ζήσει είναι περιουσία σου. μπορεί να γίνει και με τους εκπαιδευτικούς. Έτσι θ’ αγιάζεσθε κι εσείς και τα παιδιά. μ’ αυτή την αγάπη τους. χωρίς νόημα κι ομορφιά». Ακούστε ένα μυστικό. … Οι τάχα «ευσεβείς» γονείς. Κάνοντας αυτή την προσφορά εν Χριστώ. αρχίζει πλέον να αντιδράει. Στην αρχή να μην τους μιλήσετε καθόλου περί Θεού ούτε περί ψυχής. σε όλη σου τη ζωή. έγινε άγιος. στο τέλος γίνεται ένα είδος καταπιέσεως. πες. Μόνο με την προσευχή θα φέρετε αποτέλεσμα. όμως. Αν δεν γίνει έτσι. όπως κάνουν συνήθως οι γονείς δεν τα βοηθάτε. }435} Όποιος στερήθηκε τους γονείς του. Κάθε παιδί που βλέπετε. … όλο «απ’ τ’ αυτί». Στην πραγματικότητα δεν το θέλουν αλλά δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς στις δύσκολες στιγμές. Με την προσευχή και την αγιοσύνη μπορείτε να βοηθήσετε και τα παιδιά στο σχολείο. να λέτε την ευχή. Θα ζείτε μέσα στην αγάπη του Χριστού και στην Εκκλησία. Να φερθείτε με αγάπη στα παιδιά. τον πατέρα }429} του. την μητέρα του. }431} Φαίνεται πολύ δύσκολο να γίνεις καλός. Προτού μπείτε στην τάξη και ειδικά σε δύσκολα τμήματα. τα καταπίεσαν κι έγινε το αντίθετο. Δεν είναι αρκετό να είναι οι γονείς ευσεβείς.

Καταντήσαμε τη γη μας και την εποχή μας σωστό ψυχιατρείο! Και δεν καταλαβαίνομε τι μας φταίει. είναι κάτι το απαραίτητο για την ψυχή του ανθρώπου. το ακραιφνές. Ο άνθρωπος ο ταπεινός είναι ο τέλειος άνθρωπος. θα το ζούμε. πού πάμε. γιατί φύγανε απ’ τα σπίτια τους. Βλέπετε πώς πλανηθήκαμες. Προσευχήσου να σου δώσει ο Θεός δυνάμεις. Αντίθετα. }438} Οι εγωιστές δεν μπορούν να είναι ποτέ χριστιανοί. Ήθελα να με παιδεύουνε. που απευθύνονται σε παιδιά αθέων. Και η χάρις του Θεού έρχεται μόνο με την αγία ταπείνωση. Έχει άλλη ψυχολογία. δηλαδή αναπτύσσεται με το κακό πνεύμα και όχι με το αγαθό. Έτσι και στο παιδί θα πεις την αλήθεια. το ταπεινό. για να τα καλλιεργήσεις και να πετύχεις. για όλους τους εν Χριστώ αδελφούς ανιδιοτελώς. Τι να σας πω … Κλωτσάω μέσα μου. Δεν πρέπει όμως να πάμε εμείς σ’ αυτούς. Τι είναι αυτό που πάθαμε και δεν το καταλάβαμε. νεύρωση έχεις! Ά. θα το κηρύττομε. θα λέμε το σωστό.». να με μαλώνουνε. αλλά δεν θα προσαρμοσθούμε με το πνεύμα τους. Ο διάβολος κατόρθωσε να εξαφανίσει τον εαυτό του και να κάνει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν άλλα ονόματα. Έλεγα: «Να πάρει η ευχή δεν ηύρα γέροντες καλούς!». Σ’ όλα τα θέματα να μάθουν τα παιδιά να ζητάνε τη βοήθεια του Θεού. Αν πούμε ότι δεν υπάρχει. }442} … ζούμε τον εωσφόρο μέσα μας. Ν’ αγαπάμε όλους και να κάνομε θυσίες. Με τον εγωισμό ο άνθρωπος είναι πλέον με το μέρος του κακού πνεύματος. τι θα πει. Γιατί γίνεται αυτό. θα προσευχόμαστε γι’ αυτούς. }441} … ο έπαινος τον κάνει κούφιο τον άνθρωπο και διώχνει την χάρι του Θεού. για να μας απαλλάξει από τον διάβολο και να μας χαρίσει τη σωτηρία. Όλοι απορούμε: «Τι γίναμε. για να κατατοπισθεί ότι αυτό που κάνει δεν έιναι καλό. Τούτο δω είναι το τέλειο. }439} Να μαθαίνομε ν’ αγαπάμε κι όχι να ζητούμε να μας αγαπάνε. γιατί παρατήσανε τη μόρφωσή τους. Η νοοτροπία της σημερινής κοινωνίας κάνει κακό στα παιδιά. είναι σαν να }443} αρνούμαστε το Ευαγγέλιο που μιλάει γι’ αυτόν. πράγμα που ο Θεός μας. Να μη χαλάσομε . ο αντίθετος του Χριστού και λέγεται αντίχριστος. Η νοοτροπία αυτή οδηγεί στην ασυδοσία. … Ο Θεός αυτό δεν το θέλει. άμα οι Γέροντές μου δεν με μαλώνανε. Όποιος μας επαινεί μας πλανάει και μας χαλάει τους δρόμους της ζωής μας. άλλη παιδαγωγική. … Ο έπαινος δεν προετοιμάζει τα παιδιά για καμιά δυσκολία στη ζωή και βλαίνουν απροσάρμοστα και τα χάνουν και τελικά αποτυγχάνουν. Να σου δώσει ο Θεός την χάρι Του». όλοι να λένε καλά γι’ αυτούς. να τα ακούσει ένας χριστιανός. Ο Χριστός ήλθε στη γη. Αυτό κατόρθωσε ο διάβολος να κάνει. αυτό είναι το σωστό. θα το μαλώσεις. Ο Θεός θέλει την αλήθεια. όταν ένας άνθρωπος πάσχει: «Ά. Είναι κάτι το οργανικό. }437} Δυστυχώς σήμερα μάθανε όλοι να λένε και ψέματα και τα δέχονται οι κενόδοξοι.χαρίσματα που έχεις. να μου φέρονται σκληρά. Κι όμως. Κι όμως ο διάβολος υπάρχει. ο Χριστός μας δεν το θέλει.τι ο Θεός τους λέει. Η καρδιά δίνει ζωή στον οργανισμό και η ταπείνωση δίνει ζωή στην ψυχή. }440} Αντίθετα στενοχωριόμουνα. Δεν παραδέχονται ότι ο διάβολος υποκινεί και διεγείρει στον άνθρωπο τον εγωισμό. Οι εγωιστές θέλουν διαρκώς όλοι να τους επαινούν. Οι γιατροί οι ψυχολόγοι λένε συχνά. Λένε: «Πρέπει να μας καταλάβετε!». Η ταπείνωση είναι του Θεού. χωρίς να περιμένομε επαίνους κι αγάπη απ’ αυτούς. όταν οι άλλοι μου λένε «μπράβο».Θα τα χάσει και θα τα απορρίψει. ζούμε τον διάβολο. Κι όταν λείπει είναι σαν να λείπει απ’ τον οργανισμό η καρδιά. Αυτοί θα κάνουνε για μας ό. είναι η τροφή τους. γιατί τα παιδιά μας πήρανε τους δρόμους. Τώρα που μ’ επαινούν οι άνθρωποι αισθάνομαι πολύ άσχημα. … Φωνάζουν σήμερα οι νέοι. Αυτά που σας λέω τώρα. ο Θεός σου τα έδωσε. Δεν ζούμε την ταπείνωση. γιατί παρατήσανε τη ζωή. άγχος έχεις!» και τα τοιαύτα. όσο μπορούμε μεγάλες. Αυτός είναι ο εχθρός μας. ο πολέμιός μας στη ζωή. είναι το πνεύμα του κακού. Έκανε τη γη λαβύρινθο για να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας. η Εκκλησία μας. όλοι να τους αγαπάνε.

Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. όταν ο άνθρωπος έχει για τους άλλους κακούς λογισμούς. Όταν κακομελετάμε. Η βασκανία είναι πολύ άσχημο πράγμα. Κι ένα βλέμμα κι ένας στεναγμός επιδρά στους συνανθρώπους μας. ώστε να μπορεί να μεταδώσει το καλό ή το κακό στο περιβάλλον του. ενώ πολλές φορές }449} αυτός που κρίνει έχει κάνει την ίδια παρεκτροπή.». Να προσέχομε να μην αγανακτούμε για τους ανθρώπους που μας βλάπτουν· μόνο να προσευχόμαστε γι’ αυτούς με αγάπη. ν’ αποκτήσομε τη δική τους νοοτροπία. Όταν όμως ο άλλος είναι άνθρωπος του Θεού και εξομολογείται και μεταλαμβάνει και έχει πάνω του τον Σταυρό. Κι αν. … Λέμε παραδείγματος χάριν: «Έπρεπε να κάνεις αυτό· δεν το έκανες. λέμε. Όλοι οι δαίμονες να πέσουν πάνω του δεν καταφέρνουν τίποτα. δήθεν. για να τους βοηθήσομε. Πρέπει να βλέπομε το καθετί με αγαθό τρόπο. αλλά η δική μας κακή διάθεση μεταδίδεται στην ψυχή του άλλου μυστηριωδώς και κάνει το κακό. τότε μπορεί πράγματι να συμβεί. όμως να ομολογήσομε το θυμό μας για το σφάλμα του. και τότε πάλι ευχόμαστε να τον τιμωρήσει ο Θεός. Πολλές φορές αγανακτούμε και λέμε στον άλλο: «Δεν φοβάσαι τη δικαιοσύνη του Θεού. Πάντοτε να ευχόμαστε αγαπητικά. Είδατε τι λέει και η Παλαιά Διαθήκη: «Βασκανία γαρ φαυλότητος αμαυροί τα καλά». Πάντοτε να σκεπτόμαστε το καλό. }444} ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνάμεις. Εμείς μεταδίδομε μυστικώ τω τρόπω την κακία μας. Μέσα μας υπάρχει ένα μέρος της ψυχής που λέγεται «ηθικολόγος». η διάθεση της ψυχής μας ενεργεί κατά ένα μυστηριώδη τρόπο. Ο Χριστός ποτέ δεν θέλει το κακό. Γίνεται κάτι σαν βασκανία. Τίποτα το κακό να μη σκεπτόμαστε για τους άλλους. Έτσι. Αυτό γίνεται απ’ τη δική μας αγανάκτηση. Δεν προκαλεί ο Θεός το κακό αλλά η κακία των ανθρώπων. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. στην πραγματικότητα καταριόμαστε τον αδελφό. Δεν τα βάζει όμως με τον εαυτό του αλλά με τον άλλο. επαναστατεί. Αντίθετα παραγγέλλει: «Ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς …». ποτέ να μη σκεπτόμαστε κακό γι’ αυτόν. Δεν γίνεται. Ό. χωρίς εμείς να το αντιλαμβανόμαστε. Αντί. Κι αυτό δεν το θέλει ο Θεός. Η ζήλεια κάνει πολύ κακό στον άλλο. Άλλη φορά πάλι λέμε: «Ο Θεός δεν μπορεί θα σε τιμωρήσει γι’ αυτό που έκανες» ή «Θεέ μου. μην κάνεις κακό σ’ αυτόν τον άνθρωπο γι’ αυτό που μου έκανε» ή «Να μην πάθει αυτό το πράγμα ο τάδε».το μεγαλείο της πίστεώς μας. να τι έπαθες!». Είναι η κακή επίδραση που γίνεται όταν κανείς ζηλέψει κι ορεχθεί κάτι ή κάποιον. έχομε βαθιά μέσα μας την επιθυμία να τιμωρηθεί ο άλλος. όμως. αντί να προσευχόμαστε. «να το βρεις απ’ τον Θεό. Να έχομε μέσα στην ψυχή μας αγαθότητα κι αγάπη· αυτά να μεταδίδομε. Ακόμη και όταν λέμε.τι κι αν κάνει ο συνάνθρωπος μας. Στην πραγματικότητα. Δεν τιμωρεί ο Θεός. δεν φοβάσαι μη σε τιμωρήσει. «ας είναι βλέπει ο Θεός». Και η ελάχιστη αγανάκτηση κάνει κακό. Αυτός που βασκαίνει δεν το βάζει καν στο νου του ότι κάνει κακό. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις. κάποια κακή δύναμη βλαίνει από μέσα μας και μεταδίδεται στον άλλο. επηρεάζει την ψυχή του συνανθρώπου μας και αυτός παθαίνει κακό. Θέλει μεγάλη προσοχή. Αυτός ο λογισμός φέρνει πολύ μεγάλο κακό. παρουσιάζομε με άλλον τρόπο την αγανάκτησή μας και. δεν τον πιάνει τίποτα. να σε πληρώσει ο Θεός για το κακό που μου έκανες». Κατά ένα μυστηριώδη . Πρέπει να είμαστε αυτοί που είμαστε και να κηρύττομε την αλήθεια το φως. παρακαλούμε τον Θεό γι’ αυτόν. επιθυμούμε να πάθει ο άλλος κακό. και όντως ο άλλος παθαίνει κακό. όπως μεταφέρεται }448} η φωνή με τα ηχητικά κύματα. Αυτός ο «ηθικολόγος» όταν βλέπει κάποιον να παρεκτρέπεται. Όταν σκεπτόμαστε το κακό. }447} Δεν πρέπει ποτέ να σκεπτόμαστε για τον άλλο ότι θα του δώσει ο Θεός κάποιο κακό ή ότι θα τον τιμωρήσει για το αμάρτημά του.

λπ. πολύ λεπτό πράγμα να διακρίνει κανείς αν έχει ή δεν έχει κακία. … Ο θρούς της ψυχής μας φθάνει μυστηριωδώς κι επηρεάζει }451} τον άλλον. πάλι με αγάπη προσευχηθούμε για κάποιον. Στέλνομε τότε σιωπηλά την αγάπη μας χωρίς να λέμε λόγια. λοιπόν πώς οι κακές μας σκέψεις. του κάνομε κακό. Παράδεισος! }456} . αλλά του κάνομε και καλό. Και τότε προσευχόμεθα και δεν εισακουόμεθα. Έτσι θ’ αποσπάσομε την χάρι του Θεού. Βέβαια αυτό στην αρχή είναι λίγο δύσκολο. Είναι δυνατόν να πει κάποιος. τότε όλα θα μεταβληθούν. Όταν έχομε για τον άλλο αγαθή διάθεση και προσευχόμαστε. όλα θα μεταστοιχειωθούν. δεν εμποδίζεται ούτε από κλειδαριές ούτε από αποστάσεις. Ο θυμός η οργή. Αυτό που δεν εκφράζεται έχει συνήθως περισσότερη δύναμη απ’ τα λόγια. Αυτή είναι πολύ ισχυρή και μπορεί να επιδράσει στον άλλον. την περιουσία του κ. ο φθόνος. ακτινοβολεί το καλό. Αν. Όταν εύχεται κανείς για τον πλησίον του. Αυτό γίνεται και με την κατάρα. Άρα και το καλό και το κακό δεν τα επηρεάζουν οι αποστάσεις. η αχαριστία. μια καλή δύναμη βγαίνει απ’ αυτόν και πηγαίνει στον αδελφό και τον θεραπεύει και τον δυναμώνει και τον ζωογονεί. όμως. Γιατί.και αφανή τρόπο μειώνομε στον άλλο τη δύναμη να πάει στο αγαθό. ζη δε εν εμοί Χριστός». η μελαγχολία. }452} Η κακή δύναμη δεν έχει φραγμούς. Όμως πράγματι αυτός που έχει μέσα του το καλό στέλνει την καλή αυτή δύναμη στους άλλους μυστικά και απαλά. }454} Καταλάβατε. Όταν η ψυχή μας είναι αγιασμένη. όλα θα γίνουν αγάπη. Πρέπει να βρούμε τρόπο να θεραπεύσομε την τάση που υπάρχει μέσα μας να αισθανόμαστε και να σκεπτόμαστε με κακία για τον άλλο. η ζήλεια. ούτε κατά βάθος επιθυμούμε να τον τιμωρήσει ο Θεός γι’ αυτό που κάνει. να χάσει τη δουλειά του. όλα θα μεταποιηθούν. η οποία είναι δύναμη που ενεργεί το κακό. όλα θα μετουσιωθούν. η κατάθλιψη. θείος έρως. που δημιουργεί έναν κύκλο προστασίας γύρω του και τον προφυλάσσει απ’ το κακό. «Αιτούμεν και ου λαμβάνομεν». ότι «έχω τον Χριστό μέσα μου». λαχτάρα. «έτσι που φέρεται ο τάδε θα τιμωρηθεί απ’ τον Θεό». Στέλνει στον πλησίον του φως. Είναι. και να νομίζει ότι το λέει χωρίς κακία. Και χωρίς να μιλήσομε. θεραπεύομε τον αδελφό και τον βοηθάμε να πάει προς τον Θεό. Τότε όχι μόνο δεν κάνομε στον πλησίον κακό. Μπορεί να γίνομε αιτία ν’ αρρωστήσει. η κατάκριση. θα καταστούμε ένθεοι. Άμα δοθούμε κατά κει. }455} Πρώτα ήταν ανίκανος να κάνει το καλό. το κήρυττε με καύχηση. χαρά. Δεν φαίνεται καθαρά. όση απόσταση κι αν μας χωρίζει. μπορεί να μεταδώσομε το καλό ή το κακό. Το έλεγε. μεταδίδεται το καλό. η αγανάκτηση. Μυστήριο πως φεύγει από μας αυτή η δύναμη. αλλά δεν μπορούσα». Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας και πώς αυτό μπορεί να επιδράσει σε πρόσωπα και πράγματα. «Διότι κακώς αιτούμεθα». άμα δοθούμε στην αγάπη του Χριστού. (ο απόστολος Παύλος) μετά που ήλθε ο Χριστός μέσα του έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. Υπάρχει μία ζωή αόρατη. όμως. έστω κι αν μας χωρίζουν χιλιόμετρα. όση κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει απ’ τον πλησίον. Και φώναζε μάλιστα: «Ζω δε ουκέτι εγώ. Δεν συμβαίνει το ίδιο αν πούμε μετά φόβου ότι ο άλλος δεν ζει καλά και να προσευχόμαστε να τον βοηθήσει ο Θεός και να του δώσει μετάνοια· δηλαδή ούτε λέμε. Μπορούμε να τα στείλομε σε αποστάσεις απέραντες. Η κακή δύναμη μπορεί και το αυτοκίνητο αν το γκρεμίσει χωρίς να υπάρχει καμιά βλάβη. Το σκεφθήκαμε ποτέ αυτό. Γι’ αυτό πρέπει να βρούμε και τον τρόπο να καθαρίσομε το βάθος του εαυτού μας από κάθε κακία. έστω κι αν δεν εκφράσομε ούτε μια λέξη. γιατί απομακρυνόμαστε απ’ την χάρι του Θεού. η ζωή της ψυχής. η κακή μας διάθεση επηρεάζουν τους άλλους. ενώ πρωτύτερα έλεγε: «Ήθελα να κάνω το καλό. Μ’ αυτό τον τρόπο δεν κάνομε κακό μόνο στον πλησίον μας αλλά και στον εαυτό μας.

όμως. δεν τον ωφελεί η φύση. Η χάρις τον κάνει να είναι προσεκτικός. Την αγάπη ποιητικές καρδιές την ενστερνίζονται. Αλλιώς θυμώνει πολύ. μεγάλα ή μικρά. ούτε ν’ αγαπάεις άλλον. Ξυπνήστε το πρωί. τα χωριά. για να πονάω για την αγάπη Του και να Τον δοξάζω μέσα απ’ τον πόνο. τη νιώθουν βαθιά. Ο Θεός ξέρει τι θα κάνει. έναν καρκίνο. πρέπει να έχει ποιητική ψυχή. αλλά ζούνε με το Πνεύμα του Θεού. που ο Θεός δεν λησμόνησε το αίτημά μου και μου έδωσε αυτή την ευεργεσία μετά από τόσα χρόνια! .λπ. Αλλά ο Γέροντας μου μου είπε ότι αυτό είναι εγωισμός κι ότι έτσι εκβιάζω τον Θεό. να δείτε το βασιλιά ήλιο να βγαίνει ολοπόρφυρος απ’ το πέλαγος. όλα μας οδηγούν στη μεγάλη Αγάπη. στις μέλισσες κ. παρακαλούσα τον Θεό να μου δώσει μια βαριά αρρώστια. είναι όλα μάτια. την αγκαλιάζουν. όλα μας οδηγούν στον Χριστό. «Χοντρές» ψυχές κοντά Του ο Χριστός δεν θέλει.ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ Όλα γύρω μας είναι σταλαγματιές της αγάπης του Θεού. Θα μεγαλώσει κι άλλο. τα σπίτια. Αυτό επιθυμώ και προσπαθώ να το εφαρμόζω. εν αρμονία. για να ζείτε τον μόνον Ωραίον. υποφέρω. Όλες του οι αισθήσεις ζούνε. ΠΕΡΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Κι όσο πάω θα γίνομαι χειρότερα. αλλά δεν μπορεί να μας πάει στον Παράδεισολ Ο πνευματέμφορος αυτός που έχει το Πνεύμα του Θεού. θα δυσκολεύομαι να μιλήσω. την καθιστούν λεπτή. Ο χριστιανός. Όλα τα βλέπει κι όλα τα ακούει· βλέπει τα πουλιά την πέτρα την πεταλούδα … }462} Περνάει από κάπου αισθάνεται το καθετί. … Είναι εγωιστής. γι’ αυτό δεν θέλει να μιλάεις σ’ άλλον. Να ζείτε μέσα σε όλα. είναι μες στην ποίηση. Πονάω πολύ. όμως. Και τα έμψυχα και τα άψυχα και τα φυτά και τα ζώα και τα πουλιά και τα βουνά και η θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και ο έναστρος ουρανός. Είναι οι μικρές αγάπες. ποιητική. Είναι για τις αμαρτίες μου. να πηγαίνετε πέραν αυτού. Είμαι αμαρτωλός και προσπαθεί ο Θεός να με εξαγνίσει. Η φύση είναι το μυστικό Ευαγγέλιο. Είναι αλλιώτικος. προσέχει όπου περνάει. Η φύση μας ξυπνάει. να μη μένετε εκεί. Όλα να τα χαίρεσθε. }465} Έπειτα από καιρό μας εφέρανε άλλον παπαγάλο. και θέλει να τον προσέχεις. και η θάλασσα και το μπάνιο και το φαγητό. πρέπει να γίνει ποιητής. Όλα είναι άγια. Δείτε. ένα άρωμα για παράδειγμα. ευγενική. αλλά είναι πολύ ωραία η αρρώστια μου. τους ανθρώπους. Όταν σας ενθουσιάζει ένα ωραίο τοπίο. τη βάζουν μέσα στην καρδιά τους. Όλα μας πλουτίζουν. στα πάντα. Κατανύγομαι κι ευχαριστώ τον Θεό. ένα εκκλησάκι. Να ρωτάτε να ολοκληρώνετε τις γνώσεις σας για το καθετί. τα κτίρια. Για να γίνει κανείς χριστιανός. τον πολιτισμό τους. Να παρατηρείτε όσα έφτιαξε ο άνθρωπος. έστω και μόνο όταν αγαπάει. στον Χριστό. να προχωρείτε σε δοξολογία για όλα τα ωραία. να μην τον περιφρονείς. μέσα απ’ τις οποίες φθάνομε στη μεγάλη Αγάπη. τις πόλεις. να του μιλάεις με γλυκύτητα. κάτι ωραίο. είναι ποιητής. Ζηλεύει ιδιαιτέρως. όλα όσφρηση. Γίνονται αιτίες ευχαριστίας και δεήσεως στον Κύριο του παντός. Θέλει να είναι μαζί με όλα. να μη στέκεστε αδιάφοροι. Αυτό σας βοηθάει σε βαθύτερη μελέτη των θαυμασίων του Θεού. στη φύση. }463} Προσευχή είναι να πλησιάζεις το κάθε πλάσμα του Θεού με αγάπη και να ζεις με όλα και με τα άγρια ακόμη. Γίνονται όλα ευκαιρίες να συνδεόμαστε με όλα και με όλους. Ζει μέσα σε όλα· στις πεταλούδες. αυτόν που έχομε τώρα. Για μεγάλο διάστημα έκανα αυτή την προσευχή. Έτσι δεν συνέχισα. Την αισθάνομαι ως αγάπη του Χριστού. }461} Να εκμεταλλεύεσθε τις ωραίες στιγμές. Οι ωραίες στιγμές προδιαθέτουν την ψυχή σε προσευχή. Όταν ήμουν δεκαέξι χρονώ. Όταν όμως δεν έχει κανείς εσωτερική χάρι.

για να φύγω μ’ αυτούς τους λογισμούς. Στον Χριστό θα πήγαινα. με γέμιζε παρηγοριά και χαρά. όταν το έβλεπα. των Γεροντάδων μου. όχι απ’ τις αρετές μου. Μετά από λίγο το είδα πάλι να λαμπυρίζει πολύ. … Ο θάνατος είναι μία }475} γέφυρα που θα μας πάει στον Χριστό. Χαίρομαι που το έχω. Είχα ακουμπήσει σ’ Αυτόν. Πίστευα ότι. να πλησιάζω τον Χριστό. δεν το έχω όμως κατορθώσει – δεν το λέω αυτό από ταπείνωση. έβλεπα στον ουρανό ένα άστρο που έκανε λαμπυρισμούς. δεν ήταν γεμάτο. Όλο αυτό τον καιρό είχα φρικτούς πόνους σ’ όλο μου το σώμα. }474} Γι’ αυτό δεν προσεύχομαι να με κάνει ο Θεός καλά. Οι άλλοι έβλεπαν να πεθαίνω. Ήθελα να πιστεύω ότι ο Θεός. Εγώ είχα παραδοθεί στην αγάπη του Θεού. Πολλή ωφέλεια έχομε απ’ τις ασθένειες. Δεν θυμόμουν τις αμαρτίες μου. Είχε χρώμα μαρινέ. μόνο μια φορά το αισθάνθηκα άδειο. Προσεύχομαι να με κάνει καλό. Φάρμακα δεν παίρνω. Θα παρουσιασθούμε μπροστά στον Χριστό. ούτε θα δεχθώ εγχείρηση. οι ψυχές όλων των αγαπητών μου. Ο πόθος μου ήταν να μ’ ελεήσει. Όσο την επαναλάμβανα. Αισθανόμουν να με τραβάει να πάω σ’ αυτό φεύγοντας απ’ τη γη. Μόνο την ημέρα της παρακοής μου στο Άγιον Όρος το είχα πάθει αυτό. αρκεί να τις υπομένομε χωρίς γογγυσμό και να δοξάζομε τον Θεό. Μόλις κλείσομε τα μάτια μας. Το περιφρόνησα. Αλλά δεν χάνω το θάρρος μου. }477} Αυτή την προσευχή (οίδα Σώτερ ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. όταν θα έφευγα απ’ αυτή τη ζωή. τόσο από κει πάνω εμφανιζόταν στο άπειρο το άστρο. οι άγγελοι. Προσεύχομαι να μου συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες μου. Προσεύχομαι όμως για την ψυχή μου να μου συγχωρέσει τα παραπτώματά μου. που με καλεί να μπω στο μυστήριο της αγάπης Του και με τη δική Του την χάρι να προσπαθήσω ν’ ανταποκριθώ. τα τελώνια. ας εγώ κατειργασάμην …) επαναλάμβανα συνεχώς με λαχτάρα. η Παναγία. Η αρρώστια μου είναι μια ιδιαίτερη εύνοια του Θεού. που μ’ αγαπάει. Κατάλαβα. οι άγιοι. στράφηκα αλλού. ανοικτό σιέλ. Είχα το συναίσθημα ότι εκεί ήταν όλοι οι δικοί μου. Η χάρις του Θεού με κρατάει. Ερχόταν όλες αυτές τις ημέρες που πονούσα. Επιμένω. δεν λαμπύριζε. Η χαρά πάλι ήλθε πιο ζωηρά μέσα μου. Δεν προσευχόμουνα να με απαλλάξει απ’ τους πόνους. ούτε για εξετάσεις. πετούσε η ψυχή μου κι έλεγα μέσα μου: «Ήλθε το άστρο μου!». Θυμόμουν μόνο την αγάπη του Θεού και χαιρόμουν. Αυτό το έχω αφήσει στην αγάπη του Θεού. Όταν αρρωστήσομε. ουδέ έπραξε τας πράξεις. Μόνο μια φορά. Πρέπει να ξέρομε και το . Τις άφησα. Αλλά εγώ δεν είμαι άξιος. Κι όταν ερχόταν. Έχω ακούσει από πολλούς να λένε: «Δεν μπορώ να προσευχηθώ». Είμαι βέβαιος ότι ο Θεός το ξέρει ότι πονάω. ο Τριαδικός Θεός. Αυτό να εύχεσθε για μένα. μίλησα στην αδελφή μου για δουλειές. περίμενα να ενεργήσει η χάρις Του. Ήταν πολύ ωραίο! Το }476} φως του είχε πολύ γλυκύτητα. Ένιωθα μεγάλη χαρά. Αυτό επιθυμώ. για να μου πει: «Σε περιμένω!». Εγώ δεν το έχω πάθει αυτό. Έχω την παιδεία του Θεού. Στην άλλη ζωή θα ζούμε «εκτυπώτερον» την χάρι του Θεού. Δεν φοβόμουνα το θάνατο. Δεν ήθελα να σκέπτομαι την κόλαση. Δεν με απασχολεί πόσο θα ζήσω κι αν θα ζήσω. έριχνε γύρω γύρω γλυκύτατες ακτίνες. για να γίνω κι εγώ συμμέτοχος στα πάθη Του απ’ την πολλή μου αγάπη.Τώρα δεν παρακαλώ τον Θεό να μου πάρει αυτό που Του ζήτησα. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις αμαρτίες μου. γιατί μέσα σ’ αυτό το άστρο ένιωθα ότι ήταν όλη η Εκκλησία. σαν διαμάντι σαν πολύτιμος λίθος. ενώ είχα πολλές. σας είπα. γιατί αυτές θα μ’ έβγαζαν απ’ αυτό το μυστήριο. }476} Κάθε τόσο που αισθανόμουνα ότι θα βγει η ψυχή μου. Ήταν απ’ τον αντίθετο. Θ’ αφήσω τον Θεό να κανονίσει. να ενώνομαι με τον Χριστό. «Όν γαρ αγαπά Κύριος. το θέμα δεν είναι να μην πάρομε φάρμακα ή να πάμε να προσευχηθούμε στον Άγιο Νεκτάριο. η παρηγοριά μου. Ήταν λαμπρό και πολύ γλυκό. ούτε πήγα για εγχείρηση. μου το εμφανίζει. παιδεύει». Το μόνο που κάνω είναι να προσπαθώ να γίνω καλός. Προσπαθώ να δίνομαι στον Χριστό. θα τα ανοίξομε στην αιωνιότητα. Όσες φορές το έβλεπα. ζητώντας το έλεός Του. εκεί στο άστρο αυτό θα πήγαινα κι εγώ απ’ την αγάπη του Θεού.

ανιδιοτελώς κι ο Θεός κάνει το θαύμα Του προς το συμφέρον της ψυχής μας. αλλά για να συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες σου και να σου δώσει τη δύναμη να Τον αγαπήσεις και να Του δοθείς. απαλή. Εμείς θα προσευχηθούμε. Κι όμως. σε αγκαλιάζει. ζητάμε. Δεν πρέπει να παρακαλούμε γι’ αυτό. Και με τους γιατρούς και τα φάρμακα ο Θεός ενεργεί. απλή και αφελής. Εδώ ισχύει το Γραφικό: «Εάν έχητε πίστιν και μη διακριθήτε ου μόνον το της συκής ποιήσετε. Δεν είναι θέμα επιβολής (μάλλον θέλει να πει υποβολής). Άμα λέεις.». δεν δείχνομε με όλ’ αυτά ότι δεν την έχομε περιφρονήσει την αρρώστια. Αν δεν θέλομε είναι δύσκολο δεν μπορούμε να πούμε. Λέμε: «Πιστεύω ότι θα με θεραπεύσει ο Θεός. Έ. Να έχομε πίστη ότι ο Θεός μας υπεραγαπά κι ότι θέλει να γίνομε δικοί Του. Δεν είναι σωστό να παρακαλείς τον Θεό για τέτοια πράγματα. Ούτε να προσευχόμαστε με σκοπιμότητα και να λέμε στον Θεό: «Κάνε τον τάδε καλά στην υγεία του. τόσο τη ζούμε. Σ’ Αυτόν που τα πάντα γνωρίζει τι να γνωστοποιήσομε. Εν απλότητι και αφελότητι καρδίας». Πώς να πούμε στον Θεό: «Κάνε με καλά». Δεν παίρνω φάρμακα. θα ενεργήσει. Θα μ’ ακούσει ο Θεός». Να κάνεις και πολλή προσευχή μάλιστα. δεν παίρνομε φάρμακα· όμως δεν ηρεμούμε και το θαύμα δεν γίνεται. Να αγαπήσομε τον Χριστό και όλα θ’ αλλάξουν στη ζωή μας. }479} Αυτό είναι το μυστικό. Μα θα πεις: «Δεν πήρα το φάρμακο. Κι έτσι ενώ νομίζομε ότι την περιφρονούμε κι ότι δεν της δίνομε σημασία εμείς της δίνομε. Προσευχές κάνομε. δεόμαστε. Αυτό δεν είναι σωστό. Γι’ αυτό επιτρέπει τις ασθένειες μέχρι να παραδοθούμε μ’ εμπιστοσύνη σ’ Αυτόν. Εμείς δηλαδή περιφρονούμε την ασθένεια δεν τη σκεπτόμαστε. Παρακαλείς με αγωνία τον Θεό να σου πάρει την ασθένεια.». στο βάθος υπάρχει μέσα μας αμφιβολία και φόβος και σκεπτόμαστε: «Άραγε θα γίνει αυτό. την έχομε στο μυαλό μας συνέχεια και δεν μπορούμε να έχομε μέσα μας μια ήρεμη κατάσταση. Να μην Τον αγαπάμε.άλλο μυστικό· ν’ αγωνισθούμε ν’ αποκτήσομε την χάρι του Θεού. «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». τόσο αυτή κολλάει πάνω σου. Φοβήθηκε και είπε: -Να μην κάνω προσευχή!. ανεπαίσθητα. «πότε θα γίνω καλά. γενήσεται». Όλο το μυστικό είναι η πίστη· αδιάκριτη. αλλά καν τω όρει τούτω είπητε άρθητι και βλήθητι εις την θάλασσαν. παρακαλούμε. αλλ’ αυτή τότε σε αγκαλιάζει και σε σφίγγει πιο πολύ. για να πάρομε ανταπόδομα }481}. από ευγνωμοσύνη. Όσο επιμένομε και εκβιάζομε τους αγίους και τον Θεό να γίνομε καλά. μόνο τη θεία αγάπη. Τρέχομε από δω κι από κει. -Αλίμονο! Του λέω. πώς δεν πιστεύω.» ποτέ δεν θα γίνεις καλά. Όταν η πίστη είναι πραγματική. είτε παίρνεις φάρμακο είτε δεν παίρνεις. Και αυτό θα σας το αποδείξω. Προσευχόμαστε όλη τη νύκτα. Αλλά πρέπει να θέλομε να περιφρονήσομε την ασθένεια. Εκβιάζομε μέρα και νύκτα. «την περιφρονώ». φωνάζομε. δηλαδή το πώς θ’ αφεθούμε στον Χριστό. Όπως λέμε στην Θεία Λειτουργία. Όσο ενδιαφερόμαστε να τη διώξομε. Ένας άνθρωπος με ρώτησε πριν από καιρό: -Πότε θα γίνω καλά. τόσο ζούμε την αρρώστια μας. εκβιάζομε τον Θεό κι όλους τους αγίους να μας κάνουν καλά. Την «επιβολή» μπορεί να την έχει ένας φακίρης –αυτή η λέξη δεν ακούγεται καλά. σε . να υποδεικνύομε τρόπους στον Θεό. σκεπτόμαστε τον Χριστό απαλά. Τα άλλα θα μας τα διδάξει η χάρις. αλλά ο Θεός μπορεί να μη θέλει να μας ακούσει. Αλλά να Τον αγαπάμε με λαχτάρα. Διότι όσο παρακαλείς να φύγει η ασθένεια. Κι εμείς έχομε την εντύπωση ότι θα γίνει οπωσδήποτε ένα θαύμα· κι όμως στην πραγματικότητα }480} δεν το πιστεύομε κι έτσι δεν γινόμαστε καλά. -Ά! του λέω. Ούτε προσευχή να κάνεις γι’ αυτό. Έτσι θα το κάνω· θα μείνω όλη νύκτα άγρυπνος και θα Τον παρακαλέσω γι’ αυτό το θέμα. παραδείγματος χάριν την υγεία. Γι’ αυτό δεν γίνεται τίποτα. για να έλθει κοντά Σου». χωρίς να σκεπτόμαστε τίποτα.

αλλά βρίσκεται σε πλάνη· είναι άνθρωπος του διαβόλου. σφίγγεται και παθαίνει και έτσι δημιουργείται το έλκος. δηλαδή ενάρετοι. στενοχώρια. και γι’ αυτό αγωνίζεται. άγχος. ακούστε τι λέει ο σοφός Σολομών: «Αρχή σοφίας φόβος Κυρίου και βουλή αγίων σύνεσις· το δε γνώναι νόμον διανοίας εστίν αγαθής· τούτω γαρ τω τρόπω πολύν ζήσεις χρόνον και προστεθήσεταί σοι έτη ζωής». Να μην ευχόμαστε να γίνομε καλά. ο ταπεινός. Όλα επηρεάζονται. Η πλάνη είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί. στο βαθμό που ο Θεός το επιτρέπει. δυο. η χάρις του Θεού θα τον θεραπεύσει. Χρειάζονται όμως προϋποθέσεις. Και καρκίνο να έχομε. }484} Αν θέλετε να έχετε υγεία και να ζήσετε πολλά χρόνια. … Όχι καλοί. Μπορεί να προσευχηθεί κάποιος άλλος και ο Θεός να ελεήσει τον άνθρωπο που πλανάται. στους ανθρώπους που δεν έχουν συνείδηση τι τους γίνεται. του δώσει κανένα ράπισμα και του πει μια . Το τέλειο είναι να μην προσευχόμαστε για την υγεία μας. σφίξιμο. για να γίνει καλός. Στον άνθρωπο που βρίσκεται σε πλάνη δημιουργούνται ψευδαισθήσεις. Έχει τη θεία χάρι. σφίξιμο. αλλά να γίνομε καλοί. σφίξιμο. κι εξομολογηθεί ειλικρινά. Μια. Μόνον αυτός }489} που έχει ταπείνωση λαμβάνει τα δώρα αυτά απ’ τον Θεό. Ριχτείτε μόνο στην φιλία με τον Χριστό. Και την ψυχή μας θα την εννοούμε ενσωματωμένη μέσα στην Εκκλησία. μόνο στην αγάπη Του. Αντίθετα. «να γίνομε αυτό. αλλά ν’ αποκτήσομε θείο ζήλο· ν’ αφηνόμαστε με εμπιστοσύνη στην αγάπη Του· να προσευχόμαστε μάλλον για την ψυχή μας. μπορεί η θεία χάρις με τη γαλήνη αυτή να ενεργήσει να φύγει και ο καρκίνος και όλα. την ειρήνη. επιδρούν στο σώμα και η υγεία δεν πηγαίνει καλά. που είναι ο καλός πνευματικός. αν πάει σε «καθρέπτη». με αποτέλεσμα τη φυσιολογική λειτουργία όλων των οργάνων και των αδένων. ο αγαπών τον Θεό. τα αποδίδει στον Θεό και τα χρησιμοποιεί προς δόξαν Του. μαζί με όλους τους συνανθρώπους μας και με όλους τους εν Χριστώ αδελφούς. στενοχώρια. }483} Αγαπήστε τον Χριστό. Έτσι και στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού και γνωρίζονται οι βουλές Του. μία εσφαλμένη κρίση· στην ουσία η πλάνη έρχεται απ’ τον εγωισμό. Αισθάνεται μέσα του ότι είναι πραγματικά ανάξιος κι ότι όλα αυτά του δίνονται. εξαρτάται. Ο άνθρωπος που έχει εωσφορικό εγωισμό νομίζει ότι είναι έμπλεος θείας χάριτος. Το συμπαθητικό σύστημα. Όταν στην ψυχή μας υπάρχουν μπερδέματα. Διορθώνεται μόνο με τη θεία χάρι. Ο καλός. τότε ας παρακαλέσεις ταπεινά τον Κύριο να σου αφαιρέσει την ασθένεια. αν τα αφήσομε στον Θεό και γαληνεύσει η ψυχή μας. πειρασμικές φαντασίες και βασανίζεται. την αγάπη. η χάρις του Θεού δεν πηγαίνει στους εγωιστές. }485} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΥ ΧΑΡΙΣΜΑΤΟΣ Ο άνθρωπος που είναι άξιος του Θεού γίνεται έμπλεος του Αγίου Πνεύματος. προκειμένου να έλθει και να μείνει η θεία χάρις μέσα στον άνθρωπο. Όταν παραδοθούμε στον Χριστό. άγχος. τρεις.σφίγγει και δεν χωρίζεται από κοντά σου. και το έλκος του στομάχου από τη νεύρωση δημιουργείται. άγχος. «Ουκ έστι κτίσις αφανής ενώπιον αυτού. την πραότητα. μόνο στο θείο έρωτα. Γίνετε άγιοι. που κεφαλή της είναι ο Χριστός. … Ο Θεός δεν γνωρίζει παρελθόν. αν καμιά φορά κάποιος τον πλησιάσει και του πει. αυτό …». Κι αν θέλετε να μάθετε. αυτό. Η πλάνη είναι μια ψυχολογική κατάσταση. Αν προσπαθήσει κι αυτός. αυτός που έχει αρετή με την χάρι του Θεού δεν πλανάται. παύομε να υποφέρομε. πώπ! Έλκος. στενοχώρια. «είσαι απατεώνας». }490} Ένας άνθρωπος που εμφορείται υπό του κακού πνεύματος. παρόν και μέλλον. Γινόμαστε καλά. Έλκος ή καρκίνος. Ο Θεός εν τω μυστηρίω του Χριστού του δίδει τη χαρά. ενώ πιέζεται. ειρηνεύει ο πνευματικός μας οργανισμός. Αν βέβαια σαν άνθρωπος αισθανθείς εσωτερική δυσκολία και αδυναμία. πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς αυτού …».

μη μ’ αφήνεις! -Μετά χαράς. Μετά απ’ αυτή την ένωση έρχεται μεγάλη χαρά. ενώσεως. όταν ο άλλος μου βεβαιώνει ότι αυτό που «βλέπω» είναι πράγματι έτσι. Δόξα Σοι ο Θεός! Ενώ λέγαμε αυτά τα πνευματικά. τόση χαρά που πάει να σπάσει η καρδιά μου.κακή κουβέντα. Βλέπω. Του λέω: -Γέροντα. }500} Αυτή τη φορά διεράγησαν τα ύδατα. μεγαλύτερη απ’ ό. τις λαμπάδες. Στέλνει την χάρι Του σ’ εμένανε. τόσο . Μα ήταν πνευματική πανδαισία αυτή η Λειτουργία με τους αγίους ασκητές. μου λέει. Ειλικρινά μεγάλη χαρά αισθάνθηκα. Αυτός μελετάει πολύ τους Πατέρες και μου εξηγεί πολλά πράγματα. να είμαστε μαζί. Έβλεπα όλους τους αδελφούς να δέονται. τότε μιλάω. Φοβάμαι όμως να εκδηλωθώ. Οι καμπάνες χτυπούσαν εκείνη την ώρα που συνομιλούσαμε. Όταν όμως με πληροφορήσει η χάρις να μιλήσω. έστω κι αν μου το βεβαιώνει η χάρις ότι αυτά είναι αληθινά. Απ’ την αγάπη μου για σας το κάνω! Ένα άλλο μυστικό τώρα θα σας πω. δηλαδή νύκτα στις τρεις. Τρέλα. Αφήστε να τα λέω. γιατί καταλαβαίνω πως αυτή η γνώση δεν προέρχεται παρά μόνον εκ Θεού. που τα λέγω.τι μπορώ να σας εκφράσω. Συγχωράτε με. Όλες τις ώρες μαζί του προσευχόμουνα. «βλέπω» το Άγιον Όρος να έχει πλημμυρίσει απ’ την χάρι εξαιτίας των εωθινών προσευχών των πατέρων. Επί μισή ώρα κουβεντιάζαμε πάρα πολύ ωραία πράγματα. ν’ ακούγατε τα λόγια που λέγανε! Η χαρά μου γίνεται πολύ μεγάλη. έβλεπα κι εγώ. που φέρνει ένα είδος φιλικότητος. Για να αισθανθεί ο κόσμος το αγκάλιασμα που κάνει ο Χριστός σε όλους μας. Αισθάνθηκα μεγάλη αγαλλίαση. τι να σας πω! … Αυτό έγινε και σήμερα πρωί πρωί. αδελφικότητος. με αγάπη. Δίπλα του κι εγώ. Ήταν γεμάτη η εκκλησία από ασκητές κι όλοι είχαν μεγάλη χαρά μέσα τους και ψάλλανε: «Δεύτε ίδωμεν πιστοί }499} που εγεννήθη ο Χριστός …» … Στο «Μετά φόβου Θεού» πήγε να μεταλάβει. τις χαρούμενες ψυχούλες που τα αισθανόντουσαν όλα. Δηλαδή πώς να σας το εξηγήσω … Ο Θεός με προστατεύει. να βλέπομε τα μεγαλεία του Θεού. οικειότητος. Τις νύκτες επικοινωνώ τηλεφωνικώς μ’ έναν αγιορείτη ασκητή. αισθάνομαι πάρα πολύ ταπεινός. μου λέει: -Χτυπάει η καμπάνα για την εκκλησία και τρέχω να προλάβω. διότι ο Ελισσαίος κατάλαβε το λάθος του και ζήτησε την ευλογία του Προφήτου Ηλία. Συζητούμε πνευματικά ζητήματα. Λέω μερικά πράγματα που ο Θεός φωτίζει να πω απ’ την αγάπη μου για όλους. Με τον ενθουσιασμό εκδηλώνεται η θεία χάρις. }505} … τη στιγμή εκείνη η θεία χάρις φέρνει μέσα μου έναν ενθουσιασμό. τα κεράκια. Τίποτα δεν κατορθώνεται χωρίς την χάρι. Καμία απόσταση! Και «πήγα» μαζί του στην εκκλησία.τι έβλεπαν εκείνοι. Ό. Βρίσκεται σε μια δαιμονική κατάσταση. τα καντηλάκια να τσιτσιρίζουν. οι πνευματισμοί και τα όμοια είναι αρρωστημένες. τρέχουνε ν’ ακούσουνε «Εξεγερθέντες του ύπνου» κι αρχίζουνε με λαχτάρα. Όταν έλθει το Πνεύμα το Άγιον. }506} Τώρα που τα βλέπω όλα. Έλα να πάμε στην εκκλησία. }493} Καθώς ξυπνάω τη νύκτα εδώ στο μοναστήρι. που εζούσανε την εορτή των Χριστουγέννων! Την εζούσανε! Πώς θα ήθελα να ήσασταν κι εσείς. την Θεία Λειτουργία. Δηλαδή όλες αυτές οι καταστάσεις. δεν υπάρχει απόσταση εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Αυτά θα τα εννοήσετε πραγματικά όταν έλθει η χάρις. Έβλεπα όλες τις ιερές και άγιες εικόνες. συγκινημένος. αλλά δεν μιλάω. η οποία σιγά σιγά θα τον πάει στο τρελοκομείο. με χαρά τις προσευχές. Θέλω να τα λέω. Έβλεπα τους ιερείς να λειτουργούν μεταρσιωμένοι. Τίποτα δεν γίνεται χωρίς την ευλογία του Γέροντα. Έλα. Τι να σας πω! Ανοίγει ο Παράδεισος. την χάρι του Χριστού. με την χάρι του Κυρίου μας. Έτσι τα }498} αισθάνομαι με την χάρι του Θεού και τα λέω. Μόλις χτυπάει το τάλαντα. Και λέω: «Εγώ. θα βλασφημάει και τα θεία ακόμη. θα σας διδάξει και θα σας υπομνήσει τα πάντα.

το πρόσωπό μου αλλάζουν όλα. Κάνει και τέτοια η χάρις του Θεού. από τότε που μικρός επήγα στο Άγιον Όρος. …» Τα χρυσά αυτά λόγια. Δεν πιστεύεις ότι έχεις κάτι δικό σου. ούτε από τίποτ’ άλλο. Αφήνομαι στην }508} αγάπη του Θεού και στο έλεός Του και λέω τα χρυσά εκείνα λόγια απ’ την ευχή της Θείας Μεταλήψεως: «Οίδα Σώτερ. … «Μετάδοση» σημαίνει: Πήρες κάτι. αρμονική. Εγώ όλα τα αποδίδω στον Θεό για τη δόξα Του. Δεν κάνει. που όμως διοχετεύεται το ύδωρ το ζων το πεντακάθαρο. η οποία επίμονα και ολοφάνερα θέλει να με τραβήξει κοντά της με όλα όσα μου παρουσιάζει στη ζωή μου. ου τω σω ονόματι προεφητεύσαμεν και τω σω ονόματι δαιμόνια εξεβάλομεν …ουδέποτε έγνων υμάς· αποχωρείτε απ’ εμού οι εργαζόμενοι την ανομίαν». }509} Αυτό που κάνω και σας λέω τι μου έδωσε ο Θεός είναι και αποστολικό. δυνατή. Μπορεί ένας επιστήμονας να δει. Ύψωσα τα χέρια. Δεν συμβαίνει όμως εδώ αυτό. Πιστεύω για τον εαυτό μου ότι είμαι παλιοσωλήνα σκουριασμένη. Έχω μάθει να καυχώμαι όχι για τα κατορθώματα τα δικά μου αλλά για την χάρι του Θεού. Σκέπτομαι κι εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Κύριε. είναι σαν να τα ζούμε κι εμείς. Να το μεταδώσεις από αγάπη. Εγώ. Παρουσιάζεται σ’ αυτούς που έχουν αξιωθεί του δώρου της ταπεινώσεως. αλλ’ εξαρτάται κι απ’ τον άνθρωπο να το διατηρήσει. Είναι του Θεού και το μεταδίδεις. «ως φωνή υδάτων πολλών και ως φωνή βροντών ισχυρών». ν’ ακούσει κάτι και να το διηγηθεί και να το γράψει και τελικά να πει: «Να τα ίδια λέει κι ο Πλάτωνας». Κύριε. Αυτά όμως που μου αποκαλύπτει ο Θεός σε λίγους τα λέω. διότι δεν είναι ούτε από αγιοσύνη. Αισθάνθηκα χαρά ανεκλάλητη. Όταν ο άνθρωπος πληρωθεί υπό της χάριτος του Θεού. έλαμψε το πρόσωπό μου. Τηρούσε σιγήν. τους αγαπάει και θέλει να γίνουνε καλοί. ουράνια. όταν δεν προσέξει. όμως. γιατί πρέπει ο άνθρωπος να είναι πνευματικός.ταπεινός και τόσο ανάξιος! Τι θέλει ο Θεός από εμένα. Δεν έχει τίποτα να πάρει από μένα. Τα χαρίσματα τα πνευματικά τα χάνει ο άνθρωπος. η . όταν τα λέμε με πίστη κι ευλάβεια. είναι της θείας χάριτος. γλυκιά. που με θέλει να γίνω καλός. Άλλαξε η φωνή μου. σαν από εκατό ανθρώπους. γιατί μπορεί να χρησιμοποιούμε τις ίδιες λέξεις αλλά με διαφορετικό νόημα. αλλά απ’ την αγάπη του Θεού προς εμένα. Χάνομε έτσι τη θεία χάρι. τροπάρια κι άλλους }512} ύμνους και πιο πολύ τα τριαδικά μεγαλυνάρια. Αυτό το χάρισμα είναι δώρο του Θεού.». Έχω όμως πολύ βαθιά τη συναίσθηση στην καρδιά μου ότι άλλος τα λέει. Πόσο είμαι πίσω! Πόσο είμαι μακριά! Για όλα. αλλά δεν απελπίζομαι. Σ’ ενδιαφέρει το νερό. Όταν διψάεις πολύ. πω! Μιλάει για τον εαυτό του. Ενώ ένας φανατικός ένας παλαιοημερολογίτης λέει: «Πω. Κι όμως ο Θεός και τους αμαρτωλούς. που έγραψαν οι Πατέρες. γιατί βλέπω κάτι κι αμέσως μετά αισθάνομαι τις αδυναμίες μου πάρα πολύ. }511} Πολλές φορές με την χάρι του Θεού έχω μπει σε μία άλλη κατάσταση. Είδατε η Παναγία. Άρχισα μ’ ενθουσιασμό να ψάλλω απ’ έξω κανόνες. Αυτό το πιστεύω πολύ. Αυτό είναι αληθινή ταπείνωση. έχω πάντα το ίδιο συναίσθημα. η ψυχή μου πολύ με κατακρίνει. γίνεται αλλιώτικος πηδάει η ψυχή του! Ακούει τη φωνή του και χαίρεται η ψυχή του. Αλλάζει η φωνή μου. αυτό είναι εγωισμός!». Χρειάζεται προσοχή σ’ αυτά τα πνευματικά πράγματα. Ενώ εγώ είμαι με την ψυχή στα χείλη. }510} Κι εγώ ο καημένος απ’ την αγάπη μου σας λέω μερικά απ’ όσα μου αποκαλύπτει ο Θεός. δεν σκέπτεσαι αν η σωλήνα που το νερό περνάει είναι πλαστική μεταλλική σκουριασμένη. Η χάρις με ωθεί να το παθαίνω κι εγώ αυτό. ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. όπως εμένα. Έχω μέσα μου φόβο. ο κόσμος έρχεται σ’ εμένα τον ταπεινό. για να τα καταλάβει. Το σκέπτομαι αυτό. }507} γιατί πηγάζει απ’ το Πνεύμα το Άγιον. η φωνή μου έγινε πρωτόγνωρη. Να μη λέτε σ’ άλλους τις μυστικές πνευματικές εμπειρίες που έχετε. Στον Ιωσήφ δεν είπε το μυστικό του Ευαγγελισμού. το πρόσωπό μου μπήκε σε ατμόσφαιρα θείου φωτός. ότι δεν κατόρθωσα να ζήσω με λαχτάρα τον Χριστό. όσα μου έδωσε ο Θεός μέσα μου. … Ο Θεός κρύβεται πολύ· τόσο που νομίζομε ότι δεν υπάρχει. Εγώ δεν έχω τίποτα. ο Χριστός μόνο έχει το παν.

ταπεινά. ούτε θα μιλήσετε. που μου έγινε στην Πάτμο. Καταλάβατε. Ήταν πρωί. Αν άφηνα τον εαυτό μου να εκδηλωθεί. Βγήκα έξω. Μπήκα μέσα πάλι στο εκκλησάκι. Τα λέω αυτά. Γιατί σας τα είπα. Αυτοσυγκρατήθηκα. πρέπει πάλι με την θεία χάρι. Τους λέω: -Ό. και θέλησε να μ’ εμποδίσει. Φοβήθηκα μήπως προδώσω τα αισθήματά μου. Θα ήθελα να τα ακούω και να ξαναγυρίζω σ’ εκείνη την ημέρα. Δώστε πολλή προσοχή. Δεν μπορείς μόνος να περιφρονήσεις τον αντίθετο. ούτε την ήθελα. Ένιωθα να με πνίγει η χάρις του αγίου Ιωάννου. δεν θα κουνηθείτε. αλλά δεν τις άφησα. τον μαθητή του. Δεν είναι καλό να βλέπουν οι άλλοι τα βιώματα της μυστικής επαφής με τον Θεό.τι κι αν δείτε. Επιθυμούσα να ξανακούσω εκείνη τη φωνή. αλλά δεν μου ‘ρχεται και καλό που τα λέω. Αυτό έχει πολύ βάθος. Στο πρόσωπό μου ήλθε μία λάμψη. χωρίς πίεση στα χέρια του Θεού.έκφρασή μου έγινε αλλιώτικη. }513} Πήγαμε κάποτε για προσκύνημα μαζί με τον κύριο Γιώργο και την κυρία Καίτη στον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο στην Πάτμο. Δεν σφίχθηκα. έζησα το γεγονός της Θείας Αποκαλύψεως. Τότε Εκείνος θα έρχεται στις ψυχές σας και θα τις χαριτώνει. χωρίς θόρυβο. σαν να ήθελα ν’ αδιαφορήσω για το ότι δεν γινόταν το άνοιγμα της ψυχής μου. Απασχολήθηκα με κάτι άλλο. Είχε κόσμο το σπήλαιο της Αποκαλύψεως. ύψωσα τα μάτια μου. θα με περνούσαν για τρελό. Άκουσα τη φωνή του Χριστού απ’ τη σχισμή του βράχου … Αυτά να μην τα πείτε πουθενά. Ήμασταν οι τρεις μας. Έχει μεγάλη έννοια. ένα ανεξήγητο πράγμα. Προσπάθησαν να γράψουν στο μαγνητόφωνο εκείνη τη φωνή. Πέσαμε πρηνείς. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ήταν ησυχία. Δεν τα είδαμε. «Αυτά δεν γίνονται με πρόγραμμα». Κύριε Ιησού Χριστέ … Να μ’ ελεήσει ο Θεός. Είδα τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. Αν ο πονηρός σας θέτει εμπόδια. Αυτό ήταν αίσθημα ταπεινώσεως. Έχω μάθει από μικρός στο Άγιον Όρος να είμαι μυστικός … Έπειτα όμως από μέρες γυρίζοντας στην Αθήνα. να τον περιφρονείτε. είναι ένα μεγάλο μυστήριο. έβαλα λίγο λιβάνι. Κατάλαβε ο αντίθετος. όπως ακριβώς είχε συμβεί. Πέστε μου … Σας τα είπα για να μάθετε να εγκαταλείπετε τον εαυτό σας απαλά. Είχα έλθει σε κατάστασε πνευματική. έγινα ένθεος. Κι έγινε με μιάς θόλος ο ουρανός και μανάλια εγίνανε τα πεύκα με τα κλαδιά τους … Εκείνες στέκονταν τρία μέτρα πίσω. Και να τον περιφρονήσεις. Είναι ένα πάρα πολύ λεπτό σημείο. απλά. σκέφθηκα. ήταν της χάριτος του Θεού. την ήθελα την ευχή –ή μάλλον ούτε την έλεγα. όταν συνειδητοποίησα ότι κάτι παρεμβαίνει. τα μεγαλεία του Θεού. Εγώ αισθανόμουν άδειος. Τις «είδα» και τις εμπόδισα. Σε μια στιγμή έπεσα κάτω. Τότε ήλθε η θεία χάρις. αναζητούσα εκείνα τα ψάλματα. ο διάβολος. έβαλα στο θυμιατό λίγα κάρβουνα. Δεν υπήρχε άλλος στην εκκλησία. Γονατίσαμε και οι τρεις. Γι’ αυτό τους είπα κι εφύγαμε. Αισθάνομαι ότι δεν πρέπει να τα λέω … Αυτά είναι μυστήρια. Ερημιά. Στενοχωρέθηκα που δεν τα γράψαμε. με σιωπή. Την έλεγα. Περιεργάσθηκα τα λουλούδια. Κοίταξα λίγο τη θάλασσα. εγώ στη μέση. Τι ωραία! Που βάλαμε και «φωτιά» εκεί και «κάψαμε» το δάσος! Συνηθισμένος όμως να είμαι μυστικός δεν ήθελα να με μαγνητοφωνήσετε. }521} Έτσι έκανα κι εγώ. Μπήκαμε μέσα με ευλάβεια. δεν επίεσα την κατάσταση. Είδα το γεγονός της Αποκαλύψεως. θύμιασα και τότε άνοιξε η καρδιά μου. Καμιά συγκίνηση. δεν μπορώ να τα εξηγήσω. όταν τη }520} θέλεις. Πριν μπούμε μέσα τους προετοίμασα. Δεν πρέπει σ’ αυτά τα πνευματικά να πηγαίνομε με τη βία. Είδαμε εκεί μες στα πεύκα. διότι όταν τη λέεις. δεν ήταν δική μου. … Δεν ήταν ανθρώπινη εκείνη η φωνή. έμεινα κάτω είκοσι λεπτά … Αυτό το θαύμα. Λέγαμε το «Κύριε Ιησού …» περίπου ένα τέταρτο. Όπως μου είπαν οι συνοδοί μου. τίποτα. τον Πρόχορο. Το μόνο που λέω είναι να γίνονται . Σταθήκαμε μπροστά στη Θεία Αποκάλυψη. τα ανάψα. καμιά φορά το παίρνει είδηση ο αντίθετος. Βγήκα έξω απ’ την εκκλησία.

Αλλά έρχεται «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». απαλά. όταν εκβιάζεις τον Θεό.όλα απλά. Πρέπει να μπει μέσα στην ψυχή σου μυστικά. Όταν το θέλεις και περιμένεις να ενωθείς με τον Θεό. ταπεινά. }522} . δεν έρχεται. αλλά δεν μπορείς να τον μάθεις απ’ έξω. ώστε να τον ενστερνισθείς με την χάρι του Θεού. Είναι ένας αγιότατος τρόπος.