Migne P.G.

02 Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν
Περιεχόμενα
[EΠI΢ΣOΛH ΠEΣΡOΤ ΠΡO΢ IAΚΩΒOΝ.] ............................................................................................. 3 [ΔIAΜAΡΣΤΡIA ΠEΡI ΣΩΝ ΣOΤ ΒIΒΛIOΤ ΛAΜΒAΝOΝΣΩΝ.] ....................................................... 5 [EΠI΢ΣOΛH ΚΛHΜEΝΣO΢ ΠΡO΢ IAΚΩΒOΝ.] .................................................................................... 7 [ΚΛHΜEΝΣO΢ ΣΩΝ ΠEΣΡOΤ EΠIΓHΜIΩΝ ΚHΡΤΓΜAΣΩΝ EΠIΣOΜH.] ................................15 [OΜIΛIA Β.].............................................................................................................................................25 [OΜIΛIA Γ.] .............................................................................................................................................41 [OΜIΛIA Δ.] .............................................................................................................................................63 [OΜIΛIA E.] .............................................................................................................................................71 [OΜIΛIA Ϛ.].............................................................................................................................................81 [OΜIΛIA Ζ.] .............................................................................................................................................91 [OΜIΛIA H.] ............................................................................................................................................96 [OΜIΛIA Θ.] ..........................................................................................................................................105 [OΜIΛIA I.] ...........................................................................................................................................114 [OΜIΛIA IA.] .........................................................................................................................................123 [OΜIΛIA IΒ.] .........................................................................................................................................136 [OΜIΛIA IΓ.]..........................................................................................................................................150 [OΜIΛIA IΔ.] .........................................................................................................................................158 [OΜIΛIA IE.] .........................................................................................................................................164 [OΜIΛIA IϚ.] .........................................................................................................................................169 [OΜIΛIA IΖ.] .........................................................................................................................................178 [OΜIΛIA IH.] .........................................................................................................................................188 [OΜIΛIA IΘ.] .........................................................................................................................................198 [OΜIΛIA Κ.] ..........................................................................................................................................211 ΚΛHΜEΝΣO΢ ΣΩΝ ΠEΣΡOΤ EΠIΔHΜIΩΝ ......................................................................................223 ΚHΡΤΓΜAΣΩΝ EΠIΣOΜH..................................................................................................................223 ΣOΤ EΝ AΓIOI΢ ΠAΣΡO΢ HΜΩΝ EΦΡAIΜ AΡΥIEΠI΢ΚOΠOΤ ΥEΡ΢ΩΝO΢ ................................295 ΠEΡI ΣOΤ ΘAΤΜAΣO΢ ΣOΤ ΓEΓOΝOΣO΢ EI΢ ΠAIΔA ΤΠO ΣOΤ AΓIOΤ IEΡOΜAΡΣΤΡO΢ ΚΛHΜEΝΣO΢. ......................................................................................................................................295 ΒAΡΝAΒA EΠI΢ΣOΛH ...........................................................................................................................304 ΠOIΜHΝ ΔΡΜΑ .......................................................................................................................................328

Ὅραζης β .............................................................................................................................................330 Ὅραζης γ .............................................................................................................................................332 Ὅραζης δ .............................................................................................................................................341 Ἀποθάισψης ε ......................................................................................................................................343 Ἐνηοιὴ α .............................................................................................................................................344 Ἐνηοιὴ β..............................................................................................................................................345 Ἐνηοιὴ γ ..............................................................................................................................................345 Ἐνηοιὴ δ ..............................................................................................................................................346 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἐνηοιὴ ε ..............................................................................................................................................348 Ἐνηοιὴ Ϛ .............................................................................................................................................350 Ἐνηοιὴ δ ..............................................................................................................................................352 Ἐνηοιὴ ε..............................................................................................................................................352 Ἐνηοιὴ ζ..............................................................................................................................................354 Ἐνηοιὴ η ..............................................................................................................................................355 Ἐνηοιὴ ηα ............................................................................................................................................357 Ἐνηοιὴ ηβ ............................................................................................................................................359
ΠAΡAΒOΛAI A΢ EΛAΛH΢E ΜEΣ' EΜOΤ ...........................................................................................362 Ἄιιε παραβοιή ...................................................................................................................................363 Παραβοιὴ γ .........................................................................................................................................365 Ἄιιε παραβοιὴ <δ> ...........................................................................................................................365 Ἄιιε παραβοιὴ ε.................................................................................................................................366 Παραβοιὴ Ϛ........................................................................................................................................371 Παραβοιὴ δ .........................................................................................................................................374 Παραβοιὴ ε ........................................................................................................................................375 <Παραβοιὴ ζ> ...................................................................................................................................383 ΓIAΘHΚAI ΣΩΝ IΒ ΠAΣΡIAΡΥΩΝ ΣΩΝ ΤIΩΝ IAΚΩΒ ..................................................................403 ΔIAΘHΚH ΡOΤΒHΜ ΠEΡI EΝΝOIΧΝ .............................................................................................403 ΔIAΘHΚH ΢ΤΜEΧΝ Β ΠEΡI ΦΘOΝOΤ ...........................................................................................407 ΔIAΘHΚH ΛEΤI ΠEΡI IEΡΧ΢ΤΝH΢ ΚAI ΤΠEΡHΦAΝEIA΢ ...........................................................411 ΔIAΘHΚH IOΤΔA ΠEΡI AΝΔΡEIA΢ ΚAI ΦIΛAΡΓΤΡIA΢ ΚAI ΠOΡΝEIA΢ .....................................423 ΔIAΘHΚH I΢AΥAΡ ΠEΡI AΠΛOΣHΣO΢ ..........................................................................................435 ΔIAΘHΚH ΖAΒOΤΛΧΝ ΠEΡI EΤ΢ΠΛAΓΥΝIA΢ ΚAI EΛEOΤ΢........................................................439 ΔIAΘHΚH ΔAΝ ΠEΡI ΘΤΜOΤ ΚAI ΦEΤΔOΤ΢ ................................................................................444 ΔIAΘHΚH ΝEΦΘAΛEIΜ H ΠEΡI ΦΤ΢IΚH΢ AΓAΘOΣHΣO΢ .........................................................449 ΔIAΘHΚH ΓAΔ Θ ΠEΡI ΜI΢OΤ΢ .....................................................................................................454 ΔIAΘHΚH A΢HΡ I ΠEΡI ΔΤO ΠΡO΢ΧΠΧΝ ΚAΚIA΢ ΚAI AΡEΣH΢ ..............................................459 ΔIAΘHΚH IΧ΢HΦ IA ΠEΡI ΢ΧΦΡO΢ΤΝH΢ ....................................................................................462 ΔIAΘHΚH ΒEΝIAΜIΝ IΒ ΠEΡI ΔIAΝOIA΢ ΚAΘAΡA΢ ...................................................................471

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[EΠI΢ΣOΛH ΠEΣΡOΤ ΠΡO΢ IAΚΧΒOΝ.]
Πέτρος Ἰακώβῳ τῷ κυρίῳ καὶ ἐπισκόπῳ τ῅ς ἁγίας ἐκκλησίας. ὑπὸ τοὖ τῶν ὅλων πατρὸς διὰ Ἰησοὖ Φριστοὖ ἐν εἰρήνῃ πάντοτε. Eἰδώς σε, ἀδελφέ μου, εἰς τὸ κοινῆ π᾵σιν ἡμῖν συμφέρον σπεύδοντα προθύμως, ἀξιῶ καὶ δέομαι τῶν ἐμῶν κηρυγμάτων ἃς ἔπεμψά σοι βίβλους μηδενὶ τῶν ἀπὸ τῶν ἐθνῶν μεταδοὖναι μήτε ὁμοφύλῳ πρὸ πείρας, ἀλλ' ἐάν τις δοκιμασθεὶς ἄξιος εὑρεθῆ, τότε αὐτῷ κατὰ τὴν ἀγωγὴν παραδοὖναι, καθ' ἣν καὶ τοῖς ἑβδομήκοντα ὁ Μωυσ῅ς παρέδωκε τοῖς τὴν καθέδραν αὐτοὖ παρειληφόσιν. διὰ τοὖτο καὶ ὁ καρπὸς τ῅ς ἀσφαλείας μέχρι τοὖ δεὖρο φαίνεται. τὸν γὰρ αὐτὸν οἱ πανταχ῅ ὁμόεθνοι τ῅ς μοναρχίας καὶ πολιτείας φυλάσσουσι κανόνα, κατὰ μηδένα τρόπον ἄλλως φρονεῖν ὑπὸ τῶν πολλὰ νευρουσῶν γραφῶν ἐξοδευθ῅ναι δυνηθέντες. κατὰ γὰρ τὸν παραδοθέντα αὐτοῖς κανόνα τὰ τῶν γραφῶν ἀσύμφωνα πειρῶνται μεταρρυθμίζειν, εἰ δή τις· τυχὸν μὴ εἰδὼς τὰς παραδόσεις ναρκᾶ πρὸς τὰς τῶν προφητῶν πολυσήμους φωνάς. ο὘ ἕνεκεν οὐδενὶ διδάσκειν ἐπιτρέπουσιν, ἐὰν μὴ πρότερον μάθῃ πῶς δεῖ ταῖς γραφαῖς χρ῅σθαι. διὰ τοὖτο παρ' αὐτοῖς εἷς θεός, εἷς νόμος, μία ἐλπίς. ἵνα γοὖν τὸ ὅμοιον καὶ παρ' ἡμῖν γένηται, τοῖς ἑβδομήκοντα ἡμῶν ἀδελφοῖς τὰς βίβλους μου τῶν κηρυγμάτων δὸς μετὰ τοὖ ὁμοίου τ῅ς ἀγωγ῅ς μυστηρίου, ἵνα καὶ τοὺς βουλομένους τὸ τ῅ς διδασκαλίας ἀναδέξασθαι μέρος ἐφοδιάζειν ἐφοδιάζωσιν· ἐπεὶ ἐὰν μὴ οὕτως γένηται, εἰς πολλὰς γνώμας ὁ τ῅ς ἀληθείας ἡμῶν διαιρεθήσεται λόγος. τοὖτο δὲ οὐχ ὡς προφήτης ὢν ἐπίσταμαι, ἀλλ' ἤδη αὐτοὖ τοὖ κακοὖ τὴν ἀρχὴν ὁρῶν. τινὲς γὰρ τῶν ἀπὸ ἐθνῶν τὸ δι' ἐμοὖ νόμιμον ἀπεδοκίμασαν κήρυγμα, τοὖ ἐχθροὖ ἀνθρώπου ἄνομόν τινα καὶ φλυαρώδη προσηκάμενοι διδασκαλίαν. καὶ ταὖτα ἔτι μου περιόντος ἐπεχείρησάν τινες ποικίλαις τισὶν ἑρμηνείαις τοὺς ἐμοὺς λόγους μετασχηματίζειν εἰς τὴν τοὖ νόμου κατάλυσιν, ὡς καὶ ἐμοὖ αὐτοὖ οὕτω μὲν φρονοὖντος, μὴ ἐκ παρρησίας δὲ κηρύσσοντος. ὅπερ ἀπείη. τὸ γὰρ τοιοὖτο ἀντιπράσσειν ἐστὶ τῷ τοὖ θεοὖ νόμῳ τῷ διὰ Μωυσέως ῥηθέντι καὶ ὑπὸ τοὖ κυρίου ἡμῶν μαρτυρηθέντι περὶ τ῅ς ἀιδίου αὐτοὖ διαμον῅ς. ἐπεὶ οὕτως εἶπεν· «Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γ῅ παρελεύσονται, ἰῶτα ἓν ἥ μία κεραία οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοὖ νόμου». τοὖτο δὲ εἴρηκεν, «ἵνα τὰ πάντα γίνηται». οἱ δὲ οὐκ οἶδα πῶς τὸν ἐμὸν νοὖν ἐπαγγελλόμενοι, οὓς ἤκουσαν ἐξ ἐμοὖ λόγους, ἐμοὖ τοὖ εἰπόντος αὐτοὺς φρονιμώτερον ἐπιχει-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ροὖσιν ἑρμηνεύειν, λέγοντες τοῖς ὑπ' αὐτῶν κατηχουμένοις τοὖτο εἶναι τὸ ἐμὸν φρόνημα, ὃ ἐγὼ οὐδὲ ἐνεθυμήθην. εἰ δὲ ἐμοὖ ἔτι περιόντος τοιαὖτα τολμῶσιν καταψεύδεσθαι, πόσῳ γε μ᾵λλον μετ' ἐμὲ ποιεῖν οἱ μετ' ἐμὲ τολμήσουσιν; ἵνα οὗν μὴ τοιοὖτόν τι γένηται, τούτου ἕνεκα ἠξίωσα καὶ ἐδεήθην τῶν ἐμῶν κηρυγμάτων ἃς ἔπεμψά σοι βίβλους μηδενὶ μεταδοὖναι μήτε ὁμοφύλῳ μήτε ἀλλοφύλῳ πρὸ πείρας, ἀλλ' ἐάν τις δοκιμασθεὶς ἄξιος εὑρεθῆ, τότε αὐτῷ κατὰ τὴν Μωυσέως ἀγωγὴν παραδοὖναι, καθ' ἣν τοῖς ἑβδομήκοντα παρέδωκεν τοῖς τὴν καθέδραν αὐτοὖ παρειληφόσιν, ἵνα οὕτως τὰς πίστεις φυλάξωσιν καὶ πανταχ῅ τὸν τ῅ς ἀληθείας κανόνα παραδῶσιν, ἑρμηνεύοντες τὰ πάντα πρὸς τὴν παράδοσιν ἡμῶν, καὶ μὴ αὐτοὶ ὑπὸ ἀμαθείας κατασπώμενοι, ὑπὸ τῶν κατὰ τὴν ψυχὴν στοχασμῶν εἰς πλάνην ἑλκόμενοι, ἄλλους εἰς τὸν ὅμοιον τ῅ς ἀπωλείας ἐνέγκωσιν βόθυνον. καὶ τὰ μὲν ἐμοὶ δόξαντα καλῶς ἐσήμανά σοι, τὸ δὲ σοὶ δοκοὖν, κύριέ μου, πρεπόντως ἐπιτέλει. ἔρρωσο.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[ΔIAΜAΡΣΤΡIA ΠEΡI ΣΩΝ ΣOΤ ΒIΒΛIOΤ ΛAΜΒAΝOΝΣΩΝ.]
Ἀναγνοὺς οὗν ὁ Ἰάκωβος τὴν ἐπιστολὴν μετεκαλέσατο τοὺς πρεσβυτέρους καὶ αὐτοῖς ἀναγνοὺς ἔφη· Ἀναγκαίως καὶ πρεπόντως περὶ τ῅ς ἀληθείας ἀσφαλίζεσθαι ὁ ἡμέτερος ὑπέμνησε Πέτρος, ὅπως τὰς τῶν αὐτοὖ κηρυγμάτων διαπεμφθείσας ἡμῖν βίβλους μηδενὶ μεταδώσομεν ὡς ἔτυχεν ἥ ἀγαθῷ τινι καὶ εὐλαβεῖ, τῷ καὶ διδάσκειν αἱρουμένῳ ἐνπεριτόμῳ τε ὄντι πιστῷ. καὶ ταὖτα μὴ πάντα ὁμοὖ, ἵνα, ἐὰν ἐν τοῖς πρώτοις ἀγνώμων φωραθῆ, τὰ δεύτερα μὴ πιστευθῆ. διὸ μὴ ἔλαττον ἔτεσιν ἓξ δοκιμαζέσθω, καὶ εἶθ' οὕτως κατὰ τὴν Μωυσέως ἀγωγὴν ἀγαγόντα αὐτὸν ἐπὶ ποταμὸν ἥ πηγήν (ὅπερ ἐστὶν «ζῶν ὕδωρ», ἔνθα ἡ τῶν δικαίων γίνεται ἀναγέννησις) μὴ ὁρκίσαι (ἐπεὶ μὴ ἔξεστιν), ἀλλὰ στ῅ναι αὐτῷ κελεὖσαι πρὸς τῷ ὕδατι καὶ ἐπιμαρτύρασθαι, ὡς καὶ αὐτοὶ ἀναγεννώμενοι κελευσθέντες ἐποιήσαμεν τοὖ μὴ ἁμαρτεῖν χάριν. λεγέτω δέ· Μάρτυρας ἔχοιμι οὐρανόν, γ῅ν, ὕδωρ, ἐν οἷς τὰ πάντα περιέχεται, πρὸς τούτοις δ' ἅπασιν καὶ τὸν διὰ πάντων διήκοντα ἀέρα, ο὘ ἄνευ οὐκ ἀναπνέω, ὡς ἀεὶ ὑπήκοος ἔσομαι τῷ τὰς βίβλους μοι τῶν κηρυγμάτων διδόντι, καὶ αὐτὰς τὰς βίβλους, ἃς ἄν μοι δῷ, οὐ μὴ μεταδῶ τινι κατ' οὐδένα τρόπον, οὐ γράψας, οὐ γεγραμμένον δούς, οὐ γράφοντι ἀναδιδούς, οὐκ αὐτός, οὐ δι' ἄλλου, οὐ δι' ἄλλης τινὸς ἀγωγ῅ς ἥ δόλου ἥ μηχαν῅ς, ἥ ἀμελῶς φυλάσσων ἥ τιθῶν ἥ νεύων ἥ ἄλλῳ οἱῳδήποτε τρόπῳ ἥ ἐπινοίᾳ ἑτέρῳ αὐτὰ μεταδιδούς. πλὴν ἐὰν δοκιμάσω τινὰ ἄξιον (ὡς αὐτὸς ἐκρίθην ἥ καὶ πλεῖον δοκιμάσας, πλὴν οὐκ ἔλαττον ἔτεσιν ἕξ) τότε εὐλαβεῖ καὶ ἀγαθῷ, διδάσκειν ἐπαναιρουμένῳ, ὡς παρέλαβον παραδώσω, καὶ ταὖτα ἐπὶ τῆ τοὖ ἐπισκόπου μου γνώμῃ ποιησάμενος. ἄλλως δὲ οὐδ' ἅν τέκνον ἥ ἀδελφὸς ἥ φίλος ἥ ἄλλως πώς ποτε γένους μοι ἀνήκων, ἐάνπερ ἀνάξιος ᾖ, τοὖδε μὴ μεταδοὖναι χάριν, ὡς οὐ προσ῅κεν. οὔτε ἐπιβουλὴν φοβηθήσομαι, οὐ δώροις κολακευθήσομαι. ἀλλ' εἰ καὶ δόξειέν μοί ποτε τὰ διδόμενά μοι τῶν κηρυγμάτων βιβλία μὴ ἀληθ῅ εἶναι, οὐδ' οὕτως μεταδώσω, ἀλλ' ἀποδώσω. ἀποδημῶν δὲ σὺν ἐμοὶ αὐτὰ κομίσω, ἅπερ ἅν τύχω κεκτημένος· εἰ δὲ μὴ βουληθῶ μεθ' ἑαυτοὖ αὐτὰ περιφέρειν, ἐπὶ τ῅ς οἰκίας μου εἶναι αὐτὰ οὐκ ἐάσω, ἀλλὰ τῷ ἐπισκόπῳ μου τῷ τὴν αὐτὴν ἔχοντι πίστιν καὶ ἀπὸ τῶν αὐτῶν ὁρμωμένῳ παρακαταθήσομαι. εἰ δὲ καὶ τύχοι με νοσ῅σαι καὶ τὸν θάνατον ὑποπτεὖσαι, ἐὰν ἄτεκνος ὦ,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὁμοίως ποιήσω. ἀλλ' εἰ καὶ τελευτῶ τέκνον ἔχων οὐκ ἄξιον ἥ μηδέπω δυνάμενον, ὁμοίως ποιήσω· τῷ γὰρ ἐπισκόπῳ μου παρακαταθήσομαι, ἵνα, εἰ μὲν τύχοι, ἐφ' ἡλικίας γενόμενος, ἄξιος εἶναι τ῅ς πίστεως, ὡς πατρóαν παρακαταθήκην τῷ τέκνῳ ἀποδώσῃ κατὰ τὸν τ῅ς διαμαρτυρίας λόγον. ὅτι δὲ οὕτως ποιήσω, πάλιν τὸ δεύτερον διαμαρτύρομαι οὐρανόν, γ῅ν, ὕδωρ, ἐν οἷς τὰ πάντα περιέχεται, πρὸς τούτοις ἅπασιν καὶ τὸν διὰ πάντων διήκοντα ἀέρα, ο὘ ἄνευ οὐκ ἀναπνέω, ὡς ἀεὶ ὑπήκοος ἔσομαι τῷ τὰς βίβλους μοι τῶν κηρυγμάτων διδόντι καὶ φυλάξω κατὰ πάντα ὡς διεμαρτυράμην ἥ καί τι πλεῖον. φυλάσσοντι οὗν μοι τὰς συνθήκας μέρος ἔσται μετὰ τῶν ὁσίων, ποιήσαντι δὲ παρ' ἃ συνεθέμην, ἐχθρὸν εἴη μοι τὸ π᾵ν καὶ ὁ διὰ πάντων διήκων αἰθὴρ καὶ ὁ ὑπὲρ τὰ ὅλα θεός, ο὘ κρείττων, ο὘ μείζων οὐδείς. ἀλλ' εἰ καὶ εἰς ἑτέρου θεοὖ ὑπόνοιαν γένωμαι, κἀκεῖνον νὖν ὄμνυμι ὡς οὐκ ἄλλως ποιήσω, εἴτ' ἔστιν εἴτ' οὐκ ἔστιν. πρὸς τούτοις δ' ἅπασιν εἰ ψεύσομαι, κατάθεμα ἔσομαι ζῶν καὶ θανὼν καὶ αἰωνίῳ κολασθήσομαι κολάσει. καὶ μετὰ τοὖτο ἄρτου καὶ ἅλατος μετὰ τοὖ παραδιδόντος μεταλαβέτω. Σαὖτα τοὖ Ἰακώβου εἰπόντος ὠχρίασαν ἀγωνιάσαντες οἱ πρεσβύτεροι. συνιδὼν οὗν ὁ Ἰάκωβος, ὅτι λίαν πεφόβηνται, ἔφη· Ἀκούσατέ μου, ἀδελφοὶ καὶ σύνδουλοι. ἐὰν τὰς βίβλους π᾵σιν ὡς ἔτυχεν παράσχωμεν καὶ α὘ται ὑπὸ τολμηρῶν ἀνδρῶν τινων νοθευθῶσιν ἥ ταῖς ἑρμηνείαις διαστραφῶσιν, ὡς ἤδη τινὰς ἠκούσατε πεποιηκότας, ἔσται λοιπὸν καὶ τοῖς ὄντως τὴν ἀλήθειαν ζητοὖσιν ἀεὶ πλαν᾵σθαι. διὸ ἄμεινον παρ' ἡμῖν αὐτὰς εἶναι καὶ μεταδιδόναι μετὰ πάσης τ῅ς προειρημένης ἀσφαλείας τοῖς θέλουσι ζ῅ν καὶ ἄλλους σóζειν. εἰ δέ τις μετὰ τὸ οὕτως διαμαρτύρασθαι ἄλλως ποιήσει, εὐλόγως αἰωνίᾳ ὑποπεσεῖται κολάσει. τίνι γὰρ λόγῳ ἄλλων ἀπωλείας αἴτιος γενόμενος αὐτὸς οὐκ ἀπολεῖται; τῶν οὗν πρεσβυτέρων ἐπὶ τῆ τοὖ Ἰακώβου γνώμῃ ἡσθέντων καὶ εἰπόντων· Eὐλόγηται ὁ σὲ ὡς πάντα προειδὼς καλῶς ἡμῖν καταστήσας ἐπίσκοπον–καὶ ταὖτα εἰπόντων αὐτῶν ἐγερθέντες προσηυξάμεθα τῷ τῶν ὅλων πατρὶ καὶ θεῷ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. ἀμήν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[EΠI΢ΣOΛH ΚΛHΜEΝΣO΢ ΠΡO΢ IAΚΩΒOΝ.]
Κλήμης Ἰακώβῳ τῷ κυρίῳ καὶ ἐπισκόπων ἐπισκόπῳ, διέποντι δὲ τὴν Ἱερουσαλὴμ ἁγίαν Ἑβραίων ἐκκλησίαν καὶ τὰς πανταχ῅ θεοὖ προνοίᾳ ἱδρυθείσας καλῶς, σύν τε πρεσβυτέροις καὶ διακόνοις καὶ τοῖς λοιποῖς ἅπασιν ἀδελφοῖς. εἰρήνη εἴη πάντοτε. Γνώριμον ἔστω σοι, κύριέ μου, ὅτι ΢ίμων, ὁ διὰ τὴν ἀληθ῅ πίστιν καὶ τὴν ἀσφαλεστάτην αὐτοὖ τ῅ς διδασκαλίας ὑπόθεσιν τ῅ς ἐκκλησίας θεμέλιος εἶναι ὁρισθεὶς καὶ δι' αὐτὸ τοὖτο ὑπ' αὐτοὖ τοὖ Ἰησοὖ ἀψευδεῖ στόματι μετονομασθεὶς Πέτρος, ἡ ἀπαρχὴ τοὖ κυρίου ἡμῶν, ὁ τῶν ἀποστόλων πρῶτος, ᾧ πρώτῳ ὁ πατὴρ τὸν υἱὸν ἀπεκάλυψεν, ὃν ὁ Φριστὸς εὐλόγως ἐμακάρισεν, ὁ κλητὸς καὶ ἐκλεκτὸς καὶ συνέστιος καὶ συνοδοιπόρος, ὁ καλὸς καὶ δόκιμος μαθητής, ὁ τ῅ς δύσεως τὸ σκοτεινότερον τοὖ κόσμου μέρος ὡς πάντων ἱκανώτερος φωτίσαι κελευσθεὶς καὶ κατορθῶσαι δυνηθείς–καὶ δὴ μέχρι ποὖ μηκύνω τὸν λόγον, μὴ βουλόμενος σημ῅ναι τὸ λυποὖν, ὃ ἐξ ἀνάγκης κἅν βραδὺ πάντως εἰπεῖν με δεῖ; –ο὘τος αὐτὸς διὰ τὴν ἄμετρον πρὸς ἀνθρώπους στοργὴν σαφῶς δημοσίᾳ ἐπὶ τοὖ ἐνεστῶτος πονηροὖ τὸν ἐσόμενον ἀγαθὸν ὅλῳ τῷ κόσμῳ μηνύσας βασιλέα, μέχρις ἐνταὖθα τῆ Ῥώμῃ γενόμενος, θεοβουλήτῳ διδασκαλίᾳ σóζων ἀνθρώπους, αὐτὸς τοὖ νὖν βίου βιαίως τὸ ζ῅ν μετήλλαξεν. Πρὸς αὐταῖς δὲ ταῖς ἡμέραις, αἷς ἤμελλεν τελευτ᾵ν, συνηθροισμένων τῶν ἀδελφῶν, αἰφνιδίως λαβόμενός μου τ῅ς χειρὸς ἐγερθεὶς ἐπὶ τ῅ς ἐκκλησίας ἔφη· Ἀκούσατέ μου, ἀδελφοὶ καὶ σύνδουλοι. ἐπεί (ὡς ἐδιδάχθην ἀπὸ τοὖ με ἀποστείλαντος κυρίου τε καὶ διδασκάλου Ἰησοὖ Φριστοὖ) αἱ τοὖ θανάτου μου ἠγγίκασιν ἡμέραι, Κλήμεντα τοὖτον ἐπίσκοπον ὑμῖν χειροτονῶ, ᾧ τὴν ἐμὴν τῶν λόγων πιστεύω καθέδραν, τῷ ἀπ' ἀρχ῅ς μοι μέχρι τοὖ τέλους συνοδεύσαντι καὶ οὕτως πασῶν μου τῶν ὁμιλιῶν ἐπακούσαντι, συνελὼν ἐρῶ, ὃς ἐν π᾵σι πειρασμοῖς μου κοινωνήσας τῆ πίστει προσκαρτερῶν εὑρέθη, ὃν πλεῖον πάντων πεπείραμαι θεοσεβ῅, φιλάνθρωπον, ἁγνόν, πολυμαθ῅, σώφρονα, ἀγαθόν, δίκαιον, μακρόθυμον καὶ γενναίως εἰδότα φέρειν τὰς ἐνίων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τῶν κατηχουμένων ἀχαριστίας. διὸ αὐτῷ μεταδίδωμι τὴν ἐξουσίαν τοὖ δεσμεύειν καὶ λύειν, ἵνα περὶ παντὸς ο὘ ἅν χειροτονήσῃ ἐπὶ γ῅ς ἔσται δεδογματισμένον ἐν οὐρανοῖς. δήσει γὰρ ὃ δεῖ δεθ῅ναι καὶ λύσει ὃ δεῖ λυθ῅ναι, ὡς τὸν τ῅ς ἐκκλησίας εἰδὼς κανόνα. αὐτοὖ οὗν ἀκούσατε ὡς γνόντες ὅτι ὁ τὸν ἀληθείας προκαθεζόμενον λυπῶν εἰς Φριστὸν ἁμαρτάνει καὶ τὸν πατέρα τῶν ὅλων παροργίζει· ο὘ εἵνεκεν οὐ ζήσεται. καὶ αὐτὸν οὗν δεῖ τὸν προκαθεζόμενον ἰατροὖ τόπον ἐπέχειν, οὐ θηρίου ἀλόγου θυμὸν ἔχειν. Aὐτοὖ ταὖτα λέγοντος ἐγὼ προσπεσὼν ἐδεόμην αὐτοὖ, παραιτούμενος τὴν τ῅ς καθέδρας τιμήν τε καὶ ἐξουσίαν. ὁ δ' ἀπεκρίνατο· Περὶ τούτου μή με ἀξίου· τοὖτο γὰρ γενέσθαι δέδοκταί μοι, καὶ ταύτῃ μ᾵λλον εἰ παραιτῆ· ὅτι ἡ τοιαύτη καθέδρα οὐ φιλοκαθεδροὖντος τολμηροὖ χρείαν ἔχει, ἀλλ' εὐλαβοὖς τὸν τρόπον καὶ πολυμαθοὖς τὸν λόγον. δὸς δὲ τὸν κρείττονα, ὃς ἐμοὶ σοὖ πλέον συνώδευσεν καὶ τῶν λόγων ἐπήκουσεν καὶ τὴν διοίκησιν τ῅ς ἐκκλησίας ἐκμεμάθηκεν, καὶ οὐκ ἀναγκάσω σε καλῶς ποιεῖν οὐ θέλοντα. ἀλλ' οὐ δυνήσει νὖν τὸν σοὖ κρείττονα παρασχεῖν· σὺ γὰρ δι' ἐμοὖ τῶν σῳζομένων ἐθνῶν ἡ κρείττων ἀπαρχή. πλὴν καὶ τὸ ἕτερον λόγισαι ὅτι, εἰ τὸν κίνδυνον τ῅ς ἁμαρτίας φοβούμενος οὐκ ἀναδέχῃ τ῅ς ἐκκλησίας τὴν διοίκησιν, εὗ ἴσθι εἰδὼς ὅτι πλεῖον ἁμαρτάνεις, ὅστις τοῖς θεοσεβέσιν ὥσπερ πλέουσιν καὶ κινδυνεύουσιν βοηθεῖν δυνάμενος οὐ θέλεις, διασκοπῶν μόνον τὸ ἴδιον καὶ οὐ τὸ κοινῆ π᾵σι συμφέρον. ὅτι δὲ τὸν κίνδυνον πάντως ἀναδέξασθαί σε δεῖ, ἐμοὖ τοὖτο ἀξιοὖν μὴ παυομένου εἰς τὴν τῶν πάντων βοήθειαν, ὀρθῶς ἐπίσταμαι. ὅσῳ οὗν μοι ταχύτερον συνευδοκήσεις, τοσοὖτόν με τ῅ς ἀθυμίας κουφίσεις. οἶδα δὲ καὶ αὐτός, ὦ Κλήμης, λύπας καὶ ἀθυμίας καὶ κινδύνους καὶ ψόγους τοὺς ἐξ ἀπαιδεύτων ὄχλων σοι δωρούμενος, οὓς δυνήσει γενναίως φέρειν, ἐνορῶν τ῅ς ὑπομον῅ς τὸν ἐκ θεοὖ σοι μέγαν ἀποδιδόμενον μισθόν. ἀλλὰ καὶ δικαίως συνενθυμήθητί μοι πότε σου τ῅ς ξυμμαχίας χρείαν ἔχει ὁ Φριστός, νὖν, ὅτε ὁ πονηρὸς κατὰ τ῅ς αὐτοὖ νύμφης πόλεμον ἤρατο, ἥ εἰς τὸν ἐπιόντα χρόνον, ὅτε νικήσας βασιλεύει μηδεμι᾵ς τοὖ λοιποὖ χρείαν ἔχων βοηθείας; οὐχὶ καὶ τῷ βραχὺν νοὖν ἔχοντι δ῅λον, ὅτι νὖν;

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πάσῃ οὗν προαιρέσει ἐν τῷ τ῅ς παρούσης ἀνάγκης χρόνῳ τάχυνον ξυμμαχ῅σαι βασιλεῖ ἀγαθῷ, μισθοὺς μεγάλους μετὰ νίκην ἀποδιδόναι πεφυκότι. χαίρων οὗν ἐπισκόπησον (εὐκαίρως ταύτῃ μ᾵λλον ὡς διοίκησιν ἐκκλησίας παρ' ἐμοὖ μεμαθηκώς) εἰς τὴν τῶν ἡμῖν προσφευγόντων ἀδελφῶν σωτηρίαν. Πλὴν καὶ βραχέα σε ἐπὶ πάντων διὰ πάντας τὰ τ῅ς διοικήσεως ὑπομν῅σαι θέλω. σὲ μὲν χρὴ ἀνεπιλήπτως βιοὖντα σπουδῆ μεγίστῃ πάσας τὰς τοὖ βίου ἀσχολίας ἀποσείεσθαι, μήτε ἐγγυητὴν γινόμενον μήτε συνήγορον μηδὲ ἑτέρῳ τινὶ βιωτικῷ παρεμπεπλεγμένον πράγματι. οὐ γὰρ κριτὴν καὶ δικαστὴν χρημάτων ἥ ἀσχολημάτων καθεστάναι σε θέλει τῶν νὖν βιωτικῶν πραγμάτων ὁ Φριστός, ἵνα συνεχόμενος εἰς τὰς νὖν τῶν ἀνθρώπων φροντίδας μὴ εὐσχολῆς χωρίζειν λόγῳ ἀληθείας ἀνθρώπων τοὺς κρείττονας ἀπὸ τῶν χειρόνων. ἀλλὰ ταὖτα μὲν οἱ μανθάνοντες ἀλλήλοις παρεχέτωσαν, καὶ <σὲ> ἀπὸ τῶν σóζειν δυναμένων λόγων μὴ ἀπασχολείτωσαν. ὡς γὰρ σοὶ ἀσεβές ἐστιν τὰς βιωτικὰς φροντίδας ἀναδέξασθαι καταλείψαντα ποιεῖν ὃ ἐκελεύσθης, οὕτως ἑκάστῳ λαϊκῷ ἁμαρτία ἐστίν, ἐὰν μὴ ἀλλήλοις καὶ ἐν ταῖς βιωτικαῖς χρείαις παρίστανται. καὶ σὲ δὲ περὶ ὧν χρὴ ἀμέριμνον εἶναι οἱ πάντες ποιεῖν ἐὰν μὴ νοῶσιν, παρὰ τῶν διακόνων μανθανέτωσαν, ἵνα μόνης τ῅ς ἐκκλησίας τὴν φροντίδα ἔχῃς, πρός τε τὸ διοικεῖν αὐτὴν καλῶς καὶ τὸ τοὺς τ῅ς ἀληθείας λόγους παρέχειν. ἐπεὶ ἐὰν βιωτικαῖς μερίμναις ἀσχοληθῆς, καὶ σεαυτὸν καὶ τοὺς ἀκροατὰς ἐνεδρεύσεις· τὰ γὰρ συμφέροντα ἐφοδιάζειν διὰ τὴν ἀσχολίαν οὐ δυνηθείς, καὶ σὺ ὡς μὴ διδάξας τὸ συμφέρον κολασθήσῃ, οἱ δὲ μὴ μαθόντες ἀγνοίας αἰτίᾳ ἀπολοὖνται. διὸ σὺ μὲν αὐτοῖς εὐσχολῶν προκαθέσθητι πρὸς τὸ εὐκαίρως παρέχειν τοὺς σóζειν αὐτοὺς δυναμένους λόγους, καὶ ο὘τοι ἐπακουέτωσάν σου, εἰδότες ὅτι ὁ τ῅ς ἀληθείας πρεσβευτὴς ὃ ἅν δήσῃ ἐπὶ γ῅ς, δέδεται καὶ ἐν οὐρανῷ, ὃ δ' ἅν λύσῃ, λέλυται. σὺ δὲ δήσεις ἃ δεῖ δεθ῅ναι καὶ λύσεις ἃ δεῖ λυθ῅ναι. καὶ τὰ μὲν κατὰ σὲ τὸν προεστῶτα ταὖτά ἐστιν καὶ τὰ τούτοις ὅμοια. Σὰ δὲ κατὰ τοὺς πρεσβυτέρους ἔστω τάδε. πρὸ πάντων τοὺς νέους πρὸς γάμον ζευγνύτωσαν ἐν τάχει, προλαμβάνοντες τ῅ς νεαζούσης ἐπιθυμίας τὰ παγιδεύματα. ἀλλὰ μηδὲ τῶν ἤδη γερόντων περὶ γάμου ἀμελείτωσαν· ἐνίοις γὰρ καὶ γηράσασιν ἀκμαία ἔνεστιν ἐπιθυμία. ἵνα οὗν μὴ ἡ πορνεία νομὴν λαβοὖσα καθ' ὑμῶν εἰς ὑμ᾵ς τὸν αὐτὸν ἐμβάλῃ λοιμόν, προασφαλίζεσθε

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ἐρευν᾵τε, μήπως τὸ τ῅ς μοιχείας λανθανόντως ἐν ὑμῖν ἀναφθῆ πὖρ. πολὺ γὰρ δεινὸν ἡ μοιχεία, τοσοὖτον ὅσον τὰ δευτερεῖα ἔχειν αὐτὴν τ῅ς κολάσεως· ἐπεὶ τὰ πρωτεῖα τοῖς ἐν πλάνῃ οὗσιν ἀποδίδοται, κἅν σωφρονῶσιν. διὸ ὑμεῖς ὡς ἐκκλησίας πρεσβύτεροι ἐξασκήσατε τὴν Φριστοὖ νύμφην εἰς σωφροσύνην (νύμφην δὲ λέγω τ῅ς ἐκκλησίας τὸ σύστημα)· ἐὰν γὰρ σώφρων καταληφθῆ ὑπὸ νυμφίου βασιλέως, τιμ῅ς μεγίστης τεύξεται, καὶ ὑμεῖς μεγάλης εὐφρασίας, ὡς κλητοὶ γάμων, ἀπολαύσετε. ἐὰν δὲ ἡμαρτηκυῖα φωραθῆ, αὐτὴ μὲν ἔκβλητος ἔσται, ὑμεῖς δὲ δίκην δώσετε, μήπως παρὰ τὴν ὑμετέραν ἀμέλειαν γέγονεν ἡ ἁμαρτία. διὸ πρὸ πάντων περὶ σωφροσύνης φροντίζετε· λίαν γὰρ παρὰ τῷ θεῷ χαλεπὴ ὥρισται ἡ πορνεία. πορνείας δὲ εἴδη πολλά, ὡς καὶ αὐτὸς Κλήμης ὑμῖν διηγήσεται· πλὴν πρώτη μοιχεία ἐστὶν τὸ ἄνδρα μὴ ἰδίᾳ μόνῃ χρήσασθαι γυναικὶ καὶ γυναῖκα μὴ ἰδίῳ μόνῳ χρήσασθαι ἀνδρί. ἐὰν σώφρων ᾖ τις, καὶ φιλάνθρωπος γενέσθαι δύναται, ο὘ εἵνεκεν ἐλέους αἰωνίου τεύξεται. ὡς δὲ ἡ μοιχεία μέγα κακόν, οὕτως ἡ φιλανθρωπία μέγιστον ἀγαθόν. διὸ ἀγαπ᾵τε πάντας ὑμῶν τοὺς ἀδελφοὺς σεμνοῖς καὶ ἐλεήμοσιν ὀφθαλμοῖς, τοῖς μὲν ὀρφανοῖς ποιοὖντες τὰ γονέων, ταῖς δὲ χήραις τὰ ἀνδρῶν, παρέχοντες μετὰ πάσης εὐφροσύνης τὰς τροφάς, τοῖς ἀκμαίοις τοὺς γάμους καὶ τοῖς αὐτῶν ἀτέχνοις διὰ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἐννοούμενοι τὰς προφάσεις τ῅ς ἀναγκαίας τροφ῅ς, τεχνίτῃ ἔργον, ἀδρανεῖ ἔλεος. οἶδα δὲ ταὖτα ποιήσειν ὑμ᾵ς, ἐὰν ἀγάπην εἰς τὸν ὑμέτερον ἱδρύσητε νοὖν. πρὸς δὲ τὴν αὐτ῅ς εἴσοδον μία τίς ἐστιν ἱκανὴ πρόφασις, ἡ κοινὴ τῶν ἁλῶν μετάληψις. διὸ σπουδάζετε πυκνότερον συνέστιοι ἀλλήλων γίνεσθαι ὡς δύνασθε, ὅπως αὐτὴν μὴ ἀπεμπολήσητε· αἰτία γάρ ἐστιν τ῅ς εὐποιίας, ἡ δὲ εὐποιία τ῅ς σωτηρίας. κοινοὺς οὗν πάντες π᾵σιν τοῖς κατὰ θεὸν ἀδελφοῖς τοὺς ἑαυτῶν παρέχετε βίους, εἰδότες ὅτι πρόσκαιρα δωρούμενοι αἰώνια λήψεσθε. πολλῷ μ᾵λλον πεινῶντας τρέφετε καὶ διψῶσι παρέχετε ποτόν, γυμνοῖς ἔνδυμα, τοὺς νοσοὖντας ἐπισκέπτεσθε, τοῖς ἐν φυλακαῖς ἐπιφαινόμενοι ὡς δύνασθε βοηθεῖτε, τοὺς ξένους μετὰ πάσης προθυμίας εἰς τοὺς ἑαυτῶν οἴκους λαμβάνετε. πλὴν ἵνα μὴ τὸ κατ' εἶδος λέγω, π᾵ν καλὸν ἡ φιλανθρωπία ὑμ᾵ς ποιεῖν διδάξει, ὥσπερ ἡ μισανθρωπία τοῖς μὴ βουλομένοις σóζεσθαι τὴν κακοπραξίαν ὑποδείκνυσιν. οἱ πράγματα ἔχοντες ἀδελφοὶ ἐπὶ τῶν ἐξουσιῶν μὴ κρινέσθωσαν, ἀλλ' ὑπὸ τῶν τ῅ς ἐκκλησίας πρεσβυτέρων συμβιβαζέσθωσαν παντὶ τρόπῳ, ἑτοίμως αὐτοῖς πειθόμενοι. πλὴν καὶ τὴν πλεο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

νεξίαν οὕτως φεύγετε ὡς προφάσει προσκαίρου κέρδους ἀπὸ τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν ζημιοὖν δυναμένην. ζυγά, μέτρα, σταθμία, τὰ τῶν τόπων δίκαια ἐπιμελῶς φυλάσσετε, πρὸς τὰς παρακαταθήκας εὐγνωμονεῖτε. πλὴν ταὖτα καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια μέχρι τέλους ποιεῖν ὑπομενεῖτε, ἐὰν ἀχώριστον μνήμην περὶ τ῅ς ἐκ θεοὖ γινομένης κρίσεως ἐν ταῖς καρδίαις ἔχητε. τίς γὰρ ἅν ἁμαρτήσῃ πεπληροφορημένος ὅτι ἐκ θεοὖ δικαίου, τοὖ νὖν μόνου μακροθύμου καὶ ἀγαθοὖ, ἐπὶ τῆ τοὖ βίου συντελείᾳ γενέσθαι ὡρίσθη κρίσις, ἵνα οἱ ἀγαθοὶ τοὖ λοιποὖ τῶν ἀπορρήτων ἀγαθῶν ἀιδίως ἀπολαύσωσιν, οἱ δὲ ἁμαρτωλοὶ εὑρεθέντες ὡς κακοὶ ἀπορρήτου κολάσεως τεύξωνται τὸν αἰῶνα; καὶ ταὖτα μὲν οὕτως ἔχειν, εἰ μὴ ὁ τ῅ς ἀληθείας προφήτης ἐνόρκως εἰρήκει ἔσεσθαι, τάχα ἅν εὔλογον ἦν ἀμφιβάλλειν. διὸ προφήτου ἀληθοὖς ὄντες μαθηταί, ἀποθέμενοι τὴν διχόνοιαν, ἐξ ἧς γίνεται ἡ κακοπραξία, προθύμως τὸ εὗ ποιεῖν ἀναδέξασθε. εἰ δὲ περὶ τῶν εἰρημένων ἔσεσθαι ἀμφιβάλλει τις ὑμῶν, μὴ αἰδεσθεὶς ὁμολογείτω, εἴπερ τ῅ς αὑτοὖ φροντίζει ψυχ῅ς, καὶ ὑπὸ τοὖ προεστῶτος πληροφορηθήσεται. εἰ δ' ὀρθῶς πεπίστευκεν, θαρρῶν πολιτευέσθω ὡς μέγα καταδίκης πὖρ φεύγων καὶ εἰς ἀιδίαν ἀγαθὴν θεοὖ βασιλείαν εἰσερχόμενος. Oἱ μὲν οὗν τ῅ς ἐκκλησίας διάκονοι τοὖ ἐπισκόπου συνετῶς ·εμβόμενοι ἔστωσαν ὀφθαλμοί, ἑκάστου τ῅ς ἐκκλησίας πολυπραγμονοὖντες τὰς πράξεις, τίς μέλλει ἁμαρτάνειν, ἵνα νουθεσίᾳ καταληφθεὶς ὑπὸ τοὖ προκαθεζομένου τάχα οὐ μὴ τελέσῃ τὸ ἁμάρτημα· τοὺς λειποτάκτας ἐπιστρεφέτωσαν, τοὖ μὴ ἐπιλείπειν τοὺς συνερχομένους τῶν λόγων ἐπακούειν, ὅπως τὰς ἑκάστοτε τῆ καρδίᾳ προσπιπτούσας ἀθυμίας ἔκ τε βιωτικῶν συνπτώσεων καὶ ὁ μιλιῶν κακῶν λόγῳ ἀληθείας καθαίρεσθαι δύνωνται· ἐπεὶ γὰρ ἅν χρόνῳ πολλῷ χερσεύσωσιν, πυρὸς ἔργον γίνονται. τοὺς δὲ καὶ κατὰ σάρκα νοσοὖντας μανθανέτωσαν καὶ τῷ ἀγνοοὖντι πλήθει προσαντιβαλλέτωσαν, ἵν' ἐπιφαίνωνται, καὶ τὰ δέοντα ἐπὶ τῆ τοὖ προκαθεζομένου γνώμῃ παρεχέτωσαν· τοὖτο δὲ κἅν λάθρα αὐτοὖ ποιῶσιν, οὐχ ἁμαρτάνουσιν. ταὖτα μὲν οὗν καὶ τὰ τούτοις ὅμοια οἱ διάκονοι προνοείτωσαν. Oἱ κατηχοὖντες πρῶτον κατηχηθέντες κατηχείτωσαν· ὅτι περὶ ψυχ῅ς ἀνθρώπων τὸ ἔργον· πρὸς γὰρ τὰς πολλὰς τῶν μανθανόντων γνώμας συναρμόζεσθαι δεῖ τὸν τῶν λόγων ὑφηγητήν. πολυμαθ῅ οὗν καὶ ἀνεπίληπτον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πέπειρόν τε καὶ ἄδειλον τὸν κατηχοὖντα εἶναι δεῖ, ὡς αὐτοὶ εἴσεσθε Κλήμεντα μετ' ἐμὲ κατηχεῖν μέλλοντα· πολὺ γάρ ἐστιν ἐμὲ νὖν τὸ κατ' εἶδος λέγειν. πλὴν ἐὰν ὁμονοήσητε, δυνήσεσθε εἰς τὸν τ῅ς ἀναπαύσεως ἐνεχθ῅ναι λιμένα, ἔνθα μεγάλου βασιλέως ἐστὶν εἰρηνικὴ πόλις. Ἔοικεν γὰρ ὅλον τὸ πρ᾵γμα τ῅ς ἐκκλησίας νηὶ μεγάλῃ, διὰ σφοδροὖ χειμῶνος ἄνδρας φερούσῃ ἐκ πολλῶν τόπων ὄντας καὶ μίαν τινὰ ἀγαθ῅ς βασιλείας πόλιν οἰκεῖν θέλοντας. ἔστω μὲν οὗν ὑμῖν ὁ ταύτης δεσπότης θεὸς καὶ παρεικάσθω ὁ μὲν κυβερνήτης Φριστῷ, ὁ πρωρεὺς ἐπισκόπῳ, οἱ ναὖται πρεσβυτέροις, οἱ τοίχαρχοι διακόνοις, οἱ ναυστολόγοι τοῖς κατηχοὖσιν, τοῖς ἐπιβάταις τὸ τῶν ἀδελφῶν πλ῅θος, τῷ βυθῷ ὁ κόσμος, αἱ ἀντίπνοιαι τοῖς πειρασμοῖς, οἱ δὲ διωγμοὶ καὶ οἱ κίνδυνοι καὶ παντοδαπαὶ θλίψεις ταῖς τρικυμίαις, τὰ δὲ ἀπόγεια τῶν χειμάρρων *καὶ τὰ+ φυσήματα ταῖς τῶν πλάνων καὶ ψευδοπροφητῶν ὁμιλίαις, τὰ δὲ ἀκρωτήρια καὶ τὰ τραχέα τῶν τόπων τοῖς ἐν ὑπεροχαῖς δεινὰ ἀπειλοὖσι δικασταῖς, διθάλασσοι δὲ καὶ θηριώδεις τόποι τοῖς ἀλογίστοις καὶ ἐνδοιάζουσι περὶ τῶν τ῅ς ἀληθείας ἐπαγγελμάτων. οἱ ὑποκριταὶ τοῖς πειραταῖς παρεικασμένοι νοείσθωσαν. πλὴν ἰσχυρὰν ἴλιγγα καὶ ταρταρέαν χάρυβδιν καὶ φόνια προσρήγματα καὶ θανατώδεις διαλύσεις μόνας τὰς ἁμαρτίας *αἰτίας+ εἶναι νομίζετε. ἵνα οὗν οὐρίᾳ πλέοντες εἰς τὸν λιμένα τ῅ς ἐλπιζομένης πόλεως ἀκινδυνότερον ἐνεχθ῅τε, ἐπηκόως εὔχεσθε· εὐχαὶ δὲ ἐπήκοοι γίνονται ταῖς εὐπραγίαις. εὐσταθείτωσαν οὗν οἱ ἐπιβάται ἑδραῖοι ἐπὶ τῶν ἰδίων καθεζόμενοι τόπων, ἵνα μὴ τῆ ἀταξίᾳ σεισμὸν ἥ ἑτεροκλινίαν παρέχωσιν. οἱ ναυστολόγοι τοὺς μισθοὺς ὑπομιμνησκέτωσαν. οἱ διάκονοι μηδὲν ἀμελείτωσαν ὧν ἐπιστεύθησαν. οἱ πρεσβύτεροι ὥσπερ ναὖται καταρτιζέτωσαν ἐπιμελῶς τὰ χρῄζοντα ἑκάστῳ. ὁ ἐπίσκοπος ὡς πρωρεὺς ἐγρηγορὼς τοὖ κυβερνήτου μόνου τοὺς λόγους ἀντιβαλλέτω. ὁ Φριστὸς ὡς σωτὴρ κυβερνήτης φιλείσθω καὶ μόνος περὶ ὧν λέγει πιστευέσθω. οἱ δὲ πάντες τῷ θεῷ περὶ τοὖ οὐρίᾳ πλέειν προσευχέσθωσαν. οἱ πλέοντες π᾵σαν θλίψιν προσδοκάτωσαν ὡς μέγαν καὶ ταραχώδη βυθὸν παραπλέοντες τὸν κόσμον· ὁτὲ μὲν ἀθυμοὖντες, διωκόμενοι, σκορπιζόμενοι, πεινῶντες, διψῶντες, γυμνητεύοντες, στενοχωρούμενοι, καὶ πάλιν *ὁτὲ μὲν+ ἑνούμενοι, συναλιζόμενοι, ἡσυχάζοντες· ἀλλὰ καὶ ναυτιῶντες, ἰλιγγιῶντες, ἀπερῶντες (τουτέστιν ἐξομολογούμενοι τὰ πα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ραπτώματα ὥσπερ νοσοποιοὺς χολάς, τὰς ἐκ πικρίας ἁμαρτίας λέγω καὶ τὰ ἐξ ἐπιθυμιῶν ἀτάκτων σωρευθέντα κακά, ἅτινα τῷ ὁμολογ῅σαι ὥσπερ ἀπεράσαντες κουφίζεσθε τ῅ς νόσου, προσιέμενοι τὴν ἐκ τ῅ς ἐπιμελείας σωτήριον ὑγείαν). πλὴν γινώσκετε πάντες πάντων ὑμῶν πλεῖον κάμνοντα τὸν ἐπίσκοπον, ὅτι ἕκαστος ὑμῶν τὴν αὑτοὖ θλίψιν πάσχει, αὐτὸς δὲ τὴν αὑτοὖ καὶ τὴν ἑκάστου. διό, ὦ Κλήμης, ἑκάστῳ κατὰ τὸ δυνατὸν προκαθέσθητι βοηθός, τὰς πάντων φορτισθεὶς φροντίδας. ὅθεν τὸ σὲ οἰκονομεῖν ἀναδέξασθαι χάριν οἶδα εἰληφώς, οὐ δεδωκώς. ἀλλὰ θάρρει καὶ γενναίως φέρε ὡς εἰδὼς ὅτι ἀποδώσει σοι ὁ θεὸς εἰς τὸν λιμένα τ῅ς ἀναπαύσεως καταντήσαντι τὸ μέγιστον τῶν ἀγαθῶν, ἀναφαίρετον μισθόν, καθότι ὑπὲρ τ῅ς τῶν πάντων σωτηρίας τὸν μείζονα ἀνεδέξω κάματον. ὥστε ἐάν σε πολλοὶ τῶν ἀδελφῶν διὰ ἐπ' ἄκρον δικαιοσύνην μισήσωσιν, τὸ αὐτῶν μὲν μῖσος οὐδέν σε βλάψει, ἡ δὲ τοὖ δικαίου θεοὖ φιλία πολύ σε ὀνήσει. ὥστε πειρῶ τὸν ἐξ ἀδικίας γινόμενον ἔπαινον ἀποσείεσθαι, διὰ δὲ δικαίαν διοίκησιν τὸν ἐκ Φριστοὖ ἐπωφελ῅ θηρεύειν ἔπαινον. Σαὖτα εἰπὼν καὶ τὰ τούτων πλείονα, πάλιν τῷ πλήθει προσεμβλέψας εἶπεν· Καὶ ὑμεῖς δέ, ἀγαπητοί μου ἀδελφοὶ καὶ σύνδουλοι, τῷ προκαθεζομένῳ ἀληθείας κατὰ πάντα ὑπείξατε, τοὖτ' εἰδότες ὅτι ὁ τοὖτον λυπήσας Φριστόν, ο὘ τὴν καθέδραν πεπίστευται; οὐκ ἐδέξατο, καὶ ὁ Φριστὸν μὴ δεξάμενος ὡς ἀθετήσας τὸν πατέρα λογισθήσεται, διὸ τ῅ς ἀγαθ῅ς βασιλείας ἀποβληθήσεται. ο὘ εἵνεκεν πειρ᾵σθε κατὰ πάσας συνόδους ἔρχεσθαι, ἵνα μὴ ὡς λειποτάκται ὑπὸ τ῅ς τοὖ ταξιάρχου ἀθυμίας ἁμαρτίας ἔγκλημα λάβητε. διὸ πρὸ πάντων οἱ πάντες τὰ ὑπὲρ αὐτοὖ φρονεῖτε, τοὖτ' εἰδότες ὅτι δι' ἕκαστον ὑμῶν ὁ πονηρὸς αὐτῷ μόνῳ τὸ πλεῖον ἐχθραίνων προσπολεμεῖ. ὑμεῖς οὗν πειρ᾵σθε τῆ πρὸς αὐτὸν στοργῆ καὶ τῆ πρὸς ἀλλήλους εὐνοίᾳ διατελεῖν καὶ αὐτῷ ἐπακούειν, ἵνα καὶ αὐτὸς κουφίζηται καὶ ὑμεῖς σωθ῅ναι δυνηθ῅τε. ἔνια δὲ καὶ ἀφ' ἑαυτῶν νοεῖν ὀφείλετε διὰ τὸ αὐτὸν μὴ δύνασθαι ἐν φανερῷ λέγειν διὰ τὰς ἐπιβουλάς, οἷον ἐὰν ἐχθραίνῃ τινί, μὴ ἀναμένετε αὐτὸν εἰπεῖν· Σῷδε μὴ προσαμιλλ᾵σθε, ἀλλὰ φρονίμως ἕπεσθε αὐτοὖ τῷ βουλήματι, ἐχθροὶ γινόμενοι οἷς ἐχθραίνει καὶ μὴ ὁμιλοὖντες οἷς μὴ ὁμιλεῖ· ἵνα ἕκαστος, ἐπιδικαζόμενος τοὖ πάντας φίλους ἔχειν, αὐτὸν διαλλάττων σóζηται, τ῅ς αὐτοὖ ἐπακούων ὁμιλίας. εἰ δέ τις φίλος μένει οἷς αὐτὸς ἐχθραίνει καὶ λαλεῖ οἷς αὐτὸς οὐχ ὁμιλεῖ, εἷς ἐστιν καὶ αὐτὸς τῶν ὀλοθρεύειν θελόντων τὴν ἐκκλησίαν· τῷ γὰρ σώματι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

συνὼν ὑμῖν, τῆ γνώμῃ μὴ ὢν μεθ' ὑμῶν, καθ' ὑμῶν ἐστιν, πολλῷ χείρων τῶν ἔξωθεν φαινομένων ἐχθρῶν, μετὰ δοκούσης φιλίας σκορπίζων τοὺς ἔσω. Καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐν μέσῳ ἐπὶ πάντων μοι τὰς χεῖρας ἐπιθεὶς εἰς τὴν αὐτοὖ καθέδραν καθεσθ῅ναί με ἐδυσώπησεν. καθεσθέντι δὲ τοὖτό μοι εὐθέως ἔφη· Ἀξιῶ σε ἐπὶ πάντων μου τῶν συνπαρόντων ἀδελφῶν, ὅπως ὁπόταν τοὖ ἐνταὖθα (ὡς ἐμοὶ ὀφείλεται) ἀπαλλάξω βίου, σὲ Ἰακώβῳ τῷ ἀδελφῷ τοὖ κυρίου διαπέμψαι ἐν ἐπιτομῆ ἀναγραψάμενον μέχρι καὶ τῶν ἐκ παίδων σου λογισμῶν καὶ ὡς ἀπ' ἀρχ῅ς μέχρι τοὖ νὖν συνώδευσάς μοι, ἐπακούων τῶν κατὰ πόλιν ὑπ' ἐμοὖ κηρυχθέντων λόγων τε καὶ πράξεων, ἔπειτα πρὸς τῷ τέλει καὶ τὴν τοὖ θανάτου μου πρόφασιν ὡς προεῖπον δηλῶσαι μὴ ὀκνήσῃς. οὔτε γὰρ λίαν αὐτὸν λυπήσει τοὖτο, εἰδότα ὅτι ὃ πάντως ἔδει με παθεῖν εὐσεβῶς ἀπεδόμην, μεγίστης δὲ παραμυθίας τεύξεται, μαθὼν ὅτι μετ' ἐμὲ οὐκ ἀμαθὴς ἀνὴρ καὶ ζωοποιοὺς λόγους ἀγνοῶν καὶ ἐκκλησίας κανόνα οὐκ εἰδὼς τὴν τοὖ διδάσκοντος ἐπιστεύθη καθέδραν· πλάνος γὰρ ὁμιλία τῶν ἀκουόντων ὄχλων ἀναιρεῖ τὰς ψυχάς. Ὅθεν ἐγώ, κύριέ μου Ἰάκωβε, αὐτοὖ ταὖτα εἰπόντος ὑποσχόμενος οὐκ ὤκνησα, ὡς ἐκελεύσθην, τὸ πολὺ τῶν κατὰ πόλιν λόγων τῶν ἤδη σοι προγραφέντων καὶ ὑπ' αὐτοὖ διαπεμφθέντων ἐν βίβλοις ἐπὶ κεφαλαίων ποι῅σαι ὥσπερ σημείου χάριν καὶ οὕτως διαπέμψαι σοι ἐπιγράψαντα· Κλήμεντος τῶν Πέτρου ἐπιδημίων κηρυγμάτων ἐπιτομή. πλὴν τοὖ ἐκτιθέναι ὡς ἐκελεύσθην ἄρξομαι.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[ΚΛHΜEΝΣO΢ ΣΧΝ ΠEΣΡOΤ EΠIΓHΜIΧΝ ΚHΡΤΓΜAΣΧΝ EΠIΣOΜH.]
Ἐγὼ Κλήμης, Ῥωμαίων πολίτης ὤν, καὶ τὴν πρώτην ἡλικίαν σωφρόνως ζ῅σαι δεδύνημαι, τ῅ς ἐννοίας μου ἐκ παιδὸς ἀπασχολούσης τὴν ἐν ἐμοὶ ἐπιθυμίαν εἴς τε ἀθυμίας καὶ πόνους. συν῅ν γάρ μοι λογισμός (οὐκ οἶδα πόθεν τὴν ἀρχὴν λαβών) περὶ θανάτου, πυκνὰς ποιούμενος ὑπομνήσεις ὅτι ἄρα θανὼν οὐκ εἰμὶ καὶ οὐδὲ μνήμην τις ποιήσει μού ποτε, τοὖ ἀπείρου χρόνου πάντων τὰ πάντα εἰς λήθην φέροντος–ἔσομαι δὲ οὐκ ὤν, οὐκ ὄντας εἰδώς, οὐ γινώσκων, οὐ γινωσκόμενος, οὐ γεγονώς, οὐ γινόμενος–καὶ ἆρά ποτε γέγονεν ὁ κόσμος καὶ πρὸ τοὖ γενέσθαι τί ἄρα ἦν (εἰ γὰρ ἦν αἰεί, καὶ ἔσται· εἰ δὲ γέγονεν, καὶ λυθήσεται) καὶ μετὰ λύσιν τί ἄρα ἔσται πάλιν, εἰ μὴ τάχα σιγὴ καὶ λήθη; ἥ καὶ τάχα ἔσται τι ὃ νὖν νο῅σαι οὐ δυνατόν. ταὖτά τε καὶ τὰ τούτοις ὅμοια οὐκ οἶδα πόθεν ἀπαύστως ἐνθυμούμενος ὀδυνηρὰν εἶχον λύπην τοσοὖτον ὡς ὠχριακότα με τήκεσθαι· καὶ τὸ δεινότατον, εἴ ποτε ἀπώσασθαι τὴν φροντίδα ὡς ἀνωφελ῅ ἐβουλευσάμην, ἀκμαιότερόν μοι μ᾵λλον τὸ πάθος ἐγίνετο. καὶ ἠχθόμην ἐπὶ τούτῳ, οὐκ εἰδὼς σύνοικον καλὴν ἔχων ἔννοιαν, ἀθανασίας ἀγαθὴν αἰτίαν μοι γενομένην, ὡς ὕστερον τῆ πείρᾳ ἐπέγνων καὶ θεῷ τῷ πάντων δεσπότῃ ηὐχαρίστησα. ὑπὸ γὰρ τ῅ς κατ' ἀρχὰς θλιβούσης με ἐννοίας εἰς τὴν τῶν πραγμάτων ζήτησιν καὶ εὕρεσιν ἠναγκάσθην ἐλθεῖν· καὶ τότε ἐταλάνιζον οὓς τὴν ἀρχὴν διὰ ἄγνοιαν μακαρίζειν ἐκινδύνευον. ἐκ παιδὸς οὗν ἡλικίας ὢν ἐν τοιούτοις λογισμοῖς, χάριν τοὖ μαθεῖν τι βέβαιον εἰς τὰς τῶν φιλοσόφων ἐφοίτων διατριβάς. καὶ οὐθὲν ἕτερον ἑώρων ἥ δογμάτων ἀνασκευὰς καὶ κατασκευὰς καὶ ἔρεις καὶ φιλονεικίας καὶ συλλογισμῶν τέχνας καὶ λημμάτων ἐπινοίας. καὶ ὁτὲ μὲν ἐπεκράτει (φέρε λέγειν) ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχή, ὁτὲ δὲ ὅτι θνητή. εἴ ποτε οὗν ἐπεκράτει λόγος ὅτι ἀθάνατος, ἔχαιρον· ὁπότε δὲ ὅτι θνητή, ἐλυπούμην. πλεῖον δὲ ἠθύμουν ὅτι οὐδ' ὁπότερον εἰς τὸν ἐμὸν βεβαιῶσαι νοὖν ἠδυνάμην. πλὴν συνενόουν ὅτι αἱ δόξαι τῶν ὑποθέσεων παρὰ τοὺς ἐκδικοὖντας ψευδεῖς ἥ ἀληθεῖς ὑπολαμβάνονται καὶ οὐχ ὡς ἔχουσιν ἀληθείας φαίνονται. ἐπιστήσας οὗν ἤδη ποτὲ ὅτι οὐ παρὰ τὰς ἐκδικουμένας ὑποθέσεις ἡ κατάληψις γίνεται, ἀλλὰ παρὰ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τοὺς ἐκδικοὖντας αἱ δόξαι ἀποφαίνονται, ἔτι μ᾵λλον ἰλιγγίων ἐν τοῖς πράγμασιν. διὸ ἐκ τοὖ τ῅ς ψυχ῅ς βάθους ἐστέναζον· οὔτε γάρ τι βεβαιῶσαι οἷός τ' ἤμην οὐδὲ τὴν τῶν τοιούτων φροντίδα ἀποσείσασθαι ἐδυνάμην, καίπερ βουλόμενος, ὡς φθάσας εἶπον· ὅτι ἐμαυτῷ πυκνότερον ἡσυχάζειν ἐπιτάσσοντος, οὐκ οἶδ' ὅπως λανθανόντως μεθ' ἡδον῅ς ὁ τῶν τοιούτων μοι εἰσήρχετο λογισμός. καὶ πάλιν ἀπορούμενος ἔλεγον ἐμαυτῷ· Σί ματαιοπονῶ; σαφοὖς ὄντος τοὖ πράγματος ὅτι εἰ μὲν θανὼν οὐκ εἰμί, νὖν ὄντα με λυπεῖσθαι οὐ προσ῅κεν. διὸ τηρήσω τὸ λυπεῖσθαι εἰς τὴν τότε, ὅτε οὐκ ὢν οὐ λυπηθήσομαι. εἰ δ' ἄρα εἰμί τι, νὖν ἐκ περισσοὖ μοι πρόσεστιν τὸ λυπεῖσθαι. καὶ εὐθέως μετὰ τοὖτο ἕτερός με εἰσῄει λογισμός· ἔλεγον γάρ· Μήτι γε τοὖ νὖν με λυποὖντος ἐκεῖ χεῖρον παθεῖν ἔχω, μὴ βεβιωκὼς εὐσεβῶς, καὶ παραδοθήσομαι κατ' ἐνίων φιλοσόφων λόγους Πυριφλεγέθοντι καὶ Σαρτάρῳ ὡς ΢ίσυφος ἥ Σιτυὸς ἥ Ἰξίων ἥ Σάνταλος, καὶ ἔσομαι ἐν ᾅδου τὸν αἰῶνα κολαζόμενος. πάλιν τε ἀνθυπέφερον λέγων· Ἀλλ' οὐκ ἔστιν ταὖτα. καὶ πάλιν ἔλεγον· Eἰ δὲ ἔστιν; ἀδήλου οὗν ὄντος τοὖ πράγματος, ἔλεγον, ἀκινδυνότερόν ἐστιν μ᾵λλον εὐσεβῶς βιῶσαί με. καὶ πάλιν· Πῶς δυνήσομαι, τοὖ δικαίου χάριν εἰς ἄδηλον ἐλπίδα ἀφορῶν, τῶν τοὖ σώματος κρατεῖν ἡδονῶν; ἀλλ' οὐδὲ τί ποτέ ἐστιν δίκαιον ἀρέσκον θεῷ πεπληροφόρημαι οὔτε εἰ ἡ ψυχὴ ἀθάνατος ἥ θνητὴ γινώσκω οὔτε τίς λόγος βέβαιος εὑρίσκεται, οὔτε τῶν τοιούτων λογισμῶν ἡσυχάζειν δύναμαι. τί οὗν χρὴ ποιεῖν ἥ τοὖτο; εἰς Aἴγυπτον πορεύσομαι καὶ τοῖς τῶν ἀδύτων ἱεροφάνταις τε καὶ προφήταις φιλιωθήσομαι καὶ μάγον ζητήσας καὶ εὑρὼν χρήμασι πολλοῖς πείσω, ὅπως ψυχ῅ς ἀναπομπήν, τὴν λεγομένην νεκρομαντείαν, ποιήσῃ, ἐμοὖ ὡς περὶ πράγματός τινος πυνθανομένου· ἡ δὲ πεὖσις ἔσται περὶ τοὖ μαθεῖν εἰ ἀθάνατος ἡ ψυχή. ἡ δὲ τ῅ς ψυχ῅ς ἀπόκρισις, ὅτι ἀθάνατός ἐστιν, οὐκ ἐκ τοὖ λαλ῅σαι ἥ καὶ ἀκοὖσαι ἔσται μοι γνῶναι, ἀλλ' ἐκ τοὖ ὀφθ῅ναι μόνον, ἵνα αὐτοῖς ὀφθαλμοῖς ἰδὼν αὐτὴν αὐτάρκη καὶ ἱκανὴν ἀπόφασιν ἔχω ἐκ τοὖ μόνον φαν῅ναι ὅτι ἔστιν· καὶ οὐκέτι δυνήσεται τὰ τῶν ὀφθαλμῶν ἴδια τὰ τ῅ς ἀκο῅ς ἀνατρέψαι ἄδηλα ῥήματα. ὅμως καὶ αὐτὴν ταύτην τὴν σκέψιν ἀντέβαλλόν τινι συνήθει φιλοσόφῳ, ὃς συνεβούλευέν μοι τοὖτο μὴ τολμ᾵ν κατὰ πολλοὺς τρόπους. εἴτε γὰρ οὐκ εἰσακούσεται, φησίν, ἡ ψυχὴ τῷ μάγῳ, σὺ τοῖς ταὖτα ποιεῖν ἀπαγορεύουσι νόμοις ὡς ἀντιπράξας δυσσυνειδήτως βιώσεις· εἰ δὲ ἐπακούσεται, μετὰ τοὖ δυσσυνειδήτως σε βιοὖν οἶμαι τὰ τ῅ς εὐσεβείας σοι μηκέτι προχωρεῖν, ο὘ εἵνεκεν καὶ ἐτόλμησας· ἐχθραίνειν γὰρ τὸ θεῖον λέ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γουσιν ἐπὶ τοῖς τῆ λύσει θανόντων σωμάτων σκύλλουσιν τὰς ψυχάς. ἐγὼ δὲ ταὖτα ἀκούσας ὀκνηρότερος μὲν πρὸς τὸ τοιοὖτον ἐγχειρ῅σαι ἐγενόμην, τ῅ς δὲ ἀπ' ἀρχ῅ς μου οὐκ ἐπαυσάμην βουλ῅ς, ἀλλ' ὡς ἐμποδισθεὶς τὴν ὁρμὴν ἠθύμουν. Καὶ ἵνα μή σοι τὰ τοιαὖτα μακρῷ διηγήσωμαι λόγῳ, ἐν τοσούτοις λογισμοῖς καὶ πράγμασιν ὄντος μου φήμη τις ἠρέμα ἐπὶ τ῅ς Σιβερίου Καίσαρος βασιλείας ἐξ ἐαριν῅ς τροπ῅ς τὴν ἀρχὴν λαμβάνουσα ηὔξανεν ἑκάστοτε καὶ ὡς ἀληθῶς ἀγαθὴ θεοὖ ἄγγελος διέτρεχε τὸν κόσμον, τὸ τοὖ θεοὖ βούλημα σιγ᾵ν στέγειν μὴ δυναμένη. ἑκάστοτε οὗν πλείων καὶ μείζων ἐγίνετο, λέγουσα ὥς τίς ποτε ἐν Ἰουδαίᾳ, ἐξ ἐαριν῅ς τροπ῅ς λαβὼν τὴν ἀρχήν, Ἰουδαίοις τὴν τοὖ ἀιδίου θεοὖ εὐαγγελίζεται βασιλείαν, ἧς ἀπολαύειν λέγει ἐάν τις αὐτῶν προκατορθώσῃ τὴν πολιτείαν· τοὖ δὲ πιστεύεσθαι αὐτὸν χάριν ὅτι θειότητος γέμων ταὖτα πνέει, πολλὰ θαυμάσια σημεῖά τε καὶ τέρατα διαπράττεται κελεύσει μόνῃ, ὡς παρὰ θεοὖ εἰληφὼς τὴν ἐξουσίαν· κωφοὺς γὰρ ποιεῖ ἀκούειν, τυφλοὺς ἀναβλέπειν, κυλλοὺς χωλοὺς ὀρθοῖ, π᾵σαν νόσον ἀπελαύνει, πάντα δαίμονα φυγαδεύει. ἀλλὰ καὶ λεπροὶ *ψωροὶ+ ἐκ διαστήματος μόνον ἐνορῶντες αὐτῷ ἰώμενοι ἀπαλλάσσονται. νεκροὶ δὲ προσφερόμενοι ἐγείρονται, καὶ οὐδέν ἐστιν ὃ ἀδυνατεῖ ποιεῖν. καὶ ὅσῳ γε μ᾵λλον ὁ χρόνος προέκοπτεν, πολὺ μείζων διὰ πλειόνων τῶν ἐπιδημούντων <καὶ> βεβαιοτέρα ἐγίνετο οὐκέτι φήμη λέγω, ἀλλὰ τοὖ πράγματος ἡ ἀλήθεια· ἤδη γάρ ποτε καὶ συστήματα κατὰ τόπους ἐγίνετο βουλ῅ς καὶ σκέψεως τοὖ τίς ἅν εἴη ὁ φανεὶς καὶ τί βούλεται λέγειν. καὶ δή ποτέ τις πρὸς αὐτῷ τῷ ἔτει ἐν φθινοπωρινῆ τροπῆ δημοσίᾳ στὰς ἐβόα λέγων· Ἄνδρες Ῥωμαῖοι, ἀκούσατε· ὁ τοὖ θεοὖ υἱὸς ἐν Ἰουδαίᾳ πάρεστιν, ἐπαγγελλόμενος π᾵σιν τοῖς βουλομένοις ζωὴν αἰώνιον, ἐὰν *τὰ+ κατὰ γνώμην τοὖ πέμψαντος αὐτὸν πατρὸς βιώσωσιν. διὸ μεταβάλλεσθε τὸν τρόπον ἀπὸ τῶν χειρόνων ἐπὶ τὰ κρείττονα, ἀπὸ τῶν προσκαίρων ἐπὶ τὰ αἰώνια· γνῶτε ἕνα θεὸν εἶναι τὸν ἐπουράνιον, ο὘ τὸν κόσμον ἀδίκως οἰκεῖτε ἔμπροσθεν τῶν αὐτοὖ δικαίων ὀφθαλμῶν. ἀλλ' ἐὰν μεταβάλησθε καὶ κατὰ τὴν αὐτοὖ βούλησιν βιώσητε, εἰς ἕτερον αἰῶνα ἐνεχθέντες καὶ ἀίδιοι γενόμενοι τῶν ἀπορρήτων αὐτοὖ ἀγαθῶν ἀπολαύσετε· ἐὰν δὲ ἀπειθήσητε, αἱ ψυχαὶ ὑμῶν μετὰ τὴν τοὖ σώματος λύσιν εἰς τὸν τόπον τοὖ πυρὸς βληθήσονται, ὅπου ἀιδίως κολαζόμεναι ἀνωφέλητα μετανοήσουσιν· ὁ γὰρ τ῅ς μετανοίας καιρὸς ἡ νὖν ἑκάστου ζωὴ τυγχάνει. ἐγὼ μὲν οὗν ταὖτα ἀκούων ἠχθόμην ὅτι οὐδεὶς ἐκ τοσούτων ὄχλων τηλικαύτην ἀγγελίαν ἀκούσας εἴρη-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κεν· Eἰς Ἰουδαίαν πορεύσομαι, ἵνα ἴδω εἰ ταὖθ' ο὘τος λέγων ἀληθεύει ὡς ὅτι υἱὸς θεοὖ ἐπιδεδήμηκεν τῆ Ἰουδαίᾳ, ἀγαθ῅ς καὶ αἰωνίας ἐλπίδος χάριν τὴν τοὖ ἀποστείλαντος πατρὸς βούλησιν ἐκφαίνων. καὶ ὅπερ λέγουσιν αὐτὸν κηρύσσειν, οὐκ ἔστιν μικρόν· ὧν μὲν γὰρ τὰς ψυχὰς διαβεβαιοὖται αἰωνίους οὔσας αἰωνίων ἀπολαύσειν ἀγαθῶν, ὧν δὲ ἐν πυρὶ ἀσβέστῳ ·ιφείσας τὸν αἰῶνα κολασθήσεσθαι. Σαὖτ' ἐγὼ λέγων περὶ ἄλλων καὶ ἐμαυτῷ ὡμίλησα λέγων· Σί ἄλλους μέμφομαι, ἐν τῷ αὐτῷ τ῅ς ἀμελείας ὑπάρχων ἐγκλήματι; ἀλλ' εἰς Ἰουδαίαν ὁρμήσω, πρότερον τὸν ἐμὸν διαθεὶς βίον. καὶ δὴ οὕτως βουλευσαμένου μου πολὺς ὁ τ῅ς παρολκ῅ς ἐγενήθη χρόνος, τῶν βιωτικῶν πραγμάτων δυσεκλύτων ὄντων. πέρας γοὖν συννοήσας ὡδίποτε τὴν τοὖ βίου φύσιν ὅτι ἐλπίδι ἐκπλοκῶν τοὺς σπεύδοντας ἐνεδρεύει, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ὅν ποτε εἰσεκλάπην χρόνον ἐλπίσιν δονούμενος, καὶ ὅτι οὕτως ἀσχολούμενοι οἱ ἄνθρωποι ἀποθνῄσκομεν, τὰ πάντα μου ὡς ἔτυχεν ἀφεὶς εἰς Πόρτον ὥρμησα, καὶ εἰς λιμένα ἐλθὼν καὶ ἀναχθεὶς ἀνέμων ἔχθραις ἀντὶ τοὖ εἰς Ἰουδαίαν εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἠνέχθην. καὶ ἀνέμων ἀπορίᾳ ἐπισχεθεὶς ἐκεῖ συνεφοίτων τοῖς φιλοσόφοις καὶ *τὰ+ τ῅ς φήμης μετὰ τοὖ ἐν Ῥώμῃ φανέντος ἔλεγον τοὺς λόγους. οἱ δ' ἀπεκρίναντο ὅτι <τὸν> μὲν ἐν Ῥώμῃ φανέντα οὐκ ἴσμεν, περὶ δὲ τοὖ ἐν Ἰουδαίᾳ γενομένου καὶ υἱοὖ θεοὖ ὑπὸ τ῅ς φήμης λεγομένου καὶ παρὰ πολλῶν τῶν κἀκεῖθεν ἐληλυθότων ἠκούσαμεν καὶ περὶ πάντων ὧν λαλῶν ἐποίει θαυμασίων ἐμάθομεν. ἐμοὖ δὲ εἰπόντος· Ἤθελόν τινι συντυχεῖν τῶν ἑωρακότων αὐτόν, εὐθὺς ἦγόν με λέγοντες· Ἔστιν τις ἐνταὖθα οὐ μόνον ἱστορήσας αὐτόν, ἀλλὰ καὶ τ῅ς ἐκεῖθεν γ῅ς ὑπάρχων, ἀνὴρ Ἑβραῖος, ὀνόματι Βαρνάβας, ὃς καὶ ἕνα τῶν αὐτοὖ μαθητῶν ἑαυτὸν εἶναι λέγει καὶ ἐνταὖθά που καθεζόμενος τ῅ς ἐκείνου ὑποσχέσεως τοὺς λόγους τοῖς βουλομένοις ἑτοίμως λέγει. καὶ δὴ συν῅λθον αὐτοῖς. καὶ ἐλθών, σὺν τῷ παρεστῶτι ὄχλῳ ἔστην ἐπακούων τῶν λόγων, καὶ συνενόουν τἀληθ῅ οὐ διαλεκτικῆ τέχνῃ λέγοντα, ἀλλὰ ἀκάκως καὶ ἀπαρασκευάστως ἐκτιθέμενον ἅ τε ἤκουσεν καὶ ἑώρακεν τὸν τοὖ θεοὖ φανέντα υἱὸν πεποιηκέναι τε καὶ εἰρηκέναι· πολλοὺς δὲ μάρτυρας τῶν ὑπ' αὐτοὖ λεγομένων θαυμασίων τε καὶ λόγων καὶ ἐξ αὐτοὖ τοὖ παρεστῶτος ὄχλου παρεῖχεν. ἐπειδὴ δὲ πρὸς τὰ ἀπανούργως λεγόμενα ἡδέως οἱ ὄχλοι διετίθεντο, οἱ ἐκ παιδείας κοσμικ῅ς ὁρμώμενοι φιλόσοφοι γελ᾵ν αὐτὸν καὶ χλευάζειν ἐπεβάλλοντο, σκώπτοντες καὶ διασύροντες θράσει ἀμέτρῳ, ὡς μεγάλοις ὅπλοις κεχρημένοι τοῖς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

συλλογισμοῖς. ὁ δὲ ἀπωθούμενος αὐτῶν τὸν λ῅ρον οὐ συνέτρεχεν αὐτῶν τῆ πανούργῳ πεύσει, ἀλλὰ ἀκαταπλήκτως ὧν ἔλεγεν οὐκ ἀφίστατο. καί ποτέ τις αὐτοὖ ἐπύθετο διὰ τί κώνωψ ἐγένετο καὶ βραχύτατον ὄν, ἓξ πόδας ἔχον ἔχει καὶ πτερά, ἐλέφας δέ, τὸ μέγιστον τῶν ζóων, ἄπτερος ὢν τέσσαρας μόνους ἔχει πόδας. ὁ δὲ μετὰ τὴν πεὖσιν τὸν ἐμποδισθέντα ἀναλαβὼν λόγον, ὡς πρὸς τὴν πεὖσιν ἀποκρινάμενος τὸν αὐτῷ ἀπ' ἀρχ῅ς προκείμενον ἀνελάμβανεν λόγον τούτῳ μόνῳ προοιμίῳ χρώμενος καθ' ἑκάστην ἐνκοπήν· Ἡμεῖς τοὖ πέμψαντος ἡμ᾵ς τοὺς λόγους καὶ τὰς θαυμασίους πράξεις εἰπεῖν ὑμῖν μόνον ἔχομεν ἐντολήν, καὶ ἀντὶ τ῅ς λογικ῅ς ἀποδείξεως μάρτυρας παρέχομεν ὑμῖν τῶν ἐξ ὑμῶν παρεστώτων πολλούς, ὧν ἐγὼ τὰ εἴδη μέμνημαι ὡς ἐμψύχους εἰκόνας ἱκανὰς μαρτυρίας. λοιπὸν τ῅ς ὑμετέρας ἐστὶν ἐξουσίας ὑπείκειν ἥ ἀπειθεῖν. τοὖ δὲ λέγειν ὑμῖν τὸ συμφέρον οὐ παύσομαι, ὅτι ἐμοὶ μὲν ζημία τὸ σιωπ᾵ν, ὑμῖν δὲ τὸ ἀπειθεῖν βλάβη. ἀλλὰ καὶ τῶν εἰκαίων ὑμῶν προβλημάτων τὰς ἀποδείξεις ἀποδοὖναι ἐδυνάμην, εἰ φιλαλήθως ἐπυνθάνεσθε. κώνωπος δὲ καὶ ἐλέφαντος τὴν αἰτίαν τ῅ς διαφόρου δημιουργίας νὖν ὑμῖν εἰπεῖν οὐκ ἔστιν εὔκαιρον τοῖς τὸν τῶν ὅλων ἀγνοοὖσι θεόν. Σαὖτα αὐτοὖ λέγοντος, ὡς ἐκ συμφωνίας ἄτακτον ἠφίεσαν γέλωτα, κατασιωπ᾵ν καὶ ἀπορεῖν αὐτὸν πειρώμενοι ὡς βάρβαρόν τινα δαιμονῶντα. ἐγὼ δὲ ταὖτα ὁρῶν, ζήλῳ οὐκ οἶδ' ὅπως ληφθεὶς εὐσεβεῖ θυμῷ τοὖ λοιποὖ σιγ᾵ν οὐκ ἐκαρτέρουν, ἀλλὰ μετὰ παρρησίας ἐβόων λέγων· Eὐλόγως ὁ θεὸς ὑμῖν ἀκατάληπτον τὴν αὐτοὖ βούλησιν ἔθετο, ἀναξίους προϊδὼν ὡς ἐκ τῶν νὖν τοὺς κριτικὸν νοὖν ἔχοντας πληροφορῶν φαίνεται. ἐπεὶ γὰρ νὖν τ῅ς αὐτοὖ βουλήσεως κήρυκες ἐξαπεστάλησαν, οὐ γραμματικὴν ἐπαγγελλόμενοι τέχνην, ἀλλὰ ἁπλοῖς καὶ ἀπανούργοις λόγοις τὴν αὐτοὖ βούλησιν ἐκφαίνοντες, ὡς πάνθ' ὁντιναοὖν ἀκούσαντα νοεῖν τὰ λεγόμενα, καὶ οὐ μετὰ ἕξεώς τινος φθονερ᾵ς παρέχειν π᾵σιν ἑαυτὴν μὴ βουλομένης· πάρεστε ὑμεῖς πρὸς τῷ μὴ νοεῖν τὸ ὑμῖν συμφέρον ἐπὶ τῆ ὑμετέρᾳ βλάβῃ γελ᾵ν τὴν εἰς τὴν ὑμετέραν καταδίκην ἐν βαρβάροις πολιτευσαμένην ἀλήθειαν, ἣν καὶ ὑμῖν ἐπιδημήσασαν ξενίσαι οὐ βούλεσθε διὰ τὰς ἀσελγείας ὑμῶν καὶ τὸ λιτὸν τῶν λόγων αὐτ῅ς, ἵνα μὴ ἐλεγχθ῅τε ὅτι εἰκ῅ φιλόλογοί ἐστε καὶ οὐ φιλαλήθεις φιλόσοφοι. μέχρι μὲν οὗν πότε λαλεῖν μανθάνετε οἱ τὸ λαλεῖν οὐκ ἔχοντες; πολλὰ γὰρ παρ' ὑμῶν ῥήματα ἑνὸς οὐκ ἄξια λόγου. τί ἄρα ἐρεῖ ὑμῶν τὸ ἑλληνικὸν πλ῅θος μία ψυχὴ γενόμενον, εἴπερ ἔσται κρίσις, ὡς ο὘τος

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λέγει; Διὰ τί, ὦ θεέ, τὴν σὴν βούλησιν οὐκ ἐκήρυξας ἡμῖν; οὐ πάντως ἀκούσεσθε (εἴπερ ἀποκρίσεως καταξιωθήσεσθε) τάδε· Ἐγὼ πάσας τὰς ἐσομένας πρὸ καταβολ῅ς κόσμου εἰδὼς προαιρέσεις, ἑκάστῳ πρὸς τὸ αὐτοὖ ἄξιον λανθανόντως προαπήντησα· τοὖτο δὲ αὐτὸ ὅτι οὕτως ἔχει βουληθεὶς τοὺς προσπεφευγότας μοι πληροφορ῅σαι διὰ τί ἀπ' ἀρχ῅ς ἐκ προτέρων γενεῶν τὴν ἐμὴν βούλησιν δημοσίᾳ οὐκ εἴασα κηρυχθ῅ναι, νὖν πρὸς τῷ τέλει τοὖ βίου κήρυκας ἐμ῅ς βουλ῅ς ἀπέστειλα, οἳ καὶ γελῶνται καὶ ὑβριζόμενοι χλευάζονται ὑπὸ τῶν μηδὲν ὠφελεῖσθαι θελόντων καὶ ἐπιτεταμένως τὴν ἐμὴν φιλίαν παραιτησαμένων. ὢ μεγάλης ἀδικίας· μέχρι φόνου κινδυνεύουσιν κήρυκες, καὶ ταὖτα ὑπὸ τῶν εἰς σωτηρίαν καλουμένων ἀνδρῶν. τοὖτο δὲ τὸ ἀδίκως γινόμενον κατὰ τῶν ἐμῶν κηρύκων ἀπ' ἀρχ῅ς ἅν εἰς πάντας ἐγίνετο, εἴπερ ἀπ' ἀρχ῅ς εἰς σωτηρίαν ἐκαλοὖντο οἱ ἀνάξιοι. τὸ γὰρ νὖν γινόμενον ὑπ' αὐτῶν ἀδίκως εἰς ἀπολογίαν τ῅ς ἐμ῅ς δικαίας γίνεται προνοίας, ὅτι καλῶς τὸν τιμ῅ς ἄξιον λόγον ἀπ' ἀρχ῅ς δημοσίᾳ εἰς ὕβριν θεῖναι οὐκ ἐβουλήθην ἀνωφελῶς, ἀλλὰ σιγ᾵σθαι αὐτὸν ὡς τίμιον ἐβουλευσάμην, οὐκ ἀπὸ τῶν ἀπ' ἀρχ῅ς ἀξίων (οἷς καὶ μετέδωκα), ἀλλὰ ἀπὸ τούτων καὶ τῶν τοιούτων (ὡς ὁρ᾵τε) ἀναξίων, τῶν ἐμὲ μισούντων καὶ ἑαυτοὺς φιλεῖν μὴ βουλομένων. καὶ νὖν γε παρέντες γελ᾵ν τὸν ἄνδρα τοὖτον ἐμοὖ πρὸς τὸ τούτου ἐπάγγελμα πυνθάνεσθε ἥ πυνθανομένῳ μοι ὁ βουλόμενος ἀποκρινάσθω, καὶ μὴ ὡς ἀσελγεῖς κύνες ὑλάσσετε, ψόφῳ ἀτάκτῳ βύοντες τῶν σóζεσθαι θελόντων τὰς ἀκοάς. ἄδικοι καὶ θεοστυγεῖς καὶ τὸν σóζοντα λογισμὸν εἰς ἀπιστίαν ἀπασχολοὖντες, πῶς συγγνώμης τυχεῖν δυνήσεσθε, τὸν τὴν θειότητα τοὖ θεοὖ ἐπαγγελλόμενον ὑμῖν εἰπεῖν ὑβρίζοντες, καὶ ταὖτα ἄνθρωπον ὃν ἐχρ῅ν εἰ καὶ μηδὲν ἀληθὲς λέγοντα <διὰ> τὴν ἀγαθὴν αὐτοὖ πρὸς ὑμ᾵ς ἀποδέξασθαι προαίρεσιν; Σαὖτά μου λέγοντος καὶ τὰ τούτοις ἀκόλουθα, πολὺς τῶν ὄχλων ἐγίνετο θρὖλος. καὶ οἱ μὲν ὡς τὸν Βαρνάβαν ἐλεῶντες συνήραντό μοι, οἱ δέ, ἠλίθιοι ὄντες, δεινῶς κατ' ἐμοὖ ἔβρυχον τοὺς ὀδόντας. ἐπεὶ δὲ ἤδη ποτὲ ἑσπέρα κατειλήφει, τ῅ς χειρὸς λαβὼν τὸν Βαρνάβαν, μὴ θέλοντα βίᾳ εἰς τὴν ἐμὴν ἦγον οἰκίαν, ἔνθα καὶ μένειν αὐτὸν ἐποίησα, ἵνα μή τις αὐτῷ χεῖρας ἐπιβάλῃ. καὶ ἡμερῶν ὀλίγων διατρίψας καὶ τοὖ ἀληθοὖς λόγου βραχέα κατηχήσας με (ὀλίγον ὡς ἐν ὀλίγαις ἡμέραις), σπεύδειν ἔλεγεν εἰς Ἰουδαίαν τ῅ς κατὰ τὴν θρησκείαν ἑορτ῅ς χάριν καὶ τοὖ λοιποὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τοῖς ἑαυτοὖ ὁμοεθνέσιν συνεῖναι θέλων. φανερὸς δ' ἦν μοι ἀποναρκήσας. ἐμοὖ γὰρ εἰπόντος· ΢ύ μοι μόνον τοὺς τοὖ φανέντος ἀνδρὸς οὓς ἤκουσας ἐκτίθου λόγους, κἀγὼ τῷ ἐμῷ κοσμήσας λόγῳ τοὖ θεοὖ κηρύξω τὴν βούλησιν καὶ εἶθ' οὕτως ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν συνπλεύσω σοι (λίαν γὰρ ποθῶ ἐπὶ τὸν τ῅ς Ἰουδαίας γενέσθαι τόπον), τάχα δὲ καὶ συνοικήσω ὑμῖν τὸν πάντα μου τ῅ς ζω῅ς βίον–ὁ δὲ ταὖτα ἀκούσας ἀπεκρίνατο· ΢ὺ εἰ μὲν ἱστορ῅σαι τὰ ἡμέτερα καὶ μαθεῖν τὸ συμφέρον θέλεις, ἐξ αὐτ῅ς μοι σύμπλευσον· ἐπεί γε τὰ σημεῖα τ῅ς οἰκήσεώς μου καὶ ὧν θέλεις ἐγώ σοι σήμερον ἐρῶ, ἵνα ὅτε βούλει ἐλθὼν ἐπιστῆς ἡμῖν· ἐγὼ γὰρ αὔριον πορεύσομαι ἐπὶ τὰ ἐμαυτοὖ. καὶ δὴ ἀδυσώπητον ἰδὼν συν῅λθον αὐτῷ μέχρι τοὖ λιμένος καὶ μαθὼν παρ' αὐτοὖ ἅπερ ἔλεγεν σημεῖα τῶν οἰκήσεων, ἔφην αὐτῷ· Eἰ μὴ ὅτι ἀργύριόν τι ἀπαιτῶ ὀφειλόμενόν μοι, ἐξ αὐτ῅ς ἄν σοι συνέπλεον· πλὴν τάχιόν σε καταλήψομαι. καὶ ταὖτ' εἰπὼν καὶ παραθέμενος αὐτὸν τοῖς τοὖ πλοίου ἡγουμένοις ὑπέστρεφον λυπούμενος, μεμνημένος τοὖ καλοὖ καὶ συνήθους φίλου. Ἡμερῶν δὲ διατρίψας καὶ τὸ χρέος οὐχ ὅλον λαβεῖν δυνηθείς, τάχους ἕνεκα ἀμελήσας τοὖ περιλειφθέντος ὡς ἐμποδίου ὄντος, καὶ αὐτὸς εἰς Ἰουδαίαν ἀπέπλευσα καὶ δεκαπέντε ἡμερῶν εἰς Καισάρειαν κατήντησα τὴν ΢τράτωνος. ἐπιβάντος δέ μου τ῅ς γ῅ς καὶ ξενίαν θηρωμένου, ἔμαθον ὅτι Πέτρος τις λεγόμενος, τοὖ ἐν Ἰουδαίᾳ εἰσφανέντος ἀνδρὸς τοὖ σημεῖα καὶ τέρατα πεποιηκότος ὁ δοκιμώτατος ὑπάρχων μαθητής, αὔριον ΢ίμωνι τῷ ἀπὸ Γιτθῶν ΢αμαρεῖ ζήτησιν ποιεῖται λόγων. ἐγὼ δὲ ταὖτα ἀκούσας ἐδεήθην τὴν τούτου μοι μηνυθ῅ναι μονήν· καὶ ὡς ἔμαθον καὶ τῷ πυλῶνι ἐπέστην, ἀντέβαλλον, τίς τε ὢν καὶ πόθεν ἥκω. καὶ ἰδοὺ Βαρνάβας ἐκβὰς ἅμα τῷ ἰδεῖν περιεπλάκη μοι, πολὺ χαίρων καὶ δακρύων· καὶ λαβόμενός μου τ῅ς χειρὸς εἰσέφερεν ἔνθα ἦν ὁ Πέτρος, λέγων μοι· O὘τός ἐστιν Πέτρος, ὃν μέγιστον ἐπὶ τῆ τοὖ θεοὖ σοφίᾳ ἐπηγγελλόμην σοι, ᾧ ἀπαύστως σε ἀντέβαλλον, ὡς εἴσει ἐκ ταὐτομάτου, ὅτι πάντα τὰ κατὰ σὲ καλὰ ὄντα ἀψευδῶς ἀντέβαλλον, ἅμα καὶ τὴν προαίρεσιν ἐξέφανα, ὡς αὐτὸν γλίχεσθαι καὶ ἰδεῖν σε. μέγα οὗν αὐτῷ δῶρόν σε διὰ τῶν ἐμῶν προσφέρω χειρῶν. καὶ τοὖτ' εἰπὼν προσενέγκας ἔφη· O὘τός ἐστιν Κλήμης, Πέτρε. ὁ δ' ἀγαθὸς προσπηδήσας ἅμα τῷ ἀκοὖσαι τὸ ὄνομα κατεφίλησεν καὶ καθεσθ῅ναί με ποιήσας ἐξ αὐτ῅ς ἔφη· Καλῶς ἐποίησας τὸν τ῅ς ἀληθείας κήρυκα ξενίσας Βαρνάβαν εἰς τιμὴν τοὖ ὄντως θεοὖ μεγαλοφρόνως, οὐκ αἰδε-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σθείς, οὐ φοβηθεὶς τὸν τῶν ἀπαιδεύτων ὄχλων θυμόν. μακάριος ἔσῃ. ὡς γὰρ σὺ τὸν τ῅ς ἀληθείας πρεσβευτὴν ὄντα ἐξένισας πάσῃ τιμῆ, καὶ αὐτή σε ἡ ἀλήθεια ξένον ὄντα τ῅ς ἰδίας πόλεως καταστήσει πολίτην· καὶ τότε χαρήσῃ μεγάλως ὅτι βραχεῖαν νὖν δανείσας χάριν, προαίρεσιν λόγων καλῶν λέγω, ἀιδίων καὶ ἀναφαιρέτων ἀγαθῶν ἔσῃ κληρονόμος. καὶ μὴ κάμνε ἀντιβάλλειν μοι τὸ σὸν ἦθος· πάντα γὰρ τὰ κατὰ σὲ ὁ ἀψευδὴς ἡμῖν ἀντέβαλεν Βαρνάβας, σχεδὸν καθ' ἡμέραν τὴν ἀγαθήν σου ποιούμενος μνήμην. καὶ ἵνα σοι ἐν ἐπιτομῆ ὡς γνησίῳ φίλῳ τὸ προκείμενον ἐρῶ, εἰ μή σοί τι ἐμποδίζει, συνόδευσον ἡμῖν, μεταλαμβάνων τῶν τ῅ς ἀληθείας λόγων, ὧν κατὰ πόλιν ποιεῖσθαι μέλλω μέχρι Ῥώμης αὐτ῅ς. καὶ σὺ δὲ εἴ τι βούλει λέγε. κἀγὼ ἐξεθέμην τὴν ἐξ ἀρχ῅ς μου προαίρεσιν, καὶ ὡς εἰς ζητήσεις ἀπόρους ἐκενώθην, καὶ πάντα ὅσα σοι τὴν ἀρχὴν προεδήλωσα, *ὡς+ ἵνα μὴ τὰ αὐτὰ πάλιν γράφω. ἔλεγον δέ· ΢οὶ μὲν ἑτοίμως ἔχω συνοδεύειν (τοὖτο γὰρ οὐκ οἶδα ὅπως χαίρων θέλω), πλὴν περὶ ἀληθείας πρῶτον πληροφορηθ῅ναι θέλω, ἵνα γνῶ εἰ ἡ ψυχὴ θνητὴ τυγχάνει ἥ ἀθάνατός ἐστιν καὶ εἰ ἀίδιος οὗσα περὶ ὧν ἔπραξεν ἐνταὖθα ἔχει κριθ῅ναι καὶ *εἴ+ τί ποτ' ἔστιν δίκαιον *ἥ+ ἀρέσκον θεῷ καὶ εἰ γέγονεν <ὁ> κόσμος καὶ διὰ τί γέγονεν καὶ εἰ οὐ λυθήσεται καὶ εἰ λυθήσεται καὶ εἰ κρείττων ἔσται ἥ οὐδὲ ἔσται, καὶ ἵνα μὴ τὸ κατ' εἶδος λέγω, ταὖτά τε καὶ τὰ τούτοις ἑπόμενα μαθεῖν εἶπον θέλειν. ὁ δὲ πρὸς ταὖτα ἀπεκρίνατο· ΢υντόμως σοι, ὦ Κλήμης, τὴν τῶν ὄντων γνῶσιν παρέξομαι, καὶ τὰ νὖν ἐξ αὐτ῅ς ἄκουσον. ἡ τοὖ θεοὖ βουλὴ ἐν ἀδήλῳ γέγονεν κατὰ πολλοὺς τρόπους. τὰ μὲν πρῶτα εἰσαγωγῆ κακῆ, συντροφίᾳ πονηρᾶ, συνηθείᾳ δεινῆ, ὁμιλίᾳ οὐ καλῆ, προλήψει οὐκ ὀρθῆ. διὰ ταὖτα πλάνη, εἶτα ἀφοβία, ἀπιστία, πορνεία, φιλαργυρία, κενοδοξία καὶ ἄλλα τοιαὖτα μυρία κακά, ὥσπερ καπνοὖ πλ῅θος, ὡς ἕνα οἶκον οἰκοὖντα τὸν κόσμον <ἔπλησεν, καὶ> τῶν ἔνδοθεν οἰκούντων ἀνδρῶν ἐπιθολῶσαν τὰς ὁράσεις, οὐκ εἴασεν ἀναβλέψαντας ἐκ τ῅ς διαγραφ῅ς τὸν δημιουργήσαντα νο῅σαι θεὸν καὶ τὸ τούτῳ δοκοὖν γνωρίσαι. διὸ τοὺς φιλαλήθεις ἔσωθεν χρὴ ἐκ στέρνων βοήσαντας ἐπικουρίαν προσκαλέσασθαι φιλαλήθει λογισμῷ, ἵνα τις ἐκτὸς ὢν τοὖ οἴκου τοὖ πεπλησμένου καπνοὖ προσιὼν ἀνοίξῃ θύραν, ὅπως δυνηθῆ τὸ μὲν ἐκτὸς τοὖ ἡλίου φῶς εἰσκριθ῅ναι τῷ οἴκῳ, ὁ δὲ ἐντὸς τοὖ πυρὸς ὢν ἐκβληθ῅ναι καπνός. τὸν μὲν οὗν βοηθὸν ἄνδρα τὸν ἀληθ῅ προφήτην λέγω, ὃς μόνος φωτίσαι ψυχὰς ἀνθρώπων δύναται,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὥστ' ἅν αὐτοῖς ὀφθαλμοῖς δυνηθ῅ναι *ἡμ᾵ς+ ἐνιδεῖν τ῅ς αἰωνίου σωτηρίας τὴν ὁδόν. ἄλλως δὲ ἀδύνατον, ὡς οἶσθα καὶ σύ, μικρῷ τάχιον εἰπὼν ὡς π᾵σα ὑπόθεσις ἀνασκευάζεται καὶ κατασκευάζεται καὶ πρὸς τὴν τοὖ ἐκδικοὖντος δύναμιν ἡ αὐτὴ ἀληθὴς καὶ ψευδὴς νομίζεται, ὡς μηκέτι τὰς ὑποθέσεις φαίνεσθαι ὃ εἰσίν, ἀλλὰ παρὰ τοὺς ἐκδικοὖντας φαντασίαν λαμβάνειν τοὖ εἶναι ἥ μὴ εἶναι ἀληθεῖς ἥ ψευδεῖς. τούτου ἕνεκεν προφήτου ἀληθοὖς ὅλον τὸ τ῅ς εὐσεβείας ἐδεήθη πρ᾵γμα, ἵνα ἡμῖν ἐρεῖ τὰ ὄντα ὡς ἔστιν καὶ ὡς δεῖ περὶ πάντων πιστεύειν. ὥστε πρῶτον χρὴ τὸν προφήτην πάσῃ τῆ προφητικῆ ἐξετάσει δοκιμάσαντα καὶ ἐπιγνόντα ἀληθ῅, τοὖ λοιποὖ τὰ πάντα αὐτῷ πιστεύειν καὶ μηκέτι τὸ καθ' ἓν ἕκαστον τῶν ὑπ' αὐτοὖ λεγομένων ἀνακρίνειν, ἀλλὰ λαμβάνειν αὐτὰ βέβαια ὄντα, δοκούσῃ μὲν πίστει, ληφθέντα δὲ ἀσφαλεῖ κρίσει· ἀποδείξει γὰρ μιᾶ τῆ ἀπ' ἀρχ῅ς καὶ ἀκριβεῖ ἐξετάσει τῆ πανταχόθεν τὰ ὅλα ὀρθῷ εἴληπται λογισμῷ. διὸ πρὸ πάντων τὸν ἀληθ῅ προφήτην ζητεῖν δεῖ, ὅτι ἄνευ τούτου βέβαιόν τι προσεῖναι ἀνθρώποις ἀδύνατον. καὶ ὁμῶς ἀνέπαυσέν με, ἐκθέμενός μοι τίς ἐστιν καὶ πῶς εὑρίσκεται, καὶ ἀληθῶς εὑρετόν μοι παρασχὼν αὐτόν, τῶν παρὰ ὀφθαλμοῖς ὁρωμένων ἐμφανεστέραν τ῅ς <περὶ> τοὖ προφήτου ὁμιλίας τοῖς ὠσὶν δείξας τὴν ἀλήθειαν, ὡς ἐκπλαγέντα με θαυμάζειν πῶς τῶν π᾵σι ζητουμένων ἔμπροσθεν κειμένων οὐδεὶς ἐνορᾶ. πλὴν γράψας τὸν περὶ προφήτου λόγον, αὐτοὖ κελεύσαντος, ἀπὸ τ῅ς Καισαρείας τ῅ς ΢τράτωνος διαπεμφθ῅ναί σοι ἐποίησεν τὸν τόμον, παρὰ σοὖ ἐντολὴν ἔχειν εἰπὼν τὰς καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν ὁμιλίας τε καὶ πράξεις γράφοντα διαπέμπειν σοι. ὁμῶς ἐν μιᾶ τῆ πρώτῃ ἡμέρᾳ ἀρχὴν ἤδη μόνον ποιούμενος περὶ τοὖ τ῅ς ἀληθείας προφήτου, περὶ πάντων με ἐπληροφόρησεν. καὶ εἶθ'· Oὕτως, ἔφη, ἐνόρα τοὖ λοιποὖ τὰς ἐξ ἐμοὖ πρὸς τοὺς ἐξ ἐναντίας γινομένας ζητήσεις· καὶ εἰ τὸ ἧττον ἀπενέγκωμαι, οὐ δέδια μήπως σὺ περὶ τ῅ς παραδοθείσης σοι ἀληθείας διακριθῆς, *ἠ+ εἰδὼς ὅτι ἐγὼ ἡττ᾵σθαι ἔδοξα, οὐχὶ ἡ ὑπόθεσις ἡ διὰ τοὖ προφήτου παραδοθεῖσα ἡμῖν. πλὴν ἐλπίζω μήτε ἐν τῷ ἐξεταστικῷ λόγῳ τὸ ἧττον ἀπενέγκασθαι πρὸς τοὺς νοὖν ἔχοντας (φιλαλήθεις λέγω), οἵτινες δύνανται γνωρίζειν τῶν λόγων τίνες εἰσὶ πιθανοὶ ἔντεχνοί τε καὶ ἐπιτερπεῖς, τίνες τε λιτοὶ καὶ ἁπλοῖ, μόνῃ τῆ δι' αὐτῶν ἀληθείᾳ πεποιθότες. ταὖτα αὐτοὖ εἰπόντος, ἀπεκρινάμην· Ἤδη εὐχαριστῶ τῷ θεῷ· ὡς γὰρ ἐβουλόμην πληροφορηθ῅ναι, οὕτως μοι καὶ παρέσχεν. πλὴν τὰ περὶ ἐμοὖ τοσοὖτον ἀμέριμνος ἴσθι ὅτι οὐ πώποτε

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐνδοιάσω, *τοσοὖτον+ ὅσον εἰ καὶ αὐτὸς σὺ βουληθείης ποτὲ τ῅ς προφητικ῅ς ὑποθέσεως ἐκστ῅σαί με, ἀδυνατῶν οὐ δυνήσῃ, τοσοὖτον οἶδα ὃ παρείληφα. καὶ μήτοι νόμιζέ μέ σοι μέγα ἐπαγγέλλεσθαι τοὖτ' αὐτὸ τὸ μὴ ἐνδοιάσαι ποτέ· ἀλλ' οὔτ' αὐτὸς ἐγὼ οὔτε τις ἀνθρώπων τὸν περὶ προφήτου λόγον ἐπακούσας ἐνδοιάσαι ποτὲ δυνήσεται, περὶ τ῅ς ἀληθοὖς ὑποθέσεως πρότερον ἐπακούσας καὶ νοήσας τίς ἐστιν προφητικ῅ς ἐπαγγελίας ἀλήθεια. διὸ θάρρει τῷ θεοβουλήτῳ δόγματι· π᾵σα γὰρ τέχνη κακίας νενίκηται. πρὸς γὰρ προφητείαν οὐδὲν δύνανται οὔτε τέχναι λόγων οὔτε σοφισμάτων ἐπίνοιαι, οὐ συλλογισμοί, οὐκ ἄλλη τις μηχανή, ἐάν γε ὁ ἐπακούσας προφήτου ἀληθοὖς ἀληθείας ὄντως ὀρέγηται καὶ οὐ προφάσει ἀληθείας ἕτερόν τι περιβλέπηται. ὥστε, κύριέ μου Πέτρε, μὴ ἀθύμει ὡς ἀναισθήτῳ τὸ μέγιστον δωρησάμενος ἀγαθόν· αἰσθομένῳ γὰρ χάριτος ἐδωρήσω καὶ μὴ δυναμένῳ ἀπατηθ῅ναι ἀπὸ τοὖ δοθέντος ἀληθοὖς. οἶδα γὰρ ὅτι ἔνεστιν ὧν βούλεταί τις καὶ ταχέως λαβεῖν καὶ βραδέως μὴ τυχεῖν· οἶδα οὗν μὴ καταφρονεῖν τοὖ δοθέντος μοι διὰ τὸ τάχος ἀσυγκρίτου καὶ μόνου ἀσφαλοὖς. Σαὖτά μου εἰπόντος ὁ Πέτρος ἔφη· Φάριν ὁμολογῶ τῷ θεῷ καὶ περὶ τ῅ς σ῅ς σωτηρίας καὶ περὶ τ῅ς ἐμ῅ς ἀπολαύσεως. ἀληθῶς γὰρ ἥδομαι εἰδὼς ὅτι ἐπέγνως τί ποτ' ἔστιν προφητείας μέγεθος. ἐπεὶ οὗν (ὡς ἔφης) οὐδ' ἅν αὐτὸς ἐγὼ θελήσω ποτέ (ὅπερ ἀπείη) εἰς ἕτερόν σε μεταστ῅σαι δόγμα, οὐχ ἱκανὸς ἔσομαι πεῖσαί σε, ἄρξαι τοὖ λοιποὖ ἀπὸ τ῅ς αὔριον παρεῖναί μοι ἐν ταῖς τῶν ἀντικειμένων ζητήσεσιν. ἔστι δέ μοι ἡ αὔριον πρὸς ΢ίμωνα μάγον. καὶ ταὖτ' εἰπὼν καὶ τροφ῅ς αὐτὸς μεταλαβὼν ἰδίᾳ κἀμὲ μεταλαβεῖν ἐκέλευσεν. εὐλογήσας δὲ ἐπὶ τ῅ς τροφ῅ς καὶ εὐχαριστήσας μετὰ τὸ κορεσθ῅ναι καὶ αὐτοὖ τούτου τὸν λόγον μοι ἀποδοὺς ἐπήγαγεν λέγων· Δóη σοι ὁ θεὸς κατὰ πάντα ἐξομοιωθ῅ναί μοι καὶ βαπτισθέντα τ῅ς αὐτ῅ς μοι μεταλαβεῖν τραπέζης. ταὖτα εἰπὼν ἡσυχάζειν μοι προσέταξεν. ἤδη γάρ που καὶ τὸν ὕπνον ἀπῄτει ἡ τοὖ σώματος φύσις.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA Β.]
Σῆ μὲν οὗν ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ ἐγὼ Κλήμης, ἔτι τ῅ς νυκτὸς οὔσης διυπνισθεὶς καὶ μαθὼν τὸν Πέτρον ἐγρηγορότα καὶ τοῖς συνοὖσιν περὶ θεοσεβείας διαλεγόμενον (οἳ ἦσαν δέκα ἕξ, ὧν καὶ τὰ ὀνόματα, ὡς ἑκάστου ἑξ῅ς χρόνου μαθών, ἐκθεῖναι ἐβουλευσάμην, ὅπως ἐπιγνῷς καὶ τίνες ἦσαν· ὧν πρῶτος Ζακχαῖος ὁ ποτὲ τελώνης, καὶ ΢οφονίας ὁ ἀδελφὸς αὐτοὖ, Ἰώσηφός τε καὶ ὁ τούτου σύντροφος Μιχαίας, προσέτι δὲ Θωμ᾵ς καὶ Ἐλιέζιρος οἱ δίδυμοι, ἀλλὰ καὶ Aἰνέας καὶ Λάζαρος οἱ ἱερεῖς, προσέτι μήν γε καὶ Ἐλισσαῖος Βενιαμίν τε ὁ τοὖ ΢αφρ᾵, ὁμοίως γε Ῥούβηλος καὶ Ζαχαρίας οἱ οἰκοδόμοι, Ἀνανίας τε καὶ Ἀγγαῖος οἱ Ἰαμνηνοί, ἔτι τε Νικήτης καὶ Ἀκύλας οἱ ἑταῖροι)–πλὴν ἐπεισιὼν καὶ προσαγορεύσας ἐκαθέσθην, αὐτοὖ κελεύσαντος. ὁ δὲ τοὖ προκειμένου ἐνκόψας λόγου, ὥσπερ ἀπολογούμενος ἐπληροφόρει τίνος ἕνεκεν οὐκ ἐξύπνισέν με, ὅπως τῶν λόγων ἐπακούσω, αἰτίαν τιθέμενος τὸν ἐκ τοὖ πλοὖ σκυλμόν· ἐκεῖνον πεφθ῅ναί μοι θέλων ἡσυχάζειν εἴασεν. ὁπόταν γὰρ ἡ ψυχὴ περὶ τὸ λεῖπον τῷ σώματι ἀσχολ῅ται, τὰ προσφερόμενα μαθήματα οὐ κατ' ἀξίαν προσίεται. τούτου ἕνεκα διαλέγεσθαι οὐ βούλομαι οὔτε πάνυ διά τινα συμφορὰν λυπουμένοις ἥ ἀμέτρως ὀργιζομένοις ἥ πρὸς λύσσαν ἔρωτος ἐκτετραμμένοις ἥ τὸ σῶμα καταπεπονημένοις ἥ ὑπὸ βιωτικῶν φροντίδων περιωθουμένοις ἥ ἄλλοις τισὶ πάθεσιν ὀχλουμένοις, οἷς ἡ ψυχή (ὡς ἔφην) ὑποπίπτουσα καὶ τῷ σώματι πάσχοντι συναλγοὖσα *καὶ+ τὴν αὑτ῅ς φρόνησιν ἀσχολεῖ. καὶ μὴ λεγέτω τις· Oὐ χρὴ οὗν παραμυθίας καὶ νουθεσίας προσφέρειν τοῖς φαὖλόν τι πράττουσιν. φημί· Eἰ μὲν ἀνύει τις, προσφερέτω· εἰ δὲ μή, τῷ καιρῷ εἰξάτω. ἐγὼ γὰρ οἶδα ὅτι «πάντα καιρὸν ἴδιον ἔχει». διὸ χρὴ τοῖς ἀνθρώποις τοὺς τὴν ψυχὴν ·ωννύντας λόγους πρὸ τ῅ς κακώσεως ἐπιδιδόναι, ἵνα, εἴ ποτε ἐπέλθοι τι φαὖλον, ὁ νοὖς προωπλισμένος ὀρθῷ τῷ λογισμῷ τὸ ἐπενεχθὲν ὑποστ῅ναι δυνηθῆ. τότε γὰρ καὶ τῷ διὰ γνώμης ἀγαθ῅ς βοηθήσαντι παρὰ τὴν ἀκμὴν τοὖ πολέμου οἶδεν ὁ νοὖς συντρέχειν. πλὴν ἔμαθον, ὦ Κλήμης, ὡς ἐν τῆ Ἀλεξανδρείᾳ ὁ Βαρνάβας τὸν περὶ προφητείας λόγον τελείως σοι ἐξέθετο· ἥ γὰρ οὔ; κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Ναί, καὶ πάνυ καλῶς. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐκοὖν οὐκ ἀναγκαῖον τὸν νὖν χρόνον δυνάμενον ἡμῖν ὑπηρετεῖν εἰς ἑτέρους λόγους οὓς οὐκ ἐπίστασαι, εἰς οὓς ἐπίστασαι ποιεῖσθαι τὴν ἀσχολίαν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κἀγὼ ἔφην· Ὀρθῶς ἔφης, Πέτρε. ἐμοὶ δὲ τοὖτο χαρίζου πάντοτέ σοι συνεῖναι κρίναντι, τὸν περὶ προφήτου λόγον ἡδέως ἀκούοντι συνεχῶς ὑφηγεῖσθαι· ἄνευ γὰρ αὐτοὖ, ὡς ἔμαθον παρὰ Βαρνάβα, τὴν ἀλήθειαν μαθεῖν ἀδύνατον. Ὁ δὲ Πέτρος ἐπὶ τούτῳ μεγάλως ἡσθεὶς ἀπεκρίνατο· Ἤδη μὲν ἡ πρὸς σὲ διόρθωσις τέλος εἴληφεν, ἐπεγνωκότα τ῅ς ἀπταίστου προφητείας τὸ μέγεθος, ἧς ἄνευ λαβεῖν τινι τὸ ἐν ὑπεροχῆ συμφέρον ἀδύνατον· πολλῶν γὰρ καὶ διαφόρων ἀγαθῶν ὄντων ἐν τοῖς οὗσιν ἥ ἔσεσθαι δυναμένοις, τὸ πάντων μακαριώτατον, εἴτε ἀίδιός ἐστιν ζωὴ ἥ παράμονος ὑγεία ἥ τέλειος νοὖς ἥ φῶς ἥ χαρὰ ἥ ἀφθαρσία ἥ καὶ ἄλλο τι ὃ ἐν τῆ τῶν ὄντων φύσει ὑπερέχον ὑπάρχει καλὸν ἥ ὑπάρξαι δύναται τοὖτο, –οὐκ ἄλλως ἔστιν αὐτὸ κτήσασθαι, μὴ πρότερον γνόντα τὰ ὄντα ὡς ἔστιν· τ῅ς δὲ γνώσεως οὐκ ἄλλως τυχεῖν ἔστιν, ἐὰν μὴ πρότερόν τις τὸν τ῅ς ἀληθείας προφήτην ἐπιγνῷ. προφήτης δὲ ἀληθείας ἐστὶν ὁ πάντοτε πάντα εἰδώς, τὰ μὲν γεγονότα ὡς ἐγένετο, τὰ δὲ γινόμενα ὡς γίνεται, τὰ δὲ ἐσόμενα ὡς ἔσται, ἀναμάρτητος, ἐλεήμων, μόνος τὴν ἀλήθειαν ὑφηγεῖσθαι πεπιστευμένος. ἀναγίνωσκε καὶ εὑρήσεις τοὺς ἀπὸ ἑαυτῶν τὴν ἀλήθειαν εὑρεῖν νομίσαντας <......>. τοὖτο γὰρ προφήτου ἴδιον, τὸ τὴν ἀλήθειαν μηνύειν, ὥσπερ ἡλίου ἴδιον τὸ τὴν ἡμέραν φέρειν. διὰ τοὖτο ὅσοι ποτὲ ἀλήθειαν γνῶναι ἐπεθύμησαν, παρὰ δὲ τούτου μαθεῖν αὐτὴν οὐκ εὐτύχησαν, μὴ εὑρόντες ζητοὖντες ἐτελεύτησαν. ὁ γὰρ τὴν ἀλήθειαν ζητῶν παρὰ τ῅ς ἑαυτοὖ ἀγνοίας λαβεῖν πῶς ἅν δύναιτο; κἅν γὰρ εὕρῃ, οὐκ εἰδὼς αὐτὴν ὡς οὐκ οὗσαν παρέρχεται. οὔτ' αὗ παρ' ἑτέρου (τοὖ ὁμοίως ἐξ ἀγνωσίας γνῶσιν ἔχειν ἐπαγγελλομένου) ἀληθείας κρατεῖν δυνατὸς ἔσται, πλὴν πολιτείας μόνης, καὶ ταὖτα ἐκείνης τ῅ς διὰ τὸ εὔλογον γνωρισθ῅ναι δυναμένης, ἥτις ἑκάστῳ ἐκ τοὖ μὴ θέλειν ἀδικεῖσθαι τοὖ μὴ δεῖν ἄλλον ἀδικεῖν τὴν γνῶσιν παρίστησιν. πάντες μὲν οὗν ὅσοι ποτὲ ἐζήτησαν τὸ ἀληθές, τὸ δύνασθαι εὑρεῖν ἑαυτοῖς πιστεύσαντες ἐνηδρεύθησαν. τοὖτο ὅπερ πεπόνθασιν καὶ οἱ τῶν Ἑλλήνων φιλόσοφοι καὶ βαρβάρων οἱ σπουδαιότεροι· ἐκ στοχασμῶν γὰρ ἐπιβάλλοντες τοῖς ὁρατοῖς περὶ τῶν ἀδήλων ἀπεφήναντο, τὸ ὁπώσποτε παραστὰν αὐτοῖς, τοὖτο ἀληθὲς εἶναι νομίσαντες. ὡς γὰρ εἰδότες ἀλήθειαν οἱ ἀλήθειαν ἔτι ζητοὖντες τῶν παρισταμένων αὐτοῖς ὑπολήψεων ἃ μὲν ἀποδοκιμάζουσιν, ἃ δὲ κρατύνουσιν ὥσπερ εἰδότες, μὴ εἰδότες ποῖα μέν ἐστιν ἀληθ῅, ποῖα δὲ ψευδ῅. καὶ δογματίζουσιν περὶ ἀληθείας οἱ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀλήθειαν ἐπιζητοὖντες, οὐκ εἰδότες ὅτι ὁ ἀλήθειαν ζητῶν παρὰ τ῅ς αὑτοὖ πλάνης μαθεῖν αὐτὴν οὐ δύναται. οὔτε γάρ (ὡς ἔφην) παρεστηκυῖαν αὐτὴν ἐπιγνῶναι δύναται, ἣν ἀγνοεῖ. πείθει δὲ ἕκαστον ἀφ' ἑαυτοὖ ζητοὖντα μαθεῖν οὐ πάντως τὸ ἀληθές, ἀλλὰ τὸ τέρπον. ἐπεὶ οὗν ἄλλον ἄλλο τέρπει, ἄλλου ἄλλο κρατεῖ ὡς ἀληθές. τὸ δὲ ἀληθές ἐστιν τὸ δοκοὖν τῷ προφήτῃ, οὐ τὸ ἑκάστῳ ἡδύ. πολλὰ γὰρ ἅν ἦν τὸ ἕν, εἰ τὸ τέρπον ἀληθὲς ἦν· ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον. διὰ τοὖτο καὶ οἱ τῶν Ἑλλήνων φιλόλογοι (οὐ φιλόσοφοι) διὰ στοχασμῶν τοῖς πράγμασιν ἐπιβάλλοντες πολλὰ καὶ διάφορα ἐδογμάτισαν, τὴν οἰκείαν τῶν ὑποθέσεων ἀκολουθίαν ἀλήθειαν εἶναι νομίσαντες, οὐκ εἰδότες ὅτι αὐτῶν ψευδεῖς ἀρχὰς ἑαυτοῖς ὁρισαμένων, τῆ ἀρχῆ αὐτῶν τὸ τέλος συμφωνίαν εἴληφεν. ὅθεν δεῖ πάντα παρελόμενον μόνῳ τῷ τ῅ς ἀληθείας πιστεύειν ἑαυτὸν προφήτῃ, ὃν πάντες κρῖναι δυνάμεθα εἰ προφήτης ἐστίν, κἅν πάνυ ἀμαθεῖς ὦμεν καὶ σοφισμῶν ἰδιῶται καὶ γεωμετρίας ἄπειροι καὶ μουσικ῅ς ἀμύητοι· εὐκολωτέραν γὰρ τὴν περὶ αὐτοὖ εὕρεσιν ὁ θεὸς τέθεικεν π᾵σιν ὡς πάντων κηδεμών, ἵνα μήτε βάρβαροι ἐξασθενῶσιν αὐτὸν μήτε Ἕλληνες ἀδυνατῶσιν εὑρεῖν. ·ᾳδία μὲν οὗν ἡ περὶ αὐτοὖ εὕρεσις ὑπάρχει. ἔστιν δὲ ἥδε· εἰ προφήτης ἐστὶν καὶ δύναται εἰδέναι ὡς ἐγένετο ὁ κόσμος καὶ τὰ ἐν αὐτῷ γινόμενα καὶ τὰ εἰς τέλος ἐσόμενα, ἐὰν ἡμῖν ᾖ τι προειρηκὼς ὃ εἰς τέλος ἐγνώκαμεν γεγενημένον, καλῶς αὐτῷ ἐκ τῶν ἤδη γεγενημένων καὶ τὰ ἐσόμενα ἔσεσθαι πιστεύομεν, οὐ μόνον ὡς γινώσκοντι, ἀλλὰ καὶ προγινώσκοντι. τίνι οὗν κἅν βραχὺν νοὖν ἔχοντι οὐ φαίνεται, ὡς χρὴ τούτῳ παρὰ πάντας πιστεύειν τὰ τῷ θεῷ δόξαντα, ὃς μόνος παρὰ πάντας ἀνθρώπους καὶ μὴ μαθὼν ἐπίσταται; διό, ἅν τῷ τοιούτῳ, λέγω δὲ τῷ πρόγνωσιν ἔχοντι διὰ τὴν ἐν αὐτῷ τοὖ πνεύματος θειότητα, τὸ ἀληθὲς εἰδέναι μὴ διδόναι τις θέλοι, τινὶ ἑτέρῳ δοὺς εἰδέναι οὐκ ἐνδεὴς ὑπάρχει φρενῶν, ἀποδεδωκὼς τῷ μὴ προφήτῃ ἃ προφήτῃ εἰδέναι δοὖναι οὐκ ἐβουλήθη; ὅθεν πρὸ πάντων πάσῃ κρίσει διὰ τ῅ς προφητικ῅ς ἐπαγγελίας τὸν προφήτην ζητεῖν δεῖ, καὶ γνόντα τοῖς λοιποῖς τ῅ς διδασκαλίας αὐτοὖ λόγοις ἀνενδοιάστως ἕπεσθαι, καὶ θαρροὖντα περὶ τῶν ἐλπιζομένων, πολιτεύεσθαι τῆ πρώτῃ κρίσει, γνόντα οὗν ὅτι ὁ ταὖτα εἰπὼν πρὸς τὸ ψεύσασθαι φύσιν οὐκ ἔχει. διὸ ἐάν τι τοὖ λοιποὖ τῶν ὑπ' αὐτοὖ ·ηθέντων δοκῆ ἡμῖν μὴ καλῶς εἰρ῅σθαι, εἰδέναι χρὴ ὅτι οὐκ αὐτῷ εἴρηται κακῶς, ἀλλ' αὐτὸ ἡμεῖς καλῶς ἔχον οὐκ ἐνοήσαμεν. ἄγνοια γὰρ γνῶσιν οὐκ ὀρθῶς κρίνει (ἅτε δὴ οὔτε γνῶσις πρόγνω-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σιν ἀληθῶς κρίνειν πέφυκεν), ἀλλὰ ἡ πρόγνωσις τοῖς ἀγνοοὖσιν παρέχει τὴν γνῶσιν. ὅθεν, ὦ φίλε Κλήμης, εἴγε τὰ τῷ θεῷ διαφέροντα γνῶναι θέλεις, παρὰ τούτου μόνου μαθεῖν ἔχεις, ὅτι μόνος οἶδεν τὴν ἀλήθειαν. τῶν γὰρ ἄλλων εἴ τις ἐπίσταταί τι, παρὰ τούτου ἥ τῶν τούτου μαθητῶν λαβὼν ἔχει. ἔστιν δὲ αὐτοὖ τό τε βούλημα καὶ ἀληθὲς κήρυγμα ὅτι εἷς θεός, ο὘ κόσμος ἔργον, ὃς δίκαιος ὢν πάντως ἑκάστῳ πρὸς τὰς πράξεις ἀποδώσει ποτέ. ἀνάγκη γὰρ π᾵σα, φύσει δίκαιον εἶναι λέγοντα τὸν θεὸν καὶ τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς ἀθανάτους εἶναι πιστεύειν. ἐπεὶ ποὖ τὸ δίκαιον αὐτοὖ, ὅπου τινὲς εὐσεβῶς βιώσαντες, κακουχηθέντες ἐνίοτε, βιαίως ἀνῃρέθησαν, ἔνιοι δὲ ἀσεβεῖς πάνυ γεγενημένοι, ἐν πολυτελείᾳ βίου τρυφήσαντες, τὸν κοινὸν ἀνθρώπων θάνατον ἐτελεύτησαν; ἐπεὶ οὗν χωρὶς πάσης ἀντιλογίας ὁ θεὸς ἀγαθὸς ὢν καὶ δίκαιός ἐστιν, οὐκ ἄλλως δὲ δίκαιος εἶναι γνωσθήσεται, ἐὰν μὴ ἡ ψυχὴ μετὰ τὸν χωρισμὸν τοὖ σώματος ἀθάνατος ᾖ, ἵν' ὁ μὲν κακὸς ἐν ᾅδῃ γενόμενος, ὡς ἐνταὖθα τὰ ἀγαθὰ ἀπολαβών, ἐκεῖ περὶ ὧν ἥμαρτεν κολασθῆ, ὁ δὲ ἀγαθὸς ἐνταὖθα περὶ ὧν ἥμαρτεν κολασθείς, ἐκεῖ ὡς ἐν κόλποις δικαίων ἀγαθῶν κληρονόμος καταστῆ. ὅτι τοίνυν ὁ θεὸς δίκαιος, πρόδηλον ἡμῖν ἐστιν ὅτι καὶ κρίσις γίνεται καὶ ψυχαὶ ἀθάνατοι τυγχάνουσιν. εἰ δέ τις (ὡς τῷ ΢αμαρεῖ ΢ίμωνι δοκεῖ) τὸ δικαίῳ εἶναι θεῷ μὴ θέλοι δοὖναι, τίνι ἔτι τοὖτό τις δοὖναι δύναται ἥ καὶ τὸ γενέσθαι δύνασθαι; τ῅ς γὰρ ·ίζης τῶν ὅλων τοὖτο οὐκ ἐχούσης, ἀνάγκη π᾵σα νοεῖν ὅτι <ἐν> τῆ τῶν ἀνθρώπων φύσει ὡς ἐν καρποῖς εὑρεῖν ἀδύνατον. εἰ δὲ ἔστιν εὑρεῖν ἐν ἀνθρώποις, πόσῳ μ᾵λλον ἐν θεῷ; εἰ δὲ οὐδαμοὖ, οὔτε παρὰ θεῷ οὔτε παρὰ ἀνθρώποις, ἔστιν εὑρεῖν τὸ δίκαιον, πάντως οὐδὲ τὸ ἄδικον. ἀλλ' ἔστιν τὸ δίκαιον· δικαιοσύνης γὰρ οὔσης τὸ ἄδικον λέγεται. *ὥσπερ παραβαλλομένης τ῅ς δικαιοσύνης αὐτῆ καὶ ἐναντίως ἔχειν εὑρισκομένης ἀδικία λέγεται.+ ἔνθεν γοὖν ὁ θεὸς διδάσκων τοὺς ἀνθρώπους, πρὸς τὴν τῶν ὄντων ἀλήθειαν, εἷς ὢν αὐτός, διχῶς καὶ ἐναντίως διεῖλεν πάντα τὰ τῶν ἄκρων, *ἀπ' ἀρχ῅ς αὐτὸς εἷς ὢν καὶ μόνος θεός,+ ποιήσας οὐρανὸν καὶ γ῅ν, ἡμέραν καὶ νύκτα, φῶς καὶ πὖρ, ἥλιον καὶ σελήνην, ζωὴν καὶ θάνατον. μόνον δὲ ἐν τούτοις αὐτεξούσιον τὸν ἄνθρωπον ἐποίησεν, ἐπιτηδειότητα ἔχοντα δίκαιον ἥ ἄδικον γενέσθαι. ᾧ καὶ τὰς τῶν συζυγιῶν ἐνήλλαξεν εἰκόνας, μικρὰ τὰ πρῶτα παραθέμενος αὐτῷ, μεγάλα δὲ τὰ δεύτερα, οἷον κόσμον, αἰῶνα· ἀλλ' ὁ μὲν παρὼν κόσμος πρόσκαιρος, ὁ δὲ ἐσόμενος ἀίδιος. πρώτη ἄγνοια, δευτέρα γνῶσις. οὕτως καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τοὺς τ῅ς προφητείας ἡγεμόνας διέταξεν· ἐπεὶ γὰρ ὁ παρὼν κόσμος θ῅λύς ἐστιν, ὡς μήτηρ τέκνων τίκτων ψυχάς, ὁ <δ'> ἐσόμενος αἰὼν ἄρρην ἐστίν, ὡς πατὴρ ἀποδεχόμενος τὰ αὑτοὖ τέκνα· διὰ τοὖτο οἱ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ προφ῅ται <...> ἑπόμενοι, ὡς τοὖ μέλλοντος αἰῶνος ὄντες υἱοί, αἰωνίων τὴν γνῶσιν ἔχοντες, ἐπέρχονται. τοὖτο δὲ τὸ μυστήριον εἰ ἠπίσταντο οἱ ἐν θεοσεβείᾳ ἄνθρωποι, οὐκ ἄν ποτε ἐπλανήθησαν, ἀλλὰ καὶ νὖν ἅν ἐγνώκεισαν ὅτι ΢ίμων, ὁ νὖν πάντας θορυβῶν, τ῅ς ἀσθενοὖς ἀριστερ᾵ς ἐστιν συνεργός. ὁ δὲ λόγος τοὖ προφητικοὖ κανόνος οὕτως ἔχει· ὡς ἐν ἀρχῆ ὁ θεὸς εἷς ὤν, ὥσπερ δεξιὰ καὶ ἀριστερά, πρῶτον ἐποίησεν τὸν οὐρανόν, εἶτα τὴν γ῅ν, *καὶ+ οὕτως κατὰ τὸ ἑξ῅ς πάσας τὰς συζυγίας συνεστήσατο· ἐπὶ μέντοι ἀνθρώπων οὐκέτι οὕτως, ἀλλὰ πάσας ἐναλλάσσει τὰς συζυγίας. ὡς γὰρ ἀπ' αὐτοὖ τὰ πρῶτα κρείττονα, τὰ δεύτερα ἥττονα, ἐπ' ἀνθρώπων τὸ ἐναντίον εὑρίσκομεν, τὰ πρῶτα χείρονα, τὰ δεύτερα κρείττονα. αὐτίκα γοὖν ἀπὸ Ἀδὰμ τοὖ κατ' εἰκόνα θεοὖ γενομένου ἐγένετό τις πρῶτος ἄδικος Κάιν, δεύτερος δίκαιος Ἄβελ. πάλιν δὲ ἀπὸ τοὖ καθ' ὑμ᾵ς λεγομένου Δευκαλίωνος πνευμάτων εἰκόνες δύο ἀπεστάλησαν, ἀκαθάρτου λέγω καὶ καθαροὖ, ὅ τε κόραξ ὁ μέλας καὶ ἡ λευκὴ περιστερὰ δευτέρα. καὶ ἀπὸ μὲν τοὖ ἀρχηγέτου τοὖ ἔθνους ἡμῶν Ἀβραὰμ δύο *πρῶτοι+ γεγόνασιν, πρῶτος Ἰσμαήλ, εἶτα Ἰσαὰκ ὁ ὑπὸ τοὖ θεοὖ εὐλογημένος. ἀπὸ δὲ αὐτοὖ Ἰσαὰκ ὁμοίως πάλιν δύο, Ἠσαὖ ὁ ἀσεβὴς καὶ Ἰακὼβ ὁ εὐσεβής. οὕτως τῆ τάξει πρῶτος, ὡς πρωτότοκος τῷ κόσμῳ, ὁ ἀρχιερεύς, εἶτα ὁ νομοθέτης. ὁμοίως–ἡ γὰρ πρὸς τὸν Ἠλίαν συζυγία ὀφείλουσα ἐλθεῖν ἑκοὖσα ἀπελείφθη εἰς ἕτερον καιρόν, ἄλλοτε εὐκαίρως αὑτὴν ἀπολαβεῖν βουλευσαμένη–*διὸ+ καὶ ὁ «ἐν γεννητοῖς γυναικῶν» πρῶτος ἦλθεν, εἶτα ὁ ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων δεύτερος ἐπ῅λθεν. ταύτῃ τῆ τάξει ἀκολουθοὖντα δυνατὸν ἦν νοεῖν τίνος ἐστὶν ΢ίμων, ὁ πρὸ ἐμοὖ εἰς τὰ ἔθνη πρῶτος ἐλθών, καὶ τίνος ὢν τυγχάνω, ὁ μετ' ἐκεῖνον ἐληλυθὼς καὶ ἐπελθὼν ὡς σκότῳ φῶς, ὡς ἀγνοίᾳ γνῶσις, ὡς νόσῳ ἴασις. οὕτως δή, ὡς ὁ ἀληθὴς ἡμῖν προφήτης εἴρηκεν, πρῶτον ψευδὲς δεῖ ἐλθεῖν εὐαγγέλιον ὑπὸ πλάνου τινὸς καὶ εἶθ' οὕτως μετὰ καθαίρεσιν τοὖ ἁγίου τόπου εὐαγγέλιον ἀληθὲς κρύφα διαπεμφθ῅ναι εἰς ἐπανόρθωσιν τῶν ἐσομένων αἱρέσεων· καὶ μετὰ ταὖτα πρὸς τῷ τέλει πάλιν πρῶτον ἀντίχριστον ἐλθεῖν δεῖ καὶ τότε τὸν ὄντως Φριστὸν ἡμῶν Ἰησοὖν ἀναφαν῅ναι καὶ μετὰ τοὖτο αἰωνίου φωτὸς ἀνατείλαντος πάντα τὰ τοὖ σκότους ἀφαν῅ γενέσθαι. ἐπεὶ οὗν, ὡς ἔφην, τὸν κανόνα τ῅ς συζυγίας ἀγνοοὖσί τινες,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἔνθεν οὐκ ἐπίστανται τίς τυγχάνει ὁ ἐμοὖ προοδεύσας ΢ίμων. εἰ γὰρ ἐγινώσκετο, οὐκ ἅν ἐπιστεύετο. νὖν δὲ ἀγνοούμενος οὐκ ὀρθῶς πεπίστευται, καὶ ὁ τὰ μισούντων ποιῶν ἠγάπηται καὶ ὁ ἐχθρὸς ὡς φίλος ἀποδέδεκται καὶ θάνατος ὢν ὡς σóζων πεπόθηται καὶ πὖρ ὢν φῶς νενόμισται καὶ πλάνος ὢν ὡς ἀληθεύων ἀκούεται. Σαὖτα ἀκούσας ἐγὼ Κλήμης· Σίς ἄρα τυγχάνει, ἔφην, ο὘τος ὁ τοσοὖτος ὢν ἀπατεὼν μαθεῖν ἤθελον. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Eἰ θέλεις μαθεῖν, πάρεστίν σοι τὸ γνῶναι παρ' ὧν κἀγὼ τὰ κατ' αὐτὸν πάντα ἠκρίβωκα. Ἰοὖστά τις ἐν ἡμῖν ἐστιν ΢υροφοινίκισσα, τὸ γένος Φανανῖτις, ἧς τὸ θυγάτριον ὑπὸ χαλεπ῅ς νόσου συνείχετο, ἣ καὶ τῷ κυρίῳ ἡμῶν προσ῅λθεν βοῶσα καὶ ἱκετεύουσα, ὅπως αὐτ῅ς τὸ θυγάτριον θεραπεύσῃ. ὁ δὲ καὶ ὑφ' ἡμῶν ἀξιωθεὶς εἶπεν· Oὐκ ἔξεστιν ἰ᾵σθαι τὰ ἔθνη, ἐοικότα κυσὶν διὰ τὸ ἀδιαφόροις χρ᾵σθαι τροφαῖς καὶ πράξεσιν, ἀποδεδομένης τ῅ς κατὰ τὴν βασίλειον τραπέζης τοῖς υἱοῖς Ἰσραήλ. ἡ δὲ τοὖτο ἀκούσασα, καὶ τ῅ς αὐτ῅ς τραπέζης ὡς κύων ψιχίων ἀποπιπτόντων συνμεταλαμβάνειν <δεομένη>, μεταθεμένη ὅπερ ἦν, τῷ ὁμοίως διαιτ᾵σθαι τοῖς τ῅ς βασιλείας υἱοῖς τ῅ς εἰς τὴν θυγατέρα, ὡς ἠξίωσεν, ἔτυχεν ἰάσεως. οὐ γὰρ ἅν ἐθνικὴν οὗσαν καὶ ἐπὶ τῆ αὐτῆ πολιτείᾳ μένουσαν ὁ τὴν ἀρχὴν διὰ τὸ μὴ ἐξεῖναι θεραπεύειν ὡς ἐθνικήν *ἐθνικὴν μείνασαν+ <...>, ἐθεράπευεν. αὐτὴ οὗν αὕτη ἡ νόμιμον ἀναδεξαμένη πολιτείαν ὑπὸ τοὖ ἰδίου ἀνδρὸς ἐναντία φρονοὖντος ἡμῖν μετὰ τ῅ς ἰαθείσης θυγατρὸς ἰδίων οἴκων ἐκβέβληται. ἡ δέ, εὐγνωμονοὖσα πρὸς τὰς συνθήκας καὶ ἐν περιουσίᾳ βίου ὑπάρχουσα, αὐτὴ μὲν χήρα ἔμεινεν, τὸ δὲ θυγάτριον αὐτ῅ς ἀνδρί τινι εὐγνωμονοὖντι πρὸς τὴν ἀληθ῅ πίστιν καὶ πένητι ὄντι συνηρμόσατο. ἡ δὲ καὶ τ῅ς θυγατρὸς προφάσει γάμου στερηθεῖσα, δύο παιδία ὠνησαμένη καὶ παιδεύσασα, εἰς υἱῶν ἔσχεν τόπον, ἅτινα τῷ μάγῳ ΢ίμωνι ἐκ παίδων συνπαιδευθέντα, πάντα τὰ κατ' αὐτὸν ἐκμεμαθήκασιν· τοσαύτη γὰρ αὐτῶν ἦν ἡ φιλία, ὡς καὶ συνσπεὖσαι αὐτῷ ἐν π᾵σιν οἷς βούλοιτο αὐτοῖς ἑνοὖν. ο὘τοι τῷ ἐνταὖθα ἐπιδημήσαντι Ζακχαίῳ συντυχόντες καὶ τοὖ τ῅ς ἀληθείας δι' αὐτοὖ μεταλαβόντες λόγου, ἐπὶ τοῖς πρώτοις νεωτερισμοῖς μεταμεληθέντες, ταχέως τοὖ ΢ίμωνος καταγνόντες, πάντα αὐτῷ συνειδότες, ἅμα τῷ ἐπιδημ῅σαί με ἐνταὖθα μετὰ τ῅ς ἀναθρεψαμένης αὐτοὺς προσελθόντες μοι, ὑπ' αὐτοὖ συσταθέντες μοι, καὶ ἔκτοτε πάντοτε σύνεισίν μοι, τῶν τ῅ς ἀληθείας ἀπολαύοντες μαθημάτων.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Σαὖτα εἰπὼν ὁ Πέτρος, μεταπεμψάμενος ἐκέλευσεν αὐτοῖς πάντα μοι τὰ κατὰ τὸν ΢ίμωνα ἀκριβῶς ἐκτίθεσθαι. οἱ δὲ τὸν θεὸν μαρτυράμενοι μηδὲν ψεύσασθαι, ἐξετίθεντο. ὧν πρῶτος ὁ Ἀκύλας ἤρξατο λέγειν οὕτως· Ἄκουσον, φίλτατε ἡμῖν ἀδελφέ, ὅπως ἀκριβῶς πάντα τὰ κατὰ τὸν ἄνδρα εἰδῆς, τίνος τε ὢν καὶ τίς καὶ πόθεν, τίνα τέ ἐστιν ἃ πράττει καὶ πῶς καὶ διὰ τί. ΢ίμων ο὘τος πατρὸς μέν ἐστιν Ἀντωνίου, μητρὸς δὲ Ῥαχήλ, ΢αμαρεὺς τὸ ἔθνος, ἀπὸ Γετθῶν κώμης, τ῅ς πόλεως ἀπεχούσης σχοίνους ἕξ. ο὘τος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τῆ πρὸς Aἴγυπτον γεγονώς, Ἑλληνικῆ παιδείᾳ πάνυ ἐξασκήσας ἑαυτὸν καὶ μαγείᾳ πολὺ δυνηθεὶς καὶ φρενωθεὶς θέλει νομίζεσθαι ἀνωτάτη τις εἶναι δύναμις καὶ αὐτοὖ τοὖ τὸν κόσμον κτίσαντος θεοὖ, ἐνίοτε δὲ καὶ χριστὸν ἑαυτὸν αἰνισσόμενος, ἑστῶτα προσαγορεύει. ταύτῃ δὲ τῆ προσηγορίᾳ κέχρηται, ὡς δὴ στησόμενος ἀεὶ καὶ αἰτίᾳ φθορ᾵ς τὸ σῶμα πεσεῖν οὐκ ἔχων. καὶ οὔτε θεὸν τὸν κτίσαντα τὸν κόσμον ἀνώτατον εἶναι λέγει. οὐ νεκροὺς ἐγερθήσεσθαι πιστεύει. τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀρνεῖται, τὸ Γαριζεὶν ὄρος ἀντεισφέρει. ἀντὶ τοὖ ὄντος Φριστοὖ ἡμῶν ἑαυτὸν ἀναγορεύει. τὰ δὲ τοὖ νόμου ἰδίᾳ προλήψει ἀλληγορεῖ. καὶ κρίσιν ἔσεσθαι μὲν λέγει, οὐ προσδοκᾶ δέ· οὐ γὰρ ἅν ὑπὸ θεοὖ κριθήσεσθαι πεπεισμένος μέχρι αὐτοὖ τοὖ θεοὖ ἀσεβεῖν ἐτόλμα. ὅθεν ἔνιοι μὴ εἰδότες ὅτι προκαλύμματι τῆ θεοσεβείᾳ κεχρημένος ὑποσυλᾶ τὰ τ῅ς ἀληθείας, καὶ τὴν ὁπώσποτε ὑπὸ αὐτοὖ ἐλπίδα καὶ κρίσιν λεγομένην ἔσεσθαι ὡς πιστῷ πιστεύοντες ἀπόλλυνται. τὸ δὲ παρεισελθεῖν αὐτὸν εἰς τὸν τ῅ς θεοσεβείας λόγον γέγονεν οὕτως· Ἰωάννης τις ἐγένετο ἡμεροβαπτιστής, ὃς καὶ τοὖ κυρίου ἡμῶν Ἰησοὖ κατὰ τὸν τ῅ς συζυγίας λόγον ἐγένετο πρόοδος· καὶ ὥσπερ τῷ κυρίῳ γεγόνασιν δώδεκα ἀπόστολοι, τῶν τοὖ ἡλίου δώδεκα μηνῶν φέροντες τὸν ἀριθμόν, ὡσαύτως καὶ αὐτῷ ἔξαρχοι ἄνδρες γεγόνασιν τριάκοντα, τὸν μηνιαῖον τ῅ς σελήνης ἀποπληροὖντες λόγον. ἐν ᾧ ἀριθμῷ μία τις ἦν γυνὴ λεγομένη Ἑλένη, ἵνα μηδὲ τοὖτο ἀνοικονόμητον ᾖ. ἥμισυ γὰρ ἀνδρὸς οὗσα ἡ γυνὴ ἀτελ῅ τὸν τ῅ς τριακοντάδος τέθεικεν ἀριθμόν, ὥσπερ καὶ τ῅ς σελήνης, ἧς ἡ πορεία τοὖ μηνὸς οὐ τέλειον ποιεῖται τὸν δρόμον. τούτων δὲ τῶν τριάκοντα τῷ Ἰωάννῃ πρῶτος καὶ δοκιμώτατος ἦν ὁ ΢ίμων, ὃς καὶ τοὖ μὴ ἄρξαι αὐτὸν μετὰ τὴν τελευτὴν τοὖ Ἰωάννου αἰτίαν ἔσχεν ταύτην· ἀποδημοὖντος γὰρ αὐτοὖ εἰς Aἴγυπτον ἐπὶ τὴν τ῅ς μαγείας ἐπάσκησιν, τοὖ Ἰωάννου ἀναιρεθέντος, Δοσίθεός τις τ῅ς ἀρχ῅ς ὀρεγόμενος, θάνατον αὐτοὖ ψευδ῅ καταγγείλας διαδέχεται τὴν αἵρεσιν. ὁ δὲ ΢ίμων μετ'

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οὐ πολὺ ἐπελθὼν καὶ τοὖ τόπου ὡς ἰδίου μεγάλως ἀντεχόμενος, τῷ Δοσιθέῳ συντυχὼν τὸν μὲν τόπον οὐκ ἀπῄτει, εἰδὼς ὅτι ὁ φθάσας τ῅ς ἀρχ῅ς παρὰ προαίρεσιν οὐ καθαιρεῖται. διὸ μετὰ προσποιητοὖ φιλίας ἐπ' ὀλίγον μὲν εἰς τὸν δεύτερον τοὖ Δοσιθέου τόπον δίδωσιν ἑαυτόν. ταγεὶς δὲ μετ' οὐ πολλὰς ἡμέρας τοῖς τριάκοντα συμμαθηταῖς, ὑποδιαβάλλειν ἤρξατο τὸν Δοσίθεον, ὡς μὴ παραδιδόντα γνησίως τὰ μαθήματα. καὶ τοὖτο ποιεῖν ἔλεγεν αὐτὸν οὐχ ὡς φθονοὖντα, ἀλλ' ὡς ἀγνοοὖντα. καί ποτε ὁ Δοσίθεος, ὑπαισθόμενος τὴν τοὖ ΢ίμωνος ἔντεχνον διαβολὴν λύουσαν αὐτοὖ τὴν πρὸς τοὺς πολλοὺς ὑπόνοιαν, τοὖ μὴ αὐτὸν εἶναι νομίζειν τὸν ἑστῶτα, θυμῷ ἐπὶ τὴν συνήθη παραγενόμενος διατριβὴν ·άβδῳ παίει εὑρὼν τὸν ΢ίμωνα· ἡ δὲ ὥσπερ καπνοὖ τοὖ ΢ίμωνος διελθεῖν ἔδοξε σῶμα. ἐπὶ τούτῳ καταπλαγεὶς ὁ Δοσίθεος λέγει αὐτῷ· Eἰ σὺ εἶ ὁ ἑστώς, καὶ προσκυνῶ σε. τοὖ ΢ίμωνος εἰπόντος· Ἐγώ εἰμι, ὁ Δοσίθεος ἑαυτὸν γνοὺς οὐκ ὄντα τὸν ἑστῶτα, πεσὼν προσεκύνησεν, καὶ τοῖς εἰκοσιεννέα ἐξάρχοις συνκαταβαλὼν ἑαυτὸν εἰς τὸν ἑαυτοὖ τ῅ς ὑπονοίας τόπον ἔστησε τὸν ΢ίμωνα, καὶ οὕτως μετ' οὐ πολλὰς ἡμέρας ὁ Δοσίθεος, ἐκείνου στάντος, αὐτὸς πεσὼν ἐτελεύτησεν. ὁ δὲ ΢ίμων τὴν Ἑλένην παραλαβὼν ἐκπεριέρχεται, καὶ μέχρι τοὖ δεὖρο, ὡς ὁρᾶς, ἀναστατεῖ τοὺς ὄχλους. αὐτὴν δὲ τὴν Ἑλένην ἀπὸ τῶν ἀνωτάτων οὐρανῶν κατενηνοχέναι λέγει τῷ κόσμῳ, κυρίαν οὗσαν, ὡς παμμήτορα οὐσίαν καὶ σοφίαν, ἧς ἕνεκεν (φησίν) Ἕλληνές τε καὶ βάρβαροι ἐμαχέσαντο, εἰκόνα φαντασθέντες ἀληθείας· ἡ γὰρ ὄντως οὗσα τότε παρὰ τῷ πρωτίστῳ ὑπ῅ρχεν θεῷ. πλὴν τοιαὖτά τινα Ἑλληνικοῖς μύθοις συνπεπλασμένα πιθανῶς ἀλληγορῶν ἀπατᾶ πολλούς, ἐξαιρέτως πολλὰ τερατώδη θαυμάσια ποιῶν, ὡς, εἰ μὴ ᾔδειμεν ὅτι μαγείᾳ ταὖτα ποιεῖ, ἠπατήθημεν ἅν καὶ αὐτοί. ἀλλ' ἐπειδὴ συνεργοὶ αὐτοὖ ἦμεν τὸ κατ' ἀρχάς, ὅτε τὰ τοιαὖτα ποιῶν τὸ τ῅ς θεοσεβείας οὐκ ἠδίκει μέρος, νὖν ὅτε πολὺ μανεὶς τοὺς ἐν θεοσεβείᾳ ἀπατ᾵ν ἐπιχειρεῖν ἤρξατο, ἀπέστημεν αὐτοὖ. καὶ γὰρ μιαιφονεῖν ἤρξατο, ὡς αὐτὸς ἔτι ὡς φίλος φίλοις ἐξέφανεν ὅτι παιδίου ψυχὴν τοὖ ἰδίου σώματος χωρίσας ἀπορρήτοις ὅρκοις, συνεργὸν πρὸς τὴν τῶν αὐτῷ δοκούντων φαντασίαν, τὸν παῖδα διαγράψας ἐπὶ εἰκόνος, ἐνδοτέρῳ οἴκῳ ὅπου αὐτὸς ὑπνοῖ ἀνατεθειμένην ἔχει, φάσκων ποτὲ τοὖτον ἐξ ἀέρος πλάσας θείαις τροπαῖς καὶ τὸ εἶδος ἀναγράψας ἀποδεδωκέναι πάλιν τῷ ἀέρι. τὴν δὲ πρ᾵ξιν ἑρμηνεύει οὕτως πεποιηκέναι· πρῶτον τὸ ἀνθρώπου πνεὖμα λέγει τραπὲν εἰς θερμοὖ φύσιν τὸν περι-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κείμενον αὐτῷ σικύας δίκην ἐπισπασάμενον συνπιεῖν ἀέρα, εἶτα ἔνδοθεν τ῅ς τοὖ πνεύματος ἰδέας γενόμενον αὐτὸν τρέψαι εἰς ὕδωρ. ὑπὸ δὲ τ῅ς συνεχείας τοὖ πνεύματος χυθ῅ναι μὴ δυνάμενον εἰς αἵματος φύσιν μετατρέπειν ἔφασκεν τὸν ἐν αὐτῷ ἀέρα, τὸ δὲ αἷμα π῅ξαν τὰς σάρκας ποι῅σαι, εἶθ' οὕτως τ῅ς σαρκὸς παγείσης ἄνθρωπον οὐκ ἀπὸ γ῅ς, ἀλλ' ἐξ ἀέρος ἀναδεῖξαι. καὶ οὕτως ἑαυτὸν πείσας καινὸν ἄνθρωπον δύνασθαι ποι῅σαι, τὰς τροπὰς ἀναλύων πάλιν ἀποδεδωκέναι ἔλεγε τῷ ἀέρι. καὶ ταὖτα μὲν ἄλλοις λέγων ἐπιστεύετο, ὑφ' ἡμῶν δὲ τῶν ἐπὶ τῆ τελετῆ συμπαρόντων εὐσεβῶς ἠπιστεῖτο. διὸ ἀσεβείας καταγνόντες ἀπέστημεν αὐτοὖ. Σαὖτα τοὖ Ἀκύλα εἰπόντος ὁ ἀδελφὸς αὐτοὖ Νικήτης ἔφη· Ἀναγκαῖόν ἐστιν, ἀδελφὲ ἡμῶν Κλήμης, τὰ παραλειφθέντα τῷ Ἀκύλᾳ ἐμὲ ὑπομν῅σαι. πρῶτον μὲν γὰρ μάρτυς ὁ θεὸς ὡς οὐδὲν αὐτῷ ἡμεῖς συνειργασάμεθα ἀσεβές, ἀλλ' ὅτι αὐτοὖ πράσσοντος ἱστορήσαμεν· καὶ μέχρις ὅτε ἀβλαβ῅ ποιῶν ἐπεδείκνυτο, καὶ ἐτερπόμεθα, ὅτε δὲ τὰ μαγείᾳ γινόμενα θειότητι ποιεῖν πρὸς ἀπάτην θεοσεβῶν ἔλεγεν, οὐκέτι αὐτοὖ ἠνεσχόμεθα καίτοι πολλὰ ἐπαγγελλομένου ἡμῖν, πρῶτον μὲν ναῶν ἀνδριάντας ἡμῶν καταξιωθ῅ναι καὶ θεοὺς νομισθ῅ναι καὶ ὑπὸ ὄχλων προσκυνηθ῅ναι καὶ ὑπὸ βασιλέων δοξασθ῅ναι καὶ δημοσίων τιμῶν καταξιωθ῅ναι καὶ χρήμασιν ἀπεριορίστοις πλουτ῅σαι. ταὖτά τε καὶ τὰ τούτοις νομιζόμενα ἡμῖν ὑπέσχετο, μόνον ἵνα συνόντες αὐτῷ τὸ τ῅ς ἐνχειρήσεως κακὸν σιωπῷμεν, ἵνα αὐτῷ τὰ τ῅ς ἀπάτης προκόπτῃ, καὶ ὅμως οὐ συνεθέμεθα, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τ῅ς τοιαύτης ἀπονοίας παύεσθαι συνεβουλεύσαμεν, λέγοντες αὐτῷ· Ἡμεῖς, ΢ίμων, τ῅ς ἐκ παίδων φιλίας πρὸς σὲ μεμνημένοι στέργοντές σε τὰ συμφέροντα συμβουλεύομεν· παὖσαι τ῅ς τοιαύτης τόλμης· θεὸς εἶναι οὐ δύνασαι· φοβήθητι τὸν ὄντως θεόν, γνῶθι ὅτι ἄνθρωπος εἶ καὶ ὅτι σου μικρός ἐστιν ὁ τ῅ς ζω῅ς χρόνος. κἅν μεγάλα πλουτήσῃς ἥ καὶ βασιλεύσῃς, τῷ τ῅ς ζω῅ς σου μικρῷ χρόνῳ ὀλίγα τυγχάνει πρὸς ἀπόλαυσιν, καὶ ἀσεβῶς πορισθέντα, εὐθέως φεύγοντα, αἰωνίαν κόλασιν περιποιεῖται τῷ τετολμηκότι. διὸ φοβεῖσθαί σοι τὸν θεὸν συμβουλεύομεν, ὑφ' ο὘ κριθ῅ναι ἔχει ἡ ἑκάστου ψυχὴ περὶ ὧν ἔπραξεν ἐνταὖθα. ὁ δὲ ταὖτα ἀκούσας ἐγέλασεν. ἡμῶν δὲ εἰπόντων· Σί ἡμῶν τὰ σοὶ συμφέροντα συμβουλευόντων καταγελᾶς; ἔφη· Γελῶ ὑμῶν τὴν μωρὰν ὑπόληψιν, ὅτι πιστεύετε ἀθάνατον εἶναι τὴν ἀνθρώπου ψυχήν. κἀγὼ ἔφην· Oὐ θαυμάζομεν, ὦ ΢ίμων, εἰ ἡμ᾵ς ἀπατ᾵ν ἐπιχειρεῖς, ἀλλ' ἐκπεπλήγμεθα τίνι λόγῳ καὶ ἑαυτὸν ἀπατᾶς. λέγε μοι, ὦ ΢ίμων, εἰ καὶ τῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἄλλων οὐδεὶς πεπληροφόρηται ἀθάνατον εἶναι τὴν ψυχήν, ἀλλ' οὗν γε σὺ καὶ ἡμεῖς, σὺ μὲν ὡς ἀνθρωπείου σώματος χωρίσας αὐτὴν καὶ προσομιλήσας καὶ ἐπιτάξας, ἡμεῖς δὲ ὡς συμπαρόντες καὶ τὴν ἐπιταγὴν ἀκούσαντες καὶ τὸ κελευσθὲν ἐναργῶς ἱστορήσαντες. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Ἐγὼ μὲν οἶδα τί λέγετε, ὑμεῖς δὲ οὐκ οἴδατε περὶ τίνων διαλέγεσθε. καὶ ὁ Νικήτης ἔφη· Ἐπεὶ οἶδας, λέγε· εἰ δὲ μὴ οἶδας, μὴ δόκει ἡμ᾵ς τῷ λέγειν σὲ μὲν εἰδέναι, ἡμ᾵ς δὲ μή, ἀπατ᾵σθαι δύνασθαι. οὐ γάρ ἐσμεν οὕτως νήπιοι, ἵνα πανοὖργον ἐνσπείρῃς ἐν ἡμῖν ὑποψίαν τοὖ νομίζειν σέ τι τῶν ἀπορρήτων εἰδέναι, καὶ οὕτως ἐπιθυμίᾳ κολαζομένους ἡμ᾵ς ὑποχειρίους λαβὼν ἔχῃς. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Ὅτι μὲν ἐχώρισα ψυχὴν ἀνθρωπείου σώματος, οἶδα ὑμ᾵ς εἰδότας, ὅτι δὲ οὐχ ἡ τοὖ τεθνεῶτος ψυχὴ ὑπουργεῖ (ἐπεὶ μὴ ὑπάρχει), ἀλλὰ δαίμων τις ὑποκρινόμενος αὐτὸς εἶναι ψυχὴ ἐνεργεῖ, οἶδα ὑμ᾵ς ἀγνοοὖντας. καὶ ὁ Νικήτης ἔφη· Πολλὰ ἐν τῷ βίῳ ἠκούσαμεν ἄπιστα, τούτου δὲ τοὖ λόγου ἀνοητότερον οὐ προσεδοκήσαμεν ἀκοὖσαι. εἰ γὰρ δαίμων ὑποκρίνεται εἶναι τοὖ τεθνεῶτος ἡ ψυχή, τίς τ῅ς ψυχ῅ς χρεία γίνεται ἵνα χωρισθῆ τοὖ σώματος; οὐκ αὐτοὶ δὲ παρόντες ἠκούσαμέν σου, τοὖ σκήνους τὴν ψυχὴν ὁρκίζοντος; πῶς δὲ καὶ ἄλλου ὁρκιζομένου ἕτερος μὴ ὁρκισθεὶς ὡς φοβηθεὶς ὑπακούει; οὐκ ἐξετασθεὶς δὲ καὶ σὺ ὑφ' ἡμῶν ποτε διὰ τί ἐνίοτε καὶ παύονται αἱ παρεδρίαι, ἔφης ὅτι· Χυχὴ πληρώσασα τὸν ὑπὲρ γ῅ς χρόνον, ὃν ἤμελλεν ἐν σώματι διατελεῖν, εἰς ᾅδην πορεύεται· προσετίθεις δὲ λέγων ὅτι τῶν ἰδίῳ θανάτῳ τελευτησάντων αἱ ψυχαί, ἐπειδὴ αὐτόθι εἰς ᾅδην χωρήσασαι φρουροὖνται, οὐκ εὐκόπως ἐλθεῖν ἀφίενται. Σαὖτα τοὖ Νικήτου εἰπόντος Ἀκύλας αὐτὸς πάλιν ἔφη· Ἐβουλόμην παρὰ σοὖ τοὖτο μόνον μαθεῖν, ΢ίμων, εἴτε ψυχὴ εἴτε δαίμων ἐστὶν τὸ ὁρκιζόμενον, τί φοβούμενον οὐ παραπέμπεται τοὺς ὅρκους; καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Κόλασιν γὰρ παρακούσασα οἶδεν μέλλειν παθεῖν. καὶ ὁ Ἀκύλας ἔφη· Oὐκοὖν εἰ ὁρκιζομένη ψυχὴ ἔρχεται, καὶ κρίσις γίνεται. εἰ οὗν αἱ ψυχαὶ ἀθάνατοι γίνονται καὶ κρίσις πάντως γίνεται, ὥστ' ἅν καὶ τοὺς ἐπὶ κακῆ πράξει ὁρκισθέντας καταδικασθ῅ναι παρακούσαντας, πῶς οὐ πεφόβησαι σὺ ἀναγκάζειν, τῶν ἀναγκαζομένων ἐπὶ παρακοῆ κολαζομένων; τὸ γὰρ ἤδη σε μὴ παθεῖν ἐφ' οἷς ἔδρασας οὐ θαὖμα, ἐπεὶ μήπω κρίσις ἐστίν, ἵνα σὺ μὲν δίκην δῷς περὶ ὧν ἠνάγκασας, τὸ δὲ ἀναγκασθὲν ὑπὸ συγγνώμην γένηται ὡς τ῅ς κακ῅ς πράξεως τὸν ὅρκον προτιμ῅σαν. ὁ δὲ ταὖτα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀκούσας ὠργίσθη, θάνατον ἡμῖν ἀπειλήσας, εἰ μὴ τὰ ὑπ' αὐτοὖ πραττόμενα σιωπῶμεν. Σαὖτα τοὖ Ἀκύλα εἰπόντος, ἐγὼ Κλήμης ἐπυθόμην τίνα ἄρα ἐστὶν ἃ ποιεῖ θαυμάσια. οἱ δὲ ἔλεγόν μοι ὅτι ἀνδριάντας ποιεῖ περιπατεῖν καὶ ἐπὶ πὖρ κυλιόμενος οὐ καίεται, ἐνίοτε δὲ καὶ πέταται καὶ ἐκ λίθων ἄρτους ποιεῖ, ὄφις γίνεται, εἰς αἶγα μεταμορφοὖται, διπρόσωπος γίνεται, εἰς χρυσὸν μεταβάλλεται, θύρας κεκλεισμένας ἀνοίγει, σίδηρον λύει, ἐν δείπνοις εἴδωλα παντοδαπῶν ἰδεῶν παρίστησιν, τὰ ἐν οἰκίᾳ σκεύη ὡς αὐτόματα φερόμενα πρὸς ὑπηρεσίαν βλέπεσθαι ποιεῖ τῶν φερόντων οὐ βλεπομένων. ταὖτα αὐτῶν λεγόντων ἀκούων ἐθαύμαζον. ἐμαρτύρουν δὲ πολλὰ τὰ τοιαὖτα αὐτοὶ παρόντες ἱστορηκέναι. Σούτων οὕτως ·ηθέντων ὁ καλὸς Πέτρος καὶ αὐτὸς τοὖ λέγειν ἤρξατο· ΢υνορ᾵ν ὑμ᾵ς δεῖ, ἀδελφοί, τοὖ τ῅ς συζυγίας κανόνος τὴν ἀλήθειαν, ο὘ μὴ ἀφιστάμενός τις οὐκ ἔχει πλανηθ῅ναι. ἐπεὶ γάρ, ὡς ἔφαμεν, δυικῶς καὶ ἐναντίως πάντα ἔχοντα ὁρῶμεν καὶ ὡς πρώτη νύξ, εἶτα ἡμέρα, καὶ πρῶτον ἄγνοια, εἶτα γνῶσις, καὶ πρῶτον νόσος, εἶτα ἴασις, οὕτως πρῶτα τὰ τ῅ς πλάνης τῷ βίῳ ἔρχεται, εἶθ' οὕτως τὸ ἀληθὲς ἐπέρχεται, ὡς τῆ νόσῳ ὁ ἰατρός. αὐτίκα γοὖν τοὖ θεοφιλοὖς ἡμῶν ἔθνους ἀπὸ τ῅ς τῶν Aἰγυπτίων κακουχίας μέλλοντος λυτροὖσθαι, πρῶτον διὰ τ῅ς ὀφιωθείσης ·άβδου, ἥτις τῷ Ἀαρὼν ἐδόθη, αἱ νόσοι ἐγίνοντο, καὶ εἶθ' οὕτως εὐχαῖς Μωυσέως αἱ ἰάσεις ἐπεφέροντο. καὶ νὖν δὲ τῶν ἐθνῶν μελλόντων ἀπὸ τ῅ς κατὰ τὰ εἴδωλα λυτροὖσθαι θρησκείας, ἡ κακία πάλιν, ὡς αὐτὴ βασιλεύουσα, προλαβοὖσα πρῶτον τὸν ἑαυτ῅ς ὥσπερ ὄφιν ἔπεμψε σύμμαχον, ὃν ὁρ᾵τε ΢ίμωνα, ποιοὖντα θαυμάσια πρὸς κατάπληξιν καὶ ἀπάτην, οὐ σημεῖα ἰατικὰ πρὸς ἐπιστροφὴν καὶ σωτηρίαν. διὸ καὶ ὑμ᾵ς ἀπὸ τῶν γινομένων τεράτων τοὺς ποιοὖντας νοεῖν δεῖ τίς τίνος ἐστὶν ἐργάτης. ἐὰν ἀνωφελ῅ ποιῆ τέρατα, κακίας ἐστὶν ὑπουργός· ἐὰν δὲ ἐπωφελ῅ πράττῃ, τοὖ ἀγαθοὖ ἐστιν ἡγεμών. τὰ μὲν οὗν ἀνωφελ῅ ἐστιν σημεῖα, ὅσα αὐτοὶ ΢ίμωνα εἰρήκατε πεποιηκέναι. λέγω δὲ τὸ ἀνδριάντας αὐτὸν ποιεῖν περιπατεῖν καὶ τὸ ἐπ' ἀνθράκων αὐτὸν πεπυρωμένων κυλίεσθαι καὶ δράκοντα γίνεσθαι, εἰς αἶγα μεταμορφωθ῅ναι, εἰς ἀέρα πτ῅ναι, καὶ ὅσα τοιαὖτά τινα, εἰς ἴασιν ἀνθρώπων μὴ γινόμενα, προσαπατ᾵ν φύσιν ἔχει πολλούς. τὰ δὲ τ῅ς οἰκτίρμονος ἀληθείας σημεῖά ἐστι φιλάνθρωπα, ἅτινα ἠκούσατε τὸν κύριον πεποιηκότα κἀμὲ μετ' ἐκεῖνον εὐχαῖς κατορθοὖντα· ὧν οἱ πλεῖστοι παρεστήκατε, οἱ μὲν νόσων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

παντοίων ἀπαλλαγέντες, οἱ δὲ δαιμόνων, οἱ δὲ ὀρθωθέντες χεῖρας, οἱ δὲ πόδας, οἱ δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀπολαβόντες, οἱ δὲ τὰς ἀκοὰς καὶ ἄλλα ὅσα ἄνθρωπος ποιεῖν δύναται, φιλανθρώπου πνεύματος ἴδιος γενόμενος. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ὑπὸ τὸν ὄρθρον ἐπεισιὼν ἡμῖν Ζακχαῖος προσαγορεύσας ἔφη Πέτρῳ· Ἀνατίθεται ΢ίμων τὴν ζήτησιν εἰς τὴν αὔριον ἡμέραν· ἡ γὰρ σήμερον τὸ δι' ἕνδεκα ἡμερῶν αὐτοὖ τυγχάνει σάββατον. καὶ πρὸς τοὖτο ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Λέγε ΢ίμωνι· Ἐπιτέλει ὡς θέλεις μετὰ τοὖ γινώσκειν ὅτι σοι ἡμεῖς, ὅτε βούλει, θεοφιλεῖ προνοίᾳ ἀπαντ᾵ν ἑτοίμως ἔχομεν. καὶ ὁ μὲν Ζακχαῖος ταὖτα ἀκούσας ἀντιβάλλειν ἐξῄει τὴν ἀπόκρισιν. ὁ δὲ ἰδών με ἀθυμοὖντα καὶ τὴν αἰτίαν πυθόμενος καὶ μαθὼν παρ' ἐμοὖ οὐκ ἄλλοθέν ποθεν οὗσαν ἥ ἀπὸ τ῅ς κατὰ τὴν ζήτησιν ἀναβολ῅ς ἔφη· Ἀγαθῆ θεοὖ προνοίᾳ ὁ προειληφὼς διοικεῖσθαι τὸν κόσμον, ὦ φίλε Κλήμης, αὐτὸς οὐκ ἄχθεται ἐπὶ τοῖς ὁπώσποτε ἀπαντῶσιν πράγμασιν, ἀποδεδωκὼς ὅτι ὑπὸ τ῅ς τοὖ κρείττονος οἰκονομίας συμφερόντως τὰ πράγματα τὴν ἔκβασιν λαμβάνει· ὅθεν δίκαιον αὐτὸν εἶναι γνοὺς καὶ εὐσυνειδήτως βιούς, τὸ προσπῖπτον λυπηρὸν οἶδεν ὀρθῷ τῷ λογισμῷ ἀποσείεσθαι τ῅ς ψυχ῅ς, ὅτι πρὸς ἀγαθοὖ τινος ἀγνώστου συντελούμενον ἐλθεῖν ἔχει. καὶ νὖν δὲ τοὖ μάγου ΢ίμωνος ἡ τ῅ς ζητήσεως ὑπέρθεσις μή σε λυπείτω· ἴσως γὰρ ἐκ τ῅ς τοὖ θεοὖ προνοίας εἰς τὴν σὴν γέγονεν ὠφέλειαν. διὸ ὡς ἰδίῳ σοι ὄντι οὐκ ὀκνήσω λέγειν. τῶν ἡμετέρων τινὲς ἑταῖροι τῷ ΢ίμωνι προσποιητῶς σύνεισιν ὡς πεισθέντες τῆ ἀθεωτάτῳ αὐτοὖ πλάνῃ, ὅπως μανθάνοντες αὐτοὖ τὰς βουλὰς ἐκφαίνωσιν ἡμῖν πρὸς τὸ δύνασθαι δεινῷ ἀνδρὶ οἰκείως συναρμόσασθαι. καὶ νὖν παρ' αὐτῶν ἔμαθον ἧς μέλλει ζητήσεως ποιεῖσθαι τοὺς λόγους, καὶ γνοὺς ἐπὶ τούτῳ τῷ μὲν θεῷ ηὐχαρίστησα, σὲ δὲ ἐμακάρισα ἐπὶ τῆ τ῅ς ζητήσεως ὑπερθέσει· τῶν γὰρ μελλόντων λόγων ὑπ' αὐτοὖ πρὸς διάκρισιν τῶν ἀγνοούντων λέγεσθαι σὺ πρὸ τ῅ς ζητήσεως ἐφοδιασθεὶς ὑπ' ἐμοὖ ἄπτωτος ἀκροατὴς γενέσθαι δυνήσει. πολλὰ γὰρ ψευδ῅ κατὰ τοὖ θεοὖ προσέλαβον αἱ γραφαὶ λόγῳ τούτῳ· τοὖ προφήτου Μωυσέως γνώμῃ τοὖ θεοὖ ἐκλεκτοῖς τισιν ἑβδομήκοντα τὸν νόμον σὺν ταῖς ἐπιλύσεσιν παραδεδωκότος πρὸς τὸ καὶ αὐτοὺς ἐφοδιάζειν τοὖ λαοὖ τοὺς βουλομένους, μετ' οὐ πολὺ γραφεὶς ὁ νόμος προσέλαβέν τινα καὶ ψευδ῅ κατὰ τοὖ μόνου θεοὖ τοὖ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γ῅ν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς δημιουργήσαντος, τοὖτο τοὖ πονηροὖ δικαίῳ τινὶ λόγῳ ἐνεργ῅σαι τετολμηκό-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τος. καὶ τοὖτο γέγονεν λόγῳ καὶ κρίσει, ὅπως ἐλεγχθῶσιν τίνες τολμῶσιν τὰ κατὰ τοὖ θεοὖ γραφέντα φιληκόως ἔχειν τίνες τε στοργῆ τῆ πρὸς αὐτὸν τὰ κατ' αὐτοὖ λεγόμενα μὴ μόνον ἀπιστεῖν, ἀλλὰ μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἀκούειν ἀνέχεσθαι, κἅν ἀληθ῅ τυγχάνῃ, πολλῷ κρίναντες ἀσφαλέστερον περὶ εὐφήμου πίστεως κινδυνεύειν ἥ ἐπὶ βλασφήμοις λόγοις δυσσυνειδήτως βιοὖν. ὁ οὗν ΢ίμων τὰς κατὰ τοὖ θεοὖ ἐν ταῖς γραφαῖς πειρασμοὖ χάριν προσκειμένας περικοπὰς αὐτάς, ὡς μανθάνω, βούλεται ἐλθὼν εἰς μέσον λέγειν, ὅπως τ῅ς πρὸς τὸν θεὸν στοργ῅ς ὅσους δύναται ταλαιπώρους ἀποστ῅σαι δυνηθῆ. δημοσίᾳ γὰρ αὐτὰς λέγειν προσκεῖσθαι ταῖς βίβλοις οὐ βουλόμεθα, ἐπεὶ πτύραντες ἀμαθεῖς ὄχλους αὐτοὖ τοὖ πονηροὖ ΢ίμωνος τὸ θέλημα ποιοὖμεν. μήπω γὰρ τὸ διακριτικὸν ἔχοντες φεύξονται ἡμ᾵ς ὡς ἀσεβοὖντας ἥ ὡς οὐ μόνον τῶν βλασφήμων περικοπῶν ψευδῶν οὐσῶν ἀποστήσονται τοὖ λόγου. διὸ ἀνάγκην ἔχομεν, συγκατατιθέμενοι ταῖς ψευδέσι περικοπαῖς, περὶ αὐτῶν ἀντιπυνθανόμενοι, εἰς ἀπορίαν αὐτὸν μὲν φέρειν, τοῖς δὲ εὐγνωμονοὖσιν τῶν κατὰ τοὖ θεοὖ ·ηθεισῶν περικοπῶν μετὰ πεῖραν πίστεως ἰδίᾳ παρέχειν τὴν ἐπίλυσιν, ἥτις μίαν καὶ σύντομον ἔχει τὴν ὁδόν. ἔστιν δὲ ἥδε· π᾵ν λεχθὲν ἥ γραφὲν κατὰ τοὖ θεοὖ ψεὖδός ἐστιν. ὅτι δὲ ἀληθῶς τοὖτο οὐ μόνον εὐφημίας ἕνεκεν λέγομεν, ἀλλὰ καὶ ἀληθείας, μετὰ βραχὺ προϊόντος τοὖ λόγου πληροφορήσω. ὅθεν σύ, φίλτατέ μοι Κλήμης, ἐπὶ τῷ τὸν ΢ίμωνα πρὸς τὴν ζήτησιν μίαν τὴν ἐνεστῶσαν ὑπερθέσθαι ἡμέραν οὐκ ὀφείλεις λυπεῖσθαι· σήμερον γὰρ πρὸ τ῅ς ζητήσεως προεφοδιαζόμενος περὶ τῶν ἐν ταῖς γραφαῖς προσκειμένων περικοπῶν, ἐπὶ τ῅ς ζητήσεως περὶ τοὖ μόνου καὶ ἀγαθοὖ, τοὖ καὶ τὸν κόσμον πεποιηκότος, διακριθ῅ναι οὐκ ὀφείλεις, ἀλλὰ καὶ θαυμάσεις ἐπὶ τ῅ς ζητήσεως πῶς οἱ ἀσεβεῖς τὰ πλήθη τῶν ὑπὲρ θεοὖ εἰρημένων ἐν ταῖς γραφαῖς παραλιπόντες, τὰ κατ' αὐτοὖ εἰρημένα περιβλεπόμενοι χαίροντες φέρουσιν, καὶ οὕτως οἱ ἀκροαταί, ἀγνοίας αἰτίᾳ τὰ κατὰ τοὖ θεοὖ πιστεύσαντες, τ῅ς αὐτοὖ βασιλείας ἀπόβλητοι γίνονται. διὸ σύ, προφάσει ὑπερθέσεως τὸ μυστήριον τῶν γραφῶν μαθών, κερδήσας εἰς θεὸν μὴ ἁμαρτάνειν ἀπαραβλήτως χαρήσῃ. Κἀγὼ Κλήμης ἀκούσας ἔφην· Ἀληθῶς χαίρω καὶ χάριν ὁμολογῶ τῷ κατὰ πάντα εὐεργέτῃ θεῷ· πλὴν αὐτὸς οἶδεν ὅτι ἄλλο τι φρονεῖν οὐ δυνήσομαι ἥ τὰ πάντα ὑπὲρ θεοὖ φρονεῖν. ὅθεν μή με ὑπολάβῃς ὡς ἀμφιβάλλοντα τοῖς ὑπὸ σοὖ ·ηθεῖσιν ἥ καὶ ·ηθησομένοις πυνθάνεσθαι, ἀλλ' ἵνα μαθὼν καὶ αὐτὸς ἄλλον εὐγνωμόνως μαθεῖν θέ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λοντα διδάξαι δυνηθῶ. διὸ λέγε μοι τίνα ἐστὶν τὰ προσκείμενα ψευδ῅ ταῖς γραφαῖς καὶ πῶς ὅτι ὄντως ψευδ῅ τυγχάνει. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Καὶ εἰ μή μου ἐπύθου, ἐγὼ τῆ τάξει διεξιὼν τῶν λόγων παρεῖχον <ἅν> τὴν ἀπόδειξιν, ἣν ὑπεσχόμην. πλὴν ἄκουσον πῶς αὐτοὖ πολλὰ καταψεύδονται αἱ γραφαί, ὡς εἴσῃ ἐντυγχάνων αὐταῖς· παραδείγματος δὲ ἕνεκα τὰ ·ηθησόμενα αὐτάρκως ἕξει. οὐκ οἶμαι δέ, ὦ φίλε Κλήμης, εἰ δυνήσεταί τις, κἅν βραχεῖάν τινα πρὸς θεὸν στοργὴν καὶ εὐγνωμοσύνην ἀποσóζων, παραδέξασθαι ἥ κἅν ἀκοὖσαι τὰ κατ' αὐτοὖ λεγόμενα. πῶς δὲ ἔστιν αὐτόν τινα μοναρχικὴν ψυχὴν ἔχειν καὶ ὅσιον γενέσθαι, προειληφότα ὅτι πολλοί εἰσιν θεοὶ καὶ οὐχ εἷς; εἰ δὲ καὶ εἷς, ἐν πολλοῖς ἀτοπήμασιν εὑρίσκων αὐτόν, τίς ὅσιος σπουδάσει γενέσθαι, τὴν τῶν ὅλων ἀρχὴν διὰ τὰ ἴδια τ῅ς φύσεως ἀτοπήματα ἐλπίσας μὴ ἐπέρχεσθαι τὰ ἄλλων ἀδικήματα; διὸ ἀπείη πιστεύειν ὅτι ὁ τῶν ὅλων δεσπότης, «ὃς οὐρανὸν ἔκτισε καὶ γ῅ν» καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, ἑτέροις συνάρχει ἥ ὅτι ψεύδεται (εἰ γὰρ ψεύδεται, καὶ τίς ἀληθεύει;) ἥ ὅτι «πειράζει» ὡς ἀγνοῶν (καὶ τίς προγινώσκει;). εἰ δὲ «ἐνθυμεῖται» καὶ «μεταμελεῖται», καὶ τίς νῷ τέλειος καὶ γνώμῃ ἔμμονος; εἰ δὲ «ζηλοῖ», καὶ τίς ἀσύγκριτος; εἰ δὲ «σκληρύνει καρδίας», καὶ τίς σοφίζει; εἰ δὲ τυφλοῖ καὶ κωφοῖ, καὶ τίς δέδωκεν ὁρ᾵ν καὶ ἀκούειν; εἰ δὲ ἀποστερεῖν συμβουλεύει, καὶ τίς δικαιοσύνην νομιτεύει; εἰ δὲ «ἐνπαίζει», καὶ τίς εἰλικρινής; εἰ δὲ ἀδυνατεῖ, καὶ τίς πάντα δύναται; εἰ δὲ ἀδικεῖ, καὶ τίς δίκαιος; εἰ δὲ «κακὰ κτίζει», καὶ τίς ἀγαθὰ πράξει; *εἰ δὲ κακὰ ποιεῖ, καὶ τίς ἀγαθά;+ εἰ δὲ «τὸ πῖον ὄρος» ἐπιθυμεῖ, καὶ τίνος τὰ πάντα; εἰ ψεύδεται, καὶ τίς ἀληθεύει; εἰ ἐν σκηνῆ οἰκεῖ, καὶ τίς ἀχώρητος; εἰ δὲ ὀρέγεται κνίσης καὶ θυσιῶν καὶ θυμάτων καὶ προσχύσεων, καὶ τίς ἀπροσδεὴς καὶ τίς ἅγιος καὶ τίς καθαρὸς καὶ τίς τέλειος; εἰ λύχνοις καὶ λυχνίαις τέρπεται, καὶ τίς τοὺς φωστ῅ρας ἔταξεν ἐν οὐρανῷ; εἰ ἐν γνόφῳ καὶ σκότῳ καὶ θυέλλῃ καὶ καπνῷ σύνεστιν, καὶ τίς φῶς ὢν φωτίζει τὸν μέγιστον αἰῶνα; εἰ διὰ σαλπίγγων καὶ ὀλολυγμῶν καὶ βολίδων καὶ τοξευμάτων προσέρχεται, καὶ τίς ἡ τῶν ὅλων προσδόκιμος γαλήνη; εἰ πολέμους αὐτὸς ἀγαπᾶ, καὶ τίς εἰρήνην θέλει; εἰ «τὰ κακὰ» αὐτὸς «κτίζει», καὶ τίς ἀγαθὰ δημιουργεῖ; εἰ ἄστοργος αὐτός, καὶ τίς φιλάνθρωπος; εἰ αὐτὸς πιστὸς οὐκ ἔστιν περὶ ὧν ὑπισχνεῖται, καὶ τίς πιστευθήσεται; εἰ αὐτὸς πονηροὺς καὶ μοιχοὺς καὶ φονεῖς ἀγαπᾶ, καὶ τίς ἔσται δίκαιος κριτής; εἰ αὐτὸς «μεταμελεῖται», καὶ τίς βέβαιος; εἰ αὐτὸς κακοὺς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐκλέγεται, καὶ τίς ἀγαθοὺς προσίεται; διό, ὦ τέκνον Κλήμης, ἔπεχε μὴ ἄλλο τι φρονήσῃς περὶ τοὖ θεοὖ ἥ ὅτι αὐτὸς μόνος ἐστὶν θεὸς καὶ κύριος καὶ πατήρ, ἀγαθὸς καὶ δίκαιος, δημιουργός, μακρόθυμος, ἐλεήμων, τροφεύς, εὐεργέτης, φιλανθρωπίαν νομιτεύων, ἁγνείαν συμβουλεύων, αἰώνιος, αἰωνίους ποιῶν, ἀσύγκριτος, ταῖς τῶν ἀγαθῶν ψυχαῖς οἰκιζόμενος, ἀχώρητος καὶ χωρούμενος, ὁ ἐν ἀπείρῳ τὸν μέγαν αἰῶνα ὡς κέντρον πήξας, ὁ οὐρανὸν ἐφαπλώσας καὶ γ῅ν πιλώσας, ὕδωρ ταμιεύσας, ἄστρα ἐν οὐρανῷ διαθείς, πηγὰς *γ῅+ βρύσας, καρποὺς ἐκφύσας, ὄρη ὑψώσας, θάλασσαν περιορίσας, ἀνέμους τε καὶ πνεύματα διατάξας, ὁ τὸ περιέχον σῶμα ἐν ἀπείρῳ πελάγει «πνεύματι βουλ῅ς» ἀσφαλισάμενος. ο὘τος ἡμῶν δικαστής, εἰς ὃν ἀποβλέποντας χρὴ τὰς ἑαυτῶν κατορθοὖν ψυχάς, πάντα ὑπὲρ αὐτοὖ νοοὖντας, αὐτὸν εὐφημοὖντας, πεπεισμένους ὅτι τῆ αὐτοὖ μακροθυμίᾳ πάντων τὴν προπέτειαν εἰς φανερὸν ἄγων μόνος ἀγαθός ἐστιν. καὶ ο὘τος ἐπὶ τέλει τοὖ παντὸς ἑκάστῳ τῶν τετολμηκότων ἃ μὴ ἐχρ῅ν δίκαιος προκαθεσθήσεται κριτής. Σαὖτα ἐγὼ Κλήμης ἀκούσας ἔφην· Ἀληθῶς τοὖτο θεοσέβεια, τοὖτο ἀληθῶς εὐσέβεια. πάλιν τε ἔφην· Ἤθελον μαθεῖν οὗν διὰ τί οὕτως ἐγράφησαν αἱ βίβλοι. μέμνημαι γὰρ ὡς ἔφης ὅτι εἰς ἔλεγχον τῶν μελλόντων τολμ᾵ν πιστεύειν τι λεγόμενον κατὰ τοὖ θεοὖ. πλὴν ἐπεὶ χαρίζῃ ἡμῖν πυνθάνεσθαί σου ὡς βουλόμεθα, πυνθάνεσθαι τολμῶμεν, σοὖ κελεύσαντος. εἴ τις βουληθείη, φίλτατε Πέτρε, λέγειν ἡμῖν· Ἀληθ῅ ἐστιν τὰ γεγραμμένα, κἅν σοὶ ψευδ῅ δοκῆ τὰ κατὰ τοὖ θεοὖ ·ηθέντα· πῶς ἀποκριθῶμεν αὐτῷ; καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Eὗ εἶπας πυθόμενος, εἰς γὰρ σὴν ἀσφάλειαν ἔσται· πλὴν ἄκουσον. ἐπειδὴ πολλά ἐστιν τὰ ὑπὸ τῶν γραφῶν εἰρημένα κατὰ τοὖ θεοὖ πρὸς τὸ ἐπεῖγον τ῅ς ὥρας *διὰ τὴν ἑσπέραν+, ἕνα ὃν βούλει λόγον πυθοὖ καὶ ἐπιλύσομαι, δείξας αὐτὸν ψευδ῅ οὐχ ὅτι μόνον κατὰ τοὖ θεοὖ εἴρηται, ἀλλ' ὅτι ὄντως ψευδής ἐστιν. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Μαθεῖν θέλω πῶς τῶν γραφῶν ἀγνοεῖν λεγουσῶν τὸν θεὸν σὺ γινώσκοντα αὐτὸν ἀποδεῖξαι δύνασαι. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Eὐκόπως ἐλεγχθ῅ναι δυνάμενον προέτεινας ἡμῖν· πλὴν ἄκουσον πῶς οὐδὲν ἀγνοεῖ θεός, ἀλλὰ καὶ προγινώσκει. ὃ δὲ πυνθάνομαί σου, πρῶτον ἀπόκριναί μοι. ὁ τὰς βίβλους γράψας καὶ εἰπὼν πῶς ὁ κόσμος ἐκτίσθη καὶ ὅτι οὐ προγινώσκει ὁ θεός, ἄνθρωπος ἦν ἥ οὔ; κἀγὼ ἔφην· Ἄνθρωπος. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Ἀνθρώπῳ οὗν ὄντι πόθεν δυνατὸν ἦν εἰδέναι ἀψευδῶς, πῶς ὁ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κόσμος ἐκτίσθη καὶ ὅτι ὁ θεὸς οὐ προγινώσκει; κἀγὼ αἰσθόμενος ἤδη τὴν ἐπίλυσιν ὑπομειδιῶν ἔφην· Ὅτι προφήτης ἦν. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Eἰ οὗν ὁ προφήτης, ἄνθρωπος ὤν, οὐδὲν ἠγνόει διὰ τὸ ἀπὸ θεοὖ εἰληφέναι τὴν πρόγνωσιν, πῶς ἅν αὐτὸς ὁ δεδωκὼς ἀνθρώπῳ τὸ προγινώσκειν, θεὸς ὤν, ἠγνόει; κἀγὼ ἔφην· Ὀρθῶς ἔφης. καὶ ὁ Πέτρος· Ἔτι οὗν, ἔφη, εἰς αὐτὸ συνδιαπόρησόν μοι. ὡμολογημένου ἡμῖν ὅτι ὁ θεὸς πάντα προγινώσκει, ἀνάγκη π᾵σα τὰς λεγούσας αὐτὸν γραφὰς ἀγνοεῖν ψεύδεσθαι, τὰς δὲ γινώσκειν αὐτὸν λεγούσας ἀληθεύειν. κἀγὼ ἔφην· Ἀνάγκη οὕτως ἔχειν. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Eἰ οὗν τῶν γραφῶν ἃ μέν ἐστιν ἀληθ῅, ἃ δὲ ψευδ῅, εὐλόγως ὁ διδάσκαλος ἡμῶν ἔλεγεν· «Γίνεσθε τραπεζῖται δόκιμοι», ὡς τῶν ἐν ταῖς γραφαῖς τινων μὲν δοκίμων ὄντων λόγων, τινῶν δὲ κιβδήλων. καὶ τοῖς ἀπὸ τῶν ψευδῶν γραφῶν πλανωμένοις οἰκείως τ῅ς πλάνης ἐξέφανε τὴν αἰτίαν λέγων· «Διὰ τοὖτο πλαν᾵σθε, μὴ εἰδότες τὰ ἀληθ῅ τῶν γραφῶν· ο὘ εἵνεκεν ἀγνοεῖτε καὶ τὴν δύναμιν τοὖ θεοὖ». κἀγὼ ἔφην· Πάνυ καλῶς. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Oὐκοὖν εὐλόγως οὔτε κατὰ τοὖ θεοὖ πιστεύω οὔτε κατὰ τῶν ἐν τῷ νόμῳ ἀναγραφέντων δικαίων, ἀσεβῶς φρονεῖν προλαμβάνων· ὡς γὰρ πέπεισμαι, οὔτε Ἀδὰμ παραβάτης ἦν, ὁ ὑπὸ τῶν τοὖ θεοὖ χειρῶν κυοφορηθείς, οὔτε Νῶε μέθυσος ἦν, ὁ ὑπὲρ πάντα τὸν κόσμον δίκαιος εὑρεθείς, οὔτε δὲ Ἀβραὰμ τρισὶν ἅμα συνῄει γυναιξίν, ὁ διὰ σωφροσύνην πολυτεκνίας καταξιωθείς, οὔτε Ἰακὼβ τετράσιν ἐκοινώνει, ὧν δύο καὶ ἀδελφαὶ ἐτύγχανον, ὃς δεκαδύο φυλῶν ὑπάρξας πατὴρ καὶ τὴν τοὖ διδασκάλου ἡμῶν παρουσίαν ἐσήμανεν ἐλθεῖν· οὐ Μωυσ῅ς φονεὺς ἦν καὶ παρὰ ἱερέως εἰδώλου κρίνειν ἐμάνθανεν, ὁ παντὶ τῷ αἰῶνι τὸν τοὖ θεοὖ νόμον προφητεύσας καὶ δι' ὀρθὴν φρόνησιν «πιστὸς οἰκονόμος» μαρτυρηθείς. πλὴν καὶ τούτων σοι τὴν ἐπίλυσιν μετὰ τῶν ὁμοίων ἐπὶ καιροὖ παρέξω. τοὖ δὲ λοιποὖ, ὡς ὁρᾶς, ἐπειδὴ ἑσπέρα κατείληφεν, τὰ σήμερον ·ηθέντα αὐτάρκως ἐχέτω. ἄλλοτε δὲ εἰ βούλει, περὶ ὧν θέλεις, θαρρῶν ἡμῖν πυνθάνου, καὶ ἡμεῖς χαίροντες ἀόκνως ἐπιλύσομεν. καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐγήγερται. καὶ οὕτως τροφ῅ς μεταλαβόντες εἰς ὕπνον ἐτράπημεν. κατειλήφει γὰρ ἡ νύξ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA Γ.]
Δύο μὲν οὗν διελθουσῶν ἡμερῶν, ἐπιφωσκούσης δὲ τρίτης, πρὸς τὸ διαλεχθ῅ναι τῷ ΢ίμωνι ἐξυπνισθεὶς ἐγὼ Κλήμης καὶ οἱ συνόντες ἑταῖροι ὑπὸ τὰς δευτέρας τῶν ἀλεκτρυόνων φωνάς, εὕρομεν τὸν μὲν λύχνον ἔτι φαίνοντα, τὸν δὲ Πέτρον γονυκλιν῅ προσευχόμενον. συντελέσας οὗν τὴν δέησιν, ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν ἡμ᾵ς πρὸς τὸ ἀκοὖσαι ἑτοίμως ἔχοντας, ἔφη· Γινώσκειν ὑμ᾵ς θέλω ὅτι οἱ καθ' ἡμετέραν πρόνοιαν συνόντες τῷ ΢ίμωνι, ὅπως τὰς βουλὰς αὐτοὖ μανθάνοντες ὑποβάλλωσιν ἡμῖν, ἵνα δυνώμεθα πρὸς τὴν τ῅ς κακίας αὐτοὖ ποικιλίαν ἁρμόσασθαι, αὐτοὶ πέμψαντες ἐδήλωσαν ἡμῖν λέγοντες· ΢ίμων σήμερον, καθὰ συνετάξατο, ἕτοιμός ἐστιν ἀπὸ τῶν γραφῶν ἐπὶ πάντων ἐλθὼν ἀποδεικνύειν μὴ τοὖτον εἶναι θεὸν ἀνώτατον, «ὃς οὐρανὸν ἔκτισε καὶ γ῅ν» καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς, ἀλλὰ ἄλλον τινὰ ἄγνωστον καὶ ἀνώτατον ὡς ἐν ἀπορρήτοις ὄντα θεὸν θεῶν· ὃς δύο ἔπεμψε θεούς, ἀφ' ὧν ὁ μὲν εἷς ἐστιν ὁ κόσμον κτίσας, ὁ δὲ ἕτερος ὁ τὸν νόμον δούς· καὶ ταὖτα μηχαν᾵ται λέγειν, ὅπως τῶν τὸν ἕνα καὶ μόνον μελλόντων σέβειν θεόν, «ὃς οὐρανὸν ἔκτισε καὶ γ῅ν», τὴν ὀρθὴν προεκλύσει πίστιν. ταὖτα ἀκούσας πῶς οὐκ ἅν ἠθύμησα; διὸ καὶ ὑμ᾵ς τοὺς συνόντας μοι ἀδελφοὺς εἰδέναι ἠθέλησα ὡς οὐ μετρίως τὴν ψυχὴν ἀλγῶ, ἐνορῶν τὸν μὲν πονηρὸν πρὸς δοκιμὴν ἀνθρώπων ἐγρηγορότα, τοὺς δὲ ἀνθρώπους τ῅ς ἑαυτῶν σωτηρίας πάνυ ἀμελοὖντας. ἐμηχανήσατο γὰρ τοῖς ἀπὸ ἐθνῶν μέλλουσιν περὶ τῶν ἐπιγείων ξοάνων πείθεσθαι ὅτι οὐκ εἰσὶν θεοί, ἑτέρων πολλῶν θεῶν δόξας εἰσενεγκεῖν, ὅπως. ἐὰν παύσωνται τ῅ς κάτω πολυθέου μανίας, ἑτέρως ἥ καὶ χεῖρον κατὰ τ῅ς τοὖ θεοὖ μοναρχίας λέγειν ἀπατηθήσονται, ἵνα μηδέποτε τὰ τ῅ς μοναρχίας προτιμήσαντες οὐπώποτε ἐλέους τυχεῖν δυνηθῶσιν. ταύτης δὲ τ῅ς τόλμης ἕνεκα ὁ ΢ίμων ταῖς ψευδέσιν τῶν γραφῶν περικοπαῖς ὡπλισμένος πολεμεῖν ἡμῖν προσέρχεται. καὶ τὸ δεινότερον ὅτι ἀφ' ὧν πεπίστευκε προφητῶν τοιαὖτα δογματίζειν κατὰ τοὖ ὄντως θεοὖ οὐ πεφόβηται. καὶ ἡμῖν μὲν τοῖς ἐκ προγόνων παρειληφόσιν τὸν τὰ πάντα κτίσαντα σέβειν θεόν, ἔτι δὲ καὶ τῶν ἀπατ᾵ν δυναμένων βίβλων τὸ μυστήριον, οὐδὲν δυνήσεται, τοῖς δὲ ἀπὸ ἐθνῶν, τὴν πολύθεον ὑπόληψιν σύντροφον ἔχουσιν καὶ τῶν γραφῶν τὰ ψευδ῅ οὐκ εἰδόσιν, πολὺ δυνήσεται οὐ μόνον αὐτός, ἀλλ' εἰ καὶ ἄλλος τις τοῖς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀπὸ ἐθνῶν κατὰ τοὖ θεοὖ κενόν τινα, ὅμοιον ὀνείρῳ, πλουσίως κεκοσμημένον ὑφηγήσεται μὖθον, πιστευθήσεται τῷ ἐκ παίδων τὸν νοὖν αὐτῶν τὰ κατὰ τοὖ θεοὖ λεγόμενα ἐθισθ῅ναι λαμβάνειν. σπάνιοι δέ τινες οἱ μὲν αὐτῶν ἔσονται, ὡς ἐκ πλήθους ὀλίγοι, οἵτινες δι' εὐγνωμοσύνην οὐ θελήσουσι κατὰ τοὖ τὰ πάντα κτίσαντος θεοὖ κακὸν λόγον αὐτὸ κἅν ἀκοὖσαι μόνον· οἷς μόνοις ἀπὸ ἐθνῶν οὗσιν σωθ῅ναι γενήσεται. μὴ οὗν ὑμῶν τις τὸν ΢ίμωνα παντελῶς μεμφέσθω ἥ καὶ ἄλλον τινά· οὐδὲν γὰρ ἀδίκως γίνεται, ὅπου καὶ τὰ τῶν γραφῶν ψευδ῅ εὐλόγως πρὸς δοκιμὴν ἔχοντα τυγχάνει. Κἀγὼ Κλήμης ἀκούσας ἔφην· Πῶς λέγεις, κύριε, καὶ τὰ τῶν γραφῶν ψευδ῅ εὐλόγως πρὸς δοκιμὴν ἀνθρώπων ἔχειν; ὁ δὲ ἀπεκρίνατο· Σὰ ψευδ῅ τῶν γραφῶν αἰτήματι κακίας δικαίῳ τινὶ λόγῳ γραφ῅ναι συνεχωρήθη· εὐλόγως δὲ λέγω οὕτως· Ἐν ταῖς θεολογίαις ὁ πονηρὸς τοὖ ἀγαθοὖ τὸν θεὸν οὐκ ἔλαττον ἀγαπῶν ἑνὶ μόνῳ ἀπολείπεται τοὖ ἀγαθοὖ, ὅτι καὶ τῶν ἀγνοίας αἰτίᾳ ἀσεβούντων οὐ συγγινώσκων, στοργῆ τῆ πρὸς τὸ ἀσεβούμενον τῶν ἀσεβούντων ἐπιθυμεῖ τὸν ὄλεθρον, οὐδὲ τὴν ἴασιν αὐτοῖς προσφέρων. ὁ γὰρ ἀγαθὸς ἰ᾵σθαι πάντας θέλει ταῖς μεταμελείαις, σóζει δὲ μόνους τοὺς ἐγνωκότας τὸν θεόν. τοὺς δὲ ἀγνοοὖντας οὐκ ἰ᾵ται, οὐχ ὅτι οὐ θέλει, ἀλλ' ὅτι οὐκ ἔξεστιν τὰ ἡτοιμασμένα τοῖς υἱοῖς τ῅ς βασιλείας ἀγαθὰ τοῖς διὰ τὸ ἀδιάκριτον ἀλόγοις ζóοις παρεικασθεῖσιν παρασχεῖν. τοὖ ἑνὸς καὶ μόνου θεοὖ τοὖ τὸν κόσμον πεποιηκότος καὶ ἡμ᾵ς κτίσαντος καὶ πάντα παρεσχηκότος τοιαύτη πέφυκεν φύσις, παντὸς οὐδήποτε ἐκτὸς ὅρων θεοσεβείας ὄντος καὶ μὴ βλασφημοὖντος αὐτοὖ τὸ ἅγιον πνεὖμα, στοργῆ τῆ πρὸς αὐτὸν εἰς αὑτὸν φέρειν τὴν ψυχήν, ὑπ' αὐτοὖ εἰς αὐτὴν ἔρωτος ἰδέᾳ . κἅν ἁμαρτωλὸς ᾖ, μετὰ τὸ κατ' ἀξίαν ὧν ἔπραξεν κολασθ῅ναι σóζεσθαι φύσιν ἔχει. εἰ δέ τις αὐτὸν ἀρνήσεται ἥ ἑτέρως πως λόγῳ εἰς αὐτὸν ἀσεβήσει, ἔπειτα μετανοήσει, κολασθήσεται μὲν ἐφ' ὧν εἰς αὐτὸν ἥμαρτεν, σωθήσεται δέ, ὅτι ἐπιστρέψας ἠγάπησεν. ἴσως δὲ τῆ τ῅ς εὐσεβείας ὑπερβολῆ καὶ τ῅ς ἱκεσίας *ἥ+ καὶ τοὖ κολασθ῅ναι ἀπολυθήσεται, συγγνώμης τ῅ς ἁμαρτίας μετὰ τ῅ς μετανοίας δεδωκὼς τὴν ἄγνοιαν. οἱ δὲ μὴ μετανοήσαντες διὰ τ῅ς τοὖ πυρὸς κολάσεως καὶ τὸ τέλος ἕξουσιν, κἅν ἐν τοῖς λοιποῖς ἅπασιν ὁσιώτατοι ὦσιν· ἀλλ' ὡς ἔφην, μεμετρημένου αἰῶνος τὸ πέμπτον πυρὶ αἰωνίῳ κολασθέντες ἀποσβεσθήσονται. εἶναι γὰρ εἰς ἀεὶ οὐκέτι δύνανται οἱ εἰς τὸν ἀεὶ καὶ μόνον ἀσεβήσαντες θεόν. ἡ δὲ εἰς αὐτὸν ἀσέβειά ἐστιν τὸ ἐν τῷ τ῅ς θεοσεβείας λόγῳ ὄντα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τελευτ᾵ν λέγοντα ἄλλον εἶναι θεόν, ἥ ὡς κρείττονα ἥ ὡς ἥττονα ἥ ὁπώσποτε λέγοντα παρὰ τὸν ὄντως ὄντα. ὁ γὰρ ὄντως ὢν ο὘τός ἐστιν, ο὘ τὴν μορφὴν τὸ ἀνθρώπου βαστάζει σῶμα, ο὘ εἵνεκεν ὁ οὐρανὸς καὶ πάντες οἱ ἀστέρες ὑπέμειναν δουλεύειν, κατ' οὐσίαν κρείττονες ὄντες, τῷ κατ' οὐσίαν χείρονι διὰ τὴν τοὖ κρείττονος μορφήν. τοσοὖτον ὁ θεὸς ὑπὲρ πάντα εὐεργέτηκεν τὸν ἄνθρωπον, ἵνα εἰς τὸ πλ῅θος τῶν εὐεργεσιῶν τὸν εὐεργέτην ἀγαπήσας ὑπὸ αὐτ῅ς τ῅ς ἀγάπης καὶ εἰς δεύτερον αἰῶνα διασωθ῅ναι δυνηθῆ. αὐτάρκης οὗν εἰς σωτηρίαν ἡ εἰς θεὸν ἀνθρώπων στοργή. εἰδὼς δὲ ὁ πονηρός, ἡμῶν σπευδόντων τοῖς ἀπὸ ἐθνῶν πιστεύειν μέλλουσιν ἑνὸς καὶ μόνου θεοὖ ἐν ψυχαῖς σπείρειν τὴν ἀθανατοποιὸν πρὸς αὐτὸν ἀνθρώπων στοργήν, αὐτὸς ὁ πονηρὸς κατὰ τῶν ἀγνοούντων ἱκανὸν ὅπλον ἔχων πρὸς ὄλεθρον σπουδάζει πολλῶν θεῶν ἥ καὶ ἑνὸς ὡς κρείττονος σπεῖραι τὴν ὑπόληψιν, ἵνα συλλαβόντες καὶ συνπεισθέντες ἃ μὴ θέμις, ἀποθανόντες ὡς ἐπὶ μοιχείας ἐγκλήματι τ῅ς αὐτοὖ βασιλείας ἀποβληθῶσιν. ἄξιος οὗν τ῅ς ἀποβολ῅ς π᾵ς κατὰ τ῅ς θεοὖ μοναρχίας αὐτὸ μόνον κἅν ἀκοὖσαί τι τοιοὖτον θελήσας· εἰ δ' ὡς γραφαῖς τεθαρρηκὼς κατὰ τοὖ θεοὖ τολμᾶ τις κἅν ἀκούειν, πρῶτον ἐκεῖνό μοι συνενθυμηθήτω ὅτι, ἄν τις εὔλογον ἑαυτῷ δόγμα ὡς βούλεται ἀναπλάσῃ, ἔπειτα αὐταῖς ἐνκύψῃ, δυνατὸς ἔσται πολλὰς ὑπὲρ ο὘ ἐπλάσατο δόγματος ἀπ' αὐτῶν μαρτυρίας φέρειν. πῶς οὗν ἐπὶ ταύταις κατὰ τοὖ θεοὖ θαρρεῖν ἔστιν, ἐν αἷς ἡ πάντων βουλὴ εἰσευρίσκεται; Aὐτίκα γοὖν ΢ίμων αὔριον ἡμῖν συνζητεῖν μέλλων, δημοσίᾳ κατὰ τ῅ς τοὖ θεοὖ μοναρχίας τολμ᾵ν θέλων, πολλὰς ἐξ αὐτῶν τῶν γραφῶν φωνὰς ἐνεγκεῖν ἔχει, ὅτι πολλοί εἰσιν θεοί, εἷς δέ τις οὐχ ὁ τὸν κόσμον κτίσας τούτου ἀνώτερος· καὶ ὁμῶς τὰς ἀποδείξεις ἐγγράφους ἔχει παρασχεῖν. καὶ ἡμεῖς δὲ ἐξ αὐτῶν πολλὰς περικοπὰς δεῖξαι σαφῶς ἔχομεν, ὅτι εἷς ἐστιν θεὸς ο὘τος ὁ τὸν κόσμον κτίσας καὶ «ἄλλος οὐκ ἔστιν πλὴν αὐτοὖ». ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἄλλως πως εἰπεῖν θελήσει, ἕξει καὶ αὐτὸς ἐξ αὐτῶν ὡς βούλεται περὶ ὧν βούλεται τὰς ἀποδείξεις παρασχεῖν. πάντα γὰρ αἱ γραφαὶ λέγουσιν, ἵνα μηδεὶς τῶν ἀγνωμόνως ζητούντων τὸ ἀληθὲς εὕρῃ, ἀλλ' ὃ βούλεται, τοὖ ἀληθοὖς τοῖς εὐγνώμοσιν τετηρημένου. εὐγνωμοσύνη δέ ἐστιν τὸ πρὸς τὸν τοὖ εἶναι ἡμ᾵ς αἴτιον ἀποσóζειν στοργήν. ὅθεν πρὸ πάντων εἰδέναι ὀφείλει ὅτι οὐδαμόθεν αὐτὴν εὑρίσκει, εἰ μὴ ἅν ἀπὸ προφήτου ἀληθείας. προφήτης δὲ ἀληθής ἐστιν ὁ πάντα πάντοτε εἰδώς, ἔτι δὲ καὶ τὰς πάντων ἐννοίας, ἀναμάρτητος, ὡς περὶ θεοὖ κρίσεως πεπληρο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

φορημένος. διὸ ἡμεῖς ὀφείλομεν περὶ τ῅ς προγνώσεως αὐτοὖ μὴ ἁπλῶς διαλαμβάνειν, ἀλλ' εἰ δύναται ἄνευ ἑτέρας προφάσεως συνεστάναι αὐτοὖ ἡ πρόγνωσις. ἃ γὰρ οἱ ἰατροὶ προλέγουσιν, ὑποβεβλημένην ὕλην ἔχοντες τοὖ νοσοὖντος τὸν σφυγμόν (καὶ οἱ μὲν πτηνά, οἱ δὲ θύματα, καὶ ἄλλοι ἄλλας ὕλας πολλὰς διαφόρους ὑποβεβλημένας ἔχοντες) προλέγουσιν, καὶ προφ῅ται οὐκ εἰσίν. εἰ δὲ βουληθείη τις λέγειν τὴν διὰ τῶν τοιούτων πρόρρησιν τῆ ὄντως ἐνφύτῳ προγνώσει ὁμοίαν εἶναι, πολὺ ἠπάτηται. τὰ γὰρ τοιαὖτα παρόντα μηνύει μόνον, καὶ ταὖτα εἰ ἀληθεύει (ἄλλως δέ μοι καὶ αὐτὰ εὐχρηστεῖ· πρόγνωσιν γὰρ εἶναι συνίστησιν), ἡ δὲ τοὖ μόνου καὶ ἀληθοὖς πρόγνωσις οὐ μόνον τὰ παρόντα ἐπίσταται, ἀλλὰ καὶ μέχρις αὐτοὖ <τοὖ> μέλλοντος αἰῶνος ἀπέραντον ἐκτείνει τὴν προφητείαν, καὶ οὐδενὸς δεῖται πρὸς ἐπίγνωσιν προφητεύων ἀμαυρὰ καὶ ἀμφίβολα, ἵνα ἄλλου προφήτου χρείαν ἔχῃ τὰ λεγόμενα πρὸς ἐπίγνωσιν, ἀλλὰ ·ητὰ καὶ ἁπλ᾵, ὥσπερ ὁ διδάσκαλος ἡμῶν καὶ προφήτης ὢν ἐνφύτῳ καὶ ἀεννάῳ πνεύματι πάντα πάντοτε ἠπίστατο. διὸ τεθαρρηκότως ἐξετίθετο περὶ τῶν μελλόντων ἔσεσθαι, λέγω δὲ πάθη, τόπους, ὅρους· προφήτης γὰρ ὢν ἄπταιστος, ἀπείρῳ ψυχ῅ς ὀφθαλμῷ πάντα κατοπτεύων ἐπίσταται λανθάνων. εἰ δὲ παραδεξόμεθα καὶ ἡμεῖς (ὡς οἱ πολλοί) ὅτι καὶ ὁ ἀληθὴς προφήτης οὐ πάντοτε, ἀλλ' ἐνίοτε (ὅτε ἔχει τὸ πνεὖμα καὶ διὰ τοὖτο) προγινώσκει, ὁπότε δὲ οὐκ ἔχει, ἀγνοεῖ, –ἐὰν οὕτως ὑπολάβωμεν, καὶ ἑαυτοὺς ἀπατῶμεν καὶ ἄλλους ἐνεδρεύσομεν. τὸ γὰρ τοιοὖτον μανικῶς ἐνθουσιώντων ἐστὶν ὑπὸ πνεύματος ἀταξίας, τῶν παρὰ βωμοῖς μεθυόντων καὶ κνίσης ἐνφορουμένων. τινὶ γὰρ προφητείαν ἐπαγγέλλεσθαι θέλοντι ἐὰν συγχωρηθῆ πιστεύεσθαι ἐν οἷς ψεύστης φωρ᾵ται ὅτι τότε τὸ τ῅ς προγνώσεως ἅγιον οὐκ εἶχεν πνεὖμα, οὐκ εὐέλεγκτος ἔσται ψεύστης ὑπάρχων προφήτης· ἐν οἷς γὰρ ὡς πολλὰ λέγων ὀλίγα ἐπιτυγχάνει, τότε τὸ πνεὖμα ἔχειν πιστεύεται, ἔτι τε τὰ πρῶτα ἔσχατα λέγει, τὰ ἔσχατα πρῶτα, τὰ γενόμενα ὡς ἐσόμενα, τὰ ἐσόμενα ὡς ἤδη γεγονότα, ἀλλὰ καὶ ἀνακόλουθα καὶ ἐξ ἄλλων ὑφῃρημένα καὶ μεταμεμορφωμένα, ἃ δὲ μεμειωμένα, ἀνίδεα, ἀνόητα, ἀμφίβολα, λοξά, ἄδηλα, πάσης κεκραγότα δυσσυνειδησίας. ὁ δὲ ἡμέτερος διδάσκαλος οὐδέν τι τοιοὖτο ἐγοητεύσατο, ἀλλ' (ὡς φθάσας εἶπον) προφήτης ὢν ἐνφύτῳ καὶ ἀεννάῳ πνεύματι πάντα πάντοτε ἐπιστάμενος τεθαρρηκὼς ἐξετίθετο, ὡς προέλεγεν σαφῶς πάθη, τόπους, ἐνπροθέσμους χρόνους, τρόπους, ὅρους. αὐτίκα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γοὖν περὶ τοὖ ἁγιάσματος προλέγων ἔφη· «Ὁρ᾵τε τὰς οἰκοδομὰς ταύτας; ἀμὴν ὑμῖν λέγω, λίθος ἐπὶ λίθον οὐ μὴ ἀφεθῆ ὧδε, ὃς οὐ μὴ καθαιρεθῆ» καὶ «Oὐ μὴ παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη, καὶ ἡ καθαίρεσις ἀρχὴν λήψεται. ἐλεύσονται γὰρ καὶ καθιοὖσιν ἐνταὖθα καὶ περιχαρακώσουσιν καὶ τὰ τέκνα ὑμῶν ἐνταὖθα κατασφάξουσιν». ὁμῶς καὶ τὰ ἑξ῅ς εἴρηκεν σαφεῖ φωνῆ ἅτινα αὐτοῖς ὀφθαλμοῖς ἰδεῖν ἔχομεν· ἵνα ἐφ' ὧν ὁ λόγος ἐρρέθη, καὶ τὸ ἔργον γένηται. πρὸς γὰρ πίστιν ἀκουόντων τὸν λόγον τ῅ς ἀποδείξεως ὁ τ῅ς ἀληθείας ποιεῖται προφήτης. πλὴν πολλοί εἰσιν τ῅ς πλάνης κήρυκες, ἕνα τὸν τ῅ς κακίας ἡγεμόνα ἔχοντες· ᾧ λόγῳ τ῅ς ἀληθείας εἷς ὢν καὶ αὐτὸς τ῅ς εὐσεβείας ἡγεμὼν ἐν ἰδίοις καιροῖς τοὺς πάντας καθαροὺς εὑρεθέντας ἕξει προφήτας. ἡ δὲ πολλὴ τῶν πεπλανημένων αἰτία γέγονεν αὕτη, τὸ μὴ πρότερον νο῅σαι τὸν τ῅ς συζυγίας λόγον, ὃν ἰδίᾳ ὑμῖν ἑκάστοτε οὐ παύσομαι ἐκτιθέμενος κεφαλαιωδῶς· πολὺ γὰρ τὸ κατ' εἶδος λέγειν. ὑμεῖς οὗν τῶν λεγομένων γένεσθέ μοι φιλαλήθεις κριταί. τοὖ δὲ λέγειν ἄρξομαι ἤδη. Θεοὖ τοὖ τὰ πάντα πεποιηκότος τὸ μέγα καὶ ἅγιον τ῅ς προγνώσεως αὐτοὖ πνεὖμα εἰ μὴ τῷ ὑπὸ χειρῶν αὐτοὖ κυοφορηθέντι ἀνθρώπῳ δóη τις ἐσχηκέναι, πῶς ἔτι ἑτέρῳ τῳ ἐκ μυσαρ᾵ς σταγόνος γεννηθέντι ὁ ἀπονέμων οὐ τὰ μέγιστα ἁμαρτάνει; καὶ οὐκ οἶμαι αὐτὸν συγγνώμης τυγχάνειν, κἅν ὑπὸ νόθου γραφ῅ς κατὰ τοὖ πάντων πατρὸς δεινὰ νοεῖν ἀπατηθείη· ὁ γὰρ εἰκόνα (καὶ ταὖτα αἰωνίου βασιλέως) ὑβρίσας τὴν ἁμαρτίαν εἰς ἐκεῖνον ἀναφερομένην ἔχει, ο὘περ καθ' ὁμοίωσιν ἡ εἰκὼν ἐτύγχανεν οὗσα. ἀλλά (φησίν) ἁμαρτήσαντα κατέλιπεν τὸ θεῖον πνεὖμα. οὐκοὖν συνήμαρτεν. καὶ πῶς ὁ τοὖτο λέγων οὐ κινδυνεύει; ἀλλὰ μετὰ τὸ ἁμαρτ῅σαι εἰλήφει τὸ πνεὖμα. ἀδίκοις ἄρα δέδοται. καὶ ποὖ τὸ δίκαιον; ἀλλὰ δικαίοις καὶ ἀδίκοις ἐπιχορηγεῖται. τοὖτο πάντων ἀδικώτατον. οὕτως π᾵ν ψεὖσμα, κἅν μυρίαις ἐπινοίαις βοηθ῅ται, τὸν ἔλεγχον κἅν ἐν μακρῷ χρόνῳ λαβεῖν ἔχει. μὴ ἀπατ᾵σθε. ὁ πατὴρ ἡμῶν οὐδὲν ἠγνόει. ὁπότε καὶ ὁ δημοσίᾳ κείμενος νόμος, ἀγνοίας ἐνκλήματι διὰ τοὺς ἀναξίους σκέπων αὐτόν, τοὺς ἀληθείας γλιχομένους ἐπ' αὐτὸν ἀναπέμπει λέγων· «Ἐξέτασον τὸν πατέρα σου καὶ ἐρεῖ σοι, τοὺς πρεσβυτέρους σου, καὶ ἀναγγελοὖσίν σοι». τοὖτον ἐχρ῅ν τὸν πατέρα ζητ῅σαι, τούτους τοὺς πρεσβυτέρους ἐπιζητ῅σαι. ἀλλ' οὐκ ἐζήτησας τίνος ἐστὶν ὁ τ῅ς βασιλείας χρόνος, τίνος ἡ τ῅ς προφητείας καθέδρα, καίτοι αὐτοὖ ἑαυτὸν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μηνύοντος τῷ λέγειν· «Ἐπὶ τ῅ς καθέδρας Μωυσέως ἐκάθισαν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Υαρισαῖοι· πάντα ὅσα λέγουσιν ὑμῖν, ἀκούετε αὐτῶν». αὐτῶν δὲ εἶπεν ὡς τὴν κλεῖδα τ῅ς βασιλείας πεπιστευμένων, ἥτις ἐστὶν γνῶσις, ἣ μόνη τὴν πύλην τ῅ς ζω῅ς ἀνοῖξαι δύναται, δι' ἧς μόνης εἰς τὴν αἰωνίαν ζωὴν εἰσελθεῖν ἔστιν. ἀλλὰ ναί (φησίν), κρατοὖσι μὲν τὴν κλεῖν, τοῖς δὲ βουλομένοις εἰσελθεῖν οὐ παρέχουσιν. διὰ τοὖτο (φημί) αὐτὸς τ῅ς καθέδρας ἐγερθείς, ὡς πατὴρ ὑπὲρ τέκνων, τὰ ἀπὸ αἰῶνος ἐν κρυπτῷ ἀξίοις παραδιδόμενα κηρύσσων, μέχρις αὐτῶν ἐθνῶν τὸν ἔλεον ἐκτείνων καὶ ψυχὰς πάντων ἐλεῶν, ἰδίου αἵματος ἠμέλει. μέλλοντος γὰρ αἰῶνος βασιλεὺς εἶναι κατηξιωμένος πρὸς τὸν νὖν ἐνπροθέσμῳ παρειληφότα νόμῳ τὴν βασιλείαν <...> καὶ τὸ μέγιστον ὅπερ αὐτὸν λίαν ἐλύπει ἐστὶν τοὖτο ὅτι, ὑπὲρ ὧν ὡς τέκνων τὴν μάχην ἐποιεῖτο, ὑπ' αὐτῶν ἀγνοίας αἰτίᾳ ἐπολεμεῖτο. καὶ ὅμως ἠγάπα καὶ τοὺς μισοὖντας καὶ ἔκλαιε τοὺς ἀπειθοὖντας καὶ εὐλόγει τοὺς λοιδοροὖντας, ηὔχετο ὑπὲρ ἐχθραινόντων. καὶ οὐ μόνον ταὖτα ἐποίει ὡς πατήρ, ἀλλὰ καὶ τοῖς αὐτοὖ μαθηταῖς ὡς πρὸς ἀδελφοὺς ἔχοντας τὰ ὅμοια ποιεῖν ἐδίδασκεν. τοὖτο πατήρ, τοὖτο προφήτης, τοὖτο εὔλογον τὸ αὐτὸν ἰδίων τέκνων βασιλεὖσαι, ἵνα τῆ ἐκ πατρὸς πρὸς τέκνα στοργῆ καὶ τῶν τέκνων πρὸς τὸν πατέρα ἐνδιαθέτῳ τιμῆ αἰώνιος εἰρήνη γενέσθαι δυνηθῆ. τοὖ γὰρ εὐλόγου βασιλεύοντος, ἐπὶ τοὺς βασιλευομένους ἀληθὴς χαρὰ περὶ τοὖ βασιλεύοντος γίνεται. Πλὴν ἐπὶ τὸν πρῶτον τ῅ς ἀληθείας ἐπάνειμι λόγον. ἐὰν τῷ ὑπὸ χειρῶν θεοὖ κυοφορηθέντι ἀνθρώπῳ τὸ ἅγιον Φριστοὖ μὴ δῷ τις ἔχειν πνεὖμα, πῶς ἑτέρῳ τινὶ ἐκ μυσαρ᾵ς σταγόνος γεγενημένῳ διδοὺς ἔχειν οὐ τὰ μέγιστα ἀσεβεῖ; τὰ δὲ μέγιστα εὐσεβεῖ, ἐὰν ἑτέρῳ μὲν μὴ δῷ ἔχειν, ἐκεῖνον δὲ μόνον ἔχειν λέγῃ ὃς ἀπ' ἀρχ῅ς αἰῶνος ἅμα τοῖς ὀνόμασιν μορφὰς ἀλλάσσων τὸν αἰῶνα τρέχει μέχρις ὅτε ἰδίων χρόνων τυχών, διὰ τοὺς καμάτους θεοὖ ἐλέει χρισθείς, εἰς ἀεὶ ἕξει τὴν ἀνάπαυσιν. ο὘τος ἄρχειν τε καὶ κυριεύειν πάντων τῶν ἐν ἀέρι καὶ γῆ καὶ ὕδασιν τετίμηται· πρὸς τούτοις δὲ αὐτοὖ τοὖ πεποιηκότος τὸν ἄνθρωπον τὴν πνοὴν ἔσχεν, ψυχ῅ς ἄρρηκτον περιβολήν, ὅπως ἀθάνατος εἶναι δυνηθῆ. ο὘τος αὐτὸς μόνος ἀληθὴς ὑπάρξας προφήτης ἑκάστῳ ζóῳ κατ' ἀξίαν τ῅ς φύσεως, καθὼς ὁ πεποιηκὼς αὐτόν, οἰκείως τέθεικεν τὰ ὀνόματα. εἴ τι γὰρ ἐπωνόμασεν, τοὖτο ἦν καὶ ἐκ τοὖ πεποιηκότος ὄνομα τῷ γεγενημένῳ. διὸ πῶς ἔτι φυτοὖ χρείαν εἶχε προσλαβεῖν, ἵνα τί ποτ' ἔστιν ἴδῃ καλὸν ἥ κακόν; «ἐνετέλλετο». ἀλλὰ ταὖτα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πιστεύουσιν οἱ ἄκριτοι, οἱ ἄλογον θηρίον θεοὖ τοὖ κτίσαντος αὐτούς τε καὶ τὰ πάντα εὐεργετικώτερον γεγεν῅σθαι οἰηθέντες. πλὴν τούτῳ σύζυγος συνεκτίσθη θήλεια φύσις, πολὺ ἀποδέουσα αὐτοὖ, ὡς οὐσίας μετουσία, ὡς ἡλίου σελήνη, ὡς φωτὸς τὸ πὖρ. αὕτη τοὖ νὖν κόσμου ὡς θήλεια ὁμοίου ἄρχουσα πρώτη προφ῅τις εἶναι πεπίστευται, μετὰ πάντων τῶν «ἐν γεννητοῖς γυναικῶν» προφητείαν ἐπαγγελλομένη. ὁ δὲ ἕτερος, ὡς «υἱὸς ἀνθρώπου» ἄρσην ὤν, καὶ τὰ διαφέροντα ὡς ἄρσενι τῷ μέλλοντι αἰῶνι προφητεύει. δύο οὗν ἡμῖν γενικαὶ ἔστωσαν προφητεῖαι· ἡ μὲν ἀρσενική (καὶ διωρίσθω ὅτι ἡ μὲν πρώτη ἄρσην οὗσα δευτέρα τοὖ λοιποὖ τέτακται κατὰ τὸν τ῅ς προόδου λόγον, ἡ δὲ δευτέρα θ῅λυς οὗσα πρώτη ὡρίσθη ἔρχεσθαι ἐν τῆ τῶν συζυγιῶν προελεύσει)–ἡ μὲν οὗν «ἐν γεννητοῖς γυναικῶν» οὗσα, ὡς θήλεια τοὖ νὖν κόσμου ἐπαγγελλομένη, ἀρσενικὴ εἶναι πιστεύεσθαι θέλει. διὸ κλέπτουσα τὰ τοὖ ἄρσενος σπέρματα καὶ τοῖς ἰδίοις τ῅ς σαρκὸς σπέρμασιν ἐπισκέπουσα ὡς ὅλα ἴδια συνεκφέρει τὰ γεννήματα, τουτέστιν τὰ ·»ματα. καὶ τὸν παρόντα ἐπίγειον πλοὖτον ὡς προῖκα δώσειν ἐπαγγέλλεται, τῷ ταχεῖ <τὸ βραδύ>, τὸ βραχὺ τῷ μείζονι ὑπαλλάξαι θέλουσα. πολλοὺς μέντοι θεοὺς λέγειν καὶ ἀκούειν οὐ μόνον τολμῶσα, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ γενέσθαι πιστεύουσα, καὶ ἐλπίδι τοὖ γενέσθαι ὃ μὴ ἔχει φύσιν καὶ ὃ ἔχει προσαπολλύουσα, καὶ ὡς θήλεια <ἐν> ἐνμηνίοις γινομένη προφάσει θυσιῶν αἱμάσσεται καὶ οὕτως τοὺς ψαύοντας αὐτ῅ς μολύνει. ἐπὰν δὲ συλλαβοὖσα τοὺς προσκαίρους τίκτῃ βασιλεῖς, τοὺς αἷμα πολὺ χέοντας ἐγείρει πολέμους. τοὺς δὲ παρ' αὐτ῅ς μαθεῖν ἀλήθειαν ὀρεγομένους τῷ τὰ πάντα λέγειν *τὰ+ ἐναντία καὶ πολλὰς καὶ διαφόρους παρέχειν ὑπουργίας, ζητοὖντας αἰεὶ καὶ μηδὲν εὑρίσκοντας, μέχρις αὐτοὖ θανάτου καθίστησιν· ἀπ' ἀρχ῅ς γὰρ ἀνθρώποις τυφλοῖς θανάτου κεῖται πρόφασις· πλάνα γὰρ καὶ ἀμφίβολα καὶ λοξὰ προφητεύουσα τοὺς πιστεύοντας ἀπατᾶ. διὸ τῷ πρωτοτόκῳ αὐτ῅ς ἀμφοτερίζον ἐπέθηκεν ὄνομα, καλέσασα Κάιν, ὃ διχῆ ἔχει τ῅ς ἑρμηνείας τὴν ἐκδοχήν· ἑρμηνεύεται γὰρ καὶ κτ῅σις καὶ ζ῅λος, ὡς ζηλοὖν αὐτοὖ μέλλοντος ἐν τοῖς ἐσομένοις ἥ γυναῖκα ἥ κτήματα ἥ τὴν τῶν γονέων πρὸς αὐτὸν στοργήν. εἰ δ' ἄρα μηδὲν τούτων γένηται, καὶ οὕτως τὸ «κτ῅μα» λέγεσθαι καλῶς ἐπιτέτευκται· αὐτὸν γὰρ πρῶτον ἐκτήσατο. ὅπερ αὐτῆ καὶ ἐχρησίμευσεν· «φονεὺς» γὰρ ἦν «καὶ ψεύστης» καὶ μετὰ ἁμαρτιῶν ἡσυχάζειν μηδὲ ἐπὶ τῷ ἄρχειν θέλων. ἔτι μὴν καὶ οἱ ἀπὸ τ῅ς τούτου διαδοχ῅ς προεληλυθότες πρῶτοι μοιχοὶ ἐγένοντο· καὶ ψαλτήρια καὶ κιθάρας

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἡρμόσαντο καὶ χαλκεῖς ὅπλων πολεμικῶν ἐγένοντο. διὸ καὶ ἡ τῶν ἐγγόνων προφητεία, μοιχῶν καὶ ψαλτηρίων γέμουσα, λανθανόντως διὰ τῶν ἡδυπαθειῶν ὡς τοὺς πολέμους ἐγείρει. ὁ δὲ ἐν υἱοῖς ἀνθρώπων προφητείαν ἔμφυτον ψυχ῅ς ἰδίαν ἔχων, ·ητῶς ὡς ἄρσην τοὖ μέλλοντος αἰῶνος τὰς ἐλπίδας μηνύων τὸν αὐτοὖ υἱὸν προσηγόρευσεν Ἄβελ, ὃ ἄνευ πάσης ἀμφιβολίας πένθος ἑρμηνεύεται. πενθεῖν γὰρ τοῖς αὐτοὖ υἱοῖς παρέχει τοὺς ἐξαπατωμένους ἀδελφοὺς αὐτῶν, ἀψευστὶ αὐτοῖς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι τὴν παράκλησιν ὑπισχνούμενος. θεὸν ἕνα μόνον αἰτεῖν λέγει, θεοὺς οὔτε αὐτὸς λέγει οὔτε ἄλλῳ λέγοντι πιστεύει. καλὸν ὃ ἔχει τηρεῖ καὶ ἐπὶ πλείονα αὔξει. θυσίας, αἵματα, σπονδὰς μισεῖ. ἁγνούς, καθαρούς, ὁσίους ἀγαπᾶ. πὖρ βωμῶν σβέννυσιν. πολέμους καταργεῖ, εἰρήνην διδάσκει. σωφροσύνην ἐντέλλεται. τὰς ἁμαρτίας καθαιρεῖ. γάμον νομιτεύει, ἐγκράτειαν συγχωρεῖ, εἰς ἁγνείαν πάντας ἄγει. ἐλεημονικοὺς ποιεῖ. δικαιοσύνην νομιτεύει, τοὺς τελείους αὐτῶν σφραγίζει καὶ τὸν τ῅ς ἀναπαύσεως λόγον ἐκφαίνει. ·ητὰ προφητεύει, σαφ῅ λέγει. πὖρ αἰώνιον κολάσεως πυκνῶς ὑπομιμνήσκει, βασιλείαν θεοὖ συνεχῶς καταγγέλλει. πλοὖτον οὐράνιον μηνύει, δόξαν ἀναφαίρετον ὑπισχνεῖται, τ῅ς ἁμαρτίας τὴν ἄφεσιν ἔργῳ δείκνυσιν. καὶ τί δεῖ λέγειν; ὁ ἄρσην ὅλος ἀλήθεια. ἡ θήλεια ὅλη πλάνη, ὁ δὲ ἐξ ἄρσενος καὶ θηλείας γεγονὼς ἃ μὲν ψεύδεται, ἃ δὲ ἀληθεύει. ἡ γὰρ θήλεια ἰδίῳ αἵματι ὥσπερ ἐρυθρῷ πυρὶ περιβάλλουσα τὸ τοὖ ἄρσενος λευκὸν σπέρμα, ἀλλοτρίοις ἐρείσμασιν ὀστέων τὸ ἀσθενὲς αὐτ῅ς συνίστησιν καὶ τῷ τ῅ς σαρκὸς προσκαίρῳ ἄνθει τέρπουσα καὶ βραχείαις ἡδοναῖς τοὖ λογισμοὖ τὴν ἰσχὺν ὑποσυλῶσα τοὺς πλείονας εἰς μοιχείαν ἄγει καὶ οὕτως τοὖ μέλλοντος καλοὖ στερίσκει νυμφίου. νύμφη γάρ ἐστιν ὁ π᾵ς ἄνθρωπος, ὁπόταν τοὖ ἀληθοὖς προφήτου λευκῷ λόγῳ ἀληθείας σπειρόμενος φωτίζηται τὸν νοὖν. διὸ ἑνὸς μόνου τοὖ τ῅ς ἀληθείας προφήτου ἀκούειν δεῖ, εἰδότα ὅτι ὁ παρ' ἑτέρου σπαρεὶς λόγῳ, μοιχείας ἔγκλημα λαβών, ὡς ὑπὸ νυμφίου τ῅ς βασιλείας αὐτοὖ ἐκβάλλεται. τοῖς δὲ τὸ μυστήριον εἰδόσιν ὑπὸ ψυχικ῅ς μοιχείας καὶ θάνατος γίνεται. ὁπόταν ἡ ψυχὴ ὑφ' ἑτέρων σπαρῆ, τότε ὡς πορνεύσασα ἥ μοιχευσαμένη ὑπὸ τοὖ πνεύματος ἐγκαταλείπεται καὶ οὕτως τὸ ἔμψυχον σῶμα, τοὖ ζωοποιοὖ πνεύματος χωρισθέν, εἰς γ῅ν ἀναλύεται, καὶ τοὖ ἁμαρτήματος ἡ κατ' ἀξίαν κόλασις ἐν τῷ τ῅ς κρίσεως καιρῷ ἀποδίδοται τῆ ψυχῆ μετὰ τὴν τοὖ σώματος ἀνάλυσιν· ὥσπερ ἐπ' ἀνθρώπων ἡ ἐπὶ μοιχείᾳ φωραθεῖσα πρῶτον τῶν οἴκων ἐκβάλλεται,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εἶθ' ὕστερον ἐπὶ καταδίκῃ κρίνεται. Σοὖ Πέτρου τοὖτον αὐτὸν μέλλοντος ἡμῖν τελείως ἐκφαίνειν τὸν μυστικὸν λόγον, Ζακχαῖος ἧκεν λέγων· Ἤδη λοιπόν, ὦ Πέτρε, καιρὸς πρὸς τὸ ἐκβάντα διαλεχθ῅ναί σε. πολὺς γὰρ ἐπὶ τ῅ς αὐλ῅ς συναθροισθεὶς ἀναμένει σε ὄχλος, ο὘ ἐν μέσῳ ὡς πολέμαρχος ὑπ' αὐτοὖ δορυφορούμενος ἕστηκε ΢ίμων. ὁ δὲ Πέτρος ἀκούσας, εὐχ῅ς χάριν ὑποχωρ῅σαί μοι κελεύσας ὡς μήπω εἰληφότι τὸ πρὸς σωτηρίαν βάπτισμα, τοῖς ἤδη τελείοις ἔφη· Ἐγερθέντες εὐξώμεθα, ἵνα ὁ θεὸς τοῖς ἀνεκλείπτοις αὐτοὖ οἰκτιρμοῖς συνεργήσῃ μοι ὁρμῶντι πρὸς σωτηρίαν τῶν ὑπ' αὐτοὖ κτισθέντων ἀνθρώπων. καὶ ταὖτ' εἰπὼν εὐξάμενος ἐξῄει εἰς τὸν ὕπαιθρον τ῅ς αὐλ῅ς τόπον μέγαν ὄντα, ἔνθα συνεληλυθότες ἦσαν πολλοὶ τοὖ ἐποπτεὖσαι χάριν, τ῅ς διακρίσεως αὐτοὺς ἐπὶ τὸ σπεύδειν τοὖ ἀκούειν σπουδαιοτέρους πεποιηκυίας. στὰς οὗν καὶ ἰδὼν μετὰ πολλ῅ς ἡσυχίας τὸν πάντα λαὸν εἰς αὐτὸν ἀτενίζοντα, ΢ίμωνα δὲ τὸν μάγον εἰς μέσον ἑστῶτα, τοὖ λέγειν ἤρξατο οὕτως· Eἰρήνη εἴη π᾵σιν ὑμῖν τοῖς ἑτοίμως ἔχουσιν δεξιὰς διδόναι τῆ τοὖ θεοὖ ἀληθείᾳ, ἣν αὐτοὖ μεγάλην τε καὶ ἀσύγκριτον ἐν τῷ νὖν κόσμῳ ὑπάρχουσαν δωρεὰν ὁ ἀποστείλας ἡμ᾵ς, τοὖ ἐν ὑπεροχῆ συμφέροντος ἀψευδὴς ὑπάρχων προφήτης, ταύτην ἡμῖν ἐνετείλατο προφάσει προσηγορίας πρὸ τῶν τ῅ς διδασκαλίας λόγων ὑμῖν ἐπιφθέγγεσθαι, ἵνα, ἐὰν ᾖ τις ἐν ὑμῖν εἰρήνης τέκνον, διὰ τ῅ς διδασκαλίας ἡμῶν καταλάβῃ αὐτὸν ἡ εἰρήνη, εἰ δὲ ταύτην λαβεῖν ὑμῶν τις μὴ θέλοι, τότε ἡμεῖς ἀποτιναξάμενοι εἰς μαρτυρίαν τῶν ποδῶν ἡμῶν τὸν ἐκ τῶν ὁδῶν κονιορτόν, ὃν διὰ τοὺς καμάτους βαστάξαντες ἠνέγκαμεν πρὸς ὑμ᾵ς ὅπως σωθ῅τε, εἰς ἑτέρων ἀπίωμεν οἰκίας καὶ πόλεις. καὶ ἀληθῶς ὑμῖν λέγομεν, ἀνεκτότερον ἔσται γῆ ΢οδόμων καὶ Γομόρρας ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἥ τῷ τ῅ς ἀπειθείας τόπῳ ἐνδιατελεῖν· πρῶτον μέν, ὅτι τὸ εὔλογον ἀφ' ἑαυτῶν οὐκ ἐνοήσατε· δεύτερον, ὅτι ἀκούσαντες τὰ καθ' ἡμ᾵ς οὐκ ἤλθετε πρὸς ἡμ᾵ς· τρίτον, ὅτι καὶ ἐλθοὖσιν ἡμῖν ἠπειθήσατε. διὸ φειδόμενοι ὑμῶν προῖκα εὐχόμεθα τὴν εἰρήνην ἡμῶν ἐλθεῖν ἐφ' ὑμ᾵ς. εἰ οὗν ταύτην ἔχειν θέλετε, δεῖ ὑμ᾵ς προθύμως τὸ μὴ ἀδικεῖν ἀναδέξασθαι καὶ τὸ ἀδικεῖσθαι γενναίως φέρειν, ὅπερ ἀνθρώπου φύσις οὐκ ἅν ὑποσταίη, ἐὰν μὴ πρότερον τοὖ ἐν ὑπεροχῆ συμφέροντος τὴν γνῶσιν λάβῃ, ὅπερ ἐστὶν τὸ εἰδέναι τοὖ πάντα ὑπερέχοντος τὴν δικαίαν φύσιν ὅτι ἀδικουμένους ἐκδικῶν τιμωρεῖ καὶ τοὺς εὐσεβοὖντας εἰς ἀεὶ εὐεργετεῖ. ὑμεῖς οὗν ὡς θεοὖ δοὖλοι εὐγνώμονες, ἀφ' ἑαυτῶν τὸ εὔλογον νοοὖντες, τὴν αὐτῷ ἀρέ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σκουσαν ἀναδέξασθε πολιτείαν, ἵνα οὕτως αὐτὸν φιλοὖντες καὶ φιλούμενοι ὑπ' αὐτοὖ εἰς ἀεὶ τὸ συμφέρον ἔχητε· αὐτῷ γὰρ μόνῳ τὸ παρασχεῖν δυνατώτατόν ἐστιν, τῷ τὰ μὴ ὄντα εἰς τὸ εἶναι συστησαμένῳ, οὐρανὸν δημιουργήσαντι, γ῅ν πιλώσαντι, θάλασσαν περιορίσαντι, τὰ ἐν ᾅδῃ ταμιεύσαντι καὶ τὰ πάντα ἀέρι πληρώσαντι. ο὘τος μόνος τὴν μίαν καὶ πρώτην μονοειδ῅ οὐσίαν τετραχῶς καὶ ἐναντίως ἔτρεψεν, εἶτα μίξας μυρίας κράσεις ἐξ αὐτῶν ἐποίησεν, ἵνα εἰς ἐναντίας φύσεις τετραμμέναι καὶ μεμιγμέναι τοὖ ζ῅ν ἡδονὴν ἐκ τ῅ς ἀντισυζυγίας ἐργάσωνται. ὁμῶς αὐτὸς μόνος δήμους ἀγγέλων καὶ πνευμάτων βουλ῅ς νεύματι δημιουργήσας ἔπλησε τοὺς οὐρανούς· ὡς καὶ τὸ φαινόμενον στερέωμα ἄστροις ἐκόσμησεν, οἷς καὶ τρίβους ὥρισεν καὶ δρόμον ἔταξεν. γ῅ν ἐπίλωσεν εἰς καρπῶν αὔξησιν, θάλασσαν δὲ περιώρισεν, ἐνύδροις οἴκησιν ἀφορίσας. τὰ ἐν ᾅδῃ ταμιεύει, ψυχῶν χῶρον ὀνομάσας· τὰ δὲ πάντα ἔπλησεν ἀέρος, ἵνα πάντα τὰ ζῷα πρὸς τὸ ζ῅ν ἀδεῶς ἀναπνέειν ἔχῃ. ὢ τ῅ς μεγάλης θεοὖ φρονίμου χειρός, τ῅ς ἐν π᾵σιν πάντα ποιούσης. μυρίος γὰρ ὄχλος πτηνῶν ὑπ' αὐτοὖ γεγένηται καὶ ο὘τος ποικίλος, πρὸς τὸν ἕτερον κατὰ πάντα ἐξηλλαγμένος, λέγω δὲ τά τε χρώματα, ·άμφη, ὄνυχας, βλέμματα, γνώμας, φθέγματα καὶ τὰ λοιπὰ πάντα. πόσαι δὲ καὶ φυτῶν διάφοροι ἰδέαι, χρώμασιν καὶ ποιότησιν καὶ ὀδμαῖς ἀπείροις διωρισμέναι. πόσα δὲ τ῅ς χέρσου ζῷα καὶ τῶν ἐν ὕδασιν, ὧν ἀδύνατον εἰπεῖν σχήματα, μορφάς, θέσεις, χρώματα, βίους, γνώμας, φύσεις, ὄχλον. ἔτι τε ὀρέων πλήθη καὶ ὕψη, λίθων διαφοράς, μυχοὺς φοβερούς, πηγάς, ποταμούς, λίμνας, θαλάσσας, λιμένας, νήσους, ὕλας, οἰκουμένην τε π᾵σαν καὶ ἀοικήτους τόπους. πόσα δὲ καὶ ἄλλα ἄγνωστα τυγχάνει, στοχασμὸν ἀνθρώπων ἐκπεφευγότα. τῶν δὲ ἐν καταλήψει ὄντων τίς ἀνθρώπων ἕνα ὅρον οἶδεν; λέγω δὲ πῶς οὐρανὸς εἰλεῖται, πῶς ἄστρα φέρεται καὶ τίνας ἔχουσιν τὰς μορφὰς καὶ τοὖ ζ῅ν τὴν σύστασιν τίνες τε οἱ τούτων ἀερώδεις τρίβοι–πόθεν τε καὶ τὰ ἀνέμων πνεύματα περιωθεῖται καὶ διαφόρους ἔχει τὰς ἐνεργείας–πόθεν ἀνελλιπῶς βρύουσιν αἱ πηγαὶ καὶ ἀέναοι ποταμοὶ γινόμενοι· εἰς θάλασσαν καταντῶσιν καὶ οὔτε ὅθεν ἔρχονται κενοὖται οὔτε ὅπου ἀπέρχονται πληροὖσιν– μέχρι ποὖ τοὖ ἀπεράντου ταρτάρου τὸ ἄπειρον βάθος–ἐπὶ τίνι ἄρα ἐπαιωρεῖται ὁ πάντα περιέχων οὐρανός, πῶς νέφη ἐξ ἀέρος βρύει καὶ εἰς ἀέρα συνπίνεται, τίς φύσις βροντῶν καὶ ἀστραπῶν, χιόνων, χαλάζης, ὀμίχλης, κρυστάλλων, καταιγίδων, ὄμβρων, νεφῶν αἰωρουμένων καὶ πῶς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

φυτὰ <καὶ> ζῷα πλάσσει καὶ ταὖτα διαφοραῖς ἀναριθμήτοις πάσῃ ἀκριβείᾳ συνεχῶς ἀποτελουμένη. ὅμως ἐάν τις τὸ π᾵ν ἀκριβῶς λογισμῷ συνίδῃ, εὑρήσει δι' ἄνθρωπον τὸν θεὸν πεποιηκότα· οἱ γὰρ ὄμβροι καρπῶν ἕνεκα γίνονται, ἵνα ἄνθρωπος μεταλάβῃ καὶ ζῷα τραφῆ ὅπως ἀνθρώπῳ χρησιμεύῃ–καὶ ἥλιος φαίνει καὶ τὸν ἀέρα εἰς τέσσαρας τροπὰς τρέπει, ἵνα ἕκαστος καιρὸς τὰ ἴδια ἀνθρώπῳ παράσχῃ–καὶ πηγαὶ βρύουσιν, ἵνα πόμα ἀνθρώποις δοθῆ. ἀλλ' ἔτι μὴν κατὰ τὸ δυνατὸν τίς ἐπὶ τ῅ς κτίσεως κυριεύει; οὐχὶ ἄνθρωπος, ὃς σοφίαν εἴληφεν γ῅ν γεωργεῖν, θάλασσαν πλεῖν, νηκτὰ πτηνὰ θηρία ἀγρεύειν, ἄστρων δρόμον λογιστεύειν, γ῅ν μεταλλεύειν, θάλασσαν σήθειν, πόλεις ἐγείρειν, βασιλεῖς ὁρίζειν, νόμους τάσσειν, δικάζειν, θεὸν ἀόρατον νοεῖν, ἀγγέλων ὀνόματα γνωρίζειν, δαίμονας ἀπελαύνειν, νόσους φαρμακείαις πειρ᾵σθαι παύειν, κατὰ δ' ἰοβόλων ἑρπετῶν ἐπαοιδὰς εὑρίσκειν, ἀντιπαθείας ἐπινοεῖν; εἰ δὲ εὐγνωμονεῖς, ἄνθρωπε, νενοηκὼς τὸν ἐν π᾵σιν εὐεργετήσαντά σε θεόν, καὶ ἀθάνατος ἅν ᾖς, τῶν διὰ σὲ κτισθέντων δι' εὐγνωμοσύνην τὸ διαμένειν ἐχόντων. καὶ νὖν δὲ γενέσθαι δύνασαι ἄφθαρτος, ἐὰν ἐπιγνῷς ὃν ἔλαθες, ἐὰν ἀγαπήσῃς ὃν κατέλιπες, ἐὰν αὐτῷ μόνῳ προσεύχῃ τῷ σῶμά σου καὶ ψυχὴν κολάσαι καὶ σῶσαι δυναμένῳ. διὸ πρὸ πάντων ἐννοοὖ ὅτι οὐδεὶς αὐτῷ συνάρχει, οὐδεὶς τ῅ς αὐτοὖ κοινωνεῖ ὀνομασίας, τοὖτο ὃ δὴ λέγεται θεός. μόνος γὰρ αὐτὸς καὶ λέγεται καὶ ἔστιν, ἄλλον δὲ οὔτε νομίσαι οὔτε εἰπεῖν ἔξεστιν· εἰ δέ τις τολμήσειεν, ἀιδίως τὴν ψυχὴν κολασθ῅ναι ἔχει. Σοὖ Πέτρου ταὖτα εἰπόντος ὁ ΢ίμων ἔξω τοὖ ὄχλου βοῆ μεγάλῃ ἔφη· Σί ψευδόμενος ἀπατ᾵ν θέλεις τὸν παρεστῶτά σοι ἰδιώτην ὄχλον, πείθων αὐτὸν θεοὺς μήτε νομίζειν μήτε λέγειν ἐξὸν εἶναι, τῶν παρὰ Ἰουδαίοις δημοσίων βίβλων πολλοὺς θεοὺς εἶναι λεγουσῶν; καὶ νὖν δὲ μετὰ πάντων ἀπ' αὐτῶν σοι τῶν βίβλων περὶ τοὖ δεῖν θεοὺς νομίζειν συζητ῅σαι θέλω, πρότερον περὶ ο὘ ἔφης θεοὖ δείξας μὴ αὐτὸν εἶναι τὴν ἀνωτάτω καὶ πάντα δυναμένην <δύναμιν> καθὸ ἀπρόγνωστός ἐστιν, ἀτελής, ἐνδεής, οὐκ ἀγαθὸς καὶ πολλοῖς καὶ μυρίοις χαλεποῖς ὑποκείμενος πάθεσιν· ὅθεν τούτου δειχθέντος ἀπὸ τῶν γραφῶν, ὡς ἐγὼ λέγω, ἕτερος ἀγράφως περιλείπεται εἶναι προγνωστικός, τέλειος, ἀνενδεής, ἀγαθός, πάντων χαλεπῶν ἀπηλλαγμένος παθῶν. ὃν δὲ σὺ φὴς δημιουργόν, τοῖς ἐναντίοις ὑποκείμενος τυγχάνει. αὐτίκα γοὖν ὁ καθ' ὁμοίωσιν αὐτοὖ γεγονὼς Ἀδὰμ καὶ τυφλὸς κτίζεται καὶ γνῶσιν ἀγαθοὖ ἥ κακοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οὐκ ἔχων παραδέδοται καὶ παραβάτης εὑρίσκεται καὶ τοὖ παραδείσου ἐκβάλλεται καὶ θανάτῳ τιμωρεῖται. ὁμοίως τε καὶ ὁ πλάσας αὐτόν, ἐπεὶ μὴ πανταχόθεν βλέπει, ἐπὶ τῆ ΢οδόμων καταστροφῆ λέγει· «Δεὖτε καὶ καταβάντες ἴδωμεν, εἰ κατὰ τὴν κραυγὴν αὐτῶν τὴν ἐρχομένην πρὸς μὲ συντελοὖνται· εἰ δὲ μή, ἵνα γνῶ» καὶ ἀγνοοὖντα ἑαυτὸν δείκνυσιν. τὸ δὲ εἰπεῖν περὶ τοὖ Ἀδάμ· «Ἐκβάλωμεν αὐτόν, μήπως ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοὖ ἅψηται τοὖ ξύλου τ῅ς ζω῅ς καὶ φάγῃ καὶ ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα «–τὸ εἰπεῖν· «μήπως» ἀγνοεῖ, τὸ δὲ ἐπαγαγεῖν· «Μήπως φαγὼν ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα» καὶ φθονεῖ. καὶ τὸ γεγράφθαι ὅτι «ἐνεθυμήθη ὁ θεὸς ὅτι ἐποίησεν τὸν ἄνθρωπον» καὶ μετανοεῖ καὶ ἀγνοεῖ· τὸ γὰρ «ἐνεθυμήθη» σκέψις ἐστίν, ᾗ τις δι' ἄγνοιαν ὧν βούλεται τὸ τέλος ἀκριβῶσαι θέλει, ἥ ἐπὶ τῷ μὴ κατὰ γνώμην ἀποβάντι μεταμελομένου. καὶ τὸ γεγράφθαι· «Καὶ ὠσφράνθη κύριος ὀσμὴν εὐωδίας» ἐνδεοὖς ἐστιν, καὶ τὸ ἐπὶ κνίσῃ σαρκῶν ἡσθ῅ναι οὐκ ἀγαθοὖ. τὸ δὲ πειράζειν (ὡς γέγραπται· «Καὶ ἐπείρασεν κύριος τὸν Ἀβραάμή) κακοὖ καὶ τὸ τέλος τ῅ς ὑπομον῅ς ἀγνοοὖντος. Ὁμῶς ὁ ΢ίμων πολλὰ ἀπὸ τῶν γραφῶν ἐδόκει δεικνύειν τὸν θεὸν παντὶ πάθει ὑποκείμενον. καὶ ὁ Πέτρος πρὸς ταὖτα ἔφη· Eἰ μηδὲν ἀγαπᾶ ὁ κακὸς καὶ πάνυ μοχθηρὸς ἐφ' οἷς ἁμαρτάνει ἑαυτὸν ἐλέγχειν, ἀπόκριναί μοι. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Oὐκ ἀγαπᾶ. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Πῶς οὗν κακὸς καὶ μοχθηρὸς εἶναι δύναται ὁ θεός, εἴπερ αὐτοὖ θελήματι τὰ κατ' αὐτοὖ κακὰ δημοσίᾳ γραφέντα προσετέθη; καὶ ὁ ΢ίμων· Ἐνδέχεται παρὰ προαίρεσιν αὐτοὖ ὑφ' ἑτέρας δυνάμεως τὸν κατ' αὐτοὖ γραφ῅ναι ἔλεγχον. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Πρῶτον οὗν τοὖτο ζητήσωμεν. εἰ μὲν ὑπὸ τ῅ς ἑαυτοὖ βουλ῅ς ἑαυτὸν ἤλεγξεν, ὡς φθάσας συνωμολόγησας, μοχθηρὸς οὐκ ἔστιν· εἰ δὲ ὑφ' ἑτέρας δυνάμεως, ζητητέον καὶ παντὶ σθένει ἐξεταστέον μή τις αὐτὸν μόνον ἀγαθὸν ὄντα ἐπὶ π᾵σιν τοῖς κακοῖς ὑπέβαλεν. καὶ ὁ ΢ίμων· Πρόδηλος εἶ φεύγων ἀπὸ τῶν γραφῶν τὸν κατὰ τοὖ θεοὖ σου ἀκοὖσαι ἔλεγχον. καὶ ὁ Πέτρος· Aὐτός μοι φαίνῃ τοὖτο ποιῶν· ὁ γὰρ τάξιν ζητήσεως φεύγων ἐξέτασιν ἀληθ῅ γενέσθαι οὐ βούλεται. ὅθεν ἐγὼ τῆ τάξει χρώμενος καὶ βουλόμενος πρῶτον τὸν συγγραφέα νοηθ῅ναι, πρόδηλός εἰμι τὴν εὐθεῖαν ὁδεύειν θέλων. καὶ ὁ ΢ίμων· Ὁμολόγησον πρῶτον εἴγε τὰ κατὰ τοὖ δημιουργοὖ γεγραμμένα ἀληθ῅ ἐστιν καὶ οὐκ ἔστιν τῶν ὅλων ἀνώτερος, κατὰ τὰς γραφὰς πάσῃ ὑποκείμενος μοχθηρίᾳ, καὶ ὕστερον ζητήσομεν τὸν συνγράψαντα. καὶ ὁ Πέτρος· Ἵνα μὴ δόξω ἀντιλέγειν σου τῆ ἀταξίᾳ μηδὲ θέλειν ζητεῖν, ἀποκρίνομαι· ἐγώ φημι ὅτι,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εἰ τὰ κατὰ τοὖ θεοὖ γεγραμμένα ἀληθ῅ εἴη, οὔπω τὸν θεὸν δείκνυσιν μοχθηρόν. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Πῶς τοὖτο συστ῅σαι δύνασαι; καὶ ὁ Πέτρος· Ὅτι ταῖς αὐτὸν κακῶς λεγούσαις φωναῖς τὰ ἐναντία γέγραπται, ο὘ εἵνεκεν οὐδ' ὁπότερον βεβαιωθ῅ναι δύναται. καὶ ὁ ΢ίμων· Πῶς οὗν τῶν γραφῶν τῶν μὲν αὐτὸν κακὸν λεγουσῶν, τῶν δὲ ἀγαθόν, τὸ ἀληθὲς ἔστιν ἐπιγνῶναι; καὶ ὁ Πέτρος· Ὅσαι τῶν γραφῶν φωναὶ συμφωνοὖσιν τῆ ὑπ' αὐτοὖ γενομένῃ κτίσει, ἀληθεῖς εἰσιν, ὅσαι δὲ ἐναντίαι, ψευδεῖς τυγχάνουσιν. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Πῶς δύνασαι ἐναντιουμένας ἑαυταῖς δεῖξαι τὰς γραφάς; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Σὸν Ἀδὰμ τυφλὸν λέγεις γεγεν῅σθαι, ὅπερ οὐκ ἦν· οὐ γὰρ ἅν τυφλῷ ἐντελλόμενος ἐδείκνυεν λέγων· «Ἀπὸ δὲ τοὖ ξύλου τοὖ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν μὴ γεύσησθε». καὶ ὁ ΢ίμων· Συφλὸν ἔλεγεν τὸν νοὖν αὐτοὖ. καὶ ὁ Πέτρος· Πῶς καὶ τὸν νοὖν τυφλὸς εἶναι ἐδύνατο, ὁ πρὸ τοὖ γεύσασθαι τοὖ φυτοὖ συμφώνως τῷ κτίσαντι αὐτὸν οἰκεῖα π᾵σιν τοῖς ζóοις ἐπιθεὶς ὀνόματα; καὶ ὁ ΢ίμων· Eἰ πρόγνωσιν εἶχεν ὁ Ἀδάμ, διὰ τί οὐ προέγνω τὸ τὴν γυναῖκα αὐτοὖ ἀπατ᾵ν ὄφιν; καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ πρόγνωσιν μὴ εἶχεν ὁ Ἀδάμ, πῶς τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ πρὸς τὰς ἐσομένας πράξεις ἅμα τῷ γεννηθ῅ναι τὰ ὀνόματα ἐπέθηκεν; τὸν μὲν πρῶτον καλέσας Κάιν, ὃ ἑρμηνεύεται ζ῅λος, ὃς καὶ ζηλώσας ἀνεῖλεν τὸν ἀδελφὸν αὐτοὖ Ἄβελ, ὃ ἑρμηνεύεται πένθος· ἐπ' αὐτῷ γὰρ πρώτῳ φονευθέντι ἐπένθησαν οἱ γονεῖς. εἰ δὲ Ἀδὰμ ἔργον θεοὖ ὑπάρχων πρόγνωσιν εἶχεν, πολὺ μ᾵λλον ὁ δημιουργήσας αὐτὸν θεός. καὶ ψεὖδός ἐστιν τὸ γεγράφθαι· «Ἐνεθυμήθη ὁ θεός», ὡς λογισμῷ χρησαμένου διὰ τὴν ἄγνοιαν. ἔτι μὴν καὶ εἰ «ἐπείραζεν κύριος τὸν Ἀβραάμή, ἵνα γνῷ εἰ ὑπομενεῖ. καὶ τὸ γεγραμμένον· «Καταβάντες ἴδωμεν εἰ κατὰ τὴν κραυγὴν αὐτῶν τὴν ἐρχομένην πρὸς μὲ συντελοὖνται· εἰ δὲ μή, ἵνα γνῶ«–καὶ ἵνα μὴ εἰς πολὺ μηκύνω τὸν λόγον, ὅσαι ποτὲ φωναὶ ἀγνοίας αὐτοὖ καταλέγουσιν ἥ ἄλλο τι χαλεπόν, ὑφ' ἑτέρων φωνῶν τὰ ἐναντία λεγουσῶν ἀνασκευαζόμεναι ψευδεῖς εἶναι ἐλέγχονται. ὅτι δὲ ὄντως προγινώσκει, λέγει τῷ Ἀβραάμ· «Γινώσκων γνώσῃ ὅτι πάροικον ἔσται τὸ σπέρμα σου ἐν γῆ οὐκ ἰδίᾳ, καὶ δουλώσουσιν αὐτὸ καὶ κακώσουσιν καὶ ταπεινώσουσιν αὐτοὺς τετρακόσια ἔτη. τὸ δὲ ἔθνος ᾧ ἅν δουλεύσωσιν κρινῶ ἐγώ. μετὰ δὲ ταὖτα ἐξελεύσονται ὧδε μετὰ ἀποσκευ῅ς πολλ῅ς. σὺ δὲ ἀπελεύσῃ πρὸς τοὺς πατέρας σου μετ' εἰρήνης, τραφεὶς ἐν γήρει καλῷ. τετάρτῃ δὲ γενεᾶ ἀποστραφήσονται ὧδε· οὔπω γὰρ ἀναπεπλήρωνται αἱ ἁμαρτίαι τῶν Ἀμορραίων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἕως τοὖ νὖν.» τί δέ; οὐχὶ καὶ Μωυσ῅ς τὰ ἁμαρτήματα τοὖ λαοὖ προσημαίνει καὶ τὴν διασπορὰν τὴν εἰς τὰ ἔθνη προδηλοῖ; εἰ δὲ Μωυσῆ αὐτὸς δέδωκεν προγινώσκειν, πῶς αὐτὸς οὐκ εἶχεν; ἔχει δέ. εἰ δὲ ἔχει, ὥσπερ καὶ ἐδείξαμεν, περισσόν ἐστιν τὸ γεγραμμένον· «ἐνεθυμήθη» καὶ «μετεμελήθη» καὶ τὸ «καταβὰς ὄψομαι» καὶ ὅσα τοιαὖτα· ἅτινα πρὸ τοὖ γενέσθαι ὡς ἀποβαίνειν ἤμελλεν προγνωσθέντα, οἰκονομίᾳ σοφῆ ἀμεταμέλητον λαμβάνει τὴν ἔκβασιν. τὸ δὲ θυσιῶν αὐτὸν μὴ ὀρεχθ῅ναι φαίνεται ἐκ τοὖ τοὺς ἐπιθυμήσαντας κρεῶν ἅμα τῷ γεύσασθαι ἀναιρεθ῅ναι καὶ χωσθέντας ἐπὶ τῷ. τάφῳ «βουνὸν ἐπιθυμιῶν» προσαγορευθ῅ναι. ὁ δὲ τὴν ἀρχὴν ἐπὶ θύσει ζóων χαλεπαίνων, θύεσθαι αὐτὰ μὴ θέλων, θυσίας ὡς ἐπιθυμῶν οὐ προσέτασσεν καὶ ἀπαρχὰς οὐκ ἀπῄτει· ἄνευ γὰρ θύσεως ζóων οὔτε θυσίαι τελοὖνται οὔτε ἀπαρχαὶ δοθ῅ναι δύνανται. πῶς δὲ σκότος καὶ γνόφος καὶ θύελλα συνεῖναι ἐδύνατο (καὶ γὰρ τοὖτο γέγραπται) τῷ καθαρὸν συστήσαντι οὐρανὸν καὶ φῶς φαίνειν δημιουργήσαντι τὸν ἥλιον καὶ π᾵σιν τοῖς ἀναριθμήτοις ἄστροις ἀμεταμέλητον ὁρίσαντι τῶν δρόμων τὴν τάξιν; οὕτως, ὦ ΢ίμων, τὸ τοὖ θεοὖ χειρόγραφον (λέγω δὲ τὸν οὐρανόν) καθαρὰν καὶ βεβαίαν τὴν τοὖ πεποιηκότος δείκνυσιν γνώμην. οὕτως αἱ τοὖ τὸν οὐρανὸν κτίσαντος θεοὖ διάβολοι φωναὶ καὶ ὑπὸ τῶν σὺν αὐταῖς ἐναντίων φωνῶν ἀκυροὖνται καὶ ὑπὸ τ῅ς κτίσεως ἐλέγχονται· οὐ γὰρ ὑπὸ χειρὸς προφητικ῅ς ἐγράφησαν, διὸ καὶ τῆ τοὖ τὰ πάντα κτίσαντος θεοὖ χειρὶ ἐναντίαι φαίνονται. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Πῶς τοὖτο ἀποδεῖξαι δύνῃ; καὶ ὁ Πέτρος· Ὁ τοὖ θεοὖ νόμος διὰ Μωυσέως ἑβδομήκοντα σοφοῖς ἀνδράσιν ἀγράφως ἐδόθη παραδίδοσθαι, ἵνα τῆ διαδοχῆ πολιτεύεσθαι δύνηται, μετὰ δὲ τὴν Μωυσέως ἀνάληψιν ἐγράφη ὑπό τινος, οὐ μὴν ὑπὸ Μωυσέως· ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ νόμῳ γέγραπται· «Καὶ ἀπέθανεν Μωυσ῅ς καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐγγὺς οἴκου Υογόρ, καὶ οὐδεὶς οἶδεν τὴν ταφὴν αὐτοὖ ἕως τ῅ς σήμερον». οἷόν τε ἦν ἀποθανόντα Μωυσ῅ν γράφειν· «Ἀπέθανεν Μωυσ῅ς»; ἐπεὶ ἐν τῷ μετὰ Μωυσέα χρόνῳ (ὥς γε ἔτη που πεντακόσια ἥ καὶ πρός) ἐν τῷ κτισθέντι ναῷ κείμενος εὑρίσκεται, καὶ μεθ' ἕτερά που πεντακόσια ἔτη φέρεται καὶ ἐπὶ τοὖ Ναβουχοδονόσορ οὕτως ἐνπρησθεὶς ἀπόλλυται. καὶ ὅμως μετὰ Μωυσ῅ν γραφεὶς καὶ πολλάκις ἀπολωλὼς τὴν τοὖ Μωυσέως πρόγνωσιν καὶ οὕτως ὡμολόγησεν, ὅτι τὸν ἀφανισμὸν αὐτοὖ προειδὼς οὐκ ἔγραψεν· οἱ δὲ γράψαντες τῷ τὸν ἀφανισμὸν μὴ προεγνωκέναι ἐπ' ἀγνωσίας ἐλεγχθέντες, προφ῅ται οὐκ ἦσαν. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἐπειδὴ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὰ περὶ θεοὖ (ὡς ἔφης) ἐκ τ῅ς πρὸς τὴν κτίσιν παραβολ῅ς ἔστιν νο῅σαι, πῶς τὰ λοιπὰ ἐν τῷ νόμῳ, ἐκ παραδόσεως Μωυσέως ὄντα καὶ ἀληθ῅ τυγχάνοντα καὶ τοῖς ψευδέσιν μεμιγμένα ἐπιγνῶναί ἐστιν δυνατόν; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Περικοπή τις ἐν τῷ γραφέντι νόμῳ κατὰ τὴν τοὖ θεοὖ πρόνοιαν ἀπταίστως ἐπεμνημονεύθη, ὥστ' ἅν σαφῶς δεῖξαι τῶν γεγραμμένων ποῖά ἐστιν ἀληθ῅, ποῖα δὲ ψευδ῅. καὶ ὁ ΢ίμων· Σίς ἐστιν αὕτη μήνυσον ἡμῖν. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Aὐτίκα ἐρῶ. γέγραπται ἐν τῷ πρώτῳ τοὖ νόμου βιβλίῳ πρὸς τοῖς τελευταίοις· «Oὐκ ἐκλείψει ἄρχων ἐξ Ἰούδα οὐδὲ ἡγούμενος ἐκ τῶν μηρῶν αὐτοὖ, ἕως ἅν ἔλθῃ ο὘ ἔστιν· καὶ αὐτὸς προσδοκία ἐθνῶν». ἐάν τις οὗν τὸν μετὰ τὸ ἐξ Ἰούδα ἐκλεῖψαι ἄρχοντα καὶ ἡγούμενον ἐληλυθότα καὶ ὑπὸ ἐθνῶν προσδοκ᾵σθαι μέλλοντα νο῅σαι δυνηθῆ, ο὘τος τὴν περικοπὴν ἐκ τῶν ἀποτελεσθέντων <...> ἀληθ῅ τὸν ἐληλυθότα ἐπιγνῶναι· ο὘ τῆ διδασκαλίᾳ πειθόμενος γνώσεται τίνα ἐστὶν τῶν γραφῶν τὰ ἀληθ῅, τίνα δὲ τὰ ψευδ῅. καὶ ὁ ΢ίμων· ΢υνίημι ὅτι τὸν Ἰησοὖν ὑμῶν λέγεις ὡς αὐτὸν ὑπὸ τ῅ς γραφ῅ς προφητευθέντα· δεδόσθω τοιγαροὖν οὕτως ἔχειν. λέγε τοίνυν πῶς ὑμ᾵ς διακρίνειν τὰς γραφὰς ἐδίδαξεν; καὶ ὁ Πέτρος· Ὅτι μέμικται τὰ ἀληθ῅ τοῖς ψευδέσι, μέμνημαί που αὐτὸν αἰτιώμενον τοὺς ΢αδδουκαίους εἰπεῖν· «Διὰ τοὖτο πλαν᾵σθε, μὴ εἰδότες τὰ ἀληθ῅ τῶν γραφῶν, ο὘ εἵνεκεν ἀγνοεῖτε τὴν δύναμιν τοὖ θεοὖ». εἰ δὲ τὰ ἀληθ῅ τῶν γραφῶν ἀγνοεῖν αὐτοὺς ὑπέβαλεν, δ῅λον ὡς ὄντων ψευδῶν· ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ φ῅ναι· «Γίνεσθε τραπεζῖται δόκιμοι», ὡς δοκίμων καὶ κιβδήλων λόγων ὄντων. καὶ τῷ εἰπεῖν· «Διὰ τί οὐ νοεῖτε τὸ εὔλογον τῶν γραφῶν;» βεβαιότερον τοὖ αὐθαιρέτως εὐγνωμονοὖντος τίθησιν τὸν νοὖν. τὸ δὲ καὶ τῶν γραφῶν προκειμένων ἐπὶ γραμματεῖς καὶ διδασκάλους πέμπειν ὡς τοὖ ὄντως νόμου εἰδότας τὰ ἀληθ῅, δ῅λόν ἐστιν. τὸ δὲ καὶ εἰπεῖν αὐτόν· «Oὐκ ἦλθον καταλὖσαι τὸν νόμον» καὶ φαίνεσθαι αὐτὸν καταλύοντα σημαίνοντος ἦν ὅτι ἃ κατέλυεν οὐκ ἦν τοὖ νόμου. τὸ δὲ καὶ εἰπεῖν· «Ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γ῅ παρελεύσονται, ἰῶτα ἓν ἥ μία κεραία οὐ μὴ παρέλθῃ ἀπὸ τοὖ νόμου» τὰ πρὸ οὐρανοὖ καὶ γ῅ς παρερχόμενα ἐσήμανεν μὴ ὄντα τοὖ ὄντως νόμου. ἐπεὶ οὗν οὐρανοὖ καὶ γ῅ς ἔτι συνεστώτων παρ῅λθαν θυσίαι, βασιλεῖαι, αἱ «ἐν γεννητοῖς γυναικῶν» προφητεῖαι καὶ ὅσα τοιαὖτα, ὡς οὐκ ὄντα θεοὖ προστάγματα (ἔνθεν γοὖν λέγει· «Π᾵σα φυτεία, ἣν οὐκ ἐφύτευσεν ὁ πατὴρ ὁ οὐράνιος, ἐκριζωθήσεται»), διὰ τοὖτο αὐτὸς ἀληθὴς ὢν προφήτης ἔλεγεν· «Ἐγώ εἰμι ἡ πύλη τ῅ς ζω῅ς·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὁ δι' ἐμοὖ εἰσερχόμενος εἰσέρχεται εἰς τὴν ζωήν» ὡς οὐκ οὔσης ἑτέρας τ῅ς σóζειν δυναμένης διδασκαλίας. διὸ καὶ ἐβόα λέγων· «Δεὖτε πρὸς μὲ πάντες οἱ κοπιῶντες», τουτέστιν οἱ τὴν ἀλήθειαν ζητοὖντες καὶ μὴ εὑρίσκοντες αὐτήν, καὶ πάλιν· «Σὰ ἐμὰ πρόβατα ἀκούει τ῅ς ἐμ῅ς φων῅ς» καὶ ἄλλοτε· «Ζητεῖτε καὶ εὑρίσκετε», ὡς μὴ προδήλως κειμένης τ῅ς ἀληθείας. ἀλλὰ καὶ ἐξ οὐρανῶν μάρτυς φωνὴ ἠκούσθη λέγουσα· «O὘τός ἐστίν μου ὁ υἱὸς ὁ ἀγαπητός, εἰς ὃν εὐδόκησα, τούτου ἀκούετε». καὶ πρὸς τούτοις ἐπὶ πλεῖον αὐτοὺς πεπλανημένους ἐλέγξαι θέλων τοὺς προφήτας, παρ' ὧν δὴ μεμαθηκέναι ἐβεβαίουν, ἐπιθυμοὖντας ἀληθείας καὶ μὴ μεμαθηκότας τελευτήσαντας ἀπεφήνατο εἰπών· «Πολλοὶ προφ῅ται καὶ βασιλεῖς ἐπεθύμησαν ἰδεῖν, ἃ ὑμεῖς βλέπετε, καὶ ἀκοὖσαι, ἃ ὑμεῖς ἀκούετε, καὶ ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὔτε εἶδον οὔτε ἤκουσαν». ἔτι μὴν ἔλεγεν· «Ἐγώ εἰμι περὶ ο὘ Μωυσ῅ς προεφήτευσεν εἰπών· Προφήτην ἐγερεῖ ὑμῖν κύριος ὁ θεὸς ἡμῶν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ὑμῶν ὥσπερ καὶ ἐμέ· αὐτοὖ ἀκούετε κατὰ πάντα. ὃς ἅν δὲ μὴ ἀκούσῃ τοὖ προφήτου ἐκείνου, ἀποθανεῖται». ὅθεν ἀδύνατόν ἐστιν ἄνευ τ῅ς τούτου διδασκαλίας ἀληθείᾳ σῳζούσῃ ἐπιστ῅ναι, κἅν τὸν αἰῶνά τις ζητῆ ἔνθα τὸ ζητούμενον οὐκ ἔστιν. ἦν δὲ καὶ ἔστιν ἐν τῷ Ἰησοὖ ἡμῶν λόγῳ. πλὴν τἀληθ῅ τοὖ νόμου εἰδὼς ΢αδδουκαίοις πυνθανομένοις καθ' ὃν λόγον Μωυσ῅ς ἑπτὰ συνεχώρησεν γαμεῖν, ἔφη· «Μωυσ῅ς κατὰ τὴν σκληροκαρδίαν ὑμῶν ἐπέτρεψεν ὑμῖν· ἀπ' ἀρχ῅ς γὰρ οὕτως οὐκ ἐγένετο. ὁ γὰρ κτίσας ἀπ' ἀρχ῅ς τὸν ἄνθρωπον ἄρσεν καὶ θ῅λυ ἐποίησεν αὐτόν». τοῖς δὲ νομίζουσιν (ὡς αἱ γραφαὶ διδάσκουσιν) ὅτι ὁ θεὸς ὀμνύει, ἔφη· «Ἔστω ὑμῶν τὸ ναὶ ναί, τὸ οὕ οὔ· τὸ γὰρ περισσὸν τούτων ἐκ τοὖ πονηροὖ ἐστιν». καὶ τοῖς λέγουσιν ὅτι Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ ἀπέθανεν, ἔφη· «Oὐκ ἔστιν θεὸς νεκρῶν, ἀλλὰ ζώντων». τοῖς δὲ οἰομένοις ὅτι ὁ θεὸς «πειράζει» (ὡς αἱ γραφαὶ λέγουσιν) ἔφη· «Ὁ πονηρός ἐστιν ὁ πειράζων», ὁ καὶ αὐτὸν πειράσας. τοῖς δὲ ὑπολαμβάνουσιν ὅτι ὁ θεὸς οὐ προγινώσκει, ἔφη· «Oἶδεν γὰρ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος ὅτι χρῄζετε τούτων ἁπάντων, πρὶν αὐτὸν ἀξιώσετε». τοῖς δὲ πιστεύουσιν (ὡς αἱ γραφαὶ λέγουσιν) ὅτι μὴ πάντα βλέπει, ἔφη· «Ἐν τῷ κρυπτῷ εὔχεσθε» εἰπών· «Καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ βλέπων τὰ κρυπτὰ ἀποδώσει ὑμῖν». τοῖς δὲ οἰομένοις αὐτὸν μὴ ἀγαθὸν εἶναι (ὡς αἱ γραφαὶ λέγουσιν) ἔφη· «Σίνα ὑμῶν αἰτήσει υἱὸς ἄρτον, μὴ λίθον ἐπιδώσει αὐτῷ; ἥ καὶ ἰχθὺν αἰτήσει, μὴ ὄφιν ἐπιδώσει αὐτῷ; εἰ οὗν ὑμεῖς, πονηροὶ ὄντες, οἴδατε

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δόματα ἀγαθὰ διδόναι τοῖς τέκνοις ὑμῶν, πόσῳ μ᾵λλον ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος δώσει ἀγαθὰ τοῖς αἰτουμένοις αὐτὸν καὶ τοῖς ποιοὖσιν τὸ θέλημα αὐτοὖ;» τοῖς δὲ αὐτὸν διαβεβαιουμένοις ἐν ναῷ εἶναι ἔφη· «Μὴ ὀμόσητε τὸν οὐρανόν, ὅτι θρόνος θεοὖ ἐστιν, μήτε τὴν γ῅ν, ὅτι ὑποπόδιον τῶν ποδῶν αὐτοὖ ἐστιν». τοῖς δὲ προλαβοὖσιν ὅτι θυσιῶν ὀρέγεται ὁ θεός, ἔφη· «Ὁ θεὸς ἔλεος θέλει καὶ οὐ θυσίας, ἐπίγνωσιν αὐτοὖ καὶ οὐχ ὁλοκαυτώματα». τοῖς δὲ πειθομένοις κακὸν αὐτὸν εἶναι (ὡς αἱ γραφαὶ λέγουσιν) ἔφη· «Μή με λέγε ἀγαθόν· ὁ γὰρ ἀγαθὸς εἷς ἐστιν». καὶ πάλιν· «Γίνεσθε ἀγαθοὶ καὶ οἰκτίρμονες ὡς ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ὃς ἀνατέλλει τὸν ἥλιον ἐπ' ἀγαθοῖς καὶ πονηροῖς καὶ φέρει τὸν ὑετὸν ἐπὶ δικαίοις καὶ ἀδίκοις». τοῖς δὲ ἠπατημένοις πολλοὺς θεοὺς ὑπονοεῖν (ὡς αἱ γραφαὶ λέγουσιν) ἔφη· «Ἄκουε Ἰσραήλ, κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν κύριος εἷς ἐστιν». Ὁμῶς ὁ ΢ίμων συνιδὼν ὅτι Πέτρος αὐτὸν συνάγει ταῖς γραφαῖς χρ῅σθαι ὡς Ἰησοὖς ἐδίδαξεν, εἰς τὸν περὶ θεοὖ λόγον ἐξέτασιν γενέσθαι οὐκ ἠθέλησεν, καίτοιγε μεταθεμένου τοὖ Πέτρου ὡς αὐτὸς ΢ίμων ἠξίωσεν πρὸς πεὖσιν καὶ ἀπόκρισιν γενέσθαι τὴν ἐξέτασιν. πλὴν ἡ ζήτησις τριῶν ἐπεκράτησεν ἡμερῶν. ἐπιφωσκούσης δὲ τ῅ς τετάρτης νύχιος ὡς ἐπὶ Σύρον τ῅ς Υοινίκης ἐξώρμησεν. καὶ οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας ἦλθόν τινες τῶν προόδων Πέτρῳ λέγοντες· ΢ίμων μεγάλα θαυμάσια ἐν Σύρῳ ποιῶν πολλοὺς τῶν ἐκεῖ κατεπλήξατο καί σε πολλαῖς διαβολαῖς μισεῖσθαι ἐποίησεν. Σαὖτα ἀκούσας ὁ Πέτρος τῆ ἐπιούσῃ νυκτὶ τῶν ἀκροατῶν τὸν ὄχλον συνελθεῖν ἐποίησεν. ὁμῶς συνελθοὖσιν ἔφη· Ἐπειδὴ ὁρμῶντός μου εἰς τὰ ἔθνη τὰ πολλοὺς θεοὺς λέγοντα, κηρύξαι καὶ διδάξαι ὅτι εἷς ἐστιν ὁ θεός, «ὃς οὐρανὸν ἔκτισε καὶ γ῅ν» καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα, ὅπως ἀγαπήσαντες αὐτὸν σωθ῅ναι δυνηθῶσιν, προλαβοὖσα ἡ κακία τῷ τ῅ς συζυγίας νόμῳ προαπέστειλεν ΢ίμωνα, ἵνα οἱ ἄνθρωποι, ἐὰν τοὺς πολλοὺς θεοὺς λέγειν παύσωνται, καταγνόντες τῶν ἐπὶ γ῅ς λεγομένων, ἐν οὐρανῷ πολλοὺς θεοὺς εἶναι νομίσωσιν, ἵνα μηδέποτε τὸ τ῅ς μοναρχίας τιμήσαντες καλὸν εἰς τὸ παντελὲς μετὰ κόλασιν ἀπόλωνται. καὶ τὸ δεινότατον, ἐπεὶ ἀληθὴς λόγος ἀπαράβλητον ἰσχὺν ἔχει, προλαμβάνων ταῖς διαβολαῖς πείθει αὐτοὺς αὐτὸ μηδὲ τὴν ἀρχὴν ἀναδέξασθαί μου, μήπως ὁ διαβάλλων αὐτὸς τῷ ὄντι διάβολος ἐλεγχθῆ καὶ ὁ ἀληθὴς λόγος ἀναδειχθεὶς πιστευθ῅ναι δυνηθῆ. χρὴ οὗν με ταχέως αὐτὸν ἐπικαταλαβεῖν, ἵνα μὴ ἡ διαβολὴ ἐνχρονίσασα παντελῶς πάντων ἐπικρατήσῃ. ἐπεὶ οὗν δεῖ τινα ὁρίσαι ἀντ' ἐμοὖ τὸν ἐμὸν ἀναπληροὖντα τόπον, μιᾶ προαιρέσει τοὖ θεοὖ δεηθῶμεν οἱ πάντες,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅπως τῶν ὄντων ἐν ἡμῖν τὸν κρείττονα αὐτὸς πρόδηλον ποιήσῃ, ἵνα ἐπὶ τ῅ς Φριστοὖ καθέδρας καθεσθεὶς τὴν αὐτοὖ ἐκκλησίαν εὐσεβῶς οἰκονομῆ. τίς ἄρα ὁρισθήσεται; θεοὖ γὰρ βουλῆ ἀναδείκνυται μακάριος ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὃν καταστήσει ὁ κύριος αὐτοὖ ἐπὶ τ῅ς θεραπείας τῶν συνδούλων αὑτοὖ, τοὖ διδόναι αὐτοῖς τὰς τροφὰς ἐν καιρῷ αὐτῶν, μὴ ἐννοούμενον καὶ λέγοντα ἐν τῆ καρδίᾳ αὑτοὖ· Φρονίζει ὁ κύριός μου ἐλθεῖν. *καὶ ἄρξηται τύπτειν τοὺς συνδούλους αὑτοὖ, ἐσθίων καὶ πίνων μετά τε πορνῶν καὶ μεθυόντων. καὶ ἥξει ὁ κύριος τοὖ δούλου ἐκείνου ἐν ὥρᾳ, ᾗ οὐ προσδοκᾶ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ, ᾗ οὐ γινώσκει, καὶ διχοτομήσει αὐτόν, καὶ τὸ ἀπιστοὖν αὐτοὖ μέρος μετὰ τῶν ὑποκριτῶν θήσει.+ εἰ δέ τις τῶν παρεστώτων, διοικεῖν δυνάμενος τὴν ἀγνωμοσύνην τῶν ἀνθρώπων, ὑποστέλλεται, τ῅ς αὑτοὖ ἀναπαύσεως φροντίζων μόνης, καὶ αὐτὸς προσδοκάτω ἀκοὖσαι· «Δοὖλε πονηρὲ καὶ ὀκνηρέ, ἔδει σε τὸ ἀργύριόν μου προβαλεῖν ἐπὶ τῶν τραπεζιτῶν, καὶ ἐγὼ ἅν ἐλθὼν ἔπραξα τὸ ἐμόν· ἐκβάλετε τὸν ἀχρεῖον δοὖλον εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον». καὶ εὐλόγως. σοὖ γάρ (φησίν), ἄνθρωπε, τοὺς λόγους μου ὡς ἀργύριον ἐπὶ τραπεζιτῶν βαλεῖν καὶ ὡς χρήματα δοκιμάσαι. τὸ οὗν πλ῅θος τῶν πιστῶν δεῖ ἑνί τινι πείθεσθαι, ἵνα οὕτως ἐν ὁμονοίᾳ διατελεῖν δυνηθῆ. τὸ γὰρ εἰς ἀρχὴν μι᾵ς λ῅γον ἐξουσίας μοναρχίας εἰκόνι τοὺς ὑπείκοντας αἰτίᾳ εὐταξίας εἰρήνης ἀπολαύειν τίθησιν, τὸ δὲ πάντας φιλαρχοὖντας ἑνὶ μόνῳ ὑπεῖξαι μὴ θέλειν <...> καὶ αἰτίᾳ διαιρέσεως πάντως καὶ πεσεῖν ἔχουσιν. ἀλλ' ἔτι μὴν πειθέτω τὰ παρ' ὀφθαλμοῖς γινόμενα πῶς νὖν πολλῶν κατὰ π᾵σαν τὴν γ῅ν ὄντων βασιλέων συνεχῶς πόλεμοι γίνονται· ἔχει γὰρ ἕκαστος πρόφασιν εἰς πόλεμον τὴν ἑτέρου ἀρχήν. ἐὰν δὲ εἷς ᾖ τοὖ παντὸς ἡγεμών, ο὘ εἵνεκεν πολεμεῖ οὐκ ἔχων, ἀίδιον τὴν εἰρήνην ἔχει. πέρας γοὖν ὁ θεὸς τοῖς καταξιουμένοις αἰωνίου ζω῅ς ἕνα ἐν τῷ τότε αἰῶνι βασιλέα τοὖ παντὸς καθίστησιν, ἵνα αἰτίᾳ μοναρχίας ἄπτωτος εἰρήνη γένηται. χρὴ οὗν ἑνί τινι ὡς ὁδηγῷ τοὺς πάντας ἕπεσθαι, ὡς εἰκόνα θεοὖ προτιμῶντας, τὸν δὲ ὁδηγὸν εἶναι τ῅ς εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν εἰσιούσης εἰσόδου ἐπιστήμονα. Σίνα δὲ ἄλλον αἱρήσομαι τῶν παρόντων ἥ Ζακχαῖον, πρὸς ὃν καὶ ὁ κύριος ἡμῶν εἰσιὼν ἀνεπαύσατο, τοὖ σóζεσθαι κρίνας ἄξιον εἶναι; καὶ τοὖτ' εἰπών, παρεστῶτι τῷ Ζακχαίῳ ἐπιβαλὼν τὴν χεῖρα, ἐβιάζετο ἐπὶ τὴν αὑτοὖ καθεσθ῅ναι καθέδραν. ὁ δὲ Ζακχαῖος προσπεσὼν τοῖς ποσὶν αὐτοὖ ἐδέετο, ὅπως τοὖ ἄρχειν αὐτὸν ἀπολύσῃ, μετὰ τοὖ ὑπισχνεῖσθαι καὶ λέγειν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅτι· Ὁπόσα ποτὲ χρὴ τὸν ἄρχοντα ποιεῖν, ποιήσω, μόνον μοι τὸ ὄνομα τοὖτο μὴ ἔχειν χάρισαι· εὐλαβοὖμαι γὰρ τὸ τ῅ς ἀρχ῅ς ἐνδύσασθαι ὄνομα· πικροὖ γὰρ φθόνου καὶ κινδύνου γέμει. Καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Eἰ τοὖτο εὐλαβῆ ἄρχων μὲν μὴ καλοὖ, ἀλλὰ ὁ καθεστώς, τοὖτο τοὖ κυρίου δεδωκότος λέγεσθαι τῷ εἰπεῖν· «Μακάριος ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, ὃν καταστήσει ὁ κύριος αὐτοὖ ἐπὶ τ῅ς θεραπείας τῶν συνδούλων αὑτοὖ». εἰ δὲ παντελῶς οὐ θέλεις γνωσθ῅ναι ὅτι ἐξουσίαν διοικήσεως ἔχεις, ἀγνοεῖν μοι ἔοικας ὅτι ἡ ὁμολογουμένη τοὖ προκαθεζομένου ἐξουσία πολύ τι δύναται πρὸς δυσωπίαν τοὖ πλήθους. ὡς γὰρ εἰληφότι τὴν ἐξουσίαν ἕκαστος πείθεται ὡς μεγάλην ἀνάγκην τὴν συνείδησιν ἔχων. τί δέ; οὐχὶ καὶ ἀσφαλῶς γινώσκεις ὅτι οὐχ ὡς οἱ ἄρχοντες τῶν ἐθνῶν ἄρχειν ἔχεις, ἀλλ' ὡς δοὖλος αὐτοῖς ὑπηρετῶν, ὡς πατὴρ ἀδικουμένοις , ὡς ἰατρὸς ἐπισκεπτόμενος, ὡς ποιμὴν φυλάσσων, συνελὼν ἐρῶ, τὰς πάσας ὑπὲρ τ῅ς αὐτῶν σωτηρίας φροντίδας ἔχων; ὅτι οἴει ἀγνοεῖν με οἵους καμάτους ἀναδέξασθαί σε βιάζομαι, ὑπὸ ὄχλων κρίνεσθαί σε ἀξιῶν, οἷς ἀρέσαι τινὰ ἀμήχανον; θεὸν δὲ εὗ πράττοντα πείθειν δυνατώτατον. διὸ δέομαι προθύμως ἀναδέξασθαι, διὰ θεόν, διὰ Φριστόν, ὑπὲρ τ῅ς ἀδελφῶν σωτηρίας, ὑπὲρ τ῅ς αὐτῶν οἰκονομίας καὶ σ῅ς ὠφελείας. καὶ τὸ ἕτερον δὲ λόγισαι ὅτι ὥσπερ κάματον καὶ κίνδυνον ἔχει τὸ τὴν Φριστοὖ ἐκκλησίαν οἰκονομεῖν, τοσούτῳ μείζων ὁ μισθός. ἀλλ' ἔτι μὴν καὶ ἡ κόλασις μείζων τῷ δυναμένῳ καὶ ἀπειθήσαντι. βούλομαι οὗν, πολυμαθέστερον εἰδώς σε τῶν παρεστώτων, δανείζειν καλὰς γνώμας, ἃς παρὰ τοὖ κυρίου πεπίστευσαι, ἵνα «εὗ δοὖλε ἀγαθὲ καὶ πιστέ» ἀκούσῃς καὶ μὴ ὥσπερ ὁ τὸ ἓν ἀποκρύψας τάλαντον, ἔγκλημα λαβὼν κολάσει ὑπεύθυνος ἀναφανῆς. εἰ δὲ μὴ βούλει ἀγαθὸς φύλαξ καταστ῅ναι τ῅ς ἐκκλησίας, ἕτερον ἀντὶ σοὖ μήνυσον, σοὖ πολυμαθέστερον καὶ πιστότερον. ἀλλὰ οὐ δώσεις· σὺ γὰρ καὶ τῷ κυρίῳ συν῅ς καὶ τὰς θαυμασίους πράξεις ἱστόρησας καὶ διοίκησιν ἐκκλησίας μεμάθηκας. καὶ σοὖ μὲν ἔργον ἐστὶν κελεύειν ἃ δεῖ, τῶν ἀδελφῶν ὑπείκειν καὶ μὴ ἀπειθεῖν. ὑπείξαντες μὲν οὗν σωθήσονται, ἀπειθήσαντες δὲ ὑπὸ τοὖ Φριστοὖ κολασθήσονται, ὅτι ὁ προκαθεζόμενος Φριστοὖ τόπον πεπίστευται. διὸ ἤτοι τιμὴ ἥ ὕβρις τοὖ προκαθεζομένου εἰς Φριστὸν φέρεται, ἀπὸ δὲ Φριστοὖ εἰς τὸν θεὸν ἀναφέρεται. τοὖτο δὲ εἴρηκα, ἵνα καὶ αὐτοὶ οἱ ἀδελφοὶ τ῅ς πρὸς σὲ ἀπειθείας τὸν κίνδυνον αὐτῶν μὴ ἀγνοῶσιν, ὅτι, ὃς ἄν σοι κελεύσαντι ἀπειθήσῃ, Φριστῷ ἀπειθεῖ, Φριστῷ δὲ ἀπειθή-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σας θεὸν παροργίζει. Φρὴ οὗν τὴν ἐκκλησίαν ὡς πόλιν ἐν ὕψει Ὠκοδομημένην φιλόθεον ἔχειν τάξιν καὶ διοίκησιν καλήν. πρὸ πάντων ὁ ἐπίσκοπος ὡς ἄρχων περὶ ὧν λέγει ἀκουέσθω. οἱ πρεσβύτεροι τὰ κελευόμενα γίνεσθαι σπουδαζέτωσαν. οἱ διάκονοι ἐκπεριερχόμενοι τῶν ἀδελφῶν τὰ σώματα καὶ τὰς ψυχὰς ἐπισκεπτέσθωσαν καὶ τῷ ἐπισκόπῳ ἀντιβαλλέτωσαν. οἱ λοιποὶ πάντες ἀδελφοὶ τὸ ἀδικεῖσθαι ἀναδεχέσθωσαν· εἰ δὲ κρίνεσθαι θέλουσιν, περὶ ὧν ἀδικοὖνται, ἐπὶ τῶν πρεσβυτέρων συμβιβαζέσθωσαν· τὸν δὲ συμβιβασμὸν οἱ πρεσβύτεροι τῷ ἐπισκόπῳ προσαναφερέτωσαν. νέων δὲ μὴ μόνον κατεπειγέτωσαν τοὺς γάμους, ἀλλὰ καὶ τῶν προβεβηκότων, μήπως ζέουσα ἡ ὄρεξις προφάσει πορνείας ἥ μοιχείας λοιμὸν προσενέγκῃ τῆ ἐκκλησίᾳ. ὑπὲρ π᾵σαν γὰρ ἁμαρτίαν ἡ τ῅ς μοιχείας ἀσέβεια θεῷ ἐστύγηται, ὅτι οὐ μόνον αὐτὸν τὸν ἁμαρτήσαντα ἀναιρεῖ, ἀλλὰ καὶ τοὺς συνεστιωμένους καὶ συναμιλλωμένους· λύσσῃ γὰρ ἔοικεν, ὅτι τ῅ς ἰδίας μανίας μεταδιδόναι φύσιν ἔχει. σωφροσύνης οὗν χάριν σπευδέτωσαν τοὺς γάμους ἐπιτελεῖν μὴ μόνον οἱ πρεσβύτεροι, ἀλλὰ καὶ οἱ πάντες. ἡ γὰρ τοὖ μοιχησαμένου ἁμαρτία ἐπὶ τοὺς πάντας ἐλθεῖν βιάζεται. τὸ οὗν σπεύδειν σωφρονεῖν τοὺς ἀδελφούς, τοὖτο πρώτη ἐλεημοσύνη· ψυχ῅ς γάρ ἐστιν θεραπεία· ἡ γὰρ τροφὴ τοὖ σώματος ἀνάπαυσίς ἐστιν. ὅμως ἐὰν ἀγαπήσητε τοὺς ἀδελφοὺς ὑμῶν, οὐδὲν αὐτῶν ἀφαιρήσεσθε, ὧν δὲ ἔχετε μεταδώσετε· πεινῶντας γὰρ θρέψετε, διψῶσιν ποτὸν παρέξετε, γυμνοὺς ἐνδύσετε, νο σοὖντας ἐπισκέψεσθε, τοῖς ἐν εἱρκταῖς ὡς δυνατὸν βοηθήσετε, ξένους εἰς τὰ ἑαυτῶν σκηνώματα προθύμως ἀποδέξεσθε, μηδένα μισήσετε. ὡς δὲ δεῖ εὐσεβεῖν, εὐγνωμονοὖντας ὑμ᾵ς ὁ ὑμέτερος διδάξει νοὖς. πρὸ δὲ πάντων (εἰ καὶ δεῖ ὑμῖν λέγειν) συνεχέστερον συνέρχεσθε, εἴθε καθ' ὥραν, ἐπεί γε ἐν ταῖς νενομισμέναις τ῅ς συνόδου ἡμέραις. ἐὰν γὰρ τοὖτο ποι῅τε, ἐντὸς τειχῶν ἀσυλίας ἐστέ· ἀρχὴ γὰρ ἀπωλείας ἀποταξία. μήτε οὗν προφάσει μικροψυχίας τ῅ς πρὸς ἀδελφὸν ἀπολειπέσθω τις τοὖ συνεδρεύειν. ἐὰν γάρ τις ὑμῶν ἀπολειφθῆ τοὖ συνάγεσθαι, τῶν σκορπιζόντων τὴν Φριστοὖ ἐκκλησίαν λογισθήσεται καὶ ὡς τῶν κατὰ τῶν τοὖ Φριστοὖ μαθητῶν ὑπάρξας κολασθήσεται. μετὰ μοιχῶν ἀποβληθήσεται. ὡς γὰρ μοιχὸς ὑπὸ τοὖ ἐν αὐτῷ πνεύματος προφάσει τινὸς ἑαυτὸν ἀφώρισεν, καὶ τῷ πονηρῷ κατ' αὐτοὖ χώραν ἔδωκεν πρόβατον ἁρπάσαι ὡς μανδρῶν ἔξω εὑρεθέν. πλὴν τοὖ ἐπισκόπου ὑμῶν ἀκούετε καὶ τιμὴν π᾵σαν αὐτῷ ἀπονέμοντες μὴ κάμητε, εἰδότες ὅτι προφάσει τῆ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πρὸς αὐτὸν εἰς Φριστὸν φέρεται, ἀπὸ δὲ Φριστοὖ εἰς θεὸν ἀναφέρεται καὶ τῷ προσενέγκαντι πολυπλασίως ἀνταποδίδοται. θρόνον οὗν Φριστοὖ τιμήσετε· ὅτι καὶ Μωυσέως καθέδραν τιμ᾵ν ἐκελεύσθητε, κἅν οἱ προκαθεζόμενοι ἁμαρτωλοὶ νομίζωνται. καὶ ταὖτα μὲν ὑμῖν αὐτάρκως εἴρηται· αὐτῷ δέ, πῶς ἀμέμπτως βιοὖν, περιττὸν ἡγοὖμαι λέγειν, ὁπότε τοὖ κἀμὲ διδάξαντος δόκιμος ὑπάρχει μαθητής. πλήν, ἀδελφοί, ἔνια οὐ χρὴ ἀναμένειν ἀκούειν, ἀλλὰ καὶ ἀφ' ἑαυτῶν τὸ εὔλογον νοεῖν. Ζακχαῖος μόνος ὑμῖν ὅλος ἑαυτὸν ἀσχολεῖν ἀποδεδωκώς, κοιλίαν ἔχων καὶ ἑαυτῷ μὴ εὐσχολῶν, πῶς δύναται τὴν ἀναγκαίαν πορίζειν τροφήν; οὐχὶ δὲ εὔλογόν ἐστιν πάντας ὑμ᾵ς τοὖ ζ῅ν αὐτοὖ πρόνοιαν ποιεῖν, οὐκ ἀναμένοντας αὐτὸν ὑμ᾵ς αἰτεῖν; τοὖτο γὰρ προσαιτοὖντός ἐστιν· μ᾵λλον δὲ τεθνήξεται λιμῷ ἥ τοὖτο ποιεῖν ὑποσταίη. πῶς δὴ καὶ ὑμεῖς οὐ δίκην ὑφέξετε, μὴ λογισάμενοι ὅτι «ἄξιός ἐστιν ὁ ἐργάτης τοὖ μισθοὖ αὐτοὖ»; καὶ μὴ λεγέτω τις· Oὐκοὖν ὁ δωρεὰν παρασχεθεὶς λόγος πωλεῖται; μὴ γένοιτο. εἴ τις γὰρ ἔχων πόθεν ζ῅ν λάβοι, ο὘τος πωλεῖ τὸν λόγον, εἰ δὲ μὴ ἔχων τοὖ ζ῅ν χάριν λαμβάνει τροφήν, ὡς καὶ ὁ κύριος ἔλαβεν ἔν τε δείπνοις καὶ φίλοις, οὐδὲν ἔχων ὁ εἰς αὗθις πάντα ἔχων, οὐχ ἁμαρτάνει. ἀκολούθως οὗν τιμ᾵τε πρεσβυτέρους, κατηχητάς, διακόνους χρησίμους, χήρας εὗ βεβιωκυίας, ὀρφανοὺς ὡς ἐκκλησίας τέκνα· ἀλλὰ καὶ ὁπότε χρεία τινὸς πόρου πρός τι ἀναγκαῖον γένοιτο, ἅμα οἱ πάντες συμβάλλεσθε. εἰς ἀλλήλους εὐσεβεῖτε, μὴ ὀκνοὖντες π᾵ν ὁτιοὖν ὑπὲρ τ῅ς ἑαυτῶν σωτηρίας ὑπομένειν. Καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐπέθηκεν χεῖρα τῷ Ζακχαίῳ λέγων· Δέσποτα καὶ κύριε τῶν ὅλων, ὁ πατὴρ καὶ θεός, σὺ διαφύλαξον ποιμένα μετὰ ποίμνης. σὺ ἡ πρόφασις, σὺ ἡ δύναμις. ἡμεῖς τὸ βοηθούμενον, «σὺ ὁ βοηθός», «ὁ ἰατρός», «ὁ σωτήρ», «τὸ τεῖχος», ἡ ζωή, «ἡ ἐλπίς», «ἡ καταφυγή», ἡ χαρά, ἡ προσδοκία, ἡ ἀνάπαυσις, (συνελὼν ἐρῶ) σὺ ἡμῖν τὰ πάντα. πρὸς αἰώνιον ὕπαρξιν σωτηρίας συνέργησον, ·ὖσαι, φύλαξον. πάντα δύνασαι. σὺ γὰρ ἄρχων ἀρχόντων καὶ κύριος κυρίων, δεσπότης βασιλέων. σὺ δὸς ἐξουσίαν τῷ προκαθεζομένῳ λύειν ἃ δεῖ λύειν καὶ δεσμεῖν ἃ δεῖ δεσμεῖν, σὺ σόφισον· σὺ ὡς δι' ὀργάνου δι' αὐτοὖ τὴν ἐκκλησίαν τοὖ Φριστοὖ σου ὡς καλὴν νύμφην διαφύλαξον. σοὖ γάρ ἐστιν δόξα αἰώνιος, ὕμνος πατρὸς καὶ υἱοὖ καὶ ἁγίου πνεύματος εἰς τοὺς σύμπαντας αἰῶνας. ἀμήν. καὶ ταὖτα εἰπὼν μετὰ ταὖτα ἔφη· Ὅσοι ποτὲ βαπτισθ῅ναι θέλετε, ἀπὸ τ῅ς αὔριον νηστεύειν ἄρξασθε καὶ καθ' ἡμέραν χειροθετεῖσθε καὶ περὶ ὧν θέλετε πυνθάνεσθε. ἔτι γὰρ ἡμερῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δέκα ὑμῖν ἐπιμεῖναι θέλω. μετὰ δὲ τρεῖς ἡμέρας βαπτίζειν ἀρξάμενος, ἐμὲ φωνήσας καὶ Ἀκύλαν καὶ Νικήτην ἔφη· Μέλλων ἐπὶ τὴν Σύρον ὁρμ᾵ν μεθ' ἡμέρας ἑπτὰ βούλομαι ἐξ αὐτ῅ς ὑμ᾵ς ἀπελθόντας, παρὰ τῆ Φανανίτιδι Βερνίκῃ Ἰούστης θυγατρὶ λανθανόντως ἐπιξενωθέντας, παρ' αὐτ῅ς τὰ κατὰ τὸν ΢ίμωνα ἀκριβῶς μαθόντας γράψαι μοι. πολὺ γάρ μοι συμβάλλεται, ἵνα πρὸς αὐτὸ ἁρμόσωμαι. διὸ ἐξ αὐτ῅ς πορεύεσθε μετὰ εἰρήνης. καὶ δὴ βαπτίζοντα αὐτὸν ἐάσαντες, καθὼς ἐκέλευσεν, εἰς Σύρον αὐτὸν προήξαμεν τ῅ς Υοινίκης.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA Δ.]
Καισαρείας δὲ τ῅ς ΢τράτωνος ἐξιὼν ἐγὼ Κλήμης, ἅμα Νικήτης τε καὶ Ἀκύλας, εἰς Σύρον τ῅ς Υοινίκης εἰσεβάλλομεν καὶ κατ' ἐντολὴν Πέτρου τοὖ ἀποστείλαντος ἡμ᾵ς ἐξενίσθημεν παρὰ Βερνίκῃ θυγατρὶ τ῅ς Φανανίτιδος Ἰούστης, ἥτις ἀσμενέστατα ἡμ᾵ς ἀπεδέξατο, καὶ πολλῆ μὲν τῆ πρὸς μὲ τιμῆ ἀγωνιῶσα, στοργῆ δὲ τῆ πρὸς Ἀκύλαν καὶ Νικήτην, διὰ χαρὰν ὡς συνήθης παρρησιαζομένη ἐφιλοφρονεῖτο καὶ πρὸς τὴν τοὖ σώματος θεραπείαν ἡμ᾵ς δεκτικῶς κατήπειγεν. συνιδὼν οὗν ὅτι βραχεῖαν ἡμῖν ὑπέρθεσιν ποιεῖσθαι ἐπέτρεπεν, Ὀρθῶς μέν, ἔφην, ποιεῖς ἐπισπεύδουσα τὰ τ῅ς ἀγάπης ἀποπληροὖν μέρη. προτιμητέος δὲ ταύτης ὁ πρὸς τὸν θεὸν ἡμῶν φόβος. δέδιμεν γὰρ ὑπὲρ πολλῶν ψυχῶν τὸν ἀγῶνα ἔχοντες τ῅ς ἐκείνων σωτηρίας προτιμ᾵ν τὴν ἡμετέραν ἀνάπαυσιν. πυνθανόμεθα γὰρ ὅτι ΢ίμων ὁ μάγος, ἐπὶ τ῅ς ἐν Καισαρείᾳ πρὸς τὸν κύριον ἡμῶν Πέτρον ζητήσεως ἡττηθείς, παραχρ῅μα ἀποδρὰς ἐνταὖθα πολλὰ κακὰ διαπράσσεται. π᾵σι γὰρ τοῖς ὑπεναντίοις παρὰ τὴν ἀλήθειαν λοιδορῶν τὸν Πέτρον τὰς τῶν πολλῶν συναρπάζει ψυχάς. μάγος τε γὰρ αὐτὸς ὢν μάγον ἐκεῖνον ἀποκαλεῖ, καὶ πλάνος αὐτὸς ὢν πλάνον ἐκεῖνον ἀποκηρύσσει, καὶ ἐν ταῖς ζητήσεσιν ἐπὶ πάντων τὸ ἧττον ἀπενεγκάμενος καὶ φυγὼν αὐτὸς φάσκει νενικηκέναι, καὶ τοὖ Πέτρου μὴ δεῖν ἀκούειν πυκνότερον ἐντέλλεται, ὡς δ῅θεν κηδόμενος ἵνα μὴ ὑπὸ δεινοὖ καταγοητευθῶσιν μάγου. ταὖτα οὗν μαθὼν ὁ κύριος ἡμῶν Πέτρος προαπέστειλεν ἡμ᾵ς ἐξεταστὰς τῶν λεχθέντων αὐτῷ ἐσομένους, ἵνα, εἰ οὕτως ἔχοι, γραψάντων ἡμῶν αὐτὸς μάθῃ καὶ ἐπελθὼν ἐξελέγξῃ αὐτὸν ἐκείνων ἄντικρυς ἐφ' ὧν αὐτὸν διέβαλλεν. ἐπεὶ οὗν ὑπὲρ πολλῶν ψυχῶν ὁ κίνδυνος ἡμῖν πρόκειται, τούτου ἕνεκεν, τ῅ς τοὖ σώματος ἡμῶν ἀναπαύσεως πρὸς βραχὺ ἀμελήσαντες, παρὰ σοὖ τ῅ς ἐνταὖθα διαιτωμένης βουλόμεθα ἀψευδῶς μαθεῖν, εἰ ἅπερ ἠκούσαμεν ἀληθ῅ τυγχάνει· καὶ λέγοις ἅν ἤδη ἡμῖν ἕκαστα. Ἡ Βερνίκη δὲ ἀξιωθεῖσα· Σαὖτα μὲν οὕτως, ἔφη, ἔχει ὡς ἠκούσατε, τὰ δὲ ἄλλα τὰ κατ' αὐτὸν τὸν ΢ίμωνα, ἅπερ ἴσως ἀγνοεῖτε, ἀκούσατε· φαντάσματά τε γὰρ καὶ ἰνδάλματα ἐν μέσῃ τῆ ἀγορᾶ φαίνεσθαι ποιῶν δι' ἡμέρας π᾵σαν ἐκπλήττει τὴν πόλιν καὶ προιόντος αὐτοὖ ἀνδριάντες κινοὖνται

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ σκιαὶ πολλαὶ προηγοὖνται, ἅσπερ αὐτὰς ψυχὰς τῶν τεθνηκότων εἶναι λέγει. πολλοὺς δὲ γόητα αὐτὸν ἐλέγχειν πειρωμένους διαλλάξας πρὸς ἑαυτόν, εἶθ' ὕστερον προφάσει εὐωχίας βοὖν θύσας καὶ ἑστιάσας αὐτούς, διαφόροις νόσοις περιέβαλεν καὶ δαίμοσιν ὑπέβαλεν καί (ἵνα μὴ πολλὰ λέγω) πολλοὺς κακώσας θεὸς εἶναι ὑποληφθείς, πρὸς τῷ φοβερὸν εἶναι καὶ προτετίμηται. ὅθεν οὐκ οἴομαι δυνήσεσθαί τινα τοσοὖτον ἀναφθὲν πὖρ σβέσαι. οὐδὲ γὰρ ἐνδοιάζει τις περὶ ὧν ἐκεῖνος ἐπαγγέλλεται, ἀλλὰ τοὖτο οὕτως ἔχειν διαβεβαιοὖται ἕκαστος. διὸ τοὖ μὴ κινδυνεύειν ὑμ᾵ς χάριν παρακαλῶ μηδὲν ἐνχειρ῅σαι πρὸς αὐτόν, πρὶν ἅν Πέτρος ἔλθῃ, ὃς μόνος δυνήσεται πρὸς τοσαύτην δυναστείαν (τοὖ κυρίου ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ δοκιμώτατος ὑπάρχων μαθητής) ἀνταγωνίσασθαι. τοσοὖτον γὰρ πεφόβημαι τὸν ἄνδρα, ὡς εἰ μὴ καὶ ἄλλοτε πρὸς τὸν κύριόν μου Πέτρον διαλεχθεὶς τὸ ἧττον ἀπηνέγκατο, συνεβούλευσα ἅν ὑμῖν καὶ αὐτὸν πείθειν τὸν Πέτρον μὴ πειρ᾵σθαι ἀντεξετάζεσθαι τῷ ΢ίμωνι. Κἀγὼ ἔφην· Ὁ κύριος ἡμῶν Πέτρος, εἰ ἠγνόει ὅτι αὐτὸς μόνος κατισχύει τ῅ς ἐκείνου δυναστείας, οὐκ ἅν ἡμ᾵ς προπέμπων ἐνετέλλετο, λανθανόντως τὰ κατὰ ΢ίμωνα διαμανθάνοντας αὐτῷ γράφειν. ὁμῶς ἐπεὶ ἑσπέρα κατειλήφει, ἁλῶν μεταλαβόντες ὑπνώσαμεν. ἕωθεν δέ τις τῆ Βερνίκῃ συνήθης ἐλθὼν ἔφη τὸν ΢ίμωνα εἰς τὴν ΢ιδῶνα ἐκπεπλευκέναι, τῶν δὲ αὐτοὖ μαθητῶν καταλελοιπέναι Ἀππίωνα τὸν Πλειστονίκην, ἄνδρα Ἀλεξανδρέα, γραμματικὸν τὴν ἐπιστήμην, ὃν πρὸς πατρός μοι φίλον ὄντα ἐπέγνων, καὶ Ἀννουβίωνα τὸν Διοσπολίτην τινὰ ἀστρολόγον καὶ Ἀθηνόδωρον τὸν Ἀθηναῖον τῷ Ἐπικούρου ἀρεσκόμενον λόγῳ. ἡμεῖς δὲ τὰ κατὰ τὸν ΢ίμωνα μαθόντες, ἕωθεν πάντα γράψαντες καὶ Πέτρῳ διαπέμψαντες, εἰς περίπατον ἀπετραπόμεθα. Καὶ Ἀππίων ἀπηντ᾵το ἡμῖν, οὐ μόνον μετὰ τῶν προειρημένων ἑταίρων τῶν δύο, ἀλλὰ καὶ μεθ' ἑτέρων ἀνδρῶν ὡς τριάκοντα. καὶ ἅμα τῷ ἰδεῖν με προσαγορεύσας καὶ καταφιλήσας ἔφη· O὘τός ἐστιν Κλήμης, περὶ ο὘ ὑμῖν τ῅ς τε εὐγενείας καὶ τ῅ς ἐλευθεροπρεπείας πολὺν ἐποιούμην λόγον, ὅτι ἀνὴρ πρὸς γένους Σιβερίου Καίσαρος ὢν καὶ πάσης Ἑλληνικ῅ς παιδείας ἐξησκημένος ὑπὸ βαρβάρου τινός, τὴν προσηγορίαν Πέτρου, τὰ Ἰουδαίων ποιεῖν καὶ λέγειν ἠπάτηται. ὅθεν ἀξιῶ συναγωνίσασθαί μοι πρὸς τὴν διόρθωσιν αὐτοὖ. καὶ ἐφ' ὑμῶν αὐτοὖ πυνθάνομαι. λεγέτω μοι, ἐπειδὴ πρὸς τὸ εὐσεβεῖν ἑαυτὸν ἀποδεδωκέναι νομίζει, πῶς οὐχὶ τὰ μέγιστα ἀσεβεῖ,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καταλιπὼν μὲν τὰ πάτρια, ἀποκλίνας δὲ εἰς ἔθη βάρβαρα. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Σὴν μὲν πρὸς ἐμέ σου ἀγαθὴν προαίρεσιν ἀποδέχομαι, τὴν δὲ ἀγνωσίαν ἀποσείομαι. ἡ μὲν γὰρ προαίρεσις ἀγαθή, ὅτι ἐν οἷς δοκεῖς καλοῖς, ἐν τούτοις εἶναί με θέλεις· ἡ δὲ γνῶσις οὐκ ὀρθῶς ἔχουσα φιλίας προφάσει ἐνεδρεύειν ἀγωνίζεται. καὶ ὁ Ἀππίων ἔφη· Ἀγνωσία σοι εἶναι δοκεῖ, τὰ πάτρια ἔθη φυλάττοντα τὰ Ἑλλήνων φρονεῖν; κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Σὸν εὐσεβεῖν προαιρούμενον οὐ πάντως φυλάσσειν δεῖ τὰ πάτρια, ἀλλὰ φυλάσσειν μὲν ἐὰν ᾗ εὐσεβ῅, ἀποσείεσθαι δὲ ἐὰν ἀσεβ῅ τυγχάνῃ. ἐνδέχεται γάρ τινα πατρὸς ἀσεβοὖς ὄντα εὐσεβεῖν βουλόμενον μὴ θέλειν τῷ τοὖ πατρὸς ἀκολουθεῖν. καὶ ὁ Ἀππίων ἀπεκρίνατο· Σί οὗν; τὸν σὸν πατέρα ἔφης κακοὖ βίου γεγονέναι; κἀγὼ ἔφην· Κακοὖ μὲν οὐκ ἦν βίου, κακ῅ς δὲ ὑπολήψεως. καὶ ὁ Ἀππίων· Σίς ἦν ἡ κακὴ αὐτοὖ ὑπόνοια, ἀκοὖσαι θέλω. κἀγὼ ἔφην· Ὅτι τοῖς τῶν Ἑλλήνων ψευδέσι κακοῖς ἐπίστευε μύθοις. καὶ ὁ Ἀππίων ἐπύθετο· Σίνες εἰσὶν ο὘τοι τῶν Ἑλλήνων οἱ ψευδεῖς τε καὶ κακοὶ μὖθοι; κἀγὼ ἔφην· Ἡ περὶ θεῶν οὐκ ὀρθὴ δόκησις, ἥν, ἐὰν μακροθυμῆς, ἀκούσῃ μετὰ τῶν φιλομαθῶν. διὸ πρὸ τῶν διαλόγων εἴς τινα ἡσυχώτερον ὑποχωρήσωμεν ἤδη τόπον· ἐνταὖθα ὑμῖν διαλεχθήσομαι. τοὖ δὲ ἰδιολογεῖσθαί με βούλεσθαι αἰτία γέγονεν αὕτη, ἐπειδὴ οὐχ οἱ πολλοὶ οὐδὲ οἱ φιλοσοφοὖντες αὐτοὶ ἅπαντες γνησίως προσέρχονται τῆ τῶν ὄντων κρίσει. ἴσμεν γὰρ πολλοὺς καὶ τῶν ἐπὶ φιλοσοφίᾳ μέγα φρονούντων κενοδοξοὖντας ἥ χρηματισμοὖ χάριν περιβεβλημένους τὸν τρίβωνα καὶ οὐκ αὐτ῅ς ἀρετ῅ς ἕνεκεν, οἵπερ, ἐὰν μὴ εὕρωσιν δι' ὃ φιλοσοφοὖσιν, ἐπὶ τὸ χλευάζειν τρέπονται. διὰ δὴ τοὺς τοιούτους ἐπιτήδειόν τινα πρὸς τὸ ἰδιάζειν τόπον ἐπιλεξώμεθα. Καί τις ἐν αὐτοῖς πλούσιος ἀνὴρ καὶ διὰ παντὸς χῶρόν τινα περὶ ἑαυτὸν κεκτημένος πανμούσων φύλλων ἔφη· Ἐπειδὴ σφόδρα καὖμα ἐπιφλέγει, βραχὺ τ῅ς πόλεως εἰς ἐμοὺς κήπους ὑποχωρήσωμεν. καὶ δὴ προϊόντες ἐκαθέζοντο, ἔνθα ἦν καθαρὰ ψυχρῶν ναμάτων ·εύματα καὶ δένδρων παντοίων χλοερὰ σκέπη. ἔνθα ἐγὼ ἀσμένως ἐκαθεζόμην καὶ οἱ λοιποὶ περὶ ἐμέ, καὶ ἡσυχάζοντες ἀντὶ τ῅ς μελλούσης ἀξιοὖν με φων῅ς διὰ τοὖ ἀτενίζειν εἰς ἐμὲ δ῅λοι ἦσαν τ῅ς ὑποσχέσεως τὴν ἀπόδειξιν ἀπαιτοὖντες. καὶ δὴ οὕτως λέγειν ἠρξάμην· Πολλή τις, ὦ ἄνδρες Ἕλληνες, ἡ διαφορὰ τυγχάνει ἀλη-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θείας τε καὶ συνηθείας. ἡ μὲν γὰρ ἀλήθεια γνησίως ζητουμένη εὑρίσκεται, τὸ δὲ ἔθος, ὁποῖον ἅν παραληφθῆ, εἴτε ἀληθὲς εἴτε ψευδές, ἀκρίτως ὑφ' ἑαυτοὖ κρατύνεται, καὶ οὔτε ἀληθεῖ ὄντι αὐτῷ ἥδεται ὁ παραλαβὼν οὔτε ψευδεῖ ἄχθεται. οὐ γὰρ κρίσει, ἀλλὰ προλήψει ὁ τοιοὖτος πεπίστευκεν, γνώμῃ τῶν πρὸ αὐτοὖ ἐπ' ἀδήλῳ τύχῃ τὴν ἰδίαν ἐπιδεδωκὼς ἐλπίδα. καὶ οὐκ ἔστιν ῥᾳδίως ἀποδύσασθαι τὴν πάτριον περιβολήν, κἅν πάνυ αὐτῷ δεικνύηται μωρὰ καὶ καταγέλαστος οὗσα. αὐτίκα γοὖν ἐγὼ τὴν π᾵σαν Ἑλλήνων παιδείαν κακοὖ δαίμονος χαλεπωτάτην ὑπόθεσιν εἶναι λέγω. οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν πολλοὺς θεοὺς εἰσηγήσαντο, καὶ τούτους κακοὺς καὶ παντοπαθεῖς, ἵνα ὁ τὰ ὅμοια πράττειν θέλων μηδὲ αἰδ῅ται (ὅπερ ἐστὶν ἀνθρώπου ἴδιον), παράδειγμα ἔχων τῶν μυθολογουμένων θεῶν τοὺς κακοὺς καὶ ἀσέμνους βίους. τῷ δὲ μηδὲ αἰδεῖσθαι οὐδὲ ἐλπίδα μετανοίας ὁ τοιοὖτος ἐμφαίνει. ἄλλοι δὲ εἱμαρμένην εἰσηγήσαντο, τὴν λεγομένην γένεσιν, παρ' ἣν μηδένα πάσχειν τι ἥ ποιεῖν δύνασθαι. ὁμοίως οὗν καὶ τοὖτο τῷ πρώτῳ ταὐτόν ἐστιν· νομίσας γάρ τις ὅτι παρὰ γένεσιν οὐδεὶς οὔτε πάσχειν οὔτε ποιεῖν ἔχει, ·ᾳδίως ἐπὶ τὸ ἁμαρτάνειν ἔρχεται–καὶ ἁμαρτὼν οὐ μεταμελεῖται ἐφ' οἷς ἠσέβηκεν, ἀπολογίαν φέρων ὅτι ὑπὸ γενέσεως αὐτὰ ποιεῖν ἐξηναγκάζετο–καὶ ὡς τὴν γένεσιν κατορθῶσαι μὴ δυνάμενος, ἐφ' οἷς ἐξαμαρτάνει οὐδὲ τὸ αἰδεῖσθαι ἔχει. ἄλλοι δὲ ἀπρονόητον φορὰν εἰσηγοὖνται, ὡς αὐτομάτως τῶν πάντων περιφερομένων, οὐδενὸς ἐφεστηκότος δεσπότου. ταὖτα δὲ οὕτω νομίζειν, ὡς εἰρήκαμεν, πασῶν δοξῶν τυγχάνει οὗσα χαλεπωτάτη. ὡς γὰρ οὐκ ὄντος τοὖ ἐφεστῶτος καὶ προνοουμένου καὶ ἑκάστῳ τὸ κατ' ἀξίαν ἀπονέμοντος, π᾵ν ὅτι δύνανται διὰ τὴν ἀφοβίαν εὐκόλως δρῶσιν. ὅθεν οὐ ·ᾳδίως (ἥ τάχα οὐδὲ ὅλως) οἱ τὰ τοιαὖτα φρονοὖντες σωφρονίζονται· τὸν γὰρ ἐπιστρέφοντα κίνδυνον οὐ προορῶνται. ὁ δὲ τῶν (ὡς ὑμεῖς φατε) βαρβάρων Ἰουδαίων λόγος εὐσεβέστατός ἐστιν, ἕνα πατέρα καὶ δημιουργὸν τοὖδε τοὖ παντὸς εἰσηγούμενος, τῆ φύσει ἀγαθὸν καὶ δίκαιον· ἀγαθὸν μὲν ὡς μεταμελομένοις χαριζόμενον τὰ ἁμαρτήματα, δίκαιον δὲ ὡς ἑκάστῳ μὴ μετανοοὖντι κατ' ἀξίαν τῶν πεπραγμένων ἐπεξιόντα. ο὘τος ὁ λόγος, εἰ καὶ μὖθος ὢν τυγχάνει, εὐσεβής γε ὢν οὐκ ἀσύμφορος ἅν εἴη τῷ βίῳ. ἕκαστος γὰρ προσδοκίᾳ τοὖ κριθήσεσθαι ὑπὸ τοὖ παντεπόπτου θεοὖ πρὸς τὸ σωφρονεῖν μ᾵λλον τὴν ὁρμὴν λαμβάνει. εἰ δὲ καὶ ἀληθὴς εἴη ὁ λόγος, ἀπήλλαξε μὲν τὸν σωφρόνως βεβιωκότα τ῅ς αἰωνίου κολάσεως, προσευεργέτηκεν δὲ τοῖς ὑπὸ τοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θεοὖ ἀιδίοις τε καὶ ἀπορρήτοις γιγνομένοις ἀγαθοῖς. Πλὴν ἐπάνειμι ἐπὶ τὴν πρωτίστην τῶν Ἑλλήνων δόξαν, τὴν πολλοὺς καὶ παντοπαθεῖς θεοὺς εἶναι μυθολογοὖσαν. καὶ ἵνα μὴ εἰς τὰ ἀσφαλ῅ πολὺν ἀναλίσκω χρόνον, ἑκάστου τῶν λεγομένων θεῶν τὰς ἀσεβεῖς πράξεις εἰσηγούμενος, πάντας μὲν οὐκ ἅν εἴποιμι αὐτῶν τοὺς ἔρωτας, τοὖ Διός τε καὶ Ποσειδῶνος, Πλούτωνός τε καὶ Ἀπόλλωνος, Διονύσου τε καὶ Ἡρακλέους καὶ τῶν καθ' ἕνα ἕκαστον, ὧν οὐδὲ αὐτοὶ ἀγνοεῖτε ἐκ παιδείας Ἑλληνικ῅ς ὁρμώμενοι οὓς ἐπαιδεύθητε βίους, ἵνα ὡς ζηλωταὶ τῶν θεῶν τὰ ὅμοια πράττητε, ἀπ' αὐτοὖ δὲ τοὖ βασιλικωτάτου Διὸς ἄρξομαι, ο὘ ὁ μὲν πατὴρ Κρόνος τὰ ἴδια τέκνα (ὡς λέγετε) καταπιών, τῆ ἐξ ἀδάμαντος ἅρπῃ τοὖ πατρὸς Oὐρανοὖ τὰ μόρια θερίσας, τ῅ς πρὸς γονεῖς εὐσεβείας καὶ τ῅ς πρὸς τέκνα φιλίας τοῖς τὰ μυστικὰ τῶν θεῶν ζηλοὖσιν τὸν ὑπογραμμὸν ἔδειξεν. αὐτὸς δὲ ὁ Ζεὺς τὸν αὑτοὖ πατέρα δήσας καθεῖρξεν εἰς Σάρταρον καὶ τοὺς ἄλλους κολάζει θεούς. τοῖς δὲ ἀρρητουργεῖν θέλουσιν τὴν Μ῅τιν γεννήσας κατέπιεν· ἦν δὲ ἡ Μ῅τις γονή· βρέφος γὰρ καταπιεῖν ἀδύνατον. ὑπὲρ δὲ ἀπολογίας παιδεραστῶν Γανυμήδην ἁρπάζει. μοιχοῖς δὲ ὑπὲρ μοιχείας βοηθῶν αὐτὸς πολλάκις μοιχὸς εὑρίσκεται. ἀδελφοφθορεῖν δὲ προτρέπει ἀδελφαῖς συνελθών, Ἥρᾳ καὶ Δήμητρι καὶ τῆ οὐρανίᾳ Ἀφροδίτῃ, ἥν τινες Δωδώνην λέγουσιν. τοῖς δὲ θυγατράσι μίγνυσθαι βουλομένοις Περσεφόνῃ συνεληλυθὼς παράδειγμα πονηρὸν ἐκ τῶν μύθων γίνεται. ἄλλα τε μυρία ἠσέβηκεν, ἵν' ὑπὸ τῶν δυσσεβῶν διὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν ἀκρασίαν θεὸς εἶναι ὁ μὖθος δογματισθῆ. ἰδιώταις ἔχοις περὶ τῶν τοιούτων ὑπολήψεων ἀγανακτεῖν μετρίως εὔλογον, τοῖς δὲ ἐκ παιδείας ὁρμωμένοις τί δεῖ καὶ λέγειν; ὧν τινες γραμματικοὶ καὶ σοφισταὶ ἀξιοὖντες εἶναι τὰς τοιαύτας πράξεις θεῶν ἀξίας εἶναι βεβαιοὖσιν. αὐτοὶ γὰρ ἀκρατεῖς ὄντες, ταύτης τ῅ς μυθικ῅ς προφάσεως λαβόμενοι, ὡς δὴ μιμηταὶ τῶν κρειττόνων ἄσεμνα διαπραττόμενοι παρρησιάζονται. διὰ τοὖτο αὐτῶν πολλῷ ἔλαττον οἱ κατ' ἀγρὸν βιοὖντες ἐξαμαρτάνουσιν, οὐκ εἰσηγμένοι πονηρῶς δι' ὧν εἰσήχθησαν οἱ ταὖτα τολμῶντες, ἐκ παιδείας κακ῅ς ἀσεβεῖν μεμαθηκότες. οἱ γὰρ ἐκ παιδὸς διὰ τῶν τοιούτων μύθων μανθάνοντες γράμματα ἔτι ἁπαλ῅ς οὔσης τ῅ς ψυχ῅ς τὰς τῶν λεγομένων θεῶν ἀσεβεῖς πράξεις εἰς τὸν αὑτῶν συνφύουσι νοὖν. ὅθεν ἐπαυξηθείσης τ῅ς ἡλικίας ὡς κακὰ σπέρματα καταβληθέντα τῆ ψυχῆ τελεσφοροὖσιν· καὶ τὸ πάντων χαλεπώτα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τον ὅτι οὐδὲ ἐκκοπ῅ναι ·ᾳδίως ἔστιν τὰ ἐρριζωμένα ἀσεβήματα, ὁπόταν ἀνδρωθεῖσιν αὐτοῖς χαλεπὰ εἶναι νο῅ται. ἐν οἷς γὰρ ἕκαστος ἐκ παίδων ἐθίζεται, τούτοις ἐμμένειν ἥδεται, καὶ οὕτως τ῅ς συνηθείας οὐ πολὺ ἔλαττον πρὸς τὴν φύσιν δυναμένης, δυσμετάβλητοι γίνονται πρὸς τὰ μὴ ἀπ' ἀρχ῅ς αὐτοῖς καταβληθέντα τῆ ψυχῆ καλά. διὸ χρὴ καὶ τοὺς νέους μὴ τοῖς διαφθείρουσιν ἀσκεῖσθαι μαθήμασιν καὶ τοὺς ἐπὶ τ῅ς ἀκμ῅ς ὄντας ἐπιμελῶς ὑποστέλλεσθαι τ῅ς Ἑλλήνων ἐπακούειν μυθολογίας· πολὺ γὰρ ἀμαθίας χείρονά ἐστιν τὰ παρ' αὐτοῖς μαθήματα, ὡς ἐκ τῶν κατ' ἀγρὸν οἰκούντων διὰ τὸ μὴ παιδευθ῅ναι τὰ παρ' Ἕλλησιν ἔλαττον ἁμαρτανόντων ἀπεδείξαμεν. φευκτέον δὴ τοὺς τοιούτους μύθους αὐτῶν καὶ τὰ θέατρα καὶ τὰ βιβλία, εἴθε δυνατὸν ἦν καὶ τὰς πόλεις. κακῶν γὰρ μαθημάτων γέμοντες καὶ πνέοντες τοῖς συναμιλλωμένοις ὥσπερ λύσσαν τοῖς πλησίον μεταδιδόασιν ὧν πεπόνθασιν αὐτοί. τὸ δὲ χαλεπώτατον, ὅστις παρ' αὐτοῖς πλεῖον πεπαίδευται, πολλῷ τοὖ κατὰ φύσιν ο὘τος φρονεῖν ἐκτέτραπται. τινὲς δὲ τῶν παρ' αὐτοῖς καὶ φιλόσοφοι εἶναι ἀξιοὖντες τὰ τοιαὖτα ἁμαρτήματα ἀδιάφορα τίθενται καὶ τοὺς ἐπὶ ταῖς τοιαύταις πράξεσιν χαλεπαίνοντας ἀνοήτους λέγουσιν. οὐ γάρ ἐστιν (φασί) τὰ τοιαὖτα τῆ φύσει ἁμαρτήματα, ὅσα θετοῖς ἀπηγόρευται νόμοις ὑπὸ τῶν κατ' ἀρχὰς γενομένων σοφῶν διὰ τὸ εἰδέναι ὅτι οἱ ἄνθρωποι εὐριπίστῳ ψυχῆ ἐπὶ τοῖς τοιούτοις μεγάλως ἀχθόμενοι πρὸς ἀλλήλους πόλεμον αἴρονται· ὧν ἕνεκα νόμον θέντες οἱ σοφοὶ τὰ τοιαὖτα ὡς ἁμαρτήματα ἀπηγόρευσαν. γελοῖον δὲ οὕτως ὑπολαμβάνειν. πῶς γὰρ οὐχ ἁμαρτήματά εἰσιν τὰ θορύβων καὶ φόνων καὶ πάσης ταραχ῅ς αἴτια; ἦ γὰρ οὐκ ἐκ μοιχείας ἀνακύπτουσιν βίων περιγραφαί, οἴκων ἀναστάσεις, μαγεῖαι, δόλοι, ἀπορίαι καὶ ἄλλα πλείω κακά; ἀλλὰ διὰ τί (φησίν) ὁ ἀνήρ, ἐὰν ἀγνοῆ τὴν ἑαυτοὖ γυναῖκα μοιχευομένην, οὐ ζηλοῖ, οὐ θυμοὖται, οὐ θορυβεῖ, οὐ πολεμεῖ; οὕτως οὐκ ἔστιν τῆ φύσει τὰ τοιαὖτα κακά, ἀλλὰ ἡ ἄλογος ἀνθρώπων δόκησις ταὖτα δεινοποιεῖ. ἐγὼ δέ φημι ὅτι, κἅν μὴ τὰ δεινὰ ταὖτα συμβαίνῃ, ἐνδέχεται συνηθείᾳ τῆ πρὸς τὸν μοιχὸν ἥ τὸν ἄνδρα ἀπολιπεῖν ἥ καὶ συνοικοὖσαν ἐπιβουλεὖσαι ἥ τὰ τοὖ ἀνδρὸς κόπῳ πεπορισμένα τῷ μοιχῷ παρασχεῖν καὶ ἀποδημοὖντος τοὖ ἀνδρὸς συλλαβοὖσαν ἐκ τοὖ μοιχοὖ διὰ τὸ αἰδεῖσθαι τὸν ἔλεγχον τὸ κατὰ γαστρὸς φθεῖραι θελ῅σαι καὶ γενέσθαι τεκνοκτόνον ἥ καὶ φθείρουσαν συνφθαρ῅ναι· εἰ δὲ συνόντος τοὖ ἀνδρὸς ἐκ μοιχοὖ συλλαβοὖσα τέκοι, ἀνατραφεὶς ὁ παῖς τὸν μὲν πατέρα ἀγνοεῖ, τὸν δὲ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οὐκ ὄντα νομίζει, καὶ οὕτως ὁ μὴ πατὴρ τελευτῶν ἀλλοτρίῳ παιδὶ τὸν ἑαυτοὖ καταλείπει βίον. πόσα δὲ καὶ ἄλλα κακὰ ἐκ τ῅ς μοιχείας φυσικῶς ἀνακύπτειν φιλεῖ. καὶ οὐκ ἴσμεν τὰ κρύφια τῶν κακῶν. ὥσπερ γὰρ ὁ λυσσῶν κύων τούτους ἀναιρεῖ, ὧνπερ ἅν ψαύσῃ, τ῅ς ἀφανεστάτης λύσσης μεταδιδούς, οὕτως καὶ τ῅ς μοιχείας τὸ κρύφιον κακόν, κἅν ἀγνο῅ται, τ῅ς διαδοχ῅ς τὴν ἐκκοπὴν ἐξεργάζεται. ἀλλὰ τοὖτο μὲν νὖν ἡμῖν παραλελείφθω, ἐκεῖνο δὲ πάντες ἴσμεν ὡς ἐπίπαν ἐπὶ τούτῳ τοὺς ἄνδρας ἀνεπισχέτως δυσχεραίνοντας πολέμους τε ἐπὶ τούτῳ ἐγηγερμένους καὶ οἴκων γενομένας ἀνατροπὰς καὶ πόλεων ἁλώσεις καὶ ἄλλα μυρία. διὰ τοὖτο ἐγὼ τῷ ἁγίῳ τῶν Ἰουδαίων θεῷ καὶ νόμῳ προσέφυγον ἀποδεδωκὼς τὴν πίστιν ἀσφαλεῖ τῆ κρίσει, ὅτι ἐκ τ῅ς τοὖ θεοὖ δικαίας κρίσεως καὶ νόμος ὥρισται καὶ ἡ ψυχὴ πάντως τὸ κατ' ἀξίαν ὧν ἔπραξεν ὁπουδήποτε ἀπολαμβάνει. Σαὖτά μου εἰπόντος ὁ Ἀππίων ἐπήνεγκεν τῷ λόγῳ· Σί γάρ; οὐχὶ καὶ οἱ Ἑλλήνων (ἔφη) νόμοι τὰ φαὖλα ἀπαγορεύουσιν καὶ τοὺς μοιχοὺς κολάζουσιν; κἀγὼ ἔφην· Oὐκοὖν οἱ Ἑλλήνων θεοὶ τὰ ἐναντία τοῖς νόμοις πράξαντες κόλασιν ὀφείλουσιν. πῶς δὲ καὶ σωφρονίζειν ἐμαυτὸν δυνήσομαι ὑπολαμβάνων ὅτι οἱ θεοὶ αὐτοὶ πρῶτοι ἅμα τῆ μοιχείᾳ τὰ χαλεπὰ πάντα διεπράξαντο καὶ δίκην οὐ δεδώκασιν, ταύτῃ μ᾵λλον ὀφείλοντες διδόναι ὡς μὴ δουλεύοντες ἐπιθυμίᾳ; εἰ δὲ ὑπέκειντο, πῶς ἦσαν θεοί; καὶ ὁ Ἀππίων· Ἔστωσαν ἡμῖν σκοποὶ μηκέτι θεοί, ἀλλ' οἱ δικασταὶ εἰς οὓς ἀφορῶντες φοβηθησόμεθα ἁμαρτάνειν. κἀγὼ ἔφην· Oὐκ ἔσθ' ὅμοιον, ὦ Ἀππίων· ὁ μὲν γὰρ πρὸς ἄνθρωπον ἔχων τὸν σκοπὸν ἐλπίδι τοὖ λαθεῖν τολμήσει ἁμαρτάνειν, ὁ δὲ θεὸν παντεπόπτην τῆ ἑαυτοὖ ψυχῆ ὁρισάμενος, εἰδὼς αὐτὸν λαθεῖν μὴ δύνασθαι καὶ τὸ λάθρα ἁμαρτεῖν παραιτήσεται. ταὖτα ὁ Ἀππίων ἀκούσας ἔφη· Ἤιδειν ἐξότε ἤκουσα Ἰουδαίοις σε προσομιλοὖντα, ἠλλοιῶσθαι τὴν γνώμην. καλῶς γὰρ εἴρηταί τινι· «Υθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί». κἀγὼ ἔφην· Oὐκοὖν ἐπανορθοὖσιν ἤθη ἄχρηστα ὁμιλίαι καλαί. καὶ ὁ Ἀππίων ἔφη· ΢ήμερον πεπληροφορήμην τὴν σὴν ἐπιγνῶναι ἔνστασιν, διὸ σοὶ πρώτῳ εἰπεῖν συνεχωρήσαμεν· αὔριον δὲ ἐνταὖθα, εἴ σοι φίλον ἐστίν, ἐπὶ τῶν αὐτῶν φίλων συνελθόντων ἀποδείξω, ὅτι οἱ θεοὶ ἡμῶν οὔτε μοιχοὶ ὄντες τυγχάνουσιν οὔτε φονεῖς οὔτε παίδων φθορεῖς, οὐκ ἀδελφαῖς ἥ θυγατράσιν πλησιάσαντες, ἀλλ' οἱ ἀρχαῖοι τὰ μυστήρια μόνους τοὺς φιλομαθεῖς εἰδέναι θέλοντες μύθοις οἷς εἴρηκας αὐτὰ προεκάλυψαν. Ζ῅να γὰρ τὴν ζέουσαν οὐσίαν εἶναι φυσιολογοὖσιν, Κρόνον δὲ τὸν χρόνον καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ῥέαν τὴν ἀεὶ ·έουσαν τοὖ ὕδατος φύσιν. πλὴν ὡς ὑπεσχόμην, αὔριον τὸ καθ' ἕκαστον εἶδος ἕωθεν ὑμῖν συνελθοὖσιν ἀλληγορήσας τὴν τῶν ὄντων ἀλήθειαν ἐκφανῶ. κἀγὼ πρὸς ταὖτα ἔφην· Aὔριον ὡς ὑπέσχου, οὕτως ποίησον· ἤδη δὲ ἐντεὖθεν καὶ πρὸς αὐτὰ ἃ μέλλεις λέγειν, ἄκουσον. αἱ τῶν θεῶν πράξεις εἰ μὲν ἀγαθαὶ οὗσαι κακοῖς μύθοις προεκαλύφθησαν, πολλὴ τοὖ σκεπάσαντος δείκνυται κακία, ὅτι τὰ σεμνὰ ἀπέκρυψεν κακοῖς διηγήμασιν, ἵνα μήτις αὐτῶν ζηλωτὴς γένηται· εἰ δὲ ἀληθῶς ἀσεβ῅ διεπράξαντο, ἐχρ῅ν τοὐναντίον ἀγαθοῖς αὐτὰ ἐπισκέπειν, ἵνα μὴ οἱ ἄνθρωποι, ὡς εἰς κρείττονας ἀφορῶντες, ἁμαρτάνειν ἐπιχειρῶσιν ἐκείνοις παραπλήσια. ταὖτά μου εἰπόντος οἱ παρόντες φανεροὶ ἦσαν ἀρχὴν λαμβάνοντες τ῅ς πρὸς τοὺς ὑπ' ἐμοὖ λεχθέντας λόγους ἀγάπης. καὶ γὰρ συνεχῶς καὶ ἐσπουδασμένως ἀξιοὖντες πάντως με τῆ ὑστεραίᾳ ἐλθεῖν ἀπηλλάγησαν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA E.]
Σῆ μὲν οὗν ἐν Σύρῳ ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ καθὰ συνεταξάμεθα εἰς τὸν ἡσύχιον τόπον ἐλθών, τοὺς μὲν ἑτέρους μετά τινων καὶ ἄλλων ἰδὼν καὶ προσαγορεύσας, Ἀππίωνα δὲ μὴ ἑωρακώς, ἠρόμην τοὖ μὴ παρεῖναι ἐκεῖνον τὴν αἰτίαν. καί τις ἔφη δυσαρρώστως αὐτὸν ἀπ' αὐτ῅ς ἑσπέρας ἐσχηκέναι τὸ σωμάτιον. ἐμοὖ δὲ φήσαντος εὔλογον εἶναι παραχρ῅μα ὁρμήσαντας ἐπισκέψασθαι αὐτόν, σχεδὸν οἱ πάντες ἠξίουν πρότερον διαλεχθ῅ναί με αὐτοῖς, εἶθ' οὕτως κἀκεῖνον ἐπισκέψασθαι δύνασθαι αὐτόν. μι᾵ς οὗν πάντων γνώμης γενομένης λέγειν ἠρξάμην· Ἐχθὲς ἐντεὖθεν ἀπαλλαγείς, ὦ φίλοι, ὁμολογῶ ὅτι πάνυ φροντίζων ὑπὲρ τ῅ς πρὸς Ἀππίωνα μελλούσης ἔσεσθαι ζητήσεως ὕπνου τυχεῖν οὐκ ἐδυνάμην. ἀγρυπνοὖντος δέ μου εἰσέδραμεν τὰ ἐν Ῥώμῃ πρὸς αὐτόν μοι μεμηχανημένα. ἦν δὲ τοιαὖτα. ἐκ παιδὸς ἐγὼ Κλήμης ἀληθείας ἐρῶν καὶ ζητῶν τὰ ψυχῆ διαφέροντα καὶ εἰς ἀνασκευὰς καὶ κατασκευὰς δαπανῶν τοὺς χρόνους καὶ μηθὲν τέλειον εὑρεῖν δυνάμενος, ὑπὸ τ῅ς ἀνίας ἐξώκειλα εἰς νόσον. καὶ δὴ ἐμοὖ κατακειμένου ὁ Ἀππίων ἐπιδημεῖ τῆ Ῥώμῃ, πατρικὸς ὤν μοι φίλος, καὶ ἐπιξενοὖται ἐμοὶ καὶ κλινήρη μαθὼν πρὸς ἐμὲ εἰσέρχεται ὡς ἰατρικ῅ς οὐκ ἀμύητος καὶ πυνθάνεται τ῅ς κατακλίσεως τὴν αἰτίαν. ἐγὼ δὲ τὸν ἄνδρα οὐκ ἀγνοῶν πάνυ Ἰουδαίους δι' ἀπεχθείας ἔχοντα, ὡς καὶ πολλὰ βιβλία κατ' αὐτῶν συγγεγραφέναι, καὶ αὐτὸν ΢ίμωνα νὖν οὐ διὰ φιλομάθειαν αὐτὸν εἰς φιλίαν προσέμενον, ἀλλ' ἐπειδὴ ΢αμαρέα αὐτὸν οἶδεν μισοιουδαῖόν τε ὄντα καὶ κατὰ Ἰουδαίων προεληλυθότα, διὰ τοὖτο αὐτὸν προσῳκειώσατο, ἵνα δύναιτο κατὰ Ἰουδαίων τι παρ' αὐτοὖ μανθάνειν. ταὖτα ἐγὼ προειδὼς περὶ τοὖ Ἀππίωνος, ἅμα τῷ πυθέσθαι αὐτὸν τὴν αἰτίαν τ῅ς νόσου προσποιητῶς ἀπεκρινάμην, ὅτι τὰ νέων πάσχω καὶ ἀλγῶ τὴν ψυχήν. ὁ δὲ πρὸς ταὖτα ἔφη· Σέκνον, ὡς πατρὶ θαρσήσας λέγε, τίς σου τ῅ς ψυχ῅ς ἡ νόσος; ἐμοὖ δὲ προσποιητῶς πάλιν ἀναστενάξαντος ὡς δὴ περὶ ἔρωτος εἰπεῖν αἰδουμένου, διά γε τ῅ς σιωπ῅ς καὶ τοὖ κάτω νεύειν περὶ ο὘ ἤθελον ἐνδείκνυσθαι παρεῖχον τὴν ὑπόνοιαν. ὁ δὲ ἐρ᾵ν με γυναικὸς ἀληθῶς ἀναπεισθεὶς ἔφη· Oὐδέν ἐστιν ἐν τῷ βίῳ βοηθείας τυχεῖν μὴ δυνάμενον· καὶ γὰρ αὐτὸς ὅτε νέος ἤμην, ἐρασθεὶς γυναικὸς ἀξιολογωτάτης οὐ μόνον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτ῅ς τυχεῖν ἡγούμην ἀδύνατον εἶναι, ἀλλ' οὐδὲ προσαγορεὖσαί ποτε ἤλπιζον· καὶ ὅμως περιτυχών τινι Aἰγυπτίῳ, πάνυ τὰ μάγων ἀκριβοὖντι, καὶ φιλωθεὶς ἐκφαίνω μου τὸν ἔρωτα, καὶ οὐ μόνον ἑαυτόν μοι παρεῖχεν πρὸς π᾵ν ὃ ἐβουλόμην, ἀλλὰ δαψιλέστερον πρὸς μὲ φιλοτιμούμενος καὶ τὴν ἐπαοιδήν, δι' ἧς ἔτυχον, διδάσκειν οὐκ ἐφθόνεσεν. ἐκ δὲ τ῅ς ἐκείνου λαθραίας ὑποδείξεως πεισθεὶς τῆ τοὖ διδάξαντος ἀφθονίᾳ καὶ ἅπαξ ἐπιτυχών, ἐπαυσάμην τοὖ ἔρωτος. ὅθεν εἰ καὶ σὺ τοιοὖτόν τι πέπονθας ἀνθρωπίνως, θάρσησον ἡμῖν πρὸς τὸ ἀμέριμνον· ἐντὸς γὰρ ἡμερῶν ἑπτὰ πάντως αὐτ῅ς ἐπιτυχεῖν σε ποιήσω. ταὖτα ἀκούσας ἐγώ, εἰς τὸν ἐμὸν σκοπὸν ἀποβλέπων ἔφην· ΢ύγγνωθί μοι μὴ πάνυ πιστεύοντι μαγείαν ὑφεστάναι· πολλῶν γὰρ πολλὰ ἐπαγγελλομένων καὶ διαψευσαμένων ἤδη πεπείραμαι. πλὴν δυσωπεῖ με καὶ εἰς ἐλπίδας ἄγει ἡ σὴ ὑπόσχεσις. δέδοικα δὲ ἐνθυμούμενος μὴ ἄρα οἱ δαίμονες τοῖς μάγοις ἐνίοτε πρὸς τὰ κελευόμενα οὐχ ὑπείκουσιν. καὶ ὁ Ἀππίων ἔφη· Σαὖτα ἐμοὶ σοὖ μ᾵λλον συγχώρει εἰδέναι. πλὴν ἵνα μὴ δοκῆς πρὸς ὃ ἔφης, μηδὲν ἀκηκοέναι παρ' ἐμοὖ, μάθε πῶς ἀνάγκην ἔχουσιν οἱ δαίμονες τοῖς μάγοις ὑπείκειν περὶ ὧν κελεύονται. ὡς γὰρ ἀδύνατόν ἐστιν στρατιώτην ἀντειπεῖν τῷ ἡγουμένῳ, αὐτοῖς τε τοῖς ἡγουμένοις οὐχ οἷόν τε παρακοὖσαι βασιλέως (εἰ γάρ τις ἀντερεῖ τοῖς ἐφεστηκόσιν, πάντως τιμωρίας ἀξιοὖται), οὕτως ἀδύνατόν ἐστιν τοὺς δαίμονας μὴ ὑπουργεῖν τοῖς αὐτῶν ἡγουμένοις ἀγγέλοις. καθ' ὧν ὁρκιζόμενοι φρίττοντες εἴκουσιν, εὗ εἰδότες ὅτι ἀπειθήσαντες πάντως κολάζονται. ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ οἱ ἄγγελοι κατὰ τοὖ κρείττονος ὑπὸ μάγων ὁρκιζόμενοι ὑπείκουσιν, μήπως ἀπειθείας κριθέντες ἀπόλωνται. εἰ γὰρ μὴ πάντα ἔμψυχα ὄντα καὶ λελογισμένα προεώρα τὴν ἐκ τοὖ κρείττονος δίκην, σύγχυσις ἅν ἐγεγόνει, τῶν πάντων στασιαζόντων πρὸς ἄλληλα. κἀγὼ ἔφην· Oὐκοὖν ὀρθῶς ἔχει τὰ ὑπὸ ποιητῶν καὶ φιλοσόφων λεγόμενα ὡς ἐν ᾅδου αἱ ψυχαὶ τῶν ἀσεβῶν κριθεῖσαι ἐφ' οἷς ἐτόλμησαν κολάζονται, οἷον Ἰξίωνος καὶ Σαντάλου Σιτυοὖ τε καὶ ΢ισύφου καὶ τῶν Δαναοὖ θυγατέρων καὶ ὅσοι ποτὲ ἄλλοι ἐνταὖθα ἠσέβησαν; καὶ πῶς, εἴγε ταὖθ' οὕτως μὴ ἔχει, δυνατὸν ἅν μαγείαν ὑφεστάναι; τοὖ δὲ εἰπόντος οὕτω τὰ ἐν ᾅδου ἔχειν, ἐγὼ ἐπυθόμην· Διὰ τί δὴ καὶ αὐτοὶ μαγείαν οὐ πεφοβήμεθα, ἐπὶ μοιχείας πεπεισμένοι τὴν ἐν ᾅδου δίκην; μαγείᾳ γὰρ βιάσασθαι τὴν μὴ θέλουσαν οὐ συντίθεμαι εἶναι δίκαιον. εἰ δέ τις αὐτὴν πείθειν ἐπαγγέλλεται, πρὸς τοὖτο μετὰ τοὖ καὶ χάριν ὁμολογεῖν ἑτοίμως ἔχω. καὶ ὁ Ἀππίων ἔφη·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Oὐ δοκεῖ σοι ταὐτὸν εἶναι, εἴτε μαγείᾳ αὐτ῅ς ἐπιτύχοις εἴτε πείσας λόγοις; κἀγὼ ἔφην· Oὐ πάντως ὅμοιον· πολὺ γὰρ ἀφέστηκεν ἀλλήλων ἑκάτερον· ὁ μὲν γὰρ ἄκουσαν γυναῖκα τῆ τ῅ς μαγείας βίᾳ ἐπαναγκάσας ὡς ἐπιβουλεύσας σώφρονι χαλεπωτάτην ὑπέχει τὴν δίκην, ὁ δὲ λόγῳ πείσας καὶ ἐπὶ τῆ αὐτ῅ς ἐξουσίᾳ καὶ βουλῆ ποιησάμενος τὴν αἵρεσιν οὐκ ἐβιάσατο. ἧττον δὲ οἶμαι κολασθήσεσθαι τὸν πεπεικότα τοὖ βιασαμένου· τοιγαροὖν εἰ μὲν πεῖσαι δύνασαι, χάριν ἕξω ἐπιτυχών, ἄλλως δὲ ἥδιόν μοι τεθνάναι μ᾵λλον ἥ τὴν μὴ βουλομένην βιαίως ἐπαναγκάσαι. καὶ ὁ Ἀππίων ἀληθῶς διαπορῶν ἔφη· Σί με χρὴ πρὸς σὲ λέγειν; ποτὲ μὲν γὰρ ὡς ὑπὸ ἔρωτος ἐνοχλούμενος εὔχῃ ἐπιτυχεῖν, ποτὲ δὲ ὡς οὐκ ἐρῶν τ῅ς ἐπιθυμίας προτιμᾶς τὸν φόβον. καὶ οἴει πείσας μὲν ὡς ἀναμάρτητος ἔσεσθαι ἀνεύθυνος, βίᾳ δὲ τῆ τ῅ς μαγείας ἐπιτυχὼν ὑφέξειν δίκην. ἀλλ' ἀγνοεῖς ὡς τὸ τέλος παντὸς πράγματος κρίνεται ὅτι γέγονεν, οὐ τὸ πῶς γέγονεν δοκιμάζεται. καὶ σὺ δὲ ἐὰν μοιχεύσῃς οὐ δήπου μαγείᾳ μὲν δυνηθεὶς ὡς ἀσεβήσας κριθήσῃ, πείσας δὲ τ῅ς κατὰ τὴν μοιχείαν ἁμαρτίας ἀπολυθήσῃ; κἀγὼ ἔφην· Διὰ τὸ ἐρ᾵ν πάντως μοι προκειμένου τυχεῖν τ῅ς ἐρωμένης, ἀνάγκη μέν μοι ἑλέσθαι θάτερον, αἱρήσομαι δέ, εἰ οἷόν τε, κολακεὖσαι μ᾵λλον ἥ μαγεὖσαι. ἀλλ' οὐδὲ κολακείᾳ πείθειν αὐτὴν ῥᾴδιον· πάνυ γάρ ἐστιν ἡ γυνὴ φιλόσοφος. καὶ ὁ Ἀππίων ἔφη· Σαύτῃ μ᾵λλον εὔελπίς εἰμι πείσειν αὐτὴν δυνήσεσθαι ὡς αὐτὸς θέλεις, εἴπεργε προσομιλ῅σαι αὐτῆ δυνάμεθα. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Ἀδύνατον. καὶ ὁ Ἀππίων ἐπύθετο, εἰ ἐπιστεῖλαι αὐτῆ δυνατόν ἐστιν. κἀγὼ ἔφην· Δυνατὸν τοὖτό γε. καὶ ὁ Ἀππίων ἔφη· Ἔτι τῆ νυκτὶ ταύτῃ συνγράψω βιβλίον, μοιχείας ἐγκώμιον, ὅπερ σὺ παρ' ἐμοὖ λαβὼν διαπέμψεις αὐτῆ, καὶ ἐλπίζω ὅτι πεισθεῖσα συνθήσεται. καὶ συγγράψας ὁ Ἀππίων ἐκεῖνο τὸ βιβλίον ἐδίδου ἐμοί, περὶ ο὘ καὶ ἐν τῆ νυκτὶ ταύτῃ ἐνενόησα καὶ εὐκαίρως ἔχειν αὐτὸ ὑπεμνήσθην σὺν ἄλλοις βιβλίοις οἷς μεθ' ἑαυτοὖ ἐπιφέρομαι. διηγησάμενος δὲ ταὖτα ἔδειξα τοῖς παροὖσι τὸ βιβλίον καὶ βουλομένοις ἐπακοὖσαι ἀνέγνων καὶ δὴ ἀναγνοὺς ἔφην· Aὕτη ἐστίν, ἄνδρες, ἡ τῶν Ἑλλήνων παιδεία, γενναίαν ὑπόθεσιν ἔχουσα πρὸς τὸ ἀδεῶς ἐξαμαρτάνειν. τὸ δὲ βιβλίον ἦν οὕτως ἔχον· Ὁ ἐρῶν τῆ ἐρωμένῃ (ἀνωνύμως διὰ τοὺς ἐκ τῶν ἀνοήτων ἀνθρώπων νόμους) ἐπιταγαῖς Ἔρωτος τοὖ πάντων πρεσβυτάτου παιδὸς χαίρειν. ἔγνων σε φιλοσοφίᾳ προσανέχουσαν καὶ ἀρετ῅ς ἕνεκα τὸν τῶν κρειττόνων ζηλοὖσαν βίον. τίνες δὲ ἅν εἶεν κρείττονες ἥ θεοὶ μὲν ἁπάντων, ἀνθρώπων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δὲ οἱ φιλόσοφοι; ο὘τοι γὰρ μόνοι ἴσασιν τῶν ἔργων ποῖα μέν ἐστιν φύσει κακὰ ἥ καλά, ποῖα δὲ τῆ τῶν νόμων θέσει οὐκ ὄντα νομίζεται. αὐτίκα γοὖν τὴν λεγομένην μοιχείαν πρ᾵ξίν τινες ὑπειλήφασιν εἶναι κακήν, καίτοι καλὴν κατὰ πάντα ὑπάρχουσαν· εἰς γὰρ τὴν τοὖ βίου πολυγονίαν ἐπιταγαῖς Ἔρωτος γίνεται. Ἔρως δέ ἐστιν ὁ πάντων θεῶν πρεσβύτατος· ἄνευ γὰρ δὴ Ἔρωτος οὐ στοιχείων, οὐ θεῶν, οὐκ ἀνθρώπων, οὐ ζóων ἀλόγων, οὐ τῶν λοιπῶν ἁπάντων μίξις ἥ γένεσις γενέσθαι δύναται. πάντες γάρ τοι ὄργανά ἐσμεν τοὖ Ἔρωτος. αὐτὸς δὲ ὁ δι' ἡμῶν τεχνίτης, παντὸς τοὖ γεννωμένου ψυχαῖς ἐπιδημῶν, ἐστὶ νοὖς. ὅθεν οὐκ αὐτοὶ θέλοντες, ἀλλ' ὅταν ὑπ' αὐτοὖ κελευσθῶμεν, τὸ ἐκείνου βούλημα ποιεῖν ἐπιθυμοὖμεν. εἰ δ' ἐκείνου βουλῆ ἐπιθυμοὖντες χάριν τ῅ς λεγομένης σωφροσύνης κρατεῖν τ῅ς ἐπιθυμίας ἐπιχειρήσομεν, πῶς τῷ πάντων πρεσβυτάτῳ θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων ἀντιπράττοντες οὐ τὰ μέγιστα ἀσεβήσομεν; ἀλλὰ π᾵σαι μὲν ἀνεóχθωσαν αὐτῷ θύραι, πάντες δὲ μοχθηροὶ καὶ θετοὶ λυέσθωσαν νόμοι, ζηλοτύποις ἀνθρώποις κείμενοι, οἵτινες ὑπὸ ἀνοίας κρατούμενοι καὶ τὸ εὔλογον νοεῖν μὴ βουλόμενοι, προσέτι δὲ καὶ τοὺς λεγομένους μοιχοὺς ὑφορώμενοι, ὑπ' αὐτοὖ τοὖ Διὸς διά γε τοὖ Μίνωος καὶ τοὖ Ῥαδαμάνθυος εὐλόγως θετοῖς παίζονται νόμοις. Ἔρωτα γὰρ ἐπιδημήσαντα ψυχαῖς οὐκ ἔστιν ἐπισχεῖν. οὐ γάρ ἐστιν ἑκούσιον τὸ τῶν ἐρώντων πάθος. αὐτίκα γοὖν ὁ Ζεὺς αὐτὸς ὁ τούτων νομοθέτης μυρίαις συν῅λθεν γυναιξίν, καὶ ὑπ' ἐνίων μὲν σοφῶν ἀνδρῶν εὐεργέτης πρὸς τεκνοποιίαν ἐνοήθη τὴν αὑτοὖ μίξιν ἀνθρώποις δωρούμενος, παρ' οἷς δὲ ἐπὶ τῆ χάριτι ἠπίστατο ἀγνοούμενος, μετεμορφοὖτο τὴν ἰδέαν, ἵνα μήτε αὐτοὺς λυπῆ μήτε τοῖς ὑπ' αὐτοὖ τεθεῖσιν νόμοις ἀντιπράττειν δοκῆ. δεῖ οὗν τῆ φιλοσοφίᾳ προσανέχουσαν καλοὖ βίου χάριν μιμεῖσθαι τοὺς ὁμολογουμένους κρείττονας, ὧν αἱ μίξεις μυρίαι γεγόνασιν. καὶ ὑπὲρ τοὖ μὴ τὸν χρόνον παραναλίσκειν μάτην εἰς τὰς ἀποδείξεις τὰς πλείονας, ἀπ' αὐτοὖ τοὖ Διὸς τοὖ πατρὸς θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων ἄρξομαι τὰς ἐνίων μηνύειν κοινωνίας· πασῶν γὰρ ὑπομνησθ῅ναι διὰ τὸ πλ῅θος ἀδύνατον. ἄκουε τοίνυν αὐτοὖ τοὖ μεγάλου Διὸς διὰ τὴν τῶν ἀνοήτων ἀνδρῶν ζηλοτυπίαν τὰς διὰ τ῅ς μεταμορφώσεως λανθανούσας κοινωνίας. ἐν πρώτοις γὰρ τ῅ς ἀδιαφόρου μίξεως τὴν ὑπονοουμένην τ῅ς μοιχείας ἁμαρτίαν σοφοῖς λὖσαι θέλων, ὁπότε ἔμελλεν γαμεῖν καὶ ὡς ἐπὶ πρώτῃ εὐνῆ κατὰ τοὺς πολλοὺς μοιχὸς εἰδὼς οὐ γινόμενος, διὰ τ῅ς δοκούσης (ὡς ἔφην) ἁμαρτίας τὸν ἀναμάρτητον γάμον ἐπορίσατο. ἀδελφὴν γὰρ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὑτοὖ Ἥραν οὗσαν γαμεῖ, ὁμοιωθεὶς κόκκυγος πτερῷ, ἐξ ἧς Ἥβη τε καὶ Eἰλείθυια ἐγένετο. τὴν Μ῅τιν γὰρ χωρὶς τ῅ς πρός τινα μίξεως ἀποκυίσκει, ὡς καὶ Ἥρα τὸν Ἥφαιστον. ἔτι δὲ μίγνυται ἀδελφῆ τῆ ἐξ Oὐρανοὖ καὶ Θαλάσσης αὐτῷ γενομένῃ ἀπὸ τ῅ς Κρόνου ἐκτομ῅ς, <ἐξ ἧς> Ἔρως καὶ Κύπρις, ἣν καὶ Δωδώνην λέγουσιν. μίγνυται δὲ καὶ Ἀντιόπῃ τῆ Νυκτέως, σατύρῳ παρεικασμένος, ἐξ ἧς Ἀμφίων καὶ Ζ῅θος γεγόνασιν. Ἀλκμήνῃ τε τῆ Ἀμφιτρύωνος γυναικὶ συνέρχεται, ὁμοιωθεὶς Ἀμφιτρύωνι τῷ γεγαμηκότι, ἐξ ἧς Ἡρακλ῅ς ἐγένετο. καὶ Aἰγίνῃ τῆ Ἀσωποὖ πλησιάζει, γενόμενος ἀετός, ἐξ ἧς Aἰακὸς τίκτεται. Ἀμαλθείᾳ δὲ τῆ Υώκου ὁμοιωθεὶς ἄρκτῳ συνευνάζεται. καὶ Δανάῃ τῆ Ἀκρισίου χρυσὸς ἐπερρύη, ἐξ ἧς Περσεὺς ἀνέπτη. Καλλιστοῖ τῆ Λυκάονος ἠγριώθη λέων, καὶ ἄλλον τίκτει Ἀρκάδα. Eὐρώπῃ τῆ Υοίνικος διὰ ταύρου συν῅λθεν, ἐξ ἧς Μίνως καὶ Ῥαδάμανθυς καὶ ΢αρπηδὼν ἐξέφυσαν. Eὐρυμεδούσῃ τῆ Ἀχελóου μύρμηξ γενόμενος, ἐξ ἧς Μυρμιδών. Ἑρσαίου νύμφῃ γενόμενος γύψ, ἐξ ἧς οἱ ἐν ΢ικελίᾳ πάλαι σοφοί. εἰμα τῆ γηγενεῖ ἐν Ῥόδῳ διὰ ὄμβρου συν῅λθεν, ἐξ ἧς ΢παρταῖος, Κρόνιος, Κύτος. Κασσιέπειαν ἐνύμφευσεν, ὁμοιωθεὶς τῷ γήμαντι Υοίνικι, ἐξ ἧς Ἀγχίνοος αὐτῷ ἐξέφυ. Νεμέσει τῆ Θεστίου τῆ καὶ Λήδᾳ νομισθείσῃ κύκνος ἥ χὴν γενόμενος Ἑλένην ἐτεκνώσατο καὶ αὗθις ἀστὴρ γενόμενος Κάστορα καὶ Πολυδεύκην ἐξέφηνεν. Λαμίᾳ ἐπεμορφώθη ἔποψ. Μνημοσύνην, αὐτὸς εἰκασθεὶς ποιμένι, Μουσῶν ἀποφαίνει μητέρα. ΢εμέλην τὴν Κάδμου πυρσέων γαμεῖ, ἐξ ἧς Διόνυσον τελεῖ. Περσεφόνην αὐτὸς ἐκνυμφεύει τὴν θυγατέρα, αὐτὸς ὁμοιωθεὶς δράκοντι, τῆ καὶ γυναικὶ τοὖ ἀδελφοὖ αὐτοὖ Πλούτωνος εἶναι νομισθείσῃ. καὶ ἄλλαις πολλαῖς καὶ δίχα μεταμορφώσεως μίγνυται, ζ῅λον τῶν ἀνδρῶν οὐκ ἐχόντων ὡς ἐφ' ἁμαρτίᾳ, ἀλλ' εὗ εἰδότων ὅτι ἀφθόνως ταῖς γυναιξὶν αὐτῶν κοινωνῶν γεννᾶ, χαριζόμενος αὐτοῖς Ἑρμεῖς, Ἀπόλλωνας, Διονύσους, Ἐνδυμίωνας καὶ ὅσους ἄλλους εἰρήκαμεν, ἐκ μίξεως αὐτοὖ κάλλει διαπρεπεστάτους. καὶ ἵνα μὴ εἰς ἄπειρον ἐξήγησιν τὸν χρόνον δαπανῶ, πάντων μετὰ Διὸς θεῶν ἀφθόνους εὑρήσεις κοινωνίας, οἱ ἀνόητοι δὲ μοιχείας λέγουσι τῶν θεῶν μηδὲ τῶν ἀρρένων τὰς μίξεις φυλασσομένων ὡς αἰσχράς, ἀλλὰ ἐπιτηδευόντων καὶ τοὖτο ὡς εὐπρεπές. αὐτίκα γοὖν αὐτὸς ὁ Ζεὺς Γανυμήδους ἐρᾶ, –Ποσειδῶν Πέλοπος–Ἀπόλλων Κινύρου, Ζακύνθου, Ὑακίνθου, Υόρβαντος, Ὕλα, Ἀδμήτου, Κυπαρίσσου, Ἀμύκλα, Σρωίλου, Βράγχου, Συμναίου, Πάρου, Ποτνιέως, Ὀρφέως–Διόνυσος δὲ Ἀδώνι-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δος, Ἀμπέλου, Ὑμεναίου, Ἑρμαφροδίτου, Ἀχιλλέως–ὁ δὲ Ἀσκληπιὸς Ἱππολύτου–καὶ Ἥφαιστος Πηλέως–Πὰν δὲ Δάφνιδος–ὁ δὲ Ἑρμ῅ς Περσέως, Φρύσου, Θέρσου, Ὀδρύσου–Ἡρακλ῅ς δὲ Ἀβδήρου, Δρύοπος, Ἰοκάστου, Υιλοκτήτου, Ὕλα, Πολυφήμου, Aἵμονος, Φώνου, Eὐρυσθέως. πάντων οὗν σοι τῶν ἐπισημοτέρων θεῶν ἐκ μέρους τοὺς ἔρωτας παρεθέμην, φιλτάτη, ἵν' εἰδῆς ὅτι μόνοις ἀνθρώποις τοῖς ἀνοήτοις περὶ τούτου γίνεται ζηλοτυπία. διὸ καὶ θνητοὶ τυγχάνουσιν καὶ λυπηρῶς τὸν βίον διατελοὖσιν, ὅτι τὰ δόξαντα τοῖς θεοῖς καλὰ αὐτοὶ διὰ τὸν αὐτῶν ζ῅λον κακὰ εἶναι ἀπεφήναντο. μακαρία οὗν ἔσῃ τοὖ λοιποὖ μιμουμένη θεοὺς καὶ οὐκ ἀνθρώπους. ἄνθρωποι γὰρ τὴν νομιζομένην σωφροσύνην ἰδόντες σε διαφυλάσσουσαν, διὰ τὸ ἴδιον πάθος ἐπαινοὖσιν μέν, οὐκ ὠφελοὖσιν δέ· θεοὶ δὲ ἐξομοιουμένην σε ἑαυτοῖς ὁρῶντες καὶ ἐπαινέσουσιν καὶ ὠφελήσουσιν. λόγισαι γάρ μοι πόσας ἠμείψαντο ἐρωμένας, ὧν τὰς μὲν κατηστέρισαν, τινῶν δὲ καὶ τέκνα καὶ συνεργοὺς εὐηργέτησαν. αὐτίκα γοὖν Ζεὺς κατηστέρισεν Καλλιστώ, τὴν λεγομένην ἄρκτον μικράν, ἣν καὶ κυνὸς οὐρὰν προσαγορεύουσίν τινες. Ποσειδῶν Δελφῖνα διὰ τὴν Ἀμφιτρίτην ἐνέταξεν τῷ οὐρανῷ καὶ Ὠρίωνα τὸν ἐξ Eὐρυάλης τ῅ς Μίνω δι' Eὐρυάλην τὴν μητέρα τῶν ἄστρων κατηξίωσεν. Διόνυσος τὸν Ἀριάδνης στέφανον. Ζεὺς τὸν ἀετὸν συνεργήσαντα ἐπὶ τῆ Γανυμήδους ἁρπαγῆ καὶ αὐτὸν τὸν Γανυμήδην ἐν Ὑδρηχόου τιμῆ ἔταξεν καὶ ταὖρον δι' Eὐρώπην ἐτίμησεν. ἀλλὰ καὶ Κάστορα καὶ Πολυδεύκην καὶ Ἑλένην Λήδᾳ χαριζόμενος ἐποίησεν ἀστέρας καὶ Περσέα διὰ Δανάην καὶ Ἀρκάδα διὰ Καλλιστώ, Παρθένον τὴν καὶ Δίκην διὰ Θέμιν, Ἡρακλέα διὰ Ἀλκμήνην. καὶ οὐκέτι μηκύνω πλέον· μακρὸν δὲ τὸ κατ' εἶδος λέγειν ὅσους ἄλλους διὰ πολλὰς ἐρωμένας εὐεργετήκασιν οἱ θεοὶ ταῖς πρὸς ἀνθρώπους κοινωνίαις, ἃς οἱ ἀνόητοι ὡς κακὰς πράξεις ἀπαγορεύουσιν, οὐκ εἰδότες ὅτι ἡδονή ἐστιν ἡ μεγάλη ἐν ἀνθρώποις ἀπόλαυσις. τί δέ; καὶ τῶν σοφῶν οἱ περιβόητοι οὐχ ἡδονὴν προκρίνουσιν καὶ αἷς ἐβουλήθησαν ἐμίγησαν; ὧν πρῶτος ὁ τ῅ς Ἑλλάδος διδάσκαλος, περὶ ο὘ αὐτὸς ὁ Υοῖβος ἔφη· «Ἀνδρῶν ἁπάντων ΢ωκράτης σοφώτατος», οὐκ ἐν τῆ εὐνομωτάτῃ πόλει *τῆ Λακεδαίμονι+ κοινὰς προτίθησι τὰς γυναῖκας καὶ ὑπὸ τῷ τρίβωνι τὸν καλὸν Ἀλκιβιάδην καλύπτει; καὶ ὁ ΢ωκρατικὸς δὲ Ἀντισθένης περὶ τοὖ δεῖν τὴν λεγομένην μοιχείαν μὴ ἀποσείεσθαι γράφει. ἀλλὰ καὶ ὁ τούτου μαθητὴς Διογένης Λα•δι οὐκ ἐπὶ μισθῷ, τῷ φέρειν αὐτὴν ἐπ' ὤμων, δημοσίᾳ κοινωνεῖ μετὰ παρρησίας;

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οὐκ Ἐπίκουρος ἡδονὴν προκρίνει; οὐκ Ἀρίστιππος μυρισθεὶς ὅλον αὑτὸν Ἀφροδίτῃ χαρίζεται; οὐ Ζήνων ἀδιαφορεῖν αἰνισσόμενος διὰ πάντων τὸ θεῖον εἶναι λέγει, ἵνα γνώριμον τοῖς συνετοῖς γένηται, ἵνα, ᾧ ἄν τις μιγῆ, ὡς ἑαυτῷ μίγνυται, καὶ περισσὸν τὸ ἀπαγορεύειν τὰς λεγομένας μοιχείας ἥ μίξεις μητρὸς ἥ θυγατρὸς ἥ ἀδελφ῅ς ἥ παίδων; Φρύσιππος δὲ ἐν ταῖς ἐρωτικαῖς ἐπιστολαῖς καὶ τ῅ς ἐν Ἄργει εἰκόνος μέμνηται, πρὸς τῷ τοὖ Διὸς αἰδοίῳ φέρων τ῅ς Ἥρας τὸ πρόσωπον. οἶδα ὅτι ταὖτα τοῖς ἀληθείας ἀμυήτοις φοβερὰ καὶ αἴσχιστα καταφαίνεται, ἀλλ' οὐ τοῖς Ἑλλήνων θεοῖς καὶ φιλοσόφοις, οὐ τοῖς Διονύσου καὶ Δήμητρος μυστηρίοις. ἀλλ' ἐφ' ἅπασιν τούτοις (ἵνα μὴ πάντων θεῶν καὶ φιλοσόφων τοὺς βίους λέγων παραναλίσκω τοὺς χρόνους) δύο ἔστωσάν σοι μέγιστοι σκοποί, θεῶν μὲν Ζεύς, ἀνδρῶν δὲ φιλοσόφων ΢ωκράτης. τὰ δὲ λοιπὰ ἐξ ὧν σοι γράψας ὑπέμνησα συνεῖσα ἔπεχε, μήποτε ἐραστήν σου λυπήσῃς· ἐπεὶ ὡς θεοῖς καὶ ἐρῶσιν τὰ ἐναντία πράξασα ἀσεβὴς κριθεῖσα τὴν προσήκουσαν ὑφέξει τιμωρίαν· ἐὰν δὲ παντὶ ἐραστῆ ἑαυτὴν παράσχῃς, ὡς θεοὺς μιμουμένη τ῅ς παρ' αὐτῶν τεύξῃ εὐεργεσίας. τὰ δὲ λοιπά, φιλτάτη, μεμνημένη περὶ ὧν σοι ἐξέφηνα μυστηρίων, διὰ γραμμάτων μοι τὴν σὴν δεῖξον προαίρεσιν. ἔρρωσό μοι. Ἐγὼ τοίνυν λαβὼν τὸ βιβλίον τοὖτο παρὰ τοὖ Ἀππίωνος ὡς ὄντως διαπέμψων αὐτὸ τῆ ἐρωμένῃ, ἐπλασάμην ὡς ἐκείνης πρὸς ταὖτα ἀντιγραψάσης, καὶ τῆ ὑστεραίᾳ ἐλθόντι αὐτῷ ἀπέδωκα τῷ Ἀππίωνι ὡς δ῅θεν τὴν παρ' ἐκείνης ἀντιγραφὴν οὕτως ἔχουσαν· *Ἀντίγραφον ἐπιστολ῅ς πρὸς Ἀππίωνα ὡς παρὰ τ῅ς ἐρωμένης.+ Θαυμάζω πῶς ἐπὶ σοφίᾳ με ἐπαινέσας ὡς ἀνοήτῳ γράφεις. εἰς γὰρ σὸν πάθος πεῖσαί με θελήσας ἐκ τῶν περὶ τοὺς θεοὺς μυθολογημάτων ἐποιήσω τὰ παραδείγματα, ἔρωτα τὸν πάντων πρεσβύτατον (ὡς ἔφης) ἐπὶ πάντων θεῶν καὶ ἀνθρώπων βλασφημ῅σαι μὴ φοβηθείς, ὅπως τὴν ἐμὴν φθείρῃς ψυχὴν καὶ τὸ ἐμὸν σῶμα περιυβρίσῃς. ἔρως γὰρ θεῶν οὐκ ἔστιν ἀρχηγέτης ὁ ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις. εἰ γὰρ ἑκὼν ἐπιθυμεῖ, αὐτός ἐστιν ἑαυτοὖ πάθος καὶ κόλασις, καὶ θεὸς οὐκ ἅν εἴη ὁ πάσχων ἑκών· εἰ δὲ ἄκων ἐρᾶ τ῅ς μίξεως καὶ τὰς ἡμετέρας διερχόμενος ψυχὰς ὥσπερ δι' ὀργάνων τῶν ἡμετέρων σωμάτων εἰς τὰς τῶν νοητῶν φέρεται συνουσίας, ὁ τοὖτον ἐρ᾵ν ποιῶν καὶ φέρων μείζων αὐτοὖ τυγχάνει· καὶ πάλιν αὐτοὖ ἐκείνου τοὖ φέροντος ἑτέρῳ πόθῳ φερομένου, μείζων ἄλλος ὁ φέρων ἐκεῖνον εὑρίσκεται καὶ εἰς ἀπέραντον ἐπανα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

φορὰ τῶν ἐρώντων γίνεται, ὅ ἐστιν ἀδύνατον. οὕτως οὐκ ἔστιν οὔτε ὁ φέρων οὔτε ὁ φερόμενος, ἀλλ' αὐτοὖ τοὖ ἐρῶντος τὸ ἐπιθυμητικόν ἐστιν πάθος, ἐλπίδι αὐξόμενον καὶ ἀπογνώσει μειούμενον. οἱ δὲ κρατεῖν αἰσχρ᾵ς ἐπιθυμίας μὴ βουλόμενοι τῶν θεῶν καταψεύδονται, ἵνα περὶ ὧν πράττουσιν τοὺς θεοὺς ὡς προτέρους δράσαντας ὑποδεικνύντες ἀπαλλάσσωνται τ῅ς μέμψεως. εἰ γὰρ παιδοποιίας ἕνεκεν καὶ οὐκ ἀσελγείας οἱ λεγόμενοι θεοὶ τὰς μοιχείας ἐπετέλουν, τί καὶ τοῖς ἄρσεσιν ἐμίγνυντο; ἀλλὰ χαριζόμενοι (φησίν) ταῖς ἐρωμέναις κατηστέριζον αὐτάς. οὐκοὖν πρὸ τούτου οὐκ ἦσαν ἀστέρες, μέχρις ὅτε ἀσελγείας προφάσει ὑπὸ μοιχῶν ὁ οὐρανὸς ἄστροις ἐκοσμήθη; πῶς δὲ καὶ οἱ τῶν κατηστερισμένων ἔκγονοι ἐν ᾅδου κολάζονται, ὅ τε Ἄτλας βαρούμενος καὶ ὁ Σάνταλος δίψῃ ἀνιώμενος καὶ ὁ ΢ίσυφος ἐρείδων πέτραν, Σιτυὸς τὰ σπλάγχνα διορυττόμενος, Ἰξίων περὶ τροχὸν ἀπαύστως κυλινδούμενος; πῶς δὲ καὶ οἱ ἐρασταί, θεοὶ ὄντες, οὓς ἐμίαναν κατηστέριζον, ἑαυτοῖς τοὖτο μὴ χαρισάμενοι; οὐκ ἄρα ἦσαν θεοί, ἀλλὰ τυράννων αἰνίγματα. Κρόνου γὰρ ἐν τοῖς Καυκασίοις ὄρεσιν (οὐκ ἐν οὐρανῷ ἀλλ' ἐν γῆ) τάφος τις δείκνυται, ἀνδρὸς ἀγρίου καὶ τεκνοβόρου. ἀλλὰ καὶ τοὖ ἀσελγοὖς Διός, τοὖ μυθικοὖ, τοὖ ὁμοίως τὴν θυγατέρα Μ῅τιν καταπιόντος, ἐν Κρήτῃ θεωρεῖται τάφος. καὶ ἐν τῆ Ἀχερουσίᾳ δὲ λίμνῃ Πλούτωνος καὶ Ποσειδῶνος <ἐν ΣΉνῳ>, Ἡλίου δὲ ἐν Ἄτροις καὶ ΢ελήνης ἐν Κάρραις, Ἑρμοὖ δὲ ἐν Ἑρμουπόλει, Ἄρεως ἐν Θρᾴκῃ, Ἀφροδίτης ἐν Κύπρῳ, Διονύσου ἐν Θήβαις καὶ τῶν ἄλλων ἐν ἄλλοις τόποις. πλὴν φαίνονται αὐτῶν τῶν λεχθέντων θεῶν οἱ τάφοι· ἄνθρωποι γὰρ ἦσαν καὶ ταὖτα μοχθηροὶ καὶ μάγοι. οὐδὲ γὰρ ἄλλως μονοκράτορες ἐγεγόνεισαν (Ζεὺς λέγω ὁ μυθικὸς καὶ Διόνυσος), εἰ μὴ τῆ μεταμορφώσει ὧν ἤθελον ἐπεκράτουν εἰς ὅπερ αὐτοὶ ἤθελον. εἰ δὲ τούτων δεῖ ζηλοὖν τοὺς βίους, μὴ μόνον τὰς μοιχείας, ἀλλὰ καὶ τὰς τραπέζας αὐτῶν μιμώμεθα. ὁ γὰρ Κρόνος τὰ αὑτοὖ τέκνα κατέπιεν καὶ Ζεὺς ὁμοίως τὴν αὑτοὖ θυγατέρα. καὶ τί δεῖ λέγειν; Πέλοψ πάντων θεῶν δεῖπνον ἐγένετο. ὅθεν καὶ ἡμεῖς πρὸ τῶν ἀθεμίτων γάμων ὅμοιον δεῖπνον τοῖς θεοῖς ἐπιτελέσωμεν. οὕτω γὰρ ἅν εἴη τὸ δεῖπνον τῶν γάμων ἄξιον. ἀλλὰ τοὖτο οὐκ ἅν ὑποσταίης ποτέ, ὡς οὐδὲ ἐγὼ τὸ μοιχήσασθαι. πρὸς τούτοις δέ μοι ἔρωτος ὡς δυνατοὖ θεοὖ ἀπειλεῖς χόλον. ἔρως θεὸς οὐκ ἔστιν οἷος δοκεῖ, ἀλλ' ἐκ τ῅ς τοὖ ζóου κράσεως πρὸς διαδοχὴν τοὖ βίου κατὰ πρόνοιαν τοὖ τὰ πάντα ἐνεργήσαντος συμβαίνουσα ἐπιθυμία, ἵνα τὸ π᾵ν γένος μηδεπώ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ποτε ἐπιλείπῃ, ἀλλὰ προφάσει ἡδον῅ς ἐκ τ῅ς τοὖ μέλλοντος τελευτ᾵ν οὐσίας πάλιν ἄλλος γένηται, νομίμῳ προεκπεφυκὼς γάμῳ, ὅπως πρὸς τὸ γηροτροφεῖν τὸν αὑτοὖ πατέρα γνώσῃ· ὅπερ ποιεῖν οἱ ἐκ μοιχείας γεγονότες οὐκ ἅν ἐδύναντο, φύσιν στοργ῅ς πρὸς τοὺς γεννήσαντας οὐκ ἔχοντες. ἐπεὶ οὗν διαδοχ῅ς ἕνεκεν καὶ γνησίας ἐπαυξήσεως, ὡς ἔφην, ἡ ἐπιθυμία συμβαίνει ἡ ἐρωτική, χρὴ τοὺς γονεῖς, σωφροσύνης προνοουμένους, τοὺς αὑτῶν παῖδας πρὸ τ῅ς ἐπιθυμίας διὰ τῶν σωφρονιζόντων βιβλίων προπαιδεύειν καὶ τοῖς κρείττοσιν αὐτοὺς προεθίζειν λόγοις (ὅτι δευτέρα φύσις ἡ συνήθεια), πρὸς τούτοις δὲ πυκνῶς αὐτοὺς τὰς κολάσεις ὑπομιμνήσκειν τὰς ἐκ τῶν νόμων, ἵνα ὥσπερ χαλινῷ τῷ φόβῳ χρώμενοι ταῖς ἀτόποις μὴ συντρέχωσιν ἡδοναῖς. προσήκει δὲ καὶ πρὸ τοὖ τὴν ἐπιθυμίαν ἐπακμάσαι γάμῳ τὸ φυσικὸν τ῅ς ἡλικίας πληροφορεῖν πάθος, πρότερον πείσαντας εἰς εἶδος ἑτέρας γυναικὸς μὴ ἀτενίζειν. ὁ γὰρ νοὖς ἡμῶν, ὁπόταν τὰ πρῶτα τῆ τέρψει τὸ εἶδος τ῅ς ἐρωμένης ἀπομάξηται, ὥσπερ ἐν κατόπτρῳ ἐνορῶν ἀεὶ τὴν μορφὴν διὰ τ῅ς μνήμης βασανίζεται· καὶ μὴ τυγχάνων μὲν τ῅ς ἐπιθυμίας, τ῅ς ἐπιτυχίας μελετᾶ τὰς ὁδούς, ἐπιτυχὼν δὲ μ᾵λλον αὔξεται, ὥσπερ τὸ πὖρ τ῅ς ὕλης εὐποροὖν, καὶ μάλισθ' ὅταν τῆ ψυχῆ τοὖ ἐρῶντος πρὸ τοὖ πάθους προεντετυπωμένος μὴ προϋπάρξῃ φόβος. ὡς γὰρ ὕδωρ πὖρ κατασβέννυσιν, οὕτως καὶ φόβος τ῅ς ἀλόγου ἐπιθυμίας ἐστὶ σβεστήριος. ὅθεν ἐγὼ ἔκ τινος Ἰουδαίου τὰ θεῷ πρέποντα καὶ νοεῖν καὶ ποιεῖν ἐκμαθοὖσα, εὐάλωτος πρὸς μοιχείαν ὑπὸ ψευδῶν μύθων οὐ γίνομαι. θέλοντι δέ σοι καὶ σπουδάζοντι σωφρονεῖν, φλεγμαινούσῃ ψυχῆ πρὸς ἔρωτα βοηθοίη θεὸς καὶ τὴν ἴασιν παράσχοι. Ἐπακούσας δὲ ὁ Ἀππίων τ῅ς ὑποκρίτου ἀντιγραφ῅ς ἔφη· Μήτι ἀλόγως Ἰουδαίους μισῶ; νὖν γοὖν ταύτην τίς ποτε συντυχὼν Ἰουδαῖος καὶ εἰς τὴν θρησκείαν μεταγαγὼν ἀνέπεισε σωφρονεῖν, καὶ ἀδύνατόν ἐστιν τοὖ λοιποὖ αὐτὴν εἰς κοινωνίαν ἑτέρου τινὸς συνελθεῖν, ὅτι οἱ τοιοὖτοι τὸν θεὸν ὡς παντεπόπτην τῶν πράξεων προθέμενοι σφόδρα σωφρονεῖν ἐνκαρτεροὖσιν ὡς λαθεῖν μὴ δυνάμενοι. ταὖτα ἀκούσας ἔφην τῷ Ἀππίωνι· Νὖν σοι τὰ ἀληθ῅ ὁμολογήσω. ἐγὼ γυναικὸς οὐκ ἠράσθην οὐδὲ ἄλλου τινός, πάνυ μου τ῅ς ψυχ῅ς δεδαπανημένης πρὸς ἄλλας ἐπιθυμίας καὶ πρὸς ἀληθῶν δογμάτων εὕρεσιν· καὶ μέχρι τοὖ νὖν πολλὰς γνώμας φιλοσόφων διασκοπήσας πρὸς οὐδένα αὐτῶν ἔνευσα ἥ πρὸς τὸ Ἰουδαίων μόνον, ἐμπόρου τινὸς αὐτῶν ὀθόνας πιπράσκοντος ἐνταὖθα τῆ Ῥώμῃ ἐπιδεδημη-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κότος καὶ ἔκ τινος συντυχίας ἀγαθ῅ς ἁπλούστερόν μοι τὸ μοναρχικὸν φρόνημα παραθεμένου. ἀκούσας δέ μου τ῅ς ἀληθείας ὁ Ἀππίων, ὁ ἀλόγως μισῶν τὸ Ἰουδαίων καὶ τί ποτέ ἐστιν αὐτῶν τὸ πιστὸν οὔτε εἰδὼς οὔτε εἰδέναι θέλων, ἀκρίτως ὀργισθεὶς τῆ σιωπῆ ἐξ αὐτ῅ς ἤδη τ῅ς Ῥώμης ἀπηλλάσσετο, καὶ ἔκτοτε νὖν πρῶτον αὐτῷ συντετυχηκὼς τὸν ἐξ ἐκείνου τοὖ χρόνου θυμὸν ὑποπτεύω εἰκότως. πλὴν ἐφ' ὑμῶν αὐτοὖ πεύσομαι τί ἅν ἔχοι λέγειν περὶ τῶν λεγομένων θεῶν, ὧν οἱ βίοι παντοπαθεῖς εἶναι μυθολογούμενοι, πρὸς τὴν τοὖ ὁμοίου μίμησιν ἐπίτηδες °δονται δημοσίᾳ, ὧν πρὸς τοῖς ἀνθρωπίνοις πάθεσιν (ὡς ἔφην) καὶ οἱ κατὰ τόπον δείκνυνται τάφοι. Σαὖτα οἱ ἑταῖροι προακούσαντες ἐμοὖ καὶ μαθεῖν τὰ ἑξ῅ς ποθοὖντες συν῅λθόν μοι ὡς ἐπισκεψόμενοι Ἀππίωνα. καὶ δὴ λελουμένον αὐτὸν ἤδη κατελαμβάνομεν ἐφ' ἑτοίμῳ τραπέζῃ, διόπερ ὀλίγα ἠκριβολογησάμεθα εἰς τὸν περὶ θεῶν λόγον. ὁ δέ (οἶμαι) συνεὶς ἡμῶν τὴν προαίρεσιν, εἰς τὴν ἐπιοὖσαν ἔχειν τι εἰπεῖν ὑπέσχετο περὶ θεῶν καὶ τὸν αὐτὸν προεδήλωσεν ἡμῖν τόπον ὡς ἐκεῖ διαλεξόμενος. ἡμεῖς δὲ σὺν τῆ ὑποσχέσει, χάριν ὁμολογήσαντες αὐτῷ, οἴκαδε ἕκαστος ἀπεχωρήσαμεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA Ϛ.]
Σρίτῃ δὲ ἡμέρᾳ εἰς τὸ προωρισμένον τ῅ς Σύρου χωρίον σὺν τοῖς οἰκειοτάτοις ἐλθὼν ἔγωγε εὑρίσκω τὸν Ἀππίωνα, Ἀννουβίωνός τε καὶ Ἀθηνοδώρου καθεζόμενον μέσον καὶ μετὰ πολλῶν ἄλλων τῶν ἐκ παιδείας ἀνδρῶν ἡμ᾵ς ἀναμενόντων. καὶ ὅμως οὐδὲν καταπλαγεὶς προσαγορεύσας ἀντικαθέζομαι τῷ Ἀππίωνι, ὃς μετ' οὐ πολὺ λέγειν ἤρξατο· Βούλομαι πρῶτος ἀρξάμενος ἐντεὖθεν ἤδη ταχέως ἐλθεῖν ἐπὶ τὸ ζητούμενον. πρὸ τοὖ σε, τέκνον Κλήμης, ἡμῖν παρεῖναι, Ἀννουβίων ο὘τος καὶ Ἀθηνόδωρος, οἱ χθὲς ἅμα τοῖς ἄλλοις ἐπακούσαντές σου διαλεγομένου, ἀφηγήσαντό μοι, πῶς ἐν τῆ Ῥώμῃ συνερχόμενός σοι ὡς ἐρῶντι πολλὰ τῶν θεῶν κατεψευσάμην, εἰπὼν αὐτοὺς παιδεράστας, ἀσελγεῖς, μιγνυμένους μητράσιν ἀδελφαῖς θυγατράσιν καὶ μυρίαις μοιχείαις ἐνεχομένους. ἀλλ' ἐχρ῅ν σε, ὦ τέκνον, εἰδέναι ὅτι μὴ τοιαὖτα περὶ θεῶν φρονῶν ἔγραφον, ἀλλὰ στοργῆ τῆ πρὸς σὲ τὰ ἀληθ῅ λέγειν ἀπεκρυπτόμην, ἅπερ, εἰ νὖν ἐθέλεις, παρ' ἐμοὖ ἄκουσον. Σῶν πάλαι ἀνδρῶν οἱ σοφώτατοι, π᾵σαν ἀλήθειαν αὐτοὶ καμάτῳ μεμαθηκότες, τοὺς ἀναξίους καὶ μὴ ὀρεγομένους θείων μαθημάτων ἀπεκρύψαντο τὴν ἐπιστήμην λαβεῖν. οὔτε γὰρ ἀπ' Oὐρανοὖ καὶ τ῅ς μητρὸς αὐτοὖ Γ῅ς γεγόνασιν παῖδες δώδεκα, ὡς ὁ μὖθος καταριθμεῖ· ἄρρενες μὲν Ὠκεανός, Κοῖος, Κρῖος, Ὑπερίων, Ἰαπετός, Κρόνος· θήλειαι δὲ Θεία, Θέμις, Μνημοσύνη, Δημήτηρ, Σηθύς, Ῥέα· οὔτε τῆ ἐξ ἀδάμαντος ἅρπῃ τὰ αἰδοῖα Κρόνος Oὐρανοὖ τοὖ πατρὸς ἐκτεμών (ὥς φατε) εἰς βυθὸν ἀπέρριψεν. ἀλλ' οὐδ' ἐκ τ῅ς ἀποτομ῅ς τοὖ Oὐρανοὖ σταγόνων ῥυέντος αἵματος ἡ Ἀφροδίτη ἐγένετο οὐδ' αὗ Κρόνος τῆ Ῥέᾳ μιγεὶς καὶ γεννήσας Πλούτωνα πρῶτον κατέπιεν, διά τινα Προμηθέως θεσμὸν, δεδιὼς μήποτε γεννηθὲν ἐξ αὐτοὖ βρέφος γενναιότερον αὐτοὖ γενόμενον ἀφέληται αὐτὸν τ῅ς βασιλείας. οὐ τὸν Ποσειδῶνα δεύτερον γεννήσας ὁμοίως κατέπιεν. οὐ μετὰ τούτους τὸν Δία γεννηθέντα ἡ μήτηρ κατακρύψασα ἡ Ῥέα ἀπαιτήσαντι τῷ Κρόνῳ καταπιεῖν λίθον ἀντέδωκεν. οὐ καταποθεὶς τοὺς προκαταποθέντας θλίψας ἐξῶσεν, ὡς προελθεῖν πρῶτον μὲν τὸν πρῶτον καταποθέντα Πλούτωνα, ἐπ' αὐτῷ δὲ Ποσειδῶνα *καὶ τρίτον τὸν Δία+. οὐδέ γε (ὥς φασιν) μητρὸς προνοίᾳ διασωθεὶς ὁ Ζεὺς καὶ εἰς οὐρανὸν ἀναβάς, τὸν πατέρα τ῅ς βασιλείας καθεῖλεν. οὐ πατρὸς ἀδελφοὺς ἐκόλασεν. οὐκ εἰς πόθον γυναικῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θνητῶν κατ῅λθεν. οὐκ ἀδελφαῖς ἥ θυγατράσιν, οὐκ ἀδελφῶν γυναιξίν, οὐ παισὶν αἰσχρῶς συνεγένετο. οὐδὲ Μ῅τιν γεννήσας κατέπιεν, ἵνα ἀπ' ἐνκεφάλου μὲν τὴν Ἀθην᾵ν ἀναφύσῃ ἐκ τ῅ς Μήτιδος, ἐκ δὲ τοὖ μηροὖ τὸν Διόνυσον τέκῃ, ὃν ὑπὸ Σιτάνων ἐσπαράχθαι λέγουσιν. οὐ δεῖπνον ἐπὶ τῷ Θέτιδος καὶ Πηλέως γάμῳ συντελεῖ. οὐ τὴν Ἔριν τῶν γάμων ἀπεώσατο. οὐχ αὕτη ἡ Ἔρις ἀτιμασθεῖσα μάχην καὶ στάσιν τοῖς ἑστιωμένοις ἐπενόησεν. οὐ μ῅λον χρύσεον ἐκ τῶν Ἑσπερίδων κήπων λαβοὖσα ἐπέγραψεν «Δῶρον τῆ καλῆ». ἔπειτα μυθολογοὖσιν ὡς Ἥρα τε καὶ Ἀθην᾵ καὶ Ἀφροδίτη εὑρίσκουσι τὸ μ῅λον καὶ φιλονεικοὖσαι ἔρχονται πρὸς τὸν Δία· αἷς αὐτὸς μὲν οὐκ ἔκρινεν, δι' Ἑρμοὖ δὲ πρὸς τὸν ποιμένα Πάριν κριθησομένας περὶ κάλλους ἐξέπεμψεν. ἀλλ' οὔτε ἐκρίθησαν θεαὶ οὔτε ὁ Πάρις τῆ Ἀφροδίτῃ τὸ μ῅λον ἀπέδωκεν. οὐκ Ἀφροδίτη τιμηθεῖσα τῷ τ῅ς Ἑλένης αὐτὸν ἀντετίμησεν γάμῳ. οὐ γὰρ ἅν τῆ τ῅ς θε᾵ς τιμῆ πρόφασις ἐγίνετο παμφύλου πολέμου καὶ ταὖτα ἐπ' ὀλέθρῳ τοὖ τὴν τιμὴν ἀπειληφότος καὶ ἀγχιστεύοντος τῷ τ῅ς Ἀφροδίτης γένει. ἀλλά (ὡς ἔφην), ὦ τέκνον, ἔχει τινὰ λόγον τὰ τοιαὖτα οἰκεῖον καὶ φιλόσοφον, ἀλληγορίᾳ φρασθ῅ναι δυνάμενον, ὥστε σε ἀκούσαντα θαυμάσαι. κἀγὼ ἔφην· Δέομαι μή με ἀναβαλλόμενος βασανίσῃς. καὶ ὃς ἔφη· Μηδὲν φοβηθῆς· οὐ γὰρ ὑπερθήσομαι, ἀλλ' ἄρξομαι ἤδη λέγειν. Ἠν ποτε ὅτε οὐδὲν <ἦν> πλὴν χάος καὶ στοιχείων ἀτάκτων ἔτι συνπεφορημένων μίξις ἀδιάκριτος, τοὖτο καὶ τ῅ς φύσεως ὁμολογούσης καὶ τῶν μεγάλων ἀνδρῶν οὕτως ἔχειν νενοηκότων. καὶ μάρτυρα τῶν μεγάλων ἐν σοφίᾳ τὸν μέγιστον Ὅμηρον αὐτόν σοι παρέξομαι, εἰπόντα περὶ τ῅ς ἀνέκαθεν συγχύσεως· «Ἀλλὰ ὑμεῖς μὲν πάντες ὕδωρ καὶ γαῖα γένοισθε», ὡς ἐκεῖθεν ἁπάντων τὴν γένεσιν ἐσχηκότων καὶ μετὰ ἀνάλυσιν τ῅ς ὑγρ᾵ς καὶ γηίνης οὐσίας εἰς τὴν πρώτην πάλιν ἀποκαθισταμένων φύσιν, ὅ ἐστιν χάος. Ἡσίοδος δὲ ἐν τῆ θεογονίᾳ λέγει· «Ἤτοι μὲν πρώτιστα χάος ἐγένετο». τὸ δὲ «ἐγένετο» δ῅λον ὅτι γεγεν῅σθαι ὡς γενητὰ σημαίνει, οὐ τὸ ἀεὶ εἶναι ὡς ἀγένητα. καὶ Ὀρφεὺς δὲ τὸ χάος ὠῷ παρεικάζει, ἐν ᾧ τῶν πρώτων στοιχείων ἦν ἡ σύγχυσις. τοὖτο Ἡσίοδος χάος ὑποτίθεται, ὅπερ Ὀρφεὺς ὠὸν λέγει γενητόν, ἐξ ἀπείρου τ῅ς ὕλης προβεβλημένον, γεγονὸς δὲ οὕτω· τ῅ς τετραγενοὖς ὕλης ἐμψύχου οὔσης καὶ ὅλου ἀπείρου τινὸς βυθοὖ ἀεὶ ·έοντος καὶ ἀκρίτως φερομένου καὶ μυρίας ἀτελεῖς κράσεις *εἰς+ ἄλλοτε ἄλλως ἐπαναχέοντος καὶ διὰ τοὖτο αὐτὰς ἀναλύοντος τῆ ἀταξίᾳ, καὶ κεχηνότος ὡς εἰς γένεσιν ζóου δεθ῅ναι μὴ δυ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ναμένου, συνέβη ποτέ, αὐτοὖ τοὖ ἀπείρου πελάγους ὑπὸ ἰδίας φύσεως περιωθουμένου, κινήσει φυσικῆ εὐτάκτως ·υ῅ναι ἀπὸ τοὖ αὐτοὖ εἰς τὸ αὐτὸ ὥσπερ ἴλιγγα καὶ μῖξαι τὰς οὐσίας, καὶ οὕτως ἐξ ἑκάστου τῶν πάντων τὸ νοστιμώτατον, ὅπερ πρὸς γένεσιν ζóου ἐπιτηδειότατον ἦν, ὥσπερ ἐν χώνῃ κατὰ μέσου ·υ῅ναι τοὖ παντὸς καὶ ὑπὸ τ῅ς πάντα φερούσης ἴλιγγος χωρ῅σαι εἰς βάθος καὶ τὸ περικείμενον πνεὖμα ἐπισπάσασθαι καὶ ὡς εἰς γονιμώτατον συλληφθὲν ποιεῖν κριτικὴν σύστασιν. ὥσπερ γὰρ ἐν ὑγρῷ φιλεῖ γίνεσθαι πομφόλυξ, οὕτως σφαιροειδὲς πανταχόθεν συνελήφθη κύτος. ἔπειτα αὐτὸ ἐν ἑαυτῷ κυηθέν, ὑπὸ τοὖ περιειληφότος θειώδους πνεύματος ἀναφερόμενον, προέκυψεν εἰς φῶς μέγιστόν τι τοὖτο ἀποκύημα, ὡς ἅν ἐκ παντὸς τοὖ ἀπείρου βυθοὖ ἀποκεκυημένον ἔμψυχον δημιούργημα καὶ τῆ περιφερείᾳ τῷ ὠῷ προσεοικὸς καὶ τῷ τάχει τ῅ς πτήσεως. Κρόνον οὗν τὸν χρόνον μοι νόει, τὴν δὲ Ῥέαν τὸ ·έον τ῅ς ὑγρ᾵ς οὐσίας, ὅτι χρόνῳ φερομένη ἡ ὕλη ἅπασα ὥσπερ ὠὸν τὸν πάντα περιέχοντα σφαιροειδ῅ ἀπεκύησεν οὐρανόν· ὅπερ κατ' ἀρχὰς τοὖ γονίμου μυελοὖ πλ῅ρες ἦν ὡς ἅν στοιχεῖα καὶ χρώματα παντοδαπὰ ἐκτεκεῖν δυνάμενον, καὶ ὅμως παντοδαπὴν ἐκ μι᾵ς οὐσίας τε καὶ χρώματος ἑνὸς ἔφερε τὴν φαντασίαν. ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ τοὖ ταὼ γεννήματι ἓν μὲν τοὖ ὠοὖ χρῶμα δοκεῖ, δυνάμει δὲ μυρία ἔχει ἐν ἑαυτῷ τοὖ μέλλοντος τελεσφορεῖσθαι χρώματα, οὕτως καὶ τὸ ἐξ ἀπείρου ὕλης ἀποκυηθὲν ἔμψυχον ὠὸν ἐκ τ῅ς ὑποκειμένης καὶ ἀεὶ ·εούσης ὕλης κινούμενον παντοδαπὰς ἐκφαίνει τροπάς. ἔνδοθεν γὰρ τ῅ς περιφερείας ζῷόν τι ἀρρενόθηλυ εἰδοποιεῖται προνοίᾳ τοὖ ἐνόντος ἐν αὐτῷ θείου πνεύματος, ὃν Υάνητα Ὀρφεὺς καλεῖ, ὅτι αὐτοὖ φανέντος τὸ π᾵ν ἐξ αὐτοὖ ἔλαμψεν, τῷ φέγγει τοὖ διαπρεπεστάτου τῶν στοιχείων πυρὸς ἐν τῷ ὑγρῷ τελεσφορουμένου. καὶ οὐκ ἄπιστον, ὅτι καὶ ἐπὶ λαμπυρίδων δείγματος ἕνεκα ἡ φύσις ἡμῖν ὁρ᾵ν ὑγρὸν φῶς ἐδωρήσατο. τὸ μὲν οὗν πρωτοσύστατον ὠὸν ὑποθερμανθὲν ὑπὸ τοὖ ἔσωθεν ζóου ·»γνυται, ἔπειτα δὲ μορφωθὲν προέρχεται ὁποῖόν τι καὶ Ὀρφεὺς λέγει «κρανίου σχισθέντος πολυχανδέος ὠοὖ». καὶ οὕτω μεγάλῃ δυνάμει αὐτοὖ τοὖ προεληλυθότος φανέντος, τὸ μὲν κύτος τὴν ἁρμονίαν λαμβάνει καὶ τὴν διακόσμησιν ἴσχει, αὐτὸς δὲ ὥσπερ ἐπ' ἀκρωρείας οὐρανοὖ προκαθέζεται καὶ ἐν ἀπορρήτοις τὸν ἄπειρον περιλάμπων αἰῶνα. ἡ δὲ τοὖ κύτους ἔνδοθεν γόνιμος ὑπολειφθεῖσα ὕλη, ὡς ἐν πολλῷ τῷ χρόνῳ ὑποκειμένης ἕως φυσικ῅ς ὑποζέουσα ἡ θερμότης τὰς πάντων διέκρινεν οὐσίας. τὸ μὲν γὰρ κατώτερον αὐτ῅ς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πρῶτον ὥσπερ ὑποστάθμη ὑπὸ τοὖ βάρους εἰς τὰ κάτω ὑποκεχώρηκεν, ὃ διὰ τὴν ὁλκότητα καὶ διὰ τὸ ἐμβριθὲς καὶ πολὺ τ῅ς ὑποκειμένης οὐσίας πλ῅θος Πλούτωνα προσηγόρευσαν, ᾅδου τε καὶ νεκρῶν βασιλέα εἶναι ἀποφηνάμενοι. ταύτην μὲν οὗν τὴν πρώτην καὶ πολλήν, ·υπαρὰν καὶ τραχεῖαν οὐσίαν ὑπὸ Κρόνου, τοὖ χρόνου, καταποθ῅ναι λέγουσιν φυσικῶς διὰ τὴν κάτω ὑπονόστησιν αὐτ῅ς. μετὰ δὲ τὴν πρώτην ὑποστάθμην τὸ συρρυὲν ὕδωρ καὶ πρώτῃ ἐπιπολάσαν ὑποστάσει Ποσειδῶνα προσηγόρευσαν. τὸ δὲ λοιπὸν τρίτον τὸ καθαρώτατον καὶ κορυφαιότατον ἅτε διαυγὲς ×ν πὖρ Ζ῅να ὠνόμασαν διὰ τὴν ἐν αὐτῷ ζέουσαν φύσιν· ἀνωφερὲς γὰρ ×ν τὸ πὖρ πρὸς μὲν τὰ κάτω ὑπὸ χρόνου, τοὖ Κρόνου, οὐ κατεπόθη, ἀλλ' (ὡς ἔφην) ἡ πυρώδης οὐσία ζωτική τε καὶ ἀνωφερὴς οὗσα εἰς αὐτὸν ἀνέπτη τὸν ἀέρα, ὃς καὶ φρονιμώτατός ἐστι διὰ τὴν καθαρότητα. τῆ οὗν ἰδίᾳ θερμότητι ὁ Ζεύς (τουτέστιν ἡ ζέουσα οὐσία) τὸ καταλειφθὲν ἐν τῷ ὑποκειμένῳ ὑγρῷ τὸ ἰσχνότατον καὶ θεῖον ἀνιμ᾵ται πνεὖμα, ὅπερ Μ῅τιν ἐκάλεσαν. κατὰ κορυφ῅ς δὲ αὐτοὖ ἐλθὸν τοὖ αἰθέρος καὶ συνποθὲν ὑπ' αὐτοὖ, ὥσπερ ὑγρὸν θερμῷ μιγέν, τὸν ἀεικίνητον παλμὸν ἐνποι῅σαν γεννᾶ τὴν σύνεσιν, ἣν καὶ Παλλάδα ἐπονομάζουσιν διὰ τὸ πάλλεσθαι, τεχνικωτάτην οὗσαν φρόνησιν, ᾗ χρώμενος τὸν πάντα ἐτεχνήσατο κόσμον ὁ αἰθέριος τεχνίτης. ἀπ' αὐτοὖ δὲ τοὖ διήκοντος Διός (τοὖ θερμοτάτου αἰθέρος) ὁ ἀὴρ μέχρι τῶν ἐνταὖθα διικνεῖται τόπων, ἣν ἐπονομάζουσιν Ἥραν. καὶ ὡς δὴ τ῅ς τοὖ αἰθέρος καθαρωτάτης οὐσίας ὑποβεβηκυῖα, ὡς θήλεια τὴν καθαρότητα πρὸς σύγκρισιν τοὖ κρείττονος, ἀδελφὴ Διὸς κατὰ τὸ εἰκὸς ἐνομίσθη, ὡς ἐκ τ῅ς αὐτ῅ς οὐσίας γεγενημένη· γαμετὴ δὲ διὰ τὸ ὡς γυναῖκα ὑποκεῖσθαι. παραλαμβάνεται δὲ ἡ μὲν Ἥρα πρὸς ἀέρων εὐκρασίαν, διὸ καὶ γονιμωτάτη ἐστίν· ἡ δὲ Ἀθην᾵, ἣν καὶ Παλλάδα λέγουσιν, διὰ τὸ ἄκρως θερμὸν γένεσίν τινος ποι῅σαι μὴ δυναμένη, παρθένος ἐνομίσθη. ὁμοίως δὲ καὶ Ἄρτεμις ἑρμηνευομένη, ἣν εἰς τὸν κατώτατον μυχὸν τοὖ ἀέρος παραλαμβάνουσιν, καὶ δι' ἀκρότητα κρύους ἄγονον οὗσαν ὁμοίως παρθένον ἐκάλεσαν. Διόνυσον δὲ ὡς φρενῶν θολωτικὸν ὀνομάζουσιν τὴν ἀπὸ τῶν ἄνω τε καὶ κάτω ἀτμῶν θολερὰν καὶ μεθύουσαν σύστασιν. τὸ δὲ κατωτέρω τ῅ς γ῅ς ὕδωρ, ἓν ×ν τῆ φύσει καὶ διὰ πάντων τῶν χερσαίων πόρων διεῖρον καὶ εἰς πολλὰ διαιρούμενον (ὥσπερ συγκοπτόμενον), Ὄσιριν ἐκάλεσαν. λαμβάνουσι δὲ καὶ Ἄδωνιν εἰς ὡραίους καρπούς, Ἀφροδίτην εἰς μίξιν καὶ γένεσιν, Δήμητρα εἰς γ῅ν, Κόρην εἰς σπέρματα καὶ Διόνυσόν τινες εἰς ἄμπελον. καὶ πάντα τὰ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τοιαὖτα ὁμοίως τοιαύτην τινὰ ἀλληγορίαν ἔχοντα νόει μοι· Ἀπόλλωνα δὲ ἥλιον τὸν περιπολοὖντα εἶναι νόμιζε, γονὴν ὄντα τοὖ Διός, ὃν καὶ Μίθραν ἐκάλεσαν, ἐνιαυτοὖ συμπληροὖντα περίοδον. α὘ται δὲ αἱ μεταμορφώσεις τοὖ πανταχ῅ διήκοντος Διὸς αἱ πολλαὶ νοείσθωσάν σοι τροπαί, τὰς δὲ μυρίας αὐτοὖ γυναῖκας ἐνιαυτοὺς ἥ γενεὰς ἐπινόει. ἀπ' αὐτοὖ γὰρ τοὖ αἰθέρος ἡ διικνουμένη τὸν ἀέρα δύναμις ἑκάστῳ ἐνιαυτῷ καὶ γενεᾶ συνουσιάζουσα διαφόρως αὐτὸν τρέπει καὶ οὕτως γεννᾶ ἥ φθείρει τὰ ὡραῖα. καὶ παῖδες μὲν λέγονται οἱ ὡραῖοι καρποί, αἱ δὲ πρὸς τοὺς ἄρρενας μίξεις αἱ κατ' ἐνίους καιροὺς ἀκαρπίαι. Σαὖτα τοὖ Ἀππίωνος ἀλληγοροὖντος, σύννους ὢν ἐγὼ ἔδοξα τοῖς ὑπ' αὐτοὖ λεγομένοις μὴ παρακολουθεῖν, διὸ τὸν λόγον ἐγκόψας ἔφη μοι· Eἰ μὴ παρακολουθεῖς οἷς λέγω, τί καὶ τὴν ἀρχὴν διαλέγομαι; κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Μή με ὑπολάμβανε ἀναισθήτως ἔχειν τῶν ὑπὸ σοὖ λεγομένων· πάνυ γὰρ αὐτὰ συνίημι, ἅτε δὴ οὐ πρῶτον αὐτῶν ἀκηκοώς. ἵνα δὲ γνῷς ὅτι οὐκ ἀγνοῶ τὰ ὑπὸ σοὖ λεγόμενα, τὰ μὲν σοὶ ·ηθέντα ἐπιτεμοὖμαι, τῶν δὲ παραλειφθέντων σοι κατὰ ἀκολουθίαν, ὡς παρ' ἑτέρων ἤκουσα, ἀποπληρώσω τὰς ἀλληγορίας. καὶ ὁ Ἀππίων ἔφη· Ποίησον οὕτως ὡς λέγεις. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Παρίημι νὖν ἐπ' ἀκριβὲς λέγειν τὸ ἐκ τ῅ς ἀπείρου ὕλης κατὰ ἐπιτυχίαν κράσεως ἀποκυηθὲν ἔμψυχον ὠόν, ο὘ ·αγέντος κατά τινας ἀρρενόθηλυς ἐξέθορεν Υάνης. καὶ πάντ' ἐκεῖνα ἐπιτέμνομαι, μέχρις ο὘ τὸ ·αγὲν κύτος τὴν ἁρμονίαν ἔλαβεν, ὑπολειφθείσης αὐτοὖ μυελώδους ὕλης, καὶ τὸν λόγον τῶν ὑπ' αὐτ῅ς ἔνδοθεν γενομένων ἐπὶ κεφαλαίων μετὰ τῶν ἀκολούθων ἐπιτρέχω. ἐγεννήθη γάρ (ὡς λέγεις) ἐκ Κρόνου καὶ Ῥέας (ὑπό τε χρόνου καὶ ὕλης) τὰ μὲν πρῶτα Πλούτων, ὡς ἡ κάτω παραχωρήσασα ὑποστάθμη–δεύτερα δὲ Ποσειδῶν, ὃς ἡ μέση ἐστὶν ὑγρὰ οὐσία ἐπιπολάσασα τῆ κάτω ὁλκοτάτῃ φύσει–ἡ δὲ τρίτη ἀνωτάτη τε καὶ αἰθὴρ οὗσα, ὅσπερ ἐστὶν Ζεύς, ἥτις οὐ κατεπόθη, ἀλλὰ θερμὴ οὗσα ἰσχὺς καὶ ἀνωφερ῅ ἔχουσα τὴν φύσιν ὥσπερ ὑπό τινος ·ιπ῅ς εἰς τὸν ἄνω ἡγεμονικώτατον ἀνέπτη αἰθέρα. δεσμὰ δὲ τὰ Κρόνου ἐστὶν ἡ σύμπηξις οὐρανοὖ καὶ γ῅ς, ὡς καὶ ἄλλων ἀλληγορούντων ἀκήκοα, ἡ δὲ ἀποκοπὴ τῶν μορίων ὁ τῶν στοιχείων χωρισμὸς καὶ διάκρισις, ὅτι πάντα ἐκ τ῅ς ἰδίας φύσεως ἀπετμήθη καὶ ἀφωρίσθη καθ' ἑαυτὰ τετάχθαι ἕκαστον· καὶ οὐκέτι γεννᾶ χρόνος, ἀλλὰ τὰ γεννηθέντα δι' αὐτοὖ νόμῳ φύσεως ποιεῖται τὰς διαδοχάς. ἡ δὲ ἐκ τοὖ βυθοὖ ἀνα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κύψασα Ἀφροδίτη ἡ ἐκ τοὖ ὑγροὖ γόνιμος οὐσία, ᾗ τὸ θερμὸν πνεὖμα μιγὲν τὸν τ῅ς μίξεως ποιεῖται ἔρωτα καὶ τελεσιουργεῖ τοὖ κόσμου τὸ κάλλος. τὸ δὲ συμπόσιον τὸ γαμήλιον, ἔνθα τὸ δεῖπνον ἐτέλει Ζεὺς ὑπέρ τε τ῅ς Νηρηίδος Θέτιδος καὶ τοὖ καλοὖ Πηλέως, ἀλληγορίαν ἔχει ταύτην, ἵνα γνῷς ὅτι καὶ ἄνευ σοὖ, Ἀππίων, τὰ τοιαὖτα ἠκούσαμεν. τὸ μὲν δὴ συμπόσιον ὁ κόσμος, οἱ δὲ δώδεκα τὰ οὐράνια τῶν μοιρῶν περιστηρίγματα, ἅτινα ζóδια καλοὖσιν–Προμηθεὺς ἡ προμήθεια, ὑφ' ἧς τὰ πάντα ἐγένετο–Πηλεὺς πηλὸς ὁ ἀπὸ γ῅ς εἰς ἀνθρώπου γένεσιν περινοηθεὶς καὶ μιγεὶς τῆ Νηρηίδι, τουτέστιν ὕδατι. ἐκ δὲ τ῅ς τῶν δύο μίξεως (ὕδατός τε καὶ γ῅ς) ὁ πρῶτος οὐ γεννηθεὶς ἀλλὰ πλασθεὶς τέλειος καὶ διὰ τὸ μαζοῖς χείλη μὴ προσενεγκεῖν Ἀχιλλεὺς προσηγορεύθη· ἔστι δὲ αὐτὸς καὶ ἀκμή, ἥτις ἐὰν ἐπιθυμίαν–Πολυξένην ὡς ἀληθείας ἀλλοτρίαν οὗσαν καὶ ξένην–<...> ἰῷ ὄφεως ἀναιρεῖται, βέλει κατὰ πτέρναν καὶ κατὰ ἴχνος ἐνέρποντος τοὖ θανάτου. Ἥρα τοίνυν καὶ Ἀθην᾵ καὶ Ἀφροδίτη καὶ Ἔρις καὶ μ῅λον καὶ Ἑρμ῅ς καὶ κρίσις καὶ ποιμὴν τοιοὖτόν τινα νοὖν ὑπαινίσσεται· Ἥρα σεμνότης, Ἀθην᾵ ἡ ἀνδρεία, Ἀφροδίτη αἱ ἡδοναί, Ἑρμ῅ς ὁ ἑρμηνευτικὸς λόγος, ὁ ποιμὴν Πάρις ἡ ἀλόγιστος ὁρμὴ καὶ βάρβαρος. ἐὰν οὗν κατὰ τὴν ἀκμὴν τ῅ς ἡλικίας ὁ τὴν ψυχὴν ποιμαίνων λογισμὸς τύχῃ ὢν βάρβαρος καὶ παραλιπὼν τὰ συμφέροντα (ἀνδρείαν τε καὶ σωφροσύνην παρωσάμενος) μόνας ἕληται τὰς ἡδονὰς καὶ μόνῃ τῆ ἐπιθυμίᾳ τὴν νίκην ἀποδῷ, ὡς παρ' αὐτ῅ς τὰ τέρποντα ἀντιλαμβάνων, ἐπ' ὀλέθρῳ ἑαυτοὖ τε καὶ τῶν αὐτοὖ ὁ μὴ ὀρθῶς κρίνας τὴν τέρψιν λήμψεται. Ἔρις δέ ἐστιν ἡ φιλονεικοὖσα κακία. τὸ δὲ τῶν Ἑσπερίδων χρυσοὖν μ῅λον ὁ πλοὖτος ἅν εἴη, ὃς ἐνίοτε καὶ τοὺς σώφρονας (ὥσπερ τὴν Ἥραν) πρὸς ·ᾳθυμίαν παράγειν ἐπίσταται καὶ τοὺς ἀνδρείους (ὥσπερ τὴν Ἀθην᾵ν) εἰς τὰ μὴ αὐτοῖς πρέποντα φιλονεικοτέρους ἀπεργάζεται καὶ ψυχ῅ς κάλλος (ὥσπερ Ἀφροδίτην) προφάσει τρυφ῅ς ἀπολλύει. συντόμως ἐρῶ· πάντας εἰς κακὴν ἔριν ἀνερεθίζει ὁ πλοὖτος. ὁ δὲ τὸν τοὖ πλούτου ἡγεμόνα καὶ φύλακα ὄφιν ἀνελὼν Ἡρακλ῅ς ὁ γνήσιος καὶ φιλόσοφός ἐστι νοὖς, ὃς πάσης κακίας γυμνὸς ὢν ἐκπερινοστεῖ τὸν κόσμον, ἐπιδημῶν ταῖς ψυχαῖς καὶ σωφρονίζων τοὺς ἐντυγχάνοντας, λέγω δὲ ἀνθρώπους ἐοικότας λέουσιν τολμηροῖς ἥ ἐλάφοις δειλαῖς ἥ κάπροις ἀγρίοις ἥ ὕδραις πολυτρόποις. ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἄλλα πάντα ὅσα ἀθλ῅σαι λέγεται Ἡρακλ῅ς, νοερ᾵ς ἀρετ῅ς ἐστιν αἰνίγματα. αὐτάρκως δὲ νὖν ἐχέτω τὰ εἰρημένα· εἰς γὰρ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἕκαστον εἰπεῖν οὐδὲ ὁ σύμπας χρόνος ἀρκέσει. πλὴν θαυμάζω πῶς ταὖτα σαφῶς καὶ εὐσεβῶς καὶ ὠφελίμως ἀκαλύπτῳ τῆ εὐθείᾳ δηλοὖσθαι δυνάμενα οἱ πλαγίοις ἀποκρύψαντες αἰνίγμασιν καὶ μύθοις αὐτὰ προκαλύψαντες κακοῖς ὑπὸ σοὖ ἔμφρονες καὶ σοφοὶ εἶναι λέγονται, οἵτινες ὥσπερ ὑπὸ κακοὖ προαχθέντες δαίμονος σχεδὸν τοὺς πάντας ἐνήδρευσαν ἀνθρώπους. ἥ γὰρ οὐκ ἔστιν ταὖτα αἰνίγματα, ἀλλ' ἀληθ῅ τῶν θεῶν ἁμαρτήματα, καὶ ἐλέγχειν αὐτοὺς οὐκ ἔδει οὐδὲ τὴν ἀρχὴν αὐτὰ τοῖς ἀνθρώποις εἰς μίμησιν προτιθέναι–ἥ αἰνιγματωδῶς ἐλέχθη τὰ ὑπὸ τῶν θεῶν ψευδῶς πεπραγμένα, καὶ ἥμαρτον, ὦ Ἀππίων, ὅτι οἱ ὑπὸ σοὖ ὀνομαζόμενοι σοφοὶ τὰ σεμνὰ ἀσέμνοις μύθοις καλύψαντες ἁμαρτεῖν τοὺς ἀνθρώπους προετρέψαντο καὶ ταὖτα ὑβρίσαντες οὓς καὶ θεοὺς εἶναι ἐνόμισαν. διόπερ μὴ σοφούς, ἀλλὰ κακοὺς δαίμονας τοὺς τοιούτους νόμιζε, οἵτινες κακὰς ὑποθέσεις ἔργων καλῶν προεβάλλοντο, ἵνα οἱ θέλοντες μιμηταὶ γενέσθαι τῶν κρειττόνων τὰς τῶν λεγομένων θεῶν ζηλῶσιν πράξεις, ἃς διαλεγόμενος τῆ πρὸ ταύτης ἡμέρᾳ οὐκ ἀπεκρυψάμην, λέγω δὲ πατροφονίας, τεκνοκτονίας, μίξεις ἀσεβεῖς μητέρων θυγατέρων ἀδελφῶν, μοιχείας τε ἀπρεπεῖς καὶ ἀρρενομιξίας καὶ μιαρὰς ἀρρητουργίας, πρὸς ἄλλαις μυρίαις τοιαύταις ἀθεμίτοις μίξεσιν. ὧν ἀσεβέστεροι οἱ ταὖτα ἀληθ῅ δοκεῖν εἶναι θέλοντες, ἵνα τὰ ὅμοια ποιοὖντες μὴ αἰδῶνται. οἵπερ εἴγε εὐσεβεῖν ἐβούλοντο, ἐχρ῅ν αὐτούς (ὅπερ ἀρτίως εἶπον), εἰ καὶ ὄντως οἱ θεοὶ τὰ περὶ αὐτῶν ­δόμενα διεπράξαντο κακά, τιμῆ τῆ πρὸς θεοὺς εὐπρεπεστέροις τισὶ μύθοις τὰ ἄσεμνα ἐπισκέπειν καὶ μὴ τοὐναντίον (ὥς φατε) καλῶν αὐτοῖς πράξεων γεγενημένων κακὰ καὶ ἄσεμνα περιβάλλειν σχήματα, ἅτινα ἀλληγορούμενα καὶ διὰ καμάτων μόγις νοηθ῅ναι δύναται καί, ὅταν νοηθῆ τισιν, ἐκείνοις μὲν ἀντὶ τοὖ πολλοὖ μόχθου παρέσχον τὸ μὴ πλανηθ῅ναι, ἐξὸν μὴ μοχθ῅σαι, τοὺς δὲ πλανηθέντας ἄρδην ἀπώλεσαν. πλὴν τοὺς εἰς τὸ σεμνότερον ἀλληγοροὖντας αὐτὰς ἀποδέχομαι, ὥσπερ τοὺς ἐκ τ῅ς Διὸς κεφαλ῅ς αἰνιξαμένους ἀναπηδ῅σαι τὴν φρόνησιν. ἴσως δὲ ἐκεῖνό μοι πιθανώτερον ὅτι μοχθηρῶν ἀνδρῶν δόξαν θεῶν ἀπενεγκαμένων ἐκεῖναι ἐτολμήθησαν αἱ ὕβρεις. ἁπάντων δὲ τῶν θεῶν τὴν ποιητικὴν ἀλληγορίαν οὐκ ἀκόλουθον εὑρίσκομεν. αὐτίκα γοὖν ἐπὶ τ῅ς διακοσμήσεως τῶν ὅλων ποτὲ μὲν φύσιν λέγουσιν ποιηταί, ποτὲ δὲ νοὖν ἀρχηγὸν γενέσθαι τ῅ς ὅλης δημιουργίας. ἐκ φύσεως μὲν γὰρ τῶν στοιχείων τὴν πρώτην κίνησιν καὶ σύμμιξιν γεγονέναι, ὑπὸ δὲ τ῅ς τοὖ νοὖ προνοίας διακεκοσμ῅σθαι.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ἀποφηνάμενοι μὲν φύσει δεδημιουργ῅σθαι τὸ π᾵ν, μὴ δυνάμενοι δὲ ἀνεπιλήπτως τοὖτο ἀποδεικνύναι διὰ τὸ τ῅ς δημιουργίας ἔντεχνον, παρεμπλέκουσιν καὶ τοὖ νοὖ τὴν πρόνοιαν, ὡς συναρπάσαι καὶ τοὺς πάνυ σοφοὺς δυνάμενοι. ἡμεῖς δέ φαμεν πρὸς αὐτούς· Eἰ μὲν ἐξ αὐτομάτου φύσεως ὁ κόσμος γέγονεν, πῶς ἔτι ἀναλογίαν καὶ τάξιν εἴληφεν; ἅπερ ὑπὸ μόνης ὑπερβαλλούσης φρονήσεως γενέσθαι δυνατόν ἐστιν καὶ καταληφθ῅ναι ὑπὸ ἐπιστήμης τ῅ς μόνης ταὖτα ἀκριβοὖν δυναμένης. εἰ δὲ φρονήσει τὰ πάντα τὴν σύγκρασιν καὶ διακόσμησιν εἴληφεν (ὅπερ ἀνάγκη μὴ ἄλλως ἔχειν), πῶς ἔτι ἐκ τοὖ αὐτομάτου συμβ῅ναι ταὖτα γενέσθαι δυνατὸν ἦν; οἱ τοίνυν τὰ θεῖα ἐπὶ τὸ αἴσχιον ἀλληγορ῅σαι θελήσαντες (οἷον τὴν Μ῅τιν καταποθ῅ναι ὑπὸ Διός) εἰς ἀπορίαν ἐνπεπτώκασιν, οὐ συνιέντες ὅτι οἱ πλαγίως φυσιολογήσαντες περὶ θεῶν καὶ τὸ εἶναι θεοὺς αὐτοὺς ἀνῃρήκασιν, τὰ εἴδη αὐτῶν διὰ τ῅ς ἀλληγορίας εἰς τὰς τοὖ κόσμου οὐσίας διαλύσαντες. πιθανώτερον οὗν λέγειν ὅτι οἱ ὑπ' αὐτῶν ­δόμενοι θεοὶ κακοί τινες γεγόνασιν μάγοι, οἵτινες ἄνθρωποι ὄντες μοχθηροί, μαγείᾳ μεταμορφούμενοι γάμους διέλυον, βίους διέφθειρον, τοῖς δὲ πάλαι οὐκ εἰδόσιν τί ποτ' ἔστιν μαγεία δι' ὧν ἔπραττον ἐδόκουν εἶναι θεοί· ὧν κατὰ πόλεις καὶ οἱ μόροι καὶ οἱ τάφοι φαίνονται. αὐτίκα γοὖν (ὡς καὶ ἄλλοτε εἶπον) ἐν τοῖς Καυκασίοις ὄρεσιν Κρόνου τινὸς σ῅μα ἀνθρώπου δείκνυται, τυράννου ἀγρίου καὶ τεκνοκτόνου. ὁ δ' ἐκείνου υἱός, Ζεὺς τὸ ὄνομα, χείρων γενόμενος, μαγείας δυνάμει κοσμοκράτωρ ἀναφανεὶς πολλοὺς διαλύει γάμους καὶ τὸν πατέρα σὺν τοῖς θείοις κολάζει καὶ οὕτως τελευτήσαντος τὸν τάφον Κρ῅τες ἐπιδεικνύουσιν. ἐν δὲ τῆ Μεσοποταμίᾳ κεῖνται Ἥλιος μέν τις ἐν Ἄτροις, ΢ελήνη δέ τις ἐν Κάρραις, Ἑρμ῅ς ἐν Aἰγύπτῳ τις ἄνθρωπος, Ἄρης ἐν Θρᾴκῃ, Ἀφροδίτη ἐν Κύπρῳ, Ἀσκληπιὸς ἐν Ἐπιδαύρῳ· καὶ ἄλλων πολλῶν τοιούτων φαίνονται τάφοι. οὕτως προφανῶς τοῖς ὀρθῶς νοοὖσιν ἄνθρωποι γεγεν῅σθαι ὡμολόγηνται. καὶ οἱ μὲν συνχρονοὖντες αὐτοῖς, ὑπαισθόμενοι αὐτοὺς θνητοὺς γεγονέναι, ἀμελέστερον αὐτοῖς ἀποθανοὖσιν προσεῖχον, ὁ δὲ πολὺς χρόνος δόξαν θεῶν αὐτοῖς περιέθηκεν. καὶ μὴ θαύμαζε εἰ οἱ κατὰ Ἀσκληπιὸν καὶ Ἡρακλέα γενόμενοι ἐξηπατήθησαν ἥ κατὰ Διόνυσον ἥ κατὰ ἄλλον τινὰ τῶν τότε, ὅπου καὶ Ἕκτορα ἐν Ἰλίῳ καὶ Ἀχιλλέα ἐν Λεύκῃ τῆ νήσῳ οἱ ἐκεῖ προσκυνοὖσιν, Πάτροκλον Ὀπούντιοι, τὸν Μακεδόνα Ἀλέξανδρον Ῥόδιοι. ἀλλὰ καὶ παρ' Aἰγυπτίοις ἔτι καὶ νὖν ἄνθρωπος ὡς θεὸς πρὸ τοὖ θανάτου προσκυνεῖται. καὶ τοὖτο μὲν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἧττόν ἐστιν ἀσέβημα ὅτι ζῶντος ἀνθρώπου θείας τιμὰς νομίζουσιν Aἰγύπτιοι, ἀλλὰ τὸ πάντων γελοιότατον ὅτι καὶ πτηνὰ καὶ ἑρπετὰ καὶ ζῷα πάντα προσκυνοὖσιν. οὐδὲν γὰρ κρίσει νοοὖσιν ἥ ποιοὖσιν οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων. τὸ δὲ πάντων αἴσχιστον ἰδέ μοι· τὸν Δία αὐτόν, ὃν*τα+ πατέρα θεῶν τε καὶ ἀνθρώπων λέγουσιν, Λήδᾳ συνεσχηματισμένον *ὃν πολλοὶ δία+ ἀναγράψαντες ἐν πίνακι δημοσίᾳ ἀνατιθέασιν. πρὸς δὲ τὴν ἐκδικίαν ταύτης τ῅ς ὕβρεως ἤθελον εἰ τὸν τοὖ καιροὖ βασιλέα αὐτῶν γράψαντες ἐπὶ αἰσχρ᾵ς πλοκ῅ς, ὥσπερ ἐπὶ τοὖ Διὸς τετολμήκασιν ποι῅σαι, οὕτω ποιήσαντες ἀνέθεσαν δημοσίᾳ, ἵνα κἅν ἀπὸ τ῅ς ὀργ῅ς τοὖ προσκαίρου βασιλέως (καὶ ταὖτα ἀνθρώπου ὄντος) μάθωσι κολασθέντες ὡς δεῖ τὴν δέουσαν ἀπονέμειν τιμήν. ταὖτα δέ σοι λέγω οὐχ ὡς αὐτὸς ἤδη ἐπιγνοὺς τὸν ὄντως θεόν, ἀλλ' εὐγνωμονῶν ὁμολογῶ· Eἰ καὶ τί θεὸς οὐκ οἶδα, ἀλλ' οὗν γε σαφῶς, ὅτι θεός, νομίζω εἰδέναι. αὐτίκα γοὖν τὰ πρῶτα τέσσαρα στοιχεῖα θεὸς εἶναι οὐ δύναται τὰ ὑπὸ ἄλλου γενόμενα, οὐχ ἡ μίξις, οὐχ ἡ κρ᾵σις, οὐχ ἡ γένεσις, οὐ τὸ π᾵ν περιέχον ὁρατὸν κύτος οὐδὲ ἡ ἐν τῷ ᾅδῃ συρρέουσα ὑποστάθμη, οὐ τὸ ἐπιπολάζον ὕδωρ, οὐχ ἡ ζέουσα οὐσία, οὐχ ὁ ἐξ αὐτ῅ς μέχρι τῶν ἐνταὖθα διήκων ἀ»ρ. τά τε γὰρ στοιχεῖα τέσσαρα εἴτε ἀλλήλων διεστάλκει, ἄνευ τινὸς μεγάλου τεχνίτου μιγ῅ναι πρὸς ζóου γένεσιν οὐκ ἐδύνατο–εἴτε ἀεὶ ἀλλήλοις συν῅πτο, καὶ οὕτως ὑπὸ τεχνίτου νοὖ πρὸς τὸ οἰκεῖον τῶν τοὖ ζóου μελῶν καὶ μερῶν συναρμόζεται, ἵνα τὴν ἑκάστου πρὸς ἕκαστον ἀναλογίαν ἀποσóζειν δύνηται καὶ τὴν ἕξιν εὐπερίγραφον ἔχῃ καὶ τὰ ἔνδοθεν πάντα τὴν προσήκουσαν ἁρμονίαν λαμβάνῃ· ὁμοίως τε καὶ τοὺς οἰκείους τόπους ἑκάστου μετὰ πάσης εὐμορφίας ὁ τεχνίτης νοὖς ἀκριβοῖ. συνελὼν ἐρῶ· καὶ τὰ ἄλλα, ὅσα ποτὲ ζῷον δεῖ ἔχειν, οὐδὲν ἐνέλειπε τῷ μεγάλῳ τούτῳ ζóῳ τ῅ς ὅλης περιφορ᾵ς. οὕτως ἀνάγκη τινὰ εἶναι νοὖν ἀγέννητον τεχνίτην, ὃς τὰ στοιχεῖα ἥ διεστῶτα συνήγαγεν ἥ συνόντα ἀλλήλοις πρὸς ζóου γένεσιν τεχνικῶς ἐκέρασεν καὶ ἓν ἐκ πάντων ἔργον ἀπετέλεσεν· ἀδύνατον γὰρ ἄνευ τινὸς νοὖ μείζονος πάνυ σοφὸν ἔργον ἀποτελεῖσθαι. οὐδὲ μὴν ἔρως εἶναι δύναται πάντων τεχνίτης, οὐκ ἐπιθυμία, οὐκ ἰσχύς, οὐκ ἄλλο τι τοιοὖτον, ἅτινα παθητὰ συμβαίνειν καὶ ἀποβαίνειν πέφυκεν. ἀλλ' οὐδὲ τὸ ὑφ' ἑτέρου φερόμενόν ἐστιν θεὸς οὐδέ γε τὸ ὑπὸ χρόνου ἥ φύσεως ἀλλοιούμενον καὶ εἰς τὸ μηκέτι εἶναι ἀναλυόμενον.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Σαὖτά μου διαλεγομένου πρὸς τὸν Ἀππίωνα, ἀπὸ Καισαρείας ἐπέστη Πέτρος, καὶ συνδρομαὶ τῶν ὄχλων ἐγένοντο ἐν τῆ Σύρῳ, σπευδόντων ὑπαντ᾵ν αὐτῷ καὶ χάριν τῆ ἐπιδημίᾳ ὁμολογεῖν. καὶ ὁ μὲν Ἀππίων ὑπεχώρει μετὰ Ἀννουβίωνος καὶ Ἀθηνοδώρου μόνων, οἱ δὲ ἄλλοι πάντες ὡς ἀπαντησόμενοι τῷ Πέτρῳ ὡρμήσαμεν. πρῶτος δὲ ἐγὼ πρὸ τῶν πυλῶν ἀποδεξάμενος αὐτὸν ἐπὶ τὴν ξενίαν ἦγον. ὡς δὲ ἐγενόμεθα, τοὺς μὲν ὄχλους ἀπελύσαμεν, αὐτῷ δὲ ἀξιώσαντί με τὰ πραχθέντα λέγειν οὐδὲν ἀπεκρυπτόμην, ἀλλ' ἐμήνυον τάς τε τοὖ ΢ίμωνος διαβολὰς καὶ τὰς τερατώδεις φαντασίας ὑπ' αὐτοὖ γεγενημένας καὶ ὅσας ἔπεμψεν νόσους μετὰ τὴν ἐκ τ῅ς βουθυσίας ἑστίασιν καὶ ὅτι ἐκ τῶν νοσούντων οἱ μὲν αὐτόθι κατέμειναν ἐν τῆ Σύρῳ, οἱ δὲ τῷ ΢ίμωνι ἅμα τῷ ἐμὲ ἐλθεῖν συνεξεληλύθεισαν εἰς τὴν ΢ιδῶνα, ὡς ὑπ' αὐτοὖ θεραπευθησόμενοι, καὶ ὅτι ἐμάνθανον μηδένα αὐτῶν ἰάσεως ὑπ' αὐτοὖ τετυχηκέναι, καὶ τὴν πρὸς Ἀππίωνά μοι γεγενημένην διάλεξιν τῷ Πέτρῳ διηγησάμην. ὁ δὲ στοργ῅ς καὶ προτροπ῅ς χάριν ἐπαινέσας με καὶ εὐλογήσας, ἁλῶν μεταλαβών, διὰ τοὺς καμάτους τ῅ς ὁδοιπορίας τῆ ἀναγκαιοτάτῃ ἡσυχίᾳ τοὖ ὕπνου ἑαυτὸν ἐπέτρεπεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA Ζ.]
Σετάρτῃ δὲ ἡμέρᾳ τ῅ς ἐν Σύρῳ ἡμῶν ἐπιδημίας ὑπὸ τὸν ὄρθρον προεληλυθότι τῷ Πέτρῳ ἀπήντων πλησιόχωροί τε οὐκ ὀλίγοι καὶ αὐτ῅ς Σύρου πάνπολλοι καὶ ἐπεφώνουν λέγοντες· Ὁ θεὸς διὰ σοὖ ἡμ᾵ς ἐλεείτω, διὰ σοὖ θεραπευέτω. ὁ δὲ Πέτρος ἔστη ἐπὶ λίθου τινὸς ὑψηλοὖ πρὸς τὸ δύνασθαι π᾵σιν ὁρ᾵σθαι καὶ προσαγορεύσας θεοσεβεῖ νόμῳ οὕτως ἤρξατο· Θεῷ τῷ κτίσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὸ σύμπαν οὐ λείπει πρόφασις πρὸς σωτηρίαν τῶν σóζεσθαι θελόντων. ὅθεν μηδὲ ἐπὶ τοῖς δοκοὖσιν φαύλοις ὑπὸ προπετείας τις αὐτὸν ὡς μὴ φιλάνθρωπον αἰτιάσθω. τῶν γὰρ συμβαινόντων ἀνθρώπῳ τὰ τέλη ἀνθρώποις μὲν ἄγνωστα, ὡς ἐπὶ κακῷ ὑποπτευόμενα, θεῷ δὲ ὡς ἀποβησόμενα εὐτυχῶς γνώριμα. αὐτίκα γοὖν ΢ίμων ἀριστερὰ τοὖ θεοὖ δύναμις ὢν καὶ τῶν τὸν θεὸν οὐκ εἰδότων ἐπὶ κακοποιίᾳ τὴν ἐξουσίαν ἔχων νόσοις ὑμ᾵ς περιβαλεῖν ἠδυνήθη, αἵτινες διὰ τὴν τοὖ θεοὖ ἀγαθὴν πρόνοιαν γενέσθαι συγχωρηθεῖσαι ἠνάγκασαν ὑμ᾵ς, τὸν ἰ᾵σθαι δυνάμενον περιβλεψαμένους καὶ εὑρόντας, προφάσει τ῅ς τοὖ σώματος θεραπείας τὰ θεῷ δοκοὖντα ἀναδεξαμένους πεισθ῅ναι φρονεῖν, ἵνα οὕτως ἅμα τοῖς σώμασι σωθησομένοις καὶ τὰς ψυχὰς σώας ἔχητε. μανθάνω οὗν ὡς βουθυτήσας εἱστίασεν ὑμ᾵ς ἐν μέσῃ τῆ ἀγορᾶ καὶ οὕτως ὑμεῖς οἴνῳ πολλῷ παρενεχθέντες ἅμα τοῖς πονηροῖς δαίμοσιν τὸν ἄρχοντα αὐτῶν ἐφιλοφρονεῖσθε καὶ οὕτως ὑμῶν οἱ πλεῖστοι ὑπὸ τῶν παθῶν κατελήφθησαν, ἀγνοίας αἰτίᾳ καθ' ἑαυτῶν ἰδίαις χερσὶν ἐπισπασάμενοι τὸ τοὖ ὀλέθρου ξίφος. οὐ γὰρ ἅν τὴν καθ' ὑμῶν ἔσχον ἐξουσίαν οἱ δαίμονες, εἰ μὴ πρότερον τῷ ἄρχοντι αὐτῶν ὁμοδίαιτοι ἐγεγόνειτε. οὕτω γὰρ ἀπ' ἀρχ῅ς ὑπὸ τοὖ πάντα κτίσαντος θεοὖ δυσὶν ἑκάστοτε ἄρχουσι, δεξιῶν τε καὶ εὐωνύμων, ὡρίσθη νόμος, μὴ ἔχειν ἑκάτερον αὐτῶν ἐξουσίαν, ἐὰν μὴ πρότερόν τινι ὁμοτράπεζος γένηται, ὃν εὗ ποι῅σαι ἥ κακῶσαι βούλεται. ὥσπερ οὗν τῶν δαίμοσιν ἀποδεδομένων θυμάτων μεταλαβόντες τῷ τ῅ς κακίας ἡγεμόνι κατεδουλώθητε, οὕτως, ἅν τούτων παυσάμενοι τῷ θεῷ διὰ τοὖ ἀγαθοὖ καὶ δεξιοὖ ἡγεμόνος προσφύγητε, ἀθύτοις τιμαῖς ποιοὖντες ἃ βούλεται, εὗ ἴστε ὅτι σὺν τῆ τοὖ σώματος ἰάσει καὶ τὰς ψυχὰς ὑγιαινούσας ἕξετε. αὐτὸς γὰρ μόνος διὰ τ῅ς ἀριστερ᾵ς ἀναιρῶν διὰ τ῅ς δεξι᾵ς ζωοποι῅σαι δύναται, ὁμοίως δὲ καὶ πατάξαι καὶ ἀναστ῅σαι κεί-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μενον. διὰ τοὖτο πρῶτον ὑπὸ τοὖ προδρόμου ΢ίμωνος προαπατηθέντες, θεῷ τὰς ψυχὰς ἀπεθάνετε καὶ τὰ σώματα ἐπατάχθητε· δύνασθε δὲ ὁμοίως τὸ δεύτερον διὰ τ῅ς μετανοίας (ὡς ἔφην) τὰ θεῷ ἀρέσκοντα ἀναδεξάμενοι καὶ τὰ σώματα ἀναρρῶσαι καὶ τὰς ψυχὰς ἀναλαβεῖν. ἔστιν δὲ τὰ ἀρέσκοντα τῷ θεῷ τὸ αὐτῷ προσεύχεσθαι, αὐτὸν αἰτεῖν ὡς πάντα νόμῳ κριτικῷ διδόντα, «τραπέζης δαιμόνων» ἀπέχεσθαι, νεκρ᾵ς μὴ γεύεσθαι σαρκός, μὴ ψαύειν αἵματος, ἐκ παντὸς ἀπολούεσθαι λύματος. τὰ δὲ λοιπὰ ἑνὶ λόγῳ ὡς οἱ θεὸν σέβοντες ἤκουσαν Ἰουδαῖοι, καὶ ὑμεῖς ἀκούσατε ἅπαντες ἐν πολλοῖς σώμασιν μίαν γνώμην ἀναλαβόντες· Ἅπερ ἕκαστος ἑαυτῷ βούλεται καλά, τὰ αὐτὰ βουλευέσθω καὶ τῷ πλησίον. οὕτω δ' ἅν ὑμῶν ἕκαστος νοήσειεν τὸ καλόν, εἰ ἑαυτῷ διαλεχθείη τὰ τοιαὖτα· Oὐ θέλεις φονευθ῅ναι, ἕτερον μὴ φονεύσῃς· οὐ θέλεις τὴν σὴν ὑφ' ἑτέρου μοιχευθ῅ναι γυναῖκα, τὴν ἑτέρου μὴ μοίχευε γαμετήν· οὐ θέλεις τι τῶν σῶν κλαπ῅ναι, ἑτέρου μὴ κλέπτε μηδέν. καὶ οὕτως ἀφ' ὑμῶν αὐτῶν τὸ εὔλογον συννοοὖντες καὶ ποιοὖντες, θεῷ προσφιλεῖς γενόμενοι, ἐπιτεύξεσθε τ῅ς ἰάσεως, ἐπεὶ καὶ ἐν τῷ παρόντι αἰῶνι βασανισθήσεσθε τὰ σώματα καὶ ἐν τῷ μέλλοντι κολασθήσεσθε τὰς ψυχάς. τοιαὖτα ὑπὸ τοὖ Πέτρου ἐν ὀλίγαις ἡμέραις κατηχηθέντες καὶ ἰαθέντες ἐβαπτίσθησαν, ἐπί τε τοῖς λοιποῖς αὐτοὖ θαύμασιν οἱ λοιποὶ πάντες ἐν μέσαις ταῖς ἀγοραῖς πανδημεὶ ἐπὶ σποδοὖ καὶ σάκκου ἐκαθέζοντο, μετανοοὖντες ἐπὶ τοῖς πρότερον ἡμαρτημένοις. καὶ οἱ ἐν ΢ιδῶνι ταὖτα ἀκούσαντες τὰ ὅμοια ἐποίησαν καὶ ἱκέτας πρὸς τὸν Πέτρον ἀπέστελλον ὡς αὐτοὶ διὰ τὰς νόσους πρὸς αὐτὸν ἐλθεῖν μὴ δυνάμενοι. ὁ Πέτρος δὲ ἡμερῶν οὐ πολλῶν ἐνδιατρίψας τῆ Σύρῳ καὶ κατηχήσας τοὺς ἐν αὐτῆ ἅπαντας καὶ παντοδαπῶν αὐτοὺς ἀπαλλάξας παθῶν ἐκκλησίαν τε συστησάμενος καὶ ἀπὸ τῶν ἑπομένων αὐτῷ πρεσβυτέρων ἐπίσκοπον αὐτοῖς καταστήσας ὥρμησεν εἰς ΢ιδῶνα. ὁ δὲ ΢ίμων μαθὼν ἥκοντα τὸν Πέτρον εὐθὺς ἀπέδρα εἰς Βηρυτὸν μετὰ Ἀππίωνος καὶ τῶν αὐτοὖ ἑταίρων. Σοὖ δὲ Πέτρου εἰσιόντος εἰς τὴν ΢ιδῶνα πολλοὺς ἐν κλίναις φέροντες πρὸ αὐτοὖ ἐτίθεσαν. ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς ἔφη· Μὴ τοίνυν νομίσητε ἐμέ τι δύνασθαι πρὸς ὑμετέραν ἴασιν, ἄνδρα θνητὸν καὶ αὐτὸν πολλοῖς πάθεσιν ὑποπεσεῖν δυνάμενον· ὑφηγεῖσθαι δὲ ὑμῖν τὸν τρόπον δι' ο὘ σωθ῅ναι δυνήσεσθε οὐ φθονῶ, καὶ αὐτὸς παρὰ τοὖ τ῅ς ἀληθείας προφήτου μαθὼν τοὺς προωρισμένους τοὖ θεοὖ «πρὸ καταβολ῅ς κόσμου» ὁρισμούς, λέγω δὲ ἐπὶ ποίαις κακαῖς πράξεσιν τοὺς ἀνθρώπους ἔταξεν ὑπὸ τοὖ τ῅ς κακίας

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἡγεμόνος κακοὖσθαι, ὁμοίως τε ἐπὶ ποίαις ἀγαθαῖς πράξεσιν ὥρισεν πρότερον πιστεύσαντας αὐτῷ ἰωμένῳ τὰ σώματα σóζεσθαι, ἔπειτα καὶ τὰς ψυχὰς ἐπανορθοὖσθαι πρὸς τὸ ἀνώλεθρον. ταύτας τοίνυν τάς τε ἀγαθὰς καὶ κακὰς πράξεις εἰδὼς προμηνύω ὑμῖν ὡς ὁδοὺς δύο, ὑποδεικνύων διὰ ποίας μὲν βαδίζοντες ἀπόλλυνται, ποίᾳ δὲ ὁδεύοντες ἀποσóζονται, θεῷ ὁδηγούμενοι. ἡ μὲν οὗν τῶν ἀπολλυμένων ὁδὸς πλατεῖα μὲν καὶ ὁμαλωτάτη, ἀπολλύουσα δὲ ἄνευ τοὖ πόνου, ἡ δὲ τῶν σῳζομένων στενὴ μὲν καὶ τραχεῖα, σóζουσα δὲ πρὸς τῷ τέλει τοὺς διαπορευθέντας ἐπιπόνως. τούτων δὲ τῶν δύο ὁδῶν προκαθέζεται ἀπιστία καὶ πίστις, καὶ ὁδεύουσιν διὰ μὲν ἀπιστίας οἱ τὰς ἡδονὰς προκρίναντες, διὰ δὲ .... συζητεῖν τὸ συμφέρον οὐ διεφύλαξαν. ἀγνοοὖσιν μέντοι ὡς οὐκ ἀνθρωπίνοις ὅμοια τὰ θεοὖ βουλήματα. πρῶτον μὲν γὰρ οἶδεν τὰ πάντων διανοήματα, καὶ οὐκ ἐν τῷ ἐνχειρ῅σαι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ ἐννο῅σαι ἕκαστος εὐθύνεται. πολλῷ δὲ ἧττον ἀσεβοὖσιν οἱ ἐνχειροὖντες καλὰ νοεῖν καὶ ἀποτυγχάνοντες τῶν μηδὲ ὅλως ἐνχειρούντων τοῖς καλοῖς. ὅτι αὐτῷ τῷ θεῷ ἔδοξεν τὸν ἐν γνώσει τῶν καλῶν παραπίπτοντα κατὰ λόγον τῶν ἀνθρωπίνων παραπτωμάτων μετρίως κολασθέντα σωθ῅ναι. οἱ δὲ τὴν ἀρχὴν καὶ τοὖ γνῶναι τὸ κρεῖττον ἐξημεληκότες, κἅν μυρία ἕτερα πράξωσιν καλά, ἐν ᾗ δὲ αὐτὸς ὥρισεν θρησκείᾳ μὴ γένωνται, ἀμελείας ἔγκλημα λαβόντες τῆ μεγίστῃ ἀποσβεσθήσονται κολάσει παντελῶς. ἡ δὲ ὑπ' αὐτοὖ ὁρισθεῖσα θρησκεία ἐστὶν αὕτη· Σὸ μόνον αὐτὸν σέβειν καὶ τῷ τ῅ς ἀληθείας μόνῳ πιστεύειν προφήτῃ καὶ «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν» βαπτισθ῅ναι καὶ οὕτως διὰ τ῅ς ἁγνοτάτης βαφ῅ς ἀναγεννηθ῅ναι θεῷ διὰ τοὖ σóζοντος ὕδατος, «τραπέζης δαιμόνων» μὴ μεταλαμβάνειν (λέγω δὲ εἰδωλοθύτων, νεκρῶν, πνικτῶν, θηριαλώτων, αἵματος), μὴ ἀκαθάρτως βιοὖν, ἀπὸ κοίτης γυναικὸς λούεσθαι, αὐτὰς μέντοι καὶ ἄφεδρον φυλάσσειν, πάντας δὲ σωφρονεῖν, εὗ ποιεῖν, μὴ ἀδικεῖν, παρὰ τοὖ πάντα δυναμένου θεοὖ ζωὴν αἰώνιον προσδοκ᾵ν, εὐχαῖς καὶ δεήσεσιν συνεχέσιν αἰτουμένους αὐτὴν λαβεῖν. τοιαὖτα καὶ ἐν τῆ ΢ιδῶνι τοὖ Πέτρου παραινοὖντος, ἡμέραις ὀλίγαις πολλῶν κἀκεῖ μετανοησάντων καὶ πιστευσάντων καὶ θεραπευθέντων ἐκκλησίαν συνέστησεν καὶ τῶν συνεπομένων αὐτῷ πρεσβυτέρων τινὰ καταστήσας αὐτοῖς ἐπίσκοπον ἐξῄει τ῅ς ΢ιδῶνος. Ὡς δὲ εὐθὺς ἐπέβη τ῅ς Βηρυτοὖ, σεισμὸς ἐγένετο. καὶ οἱ ὄχλοι προσιόντες τῷ Πέτρῳ, Βοήθει, ἔλεγον· πεφοβήμεθα γάρ (ἔφασαν), μὴ ἄρα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἄρδην πάντες ἀπολώμεθα. τότε ὁ ΢ίμων τολμήσας ἅμα τῷ Ἀππίωνι καὶ Ἀννουβίωνι καὶ Ἀθηνοδώρῳ καὶ τοῖς λοιποῖς ἑταίροις αὐτοὖ δημοσίᾳ τοῖς ὄχλοις κατὰ τοὖ Πέτρου ἐβόα· Υεύγετε, ἄνδρες, τὸν ἄνδρα τοὖτον· μάγος ἐστίν, πιστεύσατε, καὶ τὸν σεισμὸν αὐτὸς ἐποίησεν ἡμῖν καὶ τὰς νόσους ἐκίνησεν αὐτός, ἵνα ὑμ᾵ς καταπλήξηται ὡς αὐτὸς ὢν θεός. καὶ πολλὰ τοιαὖτα ὡς ὑπὲρ δύναμιν ἀνθρωπίνην δυναμένου τοὖ Πέτρου κατεψεύδοντο οἱ περὶ τὸν ΢ίμωνα. ἡσυχίαν δὲ αὐτῷ παρασχόντων τῶν ὄχλων ὁ Πέτρος βραχὺ ὑπομειδιάσας καταπληκτικῆ τῆ παρρησίᾳ, Ἄνδρες, εἶπεν, ἅπερ ο὘τοι λέγουσιν, θεοὖ θέλοντος ποιεῖν δυνατὸς εἶναι ὁμολογῶ, πρὸς δὲ τούτοις ἕτοιμός εἰμι, ἐὰν μὴ πείθησθέ μοι περὶ ὧν λέγω, τὴν π᾵σαν ὑμῶν ἐκβαθρεὖσαι πόλιν. τῶν δὲ ὄχλων φοβηθέντων καὶ ἑτοίμως ποιήσειν ἐπαγγειλαμένων ὅπερ ἅν ὑπ' αὐτοὖ κελεύωνται, Μηδεὶς ὑμῶν, ἔφη ὁ Πέτρος, μήτε ὁμιλείτω τούτοις τοῖς γόησιν μήτε ἀναμιγνύσθω. οἱ δὲ ὄχλοι ἅμα τῷ ἀκοὖσαι τοὖ κελεύσματος τοὖ συντόμου ξύλα λαβόντες ἐδίωκον αὐτούς, ἕως αὐτοὺς παντελῶς τ῅ς πόλεως ἐξήλασαν. καὶ εἰσελθόντες οἱ νοσοὖντες αὐτῶν καὶ δαιμονῶντες πρὸς ποσὶν τοὖ Πέτρου ἑαυτοὺς ἐρρίπτουν. ὁ δὲ ταὖτα βλέπων καὶ τὴν κατάπληξιν αὐτῶν ἀναλὖσαι θέλων πρὸς αὐτοὺς ἔφη· Ἐγὼ σεισμοὺς καὶ π᾵ν ὅ, τι βούλομαι ποιεῖν εἰ ἐδυνάμην, ΢ίμωνα οὐ λέγω ὅτι μετὰ τῶν αὐτοὖ ἑταίρων ἐξωλόθρευον (οὐ γὰρ ἐπὶ φθορᾶ ἀνθρώπων ἀπέσταλμαι), ἀλλὰ φίλον ἐμαυτῷ αὐτὸν ἅν ἐποιησάμην, ἵνα μή μου τὸ ἀληθὲς διαβάλλων κήρυγμα πολλοῖς ἐμποδίζῃ πρὸς σωτηρίαν. εἰ δ' ἐμοὶ πιστεύετε, αὐτός ἐστιν μάγος, αὐτὸς διάβολος, αὐτὸς κακίας ὑπηρέτης κατὰ τῶν ἀγνοούντων τὸ ἀληθές· καὶ διὰ τοὖτο ἁμαρτάνουσι νόσους ἐνεργεῖν δύναται, συνεργοὺς ἔχων τοὺς ἁμαρτάνοντας τ῅ς κατ' αὐτῶν δυνάμεως. ἐγὼ δὲ θεοὖ τοὖ πάντα πεποιηκότος εἰμὶ δοὖλος, τοὖ δεξιοὖ αὐτοὖ προφήτου μαθητής. διὸ ἐκείνου ἀπόστολος ὢν ἀληθεύω. ἀγαθῷ γὰρ ὑπηρετῶν καὶ νόσους ἀπελαύνω· ἐπέμφθην γὰρ δεύτερος· ἐπεὶ προηγεῖται μὲν νόσος, ἕπεται δὲ ἴασις, δι' ἐκείνου μὲν οὗν τοὖ κακοποιοὖ μάγου τῷ θεῷ ἀπιστήσαντες ἐνοσήσατε, δι' ἐμοὖ δὲ ἐάν τε αὐτῷ πιστεύσητε, ἰαθήσεσθε. οὕτω γὰρ τοὖ δυνατοὖ τὴν πεῖραν λαβόντες, ἐπὶ τὸ εὗ ποιεῖν τραπόμενοι καὶ τὰς ψυχὰς ἀνασωθ῅ναι δυνηθείητε. ταὖτα αὐτοὖ λέγοντος οἱ πάντες γονυπετεῖς πρὸ τῶν αὐτοὖ ἔκειντο ποδῶν. ὁ δὲ εἰς οὐρανὸν ἄρας τὰς χεῖρας καὶ τῷ θεῷ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

προσευξάμενος ἰάσατο τοὺς πάντας ἐκ μόνης εὐχ῅ς. οὐκ ὀλίγων δὲ ἡμερῶν παραμείνας τοῖς Βηρυτίοις καὶ πολλοὺς τῆ μοναρχικῆ θρησκείᾳ συνεθίσας καὶ βαπτίσας, ἀπὸ τῶν ἑπομένων αὐτῷ πρεσβυτέρων ἕνα ἐπίσκοπον αὐτοῖς καταστήσας, εἰς τὴν Βύβλον ἐξῄει. καὶ γενόμενος ἐκεῖ καὶ μαθών, ὅτι ΢ίμων οὐδὲ μι᾵ς ἡμέρας αὐτοῖς προσέμεινεν, ἀλλ' εὐθέως εἰς Σρίπολιν ὥρμησεν, ὀλίγων ἡμερῶν αὐτοῖς ἐπιμείνας καὶ θεραπεύσας οὐκ ὀλίγους καὶ ταῖς βίβλοις αὐτοὺς ἐνασκήσας, κατ' ἴχνος τοὖ ΢ίμωνος εἰς τὴν Σρίπολιν ἐπορεύετο, μεταδιώκειν αὐτὸν μ᾵λλον, οὐχ ὑποφεύγειν προῃρημένος.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA H.]
Eἰς δὲ τὴν Σρίπολιν εἰσιόντι τῷ Πέτρῳ οἱ φιλομαθέστεροι ἔκ τε τ῅ς Σύρου καὶ ΢ιδῶνος Βηρυτοὖ τε καὶ Βύβλου καὶ ἐκ τῶν πλησιοχώρων πολλοὶ συνεισῄεσαν. οὐχ ἥκιστα δὲ τῶν ἀπ' αὐτ῅ς τ῅ς πόλεως ὄχλων συνδρομαὶ ἐγίνοντο ἱστορεῖν βουλομένων αὐτόν. συνετύγχανον οὗν ἡμῖν ἐν τοῖς προαστείοις οἱ ὑπ' αὐτοὖ ἐκπεμφθέντες ἀδελφοὶ τά τε ἄλλα τὰ κατὰ τὴν πόλιν καὶ τὰ πραττόμενα τῷ ΢ίμωνι ἐξακριβῶσαι, ὅπως ἐλθόντες ὑφηγήσωνται. ἀποδεξάμενοι <...> αὐτὸν ἐπὶ τὴν Μαροόνου ἦγον οἰκίαν. ὁ δὲ ἐπ' αὐτῷ τῷ τ῅ς ξενίας πυλῶνι ἤδη γεγονώς, ἐπιστραφεὶς τοῖς ὄχλοις ὑπέσχετο μετὰ τὴν ἐπιοὖσαν περὶ θεοσεβείας αὐτοῖς διαλεχθ῅ναι. εἰσελθόντος δὲ αὐτοὖ οἱ πρόοδοι τοῖς συνεληλυθόσιν ξενίας ηὐτρέπιζον. οὐκ ἀπελείποντο δὲ οὐδὲ οἱ ἀποδεχόμενοι καὶ ξενίζοντες τ῅ς τῶν ἀξιούντων προθυμίας. τούτων δὲ οὐδὲν εἰδὼς ὁ Πέτρος, ἀξιωθεὶς ὑφ' ἡμῶν τροφ῅ς μεταλαβεῖν ἔφη μὴ μεταλήψεσθαι πρότερον αὐτός, πρὶν ἥ τοὺς συνεληλυθότας αὐτῷ διαναπαύσασθαι. ἀποκριναμένων δὲ ἡμῶν ὅτι· Ἔφθη τοὖθ' οὕτως γεγεν῅σθαι, προφάσει τ῅ς πρὸς σὲ στοργ῅ς σπουδῆ πάντας αὐτοὺς ὑποδεξαμένων, ὡς τοὺς μὴ ἐσχηκότας οὓς ξενίσουσιν ὑπερβαλλόντως λελυπ῅σθαι, ὁ Πέτρος ἀκούσας καὶ ἡσθείς, τ῅ς ὀξείας φιλανθρωπίας εὐλογήσας αὐτοὺς ἐξ῅λθεν καὶ θαλάσσῃ λουσάμενος εἰσελθὼν καὶ σιτίων σὺν τοῖς προόδοις μεταλαβὼν ἑσπέρας ἐπικαταλαβούσης ὕπνωσεν. ὑπὸ δὲ τὰς δευτέρας τῶν ἀλεκτρυόνων φωνὰς διυπνισθεὶς ε὘ρεν ἡμ᾵ς ἐγρηγορότας. ἦμεν δὲ σὺν αὐτῷ οἱ πάντες ἓξ καὶ δέκα, αὐτὸς ὁ Πέτρος κἀγὼ ὁ Κλήμης Νικήτης τε καὶ Ἀκύλας καὶ οἱ προοδεύσαντες δώδεκα. προσαγορεύσας οὗν ἡμ᾵ς ἔφη· ΢ήμερον τοῖς ἔξω μὴ σχολάζοντες ἀλλήλοις ἐσμὲν εὔσχολοι. διὸ ἐγὼ μὲν ὑμῖν τὰ μετὰ τὴν ἀπὸ Σύρου ἔξοδον γεγενημένα διηγήσομαι, ὑμεῖς δὲ ἐμοὶ τὰ ἐνταὖθα ὑπὸ τοὖ ΢ίμωνος πεπραγμένα καὶ ἀκριβέστερον ἐξηγήσασθε. ἀμειψαμένων οὗν ἀλλήλους ταῖς ἐν μέρει διηγήσεσιν εἰσῄει τις τῶν συνήθων ἀπαγγέλλων Πέτρῳ ὅτι· ΢ίμων μαθών σε ἐπιδημήσαντα τὴν ἐπὶ ΢υρίαν ὥρμησεν ὁδόν, οἱ δὲ ὄχλοι τὴν μίαν ταύτην νύκτα ὡς ἐνιαυτοὖ χρόνον ἡγησάμενοι καὶ ἀναμένειν τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ σοὖ προθεσμίαν μὴ δυνάμενοι, πρὸ τῶν θυρῶν ἑστήκασιν κατὰ συστάσεις καὶ συλλόγους, ἀλλήλοις περὶ τ῅ς τοὖ ΢ίμωνος διαβολ῅ς διαλαλοὖντες ὅτι μετεωρίσας

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτοὺς καὶ ἐπὶ πολλοῖς κακοῖς σε ἐλέγξειν ἐλθόντα ὑποσχόμενος, ἐπιδημήσαντα γνοὺς νύκτωρ ἔφυγεν· πλὴν ἐπιθυμοὖσιν αὐτοῖς ἀκοὖσαί σου οὐκ οἶδα πόθεν φήμη τις ἐπέπεσεν ὡς μέλλοντός σου σήμερον αὐτοῖς διαλέγεσθαι. ἵνα οὗν μὴ ἐπὶ πολὺ καμόντες ἀλόγως διαλύωνται, τί χρή σε ποιεῖν, αὐτὸς γινώσκεις. Καὶ ὁ Πέτρος θαυμάσας τῶν ὄχλων τὴν σπουδὴν ἀπεκρίνατο· Ὁρ᾵τε, ἀδελφοί, πῶς οἱ τοὖ κυρίου ἡμῶν λόγοι ἐμφανῶς τελοὖνται. μέμνημαι γὰρ αὐτοὖ εἰπόντος· «Πολλοὶ ἐλεύσονται ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν, ἄρκτου τε καὶ μεσημβρίας, καὶ ἀνακλιθήσονται εἰς κόλπους Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβή. ἀλλὰ καὶ «πολλοί (φησίν) κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί». τὸ μὲν οὗν ἐλθεῖν αὐτοὺς κληθέντας πεπλήρωται. ἐπεὶ δὲ οὐκ αὐτῶν ἐστιν τοὖτο ἴδιον, ἀλλὰ τοὖ καλέσαντος αὐτοὺς θεοὖ καὶ ἐλθεῖν πεποιηκότος, ἐπὶ τούτῳ μόνῳ μισθὸν οὐκ ἔχουσιν, ὅτι μὴ αὐτῶν ἴδιον, ἀλλὰ τοὖ ἐνεργήσαντος. ἐὰν δὲ μετὰ τὸ κληθ῅ναι καλὰ πράξωσιν, ὅπερ ἐστὶν αὐτῶν ἴδιον, τότε ἐπὶ τούτῳ μισθὸν ἕξουσιν. οὐδὲ γὰρ Ἑβραῖοι Μωυσεῖ πιστεύοντες καὶ τὰ δι' αὐτοὖ ·ηθέντα μὴ φυλάσσοντες σóζονται, ἐὰν μὴ τὰ ·ηθέντα αὐτοῖς φυλάξωσιν. ὅτι καὶ τὸ Μωυσεῖ πιστεὖσαι αὐτοὺς οὐχὶ τ῅ς αὐτῶν βουλ῅ς γέγονεν, ἀλλὰ τοὖ θεοὖ τοὖ εἰρηκότος Μωυσεῖ· «Ἰδοὺ παραγίνομαι ἐγὼ πρὸς σὲ ἐν στύλῳ νεφέλης, ἵνα ἀκούσῃ ὁ λαὸς λαλοὖντός μου πρὸς σὲ καὶ σοὶ πιστεύσωσιν εἰς τὸν αἰῶνα». ἐπεὶ οὗν Ἑβραίοις τε καὶ τοῖς ἀπὸ ἐθνῶν κεκλημένοις τὸ διδασκάλοις ἀληθείας πιστεὖσαι ἐκ θεοὖ γέγονεν, τῶν καλῶν πράξεων ἰδίᾳ κρίσει ἑκάστῳ ποιεῖν ἀπολελειμμένων, ὁ μισθὸς τοῖς εὗ πράσσουσιν δικαίως ἀποδίδοται. οὔτε γὰρ ἅν Μωυσέως οὔτε τ῅ς τοὖ Ἰησοὖ παρουσίας χρεία ἦν, εἴπερ ἀφ' ἑαυτῶν τὸ εὔλογον νοεῖν ἐβούλοντο, οὐδὲ ἐν τῷ πιστεύειν διδασκάλοις καὶ κυρίους αὐτοὺς λέγειν ἡ σωτηρία γίνεται. τούτου γὰρ ἕνεκεν ἀπὸ μὲν Ἑβραίων τὸν Μωυσ῅ν διδάσκαλον εἰληφότων καλύπτεται ὁ Ἰησοὖς, ἀπὸ δὲ τῶν Ἰησοὖ πεπιστευκότων ὁ Μωυσ῅ς ἀποκρύπτεται· μι᾵ς γὰρ δι' ἀμφοτέρων διδασκαλίας οὔσης τὸν τούτων τινὶ πεπιστευκότα ὁ θεὸς ἀποδέχεται. ἀλλὰ τὸ πιστεύειν διδασκάλῳ ἕνεκα τοὖ ποιεῖν τὰ ὑπὸ τοὖ θεοὖ λεγόμενα γίνεται. ὅτι δὲ τοὖθ' οὕτως ἔχει, αὐτὸς ὁ κύριος ἡμῶν λέγει· «Ἐξομολογοὖμαί σοι, πάτερ τοὖ οὐρανοὖ καὶ τ῅ς γ῅ς, ὅτι ἔκρυψας ταὖτα ἀπὸ σοφῶν πρεσβυτέρων καὶ ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις θηλάζουσιν». οὕτως αὐτὸς ὁ θεὸς τοῖς μὲν ἔκρυψεν διδάσκαλον ὡς προεγνωκόσιν ἃ δεῖ πράττειν, τοῖς δὲ ἀπεκάλυψεν ὡς ἀγνοοὖσιν ἃ χρὴ ποιεῖν. οὔτε οὗν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἑβραῖοι περὶ ἀγνοίας Ἰησοὖ καταδικάζονται διὰ τὸν κρύψαντα, ἐάν γε πράττοντες τὰ διὰ Μωυσέως ὃν ἠγνόησαν μὴ μισήσωσιν–οὔτ' αὗ οἱ ἀπὸ ἐθνῶν ἀγνοήσαντες τὸν Μωυσ῅ν διὰ τὸν καλύψαντα καταδικάζονται, ἐάνπερ καὶ ο὘τοι πράσσοντες τὰ διὰ τοὖ Ἰησοὖ ·ηθέντα μὴ μισήσωσιν ὃν ἠγνόησαν. καὶ οὐκ ἐν τῷ τοὺς διδασκάλους κυρίους καλεῖν, τὰ δὲ δούλων μὴ ποιεῖν ὠφελοὖνταί τινες. τούτου γὰρ ἕνεκεν ὁ Ἰησοὖς ἡμῶν πρός τινα πυκνότερον κύριον αὐτὸν λέγοντα, μηδὲν δὲ ποιοὖντα ὧν αὐτὸς προσέτασσεν ἔφη· «Σί με λέγεις· Κύριε, κύριε, καὶ οὐ ποιεῖς ἃ λέγω;» οὐ γὰρ ὠφελήσει τινὰ τὸ λέγειν, ἀλλὰ τὸ ποιεῖν. ἐκ παντὸς οὗν τρόπου καλῶν ἔργων χρεία, πλὴν εἴ τις καταξιωθείη τοὺς ἀμφοτέρους ἐπιγνῶναι ὡς μι᾵ς διδασκαλίας ὑπ' αὐτῶν κεκηρυγμένης, ο὘τος ἀνὴρ ἐν θεῷ πλούσιος κατηρίθμηται, τά τε ἀρχαῖα νέα τῷ χρόνῳ καὶ τὰ καινὰ παλαιὰ ὄντα νενοηκώς. Σαὖτα τοὖ Πέτρου λέγοντος οἱ ὄχλοι ὥσπερ ὑπό τινος κληθέντες εἰσῄεσαν ἔνθα ὁ Πέτρος ἦν. ὁ δὲ τὸν πολὺν ὄχλον ἰδὼν ὥσπερ ποταμοὖ ἥσυχον ·εὖμα πράως προσρέοντα, ἔφη τῷ Μαροόνῃ· Ποὖ σοι τόπος ἐνταὖθα μ᾵λλον τοὺς ὄχλους χωρεῖν δυνάμενος; τοὖ δὲ Μαροόνου εἰς τὸν ὕπαιθρον κεκηπευμένον προάγοντος εἵποντο οἱ ὄχλοι. ὁ δὲ Πέτρος ἐπί τινος βάσεως ἀνδριάντος οὐ πάνυ ὑψηλ῅ς ἐπιστάς, ἅμα τῷ τὸν ὄχλον θεοσεβεῖ ἔθει προσαγορεὖσαι, εἰδὼς πολλοὺς ἐκ τῶν παρεστώτων ὄχλων ὑπὸ δαιμόνων τε καὶ πολλῶν παθῶν ἐκ πολλῶν χρόνων ἐνοχλουμένους, βρύχοντάς τε μετὰ οἰμωγ῅ς καὶ πίπτοντας μετὰ ἱκεσίας, ἐπιτιμήσας αὐτοῖς καὶ ἡσυχίαν ἔχειν προστάξας καὶ τὴν ἴασιν μετὰ τὸ διαλεχθ῅ναι ὑποσχόμενος τοὖ λέγειν ἤρξατο οὕτως· Ἀρχόμενος τὸν ὑπὲρ θεοσεβείας λόγον ποιεῖσθαι τοῖς παντελῶς ἀγνοοὖσι τὰ πάντα καὶ ὑπὸ τῶν τοὖ ἀντικειμένου ἡμῖν ΢ίμωνος διαβολῶν ἐσπιλωμένοις τὸν νοὖν, ἀναγκαῖον ἡγησάμην πρῶτον ὑπὲρ τοὖ μὴ δεῖν μέμφεσθαι τὸν τὰ πάντα πεποιηκότα θεὸν τὸν λόγον ποιήσασθαι, οὐκ ἄλλοθεν ἀρχόμενος ἥ ἀπ' αὐτ῅ς τ῅ς κατὰ πρόνοιαν ὑπ' αὐτοὖ εὐκαίρως ὑποβληθείσης προφάσεως, ἵνα γνωσθῆ ὡς εὐλόγως οἱ πολλοὶ ὑπὸ πολλῶν δαιμόνων συνεσχέθησαν καὶ ὑπὸ ἀλλοκότων παθῶν κατελήφθησαν, ὅπως καὶ ἐν τούτῳ τὸ τοὖ θεοὖ δίκαιον φανῆ. καὶ οἱ δι' ἄγνοιαν μεμφόμενοι αὐτὸν κἅν νὖν μαθόντες ὡς δεῖ φρονεῖν, δι' εὐφημίας τε καὶ εὐποιίας τοὖ προτέρου ἐγκλήματος ἑαυτοὺς ἀνακαλέσονται, αἰτίαν τοὖ κακοὖ τολμήματος τὴν ἄγνοιαν εἰς τὴν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

συγγνώμην προθέμενοι. ἔχει δὲ οὕτως· τοὖ μόνου ἀγαθοὖ θεοὖ τὰ πάντα καλῶς πεποιηκότος καὶ παραδεδωκότος τῷ κατ' εἰκόνα αὐτοὖ γενομένῳ ἀνθρώπῳ, ὁ γεγονὼς τ῅ς τοὖ πεποιηκότος αὐτὸν πνέων θειότητος, ἀληθὴς προφήτης ὢν καὶ εἰδὼς τὰ ὅλα, εἰς τιμὴν τοὖ πάντα αὐτῷ δωρησαμένου πατρὸς καὶ εἰς σωτηρίαν τῶν ἐξ αὐτοὖ γενομένων υἱῶν, ὡς πατὴρ γνήσιος πρὸς τοὺς ὑπ' αὐτοὖ γενομένους παῖδας ἀποσóζων τὸ εὔνουν, βουλόμενος αὐτοὺς πρὸς τὸ συμφέρον αὐτοῖς φιλεῖν θεὸν καὶ φιλεῖσθαι ὑπ' αὐτοὖ, τὴν πρὸς φιλίαν αὐτοὖ ἄγουσαν ἐξέφηνεν ὁδόν, διδάξας ποίαις ἀνθρώπων πράξεσιν ὁ μόνος καὶ πάντων δεσπότης θεὸς εὐφραίνεται, καὶ τὰ ἐκείνῳ δοκοὖντα ἐκφήνας νόμον αἰώνιον ὥρισεν τοῖς ὅλοις, μήτε πολέμῳ ἐμπρησθ῅ναι δυνάμενον μήθ' ὑπὸ ἀσεβοὖς τινος ὑπονοθευόμενον μήτε ἑνὶ τόπῳ ἀποκεκρυμμένον, ἀλλὰ π᾵σιν ἀναγνωσθ῅ναι δυνάμενον. ἦν οὗν αὐτοῖς ἐκ τ῅ς πειθαρχίας τοὖ νόμου πάντα ἄφθονα, τὰ τῶν καρπῶν κάλλιστα, τὰ τῶν ἐτῶν τέλεια καὶ ἄλυπα καὶ ἄνοσα, μετὰ πάσης τ῅ς τῶν ἀέρων εὐκρασίας ἀδεῶς δεδωρημένα. οἱ δὲ ἐπεὶ μὴ πρῶτον τῶν κακῶν ἐπειράθησαν, πρὸς τὴν τῶν ἀγαθῶν δωρεὰν ἀναισθήτως ἔχοντες ὑπὸ τ῅ς ἀφθόνου τροφ῅ς καὶ τρυφ῅ς εἰς ἀχαριστίαν ἐξετρέποντο, ὡς νομίσαι αὐτοὺς μήδ' εἶναι πρόνοιαν, ἐπεὶ μὴ πρότερον καμόντες ἐπὶ δικαιοσύνης ὡς μισθὸν τὰ ἀγαθὰ εἰλήφεσαν, ἅτε μηδενὸς αὐτῶν ἥ πάθει τινὶ ἥ νόσῳ ἥ ἄλλῃ τινὶ ἀνάγκῃ ὑποπεσόντος, ἵνα (ὡς ἀνθρώποις φίλον ἐστὶν ὑπὸ τ῅ς κακ῅ς δι' ἁμαρτίας κακωθεῖσιν) ἑαυτοῖς τὸν ἰ᾵σθαι δυνάμενον περιβλέψωνται θεόν. ἀλλὰ γὰρ εὐθέως μετὰ τὴν ἐκ τ῅ς ἀφοβίας καὶ ἀδεοὖς τρυφ῅ς καταφρόνησιν ὥσπερ ἐξ ἁρμονίας τινὸς ἀκολούθως ἐφηρμοσμένης δικαία τις αὐτοῖς ἀπήντησεν τιμωρία, τὰ μὲν ἀγαθὰ ὡς βλάψαντα ἀπωθοὖσα, τὰ δὲ κακὰ ὡς ὠφελήσοντα ἀντεισφέρουσα. Σῶν γὰρ τὸν οὐρανὸν ἐνοικούντων πνευμάτων οἱ τὴν κατωτάτω χώραν κατοικοὖντες ἄγγελοι, ἀχθεσθέντες ἐπὶ τῆ τῶν ἀνθρώπων εἰς θεὸν ἀχαριστίᾳ αἰτοὖνται εἰς τὸν ἀνθρώπων ἐλθεῖν βίον, ἵνα ὄντως ἄνθρωποι γενόμενοι, ἐπὶ πολιτείᾳ πλείονι τοὺς εἰς αὐτὸν ἀχαριστήσαντας ἐλέγξαντες αὐτόθι τῆ κατ' ἀξίαν ἕκαστον ὑποβάλωσιν τιμωρίᾳ. ὁπότε οὗν αἰτήσαντες ἔλαβον, πρὸς π᾵σαν ἑαυτοὺς μετέβαλον φύσιν, ἅτε θειωδεστέρας ὄντες οὐσίας καὶ ·ᾳδίως πρὸς πάντα μετατρέπεσθαι δυνάμενοι. καὶ ἐγένοντο λίθος τίμιος καὶ μαργαρίτης περίβλεπτος πορφύρα τε εἰ τύχοι καλλίστη καὶ χρυσὸς ἔνδο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ξος καὶ π᾵σα πολυτίμιος ὕλη. καὶ τῶν μὲν εἰς χεῖρας, τῶν δὲ εἰς κόλπον ἐνέπιπτον καὶ ὑπὸ αὐτῶν ἑκόντες ἐκλέπτοντο, μετεβάλλοντο δὲ καὶ εἰς τετράποδα καὶ εἰς ἑρπετὰ νηκτά τε καὶ πτηνὰ καὶ εἰς π᾵ν ὅπερ ἤθελον. ἅτινα καὶ οἱ παρ' ὑμῖν ποιηταὶ ἀφοβίας αἰτίᾳ ὡς ἔτυχεν °δουσιν, ἑνὶ τοίνυν τὰς πάντων πολλὰς καὶ διαφόρους πράξεις ἀπονέμοντες. πλὴν ὅτε ταὖτα γενόμενοι τοὺς διαρπάσαντας αὐτοὺς πλεονέκτας ἤλεγξαν καὶ εἰς τὴν ἀνθρώπων φύσιν ἑαυτοὺς μετέβαλον, ἵνα ὁσίως πολιτευσάμενοι καὶ τὸ δυνατὸν τοὖ πολιτεύεσθαι δείξαντες τοὺς ἀχαρίστους εὐθύναις ὑποβάλωσιν, ἐπειδὴ ὄντως τὰ πάντα ἄνθρωποι ἐγίνοντο καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἔσχον τὴν ἀνθρωπίνην, ὑπὸ ταύτης κρατούμενοι εἰς γυναικῶν μίξιν ὤλισθον, αἷς συμπλακέντες καὶ μιασμῷ παγέντες καὶ τ῅ς πρώτης δυνάμεως παντελῶς κενωθέντες τὰ ἐκ πυρὸς τραπέντα μέλη εἰς τὸ πρῶτον αὐτῶν τ῅ς ἰδίας φύσεως ἀμίαντον μετασυγκρῖναι οὐκ ἐξίσχυσαν. τῷ γὰρ βάρει τῷ ὑπὸ τ῅ς ἐπιθυμίας εἰς σάρκα τελευτήσαντος αὐτῶν τοὖ πυρός, τὴν ἀσεβοὖσαν ὥδευσαν ὁδὸν κάτω· σαρκὸς γὰρ αὐτοὶ δεσμοῖς πεπεδημένοι κατέσχηνται καὶ ἰσχυρῶς δέδενται, ο὘ ἕνεκεν εἰς οὐρανοὺς ἀνελθεῖν οὐκέτι ἐδυνήθησαν. μετὰ γὰρ συνουσίαν, ὃ τὸ πρῶτον ἐγίνοντο ἀπαιτηθέντες καὶ παρασχεῖν μηκέτι δυνηθέντες, διὰ τὸ ἄλλο τι μετὰ μιασμὸν ἑαυτοὺς ποι῅σαι μὴ δύνασθαι ἀρέσκειν τε ταῖς ἐρωμέναις βουλόμενοι ἀνθ' ἑαυτῶν τοὺς τ῅ς γ῅ς μυελοὺς ὑπέδειξαν, λέγω δὲ τὰ ἐκ μετάλλων ἄνθη, χρυσόν, χαλκόν, ἄργυρον, σίδηρον καὶ τὰ ὅμοια, σὺν τοῖς τιμιωτάτοις ἅπασιν λίθοις. σὺν τούτοις δὲ τοῖς μαγευθεῖσιν λίθοις καὶ τὰς τέχνας τῶν πρὸς ἕκαστα πραγμάτων παρέδοσαν καὶ μαγείας ὑπέδειξαν καὶ ἀστρονομίαν ἐδίδαξαν δυνάμεις τε ·ιζῶν καὶ ὅσα ποτὲ ὑπὸ ἀνθρωπίνης ἐννοίας εὑρεθ῅ναι ἀδύνατον, ἔτι δὲ χρυσοὖ καὶ ἀργύρου καὶ τῶν ὁμοίων χύσιν τάς τε τῶν ἐσθήτων ποικίλας βαφάς. καὶ πάνθ' ἁπλῶς, ὅσαπερ πρὸς κόσμου καὶ τέρψεώς ἐστι γυναικῶν, τῶν ἐν σαρκὶ δεθέντων δαιμόνων ἐστὶν εὑρέματα. ἐκ δὲ τ῅ς νόθου μίξεως αὐτῶν ἄνθρωποι ἐγένοντο νόθοι, πολλῷ γε τῶν ἀνθρώπων κατὰ κορυφὴν μείζους, οὓς οἱ μετὰ ταὖτα γίγαντας ὠνόμασαν, οὐ δρακοντόποδες ὄντες καὶ πρὸς θεὸν πόλεμον ἀράμενοι, ὡς οἱ βλάσφημοι τῶν Ἑλλήνων °δουσιν μὖθοι, ἀλλὰ θηριώδεις τὸν τρόπον καὶ μείζους μὲν ἀνθρώπων τὰ μεγέθη, ἐπείπερ ἐξ ἀγγέλων ἐγένοντο, ἀγγέλων δὲ ἐλάττους, ἐπείπερ ἐκ γυναικῶν γεγέννηντο. ὁ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οὗν θεὸς εἰδὼς αὐτοὺς πρὸς τὸ θηριῶδες ἐξηγριωμένους καὶ πρὸς τὴν ἑαυτῶν πλησμονὴν τὸν κόσμον οὐκ ἔχοντας αὐτάρκη (πρὸς γὰρ ἀνθρώπων ἀναλογίαν ἐδημιουργήθη καὶ χρ῅σιν ἀνθρωπίνην), ἵνα μὴ ἐνδείᾳ τροφ῅ς ἐπὶ τὴν παρὰ φύσιν τῶν ζóων βορὰν τρεπόμενοι ἀνεύθυνοι δοκῶσιν εἶναι, ὡς δι' ἀνάγκην τοὖτο τετολμηκότες, μάννα αὐτοῖς ὁ παντοδύναμος θεὸς ἐπώμβρισεν ἐκ ποικίλης ἐπιθυμίας, καὶ παντὸς ο὘περ ἐβούλοντο ἀπήλαυον· οἱ δ' ὑπὸ νόθου φύσεως τῷ καθαρῷ τ῅ς τροφ῅ς οὐκ ἀρεσκόμενοι, μόνης τ῅ς τῶν αἱμάτων γεύσεως ἐγλίχοντο. διὸ καὶ πρῶτοι σαρκῶν ἐγεύσαντο. οἱ δὲ σὺν αὐτοῖς ἄνθρωποι τὸ ὅμοιον τότε πρῶτον ποιεῖν ἐζήλωσαν. οὕτως εἴτε ἀγαθοὶ εἴτε κακοὶ οὐ γεννώμεθα, ἀλλὰ γινόμεθα καὶ ἐθισθέντες δυσαποσπάστως ἔχομεν. τῶν δὲ ἀλόγων ζóων τότε ἐπιλιπόντων, οἱ νόθοι ἄνθρωποι καὶ ἀνθρωπίνων σαρκῶν ἐγεύσαντο· οὐκέτι γὰρ αὐτοῖς ἦν μακρὰν τὴν ἰδίαν διαφθεῖραι σάρκα, πρότερον ἐν ἑτέραις μορφαῖς αὐτ῅ς γευσαμένοις. ἐπὶ δὲ τῆ πολλῆ τῶν αἱμάτων ·ύσει ὁ καθαρὸς ἀὴρ ἀκαθάρτῳ ἀναθυμιάσει μιανθεὶς καὶ νοσήσας τοὺς ἀναπνέοντας αὐτὸν νοσώδεις ἀπειργάζετο, ὡς τοὺς ἀνθρώπους λοιπὸν ἀώρους ἀποθνῄσκειν. ἡ δὲ γ῅ ἐκ τούτων σφόδρα μιανθεῖσα πρῶτον τότε τὰ ἰοβόλα καὶ λυμαντικὰ ζῷα ἐξέβρασεν. τῶν οὗν πάντων πρὸς τὸ χεῖρον χωρησάντων διὰ τοὺς θηριώδεις δαίμονας, ὁ θεὸς αὐτοὺς ὥσπερ κακὴν ζύμην ἐξελεῖν ἐβουλεύετο, ἵνα μὴ ἀπὸ σπορ᾵ς κακ῅ς κατ' ἀκολουθίαν ἑκάστη γενεὰ τῆ πρὸ αὐτ῅ς ἐξομοιουμένη, ὁμοίως ἀσεβοὖσα τὸν ἐσόμενον αἰῶνα σῳζομένων ἀνδρῶν κενώσῃ. τούτου δὴ ἕνεκεν ἑνί τινι δικαίῳ μετὰ τῶν ἐξ αὐτοὖ τριῶν σὺν ταῖς αὐτῶν γυναιξὶν ἅμα τοῖς λοιποῖς ἐν λάρνακι διασóζεσθαι προαγγείλας ὕδωρ εἰς κατακλυσμὸν ἐπέκλυσεν, ἵνα πάντων ἀναλωθέντων ὁ κόσμος κατεκκαθαρισθεὶς αὐτῷ τῷ ἐν λάρνακι διασωθέντι εἰς δευτέραν βίου ἀρχὴν καθαρὸς ἀποδοθῆ. καὶ δὴ οὕτως ἐγένετο. ἐπεὶ οὗν αἱ τῶν τεθνεώτων γιγάντων ψυχαὶ τῶν ἀνθρωπείων ψυχῶν μείζους ἦσαν, ἅτε δὴ καὶ τοῖς σώμασιν ὑπερέχουσαι, ὡς καινὸν γένος καινῷ καὶ τῷ ὀνόματι προσηγορεύθησαν. οἷς ἐπηλύτοις τῷ κόσμῳ ὡς δεῖ βιοὖν ὑπὸ θεοὖ δι' ἀγγέλου νόμος ὡρίσθη. ὄντες γὰρ νόθοι τῷ γένει ἐκ πυρὸς ἀγγέλων καὶ αἵματος γυναικῶν καὶ διὰ τοὖτο ἰδίου τινὸς γένους ἐπιθυμεῖν μέλλοντες, δικαίῳ τινὶ προελήφθησαν νόμῳ. ἐξεπέμφθη γὰρ αὐτοῖς ὑπὸ τοὖ θεοὖ ἄγγελός τις, τὴν αὐτοὖ βουλὴν μηνύων καὶ λέγων· Σάδε δοκεῖ τῷ παντεπόπτῃ θεῷ μηδενὸς ἀνθρώπων ὑμ᾵ς κυριεύειν μηδὲ παρενοχλεῖν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μηδενί, ἐὰν μή τις ἑκὼν ἑαυτὸν ὑμῖν καταδουλώσῃ προσκυνῶν ὑμ᾵ς καὶ θύων καὶ σπένδων καὶ τ῅ς ὑμετέρας μεταλαμβάνων τραπέζης ἥ ἕτερόν τι ὧν οὐ χρὴ ἐκτελῶν ἥ αἷμα χέων ἥ σαρκῶν νεκρῶν γευόμενος ἥ θηρίου λειψάνου ἥ τμητοὖ ἥ πνικτοὖ ἥ ἄλλου τινὸς ἀκαθάρτου ἐμπιπλάμενος. τῶν δὲ νόμῳ ἐμῷ προσφευγόντων οὐ μόνον οὐ ψαύσετε, ἀλλὰ καὶ τιμὴν δώσετε καὶ ἐκ προσώπου φεύξεσθε. ὅτι γὰρ ἅν αὐτοῖς δικαίοις οὗσι καθ' ὑμῶν δοκῆ, τοὖθ' ὑμ᾵ς δεήσει παθεῖν. ἐὰν δέ τινες τῶν ἐμοὶ προσκειμένων ἐξαμάρτωσιν ἥ μοιχευσάμενοι ἥ μαγεύσαντες ἥ ἀκαθάρτως βιώσαντες ἥ ἄλλο τι τῶν ἐμοὶ μὴ δοκούντων πράξαντες, τότε ἐξ ἐμ῅ς κελεύσεως πάσχειν τι αὐτοὺς ὑφ' ὑμῶν ἥ ὑφ' ἑτέρων δεήσει· οἷς καὶ μετανοήσασιν, τὴν μετάνοιαν κρίνας εἴτε ἀξία ἐστὶν συγγνώμης εἴτε καὶ οὔ, τὴν ἀπόφασιν ποιήσομαι. ταὖτα οὗν μνημονεύειν καὶ ποιεῖν ὀφείλετε εὗ εἰδότες, ὅτι οὐδὲ αἱ ἐνθυμήσεις ὑμῶν λαθεῖν αὐτὸν δυνήσονται. τοιαὖτα παρακελευσάμενος αὐτοῖς ὁ ἄγγελος ἀπηλλάγη. ὑμεῖς δὲ ἔτι τοὖτον ἀγνοεῖτε τὸν νόμον, ὅτι προσκυνῶν τις δαίμονας ἥ θύων ἥ τραπέζης αὐτοῖς κοινωνῶν ὑπόδουλος αὐτοῖς γενόμενος ὡς ὑπὸ κακῶν δεσποτῶν πάσης τ῅ς ἐξ αὐτῶν μεθέξει τιμωρίας· καὶ διὰ τὴν ἄγνοιαν ταύτην τοῖς αὐτῶν βωμοῖς προσφθαρέντες καὶ αὐτῶν ἐκπληρωθέντες ὑπὸ τὴν αὐτῶν ἐξουσίαν γεγόνατε καὶ παντὶ τρόπῳ ὑβριζόμενοι τὰ σώματα ἀγνοεῖτε. εἰδέναι δὲ ὑμ᾵ς χρὴ ὅτι οὐδενὸς οἱ δαίμονες ἔχουσιν ἐξουσίαν, ἐὰν μὴ πρότερόν τις αὐτοῖς ὁμοδίαιτος γένηται, ὁπότε οὐδὲ ὁ αὐτῶν ἄρχων παρὰ τὸν ὑπὸ τοὖ θεοὖ κατ' αὐτῶν κείμενον νόμον ποιεῖν τι δύναται· διὸ ἐξουσίαν τινὸς οὐκ ἔχει μὴ προσκυνήσαντος αὐτόν· ἀλλ' οὐδὲ λαβεῖν τις παρ' αὐτῶν δύναταί τι ὧν θέλει, ἀλλ' οὐδὲ βλαβ῅ναι οὐδέν, ὡς ἐκεῖθεν δύνασθε μαθεῖν. Σῷ γὰρ τ῅ς εὐσεβείας ἡμῶν βασιλεῖ προσ῅λθέν ποτε ὁ πρόσκαιρος βασιλεύς, οὐ βίαν ποιῶν (οὐ γὰρ ἐξ῅ν), ἀλλὰ προτρέπων καὶ ἀναπείθων, ὅτι τὸ πεισθ῅ναι ἐπὶ τῆ ἑκάστου κεῖται ἐξουσίᾳ. προσελθὼν οὗν, ὡς τῶν παρόντων ὢν βασιλεὺς τῷ τῶν μελλόντων βασιλεῖ ἔφη· Π᾵σαι αἱ τοὖ νὖν κόσμου βασιλεῖαι ὑπόκεινται ἐμοί, ἔτι τε ὁ χρυσὸς καὶ ὁ ἄργυρος καὶ π᾵σα ἡ τρυφὴ τοὖ κόσμου τούτου ὑπὸ ταῖς ἐμαῖς ἐστιν ἐξουσίαις· διὸ πεσὼν προσκύνησόν μοι, καὶ δώσω σοι πάντα ταὖτα. ταὖτα δὲ ἔλεγεν εἰδὼς ὅτι μετὰ τοὖ προσκυν῅σαι καὶ τὴν κατ' αὐτοὖ εἶχεν ἐξουσίαν καὶ οὕτως τ῅ς μελλούσης δόξης καὶ βασιλείας αὐτὸν ἀφῄρει. καὶ πάντα εἰδὼς οὐ μόνον αὐτὸν οὐ προσεκύνησεν, ἀλλ' οὐδὲ τῶν ὑπ' αὐτοὖ δεδομένων λαβεῖν τι ἠθέλησεν·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἑαυτὸν γὰρ σὺν τοῖς ἑαυτοὖ κατενεχύραζεν, ὅπερ ἐστὶν μὴ ἐξεῖναι τοὖ λοιποὖ τῶν αὐτῷ ἀποδοθέντων μηδὲ ψαὖσαι ἔτι. ἀποκρινάμενος οὗν ἔφη· «Γέγραπται· Κύριον τὸν θεόν σου φοβηθήσῃ καὶ αὐτῷ λατρεύσεις μόνῳ». πλὴν ὁ τῶν ἀσεβῶν βασιλεὺς κατὰ πολλὰ τὸν τῶν εὐσεβῶν βασιλέα πρὸς τὸ ἑαυτοὖ βούλημα παράγειν πειρώμενος καὶ μὴ δυνηθεὶς ἐπαύσατο, πρὸς τὰ λοιπὰ τ῅ς πολιτείας θηρεύειν αὐτὸν ἐπιχειρῶν. ὑμεῖς δὲ τὸν προορισθέντα νόμον ἀγνοοὖντες διὰ τῶν κακῶν πράξεων ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν αὐτοὖ ἐγένεσθε, διὸ σῶμα καὶ ψυχὴν ἐμιάνθητε καὶ ἐν μὲν τῷ παρόντι ὑπό τε παθῶν καὶ δαιμόνων ἐνυβρίζεσθε, ἐν δὲ τοῖς μέλλουσιν τὰς ψυχὰς κολασθησομένας ἕξετε. τοὖτο δὲ οὐχ ὑμεῖς μόνοι ὑπὸ ἀγνοίας πεπόνθατε, ἀλλὰ καί τινες τοὖ ἡμετέρου ἔθνους, οἵτινες ἐπὶ κακαῖς πράξεσιν ὑπὸ τοὖ τ῅ς κακίας ἡγεμόνος προληφθέντες, ἔπειτα ὥσπερ ἐπὶ δεῖπνον ὑπὸ πατρὸς υἱῷ τελοὖντος γάμους κληθέντες οὐχ ὑπήκουσαν. ἀντὶ δὲ τῶν ἀπειθησάντων διὰ τὴν πρόληψιν ὁ τοὺς γάμους τῷ υἱῷ τελῶν πατὴρ διὰ τοὖ προφήτου τ῅ς ἀληθείας ἐκέλευσεν ἡμῖν εἰς τὰς διεξόδους τῶν ὁδῶν ἐλθοὖσιν (ὅ ἐστιν πρὸς ὑμ᾵ς) καθαρὸν ἔνδυμα γάμου περιβαλεῖν (ὅπερ ἐστὶν βάπτισμα, ὃ εἰς ἄφεσιν γίνεται τῶν πεπραγμένων ὑμῖν κακῶν) καὶ τοὺς ἀγαθοὺς εἰς τὸ θεοὖ δεῖπνον εἰσάγειν ἐκ τ῅ς μεταμελείας, εἰ καὶ τὴν ἀρχὴν ἀπελείφθησαν τ῅ς εὐωχίας. ἔνδυμα οὗν εἰ βούλεσθε γενέσθαι θείου πνεύματος, σπουδάσατε πρῶτον ἐκδύσασθαι τὸ ·υπαρὸν ὑμῶν προκάλυμμα (ὅπερ ἐστὶν ἀκάθαρτον πνεὖμα) καὶ μιαρὸν περίβλημα. τοὖτο δὲ οὐκ ἄλλως ἀποδύσασθαι δύνασθε, ἐὰν μὴ πρότερον ἐπὶ καλαῖς πράξεσιν βαπτισθ῅τε, καὶ οὕτω καθαροὶ σώματί τε καὶ ψυχῆ γενόμενοι τ῅ς ἐσομένης ἀιδίου βασιλείας ἀπολαύσετε. μήτε οὗν εἰδώλοις πιστεύετε μήτε τραπέζης αὐτοῖς κοινωνεῖτε μιαρ᾵ς, μὴ φονεύετε, μὴ μοιχεύετε, μὴ μισήσητε οὓς μὴ δίκαιον, μὴ κλέπτετε μηδὲ κακαῖς τισιν ὅλως πράξεσιν ἐπιβάλλεσθε. ἐπεὶ τῶν ἐσομένων ἀγαθῶν στερηθέντες τ῅ς ἐλπίδος, ἐν μὲν τῷ παρόντι ὑπό τε κακῶν δαιμόνων καὶ χαλεπῶν παθημάτων συνελασθήσεσθε, ἐν δὲ τῷ ἐσομένῳ αἰῶνι ἀιδίῳ κολασθήσεσθε πυρί. τὰ μὲν οὗν σήμερον ὑμῖν ·ηθέντα αὐτάρκως ἔχει, λοιπὸν δὲ ὑμῶν οἱ μὲν ὑπὸ παθημάτων ὀχλούμενοι πρὸς τὴν ἴασιν παραμείνατε, τῶν δὲ ἄλλων οἱ βουλόμενοι μετ' εἰρήνης πορεύεσθε. Σαὖτα αὐτοὖ εἰπόντος οἱ πάντες παρέμειναν, οἱ μὲν τοὖ θεραπευθ῅ναι χάριν, οἱ δὲ τοὖ ἱστορ῅σαι τοὺς τ῅ς θεραπείας ἐπιτυγχάνοντας. ὁ δὲ Πέτρος τὰς χεῖρας αὐτοῖς ἐπιθεὶς μόνον καὶ εὐξάμενος ἰάσατο, ὡς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τοὺς μὲν παραχρ῅μα θεραπευθέντας γενέσθαι περιχαρεῖς, τοὺς δὲ ἱστορήσαντας ὑπερθαυμάσαι τε καὶ εὐφημήσαντας τὸν θεὸν βεβαίας ἐλπίδος πιστεύειν, ἅμα τοῖς θεραπευθεῖσιν ἐπὶ τὰ ἑαυτῶν ἀπιέναι, ἐντολὴν ἔχοντας πρωίτερον τῆ ὑστεραίᾳ συνελθεῖν. ἀπελθόντων δὲ αὐτῶν, ἐκεῖ μείνας ὁ Πέτρος μετὰ τῶν συνήθων, τροφ῅ς μεταλαβὼν διανέπαυεν ἑαυτὸν τῷ ὕπνῳ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA Θ.]
Σῆ μὲν οὗν ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ ὁ Πέτρος ἅμα τοῖς ἑταίροις ἐξιὼν καὶ ἐπὶ τὸν πρὸ μι᾵ς τόπον ἐλθὼν καὶ ἐπιστὰς ἤρξατο λέγειν· Ὁ θεὸς τοὺς πάλαι ἀνθρώπους ἀσεβήσαντας πάντας ὕδατι διαφθείρας, ἐκ πάντων ἕνα εὐσεβ῅ εὑρὼν ἐν λάρνακι μετὰ τριῶν αὐτοὖ υἱῶν καὶ γυναικῶν σωθ῅ναι ἐποίησεν. ὅθεν συνιδεῖν ἔστιν αὐτοὖ τὴν φύσιν, ὄχλου μὲν ἀσεβούντων οὐ φροντίζουσαν, ἑνὸς δὲ εὐσεβοὖς σωτηρίας οὐκ ἀμελοὖσαν. πασῶν οὗν μείζων ἐστὶν ἀσέβεια τὸ τὸν μόνον πάντων καταλείψαντα δεσπότην πολλοὺς τοὺς οὐκ ὄντας ὡς ὄντας σέβειν θεούς. ἐὰν οὗν ἐμοὖ ὑμῖν ὑφηγουμένου καὶ δεικνύντος ὅτι τοὖτό ἐστι τὸ μέγιστον ἁμάρτημα, ὃ πάντας ὑμ᾵ς ἀπολέσαι δύναται, τὸν ὑμέτερον ὑποδράμῃ νοὖν ὅτι οὐκ ἀπόλλυσθε, πολλοὶ ὄντες ὄχλοι, ἠπάτησθε· ἔχετε γὰρ τοὖ πάλαι κατακλυσθέντος κόσμου τὸ ὑπόδειγμα. καίτοι ἐκείνων μὲν τὸ ἁμάρτημα πολὺ ἧττον ἦν τοὖ καθ' ὑμ᾵ς· ἐκεῖνοι γὰρ εἰς τοὺς ὁμοίους ἠσέβουν ἥ φονεύοντες ἥ μοιχεύοντες, ὑμεῖς δὲ εἰς τὸν τῶν ὅλων ἀσεβεῖτε θεόν, ἀντ' αὐτοὖ ἥ καὶ σὺν αὐτῷ ἄψυχα ἀγάλματα σέβοντες καὶ τὸ θεῖον αὐτοὖ ὄνομα πάσῃ ἀναισθήτῳ ὕλῃ ἐπιρρίψαντες. πρῶτον μὲν οὗν δεδυστυχήκατε, μὴ γνωρίσαντες τὴν διαφορὰν τὴν μεταξὺ μοναρχίας καὶ πολυαρχίας, ὅτι ἡ μὲν μοναρχία ὁμονοίας ἐστὶν παρεκτική, ἡ δὲ πολυαρχία πολέμων ἐξεργαστική. τὸ γὰρ ἓν ἑαυτῷ οὐ μάχεται, τὰ δὲ πολλὰ πρόφασιν ἔχει τὴν πρὸς ἕτερον μάχην ἐπιχειρεῖν. Aὐτίκα γοὖν εὐθὺ μετὰ τὸν κατακλυσμὸν ὁ Νῶε τριακόσια ἐπιζήσας ἔτη μετὰ τῶν ἐξ αὐτοὖ γενομένων ὄχλων ἐν ὁμονοίᾳ διετέλει, τοὖ μόνου θεοὖ κατ' εἰκόνα ὑπάρξας βασιλεύς. μετὰ δὲ τὴν αὐτοὖ τελευτὴν πολλοὶ τῶν ἐξ αὐτοὖ βασιλείας ὠρέχθησαν καὶ πρὸς τὸ βασιλεὖσαι σπεύδοντες τὸ πῶς δυνηθείη ἕκαστος ἐπενόει. καὶ ὁ μὲν πολέμῳ, ἄλλος δόλῳ, ἕτερος πειθοῖ καὶ ἄλλος ἄλλως, ὧν εἷς τις ἀπὸ γένους ὢν Φάμ, τοὖ ποιήσαντος τὸν Μεστρέμ, ἐξ ο὘περ τὰ Aἰγυπτίων καὶ Βαβυλωνίων καὶ Περσῶν ἐπλήθυνε φὖλα. ἐκ τοὖ γένους τούτου γίνεταί τις κατὰ διαδοχὴν μαγικὰ παρειληφὼς ὀνόματι Νεβρώδ, ὥσπερ γίγας ἐναντία τῷ θεῷ φρονεῖν ἑλόμενος, ὃν οἱ Ἕλληνες Ζωροάστρην προσηγόρευσαν. ο὘τος μετὰ τὸν κατακλυσμὸν βασιλείας ὀρεχθεὶς καὶ μέγας ὢν μάγος, τοὖ νὖν βασιλεύοντος κακοὖ τὸν ὡροσκοποὖντα κόσμον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀστέρα πρὸς τὴν ἐξ αὐτοὖ βασιλείας δόσιν μαγικαῖς ἠνάγκαζε τέχναις. ὁ δέ (ἅτε δὴ ἄρχων ὢν καὶ τοὖ βιαζομένου τὴν ἐξουσίαν ἔχων) μετὰ ὀργ῅ς τὸ τ῅ς βασιλείας προσέχεε πὖρ, ἵνα πρός τε τὸν ὁρκισμὸν εὐγνωμονήσῃ καὶ τὸν πρώτως ἀναγκάσαντα τιμωρήσηται. ἐκ ταύτης οὗν τ῅ς ἐξ οὐρανοὖ χαμαὶ πεσούσης ἀστραπ῅ς ὁ μάγος ἀναιρεθεὶς Νεβρώδ, ἐκ τοὖ συμβάντος πράγματος Ζωροάστρης μετωνομάσθη διὰ τὸ τὴν τοὖ ἀστέρος κατ' αὐτοὖ ζῶσαν ἐνεχθ῅ναι ῥοήν. οἱ δὲ ἀνόητοι τῶν τότε ἀνθρώπων ὡς διὰ τὴν εἰς θεὸν φιλίαν κεραυνῷ μεταπεμφθεῖσαν τὴν ψυχὴν νομίσαντες, τοὖ σώματος τὸ λείψανον κατορύξαντες, τὸν μὲν τάφον ναῷ ἐτίμησαν ἐν Πέρσαις, ἔνθα ἡ τοὖ πυρὸς καταφορὰ γέγονεν, αὐτὸν δὲ ὡς θεὸν ἐθρήσκευσαν. τούτῳ τῷ ὑποδείγματι καὶ οἱ λοιποὶ ἐκεῖσε τοὺς κεραυνῷ θνῄσκοντας ὡς θεοφιλεῖς θάπτοντες ναοῖς τιμῶσιν καὶ τῶν τεθνεώτων ἰδίων μορφῶν ἱστ᾵σιν ἀγάλματα. ἐντεὖθεν ὁμοίως ἐζήλωσαν καὶ τῶν κατὰ τόπους οἱ δυναστεύσαντες, ὧν οἱ πλεῖστοι τῶν αὐτοῖς ἠγαπημένων καὶ μὴ κεραυνῷ θνῃσκόντων τοὺς τάφους ναοῖς καὶ ξοάνοις τιμῶντες καὶ βωμοὺς ἀνάπτοντες ὡς θεοὺς προσκυνεῖσθαι προσέταξαν. πολλῷ δὲ ὕστερον διὰ τὸν πολὺν χρόνον ὑπὸ τῶν μεταγενεστέρων ὄντως θεοὶ εἶναι ἐνομίσθησαν. ὅμως τ῅ς ὑπαρχ῅ς μι᾵ς οὔσης, βασιλείας πολλαὶ διαιρέσεις τοὖτον ἐγένοντο τὸν τρόπον. Πέρσαι πρῶτοι τ῅ς ἐξ οὐρανοὖ πεσούσης ἀστραπ῅ς λαβόντες ἄνθρακας τῆ οἰκείᾳ διεφύλαξαν τροφῆ, καὶ ὡς θεὸν οὐράνιον προτιμήσαντες τὸ πὖρ, ὡς πρῶτοι προσκυνήσαντες ὑπ' αὐτοὖ τοὖ πυρὸς πρῶτοι βασιλείας τετίμηνται. μεθ' οὓς Βαβυλώνιοι ἀπὸ τοὖ ἐκεῖ πυρὸς ἄνθρακας κλέψαντες καὶ διασώσαντες εἰς τὰ ἑαυτῶν καὶ προσκυνήσαντες καὶ αὐτοὶ ἀκολούθως ἐβασίλευσαν, Aἰγύπτιοι δὲ ὁμοίως πράξαντες καὶ τὸ πὖρ ἰδίᾳ διαλέκτῳ Υθάε καλέσαντες, ὃ ἑρμηνεύεται Ἥφαιστος, ο὘ τῷ ὀνόματι καὶ ὁ παρ' αὐτοῖς πρῶτος βασιλεύσας προσαγορεύεται. τοὖτον μὲν οὗν τὸν τρόπον χρησάμενοι καὶ οἱ κατὰ τόπον βασιλεύσαντες καὶ ἵδρυμα ποιήσαντες καὶ βωμοὺς εἰς τιμὴν τοὖ πυρὸς ἀνάψαντες τ῅ς μὲν βασιλείας οἱ πλεῖστοι ἀπεσβέσθησαν, τοὖ δὲ τὰ ξόανα σέβειν οὐκ ἐπαύσαντο διὰ τὴν κακὴν τῶν μάγων ἐπίνοιαν εὑρόντων αὐτοῖς προφάσεις κρατεῖν αὐτοὺς πρὸς τὴν ματαίαν λατρείαν δυναμένας· ἱδρύσαντες γὰρ αὐτὰ μαγικαῖς τελεταῖς ἑορτὰς αὐτοῖς ὥρισαν ἔκ τε θυμάτων, σπονδῶν, αὐλῶν τε καὶ κρότων, ὧν προφάσει οἱ ἀνόητοι ἀπατώμενοι, καίτοι τ῅ς βασιλείας αὐτῶν ἀφαιρεθείσης, αὐτοὶ τῶν παρ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ελθουσῶν θρησκειῶν οὐκ ἀπολείπονται· ἐπὶ τοσοὖτον τ῅ς ἀληθείας διὰ τὴν ἡδυπάθειαν προετίμησαν τὴν πλάνην. οἳ καὶ μετὰ μέθην παραβώμιον ἐπολολύζουσιν, τ῅ς ψυχ῅ς ἐκ βάθους ὥσπερ δι' ὀνείρων αὐτοῖς τὴν μέλλουσαν ἐπὶ ταῖς τοιαύταις αὐτῶν πράξεσιν προαγγελλούσης τιμωρίαν. Πολλῶν οὗν ἐν βίῳ παρελθουσῶν θρησκειῶν πάρεσμεν φέροντες ὑμῖν (οἱ ἀγαθοὶ ἔμποροι) ἐκ προγόνων ἡμῖν παραδοθείσης καὶ φυλαχθείσης θρησκείας ὡς σπέρματα φυτῶν, δεικνύντες καὶ ἐπὶ τῆ ὑμετέρᾳ κρίσει καὶ ἐξουσίᾳ τιθέντες. τὸ ὑμῖν δοκοὖν ἐπιλέξασθε. ἐὰν μὲν οὗν τὰ ἡμέτερα ἕλησθε, οὐ μόνον δαίμονας καὶ τὰ ἐκ δαιμόνων πάθη φυγεῖν δυνήσεσθε, ἀλλ' αὐτοὶ αὐτὰ φυγαδεύοντες καὶ ἱκετευόμενοι ὑπ' αὐτῶν καὶ τῶν εἰσαεὶ ἐσομένων ἀγαθῶν ἀπολαύσετε. ἐπείγε τοὐναντίον ἐν μὲν τῷ νὖν βίῳ ὑπὸ δαιμόνων ἀλλοκότοις πάθεσιν ἐνυβριζόμενοι, ἐπὶ τῆ ἐκ τοὖ σώματος ἀπαλλαγῆ καὶ τὰς ψυχὰς εἰσαεὶ κολασθησομένας ἕξετε, τὰ ἀληθ῅ οὐ θεοὖ καταδικάζοντος, ἀλλὰ κακῶν πράξεων τοιαύτην ἐχουσῶν κρίσιν. οἱ γὰρ δαίμονες διὰ τ῅ς αὐτοῖς ἀποδοθείσης τροφ῅ς ἐξουσίαν ἔχοντες ὑπὸ τῶν ὑμετέρων χειρῶν εἰς τὰ ὑμέτερα εἰσκρίνεται σώματα. ἐνδομυχήσαντες γὰρ πολλῷ τῷ χρόνῳ καὶ τῆ ψυχῆ ἀνακίρνανται. καὶ διὰ τὴν ἀμέλειαν τῶν ἑαυτοῖς βοηθεῖν μὴ νοούντων ἥ καὶ μὴ βουλομένων, τούτων αὐτῶν ἐπὶ τῆ τοὖ σώματος λύσει ἡ ψυχὴ τῷ δαίμονι ἡνωμένη ἀνάγκην ἔχει φέρεσθαι ὑπ' αὐτοὖ εἰς οὓς βούλεται τόπους. τὸ δὲ πάντων χαλεπώτατον, ἐπὰν ἐν τῆ τῶν ὅλων συντελείᾳ ὁ δαίμων τὰ πρῶτα εἰς τὸ καθαῖρον πὖρ ἀποδοθῆ, ἡ συγκραθεῖσα αὐτῷ ψυχὴ ἀνάγκην ἔχει αὐτὴ μὲν ἀπορρήτως κολάζεσθαι, ὁ δὲ δαίμων ἥδεσθαι. ἡ γὰρ ἐκ φωτὸς οὗσα τὴν ἀλλόφυλον τοὖ πυρὸς φλόγα μὴ φέρουσα βασανίζεται, ὁ δὲ ἐν τῆ τοὖ γένους αὐτοὖ ὢν οὐσίᾳ μεγάλως ἥδεται, δεσμὸς δύσρηκτος γενόμενος τ῅ς ὑπ' αὐτοὖ συμποθείσης ψυχ῅ς. τὸ δὲ τοὺς δαίμονας γλίχεσθαι εἰς τὰ ἀνθρώπων εἰσδύειν σώματα, αἰτία αὕτη. πνεύματα ὄντες καὶ τὴν ἐπιθυμίαν ἔχοντες εἰς βρωτὰ καὶ ποτὰ καὶ συνουσίαν, μεταλαμβάνειν δὲ μὴ δυνάμενοι διὰ τὸ πνεύματα εἶναι καὶ δεῖσθαι ὀργάνων τῶν πρὸς τὴν χρ῅σιν ἐπιτηδείων, εἰς τὰ ἀνθρώπων εἰσίασιν σώματα, ἵνα ὥσπερ ὑπουργούντων ὀργάνων τυχόντες, ὧν θέλουσιν, ἐπιτυχεῖν δυνατοὶ ὦσιν, εἴτε βρωτῶν, διὰ τῶν ἀνθρώπου ὀδόντων, εἴτε συνουσίας, διὰ τῶν ἐκείνου αἰδοίων. ὅθεν πρὸς τὴν τῶν δαιμόνων φυγὴν ἡ ἔνδεια καὶ ἡ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

νηστεία καὶ ἡ κακουχία οἰκειότατόν ἐστιν βοήθημα. εἰ γὰρ τοὖ μεταλαμβάνειν χάριν εἰσέρχονται εἰς ἀνθρώπου σῶμα, δ῅λον ὅτι κακουχίᾳ φυγαδεύονται. ἀλλ' ἐπειδὴ ἔνια δεινότερα τυγχάνοντα προσφιλονεικήσαντα καίτοι τιμωρούμενα τῷ τιμωρουμένῳ προσμένει σώματι, διὰ τοὖτο χρὴ προσφεύγειν θεῷ εὐχαῖς καὶ δεήσεσιν ἀπεχομένους τε πάσης ἀκαθάρτου προφάσεως, ὅπως ἡ τοὖ θεοὖ χεὶρ εἰς ἴασιν αὐτοὖ ἐπιψαὖσαι δυνηθῆ ὡς ἁγνοὖ καὶ πιστεύοντος. δεῖ δὲ καὶ ἐν ταῖς εὐχαῖς τὸ θεῷ προσπεφευγέναι ὁμολογεῖν καὶ διαμαρτύρεσθαι τὴν τοὖ δαίμονος οὐκ ἀπείθειαν, ἀλλὰ βραδυτ῅τα. πάντα γὰρ τῷ πιστεύοντι γίνεται, ἀπιστοὖντι δὲ οὐδέν. ὅθεν αὐτοὶ οἱ δαίμονες, εἰδότες ὧν ἐπικρατοὖσιν τ῅ς πίστεως τὴν ποσότητα, ἀναλογοὖσαν ἐπιμετροὖσιν αὐτῶν τὴν ἐπιμονήν. διὰ τοὖτο τοῖς ἀπιστοὖσιν ἐπιμένουσιν, τοῖς δὲ δυσπίστοις ἐνβραδύνουσιν, τοῖς δὲ παντάπασιν πιστεύσασι καὶ εὗ πράττουσιν οὐδὲ πρὸς ·οπὴν ὥρας συνεῖναι δύνανται. ἡ γὰρ ψυχὴ τῆ πρὸς θεὸν πίστει ὡς εἰς ὕδατος φύσιν τραπεῖσα τὸν δαίμονα ὡς σπινθ῅ρα πυρὸς ἀποσβέννυσιν. κάματος οὗν ἐστιν ἑκάστῳ ἐννοηθ῅ναι τὴν τοὖ ἐν αὐτῷ δαίμονος φυγήν. ἀνακιρνάμενοι γὰρ ταῖς ψυχαῖς, ὅπως τις τ῅ς αὑτοὖ σωτηρίας ἀμελήσῃ, ἐνθυμήσεις πρὸς ἃ βούλονται ὑποβάλλουσιν εἰς τὸν ἑκάστου νοὖν. ὅθεν πολλοὶ οὐκ εἰδότες, πόθεν ἐνεργοὖνται, ταῖς τῶν δαιμόνων κακαῖς ὑποβαλλομέναις ἐπινοίαις ὡς τῷ τ῅ς ψυχ῅ς αὐτῶν λογισμῷ συντίθενται. διὸ πρὸς τοὺς σóζειν αὐτοὺς δυναμένους ἐλθεῖν ὀκνηρότεροι γίνονται καὶ *τοὺς+ ὑπ' αὐτῶν τῶν ἐνεδρευόντων δαιμόνων ἀναλισκόμενοι ἀγνοοὖσιν. ὑπὸ μὲν οὗν τῶν ταῖς ψυχαῖς αὐτῶν ἐνδομυχούντων δαιμόνων ἐπιδίδοται αὐτοῖς ἐνθυμεῖσθαι ὡς οὐ δαίμονος ἐνοχλοὖντος, ἀλλὰ σωματικ῅ς νόσου (οἷον ἥ ὕλης δριμείας ἥ χολ῅ς ἥ φλέγματος ἥ αἵματος ἀμετρία ἥ μήνιγγος φλεγμον῅ς ἥ ἄλλου τινός). εἰ δὲ καὶ τοὖτο ἦν, οὐδὲ αὐτὸ ἀπήλλακται δαίμονος εἶδος εἶναι. ἡ γὰρ καθόλου καὶ γεώδης ψυχή, αἰτίᾳ πάντων βρωτῶν διικνουμένη, ὑπὸ τ῅ς πλείονος τροφ῅ς ἐπὶ πλεῖον προσληφθεῖσα, αὐτὴ μὲν ὡς συγγενεῖ ἑνοὖται τῷ πνεύματι (ὅπερ ἐστὶν ἀνθρώπου ψυχή), τὸ δὲ τ῅ς τροφ῅ς ὑλῶδες τῷ σώματι ἑνωθὲν ὡς δεινὸς αὐτῷ ὑπολείπεται ἰός. διὸ ἐπὶ πάντων καλὸν ἡ αὐτάρκεια. τινὲς δὲ τῶν κακούργων δαιμόνων ἄλλως ἐνεδρεύουσιν, τὴν ἀρχὴν οὐδὲ ὅτι εἰσὶν ἐνφαίνοντες, ὅπως ἡ κατ' αὐτῶν σπουδὴ μὴ γένηται, εὐκαίρως δὲ ὀργ῅ς προφάσει, ἔρωτος ἥ ἄλλου τινὸς ἤτοι ξίφει ἥ βρόχῳ ἥ κρημνῷ ἥ ἑτέρῳ τινὶ τὸ σῶμα αἰφνιδίως ἐνυβρίζουσιν καὶ εἰς τέλος κολασθησο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μένας καθιστ᾵σιν τῶν ἀνακεκραμένων τὰς ἠπατημένας αὐτοῖς ψυχάς, ὡς ἔφαμεν, εἰς τὸ καθάρσιον χωρήσαντες πὖρ. ἄλλοι δὲ ἄλλως ἐνεδρευόμενοι οὐ προσίασιν ἡμῖν, ταῖς τῶν κακούργων δαιμόνων ἐνθυμήσεσιν ἀπατώμενοι ὡς ὑπὸ μὲν τῶν θεῶν αὐτῶν ταὖτα πάσχοντες διὰ τὴν πρὸς αὐτοὺς ἀμέλειαν, θυσίαις δὲ αὐτοὺς διαλλάσσειν δυνάμενοι, καὶ ὅτι μὴ χρὴ αὐτοὺς ἡμῖν προσιέναι, ἀλλὰ τοὐναντίον φεύγειν καὶ μισεῖν. καὶ ὁμῶς μισοὖσιν καὶ φεύγουσιν τοὺς μ᾵λλον ἐλεῶντας καὶ ἐπ' εὐεργεσίᾳ αὐτοὺς διώκοντας. μισοὖντες οὗν καὶ φεύγοντες ἡμ᾵ς ἐνεδρεύονται, οὐκ εἰδότες πόθεν αὐτοῖς τὰ ἐναντία τῆ αὐτῶν σωτηρίᾳ φρονεῖν γίνεται· οὔτε γὰρ ἡμεῖς αὐτοὺς μὴ βουλομένους πρὸς σωτηρίαν νεὖσαι βιάσασθαι δυνάμεθα (ἐπεὶ μὴ τοσαύτην νὖν κατ' αὐτῶν ἔχομεν ἐξουσίαν) οὔτε αὐτοὶ ἀφ' ἑαυτῶν τὴν κακὴν τοὖ δαίμονος ἐνθύμησιν νο῅σαι δύνανται (οὐ γὰρ ἴσασιν ὅθεν αὐτοῖς αἱ τῶν κακῶν ἐνθυμήσεις ὑποβάλλονται). εἰσὶν δὲ *ο὘τοι+, οὓς οἱ δαίμονες καθ' ἃς βούλονται μορφὰς ἐπιφαινόμενοι φοβοὖσιν. ἔσθ' ὅτε δὲ καὶ τοῖς νοσοὖσιν θεραπείας συντάσσουσιν καὶ οὕτως τοῖς προηπατημένοις θεῶν δόξαν ἀποφέρονται καὶ τοὖ δαίμονας εἶναι τοὺς πολλοὺς λανθάνουσιν, ἀλλ' οὐχ ἡμ᾵ς τοὺς εἰδότας αὐτῶν τὸ μυστήριον, τίνος ἕνεκα τοιαὖτα πράττουσιν, ἑαυτοὺς κατ' ὄναρ καθ' ὧν τὴν ἐξουσίαν ἔχουσι μεταμορφοὖντες. καὶ οὓς μὲν φοβοὖσιν, οἷς δὲ χρηματίζουσιν καὶ θυσίας ἀπαιτοὖσιν καὶ συνεστι᾵σθαι κελεύουσιν, ἵνα αὐτῶν τὰς ψυχὰς συνπίνωσιν. ὡς γὰρ οἱ δεινοὶ ὄφεις τοῖς αὑτῶν πνεύμασιν τοὺς στρουθοὺς ἐπισπῶνται, οὕτω καὶ αὐτοὶ τοὺς μεταλαμβάνοντας τ῅ς αὐτῶν τραπέζης (διά γε τῶν βρωτῶν καὶ ποτῶν ἀνακραθέντες αὐτῶν τῷ νῷ) εἰς τὸ ἴδιον αὐτῶν ἐπισπῶνται βούλημα, μεταμορφοὖντες ἑαυτοὺς κατ' ὄναρ κατὰ τὰς τῶν ξοάνων ἰδέας, ἵνα τὴν πλάνην αὐξήσωσιν. τὸ γὰρ ξόανον οὔτε ζῷόν ἐστιν οὔτε θεῖον ἔχει πνεὖμα, ὁ δὲ ὀφθεὶς δαίμων τῆ μορφῆ ἀπεχρήσατο. πόσοις κατ' ὄναρ ὁμοίως ἄλλοις ὤφθησαν καὶ ὕπαρ συναντήσαντες ἀλλήλοις *πρὸς+ τὸ κατ' ὄναρ ἀντιβάλλοντες οὐ συνεφώνησαν; ὥστε οὐκέτι ὄναρ ἐπιφάνεια ἐκεῖνό ἐστιν, ἀλλ' ἥ δαίμονός ἐστιν ἥ ψυχ῅ς *τὰ+ ἐπιγενήματα τοῖς παριοὖσι φόβοις καὶ ἐπιθυμίᾳ ἀποδιδούσης τὰς ἰδέας· ἡ γὰρ φόβῳ τὸν νοὖν πληγεῖσα, διὰ ὀνείρων τὰς ἰδέας ἀποκυίσκει. εἰ δὲ τὰ ξόανα οἴεσθε ὡς ἔνπνοα ὑπάρχοντα τὰ τοιαὖτα ἐνεργεῖν δύνασθαι, ἐπὶ ζυγοὖ ἐπιστήσαντες αὐτά, ἴσου ὄντος τοὖ κανόνος, τὸ ἀντίρροπον ἐπὶ τ῅ς ἑτέρας πλάστιγγος θέντες, ἀξιώσατε αὐτὰ ἥ ὁλκότερα γενέσθαι ἥ κουφότερα, καὶ οὕτως ἐὰν γένη-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ται, ἔνπνοά ἐστιν· ἀλλ' οὐ γίνεται· εἰ δὲ ἔσται, οὔπω τὸ τοιοὖτο θεός ἐστιν. καὶ γὰρ δακτύλῳ δαίμονος τοὖτο γενέσθαι δύναται. καὶ σκώληκες κινοὖνται, καὶ θεοὶ οὐ λέγονται. ὅτι δὲ πρὸς τὰς προλήψεις ἡ ἑκάστου ψυχὴ ἰδέας δαιμόνων ἀπεικονίζει καὶ οὐχ οἱ λεγόμενοι θεοὶ ἐπιφαίνονται, σαφές ἐστιν ἐκ τοὖ Ἰουδαίοις μὴ ἐπιφαίνεσθαι. ἀλλ' ἐρεῖ τις· Πῶς οὗν χρηματίζουσιν τὰ μέλλοντα προσημαίνοντες; καὶ τοὖτο ψεὖδός ἐστιν. δεδόσθω δὲ ἀλήθεια εἶναι, οὔπω τὸ τοιοὖτο θεός ἐστιν. οὐ γὰρ εἴ τι μαντεύεται, θεός ἐστιν· ὅτι καὶ πύθωνες μαντεύονται, ἀλλ' ὑφ' ἡμῶν ὡς δαίμονες ὁρκιζόμενοι φυγαδεύονται. ἀλλ' ἐρεῖ τις· Ἐνίοις θεραπείας προστάσσουσιν. ψεὖδός ἐστιν· δεδόσθω δὲ οὕτως ἔχειν, οὔπω τὸ τοιοὖτο θεός ἐστιν. καὶ γὰρ ἰατροὶ ἰῶνται πολλοὺς καὶ θεοὶ οὔκ εἰσιν. ἀλλά (φησίν) ἰατροὶ οὐ πάντως ἰῶνται ἐκείνους, ὧν τὴν πρόνοιαν ποιοὖνται, ο὘τοι δὲ καὶ χρηματίσαντες ἰῶνται. ἀλλ' ἴσασιν οἱ δαίμονες τὰ ὄντως πρὸς ἕκαστον πάθος προσῳκειωμένα βοηθήματα· διὸ ἰατροὶ ἐπιστήμονες ἰ᾵σθαι δυνάμενοι, καὶ ταὖτα τὰ ὑπὸ ἀνθρώπων ἰαθ῅ναι δυνάμενα, ἀλλὰ καὶ μαντικὰ ὄντα καὶ εἰδότα πότε ἕκαστον ἐξ αὐτομάτου θεραπεύεται, τότε συντάσσουσιν τὰς θεραπείας, ἵνα ἑαυτοὺς ἐπιγράφωσιν. ἐπεὶ διὰ τί μετὰ πολὺν χρόνον χρηματίζουσιν τὰς ἰάσεις; διὰ τί δέ, εἰ πάντα δύνανται, ἄνευ τοὖ προσφέρειν τι τὴν ἴασιν οὐ ποιοὖνται; τίνος δὲ ἕνεκα τισὶν μὲν εὐξαμένοις θεραπείας προστάσσουσιν, ἐνίοις δὲ ἔσθ' ὅτε καὶ οἰκειοτέροις οὗσιν οὐ χρηματίζουσιν; οὕτως ὁπόταν ἐξ αὐτομάτου θεραπεία μέλλῃ γίνεσθαι, ἐπαγγέλλονται, ἵνα ἑαυτοὺς ἐπιγράψωσιν. ἄλλοι δὲ νοσήσαντες καὶ εὐξάμενοι ἐξ αὐτομάτου ὑγιάναντες, οὓς ἐπεκαλέσαντο, ἐπέγραψαν καὶ ἀναθήματα ἐποίησαν. οἱ μέντοι γε μετὰ εὐχὴν διαφωνήσαντες τὰς ἀποτυχίας ἀναθεῖναι οὐ δύνανται. πλὴν εἰ οἱ συγγενεῖς τῶν τεθνεώτων <ἥ> ἐξ αὐτῶν τινες συνεζήτησαν τὰς ἀποτυχίας, πλείονας ἅν εὑρήκειτε τὰς ἀποτυχίας τῶν ἐπιτευγμάτων. ἀλλ' οὐδεὶς προειλημμένος αὐτοῖς τὸν κατ' αὐτῶν ἔλεγχον ἐκφ᾵ναι θέλει αἰδούμενος ἥ φοβούμενος, ἀλλὰ τοὐναντίον τὰ πιστὰ αὐτῶν ἀτοπήματα συνκρύβουσιν. πόσοι δὲ καὶ καταψεύδονται χρηματισμοὺς καὶ θεραπείας ἐξ αὐτῶν ἀποτελεσθείσας καὶ ταύτας βεβαιοὖνται μετὰ ὅρκων; πόσοι δὲ ἐπὶ μισθῷ ἑαυτοὺς ἐξέδωκαν, δι' ἐνίων ἐπινοιῶν πάσχειν τινὰ ἀναδεξάμενοι καὶ οὕτως κηρύξαντες, αὐτῶν τὸ πάθος ἀντιπαθείᾳ ἀποκατασταθέντες, κεχρηματίσθαι τὴν θεραπείαν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λέγουσιν, ἵνα τὸ ἀναίσθητον ἐπιγράψωσιν σέβασμα; πόσα δὲ αὐτῶν ἐκ καταρχ῅ς μαγικῆ τέχνῃ ἐτελέσθη, ἵνα ὀνειροπολῆ καὶ χρηματίζῃ; καὶ ὅμως μακρῷ χρόνῳ καὶ ταὖτα διεφώνησεν. πόσοι δὲ νὖν τὰ τοιαὖτα κρατύνειν θέλοντες γοητεύουσιν; πλὴν οὐκ εἴ τι μαντικόν ἐστιν ἥ θεραπευτικόν, τοὖτο θεός ἐστιν. ὁ γὰρ θεὸς πάντα δύναται. ἐκεῖνος γάρ ἐστιν ἀγαθὸς καὶ δίκαιος, νὖν π᾵σιν μακροθυμῶν, ἵνα οἱ βουλόμενοι ἐφ' οἷς ἔπραξαν κακοῖς μεταμεληθέντες καὶ πολιτευσάμενοι ἐν ἡμέρᾳ, ᾗ τὰ πάντα κρίνεται, τῶν κατ' ἀξίαν ἀπολαύσωσιν. Διὸ νὖν ἄρξασθε ἀγαθ῅ς γνώσεως αἰτίᾳ θεῷ πειθόμενοι ἀντιλέγειν ὑμῶν ταῖς κακαῖς ἐπιθυμίαις καὶ ἐννοίαις, ἵνα δυνηθ῅τε ἀνακαλέσασθαι τὴν πρώτην τῆ ἀνθρωπότητι παραδοθεῖσαν σωτήριον θρησκείαν. οὕτω γὰρ ὑμῖν ἐξαυτ῅ς ἀνατελεῖ τὰ ἀγαθά, ἅτινα λαβόντες πεῖραν τῶν κακῶν τοὖ λοιποὖ καταλείψετε. ἀλλὰ τῷ δεδωκότι εὐχαριστήσατε, μετὰ τοὖ τ῅ς εἰρήνης βασιλέως εἰσαεὶ τῶν ἀπορρήτων ἀπολαύοντες ἀγαθῶν. ἐν δὲ τῷ παρόντι, ἀενάῳ ποταμῷ ἥ πηγῆ ἐπεί γε κἅν θαλάσσῃ ἀπολουσάμενοι ἐπὶ τῆ τρισμακαρίᾳ ἐπονομασίᾳ οὐ μόνον τὰ ἐνδομυχοὖντα ὑμῖν πνεύματα ἀπελάσαι δυνήσεσθε, ἀλλ' αὐτοὶ μηκέτι ἁμαρτάνοντες καὶ θεῷ ἀνενδοιάστως πιστεύοντες τὰ ἄλλων κακὰ πνεύματα καὶ δαιμόνια χαλεπὰ σὺν τοῖς δεινοῖς πάθεσιν ἀπελάσετε. ἐνίοτε δὲ μόνον ἐνιδόντων ὑμῶν φεύξονται· ἴσασιν γὰρ τοὺς ἀποδεδωκότας ἑαυτοὺς τῷ θεῷ, διὸ τιμῶντες αὐτοὺς πεφοβημένοι φεύγουσιν, ὥσπερ ἐχθὲς ἑωράκατε πῶς ἐμοὖ ἀναθεμένου μετὰ τὴν προσομιλίαν εὔξασθαι ὑπὲρ τῶν πασχόντων, αὐτὰ *τὰ πάθη+ τῆ πρὸς τὴν θρησκείαν τιμῆ ἀνέκραγεν, βραχεῖαν ὥραν στέξαι μὴ δυνηθέντα. μὴ οὗν νομίσητε ὅτι ἡμεῖς ἄλλης φύσεως ὄντες κατὰ τοὖτο δαίμονας οὐ φοβούμεθα. τ῅ς γὰρ αὐτ῅ς ὑμῖν ἐσμεν φύσεως, ἀλλ' οὐ θρησκείας. διὸ ὑμῶν οὐ πολύ, ἀλλὰ τὸ π᾵ν κρείττονες ὄντες καὶ ὑμ᾵ς τοιούτους γενέσθαι οὐ φθονοὖμεν, ἀλλὰ τοὐναντίον συμβουλεύομεν, εἰδότες ὅτι τοὺς θεῷ προσοικειωθέντας ταὖτα πάντα ἀγνώστως προτιμᾶ καὶ φοβεῖται. ὅνπερ γὰρ τρόπον Καίσαρος χιλιάρχῳ οἱ ὑποκείμενοι στρατιῶται διὰ τὴν τοὖ δεδωκότος ἐξουσίαν τὸν εἰληφότα οἴδασι τιμ᾵ν τοσοὖτον ὥστ' ἅν τοὺς ἐφεστῶτας λέγειν τούτῳ· Ἐλθέ, καὶ ἔρχεσθαι καὶ ἄλλῳ· Πορεύου, καὶ πορεύεσθαι, οὕτως καὶ ὁ θεῷ ἑαυτὸν ἀποδούς, πιστὸς ὤν, δαίμοσίν τε καὶ πάθεσιν μόνον λέγων ἀκούεται, καὶ ὑποχωροὖσιν δαίμονες πολὺ ἰσχυρότεροι ὄντες τῶν κελευόντων. ἀφράστῳ γὰρ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δυνάμει τὸν ἑκάστου νοὖν ὁ θεὸς ὑποτάσσει ᾧ βούλεται. ὡς γὰρ τὸν Καίσαρα πεφόβηνται ὄντα ἄνθρωπον πολλοὶ ἡγεμόνες μετὰ πασῶν τῶν παρεμβολῶν καὶ πόλεων, τ῅ς ἑκάστου καρδίας <τὴν> τῶν ὅλων εἰκόνα προτιμ᾵ν σπευδούσης (θεοὖ γὰρ βουλῆ τὰ πάντα δεδουλωμένα φόβῳ τὴν αἰτίαν οὐκ οἶδεν), οὕτω καὶ τὸν θεῷ προσφεύγοντα καὶ τὴν δικαίαν πίστιν ὥσπερ εἰκόνα αὐτοὖ ἐν τῆ αὐτοὖ βαστάζοντα καρδίᾳ πάντα τὰ παθοποιὰ πνεύματα τιμᾶ καὶ φεύγει, φυσικῆ τινι ὁδῷ πεφοβημένα. Ἀλλ' ὅμως κἅν πάντες δαίμονες μετὰ πάντων τῶν παθῶν ὑμ᾵ς φεύγωσιν, οὐκ ἔστιν ἐν τούτῳ μόνον χαίρειν, ἀλλ' ἐν τῷ δι' εὐαρεστίαν τὰ ὀνόματα ὑμῶν ἐν οὐρανῷ ὡς ἀεὶ ζώντων ἀναγραφ῅ναι. οὕτω καὶ τὸ θεῖον ἅγιον πνεὖμα χαίρει ὅτι τὸν θάνατον νενίκηκεν ἄνθρωπος· τὸ γὰρ δαίμονας φυγαδεύειν εἰς τὴν ἄλλου ἴασιν γίνεται. ταὖτα δὲ λέγομεν οὐχ ὡς ἀρνούμενοι τὸ μὴ δεῖν ἄλλοις βοηθεῖν, ἀλλ' ὅτι μὴ χρὴ ἐπὶ τούτῳ τυφωθέντας ἑαυτῶν ἀμελεῖν. ἔσθ' ὅτε δέ τινας ἀνόμους ἄνδρας δαίμονες φεύγουσιν δι' ὄνομα τίμιον καὶ ἐνεδρεύονται ὅ τε ἀπελάσας καὶ <ὁ> ἱστορήσας· ὁ μὲν ἀπελάσας ὡς διὰ δικαιοσύνην προτιμηθεὶς οὐκ εἰδὼς τοὖ δαίμονος τὸ κακοὖργον (ἅμα τε γὰρ τὸ ὄνομα τετίμηκεν καὶ τῆ φυγῆ τὸν ἀσεβ῅ εἰς οἴησιν δικαιοσύνης περιβαλὼν τοὖ μὴ μετανοεῖν ἠπάτησεν), ὁ δὲ ἱστορήσας ὡς εὐσεβεῖ συνχρησάμενος τῷ ἀπελάσαντι πρὸς τὴν ὁμοίαν πολιτείαν σπεύσας ἀπόλλυται. ἐνίοτε δὲ καὶ τοὺς μὴ θεῷ προσκειμένους ὅρκους φεύγειν ὑποκρίνονται, ἵν' ἀπατήσαντες αὐτοὺς ὅτε θελήσωσιν ἀνέλωσιν. Καὶ τοὖτο οὗν ὑμ᾵ς εἰδέναι βουλόμεθα ὅτι, ἐὰν μή τις ἑκὼν ἑαυτὸν δαίμοσιν δοὖλον ἐκδóη (ὡς τάχιον εἶπον), ὁ δαίμων τὴν κατ' αὐτοὖ ἐξουσίαν οὐκ ἔχει. ἕνα οὗν θεὸν σέβειν ἑλόμενοι καὶ «τραπέζης δαιμόνων» ἀποσχόμενοι καὶ σωφροσύνην μετὰ φιλανθρωπίας καὶ δικαιοσύνης ἀναδεξάμενοι καὶ τρισμακαρίᾳ ἐπονομασίᾳ εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν βαπτισάμενοι τῷ ὅσον δύνασθε ἐπὶ τὸ τέλειον τ῅ς ἁγνείας ἑαυτοὺς ἐπιδιδόναι δύνασθε κολάσεως ἀιδίου ·υσθέντες αἰωνίων ἀγαθῶν κληρονόμοι καταστ῅ναι. ταὖτα εἰπὼν τοῖς ὑπὸ παθῶν ὀχλουμένοις προσιέναι ἐκέλευσεν, καὶ οὕτως πολλοὶ πείρᾳ τῶν ἐχθὲς θεραπευθέντων συνεληλυθότες προσῄεσαν· ὁ δὲ τὰς χεῖρας αὐτοῖς ἐπιθεὶς καὶ εὐξάμενος, ἐξαυτ῅ς ἰασάμενος, ἐντειλάμενος αὐτοῖς καὶ τοῖς ἄλλοις ὀρθρίτερον συνεδρεύειν, αὐτὸς λουσάμενος καὶ τροφ῅ς μεταλαβὼν ὕπνωσεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA I.]
Σῆ μὲν οὗν ἐν Σριπόλει τρίτῃ ἡμέρᾳ ὀρθρίτερον ἐξ ὕπνου ἐγερθεὶς ὁ Πέτρος εἰς τὸν κ῅πον εἰσῄει, ἔνθα ἦν ὑδροχοεῖον μέγα, εἰς ὃ διηνεκῶς πλούσιον ἔρρεεν ὕδωρ. ἐκεῖ λουσάμενος, εἶθ' οὕτως εὐξάμενος ἐκαθέσθη, ἡμ᾵ς δὲ περικαθεζομένους καὶ εἰς αὐτὸν ἀτενίζοντας ὥσπερ ἀκοὖσαί τι βουλομένους συνεὶς ἔφη· Πολλή μοι δοκεῖ εἶναι διαφορὰ τῶν ἀγνοούντων πρὸς τοὺς πεπλανημένους. ὁ γὰρ ἀγνοῶν ἐοικέναι μοι δοκεῖ ἀνδρὶ ἐπ' εὐθηνουμένην πόλιν μὴ ὁρμ᾵ν βουληθέντι διὰ τὸ ἀγνοεῖν τὰ ἐκεῖ καλά, ὁ δὲ πεπλανημένος μαθόντι μὲν τὰ κατὰ τὴν πόλιν ἀγαθά, ἐν δὲ τῷ ὁρμ᾵ν κατὰ τὴν ὁδὸν τρίβον παραλλάξαντι καὶ διὰ τοὖτο πλανωμένῳ. οὕτως οὗν μοι δοκεῖ πολλὴν διαφορὰν εἶναι τῶν εἴδωλα σεβόντων πρὸς τοὺς ἐν θεοσεβείᾳ ἀλωμένους. οἵ τε γὰρ εἴδωλα σέβοντες ἀγνοοὖσιν τὴν αἰώνιον ζωήν (ο὘ εἵνεκεν οὐδὲ ὀρέγονται αὐτ῅ς· ὃ γὰρ μὴ ἴσασιν, ἀγαπ᾵ν οὐ δύνανται), οἱ δὲ τὸν ἕνα θεὸν σέβειν ἑλόμενοι καὶ αἰώνιον ζωὴν τοῖς ἀγαθοῖς δεδομένην μεμαθηκότες ἐάν τι παρὰ τὰ δοκοὖντα τῷ θεῷ ἥ πιστεύσωσιν ἥ ποιήσωσιν, ἐοίκασιν τοῖς τὴν μὲν πόλιν τ῅ς τιμωρίας ἐκβεβηκόσιν ἐλθεῖν εἰς τὴν εὐθηνουμένην καὶ ἐν τῆ ὁδῷ τ῅ς εὐθείας πλανηθεῖσιν. Σαὖτα αὐτοὖ διαλεγομένου ἡμῖν εἰσῄει τις τῶν ἡμετέρων ὁ ἐπὶ τῷ ἀπαγγέλλειν αὐτῷ τὰ τοιαὖτα καθεστηκὼς λέγων· Πολλοὶ ὄχλοι, κύριέ μου Πέτρε, πρὸ τῶν θυρῶν ἑστήκασιν. ἐπιτρέψαντος οὗν αὐτοὖ πολὺς ἐπεισ῅λθεν ὄχλος. ὁ δὲ ἐγερθεὶς καὶ τῆ ἐχθὲς βάσει ἐπιστάς, τῷ τ῅ς θεοσεβείας ἔθει προσαγορεύσας ἔφη· Θεοὖ τοὖ τὸν οὐρανὸν κτίσαντος καὶ τὴν γ῅ν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς πεποιηκότος (ὡς ὁ ἀληθὴς εἴρηκεν ἡμῖν προφήτης) ὁ ἄνθρωπος κατ' εἰκόνα καὶ καθ' ὁμοίωσιν γεγονὼς ἄρχειν τε καὶ κυριεύειν κατεστάθη, λέγω δὲ τῶν ἐν ἀέρι καὶ γῆ καὶ ὕδασιν, ὡς ἐξ αὐτοὖ τοὖ πράγματος ἔστιν συνιδεῖν ὅτι τῆ ἑαυτοὖ συνέσει τὰ μὲν ἐν ἀέρι φέρει κάτω, τὰ ἐν βυθῷ ἀνάγει ἄνω, τὰ ἐν γῆ ἀγρεύει, καίτοιγε κατ' ἀλκὴν αὐτοὖ πολλῷ μείζονα ὄντα, λέγω δὲ ἐλέφαντας καὶ λέοντας καὶ τὰ τούτοις παραπλήσια. ὅτε μέντοι δίκαιος ἐτύγχανεν, καὶ πάντων παθημάτων ἀνώτατος ἦν, ὡς ἀθανάτῳ σώματι τοὖ ἀλγεῖν πεῖραν λαβεῖν μὴ δυνάμενος· ὅτε δὲ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἥμαρτεν (ὡς ἐχθὲς καὶ τῆ πρὸ αὐτ῅ς ἐδείξαμεν), ὡς δοὖλος γεγονὼς τ῅ς ἁμαρτίας π᾵σιν ὑπέπεσεν τοῖς παθήμασιν, πάντων καλῶν δικαίᾳ κρίσει στερηθείς. οὐ γὰρ εὔλογον ἦν τοὖ δεδωκότος ἐγκαταλειφθέντος τὰ δοθέντα παραμένειν τοῖς ἀγνώμοσιν. ὅθεν ἐξ ὑπερβαλλούσης αὐτοὖ εὐσπλαγχνίας πρὸς τὸ ἀπολαβεῖν ἡμ᾵ς ἅμα τοῖς πρώτοις καὶ τὰ ἐσόμενα αἰώνια ἀγαθὰ τὸν αὑτοὖ ἔπεμψεν προφήτην. ὁ δὲ προφήτης ἡμ᾵ς πρὸς ὑμ᾵ς λέγειν ὑμῖν ἃ δεῖ φρονεῖν καὶ ποιεῖν ἐνετείλατο. ἑλέσθαι οὗν *ὃ+ ἐπὶ τῆ ὑμετέρᾳ κεῖται ἐξουσίᾳ. ἃ μὲν οὗν δεῖ φρονεῖν, ἐστὶν ταὖτα· τὸν πάντα πεποιηκότα σέβειν θεόν, ὃν ἅν ἀπολάβητε τῷ νῷ, ὑπ' αὐτοὖ ἀπολήψεσθε ἅμα τοῖς πρώτοις καλοῖς καὶ τὰ ἐσόμενα αἰώνια ἀγαθά. πεῖσαι οὗν ἑαυτοὺς πρὸς τὰ συμφέροντα δυνήσεσθε, ἐάνπερ τῷ ἐμφωλεύοντι ἐν τῆ ὑμετέρᾳ καρδίᾳ δεινῷ ὄφει ὥσπερ ἐπᾴδοντες λέγητε· «Κύριον τὸν θεὸν φοβηθήσῃ καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις». ἐκ παντὸς οὗν λογισμοὖ συνφέρει τὸ αὐτὸν μόνον φοβεῖσθαι οὐχ ὡς ἄδικον, ἀλλ' ὡς δίκαιον. καὶ γὰρ ἄδικόν τις φοβεῖται μὴ ἀδίκως ἀναιρεθῆ, καὶ τὸν δίκαιον μὴ ἁμαρτίᾳ φωραθεὶς τιμωρηθῆ. δύνασθε οὗν ἑνὶ τῷ πρὸς αὐτὸν φόβῳ πολλῶν τῶν ἐπιβλαβῶν ἀπαλλαγ῅ναι φόβων. ἕνα γὰρ τὸν πάντων κύριον καὶ ποιητὴν ἐὰν μὴ φοβ῅σθε, πάντων τῶν κακῶν δοὖλοι ἐπὶ τῆ ἑαυτῶν βλάβῃ ἔσεσθε, λέγω δὲ δαιμόνων καὶ παθημάτων καὶ παντὸς ñδήτινι τρόπῳ βλάπτειν δυναμένου. θαρσήσαντες οὗν πρόσιτε τῷ θεῷ, οἱ τὴν ἀρχὴν ἐπὶ τῷ πάντων ἄρχειν καὶ κυριεύειν γεγενημένοι, οἵτινες ἔχετε αὐτοὖ ἐν μὲν τῷ σώματι τὴν εἰκόνα, ὁμοίως τε ἔχετε ἐν τῷ νῷ τ῅ς γνώμης τὴν ὁμοιότητα. ἐπεὶ οὗν ἀλόγοις ζóοις ἐοικότα πράξαντες *τ῅ς ψυχ῅ς+ τὴν ἀνθρώπου ψυχὴν ἀπωλέσατε, ὥσπερ χοῖροι γενόμενοι δαιμόνων αἰτήματα ἐγένεσθε. ἐὰν οὗν τοὖ θεοὖ νόμον ἀναδέξησθε, ἄνθρωποι γίνεσθε. οὐ γὰρ οἷον ἀλόγοις ζóοις ἔστιν εἰπεῖν· «Oὐ φονεύσεις, οὐ μοιχεύσεις, οὐ κλέψεις» καὶ τὰ ἑξ῅ς. διὸ μὴ φθονέσητε ἑαυτοῖς εἰς τὴν πρώτην ἀνακαλούμενοι εἰσελθεῖν εὐγένειαν. δυνατὸν γάρ ἐστιν, ἐὰν τῷ θεῷ διὰ τῶν ἀγαθῶν πράξεων ἐξομοιωθ῅τε· καὶ διὰ τὴν ὁμοιότητα υἱοὶ ἐκείνου εἶναι λογισθέντες πάντων δεσπόται ἀποκαταστ῅ναι δυνήσεσθε. Ἄρξασθε οὗν ἀποδύεσθαι τῶν κενῶν εἰδώλων τοὺς ἐπιβλαβεῖς φόβους, ὅπως τὴν ἄδικον φύγητε δουλείαν· δεσπόται γὰρ γεγόνασιν ὑμῶν ἐκεῖνοι, οἳ καὶ εἰς δούλους ὑμῖν ἄχρηστοι τυγχάνουσιν. λέγω δὲ περὶ ὕλης τῶν ἀψύχων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀγαλμάτων τῶν μηδὲ πρὸς τὸ δουλεύειν ὑμῖν χρησιμευόντων. οὔτε γὰρ ἀκούει οὔτε βλέπει οὔτε αἰσθάνεται, ἀλλ' οὐδὲ μὴν κινηθ῅ναι δύναται. ἥ γὰρ βούλεταί τις ὑμῶν οὕτως ὁρ᾵ν ὡς ὁρᾶ καὶ ἀκούειν ὡς ἀκούει καὶ αἰσθάνεσθαι καὶ κινεῖσθαι; ἀλλ' ἀπείη τοιαύτῃ λοιδορίᾳ λοιδορεῖν πάνθ' ὁντινοὖν ἄνθρωπον, εἰκόνα περιφέροντα θεοὖ, εἰ καὶ τὴν ὁμοιότητα ἀπώλεσεν. τοὺς γοὖν θεοὺς ὑμῶν τοὺς χρυσέους καὶ ἀργυρέους ἥ καὶ ἐξ ἄλλης τινὸς ὕλης γεγενημένους εἰς τὴν πρώτην αὐτῶν φύσιν ἀποκαταστήσατε, εἴς τε φιάλας λέγω καὶ λεκάνας καὶ τὰ λοιπὰ πάντα, ὅσα ὑμῖν πρὸς ὑπηρεσίαν χρήσιμα εἶναι δύναται, καὶ τὰ ὑμῖν ἀπ' ἀρχ῅ς δοθέντα ἀγαθὰ ἀποκατασταθ῅ναι δυνηθήσεται. ἀλλ' ἴσως ἐρεῖτε· Oὐκ ἐῶσιν ἡμ᾵ς τοὖτο ποι῅σαι οἱ τῶν ἐφεστώτων νόμοι. καλῶς ὅτι νόμοι, καὶ οὐκ αὐτῶν τῶν εἰκαίων σεβασμάτων ἡ μὴ οὗσα δύναμις. πῶς οὗν αὐτοὺς θεοὺς νενομίκατε, ὑπὸ ἀνθρωπίνων νόμων ἐκδικουμένους, ὑπὸ κυνῶν φρουρουμένους, ὑπὸ μοχλῶν φυλασσομένους; καὶ ταὖτα ἐὰν χρύσεα <ᾖ> ἥ ἀργύρεα ἥ χάλκεα· τὰ γὰρ λίθινα ἥ ὀστράκινα ὑπὸ τ῅ς ἀτιμίας φυλάσσεται, ὅτι οὐδεὶς ἀνθρώπων λίθινον ἥ ὀστράκινον ὀρέγεται κλέψαι θεόν. ὥστε μεγάλῳ κινδύνῳ ὑπόκεινται οἱ ἐκ πολυτελεστέρας ὕλης γεγενημένοι ὑμῶν θεοί. πῶς δὴ καὶ θεοί εἰσιν, κλεπτόμενοι, χωνευόμενοι, σταθμιζόμενοι, φρουρούμενοι; ὢ τῶν ταλαιπώρων ἀνθρώπων φρένες, νεκρῶν νεκρότερα δεδιότων· οὐδὲ γὰρ νεκρὰ αὐτὰ λέγειν δύναμαι τὰ μηδέποτε ζήσαντα, ἐκτὸς εἰ μὴ τάφοι ἀρχαίων ἀνθρώπων εἰσίν. ἐνίοτε γὰρ ἐπιβάς τις ἀγνώστοις τόποις οὐκ οἶδεν οὓς ὁρᾶ ναούς, πότερόν ποτε νεκρῶν ἀνδρῶν μνήματά ἐστιν ἥ τῶν λεγομένων θεῶν· πυθόμενος δὲ καὶ ἀκούσας ὅτι θεῶν, προσεκύνησεν οὐκ αἰδεσθείς, ὅτι εἰ μὴ ἐξετάσας μεμαθήκει, διὰ τὸ ἴσον τ῅ς ὁμοιότητος ὡς νεκροὖ μνημεῖον ἅν παρεληλύθει. πλὴν οὐ χρή με πρὸς τὴν τ῅ς τοιαύτης δεισιδαιμονίας <πλάνην> πολλὴν παρέχειν ἀπόδειξιν. ῥᾴδιον γάρ ἐστιν τῷ θέλοντι νο῅σαι ὅτι οὐδέν ἐστιν, ἐκτὸς εἰ μή τις οὐ βλέπει <... οὐ βλέπει>. πλὴν κἅν νὖν ἄκουσον ὅτι οὐκ ἀκούει, καὶ νόησον ὅτι οὐ νοεῖ. χεῖρες γὰρ αὐτὸ θανόντος ἀνθρώπου ἐποίησαν. εἰ δὲ ὁ ποιήσας ἐτελεύτησεν, πῶς τὸ ὑπ' αὐτοὖ γεγονὸς οὐ λυθήσεται; τί οὗν θνητοὖ ἔργον προσκυνεῖς, παντελῶς ἀναίσθητον ὄν; ὁπότε οἱ λογισμοὺς ἔχοντες οὐδὲ τὰ ζῷα προσκυνοὖσιν οὐδὲ στοιχεῖα τὰ ὑπὸ θεοὖ γεγενημένα κολακεύουσιν, λέγω δὲ οὐρανόν, ἥλιον, σελήνην, ἄστρα, γ῅ν, θάλασσαν καὶ πάντα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὰ ἐν αὐτοῖς, ὀρθῶς κρίνοντες μηδὲ τὰ ὑπ' αὐτοὖ γενόμενα προσκυνεῖν, ἀλλὰ τὸν τούτων δημιουργὸν καὶ πάροχον σέβειν θεόν. ἐπὶ τούτῳ γὰρ καὶ αὐτὰ χαίρει ὅτι τὴν τοὖ πεποιηκότος τιμὴν οὐδεὶς αὐτοῖς προσ῅ψεν. αὐτοὖ γὰρ μόνου ἐστὶν ἡ ἔντιμος δόξα τοὖ μόνου ἀγενήτου, ὅτι τὰ λοιπὰ πάντα γενητὰ τυγχάνει. ὡς οὗν τοὖ ἀγενήτου ἴδιον τὸ θεὸς εἶναι, οὕτως π᾵ν ὁτιοὖν γενόμενον θεὸς τῷ ὄντι οὐκ ἔστιν. πρὸ πάντων οὗν ἐννοηθ῅ναι ὀφείλετε τὴν τοὖ ἐν ὑμῖν ἀπατῶντος ὄφεως κακοὖργον ἐπίνοιαν, ὃς φρονίμως ὑμ᾵ς ἀπατᾶ ὑποσχέσει κρείττονος λογισμοὖ, ἕρπων ὑμῶν ἐκ τοὖ ἐγκεφάλου εἰς τὸν νωτιαῖον μυελὸν καὶ μέγα κέρδος ἡγούμενος τὴν ὑμετέραν ἀπάτην. εἰδὼς γὰρ τὸν ἀπ' ἀρχ῅ς νόμον ὅτι, ἐὰν ὑμ᾵ς εἰς ὑπόνοιαν ὡνδήποτε λεγομένων θεῶν ἐνέγκῃ, μόνον ἵνα εἰς τὸ τ῅ς μοναρχίας ἀγαθὸν ἁμάρτητε, κέρδος αὐτῷ γίνεται ἡ ὑμῶν καταστροφή, λόγῳ δὲ τούτῳ· ὅτι γ῅ν ἤσθιεν καταδικασθείς, τὸν δι' ἁμαρτίαν εἰς γ῅ν λυθέντα *γ῅ν γενόμενον+ ἐσθίειν ἔχει ἐξουσίαν, τῶν ψυχῶν ὑμῶν εἰς τὴν τοὖ πυρὸς αὐτοὖ γαστέρα χωρουσῶν. ἵνα οὗν ταὖτα πάθητε, π᾵σαν τὴν καθ' ὑμῶν ὑμῖν ὑποβάλλει οἴησιν. <ὑπ'> αὐτοὖ γὰρ π᾵σαι αἱ κατὰ τ῅ς μοναρχίας ἀπατηλοὶ τῷ νῷ ὑμῶν ἐπὶ βλάβῃ ἐνσπείρονται ὑπολήψεις. πρῶτον μὲν ἵνα μὴ τοὺς τ῅ς θεοσεβείας ἀκούσαντες λόγους τὴν τῶν κακῶν αἰτίαν ἀπελάσητε ἄγνοιαν, προφάσει γνώσεως ἐνεδρεύει δούς, τὰ μὲν πρῶτα μιᾶ τῆ κατὰ πάντων προλήψει χρώμενος, ἥτις ἐστὶν τὸ νομίζειν καλῶς βεβουλεὖσθαι ὅτι, ἐὰν μή τις ἀκούσῃ τοὖ τ῅ς θεοσεβείας λόγου, οὐκ ἔστιν «ἔνοχος τῆ κρίσει». διὸ καὶ οὕτως ἀπατώμενοί τινες ἀκούειν οὐ θέλουσιν, ἵνα ἀγνοῶσιν, οὐκ εἰδότες ὅτι ἡ ἄγνοια αὐτὴ καθ' αὑτὴν ἱκανὸν θανάσιμόν ἐστιν φάρμακον. οὐ γάρ, εἴ τις προσλάβοι θανασίμου φαρμάκου ἀγνοῶν, οὐκ ἀποθνῄσκει. οὕτως φυσικῶς αἱ ἁμαρτίαι ἀναιροὖσιν τὸν ἁμαρτάνοντα, κἅν ἀγνοῶν πράσσῃ ἃ μὴ δεῖ. εἰ δὲ ἐπὶ παρακοῆ λόγων κρίσις γίνεται, πολλῷ μ᾵λλον ὁ θεὸς ὀλοθρεύσει τοὺς μὴ θελήσαντας τὴν εἰς αὐτὸν θρησκείαν ἀναδέξασθαι. ὁ γὰρ μὴ θέλων μαθεῖν, ἵνα μὴ ἔνοχος ᾖ, ἤδη ὡς εἰδὼς κρίνεται. ἔγνω γὰρ ὃ μὴ ἀκοὖσαι θέλει· ὥστε οὐδὲν δύναται πρὸς ἀπολογίαν ἐπίνοια πρὸς «καρδιογνώστην» θεόν. διὸ φεύγετε τοὖ ὄφεως τὴν πανοὖργον ὑποβαλλομένην ὑμῶν τῷ νῷ ἐνθύμησιν. ἵνα δὲ καὶ ὄντως ἀγνοήσας τις τὸν παρόντα βίον τελευτήσῃ, ἔγκλημα ἕξει, ὅτι βιώσας χρόνον οὐκ ἔγνω, τίς αὐτῷ τε καὶ τῶν αὐτῷ ἐπιχορηγηθεισῶν τροφῶν ὑπ῅ρξεν εὐεργέτης, καὶ *ὅτι+ ὡς ἀναίσθητος καὶ ἀχάριστος πολὺ ἀνάξιος δοὖλος τ῅ς τοὖ θεοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀποδοκιμάζεται βασιλείας. πάλιν τε ὑποβάλλει ὑμῖν ὁ δεινὸς ὄφις ὑπόληψιν τοὖτο νοεῖν καὶ λέγειν τοὖτο αὐτό, ὃ σχεδὸν οἱ πλεῖστοι ὑμῶν λέγουσιν· Ἴσμεν καὶ ἡμεῖς ὅτι εἷς ἐστιν ὁ πάντων κύριος, ἀλλὰ καὶ ο὘τοι θεοί εἰσιν. ὅνπερ γὰρ τρόπον εἷς ἐστιν ὁ Καῖσαρ, ἔχει δὲ ὑπ' αὐτὸν τοὺς διοικητάς (ὑπατικούς, ἐπάρχους, χιλιάρχους, ἑκατοντάρχους, δεκαδάρχους), τὸν αὐτὸν τρόπον ἑνὸς ὄντος τοὖ μεγάλου θεοὖ ὥσπερ Καίσαρος καὶ αὐτοὶ κατὰ τὸν τῶν ὑποκειμένων ἐξουσιῶν λόγον θεοί εἰσιν, ὑποκείμενοι μὲν ἐκείνῳ, διοικοὖντες δὲ ἡμ᾵ς. ἀκούσατε οὗν οἱ ταύτην τὴν ὑπόνοιαν ὡς δεινῷ ὑπαλειφθέντες ἰῷ ὑπ' αὐτοὖ (λέγω δὲ τοὖ παραδείγματος τὴν κακὴν ὑπόνοιαν), ὅπως εἰδ῅τε τί καλὸν καὶ τί πονηρόν· οὔπω γὰρ ἀνεβλέψατε, ὅτι οὐδὲ τοῖς προβαλλομένοις ὑφ' ὑμῶν ἐνορ᾵τε. εἰ γάρ φατε ὡς εἰς τὸν τοὖ Καίσαρος λόγον τὸν θεὸν ἔχειν τὰς ὑποκειμένας ἐξουσίας (τοὺς λεγομένους θεούς), οὐδὲ οὕτως τῷ ὑμῶν στοιχεῖτε παραδείγματι. εἰ γὰρ ἐστοιχεῖτε, ἐχρ῅ν τοὖτ' εἰδέναι ὅτι ὡς οὐκ ἔξεστιν τὸ Καίσαρος ὄνομα ἑτέρῳ δοὖναι (λέγω δὴ ἥ ὑπάτῳ ἥ ἐπάρχῳ ἥ χιλιάρχῳ ἥ ἑτέρῳ τινί), ὅτι ὁ διδοὺς οὐ ζήσεται καὶ ὁ λαμβάνων ἀναιρεθήσεται, οὕτως ἐκ τοὖ ὑμετέρου παραδείγματος τὸ θεοὖ ὄνομα ἑτέρῳ δοθ῅ναι οὐκ ἔξεστιν· ἐπεὶ ὁ πειραθεὶς εἴτε λαβεῖν εἴτε δοὖναι ἀπόλλυται. εἰ δὲ ἡ ἀπ' ἀνθρώπου ὕβρις δίκην παρέχει, πολλῷ μ᾵λλον οἱ ἑτέρους θεοὺς λέγοντες ὡς θεὸν ὑβρίσαντες αἰωνίῳ ὑποκείσονται κολάσει. καὶ εὐλόγως, ὅτι τὸ εἰς τὴν αὐτοὖ μοναρχίαν παραδοθὲν ὑμῖν τιμ᾵ν ὄνομα πάσῃ εἰ ἠδυνήθητε ὑπεβάλετε ὕβρει· οὐ γὰρ τὸ ὄντως ἐστὶν αὐτοὖ ὄνομα θεός, ἀλλ' ὑμεῖς τέως παρειληφότες ὑβρίσατε ὃ ἐδόθη ὑμῖν, ἵνα ὡς ἅν αὐτῷ χρήσησθε, εἰς τὸ ὄντως αὐτοὖ ὄνομα λογισθῆ· ὑμεῖς δὲ αὐτὸ πάσῃ ὕβρει ὑπεβάλετε. αὐτίκα γοὖν τῶν Aἰγυπτίων *ὑμῶν+ οἱ ἀρχηγέται, οἱ περὶ μετεωρολογίας αὐχοὖντες καὶ τῶν ἄστρων τὰς φύσεις διακρίνειν ἐπαγγελλόμενοι, ὑπὸ κακ῅ς αὐτοῖς ἐνδομυχούσης ὑπονοίας πάσῃ αὐτὸ ἀτιμίᾳ ὅσον τὸ κατ' αὐτοὺς ὑπέβαλαν. οἱ μὲν γὰρ αὐτῶν παρέδοσαν βοὖν τὸν λεγόμενον Ἄπιν σέβειν, οἱ δὲ τράγον, οἱ δὲ αἴλουρον, οἱ δὲ ὄφιν, ἀλλὰ καὶ ἰχθὺν καὶ κρόμμυα καὶ γαστρῶν πνεύματα καὶ ὀχετοὺς καὶ ἀλόγων ζóων μέλη <σὺν> καὶ ἄλλοις μυρίοις πάνυ αἰσχροῖς ἀτοπήμασιν. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἐγέλασεν ὁ παρεστηκὼς ὄχλος. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη πρὸς τὸν γέλωτα· Γελ᾵τε ὑμεῖς τὰ ἐκείνων, οὐκ εἰδότες πολλῷ μ᾵λλον ὑπ' ἐκείνων γελώμενοι. πλὴν τὰ ἀλλήλων γελ᾵τε· τὰ γὰρ ἴδια ὑπὸ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

συνηθείας κακ῅ς εἰς ἀπάτην ἀχθέντες οὐ βλέπετε. ὅτι δὲ ὄντως ὀρθῶς καταγελ᾵τε τῶν Aἰγυπτίων, σύνφημι, ἐπεὶ ἄλογα ζῷα λογικοὶ ὄντες προσκυνοὖσιν, τὰ πάντως θνῄσκοντα. πῶς δὲ κἀκεῖνοι ὑμῶν καταγελῶντες λέγουσιν, ἀκούσατε· ἡμεῖς (φησίν) εἰ καὶ θνῄσκοντα προσκυνοὖμεν, ἀλλά γε κἅν ζήσαντά ποτε, ὑμεῖς δὲ τὰ μηδέποτε ζήσαντα σέβεσθε. πρὸς τούτοις φασίν· Σοὖ ἑνὸς θεοὖ τιμ᾵ν θέλοντες τὴν μορφὴν καὶ μὴ εὑρόντες ποία ἐστίν, π᾵σαν μορφὴν προτιμ᾵ν εἱλόμεθα. καὶ ὁμῶς τοιαὖτά τινα λέγοντες ὀρθότερον ὑμῶν οἴονται φρονεῖν. διὸ καὶ ὑμεῖς ἀποκρίνασθε πρὸς αὐτούς· Χεύδεσθε· οὐ γὰρ τιμῆ τῆ πρὸς τὸν ὄντως θεὸν αὐτὰ σέβεσθε· π᾵σαν γὰρ ἅν μορφὴν προσεκυνεῖτε οἱ πάντες, οὐχ ὡς ἐποιεῖτε. οἱ μὲν γὰρ ὑμῶν κρόμμυον ὑπονοήσαντες εἶναι τὸ θεῖον καὶ <οἱ> γαστρὸς πνεύματα σέβοντες πολεμοὖσιν· καὶ οὕτως ὁμοίως οἱ πάντες ἕν τι προτιμήσαντες τὰ ἄλλων ψέγετε. διαφόρῳ δὲ γνώμῃ τοὖ αὐτοὖ ζóου μελῶν ὃς μὲν ἄλλο σέβει, ἕτερος δὲ τὸ ἕτερον. πλὴν αὐτῶν <οἱ> ἔτι τὰ τοὖ ὀρθοὖ λογισμοὖ πνέοντες, αἰδούμενοι ἐπὶ τῷ προδήλῳ αἰσχρῷ, εἰς ἀλληγορίας αὐτὰ ἄγειν πειρῶνται, δι' ἑτέρας ἐπινοίας τὰ τ῅ς ἀπάτης αὐτῶν θανάσιμα κρατύνειν βουλόμενοι. ὅμως καὶ τὰς ἀλληγορίας διηλέγξαμεν ἄν, εἴπερ ἐκεῖ ἦμεν, ὧν τὸ τοσοὖτον μωρὸν ἐπεκράτησεν πάθος μεγίστην τῆ ἐπινοίᾳ ἐνποι῅σαι νόσον. οὐ γὰρ χρὴ τὴν ἔμπλαστρον προσφέρειν ἐπὶ τὸ ὑγιεινὸν μέρος τοὖ σώματος, ἀλλ' ἐπὶ τὸ πάσχον. ἐπεὶ οὗν ὑμεῖς διὰ τοὖ γελάσαι τὰ Aἰγυπτίων ἐφάνητε μὴ παθόντες τὰ ἐκείνων, περὶ ο὘ ὑμεῖς πεπόνθατε, εὔλογον ἦν παρόντα με ὑμῖν τὴν ἴασιν τοὖ ἐν ὑμῖν πάθους παρέχειν. ὁ θεὸν σέβειν αἱρούμενος πρὸ πάντων εἰδέναι ὀφείλει τί μόνον τ῅ς θεοὖ φύσεως ἴδιόν ἐστιν, ὃ ἄλλῳ προσεῖναι ἀδύνατον, ἵνα εἰς τὸ ἰδίωμα αὐτοὖ ἀποβλέπων καὶ παρ' ἑτέρῳ αὐτὸ μὴ εὑρίσκων, ἑτέρῳ τὸ θεῷ εἶναι μὴ ἀπατηθῆ δοὖναί ποτε. ἔστιν δὲ ἴδιον θεοὖ τοὖτον μόνον εἶναι, ὡς πάντων ποιητήν, οὕτως καὶ κρείττονα. κρεῖττόν ἐστιν δυνάμει μὲν τὸ ποιοὖν τοὖ ποιουμένου, πρὸς μέγεθος τὸ ἄπειρον τοὖ πεπερασμένου, πρὸς εἶδος τὸ εὐμορφότατον, πρὸς εὐδαιμονίαν τὸ μακαριώτατον, πρὸς νοὖν τὸ τελειότατον. ὁμοίως δὲ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις αὐτὸς ἀπαραβλήτως τὴν ὑπεροχὴν ἔχει. ἐπεὶ οὗν (ὡς ἔφην) ἴδιον θεοὖ τὸ αὐτὸν εἶναι τῶν ὅλων κρείττονα, ὑπ' αὐτοὖ δὲ ὁ πάντα περιέχων γέγονε κόσμος, ἀνάγκη π᾵σα λέγειν μηδὲν τῶν ὑπ' αὐτοὖ γεγονότων αὐτῷ δύνασθαι τὴν ἴσην

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἔχειν σύγκρισιν. ὁ δὲ μὴ ἔχων τὸ ἀπαράβλητον καὶ ἀνυπέρβλητον καὶ πάντη πάντοθεν ἀνενδεὲς θεὸς εἶναι οὐ δύναται. εἰ δὲ ὁ π᾵ς κόσμος τοὖτο εἶναι οὐ δύναται, καθὸ γεγένηται, πόσῳ γε μ᾵λλον τὰ μόρια αὐτοὖ οὐκ ἅν εὐλόγως κληθείη θεός. μόρια δὲ λέγω τοὺς ὑφ' ὑμῶν λεγομένους θεούς, ἐκ χρυσοὖ καὶ ἀργύρου χαλκοὖ τε καὶ λίθου ἥ καὶ ἐξ ἄλλης ὕλης ἡστινοσοὖν γεγονότα, καὶ ταὖτα ὑπὸ θνητ῅ς χειρὸς δεδημιουργημένα. ὅμως δὲ πρὸς ταὖτα ἴδωμεν οἷα δι' ἀνθρώπου στόματος ὁ δεινὸς ὄφις φαρμάσσει τοῖς ἐμπαιγμοῖς τοὺς ἐξαπατωμένους. Λέγουσι γὰρ οἱ πολλοί· Σῶν σεβασμάτων ἡμῶν σέβομεν οὐ τὸν χρυσὸν οὐδὲ τὸν ἄργυρον οὐδὲ ξύλον ἥ λίθον (ἴσμεν γὰρ καὶ ἡμεῖς ὅτι ταὖτα οὐδέν ἐστιν ἥ ἄψυχος ὕλη καὶ ἀνθρώπου θνητοὖ τέχνη), ἀλλὰ τὸ κατοικοὖν ἐν αὐτοῖς πνεὖμα, τοὖτο θεὸν λέγομεν. ὅρα τῶν ταὖτα λεγόντων τὴν κακοήθειαν. ἐπεὶ γὰρ τὸ φαινόμενον εὐέλεγκτόν ἐστιν ὅτι οὐδέν ἐστιν, κατέφυγον ἐπὶ τὸ ἀόρατον, ὡς ἐπ' ἀδήλῳ τινὶ ἐλεγχθ῅ναι μὴ δυνάμενοι. πλὴν συνομολογοὖσιν ἡμῖν οἱ τοιοὖτοι ἐπὶ μέρους ὅτι τὸ ἥμισυ τῶν παρ' αὐτοῖς ἱδρυμάτων θεὸς οὐκ ἔστιν, ἀλλ' ἀναίσθητος ὕλη. λοιπὸν δὲ περιλείπεται δεῖξαι αὐτοῖς πῶς πιστεύουσιν ὅτι θεῖον ἔχει πνεὖμα. ἀλλ' ἐπιδεῖξαι ἡμῖν οὐ δύνανται ὅτι ἔστιν, ἐπεὶ μὴ ἔστιν, καὶ αὐτοῖς ἑωρακέναι οὐ πιστεύομεν. ἡμεῖς αὐτοῖς ὅτι θεῖον οὐκ ἔχει πνεὖμα τὰς ἀποδείξεις παρέξομεν, ὅπως τοὖ δοκεῖν αὐτὰ ἔνπνοα εἶναι οἱ φιλαλήθεις τὸν ἔλεγχον ἀκούσαντες τ῅ς λυσσώδους ὑπονοίας ἀποτράπωνται. τὸ μὲν δὴ πρῶτον, εἰ ὡς ἔνπνοα ὄντα σέβεσθε αὐτά, <τί> καὶ ἀνθρώπων ἀρχαίων τάφους προσκυνεῖτε, τῶν ὁμολογουμένως οὐδὲν πνεὖμα θεῖον ἐσχηκότων; οὕτως οὐδὲ κατὰ τοὖτο ἀληθεύετε. πλὴν εἰ ὄντως ἔνπνοα ἦν τὰ σεβάσματα ὑμῶν, ἀφ' ἑαυτῶν ἅν ἐκινεῖτο, φωνὴν ἅν εἶχεν, τὴν ἐπ' αὐτοῖς ἀράχνην ἀπεσείετο, τοὺς αὐτοῖς ἐπιβουλεὖσαι θέλοντας καὶ κλέπτοντας ἀπεωθεῖτο ἄν, τοὺς τὰ ἀναθήματα ἀποσυλῶντας συνελάμβανεν ἅν ·ᾳδίως. νὖν δὲ τούτων οὐδὲν ποιοὖσιν, ἀλλ' ὡς κατάδικοι (καὶ μάλιστα οἱ τιμιώτεροι αὐτῶν) φρουροὖνται, ὡς καὶ τὴν ἀρχὴν εἰρήκαμεν. τί δέ; οὐ φόρους καὶ τέλη ὑπὲρ αὐτῶν ἀπαιτοὖσιν ὑμ᾵ς οἱ δυνάσται ὡς πολλὰ καρπιζομένους τῶν ἐκεῖ; τί δέ; οὐ πολλάκις ὑπὸ πολεμίων διηρπάγησαν καὶ συντριβέντες διενεμήθησαν; οὐχὶ καὶ τῶν ἔξω θρησκευόντων αὐτοὶ πλέον οἱ ἱερεῖς, ἐπὶ τῆ ἀχρήστῳ θρησκείᾳ ἑαυτῶν κατεγνωκότες, τῶν ἀναθημάτων πολλὰ ὑφαιροὖνται; ναί φησιν, ἀλλὰ προνοίᾳ αὐτῶν ἐφωράθησαν. ψεὖδός ἐστιν. πόσοι γὰρ οὐκ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐφωράθησαν αὐτῶν; εἰ δὲ διὰ τὸ ἐνίους συνειλ῅φθαι δύναμιν αὐτοὺς ἔχειν λέγουσιν, πεπλάνηνται. καὶ γὰρ τῶν τυμβωρύχων τινὲς μὲν εὑρίσκονται, τινὲς δὲ λανθάνουσιν, καὶ οὐ δήπου γε τῆ τῶν νεκρῶν δυνάμει οἱ συλληφθέντες ἐφωράθησαν. τοιοὖτόν τι καὶ περὶ τοὺς κλεπτομένους καὶ συλωμένους θεοὺς ἔστιν ἡμῖν νοεῖν. ἀλλά (φησίν) οὐ πεφροντίκασιν τῶν ξοάνων αὐτῶν οἱ ἐν αὐτοῖς ὄντες θεοί. τί οὗν αὐτὰ ὑμεῖς τημελεῖτε σμήχοντες καὶ πλύνοντες καὶ καθαίροντες, στεφανοὖντες, ἐπιθύοντες; διόπερ ἐντεὖθεν συννοήσατε μηδὲ ὀρθῷ λογισμῷ ποιοὖντες. ὡς γὰρ τοῖς νεκροῖς ἐπικλαίετε, οὕτω καὶ τοῖς θεοῖς ὑμῶν ἐπιθύετε καὶ σπένδετε. οὐκέτι μέντοι τοὖτο οὐδὲ τῷ τοὖ Καίσαρος καὶ τῶν ὑπ' αὐτὸν ἐξουσιῶν συμφωνεῖ παραδείγματι, διοικητὰς αὐτοὺς λέγειν, ὁπότε ὑμεῖς αὐτῶν τὴν π᾵σαν ποιεῖσθε πρόνοιαν, ὡς προεῖπον, κατὰ πάντα τημελοὖντες ὑμῶν τὰ ἱδρύματα. αὐτὰ γὰρ οὐδὲν δυνάμενα οὐδὲν ποιεῖ. ἐπεὶ εἴπατε ἡμῖν· Σί διοικοὖσιν; τί ποιοὖσιν τοιοὖτον ὁποῖόν τι οἱ κατὰ τόπον ἡγούμενοι; τί δὲ ἐνεργοὖσιν τοιοὖτον ὁποῖον οἱ τοὖ θεοὖ ἀστέρες; ἥ μήτι φαίνουσιν ὡς ὁ ἥλιος, οἷς λύχνους ὑμεῖς ἅπτετε; μὴ ὥσπερ τὰ νέφη ὑετοὺς φέρει, καὶ αὐτοὶ φέρειν ὄμβρους δύνανται, οἱ μηδὲ ἑαυτοὺς κινεῖν δυνάμενοι, ἐὰν μὴ ἄνθρωποι ἐπιλάβωνται; ἥ καρποὺς παρέχονται τὸν αὐτὸν τῆ γῆ τρόπον, οἷς ὑμεῖς θυσίας χορηγεῖτε; οὕτως οὐδὲν δύνανται. εἰ δὲ καὶ ποιεῖν τι ἐδύναντο, οὐκ ἅν αὐτοὺς ὀρθῶς θεοὺς ἐλέγετε, ὁπότε οὐδὲ τὰ στοιχεῖα ὀνομάζειν ἔξεστιν θεούς, δι' ὧν τὰ ἀγαθὰ χορηγεῖται. ἀλλὰ τὸν μόνον τάξαντα αὐτὰ πρὸς τὴν ἡμετέραν χρ῅σιν ἐκτελεῖν τὰ πάντα καὶ κελεύσαντα ἀνθρώπῳ ὑπηρετεῖν, μόνον ὀρθῷ λόγῳ θεὸν ὀνομάζομεν. ο὘ τ῅ς εὐεργεσίας ὑμεῖς μὴ αἰσθανόμενοι τὰ ὑμῖν δοὖλα ἀπονεμηθέντα στοιχεῖα καθ' αὑτῶν δεσπόζειν ἀνηγορεύσατε. καὶ τί περὶ στοιχείων δεῖ λέγειν; ὁπότε καὶ ἄψυχα ἀγάλματα πεποιηκότες οὐ μόνον προσκυνεῖτε, ἀλλ' ὡς δοὖλοι κατὰ πάντα αὐτοῖς ὑποτετάχθαι ἀξιοὖτε. διὰ τοὖτο δι' ὧν παρεφρονήσατε, δαίμοσιν ὑποχείριοι γεγόνατε. πλὴν διὰ τ῅ς εἰς αὐτὸν τὸν θεὸν ἐπιγνώσεως ἐκ τῶν καλῶν πράξεων δύνασθε δεσπόται γενέσθαι πάλιν καὶ δαίμοσιν ὡς δούλοις ἐπιτάξαι καὶ ὡς υἱοὶ θεοὖ αἰωνίου βασιλείας κληρονόμοι καταστ῅ναι. Σαὖτα εἰπὼν ἐκέλευσεν τοὺς δαιμονῶντας καὶ νόσοις ἐγκατειλημμένους αὑτῷ προσφέρεσθαι, προσενεχθεῖσι δὲ τὰς χεῖρας ἐπιθεὶς καὶ προσευξάμενος ἀπέλυσεν αὐτοὺς ὑγιαίνοντας, ὑπομιμνήσκων αὐτοὺς καὶ τοὺς λοιποὺς ὄχλους ἐνταὖθα παρεδρεύειν, ὅσων ἅν ἡμερῶν ἐπιδημῶν δια-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λέγηται. τῶν οὗν ἄλλων ἀναχωρησάντων ὁ Πέτρος ἐν τῷ ἐκεῖ ὑδροχοείῳ λουσάμενος σὺν τοῖς θελήσασι, χαμαὶ στρωθ῅ναι κελεύσας ὑπό τινα πυκνὴν τῶν δένδρων κόμην διὰ τὴν σκιάν, κατ' ἀξίαν ἕκαστον κατακλιθ῅ναι ἐποίησεν· καὶ οὕτως τροφ῅ς μετελάβομεν. εὐλογήσας οὗν καὶ ἐπευχαριστήσας τῷ θεῷ ἐπὶ τῷ εὐφρανθ῅ναι κατὰ τὴν Ἑβραίων συνήθη πίστιν, ἔτι πολλ῅ς οὔσης ὥρας, πυνθάνεσθαι ἡμ᾵ς περὶ ὧν θέλομεν ἐπέτρεψεν. καὶ ὅμως εἴκοσι οὗσιν ἡμῖν ἐν μέρει ἑκάστῳ πυθομένῳ ἐπέλυσεν. ἤδη δὲ ἑσπέρας ἐπικαταλαβούσης εἰς τὸν εὐρύτατον τ῅ς ξενίας οἶκον εἰσελθόντες ἅμα αὐτῷ ἐκεῖ οἱ πάντες ὑπνώσαμεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IA.]
Σῆ μὲν οὗν τετάρτῃ ἐν Σριπόλει ἡμέρᾳ ὁ Πέτρος ἐγερθεὶς καὶ ἐγρηγορότας ἡμ᾵ς εὑρών, προσαγορεύσας ἐξῄει εἰς τὸ ὑδροχοεῖον, ὅπως λουσάμενος εὔξηται, ὁμοίως τε καὶ ἡμεῖς ἀκολούθως ἐποιήσαμεν. συνευξαμένοις οὗν καὶ προκαθεσθεῖσιν τὸν περὶ τοὖ δεῖν ἁγνεύειν ἐποιεῖτο λόγον. καὶ ἐπειδὴ λοιπὸν ἡμέρα γεγόνει, τοῖς ὄχλοις εἰσελθεῖν ἐπέτρεψεν. εἰσελθόντος δὲ τοὖ ὄχλου πολλοὖ συνήθως προσαγορεύσας λέγειν ἤρξατο· Ἐπειδὴ πολλῆ τῆ καθ' ὑμῶν ὑφ' ὑμῶν γενομένῃ ἀμελείᾳ ὁ νοὖς τὰς πολλὰς καὶ βλαβερὰς τῶν θρησκειῶν ὑπονοίας ἐξέφυσεν καὶ γεγόνατε ὥσπερ γ῅ ἀπορίᾳ γεωργοὖ χερσεύσασα· πολλοὖ πρὸς κάθαρσιν δεῖσθε χρόνου, ἵνα τὸν μεταδιδόμενον ὑμῖν λόγον ἀληθ῅ ὥσπερ καλὸν σπόρον ὁ νοὖς λαβὼν μὴ κακαῖς φροντίσιν συνπνίξας ἄκαρπον καταστήσῃ πρὸς τὰ σóζειν δυνάμενα ἔργα. διὸ χρὴ τοὺς πεφροντικότας τ῅ς ἑαυτῶν σωτηρίας συνεχέστερον ἐπακούειν, ὅπως τὰ ἐκ μακρῶν χρόνων ἀτοπήματα πληθυνθέντα βραχεῖ τῷ περιλειπομένῳ χρόνῳ συνεχεῖ σπουδῆ πρὸς κάθαρσιν ἀναλογ῅σαι δυνηθῆ. ἐπεὶ οὗν ἕκαστος ἄδηλον ἔχει τοὖ ἰδίου χρόνου τὸ τέλος, σπεύσατε τὰς πολλὰς τῶν καρδιῶν ὑμῶν ἐξελεῖν ἀκάνθας, μὴ κατ' ὀλίγον· οὐ γὰρ δυνήσεσθε καθαρθ῅ναι, ἐπὶ πολὺ γὰρ ἐχερσεύσατε. οὐκ ἄλλως δὲ τὸ πολὺ τ῅ς σπουδ῅ς πρὸς κάθαρσιν ὑμῶν ἀναδέξασθαι ὑπομενεῖτε, ἐὰν μήγε αὑτοῖς ὀργισθέντες ἐπιπλήξητε περὶ ὧν ὡς ἀχρεῖοι δοὖλοι ἐνηδρεύθητε συνθέμενοι ταῖς κακαῖς ὑμῶν ἐπιθυμίαις, ἵνα τὴν δικαίαν ὑμῶν <ὀργὴν> τῷ νῷ ὡς πὖρ χερσευσάσῃ ἀρούρῃ ἐπαφεῖναι δυνηθ῅τε. εἰ μὲν οὗν οὐκ ἔχετε δίκαιον πὖρ (τὴν κατὰ τῶν κακῶν ἐπιθυμιῶν ὀργὴν λέγω), μάθετε ἀπὸ ποίων καλῶν ἐνηδρεύθητε καὶ πρὸς ποίαν κόλασιν κατηρτίσθητε καὶ ὑπὸ τίνος ἠπατήθητε, καὶ οὕτως ὑμῶν ὁ νοὖς νήψας καὶ ὥσπερ πὖρ ὑπὸ τ῅ς τοὖ πέμψαντος ἡμ᾵ς διδασκαλίας ἐξαφθεὶς εἰς ὀργήν, τὰς ἀκάνθας τ῅ς ἐπιθυμίας ἀναλῶσαι δυνηθῆ. πιστεύσατέ μοι ὅτι θελήσαντες πάντα κατορθῶσαι δυνήσεσθε. Θεοὖ τοὖ ἀοράτου ἐστὲ εἰκών. ὅθεν οἱ εὐσεβεῖν βουλόμενοι μὴ τὰ εἴδωλα λεγέτωσαν θεοὖ εἰκόνα εἶναι καὶ διὰ τοὖτο δεῖν αὐτὰ σέβειν. εἰκὼν γὰρ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θεοὖ ὁ ἄνθρωπος. ὁ εἰς θεὸν εὐσεβεῖν θέλων ἄνθρωπον εὐεργετεῖ, ὅτι εἰκόνα θεοὖ τὸ ἀνθρώπου βαστάζει σῶμα, τὴν δὲ ὁμοιότητα οὐκέτι πάντες, ἀλλὰ ἀγαθ῅ς ψυχ῅ς ὁ καθαρὸς νοὖς. πλὴν ὡς ἡμεῖς οἴδαμεν τὸν ἄνθρωπον «κατ' εἰκόνα καὶ καθ' ὁμοίωσιν» γεγονότα τοὖ θεοὖ, εἰς τοὖτον ὑμ᾵ς εὐσεβεῖν λέγομεν, ἵνα εἰς θεόν, ο὘πέρ ἐστιν εἰκών, ἡ χάρις λογισθῆ. τιμὴν οὗν τῆ τοὖ θεοὖ εἰκόνι (ὅπερ ἐστὶν ἄνθρωπος) προσφέρειν δεῖ οὕτως· πεινῶντι τροφήν, διψῶντι ποτόν, γυμνητεύοντι ἔνδυμα, νοσοὖντι πρόνοιαν, ξένῳ στέγην καὶ τῷ ἐν εἱρκτῆ ὄντι ἐπιφαινόμενον βοηθεῖν ὡς δυνατόν ἐστιν. καὶ ἵνα μὴ τὸ κατ' εἶδος λέγω, πάντα ὅσα ἑαυτῷ τις θέλει καλά, ὡσαύτως ἄλλῳ χρῄζοντι παρεχέτω, καὶ τότε αὐτῷ εἰς τὴν τοὖ θεοὖ εἰκόνα εὐσεβήσαντι δύναται ἀγαθὸς λογισθ῅ναι μισθός· ᾧ λόγῳ εἰ καὶ ταὖτα ποιεῖν μὴ ἀναδέξηται, ὡς ἀμελήσας τ῅ς εἰκόνος κολασθήσεται. οἷον οὗν ἔστιν λέγειν ποτὲ ὅτι εὐσεβείας τ῅ς εἰς θεὸν χάριν π᾵σαν μορφὴν σεβόμενοι, τὸν ἄνθρωπον τὴν ὄντως εἰκόνα θεοὖ ὄντα ἐν π᾵σιν ἐνυβρίζοντες, φονεύοντες, μοιχεύοντες, κλέπτοντες καὶ κατὰ πολλὰ ἄλλα ἀτιμάζοντες; ἐχρ῅ν δὲ μηδὲν κακὸν πράττειν, δι' ὃ ἄνθρωπος λυπεῖται· νὖν δὲ πάντα πράττετε, δι' ἃ ἄνθρωπος ἀθυμεῖ· ἀδικία γὰρ καὶ ἀθυμία γίνεται διὰ τοὖ φονεύεσθαι καὶ ἀφαιρεῖσθαι τὰ αὐτοὖ καὶ ὅσα ἄλλα ἴστε ἅπερ παθεῖν οὐ θέλετε. ὑμεῖς δὲ ἑρπετῷ τινι κακούργῳ πρὸς κακίαν ἀπατηθέντες ὑπονοίᾳ πολυθέου γνώσεως, εἰς μὲν τὴν ὄντως εἰκόνα (ὅπερ ἐστὶν ἄνθρωπος) ἀσεβεῖτε, εἰς δὲ τὰ ἀναίσθητα εὐσεβεῖν δοκεῖτε. τινὲς δὲ λέγουσιν· Eἰ μὴ ἤθελεν αὐτὰ εἶναι, οὐκ ἅν ἦν, ἀλλ' ἀνῃρεῖτο ἄν. φημὶ κἀγώ· Σοὖτο πάντως ἔσται, ὅταν πάντες τὴν αὑτῶν πρὸς αὐτὸν δείξωσιν προαίρεσιν, καὶ οὕτως ἀλλαγὴ τοὖ νὖν γενήσεται κόσμου. πλὴν εἰ καὶ οὕτως ἠθέλετε αὐτὸν ποι῅σαι, ἵνα μηδὲν τῶν προσκυνουμένων ὑπ῅ρχεν, εἴπατε ἡμῖν τί τῶν ὄντων οὐκ ἐθρησκεύσατε. οὐχ οἱ μὲν ὑμῶν τὸν ἥλιον, οἱ δὲ σελήνην, οἱ δὲ ὕδωρ, οἱ δὲ γ῅ν, οἱ δὲ τὰ ὄρη, οἱ δὲ φυτά, οἱ δὲ τὰ σπέρματα, οἱ δὲ καὶ ἄνθρωπον (ὡς ἐν Aἰγύπτῳ) προσκυνοὖσιν; ἐχρ῅ν οὗν τὸν θεὸν μηδὲν ἐ᾵σαι, ἀλλὰ μηδὲ ἡμ᾵ς, ἵνα μηδὲν ἅν ἦν τὸ προσκυνούμενον μήτε τὸ προσκυνοὖν. ἀληθῶς τοὖτο βούλεται γενέσθαι ὁ ἐν ὑμῖν δεινὸς ἐνδομυχῶν ὄφις, ὃς οὐ φείδεται ὑμῶν. ἀλλ' οὐχ οὕτως ἔσται. οὐδὲν γὰρ ἁμαρτάνει τὸ προσκυνούμενον· βίαν γὰρ πάσχει ὑπὸ τοὖ προσκυνεῖν αὐτὸ θέλοντος. εἰ γὰρ ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων ἄδικος γίνεται κρίσις, ἀλλ' οὐχ ὑπὸ θεοὖ. οὐ γὰρ δίκαιόν ἐστιν τὴν αὐτὴν τι-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μωρίαν ἀναδέξασθαι τὸν πάσχοντα καὶ τὸν διαθέμενον, ἐκτὸς εἰ μὴ αὐτὸς ἑκὼν ἀναδέξηται τὴν τοὖ μόνου τιμιωτάτου τιμήν. ἀλλά (φησίν) ἐχρ῅ν αὐτοὺς τοὺς προσκυνοὖντας ἀναιρεῖσθαι ὑπὸ τοὖ ὄντως θεοὖ, ἵνα ἄλλος τοὖτο μὴ ποιῆ. ἀλλ' οὐκ εἶ σοφώτερος τοὖ θεοὖ, ἵνα αὐτῷ ὡς φρονιμώτερος γνώμην δῷς. οἶδεν ὃ ποιεῖ. π᾵σιν γὰρ ἐν ἀσεβείᾳ οὗσιν μακροθυμεῖ, ὡς ἐλεήμων καὶ φιλάνθρωπος πατήρ, εἰδὼς ὅτι καὶ ἐξ ἀσεβῶν εὐσεβεῖς γίνονται. καὶ αὐτῶν τῶν σεβόντων τὰ αἰσχρὰ καὶ ἀναίσθητα πολλοὶ νήψαντες τοὖ μὲν αὐτὰ σέβειν καὶ ἁμαρτάνειν ἐπαύσαντο, τῷ δὲ ὄντως θεῷ προσ<φυγόν>τες εὐχαῖς ... καὶ Ἕλληνες ἐσώθησαν. ἀλλὰ τὴν ἀρχὴν ἔδει ποι῅σαι ἡμ᾵ς μηδὲ ὅλως περὶ τοιούτων ἐνθυμεῖσθαι. ταὖτα λέγοντες ἀγνοεῖτε τί ἐστιν τὸ αὐτεξούσιον καὶ πῶς δυνατόν ἐστιν ἀγαθοὺς τῷ ὄντι εἶναι. ὅτι ὁ ἰδίᾳ προαιρέσει ὢν ἀγαθὸς ὄντως ἀγαθός ἐστιν, ὁ δὲ ὑφ' ἑτέρου ἀνάγκης ἀγαθὸς γενόμενος ὄντως οὐκ ἔστιν, ὅτι μὴ ἰδίᾳ προαιρέσει ἐστὶν ὅ ἐστιν. ἐπεὶ οὗν τὸ ἑκάστου ἐλεύθερον ἀποτελεῖ τὸ ὄντως ἀγαθὸν καὶ δεικνύει τὸ ὄντως κακόν, ἐν ἑκάστῳ γενέσθαι ἐχθρὸν ἥ φίλον διὰ τῶν ὑποθέσεων ὁ θεὸς ἐμηχανήσατο. οὔ φησιν, ἀλλὰ π᾵ν ὃ ἐνθυμούμεθα, αὐτὸς ἡμ᾵ς ποιεῖ νοεῖν. παύσασθε· τί πλεῖον βλασφημεῖτε οἱ τοὖτο λέγοντες; εἰ γὰρ π᾵ν, ὅτι ἅν ἐνθυμηθῶμεν, ἀπ' αὐτοὖ ἐνεργούμεθα, αὐτὸν αἴτιον λέγετε πορνειῶν, ἀσελγειῶν, πλεονεξιῶν καὶ πάσης βλασφημίας. παύσασθε δυσφημοὖντες, οἱ εὐφημεῖν καὶ π᾵σαν τιμὴν αὐτῷ ἀπονέμειν ὀφείλοντες. καὶ μὴ λέγετε· Oὐκ ἐπιδικάζεται ὁ θεὸς τιμ῅ς. εἰ γὰρ αὐτὸς οὐδενὸς ἐπιδικάζεται, ἀλλ' οὗν γε ἡμ᾵ς ἐχρ῅ν εἰς τὸ δίκαιον ἀφορῶντας τὸν ἐν π᾵σιν ἡμ᾵ς εὐεργετήσαντα εὐχαρίστῳ ἀμείψασθαι φωνῆ. ἀλλά (φησίν) κρεῖττον ποιοὖμεν ἅμα αὐτῷ καὶ π᾵σιν εὐχαριστοὖντες. ἀλλὰ ταὖτα λέγοντες οὐκ ἴστε τὴν καθ' ὑμῶν ἐπιβουλήν. ὡς γάρ, ὁπόταν ἕνα κάμνοντα πολλοὶ ἰατροὶ θεραπεύειν ἐπαγγέλλωνται μηδὲν δυνάμενοι, εἷς δέ τις ὄντως ἰ᾵σθαι δυνάμενος τὴν αὐτοὖ ἀντίδοτον μὴ προσφέρῃ λογισάμενος ὅτι, ἅν αὐτὸς θεραπεύσῃ, ἄλλοι ἐπιγράφονται, οὕτω καὶ ὁ θεὸς μετὰ πολλῶν ἀξιούμενος τῶν μηδὲν δυναμένων οὐκ εὐεργετεῖ. τί οὗν; (φησίν) ὁ θεὸς ἐπὶ τούτῳ ἀγανακτεῖ, ἐάν γε αὐτοὖ θεραπεύοντος ἄλλος ἐπιγραφῆ; φημί, εἰ καὶ μὴ ἀγανακτεῖ, ἀλλ' οὗν γε οὐ θέλει τ῅ς ἀπάτης συνεργὸς γενέσθαι. αὐτοὖ γὰρ εὐεργετήσαντος καὶ τὸ μηδὲν ποι῅σαν εἴδωλον ὡς δυνηθὲν πιστοὖται. ἀλλὰ κἀγώ φημι ὅτι, εἰ μὴ φυσικῶς ἠδίκητο <ὁ> πρὸς ἀναίσθητα ἐπτοημένος, ἴσως ἅν καὶ τοὖτο ὑπομεμενήκει· διὸ νήψατε

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὑπὲρ τ῅ς σωτηρίας τὰ εὔλογα νοεῖν. ὁ θεὸς γὰρ ἀνενδεὴς ὢν αὐτὸς οὐδενὸς δεῖται οὔτε βλάπτεται. ἡμῶν γάρ ἐστιν τὸ ὠφελεῖσθαι ἥ βλάπτεσθαι. ὅνπερ γὰρ τρόπον Καῖσαρ οὔτε βλασφημούμενος βλάπτεται οὔτε εὐχαριστούμενος ὠφελεῖται, ἀλλὰ τοὖ εὐχαριστοὖντος μὲν γίνεται τὸ ἀκίνδυνον, τοὖ δὲ βλασφημοὖντος ὄλεθρος, οὕτως οἱ θεὸν εὐφημοὖντες αὐτὸν μὲν οὐδὲν ὠφελοὖσιν, ἑαυτοὺς δὲ σóζουσιν, ὁμοίως καὶ οἱ βλασφημοὖντες αὐτὸν μὲν οὐκ ἀδικοὖσιν, αὐτοὶ δὲ ὀλοθρεύονται. ἀλλά (φησίν) οὐχ ὁμοίως ἐπ' ἀνθρώπου καὶ θεοὖ. σύμφημι κἀγὼ ὅτι οὐχ ὁμοίως. μείζων γὰρ ἡ κόλασις <τῷ> εἰς μείζονα ἀσεβήσαντι, ἥττων δὲ τῷ εἰς τὸν ἥττονα ἁμαρτήσαντι. ὡς οὗν πάντων μείζων ὁ θεός, οὕτως μείζονα ὑφέξει κόλασιν ὁ εἰς αὐτὸν ἀσεβήσας ὡς εἰς μείζονα ἁμαρτήσας, οὐκ αὐτοὖ αὐτόχειρος ἀμυνομένου, ἀλλὰ πάσης τ῅ς κτίσεως ἐπὶ τούτῳ ἀγανακτούσης καὶ φυσικῶς ἐπεξερχομένης. οὐ γὰρ δώσει τῷ βλασφήμῳ οὐχ ἥλοις τὸ φῶς, οὐ γ῅ τοὺς καρπούς, οὐ πηγὴ τὸ ὕδωρ, οὐκ ἐν ᾅδῃ τῆ ψυχῆ ὁ ἐκεῖ καθεστὼς ἄρχων τὴν ἀνάπαυσιν, ὁπότε καὶ νὖν ἐπὶ τ῅ς τοὖ κόσμου προθεσμίας ὑφεστώσης παραγανακτεῖ π᾵σα ἡ κτίσις. διὸ οὔτε τελείως οὐρανὸς ὑετοὺς παρέχει οὔτε γ῅ τοὺς καρπούς, διὸ οἱ πλείονες λυμαίνονται. ἀλλὰ καὶ αὐτὸς ὁ ἀὴρ θυμῷ ὑπεκκαιόμενος πρὸς λοιμώδη κρ᾵σιν μεταβάλλεται. πλὴν ὅσων ἀπολαύομεν ἀγαθῶν, τῷ αὑτοὖ ἐλέῳ εἰς τὴν ἡμετέραν φιλανθρωπίαν βιάζεται τὴν κτίσιν. οὕτως ὑμῖν τοῖς ἀτιμάζουσιν τὸν τῶν ὅλων δημιουργὸν ἡ π᾵σα κτίσις χαλεπαίνει. κἅν γὰρ τῆ τοὖ σώματος λύσει τὴν κόλασιν ἐκφύγητε, πῶς τὴν ψυχὴν ὑμῶν ἄφθαρτον οὗσαν διὰ τ῅ς φθορ᾵ς φυγεῖν δυνήσεσθε; ἀθάνατος γὰρ ἡ ψυχὴ καὶ τῶν ἀσεβῶν, οἷς ἄμεινον ἦν μὴ ἄφθαρτον αὐτὴν ἔχειν. κολαζομένη γὰρ ὑπὸ τοὖ ἀσβέστου πυρὸς ἀπεράντῳ τιμωρίᾳ καὶ μὴ θνῄσκουσα, ἐπὶ κακῷ τῷ αὑτ῅ς τέλος λαβεῖν οὐκ ἔχει. ἀλλ' ἴσως ἐρεῖ τις ὑμῶν· Υοβεῖς ἡμ᾵ς, Πέτρε. διδάξατε οὗν ἡμ᾵ς πῶς σιγῶντες ἐροὖμεν τὰ ὄντα ὡς ἔστιν· ἄλλως γὰρ αὐτὰ ὑμῖν σημαίνειν οὐ δυνάμεθα. ἐάν τε σιγήσωμεν, ἐνεδρεύεσθε ὑπὸ τῶν κακῶν διὰ τὴν ἄγνοιαν–ἐάν τε λαλήσωμεν, ὡς ἐπὶ ψευδεῖ ὑποθέσει φοβοὖντες ὑμ᾵ς ὑποπτευόμεθα. πῶς οὗν ἐπᾴσωμεν τῷ εἰς τὴν ὑμετέραν <καρδίαν> κακῷ ἐνδομυχοὖντι <ὄφει> καὶ πανούργως ὑποσπείροντι ὑμῖν τὰς θεῷ ἐχθραινούσας ὑπονοίας; προφάσει τ῅ς πρὸς θεὸν φιλίας διαλλάγητε ἑαυτοῖς· ὑπὲρ γὰρ τ῅ς ὑμῶν σωτηρίας γίνεται ἡ μετὰ εὐποιίας πρὸς αὐτὸν καταφυγή. ἔχθρα τίς ἐστιν θεῷ ἐν ὑμῖν ἄλογος ἐπιθυμία· ὑπονοίᾳ γὰρ φρονήσεως τὴν ἄγνοιαν κρα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τύνει. ἄλλοι δὲ λέγουσιν· Oὐ πεφρόντικεν ἡμῶν ὁ θεός. καὶ τοὖτο ψεὖδός ἐστιν. εἰ γὰρ ὄντως οὐκ ἐφρόντιζεν, οὐκ ἅν οὐδὲ τὸν ἥλιον αὐτοὖ ἀνέτελλεν ἐπὶ ἀγαθοὺς καὶ πονηροὺς οὔτε τὸν ὑετὸν αὐτοὖ ἔφερεν ἐπὶ δικαίους καὶ ἀδίκους. ἕτεροι δὲ λέγουσιν· Eὐσεβέστεροί ἐσμεν καὶ αὐτὸν καὶ τὰ ἀγάλματα σέβοντες. οὐκ οἶμαι, εἰ τοὖτο λέγων τις ἐρεῖ βασιλεῖ· Σὴν ἴσην σοι ἀπονέμω τιμήν, οἵαν καὶ τοῖς νεκροῖς καὶ τῆ ἐρριμμένῃ κοπρίᾳ· οὐκ οἴομαι εἰ καλῶς ἀπαλλάξει. ἀλλ' ἐρεῖ τις· Κοπρίαν λέγεις τὰ σεβάσματα ἡμῶν; ναί φημι. ἄχρηστα γὰρ ὑμῖν αὐτὰ ἐποιήσατε, εἰς τὸ σέβειν καταριθμήσαντες, τ῅ς οὐσίας αὐτῶν ἴσως ἄλλο τι ἥ εἰς χρ῅σιν κόπρου εὐχρηστησάσης. νὖν δὲ οὐδὲ εἰς τοὖτο χρησιμεύει, ὅτε μετασχηματίσαντες προσκυνεῖτε. πῶς δὲ καὶ εὐσεβέστεροι εἶναί φατε οἱ πάντων ἀσεβέστατοι, ταύτῃ αὐτῆ τῆ μιᾶ καὶ ἀσυγκρίτῳ ἁμαρτίᾳ ψυχ῅ς ὄλεθρον ὀφείλοντες τὰ ἀληθ῅ ἐὰν ἐπιμείνητε; ὡς γὰρ εἴ τις υἱὸς πολλὰ εὐεργετούμενος ὑπὸ τοὖ πατρὸς ἑτέρῳ τινὶ τῷ μὴ πατρὶ τὴν ὀφειλομένην τῷ πατρὶ ἀποδóη τιμήν, πάντως ἀποκληρονόμος γίνεται· ἐπὰν δὲ κατὰ γνώμην τοὖ πατρὸς βιοὺς εὐχαριστῆ ἐπὶ ταῖς εὐεργεσίαις, εὐλόγως κληρονόμος γίνεται. ἄλλοι δὲ λέγουσιν· Ἀσεβεῖν μέλλομεν, ἐὰν τὰ παραδοθέντα ἡμῖν ἐκ πατέρων σεβάσματα καταλείψωμεν· ὅμοιον γάρ ἐστιν τῷ παραθήκην φυλάξαι. οὐκοὖν τούτῳ τῷ λόγῳ κἅν λῃστοὖ τις ᾖ πατρὸς ἥ αἰσχροβίου, οὐκ ὀφείλει ὁ υἱὸς νήψας τὸ κρεῖττον ἑλέσθαι, ἵνα μὴ ἀσεβήσῃ καὶ μὴ τὰ ἴσα τοῖς γονεὖσιν ποιῶν ἁμαρτάνῃ; πῶς δὴ ἀνόητοι οἱ λέγοντες· Σαὖτα προσκυνοὖμεν, ἵνα μὴ αὐτῷ ὀχλῶμεν. ὡς ὀχλουμένου θεοὖ ἐφ' οἷς εὐφημεῖται, μὴ ὀχλουμένου δὲ ἐφ' οἷς ἀχαριστούμενος βλασφημεῖται. διὰ τί οὗν, ὁπόταν ἐποχὴ ὑετοὖ γένηται, πρὸς οὐρανὸν τὰ πάντα ἀφορῶντες εὐχὰς καὶ λιτὰς ἀπονέμετε; καὶ ὅταν ἐπιτύχητε, τάχιον ἐπιλανθάνεσθε; ἀμήσαντες γὰρ ἥ τρυγήσαντες εὐθέως τοῖς μηθὲν οὗσιν εἰδώλοις τὰς ἀπαρχὰς ἀπονέμετε, τάχιον ἐπιλανθανόμενοι τοὖ εὐεργετήσαντος θεοὖ. καὶ οὕτως εἰς ἄλση καὶ εἰς τοὺς ναοὺς γενόμενοι θυσίας ἐπιτελοὖντες εὐωχεῖσθε. διὰ τοὖτο οἱ μὲν ὑμῶν λέγουσιν· Παρηγορίας καὶ τοὖ εὐωχεῖσθαι χάριν καλῶς ταὖτα ἐπινενόηται. ὦ ἀνόητοι, ὑμεῖς τοὖ λεγομένου γένεσθε δίκαιοι κριταί. εἴπερ γὰρ καὶ ἐχρ῅ν ἐνταὖθα εἰς εὐφρασίαν σώματος ἑαυτὸν δοὖναι, ποία εὐωχία ἀμείνων, ἡ ἐν ποταμοῖς καὶ ὕλαις καὶ ἄλσεσιν, ἔνθα εἰλαπίναι καὶ συμπόσια καὶ κατάσκιοι τόποι, ἥ ὅπου ἀπόνοια δαιμόνων καὶ χειρῶν τομαὶ καὶ αἰδοίων ἀποκοπαὶ καὶ οἶστροι καὶ μανίαι καὶ τριχῶν κόμαι καὶ κόμποι καὶ ἐνθουσιασμοὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ὀλολυγαὶ καὶ πάντα ἐκεῖνα τὰ μεθ' ὑποκρίσεως εἰς κατάπληξιν τῶν ἀνοήτων γινόμενα, ὅπως τὰς αὑτῶν ὀφειλομένας εὐχὰς καὶ εὐχαριστίας καὶ νεκρῶν νεκροτέροις προσενέγκητε; καὶ διὰ τί χαίροντες ταὖτα ποιεῖτε; ἐπεὶ οὐ θέλει ὑμῖν ὁ ἐμφωλεύων εἰπεῖν ὄφις, ὃς ἐνέσπειρεν ὑμῖν τὴν ἄκαρπον ἐπιθυμίαν, λέγων ὑπομνήσω. ἔχει δὲ οὕτως· παρὰ τῆ τοὖ θεοὖ θρησκείᾳ κηρύσσεται νήφειν, σωφρονεῖν, ὀργ῅ς κρατεῖν, ἀλλότρια μὴ νοσφίζεσθαι, δικαίως βιοὖν, ἐπιεικῶς, εὐσταθῶς, πράως, κολάζειν ἑαυτὸν μ᾵λλον ἐν ταῖς ἐνδείαις ἥ μὴ ἔχοντα ἑτέρου ἀδίκως ἀφελόμενον κορεσθ῅ναι. παρὰ δὲ τοῖς λεγομένοις θεοῖς τὰ ἐναντία γίνεται. καὶ ἔνια εἰς κατάπληξιν δικαιοσύνης παραγγέλλεται, ἅπερ εἰ καὶ πάντα ποιεῖτε τὰ παραγγέλματα, μία ἡ πρὸς θεὸν ἄγνοια ἱκανὴ τυγχάνει πρὸς τὴν καθ' ὑμῶν τιμωρίαν. πλὴν συνερχόμενοι εἰς τοὺς ὑφ' ὑμῶν αὐτοῖς δοθέντας τόπους ἡδέως μεθύσκεσθε καὶ βωμοὺς ἀνάπτετε, ὧν ἡ κνίσα ·εμβομένη καὶ τὰ τυφλὰ καὶ κωφὰ πνεύματα διὰ τ῅ς ὀσφρήσεως ἄγει εἰς τὸν τ῅ς ἐξουσίας αὐτῶν τόπον. καὶ οὕτως τῶν ἐκεῖ οἱ μὲν ἐνθουσιασμῶν, οἱ δὲ βρωτῶν ἀλλοκότων ἐμπίμπλανται, οἱ δὲ ἐπὶ τὸ ἀσελγαίνειν τρέπονται, οἱ δὲ ἐπὶ κλοπὰς καὶ φόνους. ἡ γὰρ τοὖ ἐκεῖ αἵματος ἀναθυμίασις καὶ ἡ τῶν οἴνων σπονδὴ καὶ αὐτὰ καροῖ τὰ ἀκάθαρτα πνεύματα, ἅτινα ἐνδομυχοὖντα εἰς ὑμ᾵ς φιληδόνως ἔχειν τὰ ἐκεῖ ποιοὖσιν καὶ δι' ὀνείρων ὑμ᾵ς φαντασίαις ψευδέσιν περιβάλλουσιν καὶ μυρίοις παθήμασιν τιμωροὖσιν. προφάσει γὰρ τῶν λεγομένων ἱεροθύτων χαλεπῶν δαιμόνων ἐμπίπλασθε, οἳ καὶ φρονίμως ὑμ᾵ς λανθάνοντες ἀναιροὖσιν, ἵνα μὴ συν῅τε ὑμῶν τὴν ἐπιβουλήν. προφάσει γάρ τινος ἐπηρείας ἥ ἀνάγκης ἥ ἔρωτος ἥ ὀργ῅ς ἥ λύπης ἥ ἀγχόνῃ ἥ ὕδατι πνίξαντες ἥ ἀπὸ κρημνοὖ ·ίψαντες ἥ αὐτοχειρίᾳ ἥ ἀποπληξίᾳ ἥ ἑτέρῳ τινὶ πάθει τοὖ ζ῅ν μεθιστ᾵σιν. ἡμῶν δὲ οὐδεὶς τοιοὖτόν τι παθεῖν δύναται, ἀλλ' αὐτοὶ ὑφ' ἡμῶν κολάζονται, ὁπόταν εἴς τινα εἰσιόντες βραδέως ἐξιέναι ἡμ᾵ς παρακαλῶσιν. ἀλλ' ἐρεῖ τις ἴσως· Σοιούτοις πάθεσιν καὶ θεοσεβῶν τινες ὑποπίπτουσιν. φημὶ ὅτι τοὖτο ἀδύνατον. θεοσεβὴς γὰρ ο὘τός ἐστιν, ὃν ἐγώ φημι, ὁ ὄντως θεοσεβής, οὐχ ὃς ἅν μόνον λέγηται, ὁ δὲ ὄντως ὢν τοὖ δοθέντος αὐτῷ νόμου ἐκτελεῖ τὰς πρ<οστ>άξεις. ἐάν τις ἀσεβήσῃ, εὐσεβὴς οὐκ ἔστιν. ὅνπερ τρόπον ἐὰν ὁ ἀλλόφυλος τὸν νόμον πράξῃ, Ἰουδαῖός ἐστιν, μὴ πράξας δὲ Ἕλλην· ὁ γὰρ Ἰουδαῖος πιστεύων θεῷ ποιεῖ τὸν νόμον, δι' ἧς πίστεως καὶ τὰ ἄλλα τὰ ὄρεσιν ἐοικότα καὶ βαροὖντα μεθίστησιν πάθη. ὁ δὲ μὴ ποιῶν τὸν νόμον δ῅λον ὅτι ἐκ τοὖ μὴ πιστεύειν θεῷ λειποτακτεῖ καὶ οὕτως ὡς οὐκ Ἰου-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δαῖος ἁμαρτωλὸς διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἐπικρατεῖται ὑπὸ τῶν εἰς τὸ τιμωρεῖν τοὺς ἁμαρτάνοντας καθεστώτων παθῶν, βουλῆ θεοὖ τῆ ἀπ' ἀρχ῅ς ὁρισθείσῃ δικαίως. <οὕτως καὶ> τοῖς σέβουσιν αὐτὸν παραπτωμάτων χάριν ἡ τιμωρία ἕπεται, ὃ γίνεται, ἵνα ὡς ὀφείλημα διὰ τ῅ς βασάνου ἀπαιτήσασα τὴν ἁμαρτίαν τοὺς ἐπιστρέψαντας καθαροὺς ἐν τῆ τῶν ὅλων παραστήσῃ κρίσει. ὡς γὰρ τοῖς κακοῖς ἡ ἐνταὖθα τρυφὴ εἰς ζημίαν αἰωνίων ἀγαθῶν γίνεται, οὕτως αἱ τιμωρίαι τοῖς παραπίπτουσιν Ἰουδαίοις πέμπονται εἰς ἔκπραξιν, ἵνα ἐνταὖθα ἀπολαβόντες τὸ παράπτωμα τ῅ς ἐκεῖ ἀπαλλαγῶσιν αἰωνίας κολάσεως. ὑμεῖς δὲ ταὖτα εἰπεῖν οὐ δύνασθε· οὐ γὰρ πιστεύετε τὰ ἐκεῖ εἶναι ὡς ἡμεῖς λέγομεν, λέγω δή, ὅπου π᾵σιν ἡ ἀνταπόδοσις γίνεται. ο὘ ἕνεκεν ἀγνοοὖντες τὸ συμφέρον ὑπὸ τῶν προσκαίρων ἡδονῶν μὴ λαβεῖν τὰ αἰώνια ἐνεδρεύεσθε. διὸ ἡμεῖς τοὖ συμφέροντος ὑμῖν τὰς ἀποδείξεις ποιεῖν πειρώμεθα, ἵνα πληροφορηθέντες περὶ τῶν τ῅ς θεοσεβείας ἐπαγγελμάτων διὰ τῶν ἀγαθῶν πράξεων δυνηθ῅τε σὺν ἡμῖν τὸν ἄλυπον αἰῶνα κληρονομ῅σαι. μέχρι μὲν οὗν γνωρίζετε ἡμ᾵ς <ἀληθεύοντας>, μὴ χαλεπαίνετε ἡμῖν ὡς ψευδομένοις περὶ ὧν ὑμῖν θέλομεν καλῶν. τὰ γὰρ ἡμῖν νομισθέντα ἀληθ῅ τε καὶ ἀγαθά, ταὖτα ὑμῖν φέρειν οὐκ ἐφθονέσαμεν, ἀλλὰ τοὐναντίον ἐσπεύσαμεν συγκληρονόμους ὑμ᾵ς ποι῅σαι ἀγαθῶν ὧν ἡμεῖς νενομίκαμεν. οὕτω γὰρ χρὴ πρὸς τοὺς ἀπίστους λέγειν. ὅτι δὲ ἀληθεύομεν ὄντως περὶ ὧν λέγομεν, οὐκ ἄλλως δυνήσεσθε εἰδέναι, ἐὰν μὴ πρότερον φιλαλήθως ὑπακούσητε. διὸ ἐπὶ τοὖ παρόντος, κἅν τὰ μυρία ὑμ᾵ς ὁ ἐν ὑμῖν ἐνδομυχῶν ὄφις, κακοὺς ὑποβαλὼν λογισμοὺς καὶ ἀσχολίας, ἐνεδρεύειν θέλῃ, ἀλλ' οὗν γε ὑμεῖς ὀφείλετε ταύτῃ μ᾵λλον προσφιλονεικοὖντες αὐτῷ συνεχῶς ἡμῶν ἐπακούειν. δεῖ γὰρ συνεδρεύοντας ὑμ᾵ς τοὺς σφόδρα ἠπατημένους εἰδέναι πῶς χρὴ ἐπᾴδειν αὐτῷ. ἄλλως δὲ ἀδύνατον. ἐπᾴδειν δὲ λέγω τῷ λογισμῷ ἀντιτάσσεσθαι ταῖς κακαῖς αὐτοὖ συμβουλίαις, μεμνημένους ὅτι ὑποσχέσει γνώσεως ἀπ' ἀρχ῅ς τῷ κόσμῳ θάνατον ἐξειργάσατο. Ὅθεν ὁ τ῅ς ἀληθείας προφήτης πολὺ τὸν κόσμον πεπλανημένον εἰδὼς καὶ τῆ κακίᾳ συνθέμενον ἰδὼν οὐκ ἠγάπησεν τὴν πρὸς αὐτὸν εἰρήνην ὡς ἐκ πλάνης συνοὖσαν, ὅτι εἰς τέλος ἐπιφέρει <τὴν ὀργὴν> π᾵σιν τοῖς πρὸς κακίαν ὁμογνωμονοὖσιν. <ἀλλὰ γνῶσιν> παραθεὶς ἀντὶ πλάνης, τοῖς νήψασιν ὥσπερ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πὖρ ἐμβαλὼν τὴν κατὰ τοὖ ἐνεδρεύσαντος ὀργήν, μαχαίρᾳ ἐοικότα προτείνας λόγον ἀναιρεῖ τὴν ἄγνοιαν τῆ γνώσει, ὥσπερ τέμνων καὶ χωρίζων ζῶντας ἀπὸ τῶν νεκρῶν. τ῅ς μὲν οὗν κακίας ὑπὸ τ῅ς νομίμου γνώσεως νικωμένης πόλεμος συνεῖχε τὸ π᾵ν. σωτηρίας γὰρ χάριν υἱὸς ὑπείξας ἀπειθοὖς ἐχωρίζετο πατρὸς ἥ καὶ πατὴρ τέκνου ἥ τεκοὖσα θυγατρὸς ἥ θυγάτηρ μητρὸς καὶ ἁπαξαπλῶς συγγενεῖς συγγενῶν καὶ φίλοι συνήθων. καὶ μήτις λεγέτω· Πῶς τοὖτο δίκαιον, χωρίζεσθαι γονεῖς τέκνων καὶ τέκνα γονέων; δίκαιον καὶ πάνυ. εἰ γὰρ συνόντες μετὰ τοὖ μηδὲν αὐτοὺς ὠφελεῖν καὶ συναπώλλυντο αὐτοῖς, πῶς οὐ δίκαιον χωρισθ῅ναι τὸν σóζεσθαι θέλοντα ἀπὸ τοὖ μὴ θέλοντος, συναπολέσθαι δὲ καὶ <συναπολέσαι> βουλομένου; πρὸς τούτοις οὐδὲ αὐτοὶ οἱ τὸ κρεῖττον νενοηκότες χωρισθ῅ναι ἤθελον, ἀλλὰ συνεῖναι καὶ ὠφελεῖν αὐτοὺς τῆ τῶν κρειττόνων ὑφηγήσει, ὅθεν οἱ ἀπειθεῖς ἐπακούειν αὐτῶν μὴ θέλοντες αὐτοὶ αὐτοὺς ἐπολέμουν, χωρίζοντες, διώκοντες, μισοὖντες. οἱ δὲ ταὖτα πάσχοντες, ἐλεῶντες αὐτοὺς ὑπὸ ἀγνοίας ἐνεδρευομένους, διδασκαλίᾳ φρονήσεως ηὔχοντο ὑπὲρ τῶν τὰ κακὰ αὐτοὺς διατιθεμένων, τὴν ἄγνοιαν τοὖ ἁμαρτήματος αἰτίαν εἶναι μεμαθηκότες. αὐτὸς γὰρ ὁ διδάσκαλος προσηλωθεὶς ηὔχετο τῷ πατρὶ τοῖς αὐτὸν ἀναιροὖσιν ἀφεθ῅ναι τὸ ἁμάρτημα εἰπών· «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, οὐ γὰρ οἴδασιν ἃ ποιοὖσιν». μιμηταὶ οὗν γινόμενοι τοὖ διδασκάλου καὶ αὐτοὶ ἐν οἷς ἔπασχον ὑπὲρ τῶν διατιθεμένων ηὔχοντο ὡς ἐδιδάχθησαν. οὕτως οὐ γονεῖς μισοὖντες ἐχωρίζοντο, ὁπότε καὶ ὑπὲρ τῶν μὴ γονέων μὲν ὄντων, ἐχθρῶν δὲ γενομένων ἐποιοὖντο τὰς εὐχὰς καὶ ἀγαπ᾵ν πειρῶνται ὡς ἐκελεύσθησαν. εἴπατε δέ μοι ὑμεῖς πῶς τοὺς γονεῖς ἀγαπ᾵τε; εἰ μὲν ὡς τὸ δίκαιον ἀεὶ σκοποὖντες, συνεύχομαι· εἰ δὲ ὡς ἔτυχεν, οὐκέτι· δύνασθε γὰρ καὶ μικρᾶ προφάσει τούτων γενέσθαι ἐχθροί. εἰ δὲ εἰδότες ἀγαπ᾵τε, εἴπατε ἡμῖν τί ἐστιν «γονεῖς». ἐρεῖτε· Γένους ἀρχηγέται. διὰ τί οὗν τὸ τῶν ὅλων γένος οὐκ ἠγαπήσατε, εἴπερ δικαίῳ φρονήματι τοὖτο ποιεῖν ἐπανείλεσθε; ἀλλ' ἔτι καὶ νὖν ἐρεῖτε· Oὐχ ἑωράκαμεν αὐτόν. διὰ τί οὗν μὴ ζητήσαντες τὰ ἀναίσθητα κολακεύετε; τί δέ; εἰ καὶ δύσκολον ἦν ὑμῖν γνῶναι τί θεός, τὸ μέντοι τί οὐ θεὸς μὴ εἰδέναι οὐκ ἐδύνασθε, ἵνα λογίσησθε ὅτι θεός ἐστιν οὐ ξύλον, οὐ λίθος, οὐ χαλκός, οὐκ ἄλλο τι ἐκ φθαρτ῅ς γεγονὸς ὕλης. ἥ γὰρ οὐχ ὑπὸ σιδήρου ἐτορεύθησαν–καὶ ὁ τορεύσας σίδηρος ὑπὸ πυρὸς ἐμαλάχθη–καὶ τὸ πὖρ αὐτὸ σβέννυται ὑπὸ ὕδατος; τὸ δὲ ὕδωρ οὐχ ὑπὸ πνεύματος τὴν κίνησιν ἔχει–καὶ τὸ πνεὖμα ἀπὸ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τοὖ τὰ ὅλα πεποιηκότος θεοὖ τὴν ἀρχὴν τ῅ς ἐκτάσεως ἔχει; οὕτως γὰρ ὁ προφήτης εἴρηκεν Μωσ῅ς· «Ἐν ἀρχῆ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γ῅ν. ἡ δὲ γ῅ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τ῅ς ἀβύσσου, καὶ πνεὖμα θεοὖ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοὖ ὕδατος». ὅπερ καὶ λέγοντος τοὖ θεοὖ *τὸ πνεὖμα+ ὥσπερ χεὶρ αὐτοὖ τὰ πάντα δημιουργεῖ, φῶς ἀπὸ σκότους χωρίζον καὶ μετὰ τὸν ἀόρατον οὐρανὸν τὸν φαινόμενον ἐφαπλῶσαν, ἵνα τὰ ἄνω τοῖς τοὖ φωτὸς ἀγγέλοις οἰκηθῆ, τὰ δὲ κάτω ὑπὸ ἀνθρώπου ἅμα τοῖς δι' αὐτὸν γενομένοις π᾵σιν διοικηθῆ. διὰ γὰρ σὲ τὸν ἄνθρωπον ὁ θεὸς ἐκέλευσεν τὸ ἐπὶ προσώπου τ῅ς γ῅ς ὑποχωρ῅σαι ὕδωρ, ἵνα καρποὺς ἡ γ῅ σοι προσενέγκαι δυνηθῆ– καὶ τρηδόνας ἐποίησεν, ἵνα σοι παράσχῃ πηγὰς καὶ ποταμῶν ·εῖθρα φανῆ καὶ ζῷα ἐκβρασθῆ–συνελὼν ἐρῶ, ἵνα πάντα σοι παραστ῅ναι δυνηθῆ. ἥ γὰρ οὐ διὰ σὲ ἄνεμοι πρὸς καρπῶν ἐπιγονὴν πνέουσιν καὶ ὑετοὶ φέρονται καὶ τροπαὶ γίνονται; αὐτίκα γοὖν ἥλιος καὶ σελήνη ἅμα τοῖς ἄλλοις <ἄστροις> διὰ σὲ τὰς ἀνατολὰς καὶ δύσεις ἐκτελοὖσιν καὶ ποταμοὶ καὶ λίμναι ἅμα ταῖς θαλάσσαις ὑπηρετοὖσιν. ὅθεν σοὶ τῷ ἀναισθήτῳ ὥσπερ ἡ μείζων ἐδόθη τιμή, οὕτως ἀχαριστήσαντι ἡ μείζων διὰ πυρὸς κόλασις προητοίμασται, ὅτι γνῶναι οὐκ ἠθέλησας ὃν πρὸ πάντων ἔδει γνῶναι. κἅν νὖν δὲ ἐκ τῶν ἡττόνων ἐπίγνωθι τὴν τῶν ὅλων αἰτίαν, λογισάμενος ὅτι τὰ πάντα τὸ ὕδωρ ποιεῖ, τὸ δὲ ὕδωρ ὑπὸ πνεύματος κινήσεως τὴν γένεσιν λαμβάνει, τὸ δὲ πνεὖμα ἀπὸ τοὖ τῶν ὅλων θεοὖ τὴν ἀρχὴν ἔχει. καὶ οὕτως ἔδει λογίσασθαι, ἵνα ἐπὶ λόγῳ εἰς θεὸν καταντ῅σαι δυνηθῆς, ὅπως ἐπιγνούς σου τὸ γένος καὶ πρωτογόνῳ ἀναγεννηθεὶς ὕδατι κληρονόμος καταστῆς τῶν πρὸς ἀφθαρσίαν γεννησάντων σε γονέων. διὸ ἑτοίμως πρόσελθε ὡς υἱὸς πατρί, ἵνα τῶν ἁμαρτημάτων σου ὁ θεὸς τὴν ἄγνοιαν αἰτίαν θῆ. εἰ δὲ καὶ μετὰ τὸ κληθ῅ναι οὐ θέλεις ἥ βραδύνεις, δικαίᾳ θεοὖ ἀπολῆ κρίσει, τῷ μὴ θελ῅σαι μὴ θεληθείς. καὶ μήτοι νομίσῃς ὅτι, ἐὰν πάντων τῶν ποτε γενομένων εὐσεβῶν εὐσεβέστερος γένῃ, ἀβάπτιστος δὲ ᾖς, ἐλπίδος τυχεῖν δυνήσει ποτέ. ταύτῃ γὰρ μ᾵λλον πλείονα ὑφέξεις κόλασιν, ὅτι καλὰ ἔργα οὐκ ἐποίησας καλῶς. καλὴ γὰρ εὐποιία, ὁπόταν ὡς θεὸς ἐκέλευσεν γίνηται. σὺ δὲ εἰ οὐ θέλεις ὡς ἐκείνῳ ἔδοξεν βαπτισθ῅ναι, τῷ σῷ θελήματι ὑπηρετῶν ἐχθραίνεις τῆ ἐκείνου βουλῆ. ἀλλ' ἴσως ἐρεῖ τις· Σί συμβάλλεται πρὸς εὐσέβειαν τὸ βαπτισθ῅ναι ὕδατι; πρῶτον μὲν ὅτι τὸ δόξαν θεῷ πράττεις. δεύτερον δὲ ἐξ ὕδατος ἀναγεννηθεὶς θεῷ,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αἰτίᾳ φόβου τὴν ἐξ ἐπιθυμίας πρώτην σοι γενομένην καταλλάσσεις γένεσιν καὶ οὕτως σωτηρίας τυχεῖν δύνῃ· ἄλλως δὲ ἀδύνατον. οὕτως γὰρ ἡμῖν ὤμοσεν ὁ προφήτης εἰπών· «Ἀμὴν ὑμῖν λέγω, ἐὰν μὴ ἀναγεννηθ῅τε ὕδατι ζῶντι, εἰς ὄνομα πατρός, υἱοὖ, ἁγίου πνεύματος, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν». διὸ προσέλθετε. ἔστιν γάρ τι ἐκεῖ ἀπ' ἀρχ῅ς ἐλε῅μον ἐπιφερόμενον τῷ ὕδατι, καὶ <ἐπιγινώσκει> τοὺς βαπτιζομένους ἐπὶ τῆ τρισμακαρίᾳ ἐπονομασίᾳ καὶ ·ύεται τ῅ς ἐσομένης κολάσεως, ὥσπερ δῶρα προσφέρον τῷ θεῷ *ὅταν+ ἀπὸ τοὖ βαπτίσματος αὐτῶν τῶν βαπτισθέντων τὰς εὐποιίας. διὸ προσφεύγετε τῷ ὕδατι· τοὖτο γὰρ μόνον τὴν τοὖ πυρὸς ὁρμὴν σβέσαι δύναται. τούτῳ ὁ μήπω προσελθεῖν θέλων ἔτι τὸ τ῅ς λύσσης φέρει πνεὖμα, ο὘ ἕνεκα ἐπὶ τῆ αὑτοὖ σωτηρίᾳ «ὕδατι ζῶντι» προσελθεῖν οὐ θέλει. πρόσελθε οὗν, κἅν δίκαιος ᾖς κἅν ἄδικος. δικαίῳ γὰρ ὄντι σοι μόνον ἔλειπε τὸ πρὸς σωτηρίαν βαπτισθ῅ναι, ἀδίκῳ δὲ πρὸς τῷ βαπτισθ῅ναι εἰς ἄφεσιν τῶν ἐν ἀγνοίᾳ πεπραγμένων ὑποκαταλείπεται κατὰ ἀναλογίαν τ῅ς ἀσεβείας ἡ ἐπὶ τὸ βάπτισμα εὐποιία. διὸ εἴτε δίκαιος εἶ εἴτε ἄδικος, σπεὖσον γεννηθ῅ναι θεῷ (ὅτι ἡ ἀναβολὴ κίνδυνον φέρει διὰ τὸ ἄδηλον εἶναι τοὖ θανάτου τὴν προθεσμίαν) τῷ ἐξ ὕδατος γεννῶντί σε πατρί, διὰ τ῅ς εὐποιίας τὴν ὁμοιότητα δείξας, ὡς φιλαλήθης τὸν ἀληθ῅ θεὸν τιμῶν ὡς πατέρα. τιμὴ δὲ αὐτῷ τὸ ζ῅ν σε ὡς αὐτὸς δίκαιος ὢν θέλει· δικαίου δὲ θέλημα τὸ μὴ ἀδικεῖν. ἀδικία δέ ἐστιν φονεύειν, μοιχεύειν, μισεῖν, πλεονεκτεῖν καὶ τὰ τούτοις ὅμοια· τούτων δὲ εἴδη πολλά. πλὴν τούτοις συνεισφέρειν δεῖ τί ποτε, ὃ κοινότητα πρὸς ἀνθρώπους μὲν οὐκ ἔχει, ἴδιον δὲ θρησκείας θεοὖ τυγχάνει. λέγω δὴ τὸ καθαρεύειν, τὸ ἐν ἀφέδρῳ οὔσῃ τῆ ἰδίᾳ γαμετῆ μὴ κοινωνεῖν, ὅτι τοὖτο ὁ θεοὖ κελεύει νόμος. τί δέ; εἰ μὴ καὶ τῆ τοὖ θεοὖ θρησκείᾳ τὸ καθαρεύειν ἀνέκειτο, ὑμεῖς ὡς οἱ κάνθαροι ἡδέως ἅν ἐκυλίεσθε; διὸ ὡς ἄνθρωποι ἔχοντές τι πλεῖον τῶν ἀλόγων ζóων (τὸ λογικοὶ εἶναι) τὴν μὲν καρδίαν τῶν κακῶν οὐρανίῳ καθάρατε λογισμῷ, λουτρῷ δὲ πλύνατε τὸ σῶμα. καλὸν γὰρ τὰ ἀληθ῅ τὸ καθαρεύειν, οὐχ ὡς ὅτι προηγεῖται τ῅ς κατὰ τὴν καρδίαν καθάρσεως ἡ τοὖ σώματος ἁγνεία, ἀλλ' ὡς ὅτι ἕπεται τῷ ἀγαθῷ τὸ καθάριον. καὶ γὰρ ὁ διδάσκαλος ἡμῶν ἐνίους τῶν ἐν ἡμῖν Υαρισαίων καὶ γραμματέων, οἵ εἰσιν ἀφωρισμένοι καὶ τὰ νόμιμα ὡς γραμματεῖς τῶν ἄλλων πλεῖον εἰδότες, ὅμως διήλεγχεν αὐτοὺς ὡς ὑποκριτάς, ὅτι μόνα τὰ ἀνθρώποις φαινόμενα ἁγνεύοντες τὰ τ῅ς καρδίας καθαρὰ καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θεῷ μόνῳ ὁρώμενα παρελίμπανον. ·ητῆ οὗν ταύτῃ φωνῆ ἐχρήσατο τὰ ἀληθ῅ πρὸς τοὺς ὑποκριτὰς αὐτῶν, οὐ πρὸς πάντας. ἐνίων γὰρ καὶ ἐπακούειν ἔλεγεν, ὅτι τὴν Μωυσέως ἐπιστεύθησαν καθέδραν. πλὴν πρὸς τοὺς ὑποκριτὰς ἔλεγεν· «Oὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ Υαρισαῖοι ὑποκριταί, ὅτι καθαρίζετε τοὖ ποτηρίου καὶ τ῅ς παροψίδος τὸ ἔξωθεν, ἔσωθεν δὲ γέμει ·ύπους. Υαρισαῖε τυφλέ, καθάρισον πρῶτον τοὖ ποτηρίου καὶ τ῅ς παροψίδος τὸ ἔσωθεν, ἵνα γένηται καὶ τὰ ἔξω αὐτῶν καθαρά». καὶ ἀληθῶς· φωτισθέντος γὰρ τοὖ νοὖ τῆ γνώσει ὁ μαθὼν δύναται ἀγαθὸς εἶναι, ᾧ παρέπεται τὸ καθαρὸν γενέσθαι. ἐκ τ῅ς ἔσω γὰρ διανοίας ἡ τοὖ ἔξω σώματος ἀγαθὴ γίνεται πρόνοια, ὡς ἀπό γε τ῅ς κατὰ τὸ σῶμα ἀναισθησίας τ῅ς διανοίας πρόνοια γενέσθαι οὐ δύναται. οὕτως ὁ καθαρὸς *καὶ+ τὸ ἔσω καὶ τὸ ἔξω καθ᾵ραι δύναται, ὁ δὲ τὰ ἔξω καθαίρων πρὸς ἀνθρώπων τὸν ἔπαινον ἀφορῶν τοὖτο ποιεῖ καὶ ἐπαίνῳ τῶν ἱστορούντων παρὰ τῷ θεῷ οὐδὲν ἔχει. τίνι δὲ οὐ φαίνεται ὅτι κρεῖττόν ἐστιν γυναικὶ ἐν γυναικείοις οὔσῃ μὴ συνελθεῖν ἀλλὰ καθαρθείσῃ καὶ βαπτισθείσῃ; ἀλλὰ καὶ μετὰ κοινωνίαν βαπτίζεσθαι δεῖ. εἰ δὲ τοὖτο ποιεῖν ὀκνεῖτε, ἀναπολήσατε πῶς τὰ τ῅ς ἁγνείας μέρη μετεδιώκετε, ὅτε ἀναισθήτοις εἰδώλοις ἐθρησκεύετε. αἰσχύνθητε ὅτι ἐνταὖθα ὅπου ἐχρ῅ν οὐ τὸ πλεῖον λέγω, ἀλλὰ μόνον καὶ ὅλον τὸ τ῅ς ἁγνείας ἀναδέξασθαι ὀκνηρότεροι γίνεσθε. νοήσατε οὗν τὸν ἐκεῖ ὑμ᾵ς πεποιηκότα καὶ διανοηθήσεσθε τίς ἐστιν ὁ ἐνταὖθα ὄκνον πρὸς ἁγνείαν ὑμῖν ἐμβάλλων. ἀλλ' ἐρεῖ τις ὑμῶν· Φρὴ οὗν ἡμ᾵ς ποιεῖν ὅσα ἐν εἰδώλοις ἐποιοὖμεν; φημί *σοι+· Oὐχ ὅλα, ἀλλ' ὅσα καλῶς ἐποιεῖτε καὶ ἐνταὖθα πλεῖον. ὅτι γὰρ ἅν καλῶς γίνηται ἐν τῆ πλάνῃ, ἀπὸ τ῅ς ἀληθείας ἤρτηται, ὡς εἰ καί τι ἐν τῆ ἀληθείᾳ κακῶς γένοιτο, ἀπὸ τ῅ς πλάνης ἐστίν. ἀπολάβετε οὗν ὑμῶν πανταχόθεν τὰ ἴδια, μὴ τὰ ἀλλότρια, καὶ μὴ λέγετε· Eἴ τι ποιοὖσιν οἱ πεπλανημένοι καλόν, ποιεῖν οὐκ ὀφείλομεν. τούτῳ γὰρ τῷ λόγῳ, ἐὰν μὴ φονεύῃ τις εἴδωλα σέβων, φονεύειν ὀφείλομεν, ὅτι ὁ ἐν πλάνῃ ὢν οὐ φονεύει. οὐχί, ἀλλὰ τὸ πλεῖον, ἵνα ἐὰν οἱ ἐν πλάνῃ μὴ φονεύωσιν, ἡμεῖς μηδὲ ὀργιζώμεθα–ἐὰν ὁ ἐν πλάνῃ μὴ μοιχεύῃ, ἡμεῖς τὴν ἀρχὴν μηδὲ ἐνθυμηθῶμεν–ἐὰν ὁ ἐν πλάνῃ τὸν ἀγαπῶντα ἀγαπᾶ, ἡμεῖς καὶ τοὺς μισοὖντας–ἐὰν ὁ ἐν πλάνῃ δανείζῃ τοῖς ἔχουσιν, ἡμεῖς καὶ τοῖς μὴ ἔχουσιν· ἁπαξαπλῶς ὀφείλομεν οἱ τὸν ἄπειρον αἰῶνα ἐλπίζοντες κληρονομεῖν τῶν τὸν παρόντα μόνον εἰδότων τῶν ὑπὸ αὐτῶν γενομένων καλῶν κρεῖττον ποιεῖν, εἰδότες

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅτι, ἐὰν αὐτῶν τὰ ἔργα τοῖς ἡμετέροις ἔργοις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἀνακριθέντα ἴσα τῆ εὐποιίᾳ εὑρεθῆ, καὶ ἡμεῖς ἐναισχυνθ῅ναι ἔχομεν, αὐτοὶ δὲ διὰ πλάνην τὰ καθ' αὑτῶν ποιήσαντες ἀπολέσθαι. τὸ δὲ αἰσχυνθ῅ναι κατὰ τοὖτο εἴρηκα ὅτι μὴ πλεῖον ἐποιήσαμεν αὐτῶν, ὧν καὶ πλεῖον ἐγνώκαμεν. εἰ δὲ αἰσχυνθ῅ναι ἔστιν τὴν εὐποιίαν αὐτοῖς ἴσην δείξαντας καὶ οὐ πλεῖον, πόσῳ γε μ᾵λλον, ἐὰν αὐτῶν τ῅ς εὐποιίας τὸ ἧττον δείξωμεν; ὅτι δὲ ὄντως ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ταῖς τῶν πεπλανημένων εὐποιίαις αἱ τῶν ἀλήθειαν ἐγνωκότων ἰσάζονται πράξεις, αὐτὸς ἡμ᾵ς ὁ ἀψευδὴς ἐδίδαξεν <προφήτης>, εἰπὼν πρὸς μὲν τοὺς ἀμελοὖντας ἐλθεῖν καὶ ἐπακούειν αὐτοὖ· «Βασίλισσα νότου ἐγερθήσεται μετὰ τ῅ς γενε᾵ς ταύτης καὶ κατακρινεῖ αὐτήν, ὅτι ἦλθεν ἀπὸ τῶν περάτων τ῅ς γ῅ς ἀκοὖσαι τὴν σοφίαν ΢ολομῶνος· καὶ ἰδοὺ πλεῖον ΢ολομῶνος ὧδε, καὶ οὐ πιστεύετε». πρὸς δὲ τοὺς ἐν τῷ λαῷ μὴ θέλοντας μετανο῅σαι ἐπὶ τῷ κηρύγματι αὐτοὖ εἶπεν· «Ἄνδρες Νινευῖται ἐγερθήσονται μετὰ τ῅ς γενε᾵ς ταύτης καὶ κατακρινοὖσιν αὐτήν, ὅτι ἀκούσαντες μετενόησαν εἰς τὸ κήρυγμα Ἰων᾵· καὶ ἰδοὺ πλεῖον <Ἰων᾵> ὧδε, καὶ οὐδεὶς πιστεύει». καὶ οὕτως πρὸς π᾵σαν ἀσέβειαν αὐτῶν ἀντιπαραθεὶς τοὺς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν πεποιηκότας εἰς κατάκρισιν τῶν ἐν θεοσεβείᾳ μηδὲ τὸ ἴσον καλὸν τοῖς πεπλανημένοις πεποιηκότων, τοὺς ἔχοντας λογισμὸν ἐνουθέτει μὴ μόνον ἴσα τοῖς ἔθνεσιν τὰ καλὰ *ἴσως+ ποιεῖν, ἀλλὰ τὸ πλεῖον. ὁ δὲ λόγος μοι ἐρρύη, πρόφασιν λαβὼν ἐκ τοὖ δεῖν φυλάσσειν τὴν ἄφεδρον καὶ ἀπὸ κοινωνίας βαπτίζεσθαι, μὴ ἀρνεῖσθαι τὴν τοιαύτην ἁγνείαν, κἅν οἱ πεπλανημένοι αὐτὴν πράττωσιν, ὅτι εἰς κατάκρισιν τῶν ἐν θεοσεβείᾳ εἰσὶν οἱ ἐν πλάνῃ ποιοὖντες καλῶς μετὰ τοὖ μὴ σóζεσθαι· ὅτι ἡ τιμὴ τ῅ς ἁγνείας αὐτῶν ἐστιν διὰ τὴν πλάνην καὶ οὐ διὰ θρησκείαν τοὖ ὄντως πατρὸς καὶ θεοὖ τῶν ὅλων. Σοὖτο δὲ εἰπὼν ἀπέλυσε τοὺς ὄχλους καὶ συνήθως ἁλῶν σὺν τοῖς φιλτάτοις μεταλαβὼν ἡσύχασεν. οὕτως οὗν ποιῶν καὶ διαλεγόμενος ἑκάστοτε προσαγωγὰς κατὰ τὸ βέβαιον προσέφερεν τῷ τοὖ θεοὖ νόμῳ, τοὺς νομιζομένους μετὰ τ῅ς νομιζομένης γενέσεως ἐλέγχων καὶ ὅτι αὐτοματισμὸς μὲν οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ κατὰ πρόνοιαν διοικεῖται ὁ κόσμος. τριῶν οὗν μηνῶν πληρωθέντων νηστεὖσαί μοι κελεύσας ἡμερῶν, ἀγαγών με εἰς τὰς ἐν τῆ θαλάσσῃ πλησίον οὔσας πηγάς, ὡς εἰς ἀέναον ἐβάπτισεν ὕδωρ. οὕτως οὗν εὐωχηθέντων τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν ἐπὶ τῆ θεοδωρήτῳ μου ἀναγεννήσει, μετ' οὐ πολλὰς ἡμέρας τοῖς πρεσβυτέροις ἐπιστρέφων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐπὶ πάσης τ῅ς ἐκκλησίας ἐνετείλατο λέγων· Ὁ ἀποστείλας ἡμ᾵ς κύριος ἡμῶν καὶ προφήτης ὑφηγήσατο ἡμῖν ὡς ὁ πονηρὸς τεσσαράκοντα ἡμέρας διαλεχθεὶς αὐτῷ καὶ μηδὲν δυνηθεὶς πρὸς αὐτόν, ἐκ τῶν αὐτοὖ ἐπηκόων ἐπηγγέλλετο πρὸς ἀπάτην ἀποστόλους πέμψαι. διὸ πρὸ πάντων μέμνησθε <μηδένα δέχεσθαι> ἀπόστολον ἥ διδάσκαλον ἥ προφήτην μὴ πρότερον ἀντιβαλόντα αὐτοὖ τὸ κήρυγμα Ἰακώβῳ τῷ λεχθέντι ἀδελφῷ τοὖ κυρίου μου καὶ πεπιστευμένῳ ἐν Ἱερουσαλὴμ τὴν Ἑβραίων διέπειν ἐκκλησίαν, καὶ μετὰ μαρτύρων προσεληλυθότα πρὸς ὑμ᾵ς, ἵνα μὴ ἡ κακία ἡ τῷ κυρίῳ προσδιαλεχθεῖσα ἡμέρας τεσσαράκοντα <καὶ> μηδὲν δυνηθεῖσα, ὕστερον ὡς ἀστραπὴ ἐξ οὐρανοὖ ἐπὶ γ῅ς πεσοὖσα καθ' ὑμῶν ἐκπέμψῃ κήρυκα, ὡς νὖν ἡμῖν τὸν ΢ίμωνα ὑπέβαλεν προφάσει ἀληθείας ἐπ' ὀνόματι τοὖ κυρίου ἡμῶν κηρύσσοντα, πλάνην δὲ ἐνσπείροντα. ο὘ χάριν ὁ ἀποστείλας ἡμ᾵ς ἔφη· «Πολλοὶ ἐλεύσονται πρός με ἐν ἐνδύματι προβάτων, ἔσωθεν δέ εἰσι λύκοι ἅρπαγες· ἀπὸ τῶν καρπῶν αὐτῶν ἐπιγνώσεσθε αὐτούς». Καὶ ταὖτα εἰπὼν τοὺς μὲν προπομποὺς ἐξέπεμψεν εἰς Ἀντιόχειαν τ῅ς ΢υρίας, ἐκεῖ τὴν ἑπομένην ἐπιμένειν εἰπών. τῶν οὗν πορευθέντων ὁ Πέτρος πολλῶν πεπεισμένων ὄχλων νόσους, πάθη, δαίμονας ἀπελάσας καὶ εἰς τὰς ἐν τῆ θαλάσσῃ πλησίον οὔσας πηγὰς βαπτίσας καὶ εὐχαριστίαν κλάσας Μαροώνην τὸν ἀποδεξάμενον αὐτόν, ἤδη λοιπὸν τέλειον ὄντα, ἐπίσκοπον καταστήσας καὶ πρεσβυτέρους δώδεκα ὁρίσας καὶ διακόνους δείξας καὶ χηρικὰ συστησάμενος ὑπέρ τε τοὖ κοινῆ συμφέροντος τ῅ς ἐκκλησίας *τὴν τάξιν+ προσομιλήσας καὶ τῷ ἐπισκόπῳ Μαροώνῃ πείθεσθαι συμβουλεύσας, ἤδη τριῶν μηνῶν πληρωθέντων τοῖς ἐν Σριπόλει τ῅ς Υοινίκης ἀποταξάμενος τὴν ἐπὶ Ἀντιόχειαν τ῅ς ΢υρίας ἐπορεύετο ὁδόν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IΒ.]
Ἐκβάντες οὗν τὴν Σρίπολιν τ῅ς Υοινίκης ὡς ἐπὶ Ἀντιόχειαν τ῅ς ΢υρίας ἐλθεῖν, αὐτ῅ς ἡμέρας ἐν Ὀρθωσίᾳ ἐμείναμεν ἐλθόντες. καὶ διὰ τὸ πλησίον εἶναι ἧς ἐξήλθομεν πόλεως, πάντων σχεδὸν προακηκοότων τοὖ κηρύγματος, μι᾵ς ἡμέρας ἐκεῖ μείναντες ἀπήραμεν εἰς Ἀντάραδον. πολλῶν δὲ τῶν συνοδοιπορούντων ἡμῖν ὄντων, ὁ Πέτρος Νικήτῃ καὶ Ἀκύλᾳ προσωμίλει λέγων· Ἐπειδὴ πολὺς ὄχλος τῶν συνοδοιπορούντων οὐ μικρὸν φθόνον ἡμῖν εἰσιοὖσιν κατὰ πόλιν ἐπισπ᾵ται, ἀναγκαίως ἐσκεψάμην φροντίσαι πῶς μήτε ο὘τοι λυπηθῶσιν κωλυθέντες συνεῖναι ἡμῖν μήτε ἡμεῖς περίβλεπτοι γινόμενοι φθόνῳ τῷ τ῅ς κακίας ὑποπέσωμεν. τούτου ἕνεκεν βούλομαί σε τὸν Νικήτην καὶ Ἀκύλαν προοδεύειν μου κατὰ συστήματα δύο σποράδην μανθάνοντες τὰς τῶν ἐθνῶν εἰσέρχεσθαι πόλεις. οἶδα δὲ ὅτι ἀθυμεῖτε τοὖτο ποιεῖν ἀκηκοότες, ἀπολειπόμενοί μου διάστημα οὐδ' ὅλων ἡμερῶν δύο. εἰδέναι οὗν ὑμ᾵ς θέλω ὅτι πολλαπλάσιον ἀγαπῶμεν ἡμεῖς οἱ πείσαντες ὑμ᾵ς τοὺς πεισθέντας ἤπερ ὑμεῖς ἡμ᾵ς τοὺς πεπεικότας. ἀλλήλους οὗν στέργοντες, τῷ μὴ ἀλόγως ποιεῖν ἃ θέλομεν τ῅ς ὠφελείας ὅσον τὸ ἐφ' ἡμῖν φροντίζωμεν. πρὸς τούτοις δὲ οὐδεμι᾵ς ἡμέρας διαλεγομένου μου ἀπολιμπάνεσθε. εἰς γὰρ τὰς ἐπισημοτέρας τῶν ἐπαρχιῶν πόλεις προῄρημαι (ὡς ἴστε καὶ ὑμεῖς) ἡμερῶν ἐπιμένειν καὶ διαλέγεσθαι. καὶ τὸ νὖν εἰς τὴν ἐγγυτέραν ἡμῖν Λαοδίκειαν προάξατε καὶ μεθ' ἡμέρας δύο ἥ τρεῖς (ὅσον ἐπὶ τῆ ἐμῆ προαιρέσει) καταλήψομαι ὑμ᾵ς. ἐπὶ δὲ τῶν πυλῶν ἐκδέξασθέ με, ὑμεῖς μόνοι διὰ τὸν θρὖλον, ἵνα οὕτως ἀψοφητὶ συνεισελθόντες ἅμα ὑμῖν ὦμεν. κἀκεῖθεν ὁμοίως μετὰ τὸ ἐπιμεῖναι ἡμερῶν ἄλλοι ἀνθ' ὑμῶν εἰς τὰ ἐπέκεινα κατὰ ἐφημερίας προάξωσιν τὰς ξενίας ἑτοιμάζοντες. ταὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἠναγκάσθησαν συνθέσθαι λέγοντες· Oὐ πάνυ ἡμ᾵ς, κύριε, λυπεῖ τοὖτο πράττειν διὰ τὸ ὑπὸ σοὖ κελεύεσθαι. πρῶτον μέν, ὅτι πάντα καλῶς νοεῖν τε καὶ συμβουλεύειν ἄξιος ὢν ὑπὸ τ῅ς τοὖ θεοὖ προνοίας ἐξελέγης· πρὸς τούτοις δέ, ἐπὶ τὸ πολὺ ἡμερῶν δύο ἀνάγκῃ τοὖ προάγειν ἀπολιμπανόμεθά σου. καὶ α὘ται μὲν πολλαὶ πρὸς τὸ μὴ σὲ τὸν κύριον ἡμῶν ὁρ᾵ν Πέτρον, πλὴν λογιζόμεθα ὅτι πλεῖον λυπηθήσονται οἱ πολὺ μακρὰν προπεμπόμενοι ὡς ἐπὶ πλεῖον ἀναμένειν σε κατὰ πόλιν κεκελευσμένοι, ἀνιώμενοι ἐν τῷ ἐπὶ πλεῖον ἐστερ῅σθαι τοὖ ὁρ᾵ν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σου τὸ περιπόθητον πρόσωπον. καὶ ἡμεῖς οὐκ ἐλάττονα ἐκείνων ἀθυμοὖντες ὡς κελεύεις διὰ τὸ συμφέρον ποιεῖν οὐκ ἀντιλέγομεν. ὁμῶς ταὖτα εἰπόντες προ῅ξαν ἐντολὴν ἔχοντες ἐν τῷ πρώτῳ πανδοχείῳ προσομιλ῅σαι τῷ συνοδοιποροὖντι ὄχλῳ, ὅπως σποράδην ἀλλήλων γενόμενοι εἰς τὰς πόλεις εἰσέρχωνται. Πορευθέντων οὗν αὐτῶν ἐγὼ Κλήμης μεγάλως ἔχαιρον ὅτι σὺν αὐτῷ με ἐκέλευσεν εἶναι. καὶ ἀποκριθεὶς εἶπον· Eὐχαριστῶ τῷ θεῷ ὅτι με οὐκ ἐξαπέσταλκας ὡς τοὺς ἑταίρους, ἐπειδὴ ὀδυνώμενος ἅν διαπεφωνήκειν. ὁ δὲ ἔφη· Σί δέ; εἰ καὶ χρεία τις ἔσται πεμφθ῅ναί σέ που μαθημάτων χάριν, σὺ διὰ τὸ πρὸς ὀλίγον ἀπολιμπάνεσθαί μου συμφερόντως, διὰ τοὖτο τεθνήξει; οὐχὶ δὲ προσομιλήσας σεαυτῷ φέρειν τὰ διὰ τὴν ἀνάγκην σοι προσταγέντα εὐθύμως ὑποσταίης; ἥ οὐκ οἶσθα ὅτι σύνεισιν αἰεὶ φίλοι ταῖς μνήμαις, κἅν τοῖς σώμασιν ἀπολιμπάνωνται; ὡς ἔνιοι συνόντες τοῖς σώμασιν ἀμνημοσύνης αἰτίᾳ τὰς ψυχὰς ἀποδημοὖσιν τοῖς φίλοις. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Μὴ τοίνυν νομίσῃς, κύριε, ὅτι τὰ λύπης πάσχειν ἤμελλον ἀνοήτως, ἀλλὰ καὶ πάνυ ὀρθῷ τινι λογισμῷ. ἐπεὶ γὰρ σέ, κύριέ μου, ἀντὶ πάντων ἔχω, πατρός τε καὶ μητρὸς καὶ ἀδελφῶν καὶ συγγενῶν, αἴτιόν μοι γενόμενον διὰ τὸν θεὸν τ῅ς σῳζούσης ἀληθείας, ἀντὶ πάντων ἔχων σε παραμυθίας τ῅ς μεγίστης τυγχάνω. πρὸς τούτοις δεδιώς μου καὶ τ῅ς ἀκμ῅ς τὴν ἐκ φύσεως ἐπιθυμίαν, ἠγωνίων μήπως ἀπολειφθείς σου, ἄνθρωπος ὢν νεώτερος, ὅπερ νὖν οὕτως ἐνστάσεως ἔχω, κἅν κατά τινα χόλον θεοὖ ἀποστ῅ναί σου ἀδύνατον, εἰ ἥττων ἐπιθυμίας ἔσομαι. ἀλλ' ἐπειδὴ πολλῷ ἄμεινον καὶ ἀσφαλέστερον συνεῖναί με σοί, τούτῳ ᾧ ὁ νοὖς μου αἰδεῖσθαι εὐλόγως προείληφεν, διὸ πάντοτέ σοι συνεῖναι εὔχομαι. πρὸς τούτοις δὲ μέμνημαί σου ἐν Καισαρείᾳ εἰπόντος· Eἴ τις βούλεταί μοι συνοδεὖσαι, εὐσεβῶς συνοδευέτω. εὐσεβῶς δὲ ἔφης τὸ μηδένα λυπεῖν κατὰ θεόν, οἷον ἀπολιπὼν γονεῖς, γυναῖκα ὁμόφρονα ἥ ἑτέρους τινὰς τῆ θεοσεβείᾳ προσκειμένους. ὅθεν ἐγὼ κατὰ πάντα ἐπιτήδειός εἰμί σοι συνοδοιπόρος, ᾧ εἰ καὶ τὰ μέγιστα χαρίζῃ, τὰς δούλων μοι ὑπηρεσίας συγχωρεῖς ποιεῖν. καὶ ὁ Πέτρος ἀκούσας γελοιάζων ἔφη· Σί οὗν οἴει, Κλήμης; μὴ ὑπ' αὐτ῅ς ἀνάγκης σε εἰς δούλων μοι ταγ῅ναι τόπον; ἐπεὶ τίς τὰς καλὰς καὶ πολλὰς σινδόνας μετὰ τῶν ἑπομένων μοι δακτυλίων καὶ ὑποδήσεων φυλάξει; τίς δὲ καὶ τὰ ἡδέα καὶ πολυτελ῅ ὄψα προετοιμάσει, ἅτινα ποικίλα ὄντα πολλῶν καὶ τεχνιτῶν δεῖται μαγείρων, καὶ πάντα ἐκεῖνα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅσα ἐκτεθηλυμμένων ἀνθρώπων ὡς θηρίῳ μεγάλῳ τῆ ἐπιθυμίᾳ ἐκ πάσης πλεονεξίας πορισθέντα ἑτοιμάζεται; πλὴν ἡ τοιαύτη σε προαίρεσις ὑπεισ῅λθεν ἴσως μὴ συνέντα καὶ τὸν ἐμὸν ἀγνοοὖντα βίον ὅτι ἄρτῳ μόνῳ καὶ ἐλαίαις χρῶμαι καὶ σπανίως λαχάνοις–καὶ ὅτι ἱμάτιόν μοι καὶ τριβώνιον ὑπάρχει τοὖτ' αὐτὸ ὃ περιβέβλημαι καὶ ἑτέρου χρείαν οὐκ ἔχω οὐδὲ ἄλλων τινῶν· ἐν γὰρ τούτοις καὶ περισσεύομαι. ὁ νοὖς γάρ μου τὰ ἐκεῖ πάντα ὁρῶν αἰώνια ἀγαθὰ οὐδὲν τῶν ἐνταὖθα περιβλέπεται. πλήν σου μὲν τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν ἀποδέχομαι καὶ θαυμάζων ἐπαινῶ πῶς ἀνὴρ ἐκ πολυτελῶν ἐθῶν ὑπάρχων ·ᾳδίως τοῖς ἀναγκαίοις τὸν σεαυτοὖ ὑπήλλαξας βίον. ἡμεῖς γὰρ ἐκ παίδων (ἐγώ τε καὶ Ἀνδρέας ὁ σύναιμος καὶ κατὰ θεὸν ἀδελφὸς ὢν ἐμός) οὐ μόνον ἐν ὀρφανίᾳ ἀνατραφέντες. ἀλλὰ καὶ ὑπὸ πενίας καὶ κακουχίας εἰς ἐργατείαν ἐθισθέντες, εὐμαρῶς νὖν τὰς τῶν ὁδῶν φέρομεν σκύλσεις. ὅθεν εἰ ἐπείθου μοι, ἐμοὶ ἅν συγκεχωρήκεις, ἀνδρὶ ἐργάτῃ, σοὶ τὰ δούλων ἀποπληροὖν μέρη. ἐγὼ δὲ ἀκούσας σύντρομος ἐγενόμην καὶ ἐπίδακρυς οἷον λόγον εἶπεν ἀνήρ, ο὘ πάντες οἱ τ῅ς νὖν γενε᾵ς ἄνθρωποι τῷ τ῅ς γνώσεως καὶ εὐσεβείας λόγῳ ἥττους τυγχάνουσιν. ὁ δὲ ἰδών με σύνδακρυν τῶν δακρύων ἐπύθετο τὴν αἰτίαν. κἀγὼ ἔφην· Σί τοιοὖτον ἥμαρτον, ἵνα μοι τοιοὖτον εἴπῃς λόγον; καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Eἰ μὲν κακῶς εἴρηκα τὸ δουλεὖσαί σοι, σὺ πρῶτος ἥμαρτες, τοὖτ' ἐμοὶ ποι῅σαι ἀξιώσας. κἀγὼ ἔφην· Oὐχ ὅμοιόν ἐστιν· ἐμοὶ μὲν γὰρ τοὖτο ποιεῖν πρέπει πάνυ, σοὶ δὲ τῷ τοὖ θεοὖ κήρυκι τὰς ἡμετέρας σóζοντι ψυχὰς χαλεπὸν τοὖτο ποιεῖν ἐμοί. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· ΢υνεθέμην ἄν σοι, ἐπεὶ ὁ κύριος ἡμῶν ὁ ἐπὶ σωτηρίᾳ παντὸς τοὖ κόσμου ἐληλυθώς, μόνος ὑπὲρ πάντας εὐγενὴς ὤν, δουλείαν ὑπέμεινεν, ἵνα ἡμ᾵ς πείσῃ μὴ αἰδεῖσθαι τοῖς ἀδελφοῖς ἡμῶν τὰς δούλων ποιεῖν ὑπηρεσίας, κἅν πάνυ εὐγενεῖς τυγχάνωμεν. κἀγὼ ἔφην· Eἰ μὲν νομίζω σε νικ῅σαι λόγῳ, ἀνόητός εἰμι· πλὴν χάριν ἔχω τῆ τοὖ θεοὖ προνοίᾳ ὅτι σε εἰς γονέων τόπον ἔχειν κατηξιώθην. καὶ ὁ Πέτρος ἐπυνθάνετο· Oὐδεὶς δέ σου ἀληθῶς πρὸς γένους ὑπάρχει; κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Eἰσὶν μὲν πολλοὶ καὶ μεγάλοι ἄνδρες, Καίσαρος πρὸς γένους ὄντες. ὅθεν τῷ ἐμῷ πατρὶ ὡς καὶ συντρόφῳ αὐτὸς Καῖσαρ συγγενίδα συνηρμόσατο γυναῖκα, ἀφ' ἧς τρεῖς ἐγενόμεθα υἱοί, δύο μὲν πρὸ ἐμοὖ, οἳ καὶ δίδυμοι ὄντες πάνυ ὅμοιοι ἀλλήλοις ἐτύγχανον, ὡς αὐτὸς ὁ πατὴρ ἔλεγέν μοι. ἐγὼ γὰρ οὔτε αὐτοὺς οὔτε τὴν τεκοὖσαν πάνυ ἐπίσταμαι, ἀλλ' ὥσπερ δι' ὀνείρων ἀμαυρὸν αὐτῶν τὸ εἶδος

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀναφέρω. ἡ μὲν οὗν μήτηρ μου Ματτιδία ἐλέγετο, ὁ δὲ πατὴρ Υαὖστος, τῶν δὲ ἀδελφῶν καὶ αὐτῶν ὁ μὲν Υαυστῖνος ἐκαλεῖτο, ὁ δὲ Υαυστινιανὸς ἐλέγετο. ἐμοὖ οὗν τρίτου ἐπιγεννηθέντος αὐτοῖς ἡ μήτηρ ὄνειρον ἑωράκει (ὥσπερ ὁ πατήρ μου ὑφηγεῖτο) ὅτι, ἐὰν μὴ τοὺς διδύμους υἱοὺς αὐτ῅ς ἐξαυτ῅ς παραλαβοὖσα τὴν Ῥωμαίων πρὸς ἀποδημίαν ἐξέλθῃ πόλιν ἐπ' ἔτη δέκα, πανολεθρίῳ μόρῳ ἅμα αὐτοῖς ἀποθανεῖν ἔχει. ὁ μὲν οὗν πατὴρ φιλότεκνος ὢν σύν τε δούλοις καὶ δούλαις ἐφοδιάσας ἱκανῶς καὶ εἰς πλοῖον ἐνβαλόμενος εἰς τὰς Ἀθήνας ἅμα παιδευθησομένους ἐξέπεμψεν, ἐμὲ δὲ μόνον υἱὸν εἰς παραμυθίαν ἔσχεν μεθ' ἑαυτοὖ. καὶ ἐπὶ τούτῳ εὐχαριστῶ πολλά, ὅτι κἀμὲ ὁ ὄνειρος μὴ κεκελεύκει ἅμα τῆ μητρὶ τὴν Ῥωμαίων ἐκβ῅ναι πόλιν. περαιωθέντος οὗν ἐνιαυτοὖ ὁ πατὴρ ἔπεμψεν εἰς Ἀθήνας χρήματα τοῖς αὑτοὖ ἅμα τε καὶ μαθεῖν τὸ πῶς διάγουσιν. οἱ δὲ ἀπελθόντες οὐχ ὑπέστρεψαν. τρίτῳ δὲ ἐνιαυτῷ ὁ πατὴρ ἀθυμῶν ἑτέρους ἔπεμψεν ὁμοίως μετὰ ἐφοδίων, οἵτινες τετάρτῳ ἐνιαυτῷ ἦλθον ἀγγέλλοντες μήτε μου τὴν τεκοὖσαν ἥ τοὺς ἀδελφοὺς ἑωρακέναι, μήτε μὴν αὐτοὺς ταῖς Ἀθήναις ἐπιδεδημηκέναι μηδὲ ἄλλου τινὸς τῶν σὺν αὐτοῖς ἀπεληλυθότων κἅν ἴχνος εὑρηκέναι. ὁ μὲν οὗν πατὴρ ταὖτα ἀκούσας καὶ ὑπὸ πολλ῅ς λύπης ἔκθαμβος γενόμενος καὶ οὐκ εἰδὼς ποὖ ὁρμήσας ἐπὶ ζήτησιν αὐτῶν γένηται, ἐμέ τε παραλαβὼν καὶ εἰς Πόρτον καταβὰς πολλῶν πυκνότερον ἐπυνθάνετο ποὖ ἕκαστος αὐτῶν εἶδεν ἥ ἤκουσεν ἀπὸ τεσσάρων ἐτῶν γενόμενον ναυφράγιον. καὶ ἄλλος ἀλλαχ῅ ἔλεγεν. ὁ δὲ ἀντεπυνθάνετο εἰ ἑωράκασιν σῶμα γυναικὸς μετὰ βρεφῶν ἐκβεβρασμένον. τῶν οὗν πολλὰ λεγόντων ἑωρακέναι πτώματα κατὰ πολλοὺς τόπους, ὁ πατὴρ ἀκούων ἐστέναζεν· πλὴν ὑπὸ σπλάγχνων θορυβούμενος ἀλόγιστα ἐπυνθάνετο, ὅτι τοσοὖτον μέγεθος θαλάττης ἐρευν᾵ν ἐπειρ᾵το. πλὴν συνγνωστὸς ἦν, ὅτι τῆ πρὸς τοὺς ζητουμένους στοργῆ ἐλπίσιν ἐβουκολεῖτο κεναῖς. καὶ δή ποτε ὑπὸ φροντιστὰς ποιήσας με καὶ εἰς Ῥώμην καταλείψας δωδεκαετ῅, αὐτὸς δακρύων εἰς Πόρτον κατελθὼν καὶ εἰς πλοῖον ἐνβάς, ἀναχθεὶς ἐπὶ τὴν ζήτησιν ἐπορεύθη. καὶ ἔκτοτε εἰς τὴν σήμερον ἡμέραν οὔτε γράμματα ἐδεξάμην παρ' αὐτοὖ οὔτε εἰ ζῆ ἥ τέθνηκεν σαφῶς ἐπίσταμαι. μ᾵λλον δὲ ὑπονοῶ ὅτι καὶ αὐτὸς τέθνηκέν που, ἥ ὑπὸ λύπης νικηθεὶς ἥ ναυφραγίῳ περιπεσών. τούτου δὲ δεῖγμα ὅτι ἤδη λοιπὸν ἔκτοτε εἰκοστὸν ἔτος ἐστίν, ἀφ' ἧς οὐδεμίαν τινὰ περὶ αὐτοὖ ἀλήθειαν ἤκουσα. ὁ δὲ Πέτρος ἀκούων ταὖτα ὑπὸ συμπαθείας ἐδάκρυσεν καὶ εὐθέως τοῖς συνοὖσιν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γνησίοις ἔφη· Σαὖτα εἴ τις πεπόνθει ἐν θεοσεβείᾳ, οἷα ὁ τούτου πέπονθεν πατήρ, εὐθέως τῷ τ῅ς θεοσεβείας λόγῳ τὴν αἰτίαν προσ῅πτεν ἐπιγράφων τὸν πονηρόν· οὕτω καὶ τοῖς ταλαιπώροις ἔθνεσιν συμβαίνει πάσχειν, καὶ ἀγνοοὖμεν οἱ θεοσεβεῖς. ταλαιπώρους δὲ αὐτοὺς εὐλόγως εἴρηκα, ὅτι ἐνταὖθα ἀλῶνται καὶ τ῅ς ἐκεῖ ἐλπίδος οὐ τυγχάνουσιν. οἱ γὰρ ἐν θεοσεβείᾳ πάσχοντες τὰ θλιβερὰ εἰς ἔκπραξιν παραπτωμάτων πάσχουσιν. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος εἷς τις τῶν ἐν ἡμῖν τολμήσας ἀντὶ πάντων παρεκάλεσεν αὐτὸν αὔριον ὀρθρίτερον εἰς Ἄραδον τὴν κατέναντι ν῅σον εἰσπλεὖσαι, τριάκοντα οἶμαι οὐδ' ὅλους ἀπέχουσαν σταδίους, ὡς ἐπὶ ἱστορίᾳ τῶν ἐκεῖ ἀμπελίνων δύο στύλων μέγιστα ἐχόντων πάχη. ὁ οὗν πειθήνιος Πέτρος συνεχώρησεν εἰπών· Ἐπὰν τοὖ πλοίου ἐκβ῅τε, μὴ ἅμα οἱ πάντες εἰσέρχεσθε εἰς τὴν θεωρίαν ὧν ἐπιθυμεῖτε· οὐ γὰρ βούλομαι στρέμματα γίνεσθαι εἰς ὑμ᾵ς τῶν πολιτῶν. καὶ οὕτως πλεύσαντες ·οπῆ ὥρας κατήχθημεν εἰς τὴν ν῅σον. ἐκβάντες δὲ τοὖ σκάφους εἰσῄειμεν, ἔνθα οἱ ἀμπέλινοι στὖλοι ἦσαν· ὁμῶς ἅμα αὐτοῖς ἄλλος ἄλλο τι τῶν Υειδίου ἔργων ἐθεώρει. Πέτρος δὲ μόνος οὐκ ἀναγκαῖον ἡγήσατο ἐπὶ τὴν τῶν ἐκεῖ ἱστορίαν γενέσθαι, γυναικὶ δέ τινι ἔξω πρὸ τῶν θυρῶν καθεζομένῃ καὶ τροφ῅ς χάριν μεταιτούσῃ πυκνὰ κατανοήσας ἔφη· Γύναι, τί σοι τῶν μελῶν λείπει, ὅτι τοσαύτην ὕβριν ἀνεδέξω (λέγω δὴ τὸ προσαιτεῖν) καὶ μὴ μ᾵λλον ταῖς ὑπὸ τοὖ θεοὖ σοι δεδωρημέναις χερσὶν ἐργαζομένη τὰς ἐφημέρους πορίζῃ τροφάς; ἡ δὲ στενάξασα ἀπεκρίνατο· Eἴθε γὰρ ἦσάν μοι χεῖρες ὑπουργεῖν δυνάμεναι· νὖν δέ μοι σχ῅μα μόνον χειρῶν φυλάσσουσιν, νεκραὶ τυγχάνουσαι, ὑπὸ δηγμάτων ἐμῶν βεβασανισμέναι. καὶ ὁ Πέτρος ἐπύθετο· Σίς δὲ ἡ αἰτία τοὖ σὲ τὸ χαλεπὸν τοὖτο πεπονθέναι; ἡ δὲ ἀπεκρίνατο· Χυχ῅ς ἀσθένεια καὶ πλέον οὐθέν· εἰ γὰρ ἀνδρεῖον εἶχον φρόνημα, ἦν κρημνὸς ἥ βυθός, ὅθεν ἐμαυτὴν ·ίψασα τῶν ὀδυνώντων με παύσασθαι ἠδυνάμην κακῶν. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Σί οὗν οἴει, γύναι; ὅτι πάντως οἱ ἀναιροὖντες ἑαυτοὺς κολάσεως ἀπαλλάσσονται ἥ μὴ τῆ χείρονι κολάσει ἐν ᾅδῃ αἱ τῶν οὕτως θνῃσκόντων ψυχαὶ περὶ τ῅ς αὐτοκτονίας κολάζονται; ἡ δὲ ἔφη· Eἴθε ἐπεπείσμην, ὅτι ὄντως ἐν ᾅδῃ ψυχαὶ εὑρίσκονται ζῶσαι, καὶ ἠγάπων τ῅ς κολάσεως καταφρονήσασα θανεῖν, ὅπως τοὺς ἐμοὺς περιποθήτους ἴδω κἅν μίαν ὥραν. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Σί ἄρα ἐστὶν τὸ λυποὖν σε, μαθεῖν ἤθελον, γύναι. ἐὰν γάρ με διδάξῃς, ἀντὶ ταύτης τ῅ς χάριτος πληροφορήσω

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σε, ὅτι ἐν ᾅδῃ ζῶσιν αἱ ψυχαί, καὶ ἀντὶ κρημνοὖ ἥ βυθοὖ φάρμακον δώσω, ὅπως ἀβασανίστως τοὖ ζ῅ν τὸν βίον μεταλλάξαι δυνηθῆς. Καὶ ἡ γυνὴ τὸ ἀμφιβόλως ·ηθὲν μὴ συνεῖσα, ἐπὶ τῆ ὑποσχέσει πεισθεῖσα τοὖ λέγειν ἤρξατο οὕτως· Γένος μὲν καὶ πατρίδα εἰπεῖν οὐκ οἴομαι πεῖσαί ποτε δυνηθ῅ναί τινα. πλὴν καὶ σοὶ τί διαφέρει τοὖτο μαθεῖν ἥ μόνην τὴν αἰτίαν, ἧς ἕνεκεν ὀδυνωμένη δήγμασιν τὰς ἐμὰς ἐνέκρωσα χεῖρας; πλὴν τὰ κατ' ἐμαυτὴν ὡς δυνατὸν ἀκοὖσαί σε, διηγήσομαι. ἐγὼ πάνυ εὐγενὴς ὑπάρχουσα δυνάστου τινὸς προσταγῆ ἀνδρὶ πρὸς γένους αὐτῷ ὑπάρχοντι ἐγενόμην γυνή. καὶ μετὰ δίδυμα τέκνα ἔσχον ἕτερον υἱόν. ὁ δὲ τοὖ ἐμοὖ ἀνδρὸς ἀδελφὸς μανεὶς οὐκ ἔλαττον ἠράσθη μου τ῅ς ταλαιπώρου, σφόδρα σωφρονεῖν ἀγαπώσης. καὶ βουλομένη μήτε τῷ ἐραστῆ συνθέσθαι μήτε τῷ ἐμῷ ἀνδρὶ ἀναθέσθαι τὸν τοὖ ἀδελφοὖ αὐτοὖ πρὸς ἐμὲ ἔρωτα, ἐλογισάμην, ἵνα μήτε μοιχησαμένη ἐμαυτὴν μιάνω μήτε τοὖ ἐμοὖ ἀνδρὸς τὴν κοίτην ὑβρίσω μήτε τῷ ἀδελφῷ τὸν ἀδελφὸν πολέμιον καταστήσω μήτε ὅλον γένος μέγα ×ν εἰς ὀνειδισμὸν π᾵σιν ὑποβάλω–ὡς ἔφην, ἐλογισάμην τὴν πόλιν μετὰ τῶν ἐμῶν διδύμων παίδων ἐκβ῅ναι ἐπὶ χρόνον τινά, ἕως ἅν καὶ ὁ μιαρὸς ἔρως παύσηται τοὖ ἐπὶ τῆ ἐμῆ ὕβρει κολακεύοντός με. τὸν μέντοι ἕτερον υἱὸν παρὰ τῷ πατρὶ μεῖναι εἰς παραμυθίαν κατέλιπον. πλὴν ἵνα οὕτως ταὖτα γένηται, ἐπενόησα ὄνειρον πλάσασθαι ὡς δή τινος νύκτωρ ἐπιστάντος μοι καὶ εἰρηκότος· Γύναι, ἐξαυτ῅ς ἅμα τοῖς διδύμοις σου τέκνοις ἐπὶ χρόνον τινά, μέχρις ὅτε μηνύσω ἐπανελθεῖν σε ἐνταὖθα, ἔκβηθι τὴν πόλιν, ἐπεὶ ἅμα ἀνδρὶ καὶ π᾵σίν σου τοῖς τέκνοις αἰφνιδίως κακῶς τελευτήσεις. ὁμῶς οὕτως ἐποίησα. ἅμα γὰρ τῷ τὸν ὄνειρον ψεύσασθαί με τῷ ἀνδρὶ αὐτὸς περίφοβος γενόμενος μετὰ τῶν δύο υἱῶν δούλων τε καὶ παιδισκῶν καὶ χρημάτων συχνῶν κατὰ πλοὖν εἰς Ἀθήνας με ἐξέπεμψεν ἐκπαιδεὖσαι τοὺς υἱούς, μέχρις ἄν (ἔφη) τῷ χρηματίσαντι δόξῃ ἐπανιέναι σε πρὸς ἐμέ. ὁμῶς ἅμα τέκνοις ἡ τάλαινα πλέουσα ὑπὸ ἀνέμων ἀταξίας εἰς τούτους ἀπορριφεῖσα τοὺς τόπους, νυκτὸς τ῅ς νηὸς διαλυθείσης, ναυφραγίῳ περιέπεσα. πάντων δὲ θανόντων ἡ ἀτυχὴς ἐγὼ μόνη ὑπὸ σφοδροὖ κύματος ·ιπισθεῖσα ἐπὶ πέτρας ἐρρίφην, ἐφ' ἧς καθεσθεῖσα ἡ ἀθλία ἐλπίδι τοὖ τὰ τέκνα με ζῶντα εὑρεῖν εἰς τὸν βυθὸν ἐμαυτὴν οὐκ ἔρριψα τότε ὅτε τὴν ψυχὴν μεμεθυσμένην τοῖς κύμασιν ἔχουσα τοὖτο ποι῅σαι ·ᾳδίως ἐδυνάμην. πλὴν ἐπειδὴ ὄρθρος ἐγένετο, μεγάλα βοῶσα καὶ γοερὰ κωκύουσα περιεβλεπόμην, ζητοὖσα τῶν ἐμῶν ταλαιπώρων βρεφῶν τὰ νεκρὰ σώματα. ἐλεήσαντες οὗν με

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οἱ ἐπιχώριοι, γυμνὴν ἰδόντες ἐνδύσαντές με τὸ πρῶτον, τὸν βυθὸν ἀνηραύνων, τὰ ἐμὰ ζητοὖντες τέκνα. καὶ ἐπεὶ μηδὲν ηὕρισκον ὧν ἐζήτουν, παραμυθίας χάριν τινὲς τῶν φιλοξένων γυναικῶν προσελθοὖσαι διηγοὖντο ἑκάστη τὰ ἑαυτ῅ς κακά, ἵνα τῆ τῶν ὁμοίων συμφορᾶ παραμυθίας τύχω, ὃ δὴ μ᾵λλόν με ἐλύπει. οὐ γὰρ ἔφην οὕτω κακὴ εἶναι ὡς ταῖς ἄλλων συμφοραῖς παραμυθίας τύχω. καὶ δὴ εἰς ξενίαν πολλῶν με ἄγειν ἀξιουσῶν μία τις τῶν ἐνταὖθα πενιχρὰ πολὺ βιασαμένη εἰς τὸ ἑαυτ῅ς ἐλθεῖν ἠνάγκασε σκήνωμα, εἰποὖσά μοι· Θάρρει, γύναι· καὶ γὰρ ὁ ἐμὸς ἀνὴρ ναύτης ὢν κατὰ θάλασσαν τέθνηκεν, ἐν τῆ νεαζούσῃ τυγχάνων ἡλικίᾳ· καὶ ἔκτοτε πολλῶν με ἀξιούντων πρὸς γάμον ἐγὼ χηρεύειν εἱλόμην, τὸν ἐμὸν ποθοὖσα ἄνδρα. ἔσται δὲ ἡμῖν κοινὰ ἃ διὰ χειρῶν ἀμφότεραι πορίζειν δυνάμεθα. καὶ ἵνα μή σοι μηκύνω τοὺς οὐκ ἀναγκαίους λόγους, συνóκησα αὐτῆ διὰ τὴν φιλανδρίαν. καὶ μετ' οὐ πολὺ ἐμοὖ τ῅ς ταλαιπώρου αἱ χεῖρες ὑπὸ τῶν δηγμάτων παρείθησαν, καὶ ἡ ὑποδεξαμένη με γυνὴ ὅλη ὑπὸ πάθους τινὸς συνδεθεῖσα ἐπὶ τ῅ς οἰκίας ἔρριπται. ἐπεὶ οὗν ὁ πάλαι τῶν γυναικῶν ἔλεος παρήκμασεν, ἐγὼ δὲ καὶ ἡ κατ' οἶκον ἀμφότεραι ἐπισινεῖς τυγχάνομεν, ἐκ πολλῶν χρόνων ἐνταὖθα (ὡς ὁρᾶς) καθέζομαι προσαιτοὖσα καὶ ὧν ἅν εὐπορήσω, καὶ τῆ συνταλαιπώρῳ εἰς τροφὰς κομίζω. καὶ τὰ μὲν ἐμὰ ἐπὶ τοσοὖτον αὐτάρκως εἰρήσθω· λοιπὸν σὺ κωλύεις τὴν ὑπόσχεσιν πληρῶσαι τοὖ δοὖναι τὸ φάρμακον, ὅπως κἀκείνῃ ἐπιθυμούσῃ θανεῖν δῶ καὶ οὕτως κἀγὼ τοὖ ζ῅ν (ὡς ἔφης) μεταλλάξαι δυνηθῶ. Σαὖτα τ῅ς γυναικὸς εἰπούσης ὑπὸ λογισμῶν πολλῶν ὁ Πέτρος μετέωρος ἐδόκει ἵστασθαι. ἐγὼ δὲ ἐπελθὼν ἔφην· Ἐκ πολλοὖ σε περιερχόμενος ζητῶ, καὶ τὰ νὖν τί ποιοὖμεν; ὁ δὲ Πέτρος προσέταξέν μοι προάξαντι μένειν αὐτὸν ἐπὶ τοὖ σκάφους. καὶ ἐπειδὴ ἀντειπεῖν οὐκ ἦν αὐτῷ κελεύσαντι, ἐποίησα τὸ προσταχθέν. ὁ δὲ Πέτρος μικρᾶ τινι ὑποψίᾳ (ὡς αὐτός μοι πάντα ὕστερον διηγήσατο) παλλόμενος τὴν καρδίαν ἐπυνθάνετο τ῅ς γυναικὸς λέγων· Eἰπέ μοι, γύναι, τὸ γένος καὶ τὴν πόλιν καὶ τῶν τέκνων τὰ ὀνόματα, καὶ ἤδη δίδωμί σοι τὸ φάρμακον. ἡ δὲ βίαν πάσχουσα καὶ εἰπεῖν οὐ θέλουσα, τὸ δὲ φάρμακον λαβεῖν ἐπιθυμοὖσα, ἐσοφίσατο ἄλλα ἀντὶ ἄλλων εἰπεῖν καὶ ὁμῶς ἔφη αὐτὴν μὴν Ἐφεσίαν εἶναι, τὸν δὲ ἄνδρα ΢ικελόν, ὁμῶς καὶ τῶν τριῶν τέκνων ἤλλαξεν τὰ ὀνόματα. καὶ ὁ Πέτρος νομίσας αὐτὴν ἀληθεύειν ἔφη· Oἴμοι, γύναι· ἐνόμιζον μεγάλην τινὰ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

χαρὰν τὴν σήμερον ἄγειν ἡμέραν, ὑποπτεύσας σέ τινα εἶναι, ἣν ἐνόμιζον, ἧς τὰ πράγματα ἀκούσας ἀκριβῶς ἐπίσταμαι. ἡ δὲ ἐξώρκιζεν λέγουσα· Δέομαι, εἰπέ μοι, ἵνα εἰδῶ εἰ ἔστιν τις ἐν γυναιξὶν ἀθλιωτέρα ἐμοὖ. καὶ ὁ Πέτρος ψεύδεσθαι οὐκ εἰδὼς ὑπὸ ἐλέους τοὖ πρὸς αὐτὴν τὸ ἀληθὲς λέγειν ἤρξατο· Ἐμοί τις λοιπὸν ἤδη νεανίας ὢν παρέπεται, τῶν τ῅ς θεοσεβείας ὀρεγόμενος λόγων, Ῥωμαίων ὑπάρχων πολίτης, ὅστις μοι διηγήσατο πῶς πατέρα ἔχων καὶ ἀδελφοὺς δύο διδύμους οὐδένα τούτων ὁρᾶ· ἥ τε γὰρ μήτηρ (φησίν), ὡς ὁ πατὴρ διηγεῖτό μοι, ὄνειρον ἰδοὖσα τὴν Ῥωμαίων πόλιν ἐπὶ χρόνον τινὰ ἐξ῅λθεν μετὰ τῶν διδύμων αὐτ῅ς τέκνων, ἵνα μὴ κακῷ μόρῳ τελευτήσῃ, καὶ σὺν αὐτοῖς ἐκβ᾵σα οὐχ εὑρίσκεται. ὁ δὲ ταύτης μὲν ἀνήρ, αὐτοὖ δὲ πατὴρ καὶ αὐτὸς εἰς ἐπιζήτησιν αὐτ῅ς ἐκβὰς οὐχ εὑρίσκεται. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἐπιστήσασα ὡς ὑπὸ ἐκπλήξεως ἀπέψυξεν ἡ γυνή. ὁ δὲ Πέτρος προσελθὼν καὶ ἐπισχὼν νήφειν αὐτὴν παρεκελεύσατο, ὁμολογεῖν αὐτὴν πείθων τί ποτέ ἐστιν ὃ πάσχει. ἡ δὲ ὥσπερ ἐκ μέθης τὸ λοιπὸν τοὖ σώματος παρεθεῖσα ὑπέστρεψεν ἑαυτὴν ὑποστ῅ναι δυνηθ῅ναι τὸ μέγεθος τ῅ς ἐλπιζομένης χαρ᾵ς καὶ τρίψασα αὑτ῅ς τὸ πρόσωπον· Ποὖ ἐστιν, ἔφη, ο὘τος ὁ νεανίας; ὁ δὲ ἤδη ὅλον συνιδὼν τὸ πρ᾵γμα ἔφη· Eἰπέ μοι σὺ πρῶτον (ἄλλως γὰρ τοὖτον ἰδεῖν οὐκ ἔχεις). ἡ δὲ σπεύδουσα· Ἐγώ, φησίν, εἰμὶ ἡ τοὖ νεανίσκου μήτηρ. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Σί τούτῳ ὄνομα; ἡ δέ φησιν· Κλήμης. καὶ ὁ Πέτρος εἶπεν· Aὐτός ἐστιν, καὶ αὐτὸς ἦν ὁ πρὸ μικροὖ μοι λαλήσας, ᾧ ἀναμένειν με ἐν τῷ πλοίῳ προσέταξα. ἡ δὲ προσπεσοὖσα τῷ Πέτρῳ παρεκάλει σπεύδειν ἐπὶ τὸ πλοῖον ἐλθεῖν. καὶ ὁ Πέτρος· Eἴ μοι τηρεῖς τὰς συνθήκας, καὶ τοὖτο ποιήσω. ἡ δὲ ἔφη· Πάντα ποιῶ, μόνον μοι τὸ τέκνον τὸ μονογενὲς δεῖξον. δόξω γὰρ δι' αὐτοὖ τὰ δύο μου τὰ ἐνταὖθα τεθνηκότα ὁρ᾵ν τέκνα. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ὅταν αὐτὸν ἴδῃς, ἡσύχασον μέχρις ἅν τ῅ς νήσου ἐκβῶμεν. ἡ δὲ ἔφη· Oὕτως ποιήσω. λαβόμενος οὗν τ῅ς χειρὸς αὐτ῅ς ὁ Πέτρος ἦγεν ἐπὶ τὸ πλοῖον. ἐγὼ δὲ ἰδὼν αὐτὸν χειραγωγοὖντα γυναῖκα ἐγέλασα καὶ προσελθὼν εἰς τιμὴν αὐτοὖ ἀντ' αὐτοὖ χειραγωγεῖν αὐτὴν ἐπειρώμην. καὶ ἅμα τῷ ἅψασθαί με τ῅ς χειρὸς αὐτ῅ς ὀλολύξασα ὡς μήτηρ μέγα καὶ περιπλακεῖσα σφόδρα κατεφίλει με τὸν αὐτ῅ς υἱόν. ἐγὼ δὲ ἀγνοῶν ὅλον τὸ πρ᾵γμα ὡς μαινομένην ἀπεσειόμην, αἰδούμενος δὲ καὶ τὸν Πέτρον ἐπικραινόμην. ὁ δὲ Πέτρος ἔφη· Ἔα· τί ποιεῖς, τέκνον Κλήμης, ἀποσειόμενος τὴν σὴν οὕτως τεκοὖσαν; ἐγὼ δὲ τοὖτο ἀκού-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σας περίδακρυς γενόμενος καὶ καταπεσούσῃ τῆ τεκούσῃ προσπεσὼν κατεφίλουν. καὶ γὰρ ἅμα τῷ ·ηθ῅ναί μοι τοὖτο ἀμαυρῶς πως τὸ εἶδος ἀνεκαλούμην. πολλοὶ μὲν οὗν ὄχλοι συνέτρεχον ἱστορ῅σαι τὴν προσαιτήτριαν γυναῖκα, λέγοντες ἀλλήλοις ὅτι αὐτὴν ἐπέγνω ὁ υἱός, ἀνὴρ ἀξιόλογος. βουλομένοις οὗν ἡμῖν ἐξαυτ῅ς σὺν τῆ μητρὶ τ῅ς νήσου ἐκβαίνειν ἡ μήτηρ ἔφη· Σέκνον μοι ποθεινόν, εὔλογόν ἐστιν ἀποτάξασθαι τῆ ὑποδεξαμένῃ με γυναικί, ἥτις πενιχρὰ οὗσα καὶ ὅλη παρειμένη ἐπὶ τ῅ς οἰκίας ἔρριπται. ὁ δὲ Πέτρος ἀκούσας ἐθαύμασεν καὶ πάντες οἱ περιεστῶτες ὄχλοι τ῅ς γυναικὸς τὸ ἀγαθὸν φρόνημα. καὶ εὐθέως ἐκέλευσεν ὁ Πέτρος τισὶν πορευθ῅ναι καὶ τὴν γυναῖκα ἐπὶ κλίνης κομίσαι. καὶ ὁμῶς ἐνεχθείσης καὶ τεθείσης τ῅ς κλίνης, πάντων τῶν ὄχλων ἀκουόντων ἔφη ὁ Πέτρος· Eἰ ἀληθείας κ῅ρυξ ἐγὼ τυγχάνω, εἰς τὴν τῶν παρεστώτων πίστιν, ἵνα γνῶσιν ὅτι εἷς ἐστιν θεὸς ὁ τὸν κόσμον ποιήσας, ἐξαυτ῅ς ἐγερθήτω ὑγιής. καὶ ἅμα τῷ εἰπεῖν Πέτρον ταὖτα ἡ γυνὴ ἠγέρθη ὑγιασθεῖσα καὶ τῷ Πέτρῳ προσέπεσεν καὶ τὴν συνήθη φίλην καταφιλήσασα ἐπυνθάνετο τί εἴη τοὖτο. ἡ δὲ ὅλον αὐτῆ τὸ πρ᾵γμα τοὖ ἀναγνωρισμοὖ συντόμως διηγήσατο καὶ οἱ ἀκούσαντες κατεπλάγησαν. τότε καὶ ἡ μήτηρ τὴν ξενοδόχον θεραπευθεῖσαν ἱστορήσασα παρεκάλει καὶ αὐτὴ ἰάσεως τυχεῖν. ὁ δὲ ἐπιθεὶς τὴν χεῖρα καὶ αὐτὴν ἐθεράπευσεν. καὶ εἶθ' οὕτως ὁ Πέτρος περὶ θεοὖ καὶ τ῅ς αὐτῷ διαφερούσης θρησκείας ὁμιλήσας, προσθεὶς ἐπὶ τέλει ὅτι· Eἴ τις βούλεται ταὖτα ἀκριβῶς μαθεῖν, εἰς Ἀντιόχειαν, ὅπου πλειόνων ἡμερῶν περιμένειν ἔκρινα, ἐλθὼν τὰ πρὸς τὴν αὑτοὖ σωτηρίαν μανθανέτω. οὐ γὰρ δὴ ἐμπορίας ἕνεκα ἥ στρατείας πατρίδας καταλιμπάνειν οἴδατε καὶ εἰς μακροὺς ἀπέρχεσθαι τόπους, διὰ δὲ αἰώνιον σωτηρίαν μηδὲ τριῶν ἡμερῶν ὁδὸν πορευθ῅ναι θέλετε; μετὰ μὲν οὗν τὴν προσομιλίαν Πέτρου ἐγὼ τῆ ὑγιασθείσῃ γυναικὶ ἐπὶ παντὸς τοὖ ὄχλου χιλίας δραχμὰς εἰς τροφὰς ἐδωρησάμην, παραθέμενος αὐτὴν ἀγαθῷ τινι ἀνδρί, πρώτῳ τ῅ς πόλεως ὄντι, φύσει μετὰ χαρ᾵ς τοὖτο ποιεῖν προῃρημένῳ. ἔτι δὲ καὶ ἄλλοις πολλοῖς ἀργύρια διανείμας, ταῖς ποτε τὴν μητέρα παραμυθησαμέναις εὐχαριστήσας διέπλευσα εἰς Ἀντάραδον ἅμα τῆ μητρὶ καὶ Πέτρῳ καὶ τοῖς λοιποῖς ἑταίροις, καὶ οὕτως εἰς τὴν ξενίαν ὡρμήσαμεν. Γενομένων δὲ ἡμῶν καὶ τροφ῅ς μεταλαβόντων καὶ συνήθως εὐχαριστησάντων, ἔτι ὥρας οὔσης ἔφην ἐγὼ τῷ Πέτρῳ· Υιλανθρωπίας ἔργον, κύριέ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μου Πέτρε, ἡ ἐμὴ ἐποίησεν μήτηρ, τ῅ς ξενοδόχου ὑπομνησθεῖσα γυναικός. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Ἀρά γε, ὦ Κλήμης, ἀληθῶς νενόμικας φιλανθρωπίας ἔργον πεποιηκέναι τὴν σὴν τεκοὖσαν, καθὸ τὴν ἀπὸ ναυφραγίου αὐτὴν ὑποδεξαμένην ἠμείψατο, ἥ ὡς μητρὶ μεγάλα χαριζόμενος τοὖτον εἴρηκας τὸν λόγον; εἰ δὲ οὐχ ὡς χαριζόμενος, ἀλλ' ὡς ἀληθεύων ἔφης, ἔοικάς μοι ἀγνοεῖν τί πότ' ἐστιν φιλανθρωπίας μέγεθος, ἥτις ἐστὶν ἄνευ τοὖ φυσικῶς πείθοντος ἡ πρὸς οἱονδήποτε στοργὴ καθὸ ἄνθρωπός ἐστιν. ἀλλ' οὐδὲ τὴν ξενοδόχον τὴν ἀπὸ ναυφραγίου ὑποδεξαμένην τὴν σὴν τεκοὖσαν οὔπω φιλάνθρωπον εἰπεῖν τολμῶ. ὑπ' ἐλέου γὰρ κολακευθεῖσα πέπειστο εὐεργέτις γενέσθαι γυναικὸς ναυφραγίῳ περιπεσούσης, τέκνα πενθούσης, ξένης, γυμν῅ς, μεμονωμένης καὶ σφόδρα ἐπὶ ταῖς συμφοραῖς ὀλοφυρομένης. ἐν τοσαύταις οὗν αὐτ῅ς συμφοραῖς οὔσης τίς καὶ ἀσεβῶν ἰδὼν οὐκ ἅν ἠλέησεν; ὥστε οὔπω φιλανθρωπίας ἔργον πεποιηκυῖα φαίνεται οὐδὲ ἡ ξενοδόχος γυνή, ἀλλὰ ὑπὸ ἐλέου τοὖ ἐπὶ μυρίαις συμφοραῖς πρὸς εὐεργεσίας κεκινημένου. πόσῳ γε μ᾵λλον ἡ σὴ τεκοὖσα, βίου εὐπορέσασα καὶ τὴν ξενοδόχον ἀμειψαμένη, φιλανθρωπίας ἔργον οὐκ ἐποίησεν, ἀλλὰ φιλίας; πολλὴ δὲ διαφορὰ μεταξὺ φιλίας καὶ φιλανθρωπίας, ὅτι ἡ μὲν φιλία ἐξ ἀμοιβ῅ς γίνεται, ἡ δὲ φιλανθρωπία ἄνευ τοὖ φυσικῶς πείθοντος πάντα ἄνθρωπον καθὸ ἄνθρωπός ἐστιν φιλοὖσα εὐεργετεῖ. εἰ μὲν οὗν ἡ ἐλεήσασα ξενοδόχος καὶ ἐχθροὺς ἀδικήσαντας ἐλεῶσα εὐεργέτει, φιλάνθρωπος ἅν ἦν. εἰ δὲ διά τι φίλη ἥ ἐχθρὰ καὶ διά τι ἐχθρὰ ἥ φίλη, ἡ τοιαύτη τοὖ τινος αἰτίου φίλη ἐστὶν ἥ ἐχθρά, οὐ τοὖ ἀνθρώπου. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Oὐ δοκεῖ σοι οὗν φιλάνθρωπος εἶναι κἅν ἡ ξενοδόχος ξένην ἣν οὐκ ἠπίστατο εὐεργετήσασα; καὶ ὁ Πέτρος· Ἐλεήμονα μὲν αὐτὴν εἰπεῖν ἐπίσταμαι, φιλάνθρωπον δὲ οὐ τολμῶ λέγειν, ἅτε δὴ οὔτε τὴν τεκοὖσαν φιλότεκνον· ὑπ' ὠδίνων γὰρ καὶ ἀνατροφ῅ς στέργειν πέπεισται. ὡς καὶ ὁ ἐρῶν ὑπὸ τ῅ς συνηθείας κολακεύεται καὶ εὐν῅ς καὶ ὁ φίλος ὑπὸ τ῅ς ἀμοιβ῅ς, οὕτω καὶ ὁ ἐλεῶν ὑπὸ τ῅ς συμφορ᾵ς. πλὴν ἐγγὺς ὁ ἐλεήμων τῷ φιλανθρώπῳ, ὅτι ἄνευ τοὖ τι θηρ᾵σθαι λαβεῖν εὐεργετεῖν πείθεται. πλὴν οὔπω φιλάνθρωπός ἐστιν. κἀγὼ ἔφην· Ἐπὶ ποίαις οὗν πράξεσιν φιλάνθρωπος εἶναί τις δύναται; καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Ἐπεὶ ὁρῶ σε γλιχόμενον ἀκοὖσαι τί πότ' ἐστιν φιλανθρωπίας ἔργον, οὐκ ὀκνήσω λέγειν. φιλάνθρωπός ἐστιν ὁ καὶ ἐχθροὺς εὐεργετῶν. ὅτι δὲ οὕτως ἔχει, ἄκουσον. φιλανθρωπία ἐστὶν ἀρρενόθη-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λυς, ἧς τὸ θ῅λυ μέρος ἐλεημοσύνη λέγεται, τὸ δὲ ἄρρεν αὐτ῅ς ἀγάπη πρὸς τὸν πλησίον ὠνόμασται· πλησίον δὲ ἀνθρώπῳ ἐστὶν ὁ π᾵ς ἄνθρωπος, οὐχ ὅ τις ἄνθρωπος· ἄνθρωπος γάρ ἐστιν καὶ ὁ κακὸς καὶ ὁ ἀγαθὸς καὶ ὁ ἐχθρὸς καὶ ὁ φίλος. χρὴ οὗν τὸν φιλανθρωπίαν ἀσκοὖντα μιμητὴν εἶναι τοὖ θεοὖ εὐεργετοὖντα δικαίους καὶ ἀδίκους, ὡς αὐτὸς ὁ θεὸς π᾵σιν ἐν τῷ νὖν κόσμῳ τόν τε ἥλιον καὶ τοὺς ὑετοὺς αὐτοὖ παρέχων. εἰ δὲ θέλεις ἀγαθοὺς μὲν εὐεργετεῖν, κακοὺς δὲ μηκέτι ἥ καὶ κολάζειν, κριτοὖ ἔργον ἐπιχειρεῖς πράττειν, οὐ τὸ τ῅ς φιλανθρωπίας σπουδάζεις ἔχειν. κἀγὼ ἔφην· Ἀρά γε καὶ ὁ θεὸς μέλλων τότε κρίνειν, ὡς διδάσκεις ἡμ᾵ς, οὐ φιλάνθρωπός ἐστιν; καὶ ὁ Πέτρος· Σοὐναντίον λέγεις. ἐπεὶ γὰρ κρίνει, διὰ τοὖτο φιλάνθρωπός ἐστιν. φιλῶν γὰρ καὶ ἐλεῶν τοὺς ἠδικημένους τιμωρεῖ τοὺς ἠδικηκότας. κἀγὼ ἔφην· Oὐκοὖν, εἰ κἀγὼ ἀγαθοὺς μὲν εὐεργετῶ, τοὺς δὲ ἀδικοὖντας καθὸ ἀνθρώπους ἠδίκησαν τιμωρῶ, φιλάνθρωπός εἰμι; καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Eἰ μετὰ τοὖ πρόγνωσιν ἔχειν εἶχες καὶ τοὖ κρίνειν ἐξουσίαν, ὀρθῶς ἅν τοὖτο ἐποίεις, διὰ μὲν τὸ εἰληφέναι τὴν ἐξουσίαν καταδικάζων οὓς ὁ θεὸς ἐδημιούργησεν, διὰ δὲ τὴν πρόγνωσιν ἀπταίστως ἐν τῷ κρίνειν οὓς μὲν ὡς δικαίους δικαιῶν, οὓς δὲ ὡς ἀδίκους καταδικάζων. κἀγὼ ἔφην· Ὀρθῶς ἔφης καὶ ἀληθῶς· ἀδύνατον γάρ τινα πρόγνωσιν οὐκ ἔχοντα ὀρθῶς κρῖναι. ἐνίοτε γὰρ φαίνονταί τινες ἀγαθοί, ἀθέμιτα κρύφα διαπρασσόμενοι, ἔνιοι δὲ ἀγαθοὶ ὑπὸ διαβολ῅ς ἐχθρῶν κακοὶ ὑπολαμβανόμενοι. ἀλλ' εἰ καὶ τοὖ βασανίζειν καὶ ἀνακρίνειν ἐξουσίαν τις ἔχων δικάζει, οὐδὲ οὕτως τὸ πάντως δικαίως αὐτῷ δικάσαι ἐγίνετο. ἔνιοι γὰρ φονεῖς ὄντες τὰς βασάνους ὑπομείναντες ὡς ἀθῷοι ἀπελύθησαν, ἕτεροι δὲ ἀθῷοι ὄντες τὰς βασάνους μὴ ὑπομείναντες, ἑαυτῶν καταψευσάμενοι ὡς αἴτιοι ἐκολάσθησαν. καὶ ὁ Πέτρος· Μετρίως, ἔφη, ἔχει καὶ ταὖτα, τὸ δὲ μεῖζον ἄκουσον. ἐνίων ἀνθρώπων ἁμαρτανόντων ἥ εὗ πραττόντων, ὧν ποιοὖσιν ἃ μὲν ἴδια αὐτῶν ἐστιν, ἃ δὲ ἀλλότρια, δίκαιον δὲ ἕκαστον ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ἁμαρτήμασιν τιμωρεῖσθαι ἥ ἐπὶ τοῖς ἰδίοις κατορθώμασιν εὐεργετεῖσθαι. ἀδύνατον δέ τινι πλὴν προφήτῃ μόνῳ πρόγνωσιν ἔχοντι τὰ ὑπό τινος γινόμενα εἰδέναι ποῖά ἐστιν αὐτοὖ ἴδια, ποῖα δὲ οὐκ ἦν· πάντα γὰρ δι' αὐτοὖ γινόμενα βλέπεται. κἀγὼ ἔφην· Ἐβουλόμην μαθεῖν πῶς τῶν ἀδικημάτων ἥ κατορθωμάτων ἃ μὲν ἴδια, ἃ δὲ ἀλλότρια. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο ὅτι· Ὁ τ῅ς ἀληθείας προφήτης ἔφη· «Σὰ ἀγαθὰ ἐλθεῖν δεῖ, μακάριος δέ (φησίν) δι' ο὘ ἔρχεται· ὁμοίως καὶ τὰ κακὰ ἀνάγκη ἐλθεῖν, οὐαὶ δὲ δι' ο὘ ἔρχεται».

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εἰ δὲ διὰ κακῶν κακὰ ἔρχεται καὶ δι' ἀγαθῶν ἀγαθὰ φέρεται, προσεῖναι δεῖ ἑκάστῳ τὸ ἴδιον, τὸ ἀγαθὸν εἶναι ἥ κακόν, καὶ ἐξ ὧν προέπραξεν, διὰ τοὖ ἐλθεῖν τὰ δεύτερα ἀγαθὰ ἥ κακά, ἅτινα ἴδια αὐτοὖ τ῅ς αἱρέσεως ὄντα ὑπὸ τ῅ς τοὖ θεοὖ προνοίας διελθεῖν Ὠκονόμηται, ἐπεὶ κρίσις αὕτη θεῷ, ὥσπερ ἐπ' ἀγῶνος τὸν διὰ πάσης κακουχίας διεληλυθότα καὶ ἄμεμπτον εὑρεθέντα, ἐκεῖνον ζω῅ς αἰωνίου καταξιοὖσθαι· οἱ γὰρ ἐν ἀγαθοῖς ἰδίᾳ βουλῆ προκόψαντες ὑπὸ τῶν ἰδίᾳ βουλῆ ἐν κακίᾳ παραμεινάντων πειράζονται, διωκόμενοι, μισούμενοι, λοιδορούμενοι, ἐπιβουλευόμενοι, τυπτόμενοι, πλεονεκτούμενοι, διαβαλλόμενοι, ἀγγαρευόμενοι, ἐπηρεαζόμενοι, πάντα ἐκεῖνα πάσχοντες, δι' ὧν εὐλόγως δοκεῖ τὸ ὀργίζεσθαι γίνεσθαι καὶ πρὸς ἄμυναν ὁρμ᾵ν. ὁ δὲ διδάσκαλος εἰδὼς ὅτι οἱ ταὖτα ἀδίκως ποιοὖντες ἐκ προτέρων ἁμαρτημάτων κατάδικοί εἰσιν καὶ ὅτι διὰ καταδίκων τὸ τ῅ς κακίας πνεὖμα ταὖτα ἐνεργεῖ, τοὺς μὲν ἀνθρώπους καθὸ ἄνθρωποί εἰσιν, καὶ δι' ἁμαρτίας ὄργανα γινομένους κακίας ἐλεεῖν συνεβούλευσεν, ὡς φιλανθρωπίαν ἀσκοὖσιν, καὶ τὸ ὅσον ἐπ' αὐτοῖς ἐστιν, ἀδικουμένους καὶ ἀπολύειν τ῅ς καταδίκης τοὺς ἀδικοὖντας, ἵνα ὥσπερ οἱ νήφοντες τοῖς μεθύουσιν βοηθῶσιν, εὐχαῖς, νηστείαις, εὐλογίαις, μὴ ἀνθιστάμενοι, μὴ ἀμυνόμενοι, ἵνα μὴ ἐπὶ τὸ πλεῖον αὐτοὺς ἁμαρτεῖν ἀναγκάσωσιν. τοὖ γὰρ παθεῖν πάντως κεκριμένου τινί, οὐκ εὔλογον ἀγανακτεῖν ἐκείνῳ, δι' ο὘ τὸ παθεῖν γίνεται, λογισάμενον ὅτι, εἰ καὶ ἐκεῖνος οὐκ ἐκακούχησεν αὐτόν, διὰ τὸ πάντως κακουχηθ῅ναι μέλλειν διὰ ἑτέρου τὸ παθεῖν ἦν. τί οὗν ἀγανακτῶ τῷ διαθεμένῳ, ἐμοὖ πάντως παθεῖν κεκριμένου; ἀλλ' ἔτι μὴν εἰ τὰ αὐτὰ τοῖς κακοῖς προφάσει ἀμύνης ποιοὖμεν, παρὰ τὸ πρῶτοι δεύτεροι τὸ αὐτὸ τοῖς κακοῖς οἱ ἀγαθοὶ πράσσομεν. καί (ὡς ἔφην) οὐ χρὴ ἀγανακτεῖν ὡς εἰδότα ὅτι θεοὖ προνοίᾳ οἱ κακοὶ τοὺς ἀγαθοὺς τιμωροὖσιν. οἱ οὗν τοῖς τιμωροὖσιν χαλεπαίνοντες ὡς τοὺς ἀποστόλους θεοὖ ὑβρίζοντες ἁμαρτάνουσιν, τιμῶντες δὲ καὶ τὰ ἐναντία τοῖς ἀδικεῖν νομιζομένοις διατιθέμενοι αὐτοὺς εἰς τὸν θεὸν τὸν οὕτω βουλευσάμενον εὐσεβοὖσιν. κἀγὼ πρὸς ταὖτα ἀπεκρινάμην· Oὐκοὖν οἱ ἀδικοὖντες οὔκ εἰσιν αἴτιοι, ὅτι κρίσει θεοὖ ἀδικοὖσιν τοὺς δικαίους. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Καὶ πάνυ ἁμαρτάνουσιν, πρὸς γὰρ τὸ ἁμαρτάνειν ἑαυτοὺς ἀποδεδωκότες. ὅθεν εἰδὼς ἀπ' αὐτῶν ἐκλέγεται τιμωρεῖν τοὺς ἐπὶ τοῖς προτέροις ἁμαρτήμασιν μεταμεληθέντας δικαίως, ἵνα τοῖς μὲν δικαίοις διὰ τ῅ς τοιαύτης τιμωρίας τὰ πρὸ τ῅ς με-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τανοίας πραχθέντα ἀφεθῆ κακά, τοῖς δὲ τιμωροὖσιν ἀσεβέσιν κακουχεῖν ἐπιθυμοὖσιν καὶ μετανοεῖν μὴ θέλουσιν εἰς ἀναπλήρωσιν τ῅ς ἰδίας κολάσεως δικαίους κακουχεῖν συνεχωρήθη· ἄνευ γὰρ τ῅ς τοὖ θεοὖ βουλ῅ς οὐδὲ στρουθὸς ἐν παγίδι ἐνπεσεῖν ἔχει· οὕτως δικαίων καὶ αἱ τρίχες τῷ θεῷ ἐναρίθμιοί εἰσιν. δίκαιος δέ ἐστιν ἐκεῖνος ὁ τοὖ εὐλόγου ἕνεκα τῆ φύσει μαχόμενος. οἷον π᾵σιν πρόσεστιν ἐκ φύσεως φιλοὖντας φιλεῖν, δίκαιος πειρ᾵ται καὶ ἐχθροὺς ἀγαπ᾵ν καὶ λοιδοροὖντας εὐλογεῖν, ἔτι μὴν καὶ ὑπὲρ ἐχθρῶν εὔχεσθαι. ἀδικοὖντας ἐλεεῖ· διὸ καὶ προσαδικεῖσθαι ἀνέχεται καὶ ὁμῶς καταρωμένους εὐλογεῖ, τύπτουσιν συγχωρεῖ, διώκουσιν ὑποχωρεῖ, μὴ ἀσπαζομένους ἀσπάζεται, τοῖς οὐκ ἔχουσιν ὧν ἔχει κοινωνεῖ, ὀργιζόμενον πείθει, τὸν ἐχθρὸν διαλλάσσει, τὸν ἀπειθ῅ παρακαλεῖ, τὸν ἄπιστον κατηχεῖ, τὸν πενθοὖντα παραμυθεῖται, ἐπηρεαζόμενος στέγει, ἀχαριστούμενος οὐκ ἀγανακτεῖ. εἰς δὲ τὸ ἀγαπ᾵ν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν ἀποδεδωκὼς πενίαν οὐ πεφόβηται, ἀλλὰ τὰ ἑαυτοὖ μερίζων τοῖς οὐκ ἔχουσιν πένης γίνεται. ἀλλ' οὐδὲ μὴν ἁμαρτάνοντας τιμωρεῖ. ὁ γὰρ τὸν πλησίον ἀγαπῶν ὡς ἑαυτὸν ὡς αὐτὸς ἁμαρτήσας οἶδεν τιμωρηθ῅ναι μὴ θέλειν, οὕτως οὐδὲ τοὺς ἁμαρτάνοντας τιμωρεῖ. καὶ ὡς θέλει κολακεύεσθαι καὶ εὐλογεῖσθαι καὶ τιμ᾵σθαι καὶ πάντα τὰ ἁμαρτήματα αὑτῷ συγχωρεῖσθαι, τοὖτο αὐτὸς τῷ πλησίον ποιεῖ, ὡς ἑαυτὸν ἐκεῖνον ἀγαπῶν. ἑνὶ λόγῳ, ὃ θέλει ἑαυτῷ, θέλει καὶ τῷ πλησίον. ο὘τος γάρ ἐστι θεοὖ νόμος καὶ προφητῶν, αὕτη τ῅ς ἀληθείας ἡ διδασκαλία. καὶ ταὖτα μὲν ἀγάπη ἡ πρὸς πάντα ἄνθρωπον τελεία τὸ ἄρρεν μέρος ἐστὶν οὗσα τ῅ς φιλανθρωπίας, τὸ δὲ ἐλεεῖν τὸ θ῅λυ μέρος ἐστὶν αὐτ῅ς. ὅπερ ἐστὶν πεινῶντα θρέψαι καὶ ποτὸν διψῶντι παρασχεῖν καὶ γυμνὸν ἐνδὖσαι καὶ νοσοὖντα ἐπισκέψασθαι καὶ ξένον δέξασθαι, τῷ ἐν εἱρκτῆ κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπιφαινόμενον βοηθεῖν, ἁπαξαπλῶς τὸν ἐν συμφοραῖς ἐλε῅σαι. ἐγὼ δὲ ἀκούσας ἔφην· Σαὖτα μὲν δυνατὸν πράττειν, ἐχθροὺς δὲ εὐεργετεῖν, π᾵σαν αὐτῶν ὑποφέροντα ἐπήρειαν, οὐκ οἴομαι δυνατὸν ἀνθρωπείᾳ προσεῖναι φύσει. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Ὀρθῶς ἔφης· ἀθανασίας γὰρ αἰτία οὗσα ἡ φιλανθρωπία πολλοὖ δίδοται. κἀγὼ ἔφην· Πῶς οὗν σύνεστιν ἐν νῷ λαβεῖν; καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Σαύτην, ὦ φίλε Κλήμης, λαβεῖν ἔστιν, ἐὰν πληροφορηθῆ τις ὅτι οἱ ἐχθροὶ πρὸς καιρὸν κακουχοὖντες οὓς μισοὖσιν, αἰωνίου κολάσεως ἀπαλλαγ῅ς αὐτοῖς αἴτιοι γίνονται· προσέτι δὲ αὐτοὺς ὡς εὐεργέτας σφόδρα ἀγαπήσουσιν. ἡ δὲ ὁδὸς τοὖ ταύτην λαβεῖν, ὦ φίλε Κλή-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μης, μία τίς ἐστιν, ἥπερ ἐστὶν φόβος θεοὖ. ὁ γὰρ θεὸν φοβούμενος τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν ἀγαπ᾵ν μὲν κατ' ἀρχὰς οὐ δύναται (ἐπεὶ τὸ τοιοὖτο κελεύσει οὐ προσέρχεται τῆ ψυχῆ), τῷ μέντοι πρὸς θεὸν φόβῳ τὰ ἀγαπώντων ποιεῖν δύναται καὶ εἶθ' οὕτως πράξαντι τὰ ἀγάπης τὸ ἀγαπ᾵ν ὡς νύμφη οὗσα προσφέρεται ὡς νυμφίῳ τῷ φόβῳ καὶ οὕτως τοὺς φιλανθρώπους τίκτουσα λογισμοὺς ἀθάνατον τίθησιν τὸν κεκτημένον ὡς εἰκόνα θεοὖ ὁμοίαν, ὑπὸ φθορ᾵ς ὑβρισθ῅ναι μὴ δυναμένην τὴν αὐτοὖ φύσιν. ὁμῶς τὸν τ῅ς φιλανθρωπίας ἐκθεμένου ἡμῖν λόγον, ἑσπέρας ἐπικαταλαβούσης, εἰς ὕπνον ἐτράπημεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IΓ.]
Ὄρθρου δὲ γενομένου εἰσιὼν ὁ Πέτρος ἔφη· Ὁ μὲν Κλήμης μετὰ τ῅ς αὐτοὖ μητρὸς Ματτιδίας καὶ τ῅ς ἐμ῅ς γυναικὸς ἅμα ἐπὶ τοὖ ὀχήματος καθεζέσθωσαν. καὶ ὁμῶς οὕτως ἐγένετο. ὁρμώντων δὲ ἡμῶν τὴν ἐπὶ Βαλαναίας ὁδὸν ἐπύθετό μου ἡ μήτηρ πῶς ὁ πατὴρ διάγει. κἀγὼ ἔφην· Ἐπὶ τὴν ζήτησίν σου καὶ τῶν διδύμων ἀδελφῶν μου Υαυστίνου τε καὶ Υαυστινιανοὖ ἐκβὰς ἀνεύρετός ἐστιν. οἶμαι δὲ ἐκ τοὖ πλείστου τελευτ῅σαι αὐτόν, ἥ ναυφραγίῳ περιπεσόντα ἥ ἐν ὁδῷ σφαλέντα ἥ ὑπὸ λύπης μαρανθέντα. ἡ δὲ ἀκούσασα καὶ ἐπίδακρυς γενομένη ἐστέναξεν λυπηθεῖσα, τῆ δὲ πρὸς ἐμὲ εὑρέσει χαίρουσα τὴν ἐκ τ῅ς ὑπομνήσεως λύπην μετρίως ἀπήμβλυνεν. ὁμῶς οὗν κατηντήσαμεν εἰς Βαλαναίας. τῆ δὲ ἐπιούσῃ ἡμέρᾳ εἰς Πάλτον ἤλθαμεν κἀκεῖθεν εἰς Γάβαλα, τῆ δὲ ἑτέρᾳ κατηντήσαμεν εἰς Λαοδίκειαν. καὶ ἰδοὺ πρὸ τῶν θυρῶν Νικήτης καὶ Ἀκύλας ἀπήντων ἡμῖν καὶ καταφιλήσαντες ἦγον ἐπὶ τὴν ξενίαν. ὁ δὲ Πέτρος καλὴν καὶ μεγάλην πόλιν ἰδών· Ἄξιον, ἔφη, ἐνταὖθα ἡμερῶν ἐπιμεῖναι· ὡς γὰρ ἐπίπαν τὸ πλ῅θος δυνατώτερόν ἐστιν τίκτειν τοὺς ζητουμένους. ὁ μὲν οὗν Νικήτης καὶ Ἀκύλας ἐπυνθάνοντό μου τίς εἴη αὕτη ἡ ξένη γυνή. κἀγὼ ἔφην· Ἐμὴ μήτηρ, ἣν ἐπιγνῶναί μοι ὁ θεὸς διὰ Πέτρου τοὖ κυρίου μου ἐδωρήσατο. Σαὖτά μου εἰπόντος ὁ Πέτρος πάντα αὐτοῖς ἐπὶ κεφαλαίων ἐξέθετο, ὡς ἅμα αὐτοὺς προοδεὖσαι ἐγὼ Κλήμης τὸ ἐμὸν γένος αὐτῷ ἐξεθέμην καὶ τ῅ς μητρὸς τὴν ἐκ τ῅ς τοὖ ὀνείρου πλαστ῅ς προφάσεως μετὰ τῶν διδύμων αὐτ῅ς τέκνων γενομένην ἀποδημίαν, ἔτι τε καὶ τοὖ πατρὸς τὴν ἐπὶ ζήτησιν αὐτ῅ς ἀποδημίαν, ἔπειτα καὶ ὡς αὐτὸς Πέτρος μετὰ τὸ ἀκοὖσαι ταὖτα εἰσελθὼν εἰς τὴν ν῅σον καὶ τῆ γυναικὶ συντυχὼν καὶ προσαιτοὖσαν ἰδὼν καὶ τοὖ προσαιτεῖν τὴν αἰτίαν πυθόμενος, ἔγνω αὐτ῅ς γένος, ἀνατροφήν, τὸν πλαστὸν ὄνειρον καὶ τῶν τέκνων τὰ ὀνόματα ἐμοὖ τε τοὖ καταλειφθέντος παρὰ τῷ πατρὶ καὶ τῶν αὐτῆ συμπορευθέντων διδύμων τέκνων, καὶ ὡς ἐν βυθῷ ὑπενοεῖτο τεθνηκέναι. τούτων οὗν κεφαλαιωδῶς ·ηθέντων ὑπὸ Πέτρου, ὁ Νικήτης καὶ ὁ Ἀκύλας ἐκπλαγέντες ἔλεγον· Ἀρά γε, δέσποτα καὶ κύριε τῶν ἁπάντων, τοὖτο ἀληθὲς ἥ ὄνειρός ἐστιν; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Eἰ μὴ κοιμώμεθα, ἀληθὲς τυγχάνει. οἱ δὲ βραχὺ μείναντες καὶ σύννοες γενόμενοι ἔφασαν· Ἡμεῖς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐσμεν Υαυστῖνος καὶ Υαυστινιανός, καὶ ἀπ' ἀρχ῅ς σου διαλεγομένου ἀλλήλοις ἐμβλέποντες πολλὰ περὶ ἑαυτῶν κατεστοχαζόμεθα μὴ ἄρα οὐχ ἡμῖν διαφέρει τὰ λεγόμενα, λογιζόμενοι ὅτι πολλὰ παρόμοια γίνεται ἐν τῷ βίῳ· διὸ ἐσιωπῶμεν παλλόμενοι τὰς καρδίας. πρὸς δὲ τὸ τέλος τοὖ λεγομένου ἀποβλέψαντες ὅτι ἡμῖν διαφέρει τὰ λεγόμενα, τότε ἑαυτοὺς ὡμολογήσαμεν. καὶ τοὖτ' εἰπόντες μετὰ δακρύων ἐπεισ῅λθαν τῆ μητρὶ καὶ κοιμωμένην εὑρόντες ἤδη περιπλέκεσθαι ἐβούλοντο. ὁ δὲ Πέτρος ἐκώλυεν αὐτοὺς εἰπών· Ἐάσατέ με προσαγωγῶς ὑμ᾵ς παραστ῅σαι τῆ μητρί, μήπως ὑπὸ τ῅ς πολλ῅ς αἰφνιδίου χαρ᾵ς εἰς ἔκστασιν ἔλθῃ φρενῶν, ἅτε δὴ κοιμωμένη καὶ τὸ πνεὖμα ὑπὸ τοὖ ὕπνου ἀπησχολημένον ἔχουσα. Ὁμῶς ἐπεὶ κόρον ἔσχεν ὕπνου, διεγερθείσῃ τῆ μητρὶ ὁ Πέτρος ἤρξατο προσαγωγῶς λέγειν· Γινώσκειν σε θέλω, γύναι, τ῅ς ἡμετέρας θρησκείας τὴν πολιτείαν. ἡμεῖς ἕνα θεὸν σέβομεν τὸν πεποιηκότα ὃν ὁρᾶς κόσμον καὶ τούτου φυλάσσομεν τὸν νόμον περιέχοντα ἐν πρώτοις αὐτὸν σέβειν μόνον καὶ τὸ αὐτοὖ ἁγιάζειν ὄνομα τιμ᾵ν τε γονεῖς καὶ σωφρονεῖν βιοὖν τε δικαίως. πρὸς τούτοις δὲ ἀδιαφόρως μὴ βιοὖντες τραπέζης ἐθνῶν οὐκ ἀπολαύομεν, ἅτε δὴ οὐδὲ συνεστι᾵σθαι αὐτοῖς δυνάμενοι διὰ τὸ ἀκαθάρτως αὐτοὺς βιοὖν. πλὴν ὁπόταν αὐτοὺς πείσωμεν τὰ τ῅ς ἀληθείας φρονεῖν τε καὶ ποιεῖν βαπτίσαντες αὐτοὺς τρισμακαρίᾳ τινὶ ἐπονομασίᾳ, τότε αὐτοῖς συναλιζόμεθα. ἐπεὶ οὐδ' ἅν πατὴρ ἥ μήτηρ τυγχάνῃ ἥ γυνὴ ἥ τέκνον ἥ ἀδελφὸς ἥ ἄλλος τις ἐκ φύσεως στοργὴν ἔχων, συνεστι᾵σθαι αὐτῷ τολμ᾵ν δυνάμεθα· θρησκείᾳ γὰρ διαφερόντως τοὖτο ποιοὖμεν. μὴ οὗν ὕβριν ἡγήσῃ τὸ μὴ συνεστι᾵σθαί σοι τὸν υἱόν, μέχρις ἅν τὰ αὐτὰ αὐτῷ φρονῆς καὶ ποιῆς. ἡ δὲ ἀκούσασα ἔφη· Σί οὗν κωλύει σήμερόν με βαπτισθ῅ναι; ἥτις πρὸ τοὖ σε ἰδεῖν τοὺς λεγομένους θεοὺς ἀπεστράφην λογισμῷ τούτῳ ὅτι πολλὰ σχεδὸν καθ' ἡμέραν θυούσῃ αὐτοῖς ἐν ταῖς ἀνάγκαις οὐ παρεστάθησάν μοι. περὶ δὲ μοιχείας τί δεῖ καὶ λέγειν; ὁπότε οὐδὲ ὅτε ἐπλούτουν, τρυφή με τοὖτο ἠπάτησεν, οὐδὲ ἡ μετὰ ταύτην πενία ἐπὶ τοὖτο ἐλθεῖν ἀναγκάσαι δεδύνηται ἀντιποιουμένης μου τ῅ς σωφροσύνης ὡς μεγίστου κάλλους, ἧς ἔνεκα εἰς τοσαύτην ἦλθον περίστασιν. ἀλλ' οὐδὲ οἶμαί σε, κύριέ μου Πέτρε, ἀγνοεῖν ὅτι ἡ πλείων ἐπιθυμία ἐξ εὐθυμιῶν γίνεται. ὅθεν ἐγὼ ἐν εὐθυμίᾳ σωφρονέσασα, ἐν δυσθυμίᾳ πρὸς ἡδονὰς ἐμαυτὴν οὐκ ἀποδίδωμι. ἀλλὰ μηδὲ νὖν μου κακουχίας ἀπηλλάχθαι νομίσῃς τὴν ψυχὴν τὴν ποσῶς παραμυθίας τυχοὖσαν διὰ τὴν Κλήμεντος ἐπίγνωσιν. ἀντεισερ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

χομένη γὰρ ἡ ἐκ τῶν δύο τέκνων μου ἀπώλεια καὶ τὴν ποσῶς ἀμαυροῖ χαράν. παραμυθήσομαι γὰρ περὶ αὐτῶν ὅτι ἐν θαλάσσῃ διεφώνησαν, ἀλλ' <οὐχ> ὅτι πρὸς τούτοις ἐκτὸς τειχῶν θρησκείας θεοὖ φθαρέντες τὰ σώματα καὶ τὰς ψυχὰς ἀπώλοντο. ὁ δὲ τούτων πατήρ, ἐμὸς δὲ σύμβιος (ὡς παρὰ Κλήμεντος ἔμαθον) ἐπί τε τὴν ἐμὴν καὶ τὴν τῶν υἱῶν ζήτησιν ἐκβάς, τοσούτοις ἔτεσιν ἀφανής ἐστιν, πάντως δὲ ἐτελεύτησεν· καὶ γὰρ ὁ ταλαίπωρος ὑπὸ σωφροσύνης με ἀγαπῶν φιλότεκνος ἦν. ὅθεν πάντων ἡμῶν ὑπὲρ πάντα αὐτῷ ἠγαπημένων στερηθεὶς ὁ γέρων ὑπὸ μεγίστης ἀθυμίας διεφώνησεν. Σ῅ς μητρὸς ταὖτα λεγούσης κατὰ τὴν Πέτρου παραίνεσιν ἀκούοντες οὐκέτι στέγειν ἐδύναντο οἱ παῖδες, ἀλλ' ἐγερθέντες περιεπλέκοντο αὐτῆ πολλὰ δακρύοντες καὶ καταφιλοὖντες. ἡ δὲ ἔφη· Σί θέλει τοὖτο εἶναι; καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Παράστησον, ὦ γύναι, γενναίως τὸν νοὖν σου, ὅπως τῶν σῶν ἀπολαύσῃς τέκνων. ο὘τοι γάρ εἰσιν Υαυστῖνος καὶ Υαυστινιανὸς οἱ υἱοί σου, οὓς ἐν βυθῷ τεθνάναι ἔλεγες. πῶς δὲ ζῶσιν ἐπὶ σοὖ θανόντες ἐν τῆ χαλεπωτάτῃ ἐκείνῃ νυκτί, καὶ πῶς νὖν ὁ μὲν αὐτῶν Νικήτης λέγεται, ὁ δὲ Ἀκύλας, αὐτοί σοι εἰπεῖν δυνήσονται· σὺν σοὶ γὰρ ἡμεῖς μαθεῖν ἔχομεν. ταὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἡ μήτηρ χαρεῖσα σφόδρα ὑπὸ ἐκλύσεως ὀλίγου διεφώνει. ὅτε δὲ αὐτὴν ἀνεκτησάμεθα, ἐκαθέσθη καὶ ἑαυτ῅ς γενομένη ἔφη· Παρακαλῶ, τέκνα μου ποθεινά, εἴπατέ μοι τὰ μετὰ τὴν χαλεπὴν ἐκείνην νύκτα συμβάντα ὑμῖν. Καὶ ὁ Νικήτης ἤρξατο λέγειν· Σ῅ς αὐτ῅ς ἐκείνης νυκτός, τοὖ πλοίου, ὡς οἶσθα, διαλυομένου, ἡμ᾵ς ἄνδρες τινὲς ἐν τῷ βυθῷ λῃστεύειν μὴ φοβούμενοι ἀνείλαντο καὶ ἐν σκάφῃ θέντες καὶ κώπαις ἐλαύνοντες ὁτὲ μὲν παρὰ γ῅ν ἔφερον, ὁτὲ δὲ καὶ τροφὰς μεταπεμπόμενοι εἰς τὴν ΢τράτωνος ἦγον Καισάρειαν· κἀκεῖ δακρύοντας ἡμ᾵ς λιμῷ φόβῳ τε καὶ πληγαῖς, ὅπως μή τι προπετὲς λαλήσωμεν τῶν αὐτοῖς μὴ δοκούντων, ἔτι τε καὶ τὰ ὀνόματα ἡμῶν ἀλλάξαντες, πωλ῅σαι ἠδυνήθησαν. γυνὴ δέ τις Ἰουδαίοις προσήλυτος, ἀξιόλογος πάνυ, ὀνόματι Ἰοὖστα, ὠνησαμένη ἡμ᾵ς εἰς τέκνων ἐφύλαττεν τόπον καὶ πάσῃ ἑλληνικῆ παιδείᾳ μετὰ σπουδ῅ς ἐξεπαίδευσεν. ἡμεῖς δὲ ἐφ' ἡλικίας ἔμφρονος γενόμενοι καὶ τὴν θρησκείαν ἠγαπήσαμεν καὶ τὰ τ῅ς παιδείας ἐφιλοπονέσαμεν, ὅπως πρὸς τὰ λοιπὰ ἔθνη διαλεγόμενοι ἐλέγχειν αὐτὰ περὶ πλάνης δυνώμεθα. ἀλλὰ καὶ τὰ φιλοσόφων ἠκριβώσαμεν, ἐξαιρέ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τως δὲ τὰ ἀθεώτατα, λέγω δὲ τὰ Ἐπικούρου καὶ Πύρρωνος, ἵνα μ᾵λλον ἀνασκευάζειν δυνώμεθα. ΢ίμωνι δέ τινι μάγῳ σχεδὸν σύντροφοι γενόμενοι, φιλίας ὁδῷ ἀπατηθ῅ναι ἐκινδυνεύσαμεν. ἔστιν δέ τις περὶ ἀνθρώπου τινὸς λόγος, ο὘ φανέντος ἐν βασιλείᾳ τῶν θεοσεβησάντων ὄχλος ἀθανάτως καὶ ἀλύπως βιῶσαι ἔχει· ὅμως ταὖτα μέν σοι, μ῅τερ, ἐπὶ καιροὖ ἀκριβέστερον ἐκτεθήσεται. πλὴν μέλλουσιν ἡμῖν ἀπατ᾵σθαι ὑπὸ τοὖ ΢ίμωνος ἑταῖρός τις τοὖ κυρίου ἡμῶν Πέτρου, Ζακχαῖος λεγόμενος, προσηκάμενος ἐνουθέτησεν μὴ ἀπατηθ῅ναι τῷ μάγῳ, ἐπελθόντι δὲ τῷ Πέτρῳ προσήγαγεν, ὅπως ἡμ᾵ς πληροφορήσας πείσῃ περὶ τῶν τῆ θεοσεβείᾳ διαφερόντων. διὸ καὶ σέ, μ῅τερ, εὐχόμεθα ἵνα ὧν ἡμεῖς κατηξιώθημεν ἀγαθῶν, τούτων καὶ σὺ μεταλάβῃς, ὅπως κοινῆ ἁλῶν καὶ τραπέζης μεταλαβεῖν δυνηθῶμεν. αὕτη οὗν ἐστιν ἡ αἰτία, τεκοὖσα, δι' ἣν ἐνόμιζες ἡμ᾵ς τεθνάναι, τῷ ἐκείνῃ τῆ χαλεπωτάτῃ νυκτὶ ὑπὸ πειρατῶν ἀρθ῅ναι ἐν πελάγει, σὲ δὲ νομίζειν ἡμ᾵ς ἀπολωλέναι. Σαὖτα τοὖ Υαυστίνου εἰπόντος ἡ μήτηρ ἡμῶν προσέπεσεν τῷ Πέτρῳ, δεομένη καὶ ἀξιοὖσα ὅπως αὐτήν τε καὶ τὴν ξενοδόχον αὐτ῅ς μεταπεμψάμενος ἐξαυτ῅ς βαπτίσῃ, ἵνα (φησίν) μηδεμία τις ἡμέρα ἄμοιρος γένηται, ἀφ' ἧς τὰ ἐμαυτ῅ς ἀπέλαβον τέκνα, ἐν ᾗ μὴ συνεστιάσθην αὐτοῖς. ταὐτὰ οὗν καὶ ἡμῶν τῆ μητρὶ συνπαρακαλεσάντων, ὁ Πέτρος ἔφη· Σί νομίζετε; ἐγὼ μόνος ἄσπλαγχνός εἰμι ὅτι μὴ βούλομαι ὑμ᾵ς συνεστιασθ῅ναι τῆ μητρί, βαπτίσας αὐτὴν σήμερον; ἀλλὰ κἅν μίαν ἡμέραν πρὸ τοὖ βαπτισθ῅ναι νηστεὖσαι αὐτὴν δεῖ. καὶ ταὖτα ἐπεὶ ἁπλῶς τινα ὑπὲρ ἑαυτ῅ς ἐφθέγξατο, ὃν ἐγὼ τ῅ς πίστεως αὐτ῅ς ἱκανὸν ἑρμηνέα συνεῖδον· ἐπεὶ πολλῶν ἡμερῶν αὐτὴν ἀφελληνισθ῅ναι ἔδει. κἀγὼ ἔφην· Eἰπὲ ἡμῖν τίνα ἐφθέγξατο λόγον, ὃς τὴν πίστιν αὐτ῅ς ἐξέφανεν. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἡ ἀξίωσις αὐτ῅ς τοὖ συνβαπτισθ῅ναι αὐτῆ τὴν ξενοδόχον εὐεργέτιν. οὐκ ἅν δὲ τοὖτο τῆ ὑπ' αὐτ῅ς ποθουμένῃ δοθ῅ναι παρεκάλει, εἰ μὴ πρότερον αὐτὴ διετέθη ὡς ἐπὶ μεγάλῃ τῆ τοὖ βαπτίσματος δωρεᾶ. ὅθεν ἐγὼ πολλῶν καταγινώσκω, ὁπόταν βαπτισθέντες καὶ πιστεύειν λέγοντες μηδὲν ἄξιον πίστεως ποιῶσιν μηδὲ οὓς ἀγαπῶσιν (λέγω δὴ γυναῖκας αὑτῶν ἥ υἱοὺς ἥ φίλους) πρὸς τοὖτο προτρέπωνται. εἰ γὰρ πεπιστεύκασιν ζωὴν αἰώνιον σὺν ἔργοις καλοῖς δωρεῖσθαι τὸν θεόν, ἀνυπερθέτως οὓς ἠγάπων προετρέποντο βαπτισθ῅ναι. ἀλλ' ἐρεῖ τις ὑμῶν· Ἀγαπῶσιν αὐτοὺς καὶ φροντίζουσιν αὐτῶν. τοὖτο εὔηθές ἐστιν. ἐπεὶ τί δήποτε νοσοὖντας ὁρῶντες ἥ ἀπαγομένους τὴν ἐπὶ θανάτῳ ἥ ἄλλα τινὰ χαλεπὰ πάσχοντας

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὀδύρονται καὶ ἐλεῶσιν; οὕτως εἰ πεπιστεύκεισαν αἰώνιον πὖρ μένειν τοὺς τὸν θεὸν μὴ σέβοντας, οὐκ ἅν ἐπαύσαντο νουθετοὖντες ἥ καὶ ἀπειθοὖντας ὁρῶντες ὡς περὶ ἀπίστων ὀδυνώμενοι, τὴν κατ' αὐτῶν κόλασιν πεπληροφορημένοι. καὶ τὰ νὖν τὴν ξενοδόχον πέμψας ἀνακρινῶ, εἰ τὸν νόμον τὸν δι' ἡμῶν ἀγαπ᾵ν αἱρεῖται, καὶ οὕτως ἀκολούθως ἃ δεῖ πράξομεν. ἡ δὲ μήτηρ ὑμῶν ἐπειδὴ πιστῶς διάκειται περὶ τοὖ βαπτίσματος, κἅν μίαν πρὸ τοὖ βαπτίσματος νηστευσάτω ἡμέραν. ἡ δὲ ὤμνυεν· Δύο τῶν διελθουσῶν ἡμερῶν, τῆ γυναικὶ τὰ κατὰ τὸν ἀναγνωρισμὸν διηγουμένη, ὑπὸ τ῅ς πολλ῅ς χαρ᾵ς τροφ῅ς μεταλαβεῖν οὐκ ἠδυνήθην ἥ ἐχθὲς μόνον βραχέος ὕδατος. ἐμαρτύρησέ τε τῷ ὅρκῳ ἡ γυνὴ Πέτρου λέγουσα· Ἀληθῶς οὐκ ἐγεύσατο. καὶ ὁ Ἀκύλας (μ᾵λλον δὲ τοὖ λοιποὖ Υαυστινιανός) ἔφη· Oὐκοὖν οὐδὲν κωλύει αὐτὴν βαπτισθ῅ναι. καὶ ὁ Πέτρος γελάσας ἀπεκρίνατο· Ἀλλ' οὐκ ἔστιν τοὖτο νηστεία βαπτίσματος, ὃ μὴ δι' αὐτὸ γέγονεν. καὶ ὁ Υαυστῖνος ἀπεκρίνατο· Ἴσως οὗν ὁ θεὸς βουλόμενος ἡμῶν τὴν μητέρα μηδεμίαν ἡμέραν τ῅ς ἡμῶν ἐπιγνώσεως χωρίσαι τ῅ς τραπέζης προῳκονόμησεν τὴν νηστείαν. ὡς γὰρ ἐσωφρόνησεν ἐν ἀγνοίᾳ, τὸ πρέπον τ῅ς ἀληθείας ποιήσασα, οὕτως καὶ νὖν ὁ θεὸς ἴσως Ὠκονόμησεν αὐτὴν πρὸ μι᾵ς νηστεὖσαι ἐν ἀγνοίᾳ ὑπὲρ τοὖ ἀληθοὖς βαπτίσματος, ἵνα ἀπὸ πρώτης ἡμέρας τοὖ γνωρίσαι ἡμ᾵ς σὺν ἡμῖν ἁλῶν μεταλαβεῖν δυνηθῆ. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Μὴ ἡμ᾵ς νικάτω ἡ κακία, πρόφασιν εὑροὖσα τὴν πρόνοιαν καὶ τεκούσης στοργήν, ἀλλὰ μ᾵λλον ὑμεῖς κἀγὼ σὺν ὑμῖν τὴν σήμερον διαμείνωμεν, καὶ αὔριον βαπτισθήσεται. οὐδὲ γὰρ ἡ ὥρα τ῅ς σήμερον ἡμέρας ἐπιτήδειός ἐστιν εἰς βάπτισμα. καὶ ὁμῶς οὕτως γενέσθαι οἱ πάντες συνευδοκήσαμεν. Aὐτ῅ς οὗν ἑσπέρας τ῅ς Πέτρου οἱ πάντες διδασκαλίας ἀπηλαύομεν, δεικνύντος ἡμῖν ἐκ τ῅ς κατὰ τὴν μητέρα προφάσεως τίνι λόγῳ τὰ τέλη τ῅ς σωφροσύνης καλά, τὰ δὲ τ῅ς μοιχείας χαλεπὰ ὄντα ὅλῳ γένει ὄλεθρον ποιεῖν φύσιν ἔχει, κἅν μὴ ταχέως, ἀλλ' οὗν γε κἅν βραδέως. ἐπὶ τοσοὖτον δέ (φησίν) τὰ τ῅ς σωφροσύνης ἀρέσκει τῷ θεῷ, ὅτι καὶ τοῖς ἐν πλάνῃ οὗσιν βραχεῖάν τινα ὑπὲρ αὐτ῅ς ἐν τῷ νὖν βίῳ ἀπονέμει χάριν (ἡ γὰρ ἐκεῖ σωτηρία μόνοις τοῖς διὰ τὴν εἰς αὐτὸν ἐλπίδα βαπτισθεῖσιν καὶ σωφρόνως δικαιοπραγοὖσιν ἀποδίδοται), ὥσπερ ἐγνώκατε ἐπὶ τ῅ς ὑμετέρας μητρὸς γενόμενα, λέγω δὴ τὰ ἐπὶ τέλει καλά. ἴσως δὲ εἰ ἐμοιχήσατο, ἀνῄρητο ἄν. διὸ σωφρονέσασαν ἐλεήσας ὁ θεὸς τὸν κατ' αὐτ῅ς ἀπέστρεψεν φόνον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ τὰ ἀφαιρεθέντα τέκνα ἀπέδωκεν. ἀλλ' ἐρεῖ τις ἴσως· Πόσοι διὰ σωφροσύνην ἀπώλοντο; φημὶ ἀναισθησίας αἰτίᾳ. χρὴ γὰρ τὴν αἰσθανομένην γενομένου τινὸς ἐραστοὖ παρ' αὐτὸ φυγεῖν τὴν πρὸς αὐτὸν ἐπιμιξίαν ὡς πὖρ φλέγον ἥ λυσσῶντα κύνα. ὅνπερ τρόπον ἐποίησεν ἡ ὑμ᾵ς τεκοὖσα, τὸ τ῅ς σωφροσύνης ὄντως ἀγαπήσασα καλόν· διὸ φυλαχθεῖσα σὺν ὑμῖν αἰωνίου βασιλείας ἔλαβεν τὴν ἐπίγνωσιν. ἡ σωφρονεῖν βουλομένη γυνὴ εἰδέναι ὀφείλει ὅτι φθονουμένη ὑπὸ κακίας προφάσει ἔρωτος πολλοὺς ἔχει τοὺς ἐπιβούλους, μιᾶ δὲ τῆ πρὸς τὸ σωφρονεῖν ἐνστάσει σεμνὴ μείνασα τὴν κατὰ πάντων νίκην λαβοὖσα σωθ῅ναι ἔχει. καὶ γὰρ εἰ πάντα καλὰ διαπράξαιτό τις, μιᾶ τῆ πρὸς τὸ μοιχήσασθαι ἁμαρτίᾳ κολασθ῅ναι δεῖ, <ὡς> ὁ προφήτης ἔφη. ἡ σώφρων γυνὴ τὸ τοὖ θεοὖ θέλημα ποιοὖσα τ῅ς αὐτοὖ πρώτης κτίσεως ἀγαθὴ ὑπόμνησις γίνεται, ὅτι εἷς ὢν ὁ θεὸς ἑνὶ ἀνθρώπῳ μίαν ἔκτισε γυναῖκα. ἔτι δὲ μ᾵λλον σώφρων μένει, ἐὰν τ῅ς κτίσεως μὴ ἐπιλανθάνηται καὶ τὴν κόλασιν προβλέπῃ καὶ τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν τὴν ζημίαν μὴ ἀγνοῆ. ἡ σώφρων γυνὴ ἐπὶ τοῖς σóζεσθαι θέλουσιν ἡδομένη παράδειγμα εὐσεβὲς τοῖς θεοσεβοὖσιν τυγχάνει· ἀγαθοὖ γὰρ βίου νόμος ἐστίν. ἡ σωφρονεῖν θέλουσα τὰς προφάσεις τ῅ς λοιδορίας ἐκκόπτει· ἐὰν δὲ μὴ παρέχουσα πρόφασιν λοιδορ῅ται ὡς ὑπὸ ἐχθροὖ, ὑπὸ θεοὖ εὐλογεῖται καὶ ἐκδικεῖται. ἡ σώφρων τὸν θεὸν ποθεῖ, τὸν θεὸν φιλεῖ, τὸν θεὸν τέρπει, τὸν θεὸν δοξάζει· ἀνθρώποις πρόφασιν πρὸς λοιδορίαν οὐ παρέχει. ἡ σώφρων γυνὴ τὴν ἐκκλησίαν ἀγαθῆ τιμῆ μυρίζει καὶ ἐπὶ σεμνότητι δοξάζει· ἔτι δὲ καὶ διδασκάλων ἔπαινός ἐστιν καὶ συνεργὸς αὐτοῖς σωφρονοὖσι τυγχάνει. ἡ σώφρων γυνὴ ὡς νυμφίῳ τῷ υἱῷ τοὖ θεοὖ κοσμεῖται, ἐνδεδυμένη τὸ σεμνὸν φῶς. ἔστιν δὲ αὐτῆ κάλλος, ἡ ἐν τῆ ψυχῆ εὐνομία. μύρου δὲ πνέει, τ῅ς ἀγαθ῅ς φήμης. καλὰ φάρεα ἠμφίεσται, τὴν αἰδώ, καὶ τιμίους μαργαρίτας περίκειται, τοὺς σωφρονίζοντας λόγους. λευκὴ δὲ τυγχάνει, ὅταν τὰς φρένας ᾖ λελαμπρυμένη. καλῷ ἐσόπτρῳ ὁρᾶ, εἰς τὸν θεὸν ἐμβλέπουσα. καλῷ κόσμῳ χρ῅ται, τῷ πρὸς θεὸν φόβῳ τὴν ψυχὴν νουθετοὖσα. καλὴ *ἡ+ γυνὴ οὐχ ἡ χρυσῷ πεπεδημένη, ἀλλ' ἡ τῶν προσκαίρων ἐπιθυμιῶν λελυμένη. ἡ σώφρων γυνὴ μεγάλῳ βασιλεῖ περιπόθητός ἐστιν, αὐτῷ μεμνήστευται, αὐτῷ τετήρηται, ὑπὸ αὐτοὖ ἠγάπηται. ἡ σώφρων εἰς τὸ θέλεσθαι προφάσεις οὐ παρέχει ἥ τῷ αὐτ῅ς ἀνδρί. ἡ σώφρων ὑπὸ ἑτέρου θελομένη λυπεῖται. ἡ σώφρων τὸν ἄνδρα ἐνδιαθέτως φιλεῖ καὶ καταφιλεῖ καὶ κολακεύει, ἀρέσκει, δουλεύει,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πρὸς πάντα αὐτῷ πείθεται παρεκτὸς τοὖ ἀπειθεῖν θεῷ. ἡ γὰρ πειθομένη θεῷ ἄνευ φυλάκων καὶ τὴν ψυχὴν σωφρονεῖ καὶ τὸ σῶμα καθαρεύει. ἀνόητος οὗν π᾵ς ἀνὴρ ὁ τὴν ἑαυτοὖ γυναῖκα χωρίζων φόβου θεοὖ, ὅτι ἡ θεὸν μὴ φοβουμένη οὐδὲ τὸν ἄνδρα φοβεῖται. ἐὰν θεὸν τὸν ἀόρατα βλέποντα μὴ φοβ῅ται, πῶς τὴν ἀόρατον προαίρεσιν σωφρονήσει; πῶς δὲ σωφρονήσει ἡ μὴ συνερχομένη πρὸς τοὺς σωφρονίζοντας ἀκούειν λόγους; πῶς δὲ καὶ νουθεσίας τύχοι; πῶς δὲ σωφρονήσει ἄνευ φυλάκων, ἐὰν τὴν ἐσομένην κρίσιν τοὖ θεοὖ μὴ διδαχθῆ μηδὲ τὴν ἐπὶ μικρᾶ ἡδονῆ αἰώνιον ζημίαν πληροφορηθῆ; διὸ τοὐναντίον ἄκουσαν αὐτὴν πρὸς τὸν σωφρονίζοντα ἀεὶ ἔρχεσθαι λόγον ἀνάγκασον, κολάκευσον. πολὺ δὲ κρεῖττον, εἰ χειραγωγήσας ἥξεις, ἵνα καὶ αὐτὸς σώφρων γένῃ· θελήσεις γὰρ σώφρων γενέσθαι, ἵνα γνώσῃ σεμνοὖ γάμου τὸ τέλος–καὶ οὐκ ὀκνήσεις, εἰ ἀγαπᾶς, λέγω δὴ πατὴρ γενέσθαι, ἴδια τέκνα φιλεῖν καὶ ὑπὸ ἰδίων φιλεῖσθαι τέκνων. ὁ σώφρονα γυναῖκα ἔχειν θέλων καὶ αὐτὸς σωφρονεῖ, τὴν ὀφειλομένην εὐνὴν ἀποδίδωσιν, ταύτῃ συνεστι᾵ται, ταύτῃ σύνεστιν, σὺν αὐτῆ πρὸς τὸν σωφρονίζοντα ἔρχεται λόγον, οὐ λυπεῖ, οὐκ εἰκ῅ μάχεται, ἑαυτὸν μισητὸν οὐ ποιεῖ, ἃ δύναται καλὰ παρέχει, ὧν μὴ ἔχει τῆ κολακείᾳ τὸ λεῖπον ἀποπληροῖ. ἡ σώφρων γυνὴ κολακευθ῅ναι οὐκ ἀναμένει, κύριον τὸν ἄνδρα γνωρίζει, πενομένου τὴν πενίαν φέρει, πεινῶντι συνπεινᾶ, ἀποδημοὖντι συναποδημεῖ, λυπούμενον παραμυθεῖται, κἅν προῖκα μείζονα ἔχῃ, ὡς μηδὲν ἔχουσα ὑπόκειται. ὁ δὲ ἀνὴρ κἅν πένητα ἔχῃ γυναῖκα, μεγάλην προῖκα ἡγείσθω αὐτ῅ς τὴν σωφροσύνην. ἡ σώφρων γυνὴ αὐταρκείᾳ βρωμάτων καὶ ποτῶν χρ῅ται, ἵνα μὴ λιπανθέντος τοὖ σώματος τῷ βάρει πρὸς ἐπιθυμίας ἀνόμους κατασπάσῃ τὴν ψυχήν. ἀλλ' ἔτι μὴν σὺν νέοις οὐκ ἰδιάζει καὶ τοὺς γέροντας ὑποπτεύει, γέλωτας ἀτάκτους ἀπωθεῖται, θεῷ μόνῳ ἑαυτὴν ἀπονέμουσα οὐ σφάλλεται, σεμνοὺς λόγους ἀκούουσα ἥδεται, τοὺς δὲ μὴ ἐπὶ σωφροσύνῃ λεγομένους ἀπωθεῖται. μάρτυς θεός, πολλοὶ φόνοι μοιχεία μία· καὶ τὸ δεινὸν ὅτι τῶν φόνων αὐτ῅ς τὸ φοβερὸν καὶ ἀσεβὲς οὐ βλέπεται. ὅτι αἵματος χυθέντος νεκρὸν κεῖται σῶμα καὶ τὸ τ῅ς συμφορ᾵ς δεινὸν πάντας ἐκπλήσσει, τ῅ς δὲ μοιχείας οἱ τ῅ς ψυχ῅ς φόνοι φοβερώτεροι ὄντες, ἐπεὶ μὴ ἀνθρώποις βλέπεται, τοῖς τολμῶσιν ἄοκνον τὴν ὁρμὴν παρέχουσιν. γνῶθι, ἄνθρωπε, τίνος πνοὴν ἔχεις πρὸς τὸ ζ῅ν, καὶ οὐ μὴ αὐτὴν μιανθ῅ναι θελήσεις· ὑπὸ μοιχείας μόνης μιαίνεται ἡ θεοὖ πνοὴ καὶ διὰ τοὖτο αὐτὴ τὸν μιά-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ναντα εἰς πὖρ κατασπᾶ· σπεύδει γὰρ τὸν ὑβριστὴν αἰωνίῳ παραδοὖναι κολάσει. Σαὖτα λέγων ὁ Πέτρος, τὴν ἀγαθὴν καὶ σώφρονα Ματτιδίαν ὑπὸ χαρ᾵ς δακρύουσαν ἰδών, ὡς ἐπὶ ὑποσχέσει τῶν γεγονότων λυπηθ῅ναι νομίσας ἔφη· Θάρσει, γύναι· πολλῶν πολλὰ κακὰ παθόντων διὰ μοιχείαν σὺ διὰ σωφροσύνην πέπονθας καὶ διὰ τοὖτο οὐκ ἐτελεύτησας. εἰ δὲ καὶ τεθνήκεις, σεσωσμένην ἅν εἶχες τὴν ψυχήν. πατρίδα Ῥώμην ἔλειπες διὰ σωφροσύνην· ἀλλὰ τῆ ταύτης προφάσει ἀλήθειαν ε὘ρες, τὸ διάδημα τ῅ς ἀιδίου βασιλείας. ἐν βυθῷ κεκινδύνευκας καὶ οὐκ ἐτελεύτησας, καὶ εἰ τετελευτήκεις, αὐτός σοι ὁ βυθὸς διὰ σωφροσύνην θνῃσκούσῃ βάπτισμα ἐγίνετο πρὸς ψυχ῅ς σωτηρίαν. τέκνων ἀπελείφθης, πρὸς ὀλίγον, ἅτινα γνησίας ὄντα σπορ᾵ς ἐν τοῖς κρείττοσιν εὕρηται. λιμώττουσα τροφὰς προσῄτησας· ἀλλὰ πορνείᾳ σῶμα σὸν οὐκ ἐμίανας. σῶμα σὸν ἐβασάνισας· ἀλλὰ τὴν ψυχὴν ἔσωσας. μοιχὸν ἔφυγες, ἵνα μὴ κοίτην ἀνδρὸς μιάνῃς· ἀλλὰ διὰ τὴν σωφροσύνην ὁ τὴν φυγὴν εἰδὼς θεὸς τὸν ἀνδρὸς ἀποπληρώσει τόπον. λυπηθεῖσα καὶ μονωθεῖσα πρὸς ὀλίγον ἀνδρὸς καὶ τέκνων ἀπελείφθης· ἀλλὰ τούτους πάντας ἀπολιπεῖν εἶχες προθεσμίᾳ θανάτου, κρεῖττον δὲ ὅτι διὰ σωφροσύνην ἑκοὖσα ἀπελείφθης ἤπερ ἄκουσα μετὰ χρόνον ἐφ' ἁμαρτίαις ἀπωλλύου. πολλῷ οὗν ἄμεινον τὰ πρωτεῖα εἶναι θλιβερά. καὶ γὰρ ὅτε πάρεστιν, ἐλπίδι τοὖ παρελθεῖν οὐ πάνυ λυπεῖ, προσδοκίᾳ δὲ τοὖ κρείττονος καὶ χαίρειν παρέχει. πρὸ πάντων δὲ εἰδέναι σε θέλω πόσον τὸ σωφρονεῖν ἀρέσκει θεῷ. ἡ σώφρων γυνὴ θεοὖ ἐκλογή, θεοὖ εὐδοκία, θεοὖ δόξα, θεοὖ τέκνον. τοσοὖτον ἀγαθὸν σωφροσύνη, ὅτι εἰ μὴ νόμος ἦν μηδὲ δίκαιον ἀβάπτιστον εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ εἰσελθεῖν, τάχα που τῶν ἐθνῶν οἱ πεπλανημένοι διὰ σωφροσύνην μόνον σωθ῅ναι ἐδύναντο. διὰ τοὖτο λίαν ἀθυμῶ περὶ τῶν ἐν πλάνῃ σωφρονούντων ὅτι ἄνευ ἐλπίδος ἀγαθ῅ς σωφρονεῖν ἑλόμενοι πρὸς τὸ βαπτισθ῅ναι ὀκνηρῶς ἔχουσιν. διὸ οὐ σóζονται, ὅτι δόγμα θεοὖ κεῖται ἀβάπτιστον εἰς τὴν αὐτοὖ βασιλείαν μὴ εἰσελθεῖν. ταὖτα αὐτοὖ εἰπόντος καὶ τούτων πλείονα εἰς ὕπνον ἐτράπημεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IΔ.]
Ὀρθρίτερον δὲ πολλῷ τοὖ καθ' ἡμέραν ὁ Πέτρος διυπνισθεὶς εἰσῄει πρὸς ἡμ᾵ς καὶ ἐξυπνίσας ἔφη· Υαυστῖνος καὶ Υαυστινιανὸς ἅμα Κλήμεντι μετὰ τῶν οἰκείων ἀκολουθησάτωσάν μοι, ὅπως ἐν σκεπινῷ τ῅ς θαλάσσης τόπῳ ἐλθόντες ἐν ἀκατασκόπῳ βαπτίσαι αὐτὴν δυνηθῶμεν. πλὴν ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν γενομένων ἡμῶν μεταξὺ πετρῶν τινων γαληνοὖ καὶ καθαροὖ τόπου εὐπορεσάντων, ἐβάπτισεν αὐτήν. ἡμεῖς δὲ οἱ ἀδελφοί, τῶν γυναικῶν χάριν ἅμα *ἀδελφῷ+ ἄλλοις τισὶν ὑποχωρήσαντες καὶ λουσάμενοι, ἐλθόντες ἔπειτα τὰς γυναῖκας παρελάβομεν καὶ οὕτως ἐν κρυφαίῳ τόπῳ πορευθέντες εὐχόμεθα. ἔπειτα ὁ Πέτρος τὰς γυναῖκας διὰ τὸν ὄχλον προέπεμψεν, δι' ἄλλης ὁδοὖ ἐπὶ τὴν ξενίαν ἐλθεῖν κελεύσας, ἀνδρῶν τε μόνοις ἡμῖν συνεῖναι τῆ μητρὶ καὶ ταῖς ἄλλαις γυναιξίν. ἐλθόντες οὗν εἰς τὴν ξενίαν καὶ ἀναμένοντες αὐτὸν ἐλθεῖν ἀλλήλοις διελεγόμεθα. μετὰ ἱκανὰς δὲ ὥρας ὁ Πέτρος ἐλθών, τὸν ἄρτον ἐπ' εὐχαριστίᾳ κλάσας καὶ ἐπιθεὶς ἅλας, τῆ μητρὶ πρῶτον ἐπέδωκεν, μετ' αὐτὴν ἡμῖν τοῖς υἱοῖς αὐτ῅ς. καὶ οὕτως αὐτῆ συνεστιάθημεν καὶ τὸν θεὸν εὐλογήσαμεν. Σότε λοιπὸν ὁ Πέτρος τὸν ὄχλον εἰσεληλυθότα ἰδὼν καὶ καθεσθεὶς καὶ παρακαθεσθ῅ναι ἡμ᾵ς κελεύσας ὑφηγεῖται τὰ πρῶτα πείθων ἡμ᾵ς τίνι λόγῳ προπέμψας ἡμ᾵ς ἀπὸ τοὖ βαπτίσματος καὶ αὐτὸς βραδύνας ἐπ῅λθεν. τὴν δὲ αἰτίαν ἔλεγεν τοιαύτην. ἅμα τῷ ὑμ᾵ς (φησίν) ἀποστ῅ναι, γέρων συνεισῄει ἐργάτης, περιέργως κλέπτων ἑαυτόν, προκατασκοπήσας ἡμ᾵ς (ὡς αὐτὸς ὕστερον ὡμολόγει) πρὸς τὸ ἰδεῖν τί ἅν πράττοιμεν εἰς τὸν σκεπινὸν τόπον εἰσελθόντες. λάθρα ἐκβὰς ἠκολούθησεν. ἐν εὐκαίρῳ τόπῳ προσελθὼν καὶ προσαγορεύσας ἔφη· Ἐκ πολλοὖ σοι ἀκολουθῶν καὶ συντυχεῖν θέλων Ἠδούμην μήπως ὡς περιέργῳ μοι χαλεπαίνῃς, νὖν δὲ τὰ ἐμοὶ δοκοὖντα ἀληθ῅, εἰ βούλει, λέγω. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Λέγε ἡμῖν ὅπερ σοι δοκεῖ καλὸν εἶναι, καὶ ἀποδεξόμεθά σε, κἅν τῷ ὄντι μὴ καλὸν ᾖ τὸ λεγόμενον, ἐπείπερ ἀγαθῆ προαιρέσει τὸ δοκοὖν σοι καλὸν εἰπεῖν ἠθέλησας. καὶ ὁ γέρων τοὖ λέγειν ἤρξατο οὕτως· Θαλάσσῃ ὑμ᾵ς λελουμένους εἰς τὸν ἀπόκρυφον τόπον ὑποχωρήσαντας ἰδών, προσελθὼν λάθρα κατεσκόπουν τὸ τί ἅν ἐν κρυφαίῳ εἰσιόντες πράττοιτε, καὶ ἐπειδὴ εὐχομένους εἶδον, ὑπεχώρησα· ἐλεήσας δὲ ὑμ᾵ς ἀνέμεινα, ὅπως ἐξιοὖ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σιν προσομιλήσας πείσω μὴ ἀπατ᾵σθαι. οὔτε γὰρ θεός ἐστιν οὔτε πρόνοια, ἀλλὰ γενέσει τὰ πάντα ὑπόκειται, ὡς ἐγὼ ἐφ' οἷς πέπονθα πεπληροφόρημαι, ἐκ πολλοὖ ἀκριβῶν τὸ μάθημα. μὴ οὗν ἀπατῶ, τέκνον. εἴτε γὰρ εὔχῃ εἴτε μή, τὰ ἐκ τ῅ς γενέσεως πάσχειν ἀνάγκην ἔχεις· εἰ γὰρ εὐχαί τι ἐδύναντο ἥ τὸ εὗ ποιεῖν, αὐτὸς ἅν ἐν τοῖς κρείττοσιν ἤμην. καὶ νὖν εἰ μή σε ἀπατᾶ ἡ πενιχρά μου αὕτη ἐσθής, οὐκ ἀπιστήσεις οἷς λέγω. ἐν πολλῆ βίου ποτὲ ὢν περιουσίᾳ, πολλὰ καὶ θεοῖς ἔθυον καὶ δεομένοις παρεῖχον, καὶ ὅμως εὐχόμενός τε καὶ εὐσεβῶν τὴν πεπρωμένην ἐκφυγεῖν οὐκ ἠδυνήθην. κἀγὼ ἔφην· Σίνα ἐστὶν ἃ πέπονθας; ὁ δὲ ἀπεκρίνατο· Oὐκ ἀνάγκη λέγειν νὖν, ἴσως ἐπὶ τέλει ἀκούσει τίς τε ὢν ἐγὼ καὶ τίνων ἐν ποίαις βίου περιστάσεσιν γέγονα. νὖν δὲ ὅτι γενέσει τὰ πάντα ὑπόκειται, πληροφορηθ῅ναί σε θέλω. κἀγὼ ἔφην· Eἰ γενέσει τὰ πάντα ὑπόκειται καὶ τοὖτο οὕτως ἔχειν πεπληροφόρησαι, σεαυτῷ ἐναντία νοῶν συμβουλεύεις. εἰ μὲν γὰρ παρὰ γένεσιν οὐ δυνατὸν οὐδὲ τὸ φρονεῖν, τί ματαιοπονεῖς συμβουλεύων γενέσθαι ὃ γενέσθαι ἀδύνατόν ἐστιν; ἀλλ' ἔτι μὴν εἰ γένεσις ὑφέστηκεν, μὴ σπεὖδε πείθειν ἐμὲ μὴ σέβειν τὸν καὶ τῶν ἄστρων δεσπότην, ο὘ θέλοντος καὶ μὴ γενέσθαι τι, γενέσθαι δυνατόν . αἰεὶ γὰρ τὸ ὑποκείμενον τῷ ἡγουμένῳ πείθεσθαι ἀνάγκην ἔχει. τὸ μέντοι τοὺς νομιζομένους θεοὺς σέβειν γενέσεως ἐπικρατούσης περιττόν ἐστιν. οὔτε γὰρ παρὰ τὸ δοκοὖν τῆ πεπρωμένῃ τι γίνεται οὔτε αὐτοί τι ποιεῖν δύνανται, τῆ καθόλου *αὐτῶν+ ὑποκείμενοι γενέσει. εἰ γένεσις ἔστιν, ἀντίκειται τὸ μὴ πρῶτον ἄρχειν. ὑποκεῖσθαι οὐ δύναται ὡς ἀγένητον ἑαυτοὖ πρεσβύτερον μηδὲν ἔχον . Σοιαὖτα πρὸς ἀλλήλους λεγόντων ἡμῶν, πολὺς παρέστη ὄχλος. καὶ τότε ἐγὼ εἰς τὸν ὄχλον ἀποβλέπων ἔφην· Ἐγὼ καὶ τὸ ἐμὸν φὖλον ἐκ προγόνων θεὸν σέβειν παρειληφὼς καὶ παράγγελμα ἔχων γενέσει μὴ προσανέχειν (λέγω δὴ τῷ τ῅ς ἀστρολογίας μαθήματι), διὰ τοὖτο οὐ προσέσχον. ὅθεν ἀστρολογίας μὲν οὔκ εἰμι ἔμπειρος, ὧν δέ εἰμι, ὑφηγήσομαι. ἐπειδὴ γένεσιν ἀπὸ αὐτ῅ς τ῅ς κατὰ τὴν γένεσιν ἐπιστήμης ἀνασκευάζειν οὐ δύναμαι, βούλομαι ἄλλῳ τρόπῳ ἀποδεῖξαι ὅτι κατὰ πρόνοιαν διοικεῖται τὰ πράγματα καὶ ἕκαστος πρὸς ἃ πράττει τιμ῅ς ἥ κολάσεως τεύξεται, εἴτε νὖν εἴτε αὗθις, οὐθέν μοι διαφέρει, πλὴν ὅτι πάντως ἀπολαύσει ἕκαστος ὧν ἔπραξεν. ἡ δὲ ἀπόδειξις τοὖ μὴ εἶναι γένεσίν ἐστιν αὕτη. τῶν παρεστώτων εἴ τις ὀφθαλμῶν ἐστέρηται ἥ κυλλὴν τὴν χεῖρα ἔχει ἥ χωλὸν τὸν πόδα ἥ ἕτερόν τι περὶ σῶμα, ὃ ὑπο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

στροφὴν πρὸς ἴασιν πάλιν οὐκ ἔχει καὶ παντὸς ἰατικοὖ ἐπαγγέλματος ἐκτός ἐστιν, ὃν οὐδὲ ἀστρολόγοι ἰ᾵σθαι ἐπαγγέλλονται, ὅτι μὴ ἀπὸ τοὖ μακροὖ αἰῶνος τοιοὖτόν τι γέγονεν, ἐγὼ δὲ θεοὖ δεηθεὶς τὴν ἴασιν παράσχω, ὁπότε ἐκ γενέσεως κατόρθωσιν τὸ τοιοὖτο οὐδέποτε λαβεῖν ἠδυνήθη–τούτου οὕτως γενομένου οὐχ ἁμαρτάνουσιν οἱ τὸν πάντα δημιουργήσαντα θεὸν βλασφημοὖντες; καὶ ὁ γέρων ἀπεκρίνατο· Βλασφημεῖν γάρ ἐστιν τὸ λέγειν γενέσει ὑποκεῖσθαι τὰ πάντα; κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Καὶ πάνυ· εἰ γὰρ π᾵σαι αἱ τῶν ἀνθρώπων ἁμαρτίαι καὶ ἀσέβειαι καὶ ἀσέλγειαι ἐξ ἀστέρων γίνονται, οἱ δὲ ἀστέρες ταὖτα ποιεῖν ὑπὸ θεοὖ ἐτάγησαν, ἵνα πάντων χαλεπῶν ἀποτελεστικοὶ γένωνται, αἱ πάντων ἁμαρτίαι εἰς αὐτὸν ἀναφέρονται, τὸν τὴν γένεσιν θέντα ἐν τοῖς ἄστροις. καὶ ὁ γέρων ἀπεκρίνατο· Ἀληθῶς μεγάλως ἔφης, ἀλλὰ πάσῃ σου τῆ ἀπαραβλήτῳ ἀποδείξει ἡ ἐμὴ ἐμποδίζει συνείδησις. ἐγὼ γὰρ ἀστρολόγος ὢν καὶ Ῥώμην πρῶτον οἰκήσας φιλωθείς τινι πρὸς γένους ὄντι Καίσαρος, αὐτοὖ τε καὶ τ῅ς συμβίου τὴν γένεσιν ἠπιστάμην καὶ ἱστορήσας ἀκολούθως τῆ γενέσει αὐτῶν τὰς πράξεις ἀποτελεσθείσας ἔργῳ σοὶ λόγῳ πείθεσθαι οὐ δύναμαι. ἦν γὰρ τ῅ς γενέσεως αὐτ῅ς τὸ διάθεμα ποιοὖν μοιχάδας, ἰδίων δούλων ἐρώσας καὶ ἐπὶ ξένης ἐν ὕδασιν θνῃσκούσας. ὃ καὶ οὕτω γέγονεν. ἐρασθεῖσα γὰρ τοὖ ἰδίου δούλου καὶ μὴ φέρουσα τὸν ψόγον, φυγοὖσα σὺν αὐτῷ, ἐν ἀλλοδαπῆ ὁρμήσασα καὶ κοινωνήσασα αὐτῷ θαλάσσῃ διεφθάρη. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· Πῶς γινώσκεις ὅτι ἡ φυγοὖσα ἐν ἀλλοδαπῆ γενομένη τὸν δοὖλον ἔγημεν καὶ γήμασα ἐτελεύτησεν; καὶ ὁ γέρων· Ἀσφαλῶς οἶδα τἀληθ῅ οὐχ ὅτι ἔγημεν (ὁπότε οὐδὲ ὅτι ἤρα ἐγίνωσκον), ἀλλὰ μετὰ τὴν αὐτ῅ς ἀπαλλαγὴν ὁ ἀδελφὸς ὁ τοὖ ἀνδρὸς αὐτ῅ς ἐμοὶ διηγήσατο πάντα τὰ κατὰ τὸν αὐτ῅ς ἔρωτα καὶ ὡς σεμνὸς ὤν (ἅτε δὴ ὁ ἀδελφός) οὐκ ἐβουλήθη μι᾵ναι τὴν κοίτην καὶ πῶς βουλομένη καὶ αἰδουμένη αὐτὸν καὶ τὸν ψόγον ἡ τάλαινα (οὐκ ἔστιν γὰρ αὐτὴν μέμψασθαι, ὅτι ἐκ γενέσεως ταὖτα ποιεῖν καὶ πάσχειν ἠναγκάζετο) ὄνειρον εἴτε ἀληθ῅ εἴτε ψευδ῅ ἐπλάσατο οὐκ ἔχω λέγειν· ἔλεγεν γὰρ αὐτὴν εἰρηκέναι ὡς ὅτι· Ἐν ὁράματι ἐπιστάς τις ἐκέλευσέν μοι ἅμα τέκνοις ἐξαυτ῅ς τὴν Ῥωμαίων ἐκβ῅ναι πόλιν. ὁ δὲ ἀνὴρ σóζεσθαι αὐτὴν σὺν τοῖς υἱοῖς σπεύδων αὐτίκα αὐτοὺς παιδευθησομένους εἰς τὰς Ἀθήνας ἐξέπεμψεν σὺν τῆ μητρὶ καὶ δούλοις, τρίτον δὲ νεώτερον υἱὸν ἔχων ἔσχεν παρ' αὐτῷ ὡς δὴ τοὖ χρηματίσαντος κατ' ὄναρ συνεῖναι αὐτὸν αὐτῷ ἐπιτρέψαντος. πολλοὖ δὲ χρό-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

νου διελθόντος ὡς οὐκ ἔλαβεν γράμματα παρ' αὐτ῅ς, αὐτὸς πολλάκις πέμψας εἰς Ἀθήνας, ἐμὲ παραλαβὼν ὡς πάντων αὐτῷ γνησιώτερον ὄντα, ἐπὶ τὴν ζήτησιν ἐπορεύθη. πολλὰ μὲν οὗν αὐτῷ καὶ κατὰ τὴν ἀποδημίαν συνέκαμον προθύμως, μεμνημένος ὅτι τ῅ς πάλαι αὐτοὖ εὐδαιμονίας κοινωνόν με πάντων εἶχεν, ὑπὲρ πάντας αὐτοὖ με τοὺς φίλους ἀγαπῶν. καὶ δὴ ἀπεπλεύσαμεν αὐτ῅ς Ῥώμης καὶ οὕτως εἰς τὰ ἐνταὖθα τ῅ς ΢υρίας μέρη ἐγενόμεθα καὶ εἰς ΢ελεύκειαν παρεβάλομεν καὶ οὕτως ἐκβάντων ἡμῶν τοὖ πλοίου μετ' οὐ πολλὰς ἡμέρας ἀθυμῶν ἐτελεύτησεν, ἐγὼ δὲ ἐνταὖθα ἐλθών, ἑαυτὸν ἀποδοὺς τὰς διὰ τῶν χειρῶν ἔκτοτε μέχρι τοὖ δεὖρο πορίζω τροφάς. Σαὖτα τοὖ γέροντος εἰπόντος συνιδὼν ὅτι, ὃν ἔλεγεν τεθνάναι γέροντα, αὐτὸς ἦν (ἐξ ὧν ἔλεγεν) ὁ ὑμέτερος πατήρ, οὐκ ἐβουλήθην τὸ καθ' ὑμ᾵ς αὐτῷ συναντιβαλεῖν, μέχρις ἅν ὑμῖν προσανάθωμαι. πλὴν τὰ κατὰ τὴν ξενίαν αὐτοὖ καταμαθὼν καὶ τὴν ἐμὴν μηνύσας, ἀκριβείας ἕνεκα τοὖτο μόνον ἐπυθόμην τί ὄνομα τῷ γέροντι; ὁ δὲ ἔφη· Υαὖστος. Σί δὲ τοῖς διδύμοις υἱοῖς; ὁ δὲ ἀπεκρίνατο· Υαυστῖνος καὶ Υαυστινιανός. Σί δὲ τῷ τρίτῳ υἱῷ; ὁ δὲ εἶπεν· Κλήμης. Σί δὲ τῆ τούτων μητρὶ ὄνομα; ὁ δὲ ἔφη· Ματτιδία. ὑπὸ συμπαθείας οὗν ἐγὼ σύνδακρυς γενόμενος, ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ἦλθον πρὸς ὑμ᾵ς, ἵνα μετὰ τὴν ἁλῶν κοινωνίαν ταὖτα προσανάθωμαι ὑμῖν. πρὸ δὲ τοὖ ἁλῶν μεταλαβεῖν εἰπεῖν ὑμῖν οὐκ ἐβουλήθην, μήπως ὑπὸ λύπης νικηθέντες ἐν τῆ τοὖ βαπτίσματος ἡμέρᾳ πενθοὖντες διατελέσητε, ὁπότε καὶ ἄγγελοι χαίρουσιν. ταὖτα τοὖ Πέτρου λέγοντος ἐδακρύομεν οἱ πάντες μετὰ τ῅ς μητρός. ὁ δὲ δακρύοντας ἡμ᾵ς ἰδὼν ἔφη· Νὖν ἕκαστος ὑμῶν φόβῳ τῷ πρὸς τὸν θεὸν γενναίως φερέτω τὰ λεχθέντα· οὐ γὰρ δὴ σήμερον ὑμῖν ἐτελεύτησεν ὁ πατήρ, ἀλλὰ καὶ ἔκπαλαι, ὡς ὑμεῖς στοχαζόμενοι εἰρήκατε. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἡ μήτηρ μὴ φέρουσα βοῶσα ἔφη· Oἴμοι ἄνερ, ἡμ᾵ς ἀγαπῶν ἀκριτὶ ἐτελεύτησας, ἡμεῖς δὲ ζῶντες φῶς ὁρῶμεν καὶ τροφ῅ς μεταλαμβάνομεν. οὔπω δὲ τ῅ς μι᾵ς ταύτης ὀλολυγ῅ς παυσαμένης ἰδοὺ ὁ γέρων εἰσῄει καὶ ἅμα τῷ βούλεσθαι αὐτὸν τ῅ς κραυγ῅ς τὴν αἰτίαν πυνθάνεσθαι εἰς τὴν γυναῖκα ἐμβλέψας ἔφη· Oἴμοι, τί θέλει τοὖτο εἶναι; τίνα ὁρῶ; προσελθὼν δὲ καὶ ἀκριβέστερον ἐνιδὼν καὶ ὁραθεὶς περιεπλέκετο. οἱ δὲ ὑπὸ χαρ᾵ς αἰφνιδίου διεφώνουν ἀμφότεροι καὶ λαλεῖν ἀλλήλοις βουλόμενοι, ἀφασίᾳ συσχεθέντες ἐκ τ῅ς ἀπλήστου χαρ᾵ς οὐκ ἐδύναντο κρατεῖν. πλὴν μετ' οὐ πολὺ ἡ μήτηρ· Ἔχω σε,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Υαὖστε, τὸν κατὰ πάντα μοι γλυκύτατον. πῶς ἄρα ζῆς, ὃν ὡς τεθνεῶτα μικρῷ τάχιον ἠκούσαμεν; πλὴν ο὘τοί εἰσιν ἡμῶν υἱοί, Υαυστῖνος, Υαυστινιανὸς καὶ Κλήμης. ταὖτα εἰπούσης ἡμεῖς οἱ τρεῖς προσπεσόντες αὐτῷ καὶ καταφιλοὖντες ἀμαυρῶς πως τὴν μορφὴν αὐτοὖ ἀνεφέρομεν. Σαὖτα βλέπων ὁ Πέτρος ἔφη· ΢ὺ εἶ Υαὖστος, ὁ ταύτης ἀνὴρ καὶ τῶν αὐτ῅ς παίδων πατήρ; ὁ δὲ ἔφη· Ἐγώ εἰμι. καὶ ὁ Πέτρος· Πῶς οὗν μοι τὰ σεαυτοὖ ὡς περὶ ἄλλου διηγήσω, πόνους εἰπὼν καὶ λύπην καὶ τάφον; καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· Πρὸς γένους ὑπάρχων Καίσαρος καὶ περίφωρος μὴ θέλων γενέσθαι, εἰς ἄλλου τινὸς τὴν ἐξήγησιν ἀνετυπωσάμην, ἵνα αὐτὸς ὅστις εἰμὶ μὴ νοηθῶ. ᾔδειν γὰρ ὅτι, ἅν γνώριμος γένωμαι, οἱ κατὰ τόπον ἡγούμενοι ἀκούσαντες, Καίσαρι κεχαρισμένα ποιοὖντες ἀνακαλέσαντες, τὴν τοὖ βίου μοι εὐδαιμονίαν περιθήσουσιν, ὅπερ ἀπεταξάμην. οὐ γὰρ ἠδυνάμην, περὶ τῶν ἐμοὶ ἠγαπημένων τὰ μέγιστα ὡς περὶ θανόντων κρίνας, πρὸς τὴν τοὖ βίου τρυφὴν ἑαυτὸν ἀποδιδόναι. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Σαὖτα μὲν ἐποίησας ὡς ἐβουλεύσω, περὶ δὲ γενέσεως ἆρα ψευδόμενος διισχυρίζου ἥ ὡς ἀληθεύων ἐβεβαίους; καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· Oὐ ψεύσομαι πρὸς σέ, ἀληθῶς ὡς οὔσης γενέσεως ἐβεβαίουν. εἰμὶ γὰρ οὐκ ἀμύητος τοὖ θεωρήματος, πλὴν συν῅ν μοί τις, ἀστρολόγων ἄριστος, ἀνὴρ Aἰγύπτιος, Ἀννουβίων ὀνόματι, ὅστις ἐν ταῖς ἀποδημίαις κατ' ἀρχάς μοι φιλωθεὶς τὸν τ῅ς ἐμ῅ς συμβίου μετὰ τῶν τέκνων θάνατον ἐδήλου. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Oὐκοὖν ἔργῳ πέπεισαι ὅτι οὐ συνέστηκεν τὰ κατὰ γένεσιν; καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· Ἀνάγκη με πάντα τὰ ὑποτρέχοντά μου εἰς τὸν νοὖν ἐκτίθεσθαί σοι, ἵνα πρὸς αὐτὰ ἀκούων μανθάνειν ἔχω. πολλὰ πταίειν οἶδα τοὺς ἀστρολόγους, πολλὰ δὲ καὶ ἀληθεύειν. ὑποπτεύω οὗν μήπως ἃ μὲν ἀκριβοὖσιν, ἀληθεύουσιν, ἃ δὲ πταίουσιν, ἀμαθίᾳ πάσχουσιν, ὡς ὑπονοεῖν με τὸ μὲν μάθημα συνεστάναι, αὐτοὺς δὲ δι' ἀμαθίαν ψεύδεσθαι διὰ τὸ μὴ πάντας περὶ πάντων ἀκριβοὖν δύνασθαι. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Ἔπεχε μήπως περὶ ὧν ἀληθεύουσιν, ἐπιτυγχάνουσιν καὶ οὐχὶ ἀκριβοὖντες λέγουσιν. ἀνάγκη γὰρ π᾵σα ἐκ πολλῶν τῶν λεγομένων ἀποβαίνειν τινά. καὶ ὁ γέρων ἔφη· Πῶς οὗν ἔστιν περὶ τούτου πληροφορηθ῅ναι, τὸ εἴτε συνέστηκεν τὸ κατὰ τὴν γένεσιν ἥ οὔ; ἀμφοτέρων οὗν σιωπώντων ἔφην ἐγώ· Ἐπειδὴ τὸ μάθημα ἀκριβῶς ἐπίσταμαι, ὁ δὲ κύριος καὶ ὁ πατὴρ οὐχ οὕτως, ἤθελον εἰ αὐτὸς Ἀννουβίων παρ῅ν, καὶ ἐπὶ τοὖ πατρὸς ἐποιησάμην λόγον. οὕτω γὰρ ἅν τὸ πρ᾵γμα εἰς φανερὸν ἐλθεῖν ἠδύνατο, τεχνίτου πρὸς ὁμότεχνον τὴν ζήτησιν ἐσχηκότος. καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· Ποὖ οὗν δυνατόν ἐστιν Ἀννου-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

βίωνι συντυχεῖν; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἐν Ἀντιοχείᾳ· ἐκεῖ γὰρ μανθάνω ΢ίμωνα τὸν μάγον ὄντα, ᾧ Ἀννουβίων παρεπόμενος ἀχώριστός ἐστιν. ὡς ἅν οὗν ἐκεῖ γενώμεθα, ἐάν γε καταλάβωμεν αὐτούς, ἡ ζήτησις γενέσθαι δύναται. καὶ ὁμῶς πολλὰ διαλεχθέντες καὶ ἐπὶ τῷ ἀναγνωρισμῷ χαρέντες καὶ θεῷ εὐχαριστήσαντες ἑσπέρας ἐπικαταλαβούσης εἰς ὕπνον ἐτράπημεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IE.]
Ὄρθρου δὲ γενομένου ὁ πατὴρ μετὰ τ῅ς μητρὸς ἡμῶν καὶ τῶν τριῶν υἱῶν εἰσελθών, ἔνθα ὁ Πέτρος ἦν, προσαγορεύσας ἐκαθέσθη, ἔπειτα καὶ ἡμεῖς αὐτοὖ κελεύσαντος. καὶ ὁ Πέτρος τῷ πατρὶ προσεμβλέψας ἔφη· ΢πεύδω ὁμόφρονά σε γενέσθαι γυναικὶ καὶ τέκνοις, ὅπως αὐτοῖς καὶ ἐνταὖθα ὁμοδίαιτος ᾖς κἀκεῖ μετὰ τὸν χωρισμὸν τ῅ς ψυχ῅ς ἀπὸ τοὖ σώματος συνόντα ἄλυπον ἔσεσθαι. ἥ γὰρ οὐ τὰ μέγιστά σε λυπεῖ καὶ αὐτοὺς τὸ μὴ ἀλλήλοις συνεῖναι; καὶ ὁ πατήρ· Καὶ πάνυ γε. καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ οὗν καὶ ἐνταὖθα τὸ ἀλλήλων κεχωρίσθαι λυπεῖ, μετὰ θάνατον πάντως ὀφειλόμενον ὑμῖν μετ' ἀλλήλων μὴ εἶναι, πόσῳ γε μ᾵λλον οὐ λυπήσει σὲ μὲν ἄνδρα σοφὸν ὄντα τῷ τ῅ς γνώμης σου λόγῳ τῶν σῶν κεχωρίσθαι, αὐτοὺς δὲ πολὺ μ᾵λλον ὀδυν᾵σθαι τῷ εἰδέναι, ὅτι σε ἄλλα φρονοὖντα αἰώνιος μένει κόλασις ·ητοὖ δόγματος ἀποφάσει; καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· Ἀλλ' οὐκ ἔστιν, ὦ φίλτατε, τὸ ἐν ᾅδου ψυχὰς κολάζεσθαι αὐτ῅ς ἅμα τῷ ἀποστ῅ναι τοὖ σώματος εἰς ἀέρα λυομένης. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Μέχρις οὗν ὅτε περὶ τούτου πείσομέν σε, ἀπόκριναί μοι· οὐ δοκεῖ σοι σὲ μὲν ἀπιστοὖντα τὴν κόλασιν μὴ λυπεῖσθαι, ἐκείνους δὲ πεπεισμένους ἀνάγκην ἔχειν περὶ σοὖ ἀνι᾵σθαι; καὶ ὁ πατήρ· Ἀκολούθως λέγεις. καὶ ὁ Πέτρος· Διὰ τί δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀπαλλάξεις μεγίστης περὶ σοὖ λύπης τῆ θρησκείᾳ συνθέμενος, οὐ δυσωπίᾳ λέγω, ἀλλ' εὐγνωμοσύνῃ, περὶ τῶν λεγομένων σοι ὑπ' ἐμοὖ ἀκούων καὶ κρίνων εἰ ταὖτα οὕτως ἔχει ἥ οὔ; καὶ εἰ μὲν οὕτως ἔχει ὡς λέγομεν, καὶ ὧδε συναπολαύσεις τοῖς φιλτάτοις κἀκεῖ συναναπαύσῃ· εἰ δὲ ἐν τῆ τῶν λόγων σκέψει δείξῃς τὰ ὑφ' ἡμῶν λεγόμενα μὖθόν τινα ψευδ῅ εἶναι, καὶ οὕτως καλῶς ποιήσεις, αὐτοὺς ὁμογνώμονάς σοι εἰληφώς, καὶ τοὖ κεναῖς ἐλπίσιν ἐπερείδεσθαι παύσεις καὶ ψευδῶν φόβων ἀπαλλάξεις. καὶ ὁ πατήρ· Πολλὰ φαίνῃ μοι εὔλογα λέγων. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Σί οὗν ἐστιν τὸ κρατοὖν σε μὴ εἰς τὴν ἡμετέραν πίστιν ἐλθεῖν, λέγε, ἵνα εἰς αὐτὸ λέγειν ἀρξώμεθα. πολλὰ γάρ ἐστιν τὰ κρατοὖντα· τοὺς μὲν πεπεισμένους ἀσχολίαι ἀγορασμῶν, πράξεων, γεωργιῶν, φροντίδων καὶ ὅσα τοιαὖτα· ἀπιστοὖσι δέ, ἀφ' ὧν εἶ καὶ σύ, ὑπολήψεις τοὖ νομίζειν ἥ θεοὺς τοὺς οὐκ ὄντας εἶναι ἥ τὸ γενέσει τὰ πάντα ὑποκεῖσθαι ἥ αὐτοματισμῷ ἥ τὰς ψυχὰς θνητὰς ἥ καὶ τὸν ἡμέτερον λόγον ψευδ῅ ὡς οὐκ οὔσης προνοίας. ἐγὼ δὲ προνοίᾳ θεοὖ τὰ πάντα διοικεῖσθαι ἐκ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τῶν περὶ σὲ λεγομένων εἶναι λέγω, τὸ τοσούτοις ἔτεσιν τὴν διάστασιν σοὖ τε καὶ τῶν σῶν γενέσθαι. ἐπεὶ γὰρ σὺν σοὶ ὄντες ἴσως τῶν τ῅ς θεοσεβείας λόγων οὐκ ἅν ἐπήκουσαν, Ὠκονομήθη σὺν μητρὶ ἡ ἀποδημία καὶ ναυφράγιον καὶ θανάτου ὑπόνοια, ἔτι τε καὶ ἐκπαιδευθ῅ναι αὐτοὺς τὰ Ἑλλήνων καὶ ἄθεα δόγματα, ἵνα μ᾵λλον ὡς εἰδότες ταὖτα ἀνασκευάζειν δυνατοὶ ὦσιν–ἐπὶ τούτοις τὸ φιλ῅σαι τὸν τ῅ς θεοσεβείας λόγον καὶ ἐμοὶ ἑνωθ῅ναι δυνηθ῅ναι πρὸς τὸ συλλαβέσθαι μου τῷ κηρύγματι–ἀλλ' ἔτι μὴν συνελθεῖν καὶ τὸν ἀδελφὸν Κλήμεντα καὶ οὕτως τὴν μητέρα ἐπιγνωσθ῅ναι καὶ ὑπὸ θεραπείας τὴν θεότητα πληροφορηθ῅ναι–καὶ μετ' οὐ πολὺ εὐθὺ τὰ δίδυμα τέκνα ἐπιγνωσθέντα καὶ ἐπιγνόντα καὶ τ῅ς ἄλλης ἡμέρας σοι συντυχεῖν καὶ τοὺς σοὺς ἀπολαβεῖν. τοσαύτην οὗν ταχεῖαν ἁρμονίαν πανταχόθεν συνδραμοὖσαν εἰς ἕνα γνώμης σκοπὸν οὐκ οἶμαι ἀπρονόητον εἶναι. καὶ ὁ πατὴρ τῷ Πέτρῳ ἤρξατο λέγειν· Μὴ νόμιζε, φίλτατέ μοι Πέτρε, ἐν ἐννοίᾳ μὴ ἔχειν περὶ τοὖ ὑπὸ σοὖ κηρυσσομένου λόγου. πέρας γοὖν ταύτης τ῅ς παρῳχηκυίας νυκτὸς πολλὰ τοὖ Κλήμεντος προτρεπομένου με τῆ ὑπὸ σοὖ κηρυσσομένῃ ἀληθείᾳ, ἀπεκρινάμην· Σί γὰρ καινότερον ἐντέλλεσθαι δύναταί τις παρ' ὃ οἱ ἀρχαῖοι παρῄνεσαν; ὁ δὲ ἠρέμα γελάσας ἔφη· Πολλὴ διαφορά, πάτερ, μεταξὺ τῶν θεοσεβείας λόγων καὶ τῶν τ῅ς φιλοσοφίας. ὁ γὰρ τ῅ς ἀληθείας ἀπόδειξιν ἔχει τὴν ἐκ προφητείας, ὁ δὲ τ῅ς φιλοσοφίας καλλιλογίας παρέχων ἐκ στοχασμῶν δοκεῖ παριστ᾵ν τὰς ἀποδείξεις. καὶ ὁμῶς ταὖτα εἰπὼν δείγματος χάριν τὸν περὶ φιλανθρωπίας μοι ἐξέθετο λόγον, ὅνπερ αὐτῷ ὑφηγήσω, ὃς ἀδικώτατός μοι μ᾵λλον ἐφαίνετο. καὶ τὸ πῶς ἐρῶ. δίκαιον ἔφασκεν εἶναι καὶ τῷ τύπτοντι αὐτοὖ τὴν σιαγόνα παρατιθέναι καὶ τὴν ἑτέραν, καὶ τῷ αἴροντι αὐτοὖ τὸ ἱμάτιον προσδιδόναι καὶ τὸ μαφόριον, ἀγγαρεύοντι δὲ μίλιον συναπέρχεσθαι δύο, καὶ ὅσα τοιαὖτα. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Ἀλλ' ἐνόμισας ἄδικον ὅτι δικαιότατόν ἐστιν. εἴ σοι φίλον ἐστίν, ἄκουσον. καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· Πάνυ μοι φίλον. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐ δοκεῖ σοι δύο ἐχθρῶν βασιλέων ὄντων καὶ διῃρημένας τὰς χώρας ἐχόντων, εἴ τις ἐκ τῶν τοὖ ἑνὸς ὑπηκόων ἐν τῆ τοὖ ἑτέρου χώρᾳ φωραθείη καὶ διὰ τοὖτο θάνατον ὀφείλοι, ἐὰν ·απίσματι καὶ μὴ θανάτῳ τ῅ς τιμωρίας ἀπολυθῆ, οὐ φαίνεται μὴν ὁ ἀπολύσας φιλάνθρωπος εἶναι; καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· Καὶ πάνυ. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Σί δέ; εἰ καὶ ἴδιόν τί τινος αὐτὸς ο὘τος ἀφέληται ἥ καὶ ἄλλο τι, ἐπὶ τούτῳ συλληφθεὶς ἐὰν διπλάσιον δῷ, τετρα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πλάσιον ὀφείλων καὶ τὸ θανεῖν, ὡς ἐν τοῖς τοὖ ἐναντίου ἁλοὺς ὅροις, οὐ δοκεῖ σοι ὅτι ὁ λαβὼν τὸ διπλάσιον καὶ θανάτου αὐτὸν ἀπολύσας φιλάνθρωπος τυγχάνει; καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· Υαίνεται. καὶ ὁ Πέτρος· Σί δέ; οὐ χρὴ τὸν <ἐν> ἑτέρου βασιλείᾳ ὄντα, καὶ ταὖτα πονηροὖ τινος ἐχθροὖ, τοὖ ζ῅ν χάριν πάντας κολακεύειν καὶ ἀγγαρεύουσιν ἐπὶ πλεῖον ὑπείκειν, μὴ προσαγορεύοντας προσαγορεύειν, ἐχθροὺς διαλλάσσειν, ὀργιζομένοις μὴ φιλονεικεῖν, τὰ ἑαυτοὖ ἀδεῶς παντὶ αἰτοὖντι παρέχειν, καὶ ὅσα τοιαὖτα; καὶ ὁ πατήρ· Πάντα μ᾵λλον εὐλόγως ὑποσταίη, εἴπερ τούτων τὸ ζ῅ν προκρίνει. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐκοὖν οὓς ἀδικεῖσθαι ἔλεγες, αὐτοὶ παρορισταὶ τυγχάνουσιν, καθὰ ἐν ἑτέρου εἰσὶν βασιλείᾳ, καὶ τοσοὖτον πλεονέκται εἰσίν, ὅσον <ἅν> κεκτημένοι ὦσιν; οἱ δ' ἀδικεῖν νομιζόμενοι τοσαὖτα ἑκάστῳ τῷ ἐξ ἐναντίας ὄντι χαρίζονται, ὅσα ἅν αὐτοῖς ἔχειν συνχωρῶσιν. αὐτῶν γάρ ἐστιν ταὖτα τῶν τὰ παρόντα ἑλομένων. καὶ εἰς τοσοὖτον φιλάνθρωποί εἰσιν, ὡς τὸ ζ῅ν αὐτοῖς συγχωρεῖν. καὶ τὸ μὲν παράδειγμα οὕτως ἔχει, ἄκουε δὴ αὐτὸ τὸ πρ᾵γμα. ὁ τ῅ς ἀληθείας προφήτης παρὼν ἐδίδαξεν ἡμ᾵ς ὅτι ὁ τῶν ὅλων δημιουργὸς καὶ θεὸς δυσίν τισιν ἀπένειμεν βασιλείας δύο, ἀγαθῷ τε καὶ πονηρῷ, δοὺς τῷ μὲν κακῷ τοὖ παρόντος κόσμου μετὰ νόμου τὴν βασιλείαν, ὥστ' ἅν ἔχειν ἐξουσίαν κολάζειν τοὺς ἀδικοὖντας, τῷ δὲ ἀγαθῷ τὸν ἐσόμενον ἀίδιον αἰῶνα. ἕκαστον δὲ τῶν ἀνθρώπων ἐλεύθερον ἐποίησεν ἔχειν τὴν ἐξουσίαν ἑαυτὸν ἀπονέμειν ᾧ βούλεται, ἥ τῷ παρόντι κακῷ ἥ τῷ μέλλοντι ἀγαθῷ. ὧν οἱ ἑλόμενοι τὰ παρόντα ἐξουσίαν ἔχουσιν πλουτεῖν, τρυφ᾵ν, ἥδεσθαι, καὶ π᾵ν ὅ τι ἅν δύνωνται· τῶν γὰρ ἐσομένων ἀγαθῶν οὐδὲν ἕξουσιν. οἱ δὲ τὰ τ῅ς μελλούσης βασιλείας κρίναντες λαβεῖν τῶν ἐνταὖθα (ὡς ἀλλοτρίου βασιλέως ἴδια ὄντα) αὑτοῖς νοσφίζεσθαι οὐκ ἔξεστιν ἥ ὕδατος μόνου καὶ ἄρτου καὶ τούτων μετὰ ἱδρώτων ποριζομένων πρὸς τὸ ζ῅ν (ἐπειδὴ ἑκοντὶ ἀποθανεῖν οὐκ ἔξεστιν), ἔτι δὲ καὶ περιβολαίου ἑνός· γυμνὸν γὰρ ἑστάναι οὐκ ἐφίεται ἕνεκεν τοὖ πάντα ὁρῶντος οὐρανοὖ. εἰ μὲν οὗν τὸν ἀκριβ῅ τοὖ πράγματος λόγον ἀκοὖσαι θέλεις, οὓς μικρῷ τάχιον εἴρηκας ἀδικεῖσθαι, αὐτοὶ μ᾵λλον ἀδικοὖσιν, ὅτι αὐτοὶ μὲν οἱ τὰ ἐσόμενα ἑλόμενοι ἐν τοῖς παροὖσιν σύνεισιν τοῖς κακοῖς, κατὰ πολλὰ τῶν ἴσων αὐτοῖς ἀπολαύοντες (αὐτοὖ τε τοὖ ζ῅ν, τοὖ φωτός, τοὖ ἄρτου, τοὖ ὕδατος, τοὖ ἱματίου καὶ ἄλλων τοιούτων τινῶν), οἱ δὲ ἀδικεῖν ὑπὸ σοὖ νομισθέντες τοῖς ἐσομένοις ἀγαθοῖς ἀν-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δράσιν οὐδὲν συνυπάρχουσιν. καὶ ὁ πατὴρ πρὸς ταὖτα ἀπεκρίνατο· Νὖν με ὅτε πέπεικας ὅτι οἱ ἀδικοὖντες αὐτοὶ ἀδικοὖνται, οἱ δὲ ἀδικούμενοι μ᾵λλον πλεονεκτοὖσιν, ἔτι μ᾵λλον ἀδικώτατον ὅλον μοι φαίνεται τὸ πρ᾵γμα, ὅτι οἱ μὲν δοκοὖντες ἀδικεῖν πολλὰ τοῖς τὰ ἐσόμενα ἑλομένοις συνχωροὖσιν, οἱ δὲ δοκοὖντες ἀδικεῖσθαι αὐτοὶ ἀδικοὖσιν, ὅτι τὰ ὅμοια οὐ παρέχουσιν ἐκεῖ τοῖς ἐνταὖθα αὐτοῖς συνκεχωρηκόσιν *ἃ αὐτοὶ αὐτοῖς συνεχώρησαν+. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐδὲ τοὖτο ἄδικον διὰ τὸ ἐξουσίαν ἔχειν ἕκαστον τὰ παρόντα αἱρεῖσθαι ἥ τὰ μέλλοντα, εἴτε μικρὰ εἴη εἴτε μεγάλα. ἰδίᾳ κρίσει καὶ βουλῆ ὁ ἑλόμενος οὐκ ἀδικεῖται, λέγω δὲ οὐδ' ἅν τὰ μικρὰ ἕληται, ἐπεὶ προέκειτο τὰ μεγάλα· προέκειτο γὰρ αὐτῷ καὶ τὰ μικρά. καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· Ὀρθῶς ἔφης· καὶ γὰρ εἴρηταί τινι Ἑλλήνων σοφῷ· «Aἰτία ἑλομένων, θεὸς ἀναίτιος». ἀλλ' ἔτι μὴν καὶ τοὖτόν μοι δίελθε τὸν λόγον. μέμνημαι τὸν Κλήμεντα εἰπόντα μοι ὅτι τὰ ἀδικήματα καὶ τὰ πάθη εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν πάσχομεν. καὶ ὁ Πέτρος· Ὀρθῶς ἔχει καὶ οὕτως. ἡμεῖς γὰρ οἱ ἑλόμενοι τὰ ἐσόμενα, ἃ κεκτήμεθα πλείονα, εἴτε ἐσθ῅τα εἴτε βρώματα εἴτε ποτὰ εἴτε ἄλλα τινά, ἁμαρτίας κεκτήμεθα διὰ τὸ δεῖν μηδὲν ἔχειν, ὡς μικρῷ τάχιον διεῖλον τὸν λόγον. π᾵σι τὰ κτήματα ἁμαρτήματα. ἡ τούτων ὁπώσποτε στέρησις ἁμαρτιῶν ἐστιν ἀφαίρεσις. καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· Ἀκολούθως ἔχει, καθὼς δύο διεῖλας ὅρους τῶν δύο βασιλέων, τὰ ἐφ' ἑκάστῳ τῶν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν αὐτῶν ὄντων αἱρεῖσθαι ὃ βούλεται. τί δέ; καὶ τὰ πάθη εἰ δικαίως πάσχομεν; καὶ ὁ Πέτρος· Δικαιότατα· ἐπεὶ γὰρ ὁ τῶν σῳζομένων ὅρος ἐστίν (ὡς ἔφην) τὸ μηδενὶ μηδὲν ὑπάρχειν, ὑπάρχει δὲ πολλὰ πολλοῖς κτήματα (τὰ ἄλλως καὶ ἁμαρτήματα), τούτου χάριν ἐξ ὑπερβαλλούσης θεοὖ φιλανθρωπίας ἐπάγεται τὰ πάθη τοῖς μὴ εἰλικρινῶς πολιτευομένοις, ἵνα διὰ τὸ ποσῶς φιλόθεον προσκαίροις τιμωρίαις αἰωνίων σωθῶσιν κολάσεων. καὶ ὁ πατήρ· Σί δέ; οὐ πολλοὺς ἀσεβεῖς ὁρῶμεν πένητας; παρὰ τοὖτο καὶ ο὘τοι τῶν σῳζομένων εἰσίν; καὶ ὁ Πέτρος· Oὐ πάντως. οὐ γὰρ ἀποδεκτὴ ἡ τοὖ πένητος πενία, ἐὰν ὀρέγηται ὧν οὐ χρή. ὥστε τινὲς τῆ προαιρέσει πλουτοὖσιν χρήμασιν καὶ ὡς πλεονεκτεῖν ἐπιθυμοὖντες τιμωροὖνται. ἀλλ' οὐδὲ ἐν τῷ πένητα εἶναί τινα πάντως δίκαιός ἐστιν· δύναται γὰρ πτωχὸς μὲν τοῖς χρήμασιν εἶναι, ἐπιθυμεῖν δὲ ἥ καὶ πράττειν ὃ προηγουμένως οὐ χρή. ἥ γὰρ εἴδωλα σέβει ἥ βλασφημεῖ ἥ πορνεύει ἥ ἀδιαφόρως ζῆ, ἥ ἐπιορκῶν ἥ ψευδόμενος ἥ ἀπίστως βιούς. πλὴν ὁ διδάσκαλος ἡμῶν πιστοὺς πένητας ἐμακάρισεν, καὶ αὐτοὺς οὐχ ὡς παρ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εσχηκότας τι (οὐδὲ γὰρ εἶχον), ἀλλ' ὅτι μηδὲν ἁμαρτάνοντες, ἐπὶ μόνῳ τῷ τὴν ἐλεημοσύνην μὴ ποιεῖν διὰ τὸ μὴ ἔχειν καταδικασθ῅ναι οὐκ ἔχουσιν. καὶ ὁ πατήρ· Ἀληθῶς πάνυ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ὀρθῶς ἔχειν τὰ πράγματα φαίνεται· διὸ καὶ προαιρέσεως ἐγενόμην τῆ τάξει παντὸς ἐπακοὖσαι τοὖ λόγου. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐκοὖν τοὖ λοιποὖ σπεύδοντί σοι τὰ κατὰ τὴν ἡμετέραν θρησκείαν μαθεῖν ὀφείλω τῆ τάξει τὸν λόγον ἐκθεῖναι ἀπ' αὐτοὖ ἀρχόμενος τοὖ θεοὖ καὶ δεικνὺς ὅτι αὐτὸν μόνον δεῖ λέγειν θεόν, ἑτέρους δὲ μήτε λέγειν μήτε νομίζειν, καὶ ὅτι ὁ παρὰ τοὖτο ποιῶν αἰωνίως ἔχει κολασθ῅ναι, ὡς εἰς αὐτὸν τὸν τῶν ὅλων δεσπότην ἀσεβήσας τὰ μέγιστα. καὶ ταὖτα εἰπὼν καὶ τοῖς ὑπὸ παθῶν ὀχλουμένοις καὶ νοσοὖσιν καὶ δαιμονῶσιν τὰς χεῖρας ἐπιθεὶς καὶ εὐξάμενος καὶ ἰασάμενος ἀπέλυσε τοὺς ὄχλους. καὶ εἶθ' οὕτως εἰσιὼν τῶν συνηθεστέρων ἁλῶν μεταλαβὼν ὕπνωσεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IϚ.]
Ὄρθρου δὲ ἐξιὼν ὁ Πέτρος καὶ ἐπιστὰς ἐπὶ τὸν συνήθη τοὖ διαλέγεσθαι τόπον ὄχλον πολὺν συνεστῶτα εἶδεν. καὶ ἅμα τῷ μέλλειν διαλέγεσθαι αὐτὸν εἰσῄει τις τῶν αὐτοὖ διακόνων λέγων· ΢ίμων ἀπὸ Ἀντιοχείας ἐληλυθώς, ἀπ' αὐτ῅ς ἑσπέρας μαθὼν ὑποσχόμενόν σε τὸν περὶ μοναρχίας ποιεῖσθαι λόγον, ἕτοιμός ἐστιν μετὰ Ἀθηνοδώρου τοὖ Ἐπικουρείου διαλεγομένῳ σοι ἐπελθεῖν πρὸς τὸ ἀντιλέγειν δημοσίᾳ π᾵σιν τοῖς ὑπὸ σοὖ ὁπώσποτε ὑπὲρ μοναρχίας λεγομένοις λόγοις. ταὖτα τοὖ διακόνου λέγοντος, ἰδοὺ αὐτὸς εἰσῄει ΢ίμων μετὰ Ἀθηνοδώρου καὶ ἄλλων τινῶν ἑταίρων καὶ πρὸ τοὖ τι τὸν Πέτρον φθέγξασθαι αὐτὸς προλαβὼν ἔφη· Ἔμαθον ὡς ὑπέσχου ἐχθὲς τῷ Υαύστῳ εἰς τὴν σήμερον δεῖξαι, τῆ τάξει τὸν λόγον ποιούμενος καὶ ἀπ' αὐτοὖ ἀρχόμενος τοὖ τῶν ὅλων δεσπότου, ὅτι αὐτὸν μόνον δεῖ λέγειν θεόν, ἄλλους δὲ μήτε λέγειν μήτε νομίζειν, ὅτι ὁ παρὰ τοὖτο ποιῶν αἰωνίως κολασθ῅ναι ἔχει. πρὸ πάντων δὲ ἀληθῶς καταπέπληγμαί σου τὴν ἀπόνοιαν ὅτι ἤλπισας εἰς τὴν σὴν βούλησιν μεταπεῖσαι ἄνδρα σοφὸν καὶ ταὖτα πρεσβύτην. ἀλλ' οὐκ ἐπιτεύξει τῶν σῶν βουλευμάτων, ταύτῃ μ᾵λλον παρόντος ἐμοὖ καὶ τοὺς ψευδεῖς σου διελέγχοντος λόγους· ἴσως γὰρ ἐμοὖ μὴ παρόντος ἠπατήθη ἅν ὁ σοφὸς γέρων, ἰδιώτης ὢν τῶν παρὰ Ἰουδαίοις δημοσίᾳ πεπιστωμένων βίβλων. καὶ τὸ νὖν τοὺς πολλοὺς ὑπερθήσομαι λόγους, ἵνα τ῅ς ὑποσχέσεώς σου τάχιον τὸν ἔλεγχον ποιήσωμαι. διὸ ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν τῶν τὰς γραφὰς εἰδότων ὃ ὑπέσχου λέγειν ἄρξαι. εἰ δὲ τὸν ἔλεγχον αἰδούμενος ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν τὴν ὑπόσχεσιν παραλιπεῖν θέλεις, αὐτάρκης καὶ οὕτως ἡ ἀπόδειξις ὅτι ψεύδῃ, καθότι ἐπὶ τῶν τὰς γραφὰς εἰδότων εἰπεῖν οὐκ ἐτόλμησας. καὶ νὖν δὲ τί σε ἀναμένω λέγειν, μέγιστον ἔχων μάρτυρα τ῅ς ὑποσχέσεώς σου τὸν παρεστῶτα γέροντα; καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐμβλέψας τῷ πατρὶ ἔφη· Eἰπέ μοι, ἀνδρῶν πάντων τιμιώτατε, οὐχὶ ο὘τος ὁ ἀνὴρ ὑπέσχετό σοι δεῖξαι σήμερον ὅτι εἷς ἐστιν θεὸς καὶ οὐ χρὴ ἕτερόν τινα λέγειν ἥ νομίζειν θεόν, ὁ δὲ παρὰ ταὖτα ποιῶν ὡς τὰ μέγιστα ἁμαρτάνων αἰωνίως κολασθ῅ναι ἔχει; ἥ γὰρ οὐκ ἀποκρίνῃ μοι; καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· Καλῶς ἅν τὴν μαρτυρίαν παρ' ἐμοὖ ἀπῄτεις, ΢ίμων, εἰ πρότερον ἠρνεῖτο ὁ Πέτρος· νὖν δὲ οὐκ αἰδεσθήσομαι λέγειν ἃ δεῖ λέγειν. οἶμαί σε ὀργῆ πεπρησμένον διαλεχθ῅ναι θέλειν, ὅπερ ἀνοί-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κειόν σοί τε ποιεῖν καὶ ἡμῖν τοιούτων ἐπακούειν, ὅτι μάχην ἐστὶν ἱστορ῅σαι καὶ οὐ πρὸς ἀλήθειαν ὠφελεῖσθαι. καὶ νὖν ἐξ Ἑλληνικ῅ς παιδείας ὡς χρὴ τοὺς ζητοὖντας ποιεῖν εἰδὼς ὑπομνήσω. ἑκάτερος ὑμῶν τὸ ἑαυτοὖ δόγμα ἐκθέσθω, καὶ εἰς ἕτερον οἱ λόγοι γενέσθωσαν. ἐὰν δὲ Πέτρος μόνος ἐκθ῅ται τὸ ἑαυτοὖ φρόνημα, σὺ δὲ τὸ σὸν σιωπᾶς, ἐνδέχεταί τινα λόγον ὑπὸ σοὖ ·ηθέντα θλίβειν τὸ αὐτοὖ καὶ τὸ σὸν φρόνημα καὶ ἀμφοτέρους ὑμ᾵ς ὑπὸ τοὖ λόγου ἡττηθέντας μὴ φαίνεσθαι ἡττημένους, ἀλλὰ τὸν ἐκθέμενον τὸ φρόνημα, τὸν δὲ μὴ ἐκθέμενον ὁμοίως ἡττημένον μὴ πρόδηλον εἶναι, ἀλλὰ καὶ νενικηκέναι νομίζεσθαι. καὶ ὁ ΢ίμων ἀπεκρίνατο· Ποιήσω ὡς λέγεις, ἀθυμῶ δὲ μήπως ἤδη προειλημμένος αὐτοὖ τοῖς λόγοις οὐ φιλαλήθης ἔσῃ κριτής. καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· Μή με βιάζου ἀκρίτως συνθέσθαι σοι, ἵνα δόξω φιλαλήθης εἶναι κριτής· εἰ δὲ τἀληθ῅ ἀκοὖσαι θέλεις, τῷ σῷ φρονήματι μ᾵λλον προείλημμαι. καὶ ὁ ΢ίμων· Πῶς προείληψαι, οὐκ εἰδὼς ὃ φρονῶ; καὶ ὁ πατήρ· Σοὖτο ῥᾴδιόν ἐστιν εἰδέναι· καὶ πῶς, ἄκουσον. ἐλέγξειν ὑπέσχου Πέτρον ἕνα θεὸν λέγοντα εἶναι ὅτι ψεύδεται, ὁ δὲ ἕνα λέγοντα ψεύσματος ἐλέγξαι ἐπαγγελλόμενος πάντως εὔδηλον ὡς ἐκεῖνος ἀληθεύων τὸ αὐτὸ οὐ λέγει. εἰ γὰρ τῷ καταψευδομένῳ τὸ αὐτὸ λέγει, καὶ αὐτὸς ψεύδεται· εἰ δὲ τὰ ἐναντία λέγων ἀποδείκνυσιν, τότε ἀληθεύει. οὐκ ἄλλως οὗν τὸν ἕνα θεὸν εἶναι λέγοντα ψεύστην λέγεις, εἰ μήτι ἅν ὅτι πολλοὺς δοξάζεις θεούς. θεοὺς δὲ πολλοὺς εἶναι κἀγὼ λέγω. τὸ αὐτὸ οὗν σοι πρὸ τ῅ς ζητήσεως λέγων σοὶ μ᾵λλον προείλημμαι. καὶ κατὰ τοὖτο ἀγωνι᾵ν περὶ ἐμοὖ οὐκ ὀφείλεις, ἀλλὰ Πέτρος, ὅτι ἀκμὴν αὐτῷ τὰ ἐναντία φρονῶ, ὅσπερ μετὰ τὴν ὑμετέραν ζήτησιν ἐλπίζω φιλαλήθης ὢν κριτής, πρόληψιν ἀποδυσάμενος, τῷ ἐπικρατοὖντι συνθέσθαι λόγῳ. ταὖτα τοὖ πατρὸς εἰπόντος ἠρέμα βοή τις ἐπαίνου ἐκ τῶν ὄχλων ἐγένετο ἐπὶ τῷ οὕτως τὸν πατέρα διαλεχθ῅ναι. Καὶ ὁμῶς ὁ Πέτρος ἔφη· Ἐγὼ ὡς ὁ τῶν λόγων μεσίτης εἴρηκεν, ποιεῖν ἕτοιμός εἰμι, καὶ ἤδη ποτὲ πρὸ πάσης ἀναβολ῅ς τὸ ἐμὸν περὶ θεοὖ ἐκθήσομαι φρόνημα. κἀγὼ ἕνα θεὸν εἶναι λέγω, τὸν πεποιηκότα τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γ῅ν καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα. ἄλλον δὲ οὔτε λέγειν οὔτε νομίζειν ἔξεστιν. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἐγὼ δέ φημι τὰς πεπιστευμένας γραφὰς παρὰ Ἰουδαίοις πολλοὺς λέγειν θεούς, καὶ μὴ χαλεπαίνειν ἐπὶ τούτῳ τὸν θεὸν τῷ αὐτὸν διὰ τῶν γραφῶν αὐτοὖ πολλοὺς θεοὺς εἰρηκέναι. αὐτίκα γοὖν ἐν τῆ πρώτῃ φωνῆ τοὖ νόμου φαίνεται καὶ ἑαυτῷ αὐτοὺς ὁμοίους λέγων.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οὕτως γὰρ γέγραπται ὡς ὅτι τῷ πρώτῳ ἀνθρώπῳ ἐντολὴν ἔχοντι παρὰ τοὖ θεοὖ ἀπὸ παντὸς ξύλου τοὖ ἐν τῷ παραδείσῳ φαγεῖν, ἀπὸ δὲ τοὖ ξύλου τοὖ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν μὴ φαγεῖν, ὁ ὄφις διὰ τ῅ς γυναικὸς ἐπὶ ὑποσχέσει τοὖ γενέσθαι αὐτοὺς θεοὺς φαγεῖν αὐτοὺς πείσας ἀναβλέψαι ἐποίησεν καὶ εἶθ' οὕτως ὁ θεὸς ἀναβλέψασιν αὐτοῖς ἔφη· «Ἰδοὺ γέγονεν Ἀδὰμ ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν». ὁ μὲν οὗν ὄφις εἰπών· «Ἔσεσθε ὡς θεοί» ὡς ὄντων θεῶν εἰρηκὼς φαίνεται ταύτῃ μ᾵λλον ᾗ καὶ θεὸς ἐπεμαρτύρησεν εἰπών· «Ἰδοὺ γέγονεν Ἀδὰμ ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν». οὕτως ὁ τοὺς πολλοὺς εἰπὼν ὄφις εἶναι θεοὺς οὐκ ἐψεύσατο. πάλιν τὸ γεγράφθαι· «Θεοὺς οὐ κακολογήσεις καὶ ἄρχοντας τοὖ λαοὖ σου οὐ κακῶς ἐρεῖς» πολλοὺς σημαίνει θεούς, οὓς οὐδὲ κακολογεῖσθαι θέλει. ἀλλὰ καὶ ἄλλοθί που γέγραπται· «Eἰ ἐτόλμησεν θεὸς ἕτερος εἰσελθεῖν καὶ λαβεῖν ἑαυτῷ ἔθνος ἐκ μέσου ἔθνους ὡς ἐγὼ κύριος ὁ θεός». τῷ εἰπεῖν· «Eἰ ἐτόλμησεν θεὸς ἕτερος» ὡς ὄντων ἑτέρων εἴρηκεν. καὶ ἄλλοτε· «Θεοὶ οἳ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γ῅ν <οὐκ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν» ὡς τῶν> μὴ πεποιηκότων ἀπόλλυσθαι μελλόντων. καὶ ἄλλῃ που λέγει· «Ἔπεχε σεαυτῷ, μὴ πορευθεὶς λατρεύσῃς θεοῖς ἑτέροις, οἷς οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες σου», ὡς ὄντων θεῶν ἑτέρων, οἷς καὶ μὴ ἐξακολουθεῖν αὐτοὺς λέγει. καὶ πάλιν· «Ὀνόματα θεῶν ἑτέρων οὐκ ἀναβήσεται ἐπὶ τῶν χειλέων σου». καὶ ἐνταὖθα πολλοὺς θεοὺς λέγει, ὧν τὰ ὀνόματα ὀνομάζεσθαι οὐ θέλει. καὶ πάλιν γέγραπται· «Κύριος ὁ θεός σου, ο὘τος θεὸς τῶν θεῶν». καὶ πάλιν· «Σίς ὅμοιός σοι, κύριε, ἐν θεοῖς;» καὶ πάλιν· «Θεὸς θεῶν κύριος». καὶ πάλιν· «Ὁ θεὸς ἔστη ἐν συναγωγῆ θεῶν, ἐν μέσῳ δὲ θεοὺς διακρίνει». ὅθεν θαυμάζω πῶς τοσούτων φωνῶν ἐγγράφως μαρτυρουσῶν πολλοὺς εἶναι θεούς, σὺ διαβεβαιοὖσαι μὴ δεῖν μήτε λέγειν μήτε εἶναι νομίζειν. λοιπὸν πρὸς τὰ σαφῶς ·ηθέντα εἴ τι ἔχεις εἰπεῖν, ἐπὶ πάντων λέγε. Καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· ΢υντομώτερον ἄκουε πρὸς ἃ εἴρηκας. αὐτὸς ὁ νόμος ὁ πολλάκις εἰπὼν θεοὺς αὐτὸς τῷ Ἰουδαίῳ ὄχλῳ λέγει· «Ἰδοὺ κυρίου τοὖ θεοὖ σου ὁ οὐρανὸς τοὖ οὐρανοὖ, καὶ πάντα ὅσα ἐστὶν ἐν αὐτοῖς», συνπεριλαβὼν ὅτι, εἰ καί εἰσιν θεοί, ὑπ' αὐτόν εἰσιν, τουτέστιν ὑπὸ τὸν Ἰουδαίων θεόν. καὶ πάλιν· «Ὅτι κύριος ὁ θεός σου, ο὘τος θεὸς ἐν τῷ οὐρανῷ ἄνω καὶ ἐν τῆ γῆ κάτω, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν αὐτοὖ». καὶ ἄλλῃ που λέγει ἡ γραφὴ τῷ Ἰουδαίων ὄχλῳ· «Κύριος ὁ θεός σου, ο὘τος θεὸς τῶν θεῶν», ὥσπερ ὅτι, εἰ καί εἰσιν θεοί, ὑπὸ τὸν Ἰουδαίων θεόν εἰσιν. καὶ ἄλλῃ που

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

περὶ αὐτοὖ λέγει ἡ γραφή· «Ὁ θεὸς ὁ μέγας καὶ ἀληθινός, ὃς οὐ λαμβάνει πρόσωπον οὐδὲ μὴ λάβῃ δῶρον, ποιῶν κρίσιν ὀρφανῷ καὶ χήρᾳ». «μέγαν» δὲ καὶ «ἀληθινόν» καὶ «κρίσιν ποιοὖντα» τὸν Ἰουδαίων ἡ γραφὴ εἰποὖσα θεὸν τοὺς ἄλλους μικροὺς καὶ οὐκ ἀληθινοὺς ἐσήμανεν. ἀλλὰ καὶ ἄλλῃ που λέγει ἡ γραφή· «Ζῶ ἐγώ, λέγει κύριος, οὐκ ἔστιν θεὸς ἕτερος πλὴν ἐμοὖ. ἐγὼ πρῶτος, ἐγὼ μετὰ ταὖτα, πλὴν ἐμοὖ θεὸς οὐκ ἔστιν». καὶ πάλιν· «Κύριον τὸν θεόν σου φοβηθήσῃ καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις». καὶ πάλιν· «Ἄκουε, Ἰσραήλ, κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν κύριος εἷς ἐστιν». καὶ ὁμῶς πολλαὶ φωναὶ μεθ' ὅρκου ἐπισφραγίζουσιν ὅτι εἷς ἐστιν ὁ θεὸς καὶ πλὴν αὐτοὖ οὐκ ἔστιν θεός. ὅθεν θαυμάζω πῶς τοσούτων μαρτυρουσῶν φωνῶν ἕνα εἶναι θεόν, σὺ πολλοὺς εἶναι λέγεις. Καὶ ὁ ΢ίμων· Ὁ λόγος τὴν ἀρχὴν ἦν μοι πρὸς σὲ ἀπὸ γραφῶν ἐλέγξαι σε ὅτι ψεύδῃ λέγων μὴ πολλοὺς δεῖν φθέγγεσθαι θεούς. ὅθεν πολλὰς ἐγγράφους ἔδειξα φωνὰς ὅτι αὐταὶ αἱ θεῖαι γραφαὶ πολλοὺς φθέγγονται θεούς. καὶ ὁ Πέτρος· Aὐταὶ αἱ πολλοὺς φθεγγόμεναι θεοὺς γραφαί, αὐταὶ παρῄνεσαν ἡμῖν εἰποὖσαι· «Ὀνόματα θεῶν ἑτέρων οὐκ ἀναβήσεται ἐπὶ τῶν χειλέων σου». οὕτως οὐ παρὰ τὸ γεγραμμένον ἔφην, ὦ ΢ίμων. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἄκουσον πρὸς αὐτὸ καὶ σύ, ὦ Πέτρε. ἁμαρτάνειν μοι δοκεῖς ὅτι αὐτῶν καταλέγεις, τ῅ς γραφ῅ς λεγούσης· «Oὐ κακολογήσεις, καὶ ἄρχοντα τοὖ λαοὖ σου οὐ κακῶς ἐρεῖς». καὶ ὁ Πέτρος· Oὐχ ἁμαρτάνω, ΢ίμων, ἀκολούθως ταῖς γραφαῖς τὴν ἀπώλειαν αὐτῶν προσημαίνων· οὕτω γὰρ γέγραπται· «Θεοί, οἳ τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γ῅ν οὐκ ἐποίησαν, ἀπολέσθωσαν», καὶ τοὖτο εἰπὼν οὐχ ὡς ἐνίων πεποιηκότων καὶ μὴ ἀπολλυμένων, ὡς ἡρμήνευσας. δηλοὖται γὰρ εἷς ὁ πεποιηκὼς τῷ ἀπ' ἀρχ῅ς γεγράφθαι· «Ἐν ἀρχῆ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γ῅ν». καὶ οὐκ εἶπεν· «Oἱ θεοί». καὶ ἄλλῃ που λέγει· «Ποίησιν δὲ χειρῶν αὐτοὖ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα». καὶ ἐν ἑτέρῳ τόπῳ γέγραπται· «Oἱ οὐρανοὶ αὐτοὶ ἀπολοὖνται, σὺ δὲ διαμενεῖς εἰς τὸν αἰῶνα». καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Πρὸς τὸ ἐμὲ δεῖξαι πολλοὺς εἶναι θεοὺς ἀπὸ τῶν γραφῶν φωνὰς σαφεῖς παρέστησα, σὺ δὲ τοσαύτας ἥ καὶ πλείονας φωνὰς ἀπὸ τῶν αὐτῶν γραφῶν ἐνήνοχας, δεικνύων ὅτι εἷς ἐστιν θεὸς καὶ ο὘τος Ἰουδαίων. καὶ πρὸς τὸ εἰπεῖν με· «Oὐ δεῖ κακολογεῖν θεούς» ἐπήγαγες πρὸς <τοὖτο> τὸ δεῖξαι ὅτι εἷς ἐστιν ὁ πεποιηκώς, ὅτι οἱ μὴ πεποιηκότες ἀπολέσθαι ἔχουσιν. πρὸς δὲ τὸ εἰπεῖν με ὅτι δεῖ θεοὺς λέγειν, καθὸ καὶ αἱ γραφαὶ αὐτοὺς λέγουσιν, καὶ πρὸς τοὖτο ἔδειξας ὅτι μὴ δεῖ αὐτῶν ὀνόματα φθέγγεσθαι, τῷ τὴν αὐτὴν γραφὴν εἰπεῖν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὀνόματα θεῶν ἑτέρων μὴ φθέγγεσθαι. ἐπεὶ οὗν αὐταὶ αἱ γραφαὶ πολλοὺς λέγουσιν εἶναι θεοὺς καὶ ἄλλοτε ἕνα μόνον εἶναι–καὶ ὁτὲ μὲν μὴ κακολογεῖσθαι, ὁτὲ δὲ κακολογεῖσθαι–, πρὸς τοὖτο τί δεῖ λογίσασθαι ἥ ὅτι αὐταὶ ἡμ᾵ς αἱ γραφαὶ πλανῶσιν; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Oὐ πλανῶσιν, ἀλλ' ἐλέγχουσιν καὶ εἰς φανερὸν ἄγουσιν τὴν ἐν ἑκάστῳ κατὰ τοὖ θεοὖ ἐνδομυχοὖσαν ὥσπερ ὄφεως κακὴν προαίρεσιν. πολλοῖς γὰρ καὶ διαφόροις τύποις ἐοικυῖαι πρόκεινται. ἕκαστος οὗν κηρῷ ἐοικυῖαν τὴν αὑτοὖ προαίρεσιν ἔχων, περιβλεψάμενος αὐτὰς καὶ πάντα εὑρὼν ἐν αὐταῖς, ὁποῖον θεὸν εἶναι θέλει, τήν (ὡς ἔφην) κηρῷ ἐοικυῖαν προαίρεσιν ἐπιβαλὼν ἀπομάσσεται. ἐπεὶ οὗν ὅτι ἅν βούληταί τις περὶ θεοὖ φρονεῖν, ἐν αὐταῖς εὑρίσκει, τούτου χάριν ὁ μὲν πολλῶν θεῶν ἰδέας ἀπομάσσεται ἀπ' αὐτῶν, καὶ ἡμεῖς τὴν τοὖ ὄντως <ὄντος> ἀπεμαξάμεθα ἰδέαν, ἐκ τ῅ς ἡμετέρας μορφ῅ς τὸν ἀληθ῅ ἐπιγνόντες τύπον. ἀλλὰ καὶ ἡ ἔνδοθεν ἡμῶν ψυχὴ τὴν αὐτοὖ εἰκόνα πρὸς ἀθανασίαν ἠμφίεσται. ταύτης τὸν γεννήτορα ἐὰν καταλίπω, δικαίᾳ κρίσει καὶ αὐτή με καταλιπεῖν ἔχει (αὐτῷ τῷ τολμήματι γνωρίσασα ἄδικον) καὶ ὡς ἀπὸ δικαίου δικαίως καταλείψει με, καὶ οὕτως τὴν ψυχὴν μετὰ κόλασιν, τ῅ς ἀπ' αὐτ῅ς ἀπολειφθείσης βοηθείας, φθαρήσομαι. εἰ δὲ ἔστιν ἕτερος, πρῶτον ἐνδυσάτω ἑτέραν ἰδέαν, ἑτέραν μορφήν, ἵνα διὰ τ῅ς τοὖ σώματος καιν῅ς μορφ῅ς τὸν καινὸν ἐπιγνῶ θεόν. εἰ δὲ καὶ τὴν μορφὴν ἀλλάξει, μήτι καὶ τ῅ς ψυχ῅ς τὴν οὐσίαν; εἰ δὲ καὶ ἀλλάξει, οὐκέτι ἐγώ εἰμι, ἄλλος γενόμενος καὶ μορφῆ καὶ οὐσίᾳ. ἄλλους οὗν πλαττέτω, εἰ ἄλλος ἐστίν. οὐκ ἔστιν δέ. εἰ δὲ ἦν, ἔπλασεν ἄν. ἐπεὶ οὗν οὐκ ἔπλασεν, ὡς οὐκ ὢν τὸν ὄντα τῷ ὄντι καταλιπέτω. οὐδεὶς γὰρ ἔστιν ἥ μόνῃ γνώμῃ ΢ίμωνος. ἐγὼ ἄλλον θεὸν οὐ παραδέχομαι πλὴν τὸν κτίσαντά με μόνον. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἐπεὶ πυκνότερόν σε ὁρῶ τὸν λόγον ποιούμενον ὑπὲρ τοὖ πλάσαντός σε θεοὖ, μάθε παρ' ἐμοὖ πῶς καὶ εἰς αὐτὸν ἀσεβεῖς. οἱ πλάσαντες δύο φαίνονται ὡς ἡ γραφὴ λέγει· «Καὶ εἶπεν ὁ θεός· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα καὶ καθ' ὁμοίωσιν ἡμετέραν». τὸ «ποιήσωμεν» δύο σημαίνει ἥ πλείονας, πλὴν οὐχ ἕνα. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Eἷς ἐστιν ὁ τῆ αὐτοὖ σοφίᾳ εἰπών· «Ποιήσωμεν ἄνθρωπον». ἡ δὲ σοφία, ᾗ ὥσπερ ἰδίῳ πνεύματι αὐτὸς ἀεὶ συνέχαιρεν, ἥνωται μὲν ὡς ψυχὴ τῷ θεῷ, ἐκτείνεται δὲ ἀπ' αὐτοὖ ὡς χείρ, δημιουργοὖσα τὸ π᾵ν. διὰ τοὖτο δὲ καὶ εἷς ἄνθρωπος ἐγένετο, ἀπ' αὐτοὖ δὲ προ῅λθεν καὶ τὸ θ῅λυ. καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μονὰς οὗσα τῷ γένει δυάς ἐστιν. κατὰ γὰρ ἔκτασιν καὶ συστολὴν ἡ μονὰς δυὰς εἶναι νομίζεται. ὥστε ἑνὶ θεῷ ὡς γονεὖσιν ὀρθῶς ποιῶ τὴν π᾵σαν προσαναφέρων τιμήν. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Σί δέ; εἰ καὶ αἱ γραφαὶ ἑτέρους θεοὺς λέγουσιν, οὐ παραδέξει; Καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Eἴτε αἱ γραφαὶ εἴτε προφ῅ται θεοὺς λέγουσιν, εἰς πειρασμὸν τῶν ἀκουόντων λέγουσιν. οὕτω γὰρ γέγραπται· «Ἐὰν ἀναστῆ ἐν σοὶ προφήτης, διδούς σοι σημεῖα καὶ τέρατα, καὶ ἔλθῃ τό τε σημεῖον ἐκεῖνο καὶ τὸ τέρας, ἐρεῖ δέ σοι· Πορευθέντες λατρεύσωμεν θεοῖς ἑτέροις, οἷς οὐκ ᾔδεισαν οἱ πατέρες σου, οὐκ ἀκούσεσθε τοὖ προφήτου ἐκείνου· ἐν πρώτοις ἔστωσαν αἱ χεῖρές σου λιθοβολ῅σαι αὐτόν. ἐπείρασεν γάρ σε ἀποστ῅ναι ἀπὸ κυρίου τοὖ θεοὖ σου. ἐὰν δὲ εἴπῃς ἐν τῆ καρδίᾳ σου· Πῶς ἐποίησεν τὸ σημεῖον ἐκεῖνο ἥ τὸ τέρας, γινώσκων γνώσῃ ὅτι ὁ πειράζων ἐπείραζεν ἰδεῖν εἰ φοβῆ κύριον τὸν θεόν σου». ὅτι δὲ ὁ πειράζων ἐπείραζεν, εἴρητο, ἑτέρως δὲ μετὰ τὴν εἰς Βαβυλῶνα μετοικεσίαν φαίνεται. οὐ γὰρ ἅν ὁ τὰ πάντα γινώσκων θεός (ὡς ἐκ πολλῶν ἔστιν δεῖξαι) ἐπείραζεν, ἵνα γνῷ αὐτός, ὁ τὰ πάντα προγινώσκων. εἰ δὲ βούλει, περὶ τούτου τὸν λόγον ποιησώμεθα, καὶ δείξω προγινώσκοντα τὸν θεόν. τὸ δὲ ἀγνοεῖν αὐτὸν ψεὖσμα ×ν καὶ τοὖτο πρὸς πειρασμὸν γραφὲν ἀποδέδεικται. οὕτως ἡμεῖς, ὦ ΢ίμων, οὔτε ἀπὸ γραφῶν οὔτε ὑφ' ἑτέρου τινὸς σκανδαλισθ῅ναι δυνάμεθα οὔτε πολλοὺς θεοὺς ἀποδέξασθαι ἀπατώμεθα οὐδὲ λόγῳ τινὶ κατὰ τοὖ θεοὖ λεγομένῳ συντιθέμεθα. ἴσμεν γὰρ καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τῶν γραφῶν ἀγγέλους θεοὺς λεχθέντας, λέγω δὲ ὡς ὁ ἐπὶ τ῅ς βάτου λαλήσας καὶ τῷ Ἰακὼβ παλαίσας, ἀλλὰ καὶ τὸν γεννώμενον Ἐμμανουὴλ *καὶ+ τὸν λεγόμενον θεὸν ἰσχυρόν. ἀλλὰ μὴν καὶ Μωυσ῅ς θεὸς Υαραὼ ἐγενήθη, τῷ δὲ ὄντι ἄνθρωπος ἦν. ἔτι δὲ καὶ τὰ εἴδωλα τῶν ἐθνῶν. ἡμῖν δὲ εἷς θεός, εἷς ὁ τὰς κτίσεις πεποιηκὼς καὶ διακοσμήσας τὰ πάντα, ο὘ καὶ ὁ Φριστὸς υἱός, ᾧ πειθόμενοι ἀπὸ τῶν γραφῶν τὰ ψευδ῅ ἐπιγινώσκομεν. ἔτι δὲ καὶ ἐκ πατέρων ἐφοδιαζόμενοι τῶν γραφῶν τὰ ἀληθ῅ ἕνα μόνον οἴδαμεν τὸν πεποιηκότα τούς τε οὐρανοὺς καὶ τὴν γ῅ν, θεὸν Ἰουδαίων καὶ πάντων τῶν σέβειν αὐτὸν αἱρουμένων. τοὖτον καὶ θεοφιλεῖ λογισμῷ ἀληθ῅ δογματίσαντες οἱ πατέρες παρέδοσαν ἡμῖν, ἵνα εἰδῶμεν ὅτι, εἴ τι κατὰ τοὖ θεοὖ λέγεται, ψεὖδός ἐστιν. ἀλλὰ καὶ ὑπερβαλλόντως τι ἐρῶ· Eἰ τοὖτο οὕτως ὡς ἔφην οὐκ ἔχει, ἐμοὶ γένοιτο καὶ τοῖς τἀληθὲς ἀγαπῶσιν περὶ εὐφημίας τοὖ πεποιηκότος ἡμ᾵ς θεοὖ κινδυνεύειν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Σαὖτα ὁ ΢ίμων ἀκούσας ἔφη· Ἐπειδὴ καὶ τῷ τὰ σημεῖα καὶ τέρατα διδόντι προφήτῃ, ἄλλον δὲ θεὸν λέγοντι φὴς μὴ δεῖν πιστεύειν μετὰ τοὖ εἰδέναι ὅτι καὶ θάνατον ὀφείλει, οὐκοὖν καὶ ὁ διδάσκαλός σου σημεῖα καὶ τέρατα δεδωκὼς εὐλόγως ἀνῃρέθη. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίθη· Ὁ κύριος ἡμῶν οὔτε θεοὺς εἶναι ἐφθέγξατο παρὰ τὸν κτίσαντα τὰ πάντα οὔτε ἑαυτὸν θεὸν εἶναι ἀνηγόρευσεν, υἱὸν δὲ θεοὖ τοὖ τὰ πάντα διακοσμήσαντος τὸν εἰπόντα αὐτὸν εὐλόγως ἐμακάρισεν. καὶ ὁ ΢ίμων ἀπεκρίνατο· Oὐ δοκεῖ σοι οὗν τὸν ἀπὸ θεοὖ θεὸν εἶναι; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Πῶς τοὖτο εἶναι δύναται, φράσον ἡμῖν. τοὖτο γὰρ ἡμεῖς εἰπεῖν σοι οὐ δυνάμεθα, ὅτι μὴ ἠκούσαμεν παρ' αὐτοὖ. πρὸς τούτοις δὲ τοὖ πατρὸς τὸ μὴ γεγενν῅σθαί ἐστιν, υἱοὖ δὲ τὸ γεγενν῅σθαι· γεννητὸν δὲ ἀγεννήτῳ ἥ καὶ αὐτογεννήτῳ οὐ συνκρίνεται. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Eἰ καὶ τῆ γενέσει οὐ ταὐτόν ἐστιν; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ὁ μὴ κατὰ πάντα τὸ αὐτὸ ὤν τινι τὰς αὐτὰς αὐτῷ πάσας ἔχειν προσωνυμίας οὐ δύναται. καὶ ὁ ΢ίμων· Σοὖτο λέγειν ἐστίν, οὐκ ἀποδεικνύειν. καὶ ὁ Πέτρος· Διὰ τί οὐ νοεῖς ὅτι τὸ μὲν αὐτογέννητον τυγχάνει ἥ καὶ ἀγέννητον, τὸ δὲ γεννητὸν ×ν τὰ αὐτὰ λέγεσθαι οὐ δύναται, οὐδ' ἅν τ῅ς αὐτ῅ς οὐσίας ὁ γεγεννημένος τῷ γεγεννηκότι ... ἀλλὰ καὶ τοὖτο μάθε· τὰ ἀνθρώπων σώματα ψυχὰς ἔχει ἀθανάτους, τὴν τοὖ θεοὖ πνοὴν ἠμφιεσμένας. καὶ ἐκ τοὖ θεοὖ προελθοὖσαι τ῅ς μὲν αὐτ῅ς οὐσίας εἰσίν, θεοὶ δὲ οὔκ εἰσιν. εἰ δὲ θεοί εἰσι, τούτῳ τῷ λόγῳ πάντων ἀνθρώπων (τῶν τε ἀποθανόντων καὶ ζώντων καὶ γεννηθησομένων) αἱ ψυχαὶ θεοὶ τυγχάνουσιν. εἰ δὲ προσφιλονεικῶν μοι ἐρεῖς καὶ αὐτὰς θεοὺς εἶναι, καὶ τί τοὖτο ἔτι μέγα καὶ Φριστῷ, τὸ θεῷ λέγεσθαι; τοὖτο γὰρ ἔχει, ὃ καὶ πάντες ἔχουσιν. ἡμεῖς θεὸν λέγομεν, ο὘ ἐστιν ἴδιον τὸ ἄλλῳ προσεῖναι μὴ δυνάμενον. ὥσπερ γὰρ ἄπειρος ὢν πανταχόθεν διὰ τοὖτο λέγεται ἀπέραντος, καὶ ἀνάγκη π᾵σα, ἑτέρου μὴ δυναμένου ὡσαύτως ἀπείρου εἶναι, μὴ εἶναι δυῶν τὸ καλεῖσθαι ἀπέραντος (εἰ δέ τις λέγει δυνατὸν εἶναι, ψεύδεται· δύο γὰρ πανταχόθεν ἄπειρα συνυπάρχειν οὐ δύναται· περαιοὖται γὰρ τὸ ἕτερον ὑπὸ τοὖ ἑτέρου), οὕτως φύσις ἐστὶν ἓν εἶναι τὸ ἀγέννητον. εἰ δὲ ἐν σχήματί ἐστιν, καὶ οὕτως ἕν ἐστιν τὸ ἀσύγκριτον. διὰ τοὖτο καὶ ὕψιστος λέγεται, ὅτι πάντων ἀνώτερος ὢν τὰ πάντα αὑτῷ ὑποκείμενα ἔχει. Καὶ ὁ ΢ίμων· Μὴ γὰρ τοὖτό ἐστιν αὐτοὖ ἀπόρρητον ὄνομα, τὸ «θεός»,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅπερ πάντες λέγουσιν, ὅτι τοσοὖτον καὶ περὶ ὀνόματος διισχυρίζῃ, ἵνα μὴ ἄλλῳ δοθῆ; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἐπίσταμαι ὅτι τοὖτο οὐκ ἔστιν αὐτῷ τὸ ἀπόρρητον ὄνομα, ἀλλὰ τὸ κατὰ συνθήκην ἀνθρώπων λεγόμενον, ὅπερ εἰ ἑτέρῳ δώσεις, καὶ τὸ μὴ λεγόμενον ἑτέρῳ προσάψεις, τῷ τ῅ς προαιρέσεως λόγῳ. τὸ λεγόμενον ὄνομα τοὖ μὴ λεγομένου πρόοδός ἐστιν. τούτῳ τῷ λόγῳ ἡ ὕβρις καὶ εἰς τὸ μήπω ·ηθὲν λογίζεται, ᾧ λόγῳ ἡ πρὸς τὸ ἐγνωσμένον τιμὴ εἰς τὸ μήπω ἐγνωσμένον ἀναφέρεται. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Ἤθελον εἰδέναι, Πέτρε, εἰ ἀληθῶς πιστεύεις ὅτι ἡ ἀνθρώπου μορφὴ πρὸς τὴν ἐκείνου μορφὴν διατετύπωται. καὶ ὁ Πέτρος· Ἀληθῶς, ὦ ΢ίμων, οὕτως ἔχειν πεπληροφόρημαι. καὶ ὁ ΢ίμων· Πῶς θάνατος τὸ σῶμα λύειν δύναται, σφραγῖδι μεγίστῃ διατετυπωμένον; καὶ ὁ Πέτρος· Θεοὖ δικαίου ἐστὶν μορφή. ἐπὰν οὗν ἀδικεῖν ἄρξηται, ἡ ἐν αὐτῷ ἰδέα φεύγει, καὶ οὕτως τὸ σῶμα λύεται, ἵνα ἡ μορφὴ ἀφανὴς γένηται, ὅπως μὴ δικαίου θεοὖ μορφὴν ἄδικον ἔχῃ σῶμα. ἡ μέντοι λύσις οὐ περὶ τὴν σφραγῖδα γίνεται, ἀλλὰ περὶ τὸ σφραγισθὲν σῶμα. ἄνευ δὲ τοὖ σφραγίσαντος τὸ σφραγισθὲν οὐ λύεται. οὕτως ἄνευ κρίσεως οὐδὲ τὸ ἀποθανεῖν ἔξεστιν. καὶ ὁ ΢ίμων· Σίς οὗν ἀνάγκη ἦν τὴν τοιούτου μορφὴν τῷ ἀπὸ γ῅ς ἐγερθέντι δοὖναι ἀνθρώπῳ; καὶ ὁ Πέτρος· Διὰ τὴν τοὖ πεποιηκότος θεοὖ φιλανθρωπίαν γέγονεν. ἐπεὶ γὰρ τῷ κατ' οὐσίαν λόγῳ πάντα κρείττονα τυγχάνει τ῅ς ἀνθρώπου σαρκός, λέγω δὲ τὸν αἰθέρα, τὸν ἥλιον, τὴν σελήνην, τοὺς ἀστέρας, τὸν ἀέρα, τὸ ὕδωρ, τὸ πὖρ, ἑνὶ λόγῳ καὶ τὰ λοιπὰ πάντα, ἅτινα εἰς ὑπηρεσίαν ἀνθρώπου γενόμενα καὶ κατ' οὐσίαν κρείττονα ὄντα ἡδέως ὑπομένει δουλεύειν τῷ κατ' οὐσίαν χείρονι διὰ τὴν τοὖ κρείττονος μορφήν (ὡς γὰρ οἱ πήλινον ἀνδριάντα βασιλέως τιμῶντες τὴν τιμὴν ἀναφερομένην ἔχουσιν εἰς ἐκεῖνον, ο὘περ ὁ πηλὸς τὴν μορφὴν τυγχάνει ἔχων, οὕτως καὶ ἡ π᾵σα κτίσις τῷ ἀπὸ γ῅ς γενομένῳ ἀνθρώπῳ χαίρουσα δουλεύει, εἰς τὴν ἐκείνου ἀφορῶσα τιμήν), ἰδὲ οἵῳ θεῷ, ΢ίμων, ἀχαριστεῖν ἡμ᾵ς πεῖσαι θέλεις· καὶ βαστάζει σε ἡ γ῅, ἴσως δὲ ἰδεῖν βουλομένη τίς σοι τὰ ὅμοια φρονεῖν τολμήσοι. πρῶτος γὰρ ἐτόλμησας, ὃ μηδεὶς ἐτόλμησεν· πρῶτος ἐφθέγξω, ἃ πρώτως ἠκούσαμεν. πρῶτοι καὶ μόνοι ἡμεῖς ἐπὶ τοιαύτῃ σου ἀσεβείᾳ τὴν ἄπειρον τοὖ θεοὖ μακροθυμίαν ἱστορήσαμεν καὶ οὐκ ἄλλου τινὸς ἥ τοὖ κτίσαντος τὸν κόσμον, εἰς ὃν ἀσεβεῖν ἐτόλμησας. καὶ χάσματα γ῅ς οὐκ ἐγενήθη καὶ πὖρ ἀπ' οὐρανοὖ οὐ κατεπέμφθη καὶ εἰς ἐμπρησμὸν ἀνδρῶν οὐκ ἐπεξ῅λθεν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ὑετὸς οὐκ ἐπεχέθη καὶ θηρῶν πλ῅θος ἀπὸ δρυμῶν οὐκ ἐπέμφθη, καὶ ἐπ' αὐτοὺς ἡμ᾵ς διὰ ἕνα ἁμαρτάνοντα ὡς ἐπὶ μοιχείας πνευματικ῅ς τ῅ς κατὰ σάρκα χείρονος ὑπαρχούσης ἡ θεοὖ ὀργὴ ὀλέθριος οὐκ ἤρξατο. οὐ γάρ ἐστιν ὁ τότε ἐπεξελθὼν τὰ ἁμαρτήματα οὐρανοὖ καὶ γ῅ς κτίστης θεός; ἐπεὶ καὶ νὖν τὰ μέγιστα βλασφημούμενος τὰ μέγιστα ἐπεξήρχετο. ἀλλὰ τοὐναντίον μακροθυμεῖ, εἰς μετάνοιαν καλεῖ, συντελοὖντα βέλη πρὸς συντέλειαν τῶν ἀσεβῶν ἐν τοῖς θησαυροῖς ἀποκείμενα ἔχων. ἅτινα ἐπαφήσει ὡς ζῷα ἔμψυχα, ὅταν ἀνταποδοὖναι κρίσιν τοῖς ἐχθροῖς αὐτοὖ προκαθεσθῆ. διὸ φοβηθῶμεν θεὸν δίκαιον, ο὘ τὴν μορφὴν πρὸς τιμὴν τὸ ἀνθρώπου βαστάζει σῶμα. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ὁ ΢ίμων ἀπεκρίνατο· Ἐπειδὴ ὁρῶ σε σοφῶς αἰνισσόμενον ὅτι τὰ γεγραμμένα κατὰ τοὖ δημιουργοὖ ἐν ταῖς βίβλοις οὐκ ἀληθ῅ τυγχάνει, αὔριον ἀπὸ τῶν τοὖ διδασκάλου σου λόγων δείξω τὸν δημιουργὸν μὴ ἀνώτατον λέγοντα εἶναι θεόν. καὶ ὁ ΢ίμων ταὖτα εἰπὼν ἐξ῅λθεν. ὁ δὲ Πέτρος τοῖς παρεστῶσιν ὄχλοις ἔφη· Ὁ ΢ίμων κἅν μηδὲν ἕτερον περὶ θεοὖ βλάψαι ἡμ᾵ς δυνηθῆ, ἀλλ' οὗν γε ἐμποδίζει ὑμῖν ἀκούειν τοὺς τὴν ψυχὴν δυναμένους καθαίρειν λόγους. ταὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος πολὺς ψιθυρισμὸς ἐγένετο τῶν ὄχλων λεγόντων· Σίς δὲ ἀνάγκη ἐ᾵ν αὐτὸν ἐνταὖθα εἰσιόντα τὰς κατὰ τοὖ θεοὖ βλασφημίας λέγειν; καὶ ὁ Πέτρος ἀκούσας ἔφη· Γένοιτο μέχρι ΢ίμωνος ἀρκετὸν γενέσθαι τὸν κατὰ τοὖ θεοὖ πρὸς πειρασμὸν ἀνθρώπων λόγον. «Ἔσονται» γάρ, ὡς ὁ κύριος εἶπεν, «ψευδαπόστολοι, ψευδεῖς προφ῅ται, αἱρέσεις, φιλαρχίαι», αἵτινες ὡς στοχάζομαι ἀπὸ τοὖ τὸν θεὸν βλασφημοὖντος ΢ίμωνος τὴν ἀρχὴν λαβοὖσαι εἰς τὸ τὰ αὐτὰ τῷ ΢ίμωνι κατὰ τοὖ θεοὖ λέγειν συνεργήσουσιν. καὶ ταὖτα εἰπὼν μετὰ δακρύων τῆ χειρὶ προσεκαλεῖτο τοὺς ὄχλους, οἷς προσελθοὖσιν τὰς χεῖρας ἐπιτιθῶν καὶ εὐχόμενος ἀπέλυεν, λέγων ὀρθρίτερον συνέρχεσθαι. ταὖτα εἰπὼν καὶ στενάζων εἰσελθὼν οὔτε τροφ῅ς μεταλαβὼν ὕπνωσεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IΖ.]
Σ῅ς μὲν οὗν ἄλλης ἡμέρας ὁ Πέτρος πρὸς ΢ίμωνα ζητεῖν μέλλων ὀρθρίτερον ἐξυπνισθεὶς ηὔξατο. καὶ ἅμα τῷ παύσασθαι ὁ Ζακχαῖος εἰσῄει λέγων· ΢ίμων ἔξω καθέζεται μετὰ ἰδίων αὐτοὖ τινων ὡς τριάκοντα διαλεγόμενος. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἐάσθω λαλεῖν, μέχρις ὅτε πλ῅θος γένηται, καὶ τότε ζητεῖν ἀρξώμεθα, ἵνα οὕτως ἡμεῖς τὰ ὑπ' αὐτοὖ λεγόμενα ἀκούσαντες, πρὸς αὐτὰ ἁρμοσάμενοι, ἐξελθόντες διαλεχθῶμεν. καὶ δὴ οὕτως ἐγένετο. ἐκβὰς οὗν καὶ μετ' οὐ πολὺ πάλιν εἰσελθὼν ὁ Ζακχαῖος ἀντέβαλλεν τῷ Πέτρῳ τοὺς ὑπὸ ΢ίμωνος *τῷ Πέτρῳ+ ·ηθέντας λόγους. ἔλεγεν δέ· Aἰτι᾵ταί σε, Πέτρε, ὡς κακίας ὄντα ὑπηρέτην καὶ μαγείᾳ πολὺ δυνάμενον καὶ εἰδωλολατρείας χεῖρον τὰς τῶν ἀνθρώπων φαντασιοὖντα ψυχάς. εἰς τὸ μὲν οὗν μάγον εἶναί σε ταύτην ἐδόκει φέρειν ἀπόδειξιν λέγων· ΢ύνοιδα ἐμαυτῷ ὅτι, ὧν κατ' ἐμαυτὸν σκέπτομαι, ἐλθὼν συζητεῖν αὐτῷ οὐδὲ ἕνα μνημονεύω λόγον. αὐτοὖ γὰρ διαλεγομένου κἀμοὖ τὸν νοὖν ἀσχολοὖντος εἰς τὸ ἀναπολέσαι τίνα ἐστὶν ἃ ἐλογισάμην ἐλθὼν λέγειν πρὸς αὐτόν, οὐδ' ὁτιοὖν ὧν λέγει ἐπακούω. ἐπεὶ οὗν ἐπ' ἄλλου τινὸς τοιοὖτό τι οὐ πάσχω ἥ ἐπ' αὐτοὖ μόνου, πῶς οὐχὶ μαγευόμενος ὑπ' αὐτοὖ τυγχάνω; τὸ δὲ ὅτι, ἃ ἅν διδάσκῃ, εἰδωλολατρείας χείρονά ἐστιν, τῷ γε νοὖν ἔχοντι ἐμοὖ μηνύσαντος σαφὲς ἔσται. οὐθὲν γὰρ ἕτερον ὠφεληθ῅ναι ἔστιν ἥ τὸ τὴν ψυχὴν εἰδώλων παντοδαπῶν ἐλευθέραν γενέσθαι. φανταζομένη γὰρ εἶδος δεσμεῖται φόβῳ, καὶ φροντίδι τοὖ παθεῖν τι μαραίνεται καὶ ἀλλοιουμένη δαιμονᾶ καὶ δαιμονῶσα τοῖς πολλοῖς σωφρονεῖν δοκεῖ. τοὖτο ὑμῖν Πέτρος ὑποσχέσει τοὖ σωφρονίζειν παρέχει. προφάσει γὰρ ἑνὸς θεοὖ δοκεῖ μὲν ὑμ᾵ς πολλῶν ἀψύχων ἀπαλλάσσειν εἰδώλων, ἃ οὐ πάνυ τοὺς σέβοντας ἀδικεῖ, τῷ αὐτοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρ᾵σθαι λίθινα ὄντα ἥ χάλκεα ἥ χρύσεα ἥ καὶ ἐξ ἄλλης τινὸς ἀψύχου ὕλης. διὸ τῷ εἰδέναι ὅτι τὸ βλεπόμενον οὐδέν ἐστιν, οὐχ ὁμοίως τῷ ὁρατῷ ὑπὸ φόβου φαντασιοὖσθαι δύναται ἡ ψυχή. πλάνῳ δὲ διδασκαλίᾳ εἰς φοβερὸν θεὸν ἀποβλέπουσα τῶν κατὰ φύσιν ἐκβαθρεύεται. καὶ ταὖτα ἐγὼ λέγω, οὐχ ὅτι ὑμ᾵ς εἴδωλα σέβειν παραινῶ, ἀλλ' ὅτι Πέτρος φοβερῶν ἰδεῶν δοκῶν ἀπαλλάσσειν ὑμῶν τὰς ψυχάς, φοβερωτέρᾳ ἰδέᾳ τὸν ἑκάστου ὑμῶν ἐνθουσι᾵ν ποιεῖ νοὖν, θεὸν ἐν μορφῆ εἰσηγούμενος καὶ ταὖτα ἄκρως δί-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καιον, ᾧ ἕπεται τὸ φοβερὸν καὶ τῆ συννοούσῃ ψυχῆ τὸ φρικῶδες, δυνάμενον καὶ τῶν ὀρθῶν λογισμῶν ἐκλὖσαι τοὺς τόνους. ἐν γὰρ τοιούτῳ καθεστὼς χειμῶνι ὁ νοὖς ὡς βυθὸς ὑπὸ ἀνέμου σφοδροὖ θολοὖται τὸ λαμπρόν. διὸ εἰ ἐπ' ὠφελείᾳ ὑμῶν προσέρχεται, μὴ ὑμῶν τοὺς ἐξ ἀψύχων μορφῶν ἠπίως γινομένους φόβους ἐκλύειν δοκῶν φοβερὰν θεοὖ ἀντεισφερέτω μορφήν. μορφὴν δὲ ἔχει θεός; εἰ δὲ ἔχει, ἐν σχήματί ἐστιν. ἐν σχήματι δὲ ὢν πῶς οὐ περιόριστός ἐστιν; περιόριστος δὲ ὢν ἐν τόπῳ ἐστίν. ἐν τόπῳ δὲ ὢν ἥττων ἐστὶν τοὖ περιέχοντος αὐτὸν τόπου. ἥττων δέ τινος ὢν πῶς πάντων ἐστὶν ἥ μείζων ἥ κρείττων ἥ ἀνώτατος; καὶ ταὖτα μὲν οὕτως. ὅτι δὲ ἀληθῶς οὐδὲ τὰ ὑπὸ τοὖ διδασκάλου αὐτοὖ ·ηθέντα πιστεύει, φανερόν ἐστιν· τὰ γὰρ ἐναντία αὐτῷ κηρύσσει. ἐκείνου γὰρ εἰπόντος τινί (ὡς μανθάνω)· «Μή με λέγε ἀγαθόν, ὁ γὰρ ἀγαθὸς εἷς ἐστιν», ἀγαθὸν δὲ εἰπὼν οὐκέτι ἐκεῖνον λέγει τὸν δίκαιον, ὃν αἱ γραφαὶ κηρύσσουσιν, ὃς ἀποκτέννει καὶ ζωοποιεῖ, ἀποκτέννει μὲν τοὺς ἁμαρτάνοντας, ζωοποιεῖ δὲ τοὺς κατὰ γνώμην αὐτοὖ βιοὖντας. ὅτι δὲ ὄντως οὐ τὸν δημιουργὸν ἔλεγεν ἀγαθόν, τῷ διανοηθ῅ναι δυναμένῳ σαφές ἐστιν. τοὖ γὰρ δημιουργοὖ ἐγνωσμένου καὶ τῷ πλασθέντι Ἀδὰμ καὶ τῷ εὐαρεστήσαντι αὐτῷ Ἐνὼχ καὶ τῷ ὑπ' αὐτοὖ δικαίῳ ὁραθέντι Νῶε, ὁμοίως καὶ τῷ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, ἀλλὰ καὶ Μωϋσῆ καὶ λαῷ καὶ ὅλῳ τῷ κόσμῳ, ὁ διδάσκαλος αὐτοὖ Πέτρου Ἰησοὖς ἐλθὼν ἔλεγεν· «Oὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱός, ὡς οὐδὲ τὸν υἱόν τις οἶδεν εἰ μὴ ὁ πατὴρ καὶ οἷς ἅν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι». εἰ οὗν αὐτὸς υἱὸς ἦν ὁ παρών, ἀπὸ τ῅ς αὐτοὖ παρουσίας οἷς ἐβούλετο τὸν π᾵σιν ἄγνωστον ἀπεκάλυπτεν. καὶ οὕτως τοῖς πρὸ αὐτοὖ π᾵σιν ἄγνωστος ἦν ὁ πατήρ, οὐχ ο὘τος ὢν ὁ π᾵σιν ἐγνωσμένος. καὶ τοὖτο εἰπὼν Ἰησοὖς οὐδὲ αὐτὸς ἑαυτῷ συμφωνεῖ. ἐνίοτε γὰρ ἄλλαις φωναῖς τὸν ἀπὸ τῶν γραφῶν φοβερὸν καὶ δίκαιον συνίστησι θεὸν λέγων· «Μὴ φοβηθ῅τε ἀπὸ τοὖ ἀποκτέννοντος τὸ σῶμα, τῆ δὲ ψυχῆ μὴ δυναμένου τι ποι῅σαι· φοβήθητε δὲ τὸν δυνάμενον καὶ σῶμα καὶ ψυχὴν εἰς τὴν γέενναν τοὖ πυρὸς βαλεῖν. ναὶ λέγω ὑμῖν, τοὖτον φοβήθητε». ὅτι δὲ ὄντως τοὖτον φοβηθ῅ναι ἔλεγεν ὡς δίκαιον θεόν, πρὸς ὃν καὶ ἀδικουμένους βο᾵ν λέγει, παραβολὴν εἰς τοὖτο εἰπὼν ἐπάγει τὴν ἑρμηνείαν λέγων· «Eἰ οὗν ὁ κριτὴς τ῅ς ἀδικίας ἐποίησεν οὕτως διὰ τὸ ἑκάστοτε ἀξιωθ῅ναι, πόσῳ μ᾵λλον ὁ πατὴρ ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν τῶν βοώντων πρὸς αὐτὸν ἡμέρας καὶ νυκτός; ἥ διὰ τὸ μακροθυμεῖν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτὸν ἐπ' αὐτοῖς δοκεῖτε ὅτι οὐ ποιήσει; ναὶ λέγω ὑμῖν, ποιήσει, καὶ ἐν τάχει». ὁ δὲ ἐκδικοὖντα καὶ ἀμυνόμενον λέγων θεὸν δίκαιον αὐτὸν τῆ φύσει συνίστησιν καὶ οὐκ ἀγαθόν. ἔτι δὲ καὶ ἐξομολογεῖται τῷ κυρίῳ οὐρανοὖ καὶ γ῅ς. εἰ δὲ κύριός ἐστιν οὐρανοὖ καὶ γ῅ς, ὁμολογεῖται δημιουργός, δημιουργὸς δὲ ὢν δίκαιός ἐστιν. ποτὲ μὲν ἀγαθὸν λέγων, ποτὲ δὲ δίκαιον, οὐδὲ οὕτως συμφωνεῖ. τρίτον δὲ ὁ σοφὸς αὐτοὖ μαθητὴς ἐχθὲς διισχυρίζετο ἐνάργειαν ὀπτασίας ἱκανωτέραν εἶναι, οὐκ εἰδὼς ὅτι ἡ ἐνάργεια ἀνθρωπεία εἶναι δύναται, ἡ δὲ ὀπτασία θεότητος εἶναι ὁμολογεῖται. ταὖτα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια, Πέτρε, ὁ ΢ίμων τοῖς ὄχλοις ἔξω ἑστὼς καὶ διαλεγόμενος, ταράσσειν μοι δοκεῖ τοὺς πλείονας. διὸ ἐξαυτ῅ς ἔξιθι, ἀληθείας δυνάμει τοὺς αὐτοὖ ψευδεῖς ἐκλύων λόγους. Σαὖτα τοὖ Ζακχαίου εἰπόντος ὁ Πέτρος συνήθως εὐξάμενος ἐξῄει καὶ εἰς τὸν πρὸ μι᾵ς τόπον στὰς καὶ τῷ τ῅ς θεοσεβείας ἔθει προσαγορεύσας τοὺς ὄχλους τοὖ λέγειν ἤρξατο οὕτως· Ἀληθὴς ὢν προφήτης ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοὖς (ὡς ἐπὶ καιροὖ καὶ περὶ τούτου πληροφορήσω) περὶ τῶν τῆ ἀληθείᾳ διαφερόντων συντόμως τὰς ἀποφάσεις ἐποιεῖτο διὰ δύο ταὖτα, ὅτι πρὸς θεοσεβεῖς ἐποιεῖτο τὸν λόγον εἰδότας τὰ ἀποφάσει ὑπ' αὐτοὖ ἐκφερόμενα πιστεύειν (οὐδὲ γὰρ ἦν ξένα τ῅ς αὐτῶν συνηθείας τὰ λεγόμενα), δεύτερον δὲ ὅτι προθεσμίαν ἔχων κηρύξαι τῷ τ῅ς ἀποδείξεως οὐκ ἐχρ῅το λόγῳ, ἵνα μὴ εἰς λόγους τὸν πάντα τ῅ς προθεσμίας δαπανᾶ χρόνον, καὶ οὕτως αὐτῷ συμβήσεται εἰς ὀλίγων λόγων ἐπιλύσεις ἀσχολουμένῳ τῶν ὑπὸ πόνου ψυχ῅ς νοεῖσθαι δυναμένων τοὺς ἀληθείᾳ διαφέροντας μὴ ἐπὶ πλεῖον εἰσφέρειν λόγους. ἐπειδὴ περὶ ὧν ἤθελεν ἀπεφαίνετο ὡς λαῷ νοεῖν δυναμένῳ, ἀφ' ὧν ἐσμεν καὶ ἡμεῖς, οἳ ὁπότε κατὰ τὸ σπάνιον οὐκ ἐνοήσαμέν τι τῶν ὑπ' αὐτοὖ ·ηθέντων, ἰδίᾳ ἐπυνθανόμεθα, ἵνα ἡμῖν τι τῶν ὑπ' αὐτοὖ ·ηθέντων μὴ ἀνόητον ᾖ. εἰδὼς οὗν ἡμ᾵ς εἰδότας πάντα τὰ ὑπ' αὐτοὖ ·ηθέντα καὶ τὰς ἀποδείξεις παρασχεῖν δυναμένους, εἰς τὰ ἀμαθ῅ ἔθνη ἀποστέλλων ἡμ᾵ς βαπτίζειν αὐτοὺς εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, ἐνετείλατο ἡμῖν πρότερον διδάξαι αὐτούς· ἀφ' ὧν ἐντολῶν αὕτη πρώτη καὶ μεγάλη τυγχάνει, τὸ φοβηθ῅ναι κύριον τὸν θεὸν καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύειν. θεὸν δὲ φοβεῖσθαι ἐκεῖνον εἶπεν, ο὘ οἱ ἄγγελοι οἱ τῶν ἐν ἡμῖν ἐλαχίστων πιστῶν ἐν τῷ οὐρανῷ ἑστήκασιν θεωροὖντες τὸ πρόσωπον τοὖ πατρὸς διαπαντός· μορφὴν γὰρ ἔχει–διὰ πρῶτον καὶ μόνον κάλλος–καὶ πάντα μέλη, οὐ διὰ χρ῅σιν· οὐ γὰρ διὰ τοὖτο ὀφθαλμοὺς ἔχει, ἵνα ἐκεῖθεν βλέπῃ (παν-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ταχόθεν γὰρ ὁρᾶ, τοὖ ἐν ἡμῖν βλεπτικοὖ πνεύματος ἀπαραβλήτως λαμπρότερος ὢν τὸ σῶμα καὶ παντὸς φωτὸς στιλπνότερος, ὡς πρὸς σύγκρισιν αὐτοὖ τὸ ἡλίου φῶς λογισθ῅ναι σκότος), ἀλλ' οὐδὲ διὰ τοὖτο ὦτα ἔχει, ἵνα ἀκούῃ (πανταχόθεν γὰρ ἀκούει, νοεῖ, κινεῖ, ἐνεργεῖ, ποιεῖ). τὴν δὲ καλλίστην μορφὴν ἔχει δι' ἄνθρωπον, ἵνα οἱ καθαροὶ τῆ καρδίᾳ αὐτὸν ἰδεῖν δυνηθῶσιν, ἵνα χαρῶσιν δι' ἅτινα ταὖτα ὑπέμειναν. τῆ γὰρ αὐτοὖ μορφῆ ὡς ἐν μεγίστῃ σφραγῖδι τὸν ἄνθρωπον διετυπώσατο, ὅπως ἁπάντων ἄρχῃ καὶ κυριεύῃ καὶ πάντα αὐτῷ δουλεύῃ. διὸ κρίνας εἶναι τὸ π᾵ν αὐτὸν καὶ τὴν αὐτοὖ εἰκόνα τὸν ἄνθρωπον (αὐτὸς ἀόρατος, ἡ δὲ αὐτοὖ εἰκὼν ὁ ἄνθρωπος ὁρατός) ὁ αὐτὸν σέβειν θέλων τὴν ὁρατὴν αὐτοὖ τιμᾶ εἰκόνα, ὅπερ ἐστὶν ἄνθρωπος. ὅτι ἅν οὗν τις ποιήσῃ ἀνθρώπῳ (εἴτε ἀγαθὸν εἴτε κακόν) εἰς ἐκεῖνον ἀναφέρεται. διὸ καὶ ἡ ἐξ αὐτοὖ κρίσις π᾵σι κατ' ἀξίαν ἀπονέμουσα ἑκάστῳ προελεύσεται· τὴν γὰρ αὐτοὖ μορφὴν ἐκδικεῖ. ἀλλ' ἐρεῖ τις· Eἰ μορφὴν ἔχει, καὶ σχ῅μα ἔχει καὶ ἐν τόπῳ ἐστίν· ἐν τόπῳ δὲ ὢν καὶ ὑπ' αὐτοὖ περιεχόμενος ὡς ἥττων, πῶς ὑπὲρ πάντας ἐστὶν μέγας; πῶς δὲ καὶ πανταχ῅ εἶναι δύναται ἐν σχήματι ὤν; πρὸς τὸν ταὖτα λέγοντα πρῶτον ἔστιν εἰπεῖν· Σοιαὖτα περὶ αὐτοὖ φρονεῖν πείθουσιν καὶ πιστεύειν ..., ἡμεῖς δὲ ἀληθεῖς γινώσκομεν τὰς μαρτυρουμένας ὑπὸ τοὖ κυρίου ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ, ο὘ κατὰ κέλευσιν τὰς ἀποδείξεις ὑμῖν τοὖ οὕτως ἔχειν ἀνάγκη παρέχειν. πρῶτον δὲ περὶ τόπου ἐρῶ καὶ θεοὖ. τόπος ἐστὶν τὸ μὴ ὄν, θεὸς δὲ τὸ ὄν· τὸ δὲ μὴ ×ν τῷ ὄντι οὐ συγκρίνεται. πῶς γὰρ τόπος ὢν εἶναι δύναται; ἐκτὸς εἰ μὴ δευτέρα χώρα εἴη, οἷον οὐρανός, γ῅, ὕδωρ, ἀὴρ καὶ εἰ ἄλλο τί ἐστιν σῶμα, ὃ ἅν καὶ αὐτοὖ πληροῖ τὸ κενόν, ὃ διὰ τοὖτο κενὸν λέγεται, ὅτι οὐδέν ἐστιν. τοὖτο γὰρ αὐτῷ (τὸ οὐδέν) οἰκειότερον ὄνομα· τὸ γὰρ λεγόμενον κενὸν τί ποτε ὡς σκεὖός ἐστιν οὐδὲν ἔχον; πλὴν αὐτὸ τὸ σκεὖος κενὸν ×ν οὐκ αὐτό ἐστι τόπος, ἀλλ' ἐν ᾧ ἐστιν αὐτὸ τὸ κενόν, εἴπερ σκεὖός ἐστιν. ἀνάγκη γὰρ π᾵σα τὸ ×ν ἐν τῷ μηδὲν ὄντι εἶναι. τοὖτο δὲ τὸ μὴ ×ν λέγω (ὃ ὑπό τινων τόπος λέγεται) οὐδὲν ὄν. οὐδὲν δὲ ×ν τῷ ὄντι πῶς συγκρίνεται; ἐκτὸς εἰ μὴ ἐν τοῖς ἐναντίοις, ἵνα τὸ μὲν ×ν μὴ ᾖ, τὸ δὲ μὴ ×ν τόπος λέγηται. εἰ δὲ καὶ ἔστιν τι, πολλῶν παραδειγμάτων σπευδόντων ἐξ ἐμοὖ προελθεῖν εἰς ἀπόδειξιν ἑνὶ μόνῳ χρήσασθαι θέλω, ἵνα δείξω ὅτι οὐ πάντως τὸ περιέχον τοὖ περιεχομένου κρεῖττόν ἐστιν. ὁ ἥλιος σχ῅μά ἐστιν περιφερὲς καὶ ὑπὸ ἀέρος ὅλος περιέχεται, ἀλλὰ τοὖτον ἐκλαμπρύνει, τοὖτον θερμαίνει, τοὖτον τέμνει, κἅν ἀπῆ αὐτοὖ, σκότῳ περιβάλλεται,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ὃ ἅν αὐτοὖ μέρος λαμπρὸν γένηται, ὡς νεκρούμενον ψύχεται, ὑπὸ δὲ τ῅ς αὐτοὖ ἀνατολ῅ς πάλιν φωτίζεται, καὶ ὅπου ἅν αὐτῷ παραθάλπηται, καὶ κάλλει τῷ μείζονι κοσμεῖται. καὶ ταὖτα ποιεῖ τῆ αὑτοὖ μετουσίᾳ τὴν οὐσίαν περιωρισμένην ἔχων. τί οὗν ἔτι κωλύει τὸν θεὸν ὡς τούτου καὶ πάντων δημιουργὸν καὶ δεσπότην ὄντα, αὐτὸν μὲν ἐν σχήματι καὶ μορφῆ καὶ κάλλει ὄντα, τὴν ἀπ' αὐτοὖ μετουσίαν ἀπείρως ἐκτεταμένην ἔχειν; εἷς οὗν ἐστιν ὁ ὄντως θεός, ὃς ἐν κρείττονι μορφῆ προκαθέζεται, τοὖ ἄνω τε καὶ κάτω δις ὑπάρχων καρδία–καὶ ἀπ' αὐτοὖ, ὥσπερ ἀπὸ κέντρου βρύουσα τὴν ζωτικὴν καὶ ἀσώματον δύναμιν, τὰ πάντα σύν τε ἄστροις καὶ μόνοις οὐρανοὖ, ἀέρος, ὕδατος, γ῅ς, πυρὸς καὶ εἰ ἄλλο τί ἐστιν, διικνεῖται οὐσία ἄπειρος εἰς ὕψος, ἀπέραντος εἰς βάθος, ἀμέτρητος εἰς πλάτος, τρὶς ἐπ' ἄπειρον τὴν ἀπ' αὐτοὖ ζωοποιὸν καὶ φρόνιμον ἐκτείνουσα φύσιν. τοὖτο οὗν τὸ ἐξ αὐτοὖ πανταχόθεν ἄπειρον ἀνάγκη εἶναι, καρδίαν ἔχον τὸν ὄντως ὑπὲρ πάντα ἐν σχήματι, ὅς, ὅπου πότ' ἅν ᾖ, ὡς ἐν ἀπείρῳ μέσος ἐστίν, τοὖ παντὸς ὑπάρχων ὅρος. ἀπ' αὐτοὖ οὗν ἀρχόμεναι αἱ ἐκτάσεις ἓξ ἀπεράντων ἔχουσιν τὴν φύσιν. ὧν ὁ μὲν ἀπ' αὐτοὖ λαβὼν τὴν ἀρχὴν διικνεῖται εἰς ὕψος ἄνω, ὁ δὲ εἰς βάθος κάτω, ὁ δὲ ἐπὶ δεξιάν, ὁ δὲ ἐπὶ λαιάν, ὁ δὲ ἔμπροσθεν, ὁ δὲ ὄπισθεν, εἰς οὓς αὐτὸς ἀποβλέπων ὡς εἰς ἀριθμὸν πανταχόθεν ἴσον χρονικοῖς ἓξ διαστήμασιν συντελεῖ τὸν κόσμον, αὐτὸς ἀνάπαυσις ὢν καὶ τὸν ἐσόμενον ἄπειρον αἰῶνα εἰκόνα ἔχων, ἀρχὴ ὢν καὶ τελευτή. εἰς αὐτὸν γὰρ τὰ ἓξ ἄπειρα τελευτᾶ καὶ ἀπ' αὐτοὖ τὴν εἰς ἄπειρον ἔκτασιν λαμβάνει. τοὖτό ἐστιν ἑβδομάδος μυστήριον. αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ τῶν ὅλων ἀνάπαυσις, ὡς τοῖς ἐν μικρῷ μιμουμένοις αὐτοὖ τὸ μέγα αὑτὸν χαρίζεται εἰς ἀνάπαυσιν. αὐτός ἐστιν μόνος π῅ μὲν καταληπτός, π῅ δὲ ἀκατάληπτος, <π῅ μὲν περαντός,> π῅ δὲ ἀπέραντος, τὰς ἀπ' αὐτοὖ ἐκτάσεις ἔχων εἰς ἄπειρον. οὕτως γὰρ καταληπτός ἐστιν καὶ ἀκατάληπτος, ἐγγὺς καὶ μακράν, ὧδε ὢν κἀκεῖ, ὡς μόνος ὑπάρχων καὶ τοὖ πανταχόθεν ἀπείρου νοὸς τὴν μετουσίαν διδούς, ἣν πάντων ἀναπνέουσαι αἱ ψυχαὶ τὸ ζ῅ν ἔχουσιν· κἅν χωρισθῶσιν τοὖ σώματος καὶ τὸν εἰς αὐτὸν εὑρεθῶσιν πόθον ἔχουσαι, εἰς τὸν αὐτοὖ κόλπον φέρονται ἀθάνατοι, ὡς ἐν χειμῶνος ὥρᾳ οἱ ἀτμοὶ τῶν ὀρῶν ὑπὸ τῶν τοὖ ἡλίου ἀκτίνων ἑλκόμενοι φέρονται πρὸς αὐτόν. οἵαν οὗν στοργὴν συλλαβεῖν δυνάμεθα, ἐὰν τὴν εὐμορφίαν αὐτοὖ τῷ νῷ κατοπτεύ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σωμεν. ἄλλως δὲ ἀμήχανον· ἀδύνατον γὰρ κάλλος ἄνευ μορφ῅ς εἶναι καὶ πρὸς τὸν αὐτοὖ ἔρωτα ἐπισπ᾵σθαί τινα ἥ καὶ δοκεῖν θεὸν ὁρ᾵ν εἶδος οὐκ ἔχοντα. τινὲς δὲ τ῅ς ἀληθείας ἀλλότριοι ὄντες καὶ τῆ κακίᾳ συμμαχοὖντες προφάσει δοξολογίας ἀσχημάτιστον αὐτὸν λέγουσιν, ἵνα ἄμορφος καὶ ἀνίδεος ὢν μηδενὶ ὁρατὸς ᾖ, ὅπως μὴ περιπόθητος γένηται. νοὖς γὰρ εἶδος οὐχ ὁρῶν θεοὖ κενός ἐστιν αὐτοὖ. πῶς δὲ καὶ εὔχεταί τις, οὐκ ἔχων πρὸς τίνα καταφύγῃ, εἰς τίνα ἐρείσῃ; ἀντιτυπίαν γὰρ οὐκ ἔχων εἰς κενὸν ἐκβαθρεύεται. ναί φησιν, οὐ χρὴ θεὸν φοβεῖσθαι, ἀλλὰ ἀγαπ᾵ν. φημὶ κἀγώ. ἀλλὰ τοὖτο παρέξει ἑκάστης εὐποιίας εὐσυνειδησία. ἡ δὲ εὐποιία ἐκ τοὖ φοβεῖσθαι γίνεται. ἀλλ' ὁ φόβος, φησίν, ἐκπλήσσει τὴν ψυχήν. ἀλλ' ἐγώ φημι ὅτι οὐκ ἐκπλήσσει, ἀλλ' ἐξυπνίζει καὶ ἐπιστρέφει. ἴσως δὲ ὀρθῶς ἐλέγετο μὴ δεῖν θεὸν φοβεῖσθαι, εἰ μὴ πολλὰ ἕτερα οἱ ἄνθρωποι ἐφοβούμεθα, λέγω δὲ τὰς ἐκ τῶν ὁμοίων ἐπιβουλάς, ἔτι τε θηρία, ἑρπετά, νόσους, πάθη, δαίμονας καὶ ἄλλα μυρία. ὁ οὗν ἡμ᾵ς ἀξιῶν μὴ φοβεῖσθαι θεὸν τούτων ἡμ᾵ς ·υσάσθω, ἵνα μηδὲ ταὖτα φοβώμεθα. εἰ δ' οὐ δύναται, τί ἡμῖν φθονεῖ ἑνὶ φόβῳ τῷ πρὸς τὸν δίκαιον μυρίων ἀπαλλαγ῅ναι φόβων καὶ βραχείᾳ τῆ πρὸς αὐτὸν πίστει μυρία πάθη καὶ ἑαυτῶν καὶ ἄλλων μετατιθέναι δυνατὸν γενέσθαι μετὰ τοὖ καὶ ἀμοιβὴν ἀγαθῶν προσδέχεσθαι καὶ αἰτίᾳ φόβου τοὖ πάντα ὁρῶντος θεοὖ μηδὲν κακὸν πράσσοντας καὶ ἐν τῷ παρόντι ἐν εἰρήνῃ διατελεῖν; οὕτως ἡ πρὸς τὸν ὄντως δεσπότην εὐγνώμων δουλεία τοὺς λοιποὺς πάντας ἐλευθέρους τίθησιν. εἰ μὲν οὗν τινι δυνατόν ἐστιν ἄνευ τοὖ φοβεῖσθαι τὸν θεὸν μὴ ἁμαρτάνειν, μὴ φοβείσθω. ἔξεστιν γὰρ ἀγάπῃ τῆ πρὸς αὐτὸν ὃ αὐτῷ μὴ δοκεῖ μὴ πράττειν. καὶ γὰρ φοβηθ῅ναι γέγραπται καὶ ἀγαπ᾵ν παρήγγελται, ἵνα πρὸς τὴν αὑτοὖ ἕκαστος κρ᾵σιν ἐπιτηδείῳ χρήσηται φαρμάκῳ. φοβεῖσθαι οὗν αὐτὸν ἔστιν, ὅτι δίκαιός ἐστιν. εἴτε οὗν φοβούμενοι εἴτε ἀγαπῶντες, μὴ ἁμαρτάνετε. γένοιτο δὲ φοβούμενόν τινα ἡδονῶν ἀνόμων κρατεῖν δύνασθαι, ἀλλότρια μὴ ἐπιθυμεῖν, φιλανθρωπίαν ἀσκεῖν, σωφρονεῖν, δικαιοπραγεῖν. ὁρῶ γάρ τινας ἀτελεῖς τοὖ πρὸς αὐτὸν φόβου πλεῖστα ἁμαρτάνοντας. φοβηθῶμεν οὗν τὸν θεὸν μὴ μόνον ὅτι δίκαιός ἐστιν· ἐλεῶν γὰρ τοὺς ἠδικημένους τιμωρεῖ τοὺς ἠδικηκότας. ὡς οὗν ὕδωρ πὖρ σβέννυσιν, οὕτως καὶ φόβος τὴν τῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κακῶν ἐπιθυμίαν ἀναιρεῖ. ὁ ἀφοβίαν διδάσκων οὐδὲ αὐτὸς φοβεῖται, ὁ δὲ μὴ φοβούμενος οὐδὲ κρίσιν ἔσεσθαι πιστεύει, τὰς ἐπιθυμίας αὔξει, μαγεύει, ἄλλους ἐφ' οἷς αὐτὸς πράσσει διαβάλλει. Σαὖτα ὁ ΢ίμων ἀκούων ἐπικόψας ἔφη· Oἶδα πρὸς τίνα ταὖτα λέγεις, ἀλλ' ἵνα μὴ αὐτὸς τὰ αὐτὰ λέγων πρὸς τὸ ἐλέγχειν σε δαπανῶ τὸν χρόνον εἰς ἃ μὴ θέλω, πρὸς τὰ ὁρισθέντα ἡμῖν ἀποκρίνασθαι ἐπηγγείλω, ἱκανῶς νενοηκέναι σε τὰ τοὖ διδασκάλου σου λέγων, διὰ τὸ παρόντα ἐναργείᾳ ὁρ᾵ν καὶ ἀκούειν αὐτοὖ, καὶ ἑτέρῳ τινὶ μὴ δυνατὸν εἶναι ὁράματι ἥ ὀπτασίᾳ ἔχειν τὸ ὅμοιον. ὅτι δὲ τοὖτο ψεὖδός ἐστιν, δείξω. ὁ ἐναργῶς ἀκούων τινὸς οὐ πάνυ πληροφορεῖται ἐπὶ τοῖς λεγομένοις· ἔχει γὰρ ὁ νοὖς αὐτοὖ λογίσασθαι μὴ ἄρα ψεύδεται ἄνθρωπος ὢν τὸ φαινόμενον. ἡ δὲ ὀπτασία ἅμα τῷ ὀφθ῅ναι πίστιν παρέχει τῷ ὁρῶντι ὅτι θειότης ἐστίν. πρὸς τοὖτό μοι πρῶτον ἀπόκριναι. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Eἰς ἄλλο προτείνας εἰπεῖν εἰς ἕτερον ἀπεκρίνω· προέτεινας γὰρ ὡς μ᾵λλον δύνασθαί τινα πλεῖον νοεῖν παρ' ὀπτασίας ἀκούοντα ἥ γὰρ παρὰ τ῅ς ἐναργείας, ἐπιβαλὼν δὲ ἔπειθες ἡμ᾵ς ὅτι ἀσφαλέστερός ἐστιν ὁ ὑπὸ ὀπτασίας ἀκούων τοὖ παρ' αὐτ῅ς ἐναργείας ἀκούοντος. πέρας γοὖν διὰ τοὖτο ἐμοὖ ἱκανώτερον ἔφασκες εἰδέναι τὰ τοὖ Ἰησοὖ ὡς ὑπὸ ὀπτασίας αὐτοὖ ἀκηκοὼς τὸν λόγον. πλὴν ἐγὼ εἰς τὸ ἀπ' ἀρχ῅ς προταθὲν ἀποκρίνομαι. ὁ προφήτης, ὅτι προφήτης ἐστὶν πληροφορήσας πρῶτον, περὶ τῶν ἐναργῶς ὑπὸ αὐτοὖ λεγομένων ἀσφαλῶς πιστεύεται καὶ ἀληθὴς ὢν προεπιγνωσθεὶς καί, ὡς ὁ μανθάνων θέλει, ἐξετασθεὶς καὶ ἀνακριθεὶς ἀποκρίνεται–ὁ δὲ ὀπτασίᾳ πιστεύων ἥ ὁράματι καὶ ἐνυπνίῳ ἐπισφαλής ἐστιν· ἀγνοεῖ γὰρ τίνι πιστεύει· ἐνδέχεται γὰρ αὐτὸν ἥ δαίμονα κακὸν εἶναι ἥ πνεὖμα πλάνον ἐν τῷ λέγειν ὑποκρινόμενον εἶναι ὃ μή ἐστιν. εἰ δ' ἄρα τις βουληθείη πυνθάνεσθαι τὸ τίς ἅν ᾖ ὁ φανείς, δύναται λέγειν ἑαυτῷ ὃ βούλεται. καὶ οὕτως ὡς πονηρὸς ἀστράψας, μείνας ὅσον θέλει, ἀποσβέννυται, μὴ παραμείνας τῷ πυνθανομένῳ εἰς ἀνάκρισιν ὅσον ἠθέλησεν. διὰ δὲ ἐνυπνίων ὁρῶν τις οὐδὲ πυνθάνεσθαι δύναται περὶ ὧν βούλεται· οὐ γὰρ ἰδίας ἐξουσίας ἐστὶν ὁ λογισμὸς τοὖ κοιμωμένου. ἔνθεν γοὖν πολλὰ ἡμεῖς ὕπαρ ἐπιθυμοὖντες μαθεῖν κατ' ὄναρ περὶ ἑτέρων πυνθανόμεθα, ἥ καὶ μὴ πυνθανόμενοι περὶ τῶν μὴ διαφερόντων ἡμῖν ἀκούομεν, καὶ διυπνισθέντες ἀθυμοὖμεν, ὅτι περὶ ὧν ἐπεθυμοὖμεν μαθεῖν οὔτε ἠκούσαμεν οὔτε ἐξητάσαμεν. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Eἰ φὴς τὰς ὀπτασίας μὴ πάντως ἀληθεύειν, ἀλλ' οὗν γε τὰ ὁράματα καὶ τὰ ἐνύπνια θεόπεμπτα ὄντα οὐ ψεύδεται, περὶ ὧν ἅν εἰπεῖν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θέλῃ. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ὀρθῶς ἔφης ὅτι θεόπεμπτα ὄντα οὐ ψεύδεται. ἄδηλον δὲ εἰ ὁ ἰδὼν θεόπεμπτον ἑώρακεν ὄνειρον. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἐὰν ᾖ ὁ ἑωρακὼς δίκαιος, ἀληθὲς ἑώρακεν. καὶ ὁ Πέτρος· Ὀρθῶς ἔφης. τίς δὲ δίκαιος, εἰ ὁράματος χρῄζει, ἵνα μάθῃ ἃ δεῖ μαθεῖν καὶ ποιῆ ἃ δεῖ ποιεῖν; καὶ ὁ ΢ίμων· Σοὖτό μοι δὸς ὅτι μόνος ὁ δίκαιος ὅραμα ἀληθὲς ἰδεῖν δύναται, καὶ ἀποκρίνομαί σοι εἰς αὐτό. ἐμοὶ γὰρ κέκριται ὅτι ἀσεβὴς ἀληθ῅ ὄνειρον οὐχ ὁρᾶ. καὶ ὁ Πέτρος· Σοὖτο ψεὖδός ἐστιν, καὶ περὶ τούτου ἀγράφως καὶ ἐγγράφως ἀποδεῖξαι δύναμαι, πεῖσαι δὲ οὐκ ἐπαγγέλλομαι. ὁ γὰρ πρὸς ἔρωτα μοχθηρ᾵ς νεύσας γυναικὸς εἰς ἑτέρας κατὰ πάντα καλ῅ς συμβίωσιν νόμιμον τὸν ἑαυτοὖ οὐ μετατίθησι νοὖν· ἐνίοτε καὶ ἑαυτοῖς συνειδότες τὴν κρείττονα, προειλημμένοι ἀγαπῶσιν τὴν χείρονα. τοιοὖτόν τι καὶ σὺ πάσχων ἀγνοεῖς. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Παρελόμενος ταὖτα, εἰς ἃ ἐπηγγείλω, λέγε. ἐμοὶ γὰρ ἀδύνατον εἶναι δοκεῖ ἀσεβεῖς ἀνθρώπους ὑπὸ θεοὖ ñδήποτε ὀνειροπολεῖσθαι τρόπῳ. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Μέμνημαι ἐμαυτοὖ ὡς ἐπηγγειλάμην δεῖξαι καὶ ἀγράφως καὶ ἐγγράφως περὶ τούτου τὴν ἀπόδειξιν παρέχειν. καὶ νὖν λέγοντος ἄκουε. ἴσμεν πολλούς–εἴ γε εὐγνωμονεῖς, ἐπεί γε τοὺς παρεστῶτας κριτὰς ἔχω–εἴδωλα σέβοντας καὶ μοιχεύοντας καὶ κατὰ πάντα ἁμαρτάνοντας ὁράματα καὶ ἀληθεῖς ὀνείρους ὁρῶντας, ἐνίους δὲ καὶ δαιμόνων ὀπτασίας. τὴν γὰρ ἄσαρκον ἰδέαν οὐ λέγω δύνασθαι πατρὸς ἥ υἱοὖ ἰδεῖν διὰ τὸ μεγίστῳ φωτὶ καταυγάζεσθαι τοὺς θνητῶν ὀφθαλμούς. ὅθεν τὸ μὴ ὁραθ῅ναι τῷ εἰς σάρκα τετραμμένῳ ἀνθρώπῳ οὐ φθονοὖντός ἐστιν θεοὖ, ἀλλ' ἐλεῶντος. ὁ γὰρ ἰδὼν ζ῅ν οὐ δύναται. ἡ γὰρ ὑπερβολὴ τοὖ φωτὸς τὴν τοὖ ὁρῶντος ἐκλύει σάρκα, ἐκτὸς εἰ μὴ θεοὖ ἀπορρήτῳ δυνάμει ἡ σὰρξ εἰς φύσιν τραπῆ φωτός, ἵνα φῶς ἰδεῖν δυνηθῆ–ἥ ἡ τοὖ φωτὸς οὐσία εἰς σάρκα τραπῆ, ἵνα ὑπὸ σαρκὸς ὁραθ῅ναι δυνηθῆ· τὸ γὰρ ἀτρέπτως πατέρα ἰδεῖν υἱοὖ μόνου ἐστίν. δίκαιοι δὲ οὐχ ὁμοίως· ἐν γὰρ τῆ ἀναστάσει τῶν νεκρῶν, ὅταν τραπέντες εἰς φῶς τὰ σώματα ἰσάγγελοι γένωνται, τότε ἰδεῖν δυνήσονται. πέρας γοὖν κἅν ἀγγέλων τις ἀνθρώπῳ ὀφθ῅ναι πεμφθῆ, τρέπεται εἰς σάρκα, ἵνα ὑπὸ σαρκὸς ὀφθ῅ναι δυνηθῆ. ἄσαρκον γὰρ δύναμιν οὐ μόνον υἱοὖ ἀλλ' οὐδὲ ἀγγέλου ἰδεῖν τις δύναται. εἰ δὲ ἴδῃ τις ὀπτασίαν, κακοὖ δαίμονος ταύτην εἶναι νοείτω. πλὴν ὅτι καὶ ἀσεβεῖς ὁράματα καὶ ἐνύπνια ἀληθ῅ βλέπουσιν, δ῅λόν ἐστιν καὶ ἐγγράφως ἀποδεῖξαι δύναμαι. πέρας γοὖν ἐν τῷ νόμῳ γέγραπται, ὡς ὁ Ἀβιμέλεχ (ἀσεβὴς ὤν, τὴν τοὖ δικαίου Ἀβραὰμ γυναῖκα ἐπὶ κοινωνίᾳ μι᾵ναι θελήσας) ἤκουσεν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

παρὰ τοὖ θεοὖ καθ' ὕπνον (ὡς ἡ γραφὴ λέγει) μὴ θιγεῖν αὐτ῅ς, ὅτι ἀνδρὶ συνῳκηκυῖά ἐστιν. ἀλλὰ καὶ ὁ Υαραώ (ἀσεβὴς ἀνήρ) ἑώρακεν ὄνειρον περί τε πυρῶν εὐφορίας καὶ ἀφορίας, ᾧ ὁ Ἰωσὴφ ἐπιλύων παρὰ θεοὖ ἔφη τὸν ὄνειρον γεγεν῅σθαι. Ναβουχοδονόσορ δέ (ὁ εἴδωλα σέβων καὶ τοὺς θεὸν σέβοντας εἰς πὖρ κελεύσας βληθ῅ναι) ὄνειρον ὅλου μήκους αἰῶνος ὁρᾶ. καὶ μὴ λεγέτω τις· Ἀλλ' ὅραμα ἐγρηγορὼς οὐδεὶς ἀσεβῶν θεωρεῖ. ψεὖδός ἐστιν. αὐτὸς γοὖν ὁ Ναβουχοδονόσορ τρεῖς ἄνδρας κελεύσας βληθ῅ναι εἰς πὖρ, ἐνιδὼν τῆ καμίνῳ τέταρτον ἔφη· «Σὸν τέταρτον ὁρῶ ὡς υἱὸν θεοὖ». καὶ ὁμῶς ὀπτασίας τε καὶ ὁράματα καὶ ἐνύπνια ὁρῶντες ἀληθ῅ ἀσεβεῖς ἦσαν. οὕτως οὐ πάντως ἐκ τοὖ ὁρ᾵ν τινα ὁράματα καὶ ἐνύπνια καὶ ὀπτασίας πάντως εὐσεβής ἐστιν. τῷ γὰρ εὐσεβεῖ ἐμφύτῳ καὶ καθαρῷ ἀναβλύζει τῷ νῷ τὸ ἀληθές, οὐκ ὀνείρῳ σπουδαζόμενον, ἀλλὰ συνέσει ἀγαθοῖς διδόμενον. οὕτως γὰρ κἀμοὶ ἀπὸ τοὖ πατρὸς ἀπεκαλύφθη ὁ υἱός. διὸ οἶδα τίς δύναμις ἀποκαλύψεως, ἀφ' ἑαυτοὖ μαθών. ἅμα γὰρ τῷ τὸν κύριον εἰπεῖν τίνα αὐτὸν λέγουσιν, καὶ ἄλλους ἄλλο τι λέγοντας αὐτὸν ἀκηκοότος ἐμοὖ, ἐπὶ τ῅ς καρδίας ἀνέβη· οὐκ οἶδα οὗν πῶς εἶπον· «΢ὺ εἶ ὁ υἱὸς τοὖ ζῶντος θεοὖ». τὸν δὲ μακαρίσαντά με μηνὖσαί μοι τὸν ἀποκαλύψαντα πατέρα εἶναι, ἐμὲ δὲ ἔκτοτε μαθεῖν ὅτι τὸ ἀδιδάκτως, ἄνευ ὀπτασίας καὶ ὀνείρων, μαθεῖν ἀποκάλυψίς ἐστιν. καὶ ἀληθῶς οὕτως ἔχει. ἐν γὰρ τῆ ἐν ἡμῖν ἐκ θεοὖ τεθείσῃ σπερματικῶς ... π᾵σα ἔνεστιν ἡ ἀλήθεια, θεοὖ δὲ χειρὶ σκέπεται καὶ ἀποκαλύπτεται, τοὖ ἐνεργοὖντος τὸ κατ' ἀξίαν ἑκάστου εἰδότος. τὸ δὲ ἔξωθεν δι' ὀπτασιῶν καὶ ἐνυπνίων δηλωθ῅ναί τι ὅτι οὐκ ἔστιν ἀποκαλύψεως ἀλλὰ ὀργ῅ς, φαίνεται. πέρας γοὖν γέγραπται ἐν τῷ νόμῳ ὅτι ὀργισθεὶς ὁ θεὸς Ἀαρὼν καὶ Μαριὰμ ἔφη· «Ἐὰν ἀναστῆ προφήτης ἐξ ὑμῶν, δι' ὁραμάτων καὶ ἐνυπνίων αὐτῷ γνωρισθήσομαι, οὐχ οὕτως δὲ ὡς Μωυσῆ τῷ θεράποντί μου, ὅτι ἐν εἴδει καὶ οὐ διὰ ἐνυπνίων λαλήσω πρὸς αὐτόν, ὡς εἴ τις λαλήσει πρὸς τὸν ἑαυτοὖ φίλον». ὁρᾶς πῶς τὰ τ῅ς ὀργ῅ς δι' ὁραμάτων καὶ ἐνυπνίων, τὰ δὲ πρὸς φίλον στόμα κατὰ στόμα, ἐν εἴδει καὶ οὐ δι' αἰνιγμάτων καὶ ὁραμάτων καὶ ἐνυπνίων, ὡς πρὸς ἐχθρόν. εἰ μὲν οὗν καὶ σοὶ ὁ Ἰησοὖς ἡμῶν δι' ὁράματος ὀφθεὶς ἐγνώσθη καὶ ὡμίλησεν ὡς ἀντικειμένῳ ὀργιζόμενος, διὸ δι' ὁραμάτων καὶ ἐνυπνίων ἥ καὶ δι' ἀποκαλύψεων ἔξωθεν οὐσῶν ἐλάλησεν. εἴ τις δὲ δι' ὀπτασίαν πρὸς διδασκαλίαν σοφισθ῅ναι δύναται; καὶ εἰ μὲν ἐρεῖς· Δυνατόν ἐστιν, διὰ τί ὅλῳ ἐνιαυτῷ ἐγρηγορόσιν παραμένων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὡμίλησεν ὁ διδάσκαλος; πῶς δέ σοι καὶ πιστεύσομεν αὐτὸ κἅν ὅτι ὤφθη σοι; πῶς δέ σοι καὶ ὤφθη, ὁπότε αὐτοὖ τὰ ἐναντία τῆ διδασκαλίᾳ φρονεῖς; εἰ δὲ ὑπ' ἐκείνου μι᾵ς ὥρας ὀφθεὶς καὶ μαθητευθεὶς ἀπόστολος ἐγένου, τὰς ἐκείνου φωνὰς κήρυσσε, τὰ ἐκείνου ἑρμήνευε, τοὺς ἐκείνου ἀποστόλους φίλει, ἐμοὶ τῷ συγγενομένῳ αὐτῷ μὴ μάχου· πρὸς γὰρ στερεὰν πέτραν ὄντα με, θεμέλιον ἐκκλησίας, ἐναντίος ἀνθέστηκάς μοι. εἰ μὴ ἀντικείμενος ᾖς, οὐκ ἄν με διαβάλλων τὸ δι' ἐμοὖ κήρυγμα ἐλοιδόρεις, ἵνα ὃ παρὰ τοὖ κυρίου αὐτὸς παρὼν ἀκήκοα λέγων μὴ πιστεύωμαι, δηλονότι ὡς ἐμοὖ καταγνωσθέντος καὶ σοὖ εὐδοκιμοὖντος. ἥ εἰ «κατεγνωσμένον» με λέγεις, θεοὖ τοὖ ἀποκαλύψαντός μοι τὸν Φριστὸν κατηγορεῖς, καὶ τοὖ ἐπὶ ἀποκαλύψει μακαρίσαντός με καταφέρεις. ἀλλ' ἐπείπερ ἀληθῶς τῆ ἀληθείᾳ συνεργ῅σαι θέλεις, μάθε πρῶτον παρ' ἡμῶν, ἃ ἡμεῖς παρ' ἐκείνου ἐμάθομεν, καὶ μαθητὴς ἀληθείας γεγονὼς γενοὖ ἡμῖν συνεργός. Σαὖτα ὁ ΢ίμων ἀκούσας ἔφη· Ἀπείη μοι τὸ εἴτε ἐκείνου εἴτε σοὖ γενέσθαι μαθητήν. οὐδὲ γὰρ ἀγνοῶ ἃ δεῖ γινώσκειν· ἃ δὲ ὡς μανθάνων ἐπυθόμην, ἵνα εἰδῶ εἰ δύνασαι ὀπτασίας ἐνάργειαν ἐναργεστέραν δεῖξαι. σὺ δὲ ὡς ἠθέλησας εἶπες, οὐκ ἔδειξας. καὶ νὖν αὔριόν σοι εἰς τὸν περὶ θεοὖ, ο὘ διισχυρίζῃ δημιουργοὖ, ἐλθὼν καὶ διαλεχθεὶς δείξω μὴ αὐτὸν εἶναι ἀνώτατον καὶ ἀγαθόν, καὶ τὸν σὸν δὲ διδάσκαλον τὰ αὐτά μοι εἰρηκέναι, σὲ δὲ μὴ νενοηκέναι ἐλέγξω. καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐξῄει, εἰς ἃ προέτεινεν οὐ θελήσας ἀκοὖσαι.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IH.]
Ὄρθρου δὲ προελθόντος τοὖ Πέτρου εἰς τὸ διαλεχθ῅ναι ὁ ΢ίμων προλαβὼν ἔφη· Ἐχθὲς ἀπαλλασσόμενος εἰς τὴν σήμερον ὑπεσχόμην σοι ἐπανελθὼν καὶ συζητήσας δεῖξαι ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ τὸν κόσμον δημιουργήσας ἀνώτατος θεός, ἀλλ' ἕτερος, ὃς καὶ μόνος ἀγαθὸς ὢν καὶ μέχρι τοὖ δεὖρο ἄγνωστός ἐστιν. αὐτίκα γοὖν τὸν δημιουργὸν αὐτὸν καὶ νομοθέτην φὴς εἶναι ἥ οὔ; εἰ μὲν οὗν νομοθέτης ἐστίν, δίκαιος τυγχάνει, δίκαιος δὲ ὢν ἀγαθὸς οὐκ ἔστιν. εἰ δὲ οὐκ ἔστιν, ἕτερον ἐκήρυσσεν ὁ Ἰησοὖς τῷ λέγειν· «Μή με λέγε ἀγαθόν· ὁ γὰρ ἀγαθὸς εἷς ἐστιν, ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς». οὐ συμφωνεῖ δὲ τῷ νομοθέτῃ δικαίῳ ὄντι καὶ ἀγαθῷ. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Πρῶτον ἡμῖν εἰπέ, ἐπὶ ποίαις πράξεσιν δοκεῖ σοι ὁ ἀγαθὸς ἀγαθὸς εἶναι, ἐπὶ ποίαις δὲ καὶ ὁ δίκαιος δίκαιος, ἵνα οὕτως κατὰ σκοποὖ τοὺς λόγους πέμπωμεν. καὶ ὁ ΢ίμων· ΢ὺ πρῶτον εἰπὲ τί σοι δοκεῖ τὸ ἀγαθόν; ἥ καὶ τὸ δίκαιον; καὶ ὁ Πέτρος· Ἵνα μὴ ἐριστικώτερον διαλεγόμενος δαπανῶ τοὺς χρόνους, ἀπαιτῶν δικαίως τῶν ἐμῶν προτάσεών σε τὰς ἀποκρίσεις ποιεῖσθαι, ὡς σοὶ δοκεῖ αὐτὸς ὧν ἐπυθόμην ποιήσομαι τὰς ἀποκρίσεις. ἐγώ φημι ἀγαθὸν εἶναι τὸν παρεκτικόν, οἷον ὡς αὐτὸν ὁρῶ ποιοὖντα τὸν δημιουργόν, παρέχοντα τὸν ἥλιον ἀγαθοῖς καὶ κακοῖς καὶ τὸν ὑετὸν δικαίοις καὶ ἀδίκοις. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Σοὖτο ἀδικώτατον ὅτι τὰ αὐτὰ δικαίοις καὶ ἀδίκοις παρέχει. καὶ ὁ Πέτρος· ΢ὺ οὗν ἡμῖν τοὖ λοιποὖ λέγε πῶς ποιῶν ἀγαθὸς ἅν ἦν. καὶ ὁ ΢ίμων· ΢ὲ δεῖ λέγειν. καὶ ὁ Πέτρος· Ἐγὼ λέξω. εἰ μὲν τὰ αὐτὰ παρέχων ἀγαθοῖς καὶ δικαίοις, ἔτι τε κακοῖς καὶ ἀδίκοις, κατὰ σὲ οὐδὲ δίκαιός ἐστιν, καὶ εἰ ἀγαθοῖς ἀγαθὰ παρεῖχεν, κακοῖς τε κακά, δίκαιον ἅν αὐτὸν εὐλόγως ἔλεγες. ποίᾳ οὗν ἔτι πράξει χρώμενος ἅν ἦν, εἰ μὴ ταύτῃ χρ῅ται ὁδῷ, κακοῖς μὲν παρέχων τὰ πρόσκαιρα (ἐὰν ἄρα μεταβάλλωνται), ἀγαθοῖς δὲ αἰώνια (ἐάν γε ἐμμείνωσιν); καὶ οὕτως τῷ μὲν π᾵σιν παρέχειν, διαφόροις δὲ χαρίζεσθαι τὸ δίκαιον αὐτοὖ ἀγαθόν ἐστιν καὶ μακρόθυμον ταύτῃ μ᾵λλον, εἰ ἁμαρτωλοῖς μὲν μετανοοὖσιν χαρίζεται τὰ ἁμαρτήματα, εὗ πράξασιν δὲ καὶ ζωὴν αἰώνιον ὑπογράφει. κρίνων δὲ εἰς τέλος καὶ τὸ κατ' ἀξίαν ἀπονέμων ἑκάστῳ δίκαιός ἐστιν. εἰ μὲν οὗν ταὖτα ὀρθῶς οὕτως ἔχει, ὁμολόγησον· εἰ δὲ οὐ δοκεῖ σοι ὀρθῶς ἔχειν, διέλεγξον. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Ἅπαξ ἔφην· Π᾵ς νομοθέτης, εἰς τὸ δίκαιον ἀφορῶν,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δίκαιός ἐστιν. καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ ἀγαθοὖ ἐστιν μὴ θεῖναι νόμον, δικαίου δὲ τὸ θέσθαι, καὶ οὕτως ὁ δημιουργὸς ἀγαθός ἐστιν καὶ δίκαιος· ἀγαθὸς μέν, ὅτι ἀπὸ τῶν χρόνων Ἀδὰμ μέχρι Μωυσέως ἐγγράφως οὐ φαίνεται τεθεικὼς τὸν νόμον–ἀπὸ δὲ Μωυσέως εἰς τοὺς δεὖρο χρόνους ὡς γέγραπται καὶ δίκαιός ἐστιν. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἀπὸ τῶν τοὖ διδασκάλου σου φωνῶν δεῖξον ὅτι τοὖ αὐτοὖ ἐστιν ἀγαθῷ εἶναι καὶ δικαίῳ. ἐμοὶ γὰρ ἀδύνατον φαίνεται τὸν νομοθέτην ἀγαθὸν ὄντα τὸν αὐτὸν καὶ δίκαιον εἶναι. καὶ ὁ Πέτρος· Ὅτι τὸ ἀγαθὸν αὐτὸ καὶ δίκαιόν ἐστιν, ἐπάκουσον. αὐτὸς ὁ διδάσκαλος ἡμῶν τῷ εἰπόντι Υαρισαίῳ· «Σί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;» πρῶτον ἔφη· «Μή με λέγε ἀγαθόν· ὁ γὰρ ἀγαθὸς εἷς ἐστιν, ὁ πατὴρ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς»· εὐθὺς ἐπάξας λέγει· «Eἰ δὲ θέλεις εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν, τήρησον τὰς ἐντολάς». τοὖ δὲ εἰπόντος· «Ποίας;» ἐπὶ τὰς τοὖ νόμου ἔπεμψεν. οὐκ ἅν δὲ ἕτερόν τινα ἀγαθὸν σημαίνων ἐπὶ τὰς τοὖ δικαίου ἀνέπεμπεν ἐντολάς. ὅτι δὲ τὸ δίκαιον ἄλλο ἐστὶν καὶ τὸ ἀγαθὸν ἕτερον, καὶ αὐτὸς ὁμολογῶ, ἀλλ' ὅτι τοὖ αὐτοὖ ἐστιν τὸ ἀγαθῷ εἶναι καὶ δικαίῳ, ἀγνοεῖς. ἀγαθὸς γάρ ἐστιν μετανοοὖσι μὲν νὖν μακροθυμῶν καὶ ἀποδεχόμενος αὐτούς, δίκαιος δέ ἐστιν, ὅταν κρίνων τὸ κατ' ἀξίαν ἑκάστῳ ἀπονέμῃ. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Πῶς οὗν ἐγνωσμένου τοὖ δημιουργοὖ, τοὖ καὶ τὸν Ἀδὰμ πλάσαντος καὶ τοῖς κατὰ νόμον δικαίοις ἐγνωσμένου, προσέτι δὲ δικαίοις καὶ ἀδίκοις καὶ ὅλῳ τῷ κόσμῳ, ὁ διδάσκαλός σου μετὰ πάντας ἐκείνους ἐληλυθὼς λέγει· «Oὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱός, ὡς οὐδὲ τὸν υἱόν τις οἶδεν εἰ μὴ ὁ πατὴρ καὶ οἷς ἅν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι»; ταὖτα δὲ οὐκ ἅν ἔλεγεν, εἰ μὴ πατέρα τινὰ ἐν ἀπορρήτοις ὄντα ἀνήγγελλεν, ὃν καὶ ὕψιστον ὁ νόμος λέγει, ἀφ' ο὘ οὔτε ἀγαθὴ οὔτε κακὴ ἠκούσθη φωνή (ὡς ἐν τοῖς θρήνοις καὶ Ἱερεμίας μαρτυρεῖ), ὅστις κατὰ ἀριθμὸν τῶν υἱῶν Ἰσραήλ, οἳ εἰσ῅λθον εἰς Aἴγυπτον, οἵ εἰσιν ἑβδομήκοντα, καὶ πρὸς τὰ ὅρια τῶν ἐθνῶν περιγράψας γλώσσαις ἑβδομήκοντα, τῷ αὑτοὖ υἱῷ τῷ καὶ «κυρίῳ» λεγομένῳ καὶ οὐρανὸν καὶ γ῅ν διακοσμήσαντι, τοὺς Ἑβραίους ἔδωκεν μερίδα καὶ αὐτὸν θεὸν θεῶν εἶναι διώρισεν, θεῶν δὲ λέγω, οἵτινες τὰς ἄλλας τῶν ἐθνῶν εἰλήφασιν μερίδας. νόμοι οὗν προ῅λθον ἀπό τε πάντων τῶν λεχθέντων θεῶν ταῖς αὐτῶν μερίσιν (ἅτινά ἐστιν τὰ λοιπὰ ἄλλα ἔθνη), ὁμοίως δὲ καὶ ἀπὸ τοὖ υἱοὖ τοὖ πάντων κυρίου ὁ παρὰ Ἑβραίοις κείμενος προ῅λθε νόμος. τοὖτο δὲ οὕτως ἔχειν ὡρίσθη, ἵνα, εἴ τις νόμῳ τινὸς προσφύγῃ, ἀπὸ τ῅ς ἐκείνου

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γένηται μερίδος, ο὘ δὴ καὶ τὸν νόμον πράττειν ἀνεδέξατο. οὐδεὶς ἔγνω τὸν ἐν ἀπορρήτοις ὕψιστον πατέρα ὄντα, ὡς οὐδὲ τὸν τούτου υἱὸν ὅτι υἱός ἐστιν. αὐτίκα γοὖν σὺ τὰ τοὖ ἀπορρήτου ὑψίστου ἴδια διδοὺς τῷ υἱῷ οὐκ οἶδας ὅτι υἱός ἐστιν, πατὴρ ὑπάρχων τοὖ Ἰησοὖ τοὖ καθ' ὑμ᾵ς λεγομένου Φριστοὖ. ταὖτα τοὖ ΢ίμωνος εἰπόντος ὁ Πέτρος ἔφη πρὸς αὐτόν· Δύνασαι αὐτὸν ἐκεῖνον διαμαρτύρασθαι ὅτι οὕτως πιστεύεις, οὐχ ὃν νὖν ἐν ἀπορρήτοις λέγεις, ἀλλ' ὃν σὺ πιστεύων οὐχ ὁμολογεῖς; ἄλλα γὰρ ἀντ' ἄλλων ὁρίζων φλυαρεῖς· διὸ ἐὰν διαμαρτύρῃ ὅτι ἃ λαλεῖς ταὖτα πιστεύεις, ἀποκρίνομαί σοι–εἰ δὲ ἕστηκας συζητῶν ἐμοὶ ἃ μὴ πιστεύεις, κατὰ κενοὖ με παίειν ἀναγκάζεις. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Παρά τινος τῶν σῶν μαθητῶν ἀκήκοα. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Μὴ ψευδομαρτύρει. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Μή με λοιδόρει, προπετέστατε. καὶ ὁ Πέτρος· Μέχρις ἅν εἴπῃς τὸν εἰπόντα, ψεύστης εἶ. καὶ ὁ ΢ίμων· Νόμιζε ἐμὲ ταὖτα πλάσαι ἥ καὶ παρὰ ἄλλου ἀκηκοέναι· πρὸς ταὖτά μοι ἀπόκριναι. ἐὰν γὰρ ἀνατραπ῅ναι μὴ δυνηθῆ, ἔμαθον τοὖτο εἶναι τὴν ἀλήθειαν. καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ ἀνθρώπινόν ἐστιν πλάσμα, οὐκ ἀποκρίνομαι εἰς αὐτό· εἰ δὲ ὑπονοίᾳ αὐτοὖ κεκράτησαι ὡς ἀληθοὖς, τοὖτο αὐτό μοι ὁμολόγησον, καὶ ἔχω τι καὶ αὐτὸς περὶ τούτου λέγειν. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἅπαξ μοι δοκεῖ τοὖτο οὕτως ἔχειν. σὺ πρὸς ταὖτα εἰ ἔχεις τι λέγειν, ἀπόκριναι. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Eἰ τοὖτο οὕτως ἔχει, τὰ μέγιστα ἀσεβεῖς. εἰ γὰρ υἱοὖ ἐστιν τοὖ οὐρανὸν καὶ γ῅ν διακοσμήσαντος τὸ ᾧ βούλεται ἀποκαλύπτειν τὸν ἐν ἀπορρήτοις αὐτοὖ πατέρα, σὺ μέγιστα (ὡς ἔφην) ἀσεβεῖς ἀποκαλύπτων οἷς ἐκεῖνος οὐκ ἀπεκάλυψεν. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἀλλὰ αὐτός με βούλεται ἀποκαλύπτειν. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐ νοεῖς ἃ λέγω, ΢ίμων· πλὴν ἀκούσας σύνες. τὸ εἰπεῖν «οἷς ἅν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψει» οὐ διδασκαλίᾳ τινὰ τοιοὖτον μαθεῖν λέγει, ἀλλὰ ἀποκαλύψει μόνον. ἀποκάλυψίς ἐστιν τὸ ἐν πάσαις καρδίαις ἀνθρώπων ἀπορρήτως κείμενον κεκαλυμμένον, ἄνευ φων῅ς τῆ αὐτοὖ βουλῆ ἀποκαλυπτόμενον. καὶ οὕτως γίνεται γνῶναι οὐ διδαχθέντα, ἀλλὰ συνέντα. τῷ μέντοι συνέντι οὐκ ἔξεστιν ἄλλῳ τοὖτο ἀποδεῖξαι (ἐπεὶ μηδὲ αὐτὸς ἐδιδάχθη) οὔτε ἀποκαλύψαι δύναται (ἐπεὶ μὴ αὐτός ἐστιν ὁ υἱός), ἐκτὸς εἰ μὴ ἑαυτὸν λέγει εἶναι τὸν υἱόν. σὺ δὲ οὐκ εἶ ὁ ἑστὼς υἱός. εἰ γὰρ υἱὸς ἦς, πάντως ἅν ᾔδεις τ῅ς τοιαύτης ἀποκαλύψεως τοὺς ἀξίους. σὺ δὲ οὐκ οἶδας. εἰ γὰρ ἠπίστασο, τὰ τῶν ἐπισταμένων ἅν ἐποίεις. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Ὁμολογῶ, οὐ συν῅κα πῶς λέγεις· Σὰ τῶν ἐπισταμένων ἅν ἐποίεις. καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ οὐ συν῅κας, οὐδὲ τὸν ἑκάστου νοὖν εἰδέναι δύνῃ–

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ εἰ ἀγνοεῖς, οὐδὲ τοὺς ἀξίους τ῅ς ἀποκαλύψεως ἐπίστασαι· εἰ δὲ οὐκ ἐπίστασαι, οὐκ εἶ υἱός· ὁ δὲ υἱὸς οἶδεν· διὸ οἷς βούλεται ὡς ἀξίοις οὗσιν ἀποκαλύπτει. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Μὴ ἀπατῶ· οἶδα τοὺς ἀξίους καὶ υἱὸς οὔκ εἰμι. τοὖτο μέντοι τί ποτ' ἔστιν «οἷς βούλεται ἀποκαλύπτει», οὐ συν῅κα ὡς λέγεις· τὸ δὲ μὴ συνιέναι οὐχ ὡς μὴ εἰδὼς εἶπον, ἀλλ' ὡς εἰδὼς ὅτι οἱ παρεστῶτες οὐ συν῅καν, ἵνα αὐτὸ σαφέστερον εἴπῃς, ὅπως νοήσωσιν ὧν ἕνεκεν καὶ τὴν ζήτησιν ποιούμεθα. καὶ ὁ Πέτρος· Ἐγὼ σαφέστερον αὐτὸ εἰπεῖν οὐ δύναμαι, σὺ αὐτὸς ὡς νοήσας φράσον. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἐγὼ τὰ σὰ οὐκ ἀνάγκην ἔχω λέγειν. καὶ ὁ Πέτρος· Υαίνῃ μοι, ΢ίμων, μὴ συνιεὶς αὐτὸ καὶ ὁμολογεῖν μὴ θέλων, ἵνα μὴ ἐν ἀγνοίᾳ φωραθεὶς ἐλεγχθῆς μὴ ὢν σὺ ὁ ἑστὼς υἱός. τοὖτο γὰρ αἰνίσσῃ, κἅν σαφῶς αὐτὸ εἰπεῖν μὴ θέλῃς· ὥστε ἐγὼ μὲν τὰς σὰς βουλὰς ἐξ ὧν αἰνίσσῃ ἐπίσταμαι, προφήτου ἀληθοὖς μαθητὴς ὤν, οὐ προφήτης. σὺ δὲ καὶ τὰ σαφῶς λεγόμενα μὴ συνιὼν υἱὸν ἑαυτὸν εἰπεῖν θέλεις, ἀνθεστὼς ἡμῖν. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἀρῶ σου π᾵σαν πρόφασιν· ὁμολογῶ, αὐτὸ οὐ συν῅κα τί ποτ' ἔστιν «καὶ οἷς ἅν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύπτει». λέγε τοίνυν αὐτὸ σαφέστερον. καὶ ὁ Πέτρος· Ἐπειδὴ κἅν σχήματι αὐτὸ ὡμολόγησας μὴ συνιέναι, πρὸς ὃ πυνθάνομαί σου ἀπόκριναί μοι, καὶ μαθήσῃ. λέγε μοι· φὴς τὸν υἱὸν δίκαιον εἶναι, ὅστις ποτ' ἔστιν, ἥ οὔ; καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Δικαιότατον. καὶ ὁ Πέτρος· Δίκαιος δὲ ὢν διὰ τί μὴ π᾵σιν ἀποκαλύπτει, ἀλλ' οἷς βούλεται; καὶ ὁ ΢ίμων· Ὅτι δίκαιος ὢν τοῖς ἀξίοις ἀποκαλύπτειν βούλεται. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐκοὖν ἀνάγκη αὐτὸν εἰδέναι τὸν ἑκάστου νοὖν, ἵνα ἀξίοις ἀποκαλύπτῃ; καὶ ὁ ΢ίμων· Ἀνάγκη π᾵σα οὕτως ἔχειν. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐκοὖν αὐτὸς μόνος εὐλόγως ἀποκαλύπτειν ὡρίσθη, μόνος τὸν ἑκάστου νοὖν εἰδώς, καὶ οὐ σὺ ὁ μηδὲ τὰ ὑφ' ἡμῶν λεγόμενα δυνάμενος συνιέναι. Σοὖτο τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἀπὸ μὲν τῶν ὄχλων ἔπαινος ἐγένετο. ὁ δὲ ΢ίμων κατάφωρος γεγονώς, αἰδεσθεὶς ἠρυθρίασεν καὶ τὸ μέτωπον τρίψας ἔφη· Ἀλλ' ἐμὲ μάγον λέγουσιν ὑπὸ Πέτρου νικώμενον, ἀλλὰ καὶ συλλογιζόμενον. οὐκ εἴ τις δὲ συλλογισθείη, συναρπασθεὶς τὴν ἐν αὐτῷ ἀλήθειαν νενικημένην ἔχει· οὐ γὰρ ἡ ἀσθένεια τοὖ νικωμένου ἀλήθειά ἐστιν τοὖ ἐκδικοὖντος. πλὴν φημί σοι ὅτι ἐγὼ τοὺς παρεστῶτας πάντας ἀξίους ἔκρινα γνῶναι τὸν ἐν ἀπορρήτοις πατέρα. διὸ δημοσίᾳ μου αὐτοῖς ἀποκαλύπτοντος σὺ αὐτοῖς διὰ φθόνον ἐμοὶ τῷ εὐεργετεῖν αὐτοὺς θέλοντι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

χαλεπαίνεις. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἐπειδὴ ἀρεσκόντως τοῖς παροὖσιν ὄχλοις οὕτως ἔφης, ἐγὼ ἐρῶ οὐκ ἀρεσκόντως, ἀλλὰ ἀληθῶς. λέγε μοι, πῶς ἀξίους ἐπίστασαι τοὺς παρεστῶτας πάντας, ὅπου σοι ἐκφαίνοντι οὐδὲ εἷς συνέθετο; τὸ γὰρ ἐμοὶ ποιήσασθαι κατὰ σοὖ τὸν ἔπαινον οὐκ ἔστιν συνκαταθεμένων σοί, ἀλλὰ ἐμοί, ᾧ καὶ τὸν ἔπαινον ὡς ὀρθῶς εἰρηκότι ἀπένειμαν. ἀλλ' ἐπειδὴ ὁ θεὸς δίκαιος ὢν βραβεύει τὸν ἑκάστου νοὖν, ὃ φὴς ἀληθὲς εἶναι, οὐκ ἅν ἐβουλήθη διὰ τ῅ς ἀριστερ᾵ς τοῖς δεξιοῖς τοὖτο δοθ῅ναι, ᾧ λόγῳ ὁ παρὰ κλέπτου τι λαβὼν καὶ αὐτὸς ὑπεύθυνός ἐστιν. ὥστε τούτου ἕνεκεν τὸ ὑπὸ σοὖ φερόμενον οὐκ ἠθέλησεν αὐτοὺς λαβεῖν, ἀλλὰ διὰ τοὖ εἰς τὸ ἀποκαλύπτειν ὡρισμένου υἱοὖ. τίνι γὰρ εὔλογόν ἐστιν ἀποκαλύπτειν τὸν πατέρα ἥ υἱῷ μόνῳ διὰ τὸ εἰδέναι τ῅ς τοιαύτης ἀποκαλύψεως τὸν ἄξιον; οὕτως οὐκ ἔστιν τοὖτο διδάξαι ἥ διδαχθ῅ναι, ἀλλ' ἀφράστῳ χειρὶ ἀποκαλυφθ῅ναι τῷ τοὖτο εἰδέναι ἀξίῳ. Καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Πολὺ συμβάλλεται πρὸς νίκην τῷ πολεμοὖντι τὸ ἰδίοις χρήσασθαι ὅπλοις. ὃ γὰρ φιλεῖ τις καὶ γνησίως ἐκδικεῖν δύναται, γνησίως δὲ ἐκδικούμενον οὐ τὴν τυχοὖσαν ἰσχὺν ἔχει. διὸ τοὖ λοιποὖ ὅπερ ὄντως φρονῶ ἐκθήσομαι. φημί τινα δύναμιν ἐν ἀπορρήτοις εἶναι ἄγνωστον π᾵σι, καὶ αὐτῷ τῷ δημιουργῷ (ὡς καὶ αὐτὸς ὁ Ἰησοὖς εἴρηκεν, οὐκ ἐπιστάμενος ὃ ἐφθέγξατο· ἐκ πολυλαλίας γὰρ ἐνίοτε εὐστοχεῖ τις πρὸς τὸ ἀληθές, οὐκ εἰδὼς ὃ λέγει). λέγω δὲ καὶ περὶ τούτου ο὘ εἴρηκεν· «Oὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέραή. καὶ ὁ Πέτρος· ΢ὺ τὰ ἐκείνου εἰδέναι μηκέτι ἐπαγγέλλου. καὶ ὁ ΢ίμων· Σὰ ἐκείνου οὐκ ἐπαγγέλλομαι πιστεύειν, εἰς δὲ τὰ ἐπιτευχθέντα αὐτῷ διαλέγομαί σοι. καὶ ὁ Πέτρος· Ἵνα μή σοι δῶ πρόφασιν εἰς φυγήν, ζητήσω σοι ὡς θέλεις· πλὴν μαρτύρομαι πάντας ὅτι οὐδὲ ὃν νὖν ἔφης λόγον, οὐ πιστεύεις. οἶδα γὰρ ἃ φρονεῖς. καὶ ἵνα μή με δόξῃς ψεύδεσθαι, αἰνίξομαί σοι τὰ σά, ἵνα εἰδῆς ὅτι πρὸς εἰδότα διαλέγῃ. ἡμεῖς, ὦ ΢ίμων, ἐκ τ῅ς μεγάλης δυνάμεως, ἔτι τε καὶ τ῅ς κυρίας λεγομένης, οὐ λέγομεν δύο ἀπεστάλθαι ἀγγέλους, τὸν μὲν ἐπὶ τῷ κτίσαι κόσμον, τὸν δὲ ἐπὶ τῷ θέσθαι τὸν νόμον–οὐδὲ ὅτι ἑαυτὸν ἕκαστος, ἐλθὼν ἐφ' οἷς ἐποίησεν ὡς αὐτὸς ὢν αὐθέντης, αὐτὸς ἤγγειλεν–οὐδὲ ὁ ἑστὼς στησόμενος ἀντικείμενος. μάθε πῶς ἀπιστεῖς καὶ τὴν ὑπόθεσιν ταύτην. ἣν φὴς δύναμιν ἐν ἀπορρήτοις εἶναι, ἀγνοίας γέμει· τὴν γὰρ ἀγνωμοσύνην τῶν ὑπ' αὐτ῅ς ἀποσταλέντων ἀγγέλων οὐ προεγίνωσκεν. καὶ ὁ ΢ίμων τοὖ Πέτρου ταὖτα λέγοντος μεγάλως ὀργισθεὶς ἐπέκοψεν λέγοντα εἰπών· Σί φλυαρεῖς, τολμηρὲ καὶ πάντων προπετέστατε,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐπ' ὄχλων ἀμαθῶν ἐκφαίνων ἀτέχνως τὰ ἀπόρρητα; καὶ ὁ Πέτρος· Σί φθονεῖς εὐεργετεῖσθαι τοὺς παρόντας ἀκροατάς; καὶ ὁ ΢ίμων· Oὐκοὖν ὁμολογεῖς τὴν τοιαύτην ἐπίγνωσιν εὐεργεσίαν εἶναι; καὶ ὁ Πέτρος· Ὁμολογῶ· τὸ γὰρ ψεὖδος γνωσθὲν εὐεργετεῖ ἀγνοίας αἰτίᾳ μὴ περιπεσεῖν αὐτῷ. καὶ ὁ ΢ίμων· Υαίνῃ μοι μὴ δυνάμενος εἰπεῖν εἰς ἃ προέτεινά σοι. λέγω δὲ ὅτι καὶ ὁ διδάσκαλός σου ἐν ἀπορρήτοις τινὰ λέγει εἶναι πατέρα. Καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἀποκρινοὖμαι εἰς ὃ θέλεις, περὶ τοὖ· «Oὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱός–οὐδὲ τὸν υἱόν τις οἶδεν εἰ μὴ ὁ πατὴρ καὶ οἷς ἅν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι». πρῶτον μὲν θαυμάζω πῶς τοὖ λόγου τούτου μυρίας ἔχοντος ἐκδοχὰς σὺ τὸ ἐπικινδυνότερον ἐξελέξω μέρος, πρὸς ἀγνωσίαν τοὖ δημιουργοὖ καὶ τῶν ὑπ' αὐτοὖ πάντων φήσας εἰρ῅σθαι τὸν λόγον. πρῶτον μὲν γὰρ δύναται ὁ λόγος εἰρ῅σθαι πρὸς πάντας Ἰουδαίους, τοὺς πατέρα νομίζοντας εἶναι Φριστοὖ τὸν Δαυὶδ καὶ αὐτὸν δὲ τὸν Φριστὸν υἱὸν ὄντα καὶ υἱὸν θεοὖ μὴ ἐγνωκέναι. διὸ καὶ οἰκείως εἴρηται· «Oὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέραή, ἐπεὶ ἀντὶ τοὖ θεοὖ τὸν Δαυὶδ πάντες ἔλεγον. τὸ δὲ ἐπάξαντα εἰπεῖν ὡς «οὐδὲ τὸν υἱόν τις οἶδεν», ἐπεὶ αὐτὸν υἱὸν ὄντα οὐκ ᾔδεισαν, καὶ τὸ εἰπεῖν «οἷς ἅν βούληται ὁ υἱὸς ἀποκαλύψαι» ὀρθῶς εἴρηται· ὁ γὰρ ἀπ' ἀρχ῅ς ὢν υἱὸς μόνος ὡρίσθη, ἵνα οἷς βούλεται ἀποκαλύψῃ. καὶ οὕτως δύναται Ἀδὰμ ὁ πρωτόπλαστος αὐτὸν μὴ ἀγνοεῖν οὐδὲ Ἐνὼχ ὁ εὐαρεστήσας μὴ εἰδέναι οὔτε Νῶε ὁ δίκαιος μὴ ἐπίστασθαι οὔτε Ἀβραὰμ ὁ φίλος μὴ συνιέναι, οὐκ Ἰσαὰκ μὴ νενοηκέναι, οὐκ Ἰακὼβ ὁ παλαίσας μὴ πεπιστευκέναι, καὶ π᾵σιν τοῖς ἐν τῷ λαῷ ἀξίοις μὴ ἀποκεκαλύφθαι. εἰ δέ (ὡς φής) ἔσται διὰ τὸ εἰδέναι διὰ τοὖ Ἰησοὖ νὖν π᾵σιν ἀποκαλύπτεσθαι, πῶς οὐκ ἀδικώτατον λέγεις ἐκείνους μὲν μὴ ἐγνωκέναι, ἑπτὰ στύλους ὑπάρξαντας κόσμῳ καὶ δικαιοτάτῳ θεῷ εὐαρεστ῅σαι δυναμένους, καὶ τοσούτους δὲ νὖν ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἀσεβεῖς ὄντας κατὰ πάντα γνῶναι; ο὘τοι παντὸς κρείττονες γνῶναι οὐ κατηξιώθησαν; καὶ πῶς ἐστι τοὖτο ἀγαθόν, ὃ μὴ δίκαιόν ἐστιν; ἐκτὸς εἰ μὴ ἀγαθὸν θέλεις λέγειν οὐ τὸν εὐεργετοὖντα τοὺς δικαιοπραγήσαντας, ἀλλὰ τὸν ἀγαπῶντα τοὺς ἀδίκους κἅν μὴ πιστεύωσιν, οἷς καὶ τὰ ἀπόρρητα ἀποκαλύπτει, ἃ δικαίοις ἀποκαλύψαι οὐκ ἠθέλησεν. τὸ γὰρ τοιοὖτον οὔτε ἀγαθῷ οὔτε δικαίῳ προσήκει, ἀλλὰ τῷ εὐσεβεῖς μεμισηκότι. μήτι σὺ εἶ, ΢ίμων, ὁ ἑστώς, ὁ ταὖτα οὕτως μήποτε ·ηθέντα εἰπεῖν ἀποθρασυνόμενος;

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ ὁ ΢ίμων ἐπὶ τούτῳ ἀγανακτήσας ἔφη· Σὸν σὸν διδάσκαλον αἰτιῶ εἰπόντα· «Ἐξομολογοὖμαί σοι, κύριε τοὖ οὐρανοὖ καὶ τ῅ς γ῅ς, ὅτι, ἅπερ ἦν κρυπτὰ σοφοῖς, ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις θηλάζουσιν». καὶ ὁ Πέτρος· Oὕτω μέν, ἔφη, ὁ λόγος οὐκ ἐλέχθη· ἐρῶ δὲ πρῶτον, ὡς οὕτως εἰρημένον ὥσπερ σοι ἔδοξεν. ὁ κύριος ἡμῶν, εἴπερ καὶ εἰρήκει· «Ἅτινα ἦν κρυπτὰ σοφοῖς, ταὖτα νηπίοις ἀπεκάλυψεν ὁ πατήρ», οὐδὲ οὕτως ἄλλον θεὸν καὶ πατέρα σημαίνειν ἐνομίζετο παρὰ τὸν κτίσαντα τὸν κόσμον. ἐνδέχεται γὰρ αὐτοὖ εἶναι τοὖ δημιουργοὖ τὰ κρυπτὰ ἃ ἔλεγεν, τῷ καὶ τὸν Ἠσαίαν εἰπεῖν· «Ἀνοίξω τὸ στόμα μου ἐν παραβολαῖς καὶ ἐξερεύξομαι κεκρυμμένα ἀπὸ καταβολ῅ς κόσμου». τὸν οὗν προφήτην ὁμολογεῖς, ὃς τὰ κεκρυμμένα οὐκ ἠγνόει, ἅτινα ὁ Ἰησοὖς ἀπὸ σοφῶν κεκρύφθαι λέγει, νηπίοις δὲ ἀποκεκαλύφθαι; πῶς δὲ ὁ δημιουργὸς ἠγνόει τοὖ προφήτου αὐτοὖ μὴ ἀγνοοὖντος Ἠσαίου; ὁ δὲ Ἰησοὖς ἡμῶν τῷ ὄντι οὐκ εἶπεν· «Ἅτινα *οὐκ+ ἦν κρυπτά», ἀλλὰ τὸ δοκοὖν τραχύτερον εἴρηκεν· εἶπεν γάρ· «Ἀπεκάλυψας αὐτὰ νηπίοις θηλάζουσιν». τὸ δὲ εἰπεῖν «ἀπέκρυψας», ὥς ποτε ἐγνωσμένων αὐτοῖς. παρ' αὐτοῖς γὰρ ἡ κλεὶς τ῅ς βασιλείας τῶν οὐρανῶν ἀπέκειτο, τουτέστιν ἡ γνῶσις τῶν ἀπορρήτων. καὶ μὴ λέγε· Ἠσέβησεν εἰς τοὺς σοφοὺς κρύψας αὐτὰ ἀπ' αὐτῶν. μὴ γένοιτο τοὖτο ὑπολαβεῖν. οὐ γὰρ ἠσέβησεν, ἀλλ' ἐπειδὴ ἀπέκρυπτον τὴν γνῶσιν τ῅ς βασιλείας καὶ οὔτε αὐτοὶ εἰσ῅λθαν οὔτε τοῖς βουλομένοις εἰσελθεῖν παρέσχον, τούτου ἕνεκεν κατὰ τὸ δίκαιον, ὡς ἀπέκρυψαν αὐτοὶ τὰς ὁδοὺς ἀπὸ τῶν θελόντων, οὕτω καὶ ἀπ' αὐτῶν ἀπεκρύβη τὰ ἀπόρρητα, ἵνα ὡς ἐποίησαν, ὁμοίως καὶ αὐτοῖς γένηται καὶ ᾧ μέτρῳ ἐμέτρησαν, μετρηθῆ αὐτοῖς τῷ ἴσῳ. τῷ γὰρ ἀξίῳ τὸ γνῶναι ὃ μὴ οἶδεν ὀφείλεται, τοὖ δὲ μὴ ἀξίου (κἅν δοκῆ ἔχειν) ἀφαιρεῖται (κἅν ἐν τοῖς ἄλλοις ᾖ σοφός) καὶ δίδοται τοῖς ἀξίοις (κἅν ἐν τοῖς χρόνοις τ῅ς μαθητείας ὦσιν νήπιοι). εἰ δέ τις ἐρεῖ· Oὐδὲν ἦν ἀπόκρυφον τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ διὰ τὸ γεγράφθαι· «Oὐδέν σε ἔλαθεν, Ἰσραήλ· μὴ γὰρ εἴπῃς, Ἰακώβ· Ἀπεκρύβη ἡ ὁδὸς ἀπ' ἐμοὖ», συνιέναι ὀφείλει τις ὅτι τὰ διαφέροντα τῆ βασιλείᾳ ἀποκέκρυπτο ἀπ' αὐτῶν, ἡ δὲ εἰσφέρουσα εἰς τὴν βασιλείαν ὁδός, ἥτις ἐστὶν πολιτεία, οὐκ ἀποκέκρυπτο. διὰ τοὖτο γὰρ καὶ λέγει· «Μὴ γὰρ εἴπῃς ὅτι ἀπεκρύβη ἀπ' ἐμοὖ ἡ ὁδός». ὁδὸς δὲ ἡ πολιτεία ἐστὶν τῷ καὶ τὸν Μωυσ῅ν λέγειν· «Ἰδοὺ τέθεικα πρὸ προσώπου σου τὴν ὁδὸν τ῅ς ζω῅ς καὶ τὴν ὁδὸν τοὖ θανάτου». καὶ ὁ διδάσκαλος συμφώνως εἶπεν· «Eἰσέλθετε διὰ τ῅ς στεν῅ς καὶ τεθλιμμένης ὁδοὖ, δι' ἧς εἰσελεύ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σεσθε εἰς τὴν ζωήν». καὶ ἀλλαχοὖ που, ἐρωτήσαντός τινος· «Σί ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω;» τὰς τοὖ νόμου ἐντολὰς ὑπέδειξεν. ἐκ δὲ τοὖ εἰπεῖν τὸν Ἠσαίαν ἐκ προσώπου τοὖ θεοὖ· «Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω καὶ ὁ λαός με οὐ συν῅κεν» οὐ παρὰ τοὖτο καὶ ὁ Ἠσαίας ἄλλον παρὰ τὸν ἐγνωσμένον δημιουργὸν Ἠνίσσετο θεόν, ἀλλὰ τὸν ἐγνωσμένον ἄγνωστον ἔλεγεν ἑτέρῳ αἰνίγματι, ὡς τὴν διάθεσιν τὴν δικαίαν τοὖ ἐγνωσμένου θεοὖ ὁ λαὸς ἀγνοῶν ἡμάρτανεν καὶ ὑπὸ τοὖ ἀγαθοὖ θεοὖ κριθήσεσθαι οὐχ ὑπελάμβανεν. διὰ τοὖτο μετὰ τὸ εἰπεῖν· «Ἰσραὴλ δέ με οὐκ ἔγνω, καὶ ὁ λαός με οὐ συν῅κεν» ἐπαγαγὼν λέγει· «Oὐαὶ ἔθνος ἁμαρτωλόν, λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν». τῆ γὰρ πρὸς τὸ δίκαιον αὐτοὖ ἀγνωσίᾳ (ὡς ἔφην) μὴ φοβούμενοι πλήρεις ἐγένοντο ἁμαρτιῶν, μόνον ἀγαθόν (ὡς μὴ ἐπεξερχόμενον αὐτῶν τὰς ἁμαρτίας) εἶναι ὑπειληφότες. καί τινες μὲν οὕτως ἡμάρτανον ἐκ τ῅ς διὰ τὸ ἀγαθὸν ἀκρίτου ὑπολήψεως, ἕτεροι δὲ ἐκ τῶν ἐναντίων. τὰς γὰρ κατὰ τοὖ θεοὖ τῶν γραφῶν φωνάς, ἀδίκους οὔσας καὶ ψευδεῖς, ἀληθεῖς ὑπολαμβάνοντες τὴν ὄντως αὐτοὖ θειότητα καὶ δύναμιν οὐκ ᾔδεισαν. διόπερ ὡς ἀγνοοὖντος αὐτοὖ καὶ φόνοις χαίροντος καὶ θυσιῶν δώροις τοὺς πονηροὺς ἀφιέντος, ἔτι δὲ καὶ ἀπατῶντος καὶ ψευδομένου καὶ πάντα ἄδικα ποιοὖντος, αὐτοὶ ὡς ὅμοια θεοὖ ποιήσαντες, ἁμαρτάνοντες ἰσχυρίζοντο εὐσεβεῖν. διὸ καὶ ἀμετάθετοι εἰς τὸ κρεῖττον ἦσαν καὶ νουθετούμενοι οὐκ ἐπεστρέφοντο. οὐ γὰρ ἐφοβοὖντο, ὡς τῷ θεῷ διὰ τῶν τοιούτων πράξεων ἐξομοιούμενοι. πρὸς δὲ τοὺς τοιοὖτον αὐτὸν νομίζοντας εἶναι εὐλόγως ἄν τις λέγοι εἰρ῅σθαι· «Oὐδεὶς ἔγνω τὸν πατέρα εἰ μὴ ὁ υἱός, ὡς οὐδὲ τὸν υἱόν τις οἶδεν εἰ μὴ ὁ πατήρ». καὶ εἰκότως. εἰ γὰρ ἠπίσταντο, οὐκ ἅν ταῖς ὄντως πρὸς πειρασμὸν κατὰ τοὖ θεοὖ γραφείσαις βίβλοις πιστεύοντες ἡμάρτανον. ἀλλὰ καὶ ἀλλαχ῅ που λέγει, θέλων σαφέστερον αὐτοῖς τὴν αἰτίαν τ῅ς πλάνης αὐτῶν ὑποδεῖξαι· «Διὰ τοὖτο πλαν᾵σθε, μὴ εἰδότες τὰ ἀληθ῅ τῶν γραφῶν, ο὘ εἵνεκεν ἀγνοεῖτε καὶ τὴν δύναμιν τοὖ θεοὖ». διὸ δεῖ πάντα ἄνθρωπον σωθ῅ναι θέλοντα γενέσθαι, ὡς ὁ διδάσκαλος εἶπεν, κριτὴν τῶν πρὸς πειρασμὸν γραφεισῶν βίβλων. οὕτως γὰρ εἶπεν· «Γίνεσθε τραπεζῖται δόκιμοι». τραπεζιτῶν δὲ χρεία, ὅτι τοῖς δοκίμοις καὶ τὰ κίβδηλα ἀναμεμιγμένα. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ὁ ΢ίμων ἐπὶ τοῖς ·ηθεῖσιν περὶ τῶν γραφῶν προσποιησάμενος ἐκπεπλ῅χθαι ὡς πτοηθεὶς ἔφη· Ἀπείη μοι καὶ τοῖς ἐμὲ φιλοὖσιν τῶν σῶν ἐπακούειν λόγων. καὶ μέχρι μὲν ὅτε οὐκ ᾔδειν σε ταὖτα περὶ τῶν γραφῶν φρονοὖντα, ἠνειχόμην καὶ διελεγόμην,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

νὖν δὲ ἀφίσταμαι. ἔδει μέντοι τὴν ἀρχὴν ὑποχωρ῅σαί με, ὅτι ἤκουσά σου λέγοντος· Ἐγὼ κατὰ τοὖ κτίσαντος τὸν κόσμον οὐδὲν οὐδενὶ πιστεύω λέγοντι, οὔτε ἀγγέλοις οὔτε προφήταις, οὐ γραφαῖς, οὐχ ἱερεὖσιν, οὐ διδασκάλοις, οὐκ ἄλλῳ οὐδενί, κἅν σημεῖά τις καὶ τέρατα ποιῆ, κἅν ἐν ἀέρι ἐπιφανῶς ἀστράπτῃ ἥ δι' ὁραμάτων ἥ δι' ἐνυπνίων ἀποκαλύπτῃ. τίς οὗν σε μεταπεῖσαι δύναται εἴτε καλῶς εἴτε κακῶς ἕτερόν τι φρονεῖν παρὰ τὰ δόξαντά σοι, ἰσχυρῶς οὕτως καὶ ἀκινήτως τῆ σεαυτοὖ γνώσει ἐνδιαμένοντα; Καὶ ὁ Πέτρος ταὖτα εἰπόντι τῷ ΢ίμωνι, ἐκβαίνειν μέλλοντι, ἔφη· Ἔτι τοὖτό μου ἄκουσον καὶ πορεύου ὅπου θέλεις. τοὖ δὲ ΢ίμωνος ἐπιστραφέντος καὶ ἐπιμείναντος ὁ Πέτρος ἔφη· Oἶδα πῶς τότε ἀκούων κατεπλάγης, ὅτε εἶπον· Ὅστις ποτ' ἅν ᾖ κατὰ τοὖ τὸν κόσμον κτίσαντος θεοὖ λέγων ὁτιοὖν, οὐ πιστεύω. τὸ δὲ ἐπὶ τούτου μεῖζον νὖν ἄκουσον. ἐὰν τῷ ὄντι ὁ τὸν κόσμον κτίσας θεὸς τὴν γνώμην τοιοὖτος ὢν τυγχάνῃ, ὁποῖον αἱ γραφαὶ καταλέγουσιν–καὶ εἰ ἄλλως πως ἀπαραβλήτως κακός ἐστιν, ὡς οὔτε αἱ γραφαὶ εἰπεῖν ἴσχυσαν οὔτε ἄλλος τις κἅν ἐννο῅σαι δυνατός ἐστιν, ὁμοίως ἐγὼ οὐκ ἀποστήσομαι τοὖ αὐτὸν μόνον σέβειν καὶ τὸ αὐτοὖ βούλημα ποιεῖν. εἰδέναι γάρ σε θέλω καὶ πεπεῖσθαι ὅτι ὁ εἰς τὸν αὑτοὖ ποιητὴν οὐκ ἔχων στοργὴν οὐδὲ εἰς ἕτερον ἔχειν ποτὲ δύναται. εἰ δὲ ἔχει πρὸς ἕτερον, παρὰ φύσιν ἔχων, ἐκ πονηροὖ τὸν τῶν ἀδίκων ἔρωτα ἔχων ἀγνοεῖ, ὡς μηδὲ ἐκεῖνον βεβαίως φυλάξαι δυνάμενος. καὶ εἰ ἄρα ἐστίν τις ἕτερος ὑπὲρ τὸν δημιουργόν, ἀποδέξεταί με ὡς ἀγαθὸς ταύτῃ μ᾵λλον, ὅτι τὸν ἐμὸν ἀγαπῶ πατέρα, σὲ δὲ οὐκ ἀποδέξεται εἰδὼς ὅτι τὸν φύσει σου ποιητήν (οὐ γὰρ λέγω πατέρα) κατέλιπες ἐπ' ἐλπίδι μείζονι, οὐ φροντίσας τοὖ εὐλόγου. οὕτως εἰ καὶ αὐτοὖ κρείττονα εὑρήσεις, οἶδεν ὅτι καὶ αὐτὸν καταλείψεις ποτέ, καὶ μ᾵λλον ὅτι μὴ γέγονέν σου πατήρ, ὁπότε καὶ τὸν ὄντως σου πατέρα κατέλιπες. ἀλλ' ἐρεῖς· Oἶδεν ὅτι οὐκ ἔστιν ἕτερος ὑπὲρ αὐτόν, καὶ διὰ τοὖτο καταλειφθ῅ναι οὐ δύναται. χάρις οὗν τῷ μὴ εἶναι· τὰ δὲ τ῅ς γνώμης οἶδεν ἕτοιμα πρὸς ἀγνωμοσύνην. εἰ δὲ εἰδὼς ἀγνώμονά σε ἀποδέχεται, ἐμὲ δὲ εὐγνώμονα ἐπιστάμενος οὐ προσίεται, ἀλόγιστός ἐστι κατὰ τὸν σὸν λόγον, τῷ εὐλόγῳ μὴ κεχρημένος. οὕτω πονηρίας, ὦ ΢ίμων, ὑπουργὸς ὢν ἀγνοεῖς. καὶ ὁ ΢ίμων ἀπεκρίνατο· Πόθεν οὗν τὸ πονηρὸν πέφυκεν, εἰπὲ ἡμῖν. καὶ ὁ Πέτρος· Ἐπειδὴ σήμερον, ἔφη, ἐκβαίνειν ἔφθασας καὶ ἔφης τοὖ λοιποὖ ὡς βλασφήμου μὴ ἀκούειν ἐμοὖ, αὔριον εἴγε

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θέλεις μαθεῖν ἐλθόντι ὑφηγήσομαι καὶ ὡς θέλεις ἐξετασθ῅ναί με συγχωρήσω ἄνευ φιλονεικίας. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Ὡς ἄν μοι δόξῃ ποιήσω. καὶ τοὖτ' εἰπὼν ἐπορεύθη. τῶν δὲ συνεισελθόντων αὐτῷ οὐδεὶς συνεξ῅λθεν, ἀλλὰ τοῖς ποσὶν προσπεσόντες Πέτρου ἠξίουν ἐπὶ τῷ συνηρπάσθαι τῷ ΢ίμωνι συγγνώμης τυγχάνειν καὶ ἀποδεχθ῅ναι μετανοοὖντας. ὁ δὲ Πέτρος προσέμενος αὐτούς τε τοὺς μεταμελομένους καὶ τοὺς ἄλλους ὄχλους, ἐπέθηκεν τὰς χεῖρας εὐχόμενος καὶ ἰώμενος αὐτῶν τοὺς πάσχοντας, καὶ οὕτως ἀπολύων παρήγγελλεν αὐτοῖς περὶ τὸν ὄρθρον ταχύνειν. καὶ τοὖτ' εἰπὼν καὶ εἰσελθὼν μετὰ τῶν συνήθων τὰ εἰωθότα πρὸς τὴν ἐπείγουσαν ἡσυχίαν ἐποίησεν καταλαβούσης ἑσπέρας.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA IΘ.]
Σ῅ς δὲ ἄλλης ἡμέρας ὀρθρίτερον προελθὼν ὁ Πέτρος καὶ ἰδὼν τὸν ΢ίμωνα σὺν ἄλλοις πολλοῖς ἀναμένοντα αὐτόν, προσαγορεύσας τὸ πλ῅θος ἤρξατο διαλέγεσθαι. ἅμα δὲ τῷ ἄρξασθαι ὁ ΢ίμων ἐγκόψας ἔφη· Σὰ μακρά σου ταὖτα παρεὶς προοίμια εἰς τὸ προκείμενον πυνθανομένῳ μοι ἀπόκριναι. ἐπειδὴ συννοῶ σε (ὡς ἀφ' ὧν ἀπ' ἀρχ῅ς ἐπακηκοὼς ἐπίσταμαι ὅτι μηθὲν ἕτερόν σοι πρόκειται ἥ πάσῃ μηχανῆ τὸν δημιουργὸν αὐτὸν δεῖξαι μόνον ἄμεμπτον εἶναι θεὸν) *καὶ+ τοσοὖτον προαίρεσιν πόθον ἔχοντα διισχυρίζεσθαι, ὡς καὶ ἐνίας τῶν γραφῶν περικοπὰς σαφῶς καταλεγούσας αὐτοὖ τολμ᾵ν ψευδεῖς λέγειν· ο὘ εἵνεκεν προῄρημαι σήμερον ἀποδεῖξαι ὅτι ἀδύνατόν ἐστιν αὐτὸν πάντων δημιουργὸν ὄντα ἄμεμπτον εἶναι. τ῅ς δὲ ἀποδείξεως ἤδη ἄρξασθαι δύναμαι, ἐάν γε πρὸς ὃ πυνθάνομαί σου ἀποκρίνῃ μοι. φής τινα κακίας ἡγεμόνα εἶναι ἥ οὔ; ἐὰν γὰρ εἴπῃς μὴ εἶναι, ἐκ πολλῶν καὶ τῶν τοὖ διδασκάλου σου ἀποδεῖξαι ἔχω ὅτι ἔστιν· εἰ δὲ εὐγνωμονῶν ὁμολογήσεις εἶναι τὸν πονηρόν, ἑπομένως ποιήσω τὸν λόγον. καὶ ὁ Πέτρος· Ἀδύνατόν ἐστίν μοι φωνὴν τοὖ ἐμοὖ ἀρνήσασθαι διδασκάλου, διὸ καὶ ὁμολογῶ εἶναι τὸν πονηρόν, ὅτι πολλάκις αὐτὸν ὑπάρχειν ὁ πάντα ἀληθεύσας εἴρηκεν διδάσκαλος. αὐτίκα γοὖν ὁμολογεῖ ἐπὶ τεσσαράκοντα ἡμέρας διαλεχθέντα πεπειρακέναι αὐτόν. καὶ ἄλλῃ που οἶδα αὐτὸν εἰρηκότα· «Eἰ ὁ σαταν᾵ς τὸν σαταν᾵ν ἐκβάλλει, ἐφ' ἑαυτὸν ἐμερίσθη· πῶς οὗν αὐτοὖ στήκῃ ἡ βασιλεία;». καὶ ὅτι ἑώρακεν τὸν πονηρὸν «ὡς ἀστραπὴν πεσόντα ἐκ τοὖ οὐρανοὖ» ἐδήλωσεν. καὶ ἄλλοθι ἔφη· «Ὁ δὲ τὸ κακὸν σπέρμα σπείρας ἐστὶν ὁ διάβολος». καὶ πάλιν· «μὴ δότε πρόφασιν τῷ πονηρῷ». ἀλλὰ καὶ συμβουλεύων εἴρηκεν· «Ἔστω ὑμῶν τὸ ναὶ ναὶ καὶ τὸ οὕ οὔ, τὸ δὲ περισσὸν τούτων ἐκ τοὖ πονηροὖ ἐστιν». ἀλλὰ καὶ ἐν ᾗ παρέδωκεν εὐχῆ ἔχομεν εἰρημένον· «Ῥὖσαι ἡμ᾵ς ἀπὸ τοὖ πονηροὖ». καὶ ἄλλῃ που εἰπεῖν ὑπέσχετο τοῖς ἀσεβέσιν· «Ὑπάγετε εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον, ὃ ἡτοίμασεν ὁ πατὴρ τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοὖ». καὶ ἵνα μὴ εἰς πολὺ μηκύνω τὸν λόγον, πολλάκις οἶδα τὸν διδάσκαλόν μου εἰπόντα εἶναι τὸν πονηρόν. διὸ κἀγὼ σύμφημι αὐτὸν ὑπάρχειν. λοιπὸν εἴ τι ἔχεις ἑπομένως λέγειν, ὡς ὑπέσχου λέγε. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἐπεὶ οὗν εὐγνωμονήσας ὡμολόγησας εἶναι τὸν πονηρόν, ἀπὸ γραφῶν ἡμῖν λέγε τὸ πῶς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γέγονεν, εἴπερ γέγονε, καὶ ὑπὸ τίνος καὶ διὰ τί. καὶ ὁ Πέτρος· ΢ύγγνωθί μοι, ΢ίμων, μὴ τολμῶντι εἰπεῖν ἃ μὴ γέγραπται. εἰ σὺ φὴς γεγράφθαι, δεῖξον· εἰ δέ, καθὰ μὴ γέγραπται, οὐδὲ σὺ δεῖξαι δύνῃ, διὰ τί περὶ τῶν μὴ γραφέντων ἀποφαινόμενοι κινδυνεύομεν; ἦ γὰρ οὐ πεπιστεύκαμεν κριθήσεσθαι μὴ μόνον περὶ ὧν ποιοὖμεν, ἀλλὰ καὶ περὶ ὧν πιστεύοντες λαλοὖμεν, καὶ διὰ τοὖτο τολμηρότερον περὶ θεοὖ διαλεγόμεθα; ὁ δὲ ΢ίμων συνεὶς ὅτι πρὸς τὴν ἀπόνοιαν αὐτοὖ εἴρηκεν, ἔφη· Ἐμὲ ἔα κινδυνεύειν, σὺ δὲ ἣν φὴς βλασφημίαν πρόφασιν πρὸς ὑποχώρησιν μὴ λάμβανε. συννοῶ γάρ σε βουλόμενον ὑποστέλλεσθαι, ὅπως τὸν ἐπὶ τῶν ὄχλων ἔλεγχον ἐκφύγῃς, ὁτὲ μὲν ὡς δεδιὼς βλασφημίας ἀκοὖσαι, ὁτὲ δέ (ἐπεὶ μὴ γέγραπται πῶς καὶ ὑπὸ τίνος καὶ διὰ τί γέγονεν ὁ πονηρός) ὅτι μὴ χρὴ πλεῖον τ῅ς γραφ῅ς τολμ᾵ν λέγειν· διὸ καὶ ὡς εὐλαβὴς τοὖτο μόνον βεβαιοῖς ὅτι ἔστιν. ταὖτα δὲ μηχανώμενος σεαυτὸν ἀπατᾶς, οὐκ εἰδὼς ὅτι εἰ βλασφημία ἐστὶν περὶ πονηροὖ ἀκριβοὖν, ἡ αἰτία περὶ ἐμὲ τὸν κατήγορον τυγχάνει, οὐ περὶ σὲ τὸν συνηγοροὖντα τῷ θεῷ. καὶ εἰ ἄγραφόν ἐστιν τὸ ζητούμενον καὶ διὰ τοὖτο ζητεῖν οὐ θέλεις, εἰσίν τινες ὁδοὶ ἱκαναί, δυνάμεναι οὐχ ἧττον γραφῶν δεῖξαι τὰ ζητούμενα. αὐτίκα γοὖν οὐκ ἀνάγκη τὸν πονηρόν (ὃν καὶ σὺ φὴς ὑπάρχειν) ἥ γενητὸν εἶναι ἥ ἀγένητον; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἀνάγκη. καὶ ὁ ΢ίμων· Oὐκοὖν εἰ γενητός ἐστιν, ὑπ' αὐτοὖ τοὖ τὰ πάντα πεποιηκότος γέγονεν θεοὖ, ἥ ὡς ζῷον γεννηθεὶς ἥ οὐσιωδῶς προβληθεὶς καὶ ἔξω τῆ κράσει συμβεβηκώς. εἰ γὰρ ἐκτὸς ἦν αὐτοὖ ἡ ὕλη ἔμψυχος οὗσα ἥ ἄψυχος, ὅθεν γέγονεν, ἥ δι' αὐτοὖ τοὖ θεοὖ ἥ ἀφ' ἑαυτοὖ ἥ καὶ ἐξ οὐκ ὄντων συμβέβηκεν, τῶν πρὸς τί ἐστιν ἥ αἰεὶ ἦν. πάσης οὗν ὁδοὖ ὡς οἶμαι ἐνταὖθα διῃρημένης πρὸς τὴν εὕρεσιν αὐτοὖ, ἀνάγκη μιᾶ τινι αὐτῶν ὁδεύουσιν εὑρετὸν αὐτὸν εἶναι· ἑκάστην οὗν ὁδεὖσαι δεῖ ζητοὖντα γένεσιν καὶ εὑρόντα τὸν αἴτιον ὑπὸ μέμψιν αὐτὸν εἶναι νοεῖν. ἦ γάρ; πῶς σοὶ δοκεῖ; Καὶ ὁ Πέτρος· Ἐμοὶ δοκεῖ, ἐὰν ὑπὸ τοὖ θεοὖ φανῆ γεγονώς, μήπω δεῖν τὸν ποιήσαντα ὑπὸ μέμψιν εἶναι, μήπως τὸ χρήσιμον αὐτοὖ πάντων ἀναγκαιότερον εὑρεθείη· εἰ δὲ καὶ μὴ γεγονὼς ἀποδειχθείη ὡς αἰεὶ ὤν, οὐδὲ ἐν τούτῳ ὁ δημιουργὸς μεμπτός, ἐπεὶ τῶν ὅλων ἐστὶν ὁ κρείττων, εἰ καὶ ἀνάρχῳ ἀρχῆ τέλος ἐπιθεῖναι διὰ τὸ μὴ φύσιν ἔχειν οὐ δεδύνηται, ἥ δυνατὸς ὢν οὐκ ἀναιρεῖ αὐτόν, ἄδικον κρίνας ἀρχὴν μὴ εἰληφότι τέλος ἐπιθεῖναι, καὶ κακῷ πεφυκότι συγγνῶναι διὰ τὸ ἄλλο τι γενέσθαι μὴ δύνασθαι, καὶ εἰ τοὖ γενέσθαι τὸ ἐπιθυμεῖν ἔχοι. εἰ δὲ ἀγαθὸν ποι῅σαι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θέλων μὴ δύναιτο, καὶ οὕτως ἀγαθός ἐστιν, ὅτι θέλει μέν, οὐ δύναται δέ· καὶ ἐν ᾧ ἀδυνατεῖ πάντων ἐστὶ δυνατώτατος, ὅτι μὴ ἑτέρῳ τὸ δυνατὸν καταλείπεται. εἰ δὲ ἔστιν τις ἕτερος δυνατὸς καὶ μὴ κατορθῶν, ἐν ᾧ δυνατὸς ὢν μὴ κατορθοῖ, πονηρὸς ὢν ὡμολόγηται, μὴ παύων αὐτὸν ὡς τοῖς ὑπ' αὐτοὖ γινομένοις ἡδόμενος. εἰ δὲ οὐδὲ αὐτὸς δύναται, κρείττων ὁ πρὸς τῷ ἀδυνατεῖν κατὰ τὸ δυνατὸν ἡμ᾵ς εὐεργετεῖν οὐκ ὀκνῶν. καὶ ὁ ΢ίμων· Ὅταν εἰς ἕκαστον ὧν προέτεινα διαλεχθείς σοι τ῅ς κακίας τὸν αἴτιον δείξω, τότε σοι καὶ πρὸς ἃ εἴρηκας ἀποκρινοὖμαι καὶ ὃν φὴς θεὸν ἄμεμπτον ὑπὸ μέμψιν εἶναι ἀποδείξω. καὶ ὁ Πέτρος· Ἐπειδὴ ἀφ' ὧν ἀπ' ἀρχ῅ς φθέγγῃ συννοῶ σε μηδὲν ἕτερον σπουδάζοντα ἥ ὡς κακίας ἡγεμόνα τὸν θεὸν ὑποβάλλειν μέμψει, προῄρημαι πάσαις αἷς βούλῃ ὁδοῖς συνοδεύων δεῖξαι θεὸν πάσης μέμψεως ἐκτὸς ὄντα. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Σαὖτα ὡς ἀγαπῶν θεὸν ὃν νενόμικας λέγεις, ἀλλ' οὐκ ἀληθεύεις. καὶ ὁ Πέτρος· ΢ὺ δὲ ὡς κακὸς μισῶν θεὸν ὃν ἠγνόησας, βλασφήμους ἀφίης φωνάς. καὶ ὁ ΢ίμων· Μνημόνευε ὅτι με κακίας ἡγεμόνι παρείκασας. καὶ ὁ Πέτρος· Ὁμολογῶ, ἐψευσάμην παρεικάσας σε τῷ πονηρῷ· ἠναγκάσθην γὰρ ἐπὶ τῷ μὴ εὑρεῖν τὸν σοὶ ἴσον ἥ καὶ χείρονα. τούτου ἕνεκα τῷ πονηρῷ σε παρείκασα· σὺ γὰρ καὶ τοὖ τ῅ς κακίας ἡγεμόνος πολλῷ πονηρότερος τυγχάνεις· τὸν γὰρ πονηρὸν οὐδεὶς κατειπόντα θεοὖ δεῖξαι δύναται, σὲ δὲ τολμηρῶς καταλέγοντα οἱ πάντες παρόντες ἱστοροὖμεν. καὶ ὁ ΢ίμων· Ὁ ἀλήθειαν ζητῶν οὐδὲν οὐδενὶ ὀφείλει παρὰ τὸ ×ν χαρίζεσθαι· ἐπεὶ τί καὶ τὴν ἀρχὴν ζητεῖ; τί δέ; καὶ ἐγὼ οὐ δύναμαι, παρεὶς ἀκριβοὖν τὰ πράγματα, εἰς ἐγκώμιον ο὘ μὴ ἐπίσταμαι θεοὖ τὸν πάντα μου δαπαν᾵ν χρόνον. καὶ ὁ Πέτρος· Oὔτε τοσοὖτον εἶ μακάριος αὐτὸν ὑμνεῖν, οὔτε μὴν τὸ ἀγαθὸν τοὖτο ποι῅σαι δύνασαι· αὐτοὖ γὰρ πλήρης ἅν ἦς. οὕτω γὰρ ὁ ἀψευδὴς ἡμῶν εἶπε διδάσκαλος· «Ἐκ περισσεύματος καρδίας στόμα λαλεῖ». ὅθεν σὺ περισσευόμενος προαιρέσει κακῆ ἀγνοίας αἰτίᾳ καταλέγεις τοὖ μόνου ἀγαθοὖ θεοὖ, καὶ μήπω κατ' ἀξίαν πάσχων ὧν ἐτόλμησας λέγειν. εἰ κρίσιν οἴει μὴ ἔσεσθαι, τάχα δὴ μηδὲ εἶναι θεὸν νομίζεις. ὅθεν τ῅ς τοσαύτης αὐτοὖ μακροθυμίας οὐκ ἀντιλαμβανόμενος ἐπὶ πλεῖον πρὸς ἀπόνοιαν αὑτὸν ἐκτείνεις. καὶ ὁ ΢ίμων· Μὴ ἔλπιζε φόβῳ δυσωπήσειν με μὴ ζητεῖν σοι τῶν παραδειγμάτων τὰ ἀληθ῅· ἐγὼ γὰρ τοσοὖτον ἀληθείας ὀρέγομαι ὡς αὐτ῅ς ἕνεκα μὴ ὀκν῅σαι καὶ τὸ κινδυνεύειν ἀναδέχεσθαι. πλὴν πρὸς τὰ ἀπ' ἀρχ῅ς σοι ὑπ' ἐμοὖ προταθέντα, εἴγε εἰπεῖν ἔχεις, ἤδη λέγε.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ ὁ Πέτρος· Ἐπειδὴ τολμ᾵ν ἡμ᾵ς ἀναγκάζεις τὰς τοὖ θεοὖ τέχνας ἀκριβῶς ἐφευρόντας λέγειν, καὶ ταὖτα ἀνθρώπους τοὺς μηδὲ τῶν ὁμοίων τὰς τέχνας ἀκριβῶσαι δυναμένους, διὰ γοὖν τοὺς παρεστῶτας ἀντὶ τ῅ς εὐσεβεστάτης σιγ῅ς περὶ ὧν θέλεις διαλεχθήσομαι. συνομολογῶ σοι εἶναί τινα κακίας ἡγεμόνα, ο὘ τὴν γένεσιν ἡ γραφὴ οὔτε ἀληθὲς οὔτε ψευδὲς εἰπεῖν ἐτόλμησεν. πλὴν συνδιαπορήσωμεν πολλαχῶς τὸ πῶς γέγονεν (εἴπερ γέγονεν) καὶ τῶν δοκούντων τὸ εὐφημότερον ἑλώμεθα, ἐπεὶ ἐκ τῶν εἰκότων λαμβάνεται τοὖτο βεβαίως, ὃ μὲν ὅτι θεῷ τὸ εὐφημότερον δοὖναι πρέπει, ταύτῃ μ᾵λλον πασῶν ὑπονοιῶν καθαρθεισῶν καὶ ἄλλης ἱκαν῅ς καὶ ἀκινδυνοτέρας παρακειμένης ὑποψίας. πλὴν ἤδη σοι πρὸ τ῅ς ζητήσεως ὑπισχνοὖμαι ὅτι π᾵σα ὁδὸς ζητήσεως ἄμεμπτον αὐτὸν μόνον δύναται δεῖξαι τὸν θεόν. πλήν (ὡς ἔφης) ὁ πονηρὸς εἰ γενητός ἐστιν, ἥ ὡς ζῷον γεγέννηται ἥ οὐσιωδῶς ὑπ' αὐτοὖ προβέβληται ἥ ἔξω κέκραται ἥ τῆ κράσει συμβέβηκεν αὐτοὖ ἡ προαίρεσις ἥ ἄνευ κράσεως καὶ θεοὖ βουλ῅ς συνέβη γενέσθαι ἐξ οὐκ ὄντων ἥ ὑπὸ θεοὖ ἐκ τοὖ μηδαμ῅ μηδαμῶς γέγονεν ἥ ἐκτὸς ἦν θεοὖ ἥ ὕλη ἄψυχος οὗσα ἥ ἔμψυχος ὅθεν γέγονεν ἥ ἑαυτὸν δημιουργήσας ἥ ὑπὸ θεοὖ γεγονὼς ἥ τῶν πρὸς τί ἐστιν ἥ αἰεὶ ἦν. εἰπεῖν γὰρ αὐτὸν μὴ εἶναι οὐ δυνάμεθα· συνωμολογήσαμεν γὰρ αὐτὸν ὑπάρχειν. καὶ ὁ ΢ίμων· Καλῶς πάσας αὐτοὖ τὰς ὁδοὺς διεῖλες, τὸ κεφάλαιον αὐτοὖ· λοιπὸν ἐμόν ἐστι τὴν διαίρεσιν ἀνακρίναντα δεῖξαί σοι τὸν δημιουργὸν ὑπὸ μέμψιν ὄντα· σοὖ δὲ ἔργον ἀποδεῖξαι αὐτόν, ὡς ὑπέσχησαι, πάσης μέμψεως ἐκτὸς ὄντα· θαυμάζω δὲ εἰ δυνήσῃ. πρῶτον μὲν γὰρ ὁ πονηρός, εἰ ἀπὸ τοὖ θεοὖ ζῷον γεγέννηται, ἀκολούθως τ῅ς αὐτ῅ς τοὖ προβαλόντος κακίας τυγχάνει. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐ πάντως· ὁρῶμεν γὰρ πολλοὺς τῶν ἀνθρώπων ἀγαθοὺς ὄντας καὶ κακοὺς γεννήσαντας, ἄλλους δὲ κακοὺς ὑπάρχοντας καὶ ἀγαθοὺς ἐσχηκότας, ἑτέρους δὲ κακοὺς ὄντας καὶ ἀγαθούς <τε καὶ κακοὺς> προβαλόντας, ἄλλους δὲ ἀγαθοὺς ὑπάρχοντας καὶ κακούς τε καὶ ἀγαθοὺς τεκνώσαντας. αὐτίκα γοὖν ὁ πρῶτος δημιουργηθεὶς ἄνθρωπος ἐγέννησεν τὸν ἄδικον Κάιν καὶ τὸν δίκαιον Ἄβελ. πρὸς ταὖτα ὁ ΢ίμων ἔφη· Ἀνοήτως ποιεῖς περὶ θεοὖ διαλεγόμενος ἀνθρωπίνοις χρώμενος παραδείγμασιν. καὶ ὁ Πέτρος· ΢ὺ οὗν ἡμῖν λέγε περὶ θεοὖ, ἀνθρωπίνοις μὴ χρώμενος παραδείγμασιν, μετὰ τοὖ μέντοι νοηθ῅ναι δύνασθαι τὰ λεγόμενα· ἀλλ' οὐ δυνήσῃ. αὐτίκα γοὖν τί τὴν ἀρχὴν ἔλεγες; εἰ ἐκ θεοὖ ὁ πονηρὸς γεγέννηται, τ῅ς αὐτ῅ς αὐτῷ ὢν οὐσίας, καὶ πονηρός ἐστιν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐμοὖ δὲ δείξαντος ἐξ ο὘περ αὐτὸς ἔδωκας παραδείγματος ὅτι ἐξ ἀγαθῶν κακοὶ γίνονται καὶ ἐκ κακῶν ἀγαθοί, οὐ παρεδέξω, ἀνθρώπινον φήσας εἶναι τὸ παράδειγμα. ὅθεν καὶ νὖν ἐγὼ οὐδὲ τὸ γεγενν῅σθαι θεὸν παραδέχομαι, ὅτι τὸ γενν᾵ν ἀνθρώπων ἐστίν, οὐ θεοὖ. ἀλλ' οὔτε ἀγαθὸς ἥ κακὸς ἥ δίκαιος ἥ ἄδικος εἶναι δύναται ὁ θεός, οὔτε μὴν φρόνιμος ἥ ζῷον ἥ ὅσα ἄλλα ἀνθρώποις προσεῖναι δύναται· ἀνθρώπων γὰρ τὰ τοιαὖτα. καὶ εἰ μὴ χρὴ ζητοὖντας περὶ θεοὖ διδόναι αὐτῷ τὰ ἀνθρώποις προσόντα καλά, οὐδέν ἐστιν τοὖ λοιποὖ νοεῖν ἥ λέγειν ἥ τοὖτο μόνον ζητεῖν, τὸ τ῅ς προαιρέσεως αὐτοὖ, ἣν αὐτὸς συνεχώρησεν ἡμῖν νοεῖν, ὅπως κρινόμενοι ἀναπολόγητοι ὦμεν περὶ ὧν γνόντες οὐκ ἐφυλάξαμεν. καὶ ὁ ΢ίμων ἀκούσας ἔφη· Oὐ δυσωπήσεις με περὶ τ῅ς οὐσίας αὐτοὖ σιωπήσαντα περὶ τ῅ς προαιρέσεως αὐτοὖ ζητεῖν μόνης. ἔστιν γὰρ περὶ τ῅ς οὐσίας αὐτοὖ καὶ νοεῖν καὶ λέγειν, λέγω δὲ ἀπὸ τῶν ἀνθρώποις προσόντων καλῶν. οἷον πρόσεστιν ἀνθρώπῳ τὸ ζ῅ν καὶ τὸ τεθνάναι, ἀλλὰ τῷ θεῷ οὐ τὸ τεθνάναι, ἀλλὰ τὸ ζ῅ν, καὶ τὸ ζ῅ν αἰωνίως. ἔτι μὴν πρόσεστιν ἀνθρώποις τὸ κακοῖς εἶναι καὶ ἀγαθοῖς, τῷ δὲ θεῷ τὸ ἀσυγκρίτῳ ἀγαθῷ εἶναι. καὶ ἵνα μὴ εἰς πολὺ μηκύνω τὸν λόγον, τῶν προσόντων ἀνθρώποις τὰ κρείττονα αἰωνίως πρόσεστιν τῷ θεῷ. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Λέγε μοι, ΢ίμων, πρόσεστιν ἀνθρώποις γενν᾵ν κακοὺς καὶ ἀγαθοὺς καὶ ποιεῖν κακὰ καὶ ἀγαθά; καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Πρόσεστιν. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἐπεὶ οὕτως ἔφης, τῶν ἀνθρώποις προσόντων τὰ κρείττονα ἀπονέμειν δεῖ τῷ θεῷ· ἀνθρώπων γεννώντων κακοὺς καὶ ἀγαθούς, ὁ θεὸς ἀγαθοὺς μόνους γενν῅σαι δύναται, ἔτι τε τῶν ἀνθρώπων ποιούντων κακὰ καὶ ἀγαθά, αὐτὸς μόνον τὰ ἀγαθὰ ποιῶν τέρπεται. οὕτως περὶ θεοὖ ἥ οὐ δεῖ τὰ ἀνθρώποις προσόντα λέγειν καὶ σιωπ᾵ν ἔστιν ἥ τῶν ἀνθρώποις προσόντων καλῶν εὔλογόν ἐστιν ἀπονέμειν αὐτῷ τὰ κρείττονα, καὶ οὕτως πάντων καλῶν μόνος ἐστὶν αἴτιος. καὶ ὁ ΢ίμων· Oὐκοὖν εἰ ὁ θεὸς μόνων τῶν καλῶν αἴτιός ἐστιν, τοὖ λοιποὖ τί ἐστιν νοεῖν ἥ ὅτι τὸ πονηρὸν ἑτέρα τις ἐγέννησεν ἀρχή, εἰ ἄρα γεννητόν ἐστιν; καὶ ὁ Πέτρος· Oὔτε ἑτέρα τις δύναμις ἐγέννησεν τὸν πονηρὸν οὔτε ἀγέννητόν ἐστι τὸ κακόν, ὡς ἐπὶ τέλει δείξω· νὖν γὰρ ἀποδεῖξαί μοι πρόκειται (ὡς ἀπ' ἀρχ῅ς ὑπεσχόμην), ὅτι κατὰ <πάντα> τρόπον ὁ θεὸς ἄμεμπτός ἐστιν. δεδώκαμεν οὗν ὅτι ὁ θεὸς τῶν ἀνθρώποις προσόντων τὰ κρείττονα ἀσυγκρίτως ἔχει. διὸ καὶ ἐνδέχεται αὐτὸν προβολέα γενέσθαι τῶν τεσσάρων οὐσιῶν, θερμοὖ λέγω καὶ ψυχροὖ, ὑγροὖ τε καὶ ξηροὖ. ταὖτα μὲν ὡς πρῶτα ἁπλ᾵ καὶ ἀμιγ῅ ὄντα πρὸς οὐθέτερον ἔχει τὴν ὄρεξιν, προβλη-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θέντα δὲ ὑπὸ τοὖ θεοὖ καὶ ἔξω κραθέντα γενέσθαι ζῷον, προαίρεσιν ἔχον ὀλοθρεὖσαι κακούς. καὶ οὕτως ἐξ αὐτοὖ πάντων γεγενημένων ὁ πονηρὸς οὔτε ἄλλοθέν ἐστιν οὔτε ἀπ' αὐτοὖ τοὖ πάντα πεποιηκότος θεοὖ τὴν κακίαν εἴληφεν, παρ' ᾧ ὑπάρχειν ἀδύνατόν ἐστιν, ὅτι αἱ μὲν οὐσίαι οὐθέτεραι οὗσαι, πεφιλοκρινημέναι ἐξ αὐτοὖ προβέβληνται, καὶ ἔξω αὐταῖς κραθείσαις ὑπὸ τ῅ς αὐτοὖ τέχνης βουλήσει συμβέβηκεν ἡ πρὸς τὸν τῶν κακῶν ὄλεθρον ἐπιθυμία–ἀγαθοὺς δὲ ἡ συμβεβηκυῖα κακία ὀλοθρεὖσαι οὐ δύναται, οὐδ' εἰ βουληθείη· νόμῳ γὰρ κατὰ τῶν ἁμαρτανόντων τὴν ἐξουσίαν ἔχει. ἀγνοῶν οὗν τὸν ἑκάστου τρόπον τὴν κατ' αὐτῶν λαμβάνει διάπειραν καὶ διελέγξας τιμωρεῖ. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Δυνατὸς οὗν ὑπάρχων ὁ θεὸς κιρν᾵ν τὰ στοιχεῖα καὶ ποιεῖν κράσεις πρὸς ἃς βούλεται γενέσθαι προαιρέσεις, διὰ τί μὴ ἀγαθῶν προαιρετικὴν ἐποίει τὴν ἑκάστου κράσιν; καὶ ὁ Πέτρος· Νὖν ἡμῖν ὁ λόγος πρόκειται δεῖξαι πῶς ἐγένετο ὁ πονηρός, εἴπερ γέγονεν, καὶ ὑπὸ τίνος· τὸ δὲ εἰ ἀμέμπτως, ὁπόταν διεξίω τὸν νὖν ἡμῖν προκείμενον λόγον, τότε τὸ πῶς καὶ διὰ τί ἐγένετο δείξω καὶ ὅτι ἄμεμπτος ὁ πεποιηκὼς πληροφορήσω. πλὴν ἔφαμεν ὑπὸ θεοὖ προβεβλ῅σθαι τὰς τέσσαρας οὐσίας, καὶ οὕτως βουλῆ τοὖ συγκρίναντος συμβέβηκεν ὡς ἠθέλησεν ἡ τῶν κακῶν προαίρεσις. εἰ γὰρ παρὰ τὴν προαίρεσιν αὐτοὖ ἥ ἐξ ἄλλης τινὸς οὐσίας ἥ καὶ προφάσεως συμβεβήκει, οὐκ ἦν ἅν τῷ θεῷ τὸ τ῅ς βουλ῅ς βέβαιον· μήπως αὐτοὖ μὴ βουλομένου ἡγεμόνες αἰεὶ κακίας συμβήσωνται προσπολεμοὖντες αὐτοὖ τοῖς βουλήμασιν. ἀλλὰ ταὖτα οὕτως ἔχειν ἀδύνατον. οὐδὲν γὰρ ζῷον καὶ ταὖτα ἡγεμονικὸν ἐκ συμβεβηκότος γενέσθαι δύναται· ἀνάγκη γὰρ π᾵ν τὸ γινόμενον ὑπό τινος γίνεσθαι. καὶ ὁ ΢ίμων· Σί δέ; εἰ ἡ ὕλη αὐτῷ σύγχρονος οὗσα καὶ ἰσοδύναμος ὡς ἐχθρὰ προβάλλει αὐτῷ ἡγεμόνας, ἐμποδίζοντας αὐτοὖ τοῖς βουλήμασιν; καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ ἀίδιός ἐστιν ἡ ὕλη, οὐδὲ ἐχθρὰ τινός ἐστιν· τὸ γὰρ αἰεὶ ×ν καὶ ἀπαθές ἐστιν, ἀπαθὲς δὲ ×ν μακάριόν ἐστιν, μακάριον δὲ ×ν ἔχθρας δεκτικὸν γενέσθαι οὐ δύναται, ἀιδίῳ κτίσει στερηθ῅ναί τινος μὴ πεφοβημένη. πῶς δὲ οὐχὶ μ᾵λλον ἀγαπᾶ τὸν δημιουργὸν ἡ ὕλη, ὁπότε φαίνεται καρποὺς ἐκφύουσα εἰς τροφὴν πάντων τῶν ὑπ' αὐτοὖ γεγενημένων; πῶς δ' οὐχ ὡς κρείττονα πεφόβηται, ὡς καὶ διὰ τῶν σεισμῶν τρέμουσα ὁμολογεῖ καὶ ὡς μεγάλα κυματουμένη τῷ διδασκάλῳ πλέοντι καὶ γαλήνην ἐπιτάξαντι τάχιστα πεισθεῖσα ἡσύχασε; τί δέ; καὶ οἱ δαίμονες οὐ μετὰ τοὖ φοβεῖσθαι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ προτιμ᾵ν ἐξέβαινον, ἄλλοι δὲ εἰς χοίρους εἰσελθεῖν πρότερον παρακαλοὖντες ἠξίουν ὡς μηδὲ τοὖ εἰς χοίρους εἰσελθεῖν ἄνευ τ῅ς αὐτοὖ συγχωρήσεως ἐξουσίαν ἔχοντες; καὶ ὁ ΢ίμων· Σί δέ; εἰ ἄψυχος οὗσα φύσιν ἔχει ἐκφύειν τὰ κακὰ καὶ τὰ ἀγαθά; καὶ ὁ Πέτρος· Κατὰ τὸν λόγον τοὖτον οὔτε ἀγαθή ἐστιν οὔτε κακή, ὅτι μὴ προαιρέσει πράττει, ἄψυχος οὗσα καὶ ἀναίσθητος. διὸ καὶ ἐνταὖθα διιδεῖν ἔστι πῶς ἄψυχος οὗσα ἔμψυχα προβάλλει καὶ ἀναίσθητος οὗσα τεχνικὰ σχήματα τά τε ζóων καὶ φυτῶν δημιουργοὖσα φαίνεται. καὶ ὁ ΢ίμων· Σί δέ; εἰ ὁ θεὸς αὐτὸς ἐνεψύχωσεν αὐτήν, οὐκ αὐτὸς αἴτιός ἐστιν ὧν αὕτη τίκτει κακῶν; καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ ὁ θεὸς αὐτὴν ἐνεψύχωσε κατὰ τὴν αὐτοὖ βούλησιν, τὸ αὐτοὖ πνεὖμα αὐτὴν ἐργάζεται καὶ οὐκέτι τῷ θεῷ ἐχθρόν τι ἐστὶν ἥ ἰσοδύναμον ἥ ἀδύνατον, ὅτι π᾵ν τὸ γινόμενον ὑπ' αὐτοὖ ὡς θέλει γίνεται. ἀλλ' ἐρεῖς· Aὐτὸς τ῅ς κακίας αἴτιος, εἴπερ αὐτὸς δι' αὐτ῅ς ἐργάζεται τὰ κακά. ποῖα ἄρα ἐρεῖς τὰ κακά; ἑρπετὰ ἰοβόλα καὶ βοτάνας θανασίμους ἥ δαίμονας ἥ καὶ ἄλλα τινὰ τῶν ἀνθρώποις ὀχλεῖν δυναμένων; ἅπερ τὰ <νὖν χα>λεπὰ οὐκ ἅν ἦν, εἰ μὴ ἡμαρτήκει ὁ ἄνθρωπος, ο὘ εἵνεκεν θάνατος παρεισ῅λθεν· <ἀναμαρτήτου> γὰρ ὄντος τοὖ ἀνθρώπου οὐχ ἑρπετῶν ὁ ἰὸς εἰργάζετο, οὐ τῶν κακῶν βοτανῶν αἱ ἐνέρ<γειαι>, οὐ δαιμόνων ὀχλήσεις ἐγίνοντο οὐδὲ ἄλλο τι πάθος αὐτῷ προσεῖναι φύσιν εἶχε· δι' ἁμαρτίαν δὲ ἐκπεσὼν τοὖ ἀθάνατος εἶναι, ὡς ἔφην, παντὸς πάθους γέγονε δεκτικός. εἰ δὲ ἐρεῖς· Διὰ τί οὗν κατ' ἀρχὰς ἐγένετο ἡ ἀνθρωπεία φύσις θανάτου δεκτική; φημί σοι· Διὰ τὸ αὐτεξούσιον. εἰ γὰρ οὐκ ἦμεν θανάτου δεκτικοί, ἐπὶ αὐτεξουσίῳ ἁμαρτήματι τιμωρεῖσθαι ὡς ἀθάνατοι οὐκ ἐδυνάμεθα καὶ οὕτως διὰ τὸ ἀπαθὲς πλεῖόν τι κἅν τῆ προαιρέσει ἦμεν κακοί, ἥ καὶ δικαιοσύνη ἐξησθένει, τῶν κακὰς ἐχόντων προαιρέσεις αἰτίᾳ ἀπαθείας τιμωρηθ῅ναι μὴ δυναμένων. καὶ ὁ ΢ίμων πρὸς ταὖτα ἔφη· Περὶ πονηροὖ τί ἔτι ἔχω ἕτερον λέγειν ἥ ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων αὐτὸν ἐποίησεν ὁ θεός, καὶ κατὰ τοὖτο κακὸς ὁ ποιήσας, ὃς τὸ μὴ ×ν ἐποίησεν εἶναι, καὶ ταὖτα δυνάμενος αὐτὸν ἀγαθὸν ποι῅σαι τῷ τὸν γενόμενον μηδὲ πρὸς κακίας προαίρεσιν ἰδίαν κεκτ῅σθαι φύσιν; καὶ ὁ Πέτρος· Σὸ ἐξ οὐκ ὄντων αὐτὸν ποι῅σαι προαίρεσιν ἔχοντα ὅμοιόν ἐστιν ᾧ προειρήκαμεν λόγῳ ὅτι πρὸς τὸ χαίρειν αὐτὸν κακοῖς τὴν κρ᾵σιν ποιήσας αὐτὸς αἴτιος φαίνεται τοὖ γενομένου. μι᾵ς οὗν οὔσης τ῅ς ἀμφοτέρων ἐπιλύσεως τὸ διὰ τί χαίρειν αὐτὸν ἐπ' ὀλέθρου κακῶν ἐποίησεν ὕστερον ἐροὖμεν. καὶ ὁ ΢ίμων· Eἰ αὐτεξουσίους ἐποίησε καὶ τοὺς ἀγγέλους, ὁ δὲ πονηρὸς ἀπέστη τοὖ δίκαιος εἶναι,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ διὰ τοὖτο ἀρχῆ τετίμηται, ὁ τιμήσας δι' ο὘ τετίμηκεν ὡς κακοῖς χαίρων φαίνεται. καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ ἀποστάντα αὐτὸν ὁ θεὸς ἄρχειν τῶν ὁμοίων κατέστησε, νόμῳ τὴν τιμωρίαν ἐπάγειν τοῖς ἁμαρτάνουσι κελεύσας αὐτῷ, οὐκ ἄδικός ἐστιν. εἰ δὲ ὅτι ἀποστάντα τετίμηκε, τὸ χρήσιμον ὁ τιμήσας προεῖδεν, ὅτι καὶ ἡ τιμὴ πρόσκαιρος καὶ ὅτι δίκαιον τοὺς κακοὺς ὑπὸ κακοὖ ἄρχεσθαι καὶ ἁμαρτάνοντας ὑπ' αὐτοὖ τιμωρεῖσθαι. καὶ ὁ ΢ίμων· Μήτι ἀεὶ ὢν καὶ οὕτως ἀναιρεῖται τὰ τ῅ς μοναρχίας, συναρχούσης καὶ ἑτέρας τ῅ς κατὰ τὴν ὕλην δυνάμεως; καὶ ὁ Πέτρος· Eἰ διάφοροί εἰσι ταῖς οὐσίαις, διάφοροί εἰσι καὶ ταῖς δυνάμεσι, καὶ ὁ κρείττων ἄρχει τοὖ ἥττονος· εἰ δὲ τ῅ς αὐτ῅ς εἰσιν οὐσίας, τότε ἰσοδύναμοι τυγχάνουσι καὶ ὁμοίως ἀγαθοὶ ἥ κακοί. ὅτι δὲ οὔκ εἰσιν ἰσοδύναμοι, φαίνονται· ὑπὸ γὰρ τοὖ δημιουργοὖ ἡ ὕλη εἰς οἷον ἠθέλησε κόσμου ἠνέχθη σχ῅μα καὶ μήτιγε ἔστιν εἰπεῖν ὅτι ἀεὶ ἦν οὐσία οὗσα, οὐχ ὕλη ὡς θεοὖ ταμεῖον. οὐ γὰρ ἔστιν εἰπεῖν· Ἠν <ποτε,> ὅτε ἀκτήμων ἦν ὁ θεός, ἀλλὰ ἀεὶ ἦν μόνος ἄρχων αὐτ῅ς. διὸ καὶ ἀίδιος μο<νάρχης> καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῆ ὑποθέσει καλῶς ἅν λέγοιτο <ἀιδίου> ὄντος καὶ τοὖ ἄρχοντος καὶ τοὖ <ἀρχομέν>ου. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Σί οὗν; <εἰ> ἑαυτὸν ἐποίησεν ὁ πονηρός; καὶ οὕτως ἀγαθὸς ὁ θεός, ὅτι εἰδὼς αὐτὸν ἐπὶ κακῷ ἐσόμενον, γινόμενον αὐτὸν οὐκ ἀνεῖλεν ὅτε ὡς ἀτελὴς ἀναιρεθ῅ναι δυνατὸς ἦν; εἰ γὰρ ἐξαίφνης συμβέβηκε καὶ ταὖτα τέλειος, *καὶ ταὖτα τέλειος+ καὶ διὰ ταὖτα προσπολεμεῖ τῷ δημιουργῷ ὡς ἐξαίφνης ἰσοδύναμος αὐτῷ γεγονώς. καὶ ὁ Πέτρος· Ἀδύνατα λέγεις· καὶ γὰρ κατ' ὀλίγον γινόμενον αὐτὸν ὡς ἐχθρὸν ὑπ' αὐτοὖ προαιρέσει ἀνελεῖν ἠδύνατο. καὶ προγινώσκων γίνεσθαι αὐτὸν οὐ καλόν, <οὐκ ἅν> συνεχώρει, εἰ μὴ πρὸς τὸ αὐτῷ χρήσιμον γινόμενον ἠπίστατο. καὶ τέλειος ἐξαίφνης ἀφ' ἑαυτοὖ γενέσθαι οὐχ οἷός τε ἦν· ἑαυτὸν γὰρ ὁ μήπω ὢν πλάττειν οὐκ ἐδύνατο οὔτε ἐξ οὐκ ὄντων γενέσθαι τι οὐσίαν ἔχειν δύναται καὶ γεννητὸν ὑπάρχον τῷ ἀεὶ ἰσοδυναμεῖν οὐκ ὀρθῶς ἅν εἴποι τις. καὶ ὁ ΢ίμων· Μήτι οὗν τῶν πρὸς τί ἐστι καὶ οὕτως πονηρόν ἐστι; κακὸν μὲν ×ν ὡς ὕδωρ πυρί, ἀγαθὸν δὲ τῆ εὐκαίρως διψώσῃ γῆ· ὥσπερ γε καὶ σίδηρος εἰς μὲν γεωργίαν καλός, εἰς δὲ φόνους κακός–καὶ ἡ ἐπιθυμία δὲ εἰς μὲν γάμους οὐ κακή, εἰς δὲ μοιχείαν χαλεπή–ὡς καὶ τὸ φονεὖσαι κακόν, ἀλλὰ τῷ φονεύσαντι πρὸς ὃ βεβούλευται καλόν–καὶ ἡ πλεονεξία κακόν, ἀλλὰ τῷ πλεονεκτοὖντι ἡδύ–καὶ ὅσα τοιαὖτα τυγχάνει, τοὖτον περιέχει τὸν τρόπον. τούτῳ δὲ τῷ λόγῳ οὔτε τὸ κακὸν κακόν ἐστιν οὔτε τὸ ἀγαθὸν ἀγαθὸν τυγχάνει· ἑκάτερον γὰρ τὸ ἕτερον ἐργάζεται. μήτιγε τὸ δοκοὖν κα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κῶς γίνεσθαι εὐφραίνει μὲν τὸν ποιοὖντα, κολάζει δὲ τὸν πάσχοντα; καὶ εἰ ἄδικον δοκεῖ τὸ ἑαυτὸν ἀγαπήσαντα εὐφραίνειν ὡς δυνατόν ἐστι, *καὶ+ διὰ τοὖτο χαλεπὰ πείσεσθαι ὑπὸ δικαίου δικαστοὖ περὶ τοὖ ἑαυτὸν ἠγαπηκέναι, τίνι οὐκ ἄδικον φαίνεται; καὶ ὁ Πέτρος· Ἑαυτὸν χρὴ κολάζειν τότε τῆ ἐγκρατείᾳ, ὅταν ἡ ἐπιθυμία πρὸς ἑτέρου βλάβην ὁρμ῅σαι θέλῃ, εἰδότα <ὅτι> ὁ πονηρὸς τοὺς μὲν κακοὺς ἀνελεῖν δύναται, ἀπ' ἀρχ῅ς τὴν κατ' αὐτῶν εἰληφὼς ἐξουσίαν· καὶ οὔπω τοὖτο κακὸν τοῖς κακὰ πράξασιν, ἀλλὰ τὸ μετὰ τὴν ἀναίρεσιν τὰς ψυχὰς αὐτῶν κολαζομένας διαμένειν, τοὖτο ὄντως εἶναι χαλεπὸν δικαίως τὸν κακῶς προδιωρισμένον ὀρθῶς ἔχειν εἰπόντος · ο὘ εἵνεκεν παραιτεῖσθαι χρή (ὡς ἔφην) βραχείας χάριν ἡδον῅ς ἄλλον ἀδικεῖν πρὸς τὸ μὴ αὑτόν τινα ὀλίγης χάριν ἡδον῅ς ἀιδίῳ περιβαλεῖν κολάσει. καὶ ὁ ΢ίμων· Μήτι οὗν οὐκ ἔστι τῆ φύσει πονηρὸν ἥ ἀγαθόν, ἀλλὰ νόμῳ διαφέρει καὶ ἔθει. .. παρὰ Πέρσαις ἴδιον τὸ γαμεῖν μητέρας, ἀδελφάς, θυγατέρας, ἄλλοις δὲ ὥσπερ χαλεπώτ<ατον ἀπη>γόρευται. ὅθεν τῶν κακῶν μὴ ὡρισμένων π᾵σι τὴν ἐκ θεοὖ κρίσιν προσδοκ᾵ν οὐκ ἔστι. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Oὐ δύνασαι τοὖτο συστ῅σαι· π᾵σι γὰρ φαίνεται ὅτι τὸ μητράσι μίγνυσθαι μυσαρόν, κἅν Πέρσαι, μόριον ὑπάρχοντες τοὖ παντός, ὑπὸ κακοὖ ἔθους τ῅ς μυσαρ᾵ς αὐτῶν πράξεως τὸ ἄνομον μὴ ἀντιλαμβάνωνται. ὡς καὶ Βρεττανοὶ ἐμφανῶς ἐπὶ πάντων κοινωνοὖσι καὶ οὐκ αἰδοὖνται–καὶ ἄλλοι σάρκας ἀνθρώπων ἐσθίουσι καὶ οὐ μυσάττονται, καὶ ἕτεροι κυνῶν–καὶ ἄλλοι ἄρρητα πράσσουσιν. οὕτως οὐ χρὴ αἰσθήσει ὑπὸ ἔθους τοὖ κατὰ φύσιν ἐκτραπείσῃ τὰς κρίσεις ποιεῖσθαι. καὶ γὰρ τὸ φονευθ῅ναι κακόν ἐστι, κἅν μὴ πάντες λέγωσιν ὅτι μηδεὶς αὐτοπαθεῖν θέλει, καὶ κλοπῆ οὐδεὶς ἐπὶ τῆ ἑαυτοὖ κολάσει ἥδεται. κἅν οὗν ἑνὸς οὐδήποτε ὁμολογουμένου εἶναι ἁμαρτήματα, ἐξ ἀνάγκης καὶ τρίτην κρίσιν πρὸς τὰ ἁμαρτήματα ὀρθῶς ἔστι προσδοκ᾵ν. ταὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ὁ ΢ίμων ἀπεκρίνατο· <Eἰ> οὕτως σοι δοκεῖ τὰ κατὰ τὸν πονηρὸν εἶναι, εἰπέ μοι. καὶ ὁ Πέτρος· Μεμνήμεθα τοὖ κυρίου ἡμῶν καὶ διδασκάλου ὡς ἐντελλόμενος εἶπεν ἡμῖν· «Σὰ μυστήρια ἐμοὶ καὶ τοῖς υἱοῖς τοὖ οἴκου μου φυλάξατε»· διὸ καὶ «τοῖς αὐτοὖ μαθηταῖς κατ' ἰδίαν ἐπέλυε» τ῅ς τῶν οὐρανῶν βασιλείας τὰ μυστήρια. σοὶ δὲ πολεμοὖντι ἡμ᾵ς καὶ μηδὲν ἕτερον διασκοποὖντι ἥ τὰ ἡμέτερα <....> (εἴτε ἀληθ῅ ὄντα εἴτε ψευδ῅) τὰ ἀπόρρητα λέγειν ἀσεβεῖν ἐστιν. ἀλλ' ἵνα μὴ δόξωσί τινες τῶν παρεστώτων ὅτι ἀδυνατῶν πρὸς τὰ ὑπὸ σοὖ ·ηθέντα ἀποκρίνασθαι προφάσεως διαμηχανῶμαι, ἐρῶ πρότερον πυνθανόμενός σου εἰ τὸ μὴ ἀλγεῖν ἦν, τί ἅν ἔτι ἦν ὁ πονηρός;

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Oὐδέν. καὶ ὁ Πέτρος· Ἀρά γε τὸ πονηρὸν τὸ ἀλγεῖν ἐστι καὶ τὸ θανεῖν; καὶ ὁ ΢ίμων· Υαίνεται. <καὶ ὁ Πέτρος·> Oὐκ ἄρα ὑπάρχει τὸ πονηρὸν ἀεί, ἀλλ' οὐδὲ μὴν ὑπάρξαι δύναται· τὸ γὰρ ἀλγ῅σαι καὶ θανεῖν τῶν συμβαινόντων ἐστίν, ὧν οὐθέτερόν ἐστι παρούσης εὐσθενείας. τί γάρ ἐστιν ἀλγεῖν ἤ τι ἀναρμοστεῖν; τί δὲ θάνατος ἥ χωρισμὸς ψυχ῅ς ἀπὸ σώματος; οὔτ' οὗν ἁρμονίας οὔσης τὸ ἀλγεῖν ἔστι· τὸ γὰρ θανεῖν οὐδὲ ὅλως τῶν ὑπαρκτῶν ἐστιν, ὅτι θάνατος οὐδέν ἐστιν, ὡς ἔφην, ἥ χωρισμὸς ψυχ῅ς ἀπὸ σώματος, ο὘ συμβάντος τὸ μὲν σῶμα φύσει ἀναίσθητον ×ν λύεται, ἡ δὲ ψυχὴ αἰσθητὴ οὗσα ζῶσα ὑπάρχει– ὅθεν ἁρμονίας οὔσης οὐκ ἀλγεῖν ἔστιν, οὐκ ἀποθανεῖν, ἀλλ' οὐδὲ μὴν βοτάναι θανάσιμοι, οὐχ ἑρπετὰ ἰοβόλα οὐδὲ ἄλλο τι τοιοὖτον, ο὘ τὸ τέλος θάνατος. ὅθεν ἀθανασίας ἐπικρατούσης εὐλόγως πάντα γεγονότα φανήσεται. ὅπερ καὶ οὕτως ἔσται, ὁπόταν δικαιοσύνης αἰτίᾳ ὁ ἄνθρωπος ἀθάνατος γένηται τ῅ς τοὖ Φριστοὖ εἰρηνι<κ῅ς> ἐπικρατούσης βασιλείας, ὅτε αὐτοὖ καὶ ἡ κρ᾵σις εὔκρατός ἐστιν, ἵνα μὴ ὀξείας <πάσχῃ> ὁρμάς, ἔτι τε καὶ γνῶσις ἄπταιστος, ἵνα μή τι τῶν κακῶν ὡς ἀγαθὸν π<ροσαγορεύῃ, ἐκτός> τε ἀλγῶν ἔσται, ἵνα μὴ θνητὸς ᾖ. καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Σαὖτα μὲν ὀρθῶς ἔφης· πλὴν ἐν τῷ νὖν κόσμῳ οὐ δοκεῖ σοι παντὸς πάθους δεκτικὸς εἶναι ὁ ἄνθρωπος; λέγω δὲ ἐπιθυμίας, ὀργ῅ς, λύπης καὶ τῶν τοιούτων. καὶ ὁ Πέτρος· Καὶ ταὖτα τῶν συμβαινόντων ἐστίν, οὐ τῶν ἀεὶ ὄντων· χρησίμως δὲ τῆ ψυχῆ συμβαίνοντα νὖν εὑρεθήσεται. ἥ τε γὰρ ἐπιθυμία ἐκ τοὖ πάντα καλῶς δημιουργήσαντος συμβαίνειν τῷ ζóῳ γεγένηται, ἵνα ὑπ' αὐτ῅ς ἀγόμενον πρὸς κοινωνίαν τὴν ἀνθρωπότητα πληθύνῃ, ἀφ' ἧς πλ῅θος ἐκλογ῅ς κρειττόνων γίνεται πρὸς αἰώνιον ζωὴν ἐπιτήδειον. πλὴν ἄνευ ἐπιθυμίας τὴν πρὸς γυναῖκα κοινωνίαν οὐδεὶς ἅν ἀνεδέξατο, νὖν δὲ προφάσει ἡδον῅ς ὡς ἑαυτῷ χαριζόμενος ὁ ἄνθρωπος τὸ ἐκείνου βούλημα ποιεῖ. πλὴν ἐάν τις τῆ ἐπιθυμίᾳ χρ῅ται πρὸς νόμιμον γάμον, οὐκ ἀσεβεῖ· πρὸς μοιχείαν δὲ ὁρμῶν δυσσεβεῖ καὶ διὰ τοὖτο τιμωρεῖται, ὅτι τῷ καλῶς τεθέντι ἐχρήσατο κακῶς. ἔτι τε ὁμοίως ἡ ὀργὴ ἐν ἡμῖν ἐξάπτεσθαι φύσιν ἔχειν εἴληφε παρὰ θεοὖ, ἵνα πρὸς ἄμυναν ἁμαρτημάτων ὑπ' αὐτ῅ς ἑλκώμεθα. πλὴν ἀμέτρῳ αὐτῆ τις χρησάμενος ἀδικεῖ, κατ' ἀξίαν δὲ χρώμενος τὸ δίκαιον ἐκτελεῖ. ἀλλὰ καὶ λύπης ἐσμὲν δεκτικοί, ἵνα τὸ συμπαθητικὸν ἔχωμεν ἐπί τε θανάτῳ οἰκείων, γυναικὸς ἥ τέκνων ἥ ἀδελφῶν ἥ γονέων ἥ φίλων ἥ ἄλλων τινῶν· ἐπείπερ εἰ τὸ συμπάσχειν οὐκ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εἴχομεν, ἀπάνθρωποι ἅν ἦμεν. ὁμῶς καὶ τὰ ἄλλα πάντα οἰκείως εὑρεθήσεται ἔχοντα, ἐάν γε διὸ γέγονε νοηθῆ. καὶ ὁ ΢ίμων· Διὰ τί δὲ καὶ ἄωροι τελευτῶσι καὶ περιοδικαὶ νόσοι γίνονται, ἔτι μὴν καὶ δαίμονες καὶ μανίαι καὶ πάθη παντοδαπά, κολάζειν μεγάλως δυνάμενα, ὑπάρχει; καὶ ὁ Πέτρος· Ὅτι οἱ ἄνθρωποι τὰ πάντα αὐτῶν τῆ ἡδονῆ χαριζόμενοι ἀπαρατηρήτως κοινωνοὖσι καὶ οὕτως ἡ τῶν σπερμάτων καταβολὴ ἀκαίρως ἐπιδοθεῖσα φυσικῶς τὰ μυρία ἐκφύει κακά. ἐχρ῅ν δὲ αὐτοὺς λογίζεσθαι ὅτι ὡς τοὖ φυτεὖσαι καὶ σπεῖραι καιρὸς ἐπιτήδειος ὥρισται, οὕτω καὶ τοὖ κοινων῅σαι ἐπιτηρήσιμοι ἡμέραι προσῳκείωνται. ἔνθεν γοὖν τις ἐκ τ῅ς Μωυσέως παραδόσεως μεμαθηκώς, αἰτιώμενος τὸν λαὸν ἐπὶ ἁμαρτίαις, υἱοὺς νεομηνιῶν τῶν κατὰ σελήνην καὶ σαββάτων ἀπεκάλει. ἀλλὰ καὶ κατ' ἀρχὰς τοὖ κόσμου οἱ ἄνθρωποι πολυετεῖς τε ἦσαν καὶ ἄνοσοι· ὁπότε δὲ ἀμελήσαντες τὴν παρατήρησιν ἀπέλιπον, ἔκτοτε κατὰ διαδοχὴν υἱοὶ ἀγνοίας αἰτίᾳ <ὅτε> μὴ δεῖ κοινωνοὖντες ὑπὸ μυρία πάθη τὰ ἑαυτῶν τιθέασι τέκνα. ὅθεν καὶ <ὁ διδάσκ>αλος ἡμῶν περὶ τοὖ ἐκ γενετ῅ς πηροὖ καὶ ἀναβλέψαντος παρ' αὐτοὖ ἐξετα<ζόμενος, εἰ ὅτι ἥμαρτ>εν ο὘τος ἥ οἱ γονεῖς αὐτοὖ, τυφλὸς ἐγεννήθη, ἀπεκρίνατο· «Oὔτε ο὘τός τι ἥμαρτεν οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοὖ, ἀλλ' ἵνα δι' αὐτοὖ φανερωθῆ ἡ δύναμις τοὖ θεοὖ» τ῅ς ἀγνοίας ἰωμένη τὰ ἁμαρτήματα. καὶ ἀληθῶς ἀγνοίας αἰτίᾳ τὰ τοιαὖτα γίνεται ἤτοι τῷ μὴ εἰδέναι πότε δεῖ κοινωνεῖν τῆ γαμετῆ, εἰ καθαρὰ ἐξ ἀφέδρου τυγχάνει. πλὴν ἃ προείρηκας πάθη ἐξ ἀγνοίας ἐστίν, οὐ μέντοι ἐκ πονηροὖ εἰργασμένα. προσέτι δὲ δὸς τὸν μὴ ἁμαρτάνοντα καὶ λάβε τὸν μὴ πάσχοντα, καὶ πρὸς τῷ μὴ πάσχειν καὶ ἄλλους αὐτὸν θεραπεὖσαι δυνάμενον εὑρήσεις. αὐτίκα γοὖν Μωυσ῅ς διὰ εὐσέβειαν ἀπαθὴς τὸν πάντα τ῅ς ζω῅ς διετέλεσε χρόνον καὶ τοὺς Aἰγυπτίους δι' ἁμαρτίας πάσχοντας εὐχαῖς ἰ᾵το. καὶ ὁ ΢ίμων· Ἔστω μὲν ταὖτα οὕτως ἔχειν· οὐ δοκεῖ σοι ἀδικωτάτη ἡ ἐν ἀνθρώποις ἀνωμαλία; ὃς μὲν γὰρ πένεται, ὃς δὲ πλουτεῖ–καὶ ὃς μὲν νοσεῖ καὶ <ἕτερος> ὑγιαίνει–καὶ ὁμῶς τοιαὖτά τινα μυρία ἐν τῷ ἀνθρωπίνῳ βίῳ. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐ συνορᾶς, ὦ ΢ίμων, ὅτι πάλιν ἐκτὸς τοὖ σκοποὖ τοὺς λόγους πέμπεις; περὶ πονηροὖ γὰρ ἡμῶν διαλεγομένων σὺ ἐκτροπὴν ποιήσας περὶ τῶν δοκούντων ἀτοπημάτων τὸν λόγον εἰσηγήσω· πλὴν καὶ εἰς αὐτὸ ἐρῶ. ὁ κόσμος ὄργανόν ἐστι τεχνικῶς γεγονός, ἵνα τῷ ἐσομένῳ ἄρρενι αἰωνίως ἡ θήλεια τίκτῃ δικαίους αἰωνίους υἱούς. οὐκ ἐδύναντο δὲ εὐσεβεῖς ἐνταὖθα ἀποτελεσθ῅ναι, εἰ μὴ ἦσαν οἱ ἐνδεεῖς οἷς ἐπικουρήσουσιν–ὁμοίως τε καὶ διὰ τοὖτό εἰσι καὶ νοσοὖντες,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὧν προνοήσουσι–καὶ τὰ ἑξ῅ς τοὖτον περιέχει τὸν λόγον. καὶ ὁ ΢ίμων· Oὐκοὖν ἠτύχηται τοῖς ταπεινοῖς· πρὸς γὰρ τὸ ἀποτελεσθ῅ναι δικαίους αὐτοὶ κακουχοὖνται. <καὶ ὁ Πέτρος·> Eἰ ἦν αἰώνιος ταπείνωσις αὐτῶν, ἀτυχία ἅν ἦν μεγίστη· ἀλλὰ πρὸς τῷ κλήρῳ τὰ ταπεινώματα καὶ ὑψώματα ἀνθρώποις γίνεται· ᾧ δ' ἅν μὴ ἀρέσκῃ ὁ κλ῅ρος, ἔνεστιν ἐκκλήτῳ χρησάμενον καὶ νομίμως διαδικασάμενον τὸν ὑπ' αὐτοὖ ὑπαλλάξαι βίον. καὶ ὁ ΢ίμων· Σίς ο὘τος ὁ κλ῅ρος καὶ ἔκκλητος; καὶ ὁ Πέτρος· Σοὖτο ἑτέρου λόγου ἐξήγησίς ἐστι· πλὴν ἐὰν ἐπιτρέψῃς, δεῖξαί σοι δυνάμεθα πῶς ἀναγεννηθεὶς καὶ τὴν γένεσιν ὑπαλλάξας καὶ νομίμως βιώσας αἰωνίου τεύξει σωτηρίας. καὶ ὁ ΢ίμων ταὖτα ἀκούσας ἔφη· Μήτι νομίσῃς ὡς ἐπειδὴ εἰς ἕκαστον κεφάλαιον ζητῶν συνετιθέμην, ὡς πληροφορούμενος ἐφ' ἕτερον ἠρχόμην κεφάλαιον, ἀλ<λ' ὑπο>νοίας σοι τοὖ πείθεσθαι παρεῖχον, ἵνα ἐπ' ἄλλο ἔλθῃς κεφάλαιον, ὅπως πάσας <τὰς δια>νοίας σου μαθὼν μὴ στοχαζόμενος καταγινώσκω σου, ἀλλὰ πεπληροφορημε............ νὖν δὲ τριῶν ἡμερῶν μοι συγχώρησον καὶ ἐλθὼν δείξω σε μηδὲν εἰδότα. Σαὖτα τοὖ ΢ίμωνος <εἰπόντος> καὶ ἐξιέναι μέλλοντος ὁ ἐμὸς ἔφη πατήρ· Βραχέα μου, ΢ίμων, ἐπακούσας, ὥς σοι φίλον ἐστί, πορεύου. μέμνημαι ὡς τὴν ἀρχὴν πρὸ τ῅ς ζητήσεως ὡς μήπω πεῖράν μου λαβὼν προλήψεις μου κατέφερες. καὶ νὖν δὲ ἐπαλλήλως ἀκούσας τ῅ς ζητήσεως καὶ Πέτρον ἐν ὑπεροχῆ γνοὺς καὶ αὐτῷ τὸ ἀληθεύειν νὖν δούς, καὶ τί σοι φαίνομαι; ὀρθῶς κρίνειν εἰδὼς ἥ οὔ; εἰ μὲν γὰρ ὀρθῶς κρίναντά με φαίης, μὴ συνθῆ δέ, σὺ φαίνῃ προειλημμένος, ὁ καὶ μετὰ ὁμολογίαν ἧτταν συνθέσθαι μὴ θέλων. εἰ δ' ἄρα μὴ ὀρθῶς τὸν Πέτρον ἐν ὑπεροχῆ τ῅ς ζητήσεως ἀπεφαινόμην, σὺ ἡμ᾵ς πεῖσον πῶς οὐκ ὀρθῶς ἐκρίναμεν. ἥ τοὖ ζητεῖν αὐτῷ ἐπὶ πάντων μὴ παύσῃ; ἐπεὶ ἔσται σοι ἑκάστοτε ἡττωμένῳ καὶ συντιθεμένῳ (εἰ δὲ τὸ αἰδεῖσθαι ἔχεις, ἀπὸ πάντων τῶν ἀκροατῶν ἀντὶ μεγίστης τιμωρίας καταγινωσκομένῳ καὶ ἀσχημονοὖντι) ὑπὸ συνειδήσεως τὴν σεαυτοὖ ἀλγεῖν ψυχήν· τὸ γὰρ νενικ῅σθαί σε ἔργῳ εἴδομεν, τὸν δὲ ἐπαγγελλόμενόν σου λόγον ἠκούσαμεν. πέρας γοὖν οὐκ οἶμαί σε ἐπὶ τὴν ζήτησιν ἐλθεῖν, ὡς ὑπέσχου, ἀλλὰ πρὸς τὸ δοκεῖν μὴ αἰδεῖσθαι ἐξιὼν ἐπανελθεῖν ὑπέσχησαι. ὁ δὲ ΢ίμων ταὖτα ἀκούσας ὑπὸ ὀργ῅ς τοὺς ὀδόντας βρύξας, σιωπῶν ἐπορεύθη. ὁ δὲ Πέτρος ἔτι ὥρας οὐκ ὀλίγης οὔσης τὸν πολὺν ὄχλον χειροθετήσας πρὸς ἴασιν καὶ ἀπολύσας, μετὰ τῶν συνηθεστέρων εἰσιὼν οἴκοι ἐκαθέσθη. καὶ δή τις τῶν ἀκολούθων ΢οφονίας ὄνομα ἔφη· Eὐλόγηται, Πέτρε, ὁ θεὸς ὁ ἐκλεξάμενός σε καὶ σοφίσας ἀναπαύσεως μὲν ἕνεκεν τῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εὐγνωμόνων· ἀληθῶς γὰρ μεγάλως καὶ ἀνεξικάκως διελέχθης πρὸς ΢ίμωνα. καὶ ἡμῖν δὲ περὶ πονηροὖ διαλεχθ῅ναί σε ἀξιοὖμεν, ἐλπίζοντες γνησιώτερόν σε ἡμῖν τὸν περὶ αὐτοὖ ἐκφ᾵ναι λόγον, καὶ ταὖτα οὐκ αὐτ῅ς ὥρας, ἀλλ' αὔριον, εἴ σοι φίλον ἐστί. συγγινώσκομεν γάρ σοι διὰ τοὺς ἐκ τ῅ς ζητήσεως καμάτους. καὶ ὁ Πέτρος· Eἰδέναι ὑμ᾵ς θέλω ὅτι ὁ μετὰ ἡδον῅ς ποιῶν τι ὑπ' αὐτῶν τῶν καμάτων ἀναπαύεται, μὴ ποιῶν δὲ ἃ βούλεται ὑπ' αὐτ῅ς τ῅ς ἀναπαύσεως κάμνει τὰ μέγιστα. ὥστε μοι τὰ μεγάλα τ῅ς ἀναπαύσεως χαρίζεσθε, τὰ ἐμοὶ φίλα διαλέγεσθαι ποιοὖντες. πλὴν ἐπὶ τῆ προαιρέσει αὐτοὖ ἐξαρκεσθέντες καὶ τοῖς καμάτοις συγγνόντες εἰς τὴν νύκτα, ὡς αὐτῷ ἔθος ἦν πρὸς τοὺς γνησι<ωτέρους δια>λέγεσθαι, τὴν ὑπέρθεσιν γενέσθαι ἠξιώσαμεν. καὶ δὴ ἁλῶν μεταλαβόντες εἰς ὕπνον <ἐτρά>πημεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

[OΜIΛIA Κ.]
Νύκτωρ δὲ διαναστὰς καὶ διυπνίσας ἡμ᾵ς, καθεσθεὶς συνήθως ἔφη· Πυνθάνεσθέ μου περὶ ὧν βούλεσθε. καὶ ὁ ΢οφονίας αὐτῷ πρῶτος ἤρξατο· Πῶς ὄντως ὁ περὶ πονηροὖ λόγος ἔχει, ἐπιθυμοὖσιν ἡμῖν μαθεῖν ὑφήγησαι. καὶ ὁ Πέτρος· Ἤδη μέν, ἔφη, καὶ διὰ τ῅ς πρὸς ΢ίμωνα διαλέξεως ἐξέφηνα, τῷ δὲ σὺν ἑτέροις κεφαλαίοις τὰ περὶ αὐτοὖ εἰρηκέναι οὐ πάνυ σαφῶς ἐφωτίσθη. πολλὰ γὰρ κεφάλαια ἰσοδυναμεῖν δοκοὖντα τῷ ἀληθεῖ αὐτοὖ τοὖ ἀληθοὖς τοῖς πλείοσι παρέχει τινὰ γνῶσιν· ὥστε, ἐὰν νὖν ὑμῖν εἴπω ἃ τότε μετὰ πολλῶν εἰρήκειν κεφαλαίων τῷ ΢ίμωνι, μὴ οἰηθ῅τε ἴσῃ αὐτῷ τιμῆ τετιμ῅σθαι. καὶ ὁ ΢οφονίας· Ὀρθῶς, ἔφη, λέγεις· εἰ νὖν γὰρ ἡμῖν ἐκ πολλῶν τῶν τότε εἰρημένων κεφαλαίων ἀφορίζεις αὐτὸ τὸ ἀληθές, ποιήσεις φανερώτερον. καὶ ὁ Πέτρος· Ἀκούσατε, ἔφη, τοιγαροὖν τ῅ς περὶ τοὖ πονηροὖ ἁρμονίας τὴν ἀλήθειαν. ὁ θεὸς δύο βασιλείας ὁρίσας καὶ δύο αἰῶνας συνεστήσατο, κρίνας τῷ πονηρῷ δεδόσθαι τὸν παρόντα κόσμον διὰ τὸ μικρόν τε αὐτὸν εἶναι καὶ παρέρχεσθαι ὀξέως, τῷ δὲ ἀγαθῷ δώσειν ὑπέσχετο τὸν μέλλοντα αἰῶνα, ἅτε δὴ μέγαν ὄντα καὶ ἀίδιον. τὸν οὗν ἄνθρωπον αὐτεξούσιον ἐποίησεν, ἐπιτηδειότητα ἔχοντα νεύειν πρὸς ἃς βούλεται πράξεις. καὶ τὸ μὲν σῶμα αὐτοὖ ἐστι τριμερές, ἐκ θηλείας ἔχον τὴν γένεσιν· ἔχει γὰρ ἐπιθυμίαν, ὀργήν, λύπην καὶ τὰ τούτοις ἑπόμενα–τὸ δὲ πνεὖμα (καὶ αὐτὸ οὐ τριτογενὲς ὄν, ἀλλὰ τριμερές) ἐκ τοὖ ἄρρενος ἔχει τὴν γένεσιν καὶ δεκτικόν ἐστι λογισμοὖ, γνώσεως, φόβου καὶ τῶν τούτοις ἑπομένων. ἑκατέρα δὲ τῶν τριάδων μίαν ἔχει τὴν ·ίζαν, ὡς εἶναι τὸν ἄνθρωπον ἐκ φυραμάτων δύο, θηλείας τε καὶ ἄρρενος. διὸ δὴ καὶ δύο αὐτῷ ὁδοὶ προετέθησαν, νόμου τε καὶ ἀνομίας–δύο τε βασιλεῖαι ὡρίσθησαν, <ἡ μὲν τῶν> οὐρανῶν λεγομένη, ἡ δὲ τῶν ἐπὶ γ῅ς νὖν βασιλευόντων. ἀλλὰ καὶ δύο βασιλεῖς ἐτάχθησαν, ὧν ὁ μὲν τοὖ παρόντος καὶ προσκαίρου κόσμου νόμῳ βασιλεύειν χειροτονεῖται, ὃς καὶ ἐπ' ὀλέθρῳ πονηρῶν χαίρειν ἐκράθη–ὁ δὲ ἕτερος, καὶ αὐτὸς βασιλεὺς ὑπάρχων (τοὖ ἐσομένου αἰῶνος), στέργει π᾵σαν ἀνθρώπων φύσιν, ἐν τοῖς παροὖσι τὴν παρρησίαν ἔχειν οὐ δυνάμενος ..... ὥς, τίς ποτ' ἔστι λανθάνειν πειρώμενος τὰ συμφέροντα συμβουλεύει. τῶν δὲ δύο τούτων <ὁ ἕτερος> τὸν ἕτερον ἐκβιάζεται, θεοὖ κελεύσαντος. ἕκαστος δὲ τῶν ἀνθρώπων ἐξουσίαν ἔχει ...........ω αὐ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τῶν ᾧ βούλεται πείθεσθαι πρὸς τὸ πράσσειν ἀγαθὰ ἥ κακά· πλὴν ἐὰν τὰ ἀγαθά τις πράσσειν ἕληται, τοὖ ἐσομένου ἀγαθοὖ βασιλέως γίνεται κτ῅μα– εἰ δὲ φαὖλα πράξειέ τις, τοὖ παρόντος γίνεται πονηροὖ ὑπηρέτημα, ὃς δι' ἁμαρτίας κρίσει δικαίᾳ τὴν κατ' αὐτοὖ λαβὼν ἐξουσίαν καὶ πρὸ τοὖ μέλλοντος αἰῶνος θελήσας ἐν τῷ νὖν βίῳ κολάζων ἥδεται καὶ ὡς ἰδίᾳ χαριζόμενος ἐπιθυμίᾳ τὴν τοὖ θεοὖ βούλησιν ἐκτελεῖ. ὁ δὲ ἕτερος ἐπὶ δικαίων ἐξουσίᾳ χαίρειν δημιουργηθείς, δίκαιον εὑρὼν μεγάλως εὐφραίνεται, σóζων αὐτὸν ἀιδίῳ ζωῆ, καὶ αὐτὸς δὲ ὡς ἑαυτῷ χαριζόμενος, τὴν ὑπὲρ τούτων εἰς θεὸν ἀναφέρει χάριν. ἔξεστι δὲ παντὶ ἀδίκῳ μεταμεληθέντι σóζεσθαι καὶ παντὶ δικαίῳ ἀνδρὶ ἐπὶ τελευταίας ἁμαρτίας δίκην ὑπέχειν. πλὴν οἱ δύο ἡγεμόνες ο὘τοι ταχεῖαι χεῖρές εἰσι θεοὖ προλαμβάνειν ἐπιθυμοὖσαι τὸ αὐτοὖ θέλημα ἐπιτελεῖν. ὅτι δὲ τοὖθ' οὕτως ἔχει, εἴρηται καὶ τῷ νόμῳ ἐκ προσώπου τοὖ θεοὖ· «Ἐγὼ ἀποκτενῶ καὶ ζ῅ν ποιήσω, πατάξω κἀγὼ ἰάσομαι». ἀληθῶς γὰρ ἀποκτέννει καὶ ζωογονεῖ, ἀποκτέννει μὲν διὰ τ῅ς ἀριστερ᾵ς, τουτέστι διὰ τοὖ ἐπὶ κακώσει τῶν ἀσεβῶν χαίρειν κραθέντος πονηροὖ–σóζει δὲ καὶ εὐεργετεῖ διὰ τ῅ς δεξι᾵ς, τουτέστι διὰ τοὖ ἐπ' εὐεργεσίᾳ καὶ σωτηρίᾳ δικαίων χαίρειν δημιουργηθέντος ἀγαθοὖ. εἰσὶ δὲ ο὘τοι τὰς οὐσίας ἔχοντες οὐκ ἔξωθεν τοὖ θεοὖ· οὐδὲ γὰρ ἔστιν ἑτέρα τις ἀρχή. οὐ μὴν ὑπὸ τοὖ θεοὖ ὡς ζῷα προεβλήθησαν (ὁμόδοξοι γὰρ αὐτῷ ἦσαν) οὔτε συμβεβήκασιν, αὐτομάτως παρὰ τὴν αὐτοὖ βουλὴν γεγονότες (ἐπεὶ τὸ τ῅ς δυνάμεως αὐτοὖ μέγιστον ἀνῄρητο ἄν), ἀλλὰ ἀπὸ τοὖ θεοὖ μὲν προβέβληνται τὰ πρώτιστα στοιχεῖα τέσσαρα, τό τε θερμὸν καὶ ψυχρὸν ὑγρόν τε καὶ ξηρόν. ὅθεν δὴ καὶ πατὴρ τυγχάνει πάσης οὐσίας <...> οὔσης γνώμης τ῅ς μετὰ τὴν κρ᾵σιν· ἔξω γὰρ κραθεῖσιν αὐτοῖς ὡς τέκνον ἡ προαίρεσις ἐγεννήθη. ὁ οὗν πονηρὸς πρὸς τῷ τοὖ ἐνεστῶτος κόσμου τέλει ὑπουργήσας ἀμέμπτως τῷ θεῷ, ἅτε δὴ οὐ μι᾵ς οὐσίας ὢν τ῅ς πρὸς κακίαν μόνης, μετασυγκριθεὶς ἀγαθὸς γενέσθαι δύναται. οὐδὲ γὰρ νὖν κακόν τι ποιεῖ, καίτοι κακὸς ὤν, νομίμως κακουχεῖν εἰληφὼς τὴν ἐξουσίαν. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος Μιχαίας, καὶ αὐτὸς τῶν ἀκολούθων τις ὤν, ἐπύθετο· Πόθεν οὗν τοῖς ἀνθρώποις τὸ ἁμαρτάνειν; καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ἐκ τοὖ ἀγνοεῖν ὅτι περὶ ὧν πράσσουσι κακῶς κρί<σεως γε>νομένης πάντως κολασθ῅ναι ἔχουσιν· ὅθεν καὶ τὴν ἐπιθυμίαν, ὡς ἄλλοτε εἶ<πον, εἰς> διαδοχὴν βίου ἔχοντες, ταύτην πληροφοροὖσιν ὡς ἔτυχεν, ἥ μ<οιχείᾳ ἥ> παίδων φθορᾶ ἥ ἄλλῃ τινὶ κολακευούσῃ ἁμαρτίᾳ. τῷ γὰρ ἀγνο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εῖν ὅτι κρίνονται, ὡς φθάσας εἶπον, διὰ τὸ ἄφοβον τὴν ἐπιθυμίαν οὐ νομίμως πληροὖν ἐπείγονται. ὥστε οὐχ ὁ θεὸς κακός, ὁ καλῶς θεὶς τὴν ἐπιθυμίαν, ἵνα διαδοχὴ βίου γένηται, ἀλλ' αὐτοὶ ἀσεβέστατοι οἱ τῷ καλῷ τ῅ς ἐπιθυμίας χρησάμενοι κακῶς. οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τ῅ς ὀργ῅ς ἔστι λογίσασθαι, ὅτι δικαίως μὲν αὐτῆ τις χρησάμενος ὡς ἔξεστιν, εὐσεβεῖ–παρὰ δὲ τὸ μέτρον ἐξελθὼν καὶ ἑαυτῷ τὴν κρίσιν λαβὼν ἀσεβεῖ. Καὶ ὁ ΢οφονίας πάλιν ἔφη· Ἡ μακροθυμία σου, κύριέ μου Πέτρε, παρρησίαν ἡμῖν χαρίζεται ἀκριβείας χάριν κατὰ πολλὰ πυνθάνεσθαί σου· διὸ θαρροὖντες παντὶ τρόπῳ τὴν ἐξέτασιν ποιούμεθα. μέμνημαι τοίνυν ὡς χθὲς ΢ίμων πρὸς σὲ τὴν ζήτησιν ἔχων ἔφη ὅτι ὁ πονηρός, εἰ ἀπὸ τοὖ θεοὖ γεγέννηται, ἀκολούθως τ῅ς αὐτ῅ς τῷ προβαλόντι τυγχάνει οὐσίας καὶ ἀγαθὸς ὤφειλεν εἶναι καὶ οὐχὶ κακός. σὺ δὲ ἀπεκρίνω μὴ πάντως οὕτως ἔχειν, καθότι πολλοὶ ἐξ ἀγαθῶν κακοὶ γεννῶνται, ὥσπερ ἐκ τοὖ Ἀδὰμ ὁποῖοί τινες ὄντες δύο ἐγεννήθησαν, ὧν ὁ μὲν ἦν κακός, ὁ δ' ἀγαθός. τοὖ δὲ ΢ίμωνος αἰτιασαμένου ὅτι ἀνθρωπίνοις ἐχρήσω παραδείγμασιν, ἀπεκρίνω ὅτι τούτῳ τῷ λόγῳ οὐδὲ τὸ γενν῅σαι θεὸν παραδέξασθαι δεῖ· ἀνθρώπινον γὰρ καὶ τοὖτο τὸ παράδειγμα. ἐγὼ δὲ ΢οφονίας τὸ μὲν γενν῅σαι θεὸν παραδέχομαι, τὸ δὲ κακὸν γενν῅σαι οὐ προσίεμαι, κἅν τῶν ἀνθρώπων οἱ ἀγαθοὶ κακοὺς γεννῶσι. καὶ μήτοι νομίσῃς με ἀλόγως τῶν ἀνθρώποις διαφερόντων ἔνια μὲν τῷ θεῷ ἀποδιδόναι, ἔνια δὲ οὔ, ἐπειδὴ τὸ μὲν γενν῅σαι δίδωμι, τὸ δὲ ἀνόμοιον αὐτοὖ γενν῅σαι οὐκ ἀποδίδωμι. οἱ μὲν γὰρ ἄνθρωποι κατὰ τὸ εἰκὸς ἀνομοίους ταῖς ἑαυτῶν γνώμαις γεννῶσιν υἱοὺς διὰ τοιαύτην αἰτίαν· ἐκ τεσσάρων γὰρ συνεστῶτες μερῶν κατὰ τὰς διαφόρους τροπὰς διαφόρως τρέπονται τὰ σώματα καὶ ὡς ἐν ἀνθρωπείῳ σώματι καθ' ἕκαστον καιρὸν τὸ τ῅ς τροπ῅ς ἴδιον αὐξανόμενον ἥ ἐλαττούμενον τὴν σύμμετρον κρ᾵σιν ἀθετεῖ. τῶν γὰρ συγκραμάτων οὐχ ὡσαύτως ἀεὶ διαμενόντων τὰ σπέρματα ἄλλοτε ἄλλην ἔχοντα κρ᾵σιν ἀποκρίνονται, οἷς πρὸς τὴν τοὖ καιροὖ κρ᾵σιν καὶ αἱ γνῶμαι ἕπονται εἴτε ἀγαθαὶ εἴτε κακαί. ἐπὶ δὲ τοὖ θεοὖ οὐκ ἔστι τι τοιοὖτον λογίσασθαι· ἄτρεπτον γὰρ καὶ ἀεὶ ὤν, ὁπ<ότε> προβάλλειν βουληθείη, ἀνάγκη π᾵σα τὸ προβαλλόμενον αὐτῷ ὡσαύτως <ἔχειν> τὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι τήν τε οὐσίαν λέγω καὶ τὴν γνώμην. εἰ <δὲ θελήσ>ειέ τις καὶ αὐτὸν τρεπτὸν λέγειν, οὐκ οἶδα πῶς καὶ ἀθάνατον εἰπεῖν δύναται αὐτόν. Σαὖτα ὁ Πέτρος ἀκούσας καὶ βραχὺ ἐπὶ συννοίας γενόμενος ἔφη· Oὐκ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οἶμαί τινα δύνασθαι περὶ πονηροὖ διαλεγόμενον μὴ αὐτοὖ τοὖ πονηροὖ τὸ θέλημα ποιεῖν. ὅθεν τοὖτο αὐτὸ εἰδὼς οὐκ οἶδα τί πράξω, πότερον σιωπήσω ἥ λαλήσω. εἰ μὲν σιωπήσαιμι, γέλωτα πρὸς τοὺς πολλοὺς ὀφλήσαιμι ἄν, ὅτι ἀλήθειαν ἐπαγγελλόμενος κηρύσσειν τὸν περὶ κακίας λόγον ἀγνοῶ–εἰ δὲ εἴποιμι, φοβοὖμαι μὴ ἄρα οὐκ ἀρέσκῃ θεῷ ζητεῖσθαι τὸ κακόν, ἀλλὰ τὸ ἀγαθὸν μόνον. πλὴν καὶ ὑμῖν εἰς τὸν ΢οφονίου λόγον τὰς ἐμὰς ὑπολήψεις ποιήσω φανερωτέρας. συντίθεμαι κἀγὼ ὅτι οὐ πάντα τὰ ἀνθρώπων ἀποδιδόναι δεῖ τῷ θεῷ. αὐτίκα γοὖν οἱ ἄνθρωποι οὐκ ἔχοντες τὰ σώματα τρεπτὰ οὐ τρέπονται, ἀλλὰ χρόνῳ ὑπὸ τῶν τροπῶν ἀλλοιοὖσθαι φύσιν ἔχουσιν. ὁ δὲ θεὸς οὐχ οὕτως· ὑπὸ γὰρ τοὖ ἐμφύτου πνεύματος αὐτοὖ ἀπορρήτῳ δυνάμει ὁποῖον ἅν βούληται, γίνεται τὸ σῶμα. καὶ ταύτῃ μ᾵λλον ἔστι πιστεὖσαι, ᾗ καὶ ὁ ἀὴρ παρ' αὐτοὖ τοιαύτην εἰληφὼς φύσιν ὑπὸ τοὖ αὐτὸν διήκοντος ἀσωμάτου νοὖ εἰς δρόσον τραπεὶς καὶ παχυνθεὶς γίνεται ὕδωρ, ὕδωρ δὲ παγὲν λίθοι καὶ γ῅, καὶ λίθοι δὲ συρρήξαντες πὖρ ἐξάπτουσι. τοσοὖτον κατὰ μεταβολὴν καὶ τροπὴν ὁ ἀὴρ ὕδωρ τὰ πρῶτα γεγονὼς εἰς πὖρ ἔληξε διὰ τῶν τροπῶν καὶ τὸ ὑγρὸν εἰς τὴν ἐναντίαν φύσιν μετετράπη. τί δέ; οὐχὶ καὶ τὴν Μωυσέως ·άβδον ὁ θεὸς ἔτρεψεν εἰς ζῷον, ποιήσας ὄφιν, ὃν πάλιν μετέτρεψεν εἰς ·άβδον; καὶ δι' αὐτ῅ς δὲ τ῅ς τραπείσης ·άβδου τὸ Νείλου ὕδωρ ἔτρεψεν εἰς αἷμα, ὃ καὶ πάλιν μετέτρεψεν εἰς ὕδωρ. ἀλλὰ καὶ τὸν ἄνθρωπον, χοὖν ὄντα, ἐμφυσήματι πνο῅ς μετέτρεψεν εἰς σάρκα καὶ πάλιν μετέτρεψεν εἰς χοὖν. οὐχὶ δὲ Μωυσ῅ς, αὐτὸς σὰρξ ὤν, εἰς μέγιστον ἐτράπη φῶς, ὡς μὴ δυνηθ῅ναι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ ἀντιβλέψαι αὐτῷ; πολλῷ οὗν μ᾵λλον ὁ θεὸς ἑαυτὸν τρέπειν εἰς ὃ βούλεται δυνατώτατός ἐστιν. ἀλλ' ἴσως τις ὑμῶν ἐνενόησεν ὅτι ἄλλος μὲν ὑπ' ἄλλου γενέσθαι τι δύναται, αὐτὸς δέ τις ἑαυτὸν εἰς ὃ βούλεται μετατρέπειν οὐ δύναται καὶ ὅτι τὸ τρέπεσθαι τοὖ γηρῶντός ἐστι καὶ ἀποθανεῖν <φύσιν> ἔχοντος. ἀλλὰ περὶ ἀθανάτων τοὖτο οὐ χρὴ νομίζειν. ἥ γὰρ οὐκ ἄγγελοι ἀγήρως <ὄντες> καὶ πυρώδους οὐσίας εἰς σάρκα μετετράπησαν, καὶ οἱ παρὰ τῷ Ἀβραάμ <ποτε ξενι>σθέντες, ὧν καὶ τοὺς πόδας ὡς ὁμοουσίων ἀνθρώπων ἄνθρωποι ἔνιψαν; ἀλλὰ καὶ τῷ Ἰακὼβ ἀνθρώπῳ ὄντι ἄγγελος ἐπάλαισεν, εἰς σάρκα τραπείς, ἵνα αὐτῷ συγχρωτισθ῅ναι δυνηθῆ. καὶ ὁμῶς παλαίσας ἐπὶ τὴν ἰδίαν αὐτοὖ φύσιν βουληθεὶς ἐτράπη. ἤδη εἰς πὖρ μεταβαλόμενος τοὖ Ἰακὼβ τὸ πλατὺ νεὖρον οὐκ ἔκαυσε μέν, ἔφλεξε δέ, καὶ χωλὸν ἐποίησεν. ὁ δὲ ἕτερόν τι γενέσθαι ὅτε θέλει μὴ δυνάμενος, ὡς ὑποκείμενος τῆ αὐτοὖ φύσει θνητός ἐστι· δυνά-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μενος δέ τις γενέσθαι ὅτε θέλει ὃ θέλει ὡς αὐτ῅ς τ῅ς φύσεως δεσποτεύων εἰς τὸ νεάζειν ὑποστρέφων ἀθάνατός ἐστιν. ὅθεν πολὺ μ᾵λλον ἡ τοὖ θεοὖ δύναμις ὅτε θέλει τοὖ σώματος τὴν οὐσίαν εἰς ὃ θέλει μετατρέπει, καὶ ὁμοούσιον τῆ παρούσῃ τροπῆ προβάλλει, ἰσοδύναμον δὲ οὔ. ὅτι ὁ μὲν προβάλλων καὶ εἰς ἑτέραν πάλιν οὐσίαν ἐφ' ἑαυτοὖ τραπέντος δύναται, ὁ δὲ προβληθεὶς τ῅ς ἐξ ἐκείνου τροπ῅ς τε καὶ τέκνον ὑπάρχων ἄνευ τοὖ προβαλόντος βουλ῅ς ἄλλο τι γενέσθαι οὐ δύναται, εἰ μὴ ἐκεῖνος θέλει. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος Μιχαίας, καὶ αὐτὸς εἷς ὢν τῶν ἑπομένων ἑταίρων· Ἐβουλόμην, ἔφη, καὶ αὐτὸς μαθεῖν παρὰ σοὖ, εἰ ὥσπερ ὁ πονηρὸς γέγονεν, οὕτω γεγένηται καὶ ὁ ἀγαθός. εἰ δὲ ὁμοίως γεγόνασιν, ἀδελφοὶ εἶναί μοι δοκεῖ. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐχ ὁμοίως γεγόνασιν, εἴπερ μέμνησαι ὧν ἐν ἀρχῆ εἶπον, ὅτι τοὖ πονηροὖ ἡ τετραγενὴς τοὖ σώματος οὐσία πεφιλοκρινημένη ὑπὸ τοὖ θεοὖ προεβλήθη, ἔξω δὲ αὐτ῅ς κατὰ τὴν τοὖ προβαλόντος βουλὴν κραθείσης πρὸς τὴν κρ᾵σιν <...>, ἡ κακοῖς χαίρουσα προαίρεσις ὡς νοεῖν ὅτι θεοὖ μὲν τέκνον ἡ τετραγενὴς ἐξ αὐτοὖ προβληθεῖσα οὐσία, ἡ καὶ αὐτὴ οὗσα ἀεί, τ῅ς δὲ ἔξω ὑπ' αὐτοὖ κραθείσης οὐσίας ἡ συμβεβηκυῖα κακοῖς χαίρουσα προαίρεσις ἐπεγένετο. καὶ οὕτως οὔτε ὑπὸ τοὖ θεοὖ γεγέννηται οὔτε ὑφ' ἑτέρου τινός, ἀλλ' οὐδὲ ὑπ' αὐτοὖ προβέβληται οὔτε αὐτομάτως προελήλυθεν οὔτε ἀεὶ ἦν (ὡς ἡ πρὸ τ῅ς συγκράσεως οὐσία), ἀλλὰ κατὰ τὴν τοὖ θεοὖ βούλησιν ἔξω τῆ κράσει συμβέβηκε. καὶ ὅτι ἀνάγκη τοὖθ' οὕτως ἔχειν, πολλάκις εἰρήκαμεν. ὁ δὲ ἀγαθὸς ἐκ τ῅ς τοὖ θεοὖ καλλίστης τροπ῅ς γεννηθεὶς καὶ οὐκ ἔξω κράσει συμβεβηκὼς τῷ ὄντι υἱός ἐστι. πλὴν ἐπεὶ ταὖτα ἄγραφα τυγχάνει καὶ στοχασμοῖς πεπιστωμένα, μὴ πάντως ἡ <ἀλήθεια> οὕτως ἔχειν βεβαιούσθω. εἰ δὲ μήγε, ὁ νοὖς ὡς πάντως προειληφὼς <τὸ ἀληθ>ὲς τοὖ ζητεῖν παύεται. κἀκεῖνά μοι μνημονεύετε ὅτι τὰ τοιαὖτα <π᾵σι μὲ>ν οὐ δεῖ λέγειν, ἀλλὰ τοῖς μετὰ πεῖραν δοκιμωτάτοις. οὐδὲ πρὸς ἀλλήλους ·ᾳδίως ἰσχυρίζεσθαι δεῖ τὰ τοιαὖτα οὐδὲ τολμ᾵ν ὀφείλετε λέγειν ὡς ἀκριβοὖντες τὴν τῶν ἀπορρήτων εὕρεσιν, ἀλλὰ σιωπῶντας χρὴ ἐνθυμεῖσθαι μόνον· ἐν γὰρ τῷ λέγειν ἴσως οὐχ ὡς ἔχον ὁ φθεγξάμενος ἁμαρτήσεται καὶ δίκην ὑφέξει ὡς τολμήσας (κἅν πρὸς ἑαυτόν) φθέγξασθαι τὰ σιγῆ τετιμημένα. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος Λάζαρός τις τῶν ἀκολούθων καὶ αὐτὸς ἔφη· Σὴν συμφωνίαν ἡμῖν εἰπέ, πῶς δυνατὸν εὔλογον εἶναι τὸν ὑπὸ θεοὖ δικαίου καταστάντα πονηρὸν ὥστε τῶν ἀσεβησάντων εἶναι τιμωρόν, τοὖ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τον αὐτὸν ὕστερον μετὰ τῶν αὐτοὖ ἀγγέλων σὺν τοῖς ἁμαρτωλοῖς εἰς τὸ σκότος τὸ κατώτερον πέμπεσθαι; καὶ γὰρ καὶ τοὖτο μέμνημαι εἰρηκότος αὐτοὖ τοὖ διδασκάλου. καὶ ὁ Πέτρος· Κἀγώ, ἔφη, ὁμολογῶ ὅτι ὁ πονηρὸς πονηρὸν οὐδὲν ποιεῖ κατὰ τοὖτο, καθὸ τὸν δοθέντα αὐτῷ νόμον ἐκτελεῖ. καίτοι προαίρεσιν ἔχων κακήν, ὅμως φόβῳ τῷ πρὸς τὸν θεὸν οὐδὲν ἀδίκως πράσσει, διαβάλλων δὲ διδασκάλους ἀληθείας εἰς ἐνέδραν τῶν ἀκρίτων καὶ διάβολος ὁ αὐτὸς ὀνομάζεται. τὸ δὲ τὸν ἀψευδ῅ διδάσκαλον ἡμῶν εἰπεῖν αὐτόν τε καὶ τοὺς ἀγγέλους αὐτοὖ σὺν τοῖς ἀπατηθεῖσιν ἁμαρτωλοῖς εἰς τὸ σκότος τὸ κατώτερον ἀπελθεῖν, τοιοὖτόν τινα ἔχει λόγον. ὁ πονηρὸς σκότῳ χαίρουσαν τὴν κρ᾵σιν λελογχώς, μετὰ τῶν ὁμοδούλων ἀγγέλων εἰς τὸ τοὖ Σαρτάρου σκότος κατελθὼν ἥδεται· φίλον γὰρ πυρὶ τὸ σκότος. αἱ δὲ τῶν ἀνθρώπων ψυχαὶ φωτὸς καθαροὖ σταγόνες οὗσαι, ὑπὸ ἀλλοφύλου πυρὸς οὐσίας συμπινόμεναι καὶ φύσιν τοὖ ἀποθανεῖν οὐκ ἔχουσαι, κατ' ἀξίαν κολάζονται. εἰ δὲ ὁ τ῅ς κακίας ἡγεμὼν ἄνθρωπος ὢν οὐ πέμπεται εἰς τὸ σκότος ὡς μὴ τούτῳ χαίρων, τότε δύναται ἡ κακοῖς αὐτοὖ χαίρουσα κρ᾵σις μετασυγκριθ῅ναι εἰς ἀγαθοὖ προαίρεσιν καὶ οὕτως ἀγαθὸς συνεῖναι κριθήσεται ταύτῃ μ᾵λλον ὅτι κακοῖς χαίρουσαν λελογχὼς κρ᾵σιν, αἰτίᾳ τοὖ πρὸς τὸν θεὸν φόβου οὐδὲν παρὰ τὸ δοκοὖν τῷ τοὖ θεοὖ νόμῳ διεπράξατο. καὶ μήτιγε τὸ τὴν τοὖ ἀρχιερέως Ἀαρὼν ·άβδον γενέσθαι ὄφιν καὶ πάλιν ἀντιτραπ῅ναι εἰς ·άβδον, τοὖτο εἰς τὴν τοὖ πονηροὖ ὕστερον γενησομένην τ῅ς τροπ῅ς μετασύγκρισιν μυστηριωδῶς ἡ γραφὴ *ἐσομένην+ προεδήλωσε; Μετὰ δὲ τὸν Λάζαρον Ἰώσηφος (καὶ αὐτὸς εἷς τῶν ἀκολούθων) ἔφη· Ὀρθῶς πάντα εἴρ<ηκας. νὖν δὲ> κἀμοὶ τοὖτο βουλομένῳ μαθεῖν παράσχου διὰ τί π᾵σι τῶν αὐτῶν λόγων <κηρυσσομένων> οἱ μὲν πείθονται, οἱ δὲ ἀπειθοὖσι. καὶ ὁ Πέτρος· Oὐ γάρ εἰσιν, ἔφη, οἱ λόγοι ἐπῳδαί, ἵνα πάντως ἀκούσας τις πιστεύσῃ. τῷ δέ τινας μὲν πείθεσθαι, τινὰς δὲ μή, συνετῶς δείκνυται τὸ αὐτεξούσιον. ταὖτα εἰπόντα οἱ πάντες εὐλογήσαμεν. Καὶ δὴ μέλλουσιν ἡμῖν ἑστι᾵σθαι ὑπεισέδραμέ τις λέγων· Ἀππίων ὁ πλειστονίκης σὺν Ἀννουβίωνι ἧκεν ἀρτίως ἀπὸ Ἀντιοχείας καὶ ξενίζεται παρὰ ΢ίμωνι. ὁ δὲ πατὴρ ἀκούσας καὶ χαρεὶς ἔφη Πέτρῳ· Eἴ μοι ἐπιτρέπεις, πορεύομαι προσαγορεύσων Ἀππίωνα καὶ Ἀννουβίωνα ἐκ πρώτης ἡλικίας φίλους μοι γεγενημένους. τυχὸν γὰρ Ἀννουβίωνα πείσω Κλήμεντι διαλεχθ῅ναι περὶ γενέσεως. καὶ ὁ Πέτρος· Ἐπιτρέπω, ἔφη, καὶ ἐπαινῶ τὰ φίλων σε πληροὖντα μέρη, πλὴν ἐννόει μοι ὡς κατὰ πρόνοιαν θεοὖ πανταχό-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θεν συντρέχει τὰ πρὸς τὴν σὴν πληροφορίαν οἰκείαν ἀποτελοὖντα τὴν ἁρμονίαν. τοὖτο δὲ εἶπον διὰ τὴν Ἀννουβίωνος χρησίμως σοι γενομένην ἐπιδημίαν. καὶ ὁ πατήρ· Ἀληθῶς συνορῶ τοὖτο οὕτως ἔχον. καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐπορεύθη πρὸς ΢ίμωνα. ἡμεῖς δὲ οἱ συνόντες τῷ Πέτρῳ δι' ὅλης νυκτὸς ἐπαλλήλως πυνθανόμενοι ὑπό τε ἡδον῅ς καὶ χαρ᾵ς τῶν λεγομένων νήφοντες ἐνυκτερεύσαμεν. ἤδη δέ πως νυκτὸς ὑπαυγαζομένης Πέτρος ἐμβλέψας ἐμοί τε καὶ τοῖς ἀδελφοῖς μου ἔφη· Διαπορῶ τί ἔδοξε τῷ ὑμετέρῳ πατρί. καὶ λέγοντος τοὖτο ἧκεν ὁ πατὴρ αὐτόθι, τὸν Πέτρον ἡμῖν περὶ αὐτοὖ διαλεγόμενον καταλαβών· καὶ ἀθυμοὖντα ἰδὼν προσαγορεύσας ἀπελογήσατο δι' ἣν αἰτίαν ἔξω κεκοίμηται. ἡμεῖς δὲ ἐμβλέποντες αὐτῷ ἐξειστήκειμεν, τὸ εἶδος ΢ίμωνος ὁρῶντες, φων῅ς δὲ τοὖ πατρὸς ἡμῶν ἀκούοντες Υαύστου. καὶ δὴ φευγόντων ἡμῶν αὐτὸν καὶ στυγνούντων ἐξεπέπληκτο ὁ πατὴρ ἐπὶ τῷ οὕτως ἀπηνῶς καὶ ἐχθρῶς αὐτῷ χρ῅σθαι. μόνος δὲ Πέτρος τὴν κατὰ φύσιν αὐτοὖ ὁρῶν μορφὴν πρὸς ἡμ᾵ς ἔφη· Σίνος ἕνεκα βδελυσσόμενοι ἀπωθεῖσθε τὸν ὑμέτερον πατέρα; ἡμεῖς δὲ καὶ ἡ μήτηρ ἔφαμεν· ΢ίμων ἡμῖν ο὘τος φαίνεται φωνὴν ἔχων τοὖ ἡμετέρου πατρός. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· Ὑμῖν μὲν ἡ ἀμάγευτος αὐτοὖ φωνὴ μόνη γνώριμός ἐστιν, ἐμοὖ δὲ τοῖς ἀμαγεύτοις ὀφθαλμοῖς καὶ τὸ εἶδος αὐτοὖ ὡς ἔστιν ὁρατὸν ὅτι μή ἐστι ΢ίμων, ἀλλὰ Υαὖστος ὁ ὑμέτερος πατήρ. τότε δὴ προσεμβλέψας καὶ τῷ πατρὶ ἔφη· Σὸ γνήσιόν σου εἶδος αὐτοῖς οὐ φαίνεται, ἀλλὰ ΢ίμωνος τοὖ ἀσεβεστάτου καὶ ἡμῖν ἐχθίστου. Σαὖτα τοὖ Πέτρου διαλεγομένου ἐπεισῄει τις τῶν προόδων ἀπὸ τ῅ς Ἀντιοχείας ἐληλυθὼς λέγων Πέτρῳ· Eἰδέναι σε θέλω, κύριέ μου, ὅτι ΢ίμων ἐν τῆ Ἀντιοχείᾳ δημοσίᾳ πολλὰ τεράστια ποιῶν οὐδὲν ἄλλο προσδιελέγετο ἤ σε πρὸς αὐτοὺς πρὸς μῖσος ποιῶν μάγον τε ὀνομάζων καὶ γόητα καὶ μιαιφόνον, καὶ πρὸς τοσοὖτον αὐτοὺς μῖσος παρεσκεύασεν ὡς γλίχεσθαι πάντα ἄνθρωπον τῶν ἐκεῖ ἐπιδημησάντων σαρκῶν αὐτῶν ἀπογεύσασθαί σου. ὅθεν ἡμεῖς οἱ πρόοδοι μετὰ τῶν ὑπὸ σοὖ τῷ ΢ίμωνι ὑποβεβλημένων ἀδελφῶν ἡμῶν πολὺ κατὰ σοὖ βρύχουσαν τὴν πόλιν ἑωρακότες, κρύφα εἰς τὸ αὐτὸ γενόμενοι σκοποὖμεν τί χρὴ ποιεῖν. καὶ δὴ ἐν ἀπορίᾳ ἡμῶν ὄντων ἐπεδήμησε Κορνήλιος ἑκατόνταρχος ὑπὸ Καίσαρος πεμφθεὶς πρὸς τὸν τ῅ς ἐπαρχίας ἡγούμενον, ὃν ἐν Καισαρείᾳ δαιμονῶντα ἰάσατο ὁ κύριος. ο὘τος μεταπεμφθεὶς ὑφ' ἡμῶν κρύφα καὶ τ῅ς ἀθυμίας τὴν αἰτίαν παρ'

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἡμῶν μαθὼν καὶ βοηθεῖν ἀξιωθεὶς προθυμότατα ὑπέσχετο φοβήσας φυγαδεύειν αὐτόν, ἐάν γε αὐτοὖ τῷ ἐγχειρήματι ὑπουργήσωμεν. ἡμῶν δὲ ἑτοίμως πάντα ποιήσειν ὑποσχομένων ἔφη· Ἐμοὖ διὰ πολλῶν φίλων κρύφα εἰς σύλληψιν αὐτοὖ ἐληλυθέναι περισκοποὖντος καὶ ζητεῖν αὐτὸν φάσκοντος, καθότι Καῖσαρ πολλοὺς μάγους ἀνελὼν καὶ τὰ κατ' αὐτὸν μαθὼν ἐμὲ ἐπὶ τὴν αὐτοὖ ζήτησιν ἔπεμψεν, ὅπως καὶ αὐτὸν ὡς καὶ τοὺς πρὸ αὐτοὖ μάγους κολάσῃ, καὶ οἱ ὑμέτεροι οἱ συνόντες αὐτῷ ὡς δὴ κρύφα ποθὲν ἀκηκοότες προσαναφερέτωσαν ὡς ἐμοὖ ἕνεκα τοὖ συλλαβεῖν αὐτὸν ἀπεσταλμένου, καὶ τυχὸν ἀκούσας φοβηθεὶς φεύξεται. ἐπεὶ τοίνυν ἕτερόν τι ποιεῖν ἐπενοήσαμεν . ὁμῶς οὕτως ἐγένετο. ὑπό τε γὰρ πολλῶν τῶν ἔξω ὡς τὰ μεγάλα αὐτῷ χαριζομένων λάθρα λεγόντων, ἔτι δὲ καὶ τῶν ἔνδον ὑποβλητῶν ἡμετέρων ἀκηκοὼς καὶ ὡς παρ' ἰδίων γνώμην εἰληφὼς ὑποστέλλεσθαι ἔγνω. ἀποδρὰς οὗν τ῅ς Ἀντιοχείας μετὰ Ἀθηνοδώρου ἐνθάδε ἐλήλυθεν ὡς ἀκηκόαμεν. διὸ συμβουλεύομέν σοι μήπω ἐπιβ῅ναι τ῅ς πόλεως ἐκείνης, μέχρις ἅν εἰδῶμεν εἰ τ῅ς κατὰ σοὖ διαβολ῅ς ἐκείνου ἀπόντος ὑπολ῅σαι δυνήσονται. Σαὖτα τοὖ προόδου ἀπαγγείλαντος ὁ Πέτρος τῷ πατρὶ προσεμβλέψας ἔφη· Ἀκούεις, Υαὖστε, ὑπὸ ΢ίμωνος τοὖ μάγου ἡ μεταμόρφωσίς σου γέγονεν, ὡς ἤδη φαίνεται. Καίσαρα γὰρ νομίσας ἐπὶ κακῷ αὐτὸν ζητεῖν φοβηθεὶς ἔφυγε, τὴν ἑαυτοὖ σοὶ περιθεὶς μορφήν, ὅπως ἀποθανόντος σου τοῖς σοῖς τέκνοις ἡ λύπη γένηται. ταὖτα ὁ πατὴρ ἀκούων κλαίων καὶ ὀδυρόμενος ἔφη· Ὀρθῶς ἐστοχάσω, Πέτρε. Ἀννουβίων ...... μού με φιλῶν μυστηριωδῶς τὴν ἐπιβουλὴν ἐξέφηνε, καὶ οὐκ ἐπίστευ<ον ὁ τάλας>, ἐπειδὴ τοὖ παθεῖν ἤμην ἄξιος. ταὖτα τοὖ πατρὸς εἰπόντος μετ' οὐ πολὺ <Ἀννουβίων ἦλθε> πρὸς ἡμ᾵ς τὴν ΢ίμωνος ἡμῖν δηλῶν φυγὴν καὶ ὡς αὐτ῅ς νυκτὸς ἐπὶ Ἰουδαίαν ὥρμησεν. ε὘ρε δὲ τὸν πατέρα ἡμῶν κοπτόμενον καὶ μετὰ ὀδυρμῶν λέγοντα· Oἶμοι ὁ τάλας, μάγον αὐτὸν ἀκούων ἠπίστουν ὁ ταλαίπωρος· πρὸς μίαν ἡμέραν ἐπιγνωσθεὶς συμβίῳ καὶ τέκνοις ταχέως ἐπὶ τὴν προτέραν τ῅ς ἀγνοίας ἦλθον συμφοράν. καὶ ἡ μήτηρ ὀδυρομένη τὰς τρίχας κατέτιλλεν, ἡμεῖς δὲ περὶ τ῅ς τοὖ πατρὸς ἀλλοιώσεως ἀδημονοὖντες ἐστένομεν, ὅτι ποτὲ ἦν συννο῅σαι μὴ δυνάμενοι. Ἀννουβίων δὲ ταὖτα ἀκούων καὶ ὁρῶν ἀχανὴς ἔστη. ὁ δὲ Πέτρος ἡμῖν τοῖς τέκνοις ἐπὶ πάντων ἔφη· Πιστεύσατέ μοι, ο὘τός ἐστι Υαὖστος ὁ πατὴρ ὑμῶν. διὸ δὴ κελεύω ὑμῖν ὡς πατρὶ προσέχειν· παρέξει γὰρ ὁ θεὸς πρόφασίν τινα, δι' ἧς τὴν ΢ίμωνος ἀποδυσάμενος μορφὴν τὴν τοὖ πατρὸς ὑμῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

προδήλως ἀναδείξει πάλιν. ταὖτα ἡμῖν εἰπὼν καὶ τῷ πατρὶ προσβλέψας ἔφη· Ἐγώ σοι ἐπέτρεψα προσαγορεὖσαι Ἀππίωνα καὶ Ἀννουβίωνα, ἐπειδὴ ἐκ παίδων σοι φίλους εἶναι ὁμολογεῖς, οὐχὶ ΢ίμωνι τῷ μάγῳ συνομιλεῖν. καὶ ὁ πατήρ· Ἥμαρτον, ἔφη, ὁμολογῶ. καὶ Ἀννουβίων· Καὶ αὐτὸς ἐγώ, ἔφη, σὺν αὐτῷ δέομαί σου συγγνῶναι γέροντι εὐγενεῖ καὶ ἀγαθῷ ἠπατημένῳ· παίγνιον γὰρ γέγονεν ὁ δυστυχὴς τοὖ περιβοήτου. πλὴν ὡς γέγονε φράσω. ὁ ἀγαθὸς ο὘τος γέρων ἦλθε προσαγορεύσων ἡμ᾵ς. ἐτυγχάνομεν δὲ αὐτ῅ς ὥρας κατὰ ταὐτὸν οἱ ἐκεῖ παρόντες ἀκούοντες ΢ίμωνος, ὃς ἀποδιδράσκειν ἤθελεν αὐτῆ νυκτί, ἀκηκοὼς ἐπιδημήσειν ποθέν τινας ἐνταὖθα τῆ Λαοδικείᾳ ἐκ προσταγ῅ς βασιλικ῅ς ζητοὖντας αὐτόν. Υαύστῳ δὲ εἰσιόντι τὸν ἴδιον θυμὸν <...> φήσας οὕτως πρὸς ἡμ᾵ς· Ἁλῶν αὐτὸν ἐλθόντα συμμετασχεῖν ὑμῖν ποιήσατε, ἐγὼ δὲ μύρον τι σκευάσω, ἵνα δειπνήσας καὶ ἀναλαβὼν τὸ ἴδιον χρίσας πρόσωπον τὴν ἐμὴν π᾵σιν ἔχειν δόξῃ μορφήν. ὑμεῖς δὲ βοτάνης τινὸς χυλοῖς προεναλειψάμενοι ὑπ' ἐμοὖ, οὐκ ἀπατηθήσεσθε ὑπὸ τ῅ς ξένης αὐτοὖ μορφ῅ς, πλὴν τοῖς ἄλλοις π᾵σιν ὁ Υαὖστος δόξει εἶναι ΢ίμων. ἐκείνου δὲ ταὖτα προλέγοντος ἔφην· Σί νὖν σοὶ ἐκ τ῅ς τοιαύτης μηχαν῅ς ἐστι κέρδος; καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· Πρῶτον μὲν συλλαβόντες αὐτὸν οἱ ἐμὲ ζητοὖντες παύσονται τ῅ς κατ' ἐμοὖ ζητήσεως. εἰ δὲ καὶ ὑπὸ βασιλικ῅ς χειρὸς ἀναιρεθείη, μέγιστον πένθος ἕξουσιν οἱ τούτου παῖδες, οἵτινες ἐμὲ καταλιπόντες προσφυγόντες τῷ Πέτρῳ συνεργοὖσι. νὖν γὰρ σοί, ὦ Πέτρε, ὁμολογῶ τὰ ἀληθ῅ ὅτι ἐφοβούμην τότ<ε τῷ Υαύ>στῳ τοὖτο μηνύειν. ἀλλ' οὐδὲ καιρὸν ἡμῖν ὁ ΢ίμων ἐδίδου πρὸς τὸ ἰδιάζειν, <ἵνα τις ἡ>μῶν αὐτῷ τὴν ἐκ τοὖ ΢ίμωνος κακὴν ἐκφάνῃ βουλήν. πλὴν ἐν μέσῃ γε νυκτὶ ἀναστὰς ὁ ΢ίμων τὴν ἐπὶ Ἰουδαίαν ἐποιεῖτο φυγήν, προπεμπόμενος ὑπό τε Ἀππίωνος καὶ Ἀθηνοδώρου. τότε ἐγὼ δυσαρέστως ἔχειν τὸ σῶμα ὑπεκρινάμην, ὅπως μείνας μετὰ τὸ ἐκείνους πορευθ῅ναι εὐθὺς αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἑαυτοὖ ἐπανελθεῖν ποιήσω, εἴ που δύναιτο παρ' ὑμῖν κρυπτόμενος λανθάνειν, μήπως ὑπὸ τῶν ΢ίμωνος ζητούντων ὡς ΢ίμων ληφθεὶς ὑπὸ βασιλικ῅ς ὀργ῅ς ἀποθάνῃ. ἀωρίας οὗν αὐτὸν ἐξαπέστειλα πρὸς ὑμ᾵ς καὶ κηδόμενος αὐτοὖ νύχιος ἦλθον ὀψόμενός τε αὐτὸν καὶ τάχιον ἀπελευσόμενος, πρὶν τοὺς πέμψαντας <τὸν ΢ίμωνα> ἐπανελθεῖν. καὶ προσβλέψας ἡμῖν ἔφη· Ἐγὼ Ἀννουβίων τὴν τοὖ πατρὸς ὑμῶν ἀληθ῅ μορφὴν ὁρῶ ἐναλειψάμενος ὑπ' αὐτοὖ τοὖ ΢ίμωνος ὡς προδιηγησάμην, ἵνα τοῖς ἐμοῖς ὀφθαλμοῖς ἡ ἀληθὴς Υαύστου φαίνηται μορφή. ἐκπεπληγμένος οὗν σφόδρα θαυμάζω τὴν ΢ίμωνος μαγείαν, ὅτι ἑστῶτες

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὸν ὑμέτερον οὐ γνωρίζετε πατέρα. κλαιόντων δὲ τοὖ τε πατρὸς καὶ τ῅ς μητρὸς καὶ ἡμῶν αὐτῶν, ἐπὶ τῆ κοινῆ πάντων ἡμῶν συμφορᾶ συμπαθήσας καὶ ὁ Ἀννουβίων ἐδάκρυσε. τότε καὶ ὁ Πέτρος τ῅ς τοὖ πατρὸς μορφ῅ς τὴν ἀποκατάστασιν ἡμῖν ἐπηγγείλατο εἰπὼν πρὸς αὐτόν· Ἤκουσας, ὦ Υαὖστε, τὰ καθ' ἡμ᾵ς. ὅταν οὗν ἡμῖν χρήσιμος ἡ περικειμένη σοι πλάνος μορφὴ γένηται καὶ ὑπουργήσῃς ἡμῖν πρὸς ἃ κελεύομεν, τότε κἀγώ σοι τὴν ἀληθινήν σου μορφὴν ἀποδώσω πρότερον ποιήσαντι τὰ παρ' ἐμοὖ σοι λεγόμενα. τοὖ δὲ πατρὸς εἰπόντος· Π᾵ν ὅτι ἄν μοι δυνατὸν ᾖ, προθυμότατον ποιήσω, μόνον τὴν ἐμὴν τοῖς ἐμοῖς ἀπόδος μορφήν, ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· Aὐτὸς ἰδίοις ὠσὶν ἀκήκοας τῶν προόδων μου ἀπὸ Ἀντιοχείας ἐληλυθότων καὶ εἰπόντων ὡς ἐκεῖ γεγονὼς ὁ ΢ίμων ἰσχυρῶς τοὺς ὄχλους κατ' ἐμοὖ παρώξυνε, μάγον καὶ μιαιφόνον πλάνον τε καὶ γόητα ἀποκαλῶν, ἐπὶ τοσοὖτον ὡς γλίχεσθαι πάντας τοὺς ἐκεῖ τῶν ἐμῶν ἀπογεύσασθαι σαρκῶν. ποιήσεις οὗν ὡς ἐγὼ λέγω, καταλιπὼν Κλήμεντα παρ' ἐμοὶ καὶ προαγαγὼν ἡμ᾵ς εἰς Ἀντιόχειαν μετὰ τ῅ς συμβίου σου, ἔτι δὲ Υαυστίνου καὶ Υαυστινιανοὖ τῶν υἱῶν σου. συνέσονται δέ σοι καὶ ἄλλοι τινές, οὓς ἐγὼ κρίνω δυνατοὺς ὑπουργ῅σαι τῷ ἐμῷ θελήματι. μετὰ τούτων ἐν τῆ Ἀντιοχείᾳ γενόμενος ἐν ὅσῳ ὡς ΢ίμων φαίνῃ, δημοσίᾳ κήρυξον τὴν σεαυτοὖ μετάνοιαν <λέγων·> Ἐγὼ ΢ίμων ταὖτα ὑμῖν κηρύσσω. ὁμολογῶ ἀδίκως καταψεύσασθαι Πέτρου· οὐκ ἔστι πλάνος, οὐ μιαιφόνος, οὐ γόης οὐδὲ ὅσα ποτὲ φαὖλα περὶ αὐτοὖ λέγων ἔφθανον ὑπὸ θυμοὖ ἐλαυνόμενος. δέομαι ὑμῶν αὐτὸς ἐγὼ ὁ τοὖ πρὸς ὑμ᾵ς μίσους αἴτιος αὐτῷ γεγονώς, παύσασθε μισοὖντες αὐτόν· τοὖ γὰρ ὑπὸ θεοὖ πρὸς σωτηρίαν κόσμου ἀπεσταλμένου ἀληθοὖς προφήτου ἀληθής ἐστιν ἀπόστολος. διὸ καὶ αὐτὸς συμβουλεύω αὐτῷ ὑμ᾵ς πείθεσθαι περὶ ὧν κηρύσσει, ἐπεὶ π᾵σα ὑμῶν ἡ πόλις ἄρδην ἀπολεῖται. δι' ἣν δὲ αἰτίαν ὑμῖν ταὖτα ὡμολόγησα, εἰδέναι ὑμ᾵ς θέλω. ταύτης τ῅ς νυκτὸς ἄγγελοί με τοὖ θεοὖ τὸν ἀσεβ῅ ὡς ἐχθρὸν ὄντα τῷ τ῅ς ἀληθείας κήρυκι δεινῶς ἐμαστίγουν. παρακαλῶ οὗν, μηδ' ἅν αὐτὸς ἐγὼ ἄλλοτε ἐπελθὼν κατὰ Πέτρου ἐπιχειρῶ λέγειν, μὴ ἀποδέξησθέ με. ἐξομολογοὖμαι γὰρ ὑμῖν· Ἐγὼ μάγος, ἐγὼ πλάνος, ἐγὼ γόης, ἀλλὰ μετανοῶ· ἔξεστι γὰρ ἴσως μετανοίᾳ ἀπολὖσαι τὰ προπεπραγμένα μοι ἁμαρτήματα. ταὖτα τοὖ Πέτρου ὑποτιθεμένου· Oἶδα, ἔφη ὁ πατήρ, ὅτι βούλει· διὸ μὴ κάμνε. ἐμοὶ γὰρ οὐχ ἧττον μελήσει ἐκεῖσε ἐλθόντι διαλεχθ῅ναι ἃ χρὴ περὶ σοὖ διαλέγεσθαι. καὶ ὁ Πέτρος πάλιν ὑπετίθετο· Ὅταν οὗν νοήσῃς τὴν πόλιν μεταβαλομένην τοὖ μίσους, ἐπιθυμοὖσαν δὲ ἰδεῖν ἡμ᾵ς, πέμψας δήλωσόν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μοι, καὶ αὐτόθι ἐπικαταληψόμεθά σε. γενόμενος δὲ ἐκεῖ αὐθήμερον τὴν ἀλλοτρίαν σου μορφὴν ἀπελάσας τὴν σὴν τοῖς σοῖς καὶ π᾵σι τοῖς ἄλλοις ἀπλανῶς φαίνεσθαι ποιήσω. ταὖτα εἰπὼν συνεῖναι αὐτῷ τοὺς υἱούς, ἀδελφοὺς δὲ ἐμούς, ἐποίησε καὶ Ματτιδίαν τὴν μητέρα ἡμῶν καὶ τῶν γνησιωτέρων τινὰς συναπέρχεσθαι ἐκέλευσεν. ἡ δὲ μήτηρ συναπελθεῖν αὐτῷ ὀκνηρῶς εἶχεν· Μοιχὰς γὰρ εἶναι δοκῶ τῆ ΢ίμωνος συνοὖσα μορφῆ. εἰ δ' ἄρα συναπέρχεσθαι αὐτῷ ἀναγκασθήσομαι, ἀδύνατον ἐπὶ τ῅ς αὐτ῅ς κλίνης συγκατακλιθήσεσθαι. οὐκ οἶδα δέ, εἰ καὶ συναπελθεῖν αὐτῷ πεισθήσομαι. ὀκνοὖσαν δὲ αὐτὴν ἀπελθεῖν ὁ Ἀννουβίων προέτρεψεν αὐτὴν εἰπών· Πείσθητι ἐμοί τε καὶ Πέτρῳ καὶ αὐτῆ δὲ τῆ φωνῆ ὅτι <Υαὖστός> ἐστιν ὁ σὸς σύμβιος, ὃν οὐκ ἔλαττόν σου ἀγαπῶ. καὶ αὐτὸς αὐτῷ συμ<πορεύσομαι>. ταὖτα τοὖ Ἀννουβίωνος εἰπόντος ἡ μήτηρ συνελθεῖν ὑπέσχετο. ὁ δὲ Πέτρος <ἔφη· Ἁρμο>διώτατα ὁ θεὸς τὰ πράγματα ἡμῶν οἰκονομεῖ. ἔχομεν γὰρ μεθ' ἡμῶν Ἀννουβίων<α τὸν ἀστρολ>όγον. ο὘τος γὰρ ἡμῖν ἐπιδημήσασι τῆ Ἀντιοχείᾳ περὶ γενέσεως τοὖ λοιποὖ ὡς φίλος γνησιώτερον διαλεχθήσεται. Καὶ δὴ τοὖ πατρὸς ὑπὸ νύκτα μεθ' ὧν ἐκέλευσε Πέτρος σὺν τῷ Ἀννουβίωνι ὁρμήσαντος ἐπὶ τὴν πλησίον Ἀντιόχειαν, ὄρθρου τ῅ς ἄλλης ἡμέρας πρὶν προελθεῖν Πέτρον ἐπὶ τῷ διαλέγεσθαι ἐπαν῅λθον εἰς τὴν Λαοδίκειαν τὸν ΢ίμωνα προπέμψαντες Ἀππίων καὶ Ἀθηνόδωρος ἐπιζητοὖντες τὸν πατέρα. ὁ δὲ <Πέτρος> μαθὼν ἐκέλευσεν αὐτοὺς εἰσέρχεσθαι. εἰσβάντων δὲ καὶ καθεσθέντων καί· Ποὖ Υαὖστος; εἰπόντων, ἀπεκρίνατο Πέτρος· Oὐκ ἴσμεν· αὐτ῅ς γὰρ ἑσπέρας πρὸς ὑμ᾵ς ἐλθὼν οὐκέτι τοῖς οἰκείοις ἐφάνη, χθὲς δὲ ὄρθρου καὶ ΢ίμων αὐτὸν ἐζήτησε, καὶ ἐπεὶ μηδὲν ἀπεκρινάμεθα πρὸς αὐτόν, οὐκ οἶδα τί δόξαν αὐτῷ, Υαὖστον ἑαυτὸν εἰπὼν μὴ πιστευθεὶς δακρύων καὶ κοπτόμενος ἀποκτέννειν ἑαυτὸν ἀπειλήσας ὡς ἐπὶ θάλασσαν ὥρμησε. ταὖτα ἀκούοντες ὅ τε Ἀππίων καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἐπολολύξαντες ἐκόψαντο λέγοντες· Διὰ τί οὐ παρεδέξασθε αὐτόν; καὶ ἅμα τῷ βούλεσθαι τὸν Ἀθηνόδωρον εἰπεῖν μοι· Υαὖστος ἦν, ὁ πατήρ σου, ὁ Ἀππίων ὑποφθάσας αὐτὸν εἶπεν· Ἐμάθομεν παρά τινος ὅτι εὑρὼν αὐτὸν ὁ ΢ίμων ἐξώρμησε, τὰ ἀληθ῅ αὐτοὖ Υαύστου παρακαλέσαντος αὐτόν, ὅτι μὴ ἤθελεν ὁρ᾵ν τοὺς αὑτοὖ υἱοὺς Ἰουδαίους γεγενημένους. ἡμεῖς δὲ ταὖτα ἀκούσαντες τούτου ἕνεκεν ἤλθομεν ζητοὖντες αὐτόν. ἐπειδὴ δὲ ἐνταὖθα οὐκ ἔστι, φαίνεται ἀληθεύσας ὁ εἰπὼν ἡμῖν. ὡς οὗν παρ' αὐτοὖ ἀκούσαντες εἰρήκαμεν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὑμῖν. ἐγὼ δὲ Κλήμης συννοήσας τὴν τοὖ Πέτρου προαίρεσιν ὅτι ὑπόνοιαν αὐτοῖς ἐνσπεῖραι θέλει ὡς τὸν γέροντα ζητεῖν μέλλων παρ' αὐτοῖς, ἵνα φοβηθέντες φύγωσι, συνέδραμον αὐτοὖ τῷ βουλήματι καὶ πρὸς τὸν Ἀππίωνα· Ἄκουσον, ἔφην, φίλτατέ μοι Ἀππίων· ἡμεῖς τὰ νομισθέντα ἡμῖν καλὰ ὡς πατρὶ δοὖναι ἐσπεύσαμεν· εἰ δὲ αὐτὸς οὐκ ἐβουλήθη λαβεῖν, ἀλλὰ τοὐναντίον βδελυξάμενος ἡμ᾵ς ἔφυγε, (τραχύτερόν τι ἐρῶ) οὐδὲ ἡμεῖς αὐτοὖ φροντίζομεν. ἐμοὖ ταὖτα εἰπόντος, ὡς ἐπ' ὠμότητι δυσχεράναντες ἀπῄεσαν καί (ὡς ἐμάθομεν τ῅ς ἄλλης) ἡμῶν ....... κατ' ἴχνη ΢ίμωνος ἐπὶ τὴν Ἰουδαίαν ὥρμησαν. Πλὴν ἡμερῶν δέκα διελθουσῶν <ἦλθέ τις> ἐκ τ῅ς Ἀντιοχείας παρὰ τοὖ πατρὸς ἀγγέλλων ἡμῖν πῶς ὁ πατὴρ δημο<σίᾳ στὰς τ῅ς> αὐτοὖ μορφ῅ς κατηγορῶν, Πέτρον εὐλογῶν τὴν π᾵σαν Ἀντιοχέων πόλιν εἰς πόθον μετέθηκεν, καὶ ἐκ τούτου πάντες ἐπιθυμεῖν αὐτὸν ἰδεῖν ἀπήγγελλον. ἐνίους δὲ καὶ χαλεπαίνοντας αὐτῷ ὡς ΢ίμωνι διὰ τὴν πρὸς Πέτρον ὑπερβάλλουσαν στοργὴν καὶ χεῖρας θέλειν ἐπιβαλεῖν τῷ Υαύστῳ ὡς ΢ίμωνι· διὸ μήπως ἀναιρεθῆ δεδοικότα, ἐξαυτ῅ς ἐλθεῖν πέμψαντα ἀξιοὖν τὸν Πέτρον, ὅπως αὐτὸν ζῶντα ἐπικαταλάβῃ καὶ τῆ πόλει ἀκμαζούσῃ πόθῳ τῷ πρὸς αὐτὸν εὐκαίρως ἐπιφανῆ. Πέτρος δὲ ταὖτα ἀκούσας πρὸς τὸ ἐκκλησιάζειν πλείστους συναγαγὼν καὶ ἐπίσκοπον ἐκ τῶν ἀκολούθων καταστήσας, βαπτίσας καὶ ἰασάμενος ἡμερῶν ἐπιμείνας τριῶν τῆ Λαοδικείᾳ ἐπὶ τὴν πλησίον ὁρμήσειν Ἀντιόχειαν ἔσπευσεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ΚΛHΜEΝΣO΢ ΣΩΝ ΠEΣΡOΤ EΠIΔHΜIΩΝ ΚHΡΤΓΜAΣΩΝ EΠIΣOΜH.
Κλήμης Ἰακώβῳ τῷ κυρίῳ καὶ ἐπισκόπῳ καὶ ἐπισκόπων ἐπισκόπῳ τῷ τὴν ἐν Ἱερουσαλὴμ ἁγίαν τῶν Φριστιανῶν ἐκκλησίαν διέποντι καὶ τὰς πανταχ῅ θεοὖ προνοίᾳ ἱδρυθείσας καλῶς Φριστοὖ τοὖ θεοὖ ἡμῶν ἐκκλησίας σύν τε πρεσβυτέροις καὶ διακόνοις καὶ τοῖς λοιποῖς ἅπασιν ἀδελφοῖς εἰρήνη εἴη πάντοτε. Γνώριμον ἔστω σοι κύριέ μου, ὅτι ἐγὼ Κλήμης Ῥωμαίων πολίτης ὢν καὶ τὴν πρώτην ἡλικίαν δυνηθεὶς ζ῅σαι σωφρόνως λογισμόν τε δεξάμενος οὐκ οἶδα πόθεν ἐπεισελθόντα μοι καὶ περὶ θανάτου πυκνὰς ποιούμενον ὑπομνήσεις πόνοις τὸ λοιπὸν καὶ ἀθυμίαις συνέζων. ἆρα γὰρ, ἐλογιζόμην, ὅτι θανὼν οὐκ εἰμί; καὶ οὐδεὶς ἔσται μού ποτε μνήμην ποιούμενος, τοὖ χρόνου πάντα τῆ λήθῃ παραδιδόντος; ἆρα δὲ μὴ ὢν πῶς ἔσομαι τοὺς οὐκ ὄντας εἰδὼς, οὐ γινώσκων, οὐ γινωσκόμενος, οὐ γεγονὼς, οὐ γινόμενος; καὶ ἆρά ποτε γέγονεν ὁ κόσμος καὶ πρὸ τοὖ γενέσθαι, τί ἄρα καὶ ἦν; εἰ γὰρ ἦν ἀεὶ, καὶ ἔσται· εἰ δὲ γέγονε, καὶ λυθήσεται πάντως· καὶ μετὰ λύσιν ἄρα τί ἔσται πάλιν, ὃ νὖν ἀδύνατόν μοι νο῅σαι; Σαὖτά τε καὶ τὰ τούτοις ὅμοια οὐκ οἶδα πόθεν ἀπαύστως διενθυμούμενος ἄπαυστον εἶχον ἀεὶ τὴν λύπην καὶ τοσοὖτον, ὡς ὠχριακότα με τήκεσθαι· καὶ τὸ δεινότατον, εἴποτε καὶ ἀπώσασθαι τὴν περὶ τούτων φροντίδα ὡς ματαίαν ἐλογισάμην, ἀκμαιότερόν μοι μ᾵λλον τὸ πάθος ἐγίνετο. καὶ ἠχθόμην ἐπὶ τούτῳ, οὐκ εἰδὼς σύνοικον καλὴν ἔχων ἔννοιαν ἀθανασίας αἰτίαν μοι γενομένην, ὡς ὕστερον ἔγνων ἀπὸ τοὖ τέλους, καὶ θεῷ τῷ πάντων ηὐχαρίστησα ποιητῆ. ὑπὸ γὰρ τ῅ς καταρχάς με πιεζούσης ἐννοίας ἠναγκάσθην εἰς τὴν τῶν πραγμάτων ἐλθεῖν ζήτησιν, καὶ οὓς τὴν ἀρχὴν δι' ἄγνοιαν μακαρίζειν ἐκινδύνευον, ὕστερον ταλανίζειν οὐκ ἐπαυσάμην. Ἐκ παιδὸς οὗν ἐν τοιούτοις ὢν λογισμοῖς εἰς τὰς τῶν φιλοσόφων ἐφοίτων διατριβὰς, ὥστε τι βέβαιον ἐκεῖθεν μαθεῖν. ἀλλὰ καὶ οὕτως οὐδὲν ἕτερον παρ' αὐτοῖς τὸ σπουδαζόμενον ἑώρων ἥ δογμάτων ἀνασκευὰς καὶ κατασκευὰς, ἔριδάς τε καὶ συλλογισμῶν τέχνας καὶ δὴ καὶ λημμάτων ἐπινοίας· καί ποτε μὲν ἐπεκράτει φέρε λέγειν, ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχὴ, ποτὲ δὲ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅτι θνητή. καὶ ὁτὲ μὲν λόγος ἐπικρατῶν ἦν, ὅτι ἀθάνατος ἡ ψυχὴ, ἔχαιρον, ὁτὲ δὲ ὅτι θνητὴ, ἠνιώμην, πλέον δὲ πάλιν ἠθύμουν, ὅτι οὐδ' ὁποτέρων τις τὸν ἐμὸν βεβαιῶσαι νοὖν ἠδύνατο. πλὴν ἐνενόουν, ὅτι αἱ δόξαι τῶν ὑποθέσεων παρὰ τοὺς ἐκδικοὖντας ἥ ψευδεῖς ἥ ἀληθεῖς ἀποφαίνονται, καὶ οὐχ ὡς ἔχουσιν αὐταὶ ἐφ' ἑαυτῶν ἀληθείας καταλαμβάνονται. παρ' ᾧ καὶ ἔτι μ᾵λλον ἐν τοῖς πράγμασιν ἰλιγγίων καὶ ἀπὸ τοὖ τ῅ς ψυχ῅ς βάθους ἐστέναζον. οὔτε γὰρ οἷός τε ἦν ἀποβαλέσθαι τὴν περὶ τούτων φροντίδα καίτοιγε σφόδρα βουλόμενος, ὡς ἤδη φθάσας ἐγνώρισα, οὔτε βέβαιόν τι καταλαβεῖν ἠδυνάμην. Πάλιν γοὖν ἀπορούμενος ἔλεγον ἐμαυτῷ· τί ματαιοπονῶ σαφοὖς ὄντος τοὖ πράγματος; ὅτι εἰ μὲν θανὼν οὐκ εἰμὶ, νὖν ὄντα με λυπεῖσθαι οὐ προσήκει. διὸ τηρήσω τὸ λυπεῖσθαι τηνικαὖτα, ὅτε οὐκ ὢν οὐ λυπηθήσομαι. εἰ δὲ ἄρα εἰμὶ, τί νὖν μοι ἐκ περισσοὖ πρόσεστι τὸ λυπεῖσθαι; καὶ εὐθέως μετὰ τοὖτο ἕτερος ἐπεισῄει μοι λογισμός. ἔλεγον γάρ· μή τί γε ἄρα τοὖ νὖν με λυποὖντος χείρονα ἐκεῖ πείσομαι, μὴ βεβιωκὼς εὐσεβῶς καὶ παραδοθήσομαι κατ' ἐνίων φιλοσόφων λόγους, Πυριφλεγέθοντι καὶ Σαρτάρῳ, ὡς ΢ίσυφος ἥ Σιτυὸς ἥ Ἰξίων ἥ Σάνταλος, καὶ ἔσομαι ἐν ᾅδου τὸν αἰῶνα κολαζόμενος; πάλιν δὲ ἀνθυπέφερον λέγων· ὡς ἀδήλου ὄντος τοὖ πράγματος ἀκινδυνότερόν ἐστι μ᾵λλον εὐσεβῶς βιῶναί με, καὶ τῶν τοὖ σώματος κρατεῖν ἡδονῶν, εἰ καὶ μὴ ἀκριβῶς ὅ,τι ποτέ ἐστι δίκαιον καὶ ἄρεσκον θεῷ πεπληροφόρημαι, οὔτε εἰ ἡ ψυχὴ ἀθάνατος ἥ θνητή. Σούτων οὗν τῶν λογισμῶν στρεφόντων μου τὴν ψυχὴν, εἰς Aἴγυπτον πορεύσομαι, εἶπον, καὶ τοῖς τῶν ἀδύτων ἱεροφάνταις καὶ προφήταις φιλιωθήσομαι, καὶ μάγον ζητήσας καὶ εὑρὼν χρήμασι πείσω πολλοῖς ψυχ῅ς ἀναπομπὴν τὴν λεγομένην νεκρομαντίαν ἐργάσασθαι, ἐμοὖ δ῅θεν ὡς περὶ πράγματός τινος πυνθάνεσθαι βουλομένου. ἡ δὲ πεὖσις ἔσται περὶ τοὖ μαθεῖν, ἄρα εἰ ἀθάνατος ἡ ψυχή. τοὖτο δὲ πάντως οὐκ ἐκ τοὖ ἀποκρίνασθαι αὐτὴν, ὅτι ἀθάνατός ἐστιν, ἔσται μοι γνῶναι, ἀλλ' ἀπὸ τοὖ ὀφθ῅ναι μόνον, ὅτι ἐστίν. ἰδὼν γὰρ αὐτὴν αὐτοῖς ὄμμασιν, ἱκανὴν ἕξω πληροφορίαν, καὶ οὐκέτι πιστότερα ὀφθαλμῶν ὦτα ποιήσομαι. ὅμως φιλοσόφῳ τινὶ τῶν συνήθων καὶ ταύτην ἐκοινούμην τὴν γνώμην. ὁ δὲ συνεβούλευέ μοι, μὴ λυσιτελὲς εἶναι τοὖτο τολμ῅σαι δυοῖν ἕνεκα. εἴ τε γὰρ, ἔφη, πάντως οὐχ ὑπακούσεται ἡ ψυχὴ τῷ μάγῳ, καὶ σὺ τοῖς ταὖτα ποιεῖν ἀπαγορεύουσι νόμοις ὡς ἀντιπράξας δυσσυν-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ειδήτως βιώσεις· εἰ δὲ καὶ εἰσακούσεται, μετὰ τοὖ δυσσυνειδήτως σε βιοὖν οἶμαι καὶ τὰ τ῅ς εὐσεβείας μηκέτι σοι προχωρεῖν, ο὘ ἕνεκεν τὰ τοιαὖτα ἑτόλμας. ἐχθραίνειν γὰρ τὸ θεῖον λέγουσιν ἐπὶ τοῖς σκύλλουσι τὰς ψυχὰς μετὰ τὴν ἀπὸ τοὖ σώματος ἐκείνων διάλυσιν. ἐγὼ δὲ ταὖτα ἀκούσας ὀκνηρότερος μὲν ἐπὶ τὸ ἐγχείρημα ἐγενόμην· ἀλλὰ τ῅ς προτέρας ἐννοίας ἐκείνης παντάπασιν ἀποστ῅ναι οὐκ ἠδυνάμην. Καὶ ἵνα μή σοι τὰ τοιαὖτα λέγων μακρότερον ἀποτείνω λόγον, ἐν τοσούτοις λογισμοῖς καὶ πράγμασιν ὄντος μου φήμη τις ἠρέμα Σιβερίου Καίσαρος τὰ Ῥωμαικὰ διέποντος σκ῅πτρα ἔαρος ἤδη ἀρχομένου ηὔξανεν ὁπόσαι ἡμέραι καὶ ὡς ἀληθῶς ἀγαθὴ θεοὖ ἄγγελος διῄει τὸν κόσμον τὸ τοὖ θεοὖ βούλημα σιγῆ στέγειν οὐ δυναμένη, μ᾵λλον δὲ καὶ πλείων ἑκάστης ἡμέ ρας καὶ μείζων ἐγίνετο λέγουσα, ὡς τίς ποτε ἐν Ἰουδαίᾳ ἐξ ἐαριν῅ς τροπ῅ς λαβὼν τὴν ἀρχὴν Ἰουδαίοις τὴν τοὖ ἀϊδίου θεοὖ εὐαγγελίζεται βασιλείαν, ἧς ἀπολαύειν λέγει, ἐάν τις αὐτῷ ἀρίστην διὰ πάντων ἐπιδείξηται πολιτείαν. τοὖ δὲ πιστεύεσθαι αὐτὸν χάριν ὅτι θεότητος γέμων ταὖτα διδάσκει, πολλὰ θαυμάσια, τέρατά τε καὶ σημεῖα ἐργάζεται ·»ματι μόνῳ κωφοὺς ἀκούειν ποιῶν, τυφλοὺς ἀναβλέπειν, χωλοὺς περιπατεῖν, καὶ π᾵σαν νόσον ἀπελαύνει καὶ πάντα δαίμονα φυγαδεύει, ἀλλὰ καὶ λεπροὶ ἐκ διαστήματος μόνον ἐνορῶντες αὐτῷ ἰώμενοι ἀπαλλάσσονται, νεκροὶ δὲ προσφερόμενοι ἐξεγείρονται, καὶ οὐδέν ἐστιν, ὃ μὴ δυνατὸς εἴη ποιεῖν. καὶ ὅσῳ γε μ᾵λλον ὁ χρόνος προέκοπτε, πολὺ μείζων διὰ πλειόνων τῶν ἐπιδημούντων καὶ βεβαιοτέρα καθίστατο οὐκ ἔτι φήμη, λέγω, ἀλλ' αὐτὴ τοὖ πράγματος ἡ ἀλήθεια. ἤδη γάρ ποτε καὶ συστήματα κατὰ τόπους ἐγίνετο βουλ῅ς καὶ σκέψεως ἕνεκα τὸ τίς ἅν ὁ φανεὶς εἴη, καὶ τί βούλεται λέγειν. Ἄρτι δὲ τοὖ ἔτους πρὸς τὸ φθινοπωρινὸν ἀποκλίνοντος ἀνήρ τις δημοσίᾳ στὰς ἄνδρες, ἔφη, Ῥωμαῖοι ἀκούσατε· ὁ τοὖ θεοὖ υἱὸς ἐν Ἰουδαίᾳ πάρεστιν ἐπαγγελλόμενος π᾵σι τοῖς βουλομένοις ζωὴν αἰώνιον, ἐὰν τὰ κατὰ γνώμην τοὖ πέμψαντος αὐτὸν πατρὸς πράξωσι. διὸ μεταβάλλεσθε ἀπὸ τῶν χειρόνων ἐπὶ τὰ κρείττονα, ἀπὸ τῶν προσκαίρων ἐπὶ τὰ αἰώνια καὶ γνῶτε τὸν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν ἕνα θεὸν, ο὘ τὸν κόσμον ἀδίκως οἰκεῖτε ἔμπροσθεν τῶν αὐτοὖ δικαίων ὀφθαλμῶν. ἀλλ' ἐὰν μεταβάλλησθε καὶ κατὰ τὴν αὐτοὖ βιώσητε βούλησιν εἰς ἕτερον ἐνεχθέντες αἰῶνα καὶ ἀ•διοι γινόμενοι τῶν ἀποῤῥήτων αὐτοὖ ἀγαθῶν ἀπολαύσετε· ἐὰν δὲ ἀπειθήσητε, μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀποβίωσιν εἰς τὸν τόπον τοὖ πυρὸς ἐμβληθήσεσθε, ὅπου ἀϊδίως κολαζόμενοι ἀνόνητα μεταμεληθήσεσθε. ὁ γὰρ τ῅ς μετανοίας καιρὸς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἡ νὖν ἑκάστου ζωὴ τυγχάνει. ταὖτα μὲν οὗν ἐκεῖνος ἔλεγεν. ἐγὼ δὲ ἀκούων ἠχθόμην, ὅτι μηδεὶς ἐκ τοσούτου πλήθους τηλικαύτην ἀγγελίαν ἀκούσας εἰς Ἰουδαίαν, εἶπε, πορεύσομαι ἵνα ἴδω, εἰ ο὘τος ἀληθεύει λέγων, ὡς ἄρα υἱὸς τοὖ θεοὖ ἐπιδεδήμηκε τῆ Ἰουδαία αἰωνίας τε καὶ ἀγαθ῅ς χάριν ἐλπίδος, τὴν τοὖ πέμψαντος πατρὸς βούλησιν καταγγέλλων, ἐπεὶ καὶ ὅπερ λέγουσιν αὐτὸν κηρύσσειν οὐκ ἔστι μικρόν. ὧν μὲν γὰρ τὰς ψυχὰς διαβεβαιοὖται αἰωνίους οὔσας αἰωνίων ἀπολαύσεσθαι καὶ τῶν ἀγαθῶν, ὧν δὲ ἐν πυρὶ ἀσβέστῳ ·ιφείσας εἰς αἰῶνα κολασθήσεσθαι. Oὕτω περὶ τῶν λοιπῶν ἔχων τοιαὖτα καὶ πρὸς ἐμαυτὸν ἔλεγον· τί δή ποτε μέμφομαι τοὺς ἄλλους ἐν ἴσῳ τ῅ς ἀμελείας ὢν ἐκείνοις ἐγκλήματι καὶ οὐ πρότερον τὸν ἐμὸν διαθεὶς βίον εἰς Ἰουδαίαν ἀφικνοὖμαι μάρτυς τῶν τοιούτων αὐτὸς γενησόμενος; οὕτως οὗν βουλευσαμένῳ πολὺς ὁ μεταξὺ διετρίβετο χρόνος τῶν βιωτικῶν με πραγμάτων πρὸς ἑαυτὰ περισπώντων καὶ δυσεκλύτων μοι γινομένων. τέλος γοὖν συννοήσας τὸν βίον ὅπως ἄστατός ἐστι καὶ ἀνώμαλος, εἶτα καὶ τὸν προτοὖ χρόνον ἅπαντα διαμνημονεύσας ὅπως ὑποσαινούσης με ἀεὶ τ῅ς ἐλπίδος εἰς δεὖρο παρέμεινα, καὶ ὅτι οὕτως ἀσχολούμενοι πάντες ἄνθρωποι ἀποθνήσκομεν, τὰ πάντα μου ὡς ἔτυχεν ἀφεὶς εἰς Πόρτον εὐθὺς ὥρμησα, καὶ εἰς τὸν λιμένα ἐλθών τε καὶ ἀναχθεὶς ἀνέμων ἀντιπνοίαις ἀντὶ τοὖ εἰς Ἰουδαίαν κατ᾵ραι προσώκειλα τῆ Ἀλεξανδρείᾳ. ἐκεῖ δὲ συνεφοίτων τοῖς φιλοσόφοις πνευμάτων ἐπηρείας ἤδη μοι τὸν πλοὖν ἐπεχούσης καὶ τὰ περὶ τ῅ς φήμης ἣν ὁ φανεὶς ἐν Ῥώμῃ διήγγειλε καὶ τίνα γε ἃ καταγγέλοι σαφῶς ἕκαστα καταλέγειν ἠξίουν. οἱ δὲ φανέντα μὲν, εἶπον, ἐν Ῥώμῃ τοιόνδε τινὰ ὅλως οὐκ ἴσμεν, περὶ δὲ τοὖ ἐν Ἰουδαίᾳ γενομένου καὶ υἱοὖ θεοὖ ὑπὸ τ῅ς φήμης κηρυττομένου παρὰ πολλῶν τῶν ἐκεῖθεν ἐληλυθότων ἠκούσαμεν καὶ περὶ πάντων ὧν ἐποίει καὶ ψιλῷ τῷ ·»ματι θαυμασίων ἐμάθομεν. Ἐμοὖ δὲ εἰπόντος· ἐβουλόμην τινὶ τῶν ἑωρακότων αὐτὸν συγγενέσθαι καὶ ὅσα ποθῶ μαθεῖν ἀκοὖσαι περὶ αὐτοὖ, ὑπολαβόντες ἐκεῖνοι ἔστι τις ἐνταὖθα, φασὶν, οὐ μόνον ἱστορήσας αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ τ῅ς ἐκεῖθεν γ῅ς ὑπάρχων, ἀνὴρ τίμιος ὀνόματι Βαρνάβας, ὃς ἕνα καὶ τῶν αὐτοὖ μαθητῶν ἑαυτὸν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εἶναι λέγει καὶ ἐνταὖθά που καθεζόμενος τὰ παρ' ἐκείνου ὑπεσχημένα τοῖς τῶν τοιούτων ἀξίοις ἑτοίμως τῷ βουλομένῳ διέξεισι. καὶ δ῅τα τὸν τόπον καταλαβὼν, εἰς ὃν ὁ ἀνὴρ εἰώθει καθέζεσθαι, καὶ μέρος καὶ αὐτὸς τοὖ περιεστηκότος πλήθους γενόμενος ἔστην ἐπακούων τῶν λεγομένων, καὶ συνενόουν τἀληθ῅ οὐ διαλεκτικῆ τινι τέχνῃ διδάσκοντα τοὖτον, ἀλλ' ἀπαρασκευάστως οὕτω καὶ ἁπλῶς ἐκτιθέμενον, ἅ τε ἤκουσε καὶ ἑώρακε τὸν τοὖ θεοὖ φανέντα υἱὸν πεποιηκέναι τε καὶ εἰρηκέναι. πολλοὺς δὲ μάρτυρας τῶν ὑπ' αὐτοὖ λεγομένων θαυμασίων τε καὶ λόγων ἐξ αὐτοὖ τοὖ παρεστῶτος ὄχλου παρείχετο. Ἐπεὶ δὲ πρὸς τὰ παρ' αὐτοὖ ἀπανούργως λεγόμενα ἡδέως οἱ ὄχλοι διέκειντο, οἱ ἐκ παιδείας κοσμικ῅ς ὁρμώμενοι φιλόσοφοι χλευάζειν αὐτὸν καὶ γελ᾵ν ἐπειρῶντο σκώπτοντες ἀμέτρῳ θράσει καὶ διασύροντες καὶ οἷα μεγάλοις ὅπλοις τοῖς συλλογισμοῖς κατ' αὐτοὖ χρώμενοι. ὁ δὲ ἀπωθούμενος αὐτῶν τὸν λ῅ρον οὐ συνέτρεχεν αὐτῶν τῆ πανούργῳ πεύσει, ἀλλὰ καὶ ἀκατάπληκτος ὢν λέγειν οὐκ ἀφίστατο. καὶ ποτέ τις διαπαίζων δ῅θεν αὐτὸν ἐπυνθάνετο· διὰ τί, ὦ νέε διδάσκαλε, κώνωψ ἐγένετο καὶ βραχύτατος ὢν ἓξ πόδας ἔχων καὶ πτερὰ φέρει, ἐλέφας δὲ τὸ μέγιστον ζῶον ἄπτερος ὢν τέσσαρας μόνους ἔχει πόδας; ὁ δὲ τὴν διδασκαλίαν πρὸς τὴν ἐρώτησιν μικρὸν ἐπισχὼν οὐδεμι᾵ς μέντοι τῷ ἐρωτήσαντι πρὸς ταὖτα μεταδοὺς ἀποκρίσεως τὸν ἀπ' ἀρχ῅ς αὐτῷ προκείμενον αὗθις ἀνελάμβανε λόγον τούτῳ μόνῳ προοιμίῳ καθ' ἑκάστην ἐγκοπὴν χρώμενος· ἡμεῖς τοὖ πέμψαντος ἡμ᾵ς τοὺς λόγους καὶ τὰς θαυμασίους πράξεις εἰπεῖν ὑμῖν μόνον ἔχομεν ἐντολὴν, καὶ ἀντὶ τ῅ς λογικ῅ς ἀποδείξεως μάρτυρας παρέχομεν ὑμῖν τῶν ἐνταὖθα παρεστώτων πολλούς. λοιπὸν τ῅ς ὑμετέρας ἐστὶν ἐξουσίας, ὑπείκειν ἥ ἀπειθεῖν. τοὖ δὲ λέγειν ὑμῖν τὸ συμφέρον οὐ παύσομαι, ὅτι ἐμοὶ μὲν ζημία τὸ σιωπ᾵ν, ὑμῖν δὲ τὸ ἀπειθεῖν βλάβη. ἐδυνάμην μὲν οὗν καὶ τῶν εἰκαίων ὑμῶν προβλημάτων ἀποδοὖναι τὰς ἀποδείξεις, εἴγε φιλαλήθως ἑώρων ὑμ᾵ς περὶ τούτων πυνθανομένους. κώνωπος δὲ καὶ ἐλέφαντος τὴν αἰτίαν τ῅ς διαφόρου δημιουργίας νὖν ὑμῖν οὐκ εὔκαιρον εἰπεῖν τοῖς τὸν τῶν ὅλων ἀγνοοὖσι θεόν. Σαὖτα αὐτοὖ λέγοντος ἐκ συμφωνίας ἐκεῖνοι πολὺν καὶ ἄτακτον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἠφίεσαν γέλωτα εἰς ἀμηχανίαν αὐτὸν ἐμβάλλειν πειρώμενοι καθάπερ βάρβαρόν τινα καὶ μαινόμενον. ἐγὼ δὲ ταὖτα ὁρῶν διεθερμαινόμην τὴν ψυχὴν καὶ ζήλῳ οὐκ οἶδ' ὅπως ληφθεὶς σιγ᾵ν οὐχ ὑπέμενον, ἀλλὰ μετὰ παῤῥησίας εὐλόγως εἶπον· ὁ θεὸς ὑμῖν, ὦ ο὘τοι, ἀκατάληπτον τὴν αὐτοὖ βούλησιν ἔθετο ἀναξίους ὑμ᾵ς προϊδὼν, ἐξ ὧν νὖν τοὺς κριτικὸν νοὖν ἔχοντας πληροφορῶν φαίνεται. ἐπεὶ γὰρ νὖν τ῅ς αὐτοὖ βουλήσεως κήρυκες ἐξαπεστάλησαν οὐ τέχνῃ τινὶ καὶ ·ητορείᾳ λόγων, ἀλλ' ἁπλῶς οὕτω καὶ ἀπανουργεύτως τὴν αὐτοὖ βούλησιν παριστῶντες, ὡς πάντα ὁντιναοὖν τὸν ἀκούσαντα νοεῖν τὰ λεγόμενα, πάρεστε νὖν ὑμεῖς πρὸς τῷ μὴ νοεῖν τὸ ὑμῖν συμφέρον ἐπὶ τῆ ὑμετέρᾳ βλάβῃ γελ᾵ν τὴν ἐπὶ τῆ ὑμετέρᾳ καταδίκῃ πολιτευσαμένην ἐν βαρβάροις ἀλήθειαν, ἣν καὶ ὑμῖν ἐπιδημήσασαν ξενίσαι οὐ βούλεσθε διὰ τὰς ἀσελγείας ὑμῶν καὶ τὸ λιτὸν τῶν λόγων αὐτ῅ς, ἵνα μὴ ἐλεγχθ῅τε, ὅτι εἰκ῅ φιλόλογοί ἐστε καὶ οὐκ ἀληθεῖς φιλόσοφοι. μέχρι μὲν οὗν πότε λαλεῖν μανθάνετε οἱ τὸ καλῶς λαλεῖν οὐκ ἔχοντες; πολλὰ γὰρ παρ' ὑμῶν ·»ματα ἑνὸς οὐκ ἄξια λόγου. τί δὲ ἄρα καὶ ἐρεῖ ὑμῶν τὸ ἑλληνικὸν πλ῅θος μία ψυχή ποτε γενόμενον, εἴπερ ἔσται κρίσις, ὡς ο὘τός φησι· διὰ τί, ὦ θεὲ, τὴν σὴν βούλησιν οὐκ ἐκήρυξας ἡμῖν; οὐ πάντως ἀκούσεσθε, εἴπέρ τινος ἄρα καὶ ἀποκρίσεως καταξιωθήσεσθε· ὡς ἐγὼ πάσας τὰς ἐσομένας πρὸ καταβολ῅ς κόσμου προαιρέσεις εἰδὼς ἑκάστῳ πρὸς τὸ αὐτοὖ ἄξιον λανθανόντως προαπήντησα. τοὖτο δὲ αὐτὸ ὅτι οὕτως ἔχει βουληθεὶς τοὺς προσπεφευγότας μοι πληροφορ῅σαι, διὰ τί ἀπαρχ῅ς ἐκ προτέρων γενεῶν τὴν ἐμὴν βούλησιν δημοσίᾳ οὐκ εἴασα κηρυχθ῅ναι, νὖν πρὸς τῷ τέλει τοὖ βίου κήρυκας ἐμ῅ς βουλ῅ς ἀπέστειλα, οἳ καὶ γελῶνται καὶ ὑβριζόμενοι χλευάζονται ὑπὸ τῶν μηδὲν ὠφελεῖσθαι βουλομένων καὶ ἐπιτεταμένως τὴν ἐμὴν φιλίαν παραιτησαμένων; ὦ μεγάλης ἀδικίας, ὅτι μέχρι φόνου κινδυνεύουσιν οἱ τοὖ θεοὖ κήρυκες, καὶ ταὖτα ὑπὸ τῶν εἰς σωτηρίαν καλουμένων ἀνδρῶν. Σαὖτά μου λέγοντος καὶ τὰ τούτοις ἀκόλουθα, πολὺς τῶν ὄχλων ἐγένετο θρύλλος. καὶ οἱ μὲν ὡς τὸν Βαρνάβαν ἐλεοὖντες συνῆράν μοι, οἱ δὲ ἠλίθιοι ὄντες δεινῶς κατ' ἐμοὖ ἔβρυχον τοὺς ὀδόντας. ἐπεὶ δὲ ἤδη καὶ ἡ ἑσπέρα κατέλαβε, τ῅ς χειρὸς λαβὼν τὸν Βαρνάβαν καὶ μὴ βουλόμενον βίᾳ εἰς τὴν ἐμὴν ἦγον οἰκίαν, ἔνθα καὶ μένειν αὐτὸν ἐποίησα, ἵνα μήτις αὐτῷ χεῖρας ἐπιβάλῃ. καὶ ἡμέρας ὀλίγας σὺν ἐμοὶ διατρίψας καὶ τοὖ ἀληθινοὖ λόγου βραχέα με κατήχησε. σπεύδειν γὰρ ἔλεγεν εἰς Ἰουδαίαν ἀφικέσθαι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τ῅ς ἑορτ῅ς χάριν, ὡς καὶ τοὖ λοιποὖ συνεῖναι τοῖς αὐτοὖ ὁμοεθνέσιν ἐθέλων. Ἐμοὖ δὲ λίαν τ῅ς ἐκείνου γλώττης κρεμαμένου καὶ σφοδρῶς ἐγκειμένου καὶ οὐκ ἀνιέντος, ἀλλὰ τὴν λοιπὴν ἀπαιτοὖντος διδασκαλίαν καὶ λέγοντος· σὺ μόνον οὓς ἤκουσας τοὖ φανέντος θεοὖ ἐκτίθου μοι λόγους, κἀγὼ τῷ ἐμῷ λόγῳ κοσμήσας τοὖ θεοὖ κηρύξω τὴν βούλησιν, εἶθ' οὕτως καὶ ἐντὸς ὀλίγων ἡμερῶν συνεκπλεύσω σοι· λίαν γὰρ ποθῶ παρὰ τὸν τ῅ς Ἰουδαίας γενέσθαι τόπον, τάχα δὲ καὶ συνοικήσω ὑμῖν τὸν πάντα μου τ῅ς ζω῅ς χρόνον, αὐτὸς τούτων ἀκούσας εὐθὺς ἀπεκρίνατο· σὺ εἰ μὲν ἱστορ῅σαι τὰ ἡμέτερα καὶ μαθεῖν τὸ συμφέρον ἐθέλεις, ἐξαυτ῅ς μοι, φησὶ, σύμπλευσον· εἰ δὲ μὴ βούλει, ἀλλὰ τὰ σημεῖα τ῅ς οἰκήσεώς μου καὶ ὧν θέλεις ἐγώ σοι σήμερον γνωριῶ, ἵνα ὅτε καὶ βούλει παραγενόμενος εὕρῃς ἡμ᾵ς. ἐγὼ γὰρ αὔριον ἐπὶ τὰ ἐμαυτοὖ πορεύσομαι. καὶ δὴ ἀδυσώπητον οὕτως ἰδὼν τὸν Βαρνάβαν συν῅λθον αὐτῷ μέχρι καὶ τοὖ λιμένος, καὶ μαθὼν παρ' αὐτοὖ ἅπερ ἔλεγε σημεῖα τῶν οἰκήσεων φημὶ πρὸς αὐτὸν, ὡς εἰ μὴ αὔριον ἔμελλον ἀπαιτ῅σαί τι τῶν ὀφειλομένων μοι, ἐξαυτ῅ς ἅν καὶ συνέπλεόν σοι· πλὴν ἀλλὰ τάχιόν σε καταλήψομαι. ταὖτα εἰπὼν καὶ παραθέμενος αὐτὸν τοῖς τοὖ πλοίου ἡγουμένοις ὑπέστρεφον μετὰ λύπης, μεμνημένος τοὖ καλοὖ καὶ συνήθους φίλου. Ἡμέρας δὲ διατρίψας καὶ τὸ χρέος δι' ὃ καὶ ἐπεσχέθην οὐχ ὅλον λαβεῖν δυνηθεὶς, ἀμελήσας τοὖ περιλειπομένου διὰ τὸ ταχὺ τὸν ἄνδρα καταλαβεῖν, ὡς ἐμποδίου μοι γενομένου, καὶ αὐτὸς εἰς Ἰουδαίαν ἀπέπλευσα, καὶ διὰ πεντεκαίδεκα ἡμερῶν τῆ ΢τράτωνος ἐπιδημῶ Καισαρείᾳ. ἐπιβάντος δέ μου τ῅ς γ῅ς καὶ ξενίαν ἐπιζητοὖντος μανθάνω Πέτρον τινὰ λεγόμενον, τοὖ ἐν Ἰουδαίᾳ φανέντος Ἰησοὖ Φριστοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ τοὖ σημεῖα καὶ τέρατα πεποιηκότος τὸν δοκιμώτατον μαθητὴν, αὔριον ΢ίμωνι τῷ ἀπὸ Γιτθῶν ΢αμαρεῖ μέλλειν ἰέναι πρὸς διαλέξεις. ἐγὼ δὲ ταὖτα ἀκούσας ἐδεήθην τὴν τούτου μοι μηνυθ῅ναι μονήν. καὶ ὅμως ἔμαθον, καὶ τῷ πυλῶνι ἐπέστην. θεασάμενοι δέ με οἱ ἐν τῷ οἴκῳ ἀντιβάλλοντες ἦσαν, τίς τέ εἰμι καὶ πόθεν ἥκω. καὶ ἰδεῖν πάντες συνῄεσαν. καὶ ἐν τῷ τούτους με ἀνιστορεῖν καὶ πυνθάνεσθαι, ἰδοὺ καὶ Βαρνάβας ἅμα τῷ ἰδεῖν περιεπλάκη μοι πολὺ χαίρων καὶ δακρύων, καὶ λαβόμενός μου τ῅ς χειρὸς εἰσ῅γεν εἰς τὴν οἰκίαν. εἶτα καὶ τὸν Πέτρον ὑποδεικνὺς ο὘τός ἐστιν, ἔλεγε, Πέτρος, ὃν μέγιστον ἐπὶ τῆ τοὖ θεοὖ σοφίᾳ ἐπηγγελλόμην σοι, Κλήμη, ᾧ πάντα τε τὰ κατά σε καλὰ καὶ τὴν προαίρεσιν ἀεὶ διηγούμην, ὡς ἐντεὖθεν γλίχεσθαι καὶ αὐτὸν ἰδεῖν σε καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὴν σὴν ἐπιποθεῖν συντυχίαν. μέγα οὗν αὐτῷ δῶρόν σε διὰ τῶν ἐμῶν προσφέρω χειρῶν. καὶ τοὖτο εἰπὼν προσαγαγὼν ἔφη· ο὘τός ἐστι Κλήμης, Πέτρε. Ὁ δὲ ἡνίκα τοὖ ὀνόματος ἤκουσεν εἰς μνήμην ἐλθὼν τῶν τοὖ Βαρνάβα διηγημάτων ἐξήλα τότε ὡς εἶχεν εὐθὺς, καὶ προσηνῶς με καὶ γνησίως καταφιλήσας καὶ παρακαθισάμενος καλῶς ἐποίησας, ἔφη, τὸν τ῅ς ἀληθείας κήρυκα ξενίσας Βαρνάβαν εἰς τιμὴν τοὖ ὄντως θεοὖ, καὶ λίαν μεγαλοφρόνως οὐκ αἰδεσθεὶς, οὐ φοβηθεὶς τὸν τῶν ἀπαιδεύτων θυμόν. μακάριος γὰρ ὡς ἀληθῶς σὺ τὸν τ῅ς ἀληθείας πρεσβευτὴν οὕτω ξενίσας πάσῃ τιμῆ· ἀνθ' ὧν αὐτὴ καί σε ἡ ἀλήθεια ξένον ὄντα τ῅ς ἰδίας πόλεως καταστήσει πολίτην· καὶ τότε χαρήσῃ μεγάλως, ὅτι βραχεῖαν νὖν χάριν δανείσας καὶ ἀγαθὴν λόγων προαίρεσιν καλῶν ἀϊδίων καὶ ἀναφαιρέτων ἀγαθῶν ἔσῃ κληρονόμος· καὶ μὴ κάμνε ἀντιβάλλων μοι τὸ σὸν ἦθος· πάντα γὰρ τὰ κατά σε ὁ φιλαλήθης ο὘τος ἀνὴρ ὁ Βαρνάβας ἀπήγγειλε καθ' ἡμέραν σχεδὸν τὴν ἀγαθήν σου μνήμην ποιούμενος. καὶ ἵνα σοι ὡς γνησίῳ φίλῳ δηλώσω κατ' ἐπιτομὴν τὸ προκείμενον, εἰ μή σοί τι ἐμποδίζει συνόδευσον ἡμῖν μεταλαμβάνων τῶν τ῅ς ἀληθείας λόγων, ὧν κατὰ πόλιν ποιεῖσθαι μέλλω μέχρι Ῥώμης αὐτ῅ς. Ἐγὼ δὲ πρὸς αὐτὸν σοὶ μὲν ἑτοίμως ἔχω συνοδεύειν, εἶπον· τοὖτο γὰρ οὐκ οἶδ' ὅπως χαίρων προῄρημαι. πλὴν περὶ ἀληθείας βούλομαι πρῶτον πληροφορηθ῅ναι ἵνα γνῶ, εἰ ἡ ψυχὴ ἀθάνατος ἥ θνητὴ, καὶ εἰ ἀ•διος οὗσα, περὶ ὧν ἔπραξεν ἐνταὖθα, ἔχει κριθ῅ναι, καὶ τί ποτέ ἐστι δίκαιον ἥ ἀρέσκον θεῷ, καὶ εἰ γέγονεν ὁ κόσμος καὶ διὰ τί γέγονεν, καὶ εἰ λυθήσεται καὶ εἰ οὐ λυθήσεται, καὶ εἰ κρείττων ἔσται ἥ οὐδὲ ἔσται· καὶ ἵνα μὴ τὸ κατ' εἶδος λέγω, ταὖτά τε καὶ τὰ τούτοις ἑπόμενα μαθεῖν ἤθελον. ὁ δὲ τί ταυτὶ βούλεται τὰ ·»ματα τῷ θείῳ πνεύματι γνοὺς ταχεῖαν τὴν ἀπόκρισιν ἐποιεῖτο, ἵνα καὶ ταχύ με πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐπαναγάγηται. καὶ συντόμως ἐγώ σοι, ἔλεγεν, ὦ Κλήμη, τὴν τῶν ὄντων γνῶσιν παρέξομαι, καὶ τὰ νὖν ἐξ αὐτ῅ς ἄκουε. Ἡ τοὖ θεοὖ βουλὴ κατὰ πολλοὺς τρόπους ἐν ἀδήλῳ γέγονε τοῖς ἀνθρώποις. πρῶτα μὲν διὰ τὸ κρατηθ῅ναι αὐτοὺς εἰσαγωγῆ κακῆ, συντροφίᾳ πονηρᾶ, συνηθείᾳ δεινῆ, ὁμιλίᾳ οὐ καλῆ, προλήψει οὐκ ὀρθῆ, καὶ διὰ ταὖτα πλάνῃ· ἔπειτα ἀφοβίᾳ, ἀπιστίᾳ, πορνείᾳ, φιλαργυρίᾳ, κενοδοξίᾳ καὶ ἄλλοις τοιούτοις, ἃ δὴ καθάπερ καπνοὖ πλ῅θος εἰς ἕνα προσπελάσαντα καὶ ἐπεισελθόντα οἶκον τὸν κόσμον καὶ τῶν ἔνδοθεν οἰκούντων ἀνδρῶν ἐπιθολώσαντα τὰς ὁράσεις ἀναβλέψαι αὐτοὺς οὐκ ἐᾶ, καὶ τῆ διαγραφῆ τὸν δημι-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ουργήσαντα κατανο῅σαι θεὸν, καὶ τὸ τούτῳ δοκοὖν γνωρίσαι. διὰ χρὴ τοὺς φιλαλήθεις ἔσωθεν ἐκ βάθους ψυχ῅ς ἐκκαλέσασθαι πρὸς ἐπικουρίαν ἀληθεῖ λογισμῷ τὸν μόνον θεὸν, κύριον δὲ ἡμῶν καὶ σωτ῅ρα Ἰησοὖν Φριστὸν, καὶ παρ' αὐτοὖ γνῶσιν λαβεῖν, ἵνα τις ἐντὸς ὢν ἐν τῷ οἴκῳ τῷ πεπλησμένῳ καπνοὖ, τῷ κόσμῳ τούτῳ φημὶ, προσιὼν ἀνοῖξαι δυνηθῆ θύραν, ὡς τὸ μὲν ἐκτὸς τοὖ ἡλίου φῶς εἰσκριθ῅ναι τῷ οἴκῳ, τὸν δὲ ἐντὸς τοὖ πυρὸς ὄντα ἐκβληθ῅ναι καπνὸν, ὅπως διαβλέψαντες οἱ ἄνθρωποι πιστεύσωσιν εἰς ἕνα θεὸν πατέρα παντοκράτορα καὶ εἰς τὸν μονογεν῅ αὐτοὖ υἱὸν τὸν πρὸ τῶν αἰώνων ἐξ αὐτοὖ ἀφράστως γεννηθέντα καὶ εἰς τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον τὸ ἐξ αὐτοὖ ἀῤῥήτως ἐκπορευόμενον, ἕνα θεὸν γνωρίζοντες ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν, ἄναρχον, ἀτελεύτητον, αἰώνιον, ἀΐδιον, ἄκτιστον, ἄτρεπτον, ἀναλλοίωτον, ἁπλοὖν, ἀσύνθετον, ἀσώματον, ἀόρατον, ἀναφ῅, ἀπερίγραπτον, ἀπερίληπτον, ἄπειρον, ἀκατανόητον, ἀγαθὸν, δίκαιον, παντοδύναμον, πάντων κτισμάτων δημιουργὸν, παντοκράτορα, παντεπόπτην, πάντων προνοητὴν, ἐξουσιαστὴν καὶ κριτήν· καὶ οὕτως ἀναγεννηθέντες δι' ὕδατός τε καὶ πνεύματος συγκληρονόμοι καταστῶσι τῶν πρὸς ἀφθαρσίαν ἀναγεννηθέντων υἱῶν τοὖ θεοὖ. Διὸ πρὸ παντὸς ζητήματος καὶ αὐτὸς, ὦ Κλήμη, ἑτοίμως ὡς υἱὸς πατρὶ πρόσελθε, ἵνα καὶ τῶν ὁρωμένων καὶ τῶν ἀοράτων ἀψευδῶς τὴν γνῶσιν θεὸς παράσχῃ σοι. εἰ δὲ καὶ μετὰ τὸ κληθ῅ναι οὐ θέλεις ἥ βραδύνεις, δικαίᾳ θεοὖ κρίσει ἀπόκληρος ἔσῃ, τῷ μὴ θελ῅σαι μὴ θεληθείς. καὶ μή τοι νομίσῃς, ὅτι κἅν πάντων τῶν ποτε γενομένων εὐσεβῶν εὐσεβέστατος γένῃ, μὴ φθάσῃς δὲ τελειωθ῅ναι διὰ τοὖ βαπτίσματος, ἐλπίδος ἀγαθ῅ς τυχεῖν δυνήσῃ ποτέ. ταύτῃ γὰρ πλείονα μ᾵λλον ὑφέξεις τὴν κόλασιν, ὅτι καλοῖς ἔργοις οὐκ ἐχρήσω καλῶς. οὐδὲ γὰρ καλὸν τὸ καλὸν, ὥς φασιν, ὅταν μὴ καλῶς γίνηται. σὺ δὲ εἰ οὐ θέλεις ὡς τῷ θεῷ δοκοὖν βαπτισθ῅ναι, τῷ σῷ μ᾵λλον ὑπηρετῶν θελήματι ἐχθραίνεις πάντως τῆ ἐκείνου βουλῆ. ἀλλ' ἴσως ἐρεῖς· καὶ τί συμβάλλεται πρὸς εὐσέβειαν τὸ βαπτισθ῅ναί με ὕδατι; πρῶτον μὲν, ὅτι τὸ δόξαν θεῷ πράττεις. δεύτερον δὲ, ὅτι δι' ὕδατος καὶ πνεύματος ἀναγενν᾵σαι θεῷ, καὶ τὴν ἐξ ἐπιθυμίας πρώτην σοι γενομένην καταλλάσσεις γέννησιν, καὶ οὕτω σωτηρίας τυχεῖν δυνήσῃ· ἄλλως δὲ ἄρα ἀδύνατον. οὕτω γὰρ ὁ ἐπὶ σωτηρίᾳ καὶ ἀφθαρσίᾳ τοὖ γένους ἡμῶν ἐνανθρωπήσας

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θεὸς λόγος εἶπεν ἡμῖν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἐὰν μὴ ἀναγεννηθ῅τε δι' ὕδατος καὶ πνεύματος, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. διὰ πρόσελθε τῷ βαπτίσματι· τοὖτο γὰρ μόνον τὴν τοὖ πυρὸς ὁρμὴν σβέσαι δύναται. καὶ μὴ ἀναβάλλου, ὅτι ἡ ἀναβολὴ κίνδυνον οἶδε φέρειν διὰ τὸ ἄδηλον εἶναι τοὖ θανάτου τὴν προθεσμίαν. Σαὖτα ἐκείνου εἰπόντος ἐγὼ μὲν, ἔφην, ἤδη εὐχαριστῶ τῷ θεῷ καὶ πατρὶ καὶ τῷ μονογενεῖ αὐτοὖ υἱῷ καὶ τῷ πνεύματι αὐτοὖ τῷ ἁγίῳ, ὅτι ὡς ἐβουλόμην πληροφορηθ῅ναι, οὕτως μοι καὶ παρέσχε. πλὴν περὶ ἐμοὖ τὸ λοιπὸν ἄφροντις ἔσο. οὐδέ ποτε γὰρ ἐνδοιάσω πρός τι τῶν ὑπὸ σοὖ λαληθέντων. ὥστε κύριέ μου Πέτρε μὴ ἀθύμει, ὡς ἀναισθήτῳ τὰ μέγιστα δωρούμενος ἀγαθά. οἶδα γὰρ, ὅτι τοιοὖτόν ἐστι καὶ οὕτω μέγιστον, οἷον ἄν τις καὶ ταχέως λαβεῖν βούλοιτο. αἰσθάνομαι γὰρ τοὖ δοθέντος μοι διὰ τάχους χαρίσματος. ταὖτά μου εἰπόντος ὁ Πέτρος ἔφη· χάριν ὁμολογῶ τῷ θεῷ καὶ περὶ τ῅ς σ῅ς σωτηρίας τ῅ς καὶ περὶ ἐμ῅ς ἀπολαύσεως. πλὴν νήστευσον τριῶν μηνῶν ἡμέρας, καὶ λαμβάνεις τὸ βάπτισμα. ἄρξαι τοίνυν ἀπὸ τ῅ς αὔριον. ἔστι δέ μοι ἡ αὔριον πρὸς ΢ίμωνα τὸν μάγον διάλεξις. καὶ μὴ ὀκλάσῃς παρεῖναί μοι ἐν ταῖς τῶν ἀντικειμένων ζητήσεσι. ταὖτα εἰπὼν καὶ τροφ῅ς αὐτὸς μεταλαβὼν, ἰδίᾳ κἀμὲ μεταλαβεῖν ἐκέλευσεν. εὐλογήσας δὲ ἐπὶ τ῅ς τροφ῅ς καὶ εὐχαριστήσας ἐπήγαγε λέγων· δóη σοι ὁ θεὸς κατὰ πάντα ἐξομοιωθ῅ναί μοι, καὶ βαπτισθέντι τ῅ς αὐτ῅ς μοι κοινων῅σαι τραπέζης. οὕτως εἰπὼν ἡσυχάζειν μοι προσέταξεν· ἤδη γάρ που καὶ ὁ καιρὸς πρὸς ὕπνον ἐκάλει. Σῆ μὲν οὗν ἐπιούσῃ ἐγὼ Κλήμης ἔτι τ῅ς νυκτὸς ἐχούσης διυπνισθεὶς καὶ μαθὼν τὸν Πέτρον ἐγρηγορότα καὶ τοῖς συνοὖσι περὶ θεοσεβείας διαλεγόμενον, οἳ ἦσαν ἑκκαίδεκα τὸν ἀριθμὸν, ὧν καὶ τὰ ὀνόματά εἰσι ταὖτα· Ζακχαῖος ὅ ποτε τελώνης, καὶ ΢οφωνίας ὁ ἀδελφὸς αὐτοὖ, Ἰώσηφός τε καὶ ὁ τούτου σύντροφος Μιχαίας, προσέτι δὲ Θωμ᾵ς καὶ Ἐλιέζερος οἱ δίδυμοι, καὶ Ἐνέας ὁ ἱερεὺς, καὶ Λάζαρος ὁ ἱερεὺς, ὃν ἀνέστησεν ἐκ νεκρῶν τετραήμερον ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοὺς Φριστὸς, καὶ Ἐλισσαῖος, καὶ Βενιαμὶν ὁ τοὖ ΢αφρ᾵, ὁμοίως γε Ῥούβιλος καὶ Ζαχαρίας οἱ οἰκοδόμοι, Ἀνανίας τε καὶ Ἀγγαίας οἱ ἀμμηνοὶ, ἔτι τε Νικήτης καὶ Ἀκύλας οἱ ἑταῖροι· εἰσ῅λθον κἀγὼ καὶ προσαγορεύσας ἐκαθέσθην ἐκείνου κελεύσαντος. Ὁ δὲ τὸν προκείμενον ἐκκόψας λόγον, ὥσπερ ἀπολογούμενος

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐπληροφόρει, τίνος ἕνεκεν οὐκ ἀφύπνισέ με, ὅπως ἀκροατὴς τῶν αὐτοὖ γένωμαι λόγων, καὶ τούτου αἰτίαν τὸν ἐκ τοὖ πλοὖ σκυλμὸν ἐποιεῖτο· ἐκεῖνον γὰρ πεφθ῅ναί μοι θέλων ἡσυχάζειν ἀφ῅κεν. ὁπότ' ἅν γὰρ ἡ ψυχὴ, φησὶ, περὶ τὸ λεῖπον ἀσχολ῅ται τῷ σώματι, εἴτε τινὶ συμφορᾶ συνέχηται, οὐ μετὰ πολλ῅ς εἴωθε προσέχειν ἀκριβείας τοῖς λεγομένοις. τούτου δὲ ἕνεκεν οὐ βούλομαι διαλέγεσθαι τοῖς ἥ λύπῃ κατεχομένοις, ἥ ἀμέτρως ὀργιζομένοις, ἥ τὸ σῶμα πεπονηκόσιν, ἥ βιωτικαῖς φροντίσιν ἥ ἑτέρῳ πάθει τινὶ διενοχλουμένοις. Καὶ μὴ λεγέτω τις, ὅτι οὐ χρὴ παραμυθίας καὶ νουθεσίας λόγους προσάγειν τοῖς φαὖλόν τι πράττουσι. φημὶ γὰρ, ὡς εἰ μὲν ἀνύει τις, προςφερέτω· εἰ δὲ μὴ, τῷ καιρῷ τέως παραχωρείτω. καιρὸς γὰρ, ὡς ΢ολομῶντι δοκεῖ, παντὶ πράγματι. διὸ χρὴ τοὺς τὴν ψυχὴν ·ωννὖντας λόγους πρὸ τ῅ς κακώσεως τοῖς ἀνθρώποις ἐπάγειν, ἵνα εἴ ποτέ τι φαὖλον ἐπέλθοι, προωπλισμένος ὁ νοὖς ὀρθῷ τῷ λογισμῷ δυνηθείη τὸ ἐπενεχθὲν ὑποστ῅ναι. ὅθεν, ὦ φίλε Κλήμη, εἴγε τὰ τῷ θεῷ διαφέροντα γνῶναι θέλεις, παρὰ τοὖ κυρίου καὶ θεοὖ καὶ σωτ῅ρος ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ τοὖ διδάσκοντος ἄνθρωπον γνῶσιν, παρὰ τούτου μόνου μαθεῖν ἔχεις, ὅτι μόνος οἶδεν ἀλήθειαν. τῶν γὰρ ἄλλων εἴ τις ἐπίσταταί τι, παρὰ τούτου ἥ τῶν τούτου μαθητῶν λαβὼν ἔχει. Ἔστι τε αὐτοὖ τὸ βούλημα, ὅτι εἷς θεὸς ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν, ο὘ κόσμος ἔργον ὁ π᾵ς, ὃς δίκαιος ὢν πάντως ἑκάστῳ πρὸς τὰς πράξεις ἀποδώσει ποτέ. ἀνάγκη γὰρ π᾵σα, φύσει δίκαιον εἶναι λέγοντα τὸν θεὸν καὶ τὰς ἀνθρώπων ψυχὰς ἀθανάτους εἶναι πιστεύειν. ἐπεὶ ποὖ τὸ δίκαιον αὐτοὖ, ὅπου τινὲς εὐσεβῶς βιωτεύσαντες καὶ κακουχηθέντες βιαίως ἀνῃρέθησαν. ἔνιοι δὲ ἀσεβεῖς παρὰ πολὺ γεγενημένοι, ἐν πολυτελείᾳ βίου τρυφήσαντες τὸν κοινὸν ἀνθρώπων θάνατον ἐτελεύτησαν; ἐπεὶ οὗν χωρὶς ἁπάσης ἀντιλογίας ὁ θεὸς ἀγαθὸς ὢν δίκαιός ἐστιν, οὐκ ἄλλως δὲ δίκαιος εἶναι γνωσθήσεται, ἐὰν μὴ ἡ ψυχὴ μετὰ τὸν χωρισμὸν τοὖ σώματος ἀθάνατος ᾖ, ἵνα μετὰ τὸ ἀπολαβεῖν τὸ ἴδιον σῶμα ἐν τῆ ἀναστάσει ὁ μὲν κακὸς ὡς ἐνταὖθα τὰ ἀγαθὰ ἀπολαβὼν, ἐκεῖ περὶ ὧν ἥμαρτε κολασθῆ· ὁ δὲ ἀγαθὸς ἐνταὖθα περὶ ὧν ἥμαρτε κολασθεὶς, ἐκεῖ ὡς ἐν κόλποις δικαίων κληρονόμος τῶν ἀγαθῶν καταστῆ. ἐπεὶ τοίνυν ὁ θεὸς δίκαιος, πρόδηλον ἡμῖν ἐστὶν, ὅτι καὶ κρίσις γίνεται, καὶ αἱ ψυχαὶ ἀθάνατοι τυγχάνουσιν. εἰ δέ τις,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὡς τῷ ΢αμαρεῖ δοκεῖ ΢ίμωνι, καὶ οὐχ ὡς ὁ τ῅ς ἀληθείας βούλεται λόγος, τὸ δίκαιον εἶναι μὴ θέλοι δοὖναι θεῷ, τίνι ἔτι τοὖτό τις δοὖναι δύναται; Σαὖτα ἀκούσας ἐγὼ Κλήμης καὶ τίς ἄρα τυγχάνει, ἔφην, ο὘τος ὃν λέγεις ΢ίμωνα ΢αμαρείτην, μαθεῖν ἤθελον. ὁ δὲ Πέτρος εἰ θέλεις μαθεῖν, ἔφη, πάρεστί σοι τοὖτο γνῶναι, παρ' ὧν κἀγὼ πάντα τὰ κατ' αὐτὸν ἐπυθόμην. καὶ μεταπεμψάμενος ἐκέλευσεν, Ἀκύλαν τε καὶ Νικήτην πάντα μοι ἀκριβῶς τὰ κατὰ τὸν ΢ίμωνα διηγήσασθαι. οἱ δὲ τὸν θεὸν μαρτυράμενοι, μηδὲν παρεκκλῖναι τ῅ς ἀληθείας, οὕτω τὰ κατ' αὐτὸν ἐξετίθεντο. καὶ πρῶτος Ἀκύλας ἤρξατο λέγειν οὕτως· ἄκουσον, ὦ φίλτατε ἀδελφὲ, ὅπως καὶ αὐτὸς ἀκριβῶς πάντα τὰ κατὰ τὸν ἄνδρα εἰδῆς, τίνος τε ὢν καὶ τίς καὶ πόθεν, καὶ τίνα ἐστὶν ἃ πράττει, καὶ ὅπως καὶ διὰ τί. ΢ίμων ο὘τος πατρὸς μέν ἐστιν Ἀντωνίου, μητρὸς δὲ Ῥαχὴλ, ΢αμαρεὺς τὸ γένος ἀπὸ Γιτθῶν τ῅ς κώμης, οὐ μεῖον ἥ σχοίνους ἓξ τ῅ς ΢αμαρέων πόλεως ἀπεχούσης. ο὘τος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ τῆ πρὸς Aἴγυπτον γεγονὼς ἑλληνικῆ τε παιδείᾳ πάνυ ἑαυτὸν ἐξασκήσας καὶ τῆ μάγῳ τέχνῃ πολλὰ δυνηθεὶς καὶ εἰς ἀπόνοιαν ἐπαρθεὶς θέλει νομίζεσθαί τις εἶναι δύναμις ἀνωτάτω, καὶ αὐτοὖ τὸν κόσμον πάντα παραγαγόντος θεοὖ. ἐνίοτε δὲ καὶ Φριστὸν ἑαυτὸν αἰνιττόμενος προσαγορεύει. καὶ ταύτῃ δὴ τῆ προσηγορίᾳ κέχρηται ὡς δὴ συστησόμενός τε ἀεὶ καὶ φθορὰς αἰτίαν, ὥστε τὸ σῶμα πεσεῖν, οὐκ ἔχων. καὶ οὔτε θεὸν τὸν κτίσαντα τὸν κόσμον, ἀνώτατον λέγει εἶναι, οὔτε νεκροὺς ἐγερθήσεσθαι πιστεύει ποτέ. τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀρνεῖται, τὸ Γαριζεὶν ὄρος ἀντεισφέρει. ἀντὶ τοὖ ὄντως Φριστοὖ τοὖ θεοὖ ἡμῶν ἑαυτὸν ἀναγορεύει. τὰ δὲ τοὖ νόμου ἰδίᾳ προσλήψει ἀλληγορεῖ. καὶ κρίσιν ἔσεσθαι μὲν λέγει, οὐ προσδοκᾶ δέ. Σὸ δὲ παρεισελθεῖν αὐτὸν εἰς τὸν τ῅ς θεοσεβείας λόγον γέγονεν οὕτως. Ἰωάννης τις ἐγένετο ἡμεροβαπτιστὴς, καὶ ὥσπερ τῷ κυρίῳ γεγόνασι δώδεκα μαθηταὶ τὸν τοὖ ἡλίου δωδεκάμηνον φέροντες ἀριθμὸν, οὕτω καὶ αὐτῷ ἔξαρχοι γεγόνασιν ἄνδρες τριάκοντα τὸν μηνιαῖον τ῅ς σελήνης λόγον ἀποπληροὖντες, ἐν οἷς καὶ μία τις ἦν γυνὴ καλουμένη Ἑλένη, ἵνα μηδὲ τοὖτο ἀνοικονόμητον ᾖ. ἥμισυ γὰρ ἀνδρὸς οὗσα ἡ γυνὴ ἀτελ῅ τὸν τ῅ς τριακοντάδος τίθησιν ἀριθμὸν, ὥςπερ ἄρα καὶ τ῅ς σελήνης, ἧς ἡ πορεία τοὖ μηνὸς οὐ τέλειον ποιεῖται τὸν δρόμον. τούτων δὲ τῶν τριάκοντα τῷ Ἰωάννῃ πρῶτος καὶ δοκιμώτατος ἦν ὁ ΢ίμων. Μετὰ δὲ τὴν τελευτὴν Ἰωάννου τὴν Ἑλένην ὁ ΢ίμων παραλαβὼν περιέρχεται τοὺς ὄχλους ἀναστατῶν, αὐτήν τε τὴν Ἑλένην λέγων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀπὸ τῶν ἀνωτάτω οὐρανῶν κατενεχθ῅ναι τῷ κόσμῳ, ἧς ἕνεκεν Ἕλληνές τε, φησὶ, καὶ Βάρβαροι ἐμαχέσαντο εἰκόνα φαντασθέντες ἀληθείας, καὶ πολλὰ τερατώδη θαυμάσια ποιῶν, ὡς εἰ μὴ ἤδειμεν, ὅτι μαγείᾳ ταὖτα ποιεῖ, ἠπατήθημεν ἅν καὶ αὐτοί. νὖν δὲ ὅτε πολυμανὴς ἀπατ᾵ν ἤθελε καὶ τοὺς ἐν θεοσεβείᾳ, ἀπέστημεν ἀπ' αὐτοὖ. καὶ γὰρ μιαιφονεῖν ἤρξατο, ὡς αὐτὸς ἔτι φίλοις οὗσιν ἡμῖν οἷα φίλος ἐξέφανεν, ὅτι παιδίου ψυχὴν τοὖ ἰδίου σώματος χωρίσας ἀποῤῥήτοις ὅρκοις τισὶ, συνεργὸν πρὸς τὴν τῶν αὐτῷ δοκούντων φαντασίαν, τὸν παῖδα διαγράψας ἐπὶ εἰκόνος ἔν τινι ἐνδοτέρῳ οἴκῳ, καθ' ὃν αὐτὸς ὑπνοῖ, ἀνατεθειμένην ἔχει. διὸ ἀσέβειαν αὐτοὖ καταγνόντες ἀπέστημεν ἀπ' αὐτοὖ. Σαὖτα τοὖ Ἀκύλα εἰπόντος ὁ ἀδελφὸς αὐτοὖ Νικήτης ἀναγκαῖον, ἀδελφὲ Κλήμη, ἔφη, τὰ παραλειφθέντα τῷ Ἀκύλᾳ ἐμὲ ὑπομν῅σαι. πρῶτον μὲν γὰρ ὁ θεὸς μάρτυς, ὡς οὐδὲν αὐτῷ ἡμεῖς συνειργασάμεθα ἀσεβὲς, ἀλλ' ὅτι αὐτοὖ πράσσοντος ἱστορήσαμεν. καὶ μέχρις ὅτε ἀβλαβ῅ ποιῶν ἐπεδείκνυτο, ἐτερπόμεθα· ὅτε δὲ τὰ μαγείᾳ τινὶ γινόμενα θεότητι ποιεῖν πρὸς ἀπάτην θεοσεβῶν ἔλεγεν, οὐκ ἔτι αὐτοὖ ἠνεσχόμεθα, καίτοι πολλὰ ἡμῖν ἐπαγγελλομένου· πρῶτον μὲν ναὸν καὶ ἀνδριάντας ἡμῶν κατασκευασθ῅ναι, καὶ θεοὺς νομισθ῅ναι, καὶ ὑπὸ ὄχλων προσκυνηθ῅ναι, καὶ ὑπὸ βασιλέων δοξασθ῅ναι, καὶ δημοσίων τιμῶν καταξιωθ῅ναι, καὶ χρήμασιν ἀπεριορίστοις πλουτ῅σαι. Σαὖτά τε καὶ τὰ τούτοις μείζονα νομιζόμενα ἡμῖν ὑπέσχετο, μόνον ἵνα συνόντες αὐτῷ τὸ τ῅ς ἐγχειρήσεως κακὸν σιωπῶμεν, ὅπως αὐτῷ τὰ τ῅ς ἀπάτης προκόπτῃ. καὶ ὅμως οὐ συνεθέμεθα, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τ῅ς τοιαύτης ἀπονοίας παύσασθαι συνεβουλεύσαμεν λέγοντες αὐτῷ· παὖσαι τ῅ς τοιαύτης τόλμης· θεὸς εἶναι οὐ δύνασαι· φοβήθητι τὸν ὄντως θεόν. γνῶθι, ὅτι ἄνθρωπος εἶ, καὶ ὅτι σοὖ μικρός ἐστιν ὁ τ῅ς ζω῅ς χρόνος. κἅν μέγα πλουτήσῃς ἥ καὶ βασιλεύσῃς, τῷ μικρῷ σου χρόνῳ τ῅ς ζω῅ς ὀλίγα τυγχάνει πρὸς ἀπόλαυσιν. καὶ ἀσεβῶς ζήσαντα αἰωνία κόλασις περιμένει. διὸ φοβεῖσθαι τὸν θεὸν συμβουλεύομεν, ὑφ' ο὘ κριθ῅ναι ἔχει ἡ ἑκάστου ψυχὴ, περὶ ὧν ἔπραξεν ἐνταὖθα. Ὁ δὲ ταὖτα ἀκούσας ἐγέλασεν. ἡμῶν δὲ εἰπόντων· τί τῶν τά σοι συμφέροντα συμβουλευόντων καταγελᾶς; ἐκεῖνος γελῶ ὑμῶν, ἔφη, τὴν μωρὰν ὑπόληψιν, ὅτι πιστεύετε ἀθάνατον εἶναι τὴν τοὖ ἀνθρώπου ψυχήν. κἀγὼ ἔφην· οὐ θαυμάζομεν, ὦ ΢ίμων, εἰ ἀπατ᾵ν ἡμ᾵ς ἐπιχειρεῖς, ἀλλ' ἐκ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πληττόμεθα τίνι λόγῳ καὶ σεαυτὸν ἀπατᾶς. λέγε οὗν ἡμῖν, ὦ ΢ίμων· εἰ καὶ τῶν ἄλλων οὐδεὶς πεπληροφόρηται ἀθάνατον εἶναι τὴν ψυχὴν, ἀλλ' οὗν γε σὺ καὶ ἡμεῖς· σὺ μὲν, ὡς ἀνθρωπείου σώματος χωρίσας αὐτὴν καὶ προσομιλήσας καὶ ἐπιτάξας· ἡμεῖς δὲ, ὡς συμπαρόντες καὶ τὴν ἐπιταγὴν ἀκούσαντες, καὶ τὸ κελευθὲν ἐναργῶς ἱστορήσαντες. καὶ ὁ ΢ίμων ἐγὼ μὲν οἶδα, τί λέγετε· ὑμεῖς δὲ οὐκ οἴδατε, περὶ τίνος διαλέγεσθε. καὶ ἐγὼ Νικήτης ἔφην· ἐπεὶ οἶδας, λέγε· εἰ δὲ μὴ οἶδας, μὴ δόκει ἡμ᾵ς τῷ λέγειν σὲ μὲν εἰδέναι, ἡμ᾵ς δὲ μὴ, ἀπατ᾵σθαι δύνασθαι. οὐ γὰρ ἐσμὲν οὕτω νήπιοι, ἵνα πανοὖργον ἐνσπείρῃς ἡμῖν ὑποψίαν, καὶ τῷ νομίζειν σέ τι τῶν ἀποῤῥήτων εἰδέναι ὑποχειρίους λάβῃς. Καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· ὅτι μὲν ἐχώρισα ψυχὴν ἀνθρωπείου σώματος, οἶδα ὑμ᾵ς εἰδότας· ὅτι δὲ οὐχ ἡ τοὖ τεθνεῶτος ψυχὴ ὑπουργεῖ, ἀλλὰ δαίμων τις ὑποκρινόμενος εἶναι ψυχὴ, οἶδα ὑμ᾵ς ἀγνοοὖντας. καὶ ἐγὼ Νικήτης ἔφην· πολλὰ ἐν τῷ βίῳ ἠκούσαμεν ἄπιστα· τοὖ δὲ τοιούτου λόγου ἀνοητότερον οὐ προσεδοκήσαμεν ἀκοὖσαί ποτε. εἰ γὰρ δαίμων ὑποκρίνεται ἡ τοὖ τεθνεῶτος εἶναι ψυχὴ, τίς ἄρα τ῅ς ψυχ῅ς χρεία τοὖ χωρισθ῅ναι τοὖ σώματος; οὐκ αὐτοὶ δὲ παρόντες ἠκούσαμέν σου τοὖ σκήνους τὴν ψυχὴν ἐξορκίζοντος; πῶς δὲ καὶ ἄλλου ὁρκιζομένου, ἕτερος μὴ ὁρκισθεὶς ὡς φοβηθεὶς ὑπακούει; οὐκ ἄρα δὲ καὶ αὐτὸς ἐξεταζόμενός ποτε πρὸς ἡμῶν, τίνος χάριν ἐνίοτε καὶ παύονται αἱ προσεδρεῖαι, εἴρηκας ὅτι ψυχὴ πληρώσασα τὸν ὑπὲρ γ῅ς χρόνον, ὃν ἔμελλεν ἐν σώματι διατελεῖν, εἰς ᾅδην πορεύεται, προσετίθεις δὲ λέγων, ὅτι τῶν ἰδίῳ θανάτῳ τελευτησάντων αἱ ψυχαὶ, ἐπειδὴ πρὸς ἅδην αὐτόθι χωρήσασαι φρουροὖνται, οὐκ εὐκόπως ἐλθεῖν ἀφίενται; Σαὖτα τοὖ Νικήτου εἰπόντος Ἀκύλας αὐτὸς πάλιν ἔφη· ἐβουλόμην παρὰ σοὖ τοὖτο μόνον μαθεῖν, ΢ίμων, εἴτε ψυχὴ, εἴτε δαίμων ἐστὶ τὸ ὁρκιζόμενον, τί δὲ καὶ φοβούμενον οὐ παραπέμπεται τοὺς ὅρκους; καὶ ὁ ΢ίμων, κόλασιν, φησὶ, παρακούσασα οἶδε μέλλειν παθεῖν. καὶ ὁ Ἀκύλας οὐκοὖν εἰ ὁρκιζομένη ψυχὴ ἔρχεται, καὶ κρίσις ἄρα γίνεται. εἰ οὗν αἱ ψυχαὶ ἀθάνατοι, πάντως ἐστὶ καὶ κρίσις. ὥςτε εἰ καὶ τοὺς ἐπὶ κακῆ πράξει ὁρκισθέντας, εἶτα καὶ παρακούσαντας καταδικασθ῅ναι φÊς, πῶς οὐ πεφόβησαι σὺ τούτους καταναγκάζειν, τῶν ἀναγκαζομένων ἐπὶ παρακοῆ κολαζομένων; τὸ γὰρ ἤδη σε μὴ παθεῖν, ἐφ' οἷς ἔδρασας, οὐ θαὖμα, ἐπεὶ μήπω κρίσις ἐστὶν, ἵνα σὺ μὲν δίκην δῷς, περὶ ὧν ἠνάγκασας, τὸ δὲ ἀναγκασθὲν ὑπὸ συγγνώμην γένηται, ὡς τ῅ς κακ῅ς πράξεως τὸν ὅρκον προτιμ῅σαν. ὁ δὲ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τούτων ἀκούσας ὠργίσθη θάνατον, εἰ μὴ σιωπῶμεν, ἡμῖν ἀπειλήσας. Σαὖτα τοὖ Ἀκύλα εἰπόντος ἐγὼ Κλήμης ἐπυθόμην, τί δ' ἄρα ἐστὶν, ἃ ποιεῖ θαυμάσια. οἱ δὲ ἀνδριάντας, εἶπον, ποιεῖ περιπατεῖν, καὶ κυλιόμενος ἐπὶ πὖρ οὐ καίεται, ἐνίοτε δὲ καὶ πέταται, καὶ ἐκ λίθων ἄρτους ποιεῖ, ὄφις γίνεται, εἰς αἶγα μεταμορφοὖται, διπρόσωπος γίνεται, εἰς χρυσὸν μεταβάλλεται, θύρας κεκλεισμένας ἀνοίγει, σίδηρον λύει, ἐν δείπνοις εἴδωλα παντοδαπῶν ἰδεῶν παρίστησι, τὰ ἐν οἰκίᾳ σκεύη ὡς αὐτόματα φερόμενα πρὸς ὑπηρεσίαν ὁρ᾵σθαι ποεῖ, τῶν φερόντων οὐ βλεπομένων. ταὖτα λεγόντων αὐτῶν ἀκούων ἐθαύμαζον· ἐμαρτύρουν δὲ τὰ τοιαὖτα αὐτοὶ παρόντες ἱστορηκέναι. Σούτων οὕτω ·ηθέντων ἧκε Ζακχαῖος τοιαὖτα τῷ Πέτρῳ διασαφῶν· ἤδη λοιπὸν, ὦ Πέτρε, καιρὸς πρὸς τὸ ἐκβάντα σε διαλεχθ῅ναι τοῖς συνελθοὖσι. πολὺς γὰρ ἐπὶ τ῅ς αὐλ῅ς συναθροισθεὶς ἀναμένει σε ὄχλος, ο὘ ἐν μέσῳ καθάπερ τις πολέμαρχος ὑπ' αὐτῶν δορυφορούμενος ἕστηκε ΢ίμων. ὁ δὲ Πέτρος ταὖτα ἀκούσας, εὐχ῅ς χάριν ὑποχωρ῅σαί μοι κελεύσας μικρὸν μήπω τὸ σωτήριον βάπτισμα δεξαμένῳ, τοῖς ἤδη τελείοις ἀναστάντες, ἔφη, εὐξώμεθα, ἵνα θεὸς τοῖς ἀνεκλείπτοις αὐτοὖ οἰκτιρμοῖς συνεργήσῃ μοι ὁρμῶντι πρὸς σωτηρίαν τῶν ὑπ' αὐτοὖ κτισθέντων ἀνθρώπων. καὶ τοὖτο εἰπὼν, εὐξάμενος ἐξῄει εἰς τὸν ὕπαιθρον τ῅ς αὐλ῅ς τόπον μέγαν ὄντα, ἔνθα συνεληλυθότες ἦσαν πολλοὶ, ἵν' ἀκουσταὶ γένωνται τῶν λεχθησομένων. στὰς οὗν καὶ ἰδὼν μετὰ πάσης ἡσυχίας τὸν πάντα λαὸν εἰς αὐτὸν ἀτενίζοντα, ΢ίμωνα δὲ τὸν μάγον εἰς μέσον ἑστῶτα, τοὖ λέγειν ἤρξατο οὕτως· Eἰρήνη εἴη π᾵σιν ὑμῖν τοῖς ἑτοίμως ἔχουσι δεξιὰς διδόναι τῆ τοὖ θεοὖ ἀληθείᾳ, ἣν αὐτοὖ μεγάλην τε καὶ ἀσύγκριτον ἐν τῷ νὖν κόσμῳ ὑπάρχουσαν δωρεὰν ὁ ἀποστείλας ἡμ᾵ς κύριος Ἰησοὖς Φριστὸς ὁ υἱὸς τοὖ ζῶντος θεοὖ, ταύτην ἡμῖν ἐνετείλατο τὴν προσηγορίαν πρὸ τῶν τ῅ς διδασκαλίας λόγων ὑμῖν ἐπιφθέγγεσθαι, ἵνα ἐὰν ᾖ τις ἐν ὑμῖν εἰρήνης τέκνον, διὰ τ῅ς διδασκαλίας ἡμῶν καταλάβῃ αὐτὸν ἡ εἰρήνη· εἰ δὲ ταύτην λαβεῖν ὑμῶν τις μὴ θέλοι, τότε καὶ ἡμεῖς ἀποτιναξάμενοι τὸν κονιορτὸν τῶν ποδῶν ἡμῶν εἰς μαρτύριον εἰς ἑτέρων ἀπίωμεν οἰκίας καὶ πόλεις. καὶ ἀληθῶς ὑμῖν λέγομεν, ἀνεκτότερον ἔσται γ῅ ΢οδόμων καὶ Γομόῤῥας ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἥ τῷ τ῅ς ἀπειθείας τόπῳ ἐνδιατρίβειν πρῶτον μὲν, ὅτι ἀφ' ἑαυτῶν οὐχ οἷοί τε γεγόνατε τὴν ἀλήθειαν ἐπιγνῶναι· δεύτερον, ὅτι τὰ καθ' ἡμ᾵ς ἀκούσαντες οὐκ ἤλθετε μέχρις ἡμῶν· τρίτον, ὅτι καὶ ἐλθοὖσιν ἡμῖν ἠπειθήσα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τε. διὸ φειδόμενοι ὑμῶν προῖκα εὐχόμεθα τὴν εἰρήνην ἡμῶν ἐλθεῖν ἐφ' ὑμ᾵ς. εἰ οὗν ταύτην ἔχειν ἐθέλετε, δεῖ ὑμ᾵ς προθύμως τοὺς περὶ τ῅ς εὐσεβείας δέξασθαι λόγους, καὶ τὴν θεῷ ἀρέσκουσαν πολιτείαν ἐπανελέσθαι, ἵν' εὐσεβῶς καὶ δικαίως ζήσαντες τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν γένησθε κληρονόμοι. Καὶ τοὖ Πέτρου ταὖτα εἰπόντος, καὶ περὶ τῶν ἔργων τοὖ θεοὖ διδάξαντος, καὶ πόσα παρὰ τοὖ θεοὖ τῷ ἀνθρώπῳ τὰ ἀγαθὰ ἐδωρήθη, καὶ παραινέσαντος πολλὰ περὶ μοναρχίας, ὁ ΢ίμων ἔξω τοὖ ὄχλου βοῆ μεγάλῃ ἔφη· τί ψευδόμενος ἀπατ᾵ν θέλεις τὸν παρεστῶτά σοι ἰδιώτην ὄχλον πείθων αὐτοὺς, θεοὺς μήτε ὀνομάζειν, μήτε λέγειν ἐξὸν εἶναι, τῶν παρὰ Ἰουδαίοις δημοσίων βίβλων πολλοὺς θεοὺς εἶναι λεγουσῶν; καὶ νὖν δὲ μετὰ πάντων ἀπ' αὐτῶν σοι τῶν βιβλίων περὶ τοὖ δεῖν θεοὺς νομίζειν συζητ῅σαι βούλομαι, πρότερον περὶ ο὘ ἔφης θεοὖ δείξας μὴ αὐτὸν εἶναι τὴν ἀνωτάτω καὶ πάντα δυναμένην πρόνοιαν, καθ' ὃ ἀπρόγνωστός ἐστιν, ἀτελὴς, ἐνδεὴς, καὶ ὅλως οὐκ ἀγαθός. ἀμέλει καὶ τούτου δειχθέντος ἀπὸ τῶν γραφῶν, ὡς ἐγὼ λέγω, ἕτερος ἀγράφως περιλείπεται εἶναι θεὸς, προγνωστικὸς, τέλειος, ἀνενδεὴς, ἀγαθὸς, πάντων ἀπηλλαγμένος κακῶν· ὃν δὲ σὺ φÊς δημιουργὸν, τοῖς ἐναντίοις ἀντικείμενος τυγχάνει. Aὐτίκα γοὖν ὁ καθ' ὁμοίωσιν αὐτοὖ γεγονὼς Ἀδὰμ καὶ τυφλὸς κτίζεται καὶ γνῶσιν ἀγαθοὖ τυχὸν ἥ κακοὖ μὴ ἔχων γνωρίζεται, ἐφ' ᾧ καὶ παραβάτης εὑρίσκεται, καὶ τοὖ παραδείσου ἐκβάλλεται, καὶ θανάτῳ τιμωρεῖται. ὁμοίως τε καὶ ὁ πλάσας αὐτὸν, ἐπεὶ μὴ τὰ πάντα ὁρᾶ, ἐπὶ τῆ ΢οδόμων καταστροφῆ δεὖτε, λέγει, καὶ καταβάντες ἴδωμεν, εἰ κατὰ τὴν κραυγὴν αὐτῶν τὴν ἐρχομένην πρός με συντελοὖνται, εἰ δὲ μὴ ἵνα γνῶ· καὶ ἀγνοοὖντα ἑαυτὸν δείκνυσι. τῷ δὲ εἰπεῖν περὶ τοὖ Ἀδάμ· ἐκβάλωμεν αὐτὸν, μή πως ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοὖ ἅψηται τοὖ ξύλου τ῅ς ζω῅ς καὶ φάγῃ, καὶ ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ φθονεῖ. καὶ τῷ γεγράφθαι, ὅτι ἐνεθυμήθη ὁ θεὸς, ὅτι ἐποίησε τὸν ἄνθρωπον· καὶ μετανοεῖ καὶ ἀγνοεῖ. τὸ γὰρ ἐνεθυμήθη, σκέψις ἐστὶν, ᾗ τις δι' ἄγνοιαν, ὧν βούλεται, τὸ τέλος ἀκριβῶσαι θέλει· ἥ ἐπὶ τῷ παρὰ γνώμην ἀποβάντι μεταμελουμένου. καὶ τὸ γεγράφθαι, καὶ ὠσφράνθη κύριος ὀσμὴν εὐωδίας, ἐνδεοὖς ἐστὶ, καὶ τὸ ἐπὶ κνίσῃ σαρκῶν ἡσθ῅ναι, οὐκ ἀγαθοὖ. τὸ δὲ πειράζειν ὡς γέγραπται, καὶ ἐπείραζε κύριος τὸν Ἀβραὰμ, κακοὖ καὶ τὸ τέλος τ῅ς ὑπομον῅ς ἀγνοοὖντος. Ὅμως ὁ ΢ίμων πολλὰ τ῅ς γραφ῅ς κακῶς ἐκλαμβάνων

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δεικνύειν ἔσπευδε παντὶ πάθει τοῖς ἀνθρώποις ὁμοίως τὸν θεὸν ὑποκείμενον. καὶ ὁ Πέτρος εἰ μηδὲν ἀγαπᾶ, φησὶν, ὁ κακὸς καὶ πάνυ μοχθηρὸς, ἐφ' οἷς ἁμαρτάνει, ἑαυτὸν ἐλέγχειν, ἀπόκριναί μοι. καὶ ὁ ΢ίμων οὐκ ἀγαπᾶ, ἔφη. καὶ ὁ Πέτρος· πῶς οὗν κακὸς καὶ μοχθηρὸς εἶναι δύναται ὁ θεὸς, εἴ περ αὐτοὖ θελήματι τὰ κατ' αὐτοὖ δεινὰ δημοσίᾳ γραφέντα προετέθη; καὶ ὁ ΢ίμων· ἐνδέχεται μὴ κατὰ προαίρεσιν αὐτοὖ ὑφ' ἑτέρας δυνάμεως τὸν κατ' αὐτοὖ γραφ῅ναι ἔλεγχον. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· πρῶτον οὗν τοὖτο ζητήσωμεν. εἰ μὲν ὑπὸ τ῅ς ἑαυτοὖ βουλ῅ς ἑαυτὸν ἤλεγξεν, ὡς φθάσας σὺ πρότερον ὡμολόγησας, μοχθηρὸς οὐκ ἔστιν· εἰ δὲ καὶ ὑφ' ἑτέρας δυνάμεως, ζητητέον καὶ παντὶ σθένει ἐξεταστέον, μή τις αὐτὸν μόνον ἀγαθὸν ὄντα ἐπὶ π᾵σι τοῖς κακοῖς ὑπέλαβε. Καὶ ὁ ΢ίμων· πρόδηλος εἶ φεύγων ἀπὸ τῶν γραφῶν ἀκοὖσαι τὸν κατὰ τοὖ θεοὖ σου ἔλεγχον. καὶ ὁ Πέτρος· αὐτός μοι φαίνῃ τοὖτο ποιῶν. ὁ γὰρ τάξιν ζητήσεως φεύγων ἐξέτασιν ἀληθ῅ γενέσθαι οὐ βούλεται. ὅθεν ἐγὼ τῆ τάξει χρώμενος καὶ βουλόμενος πρῶτον τὸν συγγραφέα νοηθ῅ναι πρόδηλός εἰμι τὴν εὐθεῖαν ὁδεύειν θέλων. καὶ ὁ ΢ίμων· ὁμολόγησον πρῶτον, εἴ γε τὰ κατὰ τοὖ δημιουργοὖ γεγραμμένα ἀληθ῅ ἐστι, καὶ οὐκ ἔστιν ὁ τῶν ὅλων ἀνώτερος κατὰ τὰς γραφὰς πάσῃ ὑποκείμενος μοχθηρίᾳ, καὶ ὕστερον ζητήσομεν τὸν συγγράψαντα. καὶ ὁ Πέτρος· ἵνα μὴ δόξω, ἀποκρίνομαι. ἐγώ φημι, ὅτι τὰ δοκοὖντά σοι ταὖτα κατὰ θεοὖ γεγράφθαι ἀληθ῅ μέν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ οὕτως οὔπω τὸν θεὸν δείκνυσι μοχθηρόν. καὶ ὁ ΢ίμων πῶς οὗν, ἔφη, τοὖτο συστ῅σαι δύνασαι; Καὶ ὁ Πέτρος· τὸν Ἀδὰμ τυφλὸν λέγεις γεννηθ῅ναι, ὅπερ οὐκ ἦν. οὐ γὰρ ἅν τυφλῷ ἐντελλόμενος ἐδείκνυε λέγων· ἀπὸ δὲ τοὖ ξύλου τοὖ γινώσκειν καλὸν καὶ πονηρὸν μὴ γεύσησθε. καὶ ὁ ΢ίμων μεταβαλών· τυφλὸν ἔλεγε τὸν νοὖν αὐτοὖ. καὶ ὁ Πέτρος· πῶς καὶ τὸν νοὖν τυφλὸς ἠδύνατο εἶναι ὁ πρὸ τοὖ γεύσασθαι τοὖ φυτοὖ συμφώνως τῷ κτίσαντι αὐτὸν οἰκεῖα π᾵σιν ἐπιθεὶς τοῖς ζώοις ὀνόματα; καὶ ὁ ΢ίμων· εἰ πρόγνωσιν εἶχεν ὁ Ἀδὰμ, διὰ τί οὐ προέγνω τὸν τὴν γυναῖκα αὐτοὖ ἀπατήσαντα ὄφιν; καὶ ὁ Πέτρος· εἰ πρόγνωσιν μὴ εἶχεν ὁ Ἀδὰμ, πῶς τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ πρὸς τὰς ἐσομένας πράξεις ἅμα τῷ γεννηθ῅ναι καὶ τὰ ὀνόματα ἐπιτέθεικε, τὸν μὲν πρῶτον καλέσας Κάϊν, ὃ ἑρμηνεύεται ζ῅λος, ὃς καὶ ζηλώσας ἀνεῖλε τὸν ἀδελφὸν αὐτοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὸν Ἄβελ, ὃ ἑρμηνεύεται πένθος, ἐπ' αὐτῷ γὰρ πρώτῳ φονευθέντι ἐπένθησαν οἱ γονεῖς; εἰ δὲ Ἀδὰμ ἔργον θεοὖ ὑπάρχων πρόγνωσιν εἶχε, πολλῷ μ᾵λλον ὁ δημιουργήσας αὐτὸν θεός. σὺ δὲ, ὦ ΢ίμων, κακῶς νοῶν τὰς θείας γραφὰς φιμώθητι. Σὸ δὲ γεγράφθαι· ἐνεθυμήθη ὁ θεὸς, ὡς λογισμῷ χρησαμένου διὰ τὴν ἄγνοιαν, ἔτι μὴν καί· ἐπείραζε κύριος τὸν Ἀβραὰμ, ἵνα γνῷ, εἰ ὑπενέγκῃ, καὶ τό· καταβάντες ἴδωμεν, εἰ κατὰ τὴν κραυγὴν αὐτῶν τὴν ἐρχομένην πρός με συντελοὖνται· εἰ δὲ μὴ ἵνα γνῶ· καὶ ἵνα μὴ εἰς πολὺ μηκύνω τὸν λόγον, σαφ῅ τὴν διάνοιαν καὶ διάγνωσιν αἱ ·»σεις ἔχουσιν α὘ται, μὴ καταγινώσκουσαι τοὖ θεοὖ ἄγνοιαν, κἅν τὴν σὴν τοὖτο διαφεύγῃ διάνοιαν. ὅτι δὲ ὄντως προγινώσκει, λέγει τῷ Ἀβραάμ· γινώσκων γνώσῃ, ὅτι πάροικον ἔσται τὸ σπέρμα σου ἐν γῆ οὐκ ἰδίᾳ, καὶ δουλώσουσιν αὐτὸ, καὶ κακώσουσι, καὶ ταπεινώσουσιν αὐτοὺς ἔτη τετρακόσια. τὸ δὲ ἔθνος, ᾧ ἐὰν δουλεύσωσι, κρινῶ ἐγώ. μετὰ δὲ ταὖτα ἐξελεύσονται ὧδε μετὰ ἀποσκευ῅ς πολλ῅ς· σὺ δὲ ἀπελεύσῃ πρὸς τοὺς πατέρας σου μετ' εἰρήνης τραφεὶς ἐν γήρει καλῷ· τετάρτῃ δὲ γενεᾶ ἀποστραφήσονται ὧδε. ταὖτα δὲ πάντως μετὰ πολλὰς ἄρα συμβήσεσθαι μέλλοντα γενεὰς προγινώσκοντός ἐστι καὶ σαφέστατα εἰδότος. Ἡ μὲν οὗν περὶ τούτων ζήτησις καὶ εἰς τρίτην παρετείνετο τὴν ἡμέραν. ἐπιφωσκούσης δὲ τ῅ς τετάρτης, φυγὰς ὁ ΢ίμων εἰς Σύρον ᾤχετο. καὶ οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας ἀφίκοντό τινες ἐκεῖθεν ἐπαγγέλλοντες τῷ Πέτρῳ, ὅτι ΢ίμων μεγάλα θαυμάσια ἐν Σύρῳ ποιῶν πολλοὺς τῶν ἐκεῖ κατέπληξε, καί σε πολλαῖς διαβολαῖς μισητὸν ἐποίησε. ταὖτα ἀκούσας ὁ Πέτρος, τῆ ἐπιούσῃ νυκτὶ πάντα τὸν λαὸν συναθροίσας ἐπειδὴ, φησὶν, ὁρμῶντός μου εἰς τὰ ἔθνη τὰ πολλοὺς θεοὺς λέγοντα κηρύξαι καὶ διδάξαι, ὅτι εἷς ἐστιν ὁ θεὸς ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν, ὃς οὐρανὸν ἔκτισε καὶ τὴν γ῅ν καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς πάντα, ὅπως ἀγαπήσαντες αὐτὸν οἱ ἄνθρωποι σωθ῅ναι δυνηθῶσι, προλαβὼν ὁ διάβολος ΢ίμωνα προαπέστειλεν, ἵνα πείσῃ πάντα ἄνθρωπον λατρεύειν τοῖς μὴ οὗσι θεοῖς, καὶ ἀρνήσωνται πιστεύειν εἰς ἕνα θεὸν τὸν ποιήσαντα πάντα, τά τε ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα. καὶ χρή με ταχέως αὐτὸν καταλαβεῖν, ἵνα μὴ ἡ διδασκαλία τοὖ ΢ίμωνος ἐγχρονίσασα παντελῶς πάντων ἐπικρατήσῃ. Δεῖ οὗν ἀντ' ἐμοὖ τινα τὸν ἐμὸν ἀναπληρῶσαι τόπον. καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πάντες τοὖ θεοὖ ἐκτενῶς δεηθῶμεν, ὅπως τὸν ὄντα ἄξιον ὁ θεὸς ἀναδείξῃ. καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐπέθηκε χεῖρας τῷ Ζακχαίῳ καί φησι· δέσποτα κύριε ὁ πατὴρ τοὖ κυρίου καὶ θεοὖ καὶ σωτ῅ρος ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ, διὰ τοὖ πνεύματός σου τοὖ ἁγίου καὶ προσκυνητοὖ σὺ διαφύλαξον τοὖτον ποιμαίνειν τὸν λαόν σου, ὃν ἐξελέξω. καὶ ταὖτα εἰπὼν πρὸς τὸν λαὸν ἔφη· ὅσοι βαπτισθ῅ναι θέλετε, ἀπὸ τ῅ς αὔριον νηστεύειν ἄρξασθε. μετὰ δὲ τρεῖς ἡμέρας βαπτίζειν ἀρξάμενος ἐμὲ Κλήμεντα φωνήσας καὶ Νικήτην καὶ Ἀκύλαν ἔφη. Μέλλοντί μοι πρὸς τὴν Σύρον ὁρμ᾵ν μεθ' ἡμέρας ἑπτὰ, βούλομαι τὸ τάχος ὑμ᾵ς ἐκεῖ γενομένους καὶ παρὰ τῆ Φαναανίτιδι Βερνίκῃ Ἰούστης θυγατρὶ λανθανόντως ἐπιξενωθέντας τὰ κατὰ τὸν ΢ίμωνα πάντα διερευνησαμένους ἀκριβῶς γράψαι μοι. διὸ ἐξαυτ῅ς πορεύεσθε μετ' εἰρήνης. καὶ δὴ βαπτίζοντα καταλιπόντες αὐτὸν εἰς Σύρον τ῅ς Υοινίκης ἐπορευόμεθα. καὶ παρὰ τῆ προειρημένῃ Φαναανίτιδι καταχθέντες καὶ δαψιλοὖς παρ' αὐτῆ ξενίας καὶ φιλοτίμου τυχόντες περὶ τοὖ ΢ίμωνος αὐτίκα διελεγόμεθα· ΢ίμων ο὘τος ὁ μάγος, εἰπόντες, ἐπὶ τ῅ς ἐν Καισαρείᾳ πρὸς τὸν κύριον ἡμῶν Πέτρον ζητήσεως ἡττηθεὶς, φυγὰς ἐνταὖθα ὡς εἶχεν εὐθὺς ἀπέδρα, καὶ λοιδορούμενος αὐτῷ συναρπάζει τὰς τῶν ἁπλουστέρων ψυχὰς, καὶ μάγος ὢν αὐτὸς μάγον ἐκεῖνον ἀποκαλεῖ, καὶ πλάνος ὢν ο὘τος τὸν ἀπόστολον πλάνον ἀποκηρύττει καὶ διὰ πάντων αὐτὸς ἡττηθεὶς καὶ φυγῆ αἰσχρῶς ἑαυτὸν ἐπιτρέψας φάσκει νενικηκέναι. Ἡ Βερνίκη μὲν οὗν οὕτω καὶ αὐτὴ ταὖτα ἔχειν εἶπε, καὶ τἄλλα δὲ παρ' ἑαυτ῅ς τὰ λειπόμενα προσετίθει. φαντάσματα γὰρ, ἔφη, μετὰ τὸ τῆδε αὐτὸν ἐπιστ῅ναι καὶ ἰνδάλματα καθ' ἑκάστην ἐν μέσῃ τῆ ἀγορᾶ ποιῶν π᾵σαν ἐκπλήττει τὴν πόλιν· ὡς ἀνδριάντας μὲν αὐτοὖ διερχομένου κινεῖσθαι, καὶ σκιὰς δὲ πολλάκις αὐτοὖ προηγεῖσθαι, ἃς καὶ τῶν τεθνηκότων ψυχὰς αὐτὸς ὀνομάζει. πολλοὺς δὲ αὐτὸν καὶ γόητα λέγοντας ὕστερον εἰς εὐωχίαν δ῅θεν καλέσας βοὖν τε θύσας καὶ αὐτοὺς ἑστιάσας διαφόροις περιέβαλε νόσοις, καὶ δαίμονας δὲ αὐτοῖς ἐν῅κε· καὶ ὅλως πολλοὺς κακώσας θεὸς εἶναι νενόμισται. ὅθεν οὐκ οἴομαι δυνήσεσθαί τινα τοσοὖτον πὖρ ἀναφθὲν κατασβέσαι. διὸ τοὖ μὴ κινδυνεύειν ὑμ᾵ς χάριν παρακαλῶ, μηδὲν ἐγχειρήσητε πρὸς αὐτὸν, πρὶν ἅν ὁ ἀπόστολος Πέτρος ἀφίκηται, ὃς τοὖ κυρίου καὶ θεοὖ ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ δοκιμώτατος ὑπάρχων μαθητὴς δυνήσεται μόνος πρὸς τοσαύτην δυναστείαν ἀνταγωνίσασθαι. Σαὖτα τ῅ς Βερνίκης εἰπούσης, ἡμεῖς ἕωθεν πάντα τὰ κατὰ τὸν ΢ίμωνα γράψαντες εἰς περίπατον ἐτραπόμεθα. καὶ δὴ καὶ Ἀππίων ὑπαν-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τᾶ ἡμῖν μεθ' ἑτέρων τριάκοντα, Ἀππίων ἐκεῖνος, ο὘ πρόσθεν ἐμνήσθημεν. καὶ ἅμα τῷ ἰδεῖν με προσαγορεύσας τε καὶ κατασπασάμενος ο὘τός ἐστι Κλήμης, ἔφη τοῖς μετ' αὐτοὖ, περὶ ο὘ πολὺν ἐν εὐγενείᾳ τε καὶ τρόπων ἐλευθερίᾳ πρὸς ὑμ᾵ς ἐποιούμην λόγον, ὅ τι ἀνὴρ γένος τε ὢν ἀπὸ Καίσαρος Σιβερίου καὶ π᾵σαν Ἑλληνικὴν παιδείαν ἐξησκημένος ὑπὸ βαρβάρου τινὸς τὴν προσηγορίαν Πέτρου τὰ Φριστιανῶν ποιεῖν καὶ λέγειν ἠπάτηται. ὅθεν ἀξιῶ, συναγωνίσασθέ μοι πρὸς τὴν τούτου διόρθωσιν. ἐφ' ὑμῶν γὰρ αὐτοὖ πυνθάνομαι, καὶ λεγέτω μοι, ἐπειδὴ πρὸς τὸ εὐσεβεῖν ἑαυτὸν ἀποδεδωκέναι νομίζει, πῶς οὐχὶ καὶ τὰ μέγιστα ἀσεβεῖ τὰ πάτρια μὲν καταλιπὼν, ἀποκλίνας δὲ εἰς ἔθη βάρβαρα καὶ ἀλλόκοτα. Κἀγὼ πρὸς αὐτὸν τὴν μὲν πρὸς ἐμέ σου, φημὶ, ἀγαθὴν προαίρεσιν ἀποδέχομαι· τὴν δὲ ἀγνωσίαν ἀποσείομαι. ἡ μὲν γὰρ προαίρεσις ἀγαθὴ, ὅτιπερ ἐν οἷς δοκεῖς καλοῖς, ἐν τούτοις εἶναι με θέλεις· ἡ δὲ γνῶσις οὐκ ὀρθῶς ἔχουσα. προφάσει γὰρ φιλίας λανθάνεις πρὸς ἀπάτην ἡμ᾵ς ἐκκαλούμενος. καὶ ὁ Ἀππίων οὐκοὖν ἀγνωσία σοι δοκεῖ τὰ πάτρια, ἔφη, φυλάττοντα τὰ Ἑλλήνων φρονεῖν; κἀγὼ τὸν εὐσεβεῖν προῃρημένον, ἀπεκρινάμην, οὐ πάντως φυλάσσειν τὰ πάτρια δεῖ· ἀλλὰ φυλάσσειν μὲν, ἐὰν ᾖ εὐσεβ῅, ἀποσείεσθαι δὲ μὴ οὕτως ἔχοντα. ἐνδέχεται γὰρ, τινὰ πατρὸς ἀσεβοὖς ὄντα καὶ βουλόμενον εὐσεβεῖν μὴ τὰ τοὖ πατρὸς ἐθέλειν μιμεῖσθαι, καὶ κατ' ἴχνος αὐτοῖς ἕπεσθαι. καὶ ὁ Ἀππίων τί οὗν, τὸν σὸν πατέρα φÊς οὐκ ἀγαθοὖ γεγονέναι βίου; κἀγὼ ἔφην, ὅτι κακοὖ μὲν αὐτὸν οὐκ ἅν εἴποιμι, πλὴν ὅτι τοῖς ψευδέσι καὶ κακοῖς τῶν Ἑλλήνων ἐπίστευε μύθοις. καὶ ὃς τίνες οἱ μὖθοι ο὘τοι; φησίν. ἐγὼ δὲ ὑπολαβὼν ἡ περὶ τὸν θεὸν, εἶπον, οὐκ ὀρθὴ δόκησις, ἣν ἐὰν μακροθυμῆς, μετὰ τῶν ἄλλων ἀκούσῃ φιλομαθῶν. Διὸ πρὸ τῶν διαλόγων εἴς τινα πλείονα παρεχόμενον ἡσυχίαν ὑποχωρήσωμεν τόπον. καὶ δὴ προϊόντες, ἔνθα ναμάτων ἦν ψυχρῶν καθαρὰ ·εύματα καὶ δένδρων παντοίων χλοερῶν τέρψις, ἐκαθεζόμεθα. ἐπεὶ δὲ πάντες ἦσαν ὁρῶντες ἀτενῶς εἰς ἐμὲ, οὕτω τοὖ πρὸς αὐτοὺς ἄρχομαι λόγου· Πολλή τις, ὦ ἄνδρες, διαφορὰ τυγχάνει ἀληθείας τε καὶ συνηθείας. οἱ μὲν γὰρ τῶν Ἑλλήνων πολλοὺς θεοὺς κακοὺς καὶ πολυπαθεῖς ἡγήσαντο, ἵνα οἱ τὰ ὅμοια πράττειν θέλοντες ἐκείνους ἔχωσι τοὖ κακοὖ συνηγόρους. ἄλλοι δὲ εἱμαρμένην εἰσηγήσαντο τὴν λεγομένην γένεσιν, καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

παρ' αὐτὴν οὔτε πάσχειν τινὰ δυνατὸν εἶναί φασιν, οὔτε ποιεῖν, ἵνα νομίσαντες, ὅτι παρὰ γένεσιν οὐδεὶς οὔτε ποιεῖν, οὔτε πάσχειν ἔχει, ·ᾳδίως ἐπὶ τὸ ἁμαρτάνειν ἔρχωνται, καὶ ἁμαρτάνοντες μὴ μεταμέλωνται, ἐφ' οἷς ἠσεβήκασιν. ἄλλοι δὲ ἀπρονόητα δογματίζουσι τὰ παρόντα, καὶ αὐτομάτως φέρεσθαι τὸ π᾵ν εἰσάγουσι, μηδενὸς ἐφεστηκότος δεσπότου· ὃ δή που καὶ πάντων ἐστὶ χαλεπώτατον, οὕτω τὸν θεὸν βλασφημεῖν καὶ τ῅ς τοὖ παντὸς ἐκβάλλειν προνοίας, ὥστε μηδὲ εἶναι λέγειν τὸν ἐφεστῶτα καὶ προνοούμενον καὶ τὰ κατ' ἀξίαν τῷ πάντι ἀπονέμοντα. ὅθεν οὐ ·ᾳδίως οἱ τὰ τοιαὖτα φρονοὖντες σωφρονίζονται. τὸν γὰρ ἐπερχόμενον κίνδυνον οὐ προορῶνται. Ὁ δὲ τῶν, ὡς ὑμεῖς φατὲ, βαρβάρων λόγος εὐσεβέστατός ἐστιν, ἕνα θεὸν καὶ δημιουργὸν τοὖδε τοὖ παντὸς εἰσηγούμενος, τῆ φύσει ἀγαθὸν καὶ δίκαιον· ἀγαθὸν μὲν, ὡς μεταμελομένοις συγχωροὖντα τὰ ἁμαρτήματα· δίκαιον δὲ, ὡς ἑκάστῳ μὴ μετανοοὖντι κατ' ἀξίαν τῶν πεπραγμένων ἀποδιδόντα. ἕκαστος γὰρ προσδοκίᾳ τοὖ κριθήσεσθαι ὑπὸ τοὖ παντεπόπτου θεοὖ πρὸς τὸ σωφρονεῖν μ᾵λλον τὴν ὁρμὴν λαμβάνει· καὶ ὁ σωφρόνως βεβιωκὼς τ῅ς αἰωνίου λυτροὖται κολάσεως. Ἑκάστου δὲ τῶν παρ' ὑμῖν λεγομένων τὰς ἀσεβεῖς διελέγχων πράξεις, τοὖ Διός τε καὶ Ποσειδῶνος, Πλούτωνός τε καὶ Ἀπόλλωνος, Διονύσου τε καὶ Ἡρακλέους, καὶ τῶν καθ' ἕνα ἕκαστον, ὧν οὐδὲ αὐτοὶ ἀγνοεῖτε, ἐκ παιδείας Ἑλληνικ῅ς ὁρμώμενοι, οὓς ἐπαιδεύθητε βίους, ἵνα ὡς ζηλωταὶ τῶν θεῶν τὰ ὅμοια πράττητε, καὶ ἀπ' αὐτοὖ γε πρότερον, εἰ δοκεῖ, τοὖ βασιλικωτάτου Διὸς ἄρξομαι. ο὘ ὁ μὲν πατὴρ Κρόνος τὰ ἴδια τέκνα, ὡς λέγεται, καταπιὼν, τῆ ἐξ ἀδάμαντος ἅρπῃ τοὖ πατρὸς τὰ μόρια θερίσας τ῅ς πρὸς γονεῖς εὐσεβείας καὶ τ῅ς πρὸς τὰ τέκνα φιλίας τοῖς τὰ μυστικὰ τῶν θεῶν ζηλοὖσιν εἰκόνας καὶ τύπους παρέσχετο. αὐτὸς δὲ ὁ Ζεὺς τὸν αὑτοὖ πατέρα δήσας κατέῤῥαξεν εἰς Σάρταρον, καὶ τοὺς ἄλλους κολάζει θεούς. τοῖς δὲ ἀῤῥητουργεῖν ἐθέλουσι τὴν Μ῅τιν γεννήσας κατέπιεν. ἦν δὲ ἡ Μ῅τις γονή· βρέφος γὰρ καταπιεῖν, ἀδύνατον. ὑπὲρ δὲ ἀπολογίας παιδεραστῶν Γανυμήδην ἁρπάζει. καὶ μοιχοῖς ὑπὲρ μοιχείας βοηθῶν, αὐτὸς πολλάκις μοιχὸς εὑρίσκεται. ἀδελφογαμεῖν δὲ προτρέπεται ἀδελφαῖς ο὘τος συνεισελθὼν Ἥρᾳ καὶ Δήμητρι καὶ Ἀφροδίτῃ τῆ οὐρανίᾳ, ἥν τινες Δωδώνην λέγουσι. τοῖς δὲ θυγατράσι μίγνυσθαι βουλομένοις Περσεφόνῃ συνεληλυθὼς παράδειγμα πονηρὸν ἐκ τῶν μύθων γίνεται. ἄλλα τε μυρία ἠσέβηκεν, ἵνα ὑπὸ τῶν δυσσεβῶν διὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν ἀκρασίαν καὶ θεὸς εἶναι τοῖς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἰδιώταις ὁ μὖθος δογματισθῆ. τούτων οὐχ ὡς ἔτυχεν ἐγὼ καταγνοὺς τῷ μόνῳ ἀγαθῷ θεῷ προσέφυγον, ἀποδεδωκὼς τὴν πίστιν ἀσφαλεῖ τῆ κρίσει, ὅτι ἐκ τ῅ς τοὖ θεοὖ δικαίας κρίσεως καὶ νόμος ὥρισται, καὶ ἡ ψυχὴ πάντως τὸ κατ' ἀξίαν, ὧν ἔπραξεν, ὅπου δή ποτε ἀπολαμβάνει. Σαὖτά μου εἰπόντος ὁ Ἀππίων ἐπήνεγκε τῷ λόγῳ· τί γάρ; οὐχὶ καὶ Ἕλληνες καὶ οἱ Ἑλλήνων νόμοι ἀπαγορεύουσι τὰ τοιαὖτα, καὶ τοὺς μοιχούς τε καὶ ἄλλως τὰ ἐναντία πράττοντας τιμωρεῖσθαι νομοθετοὖσι; κἀγὼ ἔφην· οὐκοὖν οἱ Ἑλλήνων θεοὶ τὰ ἐναντία τοῖς νόμοις διαπραξάμενοι κόλασιν οὐ τὴν τυχοὖσαν ὀφείλουσι. πῶς δὲ σωφρονίζειν ἐμαυτὸν δυνήσομαι ὑπολαμβάνων, ὅτι οἱ θεοὶ αὐτοὶ πρῶτοι ἅμα τῆ μοιχείᾳ τὰ χαλεπὰ πάντα διεπράξαντο, καὶ δίκην οὐ δεδώκασι, ταύτῃ μ᾵λλον ὀφείλοντες δοὖναι, ὡς μὴ δουλεύοντες ἐπιθυμίᾳ; εἰ δὲ ὑπέκειντο, πῶς ἦσαν θεοί; καὶ ὁ Ἀππίων· ἔστωσαν ἡμῖν σκοποὶ μηκέτι θεοὶ, ἀλλὰ δικασταὶ, εἰς οὓς ἀφορῶντες φοβηθησόμεθα ἁμαρτάνειν. κἀγὼ ἔφην· οὐκ ἔστιν ὅμοιον, ὦ Ἀππίων. ὁ μὲν γὰρ πρὸς ἄνθρωπον ἔχων τὸν σκοπὸν ἐλπίδι τοὖ λαθεῖν ἁμαρτάνειν πάντως τολμήσειεν· ὁ δὲ θεὸν παντεπόπτην τῆ ἑαυτοὖ ψυχῆ ὁρισάμενος, εἰδὼς αὐτὸν λαθεῖν μὴ δύνασθαι, καὶ τὸ λάθρα ἁμαρτάνειν παραιτήσεται. Σαὖτα ὁ Ἀππίων ἀκούσας ᾔδειν, ἔφη, ἐξ ὅτε ἤκουσα Φριστιανοῖς σε προσομιλοὖντα ἠλλοιῶσθαι τὴν γνώμην. καλῶς γὰρ εἴρηταί τινι· φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί. κἀγὼ πρὸς αὐτόν· οὐκοὖν ἐπανορθοὖσιν ἤθη μὴ χρηστὰ ὁμιλίαι καλαί. ταὖτά μου εἰπόντος οἱ παρόντες φανεροὶ ᾖσαν ὥσπερ ἡδόμενοι τοῖς ὑπ' ἐμοὖ λεγομένοις· ὅθεν καὶ τῆ ὑστεραίᾳ ἀξιώσαντες ἀφικέσθαι πάλιν, τό γε νὖν ἔχον ὑπεχώρουν. τῆ δὲ ἐπαύριον προεληλυθότι τῷ Πέτρῳ ἀπήντων πλησιόχωροί τε οὐκ ὀλίγοι, καὶ αὐτ῅ς δὲ τ῅ς Σύρου πολλοὶ, καὶ ἐπεφώνουν λέγοντες· ὁ θεὸς διά σου ἡμ᾵ς ἐλεείτω, διά σου θεραπευέτω. στὰς οὗν ὁ Πέτρος ἐπὶ λίθου τινὸς ὑψηλοὖ πρὸς τὸ δύνασθαι π᾵σι καταφανὴς εἶναι καὶ προσαγορεύσας θεοσεβεῖ νόμῳ οὕτως ἤρξατο· Θεῷ τῷ ποιήσαντι τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γ῅ν καὶ τὴν θάλασσαν οὐ λείπει πρόφασις πρὸς σωτηρίαν τῶν σώζεσθαι βουλομένων· δυνατὸς γάρ ἐστι καὶ τὰς ψυχὰς ἡμῶν καὶ τὰ σώματα σῶσαι. μανθάνω οὗν, ὡς βουθυτήσας ΢ίμων ὁ μάγος εἱστίασεν ὑμ᾵ς ἐν μέσῃ τῆ ἀγορᾶ καὶ οἴνῳ πολλῷ κορέσας ὀλεθρίοις πάθεσι καὶ δαίμοσι παραδέδωκεν. ἀλλ' ὥσπερ οὗν τῶν δαίμοσιν ἀποδεδομένων θυμάτων μεταλαβόντες τῷ τ῅ς κακίας ἡγεμόνι κατεδουλώθητε, οὕτως ἅν τούτων παυσάμενοι τῷ θεῷ διὰ τοὖ κυρίου ἡμῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἰησοὖ Φριστοὖ προσέλθητε, εὗ ἴστε, ὅτι σὺν τῆ τοὖ σώματος ἰάσει καὶ τὰς ψυχὰς ὑγιαινούσας ἕξετε τὰ θεῷ ἀρέσκοντα μετερχόμενοι. ἔστι δὲ τὰ ἀρέσκοντα τῷ θεῷ τὸ αὐτῷ τε προσεύχεσθαι, καὶ τραπέζης δαιμονίων ἀπέχεσθαι, μὴ ψαύειν αἵματος, ἐκ παντὸς μιάσματος ἀσπίλους ἑαυτοὺς συντηρεῖν, ἐν πολλοῖς σώμασι μιᾶ γνώμῃ στοιχοὖντας ὅπερ ἕκαστος ἑαυτῷ θέλει, τοὖτο καὶ περὶ τοὖ πλησίον φρονεῖν. φησὶ γάρ· οὐ θέλεις φονευθ῅ναι; σὺ ἕτερον μὴ φονεύσῃς· οὐ θέλεις τὴν σὴν ὑφ' ἑτέρου μοιχευθ῅ναι γυναῖκα; τὴν ἑτέρου μὴ μοίχευε γαμετήν· οὐ θέλεις τι τῶν σῶν ὅλως κλαπ῅ναι; ἑτέρου μὴ κλέπτε μηδέν. καὶ οὕτως ἀφ' ὑμῶν αὐτῶν τὸ εὔλογον συννοοὖντές τε καὶ μετιόντες θεῷ προσφιλεῖς ἔσεσθε καὶ τ῅ς ἰάσεως ἐπιτεύξεσθε. Σοιαὖτα ὑπὸ τοὖ Πέτρου ἐν ὀλίγαις ἡμέραις κατηχηθέντες, εἶτα καὶ θεραπείας ἀξιωθέντες τῷ ἱερῷ προσ῅λθον βαπτίσματι. ταὖτα καὶ ΢ιδώνιοι μαθόντες ἱκέτας πρὸς τὸν Πέτρον ἀπέστελλον, μετάκλητον ποιοὖντες πρὸς αὐτοὺς, ἅτε δὴ διὰ τὰς νόσους ἀδυνάτως αὐτοὶ ἔχοντες πρὸς ἐκεῖνον φοιτ᾵ν. ὁ Πέτρος τοίνυν ἡμέρας ὀλίγας ἐνδιατρίψας τῆ Σύρῳ καὶ παντοδαπῶν αὐτοὺς ἀπαλλάξας παθῶν ἐκκλησίαν τε συστησάμενος καὶ ἀπὸ τῶν ἑπομένων αὐτῷ πρεσβυτέρων ἐπίσκοπον αὐτοῖς καταστήσας ὥρμησεν εἰς ΢ιδῶνα. ΢ίμων δὲ πάλιν ὁ μάγος ἥκοντα ἤδη τὸν Πέτρον μεμαθηκὼς, φεύγειν ἠγάπα, καὶ πρὸς Βηρυτὸν ἐχώρει μετὰ Ἀππίωνος καὶ τῶν ἑταίρων αὐτοὖ. Σοὖ δὲ Πέτρου εἰσιόντος εἰς τὴν ΢ιδῶνα πολλοὺς ἐπὶ κλινῶν φέροντες εἰς ὄψιν ἐτίθεσαν. ὁ δὲ Πέτρος πρὸς αὐτοὺς μή με νομίσητε, ἔφη, δύνασθαί τι πρὸς ὑμετέραν ἴασιν, ἄνθρωπον ὄντα θνητὸν καὶ αὐτὸν καὶ πολλοῖς πάθεσιν ὑποκείμενον· ὑφηγήσασθαι δὲ ὑμῖν τὸν τρόπον, δι' ο὘ σωθ῅ναι δυνατοὶ ἔσεσθε, οὐ φθονῶ, ὡς ἅν καὶ αὐτὸς ὑπὸ Φριστοὖ διδαχθεὶς καὶ μαθητὴς ἐκείνου τοὖ ἀγαθοὖ γενόμενος. τοιαὖτα καὶ ἐν ΢ιδῶνι τοὖ Πέτρου παραινοὖντος τοῖς συνιοὖσιν, ἐν ὀλίγαις ἡμέραις πολλῶν κἀκεῖ μετανοίᾳ χρησαμένων καὶ πιστευσάντων, εἶτα καὶ θεραπείας ἀξιωθέντων ἐκκλησίαν συνέστησε. καὶ τῶν συνεπομένων αὐτῷ πρεσβυτέρων τινὰ καταστήσας ἐπίσκοπον ἔξεισι τ῅ς ΢ιδῶνος. Ὡς δὲ εὐθὺς ἐπέβη τ῅ς Βηρυτοὖ σεισμὸς ἐγένετο· καὶ οἱ ὄχλοι προσιόντες τῷ Πέτρῳ βοηθεῖν ἐδέοντο. πεφοβήμεθα γὰρ, ἔλεγον, μὴ καὶ παντελῶς ἀπολώμεθα. τότε καὶ ὁ ΢ίμων τολμήσας Ἀππίωνι ἅμα καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἀννουβίωνι, Ἀθηνοδώρῳ τε καὶ ὅσοι ἕτεροι ἦσαν αὐτῷ προσηταιρισμένοι δημοσίᾳ τοῖς ὄχλοις ἐβόα τὸν Πέτρον ὑποδεικνύς· φεύγετε τοὖτον, ὦ ἄνδρες, πάσῃ σπουδῆ, φεύγετε· μάγος ἐστὶ λέγων, πιστεύσατε, καὶ τὸν σεισμὸν αὐτὸς ο὘τος ἐν ὑμῖν εἰργάσατο καὶ τὰς νόσους ἐκίνησεν, ἵνα ὑμ᾵ς καταπλήξῃ καὶ θεὸς ἄντικρυς παρ' ὑμῖν νομισθῆ. ἡσυχίαν δὲ τοὖ λαοὖ παρασχόντος ὁ Πέτρος βραχὺ ὑπομειδιάσας μετὰ πολλ῅ς μάλα τ῅ς παῤῥησίας ἄνδρες, ἔφη, ἅπερ ο὘τοι λέγουσι θεοὖ θέλοντος ποιεῖν δυνατὸς εἶναι ὁμολογῶ· πρὸς δὲ τούτοις ἕτοιμός εἰμι, ἐὰν μὴ πείθησθέ μοι, περὶ ὧν λέγω, τὴν π᾵σαν ὑμῶν ἐκ βάθρων αὐτῶν ἀναστρέψαι πόλιν. Σῶν δὲ ὄχλων ὑποπληξάντων, εἶτα προθύμως ἐπαγγελλομένων τὰ ὑπ' αὐτοὖ κελευόμενα πράττειν ὁ Πέτρος μηδεὶς ὑμῶν, ἔφη, τὸ ἑξ῅ς ὁμιλείτω μάγοις, μηδ' ὅλως εἰς λόγους αὐτοῖς ἐρχέσθω. οἱ δὲ ὄχλοι ἐπεὶ ταὖτα ἤκουσαν, τοῖς περὶ τὸν ΢ίμωνα εὐθὺς ἐπετίθεντο, καὶ πάντας ἐν ὀλίγῳ τραυματίας ποιήσαντες οὐκ ἀν῅καν αὐτοὺς παίοντες, ἕως παντελῶς τ῅ς πόλεως ἐξεδίωξαν. ἔπειτα προσιόντες ὅσοι νόσοις αὐτῶν καὶ δαίμοσι προσεπάλαιον, πρὸ τῶν αὐτοὖ ποδῶν ἔκειντο. ὁ δὲ εἰς οὐρανὸν ἄρας τὰς χεῖρας καὶ τῷ θεῷ προσευξάμενος ἰάσατο πάντας ἐκ μόνης εὐχ῅ς. οὐκ ὀλίγας δέ τινας ἡμέρας παραμείνας τοῖς Βηρυτίοις καὶ πολλοὺς τῆ εἰς πατέρα καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον πνεὖμα πίστει καταρτίσας τε καὶ βαπτίσας ἀπὸ τῶν ἑπομένων αὐτῷ πρεσβυτέρων ἕνα ἐπίσκοπον αὐτοῖς καταστήσας εἰς τὴν Βύβλον ἐξῄει. Καὶ γενόμενος ἐκεῖ καὶ μαθὼν, ὅτι ΢ίμων εἰς Σρίπολιν ὥρμησεν, αὐτὸς βραχὺ παραμείνας αὐτοῖς καὶ θεραπεύσας τῶν ἐν Βύβλῳ πολλοὺς καὶ τὴν εὐσέβειαν αὐτοὺς ἐκδιδάξας κατ' ἴχνος τοὖ ΢ίμωνος εἰς Σρίπολιν ἐπορεύετο, μεταδιώκειν αὐτὸν μ᾵λλον, οὐχ ὑποφεύγειν προῃρημένος. εἰς δὲ τὴν Σρίπολιν εἰσιόντι τῷ Πέτρῳ τῶν φιλομαθεστέρων πολλοὶ συν῅λθον ἔκ τε τ῅ς Σύρου καὶ ΢ιδῶνος καὶ Βηρυτοὖ καὶ Βύβλου· οὐχ ἥκιστα δὲ καὶ τῶν ἀπ' αὐτ῅ς τ῅ς πόλεως ὄχλων πλείους συνέῤῥεον ἱστορ῅σαι Πέτρον βουλόμενοι. ἔνιοι δὲ τῶν ἀδελφῶν, οἳ καὶ ἦσαν ὑπ' ἐκείνου προεκπεμφθέντες, διηγοὖντο ἡμῖν τά τε κατὰ τὴν πόλιν, καὶ τὰ πραττόμενα παρὰ ΢ίμωνος ἀκριβῶς, ἀποδεξάμενοί τε ἡμ᾵ς ἐπὶ τὴν Μαροώνου ἦγον οἰκίαν. Ὁ δὲ Πέτρος ἐπ' αὐτῷ ἤδη τῷ τ῅ς ξενίας πυλῶνι γεγονὼς, ἐπιστραφεὶς τοῖς ὄχλοις ὑπέσχετο, αὔριον περὶ θεοσεβείας διαλεχθ῅ναι. ἐπεὶ δὲ καὶ εἰσ῅λθε, μὴ μεταλαβεῖν πρότερον ἔφη τροφ῅ς, πρὶν ἥ τοὺς συνελη-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λυθότας διαναπαύσει. ἀποκριναμένων δὲ ἡμῶν, ὅτι σπουδῆ πάντας αὐτοὺς διαναπαύσομεν, ὁ Πέτρος ἀκούσας καὶ εὐλογήσας ἡμ᾵ς ἐξ῅λθε· καὶ λουσάμενος ἐν τῆ θαλάσσῃ καὶ εἰσελθὼν, εἶτα καὶ σιτίων μεταλαβὼν ἑσπέρας καταλαβούσης ὕπνωσεν. Ἄρτι δὲ περὶ τὰς δευτεραίας τῶν ἀλεκτρυόνων Ὠδὰς ἀναστὰς καὶ εὑρὼν ἡμ᾵ς ἤδη ἐγρηγορότας, οἳ καὶ ἦμεν σὺν αὐτῷ πάντες ἑκκαίδεκα, αὐτός φημι Πέτρος, κἀγὼ Κλήμης, Νικήτης τε καὶ Ἀκύλας, καὶ οἱ προοδεύσαντες δώδεκα, μετὰ τὸ προσαγορεὖσαι πάντας εἰσῄει τις τῶν συνήθων ἀπαγγέλλων αὐτῷ, ὅτι ΢ίμων ὁ μάγος μαθών σε τῆ Σριπόλει ἐπιδημήσαντα τὴν ἐπὶ ΢υρίαν αὐτὸς ᾤχετο. τὰ δὲ πλήθη τὴν μίαν ταύτην νύκτα ἐνιαυτοὖ περίοδον ἡγησάμενοι, τὴν δοθεῖσαν ὑπὸ σοὖ προθεσμίαν οὐ δυνάμενοι ἀναμένειν πρὸ τῶν θυρῶν ἑστήκασι κατὰ συστάσεις καὶ συλλόγους ἀλλήλοις, περὶ τ῅ς τοὖ ΢ίμωνος μοχθηρίας διομιλοὖντες. ὅτι μετεωρίσας αὐτοὺς καὶ ὑποσχόμενος ἐπὶ πολλοῖς σε κακοῖς ἐλθόντα ἐλέγξειν, ἐπιδημήσαντα γνοὺς νύκτωρ διέφυγε· πλὴν ἐπιθυμοὖσιν αὐτοὶ ἀκοὖσαί σου. Καὶ ὁ Πέτρος θαυμάσας τῶν ὄχλων τὴν σπουδὴν ἀπεκρίνατο· ὁρ᾵τε, ἀδελφοὶ, πῶς οἱ τοὖ κυρίου ἡμῶν λόγοι ἐμφανῶς τελειοὖνται; μέμνημαι γὰρ αὐτοὖ εἰρηκότος, ὅτι πολλοὶ ἐλεύσονται ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν καὶ βοῤῥ᾵ καὶ θαλάσσης· καὶ ἀνακλιθήσονται μετὰ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. ἀλλὰ καὶ πολλοὶ, φησὶ, κλητοὶ, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί. τὸ μὲν οὗν ἐλθεῖν οὐκ αὐτῶν ἐστιν ἴδιον, ἀλλὰ τοὖ κεκληκότος θεοὖ· ἐὰν δὲ μετὰ τὸ κληθ῅ναι τὰ ἀγαθὰ πράξωσι, τοὖτο αὐτῶν ἴδιον, καὶ τ῅ς προσηκούσης τεύξονται μισθαποδοσίας. ταὖτα εἶπε, καὶ τὸν πολὺν ὄχλον ἰδὼν πρᾴως καθάπερ ἥσυχόν τι ·εὖμα ποταμοὖ ἐπιῤῥέοντα ἔφη τῷ Μαροώνῃ· ποὖ σοι τόπος ἐστὶν ἐνταὖθα τοὺς ὄχλους χωρεῖν δυνάμενος; τοὖ δὲ Μαροώνου εἰς τὸν κεκηπευμένον τόπον καὶ ὕπαιθρον αὐτὸν ἄγοντος εἵποντο καὶ οἱ ὄχλοι. Καὶ ὁ Πέτρος ἐπί τινος βάσεως ἀνδριάντος οὐ πάνυ μετεώρου στὰς, ἅμα τῷ τὸν ὄχλον θεοσεβεῖ ἔθει προσαγορεὖσαι, ἰδὼν πολλοὺς τῶν παρεστώτων ὑπὸ δαιμόνων τε καὶ πολλῶν παθῶν ἐκ πολλῶν χρόνων ἐνοχλουμένους βρύχοντάς τε μετ' οἰμωγ῅ς καὶ πίπτοντας μετὰ ἱκεσίας, ἐπιτιμήσας αὐτοῖς καὶ ἡσυχίαν ἔχειν ἐπιτάξας καὶ τὴν ἴασιν μετὰ τὸ διαλεχθ῅ναι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καθυποσχόμενος τοὖ λέγειν ἤρξατο οὕτως· Ὁ μόνος ἀγαθὸς θεὸς τὰ πάντα καλῶς πεποιηκὼς ἐπὶ σωτηρίᾳ τοὖ γένους τῶν ἀνθρώπων ἐξαπέστειλε τὸν μονογεν῅ αὑτοὖ υἱὸν τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοὖν Φριστὸν, τὰ ἐκείνῳ δοκοὖντα ἐκφάναι καὶ νόμον αἰώνιον δοὖναι, ἵνα φυλάσσοντες αὐτὸν διὰ παντὸς καὶ βαπτισθέντες εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν τ῅ς αἰωνίου ζω῅ς καταξιωθῶμεν. σπουδάσατε δὲ πρότερον ἐκδύσασθαι τὸ ·υπαρὸν ὑμῶν ἔνδυμα τ῅ς ἀπιστίας, ὅπερ οὐκ ἄλλως ἀποδύσασθαι δύνασθε, εἰ μὴ πρότερον ἐπὶ καλαῖς πράξεσι βαπτισθ῅τε, καὶ οὕτω καθαροὶ σώματί τε καὶ ψυχῆ γενόμενοι τ῅ς ἐσομένης ἀϊδίου βασιλείας ἀπολαύσετε. μήτε οὗν εἰδώλοις πιστεύετε, μήτε τραπέζης αὐτῶν κοινωνεῖτε· μὴ φονεύετε, μὴ μοιχεύετε, μὴ μισεῖτε ἀλλήλους, μηδὲ κλέπτετε, μηδὲ κακαῖς τισὶ πράξεσιν ὅλως ἐπιχειρεῖτε. Σαὖτα εἰπόντος αὐτοὖ καὶ ἀπὸ τῶν γραφῶν πολλὰ παραινέσαντος οἱ πάντες παρέμειναν, οἱ μὲν τοὖ θεραπευθ῅ναι χάριν, οἱ δὲ τοὖ ἱστορ῅σαι τοὺς τ῅ς θεραπείας ἐπιτυχόντας. ὁ δὲ Πέτρος τὰς χεῖρας αὐτοῖς ἐπιθεὶς μόνον καὶ προσευξάμενος τὴν ἀπαλλαγὴν ἑκάστῳ τοὖ πάθους παρέσχετο, ὡς τοὺς μὲν παραχρ῅μα θεραπευθέντας γενέσθαι περιχαρεῖς, τοὺς δὲ ἱστορήσαντας ὑπερθαυμάσαι τε καὶ δόξαν ὑπὲρ τούτου προσενεγκεῖν τῷ θεῷ. βεβαίως οὗν πιστεύσαντες ἅμα τοῖς θεραπευθεῖσιν ἐπὶ τὰ ἑαυτῶν ἀπῄεσαν τοὖτο λαβόντες ἐντολὴν, ὥστε πρωϊαίτερον συνελθεῖν. Σῆ οὗν ἐπιούσῃ ὁ Πέτρος ἅμα τοῖς συνοὖσιν ἑταίροις ἐξιὼν καὶ ἐπὶ τὸν τόπον πάλιν ἐλθὼν ὁ θεὸς, ἔλεγε πρὸς αὐτοὺς, πάντα δύναται. ἐκεῖνος γάρ ἐστιν ἀγαθὸς καὶ δίκαιος καὶ νὖν ἐπὶ π᾵σι μακροθυμῶν, ἵνα οἱ βουλόμενοι ἐφ' οἷς ἔπραξαν κακοῖς μεταμεληθέντες καὶ κατὰ τὸ ἀρέσκον αὐτῷ βιώσαντες, ἐν ἡμέρᾳ ᾗ τὰ πάντα κρίνεται, τῶν κατ' ἀξίαν ἕκαστος ἀπολαύσῃ. διὸ νὖν ἄρξασθε γνώσεως ἀγαθ῅ς θεῷ πειθόμενοι ἀντιλέγειν ταῖς ἑαυτῶν ἀτόποις ἐπιθυμίαις, ἵνα δυνηθ῅τε ἀνακαλέσασθαι τὴν πρώτην τῆ ἀνθρωπότητι νεμηθεῖσαν χάριν. οὕτω γὰρ ὑμῖν ἐξαυτ῅ς ἀνατελεῖ τὰ ἀγαθά· καὶ τῷ δεδωκότι εὐχαριστήσετε εἰς ἀεὶ τῶν ἀποῤῥήτων ἀπολαύοντες ἀγαθῶν, ἀπολουσάμενοι τῆ μακαρίᾳ τ῅ς τριάδος ἐπικλήσει πρότερον, εἴ τις κηλὶς, εἴ τις σπῖλος ταῖς ὑμετέραις ἐπιπολάζει ψυχαῖς. οὕτω γὰρ οὐ μόνον τὰ ἐνδομυχοὖντα πνεύματα ὑμῖν ἀποδιῶξαι δυνήσεσθε, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑτέροις ἐνοχλοὖντα δαιμόνια σὺν τοῖς ἄλλοις πάθεσιν ἀπελάσετε. ταὖτα εἰπὼν τοῖς ὑπό τινων παθῶν ὀχλουμένοις ἐκέλευσεν αὐτῷ προσιέναι, καὶ χεῖρας αὐτοῖς ἐπιθεὶς καὶ ἐξαυτ῅ς ἰασάμενος ἐνετείλατο ὀρθριαίτερον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

συνελθεῖν. Σῆ δὲ τρίτῃ ἡμέρᾳ περὶ ὄρθρον ἀναστὰς ὁ Πέτρος καὶ προσευξάμενος ἐκαθέσθη. ἡμ᾵ς δὲ περικαθεζομένους καὶ εἰς αὐτὸν ἀτενίζοντας, ὥσπερ ἀκοὖσαί τι βουλομένους, συνεὶς ἔφη· πρὸ πάντων, ὦ φίλοι, ὁ θεὸν σέβειν αἱρούμενος εἰδέναι ὀφείλει, ὅτι ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν ο὘τος γνωρίζεται. ἔστι δὲ τὸ ἴδιον αὐτοὖ καὶ ἐξαίρετον, τὸ πάντων κτισμάτων εἶναι δημιουργὸς, πάντα περιέχων, πάντα τε περιορίζων, ὡς ὑπὲρ πάντα ὢν καὶ πάντα δημιουργήσας. ταὖτα εἰπὼν καὶ πολλὰ περὶ θεοσεβείας διδάξας ἐκέλευσε τοὺς δαιμονῶντας καὶ νόσοις τισὶ κατειλημμένους αὐτῷ προσφέρεσθαι. προσενεχθεῖσι δὲ τὰς χεῖρας ἐπιθεὶς καὶ προσευξάμενος ἀπέλυσεν ὑγιαίνοντας. Σῆ δὲ ἐπιούσῃ πάλιν ἡμέρᾳ διαναστὰς καὶ προσευξάμενος, εἶτα καὶ σὺν ἡμῖν καθεσθεὶς λέγειν ἤρξατο οὕτως· τὸν μέλλοντα προσιέναι τῷ θεῷ χρὴ νήφειν, χρὴ σωφρονεῖν, ὀργ῅ς κρατεῖν, ἀλλότρια μὴ νοσφίζεσθαι, δικαίως βιοὖν, ἐπιεικῶς, εὐσταθῶς, πρᾴως, κολάζειν ἑαυτὸν μ᾵λλον ἐν ταῖς ἐνδείαις, ἥ μὴ ἔχοντα ἑτέρου ἀφελόμενον κορεσθ῅ναι, καθαρὸν εἶναι τῆ καρδίᾳ καὶ ἁγνὸν τῷ σώματι, καὶ μὴ ὁμοιοὖσθαι τοῖς φαρισαίοις, πρὸς οὓς ὁ κύριος καὶ θεὸς ἡμῶν Ἰησοὖς Φριστὸς ἔφησεν· οὐαὶ ὑμῖν, γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι ὑποκριταὶ, ὅτι καθαρίζετε τοὖ ποτηρίου καὶ τ῅ς παροψίδος τὸ ἔξωθεν, ἔσωθεν δὲ γέμει ·ύπου. φαρισαῖε τυφλὲ, καθάρισον πρῶτον τοὖ ποτηρίου καὶ τ῅ς παροψίδος τὸ ἔσωθεν, ἵνα γένηται καὶ τὸ ἔξω αὐτοὖ καθαρόν. ἀληθῶς γὰρ ὁ καθάρας τὸ ἔσω, καὶ τὸ ἔξω καθάραι δύναται· ὁ δὲ τὰ ἔξω καθαίρων, πρὸς ἀνθρώπων ἔπαινον ἀφορῶν τοὖτο ποιεῖ, παρὰ δὲ τῷ θεῷ μισθὸν οὐκ ἔχει. Σαὖτα εἰπὼν καὶ ἕτερα πλείονα περὶ ἁγνισμοὖ, τῶν τριῶν ἤδη μηνῶν πληρωθέντων, ὧν νηστεὖσαί με ἐκέλευσεν, ἀγαγών με εἰς τὰς ἐν τῆ θαλάσσῃ πλησίον οὔσας πηγὰς, ὡς εἰς ἀένναον ἐβάπτισεν ὕδωρ εἰς τὸ ὄνομα τοὖ πατρὸς καὶ τοὖ υἱοὖ καὶ τοὖ ἁγίου πνεύματος· καὶ λαβὼν ἄρτον καὶ εὐλογήσας καὶ κλάσας μετέδωκεν ἡμῖν τῶν ἀχράντων καὶ ζωοποιῶν μυστηρίων. καὶ οὕτως εὐωχηθέντες οἱ ἀδελφοὶ ἡμῶν ἐπὶ τῆ θεοδωρήτῳ μου ἀναγεννήσει δόξαν καὶ εὐχαριστίαν ἀποδεδώκαμεν τῷ θεῷ. πολλοὖ τε ὄχλου συναθροισθέντος, νόσους, πάθη, δαίμονας ἀπελάσας ὁ Πέτρος καὶ βαπτίσας πολλοὺς Μαροώνην, τὸν ἀποδεξάμενον αὐτὸν ἤδη λοιπὸν τέλειον ὄντα, ἐπίσκοπον καταστήσας καὶ πρεσβυτέρους δώδεκα ὁρίσας καὶ διακό-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

νους δείξας ὑπέρ τε τοὖ κοινοὖ καὶ συμφέροντος καὶ περὶ τ῅ς κατὰ τὴν ἐκκλησίαν τάξεώς τε καὶ ἁρμονίας συλλαλήσας τῷ ἐπισκόπῳ τοῖς ἐν Σριπόλει τ῅ς Υοινίκης ἀποταξάμενος τὴν ἐπὶ Ἀντιόχειαν τ῅ς ΢υρίας ὁδὸν ἐπορεύετο. Ἐκβάντες δὲ τὴν Σρίπολιν τ῅ς Υοινίκης, ὡς ἐπὶ Ἀντιόχειαν τ῅ς ΢υρίας ἐλθεῖν, αὐτ῅ς ἡμέρας ἐν Ὀρθωσίᾳ ἐμείναμεν· καὶ διὰ τὸ πλησίον εἶναι ἧς ἐξήλθομεν πόλεως, πάντων σχεδὸν προακηκοότων τὰ τοὖ κηρύγματος, μι᾵ς ἡμέρας ἐκεῖ μείναντες ἀπήραμεν εἰς Ἀντάραδον. πολλῶν δὲ τῶν συνοδοιπορούντων ἡμῖν ὄντων ὁ Πέτρος Νικήτῃ καὶ Ἀκύλᾳ προσωμίλει λέγων· ἐπειδὴ ὁ πολὺς ὄχλος τῶν συνοδοιπορούντων οὐ μικρὸν φθόνον εἰσιοὖσι κατὰ πόλιν ἡμῖν ἐπισπ᾵ται, ἀναγκαίως ἐσκεψάμην φροντίσαι, ὅπως μήτε ο὘τοι λυπηθῶσι κωλυθέντες συνεῖναι ἡμῖν, μήτε ἡμεῖς περίβλεπτοι γενόμενοι, φθόνου τοῖς ἄλλοις καταστῶμεν αἴτιοι. τούτου ἕνεκα βούλομαί σε τὸν Νικήτην ἅμα τῷ Ἀκύλᾳ προοδεύειν μου κατὰ συστήματα δύο σποράδην. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἀπεκρίναντο Νικήτης τε καὶ Ἀκύλας· οὐ πάνυ ἡμ᾵ς κύριε λυπεῖ τοὖτο πράττειν διὰ τὸ ὑπὸ σοὖ προστετάχθαι· πρῶτον μὲν, ὅτι πάντα καλῶς νοεῖν τε καὶ συμβουλεύειν ἄξιος ὢν ὑπὸ τ῅ς τοὖ θεοὖ προνοίας ἐξελέγης· ἔπειτα δὲ, ὅτι ὡς ἐπιπολὺ ἡμερῶν δύο ἀνάγκη τοὖτο πράττειν ἡμ᾵ς ἀπολιμπανομένους σου· καὶ α὘ται δὲ πολλαὶ πρὸς τὸ μή σε τὸν κύριον ἡμῶν καθορ᾵ν· πλὴν ὡς κελεύεις διὰ τὸ συμφέρον οὐκ ἀντιλέγομεν. ταὖτα εἰπόντες προ῅γον. Πορευθέντων οὗν αὐτῶν ἐγὼ Κλήμης ἔχαιρον, ὅτι σὺν αὐτῷ με ἐκέλευσεν εἶναι. ἀμέλει καὶ πρὸς αὐτὸν εἶπον· εὐχαριστῶ τῷ θεῷ, ὅτι με οὐκ ἐξαπέστειλας ὡς τοὺς ἑταίρους, ἐπεὶ ὀδυνώμενος ἅν διεπεφωνήκειν. ὁ δὲ ἔφη· τί δαὶ, εἰ καὶ χρεία τις ἔσται πεμφθ῅ναί σέ που, σὺ διὰ τὸ πρὸς ὀλίγον ἀπολιμπάνεσθαί μου συμφερόντως, διὰ τοὖτο τεθνήξῃ; οὐχὶ δὲ προσομιλήσας σεαυτῷ, φέρειν τὰ διὰ τὴν ἀνάγκην σοι προσταττόμενα, εὐθύμως ὑποίσεις; ἥ οὐκ οἶδας, ὅτι σύνεισιν οἱ φίλοι ταῖς μνήμαις, κἅν τοῖς σώμασιν ἐκείνων ἀπολιμπάνωνται, ὡς ἔνιοι συνόντες τοῖς σώμασι, μακρὰν ἀφεστήκασι ταῖς ψυχαῖς; Κἀγὼ ἀπεκρινάμην· ἀλλὰ μή με νομίσῃς κύριε, ὅτι τὰ λύπης πάσχειν ἔμελλον ἀνοήτως, ἀλλὰ καὶ πάνυ ὀρθῶς ἔχοντι λογισμῷ. ἐπεὶ γάρ σε ἀντὶ πάντων εἱλόμην, πατρός τε καὶ μητρὸς, ἀδελφῶν ἅμα καὶ συγγενῶν, αἴτιόν μοι γενόμενον διὰ τὸν θεὸν τ῅ς σωζούσης ἀληθείας, οὕτω καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἧς ἔμελλον ἐκ πάντων ἀπολαύειν παραμυθίας, διά σου μόνου καρποὖμαι. δέδοικα γὰρ ὅλως ἀπολειφθ῅ναί σου, μή ποτε διὰ τὴν ἐκ τ῅ς ἡλικίας ἀκμὴν ἥττων ἐπιθυμίας γένωμαι. καὶ διὰ τοὖτο οὕτως ἐνστάσεως ἔχω, ὡς ἀποστ῅ναί σου ἀδύνατον εἶναι, εἰ μὴ κατά τινα χόλον θεοὖ τοὖτο γένηται. καὶ γὰρ μέμνημαί σου ἐν Καισαρείᾳ εἰπόντος· εἴ τίς μοι βούλεται συνοδεὖσαι, εὐσεβῶς καὶ συνοδευέτω. εὐσεβῶς δὲ ἔφης τὸ μηδένα λυπ῅σαι κατὰ θεὸν, οἷον ἀπολιπόντα γονεῖς, γυναῖκα, πρὸς δὲ καὶ ἑτέρους τινὰς τῶν εὐσεβεῖν ἑλομένων. ὅθεν ἐγὼ κατὰ πάντα ἐπιτήδειός εἰμί σοι συνοδοιπόρος, ᾧ καὶ τὰ μέγιστα χαρίζῃ, εἴ μοι τὰς τῶν δούλων ὑπηρεσίας ἐπιτρέποις ποιεῖν. Καὶ ὁ Πέτρος ἀκούσας μετά τινός φησι μειδιάματος· τί οὗν οἴει, Κλήμη, μὴ ὑπ' αὐτ῅ς ἀνάγκης εἰς δούλων σε ταγ῅ναι τόπον; ἐπεὶ τίς τὰς καλάς μοι καὶ πολλὰς σινδόνας μετὰ τῶν ἑπομένων δακτυλίων καὶ τῶν ὑποδημάτων φυλάξει; τίς δὲ καὶ τὰ ἡδέα καὶ πολυτελ῅ ὄψα προετοιμάσει, ἅ τινα ποικίλα ὄντα πολλῶν καὶ τεχνικῶν δεῖται μαγείρων, καὶ πάντα ἐκεῖνα, ὅσα ὡς θηρίῳ μεγάλῳ, τῆ ἐπιθυμίᾳ προευτρεπίζεται; πλὴν ἡ τοιαύτη σε προαίρεσις ὑπεισ῅λθεν, ἴσως μὴ συνιέντα καὶ τὸν ἐμὸν ἀγνοοὖντα βίον, ὅτι ἄρτῳ μόνῳ καὶ ἐλαίαις χρῶμαι καὶ σπανίως λαχάνοις· καὶ ὅτι ἱμάτιόν μοι καὶ τριβώνιον ἕν ἐστι τοὖτο αὐτὸ, ὃ περιβέβλημαι, καὶ ἑτέρου χρείαν οὐκ ἔχω, οὐδὲ ἄλλων τινῶν. ἐν γὰρ τούτοις καὶ περισσεύομαι. ὁ νοὖς γάρ μου τὰ ἐκεῖ πάντα ὁρῶν αἰώνια ἀγαθὰ, τῶν ἐνταὖθα οὐδενὸς ἐπιστρέφεται. ὅμως σοὖ μὲν τὴν ἀγαθὴν προαίρεσιν ἀποδέχομαι καὶ θαυμάζων ἐπαινῶ, πῶς ἀνὴρ ἐκ πολυτελῶν ἐθῶν ὑπάρχων ·ᾳδίως τοῖς ἀναγκαίοις τὸν σεαυτοὖ ὑπήλλαξας βίον. ἡμεῖς γὰρ ἐκ παίδων ἐγώ τε καὶ Ἀνδρέας ὁ σύναιμος οὐ μόνον ἐν ὀρφανίᾳ τραφέντες, ἀλλὰ καὶ ὑπὸ πενίας εἰς ἐργασίαν ἐθισθέντες εὐμαρῶς φέρομεν νὖν τὰς μακρὰς ταύτας ὁδοιπορίας. ὅθεν εἰ ἐπείθου μοι, ἐμοὶ ἅν συγκεχωρήκεις τὰ δούλων ἀποπληροὖν σοι. Ἐγὼ δὲ ἀκούσας σύντρομος ἐγενόμην καὶ ἐπίδακρυς, οἷον λόγον εἶπεν ἀνὴρ, ο὘ πάντες οἱ τ῅ς νὖν γενε᾵ς ἄνθρωποι τῷ τ῅ς γνώσεως καὶ εὐσεβείας λόγῳ ἥττους εἰσίν. ὁ δὲ ἰδών με σύνδακρυν ἐπυνθάνετο τὴν αἰτίαν. κἀγὼ πρὸς αὐτὸν καὶ τί τοιοὖτον ἥμαρτον, φημὶ, ἵνα καὶ τοιοὖτον ἀκοὖσαί με λόγον; Καὶ ὁ Πέτρος εὐθὺς εἰ κακῶς εἴρηκα δουλεὖσαί σοι προελόμενος, σὺ πρῶτος ἥμαρτες, πρῶτος τοὖτο καὶ ποι῅σαι προθυμηθείς. κἀγὼ ἔφην· οὐχ ὁμοίως ἔχει· ἐμοὶ μὲν γὰρ καὶ λίαν προσήκει τοὖτο ποιεῖν, σοὶ δὲ οὐδαμῶς, ἅτε θεοὖ κήρυκι ὄντι καὶ ψυχὰς ἀνθρώπων ποιμαίνειν πεπιστευμένῳ. καὶ ὁ Πέτρος ὁ κύριος ἡμῶν, εἶπεν, ὁ ἐπὶ σωτηρίᾳ παντὸς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τοὖ κόσμου ἐληλυθὼς, μόνος τε ὑπὲρ πάντας τὴν ἀληθ῅ καὶ μόνην εὐγένειαν ἔχων, δουλεύειν ἠνέσχετο, ἵν' ἡμ᾵ς πείσῃ, μὴ δι' αἰσχύνης ποιεῖσθαι τὸ δουλικὰς προσφέρειν τοῖς πλησίον ὑπηρεσίας, κἅν εὐγενεῖς ὦμεν, κἅν πλεῖστον αὐτῶν διαφέρωμεν. κἀγὼ ἔφην· εἰ λόγῳ σε νικήσειν οἴομαι, ἄφρων εἰμὶ κατὰ τὸ φανερὸν καὶ ἀνόητος· πλὴν ἀλλὰ χάριν οἶδα τῆ τοὖ θεοὖ προνοίᾳ, ὅτι περ εἰς γονέων μοῖραν ἔχειν σε κατηξίωμαι. Καὶ ὁ Πέτρος οὐδεὶς δέ σοι ἀληθῶς, ἔφη, πρὸς γένους ὑπάρχει; κἀγὼ ἀπεκρινάμην· εἰσὶ μὲν πολλοὶ καὶ μεγάλοι ἄνδρες Καίσαρι προσήκοντες κατὰ γένος. ὅθεν τῷ ἐμῷ πατρὶ ὡς καὶ συντρόφῳ Καῖσαρ γυναῖκα συγγεν῅ συνηρμόσατο, ἀφ' ἧς τρεῖς ἐγενόμεθα υἱοί· δύο μὲν πρὸ ἐμοὖ οἳ καὶ δίδυμοι ὄντες κομιδ῅ ὅμοιοι ἀλλήλοις ἐτύγχανον, ὡς ὁ πατὴρ ἐξηγεῖτό μοι. ἐγὼ γὰρ οὔτε αὐτοὺς, οὔτε τὴν τεκοὖσαν πάνυ ἐπίσταμαι, ἀλλ' ὥσπερ δι' ὀνείρων ἀμυδρὸν αὐτῶν καὶ τὸ εἶδος ἀναφέρω. ἡ μὲν οὗν μήτηρ μου Ματθιδία ἐλέγετο, ὁ δὲ πατὴρ Υαὖστος, οἱ δὲ ἀδελφοὶ ὁ μὲν Υαυστῖνος, ὁ δὲ Υαυστινιανὸς ἐκαλεῖτο. ἐμοὖ οὗν τοὖ τρίτου ἐπιγεννηθέντος αὐτοῖς, ἡ μήτηρ ὄνειρον ἑωράκει, ὡς ὁ πατὴρ ὑφηγεῖτο, ὅτι ἐὰν μὴ τοὺς διδύμους αὐτ῅ς υἱοὺς ἐξαυτ῅ς παραλαβοὖσα τ῅ς Ῥωμαίων ἀποδημήσῃ πόλεως ἐπὶ ἔτη δέκα, πανωλεθρίῳ σὺν αὐτοῖς ἀποθανεῖται θανάτῳ. Ὁ μὲν οὗν πατὴρ φιλότεκνος ὢν, σύν τε δούλοις καὶ δούλαις ἐφοδιάσας ἱκανῶς καὶ εἰς πλοῖον ἐνθέμενος εἰς τὰς Ἀθήνας ἅμα παιδευθησομένους ἐξέπεμψεν· ἐμὲ δὲ μόνον εἰς παραμυθίαν ἔσχε παρ' ἑαυτῷ. καὶ ἐπὶ τούτῳ εὐχαριστῶ πολλὰ, ὅτι κἀμὲ ὁ ὄνειρος μὴ ἐκεκελεύκει ἅμα τῆ μητρὶ τὴν Ῥωμαίων ἐκβ῅ναι πόλιν. τοὖ ἐνιαυτοὖ τοίνυν ἐκείνου περιελθόντος ὁ πατὴρ ἔπεμψεν εἰς Ἀθήνας χρήματα τοῖς ἑαυτοὖ μαθεῖν ἅμα γλιχόμενος, πῶς ἄρα διάγουσιν. οἱ δὲ ἀπελθόντες οὐκ ἐπαν῅λθον. τρίτῳ δὲ πάλιν ἐνιαυτῷ ὁ πατὴρ ἀθυμῶν ἑτέρους ἔπεμψεν ὁμοίως σὺν ἐφοδίοις· οἵ τινες τετάρτῳ ἐνιαυτῷ ἧκον ἀπαγγέλλοντες, μήτε μου τὴν τεκοὖσαν ἥ τοὺς ἀδελφοὺς ὅλως ἑωρακέναι, μηδὲ ἄλλου τινὸς τῶν σὺν αὐτοῖς ἀπεληλυθότων κἅν ἴχνος εὑρηκέναι. Ὁ μὲν οὗν πατὴρ ταὖτα ἀκούσας καὶ ὑπὸ πολλ῅ς λύπης ἔκθαμβος γενόμενος, καὶ οὐκ εἰδὼς, ποὖ ὁρμήσας κατὰ ζήτησιν ἐκείνων ἐξέλθοι, ἐμὲ παραλαβὼν καὶ εἰς Πόρτον καταβὰς πυκνότερον ἐπυνθάνετο, ποὖ τις ἥ ἴδοι ἥ ἀκούσειεν ἐντὸς τεσσάρων ἐνιαυτῶν ἀπαντ῅σαν ναυάγιον.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ἄλλος ἀλλαχ῅ ἔλεγεν. ὁ δὲ πάλιν ἀντεπυνθάνετο, εἰ ἑωράκασι σῶμα γυναικὸς μετὰ βρεφῶν ἐκβεβρασμένον τῆ γῆ. πολλῶν οὗν πολλὰ λεγόντων ἑωρακέναι πτώματα κατὰ διαφόρους καιροὺς, ὁ πατὴρ ἀκούων ἐστέναζε. πλὴν ὑπὸ τῶν σπλάγχνων νενικημένος ἀλόγιστα ἐπυνθάνετο, τοσοὖτον θαλάσσης βυθὸν πειρώμενος ἐρευν᾵ν· ὅμως συγγνωστὸς ἦν, ὅτι διὰ τὴν πρὸς τοὺς ζητουμένους στοργὴν ἐλπίσιν ἐβουκολεῖτο κεναῖς. καὶ δή ποτε ὑπὸ φροντισταῖς καταλιπών με καὶ ἐπιτρόποις δωδέκατον ἤδη γεγονότα ἔτος, αὐτὸς δακρύων εἰς Πόρτον κατ῅λθε· καὶ εἰς πλοῖον ἐμβὰς εἰς ἐπιζήτησιν ἐκείνων ἐξέπλευσε· καὶ ἐξ ἐκείνου μέχρι καὶ νὖν οὔτε γράμματα παρ' αὐτοὖ ἐδεξάμην, οὔτε ἐν ζῶσιν αὐτὸν εἶναι ἥ τεθνηκόσιν ὅλως ἐπίσταμαι. ·οπὴ δέ μοι πλείων πρὸς τοὖτο τ῅ς διανοίας, ὅτι τέθνηκέ που, ἥ ὑπὸ λύπης ἥττων γενόμενος, ἥ ναυαγίῳ περιπεσών. τούτου δὲ τεκμηρίῳ χρῶμαι, ὅτι ἐξ ἐκείνου ἤδη λοιπὸν εἰκοστὸν ἔτος ἐστὶν, ἀφ' ο὘ ἴχνος οὐδὲν ἀληθείας ἐμοὶ περὶ αὐτοὖ ἤκουσται. Σαὖτα ἀκούων ὁ Πέτρος ὑπὸ συμπαθείας ἐδάκρυε καὶ εὐθέως τοῖς συνοὖσι γνησίοις εἶπεν· εἴ τις πέπονθεν εὐσεβὴς ἀνὴρ, οἷα ὁ τούτου πατὴρ, εὐθέως ἅν τῷ τ῅ς θεοσεβείας λόγῳ ἥ τῷ πονηρῷ ἐπέγραφε τὴν αἰτίαν· οὕτω καὶ τοῖς ταλαιπώροις ἔθνεσι συμβαίνει πάσχειν, καὶ ἀγνοοὖμεν οἱ θεοσεβεῖς. ταλαιπώρους δὲ αὐτοὺς εὐλόγως εἴρηκα, ὅτι καὶ ἐνταὖθα πλανῶνται, καὶ τ῅ς ἐκεῖθεν ἐλπίδος ἀποτυγχάνουσι. τοῖς γὰρ ἐν θεοσεβείᾳ τὰ λυπηρὰ πάσχουσιν ἔκτισις αὐτὰ γίνεται τῶν παραπτωμάτων. Oὕτως εἰπόντος τοὖ Πέτρου εἷς τις τῶν ἐν ἡμῖν τολμήσας ἀντὶ πάντων παρεκάλεσεν αὐτὸν, αὔριον ὀρθριαίτερον εἰς Ἄραδον τὴν κατέναντι ν῅σον ἐκπλεὖσαι, τριάκοντα οἶμαι οὐδὲ ὅλους σταδίους ἀπέχουσαν, ἐπὶ ἱστορίᾳ τῶν ἐκεῖσε ἀμπελίνων δύο στύλων μέγιστα πάχη φερόντων. ὁ γοὖν πειθήνιος Πέτρος ἐπένευσεν οὕτως εἰπών· ἐπὰν τοὖ πλοίου ἐκβ῅τε, μὴ ἅμα πάντες εἰσέρχησθε εἰς τὴν θεωρίαν, ὧν ἐπιθυμεῖτε. οὐ γὰρ βούλομαι ὑμ᾵ς τὰς τῶν πολιτῶν ὄψεις πρὸς ἑαυτοὺς ἐπιστρέφειν. καὶ οὕτω πλεύσαντες μι᾵ς ὥρας κατήχθημεν εἰς τὴν ν῅σον. ἐκβάντες δὲ τοὖ σκάφους εἰσῄειμεν, ἔνθα οἱ ἀμπέλινοι στύλοι ἦσαν· ὅμως καὶ μετὰ τῶν στύλων ἄλλος μὲν ἄλλο τι τῶν Υειδίου ἔργων ἐθεώρει. Πέτρος δὲ μόνος οὐκ ἀναγκαῖον ἡγήσατο ἐπὶ τὴν ἱστορίαν τῶν ἐκεῖ γενέσθαι· γυναικὶ δέ τινι ἔξω πρὸ τῶν θυρῶν καθεζομένῃ καὶ τροφ῅ς χάριν μεταιτούσῃ προσχὼν ἔφη· γύναι, τί σοι τῶν οἰκείων ἐλλείπει μελῶν, ὅτι τοσαύτην ὕβριν ἀνεδέξω, λέγω δὴ τὸ προσαιτεῖν, καὶ μὴ μ᾵λλον ταῖς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὑπὸ τοὖ θεοὖ σοι δεδωρημέναις χερσὶν ἐργαζομένη τὰς ἐφημέρους πορίζῃ τροφάς; ἡ δὲ βύθιόν τι στενάξασα καὶ περιπαθὲς ἀπεκρίνατο· εἴθε γὰρ ἦσάν μοι χεῖρες ὑπουργεῖν ὅλως δυνάμεναι. νὖν δέ μοι σχ῅μα μόνον χειρῶν ἀποσώζουσι νεκραὶ καὶ α὘ται τυγχάνουσαι. καὶ ὁ Πέτρος· τίς δὲ ἡ αἰτία, ἤρετο, τοὖ τοὖτό σε τὸ χαλεπώτατον πεπονθέναι; ἡ δὲ πρὸς αὐτόν· ψυχ῅ς ἀσθένεια, καὶ πλέον οὐδέν. εἰ γὰρ ἀνδρεῖον εἶχον φρόνημα, ἦν κρημνὸς ἥ βυθὸς, ὅθεν ἐμαυτὴν ·ίψασα τῶν ὀδυνώντων με παύσασθαι ἠδυνάμην κακῶν. Καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· τί οὗν, οἴει, γύναι, ὅτι πάντες οἱ ἀναιροὖντες ἑαυτοὺς κολάσεως ἀπαλλάσσονται, ἥ μὴ τῆ χείρονι κολάσει ἐν ᾅδου αἱ τῶν οὕτως θνησκόντων ψυχαὶ τ῅ς αὐτοκτονίας χάριν κολάζονται; ἡ δὲ εἴθε ἐπεπείσμην, ἔφη, ὅτι ὄντως ἐν ᾅδου ψυχαὶ εὑρίσκονται ζῶσαι· καὶ ἠγάπων ἅν παρ' οὐδὲν θεμένη τὴν τιμωρίαν ἀποθανεῖν, ὥστε τοὺς ἐμοὶ περιποθήτους θεάσασθαι κἅν βραχύ. καὶ ὁ Πέτρος πρὸς ταὖτα· καὶ τί ἄρα ἐστὶ τὸ λυποὖν σε; διψῶ γὰρ μαθεῖν. καὶ εἴ με διδάξεις, πίστεις σοι παρέξω βεβαίας, ὅτι ἐν ᾅδου ζῶσιν αἱ ψυχαὶ, καὶ ἀντὶ κρημνοὖ ἥ βυθοὖ ὀρέξω σοι φάρμακον, δι' ο὘ τοὖ ζ῅ν ἀνωδύνως ἀπαλλαγήσῃ. Καὶ ἡ γυνὴ τὸ ·ηθὲν οὐ συνεῖσα, ἡδέως δὲ μόνον ἁρπάσασα τὸ λεχθὲν, λέγειν ἤρξατο οὕτως· γένος μὲν καὶ πατρίδα σοι διηγήσασθαι, οὐκ οἶμαί ποτε πείσειν ἐμαυτὴν δυνηθ῅ναι· πλὴν ἀλλὰ καί σοι τί διαφέρει τοὖτο μαθεῖν, ἥ μόνον τὴν αἰτίαν, ἧς ἕνεκεν ὀδυνωμένη δήγμασι τὰς ἐμὰς ἐνέκρωσα χεῖρας; ὅμως τὰ κατ' ἐμαυτὴν ὡς δυνατὸν ἀκοὖσαί σε διηγήσομαι. ἐγὼ πάνυ ἐξ εὐγενῶν οὗσα δυνατοὖ τινὸς προσταγῆ ἀνδρὶ πρὸς γένους αὐτῷ τυγχάνοντι ἐγενόμην γυνή· καὶ διδύμους υἱοὺς ἔχουσα καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις υἱὸν ἔσχον. ὁ δὲ τοὖ ἐμοὖ ἀνδρὸς ἀδελφὸς ἐπιμανείς μου τῆ ὄψει καὶ τῷ ἐμῷ ἔρωτι κατ' ἄκρας ἁλοὺς, καί τοι σωφρονεῖν σφόδρα τ῅ς ταλαιπώρου φιλούσης καὶ μήτε συνθέσθαι τῷ ἐραστῆ βουλομένης, μήτε δὲ τῷ ἐμῷ ἀνδρὶ πάλιν ἀναθέσθαι τὸν ἐπ' ἐμοὶ τοὖ ἀδελφοὖ ἔρωτα πρέπον εἶναι λογισαμένης, ὡς ἅν μήτε τὴν τοὖ ἀνδρὸς κοίτην ὑβρίσω, μήτε τῷ ἀδελφῷ τὸν ἀδελφὸν ἐκπολεμώσω καὶ τῷ ἐκείνου γένει μεγάλῳ ὄντι ὀνειδισμὸν ἐπαγάγω, τὴν πόλιν ἐλογισάμην μετὰ τῶν ἐμῶν διδύμων παίδων ἐπὶ χρόνον τινὰ καταλιπεῖν, ἕως καὶ ὁ μιαρὸς ἔρως παύσεται τοὖ πρὸς ὕβριν με κολακεύσαντος. τὸν μέν τοι ἕτερον υἱὸν παρὰ τῷ πατρὶ μεῖναι εἰς παραμυθίαν ἔγνων κατα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λιπεῖν. Πλὴν ἵνα ταὖτα οὕτω γένηται, ἐπενόησα καὶ ὄνειρον πλάσασθαι, ὡς δή τινος νύκτωρ ἐπιστάντος μοι καὶ εἰπόντος· ἐξαυτ῅ς ἅμα τοῖς διδύμοις σου τέκνοις, ὦ γύναι, ἐπὶ χρόνον τινὰ μέχρις ὅτε μηνύσω σοι πάλιν ἐπανελθεῖν, ἔκβηθι τὴν Ῥωμαίων· ἐπεὶ ἅμα ἀνδρὶ καὶ π᾵σί σου τοῖς τέκνοις ἐκ τοὖ αἰφνιδίου κακῶς τελευτήσεις. ἅμα δὲ τῷ τὸν ὄνειρόν με ψεύσασθαι πρὸς τὸν ἄνδρα, αὐτὸς περίφοβος γενόμενος τούς τε δύο υἱοὺς, δούλους τε καὶ παιδίσκας, καὶ χρήματα συχνὰ ἐν πλοίῳ ἐνθέμενος εἰς Ἀθήνας ἐξέπεμψεν, ἐντειλάμενος τοὺς υἱοὺς ἐκπαιδεὖσαί με, μέχρις ἅν, φησὶ, τῷ χρηματίσαντι δόξῃ ἐπανιέναι σε. καὶ δὴ σὺν ἅμα τέκνοις ἡ τάλαινα πλέουσα, ὑπὸ ἀνέμων ἀταξίας εἰς τούτους ἀποῤῥιφεῖσα τοὺς τόπους, νυκτὸς τ῅ς νηὸς διαλυθείσης, ναυαγίῳ περιεπέσομεν. πάντων δὲ θανόντων ἡ ἀτυχὴς ἐγὼ μόνη ὑπὸ σφοδροὖ κύματος ·ιπισθεῖσα ἐπὶ πέτρας ἐῤῥίφην· ἐφ' ἧς καθεσθεῖσα ἐλπίδι τοὖ τὰ τέκνα με ζῶντα εὑρεῖν εἰς τὸν βυθὸν ἐμαυτὴν οὐκ ἔῤῥιψα τότε, ὅτε καὶ τὴν ψυχὴν εἶχον τοῖς τ῅ς λύπης κύμασιν ἤδη μεμεθυσμένην, καὶ πρ᾵ξαι τοὖτο εὐπετῶς ἠδυνάμην. Πλὴν ἐπειδὴ ὄρθρος ἐγένετο, μεγάλα βοῶσα καὶ γοερὰ κωκύουσα περιεβλεπόμην, ζητοὖσα τῶν ἐμῶν ταλαιπώρων βρεφῶν τὰ νεκρὰ σώματα. ἐλεήσαντες οὗν με οἱ ἐπιχώριοι καὶ γυμνὴν ἰδόντες ἐνέδυσαν. εἶτα καὶ τὸν βυθὸν ἀνηρεύνων τὰ ἐμὰ τέκνα ζητοὖντες. ἐπεὶ δὲ μὴ εὕρισκον, παραμυθίας χάριν τινὲς τῶν φιλοξένων γυναικῶν προσελθοὖσαι διηγοὖντο ἑκάστη τὰ ἑαυτ῅ς κακὰ, ἵνα τῆ τῶν ὁμοίων συμφορᾶ παραμυθίας μέρος ἐν τοῖς ἐμοῖς εὕροιμι· ὃ δή με καὶ μ᾵λλον ἐλύπει, καὶ τὴν ψυχὴν ἐπὶ πλεῖον κατήσθιε, γυναικῶν καὶ ἄλλων ἀκούουσαν συμφοράς. καὶ δὴ καὶ εἰς ξενίαν πολλῶν με ἄγειν ἀξιουσῶν μία τις τῶν ἐνταὖθα πενιχρὰ πολλὰ βιασαμένη εἰς τὸ ἑαυτ῅ς ἐλθεῖν ἀνέπεισε καταγώγιον θάρσει, λέγουσα· καὶ γὰρ ὁ ἐμὸς ἀνὴρ, ναύτης δὲ ο὘τος ἦν, κατὰ θάλασσαν τέθνηκε πάνυ νεώτερος ὤν. καὶ ἐξ ἐκείνου πολλῶν με ἀξιούντων εἰς γάμον ἐλθεῖν ἐγὼ χηρεύειν εἱλόμην τὸν ἐμὸν ἄνδρα ποθοὖσα. ἔσται δὲ κοινὰ ἡμῖν, ἃ διὰ χειρῶν ἀμφότεραι πορίζειν δυνάμεθα. καὶ ταὖτα μὲν ἐκείνη. Ἐγὼ δὲ ἵνα μή σοι μηκύνω τοὺς ὑπὲρ τούτου λόγους, συνóκησα ταύτῃ διὰ τὴν φιλανδρίαν. οὐ πολὺ τὸ ἐν μέσῳ, καὶ τ῅ς ταλαιπώρου μὲν αἱ χεῖρες ἐμοὖ ὑπὸ τῶν δηγμάτων παρείθησαν, καὶ ἡ ὑποδεξαμένη με αὕτη γυνὴ ὑπὸ πάθους τινὸς ὅλη συνδεθεῖσα σχεδὸν ἀκίνητος ἐπὶ τ῅ς οἰκίας ἔῤῥιπται. ἐπεὶ οὗν ὁ τῶν πάλαι γυναικῶν ἔλεος ἤδη παρήκμασεν, ἐγὼ δὲ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ἡ κατ' οἶκον ἀμφότεραι συμφοραῖς ἐπίσης κεχρήμεθα, καθέζομαι νὖν ὡς ὁρᾶς ἐνταὖθα προσαιτοὖσα, καὶ ὧν ἅν εὐπορήσω, κοινὰ ποιοὖμαι καὶ τῆ συνταλαιπώρῳ. καὶ τὰ μὲν ἐμὰ τοὖτον ἔχει τὸν τρόπον. λοιπὸν σὺ μὴ κωλύσῃς τὴν ὑπόσχεσιν πληρῶσαι τοὖ δοὖναι τὸ φάρμακον, ὅπως καὶ τῆ συνοίκῳ θανεῖν ἐπιθυμούσῃ τοὖ δοθέντος κοινωνήσω, αὐτή τε μετασχοὖσα τ῅ς ζω῅ς ταύτης θ᾵ττον ἀπαλλαγῶ. Σαὖτα τ῅ς γυναικὸς εἰπούσης ὁ Πέτρος ὑπὸ λογισμῶν ἵστασθαι μετέωρος ἐδόκει. ἐγὼ δὲ ἐπιστὰς καὶ τὸν διδάσκαλον τῆ γυναικὶ κοινολογούμενον οὕτω καταλαβὼν ἐκ πολλοὖ σε περιερχόμενος, ἔφην, ἐζήτουν· καὶ τὰ νὖν τί ποιητέον; ὁ δὲ Πέτρος προσέταξέ μοι προαγαγόντι μένειν ἐπὶ τοὖ πλοίου. καὶ ἐπειδὴ ἀντειπεῖν οὐκ ἦν οὕτω κελεύσαντι, τὸ προσταχθὲν ἐποίουν. ὁ δὲ Πέτρος μικρᾶ τινὶ ὑποψίᾳ, ὡς αὐτός μοι πάντα ὕστερον διηγήσατο, παλλόμενος τὴν καρδίαν ἐπυνθάνετο τ῅ς γυναικὸς λέγων· εἰπέ μοι, γύναι, τὸ γένος καὶ τὴν πόλιν καὶ τῶν τέκνων δὴ τὰ ὀνόματα, καὶ παραχρ῅μα δίδωμί σοι τὸ φάρμακον. ἡ δὲ βιαζομένη μὲν καὶ εἰπεῖν οὐκ ἐθέλουσα, τὸ φάρμακον δὲ ὅμως ἐφιεμένη λαβεῖν ἐσοφίσατο ἀντὶ ἄλλων εἰπεῖν ἕτερα, καὶ ὅμως αὑτὴν μὲν Ἐφεσίαν εἶναι ἔφησε, τὸν ἄνδρα δὲ ΢ικελὸν, ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν τριῶν παίδων ἤμειψε τὰ ὀνόματα. καὶ ὁ Πέτρος οἰηθεὶς αὐτὴν ἀληθεύειν οἴμοι γύναι, φησὶν, ἐνόμιζον μεγάλην τινὰ χαρὰν τῆ σήμερον ἄγειν ἡμέρᾳ ὑπολαβών σέ τινα εἶναι, ἧς τὰ πράγματα ἀκούσας ἀκριβῶς ἐπίσταμαι. ἡ δὲ ἐξώρκιζε λέγουσα· δέομαί σου, εἰπέ μοι, ἵνα εἰδῶ, εἰ ἔστι τις ἐν γυναιξὶν ἄλλη ἀθλιωτέρα ἐμοὖ. Καὶ ὁ Πέτρος ψεύδεσθαι οὐκ εἰδὼς καὶ ἄλλως ὑπὸ ἐλέους τοὖ πρὸς αὐτὴν ἑλκόμενος τὸ ἀληθὲς λέγειν ἤρξατο. ἐμοί τίς ἐστι νεανίας, ὦ γύναι, τῶν τ῅ς θεοσεβείας ὀρεγόμενος λόγων, Ῥωμαίων ὑπάρχων πολίτης, ὅστις μοι διηγεῖται, πῶς πατέρα τε ἔχων καὶ ἀδελφοὺς δύο διδύμους οὐδένα τούτων ὁρᾶ. ἥ τε γὰρ μήτηρ ὡς ὁ πατὴρ, φησὶ, διηγεῖτό μοι, ὄνειρον ἰδοὖσα τ῅ς Ῥωμαίων πόλεως ἐπὶ χρόνον τινὰ ἐξῄει μετὰ τῶν διδύμων αὐτ῅ς τέκνων, ἵνα μὴ κακῷ τελευτήσῃ θανάτῳ, καὶ σὺν αὐτοῖς ἐκβ᾵σα νὖν οὐχ εὑρίσκεται· ὁ δὲ ταύτης μὲν ἀνὴρ, αὐτοὖ δὲ πατὴρ, καὶ αὐτὸς εἰς ἐπιζήτησιν αὐτ῅ς ἐκβὰς, οὐδὲ ο὘τος εὑρίσκεται. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἐπιστήσασα τὸν νοὖν αὐτοῖς ὑπὸ ἐκπλήξεως ἀπέψυξεν ἡ γυνή. ὁ δὲ Πέτρος νήφειν αὐτὴν παρακελευσάμενος, τί ποτέ ἐστιν ὃ πάσχεις, διεπυνθάνετο. ἡ δὲ ὥςπερ ἐκ μέθης ἀνενεγκοὖσα καὶ τὸ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πρόσωπον τρίψασα καὶ ποὖ ἐστίν, ἔφη, ποὖ ὁ θρυλλούμενος νεανίας; συνεὶς δὲ ὁ Πέτρος τὸ δρ᾵μα εἰπέ μοι σὺ πρῶτον, ἔφη· ἄλλως γὰρ ἰδεῖν τοὖτον οὐ δύνασαι. ἡ δὲ σπεύδουσα ἐγὼ, φησὶν, ἡ τοὖ νεανίσκου μήτηρ εἰμὶ, καὶ Κλήμης αὐτῷ ὄνομα. καὶ ὁ Πέτρος ἀκούσας αὐτός ἐστιν, εἶπεν, αὐτός ἐστι. καὶ ο὘τος ἦν ὁ πρὸ μικροὖ προσελθὼν καὶ λαλήσας μοι, ὃν καὶ ἀναμένειν ἐν τῷ πλοίῳ προσέταξα. ἡ δὲ προσπεσοὖσα τῷ Πέτρῳ ἠξίου σπεύδειν ἐπὶ τὸ πλοῖον. καὶ ὁ Πέτρος εἴ μοι τηρεῖς, ἔφη, τὰς συνθήκας, καὶ τοὖτο ποιήσω. ἡ δὲ πάντα ποιῶ, φησὶ, μόνον μοι τὸ τέκνον τὸ μονογενὲς γνώρισον· δόξω γὰρ δι' αὐτοὖ καὶ τὰ δύο μου τὰ ἐνταὖθα τεθνηκότα τέκνα ὁρ᾵ν. καὶ ὁ Πέτρος ἀλλ' ὅταν αὐτὸν ἴδῃς, ἡσύχασον, μέχρις ἅν τ῅ς νήσου ἐκβῶμεν. Λαβόμενος οὗν τ῅ς χειρὸς αὐτ῅ς ὁ Πέτρος ἦγεν ἐπὶ τὸ πλοῖον. ἐγὼ δὲ ἰδὼν χειραγωγοὖντα γυναῖκα ἐγέλασα, καὶ προσελθὼν εἰς τιμὴν αὐτοὖ ἀντ' αὐτοὖ χειραγωγεῖν αὐτὴν ἐπειρώμην. καὶ ἅμα τῷ ἅψασθαί με τ῅ς χειρὸς αὐτ῅ς ὀλολύξασα ὡς μήτηρ μέγα καὶ περιπλακεῖσα σφόδρα κατεφίλει με τὸν αὐτοὖ υἱόν. ἐγὼ δὲ τὸ πρ᾵γμα ὅπερ ἦν ἀγνοῶν ὡς μαινομένην ἀπεσειόμην, αἰδούμενος δὲ καὶ τὸν Πέτρον πικρίας ἐπληρούμην. Ὁ δὲ Πέτρος ἔα, φησὶν, ὦ Κλήμη. τί γὰρ καὶ ποιεῖς οὕτως τήν σε τεκοὖσαν ἀποσειόμενος; ἐγὼ δὲ τοὖτο ἀκούσας, περίδακρυς γενόμενος καὶ καταπεσούσῃ τῆ τεκούσῃ προσπεσὼν κατεφίλουν. καὶ γὰρ ἅμα τῷ ·ηθ῅ναί μοι τοὖτο ἀμυδρῶς πως τὸ εἶδος ἀνεκαλούμην. πολλοὶ μὲν οὗν ὄχλοι συνέτρεχον ἱστορ῅σαι τὸ θαὖμα, καὶ π᾵σιν αὐτοῖς διὰ στόματος ἦν, ὅπως ἀνὴρ οὕτως ἀξιόλογος τὴν προσαῖτιν γυναῖκα μητέρα ἑαυτοὖ ἀνεγνώρισεν. βουλομένοις οὗν ἡμῖν σὺν τῆ μητρὶ τ῅ς νήσου ἐκβαίνειν ἡ μήτηρ ὦ τέκνον μου ποθεινὸν, εἶπεν, εὔλογόν ἐστι συντάξασθαι καὶ τῆ ὑποδεξαμένῃ με γυναικὶ, ἥτις πενιχρὰ οὗσα καὶ ὅλη παρειμένη ἐπὶ τ῅ς οἰκίας ἔῤῥιπται. καὶ ὁ Πέτρος ἀκούσας ἐθαύμασεν, ἀλλὰ καὶ πάντες οἱ περιεστῶτες ὄχλοι τὸ τ῅ς γυναικὸς ἀγαθὸν φρόνημα, καὶ εὐθέως ἐκέλευσέ τισι πορευθ῅ναι καὶ τὴν γυναῖκα ἐπὶ κλίνης κομίσαι. ἧς ἐνεχθείσης τεθ῅ναι μὲν ἐπιτάττει τὴν κλίνην· αὐτὸς δὲ ὑπὸ ταῖς πάντων ἀκοαῖς εἰ ἀληθείας κήρυξ ἐγὼ, ἔφη, ἐγερθήτω ἐξαυτ῅ς ὑγιὴς εἰς τὴν τῶν παρεστώτων πίστιν, ἵνα γνῶσιν, ὅτι εἷς ἐστι θεὸς ὁ τὸν κόσμον ποιήσας. ὁ μὲν οὗν ταὖτα εἶπε· καὶ ἡ γυνὴ εὐθὺς ὑγιὴς ἀναστ᾵σα τ῅ς κλίνης τῷ Πέτρῳ προσέπεσεν. εἶτα καὶ τὴν συνήθη καὶ φίλην καταφιλήσασα ἐπυνθάνετο, τί εἴη τοὖτο. ἡ δὲ ὅλον αὐτῆ τὸ πρ᾵-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γμα τοὖ ἀναγνωρισμοὖ διηγήσατο, καὶ οἱ ἀκούσαντες κατεπλάγησαν. τότε ἡ μήτηρ τὴν ξενοδόχον ἰαθεῖσαν παραδόξως ἰδοὖσα παρεκάλει καὶ αὐτὴ θεραπείας τυχεῖν. ὁ Πέτρος δὲ τὴν χεῖρα ἐπιθεὶς καὶ αὐτὴν ἐθεράπευσεν. Eἶτα περὶ εὐσεβείας διαλεχθεὶς ἐπὶ τῷ τέλει δὲ καὶ προσθεὶς, ὡς εἴ τις βούλεται ταὖτα μαθεῖν ἀκριβῶς, εἰς Ἀντιόχειαν ἀφικόμενος, ὅπου πλείους ἡμέρας ἔκρινα παραμένειν, ἐκεῖ ταὖτα καὶ μανθανέτω. εἰ γὰρ ἐμπορίας ἕνεκεν ἥ στρατείας οἰκίας καταλιμπάνειν οἴδατε καὶ εἰς μακροὺς ἀπιέναι τόπους, αἰωνίας δὲ χάριν ζω῅ς οὐδὲ τριῶν ἡμερῶν ὁδὸν οἴχεσθαι προθυμήσεσθε; οὕτως εἰπὼν, τὸν λόγον κατέπαυσε. μετὰ δὲ ταὖτα ἐγὼ τῆ ὑγιασθείσῃ γυναικὶ ἐπὶ παντὸς τοὖ ὄχλου χιλίας δραχμὰς εἰς τροφὰς δωρησάμενος, εἶτα καὶ παραθέμενος αὐτὴν ἀγαθῷ τινι ἀνδρὶ πρώτῳ τ῅ς πόλεως ὄντι, φύσει μετὰ χαρ᾵ς τοὖτο πράττειν προῃρημένῳ, ἔτι δὲ καὶ ἄλλαις πολλαῖς ἀργύρια διανείμας ταῖς ποτε τὴν μητέρα παραμυθησαμέναις, εὐχαριστήσας τῷ κυρίῳ διέπλευσα εἰς Ἀντάραδον ἅμα τῆ μητρὶ καὶ Πέτρῳ καὶ τοῖς λοιποῖς ἑταίροις, καὶ οὕτως εἰς ξενίαν ὡρμήσαμεν. Γενομένων δὲ ἡμῶν ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ τροφ῅ς μεταλαβόντων, τεινομένης ἔτι τ῅ς ὥρας ἔφην ἐγὼ τῷ Πέτρῳ· φιλανθρωπίας ἔργον, κύριέ μου Πέτρε, ἡ ἐμὴ πεποίηκε μήτηρ τ῅ς ξενοδόχου ὑπομνησθεῖσα γυναικός. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· ἆρά γε, ὦ Κλήμη, ἀληθῶς νενόμικας φιλανθρωπίας ἔργον πεποιηκέναι τήν σε τεκοὖσαν, καθ' ὃ τὴν ἀπὸ ναυαγίου αὐτὴν ὑποδεξαμένην ἠμείψατο, ἥ ὡς μητρὶ χαριζόμενος τοὖτο εἴρηκας; εἰ δὲ μὴ χαριζόμενος, ἀλλ' ὡς ἀληθεύων ἔφης, ἔοικάς μοι ἀγνοεῖν, τί ποτέ ἐστι φιλανθρωπίας μέγεθος, ἥτις ἐστὶν ἄνευ τοὖ φυσικῶς πείθοντος ἡ πρὸς οἷον δή ποτε στοργὴ, καθ' ὃ ἄνθρωπός ἐστιν. ἀλλ' οὐδὲ ἡ ξενοδόχος ἡ ἀπὸ ναυαγίου τήν σε τεκοὖσαν ὑποδεξαμένη φιλάνθρωπος ἅν παρ' ἐμοὶ λέγοιτο. ὑπὸ γὰρ ἐλέους κολασθεῖσα ἐπέπειστο γενέσθαι γυναικὸς εὐεργέτις, ναυαγίῳ περι-πεσούσης, τέκνα πενθούσης, ξένης, γυμν῅ς, μεμονωμένης, καὶ σφόδρα ἐπὶ ταῖς συμφοραῖς ὀλοφυρομένης. ἐν τοσαύταις οὗν αὐτὴν συμφοραῖς οὗσαν τίς οὐκ ἅν ἰδὼν ἐλεήσειε καὶ τῶν ἀσεβῶν; ὥστε οὔπω φιλανθρωπίας ἔργον οὐδὲ ἡ ξενοδόχος γυνὴ πεποιηκυῖα πρὸς αὐτὴν φαίνεται, ἀλλ' ὑπὸ τοὖ ἐπὶ μυρίαις συμφοραῖς ἐλέου πρὸς εὐεργεσίαν κεκινημένη. καὶ γὰρ ἥ σε τεκοὖσα βίου εὐπορήσασα καὶ τὴν ξενοδόχον ἀμειψαμένη οὐ φιλανθρωπίας, ἀλλὰ φιλίας ἐποίησεν ἔργον. πολλὴ δὲ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

διαφορὰ μεταξὺ φιλίας τε καὶ φιλανθρωπίας, ὅτι ἡ μὲν φιλία ἐξ ἀμοιβ῅ς γίνεται, ἡ φιλανθρωπία δὲ ἄνευ τοὖ φυσικῶς πείθοντος πάντα ἄνθρωπον, καθὸ ἄνθρωπός ἐστι, φιλοὖσα εὐεργετεῖ. εἰ μὲν οὗν ἡ ἐλεήσασα ξενοδόχος αὕτη καὶ ἀδικήσαντας ἐχθροὺς ἐλεοὖσα εὐεργετεῖ, φιλάνθρωπος ἅν εἴη· εἰ δὲ διότι φίλη ἥ ἐχθρὰ, ἡ φίλη τοιαύτη τοὖ τινὸς αἰτίου φίλη ἐστὶν ἥ ἐχθρὰ, οὐ τοὖ ἀνθρώπου. Κἀγὼ ἀπεκρινάμην· οὐ δοκεῖ σοι οὗν φιλάνθρωπος εἶναι κἅν ἡ ξενοδόχος ξένην, ἣν οὐκ ἠπίστατο, εὐεργετήσασα; καὶ ὁ Πέτρος· ἐλεήμονα μὲν αὐτὴν εἰπεῖν ἐπίσταμαι, φιλάνθρωπον δὲ οὐ τολμῶ λέγειν, ἅτε δὴ μηδὲ τὴν τεκοὖσαν φιλότεκνον, ὑπὸ ὠδίνων γὰρ καὶ ἀνατροφ῅ς στέργειν πέπεισται. ὥσπερ γὰρ ὁ ἐρῶν ὑπὸ τ῅ς συνηθείας κολακεύεται, καὶ ὁ φίλος ὑπὸ τ῅ς ἀμοιβ῅ς, οὕτω καὶ ὁ ἐλεῶν ὑπὸ τ῅ς συμφορ᾵ς. πλὴν ἐγγὺς ὁ ἐλεήμων τῷ φιλανθρώπῳ, ὅτι ἄνευ τοὖ τι θηράσαι καὶ λαβεῖν εὐεργετεῖν πείθεται, οὔπω δὲ καὶ φιλάνθρωπος. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· ἐπὶ ποίαις οὗν πράξεσι φιλάνθρωπός τις εἶναι δύναται; καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· ἐπεὶ ὁρῶ σε γλιχόμενον ἀκοὖσαι, τί ποτέ ἐστι φιλανθρωπίας ἔργον, οὐκ ὀκνήσω εἰπεῖν. φιλάνθρωπος ἐκεῖνός ἐστιν ὁ καὶ ἐχθροῖς ἡμέρως καὶ εὐεργετικῶς προσφερόμενος. ὅτι δὲ οὕτως ἔχει, σαφῶς ἄκουε. τὴν φιλανθρωπίαν ἐκ δύο μοι νόει συγκεῖσθαι μερῶν, ὧν τὸ μὲν αὐτ῅ς ἐλεημοσύνη, τὸ δὲ ἀγάπη ἐστὶν ἡ πρὸς τὸν πλησίον· πλησίον δὲ ἀνθρώπῳ ἐστὶν ὁ π᾵ς ἄνθρωπος, οὐχ ὅτι εἷς ἄνθρωπος. ἄνθρωπος γάρ ἐστι καὶ ὁ κακὸς καὶ ὁ ἀγαθὸς, καὶ ὁ ἐχθρὸς καὶ ὁ φίλος. χρὴ οὗν τὸν φιλανθρωπίαν ἀσκοὖντα μιμητὴν εἶναι θεοὖ, εὐεργετοὖντα δικαίους τε καὶ ἀδίκους, ὡς αὐτὸς ὁ θεὸς ἐν τῷ νὖν κόσμῳ τόν τε ἥλιον καὶ τοὺς ὑετοὺς αὐτοὖ π᾵σι παρέχων. εἰ δὲ θέλεις ἀγαθοὺς μὲν εὐεργετεῖν, κακοὺς δὲ κολάζειν, κριτοὖ ἔργον πράττειν ἐπιχειρεῖς. Κἀγὼ ἔφην· ἆρά γε καὶ ὁ θεὸς τότε μέλλων κρίνειν, ὡς διδάσκεις ἡμ᾵ς, οὐ φιλάνθρωπός ἐστι; καὶ ὁ Πέτρος· τοὐναντίον λέγεις. ἐπεὶ γὰρ κρίνει, φιλάνθρωπός ἐστι. φιλῶν γὰρ καὶ ἐλεῶν τοὺς ἠδικημένους τιμωρεῖται τοὺς ἀδικήσαντας. κἀγὼ ἔφην· οὐκοὖν εἰ κἀγὼ ἀγαθοὺς μὲν εὐεργετῶ, τοὺς δὲ ἀδικοὖντας καθ' ὃ ἀνθρώπους ἠδίκησαν τιμωροὖμαι, φιλάνθρωπός εἰμι. καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· εἰ μετὰ τοὖ πρόγνωσιν ἔχειν ἐφεῖτό σοι καὶ ἡ τοὖ κρίνειν ἐξουσία, ὀρθῶς ἅν τοὖτο ἐποίεις, διὰ μὲν τοὖ εἰληφέναι τὴν ἐξουσίαν καταδικάζων οὓς ὁ θεὸς ἐδημιούργησε, διὰ δὲ τὴν πρόγνωσιν ἀπταίστως ἐν τῷ κρίνειν οὓς μὲν ὡς δικαίους δικαιῶν, οὓς δὲ ὡς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀδίκους καταδικάζων. κἀγὼ ἔφην· ὀρθῶς ἔφης καὶ ἀληθῶς· ἀδύνατον γάρ τινα πρόγνωσιν οὐκ ἔχοντα κρίνειν ὀρθῶς. ἐνίοτε γὰρ φαίνονταί τινες ἀγαθοὶ, ἀθέμιτα κρύφα διαπραττόμενοι· ἔνιοι δὲ ἀγαθοὶ, ὑπὸ διαβολ῅ς ἐχθρῶν κακοὶ ὑπολαμβανόμενοι. ἀλλ' εἰ καὶ τοὖ βασανίζειν καὶ ἀνακρίνειν ἐξουσίαν τις ἔχων δικάζει, οὐδὲ οὕτως ἕξει πάντως τὸ δικαίως δικάζειν. ἔνιοι γὰρ φονεῖς ὄντες, εἶτα τὰς βασάνους ὑπενεγκόντες, ἀφείθησαν ὡς ἀθῷοι· ἕτεροι δὲ πάλιν ἀθῷοι τυγχάνοντες, τὰς βασάνους οὐχ ὑπομείναντες, καὶ διὰ τοὖτο καταψευσάμενοι ἑαυτῶν, ὡς αἴτιοι ἐκολάσθησαν. Καὶ ὁ Πέτρος ἔχει μετρίως καὶ ταὖτα, ἔφη· τὸ δὲ μεῖζον ἄκουσον. ἐνίων ἀνθρώπων ἁμαρτανόντων ἥ εὗ πραττόντων, ἃ μὲν ὧν ποιοὖσιν ἴδιά ἐστιν αὐτῶν, ἃ δὲ καὶ ἀλλότρια· δίκαιον δὲ ἕκαστον ἐπὶ τοῖς ἰδίοις ἁμαρτήμασι τιμωρεῖσθαι, ἥ ἐπὶ τοῖς κατορθώμασιν ἀμοιβ῅ς ἀξιοὖσθαι. ἀδύνατον δέ τινι πλὴν προφήτῃ μόνῳ πρόγνωσιν ἔχοντι τὰ ὑπό τινος γενόμενα εἰδέναι σαφῶς, ποῖα μὲν αὐτοὖ ἐστὶν ἴδια, ποῖα δὲ οὐκ ἔστι. κἀγὼ ἔφην· ἐβουλόμην μαθεῖν, πῶς τῶν ἀδικημάτων ἥ κατορθωμάτων τὰ μὲν ἴδια, τὰ δὲ ἀλλότρια τυγχάνει. καὶ ὁ Πέτρος μοι ἀπεκρίνατο· ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοὖς Φριστὸς ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἔφη· τὰ ἀγαθὰ ἐλθεῖν δεῖ· μακάριος δὲ, φησὶ, δι' ο὘ ἔρχεται. ὁμοίως ἀνάγκη καὶ τὰ κακὰ ἐλθεῖν· οὐαὶ δὲ δι' ο὘ ἔρχεται. εἰ δὲ διὰ κακῶν ἔρχεται τὰ κακὰ, καὶ διὰ ἀγαθῶν ἀγαθὰ φέρεται, προσεῖναι δεῖ ἑκάστῳ, εἴτε ἀγαθὸν ἔπραξεν, εἴτε φαὖλον, ἵνα καὶ τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοὖ πνεύματος· ὃς ἀποδώσει ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοὖ, ἀληθὲς ᾖ πάντως καὶ ἀναμφίλογον. πλὴν ἀλλὰ τὸν ἀρετ῅ς ὅλως ἀντιποιούμενον δέον ἐστὶν, ὡς ὁ Φριστὸς εἴρηκε, καὶ τοὺς ἐχθροὺς ἀγαπ᾵ν· ἔτι μὴν καὶ ὑπὲρ αὐτῶν εὔχεσθαι, καὶ τοὺς λοιδοροὖντας εὐλογεῖν, καὶ τοῖς ἐπηρεάζουσι συγχωρεῖν. οὕτω γὰρ ἀκριβὴς ἔσται φύλαξ τῶν ἐντολῶν, καὶ τὰ ἁμαρτήματα πάντα διὰ τ῅ς εἰς τὸν πλησίον ἀγάπης συγχωρηθεὶς ἀπελεύσεται. Σούτων ἀκούσας αὐτὸς τἆλλα μὲν πράττειν εἶναι δυνατὸν ἔφην· ἐχθροὺς δὲ εὐεργετεῖν, π᾵σαν αὐτῶν ὑποφέροντα τὴν ἐπήρειαν, οὐκ οἶμαι δυνατὸν ἀνθρωπείᾳ προσεῖναι φύσει. καὶ ὁ Πέτρος ὀρθῶς ἔφης, ἀπεκρίνατο. ἀθανασίας γὰρ αἰτία οὗσα ἡ φιλανθρωπία, πολλοὖ δίδοται. ἐὰν γὰρ πληροφορηθῆ τις, ὅτι οἱ ἐχθροὶ πρὸς καιρὸν κακουχοὖντες οὓς μισοὖσιν, αἰωνίου κολάσεως ἀπαλλαγ῅ς αὐτοῖς αἴτιοι γίνονται, ὡς εὐεργέτας αὐτοὺς ἀγαπήσουσιν. ἄλλως δὲ ἀδύνατόν τινα τὴν τοιαύτην ἐντολὴν κατορ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θῶσαι, εἰ μὴ σφόδρα τὸν θεὸν ἀγαπῶν εἴη, τῷ τούτου φόβῳ παιδαγωγούμενος. φησὶ γάρ· ἀρχὴ σοφίας φόβος θεοὖ. τῷ ἐκείνου δὲ φόβῳ στοιχειωθείς τις εἰς ἀγάπην ἥξει πάντως, καὶ οὕτως ἕξει καὶ τὸν πλησίον ὡς ἑαυτόν. ταὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἑσπέρας ἐπικαταλαβούσης εἰς ὕπνον ἐτράπημεν. Ὄρθρου δὲ γενομένου εἰσιὼν ὁ Πέτρος ἔφη· ὁ μὲν Κλήμης μετὰ τ῅ς ἑαυτοὖ μητρὸς Ματθιδίας καὶ τ῅ς ἐμ῅ς γυναικὸς ἅμα ἐπὶ τοὖ ὀχήματος καθεζέσθωσαν. ὁρμώντων δὲ ἡμῶν τὴν ἐπὶ Βαλαναίας ὁδὸν ἐπύθετό μου ἡ μήτηρ, πῶς ὁ πατὴρ διάγει. κἀγὼ ἔφην· ἐπὶ ζήτησίν σου καὶ τῶν διδύμων υἱῶν Υαυστίνου τε καὶ Υαυστινιανοὖ ἐξελθὼν, ἀνεύρετος μένει. οἶμαι δὲ τάχα καὶ τελευτ῅σαι αὐτὸν, ἥ ναυαγίῳ περιπεσόντα, ἥ ἐν ὁδῷ σφαλέντα, ἥ τηκεδόνι λύπης μαρασμὸν ὑπομείναντα. ἡ δὲ ἀκούσασα καὶ ἐπίδακρυς γενομένη ἐστέναζε μὲν καὶ λυπηρῶς εἶχε· τῆ δ' ἐμῆ εὑρέσει τὸ πολὺ τ῅ς λύπης παρεμυθεῖτο. κατηντήσαμεν οὗν εἰς Βαλαναίας, καὶ τῆ ἐπιούσῃ εἰς Πάλτον ἤλθομεν, κἀκεῖθεν εἰς Γάβαλα. τῆ δὲ ἑτέρᾳ κατηντήσαμεν εἰς Λαοδίκειαν, καὶ ἰδοὺ πρὸ τῶν θυρῶν Νικήτης τε καὶ Ἀκύλας ἀπήντων ἡμῖν, καὶ καταφιλήσαντες ἦγον ἐπὶ τὴν ξενίαν. ὁ δὲ Πέτρος καλὴν καὶ μεγάλην πόλιν ἰδὼν ἄξιον, ἔφη, ἐνταὖθα ἡμέρας ἡμ᾵ς προσμεῖναι. δυνατὸν γὰρ ἐν τῷ πλήθει καί τινας εὑρέσθαι τ῅ς τοὖ Φριστοὖ μερίδος ἀξίους. ὁ μὲν οὗν Νικήτης καὶ Ἀκύλας ἐπυνθάνοντό μου, τίς ἅν εἴη ἡ ξένη αὕτη γυνή. κἀγὼ ἔφην· ἐμὴ μήτηρ, ἣν ἐπιγνῶναί μοι ὁ θεὸς διὰ Πέτρου τοὖ κυρίου μου ἐδωρήσατο. Σαὖτά μου εἰπόντος ὁ Πέτρος αὐτοῖς ἐν κεφαλαίῳ πάντα ἐξέθετο, ὅσα τε παρὰ τ῅ς μητρὸς ἀκούσειε, καὶ ὅσα πρότερον παρ' ἐμοὖ μάθοι, περί τε τοὖ πεπλασμένου ὀνείρου, περί τε τ῅ς ἐν τῷ πλοίῳ μετὰ καὶ τῶν υἱῶν ναυαγίας, καὶ ὅπως ὕστερον ὁ πατὴρ εἰς ἀναζήτησιν τ῅ς γυναικὸς καὶ τῶν διδύμων αὐτ῅ς παίδων ἐκβὰς ἄχρι τ῅ς δεὖρο διέμεινεν ἄγνωστος, κινδύνῳ τυχὸν καὶ αὐτὸς θαλαττίῳ περιπεσών. Σούτων οὕτω κεφαλαιωδῶς ·ηθέντων ὑπὸ τοὖ Πέτρου ὁ Νικήτης καὶ Ἀκύλας καταπλαγέντες ἆρά γε δέσποτα καὶ κύριε τῶν ἁπάντων, εἶπον, ἀληθὲς, ἥ ὄνειρός ἐστι ταὖτα; καὶ Πέτρος εἰ μὴ κοιμώμεθα, ἔφη, ἀληθὲς τυγχάνει. οἱ δὲ βραχὺ μείναντες καὶ ὥσπερ ἐπὶ συννοίας γενόμενοι ἡμεῖς ἐσμὲν Υαυστῖνος καὶ Υαυστινιανὸς, ἔφασαν. καὶ ἀπαρχ῅ς σου διαλε-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γομένου ἀλλήλοις ἐμβλέποντες πολλὰ περὶ αὐτῶν κατεστοχαζόμεθα, μὴ ἄρα οὐχ ἡμῖν διαφέρῃ τὰ λεγόμενα· λογιζόμενοι *δὲ,+ ὅτι πολλὰ παρόμοια γίνεται ἐν τῷ βίῳ· διὸ καὶ ἐσιωπῶμεν παλλόμενοι τὰς καρδίας· πρὸς δὲ τὸ τέλος νὖν τῶν λεγομένων ἰδόντες καὶ γνόντες ἀκριβῶς, ὅτι περ ἡμῖν διαφέρει τὰ εἰρημένα, τότε ἑαυτοὺς ἀνωμολογήσαμεν. καὶ τοὖτο εἰπόντες μετὰ δακρύων ἐπεισ῅λθον τῆ μητρὶ, καὶ κοιμωμένην εὑρόντες περιπλέκεσθαι ἤδη ἐβούλοντο. ὁ δὲ Πέτρος ἐκώλυσεν αὐτοὺς εἰπών· ἐάσατέ με, αὐτὸς ὑμ᾵ς τῆ μητρὶ προσαγάγω, μήπως ὑπὸ τ῅ς πολλ῅ς αἰφνιδίου χαρ᾵ς καὶ εἰς ἔκστασιν ἔλθοι φρενῶν, ἅτε δὴ καὶ κοιμωμένη καὶ τὸ πνεὖμα ὑπὸ τοὖ ὕπνου ἀπησχολημένον ἔχουσα. Ὅμως ἐπεὶ κόρον ἔσχε τοὖ ὕπνου, διεγερθείσῃ τῆ μητρὶ ὁ Πέτρος περὶ θεοσεβείας αὐτῆ διελέχθη πρότερον εἰπών· γινώσκειν σε θέλω, γύναι, τ῅ς ἡμετέρας πίστεως τὴν ἀκρίβειαν. ἕνα γὰρ θεὸν σέβομεν τὸν πεποιηκότα οὐρανόν τε καὶ γ῅ν καὶ ὃν ὁρᾶς κόσμον, καὶ τούτου φυλάσσομεν τὸν νόμον, περιέχοντα ἐν πρώτοις αὐτὸν σέβειν μόνον, καὶ τὸ αὐτοὖ ἁγιάζειν ὄνομα, τιμ᾵ν τε γονεῖς καὶ σωφρονεῖν βιοὖν τε ἀνεπιλήπτως, καὶ τραπέζης ἐθνικ῅ς μὴ μετέχειν, διὰ τὸ ἀκαθάρτως αὐτοὺς πολιτεύεσθαι. ὅταν δὲ πείσωμεν αὐτοὺς τὰ τ῅ς ἀληθείας φρονεῖν τε καὶ ποιεῖν, τοὖ ἱεροὖ βαπτίσματος ἀξιώσαντες ἐν τρισμακαρίᾳ τινὶ ἐπονομασίᾳ, τότε δὴ αὐτοῖς καὶ συναυλιζόμεθα. ἐπεὶ οὐδ' ἅν πατὴρ ἥ μήτηρ τυγχάνῃ, ἥ γυνὴ, ἥ τέκνον, ἥ ἀδελφὸς, ἥ ἄλλος τις ἐκ φύσεως τὴν στοργὴν ἔχων, συνεστι᾵σθαι αὐτῷ θεμιτὸν ἡμῖν. πίστει γὰρ διαφερόντως τοὖτο ποιοὖμεν. μὴ οὗν ὕβριν ἡγήσῃ τὸ μὴ συνεστι᾵σθαί σοι τὸν υἱὸν, ἄχρις ἅν τὰ αὐτὰ ἡμῖν φρονῆς καὶ ποιῆς. Ἡ δὲ ἀκούσασα ἔφη· τί οὗν κωλύει με σήμερον βαπτισθ῅ναι; ἥτις καὶ πρὸ τοὖ ἰδεῖν σε τοὺς λεγομένους θεοὺς ἀπεστράφην λογισμῷ τοιούτῳ, ὅτι πολλὰ σχεδὸν καθ' ἡμέραν θυούσῃ μοι τούτοις ἐν ταῖς ἀνάγκαις οὐ παρεστάθησάν μοι. περὶ δὲ μοιχείας τί δεῖ με καὶ λέγειν; ὁπότ' ἅν οὐδὲ πλουτοὖσαν τρυφή με πρὸς τοὖτο ἠπάτησεν, οὐδὲ ἡ μετὰ ταὖτα πενία ἐπὶ τοὖτό γε ἐλθεῖν κατηνάγκασεν, ἅτε δὴ τ῅ς σωφροσύνης ὡς μεγίστου καλοὖ ἀντιποιουμένης μου, ἧς ἕνεκα καὶ εἰς τοσαύτην ἦλθον περίστασιν. ἀλλ' οὐδέ σε οἶμαι, κύριέ μου Πέτρε, ἀγνοεῖν, ὅτι ἡ πλείων ἐπιθυμία ἐξ εὐθυμιῶν γίνεται· ὅθεν ἐγὼ ἐν εὐθυμίᾳ σωφρονήσασα ἐν δυσθυμίᾳ πρὸς ἡδονὰς ἑαυτὴν οὐκ ἐκδίδωμι. ἀλλὰ μηδὲ νὖν κακουχίας ἀπηλλάχθαι νομίσῃς μου τὴν ψυχὴν τὴν ποσῶς παραμυθίας τυχοὖσαν διὰ τὴν Κλήμεντος ἀναγνώ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ρισιν· ἀντεισερχομένη γὰρ ἡ ἐκ τῶν δύο μου τέκνων ἀθυμία καὶ τὴν ποσῶς ἀμαυροῖ χαράν. λυπεῖ γὰρ ἡμ᾵ς οὐ τοσοὖτον τὸ ἐν τῆ θαλάσσῃ τούτους παραπολέσθαι, ὅσον τὸ χωρὶς τ῅ς εἰς θεὸν εὐσεβείας διαφθαρ῅ναι μετά γε τῶν ψυχῶν αὐτοῖς καὶ τὰ σώματα. ὁ δὲ τούτων πατὴρ, ἐμὸς δὲ σύνευνος, ὡς παρὰ Κλήμεντος ἔμαθον, ἐπί τε τὴν ἐμὴν καὶ τῶν υἱῶν ζήτησιν ἐκβὰς τοσούτοις ἔτεσιν ἀφανής ἐστι· πάντως δὲ καὶ αὐτὸς ἐτελεύτησε. καὶ γὰρ ὁ ταλαίπωρος ὑπὸ σωφροσύνης με ἀγαπῶν φιλότεκνος ἦν· ὅθεν πάντων ἡμῶν τῶν ὑπὲρ πάντα ἠγαπημένων αὐτῷ στερηθεὶς ὁ γέρων ὑπὸ μεγίστης ἀθυμίας διαπεφώνηκε. Σ῅ς δὲ μητρὸς ταὖτα λεγούσης ἀκούοντες οἱ παῖδες οὐκέτι κατὰ τὴν τοὖ Πέτρου παραίνεσιν ἠδύναντο στέγειν· ἀλλ' ἀναστάντες περιεπλέκοντό τε αὐτῆ καὶ σὺν δάκρυσι κατεφίλουν. ἐφ' ᾧ δὴ καὶ ἡ μήτηρ καταπλαγεῖσα, τί θέλοι τοὖτο εἶναι, ὑπὸ ἐκστάσεως ὥσπερ καὶ ἀγνοίας τῶν γινομένων ἠρώτα. καὶ ὁ Πέτρος εὐθὺς παράστησον, ὦ γύναι, εἴρηκε, γενναίως τὸν νοὖν σου, ὥστε τῶν σῶν ἡδέως ἀπολαὖσαι τέκνων. ο὘τοι γάρ εἰσι Υαυστῖνος καὶ Υαυστινιανὸς, οὓς ἔλεγες ἐν βυθῷ τεθνάναι, καὶ ὧν τὸ πένθος ἀβίωτον ἐτίθει σου τὴν ζωήν. πῶς δὲ αὐτῶν ὁ μὲν Νικήτης, ὁ δὲ Ἀκύλας καλεῖται, αὐτοὶ καλῶς λεγέτωσάν τε καὶ διδασκέτωσαν. ταὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἡ μήτηρ ἀμέτρου πλησθεῖσα χαρ᾵ς μικροὖ ἅν ἀπολελοίποι καὶ τὴν πνοήν· ἀνενεγκοὖσα δὲ ὅμως καὶ ὥσπερ ἑαυτ῅ς γενομένη τέκνα μου ποθεινὰ, ἔφη, τέκνα γλυκύτατα, τέκνα καρδίας καύσωνες τ῅ς ἐμ῅ς εἴπα τέ μοι, τίνα δὴ τὰ μετὰ τὴν χαλεπὴν ἐκείνην νύκτα συμβάντα ὑμῖν. Καὶ ὁ Νικήτης αὐτίκα τὸν λόγον ἀναλαβὼν οὕτως ἔφη· ἡμῖν, ὦ μ῅τερ, ὡς οἶσθα, τοὖ πλοίου κατὰ τὴν νύκτα διαῤῥαγέντος ἄνδρες τινὲς ἐν τῷ βυθῷ λῃστεύειν οὐ δεδοικότες ἡμ᾵ς ἀνελόμενοι καί τινι ἐνθέμενοι σκάφει, ἔπειτα δὲ καὶ κώπαις χρώμενοι εἰς τὴν ΢τράτωνος ἦγον Καισάρειαν. κἀκεῖ σφόδρα συνεχομένους ἡμ᾵ς τῷ λιμῷ, πρὸς δὲ καὶ περιδεεῖς ὄντας, μή τι καὶ προπετὲς καὶ τῶν αὐτοῖς οὐ δοκούντων φθεγξώμεθα, ἐκεῖνοι τὰ ὀνόματα ἡμῶν διαμείψαντες εἰς δουλείαν ἀθλίως ἀπέδοντο. γυνὴ δέ τις ἡμ᾵ς Ἰουδαίοις προσήλυτος ἀξιόλογος πάνυ ὄνομα Ἰούστα ὠνησαμένη ἐν τέκνων ἐφύλαττε μοίρᾳ καὶ πάσῃ ἑλληνικῆ παιδείᾳ μετὰ σπουδ῅ς ἐξεπαίδευσεν. ἡμεῖς δὲ γενόμενοι ἐφ' ἡλικίας ἔμφρονες καὶ τὴν θρησκείαν ἠγαπήσαμεν καὶ τὰ τ῅ς παιδείας ἐφιλοπονήσαμεν, ὅπως πρὸς τὰ λοιπὰ ἔθνη διαλεγόμενοι ἐλέγχειν αὐτὰ περὶ πλάνης δυνατῶς ἔχωμεν. ἠκριβώσαμεν δὲ καὶ τὰ φιλοσό-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

φων, ἐξαιρέτως τὰ ἀθεώτατα, λέγω δὴ τὰ Ἐπικούρου καὶ Πύῤῥωνος, ἵνα καὶ μ᾵λλον ἀνασκευάζειν δυνώμεθα. ΢ίμωνι δέ τινι μάγῳ σχεδὸν γενόμενοι σύντροφοι φιλίας ὁδῷ ἀπατηθ῅ναι ἤδη ἐκινδυνεύομεν. ὅμως ταὖτα, μ῅τερ, ἐπὶ καιροὖ σοι ἀκριβέστερον ἐκτεθήσεται. πλὴν μέλλουσιν ἡμῖν ἀπατ᾵σθαι ὑπὸ τοὖ ΢ίμωνος ἑταῖρός τις τοὖ κυρίου ἡμῶν Πέτρου Ζακχαῖος λεγόμενος, προσηκάμενος ἐνουθέτησε μὴ συνθέσθαι τῷ μάγῳ. ἐπελθόντι δὲ τῷ Πέτρῳ προσήγαγεν, ὅπως ἡμ᾵ς πληροφορήσας πείσῃ περὶ τῶν τῆ θεοσεβείᾳ διαφερόντων. διὸ καί σε, μ῅τερ, εὐχόμεθα, ὧν ἡμεῖς κατηξιώθημεν ἀγαθῶν, τούτων καὶ αὐτὴν μετασχεῖν, ὅπως κοινῶν ἁλῶν καὶ τραπέζης δυνηθῶμεν μεταλαβεῖν. αὕτη οὗν ἐστιν ἡ αἰτία, δι' ἣν ἐνόμιζες ἡμ᾵ς ἐν τῆ θαλάσσῃ τεθνάναι. Σαὖτα τοὖ Υαυστίνου εἰπόντος ἡ μήτηρ ἡμῶν προσέπεσε τῷ Πέτρῳ δεομένη καὶ ἀξιοὖσα, ὅπως αὐτήν τε καὶ τὴν ξενοδόχον αὐτ῅ς μεταπεμψάμενος βαπτίσῃ, ἵνα, φησὶ, μηδεμία τις ἄμοιρος ἡμέρα γένηται, ἀφ' ἧς τὰ ἐμαυτ῅ς ἀπέλαβον τέκνα, καθ' ἣν ἅν οὐ συνεστιαθείην αὐτοῖς. καὶ ἡμῶν δὲ τὰ ὅμοια τῆ μητρὶ συνικετευόντων ὁ Πέτρος ἔφη· τί οἴεσθε, μόνος ἐγὼ ἄσπλαγχνός εἰμι, ὅτι μὴ βούλομαι συνεστιαθ῅ναι ὑμ᾵ς τῆ μητρὶ σήμερον βαπτίσας αὐτήν; οὐ μὲν οὗν. ἀλλὰ κἅν μίαν ἡμέραν πρὸ τοὖ βαπτισθ῅ναι νηστεὖσαι αὐτὴν δεῖ, ἐπεὶ καί τινα ὑπὲρ ἑαυτ῅ς ἐφθέγξατο ἡ μήτηρ· τάχα γὰρ εἰ μὴ τοὖτο, πολλῶν ἡμερῶν αὐτὴν ἁγνισθ῅ναι ἔδει. Ἐρομένῳ οὗν μοι, τί ἄρα καὶ φθεγξαμένη τὴν πίστιν αὑτ῅ς ἐξέφηνεν, ὁ Πέτρος ἔφη· ἀπόχρη καὶ μόνον αὐτ῅ς ἡ ἀξίωσις τοὖ συμβαπτισθ῅ναι αὐτῆ τὴν ξενοδόχον καὶ εὐεργέτιν. οὐκ ἅν δὲ τοὖτο τῆ ὑπ' αὐτ῅ς ποθουμένῃ δοθ῅ναι ἠξίου, εἰ μὴ πρότερον αὐτὴ διετέθη ὡς ἐπὶ μεγάλῃ τῆ τοὖ βαπτίσματος δωρεᾶ. ὅθεν ἐγὼ πολλῶν ἔχω καταγινώσκειν, ὁπότ' ἅν αὐτοὶ βαπτισθέντες καὶ πιστεύειν ὁμολογοὖντες μηδὲν ἄξιον πίστεως ποιῶσι, μηδὲ οὓς ἀγαπῶσι, λέγω δὴ γυναῖκας ἑαυτῶν καὶ υἱοὺς ἅμα καὶ φίλους, εἰς τοὖτο προτρέπωνται. εἰ γὰρ πεπιστεύκασι, ζωὴν αἰώνιον σὺν ἔργοις καλοῖς δωρεῖσθαι τὸν θεὸν ἐπὶ τῷ βαπτίσματι, πάντως ἅν καὶ οὓς ἠγάπων προετρέποντο βαπτισθ῅ναι. ἐπεὶ τί δή ποτε νοσοὖντας ὁρῶντες, ἥ ἀπαγομένους τὴν ἐπὶ θάνατον, ἥ ἄλλα τινὰ χαλεπὰ πάσχοντας ὀδύρονται καὶ κατελεοὖσιν; οὕτως εἰ ἐπεπιστεύκεισαν, αἰώνιον πὖρ περιμένειν τοὺς τὸν θεὸν μὴ σέβοντας, οὐκ ἅν ἐπαύσαντο νουθετοὖντες, ἥ καὶ ἀπειθοὖντας ὁρῶντες, δακρύοντες ἐπ' αὐτοῖς καὶ χαλεπῶς ὀδυνώμενοι. καὶ τὰ νὖν τὴν ξενοδόχον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πέμψας ἀνακρινῶ, εἰ τὸν νόμον ἡμῶν ἀγαπ᾵ν αἱρεῖται, καὶ οὕτως ἀκολούθως ἃ δεῖ πράξομεν. ἡ δὲ μήτηρ ὑμῶν, ἐπειδὴ πιστῶς διάκειται περὶ τοὖ βαπτίσματος, νηστευσάτω ἡμέραν πρὸ τοὖ βαπτίσματος. Ἡ δὲ ὤμνυε, δύο τῶν διελθουσῶν ἡμερῶν τῆ γυναικὶ διηγουμένη τὰ κατὰ τὸν ἀναγνωρισμὸν ὑπὸ πολλ῅ς χαρ᾵ς τροφ῅ς μὴ μεταλαβεῖν, ἥ χθὲς μόνον βραχέος ὕδατος. μαρτυρήσει τε τῷ ὅρκῳ καὶ ἡ γυνὴ Πέτρου λέγουσα, ὡς ἀληθῶς οὐκ ἐγεύσατο. καὶ ὁ Ἀκύλας ἔφη· οὐκοὖν οὐδὲν κωλύει αὐτὴν, ὦ κύριέ μου, τὴν σήμερον βαπτισθ῅ναι. καὶ ὁ Πέτρος· ἀλλ' οὐκ ἔστι τοὖτο νηστεία βαπτίσματος, ἐπεὶ μηδὲ δι' αὐτὸ γέγονε. καὶ ὁ Υαυστινιανός· ἴσως οὗν ὁ θεὸς βουλόμενος ἡμῶν τὴν μητέρα μηδεμίαν μετὰ τὸν ἀναγνωρισμὸν ἡμέραν τ῅ς ἡμετέρας χωρίσαι τραπέζης, προῳκονόμησε τὴν νηστείαν. ὡς γὰρ ἐσωφρόνησεν ἐν ἀγνοίᾳ τὸ πρέπον τῆ ἀληθείᾳ ποιήσασα, οὕτω καὶ νὖν ὁ θεὸς ἴσως Ὠκονόμησεν αὐτὴν πρὸ μι᾵ς ἐν ἀγνοίᾳ νηστεὖσαι ὑπὲρ τοὖ ἀληθοὖς βαπτίσματος, ἵν' ἀπὸ πρώτης ἡμέρας τοὖ γνωρίσαι ἡμ᾵ς μεταλαβεῖν σὺν ἡμῖν καὶ ἁλῶν δυνηθείη. Καὶ ὁ Πέτρος μὴ ἡμ᾵ς, ἔφη, νικάτω ἡ κακία πρόφασιν εὑροὖσα τὴν πρόνοιαν καὶ τὴν τ῅ς τεκούσης στοργήν· ἀλλὰ μ᾵λλον ὑμεῖς κἀγὼ σὺν ὑμῖν διαμείνωμεν τὴν σήμερον ἐν νηστείᾳ, καὶ αὔριον βαπτισθήσεται. οὕτως ἔφη Πέτρος, καὶ οἱ πάντες τῷ λόγῳ συνευδοκήσαμεν. ὀρθριώτερον δὲ πολλῷ τοὖ καθ' ἡμέραν ὁ Πέτρος διυπνισθεὶς εἰσῄει πρὸς ἡμ᾵ς, καὶ διαναστήσας Υαυστῖνος, εἶπε, καὶ Υαυστινιανὸς ἅμα Κλήμεντι μετὰ τῶν οἰκείων ἀκολουθησάτωσάν μοι, ὅπως ἐν σκεπεινῷ τ῅ς θαλάσσης τόπῳ γενόμενοι τὰ τοὖ βαπτίσματος σχεδιάσωμεν. Ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν οὗν γενομένων ἡμῶν καὶ μεταξὺ πετρῶν τινῶν γαληνοὖ καὶ καθαροὖ τόπου εὐπορησάντων ἐβάπτισεν αὐτὴν εἰς τὸ ὄνομα τοὖ πατρὸς καὶ τοὖ υἱοὖ καὶ τοὖ ἁγίου πνεύματος. ἡμεῖς δὲ καὶ σὺν ἡμῖν ὅσοι παρ῅σαν, τῶν γυναικῶν χάριν ὑπεχωρήσαμεν. ἔπειτα ὁ Πέτρος τὰς γυναῖκας διὰ τὸν ὄχλον προέπεμψε δι' ἄλλης ὁδοὖ ἐπὶ τὴν ξενίαν ἐλθεῖν, μόνοις ἐκ τῶν ἀνδρῶν ἡμῖν συνεῖναι τῆ μητρὶ καὶ ταύταις ἐγκελευσάμενος. ἐλθόντες οὗν ἐπὶ τὴν ξενίαν καὶ ἀναμένοντες αὐτὸν ἀφικέσθαι ἀλλήλοις διελεγόμεθα. μετὰ ἱκανὰς δὲ ὥρας ὁ Πέτρος ἐλθὼν καὶ ἄρτον λαβὼν, εὐχαριστήσας, εὐλογήσας, ἁγιάσας, κλάσας τῆ μητρὶ πρῶτον ἐπέδωκε καὶ μετὰ ταύτην ἡμῖν τοῖς υἱοῖς. καὶ οὕτως αὐτῆ συνειστιάθημεν καὶ τὸν διδόντα τροφὴν θεὸν εὐλογήσαμεν. Σότε λοιπὸν ὁ Πέτρος τὸν ὄχλον εἰσεληλυθότα ἰδὼν, καθίσας

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτὸς καὶ ἡμ᾵ς δὲ παρακαθεσθ῅ναι κελεύσας ὑφηγεῖτο, τίνι λόγῳ προπέμψας ἡμ᾵ς ἀπὸ τοὖ βαπτίσματος αὐτὸς βραδύνας ἐπ῅λθε. τὴν δὲ αἰτίαν ἔλεγεν εἶναι τοιαύτην. ἅμα τῷ ὑμ᾵ς, φησὶν, ἀποστ῅ναί μου, γέρων τὶς συνῄει περίεργος, κλέπτων ἑαυτὸν καὶ βουλόμενος ὁρ᾵ν, αὐτὸς μὴ ὁρ᾵σθαι. καὶ προκατασκοπήσας ἡμ᾵ς, ὡς αὐτὸς ὕστερον ὡμολόγησε, πρὸς τὸ ἰδεῖν τί ἅν καὶ πράττοιμεν εἰς τὸν σκεπεινὸν τόπον γενόμενοι, λάθρα ἐκβὰς ἠκολούθησεν. εἶτα ἐν εὐκαίρῳ τόπῳ μοι προσελθὼν καὶ προσαγορεύσας ἔφη· ἐκ πολλοὖ σοι ἀκολουθῶν καὶ συντυχεῖν ἐθέλων Ἠδούμην, μήπως ὡς περιέργῳ μοι χαλεπήνῃς. νὖν δὲ τὰ δοκοὖντα ἐμοὶ ἀληθ῅ λέγω, εἰ βούλει. κἀγὼ ἀπεκρινάμην· λέγε ἡμῖν, ὅπερ σοι δοκεῖ καλὸν εἶναι, καὶ ἀποδεξόμεθά σε, κἅν τῷ ὄντι μὴ καλὸν ᾖ τὸ λεγόμενον, ἐπεί περ ἀγαθῆ προαιρέσει τὸ δοκοὖν σοι καλὸν εἰπεῖν ἠθέλησας. Καὶ ὁ γέρων τοὖ λέγειν ἤρξατο οὕτως· θαλάσσῃ ὑμ᾵ς λελουμένους εἰς τὸν ἀπόκρυφον τόπον ὑποχωρήσαντας ἰδὼν, προσελθὼν λάθρα κατεσκόπουν τὸ τί ἅν ἐν κρυφῆ πράττοιτε· καὶ ἐπειδὴ εὐχομένους εἶδον, ὑπεχώρησα, καὶ ἐλεήσας ὑμ᾵ς ἀνέμεινα, ὅπως ἐξιοὖσι προσομιλήσας πείσω μὴ ἀπατ᾵σθαι. οὔτε γὰρ θεός ἐστιν, οὔτε πρόνοια, ἀλλὰ γενέσει τὰ πάντα ὑπόκειται, ὡς ἐγὼ ἐφ' οἷς πέπονθα πεπληροφόρημαι ἀκριβῶν ἐκ πολλοὖ τὸ μάθημα. μὴ οὗν ἀπατῶ. εἴτε γὰρ εὔχῃ, εἴτε καὶ μὴ, τὰ ἐκ τ῅ς γενέσεως παθεῖν ἅν ἔχοις. αἱ γὰρ εὐχαὶ εἰ ἐδύναντό τι ἥ τὸ εὗ ποιεῖν, αὐτὸς ἅν ἐν τοῖς κρείττοσιν ἤμην. καὶ νὖν εἰ μή σε ἀπατᾶ ἡ πενιχρά μου αὕτη ἐσθὴς, οὐκ ἀπιστήσεις οἷς λέγω. ἐν πολλῆ βίου ποτὲ ὢν εὐθηνίᾳ πολλὰ καὶ θεοῖς ἔθυον καὶ δεομένοις παρεῖχον, καὶ ὅμως εὐχόμενός τε καὶ εὐσεβῶν τὴν πεπρωμένην ἐκφυγεῖν οὐ δεδύνημαι. κἀγὼ πρὸς αὐτόν· καὶ τίνα ἐστὶν, ἃ πέπονθας; ὁ δὲ ἀπεκρίνατο· οὐκ ἀνάγκη μοι λέγειν νὖν· ἴσως δὲ ἐπὶ τῷ τέλει ἀκούσῃ, τίς τε ὢν ἐγὼ καὶ τίνων καὶ ἐν ποίαις βίου περιστάσεσι γέγονα. νὖν δὲ ὅτι γενέσει τὰ πάντα ὑπόκειται, πίστεις σοι παρασχεῖν βούλομαι. Κἀγὼ ἔφην· εἰ γενέσει τὰ πάντα ὑπόκειται, καὶ τοὖθ' οὕτως ἔχειν πεπληροφόρησαι, σεαυτῷ τἀναντία νοῶν συμβουλεύεις. εἰ μὲν γὰρ παρὰ γένεσιν οὐ δυνατὸν οὐδὲ τὸ φρονεῖν, τί ματαιοπονεῖς συμβουλεύων ἡμῖν, ὃ γενήσεσθαι πάντως ἀδύνατον; ἀλλ' ἔτι μὴν εἰ γένεσις ὑφέστηκε, μὴ σπεὖδε πείθειν ἐμὲ μὴ σέβειν τὸν τῶν ἄστρων δεσπότην, ο὘ θέλοντος καὶ μὴ γενέσθαι, γενέσθαι ἀδύνατον. ἀεὶ γὰρ ἅν τὸ ὑποκείμενον τῷ ἡγουμένῳ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πείθεσθαι ἀνάγκην ἔχοι. τὸ μέντοι τοὺς νομιζομένους θεοὺς σέβειν γενέσεως ἐπικρατούσης περιττόν ἐστιν. οὔτε γὰρ παρὰ τὸ δοκοὖν τῆ πεπρωμένῃ τι γίνεται, οὔτε αὐτοί τι ποιεῖν δύνανται τῆ καθόλου αὑτῶν ὑποκείμενοι γενέσει. Σοιαὖτα πρὸς ἀλλήλους λεγόντων ἡμῶν πολὺς ἐπισυν῅λθεν ὄχλος. καὶ ὁ Πέτρος εἰς αὐτὸν ἀποβλέψας ἔφη· ἐγὼ καὶ τὸ ἐμὸν φὖλον ἐκ προγόνων θεὸν σέβειν παρειληφότες καὶ παράγγελμα ἔχοντες γενέσει μὴ προσανέχειν, φημὶ δὴ τῷ τ῅ς ἀστρολογίας μαθήματι, διὰ τοὖτο καὶ οὐ προσέσχον. ὅθεν ἀστρολογίας μὲν οὐκ εἰμὶ ἔμπειρος· ὧν δέ εἰμι, ὑφηγήσομαι. φημὶ γὰρ, ὅτι κατὰ θεοὖ πρόνοιαν διοικεῖται τὰ πάντα, καὶ ἕκαστος πρὸς ἃ πράττει τιμ῅ς ἥ κολάσεως τεύξεται. εἴτε δὲ νὖν, εἴτε καὶ αὗθις, οὐδέν μοι διαφέρει, πλὴν ὅτι πάντως ἀπολαύσει ἕκαστος ὧν ἔπραξεν. ἡ δὲ ἀπόδειξις τοὖ μὴ εἶναι γένεσιν, ἐστὶν αὕτη· τῶν παρεστώτων εἴ τις ὀφθαλμῶν ἐστέρηται, ἥ πεπηρωμένην ἔχει τὴν χεῖρα, ἥ χωλὸν ἄρα τὸν πόδα, ἥ ἕτερόν τι περὶ τὸ σῶμα ἰατροῖς οὐ θεραπευθ῅ναι δυνάμενον οὐδὲ ἀστρολόγοις, ἐπεὶ μηδὲ ἀπὸ τοὖ μακροὖ αἰῶνος τοιοὖτόν τι γέγονεν, ἐγὼ τοὖ θεοὖ δεηθεὶς παρέξω τὴν θεραπείαν. τούτου δὲ, ὡς ἐγώ φημι, γενομένου, οὐχ ἁμαρτάνουσιν οἱ τὸν πάντα δημιουργήσαντα θεὸν βλασφημοὖντες; καὶ ὁ γέρων ἀπεκρίνατο· βλασφημεῖν γάρ ἐστι τὸ λέγειν· γενέσει ὑποκεῖσθαι τὰ πάντα; κἀγὼ πρὸς αὐτόν· καὶ πάνυ. εἰ γὰρ καὶ π᾵σαι αἱ τῶν ἀνθρώπων ἁμαρτίαι καὶ ἀσέβειαι καὶ ἀσέλγειαι ἐξ ἀστέρων, ὡς σὺ φÊς, γίνονται· τὸ δὲ τοὺς ἀστέρας ταὖτα ποιεῖν ὑπὸ θεοὖ τέτακται, ἵνα πάντων χαλεπῶν ἀποτελεστικοὶ γένωνται, αἱ πάντων ἁμαρτίαι πάντως ἄρα καὶ εἰς αὐτὸν ἀναφέρονται τὸν τὴν γένεσιν ἐνθέντα τοῖς ἄστροις. Καὶ ὁ γέρων· ἀληθῶς ἔφης· ἀλλὰ πάσῃ σου τῆ ἀπαραβλήτῳ ἀποδείξει ἡ ἐμὴ ἐμποδίζει συνείδησις. ἐγὼ γὰρ ἀστρολόγος ὢν καὶ Ῥώμην πρῶτον οἰκήσας, εἶτα φιλιωθείς τινι πρὸς γένους ὄντι Καίσαρος, αὐτοὖ τε καὶ τ῅ς συμβίου τὴν γένεσιν ἀκριβῶς ἠπιστάμην, καὶ ἱστορήσας ἀκολούθως τὰς πράξεις ἀποτελεσθείσας αὐτῶν τῆ γενέσει, λόγοις μόνοις οὐκ ἔχω σοι πείθεσθαι. ἦν γὰρ τ῅ς γενέσεως αὐτ῅ς τὸ διάθεμα, ποιοὖν μοιχάδας ἰδίων δούλων ἐρώσας καὶ ἐπὶ ξένης ἐν ὕδατι θνησκούσας· ὃ καὶ οὕτω γέγονεν. ἐρασθεῖσα γὰρ τοὖ ἰδίου δούλου καὶ τὸν ψόγον φέρειν οὐ δυναμένη, φυγοὖσα ἐν ἀλλοδαπῆ καὶ κοίτης αὐτῷ κοινωνήσασα κατὰ θάλασσαν διεφθάρη. Κἀγὼ ἀπεκρινάμην· καὶ πῶς ἄρα γινώσκεις, ὅτι ἡ φυγοὖσα, ἐπ' ἀλλοδαπ῅ς γενομένη τὸν δοὖλον ἔγημε καὶ γήμασα ἐτελεύτησε; καὶ ὁ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γέρων· ἀσφαλῶς οἶδα τἀληθ῅, οὐχ ὅτι ἔγημεν, ὁπότε οὐδὲ ὅτι ἤρα ἐγίνωσκον· ἀλλὰ μετὰ τὴν ἐκείνης ἀπαλλαγὴν ὁ ἀδελφὸς τοὖ ἀνδρὸς αὐτ῅ς πάντα μοι τὰ κατὰ τὸν αὐτ῅ς ἔρωτα διηγήσατο, καὶ ὡς σεμνὸς ὢν, ἅτε δὴ καὶ ἀδελφὸς, οὐκ ἐβουλήθη μι᾵ναι τὴν κοίτην· καὶ πῶς βουλομένη καὶ αἰδουμένη πάλιν αὐτόν τε καὶ τὸν ψόγον ἡ τάλαινα· οὐκ ἔστι γὰρ αὐτὴν μέμψασθαι, ὅτι ἐκ γενέσεως ταὖτα καὶ πάσχειν καὶ ποιεῖν ἠναγκάζετο· ὄνειρον εἴτε ἀληθ῅, εἴτε ψευδ῅ ἐπλάσατο, οὐκ ἔχω λέγειν. ἔλεγε γὰρ αὐτὴν εἰρηκέναι, ὅτι ὄναρ αὐτῆ τις ἐπιστὰς ἐκέλευσεν ἐξ αὐτ῅ς ἅμα τέκνοις τ῅ς Ῥωμαίων ἐκβ῅ναι πόλεως· ὁ δὲ ἀνὴρ σώζεσθαι ταύτην σὺν τοῖς υἱοῖς σπεύδων αὐτίκα παιδευθησομένους αὐτοὺς εἰς τὰς Ἀθήνας ἐξέπεμψε σὺν μητρὶ καὶ δούλοις· τρίτον δὲ υἱὸν ἔχων παρ' ἑαυτῷ, ὡς δὴ τοὖ χρηματίσαντος ἐν ὀνείρῳ συνεῖναι αὐτῷ ἐπιτρέψαντος· πολλοὖ οὗν παρεληλυθότος χρόνου ὡς οὐκ ἔλαβε γράμματα παρ' αὐτ῅ς, αὐτοὖ πολλάκις πέμψαντος εἰς Ἀθήνας, ἐμὲ παραλαβὼν ὡς πάντων αὐτῷ γνησιώτατον ὄντα ἐπὶ τὴν ζήτησιν αὐτ῅ς ἐπορεύθη. πολλὰ μὲν οὗν αὐτῷ καὶ κατὰ τὴν ἀποδημίαν συνέκαμνον προθύμως μεμνημένος, ὅτι τ῅ς πάλαι αὐτοὖ εὐδαιμονίας κοινωνόν με πάντων εἶχεν ὑπὲρ πάντας αὐτοὖ με τοὺς φίλους ἀγαπῶν. καὶ δὴ ἀπεπλεύσαμεν αὐτ῅ς Ῥώμης, καὶ οὕτως εἰς τὰ ἐνταὖθα τ῅ς ΢υρίας ἐγενόμεθα μέρη. καὶ οὐ μετὰ πολλὰς ἡμέρας ἐκεῖνος μὲν ἀθυμῶν ἐτελεύτησεν· ἐγὼ δὲ ἐνταὖθα ἐλθὼν τὰς διὰ τῶν χειρῶν τροφὰς ἔκτοτε καὶ εἰς δεὖρο πορίζομαι. Σαὖτα τοὖ γέροντος εἰπόντος συνιδὼν, ὅτι ὃν ἔλεγε γέροντα ο὘τος αὐτὸς ἦν, ἐξ ὧν ἔλεγεν ὁ πατὴρ ὁ ὑμέτερος, οὐκ ἐβουλήθην αὐτῷ συναντιβαλεῖν, μέχρις ἅν ὑμῖν προσανάθωμαι, πλὴν τὰ κατὰ τὴν ξενίαν αὐτοὖ καταμαθὼν καὶ τὴν ἐμὴν δὲ μηνύσας ἀκριβείας ἕνεκα, τοὖτο μόνον ἐπυθόμην, τί τῷ γέροντι ὄνομα· ὁ δὲ ἔφη· Υαὖστος· τί δὲ τοῖς διδύμοις υἱοῖς· ὁ δὲ ἀπεκρίνατο· Υαυστῖνος καὶ Υαυστινιανός· τί δὲ τῷ τρίτῳ υἱῷ· ὁ δέ· Κλήμης, εἶπε· τί δὲ τῆ τούτων μητρὶ ὄνομα· Ματθιδία, φησίν. ὑπὸ συμπαθείας οὗν ἐγὼ σύνδακρυς γενόμενος, ἀπολύσας τοὺς ὄχλους ἦλθον πρὸς ὑμ᾵ς, ἵνα μετὰ τὴν ἁλῶν κοινωνίαν ταὖτα προσανάθωμαι ὑμῖν. πρὸ δὲ τῶν ἁλῶν εἰπεῖν ὑμῖν οὐ δέον ἔκρινα, μήπως ὑπὸ λύπης νικηθέντες ἐν τῆ τοὖ βαπτίσματος ἡμέρᾳ πενθοὖντες διατελέσητε, ὁπότε καὶ ἄγγελοι χαίρουσι. ταὖτα τοὖ Πέτρου λέγοντος ἐδακρύομεν οἱ πάντες μετὰ τ῅ς μητρός. ὁ δὲ δακρύοντας ἡμ᾵ς ἰδὼν ἔφη· νὖν ἕκαστος ὑμῶν φόβῳ τῷ πρὸς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὸν θεὸν γενναίως φερέτω τὰ εἰρημένα. οὐ γὰρ δὴ σήμερον ὑμῖν ἐτελεύτησεν ὁ πατὴρ, ἀλλὰ καὶ ἔκπαλαι, ὡς ὑμεῖς εἰρήκατε στοχαζόμενοι. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος ἡ μήτηρ μὴ φέρουσα μέγα ἀνέκραγεν· οἴμοι, ἄνερ, ὡς ἀγαπῶν ἡμ᾵ς κρίσει μὲν αὐτὸς ἐτελεύτησας, ἡμεῖς δὲ ζῶντες τὸ φῶς ὁρῶμεν καὶ τροφ῅ς ἄρτι μεταλαμβάνομεν. οὔπω τ῅ς μι᾵ς ταύτης ὀλολυγ῅ς παυσαμένης ἰδοὺ καὶ ὁ γέρων εἰσῄει, καὶ ἅμα τῷ βούλεσθαι αὐτὸν τ῅ς κραυγ῅ς τὴν αἰτίαν πυνθάνεσθαι εἰς τὴν γυναῖκα ἐμβλέψας ἔφη· οἴμοι, τί θέλει τοὖτο εἶναι; τίνα ὁρῶ; προσελθὼν δὲ καὶ ἀκριβέστερον ἐνιδὼν καὶ ὁραθεὶς περιεπλέκετο. οἱ δὲ ὑπὸ χαρ᾵ς αἰφνιδίου διεφώνουν ἀμφότεροι καὶ λαλεῖν ἀλλήλοις βουλόμενοι, ἀφασίᾳ συσχεθέντες ἐκ τ῅ς ἀπλήστου χαρ᾵ς ἐπέχειν ἑαυτοὺς οὐκ ἠδύναντο. καὶ μετ' οὐ πολὺ πρὸς αὐτὸν ἡ μήτηρ· ἔχω σε Υαὖστε τὸν κατὰ πάντα γλυκύτατον. πῶς ἄρα ζῆς, ὃν ὡς τεθνεῶτα μικρῷ πρόσθεν ἠκούσαμεν; πλὴν ο὘τοί εἰσιν οἱ υἱοὶ Υαυστῖνος καὶ Υαυστινιανὸς, καὶ ὁ ποθεινὸς Κλήμης. ταὖτα εἰπούσης ἡμεῖς οἱ τρεῖς προσπεσόντες αὐτῷ καὶ καταφιλοὖντες τὴν ἐκείνου μορφὴν ἀμυδρῶς πως κατεμανθάνομεν. Ἂ καὶ βλέπων ὁ Πέτρος σὺ εἶ Υαὖστος, εἶπεν, ὁ ταύτης ἀνὴρ καὶ τῶν αὐτ῅ς παίδων πατήρ; ὁ δὲ ἐγώ εἰμι, ἔφη. καὶ ὁ Πέτρος· πῶς οὗν μοι τοὺς σεαυτοὖ ὡς περὶ ἄλλου διηγήσω πόνους εἰπὼν καὶ λύπην καὶ τάφον; καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· συγγενὴς ὢν Καίσαρος καὶ γενέσθαι κατάφωρος οὐκ ἐθέλων ἐπ' ἄλλῳ τινὶ τὴν ἐξήγησιν ἀνετυπωσάμην, ἵν' αὐτοῖς ὅστις εἰμὶ μὴ ἐπιγνωσθῶ. ᾔδειν γὰρ ὅτι, εἰ ἀναγνώριμος γένωμαι, οἱ κατὰ τὸν τόπον ἡγούμενοι ταὖτα μαθόντες ἀνακαλέσονται Καίσαρι κεχαρισμένα ποιοὖντες καὶ τὴν τοὖ βίου πάλιν εὐδαιμονίαν μοι περιθήσουσιν, ὅπερ ὅλῃ προθέσει πρότερον ἀπεταξάμην, ἄνευ τῶν ἐμοὶ φιλτάτων τέκνων πολιτεύεσθαι ἥ ζ῅ν ὅλως μὴ ἀνεχόμενος. Καὶ ὁ Πέτρος· ταὖτα μὲν ἐποίησας, ὡς ἐβουλεύσω. περὶ δὲ γενέσεως ἆρα ψευδόμενος διισχυρίζου, ἥ ὡς ἀληθεύων ἐβεβαίους; καὶ ὁ πατὴρ οὐ ψεύσομαι, ἔφη, πρὸς σέ· ὡς ἀληθῶς ἄρα οὔσης γενέσεως ἐβεβαίουν. ἔχω γὰρ οὐκ ἀμυήτως τοὖ θεωρήματος. πλὴν ἀλλὰ καὶ συν῅ν μοι τὶς ἀστρολόγων ἀνὴρ ἄριστος Aἰγύπτιος Ἀννουβίων ὄνομα, ὅστις ἐν ταῖς ἀποδημίαις κατ' ἀρχάς μοι φιλιωθεὶς τὸν τ῅ς ἐμ῅ς συμβίου μετὰ τῶν τέκνων θάνατον ἐδήλου. καὶ ὁ Πέτρος· οὐκοὖν ἔργῳ πέπεισαι νὖν, ὅτι οὐ συνέστηκε τὰ κατὰ τὴν γένεσιν; καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· ἀνάγκη με πάντα τὰ τὸν ἐμὸν ὑπερβαίνοντα νοὖν κατὰ μέρος ἐκθέσθαι σοι, ἵνα παρὰ σοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πάλιν τἀληθ῅ μάθω καὶ βέβαια. πολλὰ πταίειν οἶδα τοὺς ἀστρολόγους, πολλὰ δὲ καὶ τ῅ς ἀληθείας αὐτοὺς ἐφικνεῖσθαι. ἀλλὰ μή πως ἃ μὲν ἀκριβοὖσιν, ἀληθεύουσιν. ἃ δὲ πταίουσιν, ἀμαθίᾳ πάσχουσιν· ὡς ὑπονοεῖν με τὸ μὲν μάθημα συνεστάναι, τοὺς δὲ δι' ἀμαθίαν ψεύδεσθαι μόνην διὰ τὸ μὴ πάντας περὶ πάντων ἀκριβοὖν δύνασθαι. καὶ ὁ Πέτρος ἄπεχε, ἔφη, μή πως περὶ ὧν ἀληθεύουσιν ὡς ἐπιτυγχάνοντες καὶ οὐχὶ ὡς ἀκριβοὖντες ἄρα προλέγουσιν. ἀνάγκη γὰρ π᾵σα ἐκ πολλῶν τῶν λεγομένων ἀποβαίνειν τινά. καὶ ὁ γέρων· πῶς οὗν ἐστι περὶ τούτου με πιστωθ῅ναι τὸ εἴτε συνέστηκε τὸ κατὰ τὴν γένεσιν, ἥ οὔ; Ἀμφοτέρων οὗν σιωπώντων ἐγὼ Κλήμης ἐπειδὴ τὸ μάθημα, ἔφην, ἀκριβῶς ἐπίσταμαι, ὁ δὲ κύριος καὶ πατήρ μου οὐχ οὕτως, ἤθελον εἰ αὐτὸς Ἀννουβίων παρ῅ν, ἐπὶ τοὖ πατρὸς ποιήσασθαι λόγον. οὕτω γὰρ ἅν τὸ πρ᾵γμα εἰς φανερὸν ἐλθεῖν ἠδύνατο, τεχνίτου πρὸς ὁμότεχνον τὴν ζήτησιν ἐσχηκότος. καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· ποὖ οὗν δυνατόν ἐστιν Ἀννουβίωνι συντυχεῖν; καὶ ὁ Πέτρος ἐν Ἀντιοχείᾳ, ἔφη. ἐκεῖ γὰρ μανθάνω ΢ίμωνα τὸν μάγον ἐπιδημεῖν, ᾧ καὶ παρεπόμενος Ἀννουβίων ἀχώριστός ἐστιν. ἐπὰν οὗν ἐκεῖ γενώμεθα, ἐάν γε καταλάβωμεν αὐτοὺς, ἡ ζήτησις ἐπ' ἐκείνου γενήσεται. καὶ ὅμως πολλὰ διαλεχθέντες καὶ ἐπὶ τῷ ἀναγνωρισμῷ χαρ᾵ς πληρωθέντες καὶ θεῷ πολλὴν χάριν ὁμολογοὖντες, ἑσπέρας καταλαβούσης εἰς ὕπνον ἐτράπημεν. Ὄρθρου δὲ γενομένου ὁ πατὴρ μετὰ τ῅ς μητρὸς καὶ τῶν τριῶν υἱῶν εἰσελθὼν ἔνθα ὁ Πέτρος ἦν, καὶ προσαγορεύσας ἐκαθέσθη· ἔπειτα καὶ ἡμεῖς αὐτοὖ κελεύσαντος. καὶ ὁ Πέτρος τὸν πατέρα προςβλέψας σπεύδω σε, ἔφη, ὁμόφρονα γενέσθαι γυναικὶ καὶ τέκνοις, ὅπως αὐτοῖς καὶ ἐνταὖθα ὁμοδίαιτος ᾖς κἀκεῖ μετὰ τὸν ἀπὸ τοὖ σώματος τ῅ς ψυχ῅ς χωρισμὸν συνὼν ἐν εὐφροσύνῃ διάγῃς. ἥ γὰρ οὐ τὰ μέγιστά σέ τε λυπεῖ καὶ αὐτοὺς τὸ μὴ ἀλλήλοις συνεῖναι; καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· καὶ πάνυ γε. καὶ ὁ Πέτρος· εἰ οὗν ἐνταὖθα τὸ ἀλλήλων κεχωρίσθαι λυπεῖ, μετὰ θάνατον πάντως γινόμενον, πόσῳ γε μ᾵λλον λυπήσει, σὲ μὲν ἄνδρα σοφὸν ὄντα τῷ τ῅ς γνώμης σου λόγῳ τῶν σῶν κεχωρίσθαι, αὐτοὺς δὲ πολὺ μ᾵λλον ὀδυν᾵σθαι τῷ εἰδέναι, ὅτι σε ἄλλα φρονοὖντα αἰώνιος μένει κόλασις ·ητοὖ δόγματος ἀποφάσει. Καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· ἀλλ' οὐκ ἔστιν, ὦ φίλτατε, τὸ ἐν ᾅδου ψυχὰς κολάζεσθαι, αὐτ῅ς ἅμα τῷ ἀποστ῅ναι τοὖ σώματος εἰς ἀέρα λυο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μένης. καὶ ὁ Πέτρος ἔφη· μέχρις οὗν ὅτε περὶ τούτου πείσωμέν σε, ἀπόκριναί μοι· οὐ δοκεῖ σοι, σὲ μὲν τῆ κολάσει διαπιστοὖντα μὴ λυπεῖσθαι, ἐκείνους δὲ περὶ σοὖ πεπεισμένους, ὡς ἄρα οὐ μικρὰν ἔχεις ἀνάγκην, ἐκ περισσοὖ ἀνι᾵σθαι; καὶ ὁ πατήρ· ἀκολούθως λέγεις. καὶ ὁ Πέτρος· διὰ τί δὲ αὐτοὺς οὐκ ἀπαλλάξεις μεγίστης περὶ σοὖ λύπης τῆ πίστει συνθέμενος, οὐ δυσωπίᾳ λέγω, ἀλλ' εὐγνωμοσύνῃ, περὶ τῶν ὑπ' ἐμοὖ λεγομένων σοι ἀκούων καὶ κρίνων, εἰ ταὖτα οὕτως ἔχει ἥ οὔ; καὶ εἰ μὲν οὕτως ἔχει ὡς λέγομεν, καὶ ᾧδε συναπολαύσεις τοῖς φιλτάτοις κἀκεῖ συναναπαύσῃ. εἰ δὲ ἐν τῆ τῶν λόγων σου σκέψει δείξῃς τὰ ὑφ' ἡμῶν λεγόμενα ψευδ῅ τινα μὖθον εἶναι, καὶ ὁμογνώμονάς σου λάβοις αὐτοὺς, καὶ οὕτω καλῶς ποιήσεις. τοὖ τε γὰρ κεναῖς ἐλπίσιν ἐπερείδεσθαι παύσεις, καὶ φόβων αὐτοὺς ψευδῶν ἀπαλλάξεις. Καὶ ὁ πατήρ· πολλὰ φαίνῃ μοι εὔλογα λέγων. καὶ ὁ Πέτρος· τί οὗν ἐστι τὸ κωλύον συνθέσθαι σε τῆ ἡμετέρᾳ πίστει; οὔτε γὰρ ἀσχολίαις ἀγορασμῶν, οὔτε πράξεων, οὔτε γεωργιῶν, οὐ φροντίδων, οὐδενὶ τούτων κατέχῃ. δύνασαι δὲ νοεῖν ὡς οὐκ αὐτομάτως ἐγένετό τι τῶν ὄντων, οἷα προνοίας οὐκ οὔσης. καὶ τούτου δεῖγμα σαφέστατον τὰ περί σε καὶ τὰ σὰ τέκνα καὶ τὴν γυναῖκα γεγενημένα. εἰ γὰρ παρά σοι ὄντες καὶ εἰς δεὖρο ἐτύγχανον, οὐκ ἅν τὸν τ῅ς εὐσεβείας λόγον ἐδέξαντο, οὐκ ἅν ἐπιγνῶναι τὴν ἀλήθειαν ἠδυνήθησαν. διὰ τοὖτο μετὰ τ῅ς ἀποδημίας καὶ ναυάγιον Ὠκονομήθη, καὶ πικροὖ θανάτου ὑπόνοια, προσέτι δὲ καὶ ἡ περὶ τὰ Ἑλληνικὰ τούτων ἄσκησις, ἵν' ὡς πρότερον αὐτὰ παιδευθέντες, εἶτα μεταβαλόντες πρὸς τὴν εὐσέβειαν, δυνατοὶ ὦσιν ἑτοίμως αὐτὰ καὶ μετὰ πολλ῅ς ἀνασκευάζειν τ῅ς εὐκολίας, καὶ ἃ κακῶς τηνικαὖτα κατὰ τ῅ς εὐσεβείας προὐβάλλοντο, τούτοις καλῶς ὑπὲρ αὐτ῅ς καὶ ἐν καιρῷ τῷ προσήκοντι χρήσαιντο· εἴσῃ δὲ σαφῶς καὶ αὐτὸς ἀπό γε τοὖ μακροὖ τούτου ἀναγνωρισμοὖ, καὶ ὧν μεταξὺ σοφῶς ἡ πρόνοια περί σε Ὠκονόμησεν, ὡς ἄρα οὐδὲν τῶν γινομένων αὐτομάτως οὕτως καὶ εἰκ῅ γίνεται, ἀλλ' ἐκείνη ἐστὶν ἡ ἐφεστῶσα καὶ τόδε τὸ π᾵ν συγκρατοὖσα διηνεκῶς καὶ συνέχουσα, εἰ καὶ τὰ πολλὰ τὴν διάνοιαν ὑπερβαίνει τὴν ἡμετέραν. Ἐπεὶ τούτων ἤκουσεν ὁ πατὴρ, τὸν λόγον ἀναλαβὼν μὴ νόμιζε, εἴρηκε, κύριέ μου Πέτρε, ὡς πάντη μου διαπέφευγε τὸν νοὖν ἡ περὶ τοὖ ὑπὸ σοὖ κηρυττομένου λόγου δύναμις· ἀλλὰ καὶ τοὖ παιδὸς Κλήμεντος

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πολλὰ δι' ὅλης νυκτὸς ὁμιλοὖντός μοι, ὥστε συνθέσθαι τοῖς ὑπὸ σοὖ λεγομένοις, καὶ πάντα τρόπον εἰς τοὖτο ἐνάγοντος. τί δαὶ, πρὸς αὐτὸν ἔφην ἐγὼ, δύναταί τις ἐντέλλεσθαί τι καινότερον, παρ' ὃ πρότερον οἱ ἀρχαῖοι παρῄνεσαν; κἀκεῖνος ἠρέμα γελάσας πολλὴ διαφορὰ, πάτερ, εἶπε, μεταξὺ τῶν τ῅ς θεοσεβείας λόγων καὶ τ῅ς φιλοσοφίας. ὁ γὰρ τ῅ς ἀληθείας λόγος τὴν ἐκ προφητείας ἔχει βεβαίαν ἀπόδειξιν· ὁ δὲ τ῅ς φιλοσοφίας ἀπὸ συνθέσεως λόγων καὶ στοχασμῶν δοκεῖ παριστάνειν τὰς ἀποδείξεις. καὶ ὅμως ταὖτα εἰπὼν δείγματος χάριν τὸν περὶ φιλανθρωπίας μοι λόγον ἐξέθετο, ὃν οὐ πολλῷ πρότερον αὐτῷ ὑφηγήσω, ὃς ἀδικώτατός μοι μ᾵λλον ἐφαίνετο. καὶ τὸ πῶς, ἐρῶ. δίκαιον ἔφασκεν εἶναι καὶ τῷ τύπτοντι αὐτοὖ τὴν σιαγόνα, παρατιθέναι καὶ τὴν ἄλλην· καὶ τῷ αἴροντι αὐτοὖ τὸ ἱμάτιον, προσδιδόναι καὶ τὸν χιτῶνα· ἀγγαρεύοντι δὲ μίλιον ἓν, συναπέρχεσθαι δύο, καὶ ὅσα τοιαὖτα. Καὶ ὁ Πέτρος ἀπεκρίνατο· ἀλλ' ἐνόμισας ἄδικον, καίτοι γε δικαιότατόν ἐστι. καὶ εἴ σοι φίλον ἐστὶν, ἄκουσον. καὶ ὃς ἔφη· πάνυ μοι φίλον. καὶ ὁ Πέτρος· οὐ δοκεῖ σοι δύο ἐχθρῶν βασιλέων ὄντων καὶ διῃρημένας τὰς χώρας ἐχόντων, εἴ τις ἐκ τῶν τοὖ ἑνὸς ὑπηκόων ἐν τῆ τοὖ ἑτέρου χώρᾳ φωραθείη, καὶ διὰ τοὖτο θάνατον ὀφείλοι, ἐὰν ·απίσματι καὶ μὴ θανάτῳ τ῅ς τιμωρίας ἀπολυθῆ, οὐ φαίνεται ὁ ἀπολύσας φιλάνθρωπος εἶναι; καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· καὶ πάνυ. καὶ ὁ Πέτρος· τί δαὶ, εἰ καὶ ἴδιόν τί τινος αὐτὸς ο὘τος ἀφέληται ἥ καὶ ἀλλότριον, καὶ ἐπὶ τούτῳ συλληφθεὶς ἓν ἥ διπλάσιον δῷ, τετραπλάσιον ὀφείλων καὶ τὸ θανεῖν ὡς ὁ ἐν τοῖς τοὖ ἐναντίου ἁλοὺς ὅροις, οὐ δοκεῖ σοι, ὅτι ὁ λαβὼν τὸ διπλάσιον καὶ θανάτου αὐτὸν ἀπολύσας φιλάνθρωπος τυγχάνει; καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· νὖν με πέπεικας, ὅτι οἱ ἀδικοὖντες αὐτοὶ ἀδικοὖνται, οἱ δὲ ἀδικούμενοι μ᾵λλον πλεονεκτοὖσι. καὶ διὰ τοὖτο ἐπὶ πλέον ἀδικώτατόν μοι φαίνεται τὸ γινόμενον, ὅτι οἱ μὲν δοκοὖντες ἀδικεῖν ἑαυτοὺς ἔβλαψαν μ᾵λλον, πολλὴν δὲ τοῖς ἀδικηθεῖσιν ἐπορίσαντο τὴν ὠφέλειαν· οἱ δὲ δοκοὖντες ἀδικεῖσθαι αὐτοὶ μ᾵λλον ἀδικοὖσιν, ὅτι καίτοι πλεῖστα παρ' ἐκείνων ὠφεληθέντες τοῖς ὁμοίοις αὐτοὺς οὐκ ἀμείβονται. καὶ ὁ Πέτρος· ἀλλ' οὐ παρὰ τὴν τῶν ἐπηρεαζόντων, ἀλλὰ παρὰ τὴν τῶν δεχομένων ταὖτα γίνεται γνώμην. Καὶ ὁ πατὴρ ἐπαινέσας τὰ εἰρημένα πρὸς τὸν Πέτρον φησίν· ἀλλ' ὦ κύριέ μου, καὶ τοὖτόν μοι τὸν λόγον σαφήνισον. μέμνημαι γὰρ εἰρηκότος μοι Κλήμεντος, ὅτι τὰ ἀδικήματα καὶ τὰ πάθη πρὸς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν πάσχομεν. καὶ ὁ Πέτρος· ὀρθῶς ἔχει καὶ οὕτως ἐστίν. ἃ γὰρ ἄν-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θρωποι κτώμεθα τοὖ πλείονος ἐφιέμενοι εἴτε ἱμάτια, φημὶ, εἴτε βρώματα, εἴτε ποτὰ, εἴτε ἄλλα τινὰ, οὐ καλῶς πάντως ποιοὖντες κτώμεθα, διὰ τὸ δεῖν μηδὲν ἔχειν ὡς μικρῷ πρόσθεν ὑμῖν εἴρηκα. εἰ γὰρ ἐν π᾵σι τὰ κτήματα προξενεῖν οἶδε τοῖς ἔχουσιν ἁμαρτήματα, ἡ τούτων ὅπως ποτὲ στέρησις ἁμαρτιῶν ἐστιν ἀφαίρεσις. καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· ἀκολούθως ἔχει. καὶ ὁ Πέτρος· καὶ δικαιότατα. ἐπεὶ γὰρ τῶν σωζομένων ἐστὶν, ὡς ἔφην, τὸ μηδὲν ἔχειν, ὑπάρχει δὲ πολλὰ πολλοῖς κτήματα, τούτου χάριν ἐξ ὑπερβαλλούσης θεοὖ φιλανθρωπίας ἐπάγονται παιδεῖαι τοῖς μὴ κατὰ τὸ δοκοὖν θεῷ πολιτευομένοις, ἵνα διὰ τὸ ποσῶς φιλόθεον προσκαίρους ὑπομένοντες τιμωρίας αἰωνίων ἀπαλλαγῶσι κολάσεων. καὶ ὁ πατήρ· τί δαὶ, οὐ πολλοὺς ἀσεβεῖς ὁρῶμεν πένητας; εἶτα παρὰ τοὖτο καὶ αὐτοὺς τ῅ς τῶν σωζομένων εἶναι μερίδος φήσομεν; καὶ ὁ Πέτρος· οὐ πάντως. οὐ γὰρ ἀποδεκτὴ ἡ πενία, ὧν μὴ προσ῅κεν ὀρεγομένη, ἐπεὶ καὶ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοὖς Φριστὸς ὁ υἱὸς τοὖ ζῶντος θεοὖ μακαρίζων τοὺς πτωχοὺς μακάριοι οἱ πτωχοὶ, ἔφη, τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν. καὶ ὁ πατήρ· ἀληθῶς πάνυ κατὰ τὴν ὑπόθεσιν ὀρθῶς ἔχειν τὰ πράγματα φαίνεται· διὸ καὶ προαιρέσεως ἔχω τῆ τάξει παντὸς ἐπακοὖσαι τοὖ λόγου. Καὶ ὁ Πέτρος· οὐκοὖν τοὖ λοιποὖ σπεύδοντί σοι τὰ κατὰ τὴν ἡμετέραν πίστιν μαθεῖν, προιόντα τὸν λόγον ἐκθήσομαι ἀπ' αὐτοὖ πρῶτον ἀρχόμενος τοὖ θεοὖ καὶ δεικνὺς, αὐτὸν μόνον δεῖν λέγειν θεὸν, ἑτέρους δὲ μήτε λέγειν, μήτε νομίζειν, καὶ ὅτι ὁ παρὰ τοὖτο ποιῶν αἰώνια κολασθήσεται ὡς εἰς αὐτὸν τὸν τῶν ὅλων ἀσεβήσας θεόν. καὶ τοὖτο εἰπὼν καὶ τοῖς ὑπὸ παθῶν ὀχλουμένοις καὶ νοσοὖσι καὶ δαιμονῶσι τὰς χεῖρας ἐπιθεὶς καὶ τούτους εὐχῆ θεραπεύσας, τὴν ἐκκλησίαν διέλυσεν· εἶθ' οὕτως εἰσελθὼν καὶ τῶν συνήθων ἁλῶν μεταλαβὼν ὕπνωσεν. Ὄρθρου δὲ πάλιν ὁ Πέτρος ἐξιὼν καὶ ἐπὶ τὸν συνήθη τοὖ διαλέγεσθαι τόπον στὰς, ἅτε καὶ πολλῶν συνδεδραμηκότων ὄχλων, ἅμα τῷ μέλλειν διαλέγεσθαι αὐτὸν εἰσῄει τις τῶν αὐτοὖ διακόνων λέγων· ΢ίμων ἀπὸ Ἀντιοχείας εἰσεληλυθὼς ἀπ' αὐτ῅ς ἑσπέρας, μαθὼν ὑποσχόμενόν σε τὸν περὶ μοναρχίας ποιεῖσθαι λόγον, ἕτοιμός ἐστι μετά γε τοὖ Ἐπικουρείου Ἀθηνοδώρου διαλεγομένῳ σοι ἐπελθεῖν, ὡς ἅν π᾵σι τοῖς ὑπὸ σοὖ περὶ μοναρχίας ὑπαγορευομένοις δημοσίᾳ παρὼν αὐτὸς ἀντιλέγοι. Σαὖτα τοὖ διακόνου λέγοντος ἰδοὺ καὶ ὁ ΢ίμων σὺν Ἀθηνοδώρῳ καί τισιν ἄλλοις ἑταίροις εἰσῄει, καὶ πρὸ τοὖ τι τὸν Πέτρον ὅλως εἰπεῖν αὐτὸς προλαβὼν ἔμαθον, φησὶν, ὅτι χθὲς ὑπέσχου τῷ Υαύστῳ κατὰ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὴν σήμερον δεῖξαι τῆ τάξει τὸν λόγον ποιούμενος, καὶ ἀπ' αὐτοὖ πρῶτον ἀρχόμενος τοὖ τῶν ὅλων δεσπότου, ὅτι αὐτὸν δεῖ μόνον λέγειν θεὸν, ἄλλους δὲ μήτε λέγειν, μήτε νομίζειν, καὶ ὅτι ὁ παρὰ τοὖτο ποιῶν αἰωνίαν ὑφέξει τὴν τιμωρίαν. πρὸ πάντων οὗν ἀληθῶς καταπέπληγμαί σου τὴν ἀπόνοιαν, ὅτι ἤλπισας μεταπεῖσαι ἄνδρα σοφὸν οὕτω, καὶ ταὖτα πρεσβύτην. ἀλλ' οὐκ ἐπιτεύξῃ τῶν ἐλπίδων καὶ τοὖ θελήματος, ἅτε παρόντος ἐμοὖ καὶ τοὺς ψευδεῖς σου διελέγχοντος λόγους. ἴσως γὰρ ἅν καὶ ἠπάτητο μὴ παρόντος ἐμοὖ ἰδιώτης ὢν τῶν παρὰ Ἰουδαίοις δημοσίᾳ πεπιστωμένων βίβλων. τὰ νὖν δὲ τοὺς πολλοὺς ὑπερθήσομαι λόγους, ἵνα θ᾵ττόν σου τὴν ὑπόσχεσιν ἀσθενῶς ἔχουσαν διελέγξω. λέγε τοιγαροὖν, ὃ ὑπέσχου. εἰ δὲ τὸν ἔλεγχον αἰδούμενος ἐφ' ἡμῶν αὐτῶν τὴν ὑπόσχεσιν ἐθέλοις παραλιπεῖν, αὐτάρκης καὶ οὕτως ἀπόδειξις ὅτι ψευδ῅ τὰ ὑπεσχημένα, καθ' ὅτι ἐπὶ τῶν τὰς γραφὰς εἰδότων εἰπεῖν οὐκ ἐτόλμησας. καὶ νὖν δὲ τί περιμένω σε λέγειν μέγιστον ἔχων μάρτυρα τ῅ς ὑποσχέσεώς σου τὸν γέροντα τουτονί; ταὖτα εἰπὼν καὶ τῷ πατρὶ προσβλέψας φησίν· εἰπέ μοι, ἀνδρῶν ἁπάντων ὁ τιμιώτατος, οὐχὶ ο὘τος ὑπέσχετό σοι δεῖξαι σήμερον, ὅτι εἷς ἐστὶ θεὸς, καὶ οὐ χρὴ ἕτερόν τινα λέγειν ἥ νομίζειν θεόν, ὁ δὲ παρὰ ταὖτα ποιῶν ἀθάνατον εἰσπραχθήσεται τιμωρίαν; Καὶ ὁ πατὴρ ἔφη· καλῶς ἅν τὴν μαρτυρίαν παρ' ἐμοὖ ἀπῄτεις, ὦ ΢ίμων, εἰ πρότερον ἠρνεῖτο Πέτρος· νὖν δὲ οὐκ αἰδεσθήσομαι λέγειν, ἃ δεῖ λέγειν· οἶμαί σε ὀργ῅ς πεπλησμένον διαλεχθ῅ναι βούλεσθαι. τοὖτο δὲ οὔτε σοι προσήκει ποιεῖν, οὔθ' ἡμῖν οὕτως ἔχοντα ὑπακούειν, ὅτι μάχην ἐστὶν ἱστορ῅σαι, καὶ οὐ πρὸς ἀλήθειαν ὠφελεῖσθαι· ἀλλ' ἑκάτερος ὑμῶν τὸ ἑαυτοὖ δόγμα ἐκθέσθω, καὶ ὑφ' ἑτέρῳ κρίνοντι τοὺς λόγους δοτέον, καὶ οὕτω πάντως ἀναμφίλογον τἀληθὲς εὑρεθήσεται. ἤρεσε τῷ ΢ίμωνι τὸ λεχθὲν, καὶ ποιήσειν ὑπέσχετο κατὰ ταὖτα. πλὴν ἀλλὰ δέδοικα, τῷ Υαύστῳ ἔφη, μή πως ἤδη προκατειλημένος τοῖς τοὖ Πέτρου λόγοις οὐ φιλαλήθης γένῃ κριτής. Καὶ ὁ πατὴρ ἀπεκρίνατο· μή με βιάζου ἀκρίτως συνθέσθαι σοι, ὡς ἅν δόξω φιλαλήθης εἶναι κριτής. εἰ γὰρ τἀληθ῅ βούλει μαθεῖν, τῷ σῷ φρονήματι προείλημμαι μ᾵λλον. καὶ ὁ ΢ίμων· πῶς προείληψαι, οὐκ εἰδὼς ὃ φρονῶ; καὶ ὁ πατήρ· τοὖτο ῥᾴδιόν ἐστιν εἰδέναι, καὶ πῶς, ἄκουσον. ἐλέγξειν ὑπέσχου τὸν Πέτρον ἕνα θεὸν λέγοντα εἶναι, ὅτι ψεύδεται· ὁ δὲ τὸν ἕνα λέγοντα ἐλέγξαι ἐπαγγελλόμενος, πάντως εὔδηλον ὡς ἐκεῖνος ἀληθεύων, οὐ τὸ αὐτὸ λέγει. εἰ γὰρ τῷ καταψευδομένῳ τὸ αὐτὸ λέγει, καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτὸς ἄρα ψεύδεται· εἰ δὲ τὰ ἐναντία λέγων ἀποδείκνυσιν, ἄντικρυς ἀληθεύει. οὐκ ἄλλως οὗν τὸν ἕνα θεὸν εἶναι λέγοντα ψεύστην λέγεις, εἰ μὴ ἅν ὅτι πολλοὺς αὐτὸς δοξάζεις θεούς. θεοὺς δὲ πολλοὺς εἶναι καὶ ἐγώ φημι. τῷ αὐτῷ οὗν σοι πρὸ τ῅ς ζητήσεως λόγῳ κἀγὼ προκατείλημμαι· καὶ κατὰ τοὖτο περὶ ἐμοὖ σε τὸ παράπαν οὐ δεδοικέναι χρὴ, ἀλλὰ Πέτρον μ᾵λλον· τυγχάνω γὰρ αὐτῷ καὶ ἔτι τὰ ἐναντία φρονῶν. μετὰ δὲ τὴν ὑμετέραν ζήτησιν ἐλπίζω φιλαλήθης ὢν κριτὴς, π᾵σαν ἀποδυσάμενος πρόληψιν, τῷ ἐπικρατοὖντι συνθέσθαι λόγῳ. ταὖτα τοὖ πατρὸς εἰπόντος ἠρέμα βοή τις ἐπαίνου ἐκ τῶν ὄχλων ἐγένετο ἐπὶ τῷ οὕτως τὸν πατέρα διαλεχθ῅ναι. Καὶ ὅμως ὁ Πέτρος τὸ ἑαυτοὖ περὶ θεοὖ ἐξέθετο φρόνημα, καὶ πολλὰ περὶ μοναρχίας διαλεχθεὶς μετὰ δακρύων τῆ χειρὶ προσεκαλεῖτο τοὺς ὄχλους, οἷς προσελθοὖσι τὰς χεῖράς τε ἐπετίθει, καὶ ὑπὲρ αὐτῶν ηὔχετο, καὶ ὁμοὖ πάντες εὐλογήσαμεν τὸν θεόν. ὑπεισέδραμε δέ τις λέγων πρὸς ΢ίμωνα· Ἀππίων ὁ Πλειστονίκης σὺν Ἀννουβίωνι ἧκεν ἀρτίως ἀπὸ Ἀντιοχείας. καὶ ταὖτα ἀκούσας ὁ ΢ίμων ἔξεισιν εὐθέως ὡς τοὺς εἰρημένους ὑποδεξόμενος. ὁ δὲ πατὴρ προσελθὼν τῷ Πέτρῳ εἴ μοι ἐπιτρέπεις, ἔφη, κύριέ μου, πορεύομαι κἀγὼ σὺν αὐτῷ προσαγορεύσων Ἀππίωνά τε καὶ Ἀννουβίωνα ἐκ πρώτης ἡλικίας φίλους μοι γενομένους. τυχὸν γὰρ καὶ Ἀννουβίωνα πείσω Κλήμεντι διαλεχθ῅ναι περὶ γενέσεως. καὶ ὁ Πέτρος ἐπιτρέπω, ἔφη, καὶ ἐπαινῶ τὰ φίλων σε πληροὖντα μέρη. πλὴν ἐννόει μοι, ὡς κατὰ πρόνοιαν θεοὖ πανταχόθεν συντρέχει τὰ πρὸς τὴν σὴν πληροφορίαν, οἰκείαν ἀποτελοὖντα τὴν ἁρμονίαν. τοὖτο δὲ εἶπον διὰ τὴν Ἀννουβίωνος χρησίμως σοι γενομένην ἐπιδημίαν. καὶ ὁ πατὴρ ἀληθῶς, ἔφη, κἀγὼ συνορῶ τοὖτο οὑτωσὶ ἔχον. Καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐπορεύθη πρὸς ΢ίμωνα. καὶ εὑρὼν Ἀππίωνά τε καὶ Ἀννουβίωνα καὶ προσαγορεύσας αὐτοὺς ἐκαθέσθη. ὁ δὲ ΢ίμων ἀκούσας ἐπιδημήσειν τινὰς ἐκ προσταγ῅ς βασιλικ῅ς ἐπιζητοὖντας αὐτὸν καὶ φάσκοντας, καθ' ὅτι Καῖσαρ πολλοὺς μάγους ἀνελὼν, εἶτα καὶ τὰ κατὰ τὸν ΢ίμωνα πυθόμενος εἰς ἐπιζήτησιν αὐτοὖ πέμψειεν, ὅπως καὶ αὐτὸν ὁμοίως κολάσῃ, πρὸς Ἀννουβίωνα καὶ Ἀππίωνα ἔφη· Υαὖστον πρὸς ἡμ᾵ς ἐλθόντα μετασχεῖν ἁλῶν ποιήσατε σὺν ἡμῖν· ἐγὼ δὲ μὖρόν τι κατασκευάσω, ἵνα δειπνήσας καὶ ἀλειψάμενος τὴν ἐμὴν π᾵σι δόξῃ ἔχειν μορφήν. Καὶ τοὖ ΢ίμωνος ταὖτα εἰπόντος Ἀππίων καὶ Ἀννουβίων φασὶ πρὸς αὐτόν· καὶ τί ἄρα σοι κέρδος ἀπὸ τ῅ς μηχαν῅ς ἔσται

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ταύτης; καὶ ὁ ΢ίμων ἔφη· πρῶτον μὲν συλλαβόντες αὐτὸν, οἱ ἐμὲ ζητοὖντες παύσονται τ῅ς κατ' ἐμοὖ ζητήσεως. εἰ δὲ καὶ ὑπὸ βασιλικ῅ς χειρὸς ἀναιρεθείη, μέγιστον πένθος ἕξουσιν οἱ τούτου παῖδες, οἵ τινες ἐμὲ καταλιπόντες Πέτρῳ προσπεφοιτήκασιν. Ἀππίων δὲ καὶ Ἀννουβίων κατ' ἰδίαν πάντα τῷ Υαύστῳ διασαφοὖσι, καὶ τὴν ἐπιβουλὴν φράζουσι. καὶ ὁ Υαὖστος οὐκ ἀληθεῖς εἶναι τοὺς λόγους νομίσας, συνδειπνήσας τῷ ΢ίμωνι μετά γε τῶν ἑταίρων Ἀππίωνός τε καὶ Ἀννουβίωνος ἐκ χειρὸς τοὖ ΢ίμωνος λαμβάνει τὸ μὖρον, καὶ τὸ ἴδιον ἀλειψάμενος πρόσωπον τὴν τοὖ ΢ίμωνος εὐθὺς ὑπέδυ μορφήν. πλὴν ἐν μέσῃ γε τῆ νυκτὶ διαναστὰς ὁ ΢ίμων τὴν ἐπὶ τ῅ς Ἰουδαίας φυγὴν ἐποιεῖτο. Ἡμεῖς δέ γε οἱ τῷ Πέτρῳ συνόντες δι' ὅλης νυκτὸς ἀλλήλοις διομιλοὖντες ὑπό τε ἡδον῅ς καὶ χαρ᾵ς τῶν λεγομένων νήφοντες διενυκτερεύσαμεν. ἤδη δέ πως τ῅ς νυκτὸς ὑπαυγαζομένης ὁ Πέτρος ἐμβλέψας ἐμοί τε καὶ τοῖς ἀδελφοῖς ἔφη· διαπορῶ, τί ἄρα γε τῷ ὑμετέρῳ πατρὶ γέγονε. καὶ λέγοντος ταὖτα ἰδοὺ καὶ ὁ πατὴρ ἧκε, τὸν Πέτρον ἡμῖν περὶ αὐτοὖ διαλεγόμενον ἤδη καταλαβὼν, ἀθυμοὖντά τε ἰδὼν καὶ προσαγορεύσας ἀπελογήσατο, δι' ἣν αἰτίαν ἔξω κεκοίμηται. ἡμεῖς δὲ ἐμβλέποντες αὐτῷ ἐξεστήκειμεν τὸ εἶδος ΢ίμωνος ὁρῶντες, φων῅ς δὲ τοὖ πατρὸς ἡμῶν ἀκούοντες Υαύστου. καὶ δὴ φευγόντων ἡμῶν αὐτὸν ὁ πατὴρ ἐξεπέπληκτο. μόνος δὲ Πέτρος τὴν κατὰ φύσιν αὐτοὖ μορφὴν ἐνορῶν πρὸς ἡμ᾵ς ἔφη· τίνος ἕνεκεν τὸν ὑμέτερον ἀπωθεῖσθε πατέρα καὶ ἀποστρέφεσθε; ἡμεῖς δὲ πρὸς αὐτὸν καὶ ἡ μήτηρ, ὅτι ΢ίμων ἡμῖν ο὘τος φαίνεται φωνὴν ἔχων τοὖ ἡμετέρου πατρός. καὶ ὁ Πέτρος, οὐ, φησίν. ὑμῖν μὲν ἡ ἀμάγευτος αὐτοὖ φωνὴ γνώριμός ἐστι μόνη· ἐμοὖ δὲ τοῖς ἀμαγεύτοις ὀφθαλμοῖς καὶ τὸ εἶδος ὁποῖόν ἐστι καθορ᾵ται· ἐπεὶ μὴ ΢ίμων ἐστὶν ο὘τος, ἀλλὰ Υαὖστος ὁ ὑμέτερος ὄντως πατήρ. τότε δὴ προσεμβλέψας καὶ τῷ πατρὶ λέγει· τὸ γνήσιόν σου εἶδος αὐτοῖς οὐ φαίνεται, ἀλλὰ ΢ίμωνος τοὖ ἀσεβεστάτου καὶ ἡμῖν ἐχθίστου. Σαὖτα τοὖ Πέτρου διαλεγομένου ἐπεισῄει τις τῶν προόδων ἀπὸ τ῅ς Ἀντιοχείας ἐληλυθὼς, λέγων· εἰδέναι σε θέλω, κύριέ μου Πέτρε, ὅτι ΢ίμων ἐν τῆ Ἀντιοχείᾳ ὅτε ὑπ῅ρχε, δημοσίᾳ πολλὰ τεράστια ποιῶν οὐδὲν ἄλλο σπουδάζων ἦν, ἤ σε μισητὸν αὐτοῖς καταστ῅σαι, μάγον τε ὀνομάζων καὶ γόητα καὶ μιαιφόνον, ἐφ' ᾧ καὶ τοσοὖτον αὐτοὺς ἠρέθισε κατά σου, ὡς γλίχεσθαι τοὺς ἐκεῖ πάντας τῶν σαρκῶν αὐτῶν θηριωδῶς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀπογεύσασθαί σου. ἡμεῖς δὲ πολὺ κατὰ σοὖ βρύχουσαν τὴν πόλιν ἑωρακότες, ἤλθομεν ἀπαγγεῖλαί σοι. ἀλλὰ καὶ ὑπὸ Καίσαρος πεμφθείς τις βασιλικὸς πρὸς τὸν τ῅ς ἐπαρχίας ἡγούμενον εἰς ἀναζήτησιν ΢ίμωνος μαθὼν, ὅτι φυγὰς εἰς Ἰουδαίαν ᾤχετο, καὶ αὐτὸς κατὰ ζήτησιν αὐτοὖ ἀπ῅λθεν, ἵνα κατὰ τὴν πρόσταξιν Καίσαρος τιμωρήσηται αὐτόν. Σαὖτα ἀκούσας φησὶ πρὸς τὸν πατέρα Υαὖστον ὁ Πέτρος· αὐτὸς ἰδίοις ὠσὶν ἀκήκοας τῶν προόδων ἀπὸ Ἀντιοχείας εἰσεληλυθότων, ὡς ἐκεῖ γεγονὼς ὁ ΢ίμων ἰσχυρῶς τοὺς ὄχλους παρώξυνε κατ' ἐμοὖ, πλάνον τε καὶ μιαιφόνον, πρὸς δὲ καὶ μάγον καὶ γόητα καὶ τὰ τοιαὖτα καλῶν. νὖν οὗν ἐξαυτ῅ς ποίησον, ὃ ἐγώ σοι ἐντέλλομαι. καὶ καταλιπὼν Κλήμεντα παρ' ἐμοὶ, προλαβὼν αὐτὸς εἰς τὴν Ἀντιοχέων μετὰ καὶ τ῅ς γυναικὸς Ματθιδίας ἔτι δὲ καὶ Υαυστίνου καὶ Υαυστινιανοὖ τῶν υἱῶν· συνέσονται δέ σοι καὶ ἄλλοι τινὲς, οἵ τινες δυνατοὶ ἔσονται ὑπουργ῅σαί μου τῷ βουλήματι· μετὰ τούτων ἐν τῆ Ἀντιοχείᾳ γενόμενος, ἐν ὅσῳ τὴν μορφὴν ἔτι ΢ίμωνος περιφέρεις, δημοσίᾳ κήρυξον τὴν σεαυτοὖ μετάνοιαν. Σαὖτα τοὖ Πέτρου εἰπόντος, ὀξὺς ὢν εἰς τὸ νο῅σαι Υαὖστος οἶδα, ἔφη, κύριέ μου, τί βούλεται τὰ ·»ματα ταὖτα. διὸ μὴ κάμνε. μελήσει γάρ μοι ἐκεῖσε γενομένῳ διατελέσαι τὸ προσταττόμενον. καὶ δ῅τα ὑπὸ νύκτα ὁ πατὴρ μεθ' ὧν ἐκέλευσε Πέτρος τ῅ς πόλεως ἐξορμήσας ἐπὶ τὴν πλησίον Ἀντιόχειαν ἦλθε. καὶ στὰς ἐν μέσῳ τ῅ς ἀγορ᾵ς εἴρηκε πρὸς τὸ πλ῅θος· ἐγὼ ΢ίμων, ἐγὼ ταὖτα ὑμῖν κηρύσσω καὶ ὁμολογῶ, ἀδίκως καταψεύσασθαι Πέτρου. οὔκ ἐστι πλάνος, οὐ μιαιφόνος, οὐ γόης, οὐδὲ ὅσα ποτὲ φαὖλα περὶ αὐτοὖ ἔλεγον δέομαι ὑμῶν ἐγὼ αὐτὸς ὁ τοὖ πρὸς ὑμ᾵ς μίσους αἴτιος αὐτῷ γεγονώς· παύσασθε μισοὖντες αὐτόν. τοὖ γὰρ πρὸς σωτηρίαν κόσμου ἐπιφανέντος υἱοὖ τοὖ θεοὖ ἀψευδής ἐστιν ο὘τος ἀπόστολος. διὸ καὶ αὐτὸς ἐγὼ σύμβουλος ὑμῖν τά γε πρὸς σωτηρίαν τὴν ὑμετέραν καθίσταμαι καὶ παραινῶ πείθεσθαι τούτῳ, καὶ πιστεύειν τῷ ὑπ' αὐτοὖ κηρυσσομένῳ θεῷ· ἐπεὶ π᾵σα ὑμῶν ἡ πόλις ἄρδην ἀπολεῖται, καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῆ. ὅτου δὲ χάριν εἴρηκα ταὖτα, καὶ τοὖτο ὑμ᾵ς εἰδέναι βούλομαι. ταύτῃ γὰρ τῆ νυκτὶ ἄγγελοί με θεοὖ τὸν ἀσεβ῅ ὡς ἐχθρὸν ὄντα τῷ τ῅ς ἀληθείας κήρυκι δεινῶς ἐμαστίγουν. παρακαλῶ οὗν, μηδ' ἅν αὐτὸς ἐγὼ ἄλλοτε ἐλθὼν κατὰ Πέτρου ἐπιχειρῶ λέγειν ἀποδέξησθέ με. ἐξομολογοὖμαι γὰρ ὑμῖν, ὡς ἐγὼ μάγος, ἐγὼ πλάνος, ἐγὼ γόης· ἀλλὰ μετανοῶ. ἔξεστι γὰρ ἴσως μετανοίᾳ μοι τὰ κακῶς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πεπραγμένα μοι συγχωρηθ῅ναι. Σαὖτα εἰπὼν ὁ πατὴρ δημοσίᾳ ὡς ἐκ προσώπου τοὖ ΢ίμωνος καὶ Πέτρον εὐλογήσας τὴν π᾵σαν Ἀντιοχέων πόλιν εἰς τὸν ἐκείνου πόθον μετέθηκε, καὶ πάντες ἐπιθυμεῖν αὐτοὖ δεινῶς ἔλεγον· ἔνιοι δὲ καὶ χαλεπαίνοντες αὐτῷ ἦσαν δ῅θεν, οἷά περ αὐτῷ ἐκείνῳ ΢ίμωνι ὄντι, διὰ τὸ ὑπερβάλλον τ῅ς περὶ τὸν Πέτρον στοργ῅ς, καὶ χεῖρας ἐπιβαλεῖν ἐπεχείρουν. καὶ ὃς μὴ παρ' αὐτῶν ἀναιρεθῆ δεδοικὼς, ἐξαυτ῅ς ἐλθεῖν πέμψας ἠξίου τὸν Πέτρον, ὅπως αὐτὸν ἐπικαταλάβῃ ζῶντα, καὶ ἀκμαζούσῃ τῷ πρὸς αὐτὸν πόθῳ τῆ πόλει εὐκαίρως ἐπιφανῆ. Πέτρος δὲ τούτων ἀκούσας πρὸς τὸ ἐκκλησιάζειν πλείστους ἀγαγὼν, ἐπίσκοπόν τε καταστήσας, καὶ ἰασάμενος πολλοὺς καὶ βαπτίσας, ἡμέρας ἐπιμείνας τρεῖς τῆ Λαοδικείᾳ ἐπὶ τὸν πλησίον ὁρμήσειν Ἀντιόχειαν ἔσπευσε. Καὶ δὴ τὴν πόλιν καταλαβόντα τὸ πλ῅θος συνδραμὸν ἅπαν μετὰ χαρ᾵ς ὑπεδέξατο ὡς τ῅ς ἀληθείας κήρυκα καὶ ἀπόστολον. προσευξάμενος δὲ καὶ χεῖρας αὐτοῖς ἐπιθεὶς πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας ἐθεράπευσεν, ἕνα τε θεὸν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν εὐαγγελισάμενος καὶ πολλὰ διδάξας αὐτοὺς περὶ μοναρχίας. εἶτα πρὸς τὴν ξενίαν ἀπῄειμεν. γνοὺς δὲ ὁ γέρων, ὅτι Πέτρος παρ῅ν, προσδραμὼν ἑαυτόν τε τῆ γῆ προσκαταβαλὼν τὰ ἐκείνου κατησπάζετο ἴχνη ἀξιῶν τῷ θείῳ τελειωθ῅ναι βαπτίσματι, ὥστε τὸ ἀρχαῖόν τε τ῅ς ψυχ῅ς κάλλος καὶ τὴν μορφὴν τοὖ σώματος ἀπολαβεῖν διὰ τοὖ βαπτίσματος καὶ κοινωνὸς τῶν ἀχράντων γενέσθαι τοὖ Φριστοὖ μυστηρίων. καὶ ὁ Πέτρος κατηχήσας αὐτὸν, εἰρηκώς τε πολλὰ περὶ σωτηρίας, ἐπὶ τέλει δὲ καὶ τοὖτο εἰπὼν, ὡς ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοὖς Φριστὸς ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ τοῖς μαθηταῖς ἐντελλόμενος, ὁ πιστεύσας, ἔφη, καὶ βαπτισθεὶς, σωθήσεται, καί· κατὰ τὴν πίστιν σου γενηθήτω σοι ὡς θέλεις· ἐπεί περ ὁ καιρὸς πρὸς ἑσπέραν ἦν, τροφ῅ς μεταλαβόντας μετὰ τὴν συνήθη εὐχὴν ὁ ὕπνος ἐλάμβανε. Σῆ δὲ ἐπιούσῃ ὀρθριώτερον πάλιν ἀναστὰς ὁ Πέτρος καὶ προσευξάμενος μετακαλεῖται σὺν ἡμῖν τὸν πατέρα καὶ σήμερον, ὦ ἀδελφοὶ, λέγει, μεγάλη χαρὰ γίνεται ἐν τῷ οὐρανῷ ἐπὶ τῆ θεοδωρήτῳ ἀναγεννήσει τοὖ καλοὖ γέροντος Υαύστου. καὶ παραλαβὼν ἡμ᾵ς ἐξῄειμεν κατὰ ἀνατολὰς τ῅ς πόλεως, ἔνθα ἦν ὕδατα πολλά τε καὶ καθαρὰ, καὶ μόνον τὸν πατέρα λαβὼν ἰδίᾳ, κατηχήσας τε πολλὰ καὶ διδάξας αὐτὸν τὰ περὶ θεοὖ καὶ τ῅ς διὰ σαρκὸς αὐτοὖ πρὸς ἡμ᾵ς ἐπιδημίας ἐβάπτισεν αὐτὸν εἰς τὸ ὄνομα τοὖ πατρὸς καὶ τοὖ υἱοὖ καὶ τοὖ ἁγίου πνεύματος· καὶ ἄρτον λαβὼν, εὐχαριστή-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σας τε καὶ εὐλογήσας τῶν ἱερῶν αὐτῷ κοινωνεῖ μυστηρίων. καὶ ἦμεν ὁμοὖ πάντες ἀγαλλιώμενοι ἐν κυρίῳ νύκτα τε καὶ μεθ' ἡμέραν ἐπί τε τῆ τοὖ πατρὸς διὰ τοὖ θείου πνεύματος ἀναγεννήσει, καὶ τῆ ἀκροάσει τῶν Πέτρου λογίων. χρόνον οὗν τινα ἐπὶ τὸ αὐτὸ διαγαγόντων ἡμῶν, π᾵σι δ῅λα κατέστη τὰ καθ' ἡμ᾵ς, καὶ ἐν τοῖς ἁπάντων ἦμεν στόμασι, καὶ πάντες ἐθαύμαζον ἐπὶ π᾵σι τοῖς συμβεβηκόσιν ἡμῖν, καὶ τὴν τοὖ θεοὖ εἰς ἡμ᾵ς βοήθειαν ἐπὶ τῷ ἀναγνωρισμῷ ἡμῶν ἐμεγάλυνον. Σ῅ς φήμης οὗν πανταχόσε διαθεούσης ὁ τ῅ς Ἀντιοχέων ἡγεμὼν πάντα τὰ συμβεβηκότα ἐπί τε τῷ πατρὶ καὶ τῆ μητρὶ γνοὺς, καὶ ὅτι Καίσαρι κατὰ γένος προσήκουσιν, ἀναφέρει ταὖτα τῷ Σιβερίῳ. καὶ ὁ βασιλεὺς ἀκούσας κελεύει, τὸ τάχος ἀναπεμφθ῅ναι αὐτοὺς εἰς Ῥώμην. ὃ καὶ γέγονε. καὶ μετὰ πολλ῅ς τιμ῅ς καὶ δορυφορίας ὁ ἡγεμὼν ἐξ Ἀντιοχείας πρὸς τὸν Καίσαρα Σιβέριον αὐτοὺς ἀποστέλλει. θεασάμενος δὲ ὁ Καῖσαρ τόν τε πατέρα καὶ τὴν μητέρα καὶ ἐπιγνοὺς αὐτοὺς ἐξέστη ἐπὶ τούτῳ, καὶ περιφὺς αὐτοὖ τῷ τραχήλῳ θερμῶς ἔκλαιεν. ἐπισχὼν δὲ τοὖ πένθους, πρὸς τὴν σύγκλητον ἀποβλέψας συγχάρητέ μοι, ἔφη, πάντες καὶ κοινὴν ἑορτὴν ποιησώμεθα τὴν ἀνεύρεσιν Υαύστου καὶ Ματθιδίας, ὅτι νεκροὶ νομιζόμενοι ἀνέστησαν, καὶ ἀπολωλότες εὑρέθησαν. εἶτα καὶ εὐωχηθεὶς μετ' αὐτῶν καὶ χρήματα πολλὰ χαρισάμενος, ἔτι δὲ καὶ παῖδας καὶ παιδίσκας εἰς ὑπηρεσίαν αὐτοῖς δεδωκὼς, θεραπείᾳ πλείστῃ καὶ τιμῆ περιέβαλεν. οἳ καὶ χρόνον οὔτι βραχὺν ἐν Ῥώμῃ δι῅γον, εὐσεβῶς μὲν βιοὖντες καὶ πένησι τὰ ἑαυτῶν χορηγοὖντες καὶ π᾵σαν ἄλλην ἀρετὴν μετερχόμενοι, ἕως ἐν γήρει καλῷ τὰ ἐνταὖθα λιπόντες τὴν Φριστοὖ βασιλείαν ἠλλάξαντο, ἀρχέτυπον βίου καὶ παράδειγμα πρὸς ἀρετὴν ἀκριβέστατον τὸν ἑαυτῶν βίον τῆ Ῥωμαίων παρασχόμενοι πολιτείᾳ. Ἐγὼ μέντοι Κλήμης μετὰ τῶν ἀδελφῶν ἔτι παρὰ τῷ διδασκάλῳ Πέτρῳ μεμενηκὼς, ἐχομένῳ τε τοὖ κηρύγματος καὶ πολλοὺς ἐκ ποικίλων νόσων καὶ παθῶν ἰωμένῳ. ἐπεὶ τὰς πόλεις ἐκεῖνος ἀμείβων ἔφθασε καὶ εἰς Ῥώμην, καὶ τοῖς συνιοὖσι τὸν τ῅ς εὐσεβείας λόγον διήγγειλε, καὶ πολλοὺς τῷ μέρει Φριστοὖ προσήγαγε διὰ τοὖ βαπτίσματος, ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας, ὡς καὶ τῶν εὐγενῶν γυναικῶν τὰς περιφανεστέρας, καὶ ἃς ὁ λόγος ματρώνας οἶδε καλεῖν, ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ μικροὖ δεῖν πάσας προσδραμεῖν πεῖσαι τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι καὶ πιστεὖσαι θεῷ. Ἔμελλε δὲ καὶ αὐτὸς ἤδη τὸν βίον ἀπολιπεῖν καὶ πρὸς τὸν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

διδάσκαλον ἐκδημ῅σαι Φριστὸν τὸν τοὖ εὐαγγελίου δρόμον τετελεκώς. ἐπεί περ ἔγνωστο τούτῳ καὶ ὅτι σταυρῷ μέλλει καὶ ο὘τος κατακριθ῅ναι, ἵνα τῷ διδασκάλῳ καὶ πάθους κοινωνήσῃ καὶ δόξης, μιᾶ συνηθροισμένων τῶν ἀδελφῶν πάντων, τ῅ς χειρός μου λαβόμενος, στὰς ἐν μέσῃ τῆ ἐκκλησίᾳ ἀκούσατέ μου, ἔφη, τέκνα καὶ ἀδελφοί· τοὖ μὲν ἐμοὖ δρόμου τὸ τέλος ἐγγύς· τοὖτο γὰρ καὶ ἤδη μοι ἔγνωσται· Κλήμεντα δὲ τοὖτον ἐπίσκοπον ὑμῖν χειροτονῶ σήμερον, ᾧ καὶ τὴν ἐμὴν τῶν λόγων πιστεύω καθέδραν, ὡς ἀπαρχ῅ς μοι καὶ μέχρι νὖν συνοδεύσαντα, καὶ οὕτως πασῶν μου τῶν ὁμιλιῶν ἐπακούσαντα, ὃς ἐν π᾵σί μοι τῶν πειρασμῶν κοινωνήσας τῆ πίστει προσκαρτερῶν εὑρέθη, ὃν ἐγὼ ἀκριβέστατα πάντων οἶδα θεοσεβ῅ καὶ φιλάνθρωπον, ἁγνόν τε καὶ σώφρονα, ἀγαθὸν, δίκαιον, μακρόθυμον καὶ γενναίως εἰδότα φέρειν τὰς ἐνίων τῶν κατηχουμένων ἀχαριστίας. διὸ αὐτῷ μεταδίδωμι τ῅ς ἐξουσίας τοὖ δεσμεῖν τε καὶ λύειν. δήσει γὰρ, ὃ δεῖ δεθ῅ναι, καὶ λύσει πάντως, ὃ δεῖ λυθ῅ναι, ὡς τὸν τ῅ς ἐκκλησίας κανόνα καλῶς εἰδώς. αὐτοὖ οὗν ἀκούσατε εἰδότες, ὅτι ὁ τὸν ἀληθείας προκαθεζόμενον λυπῶν εἰς Φριστὸν ἁμαρτάνει, καὶ τὸν πατέρα τῶν ὅλων παροργίζει θεόν, ο὘ εἵνεκεν οὐ ζήσεται. καὶ αὐτὸν οὗν δεῖ τὸν προκαθεζόμενον ἰατροὖ τόπον ἐπέχειν, οὐ θηρίου ἀλόγου θυμόν. Σαὖτα αὐτοὖ λέγοντος ἐγὼ Κλήμης πεσὼν ἐπὶ γ῅ς, πολὺς ἦν τοὖ διδασκάλου δεόμενος, καὶ τὸν θρόνον ὡς μάλιστα παραιτούμενος. ἀλλ' ὁ θεῖος ἀπόστολος, περὶ τούτου με μὴ ἀξίου εἰπών· ἃ γὰρ ὁ θεὸς βούλεται, τίς ἱκανὸς ἀνθρώπων διασκεδάσαι; ἔτι πρὸς τὸ πλ῅θος ἰδὼν καὶ ὑμεῖς, ἔφη, ἀγαπητοὶ ἀδελφοὶ, τὴν ὀφειλομένην ὡς πατρὶ τιμὴν καὶ εὐπείθειαν διὰ παντὸς ἀποδιδόναι τῷ ὑμῶν πατρὶ μὴ ἐλλίποιτε. οὕτω γὰρ καὶ ὑμεῖς ποιμαίνεσθαι καλῶς ἕξετε, καὶ ποιμὴν ο὘τος ἔσται, καὶ οὐ μισθωτὸς, τοὖ ποιμνίου ἐπιμελούμενος. ἔσεσθε γὰρ εἰδότες, ὡς ὁ τὸν ποιμένα τε καὶ διδάσκαλον ἐν τοῖς κατὰ θεὸν λυπῶν τὸ τοὖ θεοὖ πνεὖμα λυπεῖ, ο὘ τὴν καθέδραν ο὘τος καὶ τὸν τόπον ἐπέχει, καὶ ὁ τοὺς αὐτοὖ λόγους ἀθετῶν Φριστὸν ἀθετεῖ καὶ παραβάτης νόμου εὑρίσκεται. πρὸ πάντων δὲ τὰ τ῅ς πίστεως ὑμῖν ὑγιῶς ἐχέτωσαν καὶ βεβαίως, κινδύνῳ μηδενὶ σαλευόμενα· ἔπειτα καὶ ὁ βίος ὑμῶν καθαρὸς ἔστω, ἥ καθαιρέσθω, καὶ προηγουμένως ὁ τοὖ σώματος ἁγιασμὸς σπουδαζέσθω· οὐδεὶς γὰρ τούτου χωρὶς τὸν κύριον ὄψεται. τὸ εἰρηνικόν τε καὶ ἥμερον ἀλλήλοις παντὶ τρόπῳ περιποιείσθω. εἰ δὲ καὶ συμβαίη ποτὲ ἀλλήλων μεταξὺ σκάνδαλον, μὴ ἐπιδυέτω ὑμῖν ὁ ἥλιος οὕτως ἔχουσι. τοὖ κρίνειν τὸν πλησίον εὐλαβεῖσθε· Υαρισαϊκὸν γὰρ τοὖτο καὶ κρίσεως ἔνοχον. τ῅ς φιλοξενίας καὶ εὐποιίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε· τοὖτο

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γὰρ ἐντολὴ τοὖ πρώτου διδασκάλου καὶ σωτ῅ρος θεοὖ. τοῖς πταίουσι συγχωρεῖτε τὰ ἁμαρτήματα· οὕτω γὰρ καὶ αὐτοὶ ἀπαύστως ἐρεῖτε τὸ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν. ζυγὰ, μέτρα καὶ στάθμια μηδὲ ἓν ἄδικον ἔστω. οὕτω γὰρ εὐνομουμένη πόλις ἡ τοὖ θεοὖ ἔσται καθολικὴ ἐκκλησία. οἱ πράγματά τινα μετ' ἀλλήλων ἔχοντες ἐπὶ τῶν τ῅ς ἐκκλησίας πρεσβυτέρων κρινέσθωσαν, καὶ τὸ καλὸν νοοὖντες συμβιβαζέσθωσαν· καὶ μὴ ἕλκετε εἰς δικαστήρια τοὺς ἀδελφούς. ἀπίστῳ γὰρ τοὖτο, τοῖς ἔξω κρίνεσθαι, ἐπεὶ καὶ ἀγγέλους κρινοὖμεν γέγραπται. ἐπὶ π᾵σι καὶ πρὸ πάντων οὕτως ἐστὲ τὸν ποιμένα ὁρῶντες, ὡς ἐμὲ Πέτρον, τὸν ὑπὸ θεοὖ προχειρισθέντα ὑμῖν εἰς διδάσκαλον. Σαὖτα εἰπὼν καὶ ἐπὶ πάντων μοι τὰς χεῖρας ἐπιθεὶς εἰς τὴν αὐτοὖ με καθέδραν καθεσθ῅ναι πεποίηκε· καθεσθέντι δὲ τοὖτό μοι εὐθέως ἔφη· ἀξιῶ σε ἐπὶ πάντων μου τῶν συμπαρόντων ἀδελφῶν, ὁπηνίκα τοὖ ἐνταὖθα μεταστῶ βίου, ὡς ἡ τοὖ θεοὖ κέκρικε πρόνοια, πάντα τῷ κυρίῳ Ἰακώβῳ τῷ ἀδελφῷ τοὖ κυρίου μου ἐν ἐπιτομῆ ἀναγραψάμενον διαπέμψαι, μέχρι καὶ τῶν ἐκ παιδός σου λογισμῶν, καὶ ὡς ἀπ' ἀρχ῅ς μέχρι νὖν μοι συνώδευσας, ἐπακούων τῶν κατὰ πόλιν ὑπ' ἐμοὖ κηρυχθέντων λόγων τε καὶ πράξεων· ἔπειτα πρὸς τῷ τέλει καὶ τὴν τοὖ θανάτου μου πρόφασιν, ὡς προεῖπον, δηλῶσαι μὴ παραλίπῃς. οὐ γὰρ αὐτὸν λυπήσει τοὖτο εἰδότα σαφῶς, ὅτι ὃ πάντως ἔδει με παθεῖν, εὐσεβῶς ἀποδέδωκα. μεγίστης δὲ παραμυθίας τεύξεται μαθὼν, ὅτι μετ' ἐμὲ οὐκ ἀμαθὴς ἀνὴρ καὶ ζωοποιοὺς ἀγνοῶν λόγους, ἐκκλησίας τε κανόνα εἰδὼς μάλιστα, τὴν τοὖ διδάσκοντος ἐπιστεύθη καθέδραν. ὅθεν ἐγὼ, κύριέ μου Ἰάκωβε, τοὖ διδασκάλου Πέτρου ταὖτά μοι ἐπισκήψαντος οὐκ ὤκνησα τὸ κελευσθὲν ἐκπληρῶσαι, καὶ ὡς ἐπιτομῆ σοι πάντα γνώριμα καταστ῅σαι ἐπιγράψας τὴν ὑπόθεσιν οὕτως· Κλήμεντος τῶν Πέτρου ἐπιδημιῶν καὶ κηρυγμάτων ἐπιτομή. AΤΣH μὲν οὗν ἡ πλήρης τ῅ς ἄνωθεν χάριτος τοὖ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου ἐπιδημιῶν διήγησις, ἐπίτομόν τε ὁμοὖ διδασκαλίαν αὐτοὖ ἔχουσα καὶ τὸν τοὖ μεγάλου καὶ θαυμασίου Κλήμεντος βίον, καθάπερ ἐν πίνακι τῷ λόγῳ διατυποὖσα, ὡς αὐτὸς ο὘τος Ἰακώβῳ τῷ ἀδελφοθέῳ γράφων ἐγνώρισε. τὸν μέντοι διάπυρον αὐτοὖ πρὸς θεὸν ἔρωτα καὶ τὸν πολὺν ἐκεῖνον ὑπὲρ τ῅ς εὐσεβείας ζ῅λον ἱκανὰ μὲν τὰ ·ηθέντα δηλῶσαι· δηλώσει δὲ μάλιστα τὰ πάντων σαφέστατα καὶ αὐτὸ τὸ διὰ μαρτυρίου τέλος. Σρίτος γὰρ μετὰ Πέτρον τὸν μέγαν ἐπὶ τὸν ὑψηλὸν τ῅ς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ῥωμαίων ἐκκλησίας θρόνον καθίσας καὶ ἀρετ῅ς ἆθλον αὐτὸν δεξάμενος εἵπετο κατ' ἴχνος τῷ διδασκάλῳ, καὶ ἀποστολικὴν διδασκαλίαν καὶ αὐτὸς ἐπεδείκνυτο, καὶ τοῖς ὁμοίοις διέλαμπε τρόποις, οὐ Φριστιανοῖς μόνον εὐαρεστῶν, ἀλλὰ δὴ καὶ Ἰουδαίοις καὶ αὐτοῖς Ἕλλησι, καὶ π᾵σι πάντα γινόμενος, ἵνα τοὺς πάντας καὶ οὕτω κερδάνῃ καὶ τῷ Φριστῷ παραστήσῃ καὶ συνδήσῃ τῆ εὐσεβείᾳ. ὅπως δὲ μὴ ψιλὴ μόνον ὑπόληψις εἶναι δοκῆ τὰ παρόντα, καὶ τὰς αἰτίας ἐροὖμεν. Ἕλλησι μὲν γὰρ διὰ τοὖτο τιμώμενος ἦν, καὶ ἡδέως αὐτῷ προσεῖχον ἐκεῖνοι, ὅτι μὴ λοιδορούμενος αὐτοῖς, μηδὲ ἀποστρεφόμενος, ἀλλ' ὥσπερ ἀπολογούμενος, καὶ μαρτυρίας πάντοθεν παράγων ἀπὸ τῶν παρ' αὐτοῖς βιβλίων τε καὶ γραφῶν ἐδείκνυ σαφῶς, ὅθεν τε οἱ ὑπ' αὐτῶν νομιζόμενοι θεοὶ ὥρμηνται, καὶ ὅπου γεγέννηνται, ἅ, τε πράξειαν, καὶ εἰς οἷον ἔλθοιεν τέλος, καὶ ὅπως τὸν βίον ἀθλίως κατέστρεψαν. εἶτα καὶ ὡς οὐκ ἀποκέκλεισται αὐτοῖς παρὰ τοὖ θεοὖ ἡ τ῅ς μετανοίας ὁδὸς, οὐδὲ παντάπασι τ῅ς σωτηρίας ἐξέπεσον· ἀλλ' εἰ καὶ μόνον ἐπιστρέψαντας ἴδοι, καὶ τ῅ς προτέρας ἀπωλείας καὶ τ῅ς ἀπάτης ἀποσχομένους καὶ συγγνώσεται αὐτοῖς φιλανθρώπως καὶ προσηνῶς ὑποδέξεται καὶ βασιλείαν οὐρανῶν ἑτοιμάσει καὶ ἀγαθῶν ἀξιώσει τῶν ἀποῤῥήτων. Ἰουδαίοις δὲ πάλιν ἐντεὖθεν ἐδόκει χαρίζεσθαι, ὅτι τε φίλους τοὖ θεοὖ τοὺς ἐκείνων πατέρας ὑπέφαινε, καὶ ὅτι τὸν παρ' αὐτοῖς νόμον ἱερόν τε παρίστη καὶ θεῖον, καὶ οὔτε αὐτὸν παυθήσεσθαι, οὔτε τὴν πολιτείαν μετατεθήσεσθαι, ἀλλὰ κλ῅ρον αὐτοῖς ἔσεσθαι τὴν Παλαιστίνην διηνεκ῅, εἴ γε τὸν τοιοὖτον καὶ αὐτοὶ νόμον τηρήσουσιν· ὥστε γενέσθαι αὐτὸν πατέρα τοσούτων ἐκγόνων, ὡς παρισοὖσθαι τὸ πλ῅θος αὐτῶν τῷ πλήθει τῶν ἄστρων· καὶ ἐν τῷ σπέρματι αὐτοὖ κληροδοτεῖσθαι πάντα τὰ ἔθνη· καὶ ὃ πρὸς τὸν Δαβὶδ εἶπεν αὗθις· ἐκ καρποὖ τ῅ς κοιλίας σου θήσομαι ἐπὶ τοὖ θρόνου σου· καὶ διὰ Ἡσα•ου πάλιν, ὅτι ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τέξεται υἱὸν, καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοὖ Ἐμμανουήλ. εἰ τοίνυν μὴ ἀθετοὖσιν, ἀλλὰ πίστει παραδέχονται ταὖτα, τ῅ς προτέρας αὐτοὺς τοὖ θεοὖ προνοίας μὴ ἐκπεσεῖν, ἀλλ' ἀναφαίρετον μένειν παρ' αὐτοῖς τὴν Παλαιστίνην διεβεβαίου. Ἕλληνας μὲν οὕτω καὶ Ἰουδαίους δεξιῶς ἄγαν καὶ οἰκείως ὑπήρχετο, χαριζόμενός τε αὐτοῖς ὁμοὖ καὶ ἠρέμα πρὸς τὴν εὐσέβειαν ἐπαγόμενος. Φριστιανοὶ δὲ πολλὰ καὶ ἄλλα τ῅ς τοὖ ἀνδρὸς περὶ αὐτοὺς κηδεμονίας δείγματα εἶχον· μάλιστα δὲ τὴν εὐποιίαν, οἷος ἐκεῖνος, πένησι θησαυρίζων ἀεὶ ταῖς ἀσφαλέσιν ἀποθήκαις, καὶ τῶν ἐπιβουλευόντων ἰσχυρο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τέραις. τούς τε γὰρ ἐν ἑκάστῳ μέρει τ῅ς πόλεως ἐνδεεῖς ἀπογραψάμενος τῶν ἀναγκαίων αὐτοῖς καθ' ἑκάστην ἡμέραν ἐποιεῖτο τὴν χορηγίαν· καὶ ὅσοι παρ' αὐτῷ πάλιν τοὖ θείου κατηξιοὖντο βαπτίσματος, δημοσίων αὐτοὺς ἀπέλυε φόρων, καὶ παντελ῅ παρεῖχεν ἀτέλειαν. παρῄνει δὲ καὶ τοῖς ἑκάστοτε διὰ τὸ κήρυγμα καὶ τὴν διδασκαλίαν πρὸς αὐτὸν συνιοὖσι, καὶ μάλιστα ὅσους περιττοὺς ᾔδει τῷ πλούτῳ καὶ πρὸς τὸ διδόναι δυνατῶς ἔχοντας, μὴ τοὺς ἅπαξ τῷ βαπτίσματι τῷ ἁγίῳ καθαρθέντας, περιορ᾵ν δημοσίᾳ παρὰ τῶν Ἰουδαίων τρεφομένους δι' ἀπορίαν, καὶ τὴν λαμπρὰν στολὴν τοὖ χαρίσματος διὰ τ῅ς ἐναγοὖς ἐκείνης κοινωνίας μολύνοντας. ἀφ' ὧν οὕτω προθύμως αὐτοὺς ἐποίει τοῖς βασανιζομένοις τὰ πρὸς τὴν χρείαν ἀποδιδόναι, ὡς τοὖτό γε μόνον κέρδος νομίζειν, ὅ, τι ἅν εἰς αὐτοὺς ἀναλώσειαν. Oὕτω μὲν οὗν ὁ ἱερὸς Κλήμης ἔχων καὶ οὕτως ἐν ταῖς ἁπάντων ψυχαῖς κείμενος καὶ οὐ Φριστιανοὺς μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς Ἕλληνας καὶ Ἰουδαίους τ῅ς οἰκείας καὶ ψυχ῅ς πάλιν ἐκεῖνος καὶ γλώττης ἀνηρτημένος, τῷ ΢ισιννίῳ ἐκείνῳ· φίλος δὲ ο὘τος τῷ βασιλεῖ Νερούᾳ καὶ τῶν ἐπιτηδείων· ἐμισεῖτο καὶ διεβάλλετο, ἐπειδὴ τὴν σύζυγον Θεοδώραν ὁ ΢ισίννιος ὑπῃσθάνετο ἔρωτι τ῅ς ἐκείνου διδασκαλίας ἁλισκομένην, καὶ οἴκου μὲν καὶ παίδων καὶ ἀνδρὸς ἀμελοὖσαν, ὅλην δὲ τῷ Κλήμεντι προσκειμένην, καὶ αὐτῷ συνεχῶς φοιτῶσαν, καὶ τοὖτον πάλιν ἐπὶ τ῅ς οἰκείας ψυχ῅ς ἀεὶ πνευματικῶς περιφέρουσαν. ἀλλ' ἡ μὲν Θεοδώρα τῆ σειρ῅νι τ῅ς τοὖ Κλήμεντος γλώττης καταθελχθεῖσα καὶ τῷ Φριστῷ δι' ἐκείνου πιστεύσασα θερμότερον ἀντεποιεῖτο τ῅ς εὐσεβείας, καὶ διηνεκῶς ἔψαλλε, καὶ οὐκ ἀπελιμπάνετο τ῅ς συνάξεως. Ὁ ΢ισίννιος δὲ ὑπὸ τ῅ς ἀδίκου ζηλοτυπίας κεντούμενος ἐπιβουλὴν κατὰ τ῅ς γυναικὸς ἐμελέτα, καὶ ὑπὸ τοὖ πάθους καθ' ἑκάστην ὡπλίζετο τὴν ἡμέραν. καὶ δή ποτε τηρήσας αὐτὴν πρὸς τὴν σύναξιν ἀπιοὖσαν λάθρα μετὰ τῶν οἰκετῶν καὶ αὐτὸς εἰς τὸν ναὸν παρεισ῅λθεν, ὥστε περιεργάσασθαι καὶ καταμαθεῖν τὰ ἐν αὐτῷ πάντα τελούμενα, καὶ ὧν χάριν ἡ Θεοδώρα συνεχῶς ἐκεῖ ἀφικνεῖται. τοὖ θαυμασίου δὲ Κλήμεντος τὴν συνήθη παραχρ῅μα τῶν ἱερῶν ὕμνων εὐχὴν προειπόντος τυφλὸς εὐθὺς ὁ ΢ισίννιος ἐγένετο καὶ κωφὸς, ὡς μήτε ἀκούειν, μήτε ὁρ᾵ν δύνασθαι. καὶ πρὸς τοὺς οἰκέτας ἐπιστραφεὶς λάβετέ με, ἔφη, καὶ πρὸς τὴν οἰκίαν χειραγωγήσατε· ἀθρόον γάρ τι κατασκ῅ψαν εἰς ἐμὲ κακὸν οὔτε ἀκούειν, οὔτε βλέπειν ἀνίησι. Φεῖρα μὲν οὗν εὐθὺς ὀρέγουσιν αὐτῷ οἱ οἰκέται καὶ ἀπαίρουσι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δ῅θεν πρὸς τὴν οἰκίαν· ἐξελθεῖν δὲ οὐκ εἶχον, καίτοι γε πάσης τοὖ ναοὖ πύλης ἀνεῳγμένης, ἀλλὰ διὰ πάσης αὐτόν τε περι῅γον τ῅ς ἐκκλησίας ἀνὰ τὸ τῶν ­δόντων πλ῅θος. ἀπέκλειε γὰρ τὴν ἔξοδον αὐτοῖς δύναμις θειοτέρα σωφρονέστερον τὸν ἀνόητον ἐκεῖνον ἐργαζομένη. περιιόντες τοίνυν πανταχοὖ τοὖ νεῶ ἐντυγχάνουσι προσευχομένῃ τῆ αὐτοὖ συζύγῳ. κἀκείνη τὸν ἄνδρα σὺν τοῖς οἰκέταις ἰδοὖσα πρῶτα μὲν ἐκκλίνει τὴν θέαν δεδοικυῖα, μὴ καὶ ο὘τος αὐτ῅ς ἴδοι· οὐδὲν γὰρ τέως τῶν πραχθέντων ἡ Θεοδώρα ᾔδει. ἔπειτα δὲ τῶν οἰκετῶν ἕνα μετακαλεσαμένη τὴν αἰτίαν ἠρώτα, δι' ἣν οὕτω σὺν αὐτοῖς ὁ ἀνὴρ ἀνὰ τὸν ναὸν περιέρχοιτο. κἀκεῖνος αὐτῆ πάντα καταλέγει σὺν ἀκριβείᾳ, ὅπως τε μετὰ τὴν ἐκ τοὖ οἴκου αὐτ῅ς ὑποχώρησιν λάθρα τὴν ἐκκλησίαν καὶ αὐτοὶ καταλάβοιεν, καὶ ὅπως τὴν εὐχὴν τοὖ πατριάρχου διατελέσαντος τυφλὸς εὐθὺς ὁ κύριος αὐτῶν γένοιτο καὶ κωφὸς, καὶ ὡς προστάξειε μὲν αὐτοῖς χειραγωγ῅σαι αὐτὸν ἐπὶ τὴν οἰκίαν, οὐδεμία δὲ αὐτοῖς ἔξοδος καίτοι πολλὰ καμοὖσι καὶ πανταχοὖ τ῅ς ἐκκλησίας περιελθοὖσιν εὑρίσκεται. Σούτων ἐκείνη ἀκούσασα συν῅κεν εὐθέως, ὅθεν ἡ τῶν ὤτων αὐτῷ καὶ τῶν ὀφθαλμῶν πήρωσις ἦν, καὶ βοηθὸς ἀληθῶς αὐτῷ γίνεται. τραπεῖσα γὰρ εἰς εὐχὴν αὐτίκα καὶ δάκρυα μετὰ τ῅ς εὐχ῅ς θερμὰ χέουσα ἐδεῖτο τοὖ θεοὖ, ὥστε τὴν ἔξοδον ἐπιτραπ῅ναι τῷ ΢ισιννίῳ καὶ οἴκαδε ὑποστρέψαι αὐτόν. καὶ πρὸς τοὺς οἰκέτας ἐπιστραφεῖσα· ᾔδει γὰρ ὡς οὐδὲ τὸν ἄνδρα περιόψεται πάντως ὁ ἐκείνης θεός· ἄγετε, φησὶ, τὸν κύριον ὑμῶν πρὸς τὸν οἶκον χειραγωγήσατε, καταλαμβάνω δὲ μετὰ βραχὺ καὶ αὐτή. ταὖτα ἔφη, καὶ ·ᾳδία ἡ ἔξοδος εὐθὺς τοῖς οἰκέταις ἐγένετο. καὶ ὁ ΢ισίννιος ὀφθαλμοὺς ἔτι καὶ ὦτα πεπηρωμένος ἐχειραγωγεῖτο πρὸς τὴν οἰκίαν. οἱ οἰκέται τοίνυν ἐλθόντες παρὰ τὴν Θεοδώραν καὶ αὗθις ἔτι κωφὸν εἶναι καὶ τυφλὸν τὸν ἑαυτῶν ἀπαγγέλλουσι κύριον. καὶ αὐτὴ συντονωτέρα πάλιν πρὸς τὸν θεὸν τῆ δεήσει καὶ θερμοτέροις ἐδεῖτο τοῖς δάκρυσιν, ὥστε τὸν ἄνδρα τοὖ πάθους ἀπαλλαγ῅ναι. ἤδη δὲ καὶ τοὖ πατριάρχου τὴν ἱερὰν ἐκτελέσαντος λειτουργίαν πίπτει πρὸς τοὺς αὐτοὖ πόδας ἡ Θεοδώρα, καὶ τὴν πήρωσιν τοὖ ἀνδρὸς ἀπαγγέλλει, καὶ δεῖται καὶ ἱκετεύει καὶ δάκρυα τῶν ποδῶν καταχέει, θεραπεὖσαι τῷ ἀνδρὶ τὸ πάθος, καὶ μὴ οὕτω περιιδεῖν κακῶς ἔχοντα. Σούτων ὁ μακάριος Κλήμης ἀκούσας καὶ παθὼν ἐπὶ τῆ τ῅ς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γυναικὸς συμφορᾶ τὴν ψυχὴν εἰς δάκρυα καὶ αὐτὸς φανερὰ κατάγεται, καὶ προτρέπεται τοὺς παρόντας κοινῆ τοὖ θεοὖ δεηθ῅ναι, ὥστε λυθ῅ναι τῷ ΢ισιννίῳ τὴν πήρωσιν. τούτου δὲ γενομένου θαῤῥούντως ἄπεισι μετὰ τ῅ς γυναικὸς ἐπὶ τὸν οἶκον ὁ πατριάρχης, καὶ ἀνεῳγμένους μὲν εὑρίσκει τῷ ἀνδρὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς, εἰς δὲ τὸ βλέπειν οὐδὲν τῶν πεπηρωμένων ἄμεινον ἔχοντας. κεκώφωτο δὲ καὶ τὰ ὦτα, καὶ βαρυτάτῃ συμφορᾶ περὶ τὸ σῶμα ἐκέχρητο. ὀδυρμὸς οὗν ἐκ τῶν παρόντων ἐγένετο, καὶ κατέσχεν οἰμωγὴ τὸν οἶκον. ἀλλ' ὁ μὲν ΢ισίννιος οὐκ Ἠσθάνετο τῶν γεγενημένων, πῶς ὅσ τε οὔτε ἀκούειν οὔτε ὁρ᾵ν εἶχεν. Ὑπεραλγήσας δὲ ὁ θεῖος Κλήμης τ῅ς γυναικὸς καὶ τοὖ οἴκου ἱκέτης γίνεται τοὖ θεοὖ, καὶ μετὰ δακρύων ἐδεῖτο, καὶ περιπαθεῖς ἐξέτεινε τὰς δεήσεις κύριε Ἰησοὖ Φριστὲ, λέγων, ὁ τὰς τῶν οὐρανῶν κλεῖς δεδωκὼς τῷ ἀποστόλῳ σου Πέτρῳ, καὶ ἅπερ ἀνοίξεις ἀνέῳκται εἰπὼν, καὶ ἅπερ ἅν κλείσῃς κέκλεισται, αὐτὸς καὶ τοὺς πεπηρωμένους ὀφθαλμοὺς τοὖ ἀνδρὸς τοὖδε καὶ τὰ ὦτα διάνοιξον, ὅτι σὸν καὶ τοὖτο τὸ ῥ῅μα τὸ ἅπερ ἅν αἰτήσητε πιστεύοντες, λήψεσθε, καὶ αὕτη σου ἡ ἐπαγγελία διαμένει εἰς τὸν αἰῶνα. ταὖτα τοὖ πατριάρχου προσευξαμένου καὶ τῶν παρόντων τὸ ἀμὴν ἐπειπόντων, εὐθέως ἡ τῶν ὀφθαλμῶν καὶ τῶν ὤτων πήρωσις διελέλυτο. καὶ ὁ ΢ισίννιος καθάπερ ἐξ ὕπνου διαναστὰς καὶ τὸν μακάριον Κλήμεντα μετὰ τ῅ς γυναικὸς ἑστῶτα ἰδὼν κακὰς ὁ ἀνόητος τῷ ἁγίῳ χάριτας ἀπεδίδου. καὶ κατασχεῖν εὐθέως τὸν πατριάρχην τοῖς οἰκέταις παρεκελεύετο τοὖ δίκας ὑποσχεῖν αὐτὸν τ῅ς πηρώσεως. ᾤετο γάρ τινα γοητείαν εἶναι, ὅτι καὶ πηρωθ῅ναι πρότερον αὐτὸν, καὶ ἀναβλέψαι καὶ ἀκοὖσαι πάλιν ἐποίησεν. Oἱ μὲν οὗν οἰκέται σπουδαίως τὰ προστεταγμένα ποιεῖν εἰς αὐτὸν ἐπειρῶντο. ἐλάνθανον δὲ ἄρα τῶν παρακειμένων λίθων καὶ ξύλων ἁπτόμενοι, καὶ σύροντες αὐτὰ καὶ δεσμοὖντες, καὶ τῆδε κἀκεῖσε μανικῶς περιάγοντες. τοὖτο δὲ καὶ τῷ ΢ισιννίῳ ἐδόκει, καὶ δεσμώτην ὑπὸ τῶν οἰκετῶν γεγεν῅σθαι τὸν πατριάρχην καὶ αὐτὸς ᾤετο. ἐκεῖνος δὲ ἀπαθὴς ἀπὸ τῶν ἀδίκων ἐκείνων ἐτηρεῖτο χειρῶν, οὐδὲ μικρὰν ἁφὴν ὑπομένων, οὐδὲ ἐν μέσοις τοῖς δεινοῖς θορυβούμενος. εἶτα καὶ πρὸς τὸν ἀνόητον ἐκεῖνον ἰδὼν πεπώρωσαι τὴν καρδίαν, ἔφη, λίθους οὕτω καὶ ξύλα κινῶν καὶ ὅλην κατ' αὐτῶν ἀφιεὶς τὴν ὀργὴν, ἃ μικρῷ πρόσθεν ἐτίμας καὶ ὡς θεοὺς ἐθεράπευες. ὁ δὲ ἀλλ' ἐγώ σε κακῶς ἀπολῶ, φησὶν, ὡς καὶ μεταβαλεῖν πολλοὺς τῶν γοή-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

των ἐντεὖθεν καὶ σωφρον῅σαι, ἀφ' ὧν αὐτὸς τὰ ἔσχατα πείσῃ, τὰ μεγάλα ἐκείνους κερδάναντας. Σαὖτα ὁ μὲν φυσώμενος ὑπὸ τῶν παρόντων ἔλεγε καὶ αὐχῶν, ὅτι καὶ δεσμοῖς ὑποβεβλήκει τὸν πατριάρχην. ὁ δὲ οὐδὲ οὕτως αὐτὸν ἀπεστρέφετο, ἀλλὰ τὴν ἐκείνου σύζυγον εὐλογήσας καὶ εἰς τὰς εὐγνώμονας ἐκείνας καὶ καταπειθεῖς ἀκοὰς ὥσπερ εἰς βαθύγειόν τινα καὶ λιπαρὰν ἄρουραν δαψιλ῅ τὰ σπέρματα τ῅ς εὐσεβείας καταβαλὼν ᾤχετο, μὴ ἀνεῖναι προσευχομένην πρότερον ἐντειλάμενος, ἕως καὶ τὸν ἄνδρα εἰς ἐπίγνωσιν τ῅ς ἀληθείας χειραγωγήσειε. τῆ εὐχῆ τοίνυν θερμότερον προσκειμένῃ τῆ Θεοδώρᾳ ἐπιφαίνεταί τις αὐτῆ πρὸς ἑσπέραν αἰδέσιμος ἀνὴρ καὶ πολιὸς τὴν τρίχα· ἐóκει δὲ ἄρα ὁ πρῶτος τῶν μαθητῶν εἶναι Πέτρος, ὁ τοὖ διδασκάλου θερμὸς ἐραστής· καί φησι πρὸς αὐτήν· διά σε, ὦ γύναι, ὑγιὴς ἔσται ΢ισίννιος, ὅπως ἅν καὶ ἀνὴρ κατὰ τὸν ἀδελφόν μου Παὖλον ἁγιασθῆ διὰ τὴν γυναῖκα. ὁ μὲν οὗν ταὖτα εἰπὼν ἀπ῅λθεν. Ὁ ΢ισίννιος δὲ αὐτίκα καὶ ὥσπερ ἐκ συνθήματος τὴν Θεοδώραν καλέσας· ἦν δὲ ἄρα τοὖτο πέρας τ῅ς φανείσης αὐτῆ ὄψεως· τοὖ πόθου τε αὐτὴν καὶ τῶν κοινῶν ἁλῶν, καὶ τ῅ς ἑστίας καὶ τ῅ς λοιπ῅ς ἁπάσης κοινωνίας ἀναμιμνήσκει, καὶ πάντων αὐτῶν μίαν ἀπαιτεῖ χάριν, καὶ λιπαρεῖ τὴν γυναῖκα καὶ ἱκετεύει, ὥστε δεηθ῅ναι τοὖ θεοὖ ἀφεῖναί τε τὰ ἡμαρτημένα, καὶ τὴν ὁδὸν αὐτῷ ὑποδεῖξαι τ῅ς σωτηρίας. εἶτα κατήγορος αὐτὸς ἑαυτοὖ γίνεται, καὶ πάντα ποι῅σαι δι' αὐτὴν καὶ παθεῖν ἀπαγγέλλει. Ἐγὼ γὰρ ἐζηλοτύπουν, φησὶν, ἐπί σοι, ὅτι τὸν σύζυγον ἐμὲ περιορῶσα παρὰ τὸν ξένον τοὖτον ἐφοίτας, τὸ τοὖ πατριάρχου προσθεὶς ὄνομα καὶ τοὺς τ῅ς φύσεως θορύβους καὶ τὰς ἐκ τ῅ς ζάλης ταραχὰς οὐ φέρων ἠναγκάσθην πρὸς τὴν ἐκκλησίαν ἀπιοὖσαν ἐπιφυλάξαι σε καὶ ἰδεῖν τὰ τελούμενα. εἰσελθὼν τοίνυν καὶ αὐτὸς κατόπιν εἰς τὸν ναὸν, καὶ περιέργοις ὀφθαλμοῖς τὰ ὑπὸ τοὖ πατριάρχου γινόμενα θεωρῶν, ὅλην τε αὐτῷ τὴν ἀκοὴν διανιστῶν, καὶ ἀκροατὴς εἶναι τῶν λεγομένων ἐθέλων τὰς ὄψεις τε ὁμοὖ καὶ τὰ ὦτα πηροὖμαι. εἰ καὶ πάλιν ἐκεῖνος, ἅτε θεοὖ μιμητὴς ὢν, ἀναβλέψαι τε καὶ ἀκοὖσαι πεποίηκεν, ἐγὼ δὲ ἀγαθοὖ τοσούτου ἀμνημονήσας οὐ μόνον οὐκ ἀπέδωκα χάριτας αὐτῷ τ῅ς εὐεργεσίας, ἀλλὰ καὶ τερατείαν ὁ μάταιος τὸ θαὖμα εἰπὼν τιμωρήσασθαί τε αὐτὸν ἐπεχείρουν, ὅση μοι δύνα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μις, καὶ κατασχεῖν, οἴμοι, καὶ δεσμοῖς περιβαλεῖν ἐκέλευον τοῖς οἰκέταις· ἐκείνοις δὲ κατέχειν τε αὐτὸν νομίζουσι καὶ εἰς δεσμὰ φέρειν ξύλα ἦν ἐν χερσὶ μόνον καὶ λίθοι· τοὖτο δὲ καὶ αὐτῷ μοι ἐδόκει, καὶ οἷα ὑπ' αὐτῶν κατεχομένου τοὖ πατριάρχου, ἀπειλὰς ἐγὼ χαλεπωτέρας ἐπ῅γον. διὰ τοὖτο δέομαι ὁ σὸς ἀνὴρ, καὶ ταύτην παρὰ γυναικὸς ἐμ῅ς αἰτῶ χάριν, ὥστε πρῶτα μὲν εὐμεν῅ γενέσθαι μοι τὸν θεόν, ἔπειτα δὲ καὶ αὐτὸν διαλλαγ῅ναι τὸν πατριάρχην. Σούτων ἀκούσασα Θεοδώρα πρὸς τὸν ὅσιον εὐθὺς ἀφικνεῖται, καὶ ὅσα τε ἴδοι, καὶ ὅσα παρὰ τοὖ ἀνδρὸς ἀκούσειε, πάλιν ἀπαγγέλλει πάντα τῷ πατριάρχῃ. ὁ δὲ μὴ μελλήσας μηδὲν, αὐτίκα μάλα πρὸς τὸν ΢ισίννιον παραγίνεται, καὶ οὐχ ὡς τὸ πρότερον αὐτῷ ἐντυγχάνει, ἀλλὰ μεθ' ὅσης ἐκεῖνος τῷ πατριάρχῃ προσέβαλε τότε τ῅ς ἀγριότητος, μετὰ πλείονος αὐτὸν νὖν τ῅ς τιμ῅ς ὑποδέχεται. ἀθρόαν τοίνυν οὕτω καὶ πολλὴν τὴν μεταβολὴν ὁ μέγας ἰδὼν, λόγους τε περὶ τ῅ς εὐσεβείας δεξιῶς ἄγαν αὐτῷ ὑποτείνει, καὶ ὅλον ὑποποιεῖται τὸν ἄνδρα. καὶ πιστεύσας ἀπὸ ψυχ῅ς ὁ ΢ισίννιος τῷ θεῷ ἥψατο τῶν μακαρίων ἐκείνων τοὖ πατριάρχου ποδῶν, καὶ τοιαὖτα μετὰ δακρύων ἐφθέγγετο· Eὐχαριστῶ σοι τῷ ἀληθεῖ καὶ μόνῳ θεῷ, τῷ διὰ τοὖτό μοι τοὺς ὀφθαλμοὺς πεπηρωκότι τοὖ σώματος, ὅπως τοὺς τ῅ς ψυχ῅ς διανοίξῃς, καὶ διαβλέψαι με παρασκευάσῃς πρὸς τὴν ἀλήθειαν· διὰ τοὖτο δὲ καὶ τῶν ὤτων τὴν ἐνέργειαν ἀποσβέσαντι, ὅπως νηφούσῃ διανοίᾳ, καὶ μηδενὸς τῶν ἔξωθεν ὅλως αἰσθανομένῃ, τὸ τ῅ς εὐσεβείας ὑποδέξωμαι κήρυγμα. νὖν δὲ αὐτήν τε τὴν ἀλήθειαν ἐμυήθην καὶ ἀκριβῶς τὰ τῶν Ἑλλήνων διέγνων, ἀπάτην ὄντα μόνον καὶ τερατείαν ἀπίθανον. ἐπὶ τούτοις φαιδρότης ἔσχε καὶ ἡδονὴ τὸν οἶκον, καὶ τῷ Φριστῷ πάντες ἐπίστευσαν. τοὖ πάσχα δὲ ἤδη ἐνισταμένου ἐβαπτίσαντο μετὰ τοὖ ΢ισιννίου πάντες πατέρες ὁμοὖ καὶ μητέρες καὶ παῖδες εἰς εἴκοσι καὶ τρεῖς ἐπὶ τοῖς τετρακοσίοις ὄντες. τοὖτο πολλοὺς ἐπεσπάσατο τῶν ἐπιφανεστέρων, ὅσοι τε μακρᾶ τῆ δόξῃ διέπρεπον, καὶ οἷς ὁ βασιλεὺς Νερούας φίλοις μάλιστα καὶ συμβούλοις ἐχρ῅το· καὶ τῆ εὐσεβείᾳ πάντες συνέθεντο. Σαὖτα ὁρῶν ὁ πονηρότατος κατ' ἐκεῖνο καιροὖ τῶν ὀφφικίων κόμης Πούπλιος Σουρκουτιανὸς ἐδυσχέραινε καὶ δεινὰ ἐποίει, καὶ σκοπῶν ὅπως ἅν ἐπίσχῃ περαιτέρω προβαίνουσαν τὴν εὐσέβειαν, αὐτὸν ἔγνω πρῶτον ἐκ ποδῶν ποι῅σαι τὸν Κλήμεντα, οἷα τῶν παρόντων αἰτιώτατον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτὸν ὄντα, καὶ τοὺς ἑκάστου μέρους τ῅ς πόλεως προεστῶτας συγκαλεσάμενος καὶ χρήμασιν αὐτοὺς διαφθείρας, στάσιν τινὰ κιν῅σαι κατὰ τοὖ Κλήμεντος αὐτοῖς ὑπετίθει, καὶ διαβαλεῖν αὐτοὖ τὴν ὑπόληψιν προετρέπετο, ταύτῃ καταλὖσαι τὸ πρὸς αὐτὸν τ῅ς πόλεως φίλτρον βουλόμενος καὶ πρὸς ἐπιβουλὴν εὐχείρωτον τὸν ἄνδρα παρασκευάσαι. ΢υστάντες οὗν ἐπ' αὐτὸν οἱ πονηρότατοι τῶν πολιτῶν ἐκεῖνοι, ψόγους τε, ὡς αὐτοὶ ᾤοντο, καταχέουσιν αὐτοὖ πονηροὺς, καὶ πολλὰς ἐπάγουσι τὰς αἰτίας, γοητείαν αὐτῷ περιάπτοντες καὶ τ῅ς ἐκείνων θρησκείας ἀνατροπὴν, ἄλλα τε πολλὰ ἐξυβρίζειν αὐτὸν λέγοντες, καὶ τοὺς πατρóους διασύρειν θεούς· τὸν μὲν ἁπάντων θεῶν μέγιστον Δία μηδὲ θεὸν ἁπλῶς ὀνομάζοντα, Ἡρακλέα δὲ τὸν Ἀλκμήνης τὸν ἐκείνων φασὶ σωτ῅ρα, ἐναγ῅ τινὰ δαίμονα καὶ μιαρὸν ἀποκαλοὖντα, πόρνην τε τὴν φίλην Ἀφροδίτην εἰσάγοντα, καὶ τὴν ἑκηβόλον Ἄρτεμιν, καὶ τὸν σοφὸν Ἑρμ῅ν, τὸν τοὖ λόγου θεόν· τὸν πολεμικόν τε Ἄρεα, καὶ τὸν Κρόνον αὐτὸν ἐπίσης βλασφημοὖντα πάντας καὶ διαβάλλοντα, καὶ τὰ τεμένη τούτων καὶ τοὺς βωμοὺς καταστρέφοντα. κεφάλαιον τοὖ λόγου ἥ θυσάτω τοῖς θεοῖς, ἔλεγον, ἥ τ῅ς ζω῅ς τὸ τάχος ἀπαλλαγήτω. οἱ μὲν οὗν τοιαὖτα κινοὖντες ἔκδοτον ἠξίουν τὸν πατριάρχην ἐπὶ θανάτῳ λαβεῖν. ἐφ' οἷς ἠγανάκτουν πάντες, ὅσοι μὴ χρημάτων ὤνιον τὴν συνείδησιν προετίθεσαν, καὶ λόγους πρὸς τὸν δ῅μον ἐλευθέρους ἐποιοὖντο τί τῷ πατριάρχῃ κακὸν εἴργασται, λέγοντες· μ᾵λλον δὲ ποίων οὐχ ἡ πόλις παρ' αὐτῷ χαρίτων ἀπέλαυσεν; εἶτα καὶ αὐτὰ ἕκαστα τῶν ὑπ' αὐτοὖ παραδόξως γεγενημένων ἀπηριθμοὖντο, καὶ μάρτυρας αὐτοὺς ἐποιοὖντο τῶν λεγομένων. Μαρμεντῖνος δὲ ὁ τ῅ς πόλεως ἔπαρχος μὴ φέρων ἐπὶ πολὺ στασιάζουσαν οὕτω τὴν πόλιν ὁρ᾵ν, ἄλλως τε καὶ τῆ τ῅ς εὐσεβείας ἐπιδόσει βασκαίνων, ἄγει τὸν μακάριον Κλήμεντα πρὸς ἑαυτὸν καὶ λόγοις τὴν γενναίαν οὕτω ψυχὴν κλέπτειν ἐπεχείρει ἐξ εὐγενοὖς, λέγων, προελήλυθας ·ίζης· τοὖτο π᾵ς ὁ τῶν Ῥωμαίων σοι μαρτυρεῖ δ῅μος· ἀλλ' ἀνθρωπίνην καὶ αὐτὸς πλάνην ὑπέστης, καὶ διὰ τοὖτο οὐδὲ σιωπ᾵ν ἡ πόλις ἀνέχεται. φασὶ γὰρ, σὲ καινοτέραν εἰσάγειν θρησκείαν, καί τινα παρὰ τοὺς πατρóους θεοὺς κηρύσσειν Φριστόν. ὅθεν ἀποθέσθαι σε χρὴ τὴν περιττὴν ταύτην δεισιδαιμονίαν, καὶ μόνους αἰδεῖσθαι καὶ τιμ᾵ν τοὺς συνήθεις τῆ πόλει θεούς. καὶ ὁ πατριάρχης εὔχομαι τὴν σὴν στεῤῥότητα, ἔφη, μεταδοὖναί μοι λόγου, καὶ προσχεῖν μου ταῖς ἀποκρίσεσιν, ἀλλὰ μὴ οὕτως ἀλόγῳ στάσει καὶ ματαίοις ἕπεσθαι θορύβοις. οὐδὲ γὰρ δεῖ στάσεως, οὐδὲ θορύβων, ὅπου

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σκοπ῅σαί τε περὶ τ῅ς ἑαυτοὖ σωτηρίας τινὶ καὶ περὶ θεοὖ διαλεχθ῅ναι πρόκειται. ὁ ἔπαρχος τοίνυν τὸ τοὖ ἀνδρὸς γενναῖον καὶ στάσιμον ἐξ αὐτῶν εὐθὺς τῶν προοιμίων καταμαθὼν, καὶ εἰπεῖν τε αὐτὸς καὶ ἀκοὖσαι παρ' ἐκείνου πάλιν ὀκνήσας, καὶ ἀναβαλλόμενος τὴν διάλεξιν Σραϊανῷ περὶ αὐτοὖ τῷ αὐτοκράτορι ἀναφέρει. καὶ ὁ βασιλεὺς αὐτῷ οὕτως ἐπιλύει τὰ γεγραμμένα, ὡς ἥ θὖσαι τὸν Κλήμεντα τοῖς πατρóοις θεοῖς, ἥ πέραν τοὖ Πόντου εἰς ἔρημόν τινα πόλιν τῶν τῆ Φερσῶνι παρακειμένων ἀπὸ τ῅ς Ῥώμης ἀιδίῳ φυγῆ ἐλαθ῅ναι. Σ῅ς ἀποφάσεως οὗν ταύτης καταλαβούσης ἐσκέπτετο Μαρμεντῖνος, ὅπως ἅν μὴ ὁ Κλήμης ἕληται τὴν ὑπερορίαν, ἀλλ' αὐτῷ μ᾵λλον καὶ τῷ βασιλεῖ πεισθείη καὶ θύσειεν. οὐδὲ γὰρ ἔφερε τηλικαύτην ἀνδρὸς ἀρετὴν ζημιούμενος. τῷ δὲ τοσοὖτον ἐμέλησεν ἐκείνοις πεισθ῅ναι, ἥ δυσχεράναι πρὸς τὴν ὑπερορίαν, ὅσῳ καὶ αὐτὸν ἐσπούδαζε πρὸς τὴν εὐσέβειαν τὸν ἔπαρχον ἐπισπάσασθαι. τοσαύτη γάρ τις ἄνωθεν τὸν Κλήμεντα περιίπτατο χάρις, καὶ οὕτως ἡ ἐκείνου γλῶττα κηρίου παντὸς καὶ μέλιτος γλυκύτερον ἔσταζεν, ὡς καὶ αὐτὸν ἔρωτι θερμῷ τοὖ ἀνδρὸς ληφθέντα τὸν Μαρμεντῖνον, πολλά τε τῆ ἀποδημίᾳ ἐπιστενάξαι, καὶ δάκρυα τῷ πατριάρχῃ ἐπιβαλεῖν ὁ θεὸς, εἰπόντα, ᾧ σὺ εἰλικρινῶς λατρεύεις, αὐτός σοι βοηθὸς ἐπὶ τῆ συμφορᾶ παρασταίη· καὶ αὐτίκα πλοῖον εὐτρεπίσαι, διαρκ῅ τε αὐτῷ τὰ πρὸς τὴν χρείαν ἐνθέσθαι, καὶ δεξιώσασθαι αὐτὸν, καὶ περιβαλεῖν, καὶ οὕτω μετὰ τῶν προσηκόντων ἀσπασμῶν ἀπολὖσαι. πολλοὶ δὲ αὐτῷ καὶ τῶν εὐλαβῶν ἠκολούθησαν, καὶ εἰς τὴν ὑπερορίαν γενόμενοι καταλαμβάνουσιν ἐν τῆ τῶν μαρμάρων λατομίᾳ Φριστιανοὺς, περί που τοὺς χιλίους ἥ καὶ πλείονας, πολὺν διὰ τὴν εὐσέβειαν ἐκεῖ χρόνον κατεχομένους. οἳ καὶ περὶ τοὖ πατριάρχου πρότερον ἀκούσαντες, καὶ ὅτι τ῅ς πόλεως ἀπελαθεὶς ὑπερόριος πρὸς ἐκείνους καὶ αὐτὸς ἄγεται, παραμυθίαν ἔσχον οὐ τὴν τυχοὖσαν τὴν ἐκείνου ἐπιδημίαν. Ὅτε γοὖν πρὸς αὐτοὺς κατελάμβανε, τοὖ τῶν χειρῶν ἔργου ἀφέμενοι καὶ τούτῳ προσελθόντες μετὰ δακρύων καὶ τῶν ἁγίων ἐκείνου ποδῶν ἁψάμενοι καὶ τὰς καθαρὰς περιπτυξάμενοι χεῖρας τὰς καταλαβούσας αὐτοὺς ἀνεκλαίοντο συμφορὰς, τὴν τ῅ς πατρίδος ἔκπτωσιν, τὴν ἄφιλον ἐπὶ ξένης διαγωγὴν, τῶν ἀναγκαίων τὴν ἀπορίαν, καὶ ὃ πάντων βαρύτατον ἦν, τὴν αὐτοὖ τοὖ ὕδατος ἔνδειαν. εἰ γάρ τις ὅλην τὴν ἡμέραν τῆ τῶν χειρῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐργασίᾳ καὶ τῷ καμάτῳ προστετηκὼς, ἔλεγον, ὕδατος βραχεῖάν τινα σταγόνα λαβεῖν ἐθελήσειεν, ὥστε τὴν ἐκ τοὖ κόπου ἀναψύξαι ταλαιπωρίαν, οὐκ ἔλαττον ὁ τοιοὖτος ἥ σταδίους πέντε καὶ τεσσαράκοντα προελθὼν ἅν ὕδωρ κομίσαιτο. πρὸς ταὖτα συναλγήσας τε αὐτοῖς ὁ πατριάρχης καὶ συνδακρύσας, εἶτα καὶ τῷ θεῶ εὐχαριστήσας, καὶ ἱκανῶς τὰς ἐκείνων ψυχὰς παραμυθησάμενος οὐχ ἁπλῶς οὕτω καὶ ἀλόγως, εἶπεν, ἐνταὖθά με ὁ θεὸς συνεχώρησεν ἐκβληθ῅ναι, ἀλλ' ὥστε καὶ κοινωνὸν ὑμῖν γενέσθαι τῶν παθημάτων, καὶ ὑπομον῅ς μάλιστα καὶ καρτερίας ὑπόθεσιν. Ἔπειτα μέντοι καὶ εἰς εὐχὴν τρέπεται καὶ δεῖται σὺν αὐτοῖς τοὖ θεοὖ, ὥστε τοῖς αὐτοὖ ὁμολογηταῖς πηγὴν ὕδατος διανοῖξαι, καὶ ὁ πατάξας πέτραν ἐν ἐρήμῳ, καὶ ἐῤῥύησαν ὕδατα, αὐτὸς ἄφθονον καὶ αὐτοῖς τοὖ ὕδατος παρέχοις τὴν χορηγίαν. ἤδη γὰρ πάντων τῆ εὐχῆ προσκειμένων ὁ πατριάρχης τῆ δὲ κἀκεῖσε περιβλεψάμενος ἀμνόν τινα ὁρᾶ τὸν δεξιὸν μετεωρίζοντα πόδα καὶ ὥσπερ ἐκείνῳ ὑποδεικνύντα τὸ ὑποκείμενον ἔδαφος. οὐδενὶ γὰρ ὁ ἀμνὸς τῶν ἄλλων τεθέατο. καὶ συμβαλὼν τὴν ὄψιν ὁ πατριάρχης τῷ ὑποδειχθέντι τόπῳ μετὰ τῶν παρόντων ἐφίσταται καὶ φησίν· ἐν ὀνόματι τοὖ κυρίου ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ ἐνταὖθά μοι, τέκνα, ὀρύξατε. καὶ ἐπειδὴ αὐτόν τε τὸν τόπον, εἰς ὃν ὁ ἀμνὸς ἵστατο, καὶ τὸ κύκλῳ π᾵ν περιέσκαψαν, λαβὼν σκαφεῖον ὁ πατριάρχης κρούει τὸν τόπον, ἔνθα ὁ ἀμνὸς ὑπεδείκνυ, κούφῳ τινὶ καὶ μετεώρῳ τῷ κρούματι· καὶ παραχρ῅μα διειδὲς ὕδωρ ἡ γ῅ καὶ ἡδὺ πιεῖν ἀναδίδωσι, καὶ τοὖτο σὺν ὁρμῆ ἐκχυθὲν ποταμὸν ἀθρόον ποιεῖ. πάντων οὗν χαιρόντων ἐπὶ τῷ ὕδατι ὁ πατριάρχης τοὖ ποταμοὖ τὰ ὁρμήματα εὐφραίνουσι τὴν πόλιν τοὖ θεοὖ, ἔλεγεν. Ἐντεὖθεν ἡ πόλις περὶ αὐτὸν π᾵σα συνέῤῥεον, καὶ τῆ τ῅ς πνευματικ῅ς ἐκείνης διδασκαλίας γλυκύτητι πρὸς τὴν ἀληθ῅ πίστιν πάντας ἐπήγετο, ὡς καὶ πολλοὺς ὅσαι ἡμέραι βαπτίζεσθαι, εἰς πεντακοσίους τε τὸν ἀριθμὸν ἀναβ῅ναι, καὶ τὴν εὐσέβειαν καθ' ἑκάστην ἐπιδιδόναι. οὔπω τοίνυν ἐνιαυτὸς τὴν ὑπερορίαν ἐμέτρει, καὶ οἰκοδομοὖνται μὲν ὑπὸ τῶν πιστευσάντων ἐκκλησίαι τὸν ἀριθμὸν πέντε καὶ ἑβδομήκοντα, τεμένη τε εἰδώλων καὶ ναοὶ καθαιροὖνται, καὶ τὰ παραπεφυκότα τούτοις ἄλση ἐπὶ πολὺ γ῅ς διικνούμενα τὸ πὖρ κατανέμεται, καὶ π᾵σα τῶν δαιμόνων καταβάλλεται ἡ μανία. Σηνικαὖτα οὗν ἐπίφθονός τε καὶ βαρεῖα φήμη τὰς τοὖ βασιλέως ἀκοὰς ὑποτρέχει, ἐπιδοὖναι τὰ Φριστιανῶν εἰς πλ῅θος ἀριθμοὖ κρεῖτ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τον, καὶ καθ' ἑκάστην αὔξεσθαι τὴν ἡμέραν διδάσκουσα. ἐφ' ᾧ δὴ καὶ Aὐφιδιανὸν αὐτίκα τὸν ἡγεμόνα ἐκεῖνος ἐκπέμπει, ὥστε μὴ μόνον μηδὲ περαιτέρω προελθεῖν αὐτὰ συγχωρ῅σαι, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἤδη χειρωθέντας ἐπαναγαγεῖν, καὶ ἀποστ῅σαι τ῅ς εὐσεβείας. ο὘τος τοίνυν τὴν Φερσῶνα καταλαβὼν καὶ πολλοὺς τῶν Φριστιανῶν πολλαῖς βασάνοις καὶ ποικίλαις ὑποβαλὼν ἐπεὶ πάντας τῆ προθέσει μάρτυρας γεγενημένους ἑώρα, καὶ πρὸς μυρίους παρεσκευασμένους θανάτους, τί ποιεῖ; ἀπέχεται μὲν τοὖ πλήθους δεδοικὼς, μὴ καὶ ἀπὸ τοὖ τέλους μάρτυρας πλείους ἐργάσηται· τὸν αἴτιον δὲ μόνον κολάζει, καὶ πάντα θυμὸν κατὰ τ῅ς μακαρίας ἐκείνης τοὖ Κλήμεντος ἀφίησι κεφαλ῅ς. ἐπειδὴ δὲ πάντα οὗν αὐτῷ κοὖφα καὶ εἰς οὐδὲν λογιζόμενα, καὶ ἀφ' ὧν αὐτὸς ἔπασχε μ᾵λλον πλείονα τοῖς ἄλλοις παρείχετο τὴν ἀσφάλειαν, σύντομον ἀπαλλαγὴν αὐτῷ τοὖ βίου καὶ ταχεῖαν ἐπινοεῖται, καὶ εἰς μέσην τὸν μάρτυρα τὴν θάλασσαν ἀγαγὼν καὶ ἄγκυραν σιδηρ᾵ν τοὖ τραχήλου ἐκδήσας καθίησι τῷ βυθῷ, ὅπως μηδὲ λείψανον ἐκείνου, φησὶν, ὑπολειφθείη Φριστιανοῖς. Ἀλλ' ὁ μὲν ἔῤῥιπτος κατὰ τοὖ πελάγους· τὸ δὲ τῶν Φριστιανῶν πλ῅θος ἐπὶ τοὖ αἰγιαλοὖ ἑστὸς ἐθρήνουν ἐλεηνῶς, ὠλοφύροντο καὶ οἰκτροτάταις φωναῖς ἀνεκάλουν τὸν πατριάρχην. Κορνήλιος δὲ καὶ Υοῖβος οἱ μαθηταὶ οἵας τὸ πάθος ἀπῄτει φωνὰς καὶ αὐτοὶ βοῶντες, καὶ οὐκ ἔχοντες, ὅ,τι τ῅ς συμφορ᾵ς ποιήσονται παραμύθιον, εὐξώμεθα πάντες ὁμοθυμαδὸν, εἶπον, ὥστε κἅν ἀναδειχθ῅ναι ἡμῖν τὸ τοὖ μάρτυρος λείψανον. καὶ προσευχομένων αὐτῶν, ὢ τῶν μεγάλων σου δέσποτα τεραστίων, θαυματουργεῖταί τι κἀνταὖθα θεὸς τοὖ Μωσέως παραδοξότερον. ὑποφεύγει μὲν γὰρ ἡ θάλασσα προσωτέρω σταδίους σχεδὸν οὐκ ἐλάττους τῶν εἴκοσι. προσελθόντες δὲ τὸ πλ῅θος διὰ ξηροὖ τοὖ ἐδάφους, τ῅ς θαυμαστ῅ς σου καὶ τοὖτο Φριστὲ δυνάμεως, εὑρίσκουσι λίθον ἐν εἴδει ναοὖ παρὰ τ῅ς σ῅ς ἀποῤῥήτου σοφίας πεποιημένον, καὶ τὸ μαρτυρικὸν σῶμα λαμπρῶς ἐν αὐτῷ κείμενον, καὶ τὴν βαρείαν ἐκείνην ἄγκυραν ἔγγιστά που τοὖ λίθου καὶ αὐτὴν κειμένην. Ἀλλ' ἀπεκαλύφθη Κορνηλίῳ καὶ Υοίβῳ, ὥστε μὴ τὸ λείψανον ἐκεῖθεν μετακιν῅σαι, καλῶς ἐν τῷ βυθῷ κείμενον, καὶ ὅτι καθ' ἑκάστην ἐνιαυτοὖ περιτροπὴν ἐν τῷ καιρῷ τ῅ς τοὖ μάρτυρος τελειώσεως ὑπο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

χωρήσει παρ' ὅλας ἑπτὰ ἡμέρας τοῖς προσιοὖσιν ἡ θάλασσα, πεζ῅ καὶ βάδην αὐτοῖς μέχρι τοὖ λειψάνου τὴν πάροδον ἐπιτρέπουσα. ὅπερ ἐτησίως ἐξ ἐκείνου καὶ εἰς δεὖρο τελεῖται, τὴν ἐπιδημίαν τ῅ς αὐτοὖ μνήμης οἱονεί τινα ὅρον ἔχον καὶ προθεσμίαν. ἐντεὖθεν αἵρεσις παρ' αὐτοῖς π᾵σα καὶ ἑλληνισμὸς καταλέλυται, τῶν ἐν τῆ τοὖ μάρτυρος μνήμῃ τελουμένων ἐκεῖ σημείων καὶ τῶν θαυμάτων εἰς ἐπίγνωσιν πάντας χειραγωγούντων, καὶ καθαρῶς ἐναγόντων πρὸς τὴν ἀλήθειαν. οὐδενὶ γὰρ τῶν ὑπό τινος ἀνηκέστου κακοὖ πιεζομένων τ῅ς τοὖ ὕδατος ἐκείνου μεταλήψεως καὶ τοὖ ·αντισμοὖ πλέον ἐδέησε πρὸς τὴν τοὖ κατέχοντος αὐτὸν πάθους ἀπαλλαγήν. Ἀλλὰ ταὖτα μὲν δὴ τοιαὖτα καὶ οὕτως ἔχοντα· ἐκεῖνο δὲ καὶ λίαν πολλῷ μεῖζον καὶ ἱκανὸν τὰ προλαβόντα πιστώσασθαι. ἐπειδὴ γὰρ, ὡς ὁ λόγος φθάσας ἐδήλωσεν, εἰς πέλαγος ὁ μάρτυς ἠφίετο, καὶ εἰς ὑδάτων μυχοὺς ἔῤῥιπτο, ἥ τε θάλασσα ὑπέβαινε ποῤῥωτέρω, καθάπερ ὑπὸ πόδα χωροὖσα, καὶ μηνυτὴς τοὖ λειψάνου παραδόξως γινομένη, καὶ βυθὸν πεζεύειν τῷ βουλομένῳ παρέχουσα, πολὺ μέντοι πλ῅θος τηνικαὖτα Φριστιανῶν πρὸς τὴν τοὖ λειψάνου θέαν ἠπείγοντο. μετὰ δὲ ταὖτα καὶ ἡ μεγίστη ἑορτὴ τὸ θαὖμα ἤγετο, ἐκεῖνο δὲ μ᾵λλον ἐποίει τὴν ἑορτὴν, οὐ γεγονὸς ἅπαξ, εἶτα παυσάμενον, ἀλλὰ καθ' ἑκάστην ἐνιαυτοὖ περίοδον ὁμοίως τελούμενον, καὶ τὰς εὐσεβεῖς ψυχὰς συγκαλοὖν εἰς ἑστίασιν. ἐπεὶ τοίνυν οὕτω ταὖτα καὶ οἱ κατὰ Φερσῶνα πάντες Φριστιανοὶ πρὸς τὴν τοὖ θαύματος πανήγυριν ἐτησίως συνέτρεχον, θαυματουργεῖ τι κἀνταὖθα θεὸς τῶν προγεγονότων παραδοξότερον. Ἀνὴρ γάρ τις θεοσεβὴς ἅμα γυναικὶ καὶ ἄῤῥενι τέκνῳ τοὖ θαύματος ἤδη τελουμένου πρὸς τὸ μαρτυρικὸν ἐκεῖνο καὶ αὐτοὶ σῶμα μετὰ τοὖ συῤῥέοντος πλήθους ἐχώρουν. τὸ πέλαγος οὗν ἐκ ποδὸς διαβάντες καὶ τὸν ἐν μυχῷ τούτου καταλαβόντες ναὸν, τ῅ς χειρὸς λαβόμενοι τοὖ παιδὸς οἱ πατέρες ἐπεὶ τοὖ ναοὖ ἔνδον ἐγένοντο, καὶ τὴν ἁγίαν ἐκείνην περιστάντες σορὸν, τάτε ἄλλα ἐδέοντο τοὖ ἁγίου, καὶ ὑπὲρ τοὖ παιδὸς ἐλιπάρουν, ὅσα τοὺς πατέρας εἰκός. εὐξάμενοι οὗν καὶ θερμῶς τὸν τάφον περιπτυξάμενοι, αὐτοὶ μὲν ἤδη τ῅ς πανηγύρεως τελεσθείσης καὶ οἴκαδε πάντων ἐπανιόντων ὀπίσω πάλιν μετὰ τοὖ συνδραμοὖντος πλήθους ἐχώρουν. τὸ παιδίον δὲ τοὺς τεκόντας λαθὸν, οὐκ οἶδ' ὅπως, μόνον παρὰ τῆ σορῷ καταλέλειπται, πάντως τ῅ς ἀκαταλήπτου προνοίας τοὖ θεοὖ καὶ τοὖτο οἰκονομησαμένης, ἵνα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τιμήσῃ πλέον τὸν καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα δι' αὐτὸν ἡδέως προϊέμενον. καὶ τὸ μὲν ὕδωρ ἐπαναστρέφον εἰς τὰ οἰκεῖα ἐκάλυπτε τὸν βυθὸν, καὶ πέλαγος αὗθις ἐγίνετο. Oἱ πατέρες δὲ μικρὸν ἀπὸ τοὖ λειψάνου προελθόντες ὡς ἤδη τὸν παῖδα παρ' αὐτοῖς οὐχ ἑώρων, εἰς ἔρευναν αὐτοὖ τρέπονται· καὶ ὀπίσω στραφέντες, ὥστε τὸ παιδίον εὑρεῖν, πέλαγος ὁρῶσι πάλιν τὴν ἐπὶ τὸ λείψανον ἑξ῅ς φέρουσαν· καὶ αὐτίκα θορυβοὖνται, ταράττονται, κλονοὖνται, θερμότερον ὁρμῶσι πρὸς τὴν τοὖ παιδὸς ζήτησιν. τὸ δὲ ἄρα ἦν ἐν τῆ σορῷ καταλελειμμένον. ἐπεὶ δὲ πολλὰ καμόντες τὸ παιδίον οὐχ ε὘ρον, ἀλλ' ἐν τῷ βυθῷ καταλελεῖφθαι αὐτοῖς ἐνομίσθη, ὥσπερ ἄρα καὶ ἦν, μακρόν τε καὶ γοερὸν ἀνεβόων ἀνακαλούμενοι τὸν υἱὸν καὶ τὰ στήθη ἔπαιον, καὶ τὴν κατασχοὖσαν αὐτοὺς ἀνωλοφύροντο συμφοράν. εἶτα καὶ πρὸς τὸν ἅγιον, οἷά περ ἅν ὀδυνωμένη ψυχὴ φθέγξαιτο, ἔλεγον θάνατον ἑαυτοῖς ἀντὶ τῶν παρόντων εὐχόμενοι, ἕως τῶν πλησίον τινὲς περιπεσόντες αὐτοῖς ἐκλελυμένοις ὑπὸ τῶν θρήνων ἤδη, καὶ πολλὰ ἐπὶ τῷ πάθει καὶ αὐτοὶ ἐκχέαντες δάκρυα, παρεμυθήσαντό τε αὐτοὺς καὶ ὑφεῖναι τ῅ς μακρ᾵ς λύπης ἐποίησαν. ἀλλὰ πρὸς τὴν οἰκίαν ἐκείνων ἐπανελθόντων μεῖζον καὶ πάλιν τὸ πάθος ἐγίνετο, καὶ ἱμάτιον ὀφθὲν τοὖ παιδὸς, εἴτε τινὰ τῶν ἐκείνῳ συνήθων εἰς μνήμην τοῖς πατράσιν ἐλθόντα χαλεπωτέραν αὐτοῖς ἐποίει τὴν συμφοράν. Σοὖ ἐνιαυτοὖ δὲ ἤδη περιελθόντος καὶ τ῅ς λαμπρ᾵ς ἑορτ῅ς ἐκείνης ἄγεσθαι πάλιν μελλούσης ἐκέντει τε αὐτοὺς ἐπὶ πλέον τὸ πάθος, καὶ σφοδρότερον πάλιν τοὖ παιδὸς ἀνεμίμνησκε. καὶ δ῅τα πρὸς ἀλλήλους ἴωμεν, φασὶ, πρὸς τὸν τάφον· ἴδωμεν, εἴ τι τοὖ παιδὸς ὑπολέλειπται λείψανον, εἴ πως κἅν αὐτὸ κομιούμεθα. ταὖτα καὶ ὅσα τοὖ πάθους πρὸς ἑαυτοὺς κοινολογησάμενοι προέρχονται τ῅ς οἰκίας πενθικῶς ἐσκευασμένοι καὶ τὰς ὁράσεις ὑπὸ τῶν δακρύων ἐκτετηκότες, καὶ παρὰ τὸν αἰγιαλὸν ἀφικνοὖνται. καὶ ὑποχωρεῖ μὲν εὐθέως ἡ θάλασσα τ῅ς προθεσμίας καταλαβούσης. ἀκολουθοὖσι δὲ αὐτοὶ πρῶτοι, καὶ κατὰ πόδας ἕτεροι πάλιν, τῆ θαλάσσῃ καθάπερ ὁδηγῷ χρώμενοι. καὶ τὸν αὐτομάτως οἰκοδομηθέντα ναὸν ἐκεῖνον, μ᾵λλον δὲ τὸν ὑπὸ τ῅ς σ῅ς, δέσποτα, σοφίας δημιουργηθέντα καταλαβόντες, ὁρῶσι τὸ παιδίον, ὢ τοὖ θαύματος, ζῶν καὶ ἁλλόμενον παρὰ τῷ ναῷ. καὶ πρῶτον μὲν ἀμφιβόλως εἶχον πρὸς τὰ ὁρώμενα λογιζόμενοι, μὴ οὐχ ὁ παῖς ᾖ τὸ φαινόμενον. ἐπεὶ δὲ καὶ τοῖς γνωρίσμασι καὶ τοῖς σχήμασι πάντοθεν εἰς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πίστιν αὐτοὺς τὸ παιδίον ἐν῅γε, καὶ τοὖτον ἐκεῖνον εἶναι τὸν υἱὸν ἐπίστευσαν, περιχυθέντες εὐθέως αὐτῷ, καὶ ὀφθαλμοὺς καὶ χείλη προσφύντες, ἔκλαιόν τε μέχρι πολλοὖ, τὰ γλυκέα δὴ ταὖτα ὑφ' ἡδον῅ς προχέοντες δάκρυα, καὶ θερμῶς αὐτὸν ὥσπερ γυμνῆ τῆ ψυχῆ κατεφίλουν. Ἔπειτα μικρὸν ἑαυτοὺς ἀναλαβόντες ἠρώτων ἀκριβῶς ἕκαστα τὸ παιδίον, ὅπως οὕτω παραδόξως διεσώθη, τίνος φυλάττοντος, τίνος τρέφοντος, τίνος θάλποντος, τίνος ζωογονοὖντος. τὸ δὲ τῆ μὲν λαιᾶ χειρὶ τὴν σορὸν κατέχον, θατέρᾳ δὲ τὸν ἐν αὐτῆ κείμενον ὑποδεικνύον ο὘τός μοι καὶ τ῅ς ζω῅ς πάροχος, ἔλεγε, καὶ τροφεὺς καὶ φύλαξ, παρ' ἑαυτῷ γνησίως ἀεί με τηρῶν καὶ καλῶς τιθηνούμενος. θαύματι οὗν οἱ τεκόντες ἀποῤῥήτῳ σὺν ἡδονῆ ληφθέντες τοὺς προτέρους θρήνους καὶ τὰ σκυθρωπὰ τοὖ πάθους ἐκεῖνα ῥήματα εἰς φαιδρότητα καὶ εὐχαριστίαν μετέβαλον θαυμαστὸς, λέγοντες, ὁ θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοὖ, καὶ ὅσα ἑξ῅ς προστιθέντες. ἐπανέρχονται τοίνυν μακάριοι καὶ ζηλωτοὶ πρὸς τὴν οἰκίαν, ὃν ὡς νεκρὸν ἐπένθουν, καὶ τάφον αὐτῷ θαλαττίου γαστέρα θηρὸς ἐπεφήμιζον, μ᾵λλον δὲ ο὘ μηδὲ λείψανον εὑρεῖν προσεδόκων, τοὖτον μεθ' ἑαυτοὖ βαδίζοντα ἔχοντες, καὶ συλλαλοὖντα ὁρῶντες, ἄφατόν τι χρ῅μα πατράσιν εἰς ἡδονὴν, καὶ ἀπόῤῥητον γλυκύτητα τοῖς ἐκείνων σπλάγχνοις ἐναποστάζον. Oὕτω τιμ᾵ν οἶδεν ὁ κοινὸς ἁπάντων δεσπότης Φριστὸς τοὺς δι' αὐτὸν παθόντας τῶν οἰκετῶν καὶ τοσοὖτον κίνδυνον ἀναδεξαμένους, τοιαύτῃ θαυμάτων ὑπερβολῆ, τοιαύταις λαμπρότησιν, ὧν γένοιτο καὶ ἡμ᾵ς ἐπιτυχεῖν χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοὖ κυρίου ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ, μεθ' ο὘ τῷ πατρὶ δόξα ἅμα τῷ ἁγίῳ πνεύματι εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ἀμήν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ΣOΤ EΝ AΓIOI΢ ΠAΣΡO΢ HΜΩΝ EΦΡAIΜ AΡΥIEΠI΢ΚOΠOΤ ΥEΡ΢ΩΝO΢ ΠEΡI ΣOΤ ΘAΤΜAΣO΢ ΣOΤ ΓEΓOΝOΣO΢ EI΢ ΠAIΔA ΤΠO ΣOΤ AΓIOΤ IEΡOΜAΡΣΤΡO΢ ΚΛHΜEΝΣO΢.

ι. Θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοὖ, εὔκαι-ρον μετὰ τοὖ Προφήτου εἰπεῖν σήμερον· καὶ Ὡς θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου, Κύριε! καὶ Σίς Θεὸς μέγας ὡς ὁ Θεὸς ἡμῶν; καὶ, ΢ὺ εἶ ὁ Θεὸς ὁ ποιῶν θαυ-μάσια μόνος. Καὶ τί γὰρ ἅν ἄλλο τι προοίμιον τῷ παρόντι λόγῳ προθήσομαι; Ἀπὸ γὰρ τεχνικῶν με-θόδων τὸ παρὸν ὑπέρκειται θαὖμα, θαύματος πολλῶν ὑπερανεστηκότος θαυμάτων, καὶ προφητικῶν αὐτῶν θαυμάτων ὑπερεξέχοντος, ὡς ὁ λόγος δηλώσειεν. ιι. Καὶ οἶδα ὅτι ποθεῖτε οἷον καὶ τίνος τὸ θαὖμα μαθεῖν, καὶ εἰπεῖν ἡμ᾵ς κατεπείγεσθε· τὸ δέ ἐστι πρῶτα μὲν Θεοὖ, παρ' ο὘ π᾵σα δόσις ἀγαθὴ καὶ π᾵ν δώρημα τέλειον· ἕπειτα δὲ Κλήμεντος τοὖ Ῥωμαίου, τοὖ μετὰ Πέτρον τ῅ς ἀληθείας κήρυκος, καὶ τοὖ τ῅ς Ῥώμης θρόνου τούτου διαδόχου πιστοὖ· Κλήμεντος ἐκείνου, ο὘ μέχρι καὶ νὖν ἡ σύμπασα τὰς σωτηριώδεις διδαχὰς καὶ σιγῶσα βοᾶ γεγονότα Κλήμεντος τοὖ ἀληθοὖς κλήματος τ῅ς ἀμπέλου Φριστοὖ, δι' ο὘ ἡμῖν ὁ τ῅ς διδασκαλίας βότρυς περκάσας, γλεὖκος εὐσεβείας καὶ σωτηρίας ἐστάλαξεν· Κλήμεντος, τ῅ς ἀληθοὖς κλίμακος, τ῅ς οὐ πρὸς γεώλοφόν τι ὕψος ἐπαναγαγούσης ἡμ᾵ς, ἀλλὰ ταῖς τῶν ἀρετῶν ἀναβάσεσιν, ὤσπερ τισὶ βαθμίσι, πρὸς οὐρανόν τε καὶ τὰ οὐράνια ἡμ᾵ς διαβιβαζούσης· κλίμακος, καὶ τ῅ς Ἰακὼβ ὁραθείσης οὐδὲν ἀποδεούσης, οὐκ ἀγγέλους δι' αὐτ῅ς ἀνιόντας καὶ κατιόντας ἡμῖν δεικνυούσης, ἀλλὰ ἀνθρώπων ψυχὰς ταῖς θειοτάταις παραινέσεσιν, ὡς ἐκ βαθμῶν εἰς βαθμοὺς δι' ἀρετῶν τῷ Θεῷ συνεισφερούσης. ιιι. Oὕτινος δὴ τὸ θαὖμα μὴ μαθόντες, ὦ κάλλιστον καὶ πιστότατον ἄθροισμα, καὶ οἷόν ἐστι καὶ ὅσον ἀκηκοέναι, ὡς φιλευσεβεῖς, ἀγωνίζεσθε, καὶ προσκιρτ᾵τε τοὖ λόγου, καὶ τὴν ἀκοὴν ὑποκλίνετε, καὶ τ῅ς βραδυτ῅τος ἡμῶν καταμέμφεσθε· χαίρω δ' οὗν τούτου ἕνεκα· μόνον, μέχρι τέλους μοι, παρακαλῶ, οὕτως συντεταμένην τηρήσατε τὴν διάνοιαν, καὶ μή τινα βιωτικὸν λογισμὸν τῷ νῷ ὑμῶν ὑπεισελθεῖν, καὶ τὸ πρόθυμον χαυνῶσαι ἐάσητε· ἀλλ' ἐγρηγορότι λογισμῷ καὶ φρονήματι τοὖτο πιστῶς ὑποδέξασθε.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἔστιν δὲ οὕτως. ιᾳ. Σοὖ ἀοιδίμου καὶ μακαριωτάτου Κλήμεντος τὸν τ῅ς διδασκαλίας καὶ ἀποστολ῅ς δρόμον ἐκτελέσαντος, καὶ τῶν τῆδε διὰ τ῅ς τοὖ μαρτυρίου τελειώσεως μετακεχωρηκότος· ὡς καὶ ἡ τοὖ ἐνδόξου αὐτοὖ μαρ-τυρίου βίβλος δεδήλωκεν, ἣν μὴ ἀγνοεῖν ὑμ᾵ς πέ-πεισμαι· οὐ δίκαιον κέκρικεν ὁ δοξάζων τοὺς δοξάζον-τας αὐτὸν Κύριος, μὴ ἀντιδοξάσαι τὸν οὕτως ὑπὲρ τ῅ς εἰς αὐτὸν ἀγάπης ἀγωνισάμενον· ἀλλὰ καὶ ὑπερ-δοξάσαι καὶ μεγαλὖναι, καὶ ὡς ἐν οὐρανῷ τοῖς ἀγγέ-λοις, οὕτω κἀνταὖθα τοῖς ἀνθρώποις λαμπρότατον αὐτὸν καταστ῅σαι, διὰ τ῅ς τῶν θαυματουργιῶν ἐπι-δείξεως, καὶ αἰδεσιμώτατον· θαυματουργιῶν, ὧν νοὖς μὲν τὸ μέγεθος ἐννο῅σαι ἀτονεῖ, λόγος δὲ τὸ πλ῅θος εἰπεῖν, καὶ χεὶρ διαχαράξαι τὸ ἄπειρον· ἵνα οὗν ἐκ τοὖ κρασπέδου τὸ ὕφασμα μετὰ τὴν παροι-μίαν γνοίητε ἐν ὑμῖν, ὃ καὶ ὑπεσχόμην διηγήσομαι. ᾳ. Σοὖ πανσέπτου λειψάνου τοὖ πανοσίου ἱερομάρτυρος Κλήμεντος ἐν τῷ τ῅ς θαλάσσης ἀποῤῥιφέντος βυθῷ παρὰ τῶν ἀθέων ἐκείνων εἰδωλολατρῶν, καὶ τοὖ ἐν βυθῷ θεοδμήτου ναοὖ τοὖτο ὑποδεξαμένου, θαυματουργεῖ τι μέγιστον κἀνταὖθα ὁ τῶν θαυμασίων Θεός. Σούτου γὰρ γεγονότος, καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοὖ σὺν τῶν ἐκεῖσε πιστῶν ὀδυρομένων, δεῖξαί τε τούτοις τὸ πανίερον λείψανον τοὖ πανενδόξου Κλήμεντος, ὅ τι καὶ γέγονε, πρὸς Θεὸν ἱκετευόντων, παρευθὺ τὸ ἄπειρον ἐκεῖνο πέλαγος ὑπολοφ῅σαν καὶ εἰς τοὐπίσω ἀναποδίσαν, εἰσιτητὸν καὶ αὐτὸν τὸν βυθὸν τοῖς εὐσεβέσι πεποίηκεν, ἄχρι μιλίων τριῶν. Καὶ δὴ εἰσελθόντες ε὘ρον ἐν σχήματι ναοὖ μαρμαρίνου οἴκημα, καὶ αὐτόθι ἐν σορῷ λιθίνῃ τὸ πανάγιον καὶ ἔνδοξον ἀποτεθειμένον τοὖ μάρτυρος λείψανον: Oἷς ἆραι βουλομένοις τὸ πανάγιον ἐκ τοὖ βυθοὖ λείψανον, νύκτωρ ἐπιστὰς τούτοις ὁ ἅγιος, οὑτωσὶ διηγόρευσε· Σὸ μὲν λείψανον ἆραι μὴ δόξητε· χαρίζομαι δὲ ὑμῖν ταύτην τὴν χάριν, ἵν' ἑκάστῳ χρόνῳ ἐν τῆ τ῅ς ἐμ῅ς ἀθλήσεως ἡμέρᾳ ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας ὑποχωρῶν ὁ βυθὸς, διὰ ξηρ᾵ς πεζεύειν, μέχρις ὧδε παρασκευασθήσεται. Καὶ ὁ λόγος ἔργον ἐγένετο. Ἔκτοτε γὰρ μέχρι τ῅ς σήμερον ἐκάστῳ χρόνῳ τὸ θαυμαστὸν τοὖτο τελεῖται θεουργικῶς μεγαλούργημα. ᾳι. Σί τοὖτο τοὖ Μωσέως θαύματος ἀτιμότερον; Σί δὲ τοὖ Ἑλισσαίου ἀδοξότερόν τε καὶ ταπεινότερον; πολὺ μὲν οὗν γε ἐνδοξότερόν τε καὶ ὑψηλότερον. Ὁ μὲν γὰρ ·άβδῳ καὶ ζῶν καὶ ἅπαξ τὴν θάλασσαν διασχίσας, τρίβον τὸν βυθὸν ἀπειργάσατο· ὁ δὲ ὡσαύτως τῆ μηλωτῆ τὸν Ἰορδάνην τεμὼν, ἅπαξ καὶ ο὘τος τοὖτο τεθαυματούργηκεν· εἰς τὴν προτέραν ἀμφο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τέρων τῶν ὑδάτων, μετὰ τὴν διάβασιν, φύσιν καταστάντων, καὶ μηκέτι τοὖτο πεπραχότων· ο὘τος δὲ τί; μετὰ θάνατον, καὶ οὐχ ἅπαξ, ἀλλ' ἔκτοτε μέχρι σήμερον. Ὢ τοὖ θαύματος καὶ τ῅ς δόξης τοὖ μάρτυρος! οἵας εἴληχεν ἑκάστῳ χρόνῳ ἐν τῆ τ῅ς ἐνδόξου αὐτοὖ ἀθλήσεως ἡμέρᾳ! Ἐπὶ ἑπτὰ γὰρ, ὡς προέφημεν, ἡμέραις ὑποχωροὖν τὸ ἄπειρον ἐκεῖνο πέλαγος, πορείαν εὐεπίβατον τοῖς εὐσεβέσι παρέχεται. ᾳιι. Σούτου οὗν οὕτως γινομένου, πάντες τῶν ἐν ἡμῖν φιλευσεβῶν ἐγχωρίων καὶ πολιτῶν τ῅ς Φερσῶνος, τοὖτο ἀκηκοότες, πρὸς τὴν τοὖ θαύματος θέαν ἠπείγοντο. Μεθ' ὧν καί τις ἀνὴρ εὐσεβὴς σὺν εὐσεβεῖ γυναικὶ καὶ τέκνῳ ἄῤῥενι τὴν ἐπὶ τὸν ἁγίου ἱερομάρτυρος ναὸν διήνυον ὁδὸν προθυμότατα. Καὶ δὴ τὸν τόπον καταλαβόντες, καὶ τὸ θαὖμα εἰσέτι τελούμενον θεασάμενοι, τῆ χειρὶ τὸν παῖδα λαβόμενοι, εἰς τὸν ἐν τῷ βυθῷ θεόδμητον ἐκεῖνον ναὸν εἰσῄεσαν· καὶ τῆ σορῷ παραστάντες, ἱκετικῶς τὸν ἅγιον ἐλιτάνευον, ἁμαρτημάτων συγχώρησιν δι' αὐτοὖ λαβεῖν ἐξαιτούμενοι, καὶ τῷ παιδὶ δοθ῅ναι δεόμενοι ζωὴν μακρὰν καὶ ἀπήμονα, βίου τε εὐμάρειαν, καὶ οἷα εἰκὸς γονεῖς ἐπὶ τέκνῳ αἰτεῖσθαι μονογενεῖ. ᾳιιι. Ὡς οὗν τὴν εὐχὴν τετελέκασι, καὶ τὸ τοὖ ἁγίου κατησπάσαντο λείψανον, εἰς τοὐπίσω πάλιν ἐξῄεσαν. Ὠν ἐξελθόντων, τὸ ὕδωρ πάλιν εἰς τὴν ἰδίαν χώραν ἐπέδραμεν. Oἱ δὲ μεταστραφέντες, καὶ πέλα-γος τὴν πρὶν θεασάμενοι τρίβον, τῆδε κἀκεῖσε περι-σκοποὖντες, τὴν τοὖ τέκνου ζήτησιν ἐπεχείριζον· τὸ δὲ ἧν ἐν τῆ τοὖ ἁγίου λάρνακι καταλειφθέν· καὶ τοὖτο οὐ τῆ τῶν γονέων λήθῃ, ἀλλὰ τῆ τοὖ Θεοὖ εὐδοκίᾳ ἐγεγόνει, ἵνα καὶ ἐνταὖθα μειζόνως θαυμαστώσῃ τὸν μάρτυρα. ιξ. Ὡς δ' οὗν οἱ γονεῖς τὸ τέκνον οὐχ ηὕρισκον, καὶ ὄτι ἐν τῷ βυθῷ τούτοις ἐπελήσθη ὁ παῖς ἐνενόησαν, τί δεῖ καὶ λέγειν, τούς τε τοὖ πατρὸς θρήνους, καὶ τὰς τ῅ς μητρὸς οἰμωγάς; Π᾵σαν γὰρ τὴν λαμπρὰν ἐκείνην ἑορτὴν εἰς θρ῅νον μετεποίησαν. Σί γὰρ οὐκ ἔλεγον; τί δὲ οὐκ ἔπραττον; τῶν ὅσα εἰκὸς ἦν καὶ λίθον αὐτὸν κιν῅σαι πρὸς δάκρυον. Ἡ γὰρ τεκοὖσα, τοὺς ὀφθαλμοὺς τῷ πελάγει ἐντείνασα, καὶ τὰς χεῖρας πρὸς ὕψος διάρασα, τοιάσδε τῷ ἁγίῳ ἠφίει φωνάς· A὘ταί σου, ἅγιε, αἱ ἀμοιβαί; τοιαὖταί σου τῶν πόθῳ πρὸς σὲ προστρεχόντων αἱ ἀνταμείψεις; Oὕτω τὸν κόπον ἀντιμετρήσας ὃν ἀφ' ἧς παρεγενό-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μην ὑπέμεινα, τὴν ἀντιμισθίαν μοι δέδωκας; Ποὖ μου ὁ παῖς; Ποῖον τοὖ ἐμοὖ τέκνου τὰ σπλάγχνα θηρίον θαλάττης ἐσπάραξεν; Ποῖον δὲ ·όθιον κὖμα κατεπαναστὰν, ὡς τάφος, ζῶντα τοὖτο ἐκάλυψεν; Σίνα τοῖς ὀφθαλμοῖς ἄρτι θεάσομαι; Ὑπὲρ δὲ τίνος προσεύξομαι; Σίς δέ μου τοὖ γήρως καὶ βακτηρία γενήσεται; Ἵνα τί με, ὦ ἅγιε, μὴ τῷ τοὖ τέκνου θανάτῳ κοινων῅σαι πεποίηκας, ὡς ἃν ὥσπερ πρὸς σὲ τοὖτο τῆ χειρὶ κατέχουσα παραγέγονα, οὑτωσὶ κἅν τῷ °δῃ ἀγκαληφοροὖσα τούτῳ ἡ δύστηνος καταβέβηκα. Ὠ θάλασσα καὶ βυθὲ, ποίῳ σου κόλπῳ τὸν ἐμὸν καθέξεις υἱόν; Πῶς δὲ καὶ θρέψεις αὐτόν; οἴμοι τέκνον ἐλεεινὸν, τέκνον πρὸ ὥρας ἀναρπασθέν· τέκνον, πῶς ἔδυς τῶν ἐμῶν ὀφθαλμῶν, ποίοις ποσὶν ὑποστρέφω; Σίνα δὲ ὡς ἄρνα ἐπισκιρτῶντα θεάσομαι; ξ. Ὁ δέ γε πατὴρ τοιαὖτα πάλιν, τῷ χειρὶ τὴν ὄψιν παίων, ὠδύρετο· Ἵνα τί, ὦ ἅγιε, ἐξαίφνης ἄπαιδά με κατέστησας; Ἵνα τί οὔτως οἰκτίστῳ θανάτῳ τὸ ἐμὸν τέκνον θανεῖν παρεχώρησας; Ἵνα τί τὰ ἐναντία ὧν ἤλπισα μοὶ συνήντησεν; ἐπὶ τοιαύταις πρὸς σὲ παραγεγόναμεν; Σοιαὖται τῶν πόθῳ προσερχομένων τοῖς μάρτυσιν αἱ δωρεαί; Ὄντως οὐ σὺ, ἀλλ' αἱ τῶν ἐμῶν ἁμαρτημάτων θύελλαι τὸν παῖδα τῆ θαλάσσῃ παραδεδώκασιν. Ὠ τέκνον ἐμὸν, τίς σου τοὺς ὀφθαλμοὺς θανόντα καλύψει; Σίς δὲ ἐνταφιάσει; Ποῖα δὲ σορὸς τὸ περικαλλὲς καὶ τερπνότατον κατακρύψει σου σκήνωμα; Ἢ πάντως ἐκάλυψε μέν σου τοὺς ὀφθαλμοὺς θάλασσα· ἐνεταφίασε δὲ βυθός· καὶ γαστὴρ ἰχθύων σορός σοι ἐγένετο. ξι. Oὔτω δ' οὗν κοπτομένων τῶν τεκόντων τὸν θρ῅νον, τῶν ἐκεῖσε συνελθόντων τινὲς, μόλις ποτὲ τοὖ θρήνου ἀνεῖναι τούτους πεπείκασι. Καὶ δὴ τ῅ς οἰμωγ῅ς κἅν πρὸς ὀλίγον παυσάμενοι, οἴκαδε ᾤχοντο. Σοὖ οὗν χρόνου προοδεύσαντος, καὶ τῶν τ῅ς τοὖ ἁγίου

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μνήμης ἡμερῶν καταλαβουσῶν, τοιάδε πρὸς ἀλλήλους ἔλεγον, εἰς ἀνάμνησιν τοὖ ἰδίου τέκνου γενόμενοι· Δεὖρο δὴ καὶ πορευθῶμεν πρὸς τὸν ἅγιον, ὡς ἅν εἴ πού τι λείψανον, ὅπερ ἀδύνατον, ὑπελείφθη τοὖ τέκνου ἡμῶν λαβώμεθα, καὶ τὸν ἅγιον δικασώμεθα, εἴ πως καὶ θανοὖμεν ἐκεῖσε, τῷ θανάτῳ τοὖ παιδὸς κοινωνήσαντες. Σαὖτ' οὗν εἰπόντες, οὔπω τέλος τοῖς λεγομένοις τεθείκασι, καὶ τὴν πορείαν ἀπήρξαντο. Καὶ δὴ παραγεγονότες, καὶ τὸν τόπον καταλαβόντες, καὶ τ῅ς θαλάσσης ὑποχωρησάσης, τιμῶντος τοὖ Θεοὖ κἀνταὖθα τὸν μάρτυρα, τῷ τοὖ τέκνου πόθῳ δακνόμενοι, πρῶτοι τῷ βυθῷ εἰσεπήδησαν· ἐφεπόμενόν τε τούτοις τὸ πλ῅θος ἐπήρχετο. ξιι. Καὶ δὴ τὸν πάνσεπτον ναὸν καταλαβόντες τοὖ μάρτυρος, ὦ τοὖ θαύματος! ὁρῶσι τὸ ἴδιον τέκνον ζῶν καὶ φαιδρὸν καὶ ἁλλόμενον. Ὡς δὲ ἐν θαύμασι θαὖμα περιτυχόντες, ἐκπλαγέντες τε τῷ ἐξαισίῳ μεγαλουργήματι, πρῶτα μὲν τὸ θεῖον ἐγέραιρον· ἔπειτα δὲ τὸν μάρτυρα εὐχαριστηρίοις φωναῖς ἐπευφήμιζον· εἶτα τῷ νέῳ ἐπύθοντο, πῶς σέσωσται, τίνος ζωογονοὖντος, τίνος φυλάσσοντος, καὶ τίνος τρέφοντος. Ὁ δέ γε παῖς, τῆ μὲν μιᾶ χειρὶ κατέχων τὴν λάρνακα, τῆ δὲ ἑτέρᾳ δακτυλοδεικτῶν τὸν ἔνδοθεν κείμενον, τοῖς ἐρωτῶσιν ἀνταπεκρίνετο· O὘τός μου μετὰ Θεὸν καὶ ζωὴ καὶ τροφὴ, καὶ τῶν ἐν τῆ θαλάσσῃ θηρίων ἀμυντήριον ἐγεγόνει· ο὘τός με καθ' ἑκάστην ἐτιθηνεῖτο λαμπρότατα. ξιιι. Oἱ δ' οὗν τεκόντες, θάμβει καὶ χαρᾶ συσχεθέντες, τῆ τε πίστει πλέον βεβαιωθέντες τοὖ μάρτυρος, δι' ο὘ τὸν νεκρὸν νομισθέντα υἱὸν ζῶντα ἀπείληφαν, τοὺς προτέρους θρήνους εἰς εὐχαριστίαν ἐτρέψαντο, τοιάδε τῷ ἁγίῳ ἐπιβοώμενοι· Ὡς ἀληθῶς ἄρα θαυμαστὸς ὁ Θεὸς ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοὖ, καὶ θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτὸν ποιῶν, καὶ τ῅ς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούων. Ἔσωσας ἡμῶν, Ἅγιε, τὸν υἱὸν,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀπέδωκας ἡμῖν τὸν οὐκ ἐλπιζόμενον. Ὠ οὐρανὲ καὶ γ῅, καὶ σὺ βυθὲ, ὁ πρὶν ὑφ' ἡμῶν ἐπαρώμενος, ἔκστηθι τῷ ὑπὲρ φύσιν τούτῳ μεγαλουργήματι. Ἵλεως δὲ καὶ αὐτὸς γενοὖ, ἅγιε, ὧν πρὸς σὲ τῆ θλίψει τρυχόμενοι ἐπράξαμέν τε καὶ εἴπομεν· μὴ ἀνταποδώσεις ἡμῖν τὴν τῶν βλασφημιῶν ἀνταπόδοσιν. Σὸν υἱὸν ἀπελάβομεν, τὸν νεκρὸν διὰ σοὖ νὖν ἀναστάντα ἐδεξάμεθα, τὴν τοὖ γήρως βακτηρίαν σῆ βοηθείᾳ πάλιν ἔχομεν. Σί τὰ πολλὰ λέγομεν; τὸν οὐ τριήμερον ἀλλ' ἐνιαύσιον νεκρὸν, καὶ οὐ λίθῳ ἀλλ' ὕδατι καλυπτόμενον, καὶ οὐχ ὑπὸ σκωλήκων, ἃ τ῅ς τοὖ σώματός ἐστι φύσεως ἴδια, δαπανηθέντα, ἀλλὰ τὸν ὑπὸ ἰχθύων ὡς ἐνομίσαμεν καταβρωθέντα, σῶον διὰ σοὖ ἀπελάβομεν. Eὗγε τ῅ς χάριτος, εὗγε τ῅ς δόξης, εὗγε τ῅ς δυνάμεως καὶ τ῅ς εὐεργεσίας σου, ἅγιε. Oὕτω τοίνυν τὸν ἅγιον μετὰ δακρύων ἐπευφημήσαντες, τὸν παῖδα ἀράμενοι, οἴκαδε παρεγένοντο, π᾵σι τὸ θαὖμα ἐκδιηγούμενοι. ξιᾳ. Σί οὗν πρὸς ταὖτα καὶ παρισώσαιμεν; τὸν Ἠλίαν φασί ποτε τὸν νεκρὸν ζῶντα υἱὸν τῆ ἰδίᾳ ἀποδοὖναι μητρί· ὃ μέγα τε ὑπάρχει καὶ ὑπερθαύμαστον. Ἀλλὰ καὶ τῷ Ἑλισσαίου ποτὲ, ὡς ἱστοροὖσι, μνήματι, ὑπό τινων ἀνδροφόνων φονευθέντα τινὰ, καὶ ἐν αὐτῷ ·ιφέντα, εὐθὺς ἀνεγερθ῅ναί τε καὶ ζ῅σαι· ὃ μεῖζον τοὖ προτέρου καὶ ἐξαισιώτερον. Καὶ Πέτρος δὲ ἐν τοῖς καθ' ἡμ᾵ς, ἡ τῶν ἀποστόλων κορωνὶς, τὴν πτωχοτρόφον ἑκείνην χήραν Σαβιθὰν θανοὖσαν αὔθωρον προσευχῆ ἐξανέστησεν. Σαὖτα μὲν οὗν θαυμαστὰ καὶ ὑπέρλαμπρα· τὸ δὲ παρὸν θαὖμα, ὅσον τούτων ὑπερανέστηκεν! ξᾳ. Καὶ ὅρα μοι προσέχων τὸ ὑπέροχον τοὖ θαύματος. Ὁ μὲν Ἠλίας, ὡς προέφημεν, ἄρτι θανόντα τὸν παῖδα καὶ οὔπω καταψυχέντα, ἀλλ' εἰσέτι τὸ θερμὸν τ῅ς φύσεως διασώζοντα, ἐξανέστησεν. Ἡ δὲ τοὖ Ἑλισσαίου δύναμις δυοῖν εἴνεκα αἰτιῶν τὸ θαὖμα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τετέλεκεν· ἑνὶ μὲν, ἀγνοούμενον προφήτην δεικνύουσα, ἑτέρῳ δὲ, μὴ συγχωροὖσα φόνον καὶ μετὰ θάνατον. Ὁ δέ γε Πέτρος τῆ ἰδίᾳ δυνάμει, καὶ τὴν τῶν εὐεργετουμένων παρὰ τ῅ς χήρας εὐχὴν συνεργὸν λαβόμενος, ἄρτι καὶ αὐτὸς ταύτην θανοὖσαν ἐξανεστήσατο. Ὁ δέ γε ἱερομάρτυς Κλήμης, ὦ τοὖ θαύματος! οὐκ ἀρτιθαν῅, ἀλλ' ἐνιαυσιαῖον, ἥ μ᾵λλον εἰπεῖν καθ' ἑκάστην στιγμὴν καὶ ταύτης τῷ λεπτοτάτῳ ἀποθνήσκοντα παῖδα διέσωζεν. Καὶ ἴστε πάντες οἱ πεπειραμένοι τοὖ πράγματος, πόσον εἰκὸς ἦν παῖδα ἐν οὕτω ἀπλέτῳ βυθῷ διασώζεσθαι χρόνον. ξᾳι. Ἀλλά μοι ἀκριβῶς σκοποὖντι, οὐχ ἔνα νεκρὸν, ἀλλ' ὅσην ὥραν ἵσμεν ἐν ὕδατι παῖδα πνίγεσθαι, τὸν χρόνον ἀναποδίζοντες, καὶ ταύτας ἀναμετροὖντες, τοσούτους νεκροὺς ἀνεστ᾵ναι τὸν ἅγιον ἐφευρήσομεν. Καὶ τὸ δὴ θαυμαστότερον, ὅτι οὐ τ῅ς τῶν ὑδάτων μόνον πνιγμον῅ς, ἀλλὰ καὶ τ῅ς θηρίων βλάβης τὸν παῖδα διέσωζεν. Ὢ χάριτος, ὢ δυνάμεως ἀμφότερα δεικνυμένης, καὶ τῷ ὕδατι πέδησις, καὶ τῶν θηρίων ἀμυντήριον. Πρὸς ταὖτα τί φατε; Oὐχ ὑπέρκειται τὸ θαὖμα τῶν ἄλλων; Eἰ μή τις ἡμ᾵ς κακῶς καταμέμψοιτο, ὡς προφητικῶν τοὖτο θαυμάτων ὑπεξαίροντας. Oὐδεὶς ἡμῶν μῶμος τούτου χάριν καθάψεται. Καὶ οἴδατε γὰρ σαφῶς τὸν ἱερομάρτυρα, καὶ ὁσίων, καὶ μαρτύρων, καὶ ἀποστόλων, καὶ προφητῶν, καὶ ἀγγέλων αὐτῶν, ὁμόδοξον ὑπάρχειν αὐτὸν καὶ σύσκηνον. ξᾳιι. Ἀλλ', ὧ μαρτύρων ἀγλάϊσμα, ὁσίων τι ἐγκαλλώπισμα, ἱεραρχῶν ἀκροθίνιον, ἴδε τοὖτο καὶ τὰ νὖν τὸ παρὸν σύνταγμα, τὸ εὐσεβὲς καὶ φιλόθεον, καὶ καθ' ἑκάστην ὑπὸ τῶν τοὖ βίου κλυδωνισμῶν καταποντιζόμενον· ταῖς σαῖς λιταῖς ἀβλαβὲς φρούρει τε καὶ περίσωζε· καὶ τοὺς ὡσεὶ θ῅ρας ἀγρίους ἐπιπηδῶντας δαίμονας καὶ καταφαγεῖν τὸ τ῅ς ψυχ῅ς εὐγενὲς ἐπαπειλοὖντας, τῷ τῶν σῶν πρεσβειῶν ἀκοντίῳ ἀποδιώκοις, πανόσιε.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἀλλ' οὗν καὶ ὑμεῖς, ὦ πιστότατον ἅθροισμα, δεὖτέ μοι παρακαλῶ· δι' ἀγαθῶν ἔργων καὶ θεοφιλῶν ἀξίους ἑαυτοὺς τῶν τοὖ ἁγίου χαρίτων καὶ δωρεῶν ἑργασώμεθα. Καὶ πρῶτα μὲν τὴν πρὸς Θεὸν καὶ ἀλλήλους ἀγάπην, εἰλικριν῅ καὶ ἀθόλωτον φυλαξώμεθα· ἔπειτα πάσης λοιδορίας, καὶ παντὸς ψεύδους, καὶ πάσης ἐπιορκίας, ἑαυτοὺς ἐκκαθάρωμεν. ξᾳιιι. Πρὸ δὲ τούτων καὶ μετὰ ταὖτα, τὴν ἐλεημοσύνην κατεργασώμεθα, ἣ καὶ μ᾵λλον οἶδε τὸν Θεὸν θεραπεύειν, ἵλεών τε ποιεῖν ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν. Σίς γὰρ, ταύτης ἐπιλαθόμενος, βασιλείαν Θεοὖ κληρονομήσειεν; Μηδεὶς ἡμῶν προβαλέσθω πενίαν, μηδεὶς χηρείαν, μήτε παιδοτροφίαν, τὰς ψυχρὰς ταύτας προφάσεις καὶ ὀλεθρίους. Oὐδεὶς ὑμῶν τ῅ς χήρας ἐκείνης πενέστερος, τ῅ς μηδὲν ἕτερον εἰ μὴ δράκα κεκτημένης ἀλεύρου, καὶ ταὖτα παιδοτροφούσης, καὶ μὴ προτιμησάσης τὴν ἰδίαν ζωὴν, ἥ τῆ τοὖ τέκνου, ὑπὲρ τὸν ἔλεον. Μὴ προφασιζώμεθα προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις. Θεὸς οὐ μυκτηρίζεται. Ἐμβλέψωμεν τῷ νῷ εἰς τὰ ταμιεῖα ἡμῶν· ἴδωμεν εἰ μηδὲν ἡμῖν τ῅ς ἐφημέρου τροφ῅ς περισσεύηται. Μὴ μηνῶν κύκλους ἀναμετρήσωμεν, καὶ περιόδους ἐνιαυτῶν· ἄλλος ὁ τούτων προνοητὴς καὶ μεριμνητὴς, κἅν ἡμεῖς ἀγνοῶμεν. Ἡμ᾵ς αὐτοὺς τῶν ἡμετέρων ἐξεταστὰς καταστήσωμεν· καὶ εἰ μὲν μηδὲν ἡμῖν, ὡς προέφημεν, τ῅ς ἐφημέρου τροφ῅ς περισσεύει, οἶδεν ὁ Θεὸς συμπαθεῖν τῆ ἐνδείᾳ δεδουλωμένοις· εἰ δὲ μὴ μόνον βρωτῶν καὶ ποτῶν τὰ ταμιεῖα ἡμῶν βρίθοντα θεασώμεθα, ἀλλὰ καὶ χρυσοὖ καὶ ἀργύρου, καὶ τῶν ἄλλων ἃ τοῖς φιλοκτήμοσιν ἕπεται, ἄλλων πεινώντων καὶ ·ιγώντων, γνωσώμεθα ὡς τὸ αἰώνιον καὶ ἀτελεύτητον πὖρ ἑαυτοῖς θησαυρίζομεν. Ἵν' οὗν τοὖτο ἐκφύγωμεν, ταῖς τοὖ Θεοὖ ἐντολαῖς ὅση δύναμις πορευσώμεθα· ὡς ἅν τ῅ς τε τοὖ ἱερομάρτυρος πρεσβείας κατευμοιρήσωμεν, καὶ τῶν ἀποῤῥήτων καὶ αἰωνίων τοὖ Φριστοὖ ἀγαθῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐπιτύχωμεν· χάριτι καὶ φιλανθρωπίᾳ τοὖ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ· ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος, νὖν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ΒAΡΝAΒA EΠI΢ΣOΛH
Φαίρετε, υἱοὶ καὶ θυγατέρες, ἐν ὀνόματι κυρίου τοὖ ἀγαπήσαντος ἡμ᾵ς, ἐν εἰρήνῃ. Μεγάλων μὲν ὄντων καὶ πλουσίων τῶν τοὖ θεοὖ δικαιωμάτων εἰς ὑμ᾵ς, ὑπέρ τι καὶ καθ’ ὑπερβολὴν ὑπερευφραίνομαι ἐπὶ τοῖς μακαρίοις καὶ ἐνδόξοις ὑμῶν πνεύμασιν· οὕτως ἔμφυ-τον τ῅ς δωρε᾵ς πνευματικ῅ς χάριν εἰλήφατε. Διὸ καὶ μ᾵λ-λον συγχαίρω ἐμαυτῷ ἐλπίζων σωθ῅ναι, ὅτι ἀληθῶς βλέπω ἐν ὑμῖν ἐκκεχυμένον ἀπὸ τοὖ πλουσίου τ῅ς πηγ῅ς κυρίου πνεὖμα ἐφ’ ὑμ᾵ς. Oὕτως με ἐξέπληξεν ἐπὶ ὑμῶν ἡ ἐμοὶ ἐπιποθήτη ὄψις ὑμῶν. Πεπεισμένος οὗν τοὖτο καὶ συνειδὼς ἐμαυτῷ, ὅτι ἐν ὑμῖν λαλήσας πολλὰ ἐπίσταμαι, ὅτι ἐμοὶ συνώδευσεν ἐν ὁδῷ δικαιοσύνης κύριος, καὶ πάντως εἰς τοὖτο κἀγὼ ἀναγκάζομαι, ἀγαπ᾵ν ὑμ᾵ς ὑπὲρ τὴν ψυχήν μου, ὅτι μεγάλη πίστις καὶ ἀγάπη ἐγκατοικεῖ ἐν ὑμῖν ἐπ’ ἐλπίδι ζω῅ς αὐτοὖ. Λογισάμενος οὗν τοὖτο, ὅτι ἐὰν μελήσῃ μοι περὶ ὑμῶν τοὖ μέρος τι μεταδοὖναι ἀφ’ ο὘ ἔλαβον, ὅτι ἔσται μοι τοιούτοις πνεύμασιν ὑπηρετήσαντι εἰς μισθόν, ἐσπούδασα κατὰ μικρὸν ὑμῖν πέμπειν, ἵνα μετὰ τ῅ς πίστεως ὑμῶν τελείαν ἔχητε καὶ τὴν γνῶσιν. Σρία οὗν δόγματά ἐστιν κυρίου· ζω῅ς ἐλπίς, ἀρχὴ καὶ τέλος πίστεως ἡμῶν, καὶ δικαιοσύνη, κρίσεως ἀρχὴ καὶ τέλος, ἀγάπη, εὐφροσύνης καὶ ἀγαλλιάσεως ἔργων ἐν δικαιοσύνῃ μαρτυρία. Ἐγνώρισεν γὰρ ἡμῖν ὁ δεσπότης διὰ τῶν προφητῶν τὰ παρεληλυθότα καὶ τὰ ἐνεστῶτα, καὶ τῶν μελλόντων δοὺς ἀπαρχὰς ἡμῖν γεύσεως. Ὠν τὰ καθ’ ἕκαστα βλέποντες ἐνεργούμενα, καθὼς ἐλάλησεν, ὀφείλομεν πλουσιώτερον καὶ ὑψηλότερον προσάγειν τῷ φόβῳ αὐτοὖ. Ἐγὼ δέ, οὐχ ὡς διδάσκαλος ἀλλ’ ὡς εἷς ἐξ ὑμῶν, ὑποδείξω ὀλίγα, δι’ ὧν ἐν τοῖς παροὖσιν εὐφρανθήσεσθε. Ἡμερῶν οὗν οὐσῶν πονηρῶν καὶ αὐτοὖ τοὖ ἐνερ-γοὖντος ἔχοντος τὴν ἐξουσίαν, ὀφείλομεν ἑαυτοῖς προσέχοντες ἐκζητεῖν τὰ δικαιώματα κυρίου. Σ῅ς οὗν πίστεως ἡμῶν εἰσὶν βοηθοὶ φόβος καὶ ὑπομονή, τὰ δὲ συμμαχοὖντα ἡμῖν μακροθυμία καὶ ἐγκράτεια.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Σούτων οὗν μενόντων τὰ πρὸς κύριον ἁγνῶς, συνευφραίνονται αὐτοῖς σοφία, σύνεσις, ἐπιστήμη, γνῶσις. Πεφανέρωκεν γὰρ ἡμῖν διὰ πάντων τῶν προφητῶν, ὅτι οὔτε θυσιῶν οὔτε ὁλοκαυτωμάτων οὔτε προσφορῶν χρῄζει, λέγων ὁτὲ μέν· «Σί μοι πλ῅θος τῶν θυσιῶν ὑμῶν; λέγει κύριος. Πλήρης εἰμὶ ὁλοκαυτωμάτων κριῶν, καὶ στέαρ ἀρνῶν καὶ αἷμα ταύρων καὶ τράγων οὐ βούλομαι, οὐδ’ ἅν ἔρχησθε ὀφθ῅ναί μοι. Σίς γὰρ ἐξεζήτησεν ταὖτα ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν; Πατεῖν μου τὴν αὐλὴν οὐ προσθήσεσθε. Ἐὰν φέρητε σεμίδαλιν, μάταιον· θυμίαμα βδέλυγμά μοί ἐστιν·τὰς νεομηνίας ὑμῶν καὶ τὰ σάββατα οὐκ ἀνέχομαι.» Σαὖτα οὗν κατήργησεν, ἵνα ὁ καινὸς νόμος τοὖ κυρίου ἡμῶν Ἰησοὖ Φριστοὖ, ἄνευ ζυγοὖ ἀνάγκης ὤν, μὴ ἀνθρωποποίητον ἔχῃ τὴν προσφοράν. Λέγει δὲ πάλιν πρὸς αὐτούς· «Μὴ ἐγὼ ἐνετειλάμην τοῖς πατράσιν ὑμῶν ἐκπορευομένοις ἐκ γ῅ς Aἰγύπτου, προσενέγκαι μοι ὁλοκαυτώματα καὶ θυσίας, ἀλλ’ ἥ τοὖτο ἐνετειλάμην αὐτοῖς· ἕκαστος ὑμῶν κατὰ τοὖ πλησίον ἐν τῆ καρδίᾳ ὐτοὖ κακίαν μὴ μνησικακείτω, καὶ ὅρκον ψευδ῅ μὴ ἀγαπάτω.» Aἰσθάνεσθαι οὗν ὀφείλομεν, μὴ ὄντες ἀσύνετοι, τὴν γνώμην τ῅ς ἀγαθωσύνης τοὖ πατρὸς ἡμῶν, ὅτι ἡμῖν λέγει, θέλων ἡμ᾵ς μὴ ὁμοίως πλανωμένους ἐκείνοις ζητεῖν πῶς προσάγω-μεν αὐτῷ. Ἡμῖν οὗν οὕτως λέγει· «Θυσία τῷ θεῷ καρδία συντετριμμένη, ὀσμὴ εὐωδίας τῷ κυρίῳ καρδία δοξάζουσα τὸν πεπλακότα αὐτήν.» Ἀκριβεύεσθαι οὗν ὀφείλομεν, ἀδελφοί, περὶ τ῅ς σωτηρίας ἡμῶν, ἵνα μὴ ὁ πονηρὸς παρείσδυ σιν πλάνης ποιήσας ἐν ἡμῖν ἐκσφενδονήσῃ ἡμ᾵ς ἀπὸ τ῅ς ζω῅ς ἡμῶν. Λέγει οὗν πάλιν περὶ τούτων πρὸς αὐτούς· «Ἱνατί μοι νηστεύετε, λέγει κύριος, ὡς σήμερον ἀκουσθ῅ναι ἐν κραυγῆ τὴν φωνὴν ὑμῶν; Oὐ ταύτην τὴν νηστείαν ἐξελεξάμην, λέγει κύριος, οὐκ ἄνθρωπον ταπεινοὖντα τὴν ψυχὴν αὐτοὖ. Oὐδ’ ἅν κάμψητε ὡς κρίκον τὸν τράχηλον ὑμῶν καὶ σάκκον καὶ σποδὸν ἐνδύσησθε, οὐδ’ οὕτως καλέσετε νηστείαν δεκτήν.» Πρὸς ἡμ᾵ς δὲ λέγει· «Ἰδοὺ αὕτη ἡ νηστεία ἣν ἐγὼ ἐξελεξάμην, λέγει κύριος· λύε πάντα σύνδεσμον ἀδικίας, διάλυε στραγγαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων, ἀπόστελλε τεθραυσμένους ἐν ἀφέσει, καὶ π᾵σαν ἄδικον συγγραφὴν διάσπα. Διάθρυπτε πεινῶσιν τὸν ἄρτον σου, καὶ γυμνὸν ἐὰν ἴδῃς περί-βαλε·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀστέγους εἴσαγε εἰς τὸν οἶκόν σου, καὶ ἐὰν ἴδῃς ταπεινόν, οὐχ ὑπερόψῃ αὐτόν, οὐδὲ ἀπὸ τῶν οἰκείων τοὖ σπέρματός σου. Σότε ·αγήσεται πρώϊμον τὸ φῶς σου, καὶ τὰ ἰάματά σου ταχέως ἀνατελεῖ, καὶ προπορεύσεται ἔμπρο-σθέν σου ἡ δικαιοσύνη, καὶ ἡ δόξα τοὖ θεοὖ περιστελεῖ σε. Σότε βοήσεις, καὶ ὁ θεὸς ἐπακούσεταί σου–ἔτι λαλοὖντός σου ἐρεῖ· ‘Ἰδοὺ πάρειμι‘–ἐὰν ἀφέλῃς ἀπὸ σοὖ σύνδεσμον καὶ χειροτονίαν καὶ ῥ῅μα γογγυσμοὖ, καὶ δῷς πεινῶντι τὸν ἄρτον σου ἐκ ψυχ῅ς σου, καὶ ψυχὴν τεταπεινωμένην ἐλεήσῃς.» Eἰς τοὖτο οὗν, ἀδελφοί, ὁ μακρόθυμος προβλέψας, ὡς ἐν ἀκεραιοσύνῃ πιστεύσει ὁ λαὸς ὃν ἡτοίμασεν τῷ ἠγαπημένῳ αὐτοὖ, προεφανέρωσεν ἡμῖν περὶ πάντων, ἵνα μὴ προσρησσώμεθα ὡς προσήλυτοι τῷ ἐκείνων νόμῳ. Δεῖ οὗν ἡμ᾵ς περὶ τῶν ἐνεστώτων ἐπιπολὺ ἐρευνῶν-τας ἐκζητεῖν τὰ δυνάμενα ἡμ᾵ς σώζειν. Υύγωμεν οὗν τελείως ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων τ῅ς ἀνομίας, μήποτε κατα-λάβῃ ἡμ᾵ς τὰ ἔργα τ῅ς ἀνομίας· καὶ μισήσωμεν τὴν πλάνην τοὖ νὖν καιροὖ, ἵνα εἰς τὸν μέλλοντα ἀγαπηθῶμεν. Μὴ δῶμεν τῆ ἑαυτῶν ψυχῆ ἄνεσιν, ὥστε ἔχειν αὐτὴν ἐξουσίαν μετὰ πονηρῶν καὶ ἁμαρτωλῶν συντρέχειν, μήποτε ὁμοιω-θῶμεν αὐτοῖς. Σὸ τέλειον σκάνδαλον ἤγγικεν, περὶ ο὘ γέγραπται, ὡς Ἐνὼχ λέγει. Eἰς τοὖτο γὰρ ὁ δεσπότης συντέτμηκεν τοὺς καιροὺς καὶ τὰς ἡμέρας, ἵνα ταχύνῃ ὁ ἠγαπημένος αὐτοὖ, καὶ ἐπὶ τὴν κληρονομίαν ἥξει. Λέγει δὲ οὕτως ὁ προφήτης· «Βασιλεῖαι δέκα ἐπὶ τ῅ς γ῅ς βασιλεύσουσιν, καὶ ἐξαναστήσεται ὄπισθεν μικρὸς βασιλεύς, ὃς ταπεινώσει τρεῖς ὑφ’ ἓν τῶν βασιλειῶν.» Ὁμοίως περὶ τοὖ αὐτοὖ λέγει Δανιήλ· «Καὶ εἶδον τὸ τέταρτον θηρίον τὸ πονηρὸν καὶ ἰσχυρὸν καὶ χαλεπώτερον παρὰ πάντα τὰ θηρία τ῅ς θαλάσσης, καὶ ὡς ἐξ αὐτοὖ ἀνέτειλεν δέκα κέρατα, καὶ ἐξ αὐτῶν μικρὸν κέρας παραφυάδιον, καὶ ὡς ἐταπείνωσεν ὑφ’ ἓν τρία τῶν μεγάλων κεράτων.» ΢υνιέναι οὗν ὀφείλετε. Ἔτι δὲ καὶ τοὖτο ἐρωτῶ ὑμ᾵ς ὡς εἷς ἐξ ὑμῶν ὤν, ἰδίως δὲ καὶ πάντας ἀγαπῶν ὑπὲρ τὴν ψυχήν μου, προσέχειν ἑαυτοῖς καὶ μὴ ὁμοιοὖσθαί τισιν ἐπισωρεύοντας ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν λέγοντας ὅτι ἡ διαθήκη ἡμῶν ἡμῖν μένει.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἡμῶν μέν· ἀλλ’ ἐκεῖνοι οὕτως εἰς τέλος ἀπώλεσαν αὐτὴν λαβόντος ἤδη τοὖ Μωϋσέως. Λέγει γὰρ ἡ γραφή· «Καὶ ἦν Μωϋσ῅ς ἐν τῷ ὄρει νηστεύων ἡμέρας τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα καὶ ἔλαβεν τὴν διαθήκην ἀπὸ τοὖ κυρίου, πλάκας λιθίνας γεγραμμένας τῷ δακτύλῳ τ῅ς χειρὸς τοὖ κυρίου.» Ἀλλὰ ἐπιστραφέντες ἐπὶ τὰ εἴδωλα ἀπώλεσαν αὐτήν. Λέγει γὰρ οὕτως κύριος· «Μωϋσ῅ Μωϋσ῅, κατάβηθι τὸ τάχος, ὅτι ἠνόμησεν ὁ λαός σου, οὓς ἐξήγαγες ἐκ γ῅ς Aἰγύπτου.» Καὶ συν῅κεν Μωϋσ῅ς καὶ ἔριψεν τὰς δύο πλάκας ἐκ τῶν χειρῶν αὐτοὖ, καὶ συνετρίβη αὐτῶν ἡ διαθήκη, ἵνα ἡ τοὖ ἠγαπημένου Ἰησοὖ ἐνκατασφραγισθῆ εἰς τὴν καρδίαν ἡμῶν ἐν ἐλπίδι τ῅ς πίστεως αὐτοὖ. Πολλὰ δὲ θέλων γράφειν, οὐχ ὡς διδάσκαλος ἀλλ’ ὡς πρέπει ἀγαπῶντι, ἀφ’ ὧν ἔχομεν μὴ ἐλλείπειν, γράφειν ἐσπούδασα–περίψημα ὑμῶν. Διὸ προσέχωμεν ἐν ταῖς ἐσχάταις ἡμέραις· οὐδὲν γὰρ ὠφελήσει ἡμ᾵ς ὁ π᾵ς χρόνος τ῅ς ζω῅ς ἡμῶν καὶ τ῅ς πίστεως, ἐὰν μὴ νὖν ἐν τῷ ἀνόμῳ καιρῷ καὶ τοῖς μέλλουσιν σκανδάλοις, ὡς πρέπει υἱοῖς θεοὖ, ἀντιστῶμεν. Ἵνα οὗν μὴ σχῆ παρείσδυσιν ὁ μέλας, φύγωμεν ἀπὸ πάσης ματαιότητος, μισήσωμεν τελείως τὰ ἔργα τ῅ς πονηρ᾵ς ὁδοὖ. Μὴ καθ’ ἑαυτοὺς ἐνδύνοντες μονάζετε ὡς ἤδη δεδικαιωμένοι, ἀλλ’ ἐπὶ τὸ αὐτὸ συνερχόμενοι συνζητεῖτε περὶ τοὖ κοινῆ συμφέροντος. Λέγει γὰρ ἡ γραφή· «Oὐαὶ οἱ συνετοὶ παρ’ ἑαυτοῖς καὶ ἐνώπιον αὐτῶν ἐπιστήμονες.» Γενώμεθα πνευματικοί, γενώμεθα ναὸς τέλειος τῷ θεῷ. Ἐφ’ ὅσον ἐστὶν ἐφ’ ἡμῖν, μελετῶμεν τὸν φόβον τοὖ θεοὖ καὶ φυλάσσειν ἀγωνιζώμεθα τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ, ἵνα ἐν τοῖς δι-καιώμασιν αὐτοὖ εὐφρανθῶμεν. Ὁ κύριος ἀπροσω-πολήπτως κρινεῖ τὸν κόσμον· ἕκαστος καθὼς ἐποίησεν κομιεῖται–ἐὰν ᾖ ἀγαθός, ἡ δικαιοσύνη αὐτοὖ προηγήσεται αὐτοὖ· ἐὰν ᾖ πονηρός, ὁ μισθὸς τ῅ς πονηρίας ἔμπροσθεν αὐτοὖ. Προσέχωμεν μήποτε ἐπαναπαυόμενοι ὡς κλητοὶ ἐπικαθυπνώσωμεν ταῖς ἁμαρτίαις ἡμῶν, καὶ ὁ πονηρὸς ἄρχων λαβὼν τὴν καθ’ ἡμῶν ἐξουσίαν ἀπώσηται ἡμ᾵ς ἀπὸ τ῅ς βασιλείας τοὖ κυρίου.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἔτι δὲ κἀκεῖνο, ἀδελφοί μου, νοεῖτε· ὅταν βλέπετε μετὰ τηλικαὖτα σημεῖα καὶ τέρατα γεγονότα ἐν τῷ Ἰσραήλ, καὶ οὕτως ἐνκαταλελεῖφθαι αὐτούς, προσέχωμεν, μήποτε, ὡς γέγραπται, «πολλοὶ κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοὶ» εὑρεθῶμεν. Eἰς τοὖτο γὰρ ὑπέμεινεν ὁ κύριος παραδοὖναι τὴν σάρκα εἰς καταφθοράν, ἵνα τῆ ἀφέσει τῶν ἁμαρτιῶν ἁγνισθῶμεν, ὅ ἐστιν ἐν τῷ ·αντίσματι αὐτοὖ τοὖ αἵματος. Γέγραπται γὰρ περὶ αὐτοὖ ἃ μὲν πρὸς τὸν Ἰσραήλ, ἃ δὲ πρὸς ἡμ᾵ς –λέγει δὲ οὕτως· «Ἐτραυματίσθη διὰ τὰς ἀνομίας ἡμῶν καὶ μεμαλάκισται διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν· τῷ μώλωπι αὐτοὖ ἡμεῖς ἰάθημεν· ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη καὶ ὡς ἀμνὸς ἄφωνος ἐναντίον τοὖ κείραντος αὐτόν.» Oὐκοὖν ὑπερευχαριστεῖν ὀφείλομεν τῷ κυρίῳ, ὅτι καὶ τὰ παρεληλυθότα ἡμῖν ἐγνώρισεν καὶ ἐν τοῖς ἐνεστῶσιν ἡμ᾵ς ἐσόφισεν, καὶ εἰς τὰ μέλλοντα οὐκ ἐσμὲν ἀσύνετοι. Λέγει δὲ ἡ γραφή· «Oὐκ ἀδίκως ἐκτείνεται δίκτυα πτερωτοῖς»– τοὖτο λέγει, ὅτι δικαίως ἀπολεῖται ἄνθρωπος, ὃς ἔχων ὁδοὖ δικαιοσύνης γνῶσιν ἑαυτὸν εἰς ὁδὸν σκότους ἀποσυνέχει. Ἔτι δὲ καὶ τοὖτο, ἀδελφοί μου· εἰ ὁ κύριος ὑπέμεινεν παθεῖν ὑπὲρ τ῅ς ψυχ῅ς ἡμῶν, ὢν παντὸς τοὖ κόσμου κύριος, ᾧ εἶπεν ὁ θεὸς ἀπὸ καταβολ῅ς κόσμου· «Ποιήσωμεν ἄνθρω-πον κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν ἡμετέραν», πῶς οὗν ὑπέμεινεν ὑπὸ χειρὸς ἀνθρώπων παθεῖν; μάθετε. Oἱ προφ῅ται, ἀπ’ αὐτοὖ ἔχοντες τὴν χάριν, εἰς αὐτὸν ἐπροφήτευσαν· αὐτὸς δέ, ἵνα καταργήσῃ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν δείξῃ, ὅτι ἐν σαρκὶ ἔδει αὐτὸν φανερωθ῅ναι, ὑπέμεινεν, ἵνα τοῖς πατράσιν τὴν ἐπαγγελίαν ἀποδῷ καὶ αὐτὸς ἑαυτῷ τὸν λαὸν τὸν καινὸν ἑτοιμάζων ἐπιδείξῃ ἐπὶ τ῅ς γ῅ς ὤν, ὅτι τὴν ἀνάστασιν αὐτὸς ποιήσας κρινεῖ. Πέρας γέ τοι διδάσκων τὸν Ἰσραὴλ καὶ τηλικαὖτα τέρατα καὶ σημεῖα ποιῶν, οὐχ ὅτι ἐκήρυσσεν καὶ ὑπερηγά-πησαν αὐτόν. Ὅτε δὲ τοὺς ἰδίους ἀποστόλους τοὺς μέλλοντας κηρύσσειν τὸ εὐαγγέλιον αὐτοὖ ἐξελέξατο, ὄντας ὑπὲρ π᾵σαν ἁμαρτίαν ἀνομωτέρους, ἵνα δείξῃ ὅτι οὐκ ἦλθεν καλέσαι δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς, τότε ἐφανέρωσεν ἑαυτὸν εἶναι υἱὸν θεοὖ. Eἰ γὰρ μὴ ἦλθεν ἐν σαρκί, πῶς ἅν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐσώθησαν οἱ ἄνθρωποι βλέποντες αὐτόν, ὅτε τὸν μέλλοντα μὴ εἶναι ἥλιον, ἔργον τῶν χειρῶν αὐτοὖ ὑπάρχοντα, ἐμβλέ-ποντες οὐκ ἰσχύουσιν εἰς τὰς ἀκτῖνας αὐτοὖ ἀντοφθαλμ῅σαι; Oὐκοὖν ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ εἰς τοὖτο ἐν σαρκὶ ἦλθεν, ἵνα τὸ τέλειον τῶν ἁμαρτημάτων ἀνακεφαλαιώσῃ τοῖς διώξασιν ἐν θανάτῳ τοὺς προφήτας αὐτοὖ. Oὐκοὖν εἰς τοὖτο ὑπέμεινεν. Λέγει γὰρ ὁ θεὸς τὴν πληγὴν τ῅ς σαρκὸς αὐτοὖ ἐξ αὐτῶν· «Ὅταν πατάξωσιν τὸν ποιμένα αὐτῶν, τότε ἀπολεῖται τὰ πρόβατα τ῅ς ποίμνης.» Aὐτὸς δὲ ἠθέλησεν οὕτως παθεῖν· ἔδει γάρ, ἵνα ἐπὶ ξύλου πάθῃ. Λέγει γὰρ ὁ προφητεύων ἐπ’ αὐτῷ· «Υεῖσαί μου τ῅ς ψυχ῅ς ἀπὸ ·ομφαίας, καὶ καθήλωσόν μου τὰς σάρκας, ὅτι πονηρευομένων συναγωγὴ ἐπανέστησάν μοι.» Καὶ πάλιν λέγει· «Ἰδού, τέθεικά μου τὸν νῶτον εἰς μάστιγας, καὶ τὰς σιαγόνας εἰς ·απίσματα, τὸ δὲ πρόσωπόν μου ἔθηκα ὡς στερεὰν πέτραν.» Ὅτε οὗν ἐποίησεν τὴν ἐντολήν, τί λέγει; «Σίς ὁ κρινόμενός μοι; ἀντιστήτω μοι· ἥ τίς ὁ δικαιούμενός μοι; ἐγγισάτω τῷ παιδὶ κυρίου. Oὐαὶ ὑμῖν, ὅτι ὑμεῖς πάντες παλαιωθήσεσθε ὡς ἱμάτιον καὶ σὴς καταφάγεται ὑμ᾵ς.» Καὶ πάλιν λέγει ὁ προφήτης, ἐπεὶ ὡς λίθος ἰσχυρὸς ἐτέθη εἰς συντριβήν· «Ἰδού, ἐμβαλῶ εἰς τὰ θεμέλια ΢ιὼν λίθον πολυτελ῅, ἐκλεκτόν, ἀκρογωνιαῖον, ἔντιμον.» Eἶτα τί λέγει; «Καὶ ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα.» Ἐπὶ λίθον οὗν ἡμῶν ἡ ἐλπίς; μὴ γένοιτο· ἀλλ’ ἐπεὶ ἐν ἰσχύϊ τέθεικεν τὴν σάρκα αὐτοὖ ὁ κύριος. Λέγει γάρ· «Καὶ ἔθηκέ με ὡς στερεὰν πέτραν.» Λέγει δὲ πάλιν ὁ προφήτης· «Λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοὖντες, ο὘τος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας.» Καὶ πάλιν λέγει· «Aὕτη ἐστὶν ἡ ἡμέρα ἡ μεγάλη θαυμαστή, ἣν ἐποίησεν ὁ κύριος.» Ἁπλούστερον ὑμῖν γράφω, ἵνα συνι῅τε· ἐγὼ περίψημα τ῅ς ἀγάπης ὑμῶν. Σί οὗν λέγει πάλιν ὁ προφήτης; «Περιέσχον με συνα-γωγὴ πονηρευομένων, ἐκύκλωσάν με ὡσεὶ μέλισσαι κηρίον, καὶ ἐπὶ τὸν ἱματισμόν μου ἔβαλον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κλ῅ρον.» Ἐν σαρκὶ οὗν αὐτοὖ μέλλοντος φανεροὖσθαι καὶ πάσχειν, προεφανε-ρώθη τὸ πάθος. Λέγει γὰρ ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν Ἰσραήλ· «Oὐαὶ τῆ ψυχῆ αὐτῶν, ὅτι βεβούλευνται βουλὴν πονηρὰν καθ’ ἑαυτῶν, εἰπόντες· ‘Δήσωμεν τὸν δίκαιον, ὅτι δύσχρη-στος ἡμῖν ἐστίν.’» Σί λέγει ὁ ἄλλος προφήτης Μωϋσ῅ς αὐτοῖς; «Ἰδού, τάδε λέγει κύριος ὁ θεός· Eἰσέλθετε εἰς τὴν γ῅ν τὴν ἀγαθήν, ἣν ὤμοσεν κύριος τῷ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ, καὶ κατακληρονομήσατε αὐτήν, γ῅ν ·έουσαν γάλα καὶ μέλι.» Σί δὲ λέγει ἡ γνῶσις; μάθετε. «Ἐλπίσατε», φησίν, «ἐπὶ τὸν ἐν σαρκὶ μέλλοντα φανεροὖσθαι ὑμῖν Ἰησοὖν.» Ἄνθρωπος γὰρ γ῅ ἐστιν πάσχουσα· ἀπὸ προσώπου γὰρ τ῅ς γ῅ς ἡ πλάσις τοὖ Ἀδὰμ ἐγένετο. Σί οὗν λέγει; «Eἰς τὴν γ῅ν τὴν ἀγαθήν, γ῅ν ·έουσαν γάλα καὶ μέλι.» Eὐλογητὸς ὁ κύριος ἡμῶν, ἀδελφοί, ὁ σοφίαν καὶ νοὖν θέμενος ἐν ἡμῖν τῶν κρυφίων αὐτοὖ. Λέγει γὰρ ὁ προφήτης· «Παραβολὴν κυρίου τίς νοήσει, εἰ μὴ σοφὸς καὶ ἐπιστήμων καὶ ἀγαπῶν τὸν κύριον αὐτοὖ;» Ἐπεὶ οὗν ἀνακαινίσας ἡμ᾵ς ἐν τῆ ἀφέσει τῶν ἁμαρτιῶν ἐποίησεν ἡμ᾵ς ἄλλον τύπον, ὡς παιδίον ἔχειν τὴν ψυχήν, ὡς ἅν δὴ ἀναπλάσσοντος αὐτοὖ ἡμ᾵ς. Λέγει γὰρ ἡ γραφὴ περὶ ἡμῶν, ὡς λέγει τῷ υἱῷ· «Ποιήσωμεν κατ’ εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν ἡμῶν τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἀρχέτωσαν τῶν θηρίων τ῅ς γ῅ς καὶ τῶν πετεινῶν τοὖ οὐρανοὖ καὶ τῶν ἰχθύων τ῅ς θαλάσσης.» Καὶ εἶπεν κύριος, ἰδὼν τὸ καλὸν πλάσμα ἡμῶν· «Aὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε καὶ πληρώσατε τὴν γ῅ν.» Σαὖτα πρὸς τὸν υἱόν. Πάλιν σοι ἐπιδείξω, πῶς πρὸς ἡμ᾵ς λέγει· δευ-τέραν πλάσιν ἐπ’ ἐσχάτων ἐποίησεν. Λέγει δὲ κύριος· «Ἰδού, ποιῶ τὰ ἔσχατα ὡς τὰ πρῶτα.» Eἰς τοὖτο οὗν ἐκήρυξεν ὁ προφήτης· «Eἰσέλθετε εἰς γ῅ν ·έου-σαν γάλα καὶ μέλι καὶ κατακυριεύσατε αὐτ῅ς.» Ἴδε οὗν, ἡμεῖς ἀναπεπλάσμεθα, καθὼς πάλιν ἐν ἑτέρῳ προ-φήτῃ λέγει· «Ἰδού, λέγει κύριος, ἐξελῶ τούτων», τουτ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

έστιν ὧν προέβλεπεν τὸ πνεὖμα κυρίου, «τὰς λιθίνας καρδίας, καὶ ἐμβαλῶ σαρκίνας»– ὅτι αὐτὸς ἐν σαρκὶ ἔμελλεν φανεροὖσθαι καὶ ἐν ἡμῖν κατοικεῖν. Ναὸς γὰρ ἅγιος, ἀδελφοί μου, τῷ κυρίῳ τὸ κατοικητήριον ἡμῶν τ῅ς καρδίας. Λέγει γὰρ πάλιν κύριος· «Καὶ ἐν τίνι ὀφθήσομαι τῷ κυρίῳ τῷ θεῷ μου καὶ δοξασθήσομαι;» Λέγει· «Ἐξομολογήσομαί σοι ἐν ἐκκλησίᾳ ἀδελφῶν μου, καὶ ψαλῶ σοι ἀναμέσον ἐκκλησίας ἁγίων.» Oὐκοὖν ἡμεῖς ἐσμέν, οὓς εἰσήγαγεν εἰς τὴν γ῅ν τὴν ἀγαθήν. Σί οὗν τὸ «γάλα» καὶ τὸ «μέλι»; ὅτι πρῶτον τὸ παιδίον μέλιτι, εἶτα γάλακτι ζωοποιεῖται· Oὕτως οὗν καὶ ἡμεῖς τῆ πίστει τ῅ς ἐπαγγελίας καὶ τῷ λόγῳ ζωοποιού-μενοι ζήσομεν κατακυριεύοντες τ῅ς γ῅ς. Προείρηκε δὲ ἐπάνω· «Καὶ αὐξανέσθωσαν καὶ πληθυνέσθωσαν καὶ ἀρχέτωσαν τῶν ἰχθύων.» Σίς οὗν ὁ δυνάμενος νὖν ἄρχειν θηρίων ἥ ἰχθύων ἥ πετεινῶν τοὖ οὐρανοὖ; Aἰσθάνεσθαι γὰρ ὀφείλομεν, ὅτι τὸ ἄρχειν ἐξουσίας ἐστίν, ἵνα τις ἐπιτάξας κυριεύσῃ. Eἰ οὗν οὐ γίνεται τοὖτο νὖν, ἄρα ἡμῖν εἴρηκεν πότε–ὅταν καὶ αὐτοὶ τελειωθῶμεν κληρονόμοι τ῅ς διαθήκης κυρίου γενέσθαι. Oὐκοὖν νοεῖτε, τέκνα εὐφροσύνης, ὅτι πάντα ὁ καλὸς κύριος προεφανέρωσεν ἡμῖν, ἵνα γνῶμεν ᾧ κατὰ πάντα εὐχα-ριστοὖντες ὀφείλομεν αἰνεῖν. Eἰ οὗν ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ, ὢν κύριος καὶ μέλλων κρίνειν ζῶντας καὶ νεκρούς, ἔπαθεν ἵνα ἡ πληγὴ αὐτοὖ ζωοποιήσῃ ἡμ᾵ς, πιστεύσωμεν ὅτι ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ οὐκ ἠδύνατο παθεῖν εἰ μὴ δι’ ἡμ᾵ς. Ἀλλὰ καὶ σταυρωθεὶς ἐποτίζετο ὄξει καὶ χολῆ. Ἀκούσατε, πῶς περὶ τούτου πεφανέρωκαν οἱ ἱερεῖς τοὖ ναοὖ, γεγραμμένης ἐντολ῅ς· «Ὃς ἅν μὴ νηστεύσῃ τὴν νηστείαν, θανάτῳ ἐξολεθρευθήσεται.» Ἐνετείλατο κύριος,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ὑπὲρ τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν ἔμελλεν τὸ σκεὖος τοὖ πνεύματος προσφέρειν θυσίαν, ἵνα καὶ ὁ τύπος ὁ γενόμενος ἐπὶ Ἰσαὰκ τοὖ προσενεχθέντος ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τελεσθῆ. Σί οὗν λέγει ἐν τῷ προφήτῃ; «Καὶ φαγέτωσαν ἐκ τοὖ τράγου τοὖ προσφερομένου τῆ νηστείᾳ ὑπὲρ πασῶν τῶν ἁμαρτιῶν.» Προσέχετε ἀκριβῶς· «Καὶ φαγέτωσαν οἱ ἱερεῖς μόνοι πάντες τὸ ἔντερον ἄπλυτον μετὰ ὄξους.» Πρὸς τί; «Ἐπειδὴ ἐμὲ ὑπὲρ ἁμαρτιῶν μέλ-λοντα τοὖ λαοὖ μου τοὖ καινοὖ προσφέρειν τὴν σάρκα μου μέλλετε ποτίζειν χολὴν μετὰ ὄξους, φάγετε ὑμεῖς μόνοι, τοὖ λαοὖ νηστεύοντος καὶ κοπτομένου ἐπὶ σάκκου καὶ σποδοὖ»– ἵνα δείξῃ ὅτι δεῖ αὐτὸν παθεῖν ὑπ’ αὐτῶν. Πῶς οὗν ἐνετείλατο; προσέχετε· «Λάβετε δύο τράγους καλοὺς καὶ ὁμοίους καὶ προσενέγκατε, καὶ λαβέτω ὁ ἱερεὺς τὸν ἕνα εἰς ὁλοκαύτωμα ὑπὲρ ἁμαρτιῶν.» Σὸν δὲ ἕνα τί ποιήσουσιν; «Ἐπικατάρατος», φησίν, «ὁ εἷς». Προσέχετε, πῶς ὁ τύπος τοὖ Ἰησοὖ φανεροὖται. «Καὶ ἐμπτύσατε πάντες καὶ κατακεντήσατε καὶ περίθετε τὸ ἔριον τὸ κόκκινον περὶ τὴν κεφαλὴν αὐτοὖ, καὶ οὕτως εἰς ἔρημον βληθήτω.» Καὶ ὅταν γένηται οὕτως, ἄγει ὁ βαστά- ζων τὸν τράγον εἰς τὴν ἔρημον καὶ ἀφαιρεῖ τὸ ἔριον καὶ ἐπιτίθησιν αὐτὸ ἐπὶ φρύγανον τὸ λεγόμενον ·αχ῅, ο὘ καὶ τοὺς βλαστοὺς εἰώθαμεν τρώγειν ἐν τῆ χώρᾳ εὑρίσκοντες. Oὕτως μόνης τ῅ς ·αχ῅ς οἱ καρποὶ γλυκεῖς εἰσίν. Σί οὗν καὶ τοὖτο; προσέχετε· «Σὸν μὲν ἕνα ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον, τὸν δὲ ἕνα ἐπικατάρατον», καὶ ὅτι τὸν ἐπικατά-ρατον ἐστεφανωμένον. Ἐπειδὴ ὄψονται αὐτὸν τότε τῆ ἡμέρᾳ τὸν ποδήρη ἔχοντα τὸν κόκκινον περὶ τὴν σάρκα καὶ ἐροὖσιν· «Oὐχ ο὘τός ἐστιν, ὅν ποτε ἡμεῖς ἐσταυρώσαμεν ἐξουθενήσαντες καὶ κατακεντήσαντες καὶ ἐμπτύσαντες; ἀληθῶς ο὘τος ἦν, ὁ τότε λέγων ἑαυτὸν υἱὸν θεοὖ εἶναι.» Πῶς γὰρ ὅμοιος ἐκείνῳ; εἰς τοὖτο «ὁμοίους» τοὺς τράγους καὶ «καλούς», ἴσους, ἵνα ὅταν ἴδωσιν αὐτὸν τότε ἐρχόμενον, ἐκπλαγῶσιν ἐπὶ τῆ ὁμοιότητι τοὖ τράγου. Oὐκοὖν ἴδε τὸν τύπον τοὖ μέλλοντος πάσχειν Ἰησοὖ. Σί δέ, ὅτι τὸ ἔριον εἰς μέσον τῶν ἀκανθῶν τιθέασιν; τύπος ἐστὶν τοὖ Ἰησοὖ τῆ ἐκκλησίᾳ κείμενος, ὅτι ὃς ἐὰν θέλῃ τὸ ἔριον ἆραι τὸ κόκκινον, δεῖ αὐτὸν πολλὰ παθεῖν διὰ τὸ εἶναι φοβερὰν τὴν ἄκανθαν, καὶ θλιβέντα κυριεὖσαι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτοὖ. «Oὕτως», φησίν, «οἱ θέλοντές με ἰδεῖν καὶ ἅψασθαί μου τ῅ς βασιλείας ὀφείλουσιν θλιβέντες καὶ παθόντες λαβεῖν με». Σίνα δὲ δοκεῖτε τύπον εἶναι, ὅτι ἐντέταλται τῷ Ἰσραὴλ προσφέρειν δάμαλιν τοὺς ἄνδρας, ἐν οἷς εἰσὶν ἁμαρτίαι τέλειαι, καὶ σφάξαντας κατακαίειν, καὶ αἴρειν τότε τὴν σποδὸν παιδία καὶ βάλλειν εἰς ἄγγη καὶ περιτιθέναι τὸ ἔριον τὸ κόκκινον ἐπὶ ξύλου–ἴδε πάλιν ὁ τύπος τοὖ σταυροὖ καὶ τὸ ἔριον τὸ κόκκινον–καὶ τὸ ὕσσωπον, καὶ οὕτως ·αντίζειν τὰ παιδία καθ’ ἕνα τὸν λαόν, ἵνα ἁγνίζωνται ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν; Νοεῖτε, πῶς ἐν ἁπλότητι λέγει ὑμῖν. Ὁ μόσχος Ἰησοὖς ἐστίν, οἱ προσφέροντες ἄνδρες ἁμαρτωλοὶ οἱ προσε-νέγκαντες αὐτὸν ἐπὶ τὴν σφαγήν. Eἶτα οὐκέτι ἄνδρες, οὐκέτι ἁμαρτωλῶν ἡ δόξα. Oἱ ῤαντίζοντες παῖδες οἱ εὐαγγελισάμενοι ἡμῖν τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ τὸν ἁγνισμὸν τ῅ς καρδίας, οἷς ἔδωκεν τοὖ εὐαγγελίου τὴν ἐξου-σίαν, οὗσιν δεκαδύο εἰς μαρτύριον τῶν φυλῶν (ὅτι δεκαδύο φυλαὶ τοὖ Ἰσραήλ), εἰς τὸ κηρύσσειν. Διατί δὲ τρεῖς παῖδες οἱ ·αντίζοντες; εἰς μαρτύριον Ἀβραάμ, Ἰσαάκ, Ἰακώβ, ὅτι ο὘τοι μεγάλοι τῷ θεῷ. Ὅτι δὲ τὸ ἔριον ἐπὶ τὸ ξύλον, ὅτι ἡ βασιλεία Ἰησοὖ ἐπὶ ξύλου, καὶ ὅτι οἱ ἐλπίζοντες ἐπ’ αὐτὸν ζήσονται εἰς τὸν αἰῶνα. Διατί δὲ ἅμα τὸ ἔριον καὶ τὸ ὕσσωπον; ὅτι ἐν τῆ βασιλείᾳ αὐτοὖ ἡμέραι ἔσονται πονηραὶ καὶ ·υπαραί, ἐν αἷς ἡμεῖς σωθησόμεθα· Ὅτι καὶ ὁ ἀλγῶν σάρκα διὰ τοὖ ·ύπου τοὖ ὑσσώπου ἰ᾵ται. Καὶ διὰ τοὖτο οὕτως γενόμενα ἡμῖν μέν ἐστιν φανερά, ἐκείνοις δὲ σκοτεινά, ὅτι οὐκ ἤκουσαν φων῅ς κυρίου. Λέγει γὰρ πάλιν περὶ τῶν ὠτίων, πῶς περιέ-τεμεν ἡμῶν τὰς ἀκοὰς καὶ τὰς καρδίας.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Λέγει κύριος ἐν τῷ προφήτῃ· «Eἰς ἀκοὴν ὠτίου ὑπήκουσάν μου.» Καὶ πάλιν λέγει· «Ἀκοῆ ἀκούσονται οἱ πόρρωθεν, καὶ ἃ ἐποίησα γνώσονται· καὶ περιτμήθητε, λέγει κύριος, τὰς ἀκοὰς ὑμῶν.» Καὶ πάλιν λέγει· «Ἄκουε Ἰσραήλ, ὅτι τάδε λέγει κύριος ὁ θεός σου· Σίς ἐστιν ὁ θέλων ζ῅σαι εἰς τὸν αἰῶνα; ἀκοῆ ἀκουσάτω τ῅ς φων῅ς τοὖ παιδός μου.» Καὶ πάλιν λέγει· «Ἄκουε οὐρανέ, καὶ ἐνωτίζου γ῅, ὅτι κύριος ἐλάλησεν» (ταὖτα εἰς μαρτύριον). Καὶ πάλιν λέγει· «Ἀκούσατε λόγον κυρίου, ἄρχοντες τοὖ λαοὖ τούτου.» Καὶ πάλιν λέγει· «Ἀκούσατε, τέκνα, τ῅ς φων῅ς βοῶντος ἐν τῆ ἐρήμῳ.» Oὐκοὖν περιέτεμεν ἡμῶν τὰς ἀκοάς, ἵνα ἀκούσαντες λόγον πιστεύσωμεν ἡμεῖς. Ἀλλὰ καὶ ἡ περιτομὴ ἐφ’ ᾗ πεποίθασιν κατήργηται. Περιτομὴν γὰρ εἴρηκεν οὐ σαρκὸς γενηθ῅ναι· ἀλλὰ παρέ-βησαν, ὅτι ἄγγελος πονηρὸς ἐσόφιζεν αὐτούς. Λέγει δὲ πρὸς αὐτούς· «Σάδε λέγει κύριος ὁ θεὸς ὑμῶν» (ὧδε εὑρίσκω ἐντολήν)· «Oὐ μὴ σπείρητε ἐπ’ ἀκάνθαις, περιτμήθητε τῷ κυρίῳ ὑμῶν.» Καί τί λέγει; «Καὶ περιτμήθητε τὴν πονηρίαν ἀπὸ τ῅ς καρδίας ὑμῶν.» Λέγει δὲ πάλιν· «Ἰδού, λέγει κύριος, πάντα τὰ ἔθνη ἀπερίτμητα ἀκροβυστίαν, ὁ δὲ λαὸς ο὘τος ἀπερίτμητος καρδίᾳ.» Ἀλλ’ ἐρεῖς· «Καὶ μὴν περιτέτμηται ὁ λαὸς εἰς σφρα-γῖδα.» Ἀλλὰ καὶ π᾵ς ΢ύρος καὶ Ἄραψ καὶ πάντες οἱ ἱερεῖς τῶν εἰδώλων· ἄρα οὗν κἀκεῖνοι ἐκ τ῅ς διαθήκης αὐτῶν εἰσίν; –ἀλλὰ καὶ οἱ Aἰγύπτιοι ἐν περιτομῆ εἰσίν. Μάθετε οὗν, τέκνα ἀγάπης, περὶ πάντων πλουσίως, ὅτι Ἀβραάμ, πρῶτος περιτομὴν δούς, ἐν πνεύματι προβλέψας εἰς τὸν Ἰησοὖν περιέτεμεν, λαβὼν τριῶν γραμμάτων δόγματα. Λέγει γάρ· «Καὶ περιέτεμεν Ἀβραὰμ ἐκ τοὖ οἴκου αὐτοὖ ἄνδρας δεκαοκτὼ καὶ τριακοσίους.» Σίς οὗν ἡ δοθεῖσα αὐτῷ γνῶσις;

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μάθετε· ὅτι τοὺς «δεκαοκτὼ» πρώ-τους, καὶ διάστημα ποιήσας λέγει «τριακοσίους». Σὸ «δεκαοκτὼ», I (δέκα) H (ὀκτώ)· ἔχεις ἸH(σοὖν). Ὅτι δὲ ὁ σταυρὸς ἐν τῷ Σ ἤμελλεν ἔχειν τὴν χάριν, λέγει καὶ τοὺς «τριακοσίους». Δηλοῖ οὗν τὸν μὲν Ἰησοὖν ἐν τοῖς δυσὶν γράμμασιν, καὶ ἐν τῷ ἑνὶ τὸν σταυρόν. Oἶδεν ὁ τὴν ἔμφυτον δωρεὰν τ῅ς διδαχ῅ς αὐτοὖ θέμενος ἐν ἡμῖν. Oὐδεὶς γνησιώτερον ἔμαθεν ἀπ’ ἐμοὖ λόγον· ἀλλὰ οἶδα ὅτι ἄξιοί ἐστε ὑμεῖς. Ὅτι δὲ Μωϋσ῅ς εἶπεν· «Oὐ φάγεσθε χοῖρον οὔτε ἀετὸν οὔτε ὀξύπτερον οὔτε κόρακα οὔτε πάντα ἰχθύν, ὃς οὐκ ἔχει λεπίδα ἐν αὐτῷ», τρία ἔλαβεν ἐν τῆ συνέσει δόγματα. Πέρας γέ τοι λέγει αὐτοῖς ἐν τῷ Δευτερονομίῳ· «Καὶ διαθήσομαι πρὸς τὸν λαὸν τοὖτον τὰ δικαιώματά μου.» Ἄρα οὗν οὐκ ἔστιν ἐντολὴ θεοὖ τὸ μὴ τρώγειν, Μωϋσ῅ς δὲ ἐν πνεύματι ἐλάλησεν. Σὸ οὗν «χοιρίον» πρὸς τοὖτο εἶπεν· οὐ μὴ κολληθήσῃ, φησίν, ἀνθρώποις τοιούτοις, οἵτινές εἰσιν ὅμοιοι χοίροις· τουτέστιν ὅταν σπαταλῶσιν, ἐπιλανθάνονται τοὖ κυρίου, ὅταν δὲ ὑστερῶνται, ἐπιγινώσκουσιν τὸν κύριον, ὡς καὶ ὁ χοῖρος, ὅταν τρώγει, τὸν κύριον οὐκ οἶδεν, ὅταν δὲ πεινᾶ, κραυγάζει, καὶ λαβὼν πάλιν σιωπᾶ. «Oὐδὲ φάγῃ», φησίν, «τὸν ἀετὸν οὐδὲ τὸν ὀξύπτερον οὐδὲ τὸν ἰκτῖνα οὐδὲ τὸν κόρακα»· οὐ μή, φησίν, κολληθήσῃ οὐδὲ ὁμοιωθήσῃ ἀνθρώποις τοιούτοις, οἵτινες οὐκ οἴδασιν διὰ κόπου καὶ ἱδρῶ-τος ἑαυτοῖς πορίζειν τὴν τροφήν, ἀλλὰ ἁρπάζουσιν τὰ ἀλλό-τρια ἐν ἀνομίᾳ αὐτῶν καὶ ἐπιτηροὖσιν ὡς ἐν ἀκεραιοσύνῃ περιπατοὖντες καὶ περιβλέπονται, τίνα ἐκδύσωσιν διὰ τὴν πλεονεξίαν, ὡς καὶ τὰ ὄρνεα ταὖτα μόνα ἑαυτοῖς οὐ πορίζει τὴν τροφήν, ἀλλὰ ἀργὰ καθήμενα ἐκζητεῖ, πῶς ἀλλο-τρίας σάρκας καταφάγῃ, ὄντα λοιμὰ τῆ πονηρίᾳ αὐτῶν. «Καὶ οὐ φάγῃ», φησίν, «σμύραιναν οὐδὲ πόλυπα οὐδὲ σηπίαν»· οὐ μή, φησίν, ὁμοιωθήσῃ κολλώμενος ἀνθρώ-ποις τοιούτοις, οἵτινες εἰς τέλος εἰσὶν ἀσεβεῖς καὶ κεκριμένοι ἤδη τῷ θανάτῳ, ὡς καὶ ταὖτα τὰ ἰχθύδια μόνα ἐπικατά-ρατα ἐν τῷ βυθῷ νήχεται μὴ κολυμβῶντα ὡς τὰ λοιπά, ἀλλ’ ἐν τῆ γῆ κάτω τοὖ βυθοὖ κατοικεῖ. Ἀλλὰ καὶ «τὸν δασύποδα οὐ φάγῃ»· πρὸς τί; οὐ μὴ γένῃ, φησίν, παιδοφθόρος οὐδὲ ὁμοιωθήσῃ τοῖς τοιού-τοις.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ὅτι ὁ λαγωὸς κατ’ ἐνιαυτὸν πλεονεκτεῖ τὴν ἀφό-δευσιν–ὅσα γὰρ ἔτη ζῆ, τοσαύτας ἔχει τρύπας. Ἀλλὰ «οὐδὲ τὴν ὕαιναν φάγῃ»· οὐ μή, φησίν, γένῃ μοιχὸς οὐδὲ φθορεὺς οὐδὲ ὁμοιωθήσῃ τοῖς τοιούτοις. Πρὸς τί; ὅτι τὸ ζῷον τοὖτο παρ’ ἐνιαυτὸν ἀλλάσσει τὴν φύσιν καὶ ποτὲ μὲν ἄρρεν, ποτὲ δὲ θ῅λυ γίνεται. Ἀλλὰ καὶ «τὴν γαλ῅ν» ἐμίσησεν. Καλῶς· οὐ μὴ γένῃ, φησίν, τοιοὖτος, <οὐδὲ> ὁμοιωθήσῃ τοῖς τοιούτοις οἵους ἀκούομεν ἀνομίαν ποιοὖντας ἐν τῷ στόματι δι’ ἀκαθαρσίαν, οὐδὲ κολληθήσῃ ταῖς ἀκαθάρ-τοις ταῖς τὴν ἀνομίαν ποιούσαις ἐν τῷ στόματι. Σὸ γὰρ ζῷον τοὖτο τῷ στόματι κύει. Περὶ μὲν τῶν βρωμάτων λαβὼν Μωϋσ῅ς τρία δόγματα οὕτως ἐν πνεύματι ἐλάλησεν· οἱ δὲ κατ’ ἐπιθυμίαν τ῅ς σαρκὸς ὡς περὶ βρώσεως προσεδέξαντο. Λαμβάνει δὲ τῶν αὐτῶν τριῶν δογμάτων γνῶσιν Δαυὶδ καὶ λέγει ὁμοίως· «Μακάριος ἀνήρ, ὃς οὐκ ἐπορεύθη ἐν βουλῆ ἀσεβῶν«–καθὼς καὶ οἱ ἰχθύες πορεύονται ἐν σκότει εἰς τὰ βάθη– «οὐδὲ ἐν ὁδῷ ἁμαρτωλῶν ἔστη«–καθὼς οἱ δοκοὖντες φοβεῖσθαι τὸν κύριον ἁμαρτά-νουσιν ὡς ὁ χοῖρος– «οὐδὲ ἐπὶ καθέδραν λοιμῶν ἐκάθισεν«–καθὼς τὰ πετεινὰ καθήμενα εἰς ἁρπαγήν. Ἔχετε τελείως καὶ περὶ τ῅ς βρώσεως. Ἀλλ’ εἶπεν Μωϋσ῅ς· «Υάγεσθε π᾵ν διχηλοὖν καὶ μαρυκώμενον.» Σί λέγει; ὅτι τὴν τροφὴν λαμβάνων οἶδεν τὸν τρέφοντα αὐτὸν καὶ ἐπ’ αὐτῷ ἀναπαυόμενος εὐφραί- νεσθαι δοκεῖ. Καλῶς εἶπεν βλέπων τὴν ἐντολήν. Σί οὗν λέγει; κολλ᾵σθε μετὰ τῶν φοβουμένων τὸν κύριον, μετὰ τῶν μελετώντων ὃ ἔλαβον διάσταλμα ·»ματος

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐν τῆ καρδίᾳ, μετὰ τῶν λαλούντων τὰ δικαιώματα κυρίου καὶ τηρούντων, μετὰ τῶν εἰδότων, ὅτι ἡ μελέτη ἐστὶν ἔργον εὐφροσύνης, καὶ ἀναμαρυκωμένων τὸν λόγον κυρίου. Σί δὲ τὸ «διχηλοὖν»; ὅτι ὁ δίκαιος καὶ ἐν τούτῳ τῷ κόσμῳ περιπατεῖ καὶ τὸν ἅγιον αἰῶνα ἐκδέχεται. Βλέπετε, πῶς ἐνομοθέτησεν Μωϋσ῅ς καλῶς. Ἀλλὰ πόθεν ἐκείνοις ταὖτα νο῅σαι ἥ συνιέναι; ἡμεῖς δὲ δικαίως νοήσαντες τὰς ἐντολὰς λαλοὖμεν, ὡς ἠθέλησεν κύριος. Διὰ τοὖτο περιέτεμεν τὰς ἀκοὰς ἡμῶν καὶ τὰς καρδίας, ἵνα συνιῶμεν ταὖτα. Ζητήσωμεν δέ, εἰ ἐμέλησεν τῷ κυρίῳ προφανερῶσαι περὶ τοὖ ὕδατος καὶ περὶ τοὖ σταυροὖ. Περὶ μὲν τοὖ ὕδατος γέγραπται ἐπὶ τὸν Ἰσραήλ, πῶς τὸ βάπτισμα τὸ φέρον ἄφεσιν ἁμαρτιῶν οὐ μὴ προσδέξονται, ἀλλ’ ἑαυτοῖς οἰκοδομήσουσιν. Λέγει γὰρ ὁ προφήτης· «Ἔκστηθι οὐρανέ, καὶ ἐπὶ τούτῳ πλεῖον φριξάτω ἡ γ῅, ὅτι δύο καὶ πονηρὰ ἐποίησεν ὁ λαὸς ο὘τος· ἐμὲ ἐγκατέλιπον, πηγὴν ὕδατος ζῶσαν, καὶ ἑαυτοῖς ὤρυξαν βόθρον θανάτου. Μὴ πέτρα ἔρημός ἐστιν τὸ ὄρος τὸ ἅγιόν μου ΢ιν᾵; ἔσεσθε γὰρ ὡς πετεινοὖ νοσσοὶ ἀνιπτάμενοι νοσσι᾵ς ἀφῃρη-μένοι.» Καὶ πάλιν λέγει ὁ προφήτης· «Ἐγὼ πορεύσομαι ἔμπροσθέν σου καὶ ὄρη ὁμαλιῶ καὶ πύλας χαλκ᾵ς συντρίψω καὶ μοχλοὺς σιδηροὖς συνκλάσω, καὶ δώσω σοι θησαυροὺς σκοτεινούς, ἀποκρύφους, ἀοράτους, ἵνα γνῶσιν, ὅτι ἐγὼ κύριος ὁ θεός. Καὶ κατοικήσεις ἐν ὑψηλῷ σπηλαίῳ πέτρας ἰσχυρ᾵ς, καὶ τὸ ὕδωρ αὐτοὖ πιστόν· βασιλέα μετὰ δόξης ὄψεσθε, καὶ ἡ ψυχὴ ὑμῶν μελετήσει φόβον κυρίου.» Καὶ πάλιν ἐν ἄλλῳ προφήτῃ λέγει· «Καὶ ἔσται ὁ ταὖτα ποιῶν ὡς τὸ ξύλον τὸ πεφυτευμένον παρὰ τὰς διε-ξόδους τῶν ὑδάτων, ὃ τὸν καρπὸν αὐτοὖ δώσει ἐν καιρῷ αὐτοὖ, καὶ τὰ φύλλα αὐτοὖ οὐκ ἀπορρυήσεται, καὶ πάντα ὅσα ἅν ποιῆ κατευοδωθήσεται. Oὐχ οὕτως οἱ ἀσεβεῖς, οὐχ οὕτως, ἀλλ’ ἥ ὡς ὁ χνοὖς, ὃν ἐκρίπτει ὁ ἄνεμος ἀπὸ προσώπου τ῅ς γ῅ς.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Διὰ τοὖτο οὐκ ἀναστήσονται ἀσεβεῖς ἐν κρίσει οὐδὲ ἁμαρτωλοὶ ἐν βουλῆ δικαίων, ὅτι γινώσκει κύριος ὁδὸν δικαίων, καὶ ὁδὸς ἀσεβῶν ἀπολεῖται.» Aἰσθάνεσθε, πῶς τὸ ὕδωρ καὶ τὸν σταυρὸν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὥρισεν. Σοὖτο γὰρ λέγει· «μακάριοι», οἳ ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἐλπίσαντες κατέβησαν εἰς τὸ ὕδωρ, ὅτι τὸν μὲν μισθὸν λέγει «ἐν καιρῷ αὐτοὖ»· τότε, φησίν, ἀποδώσω. Νὖν δὲ ὃ λέγει· «τὰ φύλλα οὐκ ἀπορρυήσεται». Σοὖτο λέγει· ὅτι π᾵ν ῥ῅μα, ὃ ἐὰν ἐξελεύσεται ἐξ ὑμῶν διὰ τοὖ στόματος ὑμῶν ἐν πίστει καὶ ἀγάπῃ, ἔσται εἰς ἐπι-στροφὴν καὶ ἐλπίδα πολλοῖς. Καὶ πάλιν ἕτερος προφήτης λέγει· «Καὶ ἦν ἡ γ῅ τοὖ Ἰακὼβ ἐπαινουμένη παρὰ π᾵σαν τὴν γ῅ν.» Σοὖτο λέγει· τὸ σκεὖος τοὖ πνεύματος αὐτοὖ δοξάζει. Eἶτα τί λέγει; «Καὶ ἦν ποταμὸς ἕλκων ἐκ δεξιῶν, καὶ ἀνέβαινεν ἐξ αὐτοὖ δένδρα ὡραῖα· καὶ ὃς ἅν φάγῃ ἐξ αὐτῶν, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα.» Σοὖτο λέγει, ὅτι ἡμεῖς μὲν καταβαίνομεν εἰς τὸ ὕδωρ γέμοντες ἁμαρτιῶν καὶ ·ύπου, καὶ ἀναβαί-νομεν καρποφοροὖντες ἐν τῆ καρδίᾳ τὸν φόβον καὶ τὴν ἐλπίδα εἰς τὸν Ἰησοὖν ἐν τῷ πνεύματι ἔχοντες. «Καὶ ὃς ἅν φάγῃ ἀπὸ τούτων, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα.» Σοὖτο λέγει· ὃς ἄν, φησίν, ἀκούσῃ τούτων λαλουμένων καὶ πιστεύσῃ, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. Ὁμοίως πάλιν περὶ τοὖ σταυροὖ ὁρίζει ἐν ἄλλῳ προφήτῃ λέγοντι· «Καὶ πότε ταὖτα συντελεσθήσεται; λέγει κύριος· Ὅταν ξύλον κλιθῆ καὶ ἀναστῆ, καὶ ὅταν ἐκ ξύλου αἷμα στάξῃ.» Ἔχεις πάλιν περὶ τοὖ σταυροὖ καὶ τοὖ σταυροὖσθαι μέλλοντος. Λέγει δὲ πάλιν τῷ Μωϋσῆ, πολεμουμένου τοὖ Ἰσραὴλ ὑπὸ τῶν ἀλλοφύλων, καὶ ἵνα ὑπομνήσῃ αὐτοὺς πολεμουμέ-νους, ὅτι διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν παρεδόθησαν εἰς θάνατον· λέγει εἰς τὴν καρδίαν Μωϋσέως τὸ πνεὖμα, ἵνα ποιήσῃ τύπον σταυροὖ καὶ τοὖ μέλλοντος πάσχειν, ὅτι ἐὰν μή, φησίν, ἐλπίσωσιν ἐπ’ αὐτῷ, εἰς τὸν αἰῶνα πολεμηθήσονται. Σί-θησιν οὗν Μωϋσ῅ς ἓν ἐφ’ ἓν ὅπλον ἐν μέσῳ τ῅ς πυγμ῅ς, καὶ σταθεὶς ὑψηλότερος πάντων ἐξέτεινεν τὰς χεῖρας, καὶ οὕτως πάλιν ἐνίκα ὁ Ἰσραήλ. Eἶτα, ὁπόταν καθεῖλεν, πάλιν ἐθανα-τοὖντο. Πρὸς τί; ἵνα γνῶσιν ὅτι οὐ δύνανται σωθ῅ναι ἐὰν μὴ ἐπ’ αὐτῷ ἐλπίσωσιν. Καὶ πάλιν ἐν ἑτέρῳ προφήτῃ λέγει· «Ὅλην τὴν ἡμέραν διεπέτασα τὰς χεῖράς μου πρὸς λαὸν ἀπειθοὖντα καὶ ἀντιλέγοντα ὁδῷ δικαίᾳ μου.»

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Πάλιν Μωϋσ῅ς ποιεῖ τύπον τοὖ Ἰησοὖ, ὅτι δεῖ αὐτὸν παθεῖν, καὶ αὐτὸς ζωοποιήσει, ὃν δόξουσιν ἀπολωλεκέναι ἐν σημείῳ, πίπτοντος τοὖ Ἰσραήλ. Ἐποίησεν γὰρ κύριος πάντα ὄφιν δάκνειν αὐτούς, καὶ ἀπέθνησκον–ἐπειδὴ ἡ παράβασις διὰ τοὖ ὄφεως ἐν Eὔᾳ ἐγένετο–ἵνα ἐλέγξῃ αὐτούς, ὅτι διὰ τὴν παράβασιν αὐτῶν εἰς θλῖψιν θανάτου παραδοθή-σονται. Πέρας γέ τοι αὐτὸς Μωϋσ῅ς ἐντειλάμενος· «Oὐκ ἔσται ὑμῖν οὔτε χωνευτὸν οὔτε γλυπτὸν εἰς θεὸν ὑμῖν«–αὐτὸς ποιεῖ, ἵνα τύπον τοὖ Ἰησοὖ δείξῃ. Ποιεῖ οὗν Μωϋσ῅ς χαλκοὖν ὄφιν καὶ τίθησιν ἐνδόξως καὶ κηρύγματι καλεῖ τὸν λαόν. Ἐλθόντες οὗν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐδέοντο Μωϋσέως, ἵνα περὶ αὐτῶν ἀνενέγκῃ δέησιν περὶ τ῅ς ἰάσεως αὐτῶν. Eἶπεν δὲ Μωϋσ῅ς πρὸς αὐτούς· «Ὅταν», φησίν, «δηχθῆ τις ὑμῶν, ἐλθέτω ἐπὶ τὸν ὄφιν τὸν ἐπὶ τοὖ ξύλου ἐπικείμενον καὶ ἐλπισάτω πιστεύσας, ὅτι αὐτὸς ὢν νεκρὸς δύναται ζωοποι῅σαι, καὶ παραχρ῅μα σωθήσεται» –καὶ οὕτως ἐποίουν. Ἔχεις πάλιν καὶ ἐν τούτοις τὴν δόξαν τοὖ Ἰησοὖ, ὅτι ἐν αὐτῷ πάντα καὶ εἰς αὐτόν. Σί λέγει πάλιν Μωϋσ῅ς Ἰησοὖ, υἱῷ Ναυή, ἐπιθεὶς αὐτῷ τοὖτο τὸ ὄνομα, ὄντι προφήτῃ, ἵνα μόνον ἀκούσῃ π᾵ς ὁ λαός, ὅτι πάντα ὁ πατὴρ φανεροῖ περὶ τοὖ υἱοὖ Ἰησοὖ; Λέγει οὗν Μωϋσ῅ς Ἰησοὖ, υἱῷ Ναυή, ἐπιθεὶς αὐτῷ τοὖτο τὸ ὄνομα, ὁπότε ἔπεμψεν αὐτὸν κατάσκοπον τ῅ς γ῅ς· «Λάβε βιβλίον εἰς τὰς χεῖράς σου καὶ γράψον, ἃ λέγει κύριος, ὅτι ἐκκόψει ἐκ ·ιζῶν πάντα τὸν οἶκον τοὖ Ἀμαλὴκ ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν.» Ἴδε πάλιν Ἰησοὖς, οὐχὶ υἱὸς ἀνθρώπου, ἀλλὰ υἱὸς τοὖ θεοὖ, τύπῳ δὲ ἐν σαρκὶ φανερωθείς. Ἐπεὶ οὗν μέλλουσιν λέγειν ὅτι ὁ Φριστὸς υἱός ἐστιν Δαυίδ, αὐτὸς προφητεύει Δαυίδ, φοβούμενος καὶ συνίων τὴν πλάνην τῶν ἁμαρτωλῶν· «Eἶπεν κύριος τῷ κυρίῳ μου· Κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἅν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.» Καὶ πάλιν λέγει οὕτως Ἡσαας·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

«Eἶπεν κύριος τῷ Φριστῷ μου κυρίῳ, ο὘ ἐκράτησα τ῅ς δεξι᾵ς αὐτοὖ, ἐπακοὖσαι ἔμπροσθεν αὐτοὖ ἔθνη, καὶ ἰσχὺν βασιλέων διαρρήξω.» Ἴδε, πῶς Δαυὶδ λέγει αὐτὸν κύριον, καὶ υἱὸν οὐ λέγει. Ἴδωμεν δέ, εἰ ο὘τος ὁ λαὸς κληρονόμος ἥ ὁ πρῶτος, καὶ εἰ ἡ διαθήκη εἰς ἡμ᾵ς ἥ εἰς ἐκείνους. Ἀκούσατε οὗν περὶ τοὖ λαοὖ τί λέγει ἡ γραφή· «Ἐδεῖτο δὲ Ἰσαὰκ περὶ Ῥεβέκκας τ῅ς γυναικὸς αὐτοὖ, ὅτι στεῖρα ἦν· καὶ συνέλαβεν. Eἶτα καὶ ἐξ῅λθεν Ῥε-βέκκα πυθέσθαι παρὰ κυρίου, καὶ εἶπεν κύριος πρὸς αὐτήν· ‘Δύο ἔθνη ἐν τῆ γαστρί σου καὶ δύο λαοὶ ἐν τῆ κοιλίᾳ σου, καὶ ὑπερέξει λαὸς λαοὖ καὶ ὁ μείζων δουλεύσει τῷ ἐλάσ- σονι.’» Aἰσθάνεσθαι ὀφείλετε, τίς ὁ Ἰσαὰκ καὶ τίς ἡ Ῥεβέκκα, καὶ ἐπὶ τίνων δέδειχεν, ὅτι μείζων ὁ λαὸς ο὘τος ἥ ἐκεῖνος. Καὶ ἐν ἄλλῃ προφητείᾳ λέγει φανερώτερον ὁ Ἰακὼβ πρὸς Ἰωσὴφ τὸν υἱὸν αὐτοὖ, λέγων· «Ἰδού, οὐκ ἐστέρησέν με κύριος τοὖ προσώπου σου· προσάγαγέ μοι τοὺς υἱούς σου, ἵνα εὐλογήσω αὐτούς.» Καὶ προσήγαγεν Ἐφραὶμ καὶ Μανασσ῅, τὸν Μανασσ῅ θέλων ἵνα εὐλογηθῆ, ὅτι πρεσβύτερος ἦν· ὁ γὰρ Ἰωσὴφ προσήγαγεν εἰς τὴν δεξιὰν χεῖρα τοὖ πατρὸς Ἰακώβ. Eἶδεν δὲ Ἰακὼβ τύπον τῷ πνεύματι τοὖ λαοὖ τοὖ μεταξύ. Καὶ τί λέγει; «Καὶ ἐποίησεν Ἰακὼβ ἐναλλὰξ τὰς χεῖρας αὐτοὖ καὶ ἐπέθηκεν τὴν δεξιὰν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν Ἐφραίμ, τοὖ δευτέρου καὶ νεωτέρου, καὶ εὐλόγησεν αὐτόν. Καὶ εἶπεν Ἰωσὴφ πρὸς Ἰακώβ· ‘Μετάθες σου τὴν δεξιὰν ἐπὶ τὴν κεφαλὴν Μανασσ῅, ὅτι πρωτότοκός μου υἱός ἐστιν.’ Καὶ εἶπεν Ἰακὼβ πρὸς Ἰωσήφ· Ὀἶδα, τέκνον, οἶδα· ἀλλ’ ὁ μείζων δουλεύσει τῷ ἐλάσσονι‘–καὶ ο὘τος δὲ εὐλογηθήσεται.» Βλέπετε, ἐπὶ τίνων τέθεικεν, τὸν λαὸν τοὖτον εἶναι πρῶτον καὶ τ῅ς διαθήκης κληρονόμον. Eἰ οὗν ἔτι καὶ διὰ τοὖ Ἀβραὰμ ἐμνήσθη, ἀπέχομεν τὸ τέλειον τ῅ς γνώσεως ἡμῶν. Σί οὗν λέγει τῷ Ἀβραάμ,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅτε μόνος πιστεύσας ἐτέθη εἰς δικαιοσύνην; «Ἰδού, τέθεικά σε, Ἀβραάμ, πατέρα ἐθνῶν τῶν πιστευόντων δι’ ἀκροβυστίας τῷ θεῷ.» Ναί. Ἀλλὰ ἴδωμεν εἰ ἡ διαθήκη, ἣν ὤμοσεν τοῖς πατράσιν δοὖναι τῷ λαῷ, εἰ δέδωκεν, ζητῶμεν. Δέδω-κεν· αὐτοὶ δὲ οὐκ ἐγένοντο ἄξιοι λαβεῖν διὰ τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Λέγει γὰρ ὁ προφήτης· «Καὶ ἦν Μωϋσ῅ς νηστεύων ἐν ὄρει ΢ιν᾵, τοὖ λαβεῖν τὴν διαθήκην κυρίου πρὸς τὸν λαόν, ἡμέρας τεσσαράκοντα καὶ νύκτας τεσσαράκοντα. Καὶ ἔλαβεν Μωϋσ῅ς παρὰ κυρίου τὰς δύο πλάκας γεγραμμένας τῷ δακτύλῳ τ῅ς χειρὸς κυρίου ἐν πνεύματι· καὶ λαβὼν Μωϋσ῅ς κατέφερεν πρὸς τὸν λαὸν δοὖναι. Καὶ εἶπεν κύριος πρὸς Μωϋσ῅ν· ‘Μωϋσ῅ Μωϋσ῅, κατά-βηθι τὸ τάχος, ὅτι ὁ λαός σου, ὃν ἐξήγαγες ἐκ γ῅ς Aἰγύπτου, ἠνόμησεν.’ Καὶ συν῅κεν Μωϋσ῅ς, ὅτι ἐποίησαν ἑαυτοῖς πάλιν χωνεύματα, καὶ ἔρριψεν ἐκ τῶν χειρῶν τὰς πλάκας, καὶ συνετρίβησαν αἱ πλάκες τ῅ς διαθήκης κυρίου.» Μωϋ-σ῅ς μὲν ἔλαβεν, αὐτοὶ δὲ οὐκ ἐγένοντο ἄξιοι. Πῶς δὲ ἡμεῖς ἐλάβομεν, μάθετε. Μωϋσ῅ς θερά-πων ὢν ἔλαβεν, αὐτὸς δὲ ὁ κύριος ἡμῖν ἔδωκεν εἰς λαὸν κληρονομίας, δι’ ἡμ᾵ς ὑπομείνας. Ἐφανερώθη δέ, ἵνα κἀκεῖνοι τελειωθῶσιν τοῖς ἁμαρτήμασιν, καὶ ἡμεῖς δι’ αὐτοὖ κληρονο-μοὖντος διαθήκην κυρίου Ἰησοὖ λάβωμεν– ὃς εἰς τοὖτο ἡτοιμάσθη, ἵνα αὐτὸς φανείς, τὰς ἤδη δεδαπανημένας ἡμῶν καρδίας τῷ θανάτῳ καὶ παραδεδομένας τῆ τ῅ς πλάνης ἀνομίᾳ λυτρωσάμενος ἐκ τοὖ σκότους, διάθηται ἐν ἡμῖν διαθήκην λόγῳ. Γέγραπται γάρ, πῶς αὐτῷ ὁ πατὴρ ἐντέλλε-ται, λυτρωσάμενον ἡμ᾵ς ἐκ τοὖ σκότους ἑτοιμάσαι ἑαυτῷ λαὸν ἅγιον. Λέγει οὗν ὁ προφήτης· «Ἐγὼ κύριος ὁ θεός σου ἐκάλεσά σε ἐν δικαιοσύνῃ καὶ κρατήσω τ῅ς χειρός σου καὶ ἰσχύσω σε, καὶ ἔδωκά σε εἰς διαθήκην γένους, εἰς φῶς ἐθνῶν, ἀνοῖξαι ὀφθαλμοὺς τυφλῶν καὶ ἐξαγαγεῖν ἐκ δεσμῶν πεπεδημένους καὶ ἐξ οἴκου φυλακ῅ς καθημένους ἐν σκότει.» Γινώσκετε οὗν πόθεν ἐλυτρώθημεν. Πάλιν ὁ προφήτης λέγει· «Ἰδού, τέθεικά σε εἰς φῶς ἐθνῶν, τοὖ εἶναι εἰς σωτηρίαν ἕως ἐσχάτου τ῅ς γ῅ς· οὕτως λέγει κύριος ὁ λυτρωσάμενός σε θεός.»

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ πάλιν ὁ προφήτης λέγει· «Πνεὖμα κυρίου ἐπ’ ἐμέ, ο὘ εἵνεκεν ἔχρισέν με εὐαγγελίσασθαι ταπεινοῖς χάριν, ἀπέσταλκέν με ἰάσασθαι τοὺς συντετριμμένους τὴν καρδίαν, κηρύξαι αἰχμαλώτοις ἄφεσιν καὶ τυφλοῖς ἀνάβλεψιν, καλέσαι ἐνιαυτὸν κυρίου δεκτὸν καὶ ἡμέραν ἀνταποδόσεως, παρακαλέσαι πάντας τοὺς πενθοὖντας.» Ἔτι οὗν καὶ περὶ τοὖ σαββάτου, γέγραπται ἐν τοῖς δέκα λόγοις, ἐν οἷς ἐλάλησεν ἐν τῷ ὄρει ΢ιν᾵ πρὸς Μωϋσ῅ν κατὰ πρόσωπον· «Καὶ ἁγιάσατε τὸ σάββατον κυρίου χερσὶν καθαραῖς καὶ καρδίᾳ καθαρᾶ.» Καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει· «Ἐὰν φυλάξωσιν οἱ υἱοί μου τὸ σάββατον, τότε ἐπιθήσω τὸ ἔλεός μου ἐπ’ αὐτούς.» Σὸ «σάββατον» λέγει ἐν ἀρχῆ τ῅ς κτίσεως· «Καὶ ἐποίησεν ὁ θεὸς ἐν ἓξ ἡμέραις τὰ ἔργα τῶν χειρῶν αὐτοὖ, καὶ συνετέλεσεν ἐν τῆ ἡμέρᾳ τῆ ἑβδόμῃ καὶ κατέπαυσεν ἐν αὐτῆ καὶ ἡγίασεν αὐτήν.» Προσέχετε, τέκνα, τί λέγει τὸ «συνετέλεσεν ἐν ἓξ ἡμέραις.» Σοὖτο λέγει, ὅτι ἐν ἑξακισχιλίοις ἔτεσιν συντελέσει κύριος τὰ σύμπαντα· ἡ γὰρ ἡμέρα παρ’ αὐτῷ σημαίνει χίλια ἔτη. Aὐτὸς δέ μοι μαρτυρεῖ λέγων· «Ἰδού, ἡμέρα κυρίου ἔσται ὡς χίλια ἔτη.» Oὐκοὖν, τέκνα, «ἐν ἓξ ἡμέραις», ἐν τοῖς ἑξακισχιλίοις ἔτεσιν, συντελεσθήσεται τὰ σύμπαντα. «Καὶ κατέπαυσεν τῆ ἡμέρᾳ τῆ ἑβδόμῃ.» Σοὖτο λέγει· ὅταν ἐλθὼν ὁ υἱὸς αὐτοὖ καταργήσει τὸν καιρὸν τοὖ ἀνόμου καὶ κρινεῖ τοὺς ἀσεβεῖς καὶ ἀλλάξει τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τοὺς ἀστέρας, τότε καλῶς καταπαύσεται ἐν τῆ ἡμέρᾳ τῆ ἑβδόμῃ. Πέρας γέ τοι λέγει· «Ἁγιάσεις αὐτὴν χερσὶν καθαραῖς καὶ καρδίᾳ καθαρᾶ.» Eἰ οὗν ἣν ὁ θεὸς ἡμέραν ἡγίασεν νὖν τις δύναται ἁγιάσαι καθαρὸς ὢν τῆ καρδίᾳ, ἐν π᾵σιν πεπλανήμεθα. Eἰ δὲ οὐ <νὖν>, ἄρα τότε καλῶς κατα-παυόμενος ἁγιάσει αὐτήν, ὅτε δυνησόμεθα αὐτοὶ δικαιωθέντες καὶ ἀπολαβόντες τὴν ἐπαγγελίαν, μηκέτι οὔσης τ῅ς ἀνομίας, καινῶν δὲ γεγονότων πάντων ὑπὸ κυρίου– τότε δυνησόμεθα αὐτὴν ἁγιάσαι, αὐτοὶ ἁγιασθέντες πρῶτον. Πέρας γέ τοι λέγει αὐτοῖς· «Σὰς νεομηνίας ὑμῶν καὶ τὰ σάββατα οὐκ ἀνέχομαι.»

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ὁρ᾵τε πῶς λέγει· «Oὐ τὰ νὖν σάββατα ἐμοὶ δεκτά, ἀλλὰ ὃ πεποίηκα, ἐν ᾧ κατα-παύσας τὰ πάντα ἀρχὴν ἡμέρας ὀγδόης ποιήσω, ὅ ἐστιν ἄλλου κόσμου ἀρχήν.» Διὸ καὶ ἄγομεν τὴν ἡμέραν τὴν ὀγδόην εἰς εὐφροσύνην, ἐν ᾗ καὶ ὁ Ἰησοὖς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν καὶ φανερωθεὶς ἀνέβη εἰς οὐρανούς. Ἔτι δὲ καὶ περὶ τοὖ ναοὖ, ἐρῶ ὑμῖν πῶς πλανώ-μενοι οἱ ταλαίπωροι εἰς τὴν οἰκοδομὴν ἤλπισαν, καὶ οὐκ ἐπὶ τὸν θεὸν αὐτῶν τὸν ποιήσαντα αὐτούς, ὡς ὄντα οἶκον θεοὖ. ΢χεδὸν γὰρ ὡς τὰ ἔθνη ἀφιέρωσαν αὐτὸν ἐν τῷ ναῷ. Ἀλλὰ πῶς λέγει κύριος καταργῶν αὐτόν; μάθετε· «Σίς ἐμέτρησεν τὸν οὐρανὸν σπιθαμῆ ἥ τίς τὴν γ῅ν δρακί; οὐκ ἐγώ, λέγει κύριος; Ὁ οὐρανός μοι θρόνος, ἡ δὲ γ῅ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου· ποῖον οἶκον οἰκοδομήσετέ μοι, ἥ τίς τόπος τ῅ς καταπαύσεώς μου;» Ἐγνώκατε, ὅτι ματαία ἡ ἐλπὶς αὐτῶν. Πέρας γέ τοι πάλιν λέγει· «Ἰδού, οἱ καθελόντες τὸν ναὸν τοὖτον αὐτοὶ αὐτὸν οἰκοδομήσουσιν.» Γίνεται διὰ γὰρ τὸ πολεμεῖν αὐτοὺς καθῃρέθη ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν· νὖν καὶ αὐτοὶ οἱ τῶν ἐχθρῶν ὑπηρέται ἀνοικοδομήσουσιν αὐτόν. Πάλιν ὡς ἔμελλεν ἡ πόλις καὶ ὁ ναὸς καὶ ὁ λαὸς Ἰσραὴλ παραδίδοσθαι, ἐφανερώθη. Λέγει γὰρ ἡ γραφή· «Καὶ ἔσται ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν, καὶ παραδώσει κύριος τὰ πρόβατα τ῅ς νομ῅ς καὶ τὴν μάνδραν καὶ τὸν πύργον αὐτῶν εἰς καταφθοράν.» Καὶ ἐγένετο καθ’ ἃ ἐλάλησεν κύριος. Ζητήσωμεν δέ, εἰ ἔστιν ναὸς θεοὖ; ἔστιν, ὅπου αὐτὸς λέγει ποιεῖν καὶ καταρτίζειν. Γέγραπται γάρ· «Καὶ ἔσται, τ῅ς ἑβδομάδος συντελουμένης οἰκοδομηθήσεται ναὸς θεοὖ ἐνδόξως ἐπὶ τῷ ὀνόματι κυρίου.» Eὑρίσκω οὗν, ὅτι ἔστιν ναός. Πῶς οὗν «οἰκοδομηθήσεται ἐπὶ τῷ ὀνόματι κυρίου»; μάθετε· πρὸ τοὖ ἡμ᾵ς πιστεὖσαι τῷ θεῷ ἦν ἡμῶν τὸ κατοικητήριον τ῅ς καρδίας φθαρτὸν καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀσθενές, ὡς ἀληθῶς οἰκοδομητὸς ναὸς διὰ χειρός, ὅτι ἦν πλήρης μὲν εἰδωλολατρείας καὶ ἦν οἶκος δαιμονίων διὰ τὸ ποιεῖν ὅσα ἦν ἐναντία τῷ θεῷ. «Oἰκοδομηθήσεται δὲ ἐπὶ τῷ ὀνόματι κυρίου«–προσέχετε–ἵνα ὁ ναὸς τοὖ θεοὖ «ἐνδόξως» οἰκοδομηθῆ. Πῶς; μάθετε· λαβόντες τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ ἐλπίσαντες ἐπὶ τὸ ὄνομα ἐγενόμεθα καινοί, πάλιν ἐξ ἀρχ῅ς κτιζόμενοι· διὸ ἐν τῷ κατοικητηρίῳ ἡμῶν ἀληθῶς ὁ θεὸς κατοικεῖ ἐν ἡμῖν. Πῶς; ὁ λόγος αὐτοὖ τ῅ς πίστεως, ἡ κλ῅σις αὐτοὖ τ῅ς ἐπαγγελίας, ἡ σοφία τῶν δικαιωμάτων, αἱ ἐντολαὶ τ῅ς διδαχ῅ς– αὐτὸς ἐν ἡμῖν προφητεύων, αὐτὸς ἐν ἡμῖν κατοικῶν, τοὺς τῷ θανάτῳ δεδου-λωμένους ἀνοίγων ἡμῖν τὴν θύραν τοὖ ναοὖ, ὅ ἐστιν στόμα, μετάνοιαν διδοὺς ἡμῖν, εἰσάγει εἰς τὸν ἄφθαρτον ναόν. Ὁ γὰρ ποθῶν σωθ῅ναι βλέπει οὐκ εἰς τὸν ἄνθρωπον, ἀλλ’ εἰς τὸν ἐν αὐτῷ κατοικοὖντα καὶ λαλοὖντα, ἐπ’ αὐτῷ ἐκπλησσόμενος, ἐπὶ τῷ μηδέποτε μήτε τοὖ λέγοντος τὰ ·»ματα ἀκηκοέναι ἐκ τοὖ στόματος μήτε αὐτός ποτε ἐπιτε-θυμηκέναι ἀκούειν. Σουτέστιν πνευματικὸς ναὸς οἰκοδομούμενος τῷ κυρίῳ. Ἐφ’ ὅσον ἦν ἐν δυνατῷ καὶ ἁπλότητι δηλῶσαι ὑμῖν, ἐλπίζει μου ἡ ψυχὴ μὴ παραλελοιπέναι τι. Ἐὰν γὰρ περὶ τῶν ἐνεστώτων ἥ μελλόντων γράφω ὑμῖν, οὐ μὴ νοήσητε διὰ τὸ ἐν παραβολαῖς κεῖσθαι. Σαὖτα μὲν οὕτως· μεταβῶμεν δὲ καὶ ἐπὶ ἑτέραν γνῶσιν καὶ διδαχήν. Ὁδοὶ δύο εἰσὶν διδαχ῅ς καὶ ἐξουσίας, ἥ τε τοὖ φωτὸς καὶ ἡ τοὖ σκότους· διαφορὰ δὲ πολλὴ τῶν δύο ὁδῶν. Ἐφ’ ἧς μὲν γάρ εἰσιν τεταγμένοι φωταγωγοὶ ἄγγελοι τοὖ θεοὖ, ἐφ’ ἧς δὲ ἄγγελοι τοὖ σαταν᾵. Καὶ ὁ μέν ἐστιν κύριος ἀπ’ αἰώνων καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας, ὁ δὲ ἄρχων καιροὖ τοὖ νὖν τ῅ς ἀνομίας. Ἡ οὗν ὁδὸς τοὖ φωτός ἐστιν αὕτη–ἐάν τις θέλων ὁδὸν ὁδεύειν ἐπὶ τὸν ὡρισμένον τόπον, σπεύσῃ τοῖς ἔργοις αὐτοὖ. Ἔστιν οὗν ἡ δοθεῖσα ἡμῖν γνῶσις τοὖ περιπατεῖν ἐν αὐτῆ τοιαύτη· Ἀγαπήσεις τόν σε ποιήσαντα, φοβηθήσῃ τόν σε πλάσαντα, δοξάσεις τόν σε λυτρωσάμενον ἐκ θανάτου.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἔσῃ ἁπλοὖς τῆ καρδίᾳ καὶ πλούσιος τῷ πνεύματι. Oὐ κολληθήσῃ μετὰ τῶν πορευομένων ἐν ὁδῷ θανάτου. Μισήσεις π᾵ν ὃ οὐκ ἔστιν ἀρεστὸν τῷ θεῷ. Μισήσεις π᾵σαν ὑπόκρισιν. Oὐ μὴ ἐγκαταλίπῃς ἐντολὰς κυρίου. Oὐχ ὑψώσεις σεαυτόν, ἔσῃ δὲ ταπεινόφρων κατὰ πάντα. Oὐκ ἀρεῖς ἐπὶ σεαυτὸν δόξαν, οὐ λήμψῃ βουλὴν πονηρὰν κατὰ τοὖ πλησίον σου, οὐ δώσεις τῆ ψυχῆ σου θράσος. Oὐ πορνεύσεις, οὐ μοιχεύσεις, οὐ παιδοφθορήσεις. Oὐ μή σου ὁ λόγος τοὖ θεοὖ ἐξέλθῃ ἐν ἀκαθαρσίᾳ τινῶν. Oὐ λήμψῃ πρόσωπον ἐλέγξαι τινὰ ἐπὶ παραπτώματι. Ἔσῃ πραὙς, ἔσῃ ἡσύχιος, ἔσῃ τρέμων τοὺς λόγους οὓς ἤκουσας. Oὐ μὴ μνησικακήσεις τῷ ἀδελφῷ σου. Oὐ μὴ διψυχήσῃς πότερον ἔσται ἥ οὔ. Oὐ μὴ λάβῃς ἐπὶ ματαίῳ τὸ ὄνομα κυρίου. Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὑπὲρ τὴν ψυχήν σου. Oὐ φονεύσεις τέκνον ἐν φθορᾶ, οὐδὲ πάλιν γεννηθὲν ἀνελεῖς. Oὐ μὴ ἄρῃς τὴν χεῖρά σου ἀπὸ τοὖ υἱοὖ σου ἥ ἀπὸ τ῅ς θυγατρός σου, ἀλλὰ ἀπὸ νεότητος διδάξεις φόβον κυρίου. Oὐ μὴ γένῃ ἐπιθυμῶν τὰ τοὖ πλησίον σου. Oὐ μὴ γένῃ πλεονέκτης, οὐδὲ κολληθήσῃ ἐκ ψυχ῅ς σου μετὰ ὑψηλῶν, ἀλλὰ μετὰ δικαίων καὶ ταπεινῶν ἀναστραφήσῃ. Σὰ συμβαίνοντά σοι ἐνεργήματα ὡς ἀγαθὰ προσδέξῃ, εἰδὼς ὅτι ἄνευ θεοὖ οὐδὲν γίνεται. Oὐκ ἔσῃ διγνώμων οὐδὲ δίγλωσσος· παγὶς γὰρ θανάτου ἐστὶν ἡ διγλωσσία. Ὑποταγήσῃ κυρίοις ὡς τύπῳ θεοὖ ἐν αἰσχύνῃ καὶ φόβῳ. Oὐ μὴ ἐπιτάξῃς δούλῳ σου ἥ παιδίσκῃ ἐν πικρίᾳ, τοῖς ἐπὶ τὸν αὐτὸν θεὸν ἐλπίζουσιν, μή ποτε οὐ φοβηθῶσιν τὸν ἐπ’ ἀμφοτέροις θεόν· ὅτι ἦλθεν οὐ κατὰ πρόσωπον καλέσαι, ἀλλ’ ἐφ’ οὓς τὸ πνεὖμα ἡτοίμασεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Κοινωνήσεις ἐν π᾵σιν τῷ πλησίον σου καὶ οὐκ ἐρεῖς ἴδια εἶναι· εἰ γὰρ ἐν τῷ ἀφθάρτῳ κοινωνοί ἐστε, πόσῳ μ᾵λλον ἐν τοῖς φθαρτοῖς; Oὐκ ἔσῃ πρόγλωσσος, παγὶς γὰρ στόμα θανάτου. Ὅσον δύνασαι, ὑπὲρ τ῅ς ψυχ῅ς σου ἁγνεύσεις. Μὴ γίνου πρὸς μὲν τὸ λαβεῖν ἐκτείνων τὰς χεῖρας, πρὸς δὲ τὸ δοὖναι συσπῶν. Ἀγαπήσεις ὡς κόρην ὀφθαλμοὖ σου πάντα τὸν λαλοὖντα σοι τὸν λόγον κυρίου. Μνησθήσῃ ἡμέραν κρίσεως νυκτὸς καὶ ἡμέρας, καὶ ἐκζητήσεις καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, ἥ διὰ λόγου κοπιῶν καὶ πορευόμενος εἰς τὸ παρακαλέσαι καὶ μελετῶν εἰς τὸ σῶσαι ψυχὴν τῷ λόγῳ, ἥ διὰ τῶν χειρῶν σου ἐργάσῃ εἰς λύτρον ἁμαρτιῶν σου. Oὐ διστάσεις δοὖναι οὐδὲ διδοὺς γογγύσεις, γνώσῃ δὲ τίς ὁ τοὖ μισθοὖ καλὸς ἀνταποδότης. Υυλάξεις ἃ παρέλαβες, μήτε προστιθεὶς μήτε ἀφαιρῶν. Eἰς τέλος μισήσεις τὸ πονηρόν. Κρινεῖς δικαίως. Oὐ ποιήσεις σχίσμα, εἰρηνεύσεις δὲ μαχομένους συναγαγών. Ἐξομολογήσῃ ἐπὶ ἁμαρτίαις σου. Oὐ προσήξεις ἐπὶ προσευχὴν ἐν συνειδήσει πονηρᾶ. Ἡ δὲ τοὖ μέλανος ὁδός ἐστιν σκολιὰ καὶ κατάρας μεστή. Ὅλως γάρ ἐστιν ὁδὸς θανάτου αἰωνίου μετὰ τιμωρίας, ἐν ᾗ ἐστὶν τὰ ἀπολλύντα τὴν ψυχὴν αὐτῶν· εἰδωλολατρεία, θρασύτης, ὕψος δυνάμεως, ὑπόκρισις, διπλοκαρδία, μοιχεία, φόνος, ἁρπαγή, ὑπερηφανία, παρά-βασις, δόλος, κακία, αὐθάδεια, φαρμακεία, μαγεία, πλεονεξία, ἀφοβία θεοὖ. Διῶκται τῶν ἀγαθῶν, μισοὖντες ἀλήθειαν, ἀγαπῶντες ψεὖδος, οὐ γινώσκοντες μισθὸν δικαιοσύνης, οὐ κολλώμενοι ἀγαθῷ,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οὐ κρίσει δικαίᾳ, χήρᾳ καὶ ὀρφανῷ οὐ προσέχοντες, ἀγρυπνοὖντες οὐκ εἰς φόβον θεοὖ, ἀλλ’ ἐπὶ τὸ πονηρόν– ὧν μακρὰν καὶ πόρρω πραὙτης καὶ ὑπομονή ἀγαπῶντες μάταια, διώκοντες ἀνταπόδομα, οὐκ ἐλεοὖντες πτωχόν, οὐ πονοὖντες ἐπὶ καταπονουμένῳ, εὐχερεῖς ἐν καταλαλιᾶ, οὐ γινώσκοντες τὸν ποιήσαντα αὐτούς, φονεῖς τέκνων, φθορεῖς πλάσματος θεοὖ, ἀποστρεφόμενοι τὸν ἐνδεόμενον, καταπονοὖντες τὸν θλιβόμενον, πλουσίων παράκλητοι, πενήτων ἄνομοι κριταί– πανταμάρτητοι. Καλὸν οὗν ἐστίν, μαθόντα τὰ δικαιώματα τοὖ κυρίου, ὅσα γέγραπται, ἐν τούτοις περιπατεῖν. Ὁ γὰρ ταὖτα ποιῶν ἐν τῆ βασιλείᾳ τοὖ θεοὖ δοξασθήσεται· ὁ ἐκεῖνα ἐκλεγόμενος μετὰ τῶν ἔργων αὐτοὖ συναπολεῖται. Διὰ τοὖτο ἀνάστασις, διὰ τοὖτο ἀνταπόδομα. Ἐρωτῶ τοὺς ὑπερέχοντας–εἴ τινά μου γνώμης ἀγαθ῅ς λαμβάνετε συμβουλίαν–ἔχετε μεθ’ ἑαυτῶν εἰς οὓς ἐργάσεσθε τὸ καλόν· μὴ ἐλλείπητε. Ἐγγὺς ἡ ἡμέρα, ἐν ᾗ συνα- πολεῖται πάντα τῷ πονηρῷ· ἐγγὺς ὁ κύριος καὶ ὁ μισθὸς αὐτοὖ. Ἔτι καὶ ἔτι ἐρωτῶ ὑμ᾵ς· ἑαυτῶν γίνεσθε νομοθέται ἀγαθοί, ἑαυτῶν μένετε σύμβουλοι πιστοί, ἄρατε ἐξ ὑμῶν π᾵σαν ὑπόκρισιν. Ὁ δὲ θεός, ὁ τοὖ παντὸς κόσμου κυριεύων, δώῃ ὑμῖν σοφίαν, σύνεσιν, ἐπιστήμην, γνῶσιν τῶν δικαιωμάτων αὐτοὖ, ὑπομονήν. Γίνεσθε δὲ θεοδίδακτοι, ἐκζητοὖντες τί ζητεῖ κύριος ἀφ’ ὑμῶν, καὶ ποιεῖτε, ἵνα εὕρητε ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως. Eἰ δέ τίς ἐστιν ἀγαθοὖ μνεία, μνημονεύετέ μου μελετῶντες ταὖτα, ἵνα καὶ ἡ ἐπιθυμία καὶ ἡ ἀγρυπνία εἴς τι ἀγαθὸν χωρήσῃ. Ἐρωτῶ ὑμ᾵ς, χάριν αἰτούμενος, ἕως ἔτι τὸ καλὸν σκεὖός ἐστιν μεθ’ ὑμῶν, μὴ ἐλλείπητε μηδενὶ αὐτῶν, ἀλλὰ συνεχῶς ἐκζητεῖτε ταὖτα καὶ ἀναπληροὖτε π᾵σαν ἐντολήν–ἔστιν γὰρ ἄξια. Διὸ μ᾵λλον ἐσπούδασα γράψαι ἀφ’ ὧν ἠδυνήθην. ΢ώζεσθε, ἀγάπης τέκνα καὶ εἰρήνης. Ὁ κύριος τ῅ς δόξης καὶ πάσης χάριτος μετὰ τοὖ πνεύματος ὑμῶν. Ἀμήν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ΠOIΜHΝ ΔΡΜΑ
Ὁ θρέψας με πέπρακέν με Ῥόδῃ τινὶ εἰς Ῥώμην· μετὰ πολλὰ ἔτη ταύτην ἀνεγνωρισάμην καὶ ἠρξάμην αὐτὴν ἀγαπ᾵ν ὡς ἀδελφήν. μετὰ χρόνον τινὰ λουομένην εἰς τὸν ποταμὸν τὸν Σίβεριν εἶδον καὶ ἐπέδωκα αὐτῆ τὴν χεῖρα καὶ ἐξήγαγον αὐτὴν ἐκ τοὖ ποταμοὖ. ταύτης οὗν ἰδὼν τὸ κάλλος διελογιζόμην ἐν τῆ καρδίᾳ μου λέγων· Μακάριος ἤμην εἰ τοιαύτην γυναῖκα εἶχον καὶ τῷ κάλλει καὶ τῷ τρόπῳ. μόνον τοὖτο ἐβουλευσάμην, ἕτερον δὲ οὐδέν. μετὰ χρόνον τινὰ πορευομένου μου εἰς Κούμας καὶ δοξάζοντος τὰς κτίσεις τοὖ θεοὖ, ὡς μεγάλαι καὶ ἐκπρεπεῖς καὶ δυναταί εἰσιν, περιπατῶν ἀφύπνωσα. καὶ πνεὖμά με ἔλαβεν καὶ ἀπήνεγκέν με δι' ἀνοδίας τινός, δι' ἧς ἄνθρωπος οὐκ ἐδύνατο ὁδεὖσαι· ἦν δὲ ὁ τόπος κρημνώδης καὶ ἀπερρηγὼς ἀπὸ τῶν ὑδάτων. διαβὰς οὗν τὸν ποταμὸν ἐκεῖνον ἦλθον εἰς τὰ ὁμαλά, καὶ τιθῶ τὰ γόνατα καὶ ἠρξάμην προσεύχεσθαι τῷ κυρίῳ καὶ ἐξομολογεῖσθαί μου τὰς ἁμαρτίας. προσευχομένου δέ μου ἠνοίγη ὁ οὐρανός, καὶ βλέπω τὴν γυναῖκα ἐκείνην ἣν ἐπεθύμησα ἀσπαζομένην με ἐκ τοὖ οὐρανοὖ, λέγουσαν· Ἑρμ᾵, χαῖρε. βλέψας δὲ εἰς αὐτὴν λέγω αὐτῆ· Κυρία, τί σὺ ὧδε ποιεῖς; ἡ δὲ ἀπεκρίθη μοι· Ἀνελήμφθην ἵνα σου τὰς ἁμαρτίας ἐλέγξω πρὸς τὸν κύριον. λέγω αὐτῆ· Νὖν σύ μου ἔλεγχος εἶ; Oὔ, φησίν, ἀλλὰ ἄκουσον τὰ ·»ματα ἅ σοι μέλλω λέγειν. ὁ θεὸς ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς κατοικῶν καὶ κτίσας ἐκ τοὖ μὴ ὄντος τὰ ὄντα καὶ πληθύνας καὶ αὐξήσας ἕνεκεν τ῅ς ἁγίας ἐκκλησίας αὐτοὖ ὀργίζεταί σοι ὅτι ἥμαρτες εἰς ἐμέ. ἀποκριθεὶς αὐτῆ λέγω· Eἰς σὲ ἥμαρτον; ποίῳ τρόπῳ; ἥ πότε σοι αἰσχρὸν ῥ῅μα ἐλάλησα; οὐ πάντοτέ σε ὡς θεὰν ἡγησάμην; οὐ πάντοτέ σε ἐνετράπην ὡς ἀδελφήν; τί μου καταψεύδῃ, ὦ γύναι, τὰ πονηρὰ ταὖτα καὶ ἀκάθαρτα; γελάσασά μοι λέγει· Ἐπὶ τὴν καρδίαν σου ἀνέβη ἡ ἐπιθυμία τ῅ς πονηρίας. ἥ οὐ δοκεῖ σοι ἀνδρὶ δικαίῳ πονηρὸν πρ᾵γμα εἶναι ἐὰν ἀναβῆ αὐτοὖ ἐπὶ τὴν καρδίαν ἡ πονηρὰ ἐπιθυμία; ἁμαρτία γέ ἐστιν καὶ μεγάλη, φησίν. ὁ γὰρ δίκαιος ἀνὴρ δίκαια βουλεύεται. ἐν τῷ οὗν δίκαια βουλεύεσθαι αὐτὸν κατορθοὖται ἡ δόξα αὐτοὖ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ εὐκατάλλακτον ἔχει τὸν κύριον ἐν παντὶ πράγματι αὐτοὖ. οἱ δὲ πονηρὰ βουλευόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν θάνατον καὶ αἰχμαλωτισμὸν ἑαυτοῖς ἐπισπῶνται, μάλιστα οἱ τὸν αἰῶνα τοὖτον περιποιούμενοι καὶ γαυριῶντες ἐν τῷ πλούτῳ αὐτῶν καὶ μὴ ἀντεχόμενοι τῶν ἀγαθῶν τῶν μελλόντων. μετα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

νοήσουσιν αἱ ψυχαὶ αὐτῶν, οἵτινες οὐκ ἔχουσιν ἐλπίδα, ἀλλὰ ἑαυτοὺς ἀπεγνώκασιν καὶ τὴν ζωὴν αὐτῶν. ἀλλὰ σὺ προσεύχου πρὸς τὸν θεόν, καὶ ἰάσεται τὰ ἁμαρτήματά σου καὶ ὅλου τοὖ οἴκου σου καὶ πάντων τῶν ἁγίων. Μετὰ τὸ λαλ῅σαι αὐτὴν τὰ ·»ματα ταὖτα ἐκλείσθησαν οἱ οὐρανοί· κἀγὼ ὅλος ἤμην πεφρικὼς καὶ λυπούμενος. ἔλεγον δὲ ἐν ἐμαυτῷ· Eἰ αὕτη μοι ἡ ἁμαρτία ἀναγράφεται, πῶς δυνήσομαι σωθ῅ναι; ἥ πῶς ἐξιλάσομαι τὸν θεὸν περὶ τῶν ἁμαρτιῶν μου τῶν τελείων; ἥ ποίοις ·»μασιν ἐρωτήσω τὸν κύριον ἵνα ἱλατεύσηταί μοι; ταὖτά μου συμβουλευομένου καὶ διακρίνοντος ἐν τῆ καρδίᾳ μου βλέπω κατέναντί μου καθέδραν λευκὴν ἐξ ἐρίων χιονίνων γεγονυῖαν μεγάλην· καὶ ἦλθεν γυνὴ πρεσβὖτις ἐν ἱματισμῷ λαμπροτάτῳ, ἔχουσα βιβλίον εἰς τὰς χεῖρας, καὶ ἐκάθισεν μόνη καὶ ἀσπάζεταί με· Ἑρμ᾵, χαῖρε. κἀγὼ λυπούμενος καὶ κλαίων εἶπον· Κυρία, χαῖρε. καὶ εἶπέν μοι· Σί στυγνός, Ἑρμ᾵; ὁ μακρόθυμος, ὁ ἀστομάχητος, ὁ πάντοτε γελῶν, τί οὕτως κατηφὴς τῆ ἰδέᾳ καὶ οὐχ ἱλαρός; κἀγὼ εἶπον αὐτῆ· Ὑπὸ γυναικὸς ἀγαθωτάτης λεγούσης μοι ὅτι ἥμαρτον εἰς αὐτήν. ἡ δὲ ἔφη· Μηδαμῶς ἐπὶ τὸν δοὖλον τοὖ θεοὖ τὸ πρ᾵γμα τοὖτο. ἀλλὰ πάντως ἐπὶ τὴν καρδίαν σου ἀνέβη περὶ αὐτ῅ς. ἔστιν μὲν τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ ἡ τοιαύτη βουλὴ ἁμαρτίαν ἐπιφέρουσα· πονηρὰ γὰρ βουλὴ καὶ ἔκπληκτος εἰς πάνσεμνον πνεὖμα καὶ ἤδη δεδοκιμασμένον, ἐὰν ἐπιθυμήσῃ πονηρὸν ἔργον, καὶ μάλιστα Ἑρμ᾵ς ὁ ἐγκρατής, ὁ ἀπεχόμενος πάσης ἐπιθυμίας πονηρ᾵ς καὶ πλήρης πάσης ἁπλότητος καὶ ἀκακίας μεγάλης. Ἀλλ' οὐχ ἕνεκα τούτου σοι ὀργίζεται ὁ θεός, ἀλλ' ἵνα τὸν οἶκόν σου τὸν ἀνομήσαντα εἰς τὸν κύριον καὶ εἰς ὑμ᾵ς τοὺς γονεῖς αὐτῶν ἐπιστρέψῃς. ἀλλὰ φιλότεκνος ὢν οὐκ ἐνουθέτεις σου τὸν οἶκον, ἀλλὰ ἀφ῅κες αὐτὸν καταφθαρ῅ναι· διὰ τοὖτο ὀργίζεταί σοι ὁ κύριος· ἀλλὰ ἰάσεταί σου πάντα τὰ προγεγονότα πονηρὰ ἐν τῷ οἴκῳ σου· διὰ γὰρ τὰς ἐκείνων ἁμαρτίας καὶ ἀνομήματα σὺ κατεφθάρης ἀπὸ τῶν βιωτικῶν πράξεων. ἀλλ' ἡ πολυσπλαγχνία τοὖ κυρίου ἠλέησέν σε καὶ τὸν οἶκόν σου καὶ ἰσχυροποιήσει σε καὶ θεμελιώσει σε ἐν τῆ δόξῃ αὐτοὖ. σὺ μόνον μὴ ·αθυμήσῃς, ἀλλὰ εὐψύχει καὶ ἰσχυροποίει σου τὸν οἶκον. ὡς γὰρ ὁ χαλκεὺς σφυροκοπῶν τὸ ἔργον αὐτοὖ περιγίνεται τοὖ πράγματος ο὘ θέλει, οὕτω καὶ ὁ λόγος ὁ καθημερινὸς ὁ δίκαιος περιγίνεται πάσης πονηρίας. μὴ διαλίπῃς οὗν νουθετῶν σου τὰ τέκνα· οἶδα γὰρ ὅτι ἐὰν μετανοήσουσιν ἐξ ὅλης καρδίας αὐτῶν, ἐνγραφήσονται εἰς τὰς βίβλους τ῅ς ζω῅ς μετὰ τῶν ἁγίων. μετὰ τὸ πα῅ναι αὐτ῅ς τὰ ·»ματα ταὖτα λέγει μοι· Θέλεις ἀκοὖσαί μου ἀναγινωσκούσης; λέγω

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κἀγώ· Θέλω, κυρία. λέγει μοι· Γενοὖ ἀκροατὴς καὶ ἄκουε τὰς δόξας τοὖ θεοὖ. ἤκουσα μεγάλως καὶ θαυμαστῶς ὃ οὐκ ἴσχυσα μνημονεὖσαι· πάντα γὰρ τὰ ·»ματα ἔκφρικτα, ἃ οὐ δύναται ἄνθρωπος βαστάσαι. τὰ οὗν ἔσχατα ·»ματα ἐμνημόνευσα· ἦν γὰρ ἡμῖν σύμφορα καὶ ἥμερα· Ἰδοὺ ὁ θεὸς τῶν δυνάμεων, ὁ ἀοράτῳ δυνάμει καὶ κραταιᾶ καὶ τῆ μεγάλῃ συνέσει αὐτοὖ κτίσας τὸν κόσμον καὶ τῆ ἐνδόξῳ βουλῆ περιθεὶς τὴν εὐπρέπειαν τῆ κτίσει αὐτοὖ, καὶ τῷ ἰσχυρῷ ·»ματι πήξας τὸν οὐρανὸν καὶ θεμελιώσας τὴν γ῅ν ἐπὶ ὑδάτων καὶ τῆ ἰδίᾳ σοφίᾳ καὶ προνοίᾳ κτίσας τὴν ἁγίαν ἐκκλησίαν αὐτοὖ, ἣν καὶ ηὐλόγησεν, ἰδοὺ μεθιστάνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὰ ὄρη καὶ τοὺς βουνοὺς καὶ τὰς θαλάσσας, καὶ πάντα ὁμαλὰ γίνεται τοῖς ἐκλεκτοῖς αὐτοὖ, ἵνα ἀποδοῖ αὐτοῖς τὴν ἐπαγγελίαν, ἣν ἐπηγγείλατο, μετὰ πολλ῅ς δόξης καὶ χαρ᾵ς, ἐὰν τηρήσωσιν τὰ νόμιμα τοὖ θεοὖ ἃ παρέλαβον ἐν μεγάλῃ πίστει. Ὅτε οὗν ἐτέλεσεν ἀναγινώσκουσα καὶ ἠγέρθη ἀπὸ τ῅ς καθέδρας, ἦλθαν τέσσαρες νεανίαι καὶ ἦραν τὴν καθέδραν καὶ ἀπ῅λθον πρὸς τὴν ἀνατολήν. προσκαλεῖται δέ με καὶ ἥψατο τοὖ στήθους μου καὶ λέγει μοι· Ἤρεσέν σοι ἡ ἀνάγνωσίς μου; καὶ λέγω αὐτῆ· Κυρία, ταὖτά μοι τὰ ἔσχατα ἀρέσκει, τὰ δὲ πρότερα χαλεπὰ καὶ σκληρά. ἡ δὲ ἔφη μοι λέγουσα· Σαὖτα τὰ ἔσχατα τοῖς δικαίοις, τὰ δὲ πρῶτα τοῖς ἔθνεσιν καὶ τοῖς ἀποστάταις. λαλούσης αὐτ῅ς μετ' ἐμοὖ δύο τινὲς ἄνδρες ἐφάνησαν καὶ ἦραν αὐτὴν τῶν ἀγκώνων καὶ ἀπ῅λθαν, ὅπου καὶ ἡ καθέδρα, πρὸς τὴν ἀνατολήν. ἱλαρὰ δὲ ἀπ῅λθεν καὶ ὑπάγουσα λέγει μοι· Ἀνδρίζου, Ἑρμ᾵.

Ὅραζης β
Πορευομένου μου εἰς Κούμας κατὰ τὸν καιρὸν ὃν καὶ πέρυσι, περιπατῶν ἀνεμνήσθην τ῅ς περυσιν῅ς ὁράσεως, καὶ πάλιν με αἴρει πνεὖμα καὶ ἀποφέρει εἰς τὸν αὐτὸν τόπον ὅπου καὶ πέρυσι. ἐλθὼν οὗν εἰς τὸν τόπον τιθῶ τὰ γόνατα καὶ ἠρξάμην προσεύχεσθαι τῷ κυρίῳ καὶ δοξάζειν αὐτοὖ τὸ ὄνομα, ὅτι με ἄξιον ἡγήσατο καὶ ἐγνώρισέν μοι τὰς ἁμαρτίας μου τὰς πρότερον. μετὰ δὲ τὸ ἐγερθ῅ναί με ἀπὸ τ῅ς προσευχ῅ς βλέπω ἀπέναντί μου τὴν πρεσβυτέραν ἣν καὶ πέρυσιν ἑωράκειν, περιπατοὖσαν καὶ ἀναγινώκουσαν βιβλαρίδιον. καὶ λέγει μοι· Δύνῃ ταὖτα τοῖς ἐκλεκτοῖς τοὖ θεοὖ ἀναγγεῖλαι; λέγω αὐτῆ· Κυρία, τοσαὖτα μνημονεὖσαι οὐ δύναμαι· δὸς δέ μοι τὸ βι-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

βλίδιον ἵνα μεταγράψωμαι αὐτό. Λάβε, φησίν, καὶ ἀποδώσεις μοι. ἔλαβον ἐγώ, καὶ εἴς τινα τόπον τοὖ ἀγροὖ ἀναχωρήσας μετεγραψάμην πάντα πρὸς γράμμα· οὐχ ηὕρισκον γὰρ τὰς συλλαβάς. τελέσαντος οὗν τὰ γράμματα τοὖ βιβλιδίου ἐξαίφνης ἡρπάγη μου ἐκ τ῅ς χειρὸς τὸ βιβλίδιον· ὑπὸ τίνος δὲ οὐκ εἶδον. Μετὰ δὲ δέκα καὶ πέντε ἡμέρας νηστεύσαντός μου καὶ πολλὰ ἐρωτήσαντος τὸν κύριον ἀπεκαλύφθη μοι ἡ γνῶσις τ῅ς γραφ῅ς. ἦν δὲ γεγραμμένα ταὖτα· Σὸ σπέρμα σου, Ἑρμ᾵, ἠθέτησαν εἰς τὸν θεὸν καὶ ἐβλασφήμησαν εἰς τὸν κύριον καὶ προέδωκαν τοὺς γονεῖς αὐτῶν ἐν πονηρίᾳ μεγάλῃ καὶ ἤκουσαν προδόται γονέων καὶ προδόντες οὐκ ὠφελήθησαν, ἀλλὰ ἔτι προσέθηκαν ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν τὰς ἀσελγείας καὶ συμφυρμοὺς πονηρίας, καὶ οὕτως ἐπλήσθησαν αἱ ἀνομίαι αὐτῶν. ἀλλὰ γνώρισον ταὖτα τὰ ·»ματα τοῖς τέκνοις σου π᾵σιν καὶ τῆ συμβίῳ σου τῆ μελλούσῃ σου ἀδελφῆ· καὶ γὰρ αὕτη οὐκ ἀπέχεται τ῅ς γλώσσης, ἐν ᾗ πονηρεύεται· ἀλλὰ ἀκούσασα τὰ ·»ματα ταὖτα ἀφέξεται καὶ ἕξει ἔλεος. μετὰ τὸ γνωρίσαι σε ταὖτα τὰ ·»ματα αὐτοῖς ἃ ἐνετείλατό μοι ὁ δεσπότης ἵνα σοι ἀποκαλυφθῆ, τότε ἀφίενται αὐτοῖς αἱ ἁμαρτίαι π᾵σαι ἃς πρότερον ἥμαρτον, καὶ π᾵σιν τοῖς ἁγίοις τοῖς ἁμαρτήσασι μέχρι ταύτης τ῅ς ἡμέρας, ἐὰν ἐξ ὅλης τ῅ς καρδίας μετανοήσουσιν καὶ ἄρωσιν ἀπὸ τ῅ς καρδίας αὐτῶν τὰς διψυχίας. ὤμοσεν γὰρ ὁ δεσπότης κατὰ τ῅ς δόξης αὐτοὖ ἐπὶ τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοὖ· ἐὰν ὡρισμένης τ῅ς ἡμέρας ταύτης ἔτι ἁμάρτησις γένηται, μὴ ἔχειν αὐτοὺς σωτηρίαν· ἡ γὰρ μετάνοια τοῖς δικαίοις ἔχει τέλος· πεπλήρωνται αἱ ἡμέραι μετανοίας π᾵σιν τοῖς ἁγίοις· καὶ τοῖς δὲ ἔθνεσιν μετάνοιά ἐστιν ἕως ἐσχάτης ἡμέρας. ἐρεῖς οὗν τοῖς προηγουμένοις τ῅ς ἐκκλησίας ἵνα κατορθώσωνται τὰς ὁδοὺς αὐτῶν ἐν δικαιοσύνῃ, ἵνα ἀπολάβωσιν ἐκ πλήρους τὰς ἐπαγγελίας μετὰ πολλ῅ς δόξης. ἐμμείνατε οὗν οἱ ἐργαζόμενοι τὴν δικαιοσύνην καὶ μὴ διψυχήσητε, ἵνα γένηται ὑμῶν ἡ πάροδος μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. μακάριοι ὑμεῖς ὅσοι ὑπομένετε τὴν θλῖψιν τὴν ἐρχομένην τὴν μεγάλην καὶ ὅσοι οὐκ ἀρνήσονται τὴν ζωὴν αὐτῶν. ὤμοσεν γὰρ κύριος κατὰ τοὖ υἱοὖ αὐτοὖ, τοὺς ἀρνησαμένους τὸν κύριον αὐτῶν ἀπεγνωρίσθαι ἀπὸ τ῅ς ζω῅ς αὐτῶν, τοὺς νὖν μέλλοντας ἀρνεῖσθαι ταῖς ἐρχομέναις ἡμέραις· τοῖς δὲ πρότερον ἀρνησαμένοις, διὰ τὴν πολυσπλαγχνίαν ἵλεως ἐγένετο αὐτοῖς. ΢ὺ δέ, Ἑρμ᾵, μηκέτι μνησικακήσῃς τοῖς τέκνοις σου, μηδὲ τὴν ἀδελφήν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σου ἐάσῃς, ἵνα καθαρισθῶσιν ἀπὸ τῶν προτέρων ἁμαρτιῶν αὐτῶν. παιδευθήσονται γὰρ παιδείᾳ δικαίᾳ, ἐὰν σὺ μὴ μνησικακήσῃς αὐτοῖς. μνησικακία θάνατον κατεργάζεται. σὺ δέ, Ἑρμ᾵, μεγάλας θλίψεις ἔσχες ἰδιωτικὰς διὰ τὰς παραβάσεις τοὖ οἴκου σου, ὅτι οὐκ ἐμέλησέν σοι περὶ αὐτῶν. ἀλλὰ παρενεθυμήθης καὶ ταῖς πραγματείαις σου συνανεφύρης ταῖς πονηραῖς· ἀλλὰ σώζει σε τὸ μὴ ἀποστ῅ναί σε ἀπὸ θεοὖ ζῶντος, καὶ ἡ ἁπλότης σου καὶ ἡ πολλὴ ἐγκράτεια· ταὖτα σέσωκέν σε, ἐὰν ἐμμείνῃς, καὶ πάντας σώζει τοὺς τὰ τοιαὖτα ἐργαζομένους καὶ πορευομένους ἐν ἀκακίᾳ καὶ ἁπλότητι. ο὘τοι κατισχύσουσιν πάσης πονηρίας καὶ παραμενοὖσιν εἰς ζωὴν αἰώνιον. μακάριοι πάντες οἱ ἐργαζόμενοι τὴν δικαιοσύνην. οὐ διαφθαρήσονται ἕως αἰῶνος. ἐρεῖς δὲ Μαξίμῳ· Ἰδοὺ θλῖψις ἔρχεται· ἐάν σοι φανῆ, πάλιν ἄρνησαι. ἐγγὺς κύριος τοῖς ἐπιστρεφομένοις, ὡς γέγραπται ἐν τῷ Ἐλδὰδ καὶ Μωδάτ, τοῖς προφητεύσασιν ἐν τῆ ἐρήμῳ τῷ λαῷ. Ἀπεκαλύφθη δέ μοι, ἀδελφοί, κοιμωμένῳ ὑπὸ νεανίσκου εὐειδεστάτου λέγοντός μοι· Σὴν πρεσβυτέραν, παρ' ἧς ἔλαβες τὸ βιβλίδιον, τίνα δοκεῖς εἶναι; ἐγώ φημι· Σὴν ΢ίβυλλαν. Πλαν᾵σαι, φησίν, οὐκ ἔστιν. Σίς οὗν ἐστιν; φημί. Ἡ Ἐκκλησία, φησίν. εἶπον αὐτῷ· Διατί οὗν πρεσβυτέρα; Ὅτι, φησίν, πάντων πρώτη ἐκτίσθη· διὰ τοὖτο πρεσβυτέρα, καὶ διὰ ταύτην ὁ κόσμος κατηρτίσθη. μετέπειτα δὲ ὅρασιν εἶδον ἐν τῷ οἴκῳ μου. ἦλθεν ἡ πρεσβυτέρα καὶ ἠρώτησέν με εἰ ἤδη τὸ βιβλίον δέδωκα τοῖς πρεσβυτέροις. ἠρνησάμην δεδωκέναι. Καλῶς, φησίν, πεποίηκας· ἔχω γὰρ ·»ματα προσθεῖναι. ὅταν οὗν ἀποτελέσω τὰ ·»ματα πάντα, διὰ σοὖ γνωρισθήσεται τοῖς ἐκλεκτοῖς π᾵σιν. γράψεις οὗν δύο βιβλαρίδια καὶ πέμψεις ἓν Κλήμεντι καὶ ἓν Γραπτῆ. πέμψει οὗν Κλήμης εἰς τὰς ἔξω πόλεις, ἐκείνῳ γὰρ ἐπιτέτραπται. Γραπτὴ δὲ νουθετήσει τὰς χήρας καὶ τοὺς ὀρφανούς. σὺ δὲ ἀναγνώσῃ εἰς ταύτην τὴν πόλιν μετὰ τῶν πρεσβυτέρων τῶν προϊσταμένων τ῅ς ἐκκλησίας.

Ὅραζης γ
ἣν εἶδον, ἀδελφοί, τοιαύτη. νηστεύσας πολλάκις καὶ δεηθεὶς τοὖ κυρίου ἵνα μοι φανερώσῃ τὴν ἀποκάλυψιν ἥν μοι ἐπηγγείλατο δεῖξαι διὰ τ῅ς πρεσβυτέρας *ἐκείνης+, αὐτῆ τῆ νυκτί μοι ὦπται ἡ πρεσβυτέρα καὶ εἶπέν μοι·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἐπεὶ οὕτως ἐνδεὴς εἶ καὶ σπουδαῖος εἰς τὸ γνῶναι πάντα, ἐλθὲ εἰς τὸν ἀγρὸν ὅπου χονδρίζεις, καὶ περὶ ὥραν πέμπτην ἐμφανισθήσομαί σοι καὶ δείξω σοι ἃ δεῖ σε ἰδεῖν. ἠρώτησα αὐτὴν λέγων· Κυρία, εἰς ποῖον τόπον τοὖ ἀγροὖ; Ὅπου, φησίν, θέλεις. ἐξελεξάμην τόπον καλὸν ἀνακεχωρηκότα. πρὶν δὲ λαλ῅σαι αὐτῆ καὶ εἰπεῖν τὸν τόπον, λέγει μοι· Ἥξω ἐκεῖ ὅπου θέλεις. ἐγενόμην οὗν, ἀδελφοί, εἰς τὸν ἀγρόν, καὶ συνώψισα τὰς ὥρας, καὶ ἦλθον εἰς τὸν τόπον ὅπου διεταξάμην αὐτῆ ἐλθεῖν, καὶ βλέπω συμψέλιον κείμενον ἐλεφάντινον, καὶ ἐπὶ τοὖ συμψελίου ἔκειτο κερβικάριον λινοὖν, καὶ ἐπάνω λέντιον ἐξηπλωμένον λινοὖν καρπάσινον. ἰδὼν ταὖτα κείμενα καὶ μηδένα ὄντα ἐν τῷ τόπῳ ἔκθαμβος ἐγενόμην, καὶ ὡσεὶ τρόμος με ἔλαβεν, καὶ αἱ τρίχες μου ὀρθαί· καὶ ὡσεὶ φρίκη μοι προσ῅λθεν, μόνου μου ὄντος· ἐν ἐμαυτῷ οὗν γενόμενος καὶ μνησθεὶς τ῅ς δόξης τοὖ θεοὖ καὶ λαβὼν θάρσος, θεὶς τὰ γόνατα ἐξωμολογούμην τῷ κυρίῳ πάλιν τὰς ἁμαρτίας μου ὡς καὶ πρότερον. ἡ δὲ ἦλθεν μετὰ νεανίσκων ἕξ, οὓς καὶ πρότερον ἑωράκειν, καὶ ἐπεστάθη μοι καὶ κατηκρο᾵το προσευχομένου καὶ ἐξομολογουμένου τῷ κυρίῳ τὰς ἁμαρτίας μου. καὶ ἁψαμένη μου λέγει· Ἑρμ᾵, παὖσαι περὶ τῶν ἁμαρτιῶν σου πάντα ἐρωτῶν· ἐρώτα καὶ περὶ δικαιοσύνης ἵνα λάβῃς μέρος τι ἐξ αὐτ῅ς εἰς τὸν οἶκόν σου. καὶ ἐξεγείρει με τ῅ς χειρὸς καὶ ἄγει με πρὸς τὸ συμψέλιον, καὶ λέγει τοῖς νεανίσκοις· Ὑπάγετε καὶ οἰκοδομεῖτε. καὶ μετὰ τὸ ἀναχωρ῅σαι τοὺς νεανίσκους καὶ μόνων ἡμῶν γεγονότων λέγει μοι· Κάθισον ὧδε. λέγω αὐτῆ· Κυρία, ἄφες τοὺς πρεσβυτέρους πρῶτον καθίσαι. Ὅ σοι λέγω, φησίν, κάθισον. θέλοντος οὗν μου καθίσαι εἰς τὰ δεξιὰ μέρη οὐκ εἴασέν με, ἀλλ' ἐννεύει μοι τῆ χειρὶ ἵνα εἰς τὰ ἀριστερὰ μέρη καθίσω. διαλογιζομένου μου οὗν καὶ λυπουμένου ὅτι οὐκ εἴασέν με εἰς τὰ δεξιὰ μέρη καθίσαι, λέγει μοι· Λυπῆ, Ἑρμ᾵; ὁ εἰς τὰ δεξιὰ μέρη τόπος ἄλλων ἐστίν, τῶν ἤδη εὐαρεστηκότων τῷ θεῷ καὶ παθόντων εἵνεκα τοὖ ὀνόματος· σοὶ δὲ πολλὰ λείπει ἵνα μετ' αὐτῶν καθίσῃς· ἀλλὰ ὡς ἐμμένεις τῆ ἁπλότητί σου, μεῖνον, καὶ καθιῆ μετ' αὐτῶν καὶ ὅσοι ἐὰν ἐργάσωνται τὰ ἐκείνων ἔργα καὶ ὑπενέγκωσιν ἃ καὶ ἐκεῖνοι ὑπήνεγκαν. Σί, φημί, ὑπήνεγκαν; Ἄκουε, φησίν· μάστιγας, φυλακάς, θλίψεις μεγάλας, σταυρούς, θηρία εἵνεκεν τοὖ ὀνόματος· διὰ τοὖτο ἐκείνων ἐστὶν τὰ δεξιὰ μέρη τοὖ ἁγιάσματος, καὶ ὃς ἐὰν πάθῃ διὰ τὸ ὄνομα· τῶν δὲ λοιπῶν τὰ ἀριστερὰ μέρη ἐστίν. ἀλλὰ ἀμφοτέρων, καὶ τῶν ἐκ δεξιῶν καὶ τῶν ἀριστερῶν καθημένων, τὰ αὐτὰ δῶρα καὶ αἱ αὐταὶ ἐπαγγελίαι· μόνον ἐκεῖνοι ἐκ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δεξιῶν κάθηνται καὶ ἔχουσιν δόξαν τινά. σὺ δὲ κατεπιθυμεῖς καθίσαι ἐκ δεξιῶν μετ' αὐτῶν, ἀλλὰ τὰ ὑστερήματά σου πολλά· καθαρισθήσῃ δὲ ἀπὸ τῶν ὑστερημάτων σου· καὶ πάντες δὲ οἱ μὴ διψυχοὖντες καθαρισθήσονται ἀπὸ πάντων τῶν ἁμαρτημάτων εἰς ταύτην τὴν ἡμέραν. ταὖτα εἴπασα ἤθελεν ἀπελθεῖν· πεσὼν δὲ αὐτ῅ς πρὸς τοὺς πόδας ἠρώτησα αὐτὴν κατὰ τοὖ κυρίου ἵνα μοι ἐπιδείξῃ ὃ ἐπηγγείλατο ὅραμα. ἡ δὲ πάλιν ἐπελάβετό μου τ῅ς χειρὸς καὶ ἐγείρει με καὶ καθίζει ἐπὶ τὸ συμψέλιον ἐξ εὐωνύμων· ἐκαθέζετο δὲ καὶ αὐτὴ ἐκ δεξιῶν. καὶ ἐπάρασα ·άβδον τινὰ λαμπρὰν λέγει μοι· Βλέπεις μέγα πρ᾵γμα; λέγω αὐτῆ· Κυρία, οὐδὲν βλέπω. λέγει μοι· ΢ύ, ἰδοὺ οὐχ ὁρᾶς κατέναντί σου πύργον μέγαν οἰκοδομούμενον ἐπὶ ὑδάτων λίθοις τετραγώνοις λαμπροῖς; ἐν τετραγώνῳ δὲ Ὠκοδομεῖτο ὁ πύργος ὑπὸ τῶν ἓξ νεανίσκων τῶν ἐληλυθότων μετ' αὐτ῅ς· ἄλλαι δὲ μυριάδες ἀνδρῶν παρέφερον λίθους, οἱ μὲν ἐκ τοὖ βυθοὖ, οἱ δὲ ἐκ τ῅ς γ῅ς, καὶ ἐπεδίδουν τοῖς ἓξ νεανίσκοις. ἐκεῖνοι δὲ ἐλάμβανον καὶ Ὠκοδόμουν· τοὺς μὲν ἐκ τοὖ βυθοὖ λίθους ἑλκομένους πάντας οὕτως ἐτίθεσαν εἰς τὴν οἰκοδομήν· ἡρμοσμένοι γὰρ ἦσαν καὶ συνεφώνουν τῆ ἁρμογῆ μετὰ τῶν ἑτέρων λίθων· καὶ οὕτως ἐκολλῶντο ἀλλήλοις, ὥστε τὴν ἁρμογὴν αὐτῶν μὴ φαίνεσθαι· ἐφαίνετο δὲ ἡ οἰκοδομὴ τοὖ πύργου ὡς ἐξ ἑνὸς λίθου Ὠκοδομημένη. τοὺς δὲ ἑτέρους λίθους τοὺς φερομένους ἀπὸ τ῅ς ξηρ᾵ς τοὺς μὲν ἀπέβαλλον, τοὺς δὲ ἐτίθουν εἰς τὴν οἰκοδομήν· ἄλλους δὲ κατέκοπτον καὶ ἔρριπτον μακρὰν ἀπὸ τοὖ πύργου. ἄλλοι δὲ λίθοι πολλοὶ κύκλῳ τοὖ πύργου ἔκειντο καὶ οὐκ ἐχρῶντο αὐτοῖς εἰς τὴν οἰκοδομήν· ἦσαν γάρ τινες ἐξ αὐτῶν ἐψωριακότες, ἕτεροι δὲ σχισμὰς ἔχοντες, ἀλλοὶ δὲ κεκολοβωμένοι, ἄλλοι δὲ λευκοὶ καὶ στρογγύλοι, μὴ ἁρμόζοντες εἰς τὴν οἰκοδομήν. ἔβλεπον δὲ ἑτέρους λίθους ·ιπτομένους μακρὰν ἀπὸ τοὖ πύργου καὶ ἐρχομένους εἰς τὴν ὁδὸν καὶ μὴ μένοντας ἐν τῆ ὁδῷ, ἀλλὰ κυλιομένους ἐκ τ῅ς ὁδοὖ εἰς τὴν ἀνοδίαν· ἑτέρους δὲ ἐπὶ πὖρ ἐμπίπτοντας καὶ καιομένους· ἑτέρους δὲ πίπτοντας ἐγγὺς ὑδάτων καὶ μὴ δυναμένους κυλισθ῅ναι εἰς τὸ ὕδωρ, καίπερ θελόντων κυλισθ῅ναι καὶ ἐλθεῖν εἰς τὸ ὕδωρ. Δείξασά μοι ταὖτα ἤθελεν ἀποτρέχειν. λέγω αὐτῆ· Κυρία, τί μοι ὄφελος ταὖτα ἑωρακότι καὶ μὴ γινώσκοντι τί ἐστιν τὰ πράγματα; ἀποκριθεῖσά μοι λέγει· Πανοὖργος εἶ, ἄνθρωπε, θέλων γινώσκειν τὰ περὶ τὸν πύργον. Ναί, φημί, κυρία, ἵνα τοῖς ἀδελφοῖς ἀναγγείλω, καὶ ἱλαρώτεροι γένωνται, καὶ ταὖτα ἀκούσαντες γινώσκωσιν τὸν κύριον ἐν πολλῆ δόξῃ. ἡ δὲ ἔφη· Ἀκούσονται μὲν πολλοί· ἀκούσαντες δέ τινες ἐξ αὐτῶν χαρήσονται, τινὲς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δὲ κλαύσονται· ἀλλὰ καὶ ο὘τοι, ἐὰν ἀκούσωσιν καὶ μετανοήσωσιν, καὶ αὐτοὶ χαρήσονται. ἄκουε οὗν τὰς παραβολὰς τοὖ πύργου· ἀποκαλύψω γάρ σοι πάντα. καὶ μηκέτι μοι κόπους πάρεχε περὶ ἀποκαλύψεως· αἱ γὰρ ἀποκαλύψεις α὘ται τέλος ἔχουσιν· πεπληρωμέναι γάρ εἰσιν. ἀλλ' οὐ παύσῃ αἰτούμενος ἀποκαλύψεις· ἀναιδὴς γὰρ εἶ. ὁ μὲν πύργος, ὃν βλέπεις οἰκοδομούμενον, ἐγώ εἰμι ἡ Ἐκκλησία, ἡ ὀφθεῖσά σοι καὶ νὖν καὶ τὸ πρότερον· ὃ ἅν οὗν θελήσῃς ἐπερώτα περὶ τοὖ πύργου, καὶ ἀποκαλύψω σοι, ἵνα χαρῆς μετὰ τῶν ἁγίων. λέγω αὐτῆ· Κυρία, ἐπεὶ ἅπαξ ἄξιόν με ἡγήσω τοὖ πάντα μοι ἀποκαλύψαι, ἀποκάλυψον. ἡ δὲ λέγει μοι· Ὃ ἐὰν ἐνδέχηταί σοι ἀποκαλυφθ῅ναι, ἀποκαλυφθήσεται. μόνον ἡ καρδία σου πρὸς τὸν θεὸν ἤτω καὶ μὴ διψυχήσεις ὃ ἅν ἴδῃς. ἐπηρώτησα αὐτήν· Διατί ὁ πύργος ἐπὶ ὑδάτων Ὠκοδόμηται, κυρία; Eἶπά σοι, φησίν, καὶ τὸ πρότερον, καὶ ἐκζητεῖς ἐπιμελῶς· ἐκζητῶν οὗν εὑρίσκεις τὴν ἀλήθειαν. διατί οὗν ἐπὶ ὑδάτων Ὠκοδόμηται ὁ πύργος, ἄκουε· ὅτι ἡ ζωὴ ὑμῶν διὰ ὕδατος ἐσώθη καὶ σωθήσεται. τεθεμελίωται δὲ ὁ πύργος τῷ ·»ματι τοὖ παντοκράτορος καὶ ἐνδόξου ὀνόματος, κρατεῖται δὲ ὑπὸ τ῅ς ἀοράτου δυνάμεως τοὖ δεσπότου. Ἀποκριθεὶς λέγω αὐτῆ· Κυρία, μεγάλως καὶ θαυμαστῶς ἔχει τὸ πρ᾵γμα τοὖτο. οἱ δὲ νεανίσκοι οἱ ἓξ οἱ οἰκοδομοὖντες τίνες εἰσίν, κυρία; O὘τοί εἰσιν οἱ ἅγιοι ἄγγελοι τοὖ θεοὖ οἱ πρῶτοι κτισθέντες, οἷς παρέδωκεν ὁ κύριος π᾵σαν τὴν κτίσιν αὐτοὖ, αὔξειν καὶ οἰκοδομεῖν καὶ δεσπόζειν τ῅ς κτίσεως πάσης. διὰ τούτων οὗν τελεσθήσεται ἡ οἰκοδομὴ τοὖ πύργου. Oἱ δὲ ἕτεροι οἱ παραφέροντες τοὺς λίθους τίνες εἰσίν; Καὶ αὐτοὶ ἅγιοι ἄγγελοι τοὖ θεοὖ· ο὘τοι δὲ οἱ ἓξ ὑπερέχοντες αὐτούς εἰσιν. συντελεσθήσεται οὗν ἡ οἰκοδομὴ τοὖ πύργου, καὶ πάντες ὁμοὖ εὐφρανθήσονται κύκλῳ τοὖ πύργου καὶ δοξάσουσιν τὸν θεόν, ὅτι ἐτελέσθη ἡ οἰκοδομὴ τοὖ πύργου. ἐπηρώτησα αὐτὴν λέγων· Κυρία, ἤθελον γνῶναι τῶν λίθων τὴν ἔξοδον καὶ τὴν δύναμιν αὐτῶν, ποταπή ἐστιν. ἀποκριθεῖσά μοι λέγει· Oὐχ ὅτι σὺ ἐκ πάντων ἀξιώτερος εἶ ἵνα σοι ἀποκαλυφθῆ· ἄλλοι γάρ σου πρότεροί εἰσιν καὶ βελτίονές σου, οἷς ἔδει ἀποκαλυφθ῅ναι τὰ ὁράματα ταὖτα· ἀλλ' ἵνα δοξασθῆ τὸ ὄνομα τοὖ θεοὖ, σοὶ ἀπεκαλύφθη καὶ ἀποκαλυφθήσεται διὰ τοὺς διψύχους, τοὺς διαλογιζομένους ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν εἰ ἄρα ἔστιν ταὖτα ἥ οὐκ ἔστιν· λέγε αὐτοῖς ὅτι ταὖτα πάντα ἐστὶν ἀληθ῅, καὶ οὐθὲν ἔξωθέν ἐστιν τ῅ς ἀληθείας, ἀλλὰ πάντα ἰσχυρὰ καὶ βέβαια καὶ τεθεμελιωμένα ἐστίν. Ἄκουε νὖν περὶ τῶν λίθων τῶν ὑπαγόντων εἰς τὴν οἰκοδομήν. οἱ μὲν οὗν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λίθοι οἱ τετράγωνοι καὶ λευκοὶ καὶ συμφωνοὖντες ταῖς ἁρμογαῖς αὐτῶν, ο὘τοί εἰσιν οἱ ἀπόστολοι καὶ ἐπίσκοποι καὶ διδάσκαλοι καὶ διάκονοι οἱ πορευθέντες κατὰ τὴν σεμνότητα τοὖ θεοὖ καὶ ἐπισκοπήσαντες καὶ διδάξαντες καὶ διακονήσαντες ἁγνῶς καὶ σεμνῶς τοῖς ἐκλεκτοῖς τοὖ θεοὖ, οἱ μὲν κεκοιμημένοι, οἱ δὲ ἔτι ὄντες· καὶ πάντοτε ἑαυτοῖς συνεφώνησαν καὶ ἐν ἑαυτοῖς εἰρήνην ἔσχαν καὶ ἀλλήλων ἤκουον· διὰ τοὖτο ἐν τῆ οἰκοδομῆ τοὖ πύργου συμφωνοὖσιν αἱ ἁρμογαὶ αὐτῶν. Oἱ δὲ ἐκ τοὖ βυθοὖ ἑλκόμενοι καὶ ἐπιτιθέμενοι εἰς τὴν οἰκοδομὴν καὶ συμφωνοὖντες ταῖς ἁρμογαῖς αὐτῶν μετὰ τῶν ἑτέρων λίθων τῶν ἤδη Ὠκοδομημένων, τίνες εἰσίν; O὘τοί εἰσιν οἱ παθόντες ἕνεκεν τοὖ ὀνόματος τοὖ κυρίου. Σοὺς δὲ ἑτέρους λίθους τοὺς φερομένους ἀπὸ τ῅ς ξηρ᾵ς θέλω γνῶναι τίνες εἰσίν, κυρία. ἔφη· Σοὺς μὲν εἰς τὴν οἰκοδομὴν ὑπάγοντας καὶ μὴ λατομουμένους, τούτους ὁ κύριος ἐδοκίμασεν, ὅτι ἐπορεύθησαν ἐν τῆ εὐθύτητι τοὖ κυρίου καὶ κατωρθώσαντο τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ. Oἱ δὲ ἀγόμενοι καὶ τιθέμενοι εἰς τὴν οἰκοδομὴν τίνες εἰσίν; Νέοι εἰσὶν ἐν τῆ πίστει καὶ πιστοί. νουθετοὖνται δὲ ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸ ἀγαθοποιεῖν, διότι οὐχ εὑρέθη ἐν αὐτοῖς πονηρία. Oὓς δὲ ἀπέβαλλον καὶ ἐρίπτουν, τίνες εἰσίν; O὘τοί εἰσιν ἡμαρτηκότες καὶ θέλοντες μετανο῅σαι· διὰ τοὖτο μακρὰν οὐκ ἀπερίφησαν ἔξω τοὖ πύργου, ὅτι εὔχρηστοι ἔσονται εἰς τὴν οἰκοδομήν, ἐὰν μετανοήσωσιν. οἱ οὗν μέλλοντες μετανοεῖν, ἐὰν μετανοήσωσιν, ἰσχυροὶ ἔσονται ἐν τῆ πίστει, ἐὰν νὖν μετανοήσωσιν ἐν ᾧ οἰκοδομεῖται ὁ πύργος. ἐὰν δὲ τελεσθῆ ἡ οἰκοδομή, οὐκέτι ἔχουσιν τόπον, ἀλλ' ἔσονται ἔκβολοι. μόνον δὲ τοὖτο ἔχουσιν, παρὰ τῷ πύργῳ κεῖσθαι. Σοὺς δὲ κατακοπτομένους καὶ μακρὰν ·ιπτομένους ἀπὸ τοὖ πύργου θέλεις γνῶναι; ο὘τοί εἰσιν οἱ υἱοὶ τ῅ς ἀνομίας· ἐπίστευσαν δὲ ἐν ὑποκρίσει, καὶ π᾵σα πονηρία οὐκ ἀπέστη ἀπ' αὐτῶν· διὰ τοὖτο οὐκ ἔχουσιν σωτηρίαν, ὅτι οὔκ εἰσιν εὔχρηστοι εἰς οἰκοδομὴν διὰ τὰς πονηρίας αὐτῶν. διὰ τοὖτο συνεκόπησαν καὶ πόρρω ἀπερίφησαν διὰ τὴν ὀργὴν τοὖ κυρίου, ὅτι παρώργισαν αὐτόν. τοὺς δὲ ἑτέρους οὓς ἑώρακας πολλοὺς κειμένους, μὴ ὑπάγοντας εἰς τὴν οἰκοδομήν, ο὘τοι οἱ μὲν ἐψωριακότες εἰσὶν οἱ ἐγνωκότες τὴν ἀλήθειαν, μὴ ἐπιμένοντες δὲ ἐν αὐτῆ μηδὲ κολλώμενοι τοῖς ἁγίοις· διὰ τοὖτο ἄχρηστοί εἰσιν. Oἱ δὲ τὰς σχισμὰς ἔχοντες τίνες εἰσίν; O὘τοί εἰσιν οἱ κατ' ἀλλήλων ἐν ταῖς καρδίαις ἔχοντες καὶ μὴ εἰρηνεύοντες ἐν ἑαυτοῖς, ἀλλὰ πρόσωπον εἰρήνης ἔχοντες,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅταν δὲ ἀπ' ἀλλήλων ἀποχωρήσωσιν, αἱ πονηρίαι αὐτῶν ἐν ταῖς καρδίαις ἐμμένουσιν. α὘ται οὗν αἱ σχισμαί εἰσιν ἃς ἔχουσιν οἱ λίθοι. οἱ δὲ κεκολοβωμένοι ο὘τοί εἰσιν πεπιστευκότες μὲν καὶ τὸ πλεῖον μέρος ἔχουσιν ἐν τῆ δικαιοσύνῃ, τινὰ δὲ μέρη ἔχουσιν τ῅ς ἀνομίας. διὰ τοὖτο κολοβοὶ καὶ οὐχ ὁλοτελεῖς εἰσιν. Oἱ δὲ λευκοὶ καὶ στρογγύλοι καὶ μὴ ἁρμόζοντες εἰς τὴν οἰκοδομὴν τίνες εἰσίν, κυρία; ἀποκριθεῖσά μοι λέγει· Ἕως πότε μωρὸς εἶ καὶ ἀσύνετος, καὶ πάντα ἐπερωτᾶς καὶ οὐδὲν νοεῖς; ο὘τοί εἰσιν ἔχοντες μὲν πίστιν, ἔχοντες δὲ καὶ πλοὖτον *τοὖ αἰῶνος τούτου+· ὅταν *δὲ+ γένηται θλῖψις, διὰ τὸν πλοὖτον αὐτῶν καὶ διὰ τὰς πραγματείας ἀπαρνοὖνται τὸν κύριον αὐτῶν. καὶ ἀποκριθεὶς αὐτῆ λέγω· Κυρία, πότε οὗν εὔχρηστοι ἔσονται εἰς τὴν οἰκοδομήν; Ὅταν, φησίν, περικοπῆ αὐτῶν ὁ πλοὖτος ὁ ψυχαγωγῶν αὐτούς, τότε εὔχρηστοι ἔσονται τῷ θεῷ. ὥσπερ γὰρ ὁ λίθος ὁ στρογγύλος ἐὰν μὴ περικοπῆ καὶ ἀποβάλῃ ἐξ αὐτοὖ τι, οὐ δύναται τετράγωνος γενέσθαι, οὕτω καὶ οἱ πλουτοὖντες ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι, ἐὰν μὴ περικοπῆ αὐτῶν ὁ πλοὖτος, οὐ δύνανται τῷ κυρίῳ εὔχρηστοι γενέσθαι. ἀπὸ σεαυτοὖ πρῶτον γνῶθι· ὅτε ἐπλούτεις ἄχρηστος ἦς, νὖν δὲ εὔχρηστος εἶ καὶ ὠφέλιμος τῆ ζωῆ. εὔχρηστοι γίνεσθε τῷ θεῷ· καὶ γὰρ σὺ αὐτὸς χρ᾵σαι ἐκ τῶν αὐτῶν λίθων. Σοὺς δὲ ἑτέρους λίθους οὓς εἶδες μακρὰν ἀπὸ τοὖ πύργου ·ιπτομένους καὶ πίπτοντας εἰς τὴν ὁδὸν καὶ κυλιομένους ἐκ τ῅ς ὁδοὖ εἰς τὰς ἀνοδίας, ο὘τοί εἰσιν οἱ πεπιστευκότες μέν, ἀπὸ δὲ τ῅ς διψυχίας αὐτῶν ἀφίουσιν τὴν ὁδὸν αὐτῶν τὴν ἀληθινήν· δοκοὖντες οὗν βελτίονα ὁδὸν δύνασθαι εὑρεῖν, πλανῶνται καὶ ταλαιπωροὖσιν περιπατοὖντες ἐν ταῖς ἀνοδίαις. οἱ δὲ πίπτοντες εἰς τὸ πὖρ καὶ καιόμενοι, ο὘τοί εἰσιν οἱ εἰς τέλος ἀποστάντες τοὖ θεοὖ τοὖ ζῶντος, καὶ οὐκέτι αὐτοῖς ἀνέβη ἐπὶ τὴν καρδίαν τοὖ μετανο῅σαι διὰ τὰς ἐπιθυμίας τ῅ς ἀσελγείας αὐτῶν καὶ τῶν πονηριῶν ὧν ἠργάσαντο. τοὺς δὲ ἑτέρους τοὺς πίπτοντας ἐγγὺς τῶν ὑδάτων καὶ μὴ δυναμένους κυλισθ῅ναι εἰς τὸ ὕδωρ θέλεις γνῶναι τίνες εἰσίν; ο὘τοί εἰσιν οἱ τὸν λόγον ἀκούσαντες καὶ θέλοντες βαπτισθ῅ναι εἰς τὸ ὄνομα τοὖ κυρίου· εἶτα ὅταν αὐτοῖς ἔλθῃ εἰς μνείαν ἡ ἁγνότης τ῅ς ἀληθείας, μετανοοὖσιν καὶ πορεύονται πάλιν ὀπίσω τῶν ἐπιθυμιῶν αὐτῶν τῶν πονηρῶν. ἐτέλεσεν οὗν τὴν ἐξήγησιν τοὖ πύργου. ἀναιδευσάμενος ἔτι αὐτὴν ἐπηρώτησα, εἰ ἄρα πάντες οἱ λίθοι ο὘τοι οἱ ἀποβεβλημένοι καὶ μὴ ἁρμόζοντες εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου, εἰ ἔστιν αὐτοῖς μετάνοια καὶ ἔχουσιν τόπον εἰς τὸν πύργον τοὖτον. Ἔχουσιν,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

φησίν, μετάνοιαν, ἀλλὰ εἰς τοὖτον τὸν πύργον οὐ δύνανται ἁρμόσαι· ἑτέρῳ δὲ τόπῳ ἁρμόσουσιν πολὺ ἐλάττονι, καὶ τοὖτο ὅταν βασανισθῶσιν καὶ ἐκπληρώσωσιν τὰς ἡμέρας τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν. καὶ διὰ τοὖτο μετατεθήσονται, ὅτι μετέλαβον τοὖ ·»ματος τοὖ δικαίου. καὶ τότε αὐτοῖς συμβήσεται μετατεθ῅ναι ἐκ τῶν βασάνων αὐτῶν, διὰ τὰ ἔργα ἃ ἠργάσαντο πονηρά. ἐὰν δὲ μὴ ἀναβῆ ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν μετανο῅σαι οὐ σώζονται διὰ τὴν σκληροκαρδίαν αὐτῶν. Ὅτε οὗν ἐπαυσάμην ἐρωτῶν αὐτὴν περὶ πάντων τούτων, λέγει μοι· Θέλεις ἄλλο ἰδεῖν; κατεπίθυμος ὢν τοὖ θεάσασθαι περιχαρὴς ἐγενόμην τοὖ ἰδεῖν. ἐμβλέψασά μοι ὑπεμειδίασεν καὶ λέγει μοι· Βλέπεις ἑπτὰ γυναῖκας κύκλῳ τοὖ πύργου; Βλέπω, φημί, κυρία. Ὁ πύργος ο὘τος ὑπὸ τούτων βαστάζεται κατ' ἐπιταγὴν τοὖ κυρίου. ἄκουε νὖν τὰς ἐνεργείας αὐτῶν. ἡ μὲν πρώτη αὐτῶν, ἡ κρατοὖσα τὰς χεῖρας, Πίστις καλεῖται· διὰ ταύτης σώζονται οἱ ἐκλεκτοὶ τοὖ θεοὖ. ἡ δὲ ἑτέρα, ἡ περιεζωσμένη καὶ ἀνδριζομένη, Ἐγκράτεια καλεῖται· αὕτη θυγάτηρ ἐστὶν τ῅ς Πίστεως. ὃς ἅν οὗν ἀκολουθήσῃ αὐτῆ, μακάριος γίνεται ἐν τῆ ζωῆ αὐτοὖ, ὅτι πάντων τῶν πονηρῶν ἔργων ἀφέξεται, πιστεύων ὅτι ἐὰν ἀφέξεται πάσης ἐπιθυμίας πονηρ᾵ς, κληρονομήσει ζωὴν αἰώνιον. Aἱ δὲ ἕτεραι, κυρία, τίνες εἰσίν; Θυγατέρες ἀλλήλων εἰσίν· καλοὖνται δὲ ἡ μὲν Ἁπλότης, ἡ δὲ Ἐπιστήμη, ἡ δὲ Ἀκακία, ἡ δὲ ΢εμνότης, ἡ δὲ Ἀγάπη. ὅταν οὗν τὰ ἔργα τ῅ς μητρὸς αὐτῶν πάντα ποιήσῃς, δύνασαι ζ῅σαι. Ἤθελον, φημί, γνῶναι, κυρία, τίς τίνα δύναμιν ἔχει αὐτῶν. Ἄκουε, φησίν, τὰς δυνάμεις ἃς ἔχουσιν. κρατοὖνται δὲ ἀπ' ἀλλήλων αἱ δυνάμεις αὐτῶν καὶ ἀκολουθοὖσιν ἀλλήλαις, καθὼς καὶ γεγεννημέναι εἰσίν. ἐκ τ῅ς Πίστεως γενν᾵ται Ἐγκράτεια, ἐκ τ῅ς Ἐγκρατείας Ἁπλότης, ἐκ τ῅ς Ἁπλότητος Ἀκακία, ἐκ τ῅ς Ἀκακίας ΢εμνότης, ἐκ τ῅ς ΢εμνότητος Ἐπιστήμη, ἐκ τ῅ς Ἐπιστήμης Ἀγάπη. τούτων οὗν τὰ ἔργα ἁγνὰ καὶ σεμνὰ καὶ θεῖά ἐστιν. ὃς ἅν οὗν δουλεύσῃ ταύταις καὶ ἰσχύσῃ κρατ῅σαι τῶν ἔργων αὐτῶν, ἐν τῷ πύργῳ ἕξει τὴν κατοίκησιν μετὰ τῶν ἁγίων τοὖ θεοὖ. ἐπηρώτων δὲ αὐτὴν περὶ τῶν καιρῶν, εἰ ἤδη συντέλειά ἐστιν. ἡ δὲ ἀνέκραγε φωνῆ μεγάλῃ λέγουσα· Ἀσύνετε ἄνθρωπε, οὐχ ὁρᾶς τὸν πύργον ἔτι οἰκοδομούμενον; ὡς ἐὰν οὗν συντελεσθῆ ὁ πύργος οἰκοδομούμενος, ἔχει τέλος. ἀλλὰ ταχὺ ἐποικοδομηθήσεται. μηκέτι με ἐπερώτα μηδέν· ἀρκετή σοι ἡ ὑπόμνησις αὕτη καὶ τοῖς ἁγίοις, καὶ ἡ ἀνακαίνωσις τῶν πνευμάτων ὑμῶν. ἀλλ' οὐ σοὶ μόνῳ ἀπεκαλύφθη, ἀλλ' ἵνα π᾵σιν δηλώσεις

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτά. μετὰ τρεῖς ἡμέρας–νο῅σαί σε γὰρ δεῖ πρῶτον–ἐντέλλομαι δέ σοι πρῶτον, Ἑρμ᾵, τὰ ·»ματα ταὖτα ἅ σοι μέλλω λέγειν, λαλ῅σαι αὐτὰ πάντα εἰς τὰ ὦτα τῶν ἁγίων, ἵνα ἀκούσαντες αὐτὰ καὶ ποιήσαντες καθαρισθῶσιν ἀπὸ τῶν πονηριῶν αὐτῶν, καὶ σὺ δὲ μετ' αὐτῶν. Ἀκούσατέ μου, τέκνα· ἐγὼ ὑμ᾵ς ἐξέθρεψα ἐν πολλῆ ἁπλότητι καὶ ἀκακίᾳ καὶ σεμνότητι διὰ τὸ ἔλεος τοὖ κυρίου τοὖ ἐφ' ὑμ᾵ς στάξαντος τὴν δικαιοσύνην, ἵνα δικαιωθ῅τε καὶ ἁγιασθ῅τε ἀπὸ πάσης πονηρίας καὶ ἀπὸ πάσης σκολιότητος. ὑμεῖς δὲ οὐ θέλετε πα῅ναι ἀπὸ τ῅ς πονηρίας ὑμῶν. νὖν οὗν ἀκούσατέ μου καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἐπισκέπτεσθε ἀλλήλους καὶ ἀντιλαμβάνεσθε ἀλλήλων, καὶ μὴ μόνοι τὰ κτίσματα τοὖ θεοὖ μεταλαμβάνετε ἐκ καταχύματος, ἀλλὰ μεταδίδοτε καὶ τοῖς ὑστερουμένοις. οἱ μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν πολλῶν ἐδεσμάτων ἀσθένειαν τῆ σαρκὶ αὐτῶν ἐπισπῶνται καὶ λυμαίνονται τὴν σάρκα αὐτῶν· τῶν δὲ μὴ ἐχόντων ἐδέσματα λυμαίνεται ἡ σὰρξ αὐτῶν διὰ τὸ μὴ ἔχειν τὸ ἀρκετὸν τ῅ς τροφ῅ς, καὶ διαφθείρεται τὸ σῶμα αὐτῶν. αὕτη οὗν ἡ ἀσυνκρασία βλαβερὰ ὑμῖν τοῖς ἔχουσι καὶ μὴ μεταδιδοὖσιν τοῖς ὑστερουμένοις. βλέπετε τὴν κρίσιν τὴν ἐπερχομένην. οἱ ὑπερέχοντες οὗν ἐκζητεῖτε τοὺς πεινῶντας ἕως οὔπω ὁ πύργος ἐτελέσθη· μετὰ γὰρ τὸ τελεσθ῅ναι τὸν πύργον θελήσετε ἀγαθοποιεῖν, καὶ οὐχ ἕξετε τόπον. βλέπετε οὗν ὑμεῖς οἱ γαυρούμενοι ἐν τῷ πλούτῳ ὑμῶν, μήποτε στενάξουσιν οἱ ὑστερούμενοι, καὶ ὁ στεναγμὸς αὐτῶν ἀναβήσεται πρὸς τὸν κύριον, καὶ ἐκκλεισθήσεσθε μετὰ τῶν ἀγαθῶν ὑμῶν ἔξω τ῅ς θύρας τοὖ πύργου. νὖν οὗν ὑμῖν λέγω τοῖς προηγουμένοις τ῅ς ἐκκλησίας καὶ τοῖς πρωτοκαθεδρίταις· μὴ γίνεσθε ὅμοιοι τοῖς φαρμακοῖς. οἱ φαρμακοὶ μὲν οὗν τὰ φάρμακα ἑαυτῶν εἰς τὰς πυξίδας βαστάζουσιν, ὑμεῖς δὲ τὸ φάρμακον ὑμῶν καὶ τὸν ἰὸν εἰς τὴν καρδίαν. ἐνεσκιρωμένοι ἐστὲ καὶ οὐ θέλετε καθαρίσαι τὰς καρδίας ὑμῶν καὶ συνκεράσαι ὑμῶν τὴν φρόνησιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἐν καθαρᾶ καρδίᾳ, ἵνα σχ῅τε ἔλεος παρὰ τοὖ βασιλέως τοὖ μεγάλου. βλέπετε οὗν, τέκνα, μήποτε α὘ται αἱ διχοστασίαι ὑμῶν ἀποστερήσουσιν τὴν ζωὴν ὑμῶν. πῶς ὑμεῖς παιδεύειν θέλετε τοὺς ἐκλεκτοὺς κυρίου, αὐτοὶ μὴ ἔχοντες παιδείαν; παιδεύετε οὗν ἀλλήλους καὶ εἰρηνεύετε ἐν αὑτοῖς, ἵνα κἀγὼ κατέναντι τοὖ πατρὸς ἱλαρὰ σταθεῖσα λόγον ἀποδῶ ὑπὲρ ὑμῶν πάντων τῷ κυρίῳ ὑμῶν. Ὅτε οὗν ἐπαύσατο μετ' ἐμοὖ λαλοὖσα, ἦλθον οἱ ἓξ νεανίσκοι οἱ οἰκοδομοὖντες καὶ ἀπήνεγκαν αὐτὴν πρὸς τὸν πύργον, καὶ ἄλλοι τέσσαρες ἦραν τὸ συμψέλιον καὶ ἀπήνεγκαν καὶ αὐτὸ πρὸς τὸν πύργον. τούτων τὸ πρόσ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ωπον οὐκ εἶδον, ὅτι ἀπεστραμμένοι ἦσαν. ὑπάγουσαν δὲ αὐτὴν ἠρώτων ἵνα μοι ἀποκαλύψῃ περὶ τῶν τριῶν μορφῶν ἐν αἷς μοι ἐνεφανίσθη. ἀποκριθεῖσά μοι λέγει· Περὶ τούτων ἕτερον δεῖ σε ἐπερωτ῅σαι ἵνα σοι ἀποκαλυφθῆ. ὤφθη δέ μοι, ἀδελφοί, τῆ μὲν πρώτῃ ὁράσει τῆ περυσινῆ λίαν πρεσβυτέρα καὶ ἐν καθέδρᾳ καθημένη. τῆ δὲ ἑτέρᾳ ὁράσει τὴν μὲν ὄψιν νεωτέραν εἶχεν, τὴν δὲ σάρκα καὶ τὰς τρίχας πρεσβυτέρας, καὶ ἑστηκυῖά μοι ἐλάλει. ἱλαρωτέρα δὲ ἦν ἥ τὸ πρότερον. τῆ δὲ τρίτῃ ὁράσει ὅλη νεωτέρα καὶ κάλλει ἐκπρεπεστάτη, μόνας δὲ τὰς τρίχας πρεσβυτέρας εἶχεν· ἱλαρὰ δὲ εἰς τέλος ἦν καὶ ἐπὶ συμψελίου καθημένη. περὶ τούτων περίλυπος ἤμην λίαν τοὖ γνῶναί με τὴν ἀποκάλυψιν ταύτην. καὶ βλέπω τὴν πρεσβυτέραν ἐν ὁράματι τ῅ς νυκτὸς λέγουσάν μοι· Π᾵σα ἐρώτησις ταπεινοφροσύνης χρῄζει· νήστευσον οὗν, καὶ λήμψῃ ὃ αἰτεῖς παρὰ τοὖ κυρίου. ἐνήστευσα οὗν μίαν ἡμέραν, καὶ αὐτῆ τῆ νυκτί μοι ὤφθη νεανίσκος καὶ λέγει μοι· Σί σὺ ὑπὸ χεῖρα αἰτεῖς ἀποκαλύψεις ἐν δεήσει; βλέπε μήποτε πολλὰ αἰτούμενος βλάψῃς σου τὴν σάρκα. ἀρκοὖσίν σοι αἱ ἀποκαλύψεις α὘ται. μήτι δύνῃ ἰσχυροτέρας ἀποκαλύψεις ὧν ἑώρακας ἰδεῖν; ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγω· Κύριε, τοὖτο μόνον αἰτοὖμαι, περὶ τῶν τριῶν μορφῶν τ῅ς πρεσβυτέρας, ἵνα ἀποκάλυψις ὁλοτελὴς γένηται. ἀποκριθείς μοι λέγει· Μέχρι τίνος ἀσύνετοί ἐστε; ἀλλ' αἱ διψυχίαι ὑμῶν ἀσυνέτους ὑμ᾵ς ποιοὖσιν καὶ τὸ μὴ ἔχειν τὴν καρδίαν ὑμῶν πρὸς τὸν κύριον. ἀποκριθεὶς αὐτῷ πάλιν εἶπον· Ἀλλ' ἀπὸ σοὖ, κύριε, ἀκριβέστερον αὐτὰ γνωσόμεθα. Ἄκουε, φησίν, περὶ τῶν μορφῶν ὧν ἐπιζητεῖς. τῆ μὲν πρώτῃ ὁράσει διατί πρεσβυτέρα ὤφθη σοι καὶ ἐπὶ καθέδραν καθημένη; ὅτι τὸ πνεὖμα ὑμῶν πρεσβύτερον καὶ ἤδη μεμαραμμένον καὶ μὴ ἔχον δύναμιν ἀπὸ τῶν μαλακιῶν ὑμῶν καὶ διψυχιῶν. ὥσπερ γὰρ οἱ πρεσβύτεροι, μηκέτι ἔχοντες ἐλπίδα τοὖ ἀνανεῶσαι, οὐδὲν ἄλλο προσδοκῶσιν εἰ μὴ τὴν κοίμησιν αὐτῶν, οὕτως καὶ ὑμεῖς μαλακισθέντες ἀπὸ τῶν βιωτικῶν πραγμάτων παρεδώκατε ἑαυτοὺς εἰς τὰς ἀκηδίας καὶ οὐκ ἐπερίψατε ἑαυτῶν τὰς μερίμνας ἐπὶ τὸν κύριον· ἀλλὰ ἐθραύσθη ὑμῶν ἡ διάνοια, καὶ ἐπαλαιώθητε ταῖς λύπαις ὑμῶν. Διατί οὗν ἐν καθέδρᾳ ἐκάθητο, ἤθελον γνῶναι, κύριε. Ὅτι π᾵ς ἀσθενὴς εἰς καθέδραν καθέζεται διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτοὖ, ἵνα συνκρατηθῆ ἡ ἀσθένεια τοὖ σώματος αὐτοὖ. ἔχεις τὸν τύπον τ῅ς πρώτης ὁράσεως. Σῆ δὲ δευτέρᾳ ὁράσει εἶδες αὐτὴν ἑστηκυῖαν καὶ τὴν ὄψιν νεωτέραν ἔχουσαν καὶ ἱλαρωτέραν παρὰ τὸ πρότερον, τὴν δὲ σάρκα καὶ τὰς τρίχας πρεσ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

βυτέρας. ἄκουε, φησίν, καὶ ταύτην τὴν παραβολήν. ὅταν πρεσβύτερός τις, ἤδη ἀφηλπικὼς ἑαυτὸν διὰ τὴν ἀσθένειαν αὐτοὖ καὶ τὴν πτωχότητα, οὐδὲν ἕτερον προσδέχεται εἰ μὴ τὴν ἐσχάτην ἡμέραν τ῅ς ζω῅ς αὐτοὖ· εἶτα ἐξαίφνης κατελείφθη αὐτῷ κληρονομία, ἀκούσας δὲ ἐξηγέρθη καὶ περιχαρὴς γενόμενος ἐνεδύσατο τὴν ἰσχύν, καὶ οὐκέτι ἀνάκειται, ἀλλὰ ἕστηκεν, καὶ ἀνανεοὖται αὐτοὖ τὸ πνεὖμα τὸ ἤδη ἐφθαρμένον ἀπὸ τῶν προτέρων αὐτοὖ πράξεων, καὶ οὐκέτι κάθηται, ἀλλὰ ἀνδρίζεται· οὕτως καὶ ὑμεῖς, ἀκούσαντες τὴν ἀποκάλυψιν, ἣν ὑμῖν ὁ κύριος ἀπεκάλυψεν, ὅτι ἐσπλαγχνίσθη ἐφ' ὑμ᾵ς καὶ ἀνενεώσατο τὰ πνεύματα ὑμῶν, καὶ ἀπέθεσθε τὰς μαλακίας ὑμῶν, καὶ προσ῅λθεν ὑμῖν ἰσχυρότης καὶ ἐνεδυναμώθητε ἐν τῆ πίστει, καὶ ἰδὼν ὁ κύριος τὴν ἰσχυροποίησιν ὑμῶν ἐχάρη· καὶ διὰ τοὖτο ἐδήλωσεν ὑμῖν τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου, καὶ ἕτερα δηλώσει, ἐὰν ἐξ ὅλης καρδίας εἰρηνεύετε ἐν ἑαυτοῖς. Σῆ δὲ τρίτῃ ὁράσει εἶδες αὐτὴν νεωτέραν καὶ καλὴν καὶ ἱλαρὰν καὶ καλὴν τὴν μορφὴν αὐτ῅ς· ὡς ἐὰν γάρ τινι λυπουμένῳ ἔλθῃ ἀγγελία ἀγαθή τις, εὐθὺς ἐπελάθετο τῶν προτέρων λυπῶν καὶ οὐδὲν ἄλλο προσδέχεται εἰ μὴ τὴν ἀγγελίαν ἣν ἤκουσεν, καὶ ἰσχυροποιεῖται λοιπὸν εἰς τὸ ἀγαθόν, καὶ ἀνανεοὖται αὐτοὖ τὸ πνεὖμα διὰ τὴν χαρὰν ἣν ἔλαβεν· οὕτως καὶ ὑμεῖς ἀνανέωσιν εἰλήφατε τῶν πνευμάτων ὑμῶν ἰδόντες ταὖτα τὰ ἀγαθά. καὶ ὅτι ἐπὶ συμψελίου εἶδες καθημένην, ἰσχυρὰ ἡ θέσις· ὅτι τέσσαρας πόδας ἔχει τὸ συμψέλιον καὶ ἰσχυρῶς ἕστηκεν· καὶ γὰρ ὁ κόσμος διὰ τεσσάρων στοιχείων κρατεῖται. οἱ οὗν μετανοήσαντες ὁλοτελῶς νέοι ἔσονται καὶ τεθεμελιωμένοι, οἱ ἐξ ὅλης καρδίας μετανοήσαντες. ἀπέχεις ὁλοτελ῅ τὴν ἀποκάλυψιν· μηκέτι μηδὲν αἰτήσεις περὶ ἀποκαλύψεως· ἐάν τι δὲ δέῃ, ἀποκαλυφθήσεταί σοι.

Ὅραζης δ
ἣν εἶδον, ἀδελφοί, μετὰ ἡμέρας εἴκοσι τ῅ς προτέρας ὁράσεως τ῅ς γενομένης, εἰς τύπον τ῅ς θλίψεως τ῅ς ἐπερχομένης. ὑπ῅γον εἰς ἀγρὸν τῆ ὁδῷ τῆ Καμπανῆ. ἀπὸ τ῅ς ὁδοὖ τ῅ς δημοσίας ἐστὶν ὡσεὶ στάδια δέκα· ·αδίως δὲ ὁδεύεται ὁ τόπος. μόνος οὗν περιπατῶν ἀξιῶ τὸν κύριον ἵνα τὰς ἀποκαλύψεις καὶ τὰ ὁράματα ἅ μοι ἔδειξεν διὰ τ῅ς ἁγίας Ἐκκλησίας αὐτοὖ τελειώσῃ, ἵνα με ἰσχυροποιήσῃ καὶ δῷ τὴν μετάνοιαν τοῖς δούλοις αὐτοὖ τοῖς ἐσκανδαλισμένοις, ἵνα δοξασθῆ τὸ ὄνομα αὐτοὖ τὸ μέγα καὶ ἔν-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δοξον, ὅτι με ἄξιον ἡγήσατο τοὖ δεῖξαί μοι τὰ θαυμάσια αὐτοὖ. καὶ δοξάζοντός μου καὶ εὐχαριστοὖντος αὐτῷ, ὡς ἦχος φων῅ς μοι ἀπεκρίθη· Μὴ διψυχήσεις, Ἑρμ᾵. ἐν ἐμαυτῷ ἠρξάμην διαλογίζεσθαι καὶ λέγειν· Ἐγὼ τί ἔχω διψυχ῅σαι οὕτω τεθεμελιωμένος ὑπὸ τοὖ κυρίου καὶ ἰδὼν ἔνδοξα πράγματα; καὶ προσέβην μικρόν, ἀδελφοί, καὶ ἰδοὺ βλέπω κονιορτὸν ὡς εἰς τὸν οὐρανόν, καὶ ἠρξάμην λέγειν ἐν ἐμαυτῷ· Μήποτε κτήνη ἔρχονται καὶ κονιορτὸν ἐγείρουσιν; οὕτω δὲ ἦν ἀπ' ἐμοὖ ὡς ἀπὸ σταδίου. γινομένου μείζονος καὶ μείζονος κονιορτοὖ ὑπενόησα εἶναί τι θεῖον· μικρὸν ἐξέλαμψεν ὁ ἥλιος, καὶ ἰδοὺ βλέπω θηρίον μέγιστον ὡσεὶ κ῅τός τι, καὶ ἐκ τοὖ στόματος αὐτοὖ ἀκρίδες πύριναι ἐξεπορεύοντο. ἦν δὲ τὸ θηρίον τῷ μήκει ὡσεὶ ποδῶν ρ, τὴν δὲ κεφαλὴν εἶχεν ὡσεὶ κεράμου. καὶ ἠρξάμην κλαίειν καὶ ἐρωτ᾵ν τὸν κύριον ἵνα με λυτρώσηται ἐξ αὐτοὖ. καὶ ἐπανεμνήσθην τοὖ ·»ματος ο὘ ἀκηκόειν· Μὴ διψυχήσεις, Ἑρμ᾵. ἐνδυσάμενος οὗν, ἀδελφοί, τὴν πίστιν τοὖ κυρίου καὶ μνησθεὶς ὧν ἐδίδαξέν με μεγαλείων, θαρσήσας εἰς τὸ θηρίον ἐμαυτὸν ἔδωκα. οὕτω δὲ ἤρχετο τὸ θηρίον ·οίζῳ, ὥστε δύνασθαι αὐτὸ πόλιν λυμ᾵ναι. ἔρχομαι ἐγγὺς αὐτοὖ, καὶ τὸ τηλικοὖτο κ῅τος ἐκτείνει ἑαυτὸ χαμαὶ καὶ οὐδὲν εἰ μὴ τὴν γλῶσσαν προέβαλλεν, καὶ ὅλως οὐκ ἐκινήθη μέχρις ὅτε παρ῅λθον αὐτό· εἶχεν δὲ τὸ θηρίον ἐπὶ τ῅ς κεφαλ῅ς χρώματα τέσσερα· μέλαν, εἶτα πυροειδὲς καὶ αἱματῶδες, εἶτα χρυσοὖν, εἶτα λευκόν. Μετὰ δὲ τὸ παρελθεῖν με τὸ θηρίον καὶ προελθεῖν ὡσεὶ πόδας λ, ἰδοὺ ὑπαντᾶ μοι παρθένος κεκοσμημένη ὡς ἐκ νυμφῶνος ἐκπορευομένη, ὅλη ἐν λευκοῖς καὶ ὑποδήμασιν λευκοῖς, κατακεκαλυμμένη ἕως τοὖ μετώπου, ἐν μίτρᾳ δὲ ἦν ἡ κατακάλυψις αὐτ῅ς· εἶχεν δὲ τὰς τρίχας αὐτ῅ς λευκάς. ἔγνων ἐγὼ ἐκ τῶν προτέρων ὁραμάτων ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἐστίν, καὶ ἱλαρώτερος ἐγενόμην. ἀσπάζεταί με λέγουσα· Φαῖρε σύ, ἄνθρωπε· καὶ ἐγὼ αὐτὴν ἀντησπασάμην· Κυρία, χαῖρε· ἀποκριθεῖσά μοι λέγει· Oὐδέν σοι ἀπήντησεν; λέγω αὐτῆ· Κυρία, τηλικοὖτο θηρίον, δυνάμενον λαοὺς διαφθεῖραι· ἀλλὰ τῆ δυνάμει τοὖ κυρίου καὶ τῆ πολυσπλαγχνίᾳ αὐτοὖ ἐξέφυγον αὐτό. Καλῶς ἐξέφυγες, φησίν, ὅτι τὴν μέριμνάν σου ἐπὶ τὸν θεὸν ἐπέριψας καὶ τὴν καρδίαν σου ἤνοιξας πρὸς τὸν κύριον, πιστεύσας ὅτι δι' οὐδενὸς δύνῃ σωθ῅ναι εἰ μὴ διὰ τοὖ μεγάλου καὶ ἐνδόξου ὀνόματος. διὰ τοὖτο ὁ κύριος ἀπέστειλεν τὸν ἄγγελον αὐτοὖ τὸν ἐπὶ τῶν θηρίων ὄντα, ο὘ τὸ ὄνομά ἐστιν Θεγρί, καὶ ἐνέφραξεν τὸ στόμα αὐτοὖ, ἵνα μή σε λυμάνῃ. μεγάλην θλῖψιν ἐκπέφευγας διὰ τὴν πίστιν σου, καὶ ὅτι τηλικοὖτο θηρίον

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἰδὼν οὐκ ἐδιψύχησας· ὕπαγε οὗν καὶ ἐξήγησαι τοῖς ἐκλεκτοῖς τοὖ κυρίου τὰ μεγαλεῖα αὐτοὖ, καὶ εἰπὲ αὐτοῖς ὅτι τὸ θηρίον τοὖτο τύπος ἐστὶν θλίψεως τ῅ς μελλούσης τ῅ς μεγάλης· ἐὰν οὗν προετοιμάσησθε καὶ μετανοήσητε ἐξ ὅλης καρδίας ὑμῶν πρὸς τὸν κύριον, δυνήσεσθε ἐκφυγεῖν αὐτήν, ἐὰν ἡ καρδία ὑμῶν γένηται καθαρὰ καὶ ἄμωμος, καὶ τὰς λοιπὰς τ῅ς ζω῅ς ἡμέρας ὑμῶν δουλεύσητε τῷ κυρίῳ ἀμέμπτως. ἐπιρίψατε τὰς μερίμνας ὑμῶν ἐπὶ τὸν κύριον, καὶ αὐτὸς κατορθώσει αὐτάς. πιστεύσατε τῷ κυρίῳ, οἱ δίψυχοι, ὅτι πάντα δύναται καὶ ἀποστρέφει τὴν ὀργὴν αὐτοὖ ἀφ' ὑμῶν καὶ ἐξαποστέλλει μάστιγας ὑμῖν τοῖς διψύχοις. οὐαὶ τοῖς ἀκούσασιν τὰ ·»ματα ταὖτα καὶ παρακούσασιν· αἱρετώτερον ἦν αὐτοῖς τὸ μὴ γεννηθ῅ναι. Ἠρώτησα αὐτὴν περὶ τῶν τεσσάρων χρωμάτων ὧν εἶχεν τὸ θηρίον εἰς τὴν κεφαλήν. ἡ δὲ ἀποκριθεῖσά μοι λέγει· Πάλιν περίεργος εἶ περὶ τοιούτων πραγμάτων. Ναί, φημί, κυρία· γνώρισόν μοι τί ἐστιν ταὖτα. Ἄκουε, φησίν· τὸ μὲν μέλαν ο὘τος ὁ κόσμος ἐστίν, ἐν ᾧ κατοικεῖτε· τὸ δὲ πυροειδὲς καὶ αἱματῶδες, ὅτι δεῖ τὸν κόσμον τοὖτον δι' αἵματος καὶ πυρὸς ἀπόλλυσθαι· τὸ δὲ χρυσοὖν μέρος ὑμεῖς ἐστε οἱ ἐκφυγόντες τὸν κόσμον τοὖτον. ὥσπερ γὰρ τὸ χρυσίον δοκιμάζεται διὰ τοὖ πυρὸς καὶ εὔχρηστον γίνεται, οὕτως καὶ ὑμεῖς δοκιμάζεσθε οἱ κατοικοὖντες ἐν αὐτοῖς. οἱ οὗν μείναντες καὶ πυρωθέντες ὑπ' αὐτῶν καθαρισθήσεσθε. ὥσπερ τὸ χρυσίον ἀποβάλλει τὴν σκωρίαν αὐτοὖ, οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀποβαλεῖτε π᾵σαν λύπην καὶ στενοχωρίαν, καὶ καθαρισθήσεσθε καὶ χρήσιμοι ἔσεσθε εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου. τὸ δὲ λευκὸν μέρος ὁ αἰὼν ὁ ἐπερχόμενός ἐστιν, ἐν ᾧ κατοικήσουσιν οἱ ἐκλεκτοὶ τοὖ θεοὖ· ὅτι ἄσπιλοι καὶ καθαροὶ ἔσονται οἱ ἐκλελεγμένοι ὑπὸ τοὖ θεοὖ εἰς ζωὴν αἰώνιον. σὺ οὗν μὴ διαλίπῃς λαλῶν εἰς τὰ ὦτα τῶν ἁγίων. ἔχετε καὶ τὸν τύπον τ῅ς θλίψεως τ῅ς ἐρχομένης μεγάλης. ἐὰν δὲ ὑμεῖς θελήσητε, οὐδὲν ἔσται. μνημονεύετε τὰ προγεγραμμένα. ταὖτα εἴπασα ἀπ῅λθεν καὶ οὐκ εἶδον ποίῳ τόπῳ ἀπ῅λθεν· νέφος γὰρ ἐγένετο· κἀγὼ ἐπεστράφην εἰς τὰ ὀπίσω φοβηθείς, δοκῶν ὅτι τὸ θηρίον ἔρχεται.

Ἀποθάισψης ε
Προσευξαμένου μου ἐν τῷ οἴκῳ καὶ καθίσαντος εἰς τὴν κλίνην εἰσ῅λθεν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀνήρ τις ἔνδοξος τῆ ὄψει, σχήματι ποιμενικῷ, περικείμενος δέρμα αἴγειον λευκόν, καὶ πήραν ἔχων ἐπὶ τὸν ὦμον καὶ ·άβδον εἰς τὴν χεῖρα. καὶ ἠσπάσατό με, κἀγὼ ἀντησπασάμην αὐτόν. καὶ εὐθὺς παρεκάθισέν μοι καὶ λέγει μοι· Ἀπεστάλην ἀπὸ τοὖ σεμνοτάτου ἀγγέλου, ἵνα μετὰ σοὖ οἰκήσω τὰς λοιπὰς ἡμέρας τ῅ς ζω῅ς σου. ἔδοξα ἐγὼ ὅτι πάρεστιν ἐκπειράζων με, καὶ λέγω αὐτῷ· ΢ὺ γὰρ τίς εἶ; ἐγὼ γάρ, φημί, γινώσκω ᾧ παρεδόθην. λέγει μοι· Oὐκ ἐπιγινώσκεις με; Oὔ, φημί. Ἐγώ, φησίν, εἰμὶ ὁ ποιμὴν ᾧ παρεδόθης. ἔτι λαλοὖντος αὐτοὖ ἠλλοιώθη ἡ ἰδέα αὐτοὖ, καὶ ἐπέγνων αὐτόν, ὅτι ἐκεῖνος ἦν, ᾧ παρεδόθην, καὶ εὐθὺς συνεχύθην, καὶ φόβος με ἔλαβεν, καὶ ὅλος συνεκόπην ἀπὸ τ῅ς λύπης, ὅτι οὕτως αὐτῷ ἀπεκρίθην πονηρῶς καὶ ἀφρόνως. ὁ δὲ ἀποκριθείς μοι λέγει· Μὴ συνχύννου, ἀλλὰ ἰσχυροποιοὖ ἐν ταῖς ἐντολαῖς μου, αἷς σοι μέλλω ἐντέλλεσθαι. ἀπεστάλην γάρ, φησίν, ἵνα ἃ εἶδες πρότερον πάντα σοι πάλιν δείξω, αὐτὰ τὰ κεφάλαια τὰ ὄντα ὑμῖν σύμφορα. πρῶτον πάντων τὰς ἐντολάς μου γράψον καὶ τὰς παραβολάς· τὰ δὲ ἕτερα καθώς σοι δείξω οὕτως γράψεις· διὰ τοὖτο, φησίν, ἐντέλλομαί σοι πρῶτον γράψαι τὰς ἐντολὰς καὶ παραβολάς, ἵνα ὑπὸ χεῖρα ἀναγινώσκῃς αὐτὰς καὶ δυνηθῆς φυλάξαι αὐτάς. ἔγραψα οὗν τὰς ἐντολὰς καὶ παραβολάς, καθὼς ἐνετείλατό μοι. ἐὰν οὗν ἀκούσαντες αὐτὰς φυλάξητε καὶ ἐν αὐταῖς πορευθ῅τε καὶ ἐργάσησθε αὐτὰς ἐν καθαρᾶ καρδίᾳ, ἀπολήμψεσθε ἀπὸ τοὖ κυρίου ὅσα ἐπηγγείλατο ὑμῖν· ἐὰν δὲ ἀκούσαντες μὴ μετανοήσητε, ἀλλ' ἔτι προσθ῅τε ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν, ἀπολήμψεσθε παρὰ τοὖ κυρίου τὰ ἐναντία. ταὖτά μοι πάντα οὕτως γράψαι ὁ ποιμὴν ἐνετείλατο, ὁ ἄγγελος τ῅ς μετανοίας.

Ἐνηοιὴ α
Πρῶτον πάντων πίστευσον ὅτι εἷς ἐστιν ὁ θεός, ὁ τὰ πάντα κτίσας καὶ καταρτίσας καὶ ποιήσας ἐκ τοὖ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι τὰ πάντα, καὶ πάντα χωρῶν, μόνος δὲ ἀχώρητος ὤν. πίστευσον οὗν αὐτῷ καὶ φοβήθητι αὐτόν, φοβηθεὶς δὲ ἐνκράτευσαι. ταὖτα φύλασσε καὶ ἀποβαλεῖς π᾵σαν πονηρίαν ἀπὸ σεαυτοὖ καὶ ἐνδύσῃ π᾵σαν ἀρετὴν δικαιοσύνης, καὶ ζήσῃ τῷ θεῷ, ἐὰν φυλάξῃς τὴν ἐντολὴν ταύτην.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἐνηοιὴ β
Λέγει μοι· Ἁπλότητα ἔχε καὶ ἄκακος γίνου καὶ ἔσῃ ὡς τὰ νήπια τὰ μὴ γινώσκοντα τὴν πονηρίαν τὴν ἀπολλύουσαν τὴν ζωὴν τῶν ἀνθρώπων. πρῶτον μὲν μηδενὸς καταλάλει, μηδὲ ἡδέως ἄκουε καταλαλοὖντος· εἰ δὲ μή, καὶ σὺ ὁ ἀκούων ἔνοχος ἔσῃ τ῅ς ἁμαρτίας τοὖ καταλαλοὖντος, ἐὰν πιστεύσῃς τῆ καταλαλιᾶ ᾗ ἅν ἀκούσῃς· πιστεύσας γὰρ καὶ σὺ αὐτὸς ἕξεις κατὰ τοὖ ἀδελφοὖ σου. οὕτως οὗν ἔνοχος ἔσῃ τ῅ς ἁμαρτίας τοὖ καταλαλοὖντος. πονηρὰ ἡ καταλαλιά· ἀκατάστατον δαιμόνιόν ἐστιν, μηδέποτε εἰρηνεὖον, ἀλλὰ πάντοτε ἐν διχοστασίαις κατοικοὖν. ἀπέχου οὗν ἀπ' αὐτοὖ, καὶ εὐθηνίαν πάντοτε ἕξεις μετὰ πάντων. ἔνδυσαι δὲ τὴν σεμνότητα, ἐν ᾗ οὐδὲν πρόσκομμά ἐστιν πονηρόν, ἀλλὰ πάντα ὁμαλὰ καὶ ἱλαρά. ἐργάζου τὸ ἀγαθόν, καὶ ἐκ τῶν κόπων σου, ὧν ὁ θεὸς δίδωσίν σοι, π᾵σιν ὑστερουμένοις δίδου ἁπλῶς, μὴ διστάζων τίνι δῷς ἥ τίνι μὴ δῷς. π᾵σιν δίδου· π᾵σιν γὰρ ὁ θεὸς δίδοσθαι θέλει ἐκ τῶν ἰδίων δωρημάτων. οἱ οὗν λαμβάνοντες ἀποδώσουσιν λόγον τῷ θεῷ, διατί ἔλαβον καὶ εἰς τί· οἱ μὲν γὰρ λαμβάνοντες θλιβόμενοι οὐ δικασθήσονται, οἱ δὲ ἐν ὑποκρίσει λαμβάνοντες τίσουσιν δίκην. ὁ οὗν διδοὺς ἀθῷός ἐστιν· ὡς γὰρ ἔλαβεν παρὰ τοὖ κυρίου τὴν διακονίαν τελέσαι, ἁπλῶς αὐτὴν ἐτέλεσεν μηθὲν διακρίνων τίνι δῷ ἥ μὴ δῷ. ἐγένετο οὗν ἡ διακονία αὕτη ἁπλῶς τελεσθεῖσα ἔνδοξος παρὰ τῷ θεῷ. ὁ οὗν οὕτως ἁπλῶς διακονῶν τῷ θεῷ ζήσεται. φύλασσε οὗν τὴν ἐντολὴν ταύτην, ὥς σοι λελάληκα, ἵνα ἡ μετάνοιά σου καὶ ἡ τοὖ οἴκου σου ἐν ἁπλότητι εὑρεθῆ καὶ καθαρὰ καὶ ἄκακος καὶ ἀμίαντος.

Ἐνηοιὴ γ
Πάλιν μοι λέγει· Ἀλήθειαν ἀγάπα, καὶ π᾵σα ἀλήθεια ἐκ τοὖ στόματός σου ἐκπορευέσθω, ἵνα τὸ πνεὖμα, ὃ ὁ θεὸς κατóκισεν ἐν τῆ σαρκὶ ταύτῃ, ἀληθὲς εὑρεθῆ παρὰ π᾵σιν ἀνθρώποις, καὶ οὕτως δοξασθήσεται ὁ κύριος ὁ ἐν σοὶ κατοικῶν· ὅτι ὁ κύριος ἀληθινὸς ἐν παντὶ ·»ματι, καὶ οὐδὲν παρ' αὐτῷ ψεὖδος. οἱ οὗν ψευδόμενοι ἀθετοὖσι τὸν κύριον καὶ γίνονται ἀποστερηταὶ τοὖ κυρίου, μὴ παραδιδόντες αὐτῷ τὴν παρακαταθήκην ἣν ἔλαβον. ἔλαβον γὰρ παρ' αὐτοὖ πνεὖμα ἄψευστον. τοὖτο ἐὰν ψευδὲς ἀποδώσωσιν, ἐμίαναν τὴν ἐντολὴν τοὖ κυρίου καὶ ἐγένοντο ἀποστερηταί. ταὖτα οὗν ἀκούσας ἐγὼ ἔκλαυσα λίαν. ἰδὼν δέ με κλαίοντα λέγει· Σί κλαίεις; Ὅτι, φημί, κύριε, οὐκ οἶδα εἰ δύναμαι σωθ῅ναι. Διατί; φησίν. Oὐδέπω

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γάρ, φημί, κύριε, ἐν τῆ ἐμῆ ζωῆ ἀληθὲς ἐλάλησα ῥ῅μα, ἀλλὰ πάντοτε πανούργως ἔζησα μετὰ πάντων, καὶ τὸ ψεὖδός μου ἀληθὲς ἐπέδειξα παρὰ π᾵σιν ἀνθρώποις· καὶ οὐδέποτέ μοι οὐδεὶς ἀντεῖπεν, ἀλλ' ἐπιστεύθη τῷ λόγῳ μου. πῶς οὗν, φημί, κύριε, δύναμαι ζ῅σαι ταὖτα πράξας; ΢ὺ μέν, φησί, καλῶς καὶ ἀληθῶς φρονεῖς· ἔδει γάρ σε ὡς θεοὖ δοὖλον ἐν ἀληθείᾳ πορεύεσθαι καὶ πονηρὰν συνείδησιν μετὰ τοὖ πνεύματος τ῅ς ἀληθείας μὴ κατοικεῖν, μηδὲ λύπην ἐπάγειν τῷ πνεύματι τῷ σεμνῷ καὶ ἀληθεῖ. Oὐδέποτε, φημί, κύριε, τοιαὖτα ·»ματα ἀκριβῶς ἤκουσα. Νὖν οὗν, φησίν, ἀκούεις· φύλασσε αὐτά, ἵνα καὶ τὰ πρότερα ἃ ἐλάλησας ψευδ῅ ἐν ταῖς πραγματείαις σου, τούτων εὑρεθέντων ἀληθινῶν, κἀκεῖνα πιστὰ γένηται· δύναται γὰρ κἀκεῖνα πιστὰ γενέσθαι. ἐὰν ταὖτα φυλάξῃς καὶ ἀπὸ τοὖ νὖν π᾵σαν ἀλήθειαν λαλήσῃς, δυνήσῃ σεαυτῷ ζωὴν περιποιήσασθαι. καὶ ὃς ἅν ἀκούσῃ τὴν ἐντολὴν ταύτην καὶ ἀφέξεται τοὖ πονηροτάτου ψεύσματος, ζήσεται τῷ θεῷ.

Ἐνηοιὴ δ
Ἐντέλλομαί σοι, φησίν, φυλάσσειν τὴν ἁγνείαν, καὶ μὴ ἀναβαινέτω σου ἐπὶ τὴν καρδίαν περὶ γυναικὸς ἀλλοτρίας ἥ περὶ πορνείας τινος ἥ περὶ τοιούτων τινῶν ὁμοιωμάτων πονηρῶν. τοὖτο γὰρ ποιῶν μεγάλην ἁμαρτίαν ἐργάζῃ. τ῅ς δὲ σ῅ς μνημονεύων πάντοτε γυναικὸς οὐδέποτε διαμαρτήσεις. ἐὰν γὰρ αὕτη ἡ ἐνθύμησις ἐπὶ τὴν καρδίαν σου ἀναβῆ, διαμαρτήσεις, καὶ ἐὰν ἕτερα οὕτως πονηρά, ἁμαρτίαν ἐργάζῃ. ἡ γὰρ ἐνθύμησις αὕτη θεοὖ δούλῳ ἁμαρτία μεγάλη ἐστίν· ἐὰν δέ τις ἐργάσηται τὸ ἔργον τὸ πονηρὸν τοὖτο, θάνατον ἑαυτῷ κατεργάζεται. βλέπε οὗν σύ· ἀπέχου ἀπὸ τ῅ς ἐνθυμήσεως ταύτης· ὅπου γὰρ σεμνότης κατοικεῖ, ἐκεῖ ἀνομία οὐκ ὀφείλει ἀναβαίνειν ἐπὶ καρδίαν ἀνδρὸς δικαίου. λέγω αὐτῷ· Κύριε, ἐπίτρεψόν μοι ὀλίγα ἐπερωτ῅σαί σε. Λέγε, φησίν. Κύριε, φημί, εἰ γυναῖκα ἔχῃ τις πιστὴν ἐν κυρίῳ καὶ ταύτην εὕρῃ ἐν μοιχείᾳ τινί, ἆρα ἁμαρτάνει ὁ ἀνὴρ συνζῶν μετ' αὐτ῅ς; Ἄχρι τ῅ς ἀγνοίας, φησίν, οὐχ ἁμαρτάνει· ἐὰν δὲ γνοῖ ὁ ἀνὴρ τὴν ἁμαρτίαν αὐτ῅ς, καὶ μὴ μετανοήσῃ ἡ γυνή, ἀλλ' ἐπιμένῃ τῆ πορνείᾳ αὐτ῅ς, καὶ συνζῆ ὁ ἀνὴρ μετ' αὐτ῅ς, ἔνοχος γίνεται τ῅ς ἁμαρτίας αὐτ῅ς καὶ κοινωνὸς τ῅ς μοιχείας αὐτ῅ς. Σί οὗν, φημί, κύριε, ποιήσῃ ὁ ἀνήρ, ἐὰν ἐπιμείνῃ τῷ πάθει τούτῳ ἡ γυνή; Ἀπολυσάτω, φησίν, αὐτήν, καὶ ὁ ἀνὴρ ἐφ' ἑαυτῷ μενέτω· ἐὰν δὲ ἀπολύσας τὴν γυναῖκα ἑτέραν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γαμήσῃ, καὶ αὐτὸς μοιχ᾵ται. Ἐὰν οὗν, φημί, κύριε, μετὰ τὸ ἀπολυθ῅ναι τὴν γυναῖκα μετανοήσῃ ἡ γυνὴ καὶ θελήσῃ ἐπὶ τὸν ἑαυτ῅ς ἄνδρα ὑποστρέψαι, οὐ παραδεχθήσεται; Καὶ μήν, φησίν, ἐὰν μὴ παραδέξηται αὐτὴν ὁ ἀνήρ, ἁμαρτάνει καὶ μεγάλην ἁμαρτίαν ἑαυτῷ ἐπισπ᾵ται, ἀλλὰ δεῖ παραδεχθ῅ναι τὸν ἡμαρτηκότα καὶ μετανοοὖντα· μὴ ἐπὶ πολὺ δέ· τοῖς γὰρ δούλοις τοὖ θεοὖ μετάνοιά ἐστιν μία. διὰ τὴν μετάνοιαν οὗν οὐκ ὀφείλει γαμεῖν ὁ ἀνήρ. αὕτη ἡ πρ᾵ξις ἐπὶ γυναικὶ καὶ ἀνδρὶ κεῖται. οὐ μόνον, φησίν, μοιχεία ἐστίν, ἐάν τις τὴν σάρκα αὐτοὖ μιάνῃ, ἀλλὰ καὶ ὃς ἅν τὰ ὁμοιώματα ποιῆ τοῖς ἔθνεσιν, μοιχ᾵ται. ὥστε καὶ ἐν τοῖς τοιούτοις ἔργοις ἐὰν ἐμμένῃ τις καὶ μὴ μετανοῆ, ἀπέχου ἀπ' αὐτοὖ καὶ μὴ συνζ῅θι αὐτῷ· εἰ δὲ μή, καὶ σὺ μέτοχος εἶ τ῅ς ἁμαρτίας αὐτοὖ. διὰ τοὖτο προσετάγη ὑμῖν ἐφ' ἑαυτοῖς μένειν, εἴτε ἀνὴρ εἴτε γυνή· δύναται γὰρ ἐν τοῖς τοιούτοις μετάνοια εἶναι. ἐγὼ οὗν, φησίν, οὐ δίδωμι ἀφορμὴν ἵνα αὕτη ἡ πρ᾵ξις οὕτως συντελ῅ται, ἀλλὰ εἰς τὸ μηκέτι ἁμαρτάνειν τὸν ἡμαρτηκότα. περὶ δὲ τ῅ς προτέρας ἁμαρτίας αὐτοὖ ἔστιν ὁ δυνάμενος ἴασιν δοὖναι· αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ ἔχων πάντων τὴν ἐξουσίαν. Ἠρώτησα αὐτὸν πάλιν λέγων· Ἐπεὶ ὁ κύριος ἄξιόν με ἡγήσατο ἵνα μετ' ἐμοὖ πάντοτε κατοικῆς, ὀλίγα μου ·»ματα ἔτι ἀνάσχου, ἐπεὶ οὐ συνίω οὐδέν, καὶ ἡ καρδία μου πεπώρωται ἀπὸ τῶν προτέρων μου πράξεων· συνέτισόν με, ὅτι λίαν ἄφρων εἰμὶ καὶ ὅλως οὐθὲν νοῶ. ἀποκριθείς μοι λέγει· Ἐγώ, φησίν, ἐπὶ τ῅ς μετανοίας εἰμὶ καὶ π᾵σιν τοῖς μετανοοὖσιν σύνεσιν δίδωμι. ἥ οὐ δοκεῖ σοι, φησίν, αὐτὸ τοὖτο τὸ μετανο῅σαι σύνεσιν εἶναι; τὸ μετανο῅σαι, φησίν, σύνεσίς ἐστιν μεγάλη. συνίει γὰρ ὁ ἁμαρτήσας ὅτι πεποίηκεν τὸ πονηρὸν ἔμπροσθεν τοὖ κυρίου καὶ ἀναβαίνει ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτοὖ ἡ πρ᾵ξις ἣν ἔπραξεν, καὶ μετανοεῖ καὶ οὐκέτι ἐργάζεται τὸ πονηρόν, ἀλλὰ τὸ ἀγαθὸν πολυτελῶς ἐργάζεται, καὶ ταπεινοῖ τὴν ἑαυτοὖ ψυχὴν καὶ βασανίζει, ὅτι ἥμαρτεν. βλέπεις οὗν ὅτι ἡ μετάνοια σύνεσίς ἐστιν μεγάλη, Διὰ τοὖτο οὗν, φημί, κύριε, ἐξακριβάζομαι παρὰ σοὖ πάντα· πρῶτον μὲν ὅτι ἁμαρτωλός εἰμι, ἵνα γνῶ ποῖα ἔργα ἐργαζόμενος ζήσομαι, ὅτι πολλαί μού εἰσιν αἱ ἁμαρτίαι καὶ ποικίλαι. Ζήσῃ, φησίν, ἐὰν τὰς ἐντολάς μου φυλάξῃς καὶ πορευθῆς ἐν αὐταῖς· καὶ ὃς ἅν ἀκούσας τὰς ἐντολὰς ταύτας φυλάξῃ, ζήσεται τῷ θεῷ. Ἔτι, φημί, κύριε, προσθήσω τοὖ ἐπερωτ῅σαι. Λέγε, φησίν. Ἤκουσα, φημί, κύριε, παρά τινων διδασκάλων, ὅτι ἑτέρα μετάνοια οὐκ ἔστιν εἰ μὴ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐκείνη, ὅτε εἰς ὕδωρ κατέβημεν καὶ ἐλάβομεν ἄφεσιν ἁμαρτιῶν ἡμῶν τῶν προτέρων. λέγει μοι· Καλῶς ἤκουσας· οὕτω γὰρ ἔχει. ἔδει γὰρ τὸν εἰληφότα ἄφεσιν ἁμαρτιῶν μηκέτι ἁμαρτάνειν, ἀλλ' ἐν ἁγνείᾳ κατοικεῖν. ἐπεὶ δὲ πάντα ἐξακριβάζῃ, καὶ τοὖτό σοι δηλώσω, μὴ διδοὺς ἀφορμὴν τοῖς μέλλουσι πιστεύειν ἥ τοῖς νὖν πιστεύσασιν εἰς τὸν κύριον. οἱ γὰρ νὖν πιστεύσαντες ἥ μέλλοντες πιστεύειν μετάνοιαν ἁμαρτιῶν οὐκ ἔχουσιν, ἄφεσιν δὲ ἔχουσι τῶν προτέρων ἁμαρτιῶν αὐτῶν. τοῖς οὗν κληθεῖσι πρὸ τούτων τῶν ἡμερῶν ἔθηκεν ὁ κύριος μετάνοιαν. καρδιογνώστης γὰρ ὢν ὁ κύριος καὶ πάντα προγινώσκων ἔγνω τὴν ἀσθένειαν τῶν ἀνθρώπων καὶ τὴν πολυπλοκίαν τοὖ διαβόλου, ὅτι ποιήσει τι κακὸν τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ καὶ πονηρεύσεται εἰς αὐτούς. πολύσπλαγχνος οὗν *ὢν+ ὁ κύριος ἐσπλαγχνίσθη ἐπὶ τὴν ποίησιν αὐτοὖ καὶ ἔθηκεν τὴν μετάνοιαν ταύτην, καὶ ἐμοὶ ἡ ἐξουσία τ῅ς μετανοίας ταύτης ἐδόθη. ἀλλὰ ἐγώ σοι λέγω, φησί· μετὰ τὴν κλ῅σιν ἐκείνην τὴν μεγάλην καὶ σεμνὴν ἐάν τις ἐκπειρασθεὶς ὑπὸ τοὖ διαβόλου ἁμαρτήσῃ, μίαν μετάνοιαν ἔχει· ἐὰν δὲ ὑπὸ χεῖρα ἁμαρτάνῃ καὶ μετανοήσῃ, ἀσύμφορόν ἐστι τῷ ἀνθρώπῳ τῷ τοιούτῳ· δυσκόλως γὰρ ζήσεται. λέγω αὐτῷ· Ἐζωοποιήθην ταὖτα παρὰ σοὖ ἀκούσας οὕτως ἀκριβῶς· οἶδα γὰρ ὅτι, ἐὰν μηκέτι προσθήσω ταῖς ἁμαρτίαις μου, σωθήσομαι. ΢ωθήσῃ, φησίν, καὶ πάντες ὅσοι ἐὰν ταὖτα ποιήσωσιν. Ἠρώτησα αὐτὸν πάλιν λέγων· Κύριε, ἐπεὶ ἅπαξ ἀνέχῃ μου, ἔτι μοι καὶ τοὖτο δήλωσον. Λέγε, φησίν. Ἐὰν γυνή, φημί, κύριε, ἥ πάλιν ἀνήρ τις κοιμηθῆ καὶ γαμήσῃ τις ἐξ αὐτῶν, μήτι ἁμαρτάνει ὁ γαμῶν; Oὐχ ἁμαρτάνει, φησίν· ἐὰν δὲ ἐφ' ἑαυτῷ μείνῃ τις, περισσοτέραν ἑαυτῷ τιμὴν καὶ μεγάλην δόξαν περιποιεῖται πρὸς τὸν κύριον· ἐὰν δὲ καὶ γαμήσῃ, οὐχ ἁμαρτάνει. τήρει οὗν τὴν ἁγνείαν καὶ τὴν σεμνότητα, καὶ ζήσῃ τῷ θεῷ ταὖτά σοι ὅσα λαλῶ ἥ καὶ μέλλω λαλεῖν, φύλασσε ἀπὸ τοὖ νὖν, ἀφ' ἧς μοι παρεδόθης ἡμέρας, καὶ εἰς τὸν οἶκόν σου κατοικήσω. τοῖς δὲ προτέροις σου παραπτώμασιν ἄφεσις ἔσται, ἐὰν τὰς ἐντολάς μου φυλάξῃς. καὶ π᾵σι δὲ ἄφεσις ἔσται, ἐὰν τὰς ἐντολάς μου ταύτας φυλάξωσι καὶ πορευθῶσιν ἐν τῆ ἁγνότητι ταύτῃ.

Ἐνηοιὴ ε
Μακρόθυμος, φησί, γίνου καὶ συνετός, καὶ πάντων τῶν πονηρῶν ἔργων κατακυριεύσεις καὶ ἐργάσῃ π᾵σαν δικαιοσύνην. ἐὰν γὰρ μακρόθυμος ἔσῃ,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον τὸ κατοικοὖν ἐν σοὶ καθαρὸν ἔσται, μὴ ἐπισκοτούμενον ὑπὸ ἑτέρου πονηροὖ πνεύματος, ἀλλ' ἐν εὐρυχώρῳ κατοικοὖν ἀγαλλιάσεται καὶ εὐφρανθήσεται μετὰ τοὖ σκεύους ἐν ᾧ κατοικεῖ, καὶ λειτουργήσει τῷ θεῷ ἐν ἱλαρότητι πολλῆ, ἔχον τὴν εὐθηνίαν ἐν ἑαυτῷ. ἐὰν δὲ ὀξυχολία τις προσέλθῃ, εὐθὺς τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον, τρυφερὸν ὄν, στενοχωρεῖται, μὴ ἔχον τὸν τόπον καθαρόν, καὶ ζητεῖ ἀποστ῅ναι ἐκ τοὖ τόπου· πνίγεται γὰρ ὑπὸ τοὖ πονηροὖ πνεύματος, μὴ ἔχον τόπον λειτουργ῅σαι τῷ κυρίῳ καθὼς βούλεται, μιαινόμενον ὑπὸ τ῅ς ὀξυχολίας. ἐν γὰρ τῆ μακροθυμίᾳ ὁ κύριος κατοικεῖ, ἐν δὲ τῆ ὀξυχολίᾳ ὁ διάβολος. ἀμφότερα οὗν τὰ πνεύματα ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατοικοὖντα, ἀσύμφορόν ἐστιν καὶ πονηρὸν τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ ἐν ᾧ κατοικοὖσιν. ἐὰν γὰρ λάβῃς ἀψινθίου μικρὸν λίαν καὶ εἰς κεράμιον μέλιτος ἐπιχέῃς, οὐχὶ ὅλον τὸ μέλι ἀφανίζεται, καὶ τοσοὖτον μέλι ὑπὸ τοὖ ἐλαχίστου ἀψινθίου ἀπόλλυται καὶ ἀπολλύει τὴν γλυκύτητα τοὖ μέλιτος, καὶ οὐκέτι τὴν αὐτὴν χάριν ἔχει παρὰ τῷ δεσπότῃ, ὅτι ἐπικράνθη καὶ τὴν χρ῅σιν αὐτοὖ ἀπώλεσεν; ἐὰν δὲ εἰς τὸ μέλι μὴ βληθῆ τὸ ἀψίνθιον, γλυκὺ εὑρίσκεται τὸ μέλι καὶ εὔχρηστον γίνεται τῷ δεσπότῃ αὐτοὖ. βλέπεις ὅτι ἡ μακροθυμία γλυκυτάτη ἐστὶν ὑπὲρ τὸ μέλι καὶ εὔχρηστός ἐστι τῷ κυρίῳ, καὶ ἐν αὐτῆ κατοικεῖ. ἡ δὲ ὀξυχολία πικρὰ καὶ ἄχρηστός ἐστιν. ἐὰν οὗν μιγῆ ἡ ὀξυχολία τῆ μακροθυμίᾳ, μιαίνεται ἡ μακροθυμία, καὶ οὐκ εὔχρηστός ἐστι τῷ θεῷ ἡ ἔντευξις αὐτ῅ς. Ἤθελον, φημί, κύριε, γνῶναι τὴν ἐνέργειαν τ῅ς ὀξυχολίας, ἵνα φυλάξωμαι ἀπ' αὐτ῅ς. Καὶ μήν, φησίν, ἐὰν μὴ φυλάξῃ ἀπ' αὐτ῅ς σὺ καὶ ὁ οἶκός σου, ἀπώλεσάς σου τὴν π᾵σαν ἐλπίδα. ἀλλὰ φύλαξαι ἀπ' αὐτ῅ς· ἐγὼ γὰρ μετὰ σοὖ εἰμί. καὶ πάντες δὲ ἀφέξονται ἀπ' αὐτ῅ς, ὅσοι ἅν μετανοήσωσιν ἐξ ὅλης τ῅ς καρδίας αὐτῶν· μετ' αὐτῶν γὰρ ἔσομαι καὶ συντηρήσω αὐτούς· ἐδικαιώθησαν γὰρ πάντες ὑπὸ τοὖ σεμνοτάτου ἀγγέλου. Ἄκουε <νὖν>, φησί, τὴν ἐνέργειαν τ῅ς ὀξυχολίας, πῶς πονηρά ἐστι, καὶ πῶς τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ καταστρέφει τῆ ἑαυτ῅ς ἐνεργείᾳ, καὶ πῶς ἀποπλανᾶ αὐτοὺς ἀπὸ τ῅ς δικαιοσύνης. οὐκ ἀποπλανᾶ δὲ τοὺς πλήρεις ὄντας ἐν τῆ πίστει, οὐδὲ ἐνεργ῅σαι δύναται εἰς αὐτούς, ὅτι ἡ δύναμις τοὖ κυρίου μετ' αὐτῶν ἐστιν· ἀποπλανᾶ δὲ τοὺς ἀποκένους καὶ διψύχους ὄντας. ὅταν γὰρ ἴδῃ τοὺς τοιούτους ἀνθρώπους εὐσταθοὖντας, παρεμβάλλει ἑαυτὴν εἰς τὴν καρδίαν τοὖ ἀνθρώπου ἐκείνου, καὶ ἐκ τοὖ μηδενὸς ἡ γυνὴ ἥ ὁ ἀνὴρ ἐν πικρίᾳ γίνεται ἕνεκεν βιωτικῶν πραγμάτων, ἥ περὶ ἐδεσμάτων ἥ μικρολογίας τινος, ἥ <περὶ> φίλου τινος, ἥ περὶ δόσεως ἥ λήψεως, ἥ περὶ τοιούτων μωρῶν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πραγμάτων. ταὖτα γὰρ πάντα μωρά ἐστι καὶ κενὰ καὶ ἄφρονα καὶ ἀσύμφορα τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ. ἡ δὲ μακροθυμία μεγάλη ἐστὶ καὶ ὀχυρά, ἰσχυρὰν δύναμιν ἔχουσα καὶ στιβαρὰν καὶ εὐθηνουμένην ἐν πλατυσμῷ μεγάλῳ, ἱλαρά, ἀγαλλιωμένη, ἀμέριμνος οὗσα, δοξάζουσα τὸν κύριον ἐν παντὶ καιρῷ, μηδὲν ἐν ἑαυτῆ ἔχουσα πικρόν, παραμένουσα διαπαντὸς πραεῖα καὶ ἡσύχιος. αὕτη οὗν ἡ μακροθυμία κατοικεῖ μετὰ τῶν τὴν πίστιν ἐχόντων ὁλόκληρον. ἡ δὲ ὀξυχολία πρῶτον μὲν μωρά ἐστιν, ἐλαφρά τε καὶ ἄφρων. εἶτα ἐκ τ῅ς ἀφροσύνης γίνεται πικρία, ἐκ δὲ τ῅ς πικρίας θυμός, ἐκ δὲ τοὖ θυμοὖ ὀργή, ἐκ δὲ τ῅ς ὀργ῅ς μ῅νις· εἶτα ἡ μ῅νις αὕτη ἐκ τοσούτων κακῶν συνισταμένη γίνεται ἁμαρτία μεγάλη καὶ ἀνίατος. ὅταν γὰρ ταὖτα τὰ πνεύματα ἐν ἑνὶ ἀγγείῳ κατοικῆ, ο὘ καὶ τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον κατοικεῖ, οὐ χωρεῖ τὸ ἄγγος ἐκεῖνο, ἀλλ' ὑπερπλεονάζει. τὸ τρυφερὸν οὗν πνεὖμα, μὴ ἔχον συνήθειαν μετὰ πονηροὖ πνεύματος κατοικεῖν μηδὲ μετὰ σκληρότητος, ἀποχωρεῖ ἀπὸ τοὖ ἀνθρώπου τοὖ τοιούτου καὶ ζητεῖ κατοικεῖν μετὰ πραότητος καὶ ἡσυχίας. εἶτα ὅταν ἀποστῆ ἀπὸ τοὖ ἀνθρώπου ἐκείνου ο὘ κατοικεῖ, γίνεται ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος κενὸς ἀπὸ τοὖ πνεύματος τοὖ δικαίου, καὶ τὸ λοιπὸν πεπληρωμένος τοῖς πνεύμασι τοῖς πονηροῖς ἀκαταστατεῖ ἐν πάσῃ πράξει αὐτοὖ, περισπώμενος ὧδε κἀκεῖ ἀπὸ τῶν πνευμάτων τῶν πονηρῶν, καὶ ὅλως ἀποτυφλοὖται ἀπὸ τ῅ς διανοίας τ῅ς ἀγαθ῅ς. οὕτως οὗν συμβαίνει π᾵σι τοῖς ὀξυχόλοις. ἀπέχου οὗν ἀπὸ τ῅ς ὀξυχολίας, τοὖ πονηροτάτου πνεύματος· ἔνδυσαι δὲ τὴν μακροθυμίαν καὶ ἀντίστα τῆ ὀξυχολίᾳ καὶ τῆ πικρίᾳ, καὶ ἔσῃ εὑρισκόμενος μετὰ τ῅ς σεμνότητος τ῅ς ἠγαπημένης ὑπὸ τοὖ κυρίου. βλέπε οὗν μήποτε παρενθυμηθῆς τὴν ἐντολὴν ταύτην· ἐὰν γὰρ ταύτης τ῅ς ἐντολ῅ς κυριεύσῃς, καὶ τὰς λοιπὰς ἐντολὰς δυνήσῃ φυλάξαι, ἅς σοι μέλλω ἐντέλλεσθαι. ἰσχυροὖ ἐν αὐταῖς καὶ ἐνδυναμοὖ, καὶ πάντες ἐνδυναμούσθωσαν ὅσοι ἐὰν θέλωσιν ἐν αὐταῖς πορεύεσθαι.

Ἐνηοιὴ Ϛ
Ἐνετειλάμην σοι, φησίν, ἐν τῆ πρώτῃ ἐντολῆ ἵνα φυλάξῃς τὴν πίστιν καὶ τὸν φόβον καὶ τὴν ἐγκράτειαν. Ναί, φημί, κύριε. Ἀλλὰ νὖν θέλω σοι, φησίν, δηλῶσαι καὶ τὰς δυνάμεις αὐτῶν, ἵνα νοήσῃς τίς αὐτῶν τίνα δύναμιν ἔχει καὶ ἐνέργειαν. διπλαῖ γάρ εἰσιν αἱ ἐνέργειαι αὐτῶν· κεῖνται οὗν ἐπὶ δικαίῳ καὶ ἀδίκῳ· σὺ οὗν πίστευε τῷ δικαίῳ, τῷ δὲ ἀδίκῳ μὴ πιστεύσῃς· τὸ γὰρ δίκαιον ὀρθὴν ὁδὸν ἔχει, τὸ δὲ ἄδικον στρεβλήν. ἀλλὰ σὺ τῆ ὀρθῆ ὁδῷ πορεύου

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ ὁμαλῆ, τὴν δὲ στρεβλὴν ἔασον. ἡ γὰρ στρεβλὴ ὁδὸς τρίβους οὐκ ἔχει, ἀλλ' ἀνοδίας καὶ προσκόμματα πολλά, καὶ τραχεῖά ἐστι καὶ ἀκανθώδης. βλαβερὰ οὗν ἐστι τοῖς ἐν αὐτῆ πορευομένοις. οἱ δὲ τῆ ὀρθῆ ὁδῷ πορευόμενοι ὁμαλῶς περιπατοὖσι καὶ ἀπροσκόπως· οὔτε γὰρ τραχεῖά ἐστιν οὔτε ἀκανθώδης. βλέπεις οὗν ὅτι συμφορώτερόν ἐστι ταύτῃ τῆ ὁδῷ πορεύεσθαι. Ἀρέσκει μοι, φημί, κύριε, ταύτῃ τῆ ὁδῷ πορεύεσθαι. Πορεύσῃ, φησί, καὶ ὃς ἅν ἐξ ὅλης καρδίας ἐπιστρέψῃ πρὸς κύριον, πορεύσεται ἐν αὐτῆ. Ἄκουε νὖν, φησί, περὶ τ῅ς πίστεως. δύο εἰσὶν ἄγγελοι μετὰ τοὖ ἀνθρώπου, εἷς τ῅ς δικαιοσύνης καὶ εἷς τ῅ς πονηρίας. Πῶς οὗν, φημί, κύριε, γνώσομαι τὰς αὐτῶν ἐνεργείας, ὅτι ἀμφότεροι ἄγγελοι μετ' ἐμοὖ κατοικοὖσιν; Ἄκουε, φησί, καὶ συνιεῖς αὐτάς. ὁ μὲν τ῅ς δικαιοσύνης ἄγγελος τρυφερός ἐστι καὶ αἰσχυντηρὸς καὶ πραύς καὶ ἡσύχιος. ὅταν οὗν ο὘τος ἐπὶ τὴν καρδίαν σου ἀναβῆ, εὐθέως λαλεῖ μετὰ σοὖ περὶ δικαιοσύνης, περὶ ἁγνείας, περὶ σεμνότητος καὶ περὶ αὐταρκείας καὶ περὶ παντὸς ἔργου δικαίου καὶ περὶ πάσης ἀρετ῅ς ἐνδόξου. ταὖτα πάντα ὅταν εἰς τὴν καρδίαν σου ἀναβῆ, γίνωσκε ὅτι ὁ ἄγγελος τ῅ς δικαιοσύνης μετὰ σοὖ ἐστι. ταὖτα οὗν ἐστι τὰ ἔργα τοὖ ἀγγέλου τ῅ς δικαιοσύνης. τούτῳ οὗν πίστευε καὶ τοῖς ἔργοις αὐτοὖ. ὅρα νὖν καὶ τοὖ ἀγγέλου τ῅ς πονηρίας τὰ ἔργα. πρῶτον πάντων ὀξύχολός ἐστι, καὶ πικρὸς καὶ ἄφρων, καὶ τὰ ἔργα αὐτοὖ πονηρά, καταστρέφοντα τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ· ὅταν οὗν ο὘τος ἐπὶ τὴν καρδίαν σου ἀναβῆ, γνῶθι αὐτὸν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοὖ. Πῶς, φημί, κύριε, νοήσω αὐτόν, οὐκ ἐπίσταμαι. Ἄκουε, φησίν. ὅταν ὀξυχολία σοί τις προσπέσῃ ἥ πικρία, γίνωσκε ὅτι αὐτός ἐστιν ἐν σοί· εἶτα ἐπιθυμία πράξεων πολλῶν καὶ πολυτέλειαι ἐδεσμάτων πολλῶν καὶ μεθυσμάτων καὶ κραιπαλῶν πολλῶν καὶ ποικίλων τρυφῶν καὶ οὐ δεόντων, καὶ ἐπιθυμίαι γυναικῶν καὶ πλεονεξία καὶ ὑπερηφανία πολλή τις καὶ ἀλαζονεία, καὶ ὅσα τούτοις παραπλήσιά ἐστι καὶ ὅμοια. ταὖτα οὗν ὅταν ἐπὶ τὴν καρδίαν σου ἀναβῆ, γίνωσκε ὅτι ὁ ἄγγελος τ῅ς πονηρίας ἐστὶν ἐν σοί. σὺ οὗν ἐπιγνοὺς τὰ ἔργα αὐτοὖ ἀπόστα ἀπ' αὐτοὖ καὶ μηδὲν αὐτῷ πίστευε, ὅτι τὰ ἔργα αὐτοὖ πονηρά εἰσι καὶ ἀσύμφορα τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ. ἔχεις οὗν ἀμφοτέρων τῶν ἀγγέλων τὰς ἐνεργείας· σύνιε αὐτὰς καὶ πίστευε τῷ ἀγγέλῳ τ῅ς δικαιοσύνης· ἀπὸ δὲ τοὖ ἀγγέλου τ῅ς πονηρίας ἀπόστηθι, ὅτι ἡ διδαχὴ αὐτοὖ πονηρά ἐστι παντὶ ἔργῳ· ἐὰν γὰρ ᾖ τις πιστότατος ἀνήρ, καὶ ἡ ἐνθύμησις τοὖ ἀγγέλου τούτου ἀναβῆ ἐπὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὴν καρδίαν αὐτοὖ, δεῖ τὸν ἄνδρα ἐκεῖνον ἥ τὴν γυναῖκα ἐξαμαρτ῅σαί τι. ἐὰν δὲ πάλιν πονηρότατός τις ᾖ ἀνὴρ ἥ γυνή, καὶ ἀναβῆ ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτοὖ τὰ ἔργα τοὖ ἀγγέλου τ῅ς δικαιοσύνης, ἐξ ἀνάγκης δεῖ αὐτὸν ἀγαθόν τι ποι῅σαι. βλέπεις οὗν, φησίν, ὅτι καλόν ἐστι τῷ ἀγγέλῳ τ῅ς δικαιοσύνης ἀκολουθεῖν, τῷ δὲ ἀγγέλῳ τ῅ς πονηρίας ἀποτάξασθαι. τὰ μὲν περὶ τ῅ς πίστεως αὕτη ἡ ἐντολὴ δηλοῖ, ἵνα τοῖς ἔργοις τοὖ ἀγγέλου τ῅ς δικαιοσύνης πιστεύσῃς, καὶ ἐργασάμενος αὐτὰ ζήσῃ τῷ θεῷ. πίστευε δὲ ὅτι τὰ ἔργα τοὖ ἀγγέλου τ῅ς πονηρίας χαλεπά ἐστι· μὴ ἐργαζόμενος οὗν αὐτὰ ζήσῃ τῷ θεῷ.

Ἐνηοιὴ δ
Υοβήθητι, φησί, τὸν κύριον καὶ φύλασσε τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ· φυλάσσων οὗν τὰς ἐντολὰς τοὖ θεοὖ ἔσῃ δυνατὸς ἐν πάσῃ πράξει, καὶ ἡ πρ᾵ξίς σου ἀσύγκριτος ἔσται. φοβούμενος γὰρ τὸν κύριον πάντα καλῶς ἐργάσῃ· ο὘τος δέ ἐστιν ὁ φόβος ὃν δεῖ σε φοβηθ῅ναι, καὶ σωθήσῃ. τὸν δὲ διάβολον μὴ φοβηθῆς· φοβούμενος γὰρ τὸν κύριον κατακυριεύσεις τοὖ διαβόλου, ὅτι δύναμις ἐν αὐτῷ οὐκ ἔστιν. ἐν ᾧ δὲ δύναμις οὐκ ἔστιν, οὐδὲ φόβος· ἐν ᾧ δὲ δύναμις ἡ ἔνδοξος, καὶ φόβος ἐν αὐτῷ. π᾵ς γὰρ ὁ δύναμιν ἔχων φόβον ἔχει· ὁ δὲ μὴ ἔχων δύναμιν ὑπὸ πάντων καταφρονεῖται. φοβήθητι δὲ τὰ ἔργα τοὖ διαβόλου, ὅτι πονηρά ἐστι. φοβούμενος οὗν τὸν κύριον φοβηθήσῃ τὰ ἔργα τοὖ διαβόλου καὶ οὐκ ἐργάσῃ αὐτά, ἀλλ' ἀφέξῃ ἀπ' αὐτῶν. δισσοὶ οὗν εἰσιν οἱ φόβοι· ἐὰν γὰρ θέλῃς τὸ πονηρὸν ἐργάσασθαι, φοβοὖ τὸν κύριον καὶ οὐκ ἐργάσῃ αὐτό· ἐὰν δὲ θέλῃς πάλιν τὸ ἀγαθὸν ἐργάσασθαι, φοβοὖ τὸν κύριον καὶ ἐργάσῃ αὐτό. ὥστε ὁ φόβος τοὖ κυρίου ἰσχυρός ἐστι καὶ μέγας καὶ ἔνδοξος. φοβήθητι οὗν τὸν κύριον, καὶ ζήσῃ αὐτῷ· καὶ ὅσοι ἅν φοβηθῶσιν αὐτὸν τῶν φυλασσόντων τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ, ζήσονται τῷ θεῷ. Διατί, φημί, κύριε, εἶπας περὶ τῶν τηρούντων τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ· Ζήσονται τῷ θεῷ; Ὅτι, φησίν, π᾵σα ἡ κτίσις φοβεῖται τὸν κύριον, τὰς δὲ ἐντολὰς αὐτοὖ οὐ φυλάσσει. τῶν οὗν φοβουμένων αὐτὸν καὶ φυλασσόντων τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ, ἐκείνων ἡ ζωή ἐστι παρὰ τῷ θεῷ· τῶν δὲ μὴ φυλασσόντων τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ, οὐδὲ ζωὴ ἐν αὐτοῖς.

Ἐνηοιὴ ε
Eἶπόν σοι, φησίν, ὅτι τὰ κτίσματα τοὖ θεοὖ διπλ᾵ ἐστι· καὶ γὰρ ἡ ἐγκράτεια διπλ῅ ἐστιν. ἐπί τινων γὰρ δεῖ ἐγκρατεύεσθαι, ἐπί τινων δὲ οὐ δεῖ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Γνώρισόν μοι, φημί, κύριε, ἐπὶ τίνων δεῖ ἐγκρατεύεσθαι, ἐπὶ τίνων δὲ οὐ δεῖ. Ἄκουε, φησί. τὸ πονηρὸν ἐγκρατεύου, καὶ μὴ ποίει αὐτό· τὸ δὲ ἀγαθὸν μὴ ἐγκρατεύου, ἀλλὰ ποίει αὐτό. <ἐὰν γὰρ ἐγκρατεύσῃ τὸ ἀγαθὸν μὴ ποιεῖν, ἁμαρτίαν μεγάλην ἐργάζῃ·> ἐὰν δὲ ἐγκρατεύσῃ τὸ πονηρὸν μὴ ποιεῖν, δικαιοσύνην μεγάλην ἐργάζῃ. ἐγκράτευσαι οὗν ἀπὸ πονηρίας πάσης ἐργαζόμενος τὸ ἀγαθόν. Ποταπαί, φημί, κύριε, εἰσὶν αἱ πονηρίαι ἀφ' ὧν δεῖ ἡμ᾵ς ἐγκρατεύεσθαι; Ἄκουε, φησίν· ἀπὸ μοιχείας καὶ πορνείας, ἀπὸ μεθύσματος ἀνομίας, ἀπὸ τρυφ῅ς πονηρ᾵ς, ἀπὸ ἐδεσμάτων πολλῶν καὶ πολυτελείας πλούτου καὶ καυχήσεως καὶ ὑψηλοφροσύνης καὶ ὑπερηφανίας, καὶ ἀπὸ ψεύσματος καὶ καταλαλι᾵ς καὶ ὑποκρίσεως, μνησικακίας καὶ πάσης βλασφημίας. ταὖτα τὰ ἔργα πάντων πονηρότατά εἰσιν ἐν τῆ ζωῆ τῶν ἀνθρώπων. ἀπὸ τούτων οὗν τῶν ἔργων δεῖ ἐγκρατεύεσθαι τὸν δοὖλον τοὖ θεοὖ. ὁ γὰρ μὴ ἐγκρατευόμενος ἀπὸ τούτων οὐ δύναται ζ῅σαι τῷ θεῷ. ἄκουε οὗν καὶ τὰ ἀκόλουθα τούτων. Ἔτι γάρ, φημί, κύριε, πονηρὰ ἔργα ἐστί; Καί γε πολλά, φησίν, ἔστιν ἀφ' ὧν δεῖ τὸν δοὖλον τοὖ θεοὖ ἐγκρατεύεσθαι· κλέμμα, ψεὖδος, ἀποστέρησις, ψευδομαρτυρία, πλεονεξία, ἐπιθυμία πονηρά, ἀπάτη, κενοδοξία, ἀλαζονεία, καὶ ὅσα τούτοις ὅμοιά εἰσιν. οὐ δοκεῖ σοι ταὖτα πονηρὰ εἶναι; Καὶ λίαν πονηρά, φημί, τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ. Σούτων πάντων δεῖ ἐγκρατεύεσθαι τὸν δουλεύοντα τῷ θεῷ. ἐγκράτευσαι οὗν ἀπὸ πάντων τούτων, ἵνα ζήσῃ τῷ θεῷ καὶ ἐγγραφήσῃ μετὰ τῶν ἐγκρατευομένων αὐτά. ὧν μὲν οὗν δεῖ σε ἐγκρατεύεσθαι, ταὖτά ἐστιν. ἃ δὲ δεῖ σε μὴ ἐγκρατεύεσθαι, φησίν, ἀλλὰ ποιεῖν, ἄκουε. τὸ ἀγαθὸν μὴ ἐγκρατεύου, ἀλλὰ ποίει αὐτό. Καὶ τῶν ἀγαθῶν μοι, φημί, κύριε, δήλωσον τὴν δύναμιν, ἵνα πορευθῶ ἐν αὐτοῖς καὶ δουλεύσω αὐτοῖς, ἵνα ἐργασάμενος αὐτὰ δυνηθῶ σωθ῅ναι. Ἄκουε, φησί, καὶ τῶν ἀγαθῶν τὰ ἔργα, ἅ σε δεῖ ἐργάζεσθαι καὶ μὴ ἐγκρατεύεσθαι. πρῶτον πάντων πίστις, φόβος κυρίου, ἀγάπη, ὁμόνοια, ·»ματα δικαιοσύνης, ἀλήθεια, ὑπομονή· τούτων ἀγαθώτερον οὐδέν ἐστιν ἐν τῆ ζωῆ τῶν ἀνθρώπων. ταὖτα ἐάν τις φυλάσσῃ καὶ μὴ ἐγκρατεύηται ἀπ' αὐτῶν, μακάριος γίνεται ἐν τῆ ζωῆ αὐτοὖ. εἶτα τούτων τὰ ἀκόλουθα ἄκουσον· χήραις ὑπηρετεῖν, ὀρφανοὺς καὶ ὑστερουμένους ἐπισκέπτεσθαι, ἐξ ἀναγκῶν λυτροὖσθαι τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ, φιλόξενον εἶναι (ἐν γὰρ τῆ φιλοξενίᾳ εὑρίσκεται ἀγαθοποίησίς ποτε), μηδενὶ ἀντιτάσσεσθαι, ἡσύχιον εἶναι, ἐνδεέστερον γίνεσθαι πάντων ἀνθρώπων, πρεσβύτας σέβεσθαι, δικαιοσύνην ἀσκεῖν, ἀδελφότητα συντηρεῖν, ὕβριν ὑποφέρειν, μακρόθυμον εἶναι, μνησικακίαν μὴ ἔχειν, κάμνοντας τῆ ψυχῆ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

παρακαλεῖν, ἐσκανδαλισμένους ἀπὸ τ῅ς πίστεως μὴ ἀποβάλλεσθαι, ἀλλ' ἐπιστρέφειν καὶ εὐθύμους ποιεῖν, ἁμαρτάνοντας νουθετεῖν, χρεώστας μὴ θλίβειν καὶ ἐνδεεῖς, καὶ εἴ τινα τούτοις ὅμοιά ἐστι. δοκεῖ σοι, φησί, ταὖτα ἀγαθὰ εἶναι; Σί γάρ, φημί, κύριε, τούτων ἀγαθώτερον; Πορεύου οὗν, φησίν, ἐν αὐτοῖς καὶ μὴ ἐγκρατεύου ἀπ' αὐτῶν, καὶ ζήσῃ τῷ θεῷ. φύλασσε οὗν τὴν ἐντολὴν ταύτην· ἐὰν τὸ ἀγαθὸν ποιῆς καὶ μὴ ἐγκρατεύσῃ ἀπ' αὐτοὖ, ζήσῃ τῷ θεῷ, καὶ πάντες ζήσονται τῷ θεῷ οἱ οὕτω ποιοὖντες. καὶ πάλιν ἐὰν τὸ πονηρὸν μὴ ποιῆς καὶ ἐγκρατεύσῃ ἀπ' αὐτοὖ, ζήσῃ τῷ θεῷ, καὶ πάντες ζήσονται τῷ θεῷ, ὅσοι ἐὰν ταύτας τὰς ἐντολὰς φυλάξωσι καὶ πορευθῶσιν ἐν αὐταῖς.

Ἐνηοιὴ ζ
Λέγει μοι· Ἀρον ἀπὸ σεαυτοὖ τὴν διψυχίαν καὶ μηδὲν ὅλως διψυχήσῃς αἰτήσασθαί τι παρὰ τοὖ θεοὖ, λέγων ἐν σεαυτῷ ὅτι πῶς δύναμαι αἰτήσασθαι παρὰ τοὖ κυρίου καὶ λαβεῖν, ἡμαρτηκὼς τοσαὖτα εἰς αὐτόν; μὴ διαλογίζου ταὖτα, ἀλλ' ἐξ ὅλης τ῅ς καρδίας σου ἐπίστρεψον ἐπὶ τὸν κύριον, καὶ αἰτοὖ παρ' αὐτοὖ ἀδιστάκτως, καὶ γνώσῃ τὴν πολυσπλαγχνίαν αὐτοὖ, ὅτι οὐ μή σε ἐγκαταλίπῃ, ἀλλὰ τὸ αἴτημα τ῅ς ψυχ῅ς σου πληροφορήσει. οὐκ ἔστι γὰρ ὁ θεὸς ὡς οἱ ἄνθρωποι μνησικακοὖντες, ἀλλ' αὐτὸς ἀμνησίκακός ἐστιν καὶ σπλαγχνίζεται ἐπὶ τὴν ποίησιν αὐτοὖ. σὺ οὗν καθάρισόν σου τὴν καρδίαν ἀπὸ πάντων τῶν ματαιωμάτων τοὖ αἰῶνος τούτου καὶ τῶν προειρημένων σοι ῥημάτων, καὶ αἰτοὖ παρὰ τοὖ κυρίου, καὶ ἀπολήψῃ πάντα, καὶ ἀπὸ πάντων τῶν αἰτημάτων σου ἀνυστέρητος ἔσῃ, ἐὰν ἀδιστάκτως αἰτήσῃ παρὰ τοὖ κυρίου. ἐὰν δὲ διστάσῃς ἐν τῆ καρδίᾳ σου, οὐδὲν οὐ μὴ λήψῃ τῶν αἰτημάτων σου. οἱ γὰρ διστάζοντες εἰς τὸν θεόν, ο὘τοί εἰσιν οἱ δίψυχοι, καὶ οὐδὲν ὅλως ἐπιτυγχάνουσι τῶν αἰτημάτων αὐτῶν. οἱ δὲ ὁλοτελεῖς ὄντες ἐν τῆ πίστει πάντα αἰτοὖνται πεποιθότες ἐπὶ τὸν κύριον, καὶ λαμβάνουσιν, ὅτι ἀδιστάκτως αἰτοὖνται, μηδὲν διψυχοὖντες. π᾵ς γὰρ δίψυχος ἀνήρ, ἐὰν μὴ μετανοήσῃ, δυσκόλως σωθήσεται. καθάρισον οὗν τὴν καρδίαν σου ἀπὸ τ῅ς διψυχίας, ἔνδυσαι δὲ τὴν πίστιν, ὅτι ἰσχυρά ἐστι, καὶ πίστευε τῷ θεῷ ὅτι πάντα τὰ αἰτήματά σου ἃ αἰτεῖς λήψῃ. καὶ ἐὰν αἰτησάμενός ποτε παρὰ τοὖ κυρίου αἴτημά τι βραδύτερον λαμβάνῃς, μὴ διψυχήσῃς ὅτι ταχὺ οὐκ ἔλαβες τὸ αἴτημα τ῅ς ψυχ῅ς σου· πάντως γὰρ διὰ πειρασμόν τινα ἥ παράπτωμά τι, ὃ σὺ ἀγνοεῖς, βραδύτερον λαμβάνεις τὸ αἴτημά σου. σὺ οὗν μὴ διαλίπῃς αἰτούμενος τὸ αἴτημα τ῅ς ψυχ῅ς σου, καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λήψῃ αὐτό. ἐὰν δὲ ἐκκακήσῃς καὶ διψυχήσῃς αἰτούμενος, σεαυτὸν αἰτιῶ καὶ μὴ τὸν διδόντα σοι. βλέπε τὴν διψυχίαν ταύτην· πονηρὰ γάρ ἐστι καὶ ἀσύνετος, καὶ πολλοὺς ἐκριζοῖ ἀπὸ τ῅ς πίστεως, καί γε λίαν πιστοὺς καὶ ἰσχυρούς. καὶ γὰρ αὕτη ἡ διψυχία θυγάτηρ ἐστὶ τοὖ διαβόλου, καὶ λίαν πονηρεύεται εἰς τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ. καταφρόνησον οὗν τ῅ς διψυχίας καὶ κατακυρίευσον αὐτ῅ς ἐν παντὶ πράγματι, ἐνδυσάμενος τὴν πίστιν τὴν ἰσχυρὰν καὶ δυνατήν. ἡ γὰρ πίστις πάντα ἐπαγγέλλεται, πάντα τελειοῖ, ἡ δὲ διψυχία μὴ καταπιστεύουσα ἑαυτῆ πάντων ἀποτυγχάνει τῶν ἔργων αὐτ῅ς ὧν πράσσει. βλέπεις οὗν, φησίν, ὅτι ἡ πίστις ἄνωθέν ἐστι παρὰ τοὖ κυρίου, καὶ ἔχει δύναμιν μεγάλην· ἡ δὲ διψυχία ἐπίγειον πνεὖμά ἐστι παρὰ τοὖ διαβόλου, δύναμιν μὴ ἔχουσα. σὺ οὗν δούλευε τῆ ἐχούσῃ δύναμιν τῆ πίστει, καὶ ἀπὸ τ῅ς διψυχίας ἀπόσχου τ῅ς μὴ ἐχούσης δύναμιν, καὶ ζήσῃ τῷ θεῷ, καὶ πάντες ζήσονται τῷ θεῷ οἱ ταὖτα φρονοὖντες.

Ἐνηοιὴ η
Ἀρον ἀπὸ σεαυτοὖ, φησί, τὴν λύπην· καὶ γὰρ αὕτη ἀδελφή ἐστι τ῅ς διψυχίας καὶ τ῅ς ὀξυχολίας. Πῶς, φημί, κύριε, ἀδελφή ἐστι τούτων; ἄλλο γάρ μοι δοκεῖ εἶναι ὀξυχολία, καὶ ἄλλο διψυχία, καὶ ἄλλο λύπη. Ἀσύνετος εἶ, ἄνθρωπε, <φησίν·> οὐ νοεῖς ὅτι ἡ λύπη πάντων τῶν πνευμάτων πονηροτέρα ἐστὶ καὶ δεινοτάτη τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ, καὶ παρὰ πάντα τὰ πνεύματα καταφθείρει τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐκτρίβει τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον, καὶ πάλιν σώζει; Ἐγώ, φημί, κύριε, ἀσύνετός εἰμι, καὶ οὐ συνίω τὰς παραβολὰς ταύτας· πῶς γὰρ δύναται ἐκτρίβειν καὶ πάλιν σώζειν, οὐ νοῶ. Ἄκουε, φησίν· οἱ μηδέποτε ἐρευνήσαντες περὶ τ῅ς ἀληθείας μηδὲ ἐπιζητήσαντες περὶ τ῅ς θεότητος, πιστεύσαντες δὲ μόνον, ἐμπεφυρμένοι δὲ πραγματείαις καὶ πλούτῳ καὶ φιλίαις ἐθνικαῖς καὶ ἄλλαις πολλαῖς πραγματείαις τοὖ αἰῶνος τούτου· ὅσοι οὗν τούτοις πρόσκεινται, οὐ νοοὖσι τὰς παραβολὰς τ῅ς θεότητος· ἐπισκοτοὖνται γὰρ ὑπὸ τούτων τῶν πράξεων καὶ καταφθείρονται καὶ γίνονται κεχερσωμένοι. καθὼς οἱ ἀμπελῶνες οἱ καλοί, ὅταν ἀμελείας τύχωσι, χερσοὖνται ἀπὸ τῶν ἀκανθῶν καὶ βοτανῶν ποικίλων, οὕτως οἱ ἄνθρωποι οἱ πιστεύσαντες καὶ εἰς ταύτας τὰς πράξεις τὰς πολλὰς ἐμπίπτοντες τὰς προειρημένας, ἀποπλανῶνται ἀπὸ τ῅ς διανοίας αὐτῶν καὶ οὐδὲν ὅλως νοοὖσι περὶ δικαιοσύνης, ἀλλὰ καὶ ὅταν ἀκούσωσι περὶ θεότητος καὶ ἀλη-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θείας, ὁ νοὖς αὐτῶν περὶ τὴν πρ᾵ξιν αὐτῶν καταγίνεται, καὶ οὐδὲν ὅλως νοοὖσιν. οἱ δὲ φόβον ἔχοντες θεοὖ καὶ ἐρευνῶντες περὶ θεότητος καὶ ἀληθείας, καὶ τὴν καρδίαν ἔχοντες πρὸς τὸν κύριον, πάντα τὰ λεγόμενα αὐτοῖς τάχιον νοοὖσι καὶ συνίουσιν, ὅτι ἔχουσι τὸν φόβον τοὖ κυρίου ἐν ἑαυτοῖς. ὅπου γὰρ ὁ κύριος κατοικεῖ, ἐκεῖ καὶ σύνεσις πολλή. κολλήθητι οὗν τῷ κυρίῳ, καὶ πάντα συνήσεις καὶ νοήσεις. Ἄκουε οὗν, φησίν, ἀνόητε, πῶς ἡ λύπη ἐκτρίβει τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον καὶ πάλιν σώζει. ὅταν ὁ δίψυχος ἐπιβάληται πρ᾵ξίν τινα, καὶ ταύτης ἀποτύχῃ διὰ τὴν διψυχίαν αὐτοὖ, ἡ λύπη αὕτη εἰσπορεύεται εἰς τὸν ἄνθρωπον, καὶ λυπεῖ τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον καὶ ἐκτρίβει αὐτό. εἶτα πάλιν ἡ ὀξυχολία ὅταν κολληθῆ τῷ ἀνθρώπῳ περὶ πράγματός τινος, καὶ λίαν πικρανθῆ, πάλιν ἡ λύπη εἰσπορεύεται εἰς τὴν καρδίαν τοὖ ἀνθρώπου τοὖ ὀξυχολήσαντος, καὶ λυπεῖται ἐπὶ τῆ πράξει αὐτοὖ ᾗ ἔπραξε, καὶ μετανοεῖ ὅτι πονηρὸν εἰργάσατο. αὕτη οὗν ἡ λύπη δοκεῖ σωτηρίαν ἔχειν, ὅτι τὸ πονηρὸν πράξας μετενόησεν. ἀμφότεραι οὗν αἱ πράξεις λυποὖσι τὸ πνεὖμα· ἡ μὲν διψυχία, ὅτι οὐκ ἐπέτυχε τ῅ς πράξεως αὐτ῅ς, ἡ δὲ ὀξυχολία λυπεῖ τὸ πνεὖμα, ὅτι ἔπραξε τὸ πονηρόν. ἀμφότερα οὗν λυπηρά ἐστι τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ, ἡ διψυχία καὶ ἡ ὀχυξολία. ἆρον οὗν ἀπὸ σεαυτοὖ τὴν λύπην καὶ μὴ θλῖβε τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον τὸ ἐν σοὶ κατοικοὖν, μήποτε ἐντεύξηται κατὰ σοὖ τῷ θεῷ καὶ ἀποστῆ ἀπὸ σοὖ. τὸ γὰρ πνεὖμα τοὖ θεοὖ τὸ δοθὲν εἰς τὴν σάρκα ταύτην λύπην οὐχ ὑποφέρει οὐδὲ στενοχωρίαν. Ἔνδυσαι οὗν τὴν ἱλαρότητα τὴν πάντοτε ἔχουσαν χάριν παρὰ τῷ θεῷ καὶ εὐπρόσδεκτον οὗσαν αὐτῷ, καὶ ἐντρύφα ἐν αὐτῆ. π᾵ς γὰρ ἱλαρὸς ἀνὴρ ἀγαθὰ ἐργάζεται καὶ ἀγαθὰ φρονεῖ, καὶ καταφρονεῖ τ῅ς λύπης. ὁ δὲ λυπηρὸς ἀνὴρ πάντοτε πονηρεύεται· πρῶτον μὲν πονηρεύεται, ὅτι λυπεῖ τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον τὸ δοθὲν τῷ ἀνθρώπῳ ἱλαρόν· δεύτερον δὲ λυπῶν τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον ἀνομίαν ἐργάζεται, μὴ ἐντυγχάνων μηδὲ ἐξομολογούμενος τῷ κυρίῳ. πάντοτε γὰρ λυπηροὖ ἀνδρὸς ἡ ἔντευξις οὐκ ἔχει δύναμιν τοὖ ἀναβ῅ναι ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον τοὖ θεοὖ. Διατί, φημί, οὐκ ἀναβαίνει ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον ἡ ἔντευξις τοὖ λυπουμένου; Ὅτι, φησίν, ἡ λύπη ἐγκάθηται εἰς τὴν καρδίαν αὐτοὖ· μεμιγμένη οὗν ἡ λύπη μετὰ τ῅ς ἐντεύξεως οὐκ ἀφίησι τὴν ἔντευξιν ἀναβ῅ναι καθαρὰν ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον. ὥσπερ γὰρ ὄξος καὶ οἶνος μεμιγμένα ἐπὶ τὸ αὐτὸ τὴν αὐτὴν ἡδονὴν οὐκ ἔχουσιν, οὕτω καὶ ἡ λύπη μεμιγμένη μετὰ τοὖ ἁγίου πνεύματος τὴν αὐτὴν ἔντευξιν οὐκ ἔχει. καθάρισον οὗν σεαυτὸν ἀπὸ τ῅ς λύπης τ῅ς πονηρ᾵ς ταύτης, καὶ ζήσῃ τῷ θεῷ· καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πάντες ζήσονται τῷ θεῷ ὅσοι ἅν ἀποβάλωσιν ἀφ' ἑαυτῶν τὴν λύπην καὶ ἐνδύσωνται π᾵σαν ἱλαρότητα.

Ἐνηοιὴ ηα
Ἔδειξέ μοι ἐπὶ συμψελλίου καθημένους ἀνθρώπους, καὶ ἕτερον ἄνθρωπον καθήμενον ἐπὶ καθέδραν. καὶ λέγει μοι· Βλέπεις τοὺς ἐπὶ τοὖ συμψελλίου καθημένους; Βλέπω, φημί, κύριε. O὘τοι, φησί, πιστοί εἰσι, καὶ ὁ καθήμενος ἐπὶ τὴν καθέδραν ψευδοπροφήτης ἐστὶν ἀπολλύων τὴν διάνοιαν τῶν δούλων τοὖ θεοὖ· τῶν διψύχων δὲ ἀπόλλυσιν, οὐ τῶν πιστῶν. ο὘τοι οὗν οἱ δίψυχοι ὡς ἐπὶ μάντιν ἔρχονται καὶ ἐπερωτῶσιν αὐτόν, τί ἄρα ἔσται αὐτοῖς· κἀκεῖνος ὁ ψευδοπροφήτης, μηδεμίαν ἔχων ἐν ἑαυτῷ δύναμιν πνεύματος θείου, λαλεῖ μετ' αὐτῶν κατὰ τὰ ἐπερωτήματα αὐτῶν καὶ κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τ῅ς πονηρίας αὐτῶν, καὶ πληροῖ τὰς ψυχὰς αὐτῶν καθὼς αὐτοὶ βούλονται. αὐτὸς γὰρ κενὸς ὢν κενὰ καὶ ἀποκρίνεται κενοῖς· ὃ γὰρ ἐὰν ἐπερωτηθῆ, πρὸς τὸ κένωμα τοὖ ἀνθρώπου ἀποκρίνεται. τινὰ δὲ καὶ ·»ματα ἀληθ῅ λαλεῖ· ὁ γὰρ διάβολος πληροῖ αὐτὸν τῷ αὐτοὖ πνεύματι, εἴ τινα δυνήσεται ·῅ξαι τῶν δικαίων. ὅσοι οὗν ἰσχυροί εἰσιν ἐν τῆ πίστει τοὖ κυρίου, ἐνδεδυμένοι τὴν ἀλήθειαν, τοῖς τοιούτοις πνεύμασιν οὐ κολλῶνται, ἀλλ' ἀπέχονται ἀπ' αὐτῶν. ὅσοι δὲ δίψυχοί εἰσι καὶ πυκνῶς μετανοοὖσι, μαντεύονται ὡς καὶ τὰ ἔθνη, καὶ ἑαυτοῖς μείζονα ἁμαρτίαν ἐπιφέρουσιν εἰδωλολατροὖντες· ὁ γὰρ ἐπερωτῶν ψευδοπροφήτην περὶ πράξεώς τινος εἰδωλολάτρης ἐστὶ καὶ κενὸς ἀπὸ τ῅ς ἀληθείας καὶ ἄφρων. π᾵ν γὰρ πνεὖμα ἀπὸ θεοὖ δοθὲν οὐκ ἐπερωτ᾵ται, ἀλλὰ ἔχον τὴν δύναμιν τ῅ς θεότητος ἀφ' ἑαυτοὖ λαλεῖ πάντα, ὅτι ἄνωθέν ἐστιν ἀπὸ τ῅ς δυνάμεως τοὖ θείου πνεύματος. τὸ δὲ πνεὖμα τὸ ἐπερωτώμενον καὶ λαλοὖν κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῶν ἀνθρώπων ἐπίγειόν ἐστι καὶ ἐλαφρόν, δύναμιν μὴ ἔχον· καὶ ὅλως οὐ λαλεῖ ἐὰν μὴ ἐπερωτηθῆ. Πῶς οὗν, φημί, κύριε, ἄνθρωπος γνώσεται τίς αὐτῶν προφήτης καὶ τίς ψευδοπροφήτης ἐστίν; Ἄκουε, φησί, περὶ ἀμφοτέρων τῶν προφητῶν· καὶ ὥς σοι μέλλω λέγειν, οὕτω δοκιμάσεις τὸν προφήτην καὶ τὸν ψευδοπροφήτην. ἀπὸ τ῅ς ζω῅ς δοκίμαζε τὸν ἄνθρωπον τὸν ἔχοντα τὸ πνεὖμα τὸ θεῖον. πρῶτον μὲν ὁ ἔχων τὸ πνεὖμα τὸ ἄνωθεν πραὙς ἐστι καὶ ἡσύχιος καὶ ταπεινόφρων καὶ ἀπεχόμενος ἀπὸ πάσης πονηρίας καὶ ἐπιθυμίας ματαίας τοὖ αἰῶνος τούτου καὶ ἑαυτὸν ἐνδεέστερον ποιεῖ πάντων τῶν ἀνθρώπων, καὶ οὐδενὶ οὐδὲν ἀποκρίνεται ἐπερωτώμενος, οὐδὲ καταμόνας λαλεῖ, οὐδὲ ὅταν θέλῃ ἄνθρωπος λαλεῖν, λαλεῖ τὸ πνεὖμα <τὸ> ἅγιον, ἀλλὰ τότε λαλεῖ, ὅταν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θελήσῃ αὐτὸν ὁ θεὸς λαλ῅σαι. ὅταν οὗν ἔλθῃ ὁ ἄνθρωπος ὁ ἔχων τὸ πνεὖμα τὸ θεῖον εἰς συναγωγὴν ἀνδρῶν δικαίων τῶν ἐχόντων πίστιν θείου πνεύματος, καὶ ἔντευξις γένηται πρὸς τὸν θεὸν τ῅ς συναγωγ῅ς τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων, τότε ὁ ἄγγελος τοὖ πνεύματος τοὖ προφητικοὖ ὁ κείμενος ἐπ' αὐτῷ πληροῖ τὸν ἄνθρωπον καὶ πλησθεὶς ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος τῷ πνεύματι τῷ ἁγίῳ λαλεῖ εἰς τὸ πλ῅θος καθὼς ὁ κύριος βούλεται. οὕτως οὗν φανερὸν ἔσται τὸ πνεὖμα τ῅ς θεότητος. ὅση οὗν περὶ τοὖ πνεύματος τ῅ς θεότητος τοὖ κυρίου ἡ δύναμις, αὕτη. ἄκουε νὖν, φησί, περὶ τοὖ πνεύματος τοὖ ἐπιγείου καὶ κενοὖ καὶ δύναμιν μὴ ἔχοντος, ἀλλὰ ὄντος μωροὖ. πρῶτον μὲν ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὁ δοκῶν πνεὖμα ἔχειν ὑψοῖ ἑαυτὸν καὶ θέλει πρωτοκαθεδρίαν ἔχειν, καὶ εὐθὺς ἰταμός ἐστι καὶ ἀναιδὴς καὶ πολύλαλος καὶ ἐν τρυφαῖς πολλαῖς ἀναστρεφόμενος καὶ ἐν ἑτέραις πολλαῖς ἀπάταις, καὶ μισθοὺς λαμβάνων τ῅ς προφητείας αὐτοὖ· ἐὰν δὲ μὴ λάβῃ, οὐ προφητεύει. δύναται οὗν πνεὖμα θεῖον μισθοὺς λαμβάνειν καὶ προφητεύειν; οὐκ ἐνδέχεται τοὖτο ποιεῖν θεοὖ προφήτην, ἀλλὰ τῶν τοιούτων προφητῶν ἐπίγειόν ἐστι τὸ πνεὖμα. εἶτα ὅλως εἰς συναγωγὴν ἀνδρῶν δικαίων οὐκ ἐγγίζει, ἀλλ' ἀποφεύγει αὐτούς. κολλ᾵ται δὲ τοῖς διψύχοις καὶ κενοῖς, καὶ κατὰ γωνίαν αὐτοῖς προφητεύει, καὶ ἀπατᾶ αὐτοὺς λαλῶν κατὰ τὰς ἐπιθυμίας αὐτῶν πάντα κενῶς· κενοῖς γὰρ καὶ ἀποκρίνεται. τὸ γὰρ κενὸν σκεὖος μετὰ τῶν κενῶν συντιθέμενον οὐ θραύεται, ἀλλὰ συμφωνοὖσιν ἀλλήλοις. ὅταν δὲ ἔλθῃ εἰς συναγωγὴν πλήρη ἀνδρῶν δικαίων ἐχόντων πνεὖμα θεότητος, καὶ ἔντευξις ἀπ' αὐτῶν γένηται, κενοὖται ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος, καὶ τὸ πνεὖμα τὸ ἐπίγειον ἀπὸ τοὖ φόβου φεύγει ἀπ' αὐτοὖ, καὶ κωφοὖται ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος καὶ ὅλως συνθραύεται, μηδὲν δυνάμενος λαλ῅σαι. ἐὰν γὰρ εἰς ἀποθήκην στιβάσῃς οἶνον ἥ ἔλαιον καὶ ἐν αὐτοῖς θῆς κεράμιον κενόν, καὶ πάλιν ἀποστιβάσαι θελήσῃς τὴν ἀποθήκην, τὸ κεράμιον ἐκεῖνο ὃ ἔθηκας κενόν, κενὸν καὶ εὑρήσεις· οὕτω καὶ οἱ προφ῅ται οἱ κενοὶ ὅταν ἔλθωσιν εἰς πνεύματα δικαίων, ὁποῖοι ἦλθον, τοιοὖτοι καὶ εὑρίσκονται. ἔχεις ἀμφοτέρων τῶν προφητῶν τὴν ζωήν. δοκίμαζε οὗν ἀπὸ τῶν ἔργων καὶ τ῅ς ζω῅ς τὸν ἄνθρωπον τὸν λέγοντα ἑαυτὸν πνευματοφόρον εἶναι. σὺ δὲ πίστευε τῷ πνεύματι τῷ ἐρχομένῳ ἀπὸ τοὖ θεοὖ καὶ ἔχοντι δύναμιν· τῷ δὲ πνεύματι τῷ ἐπιγείῳ καὶ κενῷ μηδὲν πίστευε, ὅτι ἐν αὐτῷ δύναμις οὐκ ἔστιν· ἀπὸ τοὖ διαβόλου γὰρ ἔρχεται. ἄκουσον <οὗν> τὴν παραβολὴν ἣν μέλλω σοι λέγειν. λάβε λίθον καὶ βάλε εἰς τὸν οὐρανόν, ἴδε εἰ δύνασαι ἅψασθαι αὐτοὖ· ἥ πάλιν λάβε σίφωνα ὕδα-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τος καὶ σιφώνισον εἰς τὸν οὐρανόν, ἴδε εἰ δύνασαι τρυπ῅σαι τὸν οὐρανόν. Πῶς, φημί, κύριε, δύναται ταὖτα γενέσθαι; ἀδύνατα γὰρ ἀμφότερα ταὖτα εἴρηκας. Ὡς ταὖτα οὗν, φησίν, ἀδύνατά ἐστιν, οὕτω καὶ τὰ πνεύματα τὰ ἐπίγεια ἀδύνατά ἐστι καὶ ἀδραν῅. λάβε νὖν τὴν δύναμιν τὴν ἄνωθεν ἐρχομένην. ἡ χάλαζα ἐλάχιστόν ἐστι κοκκάριον, καὶ ὅταν ἐπιπέσῃ ἐπὶ κεφαλὴν ἀνθρώπου, πῶς πόνον παρέχει· ἥ πάλιν *λάβε τὴν+ σταγόνα ἣ ἀπὸ τοὖ κεράμου πίπτει χαμαὶ καὶ τρυπᾶ τὸν λίθον. βλέπεις οὗν ὅτι τὰ ἄνωθεν ἐλάχιστα πίπτοντα ἐπὶ τὴν γ῅ν μεγάλην δύναμιν *ἔχουσιν·+ οὕτω καὶ τὸ πνεὖμα τὸ θεῖον ἄνωθεν ἐρχόμενον δυνατόν ἐστι· τούτῳ οὗν τῷ πνεύματι πίστευε, ἀπὸ δὲ τοὖ ἑτέρου ἀπέχου.

Ἐνηοιὴ ηβ
Λέγει μοι· Ἀρον ἀπὸ σεαυτοὖ π᾵σαν ἐπιθυμίαν πονηράν, ἔνδυσαι δὲ τὴν ἐπιθυμίαν τὴν ἀγαθὴν καὶ σεμνήν· ἐνδεδυμένος γὰρ τὴν ἐπιθυμίαν ταύτην μισήσεις τὴν πονηρὰν ἐπιθυμίαν καὶ χαλιναγωγήσεις αὐτὴν καθὼς βούλει· ἀγρία γάρ ἐστιν ἡ ἐπιθυμία ἡ πονηρά, καὶ δυσκόλως ἡμεροὖται· φοβερὰ γάρ ἐστι, καὶ λίαν τῆ ἀγριότητι αὐτ῅ς δαπανᾶ τοὺς ἀνθρώπους· μάλιστα δὲ ἐὰν ἐμπέσῃ εἰς αὐτὴν δοὖλος θεοὖ καὶ μὴ ᾖ συνετός, δαπαν᾵ται ὑπ' αὐτ῅ς δεινῶς. δαπανᾶ δὲ τοὺς τοιούτους τοὺς μὴ ἔχοντας ἔνδυμα τ῅ς ἐπιθυμίας τ῅ς ἀγαθ῅ς, ἀλλὰ ἐμπεφυρμένους τῷ αἰῶνι τούτῳ. τούτους οὗν παραδίδωσιν εἰς θάνατον. Ποῖα, φημί, κύριε, ἔργα ἐστὶ τ῅ς ἐπιθυμίας τ῅ς πονηρ᾵ς τὰ παραδιδόντα τοὺς ἀνθρώπους εἰς θάνατον; γνώρισόν μοι, ἵνα ἀφέξωμαι ἀπ' αὐτῶν. Ἄκουε, φησίν, ἐν ποίοις ἔργοις θανατοῖ ἡ ἐπιθυμία ἡ πονηρὰ τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ. Πάντων προέχουσα ἐπιθυμία γυναικὸς ἀλλοτρίας ἥ ἀνδρὸς καὶ πολυτελείας πλούτου καὶ ἐδεσμάτων πολλῶν ματαίων καὶ μεθυσμάτων καὶ ἑτέρων τρυφῶν πολλῶν καὶ μωρῶν· π᾵σα γὰρ τρυφὴ μωρά ἐστι καὶ κενὴ τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ. α὘ται οὗν αἱ ἐπιθυμίαι πονηραί εἰσι, θανατοὖσαι τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ. αὕτη γὰρ ἡ ἐπιθυμία ἡ πονηρὰ τοὖ διαβόλου θυγάτηρ ἐστίν. ἀπέχεσθαι οὗν δεῖ ἀπὸ τῶν ἐπιθυμιῶν τῶν πονηρῶν, ἵνα ἀποσχόμενοι ζήσητε τῷ θεῷ. ὅσοι δὲ ἅν κατακυριευθῶσιν ὑπ' αὐτῶν καὶ μὴ ἀντισταθῶσιν αὐταῖς, ἀποθανοὖνται εἰς τέλος. θανατώδεις γάρ εἰσιν αἱ ἐπιθυμίαι α὘ται. σὺ οὗν ἔνδυσαι τὴν ἐπιθυμίαν τ῅ς δικαιοσύνης, καὶ καθοπλισάμενος τὸν φόβον τοὖ κυρίου ἀντίστηθι αὐταῖς. ὁ γὰρ φόβος τοὖ θεοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κατοικεῖ ἐν τῆ ἐπιθυμίᾳ τῆ ἀγαθῆ. ἡ ἐπιθυμία ἡ πονηρὰ ἐὰν ἴδῃ σε καθωπλισμένον τῷ φόβῳ τοὖ θεοὖ καὶ ἀνθεστηκότα αὐτῆ, φεύξεται ἀπὸ σοὖ μακράν, καὶ οὐκέτι σοι ὀφθήσεται φοβουμένη τὰ ὅπλα σου. σὺ οὗν <νῖκος λαβὼν καὶ> στεφανωθεὶς κατ' αὐτ῅ς ἐλθὲ πρὸς τὴν ἐπιθυμίαν τ῅ς δικαιοσύνης, καὶ παραδοὺς αὐτῆ τὸ νῖκος ὃ ἔλαβες, δούλευσον αὐτῆ καθὼς αὐτὴ βούλεται. ἐὰν δουλεύσῃς τῆ ἐπιθυμίᾳ τῆ ἀγαθῆ καὶ ὑποταγῆς αὐτῆ, δυνήσῃ τ῅ς ἐπιθυμίας τ῅ς πονηρ᾵ς κατακυριεὖσαι καὶ ὑποτάξαι αὐτὴν καθὼς βούλει. Ἤθελον, φημί, κύριε, γνῶναι ποίοις τρόποις με δεῖ δουλεὖσαι τῆ ἐπιθυμίᾳ τῆ ἀγαθῆ. Ἄκουε, φησίν· ἔργασαι δικαιοσύνην καὶ ἀρετήν, ἀλήθειαν καὶ φόβον κυρίου, πίστιν καὶ πραότητα, καὶ ὅσα τούτοις ὅμοιά ἐστιν ἀγαθά. ταὖτα ἐργαζόμενος εὐάρεστος ἔσῃ δοὖλος τοὖ θεοὖ καὶ ζήσῃ αὐτῷ· καὶ π᾵ς ὃς ἅν δουλεύσῃ τῆ ἐπιθυμίᾳ τῆ ἀγαθῆ, ζήσεται τῷ θεῷ. ΢υνετέλεσεν οὗν τὰς ἐντολὰς τὰς δώδεκα καὶ λέγει μοι· Ἔχεις τὰς ἐντολὰς ταύτας· πορεύου ἐν αὐταῖς, καὶ τοὺς ἀκούοντας παρακάλει ἵνα ἡ μετάνοια αὐτῶν καθαρὰ γένηται τὰς λοιπὰς ἡμέρας τ῅ς ζω῅ς αὐτῶν. τὴν διακονίαν ταύτην ἥν σοι δίδωμι τέλει ἐπιμελῶς, καὶ πολὺ ἐργάσῃ· εὑρήσεις γὰρ χάριν ἐν τοῖς μέλλουσι μετανοεῖν καὶ πεισθήσονταί σου τοῖς ·»μασιν· ἐγὼ γὰρ μετὰ σοὖ ἔσομαι καὶ ἀναγκάσω αὐτοὺς πεισθ῅ναί σοι. λέγω αὐτῷ· Κύριε, αἱ ἐντολαὶ α὘ται μεγάλαι καὶ καλαὶ καὶ ἔνδοξοί εἰσι καὶ δυνάμεναι εὐφρ᾵ναι καρδίαν ἀνθρώπου τοὖ δυναμένου τηρ῅σαι αὐτάς. οὐκ οἶδα δὲ εἰ δύνανται αἱ ἐντολαὶ α὘ται ὑπὸ ἀνθρώπου φυλαχθ῅ναι, διότι σκληραί εἰσι λίαν. ἀποκριθεὶς λέγει μοι· Ἐὰν σὺ σεαυτῷ προθῆς ὅτι δύνανται φυλαχθ῅ναι, εὐκόπως αὐτὰς φυλάξεις, καὶ οὐκ ἔσονται σκληραί· ἐὰν δὲ ἐπὶ τὴν καρδίαν σου ἤδη ἀναβῆ μὴ δύνασθαι αὐτὰς ὑπὸ ἀνθρώπου φυλαχθ῅ναι, οὐ φυλάξεις αὐτάς. νὖν δέ σοι λέγω· ἐὰν ταύτας μὴ φυλάξῃς, ἀλλὰ παρενθυμηθῆς, οὐχ ἕξεις σωτηρίαν, οὔτε τὰ τέκνα σου οὔτε ὁ οἶκός σου, ἐπεὶ ἤδη σεαυτῷ κέκρικας τοὖ μὴ δύνασθαι τὰς ἐντολὰς ταύτας ὑπὸ ἀνθρώπου φυλαχθ῅ναι. Καὶ ταὖτά μοι λίαν ὀργίλως ἐλάλησεν, ὥστε με συγχυθ῅ναι καὶ λίαν αὐτὸν φοβηθ῅ναι· ἡ μορφὴ γὰρ αὐτοὖ ἠλλοιώθη, ὥστε μὴ δύνασθαι ἄνθρωπον ὑπενεγκεῖν τὴν ὀργὴν αὐτοὖ. ἰδὼν δέ με τεταραγμένον ὅλον καὶ συγκεχυμένον ἤρξατό μοι ἐπιεικέστερον <καὶ ἱλαρώτερον> λαλεῖν, καὶ λέγει· Ἄφρον, ἀσύνετε καὶ δίψυχε, οὐ νοεῖς τὴν δόξαν τοὖ θεοὖ, πῶς μεγάλη ἐστὶ καὶ ἰσχυρὰ καὶ θαυμαστή, ὅτι ἔκτισε τὸν κόσμον ἕνεκα τοὖ ἀνθρώπου

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καὶ π᾵σαν τὴν κτίσιν αὐτοὖ ὑπέταξε τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ τὴν ἐξουσίαν π᾵σαν ἔδωκεν αὐτῷ τοὖ κατακυριεύειν τῶν ὑπὸ τὸν οὐρανὸν πάντων; εἰ οὗν, φησί, πάντων ὁ ἄνθρωπος κύριός ἐστι τῶν κτισμάτων τοὖ θεοὖ καὶ πάντων κατακυριεύει, οὐ δύναται καὶ τούτων τῶν ἐντολῶν κατακυριεὖσαι; δύναται, φησί, πάντων καὶ πασῶν τῶν ἐντολῶν τούτων κατακυριεὖσαι ὁ ἄνθρωπος ὁ ἔχων τὸν κύριον ἐν τῆ καρδίᾳ αὐτοὖ. οἱ δὲ ἐπὶ τοῖς χείλεσιν ἔχοντες τὸν κύριον, τὴν δὲ καρδίαν αὐτῶν πεπωρωμένην, καὶ μακρὰν ὄντες ἀπὸ τοὖ κυρίου, ἐκείνοις αἱ ἐντολαὶ α὘ται σκληραί εἰσι καὶ δύσβατοι. θέσθε οὗν ὑμεῖς, οἱ κενοὶ καὶ ἐλαφροὶ ὄντες ἐν τῆ πίστει, τὸν κύριον ὑμῶν εἰς τὴν καρδίαν, καὶ γνώσεσθε ὅτι οὐδέν ἐστιν εὐκοπώτερον τῶν ἐντολῶν τούτων, οὔτε γλυκύτερον, οὔτε ἡμερώτερον. ἐπιστράφητε ὑμεῖς οἱ ταῖς ἐντολαῖς πορευόμενοι τοὖ διαβόλου, ταῖς δυσκόλοις καὶ πικραῖς καὶ ἀγρίαις καὶ ἀσελγέσι, καὶ μὴ φοβήθητε τὸν διάβολον, ὅτι ἐν αὐτῷ δύναμις οὐκ ἔστι καθ' ὑμῶν· ἐγὼ γὰρ ἔσομαι μεθ' ὑμῶν, ὁ ἄγγελος τ῅ς μετανοίας ὁ κατακυριεύων αὐτοὖ. ὁ διάβολος μόνον φόβον ἔχει, ὁ δὲ φόβος αὐτοὖ τόνον οὐκ ἔχει· μὴ φοβήθητε οὗν αὐτόν, καὶ φεύξεται ἀφ' ὑμῶν. Λέγω αὐτῷ· Κύριε, ἄκουσόν μου ὀλίγων ῥημάτων. Λέγε, φησί, ὃ βούλει. Ὁ μὲν ἄνθρωπος, φημί, κύριε, πρόθυμός ἐστι τὰς ἐντολὰς τοὖ θεοὖ φυλάσσειν, καὶ οὐδείς ἐστιν ὁ μὴ αἰτούμενος παρὰ τοὖ κ*υρίου ἵν+α ἐνδυναμωθῆ ἐν ταῖς ἐντολαῖς αὐτοὖ καὶ ὑποταγῆ αὐταῖς· ἀλλ' ὁ διάβολος σκληρός ἐστι καὶ καταδυναστεύει αὐτῶν. Oὐ δύναται, φησί, καταδυναστεύειν τῶν δούλων τοὖ θεοὖ τῶν ἐξ ὅλης καρδίας ἐλπιζόντων ἐπ' αὐτόν. δύναται ὁ διάβολος ἀντιπαλαῖσαι, καταπαλαῖσαι δὲ οὐ δύναται. ἐὰν οὗν ἀντισταθ῅τε αὐτῷ, νικηθεὶς φεύξεται ἀφ' ὑμῶν κατῃσχυμμένος. ὅσοι δέ, φησίν, ἀπόκενοί εἰσι, φοβοὖνται τὸν διάβολον ὡς δύναμιν ἔχοντα. ὅταν ὁ ἄνθρωπος κεράμια ἱκανώτατα γεμίσῃ οἴνου καλοὖ καὶ ἐν τοῖς κεραμίοις ἐκείνοις ὀλίγα ἀπόκενα ᾖ, ἔρχεται ἐπὶ τὰ κεράμια καὶ οὐ κατανοεῖ τὰ πλήρη· οἶδε γὰρ ὅτι πλήρη εἰσί· κατανοεῖ δὲ τὰ ἀπόκενα, φοβούμενος, μήποτε ὤξισαν· ταχὺ γὰρ τὰ ἀπόκενα κεράμια ὀξίζουσι καὶ ἀπόλλυται ἡ ἡδονὴ τοὖ οἴνου. οὕτω καὶ ὁ διάβολος ἔρχεται ἐπὶ πάντας τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ ἐκπειράζων αὐτούς. ὅσοι οὗν πλήρεις εἰσὶν ἐν τῆ πίστει, ἀνθεστήκασιν αὐτῷ ἰσχυρῶς, κἀκεῖνος ἀποχωρεῖ ἀπ' αὐτῶν μὴ ἔχων τόπον, ποὖ εἰσέλθῃ. ἔρχεται οὗν τότε πρὸς τοὺς ἀποκένους καὶ ἔχων τόπον εἰσπορεύεται εἰς αὐτούς, καὶ ὃ δὲ βούλεται ἐν αὐτοῖς ἐργάζεται, καὶ γίνονται αὐτῷ ὑπόδουλοι. Ἐγὼ δὲ ὑμῖν λέγω, ὁ ἄγγελος τ῅ς μετανοίας· μὴ φοβήθητε τὸν διάβολον.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀπεστάλην γάρ, φησί, μεθ' ὑμῶν εἶναι τῶν μετανοούντων ἐξ ὅλης καρδίας αὐτῶν καὶ ἰσχυροποι῅σαι αὐτοὺς ἐν τῆ πίστει. πιστεύσατε οὗν τῷ θεῷ ὑμεῖς οἱ διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν ἀπεγνωκότες τὴν ζωὴν ὑμῶν καὶ προστιθέντες ἁμαρτίαις καὶ καταβαρύνοντες τὴν ζωὴν ὑμῶν, ὅτι, ἐὰν ἐπιστραφ῅τε πρὸς τὸν κύριον ἐξ ὅλης τ῅ς καρδίας ὑμῶν καὶ ἐργάσησθε τὴν δικαιοσύνην τὰς λοιπὰς ἡμέρας τ῅ς ζω῅ς ὑμῶν καὶ δουλεύσητε αὐτῷ ὀρθῶς κατὰ τὸ θέλημα αὐτοὖ, ποιήσει ἴασιν τοῖς προτέροις ὑμῶν ἁμαρτήμασι καὶ ἕξετε δύναμιν τοὖ κατακυριεὖσαι τῶν ἔργων τοὖ διαβόλου. τὴν δὲ ἀπειλὴν τοὖ διαβόλου ὅλως μὴ φοβήθητε· ἄτονος γάρ ἐστιν ὥσπερ νεκροὖ νεὖρα. ἀκούσατε οὗν μου καὶ φοβήθητε τὸν πάντα δυνάμενον, σῶσαι καὶ ἀπολέσαι, καὶ τηρεῖτε τὰς ἐντολὰς ταύτας, καὶ ζήσεσθε τῷ θεῷ. λέγω αὐτῷ· Κύριε, νὖν ἐνεδυναμώθην ἐν π᾵σι τοῖς δικαιώμασι τοὖ κυρίου, ὅτι σὺ μετ' ἐμοὖ εἶ. καὶ οἶδα, ὅτι συγκόψεις τὴν δύναμιν τοὖ διαβόλου π᾵σαν καὶ ἡμεῖς αὐτοὖ κατακυριεύσομεν καὶ κατισχύσομεν πάντων τῶν ἔργων αὐτοὖ. καὶ ἐλπίζω, κύριε, δύνασθαί με τὰς ἐντολὰς ταύτας, ἃς ἐντέταλσαι, τοὖ κυρίου ἐνδυναμοὖντος φυλάξαι. Υυλάξεις, φησίν, ἐὰν ἡ καρδία σου καθαρὰ γένηται πρὸς κύριον· καὶ πάντες δὲ φυλάξουσιν, ὅσοι ἅν καθαρίσωσιν ἑαυτῶν τὰς καρδίας ἀπὸ τῶν ματαίων ἐπιθυμιῶν τοὖ αἰῶνος τούτου, καὶ ζήσονται τῷ θεῷ.

ΠAΡAΒOΛAI A΢ EΛAΛH΢E ΜEΣ' EΜOΤ
Λέγει μοι· Oἴδατε, φησίν, ὅτι ἐπὶ ξένης κατοικεῖτε ὑμεῖς οἱ δοὖλοι τοὖ θεοὖ· ἡ γὰρ πόλις ὑμῶν μακράν ἐστιν ἀπὸ τ῅ς πόλεως ταύτης· εἰ οὗν οἴδατε, φησί, τὴν πόλιν ὑμῶν, ἐν ᾗ μέλλετε κατοικεῖν, τί ὧδε ὑμεῖς ἑτοιμάζετε ἀγροὺς καὶ παρατάξεις πολυτελεῖς καὶ οἰκοδομὰς καὶ οἰκήματα μάταια; ταὖτα οὗν ὁ ἑτοιμάζων εἰς ταύτην τὴν πόλιν οὐ δύναται ἐπανακάμψαι εἰς τὴν ἰδίαν πόλιν. ἄφρον καὶ δίψυχε καὶ ταλαίπωρε ἄνθρωπε, οὐ νοεῖς, ὅτι ταὖτα πάντα ἀλλότριά εἰσι καὶ ὑπ' ἐξουσίαν ἑτέρου εἰσίν; ἐρεῖ γὰρ ὁ κύριος τ῅ς πόλεως ταύτης· Oὐ θέλω σε κατοικεῖν εἰς τὴν πόλιν μου, ἀλλ' ἔξελθε ἐκ τ῅ς πόλεως ταύτης, ὅτι τοῖς νόμοις μου οὐ χρ᾵σαι. σὺ οὗν ἔχων ἀγροὺς καὶ οἰκήσεις καὶ ἑτέρας ὑπάρξεις πολλάς, ἐκβαλλόμενος ὑπ' αὐτοὖ τί ποιήσεις σου τὸν ἀγρὸν καὶ τὴν οἰκίαν καὶ τὰ λοιπά, ὅσα ἡτοίμασας σεαυτῷ; λέγει γάρ σοι δικαίως ὁ κύριος τ῅ς χώρας ταύτης· Ἢ τοῖς νόμοις μου χρῶ ἥ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐκχώρει ἐκ τ῅ς χώρας μου. σὺ οὗν τί μέλλεις ποιεῖν, ἔχων νόμον ἐν τῆ σῆ πόλει; ἕνεκεν τῶν ἀγρῶν σου καὶ τ῅ς λοιπ῅ς ὑπάρξεως τὸν νόμον σου πάντως ἀπαρνήσῃ καὶ πορεύσῃ τῷ νόμῳ τ῅ς πόλεως ταύτης; βλέπε μὴ ἀσύμφορόν ἐστιν ἀπαρν῅σαι τὸν νόμον σου· ἐὰν γὰρ ἐπανακάμψαι θελήσῃς εἰς τὴν πόλιν σου, οὐ μὴ παραδεχθήσῃ, ὅτι ἀπηρνήσω τὸν νόμον τ῅ς πόλεως σου, καὶ ἐκκλεισθήσῃ ἀπ' αὐτ῅ς. βλέπε οὗν σύ· ὡς ἐπὶ ξένης κατοικῶν μηδὲν πλέον ἑτοίμαζε σεαυτῷ εἰ μὴ τὴν αὐτάρκειαν τὴν ἀρκετήν σοι, καὶ ἕτοιμος γίνου, ἵνα, ὅταν θέλῃ ὁ δεσπότης τ῅ς πόλεως ταύτης ἐκβαλεῖν σε ἀντιταξάμενον τῷ νόμῳ αὐτοὖ, ἐξέλθῃς ἐκ τ῅ς πόλεως αὐτοὖ καὶ ἀπέλθῃς ἐν τῆ πόλει σου καὶ τῷ σῷ νόμῳ χρήσῃ ἀνυβρίστως ἀγαλλιώμενος. βλέπετε οὗν ὑμεῖς οἱ δουλεύοντες τῷ κυρίῳ καὶ ἔχοντες αὐτὸν εἰς τὴν καρδίαν· ἐργάζεσθε τὰ ἔργα τοὖ θεοὖ μνημονεύοντες τῶν ἐντολῶν αὐτοὖ καὶ τῶν ἐπαγγελιῶν ὧν ἐπηγγείλατο, καὶ πιστεύσατε αὐτῷ, ὅτι ποιήσει αὐτάς, ἐὰν αἱ ἐντολαὶ αὐτοὖ φυλαχθῶσιν. ἀντὶ ἀγρῶν οὗν ἀγοράζετε ψυχὰς θλιβομένας, καθά τις δυνατός ἐστι, καὶ χήρας καὶ ὀρφανοὺς ἐπισκέπτεσθε καὶ μὴ παραβλέπετε αὐτούς, καὶ τὸν πλοὖτον ὑμῶν καὶ τὰς παρατάξεις πάσας εἰς τοιούτους ἀγροὺς καὶ οἰκίας δαπαν᾵τε, ἃς ἐλάβετε παρὰ τοὖ θεοὖ. εἰς τοὖτο γὰρ ἐπλούτισεν ὑμ᾵ς ὁ δεσπότης, ἵνα ταύτας τὰς διακονίας τελέσητε αὐτῷ· πολὺ βέλτιόν ἐστι τοιούτους ἀγροὺς ἀγοράζειν καὶ κτήματα καὶ οἴκους, οὓς εὑρήσεις ἐν τῆ πόλει σου, ὅταν ἐπιδημήσῃς εἰς αὐτήν. αὕτη ἡ πολυτέλεια καλὴ καὶ ἱλαρά, λύπην μὴ ἔχουσα μηδὲ φόβον, ἔχουσα δὲ χαράν. τὴν οὗν πολυτέλειαν τῶν ἐθνῶν μὴ πράσσετε· ἀσύμφορον γάρ ἐστιν ὑμῖν τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ· τὴν δὲ ἰδίαν πολυτέλειαν πράσσετε, ἐν ᾗ δύνασθε χαρ῅ναι· καὶ μὴ παραχαράσσετε μηδὲ τοὖ ἀλλοτρίου ἅψησθε μηδὲ ἐπιθυμεῖτε αὐτοὖ· πονηρὸν γάρ ἐστιν ἀλλοτρίων ἐπιθυμεῖν. τὸ δὲ σὸν ἔργον ἐργάζου, καὶ σωθήσῃ.

Ἄιιε παραβοιή
Περιπατοὖντός μου εἰς τὸν ἀγρὸν καὶ κατανοοὖντος πτελέαν καὶ ἄμπελον, καὶ διακρίνοντος περὶ αὐτῶν καὶ τῶν καρπῶν αὐτῶν, φανεροὖταί μοι ὁ ποιμὴν καὶ λέγει· Σί σὺ ἐν ἑαυτῷ ζητεῖς περὶ τ῅ς πτελέας καὶ τ῅ς ἀμπέλου; ΢υζητῶ, φημί, <κύριε>, ὅτι εὐπρεπέσταταί εἰσιν ἀλλήλαις. Σαὖτα τὰ δύο δένδρα, φησίν, εἰς τύπον κεῖνται τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ. Ἤθελον, φημί, γνῶναι τὸν τύπον τῶν δένδρων τούτων ὧν λέγεις. Βλέπεις, φησί, τὴν πτελέαν καὶ τὴν ἄμπελον; Βλέπω, φημί, κύριε. Ἡ ἄμπελος, φησίν, αὕτη

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

καρπὸν φέρει, ἡ δὲ πτελέα ξύλον ἄκαρπόν ἐστιν· ἀλλ' ἡ ἄμπελος αὕτη ἐὰν μὴ ἀναβῆ ἐπὶ τὴν πτελέαν, οὐ δύναται καρποφορ῅σαι πολὺ ἐρριμμένη χαμαί, καὶ ὃν φέρει καρπόν, σεσηπότα φέρει μὴ κρεμαμένη ἐπὶ τ῅ς πτελέας. ὅταν οὗν ἐπιρριφῆ ἡ ἄμπελος ἐπὶ τὴν πτελέαν, καὶ παρ' ἑαυτ῅ς φέρει καρπὸν καὶ παρὰ τ῅ς πτελέας. βλέπεις οὗν, ὅτι καὶ ἡ πτελέα πολὺν καρπὸν δίδωσιν, οὐκ ἐλάσσονα τ῅ς ἀμπέλου, μ᾵λλον δὲ καὶ πλείονα. <Πῶς, φημί, κύριε, πλείονα;> Ὅτι, φησίν, ἡ ἄμπελος κρεμαμένη ἐπὶ τὴν πτελέαν τὸν καρπὸν πολὺν καὶ καλὸν δίδωσιν, ἐρριμμένη δὲ χαμαὶ ὀλίγον καὶ σαπρὸν φέρει. αὕτη οὗν ἡ παραβολὴ εἰς τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ κεῖται, εἰς πτωχὸν καὶ πλούσιον. Πῶς, φημί, κύριε, γνώρισόν μοι. Ἄκουε, φησίν· ὁ μὲν πλούσιος ἔχει χρήματα, τὰ δὲ πρὸς τὸν κύριον πτωχεύει, περισπώμενος περὶ τὸν πλοὖτον ἑαυτοὖ, καὶ λίαν μικρὰν ἔχει τὴν ἔντευξιν καὶ τὴν ἐξομολόγησιν πρὸς τὸν κύριον, καὶ ἣν ἔχει, βληχρὰν καὶ μικρὰν καὶ ἄλλην μὴ ἔχουσαν δύναμιν. ὅταν οὗν ἐπαναπαῆ ἐπὶ τὸν πένητα ὁ πλούσιος καὶ χορηγῆ αὐτῷ τὰ δέοντα, πιστεύει ὅτι ἐὰν ἐργάσηται εἰς τὸν πένητα δυνήσεται τὸν μισθὸν εὑρεῖν παρὰ τῷ θεῷ· ὅτι ὁ πένης πλούσιός ἐστιν ἐν τῆ ἐντεύξει αὐτοὖ καὶ ἐν τῆ ἐξομολογήσει, καὶ δύναμιν μεγάλην ἔχει παρὰ τῷ θεῷ ἡ ἔντευξις αὐτοὖ. ἐπιχορηγεῖ οὗν ὁ πλούσιος τῷ πένητι πάντα ἀδιστάκτως· ὁ πένης οὗν ἐπιχορηγούμενος ὑπὸ τοὖ πλουσίου ἐντυγχάνει τῷ θεῷ εὐχαριστῶν αὐτῷ, ὑπὲρ τοὖ διδόντος αὐτῷ· κἀκεῖνος ἔτι καὶ ἔτι σπουδάζει περὶ τοὖ πένητος, ἵνα ἀδιάλειπτος γένηται ἐν τῆ ζωῆ αὐτοὖ· οἶδε γάρ, ὅτι ἡ τοὖ πένητος ἔντευξις προσδεκτή ἐστιν καὶ πλουσία πρὸς κύριον. ἀμφότεροι οὗν τὸ ἔργον τελοὖσιν· ὁ μὲν πένης ἐργάζεται τῆ ἐντεύξει, ἐν ᾗ πλουτεῖ, ἣν ἔλαβεν παρὰ τοὖ κυρίου· ταύτην ἀποδίδωσι τῷ κυρίῳ τῷ ἐπιχορηγοὖντι αὐτῷ. καὶ ὁ πλούσιος ὡσαύτως τὸ πλοὖτος, ὃ ἔλαβεν παρὰ τοὖ κυρίου, ἀδιστάκτως παρέχεται τῷ πένητι. καὶ τοὖτο ἔργον μέγα ἐστὶν καὶ δεκτὸν παρὰ τῷ θεῷ, ὅτι συν῅κεν ἐπὶ τῷ πλούτῳ αὐτοὖ καὶ ἠργάσατο εἰς τὸν πένητα ἐκ τῶν δωρημάτων τοὖ κυρίου καὶ ἐτέλεσεν τὴν διακονίαν ὀρθῶς. παρὰ τοῖς οὗν ἀνθρώποις ἡ πτελέα δοκεῖ καρπὸν μὴ φέρειν, καὶ οὐκ οἴδασιν οὐδὲ νοοὖσιν ὅτι, ὅταν ἀβροχία γένηται, ἡ πτελέα ἔχουσα ὕδωρ τρέφει τὴν ἄμπελον, καὶ ἡ ἄμπελος ἀδιάλειπτον ἔχουσα τὸ ὕδωρ διπλοὖν τὸν καρπὸν ἀποδίδωσιν, καὶ ὑπὲρ ἑαυτ῅ς καὶ ὑπὲρ τ῅ς πτελέας. οὕτως καὶ οἱ πένητες ὑπὲρ τῶν πλουσίων ἐντυγχάνοντες πρὸς τὸν κύριον πληροφοροὖσι τὸ πλοὖτος αὐτῶν, καὶ πάλιν οἱ πλούσιοι χορηγοὖντες τοῖς πένησι τὰ δέοντα πληροφοροὖσι τὰς ψυχὰς αὐτῶν. γίνονται οὗν ἀμφότεροι κοινωνοὶ τοὖ ἔργου τοὖ δικαίου. ταὖτα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οὗν ὁ ποιῶν οὐκ ἐνκαταλειφθήσεται ὑπὸ τοὖ θεοὖ, ἀλλὰ ἔσται γεγραμμένος εἰς τὰς βίβλους τῶν ζώντων. μακάριοι οἱ ἔχοντες καὶ συνιέντες, ὅτι παρὰ τοὖ κυρίου πλουτίζονται· ὁ γὰρ συνίων τοὖτο δυνήσεται καὶ διακον῅σαί τι ἀγαθόν.

Παραβοιὴ γ
Ἔδειξέ μοι δένδρα πολλὰ μὴ ἔχοντα φύλλα, ἀλλὰ ὡσεὶ ξηρὰ ἐδόκει μοι εἶναι· ὅμοια γὰρ ἦν πάντα. λέγει μοι· Βλέπεις, φησί, τὰ δένδρα ταὖτα; Βλέπω, φημι, κύριε, ὅμοια ὄντα καὶ ξηρά. ἀποκριθείς μοι λέγει· Σαὖτα τὰ δένδρα, ἃ βλέπεις, οἱ κατοικοὖντές εἰσιν ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ. Διατί, φημί, οὗν, κύριε, ὡσεὶ ξηρὰ καὶ ὅμοιά ἐστιν; Ὅτι, φησίν, οὔτε οἱ δίκαιοι φαίνονται οὔτε οἱ ἁμαρτωλοὶ ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, ἀλλὰ ὅμοιοί εἰσιν· ὁ γὰρ αἰὼν ο὘τος δικαίοις χειμών ἐστιν, καὶ οὐ φαίνονται μετὰ τῶν ἁμαρτωλῶν κατοικοὖντες. ὥσπερ γὰρ τῷ χειμῶνι τὰ δένδρα ἀποβεβληκότα τὰ φύλλα ὅμοιά ἐστιν καὶ οὐ φαίνεται τὰ ξηρὰ ποῖά ἐστιν ἥ τὰ ζῶντα, οὕτως ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ οὐ φαίνονται οὔτε οἱ δίκαιοι οὔτε οἱ ἁμαρτωλοί, ἀλλὰ πάντες ὅμοιοί εἰσιν.

Ἄιιε παραβοιὴ <δ>
Ἔδειξέ μοι πάλιν δένδρα πολλά, ἃ μὲν βλαστῶντα, ἃ δὲ ξηρά, καὶ λέγει μοι· Βλέπεις, φησί, τὰ δένδρα ταὖτα; Βλέπω, φημί, κύριε, ἃ μὲν βλαστῶντα, ἃ δὲ ξηρά. Σαὖτα, φησί, τὰ δένδρα τὰ βλαστῶντα οἱ δίκαιοί εἰσιν οἱ μέλλοντες κατοικεῖν εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἐρχόμενον· ὁ γὰρ αἰὼν ὁ ἐρχόμενος θερεία ἐστὶν τοῖς δικαίοις, τοῖς δὲ ἁμαρτωλοῖς χειμών. ὅταν οὗν ἐπιλάμψῃ τὸ ἔλεος τοὖ κυρίου, τότε φανεροὶ ἔσονται οἱ δουλεύοντες τῷ θεῷ, καὶ π᾵σι φανεροποιηθήσονται. ὥσπερ γὰρ τῆ θερείᾳ ἑνὸς ἑκάστου δένδρου οἱ καρποὶ φανεροὖνται καὶ ἐπιγινώσκονται ποῖοί τινές εἰσιν, οὕτω καὶ τῶν δικαίων οἱ καρποὶ φανεροὶ ἔσονται καὶ γνωσθήσονται πάντες εὐθαλεῖς ὄντες ἐν τῷ αἰῶνι ἐκείνῳ. τὰ δὲ ἔθνη καὶ οἱ ἁμαρτωλοί, ἃ εἶδες τὰ δένδρα τὰ ξηρά, τοιοὖτοι εὑρεθήσονται ξηροὶ καὶ ἄκαρποι ἐν ἐκείνῳ τῷ αἰῶνι καὶ ὡς ξηρὰ ξύλα κατακαυθήσονται καὶ φανεροὶ ἔσονται, ὅτι ἡ πρ᾵ξις αὐτῶν πονηρὰ ἐγένετο ἐν τῆ ζωῆ αὐτῶν. οἱ μὲν γὰρ ἁμαρτωλοὶ καήσονται ὅτι ἥμαρτον καὶ οὐ μετενόησαν· τὰ δὲ ἔθνη καήσονται ὅτι οὐκ ἔγνωσαν τὸν κτίσαντα αὐτούς. σὺ οὗν ἐν σεαυτῷ καρποφόρει, ἵνα ἐν ἐκείνῃ τῆ θερείᾳ γνωσθῆ σου ὁ καρπός· ἀπέχου δὲ ἀπὸ πολλῶν πράξεων καὶ οὐδὲν διαμάρτῃς.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οἱ γὰρ τὰ πολλὰ πράσσοντες πολλὰ καὶ ἁμαρτάνουσιν, περισπώμενοι περὶ τὰς πραγματείας αὐτῶν μηδὲ δουλεύοντες τῷ κυρίῳ αὐτῶν. Πῶς οὗν, φησίν, δύναται ὁ τοιοὖτος αἰτήσασθαί τι παρὰ τοὖ κυρίου καὶ λαβεῖν, μὴ δουλεύων τῷ κυρίῳ; οἱ δουλεύοντες αὐτῷ, ἐκεῖνοι λήμψονται τὰ αἰτήματα αὐτῶν, οἱ δὲ μὴ δουλεύοντες τῷ κυρίῳ οὐδὲν λήμψονται. ἐὰν δὲ μίαν τις πρ᾵ξιν ἐργάσηται, δύναται καὶ τῷ κυρίῳ δουλεὖσαι· οὐ γὰρ μὴ διαφθαρήσεται ἡ διάνοια αὐτοὖ ἀπὸ τοὖ κυρίου, ἀλλὰ δουλεύσει αὐτῷ ἔχων καθαρὰν τὴν διάνοιαν αὐτοὖ. ταὖτα οὗν ἐὰν ποιήσῃς, δυνήσῃ καρποφορ῅σαι εἰς τὸν αἰῶνα τὸν ἐρχόμενον· καὶ ὃς ἐὰν ταὖτα ποιήσῃ, καρποφορήσει.

Ἄιιε παραβοιὴ ε
Νηστεύοντός μου καὶ καθημένου εἰς ὄρος τι εὐχαριστῶν τῷ κυρίῳ περὶ πάντων ὧν ἐποίησεν μετ' ἐμοὖ, βλέπω τὸν ποιμένα παρακαθήμενόν μοι καὶ λέγοντά *μοι τοι+αὖτα· Σί ὀρθρινὸς ὧδε ἐλήλυθας; Ὅτι, φημί, κύριε, στατίωνα ἔχω. Σί, φησίν, ἐστὶν στατίων; Νηστεύω, φημί, κύριε. Νηστεία δέ, φησίν, τί ἐστιν αὕτη, ἣν νηστεύετε; Ὡς εἰώθειν, φημί, κύριε, οὕτω νηστεύω. Oὐκ οἴδατε, φησίν, νηστεύειν τῷ θεῷ, οὐδέ ἐστιν νηστεία αὕτη ἡ ἀνωφελής, ἣν νηστεύετε αὐτῷ. Διατί, φημί, κύριε, τοὖτο λέγεις; Λέγω, φησίν, ὅτι οὐκ ἔστιν αὕτη νηστεία ἣν δοκεῖτε νηστεύειν· ἀλλ' ἐγώ σε διδάξω τί ἐστιν νηστεία δεκτὴ καὶ πλήρης τῷ κυρίῳ. Ναί, φημί, κύριε, μακάριόν με ποιήσεις ἐὰν γνῶ τὴν νηστείαν τὴν δεκτὴν τῷ θεῷ. Ἄκουε, φησίν. ὁ θεὸς οὐ βούλεται τοιαύτην νηστείαν ματαίαν· οὕτω γὰρ νηστεύων τῷ θεῷ οὐδὲν ἐργάζῃ τῆ δικαιοσύνῃ. νήστευσον δὲ τῷ θεῷ νηστείαν τοιαύτην· μηδὲν πονηρεύσῃ ἐν τῆ ζωῆ σου, ἀλλὰ δούλευσον τῷ κυρίῳ ἐν καθαρᾶ καρδίᾳ, τηρῶν τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ <καὶ> πορευόμενος ἐν τοῖς προστάγμασιν αὐτοὖ καὶ μηδεμία ἐπιθυμία πονηρὰ ἀναβήτω ἐν τῆ καρδίᾳ σου· πίστευσον δὲ τῷ θεῷ ὅτι, ἐὰν ταὖτα ἐργάσῃ καὶ φοβηθῆς αὐτὸν καὶ ἐγκρατεύσῃ ἀπὸ παντὸς πονηροὖ πράγματος, ζήσῃ τῷ θεῷ· ταὖτα δὲ ἐὰν ἐργάσῃ, μεγάλην νηστείαν τελεῖς καὶ δεκτὴν τῷ κυρίῳ. Ἄκουε τὴν παραβολήν, ἣν μέλλω σοι λέγειν, ἀνήκουσαν τῆ νηστείᾳ. εἶχέν τις ἀγρὸν καὶ δούλους πολλούς, καὶ εἰς μέρος τι τοὖ ἀγροὖ ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα· ἐκλεξάμενος οὗν δοὖλόν τινα πιστότατον καὶ εὐάρεστον αὐτῷ, ἀποδημῶν προσεκαλέσατο αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Λάβε τὸν ἀμπελῶνα τοὖτον, ὃν ἐφύτευσα, καὶ χαράκωσον αὐτὸν ἕως ἔρχομαι, καὶ ἕτερον δὲ μὴ ποιήσῃς τῷ ἀμπελῶνι· καὶ ταύτην μου τὴν ἐντολὴν φύλαξον, καὶ ἐλεύθερος ἔσῃ παρ'

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐμοί. ἐξ῅λθε δὲ ὁ δεσπότης τοὖ δούλου εἰς τὴν ἀποδημίαν. ἐξελθόντος δὲ αὐτοὖ ἔλαβεν ὁ δοὖλος καὶ ἐχαράκωσε τὸν ἀμπελῶνα. καὶ τελέσας τὴν χαράκωσιν τοὖ ἀμπελῶνος εἶδε τὸν ἀμπελῶνα βοτανῶν πλήρη ὄντα. ἐν ἑαυτῷ οὗν ἐλογίσατο λέγων· Σαύτην τὴν ἐντολὴν τοὖ κυρίου τετέλεκα· σκάψω λοιπὸν τὸν ἀμπελῶνα τοὖτον, καὶ ἔσται εὐπρεπέστερος ἐσκαμμένος, καὶ βοτάνας μὴ ἔχων δώσει καρπὸν πλείονα, μὴ πνιγόμενος ὑπὸ τῶν βοτανῶν. λαβὼν ἔσκαψε τὸν ἀμπελῶνα καὶ πάσας τὰς βοτάνας τὰς οὔσας ἐν τῷ ἀμπελῶνι ἐξέτιλλε. καὶ ἐγένετο ὁ ἀμπελὼν ἐκεῖνος εὐπρεπέστατος καὶ εὐθαλής, μὴ ἔχων βοτάνας τὰς πνιγούσας αὐτόν. μετὰ χρόνον τινὰ ἦλθεν ὁ δεσπότης τοὖ ἀγροὖ καὶ τοὖ δούλου καὶ εἰσ῅λθεν εἰς τὸν ἀμπελῶνα. καὶ ἰδὼν τὸν ἀμπελῶνα κεχαρακωμένον εὐπρεπῶς, ἔτι δὲ καὶ ἐσκαμμένον καὶ πάσας τὰς βοτάνας ἐκτετιλμένας καὶ εὐθαλεῖς οὔσας τὰς ἀμπέλους, ἐχάρη λίαν ἐπὶ τοῖς ἔργοις τοὖ δούλου. προσκαλεσάμενος οὗν τὸν υἱὸν αὐτοὖ τὸν ἀγαπητόν, ὃν εἶχε κληρονόμον, καὶ τοὺς φίλους, οὓς εἶχε συμβούλους, λέγει αὐτοῖς, ὅσα ἐνετείλατο τῷ δούλῳ αὐτοὖ, καὶ ὅσα ε὘ρε γεγονότα. κἀκεῖνοι συνεχάρησαν τῷ δούλῳ ἐπὶ τῆ μαρτυρίᾳ ᾗ ἐμαρτύρησεν αὐτῷ ὁ δεσπότης. καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἐγὼ τῷ δούλῳ τούτῳ ἐλευθερίαν ἐπηγγειλάμην, ἐάν μου τὴν ἐντολὴν φυλάξῃ, ἣν ἐνετειλάμην αὐτῷ· ἐφύλαξε δέ μου τὴν ἐντολὴν καὶ προσέθηκε τῷ ἀμπελῶνι ἔργον καλόν, καὶ ἐμοὶ λίαν ἤρεσεν. ἀντὶ τούτου οὗν τοὖ ἔργου ο὘ εἰργάσατο θέλω αὐτὸν συγκληρονόμον τῷ υἱῷ μου ποι῅σαι, ὅτι τὸ καλὸν φρονήσας οὐ παρενεθυμήθη, ἀλλ' ἐτέλεσεν αὐτό. ταύτῃ τῆ γνώμῃ ὁ υἱὸς τοὖ δεσπότου συνηυδόκησεν αὐτῷ, ἵνα συγκληρονόμος γένηται ὁ δοὖλος τῷ υἱῷ. μετὰ ὀλίγας ἡμέρας δεῖπνον ἐποίησεν <ὁ οἰκοδεσπότης> αὐτοὖ καὶ ἔπεμψεν αὐτῷ ἐδέσματα ἐκ τοὖ δείπνου πολλά. λαβὼν δὲ ὁ δοὖλος τὰ ἐδέσματα τὰ πεμφθέντα αὐτῷ ἀπὸ τοὖ δεσπότου αὐτοὖ τὰ ἀρκοὖντα αὐτῷ ἦρε, τὰ δὲ λοιπὰ τοῖς συνδούλοις αὐτοὖ διέδωκεν. οἱ δὲ σύνδουλοι αὐτοὖ λαβόντες τὰ ἐδέσματα ἐχάρησαν καὶ ἤρξαντο καὶ εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτοὖ, ἵνα μείζονα χάριν εὕρῃ παρὰ τῷ δεσπότῃ, ὅτι οὕτως ἐχρήσατο αὐτοῖς. ταὖτα πάντα τὰ γεγονότα ὁ δεσπότης αὐτοὖ ἤκουσεν καὶ πάλιν λίαν ἐχάρη ἐπὶ τῆ πράξει αὐτοὖ. συνκαλέσας πάλιν πάντας τοὺς φίλους ὁ δεσπότης καὶ τὸν υἱὸν αὐτοὖ ἀπήγγειλεν αὐτοῖς τὴν πρ᾵ξιν τοὖ δούλου, ἣν ἔπραξεν ἐπὶ τοῖς ἐδέσμασιν οἷς ἔλαβεν· οἱ δὲ ἔτι μ᾵λλον συνευδόκησαν γενέσθαι τὸν δοὖλον συνκληρονόμον τῷ υἱῷ αὐτοὖ. Λέγω αὐτῷ· Κύριε, ἐγὼ ταύτας τὰς παραβολὰς οὐ γινώσκω οὐδὲ δύναμαι νο῅σαι αὐτάς, ἐὰν μή μοι ἐπιλύσῃς αὐτάς. Πάντα σοι ἐπιλύσω, φησίν, καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὅσα ἅν λαλήσω μετὰ σοὖ, δείξω σοι. τὰς ἐντολὰς τοὖ κυρίου φύλασσε καὶ ἔσῃ εὐάρεστος αὐτῷ καὶ ἐνγραφήσῃ εἰς ἀριθμὸν τῶν τηρούντων τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ. ἐὰν δέ τι ἀγαθοὖ ποιήσῃς ἐκτὸς τ῅ς ἐντολ῅ς τοὖ θεοὖ, σεαυτῷ περιποιήσῃ δόξαν περισσοτέραν καὶ ἔσῃ ἐνδοξότερος παρὰ τῷ θεῷ ο὘ ἔμελλες εἶναι. ἐὰν οὗν φυλάσσων τὰς ἐντολὰς τοὖ θεοὖ προσθῆς καὶ τὰς λειτουργίας ταύτας, χαρήσῃ, ἐὰν τηρήσῃς αὐτὰς κατὰ τὴν ἐμὴν ἐντολήν. λέγω αὐτῷ· Κύριε, ὃ ἐάν μοι ἐντείλῃ, φυλάξω αὐτό· οἶδα γὰρ ὅτι σὺ μετ' ἐμοὖ εἶ. Ἔσομαι, φησί, μετὰ σοὖ, ὅτι τοιαύτην προθυμίαν ἔχεις τ῅ς ἀγαθοποιήσεως καὶ μετὰ πάντων δὲ ἔσομαι ὅσοι ἐάν, φησί, τὴν αὐτὴν προθυμίαν ἔχωσιν. ἡ νηστεία, φησίν, αὕτη, τηρουμένων τῶν ἐντολῶν τοὖ κυρίου, λίαν καλή ἐστιν. οὕτως οὗν φυλάξεις τὴν νηστείαν· πρῶτον πάντων φύλαξαι ἀπὸ παντὸς ·»ματος πονηροὖ καὶ πάσης ἐπιθυμίας πονηρ᾵ς καὶ καθάρισόν σου τὴν καρδίαν ἀπὸ πάντων τῶν ματαιωμάτων τοὖ αἰῶνος τούτου. ἐὰν ταὖτα φυλάξῃς, ἔσται αὕτη ἡ νηστεία τελεία. οὕτω δὲ ποιήσεις· συντελέσας τὰ προγεγραμμένα, ἐν ἐκείνῃ τῆ ἡμέρᾳ ᾗ νηστεύεις μηδὲν γεύσῃ εἰ μὴ ἄρτον καὶ ὕδωρ, καὶ ἐκ τῶν ἐδεσμάτων σου ὧν ἔμελλες τρώγειν συνοψίσας τὴν ποσότητα τ῅ς δαπάνης ἐκείνης τ῅ς ἡμέρας ἧς ἔμελλες ποιεῖν, ἀποθέμενος δώσεις αὐτὸ χήρᾳ ἥ ὀρφανῷ ἥ ὑστερουμένῳ, καὶ οὕτω ταπεινοφρονήσεις, ἵνα ἐκ τ῅ς ταπεινοφροσύνης σου ὁ εἰληφὼς ἐμπλήσῃ τὴν ἑαυτοὖ ψυχὴν καὶ εὔξηται περὶ σοὖ πρὸς τὸν κύριον. ἐὰν οὗν οὕτω τελέσῃς τὴν νηστείαν, ὥς σοι ἐντέλλομαι, ἔσται ἡ θυσία σου δεκτὴ παρὰ τῷ θεῷ καὶ ἔνγραφος ἔσται ἡ νηστεία αὕτη, καὶ ἡ λειτουργία οὕτως ἐργαζομένη καλὴ καὶ ἱλαρά ἐστι καὶ εὐπρόσδεκτος τῷ κυρίῳ. ταὖτα οὕτως τηρήσεις σὺ μετὰ τῶν τέκνων σου καὶ ὅλου τοὖ οἴκου σου· τηρήσας δὲ αὐτὰ μακάριος ἔσῃ· καὶ ὅσοι ἐὰν ἀκούσαντες αὐτὰ τηρήσωσι, μακάριοι ἔσονται, καὶ ὅσα ἐὰν αἰτήσωνται παρὰ τοὖ κυρίου λήμψονται. Ἐδεήθην αὐτοὖ πολλά, ἵνα μοι δηλώσῃ τὴν παραβολὴν τοὖ ἀγροὖ καὶ τοὖ δεσπότου καὶ τοὖ ἀμπελῶνος καὶ τοὖ δούλου τοὖ χαρακώσαντος τὸν ἀμπελῶνα καὶ τῶν χαράκων καὶ τῶν βοτανῶν τῶν ἐκτετιλμένων ἐκ τοὖ ἀμπελῶνος καὶ τοὖ υἱοὖ καὶ τῶν φίλων τῶν συμβούλων· συν῅κα γὰρ ὅτι παραβολή ἐστιν ταὖτα πάντα. ὁ δὲ ἀποκριθείς μοι λέγει· Aὐθάδης εἶ λίαν εἰς τὸ ἐπερωτ᾵ν. οὐκ ὀφείλεις, φησίν, ἐπερωτ᾵ν οὐδὲν ὅλως· ἐὰν γάρ σοι δέῃ δηλωθ῅ναι, δηλωθήσεται. λέγω αὐτῷ· Κύριε, ὅσα ἐάν μοι δείξῃς καὶ μὴ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δηλώσῃς, μάτην ἔσομαι ἑωρακὼς αὐτὰ καὶ μὴ νοῶν ὅτι ἐστίν· ὡσαύτως καὶ ἐάν μοι παραβολὰς λαλήσῃς καὶ μὴ ἐπιλύσῃς μοι, εἰς μάτην ἔσομαι ἠκουκὼς παρὰ σοὖ. ὁ δὲ πάλιν λέγει μοι· Ὃς ἅν δοὖλος ἦν, φησίν, τοὖ θεοὖ καὶ ἔχῃ τὸν κύριον αὐτοὖ ἐν τῆ καρδίᾳ, αἰτεῖται παρ' αὐτοὖ σύνεσιν καὶ λαμβάνει καὶ π᾵σαν παραβολὴν ἐπιλύει, καὶ γνωστὰ αὐτῷ γίνονται τὰ ·»ματα τοὖ κυρίου τὰ λεγόμενα διὰ παραβολῶν· ὅσοι δὲ βληχροί εἰσιν καὶ ἀργοὶ πρὸς τὴν ἔντευξιν, ἐκεῖνοι διστάζουσιν αἰτεῖσθαι παρὰ τοὖ κυρίου· ὁ δὲ κύριος πολύσπλαγχνός ἐστιν καὶ π᾵σιν τοῖς αἰτουμένοις παρ' αὐτοὖ ἀδιστάκτως δίδωσι. σὺ δὲ ἐνδεδυναμωμένος ὑπὸ τοὖ ἐνδόξου ἀγγέλου καὶ εἰληφὼς παρ' αὐτοὖ τοιαύτην ἔντευξιν καὶ μὴ ὢν ἀργός, διατί οὐκ αἰτῆ παρὰ τοὖ κυρίου σύνεσιν καὶ λαμβάνεις παρ' αὐτοὖ; λέγω αὐτῷ· Κύριε, ἐγὼ ἔχων σὲ μετ' ἐμαυτοὖ ἀνάγκην ἔχω παρὰ σοὖ αἰτεῖσθαι καὶ σὲ ἐπερωτ᾵ν· σὺ γάρ μοι δεικνύεις πάντα καὶ λαλεῖς μετ' ἐμοὖ· εἰ δὲ ἄτερ σοὖ ἔβλεπον ταὖτα ἥ ἤκουον, ἠρώτων ἅν τὸν κύριον, ἵνα μοι δηλωθῆ. Eἶπόν σοι, φησί, καὶ ἄρτι, ὅτι πανοὖργος εἶ καὶ αὐθάδης, ἐπερωτῶν τὰς ἐπιλύσεις τῶν παραβολῶν. ἐπεὶ δὲ οὕτως παράμονος εἶ σύ, ἐπιλύσω σοι τὴν παραβολὴν τοὖ ἀγροὖ καὶ τῶν λοιπῶν τῶν ἀκολουθούντων πάντων, ἵνα γνωστὰ π᾵σι ποιήσῃς αὐτά. ἄκουε νὖν, φησί, καὶ σύνιε αὐτά. ὁ ἀγρὸς ὁ κόσμος ο὘τός ἐστιν· ὁ δὲ κύριος τοὖ ἀγροὖ ὁ κτίσας τὰ πάντα καὶ ἀπαρτίσας αὐτὰ καὶ δυναμώσας. <ὁ δὲ υἱὸς τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιόν ἐστιν·> ὁ δὲ δοὖλος ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἐστιν· αἱ δὲ ἄμπελοι ὁ λαὸς ο὘τός ἐστιν, ὃν αὐτὸς ἐφύτευσεν· οἱ δὲ χάρακες οἱ ἅγιοι ἄγγελοί εἰσι τοὖ κυρίου οἱ συγκρατοὖντες τὸν λαὸν αὐτοὖ· αἱ δὲ βοτάναι αἱ ἐκτετιλμέναι ἐκ τοὖ ἀμπελῶνος ἀνομίαι εἰσὶ τῶν δούλων τοὖ θεοὖ· τὰ δὲ ἐδέσματα, ἃ ἔπεμψεν αὐτῷ ἐκ τοὖ δείπνου, αἱ ἐντολαί εἰσιν, ἃς ἔδωκε τῷ λαῷ αὐτοὖ διὰ τοὖ υἱοὖ αὐτοὖ· οἱ δὲ φίλοι καὶ σύμβουλοι οἱ ἅγιοι ἄγγελοι οἱ πρῶτοι κτισθέντες· ἡ δὲ ἀποδημία τοὖ δεσπότου ὁ χρόνος ὁ περισσεύων εἰς τὴν παρουσίαν αὐτοὖ. λέγω αὐτῷ· Κύριε, μεγάλως καὶ θαυμαστῶς πάντα ἐστὶν καὶ ἐνδόξως ἔχει. μὴ οὗν, φημί, κύριε, ἐγὼ ταὖτα ἠδυνάμην νο῅σαι; οὐδὲ ἕτερος ἄνθρωπος κἅν λίαν συνετὸς ἦν τις, οὐ δύναται νο῅σαι αὐτά. ἔτι, φημί, κύριε, δήλωσόν μοι, ὃ μέλλω σε ἐπερωτ᾵ν. Λέγε, φησίν, εἴ τι βούλει. Διατί, φημί, κύριε, ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ εἰς δούλου τρόπον κεῖται ἐν τῆ παραβολῆ; Ἄκουε, φησίν· εἰς δούλου τρόπον <οὐ> κεῖται ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ, ἀλλ' εἰς ἐξουσίαν μεγάλην κεῖται καὶ κυριότητα. Πῶς, φημί, κύριε, οὐ νοῶ. Ὅτι,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

φησίν, ὁ θεὸς τὸν ἀμπελῶνα ἐφύτευσε, τοὖτ' ἔστι τὸν λαὸν ἔκτισε καὶ παρέδωκε τῷ υἱῷ αὐτοὖ· καὶ ὁ υἱὸς κατέστησε τοὺς ἀγγέλους ἐπ' αὐτοὺς τοὖ συντηρεῖν ἑκάστους· καὶ αὐτὸς τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν ἐκαθάρισε πολλὰ κοπιάσας καὶ πολλοὺς κόπους ἀνηντληκώς· οὐδεὶς γὰρ ἀμπελὼν δύναται σκαφ῅ναι ἄτερ κόπου ἥ μόχθου. αὐτὸς οὗν καθαρίσας τὰς ἁμαρτίας τοὖ λαοὖ ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς τρίβους τ῅ς ζω῅ς, δοὺς αὐτοῖς τὸν νόμον, ὃν ἔλαβεν παρὰ τοὖ πατρὸς αὐτοὖ. βλέπεις οὗν, φησίν, ὅτι αὐτὸς κύριός <ἐστι τοὖ λαοὖ, ἐξουσίαν π᾵σαν λαβὼν παρὰ τοὖ πατρὸς αὐτοὖ.> ὅτι δὲ ὁ κύριος σύμβουλον ἔλαβε τὸν υἱὸν αὐτοὖ καὶ τοὺς ἐνδόξους ἀγγέλους περὶ τ῅ς κληρονομίας τοὖ δούλου, ἄκουε· τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον τὸ προόν, τὸ κτίσαν π᾵σαν τὴν κτίσιν, κατóκισεν ὁ θεὸς εἰς σάρκα ἣν ἠβούλετο. αὕτη οὗν ἡ σάρξ, ἐν ᾗ κατóκησε τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον, ἐδούλευσε τῷ πνεύματι καλῶς ἐν σεμνότητι καὶ ἁγνείᾳ πορευθεῖσα, μηδὲν ὅλως μιάνασα τὸ πνεὖμα. πολιτευσαμένην οὗν αὐτὴν καλῶς καὶ ἁγνῶς καὶ συνκοπιάσασαν τῷ πνεύματι καὶ συνεργήσασαν ἐν παντὶ πράγματι, ἰσχυρῶς καὶ ἀνδρείως ἀναστραφεῖσαν, μετὰ τοὖ πνεύματος τοὖ ἁγίου εἵλατο κοινωνόν· ἤρεσε γὰρ ἡ πορεία τ῅ς σαρκὸς ταύτης, ὅτι οὐκ ἐμιάνθη ἐπὶ τ῅ς γ῅ς ἔχουσα τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον. σύμβουλον οὗν ἔλαβε τὸν υἱὸν καὶ τοὺς ἀγγέλους τοὺς ἐνδόξους, ἵνα καὶ ἡ σὰρξ αὕτη, δουλεύσασα τῷ *πνεύμα+τι ἀμέμπτως, σχῆ τόπον τινὰ κατασκηνώσεως, καὶ μὴ δόξῃ τὸν μισθὸν <τ῅ς δουλείας αὐτ῅ς ἀπολωλεκέναι· π᾵σα γὰρ σὰρξ ἀπολήμψεται μισθὸν> ἡ εὑρεθεῖσα ἀμίαντος καὶ ἄσπιλος, ἐν ᾗ τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον κατóκησεν. ἔχεις καὶ ταύτης τ῅ς παραβολ῅ς τὴν ἐπίλυσιν. Hὐφράνθην, φημί, κύριε, ταύτην τὴν ἐπίλυσιν ἀκούσας. Ἄκουε νὖν, φησί· τὴν σάρκα σου ταύτην φύλασσε καθαρὰν καὶ ἀμίαντον, ἵνα τὸ πνεὖμα τὸ κατοικ῅σαν ἐν αὐτῆ μαρτυρήσῃ αὐτῆ καὶ δικαιωθῆ σου ἡ σάρξ. βλέπε, μήποτέ σου ἐπὶ τὴν καρδίαν ἀναβῆ τὴν σάρκα σου ταύτην φθαρτὴν εἶναι καὶ παραχρήσῃ αὐτῆ ἐν μιασμῷ τινι. ἐὰν μιάνῃς τὴν σάρκα σου, μιανεῖς καὶ τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον· κἅν μιάνῃς τὴν σάρκα σου, οὐ ζήσῃ. Eἰ δέ τις, φημί, κύριε, γέγονεν ἄγνοια προτέρα, πρὶν ἀκουσθ῅ναι τὰ ·»ματα ταὖτα, πῶς σωθήσεται ὁ ἄνθρωπος ὁ μιάνας τὴν σάρκα ἑαυτοὖ; Περὶ τῶν προτέρων, φησίν, ἀγνοημάτων τῷ θεῷ μόνῳ δυνατὸν ἴασιν δοὖναι· αὐτοὖ γὰρ π᾵σά ἐστιν ἡ ἐξουσία. ἀλλὰ τὰ νὖν φύλασσε, καὶ <ὁ κύριος> πάντως πολύσπλαγχνος ὢν αὐτὰ ἰάσεται

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐάν σου τὴν σάρκα λοιπὸν μὴ μιάνῃς μηδὲ τὸ πνεὖμα· ἀμφότερα γὰρ κοινά ἐστιν καὶ ἄτερ ἀλλήλων μιανθ῅ναι οὐ δύναται. ἀμφότερα οὗν καθαρὰ φύλασσε, καὶ ζήσῃ τῷ θεῷ.

Παραβοιὴ Ϛ
Καθήμενος ἐν τῷ οἴκῳ μου καὶ δοξάζων τὸν κύριον περὶ πάντων ὧν ἑωράκειν καὶ συνζητῶν περὶ τῶν ἐντολῶν, ὅτι καλαὶ καὶ δυναταὶ καὶ ἱλαραὶ καὶ ἔνδοξοι καὶ δυνάμεναι σῶσαι ψυχὴν ἀνθρώπου, ἔλεγον ἐν ἐμαυτῷ ταὖτα· Μακάριος ἔσομαι, ἐὰν ἐν ταῖς ἐντολαῖς ταύταις πορευθῶ, καὶ ὃς ἐὰν πορεύσηται ἐν αὐταῖς μακάριος ἔσται. ἕως ταὖτα ἐν ἐμαυτῷ λαλῶ, βλέπω αὐτὸν ἐξαίφνης παρακαθήμενόν μοι καὶ λέγοντα ταὖτα· Σί διψυχεῖς περὶ τῶν ἐντολῶν ὧν σοι ἐντέταλμαι; καλαί εἰσιν· ὅλως μηδὲν διψυχήσῃς, ἀλλ' ἔνδυσαι τὴν πίστιν τοὖ κυρίου καὶ ἐν αὐταῖς πορεύσῃ· ἐγὼ γάρ σε δυναμώσω ἐν αὐταῖς. α὘ται αἱ ἐντολαὶ σύμφοροί εἰσιν τοῖς μέλλουσι μετανοεῖν· ἐὰν γὰρ μὴ πορευθῶσιν ἐν αὐταῖς, εἰς μάτην ἐστὶν ἡ μετάνοια αὐτῶν. οἱ οὗν μετανοοὖντες ἀποβάλετε τὰς πονηρίας τοὖ αἰῶνος τούτου τὰς ἐκτριβούσας ὑμ᾵ς· ἐνδυσάμενοι δὲ π᾵σαν ἀρετὴν δικαιοσύνης δυνήσεσθε τηρ῅σαι τὰς ἐντολὰς ταύτας καὶ μηκέτι προστίθετε ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν. μηδὲν οὗν προστιθέντες πολὺ κόψετε τῶν προτέρων ὑμῶν ἁμαρτιῶν. πορεύεσθε οὗν ταῖς ἐντολαῖς μου, καὶ ζήσεσθε τῷ θεῷ. ταὖτα παρ' ἐμοὖ λελάληται ὑμῖν. μετὰ τὸ ταὖτα λαλ῅σαι αὐτὸν μετ' ἐμοὖ, λέγει μοι· Ἄγωμεν εἰς ἀγρόν, καὶ δείξω σοι τοὺς ποιμένας τῶν προβάτων. Ἄγωμεν, φημί, κύριε. ἤλθομεν εἴς τι πεδίον, καὶ δεικνύει μοι ποιμένα νεανίσκον ἐνδεδυμένον σύνθεσιν ἱματίων τῷ χρώματι κροκώδη. ἔβοσκε δὲ πρόβατα πολλὰ λίαν, καὶ τὰ πρόβατα ταὖτα ὡσεὶ τρυφῶντα ἦν καὶ λίαν σπαταλῶντα καὶ ἱλαρὰ ἦν σκιρτῶντα ὧδε καὶ ἐκεῖ, καὶ αὐτὸς ὁ ποιμὴν ἱλαρὸς ἦν ἐπὶ τῷ ποιμνίῳ αὐτοὖ· καὶ αὐτὴ ἡ ἰδέα τοὖ ποιμένος λίαν ἱλαρὰ ἦν καὶ ἐν τοῖς πρόβασι περιέτρεχεν. Λέγει μοι· Βλέπεις, φησίν, τὸν ποιμένα τοὖτον; Βλέπω, φημί, κύριε. O὘τος, φησίν, ἐστὶν ἄγγελος τρυφ῅ς καὶ ἀπάτης. ο὘τος οὗν ἐκτρίβει τὰς ψυχὰς τῶν δούλων τοὖ θεοὖ τῶν κενῶν καὶ καταστρέφει αὐτοὺς ἀπὸ τ῅ς ἀληθείας, ἀπατῶν αὐτοὺς ταῖς ἐπιθυμίαις ταῖς πονηραῖς, ἐν αἷς ἀπόλλυνται. ἐπιλανθάνονται γὰρ τὰς ἐντολὰς τοὖ θεοὖ τοὖ ζῶντος καὶ πορεύονται ταῖς ἀπάταις καὶ τρυφαῖς ταῖς ματαίαις καὶ ἀπόλλυνται ἀπὸ τοὖ ἀγγέλου τούτου, τινὰ μὲν εἰς θάνατον, τινὰ δὲ εἰς καταφθοράν. λέγω αὐτῷ· Κύριε, οὐ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γινώσκω ἐγώ, τί εἰς θάνατον καὶ τί εἰς καταφθοράν ἐστιν. Ἄκουε, φησίν· ὅσα εἶδες πρόβατα λίαν ἱλαρὰ καὶ σκιρτῶντα, ο὘τοί εἰσιν οἱ ἀφεσταμένοι ἀπὸ τοὖ θεοὖ εἰς τέλος καὶ παραδεδωκότες ἑαυτοὺς ταῖς ἐπιθυμίαις τοὖ αἰῶνος τούτου· ἐν τούτοις οὗν μετάνοια ζω῅ς οὐκ ἔστιν, ὅτι προσέθηκαν κατὰ ὄνομα τοὖ κυρίου βλασφημίαν· τῶν τοιούτων οὗν ὁ θάνατος. ἃ δὲ εἶδες μὴ σκιρτῶντα ἀλλὰ ἐν ἑνὶ τόπῳ βοσκόμενα, ο὘τοί εἰσιν οἱ παραδεδωκότες μὲν ἑαυτοὺς ταῖς τρυφαῖς καὶ ἀπάταις, εἰς δὲ τὸν κύριον οὐκ ἐβλασφήμησαν. ο὘τοι οὗν κατεφθαρμένοι εἰσὶν ἀπὸ τ῅ς ἀληθείας· ἐν τούτοις οὗν ἐλπίς ἐστιν μετανοίας, ἐν ᾗ δύνανται ζ῅σαι. ἡ καταφθορὰ οὗν ἐλπίδα ἔχει ἀνανεώσεώς τινα, ὁ δὲ θάνατος ἀπώλειαν ἔχει αἰώνιον. πάλιν προέβημεν μικρόν, καὶ δεικνύει μοι ποιμένα μέγαν ὡσεὶ ἄγριον τῆ ἰδέᾳ, περικείμενον δέρμα αἴγειον λευκόν, καὶ πήραν τινὰ εἶχεν ἐπὶ τὸν ὦμον καὶ ·άβδον σκληρὰν λίαν καὶ ὄζους ἔχουσαν καὶ μάστιγα μεγάλην· καὶ τὸ βλέμμα εἶχεν περίπικρον, ὥστε φοβηθ῅ναι αὐτόν· τοιοὖτον εἶχε τὸ βλέμμα. ο὘τος ὁ ποιμὴν παρελάμβανε τὰ πρόβατα ἀπὸ τοὖ ποιμένος τοὖ νεανίσκου, ἐκεῖνα τὰ σπαταλῶντα καὶ τρυφῶντα, μὴ σκιρτῶντα δέ, καὶ ἐνέβαλλεν αὐτὰ εἴς τινα τόπον κρημνώδη καὶ ἀκανθώδη καὶ τριβολώδη, ὥστε ἀπὸ τῶν ἀκανθῶν καὶ τριβόλων μὴ δύνασθαι ἐκπλέξαι τὰ πρόβατα, ἀλλὰ ἐμπλέκεσθαι αὐτὰ εἰς τὰς ἀκάνθας καὶ τριβόλους. αὐτοὖ οὗν ἐμπεπλεγμένα ἐβόσκοντο τὰς ἀκάνθας καὶ τριβόλους καὶ λίαν ἐταλαιπώρουν δερόμενα ὑπ' αὐτοὖ· καὶ ὧδε καὶ ἐκεῖ περιήλαυνεν αὐτὰ καὶ ὅλως ἀνάπαυσιν αὐτοῖς οὐκ ἐδίδει, καὶ ὅλως οὐκ εὐσταθοὖσαν τὰ πρόβατα ἐκεῖνα. Βλέπων οὗν αὐτὰ οὕτω μαστιγούμενα καὶ ταλαιπωροὖντα ἐλυπούμην ἐπ' αὐτοῖς, ὅτι οὕτως ἐβασανίζοντο καὶ ἀνοχὴν ὅλως οὐκ εἶχον. λέγω τῷ ποιμένι τῷ μετ' ἐμοὖ λαλοὖντι· Κύριε, φημί, τίς ἐστιν ο὘τος ὁ ποιμὴν ὁ οὕτως ἄσπλαγχνος καὶ πικρὸς καὶ ὅλως μηδὲν σπλαγχνιζόμενος ἐπὶ τὰ πρόβατα ταὖτα; O὘τος, φησίν, ἐστὶν ὁ ἄγγελος τ῅ς τιμωρίας· ἐκ δὲ τῶν ἀγγέλων τῶν δικαίων ἐστίν, κείμενος δὲ ἐπὶ τ῅ς τιμωρίας. παραλαμβάνει οὗν τοὺς ἀποπλανωμένους ἀπὸ τοὖ θεοὖ καὶ πορευθέντας ταῖς ἐπιθυμίαις τοὖ αἰῶνος τούτου καὶ τιμωρεῖ αὐτούς, καθώς τις ἄξιός ἐστιν, δειναῖς τιμωρίαις καὶ ποικίλαις. Ἤθελον, φημί, κύριε, γνῶναι τὰς ποικίλας τιμωρίας ταύτας, ποταπαί εἰσιν. Ἄκουε, φησίν, τὰς ποικίλας βασάνους καὶ τιμωρίας. βιωτικαί εἰσι βάσανοι· τιμωροὖνται γὰρ οἱ μὲν ζημίαις, οἱ δὲ ὑστερήσεσιν, οἱ δὲ ἀσθενείαις ποικίλαις, οἱ δὲ πάσῃ ἀκαταστασίᾳ, οἱ δὲ ὑβριζόμενοι ὑπὸ ἀναξίων καὶ ἑτέραις πολλαῖς πράξεσιν πάσχοντες. πολλοὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γὰρ ἀκαταστατοὖντες ταῖς βουλαῖς αὐτῶν ἐπιβάλλονται πολλά, καὶ οὐδὲν αὐτοῖς ὅλως προχωρεῖ. καὶ λέγουσιν ἑαυτοὺς μὴ εὐοδοὖσθαι ἐν ταῖς πράξεσιν αὐτῶν, καὶ οὐκ ἀναβαίνει ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν ὅτι ἔπραξαν πονηρὰ ἔργα, ἀλλὰ αἰτιῶνται τὸν κύριον. ὅταν οὗν θλιβῶσι πάσῃ θλίψει, τότε ἐμοὶ παραδίδονται εἰς ἀγαθὴν παιδείαν καὶ ἰσχυροποιοὖνται ἐν τῆ πίστει τοὖ κυρίου καὶ τὰς λοιπὰς ἡμέρας τ῅ς ζω῅ς αὐτῶν δουλεύουσιν τῷ κυρίῳ ἐν καθαρᾶ καρδίᾳ· ὅταν οὗν μετανοήσωσιν, τότε ἀναβαίνει ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν τὰ ἔργα τὰ πονηρὰ ἃ ἔπραξαν, καὶ τότε δοξάζουσι τὸν θεόν, ὅτι δίκαιος κριτής ἐστι καὶ δικαίως ἔπαθεν πάντα ἕκαστος κατὰ τὰς πράξεις αὐτοὖ· τὰ δὲ λοιπὰ δουλεύσουσιν τῷ κυρίῳ ἐν καθαρᾶ καρδίᾳ αὐτῶν καὶ εὐοδοὖνται ἐν πάσῃ πράξει αὐτῶν, λαμβάνοντες πάντα παρὰ τοὖ κυρίου ὅσα αἰτοὖνται· καὶ τότε δοξάζουσιν τὸν κύριον, ὅτι ἐμοὶ παρεδόθησαν, καὶ οὐκέτι οὐδὲν πάσχουσι τῶν πονηρῶν. Λέγω αὐτῷ· Κύριε, ἔτι μοι τοὖτο δήλωσον. Σί, φησίν, ἐπιζητεῖς; Eἰ ἄρα, φημί, κύριε, τὸν αὐτὸν χρόνον βασανίζονται οἱ τρυφῶντες καὶ ἀπατώμενοι ὅσον τρυφῶσι καὶ ἀπατῶνται; λέγει μοι· Σὸν αὐτὸν χρόνον βασανίζονται. <Ἐλάχιστον, φημί, κύριε, βασανίζονται·> ἔδει γὰρ τοὺς οὕτως τρυφῶντας καὶ ἐπιλανθανομένους τοὖ θεοὖ ἑπταπλασίως βασανίζεσθαι. λέγει μοι· Ἄφρων εἶ καὶ οὐ νοεῖς τ῅ς βασάνου τὴν δύναμιν. Eἰ γὰρ ἐνόουν, φημί, κύριε, οὐκ ἄν σε ἐπηρώτων ἵνα μοι δηλώσῃς. Ἄκουε, φησίν, ἀμφοτέρων τὴν δύναμιν. τ῅ς τρυφ῅ς καὶ ἀπάτης ὁ χρόνος ὥρα ἐστὶν μία· τ῅ς δὲ βασάνου ἡ ὥρα τριάκοντα ἡμερῶν δύναμιν ἔχει. ἐὰν οὗν μίαν ἡμέραν τις τρυφήσῃ καὶ ἀπατηθῆ, μίαν δὲ ἡμέραν βασανισθῆ, ὅλον ἐνιαυτὸν ἰσχύει ἡ ἡμέρα τ῅ς βασάνου. ὅσας οὗν ἡμέρας τρυφήσῃ τις, τοσούτους ἐνιαυτοὺς βασανίζεται. βλέπεις οὗν, φησίν, ὅτι τ῅ς τρυφ῅ς καὶ ἀπάτης ὁ χρόνος ἐλάχιστός ἐστιν, τ῅ς δὲ τιμωρίας καὶ βασάνου πολύς. Ἐπεί, φημί, κύριε, οὐ νενόηκα ὅλως τοὺς χρόνους τ῅ς ἀπάτης καὶ τρυφ῅ς καὶ βασάνου, τηλαυγέστερόν μοι δήλωσον. ἀποκριθείς μοι λέγει· Ἡ ἀφροσύνη σου παράμονός ἐστιν, καὶ οὐ θέλεις σου τὴν καρδίαν καθαρίσαι καὶ δουλεύειν τῷ θεῷ. βλέπε, φησίν, μήποτε ὁ χρόνος πληρωθῆ καὶ σὺ ἄφρων εὑρεθῆς· ἄκουε οὗν, φησίν, καθὼς βούλει, ἵνα νοήσῃς αὐτά. ὁ τρυφῶν καὶ ἀπατώμενος μίαν ἡμέραν καὶ πράσσων ἃ βούλεται πολλὴν ἀφροσύνην ἐνδέδυται καὶ οὐ νοεῖ τὴν πρ᾵ξιν ἣν ποιεῖ. εἰς τὴν αὔριον ἐπιλανθάνεται τί πρὸ μι᾵ς ἔπραξεν· ἡ γὰρ τρυφὴ καὶ ἀπάτη μνήμας οὐκ ἔχει διὰ τὴν ἀφρο-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σύνην, ἣν ἐνδέδυται, ἡ δὲ τιμωρία καὶ βάσανος ὅταν κολληθῆ τῷ ἀνθρώπῳ μίαν ἡμέραν, μέχρι ἐνιαυτοὖ τιμωρεῖται καὶ βασανίζεται· μνήμας γὰρ μεγάλας ἔχει ἡ τιμωρία καὶ βάσανος. βασανιζόμενος οὗν καὶ τιμωρούμενος ὅλον τὸν ἐνιαυτόν, μνημονεύει τότε τ῅ς τρυφ῅ς καὶ ἀπάτης καὶ γινώσκει ὅτι διὰ ταὖτα πάσχει τὰ πονηρά. π᾵ς οὗν ἄνθρωπος ὁ τρυφῶν καὶ ἀπατώμενος οὕτως βασανίζεται, ὅτι ἔχοντες ζωὴν ἑαυτοὺς εἰς θάνατον παραδεδώκασι. Ποῖαι, φημί, κύριε, τρυφαί εἰσι βλαβεραί; Π᾵σα, φησί, πρ᾵ξις τρυφή ἐστι τῷ ἀνθρώπῳ ὃ ἐὰν ἡδέως ποιῆ· καὶ γὰρ ὁ ὀξύχολος τῆ ἑαυτοὖ πράξει τὸ ἱκανὸν ποιῶν τρυφᾶ· καὶ ὁ μοιχὸς καὶ ὁ μέθυσος καὶ ὁ κατάλαλος καὶ ὁ ψεύστης καὶ ὁ πλεονέκτης καὶ ὁ ἀποστερητὴς καὶ ὁ τούτοις τὰ ὅμοια πάντα ποιῶν τῆ ἰδίᾳ νόσῳ τὸ ἱκανὸν ποιεῖ· τρυφᾶ οὗν ἐν τῆ πράξει αὐτοὖ. α὘ται π᾵σαι τρυφαὶ βλαβεραί εἰσιν τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ· διὰ ταύτας οὗν τὰς ἀπάτας πάσχουσιν οἱ τιμωρούμενοι καὶ βασανιζόμενοι. εἰσὶν δὲ καὶ τρυφαὶ σώζουσαι τοὺς ἀνθρώπους· πολλοὶ γὰρ ἀγαθὸν ἐργαζόμενοι τρυφῶσιν, τῆ ἑαυτῶν ἡδονῆ φερόμενοι. αὕτη οὗν ἡ τρυφὴ σύμφορός ἐστιν τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ καὶ ζωὴν περιποιεῖται τῷ ἀνθρώπῳ τῷ τοιούτῳ· αἱ δὲ βλαβεραὶ τρυφαὶ αἱ προειρημέναι βασάνους καὶ τιμωρίας περιποιοὖνται· ἐὰν δὲ ἐπιμείνωσι καὶ μὴ μετανοήσωσιν, θάνατον ἑαυτοῖς περιποιοὖνται.

Παραβοιὴ δ
Μετὰ ἡμέρας ὀλίγας εἶδον αὐτὸν εἰς τὸ πεδίον τὸ αὐτό, ὅπου καὶ τοὺς ποιμένας ἑωράκειν, καὶ λέγει μοι· Σί ἐπιζητεῖς; Πάρειμι, φημί, κύριε, ἐρωτ῅σαί σε ἵνα τὸν ἄγγελον τὸν τιμωρητὴν κελεύσῃς ἐκ τοὖ οἴκου μου ἐξελθεῖν, ὅτι λίαν με θλίβει. Δεῖ σε, φησίν, θλιβ῅ναι· οὕτω γὰρ προσέταξεν ὁ ἔνδοξος ἄγγελος τὰ περὶ σοὖ· θέλει γάρ σε καὶ πειρασθ῅ναι. Σί γάρ, φημί, κύριε, ἐποίησα οὕτω πονηρόν, ἵνα τούτῳ τῷ ἀγγέλῳ παραδοθῶ; Ἄκουε, φησίν· αἱ μὲν ἁμαρτίαι σου πολλαί, ἀλλ' οὐ τοσαὖται ὥστε σε τῷ ἀγγέλῳ τούτῳ παραδοθ῅ναι· ἀλλ' ὁ οἶκός σου μεγάλας ἁμαρτίας καὶ ἀνομίας ἠργάσατο, καὶ παρεπικράνθη ὁ ἔνδοξος ἄγγελος ἐπὶ τοῖς ἔργοις αὐτῶν καὶ διὰ τοὖτο ἐκέλευσέ σε χρόνον τινὰ θλιβ῅ναι, ἵνα κἀκεῖνοι μετανοήσωσι καὶ καθαρίσωσι ἑαυτοὺς ἀπὸ πάσης ἐπιθυμίας τοὖ αἰῶνος τούτου. ὅταν οὗν μετανοήσωσιν καὶ καθαρισθῶσιν, τότε ἀποστήσεται ὁ ἄγγελος τ῅ς τιμωρίας. λέγω αὐτῷ· Κύριε, εἰ ἐκεῖνοι τοιαὖτα ἠργάσαντο, ἵνα παραπικρανθῆ ὁ ἄγγελος ὁ ἔνδοξος, τί ἐγὼ ἐποίησα; Ἄλλως, φησίν, ἐκεῖνοι οὐ δύνανται

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θλιβ῅ναι, ἐὰν μὴ σὺ ἡ κεφαλὴ τοὖ οἴκου θλιβῆς· σοὖ γὰρ θλιβομένου ἐξ ἀνάγκης κἀκεῖνοι θλιβήσονται, εὐσταθοὖντος δὲ σοὖ οὐδεμίαν θλῖψιν δύνανται ἔχειν. Ἀλλ' ἰδού, φημί, κύριε, μετανενοήκασιν ἐξ ὅλης καρδίας αὐτῶν. Oἶδα, φησί, κἀγὼ ὅτι μετανενοήκασιν ἐξ ὅλης καρδίας αὐτῶν. τῶν οὗν μετανοούντων, φησίν, δοκεῖς τὰς ἁμαρτίας εὐθὺς ἀφίεσθαι; οὐ πάντως· ἀλλὰ δεῖ τὸν μετανοοὖντα βασανίσαι τὴν ἑαυτοὖ ψυχὴν καὶ ταπεινοφρον῅σαι ἐν ἁπάσῃ τῆ πράξει αὐτοὖ ἰσχυρῶς καὶ θλιβ῅ναι ἐν πολλαῖς θλίψεσι καὶ ποικίλαις· καὶ ἐὰν ὑπενέγκῃ τὰς θλίψεις τὰς ἐπερχομένας αὐτῷ, πάντως σπλαγχνισθήσεται ὁ τὰ πάντα κτίσας καὶ δυναμώσας καὶ ἴασίν τινα δώσει αὐτῷ· καὶ τοὖτο πάντως ἐὰν ἴδῃ τὴν καρδίαν τοὖ μετανοοὖντος καθαρὰν ἀπὸ παντὸς πονηροὖ πράγματος. σοὶ δὲ σύμφορόν ἐστιν καὶ τῷ οἴκῳ σου νὖν θλιβ῅ναι. τί δὲ πολλὰ λέγω; θλιβ῅ναί σε δεῖ, καθὼς προσέταξεν ὁ ἄγγελος τοὖ κυρίου ἐκεῖνος, ὁ παραδούς σε ἐμοί· καὶ τοὖτο εὐχαρίστει τῷ κυρίῳ, ὅτι ἄξιόν σε ἡγήσατο τοὖ προδηλῶσαί σοι τὴν θλῖψιν, ἵνα προγνοὺς αὐτὴν ὑπενέγκῃς ἰσχυρῶς. λέγω αὐτῷ· Κύριε, σὺ μετ' ἐμοὖ γίνου, καὶ π᾵σαν θλῖψιν δυνήσομαι ὑπενέγκαι. Ἐγώ, φησίν, ἔσομαι μετὰ σοὖ· ἐρωτήσω δὲ καὶ τὸν ἄγγελον τὸν τιμωρητὴν ἵνα σε ἐλαφροτέρως θλίψῃ· ἀλλὰ ὀλίγῳ χρόνῳ θλιβήσῃ, καὶ πάλιν ἀποκατασταθήσῃ εἰς τὸν τόπον σου· μόνον παράμεινον ταπεινοφρονῶν καὶ λειτουργῶν τῷ κυρίῳ ἐν καθαρᾶ καρδίᾳ, σὺ καὶ τὰ τέκνα σου καὶ ὁ οἶκός σου, καὶ πορεύου ταῖς ἐντολαῖς μου ἅς σοι ἐντέταλμαι καὶ δυνήσεταί σου ἡ μετάνοια εἶναι ἰσχυρὰ καὶ καθαρά· καὶ ἐὰν ταὖτα φυλάξῃς μετὰ τοὖ οἴκου σου, ἀποστήσεται π᾵σα θλῖψις ἀπὸ σοὖ· καὶ ἀπὸ πάντων δὲ ἀποστήσεται ἡ θλῖψις, ὃς ἅν ταῖς ἐντολαῖς μου πορεύσεται ταύταις.

Παραβοιὴ ε
Ἔδειξέ μοι ἰτέαν σκεπάζουσαν πεδία καὶ ὄρη, καὶ ὑπὸ τὴν σκέπην τ῅ς ἰτέας πάντες ἐληλύθασιν οἱ κεκλημένοι ἐν ὀνόματι κυρίου. εἱστήκει δὲ ἄγγελος τοὖ κυρίου ἔνδοξος λίαν ὑψηλὸς παρὰ τὴν ἰτέαν, δρέπανον ἔχων μέγα, καὶ ἔκοπτε κλάδους ἀπὸ τ῅ς ἰτέας, καὶ ἐπεδίδου τῷ λαῷ τῷ σκεπαζομένῳ ὑπὸ τ῅ς ἰτέας· μικρὰ δὲ ·αβδία ἐπεδίδου αὐτοῖς, ὡσεὶ πηχυαῖα. μετὰ τὸ πάντας λαβεῖν τὰ ·αβδία ἔθηκε τὸ δρέπανον ὁ ἄγγελος, καὶ τὸ δένδρον ἐκεῖνο ὑγιὲς ἦν, οἷον καὶ ἑωράκειν αὐτό. ἐθαύμαζον δὲ ἐγὼ ἐν ἐμαυτῷ λέγων· Πῶς τοσούτων κλάδων κεκομμένων τὸ δένδρον ὑγιές ἐστιν;

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λέγει μοι ὁ ποιμήν· Μὴ θαύμαζε, εἰ τὸ δένδρον τοὖτο ὑγιὲς διέμεινεν τοσούτων κλάδων κοπέντων. ἄφες δέ, φησί, πάντα ἴδῃς, καὶ δηλωθήσεταί σοι τὸ τί ἐστιν. ὁ ἄγγελος ὁ ἐπιδεδωκὼς τῷ λαῷ τὰς ·άβδους πάλιν ἀπῄτει ἀπ' αὐτῶν· καὶ καθὼς ἔλαβον, οὕτως καὶ ἐκαλοὖντο πρὸς αὐτόν, καὶ εἷς ἕκαστος αὐτῶν ἀπεδίδουν τὰς ·άβδους. ἐλάμβανεν δὲ ὁ ἄγγελος τοὖ κυρίου καὶ κατενόει αὐτάς. παρά τινων ἐλάμβανε τὰς ·άβδους ξηρὰς καὶ βεβρωμένας ὡς ὑπὸ σητός· ἐκέλευσεν ὁ ἄγγελος τοὺς τὰς τοιαύτας ·άβδους ἐπιδεδωκότας χωρὶς ἱστάνεσθαι. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν ξηράς, ἀλλ' οὐκ ἦσαν βεβρωμέναι ὑπὸ σητός· καὶ τούτους ἐκέλευσεν χωρὶς ἱστάνεσθαι. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν ἡμιξήρους· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν τὰς ·άβδους αὐτῶν ἡμιξήρους καὶ σχισμὰς ἐχούσας· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν τὰς ·άβδους χλωρὰς μὲν σχισμὰς δὲ ἐχούσας· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν τὰς ·άβδους τὸ ἥμισυ ξηρὸν καὶ τὸ ἥμισυ χλωρόν· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἕτεροι δὲ προσέφερον τὰς ·άβδους αὐτῶν τὰ δύο μέρη τ῅ς ·άβδου χλωρά, τὸ δὲ τρίτον ξηρόν· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν τὰ δύο μέρη ξηρά, τὸ δὲ τρίτον χλωρόν· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν τὰς ·άβδους αὐτῶν παρὰ μικρὸν ὅλας χλωράς, ἐλάχιστον δὲ τῶν ·άβδων αὐτῶν ξηρὸν ἦν, αὐτὸ τὸ ἄκρον· σχισμὰς δὲ εἶχον ἐν αὐταῖς· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἑτέρων δὲ ἦν ἐλάχιστον χλωρόν, τὰ δὲ λοιπὰ μέρη τῶν ·άβδων ξηρά· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἕτεροι δὲ ἤρχοντο τὰς ·άβδους χλωρὰς φέροντες ὡς ἔλαβον παρὰ τοὖ ἀγγέλου· τὸ δὲ πλεῖον μέρος τοὖ ὄχλου τοιαύτας ·άβδους ἐπεδίδουν. ὁ δὲ ἄγγελος ἐπὶ τούτοις ἐχάρη λίαν· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν χλωρὰς καὶ παραφυάδας ἐχούσας· καὶ ο὘τοι χωρὶς ἱστάνοντο· καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ ἄγγελος λίαν ἱλαρὸς ἐγένετο. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδουν τὰς ·άβδους αὐτῶν χλωρὰς καὶ παραφυάδας ἐχούσας· αἱ δὲ παραφυάδες αὐτῶν ὡσεὶ καρπόν τινα εἶχον· καὶ λίαν ἱλαροὶ ἦσαν οἱ ἄνδρες ἐκεῖνοι ὧν αἱ ·άβδοι τοιαὖται εὑρέθησαν. καὶ ὁ ἄγγελος ἐπὶ τούτοις ἠγαλλι᾵το, καὶ ὁ ποιμὴν σὺν αὐτῷ λίαν ἱλαρὸς ἦν ἐπὶ τούτοις. Ἐκέλευσε δὲ ὁ ἄγγελος τοὖ κυρίου στεφάνους ἐνεχθ῅ναι. καὶ ἐνέχθησαν στέφανοι ὡσεὶ ἐκ φοινίκων γεγονότες, καὶ ἐστεφάνωσε τοὺς ἄνδρας τοὺς ἐπιδεδωκότας τὰς ·άβδους τὰς παραφυάδας ἐχούσας καὶ καρπόν τινα καὶ ἀπέλυσεν αὐτοὺς εἰς τὸν πύργον. καὶ ἄλλους δὲ ἀπέλυσεν εἰς τὸν πύργον, τοὺς τὰς ·άβδους ἐπιδεδωκότας τὰς παραφυάδας ἐχούσας, καρπὸν δὲ μὴ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐχούσας, δοὺς αὐτοῖς σφραγῖδα. ἱματισμὸν δὲ τὸν αὐτὸν εἶχον πάντες λευκὸν ὡσεὶ χιόνα, οἱ πορευόμενοι εἰς τὸν πύργον. καὶ τοὺς τὰς ·άβδους ἐπιδεδωκότας χλωρὰς ὡς ἔλαβον ἀπέλυσεν, δοὺς αὐτοῖς ἱματισμὸν λευκὸν καὶ σφραγῖδα. μετὰ τὸ ταὖτα τελέσαι τὸν ἄγγελον λέγει τῷ ποιμένι· Ἐγὼ ὑπάγω· σὺ δὲ τούτους ἀπόλυσον εἰς τὰ τείχη, καθώς τις ἄξιός ἐστιν κατοικεῖν. κατανόησον δὲ τὰς ·άβδους αὐτῶν ἐπιμελῶς καὶ οὕτως ἀπόλυσον. βλέπε, μή τίς σε παρέλθῃ· ἐὰν δέ τίς σε παρέλθῃ, φησίν, ἐγὼ αὐτοὺς ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον δοκιμάσω. ταὖτα εἰπὼν τῷ ποιμένι ἀπ῅λθεν. μετὰ τὸ ἀπελθεῖν τὸν ἄγγελον λέγει μοι ὁ ποιμήν· Λάβωμεν παρὰ πάντων τὰς ·άβδους καὶ φυτεύσωμεν αὐτάς, εἴ τινες ἐξ αὐτῶν δυνήσονται ζ῅σαι. λέγω αὐτῷ· Κύριε, τὰ ξηρὰ ταὖτα πῶς δύναται ζ῅σαι; ἀποκριθείς μοι λέγει· Σὸ δένδρον τοὖτο ἰτέα ἐστὶν καὶ φιλόζωον τὸ γένος· ἐὰν φυτευθῶσι καὶ μικρὰν ἰκμάδα λάβωσι αἱ ·άβδοι α὘ται, ζήσονται πολλαὶ ἐξ αὐτῶν· εἶτα δὲ πειράσω καὶ ὕδωρ αὐταῖς παραχέω. ἐάν τις αὐτῶν δυνηθῆ ζ῅σαι, συνχαρήσομαι αὐταῖς· ἐὰν δὲ μὴ ζήσεται, οὐχ εὑρεθήσομαι ἐγὼ ἀμελής. ἐκέλευσέν με ὁ ποιμὴν καλέσαι, καθώς τις αὐτῶν ἐστάθη. ἦλθον τάγματα τάγματα καὶ ἐπεδίδουν τὰς ·άβδους τῷ ποιμένι· ἐλάμβανεν δὲ ὁ ποιμὴν τὰς ·άβδους καὶ κατὰ τάγματα ἐφύτευεν αὐτάς· μετὰ τὸ φυτεὖσαι αὐτὰς ὕδωρ αὐταῖς πολὺ παρέχεεν, ὥστε ἀπὸ τοὖ ὕδατος μὴ φαίνεσθαι τὰς ·άβδους. μετὰ τὸ ποτίσαι αὐτὸν τὰς ·άβδους λέγει μοι· Ἄγωμεν καὶ μετὰ ὀλίγας ἡμέρας ἐπανέλθωμεν καὶ ἐπισκεψώμεθα τὰς ·άβδους ταύτας πάσας· ὁ γὰρ κτίσας τὸ δένδρον τοὖτο θέλει πάντας ζ῅ν τοὺς λαβόντας ἀπ' αὐτοὖ κλάδους. ἐλπίζω δὲ κἀγὼ ὅτι λαβόντα τὰ ·αβδία ταὖτα ἰκμάδα καὶ ποτισθέντα ὕδατι ζήσεται τὸ πλεῖστον μέρος. Λέγω αὐτῷ· Κύριε, τὸ δένδρον τοὖτο τί ἐστιν γνώρισόν μοι· ἀποροὖμαι γὰρ περὶ αὐτοὖ, ὅτι τοσούτων κλάδων κοπέντων ὑγιές ἐστιν τὸ δένδρον καὶ ὅλως οὐδὲν φαίνεται κεκομμένον ἀπ' αὐτοὖ· ἐν τούτῳ οὗν ἀποροὖμαι. Ἄκουε, φησίν· τὸ δένδρον τοὖτο τὸ μέγα τὸ σκεπάζον πεδία καὶ ὄρη καὶ π᾵σαν τὴν γ῅ν νόμος θεοὖ ἐστιν δοθεὶς εἰς ὅλον τὸν κόσμον· ὁ δὲ νόμος ο὘τος ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἐστιν ὁ κηρυχθεὶς εἰς τὰ πέρατα τ῅ς γ῅ς· οἱ δὲ ὑπὸ τὴν σκέπην λαοὶ ὄντες οἱ ἀκούσαντες τοὖ κηρύγματος καὶ πιστεύσαντες αὐτῷ· ὁ δὲ ἄγγελος ὁ μέγας καὶ ἔνδοξος Μιχαὴλ ὁ ἔχων τὴν ἐξουσίαν τούτου τοὖ λαοὖ καὶ διακυβερνῶν <αὐτούς>· αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ διδῶν αὐτοῖς τὸν νόμον εἰς τὰς καρδίας τῶν πιστευόντων. ἐπισκέπτεται οὗν αὐτούς, οἷς ἔδωκε τὸν νόμον, εἰ ἄρα τετηρήκασιν αὐτόν. βλέπεις δὲ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἑνὸς ἑκάστου τὰς ·άβδους· αἱ γὰρ ·άβδοι ὁ νόμος ἐστίν. βλέπεις οὗν πολλὰς ἐκ τῶν ·άβδων ἠχρειωμένας, γνώσῃ δὲ αὐτοὺς πάντας τοὺς μὴ τηρήσαντας τὸν νόμον, καὶ ὄψῃ ἑνὸς ἑκάστου τὴν κατοικίαν. λέγω αὐτῷ· Κύριε, διατί οὓς μὲν ἀπέλυσεν εἰς τὸν πύργον, οὓς δὲ σοὶ κατέλιπεν; Ὅσοι, φησί, παρέβησαν τὸν νόμον ὃν ἔλαβον παρ' αὐτοὖ, εἰς τὴν ἐμὴν ἐξουσίαν αὐτοὺς κατέλιπεν εἰς μετάνοιαν· ὅσοι δὲ ἤδη εὐηρέστηκαν τῷ νόμῳ καὶ τετήρηκαν αὐτόν, ὑπὸ τὴν ἰδίαν ἐξουσίαν αὐτοὺς ἔχει. Σίνες οὗν, φημί, κύριε, εἰσὶν οἱ ἐστεφανωμένοι καὶ εἰς τὸν πύργον ὑπάγοντες; ἀποκριθείς μοι λέγει· Oἱ ἐστεφανωμένοι ο὘τοί εἰσιν οἱ μετὰ τοὖ διαβόλου παλαίσαντες καὶ νικήσαντες αὐτόν· ο὘τοί εἰσιν οἱ ὑπὲρ τοὖ νόμου παθόντες· οἱ δὲ ἕτεροι καὶ αὐτοὶ τὰς ·άβδους χλωρὰς ἐπιδεδωκότες καὶ παραφυάδας ἐχούσας, καρπὸν δὲ μὴ ἐχούσας, ὑπὲρ τοὖ νόμου θλιβέντες, μὴ παθόντες δὲ μηδὲ ἀρνησάμενοι τὸν νόμον αὐτῶν. οἱ δὲ χλωρὰς ἐπιδεδωκότες, οἵας ἔλαβον, σεμνοὶ καὶ δίκαιοι καὶ λίαν πορευθέντες ἐν καθαρᾶ καρδίᾳ καὶ τὰς ἐντολὰς τοὖ κυρίου πεφυλακότες. τὰ δὲ λοιπὰ γνώσῃ, ὅταν κατανοήσω τὰς ·άβδους ταύτας τὰς πεφυτευμένας καὶ πεποτισμένας. Μετὰ ἡμέρας ὀλίγας ἤλθομεν εἰς τὸν τόπον, καὶ ἐκάθισεν ὁ ποιμὴν εἰς τὸν τόπον τοὖ ἀγγέλου τοὖ μεγάλου, κἀγὼ παρεστάθην αὐτῷ. λέγει μοι· Περίζωσαι ὠμόλινον καὶ διακόνει μοι. περιεζωσάμην ἐγὼ ὠμόλινον ἐκ σάκκου γεγονὸς καθαρόν. ἰδών με περιεζωσμένον καὶ ἕτοιμον ὄντα τοὖ διακονεῖν αὐτῷ, Κάλει, φησίν, τοὺς ἄνδρας, ὧν εἰσιν αἱ ·άβδοι πεφυτευμέναι, κατὰ τὰ τάγματα, ὥς τις ἐπέδωκεν τὰς ·άβδους. ἀπ῅λθον εἰς τὸ πεδίον καὶ ἐκάλεσα πάντας· καὶ ἔστησαν πάντες τάγματα τάγματα. λέγει δὲ αὐτοῖς· Ἕκαστος ἐκτιλάτω τὰς ·άβδους τὰς ἰδίας καὶ φερέτω πρός με. πρῶτοι ἐπέδωκαν οἱ τὰς ξηρὰς καὶ κεκομμένας ἐσχηκότες· ὡσαύτως εὑρέθησαν ξηραὶ καὶ κεκομμέναι· ἐκέλευσεν αὐτοὺς χωρὶς στ῅ναι. εἶτα ἐπέδωκαν τὰς ·άβδους οἱ τὰς ξηρὰς καὶ μὴ κεκομμένας ἔχοντες· τινὲς ἐξ αὐτῶν ἐπέδωκαν τὰς ·άβδους χλωράς, τινὲς δὲ ξηρὰς καὶ κεκομμένας ὡς ὑπὸ σητός. τοὺς ἐπιδεδωκότας χλωρὰς ἐκέλευσεν χωρὶς στ῅ναι, τοὺς δὲ ξηρὰς καὶ κεκομμένας μετὰ τῶν πρώτων ἐκέλευσεν στ῅ναι. εἶτα ἐπέδωκαν οἱ τὰς ἡμίσους ξηροὺς καὶ σχισμὰς ἐχούσας· πολλοὶ ἐξ αὐτῶν χλωρὰς ἐπέδωκαν καὶ μὴ ἐχούσας σχισμάς· τινὲς δὲ χλωρὰς καὶ παραφυάδας ἐχούσας καὶ εἰς τὰς παραφυάδας καρπούς, οἵας ἔσχον οἱ εἰς τὸν πύργον πορευθέντες ἐστεφανωμένοι· τινὲς δὲ ἐπέδωκαν ξηρὰς καὶ βεβρωμένας, τινὲς δὲ ξηρὰς καὶ ἀβρώτους, τινὲς δὲ οἷαι ἦσαν ἡμίξηροι καὶ σχισμὰς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἔχουσαι. ἐκέλευσεν αὐτοὺς ἕκαστον αὐτῶν χωρὶς στ῅ναι, τοὺς μὲν πρὸς τὰ ἴδια τάγματα, τοὺς δὲ χωρίς. Eἶτα ἐπεδίδουν οἱ τὰς ·άβδους χλωρὰς μὲν ἔχοντες, σχισμὰς δὲ ἐχούσας· ο὘τοι πάντες χλωρὰς ἐπέδωκαν καὶ ἔστησαν εἰς τὸ ἴδιον τάγμα. ἐχάρη ὁ ποιμὴν ἐπὶ τούτοις, ὅτι πάντες ἠλλοιώθησαν καὶ ἀπέθοντο τὰ σχίσματα αὐτῶν. ἐπέδωκαν δὲ καὶ οἱ τὸ ἥμισυ χλωρόν, τὸ δὲ ἥμισυ ξηρόν· τινῶν εὑρέθησαν αἱ ·άβδοι ὁλοτελεῖς χλωραί, τινῶν ἡμίξηροι, τινῶν ξηραὶ καὶ βεβρωμέναι, τινῶν δὲ χλωραὶ καὶ παραφυάδας ἔχουσαι. ο὘τοι πάντες ἀπελύθησαν ἕκαστος πρὸς τὸ τάγμα αὐτοὖ. εἶτα ἐπέδωκαν οἱ τὰ δύο μέρη χλωρὰ ἐσχηκότες, τὸ δὲ τρίτον ξηρόν· πολλοὶ ἐξ αὐτῶν χλωρὰς ἐπέδωκαν, πολλοὶ δὲ ἡμιξήρους, ἕτεροι δὲ ξηρὰς καὶ βεβρωμένας· ο὘τοι πάντες ἀπεστάλησαν ἕκαστος εἰς τὸ ἴδιον τάγμα. ἕτεροι δὲ ἐπεδίδοσαν τὰς ·άβδους αὐτῶν, τὰ δύο μέρη ξηρά, τὸ δὲ τρίτον χλωρόν· πολλοὶ ἐξ αὐτῶν ἐπέδωκαν ἡμιξήρους, τινὲς δὲ ξηρὰς <καὶ βεβρωμένας, τινὲς δὲ ἡμιξήρους> καὶ σχισμὰς ἐχούσας· ἐλάχιστοι δὲ χλωρὰς ἐπέδωκαν· ο὘τοι πάντες ἔστησαν εἰς τὸ ἴδιον τάγμα. ἐπέδωκαν δὲ οἱ τὰς ·άβδους χλωρὰς ἐσχηκότες, ἐλάχιστον δὲ ξηρὸν καὶ σχισμὰς ἐχούσας. ἐκ τούτων τινὲς χλωρὰς ἐπέδωκαν, τινὲς δὲ χλωρὰς καὶ παραφυάδας ἐχούσας. ἀπ῅λθον καὶ ο὘τοι εἰς τὸ τάγμα αὐτῶν. εἶτα ἐπέδωκαν οἱ ἐλάχιστον ἔχοντες χλωρόν, τὰ δὲ λοιπὰ μέρη ξηρά· τούτων αἱ ·άβδοι εὑρέθησαν τὸ πλεῖστον μέρος χλωραὶ καὶ παραφυάδας ἔχουσαι καὶ καρπὸν ἐν ταῖς παραφυάσιν, καὶ ἕτεραι χλωραὶ ὅλαι. ἐπὶ ταύταις ταῖς ·άβδοις ἐχάρη ὁ ποιμὴν μεγάλως, ὅτι οὕτως εὑρέθησαν. ἀπ῅λθον καὶ ο὘τοι ἕκαστος εἰς τὸ ἴδιον τάγμα. Μετὰ τὸ πάντων κατανο῅σαι τὰς ·άβδους τὸν ποιμένα λέγει μοι· Eἶπόν σοι, ὅτι τὸ δένδρον τοὖτο φιλόζωόν ἐστιν. βλέπεις, φησί, πόσοι μετενόησαν καὶ ἐσώθησαν; Βλέπω, φημί, κύριε. Ἵνα εἰδῆς, φησίν, τὴν πολυσπλαγχνίαν τοὖ κυρίου, ὅτι μεγάλη καὶ ἔνδοξός ἐστιν καὶ ἔδωκεν πνεὖμα τοῖς ἀξίοις οὗσι μετανοίας. Ὅτι οὗν, φημί, κύριε, πάντες οὐ μετενόησαν; Ὠν εἶδεν, φησίν, ὁ κύριος τὴν καρδίαν μέλλουσαν καθαρὰν γενέσθαι καὶ δουλεύειν αὐτῷ ἐξ ὅλης καρδίας, τούτοις δέδωκε τὴν μετάνοιαν· ὧν δὲ εἶδε τὴν δολιότητα καὶ πονηρίαν, καὶ μέλλοντας ἐν ὑποκρίσει μετανοεῖν, ἐκείνοις οὐκ ἔδωκεν, μήποτε πάλιν βλασφημήσωσιν τὸν νόμον αὐτοὖ. λέγω αὐτῷ· Κύριε, νὖν μοι ἐπίλυσον τοὺς τὰς ·άβδους ἀποδεδωκότας, ποταπός τις αὐτῶν ἐστι, καὶ τὴν τούτων κατοικίαν, ἵνα ἀκούσαντες οἱ πιστεύσαντες καὶ εἰληφότες τὴν σφραγῖδα καὶ τεθλακότες αὐτὴν καὶ μὴ τηρήσαντες ὑγι῅, ἐπιγνόντες

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὰ ἑαυτῶν ἔργα μετανοήσωσιν, λαβόντες ὑπὸ σοὖ σφραγῖδα, καὶ δοξάσωσι τὸν κύριον, ὅτι ἐσπλαγχνίσθη ἐπ' αὐτοῖς καὶ ἐξαπέστειλέν σε τοὖ ἀνακαινίσαι τὰ πνεύματα αὐτῶν. Ἄκουε, φησίν· ὧν αἱ ·άβδοι ξηραὶ καὶ βεβρωμέναι ὑπὸ σητὸς εὑρέθησαν, ο὘τοί εἰσιν ἀποστάται καὶ προδόται τ῅ς ἐκκλησίας καὶ βλασφημήσαντες ἐν ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν τὸν κύριον, ἔτι δὲ καὶ ἐπαισχυνθέντες τὸ ὄνομα τοὖ κυρίου τὸ ἐπικληθὲν ἐπ' αὐτούς. ο὘τοι οὗν εἰς τέλος ἀπέθανον τῷ θεῷ. βλέπεις ὅτι οὐδὲ εἷς αὐτῶν μετενόησε, καίπερ ἀκούσαντες τὰ ·»ματα ἃ ἐλάλησας αὐτοῖς, ἅ σοι ἐνετειλάμην· ἀπὸ τῶν τοιούτων ἡ ζωὴ ἀπέστη. οἱ δὲ τὰς ξηρὰς καὶ ἀσήπτους ἐπιδεδωκότες, καὶ ο὘τοι ἐγγὺς αὐτῶν· ἦσαν γὰρ ὑποκριταὶ καὶ διδαχὰς ἑτέρας εἰσφέροντες καὶ ἐκστρέφοντες τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ, μάλιστα δὲ τοὺς ἡμαρτηκότας, μὴ ἀφίοντες αὐτοὺς μετανοεῖν, ἀλλὰ ταῖς διδαχαῖς ταῖς μωραῖς πείθοντες αὐτούς. ο὘τοι οὗν ἔχουσιν ἐλπίδα τοὖ μετανο῅σαι. βλέπεις δὲ ἐξ αὐτῶν πολλοὺς μετανενοηκότας ἀφότε ἐλάλησας αὐτοῖς τὰς ἐντολάς μου· καὶ ἔτι μετανοήσωσιν. ὅσοι δὲ οὐ μετανοήσουσιν, ἀπώλεσαν τὴν ζωὴν αὐτῶν· ὅσοι δὲ μετενόησαν ἐξ αὐτῶν, ἀγαθοὶ ἐγένοντο, καὶ ἐγένετο ἡ κατοικία αὐτῶν εἰς τὰ τείχη τὰ πρῶτα· τινὲς δὲ καὶ εἰς τὸν πύργον ἀνέβησαν. βλέπεις οὗν, φησίν, ὅτι ἡ μετάνοια τῶν ἁμαρτωλῶν ζωὴν ἔχει, τὸ δὲ μὴ μετανο῅σαι θάνατον. Ὅσοι δὲ ἡμιξήρους ἐπέδωκαν καὶ ἐν αὐταῖς σχισμὰς εἶχον, ἄκουε περὶ αὐτῶν. ὅσων ἦσαν αἱ ·άβδοι ἡμίξηροι, δίψυχοί εἰσιν· οὔτε γὰρ ζῶσιν οὔτε τεθνήκασιν. οἱ δὲ ἡμιξήρους ἔχοντες καὶ ἐν αὐταῖς σχισμάς, ο὘τοι καὶ δίψυχοί εἰσιν καὶ κατάλαλοι, μηδέποτε εἰρηνεύοντες ἐν ἑαυτοῖς, ἀλλὰ διχοστατοὖντες πάντοτε. καὶ τούτοις, φησίν, ἔτι κεῖται μετάνοια. βλέπεις, φησίν, ἤδη τινὰς ἐξ αὐτῶν μετανενοηκότας. καὶ ἔτι ἐλπίς ἐστιν ἐν αὐτοῖς μετανοίας. ὅσοι οὗν, φησίν, ἐξ αὐτῶν μετανενοήκασιν, τὴν κατοικίαν εἰς τὸν πύργον ἔχουσιν· ὅσοι δὲ ἐξ αὐτῶν βραδύτερον μετανοήσουσιν, εἰς τὰ τείχη κατοικήσουσιν· ὅσοι δὲ οὐ μετανοήσουσιν, ἀλλ' ἐμμενοὖσιν ἐν ταῖς πράξεσιν αὐτῶν, θανάτῳ ἀποθανοὖνται. οἱ δὲ χλωρὰς ἐπιδεδωκότες τὰς ·άβδους αὐτῶν καὶ σχισμὰς ἐχούσας, ο὘τοι πάντοτε πιστοὶ καὶ ἀγαθοὶ ἐγένοντο, ἔχοντες δὲ ζ῅λόν τινα ἐν ἀλλήλοις περὶ πρωτείων καὶ περὶ δόξης τινός· ἀλλὰ πάντες ο὘τοι μωροί εἰσιν, ἐν ἀλλήλοις ἔχοντες <ζ῅λον> περὶ πρωτείων. ἀλλὰ καὶ ο὘τοι ἀκούσαντες τῶν ἐντολῶν μου, ἀγαθοὶ ὄντες, ἐκαθάρισαν ἑαυτοὺς καὶ μετενόησαν ταχύ. ἐγένετο οὗν ἡ κατοίκησις αὐτῶν εἰς τὸν πύργον· ἐὰν δέ τις αὐτῶν πάλιν ἐπιστραφῆ εἰς τὴν διχοστασίαν, ἐκβληθήσεται ἐκ τοὖ πύργου καὶ ἀπολέσει τὴν ζωὴν αὐτοὖ. ἡ ζωὴ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πάντων ἐστὶ τῶν τὰς ἐντολὰς τοὖ κυρίου τηρούντων· ἐν ταῖς ἐντολαῖς δὲ περὶ πρωτείων ἥ περὶ δόξης οὐκ ἔστιν, ἀλλὰ περὶ μακροθυμίας καὶ περὶ ταπεινοφροσύνης ἀνδρός. ἐν τοῖς τοιούτοις οὗν ἡ ζωὴ τοὖ κυρίου, ἐν δὲ τοῖς διχοστάταις καὶ παρανόμοις θάνατος. Oἱ δὲ ἐπιδεδωκότες τὰς ·άβδους ἥμισυ χλωράς, ἥμισυ ξηράς, ο὘τοί εἰσιν οἱ ταῖς πραγματείαις αὐτῶν ἐμπεφυρμένοι καὶ τοῖς ἁγίοις μὴ κολλώμενοι. διὰ τοὖτο τὸ ἥμισυ αὐτῶν ζῆ καὶ τὸ ἥμισυ ἀπέθανεν. πολλοὶ οὗν ἀκούσαντες τῶν ἐντολῶν μου μετενόησαν. ὅσοι οὗν μετενόησαν, ἡ κατοικία αὐτῶν εἰς τὸν πύργον. τινὲς δὲ αὐτῶν εἰς τέλος ἀπέστησαν. ο὘τοι οὗν μετάνοιαν οὐκ ἔχουσιν· διὰ τὰς πραγματείας γὰρ αὐτῶν ἐβλασφήμησαν τὸν κύριον καὶ ἀπηρνήσαντο αὐτόν. ἀπώλεσαν οὗν τὴν ζωὴν αὐτῶν διὰ τὴν πονηρίαν ἣν ἔπραξαν. πολλοὶ δὲ ἐξ αὐτῶν ἐδιψύχησαν. ο὘τοι ἔτι ἔχουσι μετάνοιαν, ἐὰν ταχὺ μετανοήσωσιν, καὶ ἔσται ἡ κατοικία αὐτῶν εἰς τὸν πύργον· ἐὰν δὲ βραδύτερον μετανοήσωσιν, κατοικήσουσιν εἰς τὰ τείχη· ἐὰν δὲ μὴ μετανοήσωσι, καὶ αὐτοὶ ἀπώλεσαν τὴν ζωὴν αὐτῶν. οἱ δὲ τὰ δύο μέρη χλωρά, τὸ δὲ τρίτον ξηρὸν ἐπιδεδωκότες, ο὘τοί εἰσιν οἱ ἀρνησάμενοι ποικίλαις ἀρνήσεσι. πολλοὶ οὗν μετενόησαν ἐξ αὐτῶν, καὶ ἀπ῅λθον εἰς τὸν πύργον κατοικεῖν· πολλοὶ δὲ ἀπέστησαν εἰς τέλος τοὖ θεοὖ· ο὘τοι τὴν ζωὴν εἰς τέλος ἀπώλεσαν. τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν ἐδιψύχησαν καὶ ἐδιχοστάτησαν· τούτοις οὗν ἔτι ἐστὶν μετάνοια, ἐὰν ταχὺ μετανοήσωσιν καὶ μὴ ἐπιμείνωσιν ταῖς ἡδοναῖς αὐτῶν· ἐὰν δὲ ἐπιμείνωσιν ταῖς πράξεσιν αὐτῶν, καὶ αὐτοὶ θάνατον ἑαυτοῖς ἐργάζονται. Oἱ δὲ ἐπιδεδωκότες τὰς ·άβδους τὰ μὲν δύο μέρη ξηρά, τὸ δὲ τρίτον χλωρόν, ο὘τοί εἰσιν πιστοὶ μὲν γεγονότες, πλουτήσαντες δὲ καὶ γενόμενοι ἐνδοξότεροι παρὰ τοῖς ἔθνεσιν· ὑπερηφανίαν μεγάλην ἐνεδύσαντο καὶ ὑψηλόφρονες ἐγένοντο καὶ κατέλιπον τὴν ἀλήθειαν, καὶ οὐκ ἐκολλήθησαν τοῖς δικαίοις, ἀλλὰ μετὰ τῶν ἐθνῶν συνέζησαν, καὶ αὕτη ἡ ὁδὸς αὐτοῖς ἡδυτέρα ἐγένετο· ἀπὸ δὲ τοὖ θεοὖ οὐκ ἀπέστησαν, ἀλλ' ἐνέμειναν τῆ πίστει, μὴ ἐργαζόμενοι δὲ τὰ ἔργα τ῅ς πίστεως. πολλοὶ οὗν ἐξ αὐτῶν μετενόησαν, καὶ ἐγένετο ἡ κατοίκησις αὐτῶν εἰς τὸν πύργον. ἕτεροι δὲ εἰς τέλος μετὰ τῶν ἐθνῶν συνζῶντες καὶ φερόμενοι ταῖς κενοδοξίαις τῶν ἐθνῶν ἀπέστησαν ἀπὸ τοὖ θεοὖ, καὶ ἔπραξαν τὰς πράξεις τῶν ἐθνῶν. ο὘τοι οὗν μετὰ τῶν ἐθνῶν ἐλογίσθησαν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἕτεροι δὲ ἐξ αὐτῶν ἐδιψύχησαν μὴ ἐλπίζοντες σωθ῅ναι διὰ τὰς πράξεις ἃς ἔπραξαν· ἕτεροι δὲ ἐδιψύχησαν καὶ σχίσματα ἐν ἑαυτοῖς ἐποιήσαντο. τούτοις οὗν τοῖς διψυχήσασιν διὰ τὰς πράξεις αὐτῶν μετάνοια ἔτι ἐστίν· ἀλλ' ἡ μετάνοια αὐτῶν ταχινὴ χρῄζει εἶναι, ἵνα ἡ κατοικία αὐτῶν γένηται εἰς τὸν πύργον· τῶν δὲ μὴ μετανοούντων ἀλλὰ ἐπιμενόντων ταῖς ἡδοναῖς, ὁ θάνατος ἐγγύς. Oἱ δὲ τὰς ·άβδους ἐπιδεδωκότες χλωράς, αὐτὰ δὲ τὰ ἄκρα ξηρὰ καὶ σχισμὰς ἔχοντα, ο὘τοι πάντοτε ἀγαθοὶ καὶ πιστοὶ καὶ ἔνδοξοι παρὰ τῷ θεῷ ἐγένοντο, ἐλάχιστον δὲ ἥμαρτον διὰ μικρὰς ἐπιθυμίας καὶ μικρὰ κατ' ἀλλήλων ἔχοντες· ἀλλὰ ἀκούσαντές μου τῶν ῥημάτων τὸ πλεῖστον μέρος ταχὺ μετενόησαν, καὶ ἐγένετο ἡ κατοικία αὐτῶν εἰς τὸν πύργον. τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν ἐδιψύχησαν, τινὲς δὲ διψυχήσαντες διχοστασίας μείζονας ἐποίησαν. ἐν τούτοις οὗν ἔτι ἐστὶν ἐλπὶς μετανοίας, ὅτι ἀγαθοὶ πάντοτε ἐγένοντο· δυσκόλως δέ τις αὐτῶν ἀποθανεῖται. οἱ δὲ τὰς ·άβδους αὐτῶν ἐπιδεδωκότες ξηράς, ἐλάχιστον δὲ χλωρόν, ο὘τοί εἰσιν πιστεύσαντες μόνον, τὰ δὲ ἔργα τ῅ς ἀνομίας ἐργασάμενοι· οὐδέποτε δὲ ἀπέστησαν ἀπὸ τοὖ θεοὖ, καὶ τὸ ὄνομα ἡδέως ἐβάστασαν καὶ ἡδέως εἰς τοὺς οἴκους αὐτῶν ὑπεδέξαντο τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ. ἀκούσαντες οὗν ταύτην τὴν μετάνοιαν ἀδιστάκτως μετενόησαν καὶ ἐργάζονται π᾵σαν ἀρετὴν δικαιοσύνης. τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν καὶ παθοὖνται κ*αὶ ἡδέως θλίβον+ται γινώσκοντες τὰς πράξεις αὐτῶν ἃς ἔπραξαν. τούτων οὗν πάντων ἡ κατοικία εἰς τὸν πύργον ἔσται. Καὶ μετὰ τὸ συντελέσαι αὐτὸν τὰς ἐπιλύσεις πασῶν τῶν ·άβδων λέγει μοι· Ὕπαγε καὶ π᾵σι λέγε ἵνα μετανοήσωσι καὶ ζήσωσι τῷ θεῷ· ὅτι ὁ κύριος ἐσπλαγχνίσθη καὶ ἔπεμψέ με δοὖναι π᾵σι τὴν μετάνοιαν, καίπερ τινῶν μὴ ὄντων ἀξίων σωθ῅ναι διὰ τὰ ἔργα αὐτῶν· ἀλλὰ μακρόθυμος ὢν ὁ κύριος θέλει τὴν κλ῅σιν τὴν γενομένην διὰ τοὖ υἱοὖ αὐτοὖ σωθ῅ναι. λέγω αὐτῷ· Κύριε, ἐλπίζω ὅτι πάντες ἀκούσαντες αὐτὰ μετανοήσουσιν. πείθομαι γὰρ ὅτι εἷς ἕκαστος τὰ ἴδια ἔργα ἐπιγνοὺς καὶ φοβηθεὶς τὸν θεὸν μετανοήσει. ἀποκριθείς μοι λέγει· Ὅσοι, φησίν, μετανοήσωσιν ἐξ ὅλης καρδίας αὐτῶν καὶ καθαρίσωσιν ἑαυτοὺς ἀπὸ τῶν πονηριῶν αὐτῶν τῶν προειρημένων καὶ μηκέτι προσθῶσι μηδὲν ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν, λήμψονται ἴασιν παρὰ τοὖ κυρίου τῶν προτέρων ἁμαρτιῶν, ἐὰν μὴ διψυχήσωσιν ἐπὶ ταῖς ἐντολαῖς ταύταις, καὶ ζήσονται τῷ θεῷ. ὅσοι δὲ προσθῶσι ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν καὶ πορεύσονται ταῖς ἐπιθυμίαις τοὖ αἰῶνος τούτου κατακρινοὖσιν ἑαυτοὺς εἰς θάνατον.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

σὺ δὲ πορεύου ἐν ταῖς ἐντολαῖς μου, καὶ ζήσῃ <τῷ θεῷ·> καὶ ὃς ἅν πορεύσεται ἐν αὐταῖς <καὶ ἐργάσεται ὀρθῶς, ζήσεται τῷ θεῷ.> ταὖτά μοι δείξας καὶ λαλήσας πάντα λέγει μοι· Σὰ δὲ λοιπά σοι δείξω μετ' ὀλίγας ἡμέρας.

<Παραβοιὴ ζ>
Μετὰ τὸ γράψαι με τὰς ἐντολὰς καὶ παραβολὰς τοὖ ποιμένος, τοὖ ἀγγέλου τ῅ς μετανοίας, ἦλθε πρός με καὶ λέγει μοι· Θέλω σοι δεῖξαι, ὅσα σοὶ ἔδειξε τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον τὸ λαλ῅σαν μετὰ σοὖ ἐν μορφῆ τ῅ς Ἐκκλησίας· ἐκεῖνο γὰρ τὸ πνεὖμα ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἐστιν. ἐπειδὴ γὰρ ἀσθενέστερος τῆ σαρκὶ ἦς, οὐκ ἐδηλώθη σοι δι' ἀγγέλου. ὅτε οὗν ἐνεδυναμώθης διὰ τοὖ πνεύματος καὶ ἴσχυσας τῆ ἰσχύι σου, ὥστε δύνασθαί σε ἄγγελον ἰδεῖν, τότε μὲν οὗν ἐδηλώθη σοι διὰ τ῅ς Ἐκκλησίας ἡ οἰκοδομὴ τοὖ πύργου· καλῶς καὶ σεμνῶς πάντα ὡς ὑπὸ παρθένου ἑώρακας. νὖν δὲ ὑπὸ ἀγγέλου βλέπεις, διὰ τοὖ αὐτοὖ μὲν πνεύματος· δεῖ δέ σε ἀκριβέστερον ὑπ' ἐμοὖ πάντα ἰδεῖν. εἰς τοὖτο γὰρ ἐδόθην ὑπὸ τοὖ ἐνδόξου ἀγγέλου εἰς τὸν οἶκόν σου κατοικ῅σαι, ἵνα δυνατῶς πάντα ἴδης, μηδὲν δειλαινόμενος ὡς καὶ τὸ πρότερον. καὶ ἀπήγαγέ με εἰς τὴν Ἀρκαδίαν, εἰς ὄρος τι μαστῶδες, καὶ ἐκάθισέ με ἐπὶ τὸ ἄκρον τοὖ ὄρους, καὶ ἔδειξέ μοι πεδίον μέγα, κύκλῳ δὲ τοὖ πεδίου ὄρη δώδεκα, ἄλλην καὶ ἄλλην ἰδέαν ἔχοντα τὰ ὄρη. τὸ πρῶτον ἦν μέλαν ὡς ἀσβόλη· τὸ δὲ δεύτερον ψιλόν, βοτάνας μὴ ἔχον· τὸ δὲ τρίτον ἀκανθῶν καὶ τριβόλων πλ῅ρες· τὸ δὲ τέταρτον βοτάνας ἔχον ἡμιξήρους, τὰ μὲν ἐπάνω τῶν βοτανῶν χλωρά, τὰ δὲ πρὸς ταῖς ·ίζαις ξηρά· τινὲς δὲ βοτάναι, ὅταν ὁ ἥλιος ἐπικεκαύκει, ξηραὶ ἐγίνοντο· τὸ δὲ πέμπτον ὄρος ἦν τραχὺ λίαν, βοτάνας δὲ εἶχε χλωράς. τὸ δὲ ἕκτον ὄρος ὅλον σχισμῶν ἔγεμεν, ἃς μὲν μεγάλας, ἃς δὲ μικράς· εἶχον δὲ βοτάνας αἱ σχισμαί, οὐ λίαν δὲ ἦσαν εὐθαλεῖς αἱ βοτάναι, μ᾵λλον δὲ ὡς μεμαραμμέναι ἦσαν. τὸ δὲ ἕβδομον ὄρος εἶχεν βοτάνας ἱλαράς, καὶ ὅλον τὸ ὄρος εὐθηνοὖν ἦν, καὶ π᾵ν γένος κτηνῶν καὶ ὀρνέων ἐνέμετο εἰς τὸ ὄρος ἐκεῖνο· καὶ ὅσον ἐβόσκετο τὰ κτήνη καὶ τὰ πετεινά, μ᾵λλον καὶ μ᾵λλον αἱ βοτάναι τοὖ ὄρους ἐκείνου ἔθαλλον. τὸ δὲ ὄγδοον ὄρος πηγῶν πλ῅ρες ἦν, καὶ π᾵ν γένος τ῅ς κτίσεως τοὖ κυρίου ἐποτίζετο ἐκ τῶν πηγῶν τοὖ ὄρους ἐκείνου. τὸ δὲ ἔνατον ὄρος ὅλως ὕδωρ οὐκ εἶχεν καὶ ὅλον ἐρημῶδες ἦν, εἶχεν δὲ ἐν αὐτῷ θηρία ἑρπετὰ θανάσιμα, διαφθείροντα ἀνθρώπους. τὸ δὲ δέκατον ὄρος εἶχε δένδρα μέγιστα, καὶ ὅλον κατάσκιον ἦν, καὶ ὑπὸ τὴν σκέπην τῶν δένδρων πρόβατα κατέκειντο ἀναπαυόμενα καὶ μαρυ-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κώμενα. τὸ δὲ ἑνδέκατον ὄρος λίαν σύνδενδρον ἦν, καὶ τὰ δένδρα ἐκεῖνα κατάκαρπα ἦν, ἄλλοις καὶ ἄλλοις καρποῖς κεκοσμημένα, ἵνα ἰδών τις αὐτὰ ἐπιθυμήσῃ φαγεῖν ἐκ τῶν καρπῶν αὐτῶν. τὸ δὲ δωδέκατον ὄρος ὅλον ἦν λευκόν, καὶ ἡ πρόσοψις αὐτοὖ ἱλαρὰ λίαν· καὶ εὐπρεπέστατον ἦν ἐν αὑτῷ τὸ ὄρος. Eἰς μέσον δὲ τοὖ πεδίου ἔδειξέ μοι πέτραν μεγάλην λευκὴν ἐκ τοὖ πεδίου ἀναβεβηκυῖαν. ἡ δὲ πέτρα ὑψηλοτέρα ἦν τῶν ὀρέων, τετράγωνος δέ, ὥστε δύνασθαι ὅλον τὸν κόσμον χωρ῅σαι. παλαιὰ δὲ ἦν ἡ πέτρα ἐκείνη πύλην ἐκκεκομμένην ἔχουσα· ὡς πρόσφατος δὲ ἐδόκει μοι εἶναι ἡ ἐκκόλαψις τ῅ς πύλης. ἡ δὲ πύλη οὕτως ἔστιλβεν ὑπὲρ τὸν ἥλιον, ὥστε με θαυμάζειν ἐπὶ τῆ λαμπηδόνι τ῅ς πύλης. κύκλῳ δὲ τ῅ς πύλης εἱστήκεισαν παρθένοι δώδεκα. αἱ οὗν τέσσαρες αἱ εἰς τὰς γωνίας ἑστηκυῖαι ἐνδοξότεραί μοι ἐδόκουν εἶναι· καὶ αἱ ἄλλαι δὲ ἔνδοξοι ἦσαν. εἱστήκεισαν δὲ εἰς τὰ τέσσαρα μέρη τ῅ς πύλης, ἀνὰ μέσον αὐτῶν ἀνὰ δύο παρθένοι. ἐνδεδυμέναι δὲ ἦσαν λινοὖς χιτῶνας καὶ περιεζωσμέναι ἦσαν εὐπρεπῶς, ἔξω τοὺς ὤμους ἔχουσαι τοὺς δεξιοὺς ὡς μέλλουσαι φορτίον τι βαστάζειν. οὕτως ἕτοιμαι ἦσαν· λίαν γὰρ ἱλαραὶ ἦσαν καὶ πρόθυμοι. μετὰ τὸ ἰδεῖν με ταὖτα ἐθαύμαζον ἐν ἐμαυτῷ, ὅτι μεγάλα καὶ ἔνδοξα πράγματα ἔβλεπον. καὶ πάλιν ἠπορούμην ἐπὶ ταῖς παρθένοις, ὅτι τρυφεραὶ οὗσαι οὕτως ἀνδρείως εἱστήκεισαν ὡς μέλλουσαι ὅλον τὸν οὐρανὸν βαστάζειν. καὶ λέγει μοι ὁ ποιμήν· Σί ἐν σεαυτῷ διαλογίζῃ καὶ ἀπορῆ καὶ σεαυτῷ λύπην ἐπισπ᾵σαι; ὅσα γὰρ οὐ δύνῃ νο῅σαι, μὴ ἐπιχείρει ὡς συνετὸς ὤν, ἀλλ' ἐρώτα τὸν κύριον, ἵνα λαβὼν σύνεσιν νοήσῃς αὐτά. τὰ ὀπίσω σου ἰδεῖν οὐ δύνῃ, τὰ δὲ ἔμπροσθέν σου βλέπεις. ἃ οὗν ἰδεῖν οὐ δύνῃ, ἔασον, καὶ σεαυτὸν μὴ στρέβλου· ἃ βλέπεις δέ, ἐκείνων κατακυρίευε, καὶ περὶ τῶν λοιπῶν μὴ περιεργάζου· πάντα δέ σοι ἐγὼ δηλώσω, ὅσα ἐάν σοι δείξω. ἔμβλεπε οὗν τοῖς λοιποῖς. Eἶδον ἓξ ἄνδρας ἐληλυθότας ὑψηλοὺς καὶ ἐνδόξους καὶ ὁμοίους τῆ ἰδέᾳ· ἐκάλεσαν δὲ πλ῅θός τι ἀνδρῶν. κἀκεῖνοι δὲ οἱ ἐληλυθότες ὑψηλοὶ ἄνδρες καὶ λίαν καλοὶ καὶ δυνατοὶ ἦσαν· καὶ ἐκέλευσαν αὐτοὺς οἱ ἓξ ἄνδρες οἰκοδομεῖν ἐπάνω τ῅ς πέτρας πύργον τινά. ἦν δὲ μέγας θόρυβος τῶν ἀνδρῶν ἐκείνων τῶν ἐληλυθότων οἰκοδομεῖν τὸν πύργον, ὧδε κἀκεῖ περιτρεχόντων κύκλῳ τ῅ς πύλης· αἱ δὲ παρθένοι ἑστηκυῖαι περὶ τὴν πύλην ἔλεγον τοῖς ἀνδράσι σπεύδειν δεῖν οἰκοδομηθ῅ναι τὸν πύργον. ἐκπεπετάκεισαν δὲ τὰς χεῖρας αἱ παρθένοι ὡς μέλλουσαί τι λαμβάνειν παρὰ τῶν ἀνδρῶν. οἱ δὲ ἓξ ἄνδρες

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐκέλευον ἐκ βυθοὖ τινος λίθους ἀναβαίνειν καὶ ὑπάγειν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου. ἀνέβησαν δὲ λίθοι ι τετράγωνοι λαμπροί, <μὴ> λελατομημένοι. οἱ δὲ ἓξ ἄνδρες ἐκάλουν τὰς παρθένους καὶ ἐκέλευσαν αὐτὰς τοὺς λίθους πάντας τοὺς μέλλοντας εἰς τὴν οἰκοδομὴν ὑπάγειν τοὖ πύργου βαστάζειν καὶ διαπορεύεσθαι διὰ τ῅ς πύλης, καὶ ἐπιδιδόναι τοῖς ἀνδράσι τοῖς μέλλουσιν οἰκοδομεῖν τὸν πύργον. αἱ δὲ παρθένοι τοὺς δέκα λίθους τοὺς πρώτους τοὺς ἐκ τοὖ βυθοὖ ἀναβάντας ἐπετίθουν ἀλλήλαις καὶ κατὰ ἕνα λίθον ἐβάσταζον ὁμοὖ. Καθὼς δὲ ἐστάθησαν ὁμοὖ κύκλῳ τ῅ς πύλης, οὕτως ἐβάσταζον αἱ δοκοὖσαι δυναταὶ εἶναι, καὶ ὑπὸ τὰς γωνίας τοὖ λίθου ὑποδεδυκυῖαι ἦσαν· αἱ δὲ ἄλλαι ἐκ τῶν πλευρῶν τοὖ λίθου ὑποδεδύκεισαν, καὶ οὕτως ἐβάσταζον πάντας τοὺς λίθους· διὰ δὲ τ῅ς πύλης διέφερον αὐτούς, καθὼς ἐκελεύσθησαν, καὶ ἐπεδίδουν τοῖς ἀνδράσιν εἰς τὸν πύργον· ἐκεῖνοι δὲ ἔχοντες τοὺς λίθους Ὠκοδόμουν. ἡ οἰκοδομὴ δὲ τοὖ πύργου ἐγένετο ἐπὶ τὴν πέτραν τὴν μεγάλην καὶ ἐπάνω τ῅ς πύλης. ἡρμόσθησαν <οὗν> οἱ ι λίθοι ἐκεῖνοι, <καὶ ἐνέπλησαν ὅλην τὴν πέτραν. καὶ ἐγένοντο ἐκεῖνοι> θεμέλιος τ῅ς οἰκοδομ῅ς τοὖ πύργου. ἡ δὲ πέτρα καὶ ἡ πύλη ἦν βαστάζουσα ὅλον τὸν πύργον. μετὰ δὲ τοὺς ι λίθους ἄλλοι ἀνέβησαν ἐκ τοὖ βυθοὖ κ<ε> λίθοι· καὶ ο὘τοι ἡρμόσθησαν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου, βασταζόμενοι ὑπὸ τῶν παρθένων καθὼς καὶ οἱ πρότεροι. μετὰ δὲ τούτους ἀνέβησαν λε· καὶ ο὘τοι ὁμοίως ἡρμόσθησαν εἰς τὸν πύργον. μετὰ δὲ τούτους ἕτεροι ἀνέβησαν λίθοι μ· καὶ ο὘τοι πάντες ἐβλήθησαν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου· <ἐγένοντο οὗν στοῖχοι τέσσαρες ἐν τοῖς θεμελίοις τοὖ πύργου.> καὶ ἐπαύσαντο ἐκ τοὖ βυθοὖ ἀναβαίνοντες· ἐπαύσαντο δὲ καὶ οἱ οἰκοδομοὖντες μικρόν. καὶ πάλιν ἐπέταξαν οἱ ἓξ ἄνδρες τῷ πλήθει τοὖ ὄχλου ἐκ τῶν ὀρέων παραφέρειν λίθους εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου. παρεφέροντο οὗν ἐκ πάντων τῶν ὀρέων χρόαις ποικίλαις λελατομημένοι ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν καὶ ἐπεδίδοντο ταῖς παρθένοις· αἱ δὲ παρθένοι διέφερον αὐτοὺς διὰ τ῅ς πύλης καὶ ἐπεδίδουν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου. καὶ ὅταν εἰς τὴν οἰκοδομὴν ἐτέθησαν οἱ λίθοι οἱ ποικίλοι, ὅμοιοι ἐγένοντο λευκοὶ καὶ τὰς χρόας τὰς προτέρας ἤλλασσον. τινὲς δὲ λίθοι ἐπεδίδοντο ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν εἰς τὴν οἰκοδομήν, καὶ οὐκ ἐγίνοντο λαμπροί, ἀλλ' οἷοι ἐτέθησαν, τοιοὖτοι καὶ ἦσαν· οὐ γὰρ ἦσαν ἀπὸ τῶν παρθένων ἐπιδεδομένοι οὐδὲ διὰ τ῅ς πύλης παρενηνεγμένοι. ο὘τοι οὗν οἱ λίθοι ἀπρεπεῖς ἦσαν ἐν τῆ οἰκοδομῆ τοὖ πύργου. εἶδον δὲ οἱ ἓξ ἄνδρες τοὺς λίθους τούτους ἀπρεπεῖς ἐν τῆ οἰκοδομῆ καὶ ἐκέλευσαν αὐτοὺς ἀρθ῅ναι καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀπενεχθ῅ναι κάτω εἰς τὸν ἴδιον τόπον ὅθεν ἠνέχθησαν. καὶ λέγουσι τοῖς ἀνδράσι τοῖς παρεμφέρουσι τοὺς λίθους· Ὅλως ὑμεῖς μὴ ἐπιδίδοτε εἰς τὴν οἰκοδομὴν λίθους· τίθετε δὲ αὐτοὺς παρὰ τὸν πύργον, ἵνα αἱ παρθένοι διὰ τ῅ς πύλης παρενέγκωσιν αὐτοὺς καὶ ἐπιδιδῶσιν εἰς τὴν οἰκοδομήν. ἐὰν γάρ, φασίν, διὰ τῶν χειρῶν τῶν παρθένων τούτων μὴ διενεχθῶσι διὰ τ῅ς πύλης, τὰς χρόας αὐτῶν ἀλλάξαι οὐ δύνανται· μὴ κοπι᾵τε οὗν, φασίν, εἰς μάτην. Καὶ ἐτελέσθη ἐκείνῃ τῆ ἡμέρᾳ ἡ οἰκοδομή, οὐκ ἀπετελέσθη δὲ ὁ πύργος· ἔμελλε γὰρ πάλιν ἐποικοδομεῖσθαι· ἐγένετο δὲ ἀνοχή τις τ῅ς οἰκοδομ῅ς. ἐκέλευσαν δὲ αὐτοὺς οἱ ἓξ ἄνδρες τοὺς οἰκοδομοὖντας ἀναχωρ῅σαι καὶ ὡσεὶ ἀναπα῅ναι· ταῖς δὲ παρθένοις ἐπέταξαν ἀπὸ τοὖ πύργου μὴ ἀναχωρεῖν. ἐδόκει δέ μοι τὰς παρθένους καταλελεῖφθαι τοὖ φυλάσσειν τὸν πύργον. μετὰ δὲ τὸ ἀναχωρ῅σαι πάντας καὶ ἀναπα῅ναι λέγω τῷ ποιμένι· Σί ὅτι, φημί, κύριε, οὐ συνετελέσθη ἡ οἰκοδομὴ τοὖ πύργου; Oὔπω, φησί, δύναται ἀποτελεσθ῅ναι ὁ πύργος, ἐὰν μὴ ἔλθῃ ὁ κύριος αὐτοὖ καὶ δοκιμάσῃ τὴν οἰκοδομὴν ταύτην, ἵνα ἐάν τινες λίθοι σαπροὶ εὑρεθῶσιν, ἀλλάξῃ αὐτούς· πρὸς γὰρ τὸ ἐκείνου θέλημα οἰκοδομεῖται ὁ πύργος. Ἤθελον, φημί, κύριε, τούτου τοὖ πύργου γνῶναι τί ἐστιν ἡ οἰκοδομὴ αὕτη, καὶ περὶ τ῅ς πέτρας καὶ πύλης καὶ τῶν ὀρέων καὶ τῶν παρθένων, καὶ τῶν λίθων τῶν ἐκ τοὖ βυθοὖ ἀναβεβηκότων καὶ μὴ λελατομημένων, ἀλλ' οὕτως ἀπελθόντων εἰς τὴν οἰκοδομήν. καὶ διατί πρῶτον εἰς τὰ θεμέλια ι λίθοι ἐτέθησαν, εἶτα κ<ε>, εἶτα λε, εἶτα μ, καὶ περὶ τῶν λίθων τῶν ἀπεληλυθότων εἰς τὴν οἰκοδομὴν καὶ πάλιν ἠρμένων καὶ εἰς τόπον ἴδιον ἀποτεθειμένων· περὶ πάντων τούτων ἀνάπαυσον τὴν ψυχήν μου, κύριε, καὶ γνώρισόν μοι αὐτά. Ἐάν, φησί, κενόσπουδος μὴ εὑρεθῆς, πάντα γνώσῃ. μετ' ὀλίγας γὰρ ἡμέρας <ἐλευσόμεθα ἐνθάδε, καὶ τὰ λοιπὰ ὄψει τὰ ἐπερχόμενα τῷ πύργῳ τούτῳ καὶ πάσας τὰς παραβολὰς ἀκριβῶς γνώσῃ. καὶ μετ' ὀλίγας ἡμέρας> ἤλθομεν εἰς τὸν τόπον ο὘ κεκαθίκαμεν, καὶ λέγει μοι· Ἄγωμεν παρὰ τὸν πύργον· ὁ γὰρ αὐθέντης τοὖ πύργου ἔρχεται κατανο῅σαι αὐτόν. καὶ ἤλθομεν πρὸς τὸν πύργον· καὶ ὅλως οὐθεὶς ἦν πρὸς αὐτὸν εἰ μὴ αἱ παρθένοι μόναι. καὶ ἐπερωτᾶ ὁ ποιμὴν τὰς παρθένους εἰ ἄρα παραγεγόνει ὁ δεσπότης τοὖ πύργου. αἱ δὲ ἔφησαν μέλλειν αὐτὸν ἔρχεσθαι κατανο῅σαι τὴν οἰκοδομήν. Καὶ ἰδοὺ μετὰ μικρὸν βλέπω παράταξιν πολλῶν ἀνδρῶν ἐρχομένων· καὶ εἰς τὸ μέσον ἀνήρ τις ὑψηλὸς τῷ μεγέθει, ὥστε τὸν πύργον ὑπερέχειν. καὶ οἱ ἓξ ἄνδρες οἱ εἰς τὴν οἰκοδομὴν <ἐφεστῶτες ἐκ δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν περιεπάτησαν μετ' αὐτοὖ, καὶ πάντες οἱ εἰς τὴν οἰκοδομὴν> ἐργασάμενοι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μετ' αὐτοὖ ἦσαν, καὶ ἕτεροι πολλοὶ κύκλῳ αὐτοὖ ἔνδοξοι. αἱ δὲ παρθένοι αἱ τηροὖσαι τὸν πύργον προσδραμοὖσαι κατεφίλησαν αὐτόν, καὶ ἤρξαντο ἐγγὺς αὐτοὖ περιπατεῖν κύκλῳ τοὖ πύργου. κατενόει δὲ ὁ ἀνὴρ ἐκεῖνος τὴν οἰκοδομὴν ἀκριβῶς, ὥστε αὐτὸν καθ' ἕνα λίθον ψηλαφ᾵ν. κρατῶν δέ τινα ·άβδον τῆ χειρὶ κατὰ ἕνα λίθον τῶν Ὠκοδομημένων ἔτυπτε. καὶ ὅταν ἐπάτασσεν, ἐγένοντο αὐτῶν τινες μέλανες ὡσεὶ ἀσβόλη, τινὲς δὲ ἐψωριακότες, τινὲς δὲ σχισμὰς ἔχοντες, τινὲς δὲ κολοβοί, τινὲς δὲ οὔτε λευκοὶ οὔτε μέλανες, τινὲς δὲ τραχεῖς καὶ μὴ συμφωνοὖντες τοῖς ἑτέροις λίθοις, τινὲς δὲ σπίλους πολλοὺς ἔχοντες· α὘ται ἦσαν αἱ ποικιλίαι τῶν λίθων τῶν σαπρῶν εὑρεθέντων εἰς τὴν οἰκοδομήν. ἐκέλευσεν οὗν πάντας τούτους ἐκ τοὖ πύργου μετενεχθ῅ναι καὶ τεθ῅ναι παρὰ τὸν πύργον, καὶ ἑτέρους ἐνεχθ῅ναι λίθους καὶ ἐμβληθ῅ναι εἰς τὸν τόπον αὐτῶν. <καὶ ἐπηρώτησαν αὐτὸν οἱ οἰκοδομοὖντες, ἐκ τίνος ὄρους θέλει ἐνεχθ῅ναι λίθους καὶ ἐμβληθ῅ναι εἰς τὸν τόπον αὐτῶν.> καὶ ἐκ μὲν τῶν ὀρέων οὐκ ἐκέλευσεν ἐνεχθ῅ναι, <ἐκ δέ τινος πεδίου ἐγγὺς ὄντος ἐκέλευσεν ἐνεχθ῅ναι.> καὶ ὠρύγη τὸ πεδίον, καὶ εὑρέθησαν λίθοι λαμπροὶ τετράγωνοι, τινὲς δὲ καὶ στρογγύλοι. ὅσοι δέ ποτε ἦσαν λίθοι ἐν τῷ πεδίῳ ἐκείνῳ, πάντες ἠνέχθησαν, καὶ διὰ τ῅ς πύλης ἐβαστάζοντο ὑπὸ τῶν παρθένων. καὶ ἐλατομήθησαν οἱ τετράγωνοι λίθοι καὶ ἐτέθησαν εἰς τὸν τόπον τῶν ἠρμένων· οἱ δὲ στρογγύλοι οὐκ ἐτέθησαν εἰς τὴν οἰκοδομήν, ὅτι σκληροὶ ἦσαν εἰς τὸ λατομηθ῅ναι αὐτούς, καὶ βραδέως ἐγένετο. ἐτέθησαν δὲ παρὰ τὸν πύργον, ὡς μελλόντων αὐτῶν λατομεῖσθαι καὶ τίθεσθαι εἰς τὴν οἰκοδομήν· λίαν γὰρ λαμπροὶ ἦσαν. Σαὖτα οὗν συντελέσας ὁ ἀνὴρ ὁ ἔνδοξος καὶ κύριος ὅλου τοὖ πύργου προσεκαλέσατο τὸν ποιμένα, καὶ παρέδωκεν αὐτῷ τοὺς λίθους πάντας τοὺς παρὰ τὸν πύργον κειμένους, τοὺς ἀποβεβλημένους ἐκ τ῅ς οἰκοδομ῅ς, καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐπιμελῶς καθάρισον τοὺς λίθους τούτους καὶ θὲς αὐτοὺς εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου, τοὺς δυναμένους ἁρμόσαι τοῖς λοιποῖς· τοὺς δὲ μὴ ἁρμόζοντας ·ῖψον μακρὰν ἀπὸ τοὖ πύργου. <ταὖτα κελεύσας τῷ ποιμένι ἀπ῅λθεν ἀπὸ τοὖ πύργου> μετὰ πάντων ὧν ἐληλύθει. αἱ δὲ παρθένοι κύκλῳ τοὖ πύργου εἱστήκεισαν τηροὖσαι αὐτόν. λέγω τῷ ποιμένι· Πῶς ο὘τοι οἱ λίθοι δύνανται εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου ἀπελθεῖν ἀποδεδοκιμασμένοι; ἀποκριθείς μοι λέγει· Βλέπεις, φησί, τοὺς λίθους τούτους; Βλέπω, φημί, κύριε. Ἐγώ, φησί, τὸ πλεῖστον μέρος τῶν λίθων τούτων λατομήσω καὶ βαλῶ εἰς τὴν οἰκοδομήν, καὶ ἁρμόσουσι μετὰ τῶν λοιπῶν λίθων. Πῶς, φημί, κύριε, δύνανται περικοπέντες τὸν αὐτὸν τόπον πληρῶσαι; ἀποκριθεὶς λέγει μοι· Ὅσοι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μικροὶ εὑρεθήσονται, εἰς μέσην τὴν οἰκοδομὴν βληθήσονται, ὅσοι δὲ μείζονες, ἐξώτεροι τεθήσονται καὶ συγκρατήσουσιν αὐτούς. ταὖτά μοι λαλήσας λέγει μοι· Ἄγωμεν καὶ μετὰ ἡμέρας δύο ἔλθωμεν καὶ καθαρίσωμεν τοὺς λίθους τούτους, καὶ βάλωμεν αὐτοὺς εἰς τὴν οἰκοδομήν· τὰ γὰρ κύκλῳ τοὖ πύργου πάντα καθαρισθ῅ναι δεῖ, μήποτε ὁ δεσπότης ἐξάπινα ἔλθῃ καὶ τὰ περὶ τὸν πύργον ·υπαρὰ εὕρῃ καὶ προσοχθίσῃ, καὶ ο὘τοι οἱ λίθοι οὐκ ἀπελεύσονται εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου, κἀγὼ ἀμελὴς δόξω εἶναι παρὰ τῷ δεσπότῃ. καὶ μετὰ ἡμέρας δύο ἤλθομεν πρὸς τὸν πύργον, καὶ λέγει μοι· Κατανοήσωμεν τοὺς λίθους πάντας καὶ ἴδωμεν τοὺς δυναμένους εἰς τὴν οἰκοδομὴν ἀπελθεῖν. λέγω αὐτῷ· Κύριε, κατανοήσωμεν. Καὶ ἀρξάμενοι πρῶτον τοὺς μέλανας κατενοοὖμεν λίθους. καὶ οἷοι ἐκ τ῅ς οἰκοδομ῅ς ἐτέθησαν, τοιοὖτοι καὶ εὑρέθησαν. καὶ ἐκέλευσεν αὐτοὺς ὁ ποιμὴν ἐκ τοὖ πύργου μετενεχθ῅ναι καὶ χωρισθ῅ναι. εἶτα κατενόησε τοὺς ἐψωριακότας, καὶ λαβὼν ἐλατόμησε πολλοὺς ἐξ αὐτῶν, καὶ ἐκέλευσε τὰς παρθένους ἆραι αὐτοὺς καὶ βαλεῖν εἰς τὴν οἰκοδομήν. καὶ ἦραν αὐτοὺς αἱ παρθένοι καὶ ἔθηκαν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου μέσου. τοὺς δὲ λοιποὺς ἐκέλευσε μετὰ τῶν μελάνων τεθ῅ναι· καὶ γὰρ καὶ ο὘τοι μέλανες εὑρέθησαν. εἶτα κατενόει τοὺς τὰς σχισμὰς ἔχοντας· καὶ ἐκ τούτων πολλοὺς ἐλατόμησε καὶ ἐκέλευσε διὰ τῶν παρθένων εἰς τὴν οἰκοδομὴν ἀπενεχθ῅ναι· ἐξώτεροι δὲ ἐτέθησαν, ὅτι ὑγιέστεροι εὑρέθησαν. οἱ δὲ λοιποὶ διὰ τὸ πλ῅θος τῶν σχισμάτων οὐκ ἠδυνήθησαν λατομηθ῅ναι· διὰ ταύτην οὗν τὴν αἰτίαν ἀπεβλήθησαν ἀπὸ τ῅ς οἰκοδομ῅ς τοὖ πύργου. εἶτα κατενόει τοὺς κολοβούς, καὶ εὑρέθησαν πολλοὶ ἐν αὐτοῖς μέλανες, τινὲς δὲ σχισμὰς μεγάλας πεποιηκότες· καὶ ἐκέλευσε καὶ τούτους τεθ῅ναι μετὰ τῶν ἀποβεβλημένων. τοὺς δὲ περισσεύοντας αὐτῶν καθαρίσας καὶ λατομήσας ἐκέλευσεν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τεθ῅ναι. αἱ δὲ παρθένοι αὐτοὺς ἄρασαι εἰς μέσην τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου ἥρμοσαν· ἀσθενέστεροι γὰρ ἦσαν. εἶτα κατενόει τοὺς ἡμίσεις λευκούς, ἡμίσεις δὲ μέλανας· καὶ πολλοὶ ἐξ αὐτῶν εὑρέθησαν μέλανες. ἐκέλευσε δὲ καὶ τούτους ἀρθ῅ναι μετὰ τῶν ἀποβεβλημένων. οἱ δὲ λοιποὶ πάντες ἤρθησαν ὑπὸ τῶν παρθένων· λευκοὶ γὰρ ὄντες ἡρμόσθησαν ὑπ' αὐτῶν τῶν παρθένων εἰς τὴν οἰκοδομήν· ἐξώτεροι δὲ ἐτέθησαν, ὅτι ὑγιεῖς εὑρέθησαν, ὥστε δύνασθαι αὐτοὺς κρατεῖν τοὺς εἰς τὸ μέσον τεθέντας· ὅλως γὰρ ἐξ αὐτῶν οὐδὲν ἐκολοβώθη. εἶτα κατενόει τοὺς τραχεῖς καὶ σκληρούς, καὶ ὀλίγοι ἐξ αὐτῶν ἀπεβλήθησαν διὰ τὸ μὴ δύνασθαι λατομηθ῅ναι· σκληροὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γὰρ λίαν εὑρέθησαν. οἱ δὲ λοιποὶ αὐτῶν ἐλατομήθησαν καὶ ἤρθησαν ὑπὸ τῶν παρθένων καὶ εἰς μέσην τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου ἡρμόσθησαν· ἀσθενέστεροι γὰρ ἦσαν. εἶτα κατενόει τοὺς ἔχοντας τοὺς σπίλους, καὶ ἐκ τούτων ἐλάχιστοι ἐμελάνησαν, καὶ ἀπεβλήθησαν πρὸς τοὺς λοιπούς. οἱ δὲ περισσεύοντες λαμπροὶ καὶ ὑγιεῖς εὑρέθησαν· καὶ ο὘τοι ἡρμόσθησαν ὑπὸ τῶν παρθένων εἰς τὴν οἰκοδομήν· ἐξώτεροι δὲ ἐτέθησαν διὰ τὴν ἰσχυρότητα αὐτῶν. Eἶτα ἦλθε κατανο῅σαι τοὺς λευκοὺς καὶ στρογγύλους λίθους, καὶ λέγει μοι· Σί ποιοὖμεν περὶ τούτων τῶν λίθων; Σί, φημί, ἐγὼ γινώσκω, κύριε; Oὐδὲν οὗν ἐπινοεῖς περὶ αὐτῶν; Ἐγώ, φημί, κύριε, ταύτην τὴν τέχνην οὐκ ἔχω, οὐδὲ λατόμος εἰμί, οὐδὲ δύναμαι νο῅σαι. Oὐ βλέπεις αὐτούς, φησί, λίαν στρογγύλους ὄντας; καὶ ἐὰν αὐτοὺς θελήσω τετραγώνους ποι῅σαι, πολὺ δεῖ ἀπ' αὐτῶν ἀποκοπ῅ναι· δεῖ δὲ ἐξ αὐτῶν ἐξ ἀνάγκης τινὰς εἰς τὴν οἰκοδομὴν τεθ῅ναι. Eἰ οὗν, φημί, κύριε, ἀνάγκη ἐστί, τί σεαυτὸν βασανίζεις καὶ οὐκ ἐκλέγῃ εἰς τὴν οἰκοδομὴν οὓς θέλεις, καὶ ἁρμόζεις εἰς αὐτήν; ἐξελέξατο ἐξ αὐτῶν τοὺς μείζονας καὶ λαμπρούς, καὶ ἐλατόμησεν αὐτούς· αἱ δὲ παρθένοι ἄρασαι ἥρμοσαν εἰς τὰ ἐξώτερα μέρη τ῅ς οἰκοδομ῅ς. οἱ δὲ λοιποὶ οἱ περισσεύσαντες ἤρθησαν καὶ ἀπετέθησαν εἰς τὸ πεδίον, ὅθεν ἠνέχθησαν· οὐκ ἀπεβλήθησαν δέ, Ὅτι, φησί, λείπει τῷ πύργῳ ἔτι μικρὸν οἰκοδομηθ῅ναι. πάντως δὲ θέλει ὁ δεσπότης τοὖ πύργου τούτους ἁρμοσθ῅ναι τοὺς λίθους εἰς τὴν οἰκοδομήν, ὅτι λαμπροί εἰσι λίαν. ἐκλήθησαν δὲ γυναῖκες δώδεκα, εὐειδέσταται τῷ χαρακτ῅ρι, μέλανα ἐνδεδυμέναι, <περιεζωσμέναι καὶ ἔξω τοὺς ὤμους ἔχουσαι,> καὶ τὰς τρίχας λελυμέναι. ἐδοκοὖσαν δέ μοι αἱ γυναῖκες α὘ται ἄγριαι εἶναι. ἐκέλευσε δὲ αὐτὰς ὁ ποιμὴν ἆραι τοὺς λίθους τοὺς ἀποβεβλημένους ἐκ τ῅ς οἰκοδομ῅ς καὶ ἀπενεγκεῖν αὐτοὺς εἰς τὰ ὄρη, ὅθεν καὶ ἠνέχθησαν. αἱ δὲ ἱλαραὶ ἦραν καὶ ἀπήνεγκαν πάντας τοὺς λίθους καὶ ἔθηκαν, ὅθεν ἐλήφθησαν. καὶ μετὰ τὸ ἀρθ῅ναι πάντας τοὺς λίθους καὶ μηκέτι κεῖσθαι λίθον κύκλῳ τοὖ πύργου, λέγει μοι ὁ ποιμήν· Κυκλώσωμεν τὸν πύργον καὶ ἴδωμεν, μή τι ἐλάττωμά ἐστιν ἐν αὐτῷ. καὶ ἐκύκλευον ἐγὼ μετ' αὐτοὖ. ἰδὼν δὲ ὁ ποιμὴν τὸν πύργον εὐπρεπ῅ ὄντα τῆ οἰκοδομῆ, λίαν ἱλαρὸς ἦν· ὁ γὰρ πύργος οὕτως ἦν Ὠκοδομημένος, ὥστε με ἰδόντα ἐπιθυμεῖν τὴν οἰκοδομὴν αὐτοὖ· οὕτω γὰρ ἦν Ὠκοδομημένος, ὡσὰν ἐξ ἑνὸς λίθου, μὴ ἔχων μίαν ἁρμογὴν ἐν ἑαυτῷ. ἐφαίνετο δὲ ὁ λίθος ὡς ἐκ τ῅ς πέτρας ἐκκεκολαμμένος· μονόλιθος γάρ μοι ἐδόκει εἶναι.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Κἀγὼ περιπατῶν μετ' αὐτοὖ ἱλαρὸς ἤμην τοιαὖτα ἀγαθὰ βλέπων. λέγει δέ μοι ὁ ποιμήν· Ὕπαγε καὶ φέρε ἄσβεστον καὶ ὄστρακον λεπτόν, ἵνα τοὺς τύπους τῶν λίθων τῶν ἠρμένων καὶ εἰς τὴν οἰκοδομὴν βεβλημένων ἀναπληρώσω· δεῖ γὰρ τοὖ πύργου τὰ κύκλῳ πάντα ὁμαλὰ γενέσθαι. καὶ ἐποίησα καθὼς ἐκέλευσε, καὶ ἤνεγκα πρὸς αὐτόν. Ὑπηρέτει μοι, φησί, καὶ *ἐγγὺς τὸ ἔργον τελεσθήσεται+. ἐπλήρωσεν οὗν τοὺς τύπους τῶν λίθων τῶν εἰς τὴν οἰκοδομὴν ἀπεληλυθότων καὶ ἐκέλευσε σαρωθ῅ναι τὰ κύκλῳ τοὖ πύργου καὶ καθαρὰ γενέσθαι· αἱ δὲ παρθένοι λαβοὖσαι σάρους ἐσάρωσαν καὶ πάντα τὰ κόπρια ἦραν ἐκ τοὖ πύργου, καὶ ἔρραναν ὕδωρ, καὶ ἐγένετο ὁ τόπος ἱλαρὸς καὶ εὐπρεπέστατος τοὖ πύργου. λέγει μοι ὁ ποιμήν· Πάντα, φησί, κεκάθαρται· ἐὰν ἔλθῃ ὁ κύριος ἐπισκέψασθαι τὸν πύργον, οὐκ ἔχει ἡμ᾵ς οὐδὲν μέμψασθαι. ταὖτα εἰπὼν ἤθελεν ὑπάγειν· ἐγὼ δὲ ἐπελαβόμην αὐτοὖ τ῅ς πήρας καὶ ἠρξάμην αὐτὸν ὁρκίζειν κατὰ τοὖ κυρίου, ἵνα μοι ἐπιλύσῃ, ἃ ἔδειξέ μοι. λέγει μοι· Μικρὸν ἔχω ἀκαιρεθ῅ναι καὶ πάντα σοι ἐπιλύσω· ἔκδεξαί με ὧδε ἕως ἔρχομαι. λέγω αὐτῷ· Κύριε, μόνος ὢν ὧδε ἐγὼ τί ποιήσω; Oὐκ εἶ, φησί, μόνος· αἱ γὰρ παρθένοι α὘ται μετὰ σοὖ εἰσι. Παράδος οὗν, φημί, αὐταῖς με. προσκαλεῖται αὐτὰς ὁ ποιμὴν καὶ λέγει αὐταῖς· Παρατίθεμαι ὑμῖν τοὖτον ἕως ἔρχομαι· καὶ ἀπ῅λθεν. ἐγὼ δὲ ἤμην μόνος μετὰ τῶν παρθένων· ἦσαν δὲ ἱλαρώτεραι καὶ πρὸς ἐμὲ εὗ εἶχον· μάλιστα *δὲ+ αἱ δ αἱ ἐνδοξότεραι αὐτῶν. Λέγουσί μοι αἱ παρθένοι· ΢ήμερον ὁ ποιμὴν ὧδε οὐκ ἔρχεται. Σί οὗν, φημί, ποιήσω ἐγώ; Μέχρις ὀψέ, *φασίν,+ περίμεινον αὐτόν. καὶ ἐὰν ἔλθῃ, λαλήσει μετὰ σοὖ, ἐὰν δὲ μὴ ἔλθῃ, μενεῖς μεθ' ἡμῶν ὧδε ἕως *ἔρχεται.+ λέγω αὐταῖς· Ἐκδέξομαι αὐτὸν ἕως ὀψέ· ἐὰν δὲ μὴ ἔλθῃ, ἀπελεύσομαι εἰς τὸν οἶκον καὶ πρω ἐπανήξω. αἱ δὲ ἀποκριθεῖσαι λέγουσί μοι· Ἡμῖν παρεδόθης· οὐ δύνασαι ἀφ' ἡμῶν ἀναχωρ῅σαι. Ποὖ οὗν, φημί, μενῶ; Μεθ' ἡμῶν, φασί, κοιμηθήσῃ ὡς ἀδελφός, καὶ οὐχ ὡς ἀνήρ. ἡμέτερος γὰρ ἀδελφὸς εἶ, καὶ τοὖ λοιποὖ μέλλομεν μετὰ σοὖ κατοικεῖν· λίαν γάρ σε ἀγαπῶμεν. ἐγὼ δὲ Ἠσχυνόμην μετ' αὐτῶν μένειν. καὶ ἡ δοκοὖσα πρώτη αὐτῶν εἶναι ἤρξατό με καταφιλεῖν καὶ περιπλέκεσθαι· αἱ δὲ *ἄλλαι+ ὁρῶσαι ἐκείνην περιπλεκομένην μοι καὶ αὐταὶ ἤρξαντό με καταφιλεῖν καὶ περιάγειν κύκλῳ τοὖ πύργου καὶ παίζειν μετ' ἐμοὖ. κἀγὼ ὡσεὶ νεώτερος ἐγεγόνειν καὶ ἠρξάμην καὶ αὐτὸς παίζειν μετ' αὐτῶν· αἱ μὲν γὰρ ἐχόρευον, αἱ δὲ ὠρχοὖντο, αἱ δὲ ᾖδον· ἐγὼ δὲ σιγὴν ἔχων μετ' αὐτῶν κύκλῳ τοὖ πύργου περιεπά-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τουν καὶ ἱλαρὸς ἤμην μετ' αὐτῶν. *ὀψίας+ δὲ γενομένης ἤθελον εἰς τὸν οἶκον ὑπάγειν· αἱ δὲ οὐκ ἀφ῅καν, ἀλλὰ κατέσχον με. καὶ ἔμεινα μετ' αὐτῶν τὴν νύκτα, καὶ ἐκοιμήθην παρὰ τὸν πύργον. ἔστρωσαν γὰρ αἱ παρθένοι τοὺς λινοὖς χιτῶνας ἑαυτῶν χαμαί, καὶ ἐμὲ ἀνέκλιναν εἰς *τὸ μέσον αὐτ+ῶν, καὶ οὐδὲν ὅλως ἐποίουν εἰ μὴ προσηύχοντο· κἀγὼ μετ' αὐτῶν ἀδιαλείπτως προσηυχόμην καὶ οὐκ ἔλασσον ἐκείνων. καὶ *ἔχαιρον+ αἱ παρθένοι οὕτω μου προσευχομένου. καὶ ἔμεινα ἐκεῖ μέχρι τ῅ς αὔριον ἕως ὥρας δευτέρας μετὰ τῶν παρθένων. εἶτα παρ῅ν ὁ ποιμήν, καὶ λέγει ταῖς παρθένοις· Μή τινα αὐτῷ ὕβριν πεποιήκατε; Ἐρώτα, φασίν, αὐτόν. λέγω αὐτῷ· Κύριε, εὐφράνθην μετ' αὐτῶν μείνας. Σί, φησίν, ἐδείπνησας; Ἐδείπνησα, φημί, κύριε, ·»ματα κυρίου ὅλην τὴν νύκτα. Καλῶς, φησίν, ἔλαβόν σε; Ναί, φημί, κύριε. Νὖν, φησί, τί θέλεις πρῶτον ἀκοὖσαι; Καθώς, φημί, κύριε, ἀπ' ἀρχ῅ς ἔδειξας· ἐρωτῶ σε, κύριε, ἵνα καθὼς ἄν σε ἐπερωτήσω, οὕτω μοι καὶ δηλώσῃς. Καθὼς βούλει, φησίν, οὕτω σοι καὶ ἐπιλύσω, καὶ οὐδὲν ὅλως ἀποκρύψω ἀπὸ σοὖ. Πρῶτον, φημί, πάντων, κύριε, τοὖτό μοι δήλωσον· ἡ πέτρα καὶ ἡ πύλη τίς ἐστιν; Ἡ πέτρα, φησίν, αὕτη καὶ ἡ πύλη ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἐστι. Πῶς, φημί, κύριε, ἡ πέτρα παλαιά ἐστιν, ἡ δὲ πύλη καινή; Ἄκουε, φησί, καὶ σύνιε, ἀσύνετε. ὁ μὲν υἱὸς τοὖ θεοὖ πάσης τ῅ς κτίσεως αὐτοὖ προγενέστερός ἐστιν, ὥστε σύμβουλον αὐτὸν γενέσθαι τῷ πατρὶ τ῅ς κτίσεως αὐτοὖ· διὰ τοὖτο καὶ παλαιὰ ἡ πέτρα. Ἡ δὲ πύλη, φημί, διατί καινή, κύριε; Ὅτι, φησίν, ἐπ' ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τ῅ς συντελείας φανερὸς ἐγένετο, διὰ τοὖτο καινὴ ἐγένετο ἡ πύλη, ἵνα οἱ μέλλοντες σώζεσθαι δι' αὐτ῅ς εἰς τὴν βασιλείαν εἰσέλθωσι τοὖ θεοὖ. εἶδες, φησίν, τοὺς λίθους τοὺς διὰ τ῅ς πύλης εἰσεληλυθότας εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου <βεβλημένους,> τοὺς δὲ μὴ εἰσεληλυθότας πάλιν ἀποβεβλημένους εἰς τὸν ἴδιον τόπον; Eἶδον, φημί, κύριε. Oὕτω, φησίν, εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ οὐδεὶς εἰσελεύσεται, εἰ μὴ λάβοι τὸ ὄνομα τοὖ υἱοὖ αὐτοὖ. ἐὰν γὰρ εἰς πόλιν θελήσῃς εἰσελθεῖν τινα, κἀκείνη ἡ πόλις περιτετειχισμένη κύκλῳ καὶ μίαν ἔχῃ πύλην, μήτι δύνῃ εἰς ἐκείνην τὴν πόλιν εἰσελθεῖν, εἰ μὴ διὰ τ῅ς πύλης ἧς ἔχει; Πῶς γάρ, φημί, κύριε, δύναται γενέσθαι ἄλλως; Eἰ οὗν εἰς τὴν πόλιν οὐ δύνῃ εἰσελθεῖν εἰ μὴ διὰ τ῅ς πύλης ἧς ἔχει, οὕτω, φησί, καὶ εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ ἄλλως εἰσελθεῖν οὐ δύναται ἄνθρωπος εἰ μὴ διὰ τοὖ ὀνόματος τοὖ υἱοὖ αὐτοὖ τοὖ ἠγαπημένου ὑπ' αὐτοὖ. εἶδες, φησί, τὸν ὄχλον τὸν οἰκοδομοὖντα τὸν πύργον; Eἶδον, φημί, κύριε. Ἐκεῖνοι, φησί, πάντες ἄγγελοι ἔνδοξοί

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εἰσι· τούτοις οὗν περιτετείχισται ὁ κύριος. ἡ δὲ πύλη ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἐστιν· αὕτη μία εἴσοδός ἐστι πρὸς τὸν κύριον. ἄλλως οὗν οὐδεὶς εἰσελεύσεται πρὸς αὐτὸν εἰ μὴ διὰ τοὖ υἱοὖ αὐτοὖ. εἶδες, φησί, τοὺς ἓξ ἄνδρας καὶ τὸν μέσον αὐτῶν ἔνδοξον καὶ μέγαν ἄνδρα τὸν περιπατοὖντα περὶ τὸν πύργον καὶ τοὺς λίθους ἀποδοκιμάσαντα ἐκ τ῅ς οἰκοδομ῅ς; Eἶδον, φημί, κύριε. Ὁ ἔνδοξος, φησίν, ἀνὴρ ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἐστι, κἀκεῖνοι οἱ ἓξ οἱ ἔνδοξοι ἄγγελοί εἰσι δεξιὰ καὶ εὐώνυμα συγκρατοὖντες αὐτόν. τούτων, φησί, τῶν ἀγγέλων τῶν ἐνδόξων οὐδεὶς εἰσελεύσεται πρὸς τὸν θεὸν ἄτερ αὐτοὖ· ὃς ἅν τὸ ὄνομα αὐτοὖ μὴ λάβῃ, οὐκ εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ. Ὁ δὲ πύργος, φημί, τίς ἐστιν; Ὁ πύργος, φησίν, ο὘τος <ἡ> ἐκκλησία ἐστίν. Aἱ δὲ παρθένοι α὘ται τίνες εἰσίν; A὘ται, φησίν, ἅγια πνεύματά εἰσι· καὶ ἄλλως ἄνθρωπος οὐ δύναται εὑρεθ῅ναι εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ, ἐὰν μὴ α὘ται αὐτὸν ἐνδύσωσι τὸ ἔνδυμα αὐτῶν· ἐὰν γὰρ τὸ ὄνομα μόνον λάβῃς, τὸ δὲ ἔνδυμα παρὰ τούτων μὴ λάβῃς, οὐδὲν ὠφελήσῃ· α὘ται γὰρ αἱ παρθένοι δυνάμεις εἰσὶ τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ. ἐὰν τὸ ὄνομα φορῆς, τὴν δὲ δύναμιν μὴ φορῆς αὐτοὖ, εἰς μάτην ἔσῃ τὸ ὄνομα αὐτοὖ φορῶν. τοὺς δὲ λίθους, φησίν, οὓς εἶδες ἀποβεβλημένους, ο὘τοι τὸ μὲν ὄνομα ἐφόρεσαν, τὸν δὲ ἱματισμὸν τῶν παρθένων οὐκ ἐνεδύσαντο. Ποῖος, φημί, ἱματισμὸς αὐτῶν ἐστι, κύριε; Aὐτὰ τὰ ὀνόματα, φησίν, ἱματισμός ἐστιν αὐτῶν. ὃς ἅν τὸ ὄνομα τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ φορῆ, καὶ τούτων ὀφείλει τὰ ὀνόματα φορεῖν· καὶ γὰρ αὐτὸς ὁ υἱὸς τὰ ὀνόματα τῶν παρθένων τούτων φορεῖ. ὅσους, φησί, λίθους εἶδες εἰς τὴν οἰκοδομὴν <τοὖ πύργου εἰσεληλυθότας, ἐπιδεδομένους διὰ τῶν χειρῶν αὐτῶν καὶ μείναντας εἰς τὴν οἰκοδομήν,> τούτων τῶν παρθένων τὴν δύναμιν ἐνδεδυμένοι εἰσί. διὰ τοὖτο βλέπεις τὸν πύργον μονόλιθον γεγονότα <μετὰ> τ῅ς πέτρας· οὕτω καὶ οἱ πιστεύσαντες τῷ κυρίῳ διὰ τοὖ υἱοὖ αὐτοὖ καὶ ἐνδιδυσκόμενοι τὰ πνεύματα ταὖτα, ἔσονται εἰς ἓν πνεὖμα, ἓν σῶμα, καὶ μία χρόα τῶν ἱματίων αὐτῶν. τῶν τοιούτων δὲ τῶν φορούντων τὰ ὀνόματα τῶν παρθένων ἐστὶν ἡ κατοικία εἰς τὸν πύργον. Oἱ οὗν, φημί, κύριε, ἀποβεβλημένοι λίθοι διατί ἀπεβλήθησαν; δι῅λθον γὰρ διὰ τ῅ς πύλης, καὶ διὰ τῶν χειρῶν τῶν παρθένων ἐτέθησαν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου. Ἐπειδὴ πάντα σοι, φησί, μέλει, καὶ ἀκριβῶς ἐξετάζεις, ἄκουε περὶ τῶν ἀποβεβλημένων λίθων. ο὘τοι, φησί, πάντες τὸ ὄνομα τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ ἔλαβον, ἔλαβον δὲ καὶ τὴν δύναμιν τῶν παρθένων τούτων. λαβόντες οὗν τὰ πνεύματα ταὖτα ἐνεδυναμώθησαν καὶ ἦσαν μετὰ τῶν δούλων τοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

θεοὖ, καὶ ἦν αὐτῶν ἓν πνεὖμα καὶ ἓν σῶμα καὶ ἓν ἔνδυμα· τὰ γὰρ αὐτὰ ἐφρόνουν καὶ δικαιοσύνην εἰργάζοντο. μετὰ οὗν χρόνον τινὰ ἀνεπείσθησαν ὑπὸ τῶν γυναικῶν ὧν εἶδες μέλανα ἱμάτια ἐνδεδυμένων, τοὺς ὤμους ἔξω ἐχουσῶν καὶ τὰς τρίχας λελυμένας καὶ εὐμόρφων. ταύτας ἰδόντες ἐπεθύμησαν αὐτῶν καὶ ἐνεδύσαντο τὴν δύναμιν αὐτῶν, τῶν δὲ παρθένων ἀπεδύσαντο <τὸ ἔνδυμα καὶ> τὴν δύναμιν. ο὘τοι οὗν ἀπεβλήθησαν ἀπὸ τοὖ οἴκου τοὖ θεοὖ καὶ ἐκείναις παρεδόθησαν· οἱ δὲ μὴ ἀπατηθέντες τῷ κάλλει τῶν γυναικῶν τούτων ἔμειναν ἐν τῷ οἴκῳ τοὖ θεοὖ. ἔχεις, φησί, τὴν ἐπίλυσιν τῶν ἀποβεβλημένων. Σί οὗν, φημί, κύριε, ἐὰν ο὘τοι οἱ ἄνθρωποι, τοιοὖτοι ὄντες, μετανοήσωσι καὶ ἀποβάλωσι τὰς ἐπιθυμίας τῶν γυναικῶν τούτων, καὶ ἐπανακάμψωσιν ἐπὶ τὰς παρθένους καὶ ἐν τῆ δυνάμει αὐτῶν καὶ ἐν τοῖς ἔργοις αὐτῶν πορευθῶσιν, οὐκ εἰσελεύσονται εἰς τὸν οἶκον τοὖ θεοὖ; Eἰσελεύσονται, φησίν, ἐὰν τούτων τῶν γυναικῶν ἀποβάλωσι τὰ ἔργα, τῶν δὲ παρθένων ἀναλάβωσι τὴν δύναμιν καὶ ἐν τοῖς ἔργοις αὐτῶν πορευθῶσι. διὰ τοὖτο γὰρ καὶ τ῅ς οἰκοδομ῅ς ἀνοχὴ ἐγένετο, ἵνα, ἐὰν μετανοήσωσιν ο὘τοι, ἀπέλθωσιν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου. ἐὰν δὲ μὴ μετανοήσωσι, τότε ἄλλοι εἰσελεύσονται, καὶ ο὘τοι εἰς τέλος ἐκβληθήσονται. ἐπὶ τούτοις π᾵σιν ηὐχαρίστησα τῷ κυρίῳ, ὅτι ἐσπλαγχνίσθη ἐπὶ π᾵σι τοῖς ἐπικαλουμένοις τῷ ὀνόματι αὐτοὖ καὶ ἐξαπέστειλε τὸν ἄγγελον τ῅ς μετανοίας εἰς ἡμ᾵ς τοὺς ἁμαρτήσαντας εἰς αὐτὸν καὶ ἀνεκαίνισεν ἡμῶν τὸ πνεὖμα καὶ ἤδη κατεφθαρμένων ἡμῶν καὶ μὴ ἐχόντων ἐλπίδα τοὖ ζ῅ν ἀνενέωσε τὴν ζωὴν ἡμῶν. Νὖν, φημί, κύριε, δήλωσόν μοι, διατί ὁ πύργος χαμαὶ οὐκ Ὠκοδόμηται, ἀλλ' ἐπὶ τὴν πέτραν καὶ ἐπὶ τὴν πύλην. Ἔτι, φησίν, ἄφρων εἶ καὶ ἀσύνετος; Ἀνάγκην ἔχω, φημί, κύριε, πάντα ἐπερωτ᾵ν σε, ὅτι οὐδ' ὅλως οὐδὲν δύναμαι νο῅σαι· τὰ γὰρ πάντα μεγάλα καὶ ἔνδοξά ἐστι καὶ δυσνόητα τοῖς ἀνθρώποις. Ἄκουε, φησί· τὸ ὄνομα τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ μέγα ἐστὶ καὶ ἀχώρητον, καὶ τὸν κόσμον ὅλον βαστάζει. εἰ οὗν π᾵σα ἡ κτίσις διὰ τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ βαστάζεται, τί δοκεῖς τοὺς κεκλημένους ὑπ' αὐτοὖ καὶ τὸ ὄνομα φοροὖντας τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ καὶ πορευομένους ταῖς ἐντολαῖς αὐτοὖ; βλέπεις οὗν ποίους βαστάζει; τοὺς ἐξ ὅλης καρδίας φοροὖντας τὸ ὄνομα αὐτοὖ. αὐτὸς οὗν θεμέλιος αὐτοῖς ἐγένετο καὶ ἡδέως αὐτοὺς βαστάζει, ὅτι οὐκ ἐπαισχύνονται τὸ ὄνομα αὐτοὖ φορεῖν. Δήλ*ωσόν μοι,+ φημί, κύριε, τῶν παρθέ*νων τ+ὰ ὀνόματα <καὶ τῶν γυναικῶν τῶν τὰ μέλανα ἱμάτια ἐνδεδυμένων. Ἄκουε, φησί, τῶν παρθένων τὰ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὀνόματα> τῶν ἰσχυροτέρων, τῶν εἰς τὰς γωνίας σταθεισῶν. ἡ μὲν πρώτη Πίστις, ἡ δὲ δευτέρα Ἐγκράτεια, ἡ δὲ τρίτη Δύναμις, ἡ δὲ τετάρτη Μακροθυμία· αἱ δὲ ἕτεραι ἀνὰ μέσον τούτων σταθεῖσαι ταὖτα ἔχουσι τὰ ὀνόματα· Ἁπλότης, Ἀκακία, Ἁγνεία, Ἱλαρότης, Ἀλήθεια, ΢ύνεσις, Ὁμόνοια, Ἀγάπη. ταὖτα τὰ ὀνόματα ὁ φορῶν καὶ τὸ ὄνομα τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ δυνήσεται εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ εἰσελθεῖν. ἄκουε, φησί, καὶ τὰ ὀνόματα τῶν γυναικῶν τῶν τὰ ἱμάτια μέλανα ἐχουσῶν. καὶ ἐκ τούτων τέσσαρές εἰσι δυνατώτεραι· ἡ πρώτη Ἀπιστία, ἡ δευτέρα Ἀκρασία, ἡ δὲ τρίτη Ἀπείθεια, ἡ δὲ τετάρτη Ἀπάτη. αἱ δὲ ἀκόλουθοι αὐτῶν καλοὖνται Λύπη, Πονηρία, Ἀσέλγεια, Ὀξυχολία, Χεὖδος, Ἀφροσύνη, Καταλαλιά, Μῖσος. ταὖτα τὰ ὀνόματα ὁ φορῶν τοὖ θεοὖ δοὖλος τὴν βασιλείαν μὲν ὄψεται τοὖ θεοὖ, εἰς αὐτὴν δὲ οὐκ εἰσελεύσεται. Oἱ λίθοι δέ, φημί, κύριε, οἱ ἐκ τοὖ βυθοὖ ἡρμοσμένοι εἰς τὴν οἰκοδομὴν τίνες εἰσίν; Oἱ μὲν πρῶτοι, φησίν, οἱ ι οἱ εἰς τὰ θεμέλια τεθειμένοι, πρώτη γενεά· οἱ δὲ κε δευτέρα γενεὰ ἀνδρῶν δικαίων· οἱ δὲ λε προφ῅ται τοὖ θεοὖ καὶ διάκονοι αὐτοὖ· οἱ δὲ μ ἀπόστολοι καὶ διδάσκαλοι τοὖ κηρύγματος τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ. Διατί οὗν, φημί, κύριε, αἱ παρθένοι καὶ τούτους τοὺς λίθους ἐπέδωκαν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου, διενέγκασαι διὰ τ῅ς πύλης; O὘τοι γάρ, φησί, πρῶτοι ταὖτα τὰ πνεύματα ἐφόρεσαν, καὶ ὅλως ἀπ' ἀλλήλων οὐκ ἀπέστησαν, οὔτε τὰ πνεύματα ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων οὔτε οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τῶν πνευμάτων, ἀλλὰ παρέμειναν τὰ πνεύματα αὐτοῖς μέχρι τ῅ς κοιμήσεως αὐτῶν. καὶ εἰ μὴ ταὖτα τὰ πνεύματα μετ' αὐτῶν ἐσχήκεισαν, ο*ὐκ ἅν+ εὔχρηστοι γεγόνεισαν τῆ οἰκοδομῆ τοὖ πύργου τούτου. Ἔτι μοι, φημί, κύριε, δήλωσον. Σί, φησίν, ἐπιζητεῖς; Διατί, φημί, κύριε, οἱ λίθοι ἐκ τοὖ βυθοὖ ἀνέβησαν καὶ εἰς τὴν οἰκοδομὴν <τοὖ πύργου> ἐτέθησαν, πεφορηκότες τὰ πνεύματα ταὖτα; Ἀνάγκην, φησίν, εἶχον δι' ὕδατος ἀναβ῅ναι, ἵνα ζωοποιηθῶσιν· οὐκ ἠδύναντο γὰρ ἄλλως εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ, εἰ μὴ τὴν νέκρωσιν ἀπέθεντο τ῅ς ζω῅ς αὐτῶν <τ῅ς προτέρας>. ἔλαβον οὗν καὶ ο὘τοι οἱ κεκοιμημένοι τὴν σφραγῖδα τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ <καὶ εἰσ῅λθον εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ·> πρὶν γάρ, φησί, φορέσαι τὸν ἄνθρωπον τὸ ὄνομα <τοὖ υἱοὖ> τοὖ θεοὖ, νεκρός ἐστιν· ὅταν δὲ λάβῃ τὴν σφραγῖδα, ἀποτίθεται τὴν νέκρωσιν καὶ ἀναλαμβάνει τὴν ζωήν. ἡ σφραγὶς οὗν τὸ ὕδωρ ἐστίν· εἰς τὸ ὕδωρ οὗν καταβαίνουσι νεκροὶ καὶ ἀναβαίνουσι ζῶντες. κἀκείνοις οὗν ἐκηρύχθη ἡ σφραγὶς αὕτη καὶ ἐχρήσαντο αὐτῆ, ἵνα εἰσέλθωσιν εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ. Διατί, φημί, κύριε, καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οἱ μ λίθοι μετ' αὐτῶν ἀνέβησαν ἐκ τοὖ βυθοὖ, ἤδη ἐσχηκότες τὴν σφραγῖδα; Ὅτι, φησίν, ο὘τοι οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ διδάσκαλοι οἱ κηρύξαντες τὸ ὄνομα τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ, κοιμηθέντες ἐν δυνάμει καὶ πίστει τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ ἐκήρυξαν καὶ τοῖς προκεκοιμημένοις καὶ αὐτοὶ ἔδωκαν αὐτοῖς τὴν σφραγῖδα τοὖ κηρύγματος. κατέβησαν οὗν μετ' αὐτῶν εἰς τὸ ὕδωρ καὶ πάλιν ἀνέβησαν· ἀλλ' ο὘τοι μὲν ζῶντες κατέβησαν καὶ ζῶντες ἀνέβησαν· ἐκεῖνοι δὲ οἱ προκεκοιμημένοι νεκροὶ κατέβησαν, ζῶντες δὲ ἀνέβησαν. διὰ τούτων οὗν ἐζωοποιήθησαν καὶ ἐπέγνωσαν τὸ ὄνομα τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ· διὰ τοὖτο καὶ συνανέβησαν μετ' αὐτῶν, καὶ συνηρμόσθησαν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου, καὶ ἀλατόμητοι συνῳκοδομήθησαν· ἐν δικαιοσύνῃ γὰρ ἐκοιμήθησαν καὶ ἐν μεγάλῃ ἁγνείᾳ· μόνον δὲ τὴν σφραγῖδα ταύτην οὐκ εἶχον. ἔχεις οὗν καὶ τὴν τούτων ἐπίλυσιν. Ἔχω, φημί, κύριε. Νὖν οὗν, κύριε, περὶ τῶν ὀρέων μοι δήλωσον· διατί ἄλλαι καὶ ἄλλαι εἰσὶν αἱ ἰδέαι καὶ ποικίλαι; Ἄκουε, φησί. τὰ ὄρη ταὖτα δώδεκά εἰσι φυλαὶ αἱ κατοικοὖσαι ὅλον τὸν κόσμον. ἐκηρύχθη οὗν εἰς ταύτας ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ διὰ τῶν ἀποστόλων. Διατί δὲ ποικίλα καὶ ἄλλη καὶ ἄλλη ἰδέα ἐστὶ τὰ ὄρη, δήλωσόν μοι, κύριε. Ἄκουε, φησίν. αἱ δώδεκα φυλαὶ α὘ται αἱ κατοικοὖσαι ὅλον τὸν κόσμον δώδεκα ἔθνη εἰσί· ποικίλα δέ εἰσι τῆ φρονήσει καὶ τῷ νο•· οἷα οὗν εἶδες τὰ ὄρη ποικίλα, τοιαὖταί εἰσι καὶ τούτων αἱ ποικιλίαι τοὖ νοὸς τῶν ἐθνῶν καὶ ἡ φρόνησις. δηλώσω δέ σοι καὶ ἑνὸς ἑκάστου τὴν πρ᾵ξιν. Πρῶτον, φημί, κύριε, τοὖτο δήλωσον, διατί οὕτω ποικίλα ὄντα τὰ ὄρη, εἰς τὴν οἰκοδομὴν ὅταν ἐτέθησαν οἱ λίθοι αὐτῶν, μιᾶ χρόᾳ ἐγένοντο λαμπροί, ὡς καὶ οἱ ἐκ τοὖ βυθοὖ ἀναβεβηκότες λίθοι; Ὅτι, φησί, πάντα τὰ ἔθνη τὰ ὑπὸ τὸν οὐρανὸν κατοικοὖντα, ἀκούσαντα καὶ πιστεύσαντα ἐπὶ τῷ ὀνόματι ἐκλήθησαν <τοὖ υἱοὖ> τοὖ θεοὖ. λαβόντες οὗν τὴν σφραγῖδα μίαν φρόνησιν ἔσχον καὶ ἕνα νοὖν, καὶ μία πίστις αὐτῶν ἐγένετο καὶ μία ἀγάπη, καὶ τὰ πνεύματα τῶν παρθένων μετὰ τοὖ ὀνόματος ἐφόρεσαν· διὰ τοὖτο ἡ οἰκοδομὴ τοὖ πύργου μιᾶ χρόᾳ ἐγένετο λαμπρὰ ὡς ὁ ἥλιος. μετὰ δὲ τὸ εἰσελθεῖν αὐτοὺς ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ γενέσθαι ἓν σῶμα, τινὲς ἐξ αὐτῶν ἐμίαναν ἑαυτοὺς καὶ ἐξεβλήθησαν ἐκ τοὖ γένους τῶν δικαίων, καὶ πάλιν ἐγένοντο, οἷοι πρότεροι ἦσαν, μ᾵λλον δὲ καὶ χείρονες. Πῶς, φημί, κύριε, ἐγένοντο χείρονες, θεὸν ἐπεγνωκότες; Ὁ μὴ γινώσκων, φησί, θεὸν καὶ πονηρευόμενος ἔχει κόλασίν τινα τ῅ς πονηρίας αὐτοὖ, ὁ δὲ θεὸν ἐπιγνοὺς οὐκέτι ὀφείλει πονηρεύεσθαι, ἀλλ' ἀγαθοποιεῖν. ἐὰν οὗν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὁ ὀφείλων ἀγαθοποιεῖν πονηρεύηται, οὐ δοκεῖ πλείονα πονηρίαν ποιεῖν παρὰ τὸν μὴ γινώσκοντα τὸν θεόν; διὰ τοὖτο οἱ μὴ ἐγνωκότες θεὸν καὶ πονηρευόμενοι κεκριμένοι εἰσὶν εἰς θάνατον, οἱ δὲ τὸν θεὸν ἐγνωκότες καὶ τὰ μεγαλεῖα αὐτοὖ ἑωρακότες καὶ πονηρευόμενοι δισσῶς κολασθήσονται καὶ ἀποθανοὖνται εἰς τὸν αἰῶνα. οὕτως οὗν καθαρισθήσεται ἡ ἐκκλησία τοὖ θεοὖ, ὡς εἶδες ἐκ τοὖ πύργου τοὺς λίθους ἠρμένους καὶ παραδεδομένους τοῖς πνεύμασι τοῖς πονηροῖς καὶ ἐκεῖθεν ἐκβληθέντας· καὶ ἔσται ἓν σῶμα τῶν κεκαθαρμένων. ὥσπερ καὶ ὁ πύργος ἐγένετο ὡς ἐξ ἑνὸς λίθου γεγονὼς μετὰ τὸ καθαρισθ῅ναι αὐτόν, οὕτως ἔσται καὶ ἡ ἐκκλησία τοὖ θεοὖ μετὰ τὸ καθαρισθ῅ναι αὐτὴν καὶ ἀποβληθ῅ναι τοὺς πονηροὺς καὶ ὑποκριτὰς καὶ βλασφήμους καὶ διψύχους καὶ πονηρευομένους ποικίλαις πονηρίαις. μετὰ τὸ τούτους ἀποβληθ῅ναι ἔσται ἡ ἐκκλησία τοὖ θεοὖ ἓν σῶμα, μία φρόνησις, εἷς νοὖς, μία πίστις, μία ἀγάπη· καὶ τότε ὁ υἱὸς τοὖ θεοὖ ἀγαλλιάσεται καὶ εὐφρανθήσεται ἐν αὐτοῖς ἀπειληφὼς τὸν λαὸν αὐτοὖ καθαρόν. Μεγάλως, φημί, κύριε, καὶ ἐνδόξως πάντα ἔχει. Ἔτι, φημί, κύριε, τῶν ὀρέων ἑνὸς ἑκάστου δήλωσόν μοι τὴν δύναμιν καὶ τὰς πράξεις, ἵνα π᾵σα ψυχὴ πεποιθυῖα ἐπὶ τὸν κύριον ἀκούσασα δοξάσῃ τὸ μέγα καὶ θαυμαστὸν καὶ ἔνδοξον ὄνομα αὐτοὖ. Ἄκουε, φησί, τῶν ὀρέων τὴν ποικιλίαν καὶ τῶν δώδεκα ἐθνῶν. Ἐκ τοὖ πρώτου ὄρους τοὖ μέλανος οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· ἀποστάται καὶ βλάσφημοι εἰς τὸν κύριον καὶ προδόται τῶν δούλων τοὖ θεοὖ. τούτοις δὲ μετάνοια οὐκ ἔστι, θάνατος δὲ ἔστι, καὶ διὰ τοὖτο καὶ μέλανές εἰσι· καὶ γὰρ τὸ γένος αὐτῶν ἄνομόν ἐστιν. ἐκ δὲ τοὖ δευτέρου ὄρους τοὖ ψιλοὖ οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· ὑποκριταὶ καὶ διδάσκαλοι πονηρίας. καὶ ο὘τοι οὗν τοῖς προτέροις ὅμοιοί εἰσι, μὴ ἔχοντες καρπὸν δικαιοσύνης· ὡς γὰρ τὸ ὄρος αὐτῶν ἄκαρπον, οὕτω καὶ οἱ ἄνθρωποι οἱ τοιοὖτοι ὄνομα μὲν ἔχουσιν, ἀπὸ δὲ τ῅ς πίστεως κενοί εἰσι καὶ οὐδεὶς ἐν αὐτοῖς καρπὸς ἀληθείας. τούτοις οὗν μετάνοια κεῖται, ἐὰν ταχὺ μετανοήσωσιν· ἐὰν δὲ βραδύνωσι, μετὰ τῶν προτέρων ἔσται ὁ θάνατος αὐτῶν. Διατί, φημί, κύριε, τούτοις μετάνοιά ἐστι, τοῖς δὲ πρώτοις οὐκ ἔστι; παρά τι γὰρ αἱ αὐταὶ αἱ πράξεις αὐτῶν εἰσι. Διὰ τοὖτο, φησί, τούτοις μετάνοια κεῖται, ὅτι οὐκ ἐβλασφήμησαν τὸν κύριον αὐτῶν οὐδὲ ἐγένοντο προδόται τῶν δούλων τοὖ θεοὖ· διὰ δὲ τὴν ἐπιθυμίαν τοὖ λήμματος ὑπεκρίθησαν καὶ ἐδίδαξεν ἕκαστος <κατὰ> τὰς ἐπιθυμίας τῶν ἀνθρώπων τῶν ἁμαρτανόντων. ἀλλὰ τίσουσι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

δίκην τινά· κεῖται δὲ αὐτοῖς μετάνοια διὰ τὸ μὴ γενέσθαι αὐτοὺς βλασφήμους μηδὲ προδότας. Ἐκ δὲ τοὖ ὄρους τοὖ τρίτου τοὖ ἔχοντος ἀκάνθας καὶ τριβόλους οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· ἐξ αὐτῶν οἱ μὲν πλούσιοι, οἱ δὲ πραγματείαις πολλαῖς ἐμπεφυρμένοι. οἱ μὲν τρίβολοί εἰσιν οἱ πλούσιοι, αἱ δὲ ἄκανθαι οἱ ἐν ταῖς πραγματείαις ταῖς ποικίλαις ἐμπεφυρμένοι. ο὘τοι <οὗν, οἱ ἐν πολλαῖς καὶ ποικίλαις πραγματείαις ἐμπεφυρμένοι, οὐ> κολλῶνται τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ, ἀλλ' ἀποπλανῶνται πνιγόμενοι ὑπὸ τῶν πράξεων αὐτῶν· οἱ δὲ πλούσιοι δυσκόλως. κολλῶνται τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ, φοβούμενοι μή τι αἰτισθῶσιν ὑπ' αὐτῶν· οἱ τοιοὖτοι οὗν δυσκόλως εἰσελεύσονται εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ. ὥσπερ γὰρ ἐν τριβόλοις γυμνοῖς ποσὶ περιπατεῖν δύσκολόν ἐστιν, οὕτω καὶ τοῖς τοιούτοις δύσκολόν ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ θεοὖ εἰσελθεῖν. ἀλλὰ τούτοις π᾵σι μετάνοιά ἐστι, ταχινὴ δέ, ἵν' ὃ τοῖς προτέροις χρόνοις οὐκ εἰργάσαντο, νὖν ἀναδράμωσιν ταῖς ἡμέραις καὶ ἀγαθόν τι ποιήσωσιν. <ἐὰν οὗν μετανοήσωσι καὶ ἀγαθόν τι ποιήσωσι,> ζήσονται τῷ θεῷ· ἐὰν δὲ ἐπιμείνωσι ταῖς πράξεσιν αὐτῶν, παραδοθήσονται ταῖς γυναιξὶν ἐκείναις, αἵτινες αὐτοὺς θανατώσουσιν. Ἐκ δὲ τοὖ τετάρτου ὄρους τοὖ ἔχοντος βοτάνας πολλάς, τὰ μὲν ἐπάνω τῶν βοτανῶν χλωρά, τὰ δὲ πρὸς ταῖς ·ίζαις ξηρά, τινὲς δὲ καὶ ἀπὸ τοὖ ἡλίου ξηραινόμεναι, οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· οἱ μὲν δίψυχοι, οἱ δὲ τὸν κύριον ἔχοντες ἐπὶ τὰ χείλη, ἐπὶ τὴν καρδίαν δὲ μὴ ἔχοντες. διὰ τοὖτο τὰ θεμέλια αὐτῶν ξηρά ἐστι καὶ δύναμιν μὴ ἔχοντα, καὶ τὰ ·»ματα αὐτῶν μόνα ζῶσι, τὰ δὲ ἔργα αὐτῶν νεκρά ἐστιν. οἱ τοιοὖτοι <οὔτε ζῶσιν οὔτε> τεθνήκασιν. ὅμοιοι οὗν εἰσι τοῖς διψύχοις· καὶ γὰρ οἱ δίψυχοι οὔτε χλωροί εἰσιν οὔτε ξηροί· οὔτε γὰρ ζῶσιν οὔτε τεθνήκασιν. ὥσπερ γὰρ α὘ται αἱ βοτάναι ἥλιον ἰδοὖσαι ἐξηράνθησαν, οὕτω καὶ οἱ δίψυχοι, ὅταν θλῖψιν ἀκούσωσι, διὰ τὴν δειλίαν αὐτῶν εἰδωλολατροὖσι καὶ τὸ ὄνομα ἐπαισχύνονται τοὖ κυρίου αὐτῶν. οἱ τοιοὖτοι οὗν <οὔτε ζῶσιν> οὔτε τεθνήκασιν. ἀλλὰ καὶ ο὘τοι ἐὰν ταχὺ μετανοήσωσιν, <δυνήσονται ζ῅σαι· ἐὰν δὲ μὴ μετανοήσωσιν,> ἤδη παραδεδομένοι εἰσὶ ταῖς γυναιξὶ ταῖς ἀποφερομέναις τὴν ζωὴν αὐτῶν. Ἐκ δὲ τοὖ ὄρους τοὖ πέμπτου τοὖ ἔχοντος βοτάνας χλωρὰς καὶ τραχέος ὄντος οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσι· πιστοὶ μέν, δυσμαθεῖς δὲ καὶ αὐθάδεις καὶ ἑαυτοῖς ἀρέσκοντες, θέλοντες πάντα γινώσκειν, καὶ οὐδὲν ὅλως γινώσκουσι. διὰ τὴν αὐθάδειαν αὐτῶν ταύτην ἀπέστη ἀπ' αὐτῶν ἡ σύνεσις, καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

εἰσ῅λθεν εἰς αὐτοὺς ἀφροσύνη μωρά. ἐπαινοὖσι δὲ ἑαυτοὺς ὡς σύνεσιν ἔχοντας καὶ θέλουσιν ἐθελοδιδάσκαλοι εἶναι, ἄφρονες ὄντες. διὰ ταύτην οὗν τὴν ὑψηλοφροσύνην πολλοὶ ἐκενώθησαν ὑψοὖντες ἑαυτούς· μέγα γὰρ δαιμόν*ιόν ἐστ+ιν *ἡ αὐθάδει+α *καὶ ἡ κενὴ πεποίθησις·+ ἐκ τούτων οὗν πολλοὶ ἀπεβλήθησαν, τινὲς δὲ μετενόησαν καὶ ἐπίστευσαν καὶ ὑπέταξαν ἑαυτ*οὺς τοῖς+ ἔχουσι σύν*εσιν, γνόντες τὴν+ ἑαυτῶν ἀφροσύνην. καὶ τοῖς λοιποῖς δὲ τοῖς τοιούτοις κεῖται μετάνοια· οὐκ ἐγένοντο γὰρ πονηροί, μ᾵λλον δὲ *μωροὶ καὶ ἀσύνετοι. ο὘τοι οὗν ἐὰν+ μετανοήσωσι, ζήσονται τῷ θεῷ· ἐὰν δὲ μὴ μετανοήσωσι, κατοικήσουσι μετὰ τῶν γυναικῶν τῶν πονηρευομένων εἰς αὐτούς. Oἱ δὲ ἐκ τ*οὖ ὄρους τοὖ+ ἕκτου τοὖ ἔχοντος σχισμὰς μεγάλας καὶ μικρὰς καὶ ἐν ταῖς σχισμαῖς βοτάνας μεμαραμμένας πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν. οἱ μὲν τὰς σχισμὰς τὰς μικρὰς ἔχοντες, ο὘τοί εἰσιν οἱ κατ' ἀλλήλων ἔχοντες, καὶ ἀπὸ τῶν καταλαλιῶν ἑαυτῶν μεμαραμμένοι εἰσὶν ἐν τῆ πίστει· ἀλλὰ μετενό*ησαν+ ἐκ τούτων πολλοί. καὶ οἱ λοιποὶ δὲ μετανοήσουσιν, ὅταν ἀκούσωσί μου τὰς ἐντολάς· μικραὶ γὰρ αὐτῶν εἰσιν αἱ καταλαλιαί, καὶ ταχὺ μετανοήσουσιν. οἱ δὲ μεγάλας ἔχοντες σχισμάς, ο὘τοι παράμονοί εἰσι ταῖς καταλαλιαῖς αὐτῶν καὶ μνησίκακοι γίνονται μηνιῶντες ἀλλή*λοις·+ ο὘τοι οὗν ἀπὸ τοὖ πύργου ἀπερρίφησαν καὶ ἀπεδοκιμάσθησαν τ῅ς οἰκοδομ῅ς αὐτοὖ. οἱ τοιοὖτοι οὗν δυσκόλως ζήσονται. εἰ ὁ θεὸς καὶ ὁ κύριος ἡμῶν ὁ πάντων κυριεύων καὶ ἔχων πάσης τ῅ς κτίσεως αὐτοὖ τὴν ἐξουσίαν οὐ μνησικακεῖ τοῖς ἐξομολογουμένοις τὰς ἁμαρτίας αὐ*τῶν+, ἀλλ' ἵλεως γίνεται, ἄνθρωπος φθαρτὸς ὢν καὶ πλήρης ἁμαρτιῶν ἀνθρώπῳ μνησικακεῖ ὡς δυνάμενος ἀπολέσαι ἥ σῶσαι αὐτόν; λέγω δ*ὲ ὑ+μ*ῖν, ὁ+ ἄγγελος τ῅ς μετανοίας· ὅσοι ταύτην ἔχετε τὴν αἵρεσιν, ἀπόθεσθε αὐτὴν καὶ μετανοήσατε, καὶ ὁ κύριος ἰάσεται ὑμῶν τὰ πρότερ*α ἁμαρτήματα,+ ἐὰν καθαρίσητε ἑαυτοὺς ἀπὸ τούτου τοὖ δαιμονίου· εἰ δὲ μή, παραδοθήσεσθε αὐτῷ εἰς θάνατον. Ἐκ δὲ τοὖ ἑβδόμο*υ ὄρους, ἐν ᾧ βοτάναι+ χλωραὶ *καὶ+ ἱλαραί, καὶ ὅλον τὸ ὄρος εὐθηνοὖν, καὶ π᾵ν γένος κτηνῶν καὶ τὰ πετεινὰ τοὖ οὐρανοὖ ἐνέμοντο τὰς βοτ*άνας ἐν τούτῳ τῷ+ ὄρει, καὶ αἱ βοτάναι, ἃς ἐνέμοντο, μ᾵λλον εὐθαλεῖς ἐγίνοντο, οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσι· πάντοτε ἁπλοῖ *καὶ ἄ+κακοι *καὶ μακάριοι ἐ+γίνοντο, μηδὲν κατ' ἀλλήλων ἔχοντες, ἀλλὰ πάντοτε ἀγαλλιώμενοι ἐπὶ τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ καὶ ἐνδεδυμένοι *τὸ+ πνεὖμα *τὸ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἅγιον τούτων τῶν πα+ρθένων καὶ πάντοτε σπλάγχνον ἔχοντες ἐπὶ πάντα ἄνθρωπον, καὶ ἐκ τῶν κόπων αὐτῶν παντὶ ἀνθρώπῳ ἐχορήγησαν ἀνονειδίστως καὶ ἀδιστάκτως. *ὁ οὗν+ κύριος ἰδὼν τὴν ἁπλότητα αὐτῶν καὶ π᾵σαν νηπιότητα ἐπλήθυνεν αὐτοὺς ἐν τοῖς κόποις τῶν χειρῶν αὐτῶν καὶ ἐχαρίτωσεν αὐτοὺς ἐν πάσῃ πράξει αὐτῶν. λέγω δὲ ὑμῖν τοῖς τοιούτοις οὗσιν ἐγὼ ὁ ἄγγελος τ῅ς μετανοίας· διαμείνατε τοιοὖτοι, καὶ οὐκ ἐξαλειφθήσεται *τὸ σ+πέρμα ὑμῶν ἕως αἰῶνος· ἐδοκίμασε γὰρ ὑμ᾵ς ὁ κύριος καὶ ἐνέγραψεν ὑμ᾵ς εἰς τὸν ἀριθμὸν τὸν ἡμέτερον, καὶ ὅλον τὸ σπέρμα ὑμῶν κατοικήσει μετὰ τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ· ἐκ γὰρ τοὖ πνεύματος αὐτοὖ ἐλάβετε. Ἐκ δὲ τοὖ ὄρους τοὖ ὀγδόου, ο὘ ἦσαν αἱ πολλαὶ πηγαὶ καὶ π᾵σα ἡ κτίσις τοὖ κυρίου ἐποτίζετο ἐκ τῶν πηγῶν, οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· ἀπόστολοι καὶ διδάσκαλοι οἱ κηρύξαντες εἰς ὅλον τὸν κόσμον καὶ οἱ διδάξαντες σεμνῶς καὶ ἁγνῶς τὸν λόγον τοὖ κυρίου καὶ μηδὲν ὅλως νοσφισάμενοι εἰς ἐπιθυμίαν πονηράν, ἀλλὰ πάντοτε ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ πορευθέντες, καθὼς καὶ παρέλαβον τὸ πνεὖμα τὸ ἅγιον. τῶν τοιούτων οὗν ἡ πάροδος μετὰ τῶν ἀγγέλων ἐστίν. Ἐκ δὲ τοὖ ὄρους τοὖ ἐνάτου τοὖ ἐρημώδους, τοὖ *τὰ+ ἑρπετὰ καὶ θηρία ἐν αὐτῷ ἔχοντος τὰ διαφθείροντα τοὺς ἀνθρώπους, οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· οἱ μὲν τοὺς σπίλους ἔχοντες διάκονοί εἰσι κακῶς διακονήσαντες καὶ διαρπάσαντες χηρῶν καὶ ὀρφανῶν τὴν ζωὴν καὶ ἑαυτοῖς περιποιησάμενοι ἐκ τ῅ς διακονίας ἧς ἔλαβον διακον῅σαι· ἐὰν οὗν ἐπιμείνωσι τῆ αὐτῆ ἐπιθυμίᾳ, ἀπέθανον καὶ οὐδεμία αὐτοῖς ἐλπὶς ζω῅ς· ἐὰν δὲ ἐπιστρέψωσι καὶ ἁγνῶς τελειώσωσι τὴν διακονίαν αὐτῶν, δυνήσονται ζ῅σαι. οἱ δὲ ἐψωριακότες, ο὘τοι οἱ ἀρνησάμενοί εἰσι καὶ μὴ ἐπιστρέψαντες ἐπὶ τὸν κύριον ἑαυτῶν, ἀλλὰ χερσωθέντες καὶ γενόμενοι ἐρημώδεις, μὴ κολλώμενοι τοῖς δούλοις τοὖ θεοὖ, ἀλλὰ μονάζοντες ἀπολλύουσι τὰς ἑαυτῶν ψυχάς. ὡς γὰρ ἄμπελος ἐν φραγμῷ τινι καταλειφθεῖσα ἀμελείας τυγχάνουσα καταφθείρεται καὶ ὑπὸ τῶν βοτανῶν ἐρημοὖται καὶ τῷ χρόνῳ ἀγρία γίνεται, καὶ οὐκέτι εὔχρηστός ἐστι τῷ δεσπότῃ ἑαυτ῅ς, οὕτω καὶ οἱ τοιοὖτοι ἄνθρωποι ἑαυτοὺς ἀπεγνώκασι καὶ γίνονται ἄχρηστοι τῷ κυρίῳ ἑαυτῶν ἀγριωθέντες. τούτοις οὗν μετάνοια γίνεται, ἐὰν μὴ ἐκ καρδίας εὑρεθῶσιν ἠρνημένοι· ἐὰν δὲ ἐκ καρδίας εὑρεθῆ ἠρνημένος τις, οὐκ οἶδα, εἰ δύναται ζ῅σαι. καὶ τοὖτο οὐκ εἰς ταύτας τὰς ἡμέρας λέγω, ἵνα τις ἀρνησάμενος μετάνοιαν λάβῃ· ἀδύνατον γάρ ἐστι σωθ῅ναι τὸν μέλλοντα νὖν ἀρνεῖσθαι τὸν κύριον ἑαυτοὖ· ἀλλ' ἐκείνοις τοῖς πάλαι ἠρνημένοις δοκεῖ κεῖσθαι μετάνοια. εἴ τις οὗν μέλλει με-

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τανοεῖν, ταχινὸς γενέσθω πρὶν τὸν πύργον ἀποτελεσθ῅ναι· εἰ δὲ μή, ὑπὸ τῶν γυναικῶν καταφθαρήσεται εἰς θάνατον. καὶ οἱ κολοβοί, ο὘τοι δόλιοί εἰσι καὶ κατάλαλοι· καὶ τὰ θηρία, ἃ εἶδες εἰς τὸ ὄρος, ο὘τοί εἰσιν. ὥσπερ γὰρ τὰ θηρία διαφθείρει τῷ ἑαυτῶν ἰῷ τὸν ἄνθρωπον καὶ ἀπολλύει, οὕτω καὶ τῶν τοιούτων ἀνθρώπων τὰ ·»ματα διαφθείρει τὸν ἄνθρωπον καὶ ἀπολλύει. ο὘τοι οὗν κολοβοί εἰσιν ἀπὸ τ῅ς πίστεως αὐτῶν διὰ τὴν πρ᾵ξιν ἣν ἔχουσιν ἐν ἑαυτοῖς· τινὲς δὲ μετενόησαν καὶ ἐσώθησαν. καὶ οἱ λοιποὶ οἱ τοιοὖτοι ὄντες δύνανται σωθ῅ναι, ἐὰν μετανοήσωσιν· ἐὰν δὲ μὴ μετανοήσωσιν, ἀπὸ τῶν γυναικῶν ἐκείνων, ὧν τὴν δύναμιν ἔχουσιν, ἀποθανοὖνται. Ἐκ δὲ τοὖ ὄρους τοὖ δεκάτου, ο὘ ἦσαν δένδρα σκεπάζοντα πρόβατά τινα, οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· ἐπίσκοποι καὶ φιλόξενοι, οἵτινες ἡδέως εἰς τοὺς οἴκους ἑαυτῶν πάντοτε ὑπεδέξαντο τοὺς δούλους τοὖ θεοὖ ἄτερ ὑποκρίσεως· οἱ δὲ ἐπίσκοποι πάντοτε τοὺς ὑστερημένους καὶ τὰς χήρας τῆ διακονίᾳ ἑαυτῶν ἀδιαλείπτως ἐσκέπασαν καὶ ἁγνῶς ἀνεστράφησαν πάντοτε. ο὘τοι οὗν πάντες σκεπασθήσονται ὑπὸ τοὖ κυρίου διαπαντός. οἱ οὗν ταὖτα ἐργασάμενοι ἔνδοξοί εἰσι παρὰ τῷ θεῷ καὶ ἤδη ὁ τόπος αὐτῶν μετὰ τῶν ἀγγέλων ἐστίν, ἐὰν ἐπιμείνωσιν ἕως τέλους λειτουργοὖντες τῷ κυρίῳ. Ἐκ δὲ τοὖ ὄρους τοὖ ἑνδεκάτου, ο὘ ἦσαν δένδρα καρπῶν πλήρη, ἄλλοις καὶ ἄλλοις καρποῖς κεκοσμημένα, οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· οἱ παθόντες ὑπὲρ τοὖ ὀνόματος τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ, οἳ καὶ προθύμως ἔπαθον ἐξ ὅλης τ῅ς καρδίας καὶ παρέδωκαν τὰς ψυχὰς αὐτῶν. Διατί οὗν, φημί, κύριε, πάντα μὲν τὰ δένδρα καρποὺς ἔχει, τινὲς δὲ ἐξ αὐτῶν καρποὶ εὐειδέστεροί εἰσιν; Ἄκουε, φησίν· ὅσοι ποτὲ ἔπαθον διὰ τὸ ὄνομα, ἔνδοξοί εἰσι παρὰ τῷ θεῷ, καὶ πάντων τούτων αἱ ἁμαρτίαι ἀφῃρέθησαν, ὅτι ἔπαθον διὰ τὸ ὄνομα τοὖ υἱοὖ τοὖ θεοὖ. διατί δὲ οἱ καρποὶ αὐτῶν ποικίλοι εἰσίν, τινὲς δὲ ὑπερέχοντες, ἄκουε. ὅσοι, φησίν, ἐπ' ἐξουσίαν ἀχθέντες ἐξητάσθησαν καὶ οὐκ ἠρνήσαντο, ἀλλ' ἔπαθον προθύμως, ο὘τοι μ᾵λλον ἐνδοξότεροί εἰσι παρὰ τῷ κυρίῳ· τούτων ὁ καρπός ἐστιν ὁ ὑπερέχων. ὅσοι δὲ δειλοὶ καὶ ἐν δισταγμῷ ἐγένοντο καὶ ἐλογίσαντο ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, πότερον ἀρνήσονται ἥ ὁμολογήσουσι, καὶ ἔπαθον, τούτων οἱ καρποὶ ἐλάττους εἰσίν, ὅτι ἀνέβη ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν ἡ βουλὴ αὕτη· πονηρὰ γὰρ ἡ βουλὴ αὕτη, ἵνα δοὖλος κύριον ἴδιον ἀρνήσηται. βλέπετε οὗν ὑμεῖς οἱ ταὖτα βουλευόμενοι, μήποτε ἡ βουλὴ αὕτη διαμείνῃ ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν καὶ ἀποθάνητε τῷ θεῷ. ὑμεῖς δὲ οἱ πάσχοντες ἕνεκεν τοὖ ὀνόματος δοξ*άζειν+ ὀφείλετε τὸν θεόν, ὅτι ἀξίους ὑμ᾵ς ἡγήσατο ὁ θεός, ἵνα τοὖτο τὸ ὄνομα βαστάζητε καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

π᾵σαι ἡμῶν αἱ ἁμαρτίαι ἰαθῶσιν. *οὐκοὖν μακα+ρίζετε ἑαυτούς· ἀλλὰ δοκεῖτε ἔργον μέγα πεποιηκέναι, ἐάν τις ὑμῶν διὰ τὸν θεὸν πάθῃ. ζωὴν ὑμῖν ὁ κύριος χαρίζεται, καὶ οὐ νοεῖτε· αἱ γὰρ ἁμαρτίαι ὑμῶν κατεβάρησαν, καὶ εἰ μὴ πεπόνθατε ἕνεκεν τοὖ ὀνόματος κυρίου, διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν τεθνήκειτε *ἅν+ τῷ θεῷ. ταὖτα ὑμῖν λέγω τοῖς διστάζουσι περὶ ἀρνήσεως ἥ ὁμολογήσεως· ὁμολογεῖτε ὅτι κύριον ἔχετε, μήποτε ἀρνούμενοι *πα+ραδοθ*»σησθε+ εἰς δεσμωτήριον. εἰ τὰ ἔθνη τοὺς δούλους αὐτῶν κολάζουσιν, ἐάν τις ἀρνήσηται τὸν κύριον ἑαυτοὖ, τί δοκεῖτε ποιήσει ὁ κύριος ὑμῖν, ὃς *ἔχει+ πάντων τὴν ἐξουσίαν; ἄρατε τὰς βουλὰς ταύτας ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν, ἵνα διαπαντὸς ζήσητε τῷ θεῷ. Ἐκ δὲ τοὖ ὄρους τοὖ δωδεκάτου τοὖ λευκοὖ οἱ πιστεύσαντες τοιοὖτοί εἰσιν· ὡς νήπια βρέφη εἰσίν, οἷς οὐδεμία κακία ἀναβαίνει ἐπὶ τὴν καρδίαν οὐδὲ *ἔγνω+σαν, τί ἐστι πονηρία, ἀλλὰ πάντοτε ἐν νηπιότητι διέμειναν. οἱ τοιοὖτοι οὗν ἀδιστάκτως κατοικήσουσιν ἐν τῆ βασιλείᾳ τοὖ θε*οὖ, ὅτι+ ἐν οὐδενὶ πράγματι ἐμίαναν τὰς ἐντολὰς τοὖ θεοὖ, ἀλλὰ μετὰ νηπιότητος διέμειναν πάσας τὰς ἡμέρας τ῅ς ζω῅ς αὐτῶν ἐν τῆ αὐτῆ φρονήσει. ὅσοι οὗν διαμενεῖτε, φησί, καὶ ἔσεσθε ὡς τὰ βρέφη, κακίαν μὴ ἔχοντες, πάντων τῶν προειρημένων ἐνδοξότεροι ἔ*σε+σθε· πάντα γὰρ τὰ βρέφη ἔνδοξά ἐστι παρὰ τῷ θεῷ καὶ πρῶτα παρ' αὐτῷ. μακάριοι οὗν ὑμεῖς, ὅσοι ἅν ἄρητε ἀφ' ἑαυτῶν τὴν πονηρίαν, ἐνδύσησθε δὲ τὴν ἀκακίαν· πρῶτοι πάντων ζήσεσθε τῷ θεῷ. μετὰ τὸ συντελέσαι αὐτὸν τὰς παραβολὰς τῶν ὀρέων λέγω αὐτῷ· Κύριε, νὖν μοι δήλωσον περὶ τῶν λίθων τῶν ἠρμένων *ἐκ+ τοὖ πεδίου καὶ εἰς τὴν οἰκοδομὴν τεθειμένων ἀντὶ τῶν λίθων τῶν ἠρμένων *ἐκ+ τοὖ πύργου, καὶ τῶν στρογγύλων τῶν τεθέντων εἰς τὴν οἰκοδομὴν καὶ τῶν ἔτι στρογγύλων ὄντων. Ἄκουε, φησίν, καὶ περὶ τούτων πάντων. οἱ λίθοι οἱ ἐκ τοὖ πεδίου ἠρμένοι καὶ τεθειμένοι εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου ἀντὶ τῶν ἀποβεβλημένων αἱ ·ίζαι εἰσὶ τοὖ ὄρους τοὖ λευκοὖ τούτου. ἐπεὶ οὗν οἱ πιστεύσαντες ἐκ τοὖ ὄρους τοὖ λευκοὖ πάντες ἄκακοι εὑρέθησαν, ἐκέλευσεν ὁ κύριος τοὖ πύργου τούτους ἐκ <τῶν ·ιζῶν> τοὖ ὄρους τούτου βληθ῅ναι εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου· ἔγνω γὰρ ὅτι, ἐὰν ἀπέλθωσιν εἰς τὴν οἰκοδομὴν τοὖ πύργου οἱ λίθοι ο὘τοι, διαμενοὖσι λαμπροί, καὶ οὐδεὶς αὐτῶν μελανήσει. θυοδσι δε χετερισ μοντιβυσ αδιεχισσετ, νεχεσσε ηαβυισσετ ρυρσυσ υισιταρε εαμ τυρρεμ ατθυε πυργαρε. ηι αυτεμ ομνεσ χανδιδι ινυεντι συντ, *οἱ πιστεύσ+αντες

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

κ*αὶ μέλλοντες+ πιστεύει*ν· ἐκ τοὖ+ αὐτοὖ γὰρ γέν*ους εἰσίν+. μακάριον τὸ *γένος τοὖτ+ο ὅτι ἄκακόν *ἐστι. ἄκου+ε νὖν καὶ περ*ὶ τῶν λίθω+ν τῶν στρογ*γύλων καὶ λαμ+πρῶν. καὶ αὐ*τοὶ πάντες ἐκ τ+οὖ ὄ*ρους *τοὖ λευκοὖ εἰσιν.+

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ΓIAΘHΚAI ΣΧΝ IΒ ΠAΣΡIAΡΥΧΝ ΣΧΝ ΤIΧΝ IAΚΧΒ
ΓIAΘHΚH ΡOΤΒHΜ ΠEΡI EΝΝOIΧΝ

Ἀντίγραφον διαθήκης Ῥουβὴμ ὅσα ἐνετείλατο τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ, πρὶν ἀποθανεῖν αὐτόν, ἐν ἑκατοστῷ εἰκοστῷ πέμπτῳ ἔτει τ῅ς ζω῅ς αὐτοὖ. Μετὰ ἔτη δύο τ῅ς τελευτ῅ς Ἰωσήφ, ἀρρωστοὖντι συνήχθησαν ἐπισκέψασθαι αὐτὸν οἱ υἱοὶ καὶ υἱοὶ τῶν υἱῶν αὐτοὖ. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς, Σεκνία μου, ἐγὼ ἀποθνήσκω καὶ πορεύομαι ὁδὸν πατέρων μου. Καὶ ἰδὼν ἐκεῖ Ἰούδαν καὶ Γὰδ καὶ Ἀσήρ, τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοὖ, εἶπεν αὐτοῖς· Ἀναστήσατέ με, ἀδελφοί, ὅπως εἴπω τοῖς ἀδελφοῖς μου καὶ τοῖς τέκνοις μου, ὅσα ἔχω ἐν τῆ καρδίᾳ μου κρυπτά· ἐκλιπὼν γὰρ ἐγώ εἰμι ἀπὸ τοὖ νὖν. Καὶ ἀναστὰς κατεφίλησεν αὐτοὺς καὶ κλαύσας εἶπεν· Ἀκούσατε, ἀδελφοί μου, ἐνωτίσασθε Ῥουβὴμ τοὖ πατρὸς ὑμῶν ὅσα ἐντέλλομαι ὑμῖν. Καὶ ἰδοὺ ἐπιμαρτύρομαι ὑμῖν τὸν Θεὸν τοὖ οὐρανοὖ σήμερον, τοὖ μὴ πορευθ῅ναι ἐν ἀγνοίᾳ νεότητος, καὶ πορνείᾳ, ἐν ᾗ ἐξεχύθην ἐγὼ καὶ ἐμίανα τὴν κοίτην τοὖ πατρός μου Ἰακώβ. Λέγω γὰρ ὑμῖν, ὅτι ἐνέπληξέ με πληγὴν μεγάλην ἐν ταῖς λαγῶσί μου ἐπὶ μ῅νας ἑπτά· καὶ εἰ μὴ Ἰακὼβ ὁ πατὴρ ἡμῶν προσηύξατο περὶ ἐμοὖ πρὸς Κύριον, ὅτι ἤθελε Κύριος ἀνελεῖν με. Ἤμην γὰρ ἐτῶν τριάκοντα ὅτε ἔπραξα τὸ πονηρὸν ἐνώπιον Κυρίου· καὶ ἑπτὰ μ῅νας ἐμαλακίσθην ἕως θανάτου· καὶ ἐν προαιρέσει ψυχ῅ς μου ἑπτὰ ἔτη μετενόησα ἐνώπιον Κυρίου. Oἶνον καὶ σίκερα οὐκ ἔπιον, καὶ κρέας οὐκ εἰσ῅λθεν εἰς τὸ στόμα μου· καὶ π᾵ν ἄρτον ἐπιθυμίας οὐκ ἐγευσάμην, πενθῶν ἐπὶ τῆ ἁμαρτίᾳ μου, μεγάλη γὰρ ἦν· καὶ οὐ μὴ γένηται ἐν τῷ Ἰσραὴλ οὕτως. Καὶ νὖν ἀκούσατέ μου, τέκνα, ἃ εἶδον περὶ τῶν ἑπτὰ πνευμάτων τ῅ς πλάνης ἐν τῆ μετανοίᾳ μου. Ἑπτὰ πνεύματα ἐδόθη κατὰ τοὖ ἀνθρώπου ἀπὸ τοὖ Βελίαρ καὶ αὐτά εἰσι κεφαλὴ τῶν ἔργων τοὖ νεωτερισμοὖ· καὶ ἑπτὰ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πνεύματα ἐδόθη αὐτῷ ἐπὶ τ῅ς κτίσεως, τοὖ εἶναι ἐν αὐτοῖς π᾵ν ἔργον ἀνθρώπου. Πρῶτον πνεὖμα ζω῅ς, μεθ’ ἧς ἡ σύστασις κτίζεται. Δεύτερον πνεὖμα ὁράσεως, μεθ’ ἧς γίνεται ἐπιθυμία. Σρίτον πνεὖμα ἀκο῅ς, μεθ’ ἧς γίνεται διδασκαλία. Σέταρτον πνεὖμα ὀσφρήσεως, μεθ’ ἧς ἐστι γεὖσις δεδομένη εἰς συνολκὴν ἀέρος καὶ πνο῅ς. Πέμπτον πνεὖμα λαλι᾵ς, μεθ’ ἧς γίνεται γνῶσις. Ἕκτον πνεὖμα γεύσεως μεθ’ ἧς γίνεται βρῶσις βρωτῶν καὶ ποτῶν, καὶ ἰσχὺς ἐν αὐτοῖς κτίζεται· ὅτι ἐν βρώμασίν ἐστιν ἡ ὑπόστασις τ῅ς ἰσχύος. Ἕβδομον πνεὖμα σπορ᾵ς καὶ συνουσίας, μεθ’ ἧς συνεισέρχεται διὰ τ῅ς φιληδονίας ἡ ἁμαρτία. Διὰ τοὖτο ἔσχατόν ἐστι τ῅ς κτίσεως καὶ πρῶτον τ῅ς νεότητος, ὅτι ἀγνοίας πεπλήρωται, καὶ αὕτη τὸν νεώτερον ὁδηγεῖ ὡς τυφλὸν ἐπὶ βόθρον καὶ ὡς κτ῅νος ἐπὶ κρημνόν. Ἐπὶ π᾵σι τούτοις ὄγδοον πνεὖμα τοὖ ὕπνου ἐστί, μεθ’ ο὘ ἐκτίσθη ἔκστασις φύσεως, καὶ εἰκὼν τοὖ θανάτου. Σούτοις τοῖς πνεύμασι συμμίγνυται τὸ πνεὖμα τ῅ς πλάνης. Πρῶτον τὸ τ῅ς πορνείας ἐν τῆ φύσει καὶ ταῖς αἰσθήσεσιν ἔγκειται. Δεύτερον πνεὖμα ἀπληστείας ἐν τῆ γαστρί. Σρίτον πνεὖμα μάχης ἐν τῷ ἥπατι καὶ τῆ χολῆ. Σέταρτον πνεὖμα ἀρεσκείας καὶ μαγγανίας, ἵνα διὰ περιεργείας ὡραῖος ὠφθῆ. Πέμπτον πνεὖμα ὑπερηφανείας, ἵνα κιν῅ται καὶ μεγαλοφρονῆ. Ἕκτον πνεὖμα ψεύδους, ἐν ἀπωλείᾳ καὶ ζήλῳ τοὖ πλάττειν λόγους αὐτοὖ ἀπὸ γένους καὶ οἰκείων. Ἕβ-δομον πνεὖμα ἀδικίας, μεθ’ ἧς κλοπὴ καὶ γριπίσματα, ἵνα ποιήσῃ φιληδονίαν καρδίας αὐτοὖ. Ἡ γὰρ ἀδικία συνεργεῖ τοῖς λοιποῖς πνεύμασι διὰ τ῅ς δολολειψίας. Ἐπὶ π᾵σι τούτοις τὸ πνεὖμα τοὖ ὕπνου, τὸ ὄγδοον πνεὖμα, συνάπτεται πλάνῃ καὶ φαντασίᾳ. Καὶ οὕτως ἀπόλλυται π᾵ς νεώτερος, σκοτίζων τὸν νοὖν ἀπὸ τ῅ς ἀληθείας, καὶ μὴ συνιὼν ἐν τῷ νόμῳ τοὖ Θεοὖ, μήτε ὑπακούων νουθεσίας πατέρων αὐτοὖ· ὥσπερ κἀγὼ ἔπαθον ἐν τῷ νεωτερισμῷ μου. Καὶ νὖν, τέκνα, τὴν ἀλήθειαν ἀγαπήσατε καὶ αὕτη φυλάξει ὑμ᾵ς. Διδάσκω ὑμ᾵ς, ἀκούσατε Ῥουβὴμ τοὖ πατρὸς ὑμῶν. Μὴ προσέχετε ἐν ὄψει γυναικός, μηδὲ ἰδιάζετε μετὰ θηλείας ὑπάνδρου, μηδὲ περιεργάζεσθε πρ᾵ξιν γυναικῶν. Eἰ μὴ γὰρ εἶδον ἐγὼ Βάλλαν λουομένην ἐν σκεπινῷ τόπῳ, οὐκ ἐνέπιπτον εἰς τὴν ἀνομίαν τὴν μεγάλην. ΢υλ-λαβοὖσα γὰρ ἡ διάνοιά μου τὴν γυναικείαν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γύμνωσιν, οὐκ εἴασέ με ὑπνῶσαι, ἕως ο὘ ἔπραξα τὸ βδέλυγμα. Ἀπόντος γὰρ Ἰακὼβ τοὖ πατρὸς ἡμῶν πρὸς Ἰσαὰκ τὸν πατέρα αὐτοὖ, ὄντων ἡμῶν ἐν Γαδέρ, πλησίον Ἐφραθὰ οἴκου Βηθλεέμ, Βάλλα ἦν μεθύουσα καὶ κοιμωμένη ἀκάλυφος κατέκειτο ἐν τῷ κοιτῶνι· κἀγὼ εἰσελθὼν καὶ ἰδὼν τὴν γύμνωσιν αὐτ῅ς, ἔπραξα τὴν ἀσέβειαν, καὶ καταλείπων αὐτὴν κοιμω-μένην, ἐξ῅λθον. Καὶ εὐθέως ἄγγελος τοὖ θεοὖ ἀπεκάλυψε τῷ πατρί μου Ἰακὼβ περὶ τ῅ς ἀσεβείας μου· καὶ ἐλθὼν ἐπένθει ἐπ’ ἐμοί, μηκέτι ἁψάμενος αὐτ῅ς. Μὴ οὗν προσέχετε κάλλος γυναικῶν, μηδὲ ἐννοεῖσθε τὰς πράξεις αὐτῶν· ἀλλὰ πορεύεσθε ἐν ἁπλότητι καρδίας, ἐν φόβῳ Κυρίου, καὶ μοχθῶντες ἐν ἔργοις, καὶ ἀποπλανώμενοι ἐν γράμμασι, καὶ ἐν τοῖς ποιμνίοις ὑμῶν, ἕως ὁ Κύριος δóη ὑμῖν σύζυγον, ἣν αὐτὸς θέλει, ἵνα μὴ πάθητε, ὡς κἀγώ. Ἀχρὶ τελευτ῅ς τοὖ πατρὸς ἡμῶν οὐκ εἶχον παρρησίαν ἀτενίσαι εἰς πρόσωπον Ἰακώβ, ἥ λαλ῅σαί τινι τῶν ἀδελφῶν, διὰ τοὺς ὀνειδισμούς. Καὶ ἕως νὖν ἡ συνείδησίς μου συνέχει με περὶ τ῅ς ἁμαρτίας μου. Καίγε παρεκάλεσέ με ὁ πατήρ μου, ὅτι ηὔξατο περὶ ἐμοὖ πρὸς Κύριον, ἵνα παρέλθῃ ἀπ’ ἐμοὖ ἡ ὀργὴ Κυρίου, καθὼς ἔδειξέ μοι Κύριος. Ἀπὸ τότε οὗν παρεφυλαξάμην, καὶ οὐχ ἥμαρτον. Διὰ τοὖτο, τέκνα μου, φυλάξασθε πάντα, ὅσα ἐντέλλομαι ὑμῖν, καὶ οὐ μὴ ἁμαρτήσητε. Ὄλεθρος γὰρ ψυχ῅ς ἐστὶν ἡ πορνεία, χωρίζουσα Θεοὖ, καὶ προσεγγίζουσα τοῖς εἰδώλοις, ὅτι αὕτη ἐστὶ πλανῶσα τὸν νοὖν καὶ τὴν διάνοιαν, καὶ κατάγει νεανίσκους εἰς ᾅδην, οὐκ ἐν καιρῷ αὐτῶν. Καὶ γὰρ πολλοὺς ἀπώλεσεν ἡ πορνεία· ὅτι κἅν ᾖ τις γέρων, ἥ εὐγενής, ὄνειδος αὐτὸν ποιεῖ καὶ γέλωτα παρὰ τῷ Βελίαρ καὶ τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων. Ἐπειδὴ γὰρ ἐφύλαξεν ἑαυτὸν Ἰωσὴφ ἀπὸ πάσης γυναικός, καὶ τὰς ἐννοίας ἐκαθαίρισεν ἀπὸ πάσης πορνείας, ε὘ρεν χάριν ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀνθρώ-πων. Καὶ γὰρ πολλὰ ἐποίησεν αὐτῷ ἡ Aἰγυπτία, καὶ μάγους παρεκάλεσε, καὶ φάρμακα αὐτῷ προσήνεγκε· καὶ οὐκ ἐδέξατο τὸ διαβούλιον τ῅ς ψυχ῅ς αὐτοὖ ἐπιθυμίαν πονη-ράν. Διὰ τοὖτο ὁ Θεὸς τῶν πατέρων μου ἐρρύσατο αὐτὸν ἀπὸ παντὸς ὁρατοὖ καὶ κεκρυμμένου θανάτου. Ἐὰν γὰρ μὴ κα-τισχύσῃ ἡ πορνεία τὴν ἔννοιαν, οὐδὲ Βελίαρ κατισχύσει ὑμῶν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Πονηραί εἰσιν αἱ γυναῖκες, τέκνα μου, ὅτι μὴ ἔχουσαι ἐξουσίαν ἥ δύναμιν ἐπὶ τὸν ἄνθρωπον, δολιεύονται ἐν σχήμασι, πῶς αὐτὸν πρὸς αὐτὰς ἐπισπάσονται· καὶ ὃν διὰ δυνάμεως οὐκ ἰσχύει καταγωνίσασθαι, τοὖτον δι’ ἀπάτης καταγωνίζε-ται. Ὅτι καίγε περὶ αὐτῶν εἶπέ μοι ὁ ἄγγελος τοὖ Θεοὖ, καὶ ἐδίδαξέ με, ὅτι αἱ γυναῖκες ἡττῶνται τῷ πνεύματι τ῅ς πορνείας ὑπὲρ τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐν καρδίᾳ μηχανῶνται κατὰ τῶν ἀνθρώπων, καὶ διὰ τ῅ς κοσμήσεως πλανῶσιν αὐτῶν πρῶτον τὰς διανοίας, καὶ διὰ τοὖ βλέμματος τὸν ἰὸν ἐνσπείρουσι, καὶ τότε τῷ ἔργῳ αἰχμαλωτίζουσιν· οὐ γὰρ δύναται γυνὴ ἄνθρωπον βιάσασθαι. Υεύγετε οὗν τὴν πορνείαν, τέκνα μου, καὶ προστάσσετε ταῖς γυναιξὶν ὑμῶν καὶ ταῖς θυγατράσιν, ἵνα μὴ κοσμῶνται τὰς κεφαλὰς καὶ τὰς ὄψεις αὐτῶν, ὅτι π᾵σα γυνὴ δολιευομένη ἐν τούτοις εἰς κόλασιν τοὖ αἰῶνος τετήρηται. Oὕτως γὰρ ἔθελξαν τοὺς Ἐγγρηγό-ρους πρὸ τοὖ κατακλυσμοὖ· κἀκεῖνοι συνεχῶς ὁρῶντες αὐτάς, ἐγένοντο ἐν ἐπιθυμίᾳ ἀλλήλων, καὶ συνέλαβον τῆ διανοίᾳ τὴν πρ᾵ξιν καὶ μετεσχηματίζοντο εἰς ἀνθρώπους, καὶ ἐν τῆ συνουσίᾳ τῶν ἀνδρῶν αὐτῶν συνεφαίνοντο αὐταῖς· κἀκεῖνοι ἐπιθυμοὖσαι τῆ διανοίᾳ τὰς φαντασίας αὐτῶν, ἔτεκον γίγαντας. Ἐφαίνοντο γὰρ αὐταῖς οἱ Ἐγγρήγορες ἕως τοὖ οὐρανοὖ φθάνοντες. Υυλάσσεσθε οὗν ἀπὸ τ῅ς πορνείας· καὶ εἰ θέλετε καθαρεύειν τῆ διανοίᾳ, φυλάσσετε τὰς αἰσθήσεις ἀπὸ πάσης θηλείας. Κἀκείναις δὲ ἐντείλασθε μὴ συνδυάζειν ἀνθρώ-ποις, ἵνα καὶ αὐταὶ καθαρεύωσι τῆ διανοίᾳ. Aἱ γὰρ συνεχεῖς συντυχίαι, κἅν μὴ πραχθῆ τὸ ἀσέβημα, αὐταῖς μέν ἐστι νόσος ἀνίατος, ἡμῖν δὲ ὄνειδος τοὖ Βελίαρ αἰώνιον· ὅτι ἡ πορνεία οὔτε σύνεσιν οὔτε εὐσέβειαν ἔχει ἐν ἑαυτῆ καὶ π᾵ς ζ῅λος κατοικεῖ ἐν τῆ ἐπιθυμίᾳ αὐτ῅ς. Διὰ τοὖτο ζηλώσατε τοὺς υἱοὺς Λευί, καὶ ζητήσατε ὑψωθ῅ναι ὑπὲρ αὐτούς, ἀλλ’ οὐ δυνήσεσθε. Ὁ γὰρ Θεὸς ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν αὐτῶν, καὶ ἀποθανεῖσθε θανάτῳ πονηρῷ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Σῷ γὰρ Λευὶ ἔδωκε Κύριος τὴν ἀρχὴν καὶ τῷ Ἰούδᾳ, μετ’ αὐτῶν κἀμοί, καὶ Δὰν καὶ Ἰωσήφ, τοὖ εἶναι ἐπὶ ἄρχοντας. Διὰ τοὖτο ἐντέλλομαι ὑμῖν ἀκούειν τοὖ Λευί, ὅτι αὐτὸς γνώσεται νόμον Κυρίου, καὶ διαστέλλει εἰς κρίσιν καὶ θυσίας ὑπὲρ παντὸς Ἰσραήλ, μέχρι τελειώσεως χρόνων ἀρχιερέως χριστοὖ, ὃν εἶπε Κύριος. Ὁρκῶ ὑμ᾵ς τὸν Θεὸν τοὖ οὐρανοὖ ποι῅σαι ἀλήθειαν ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοὖ, καὶ πρὸς τὸν Λευὶ ἐγγίσατε ἐν ταπεινώσει καρδίας, ἵνα δέξησθε εὐλογίαν ἐκ τοὖ στόματος αὐτοὖ. Aὐτὸς γὰρ εὐλογήσει τὸν Ἰσραὴλ καὶ τὸν Ἰούδαν· ὅτι ἐν αὐτῷ ἐξελέξατο Κύριος βασιλεὖσαι πάντων τῶν λαῶν. Καὶ προσκυνήσατε τῷ σπέρματι αὐτοὖ, ὅτι ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανεῖται ἐν πολέμοις ὁρατοῖς καὶ ἀοράτοις καὶ ἔσται ἐν ὑμῖν βασιλεὺς αἰώνων. Καὶ ἀπέθανε Ῥουβήμ, ἐντειλάμενος τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ. καὶ ἔθεντο αὐτὸν ἐν σορῷ, ἕως ὅτε ἀνενέγκαντες αὐτὸν ἐξ Aἰγύπτου ἔθαψαν ἐν Φεβρών, ἐν τῷ σπηλαίῳ τῷ διπλῷ, ὅπου οἱ πατέρες αὐτοὖ.

ΓIAΘHΚH ΢ΤΜEΧΝ Β ΠEΡI ΦΘOΝOΤ
Ἀντίγραφον λόγων ΢υμεών, ἃ ἐλάλησε τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ, πρὸ τοὖ θανεῖν αὐτὸν ἑκατοστῷ εἰκοστῷ ἔτει τ῅ς ζω῅ς αὐτοὖ, ἐν ᾧ ἔτει ἀπέθανεν Ἰωσήφ. Ἠλθον γὰρ ἐπισκέψασθαι αὐτὸν ἀρρωστοὖντα, καὶ ἐνισχύσας ἐκάθισε, καὶ κατεφίλησεν αὐτοὺς καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἀκούσατε, τέκνα, ἀκούσατε ΢υμεὼν τοὖ πατρὸς ὑμῶν, ὅσα ἔχω ἐν τῆ καρδίᾳ μου. Ἐγὼ ἐγεννήθην ἐξ Ἰακὼβ τοὖ πατρός μου υἱὸς δεύτερος, καὶ Λία ἡ μήτηρ μου ἐκάλεσέ με ΢υμεῶνα, ὅτι ἤκουσε Κύριος τ῅ς δεήσεως αὐτ῅ς. Δυνατὸς ἐγενόμην σφόδρα, οὐκ ἐδειλίασα πρ᾵ξιν, οὐδὲ ἐφοβήθην ἀπὸ παντὸς πράγματος. Ἡ γὰρ καρδία μου ἦν σκληρά, καὶ τὰ ἥπατά μου ἀκίνητα, καὶ τὰ σπλάγχνα μου ἀσυμπαθ῅· ὅτι καὶ ἡ ἀνδρεία ἀπὸ ὑψίστου δέδοται τοῖς ἀνθρώποις ἐν ψυχαῖς καὶ ἐν σώμασι. Καὶ ἐν τῷ καιρῷ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐκείνῳ ἐζήλωσα τῷ Ἰωσήφ, ὅτι ἠγάπα αὐτὸν ὁ πατὴρ ἡμῶν· καὶ ἐστήρισα ἐπ’ αὐτὸν τὰ ἥπατά μου τοὖ ἀνελεῖν αὐτόν, ὅτι ὁ ἄρχων τ῅ς πλάνης, ἀποστείλας τὸ πνεὖμα τοὖ ζήλου, ἐτύφλωσέ μου τὸν νοὖν, μὴ προσέχειν αὐτῷ ὡς ἀδελφῷ, καὶ μὴ φείσασθαι Ἰακὼβ τοὖ πατρός μου. Ἀλλ’ ὁ Θεὸς αὐτοὖ καὶ ὁ Θεὸς τῶν πατέρων αὐτοὖ, ἀποστείλας τὸν ἄγγελον αὐτοὖ, ἐρρύσατο αὐτὸν ἐκ τῶν χειρῶν μου. Ὡς γὰρ ἐγὼ ἐπορεύθην ἐν ΢ικίμοις, ἐνέγκαι ἄλειμμα τοῖς ποιμ-νίοις, καὶ Ῥουβὴμ εἰς Δοθαείμ, ὅπου τὰ ἐγχρῄζοντα ἡμῖν, καὶ π᾵σα ἡ ἀπόθεσις, Ἰούδας ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν ἐπώλησεν αὐτὸν τοῖς Ἰσμαηλίταις. Καὶ ἐλθὼν Ῥουβὴμ ἐλυπήθη· ἤθελε γὰρ αὐτὸν διασῶσαι πρὸς τὸν πατέρα. Ἐγὼ δὲ ὠργίσθην πρὸς τὸν Ἰούδαν, ὅτι ζῶντα αὐτὸν ἀπέλυσε· καὶ ἐποίησα μ῅νας πέντε ὀργιζόμενος αὐτῷ. καίγε συνεπό-δισέ με ὁ Θεὸς καὶ ἐκώλυσεν ἀπ’ ἐμοὖ δράσιν χειρῶν· ὅτι ἡ χείρ μου ἡ δεξιὰ ἡμίξηρος ἦν ἐπὶ ἡμέρας ἑπτά. Καὶ ἔγνων, τέκνα, ὅτι περὶ Ἰωσὴφ τοὖτό μοι συνέβη· καὶ μετανοή-σας ἔκλαυσα, καὶ ηὐξάμην Κυρίῳ, ἵνα ἀποκαταστήσῃ τὴν χεῖρά μου, καὶ ἀπόσχομαι ἀπὸ παντὸς μολυσμοὖ καὶ φθόνου καὶ ἀπὸ πάσης ἀφροσύνης. Ἔγνων γάρ, ὅτι πονηρὸν πρ᾵γμα ἐνεθυμήθην ἐνώπιον Κυρίου, καὶ Ἰακὼβ τοὖ πατρός, διὰ Ἰωσὴφ τὸν ἀδελφόν μου, φθονήσας αὐτῷ. Καὶ νὖν, τέκνα, φυλάξασθε ἀπὸ τῶν πνευμάτων τ῅ς πλάνης καὶ τοὖ φθόνου. Καὶ γὰρ ὁ φθόνος κυριεύει πάσης τ῅ς διανοίας τοὖ ἀνθρώπου καὶ οὐκ ἀφίησιν αὐτὸν οὔτε φαγεῖν, οὔτε πιεῖν, οὔτε ποι῅σαί τι ἀγαθόν· πάντοτε ὑποβάλλει ἀνελεῖν τὸν φθονούμενον· καὶ ὁ μὲν φθονούμενος πάντοτε ἀνθεῖ, ὁ δὲ φθονῶν μαραίνεται. Δύο ἔτη ἡμερῶν ἐν φόβῳ Κυρίου ἐκάκωσα ἐν νηστείᾳ τὴν ψυχήν μου· καὶ ἔγνων ὅτι ἡ λύσις τοὖ φθόνου διὰ φόβου Θεοὖ γίνεται. Ἐάν τις ἐπὶ Κύριον καταφύγῃ, ἀποτρέχει τὸ πονηρὸν πνεὖμα ἀπ’ αὐτοὖ, καὶ γίνεται ἡ διάνοια κούφη· καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

λοιπὸν συμπαθεῖ τῷ φθονουμένῳ, καὶ οὐ καταγινώσκει τῶν ἀγαπώντων αὐτόν, καὶ οὕτως παύεται τοὖ φθόνου. Καὶ ἦν ἐρωτῶν ὁ πατὴρ περὶ ἐμοὖ, ὅτι ἑώρα με σκυθρωπόν, καὶ ἔλεγον· Σὰ ἥπατά μου κακοὖμαι ἐγώ. Ἐπένθουν γὰρ παρὰ πάντας, ὅτι ἐγὼ ἤμην αἴτιος τ῅ς πράσεως Ἰωσήφ. Καὶ ὅτε κατέβημεν εἰς Aἴγυπτον, καὶ ἔδησέ με ὡς κατάσκοπον, ἔγνων ὅτι δικαίως πάσχω, καὶ οὐκ ἐλυπούμην. Ἰωσὴφ δὲ ἦν ἀνὴρ ἀγαθός, καὶ ἔχων πνεὖμα Θεοὖ ἐν ἑαυτῷ, εὔσπλαγχνος καὶ ἐλεήμων, οὐκ ἐμνησικάκησέ μοι, ἀλλὰ καὶ ἠγάπησέ με, ὡς τοὺς ἄλλους ἀδελφούς. φυλάξασθε οὗν, τέκνα μου, ἀπὸ παντὸς ζήλου καὶ φθόνου, καὶ πορεύεσθε ἐν ἁπλότητι ψυχ῅ς, καὶ ἐν ἀγαθῆ καρδίᾳ, ἐννοῶντες τὸν πατράδελφον ὑμῶν, ἵνα δóη καὶ ὑμῖν ὁ Θεὸς χάριν, καὶ δόξαν, καὶ εὐλογίαν ἐπὶ τὰς κεφαλὰς ὑμῶν καθὼς εἴδετε ἐν αὐτῷ. Πάσας τὰς ἡμέρας οὐκ ὠνείδισεν ἡμ᾵ς περὶ τοὖ λόγου τούτου, ἀλλ’ ἠγάπησεν ἡμ᾵ς ὡς τὴν ψυχὴν αὐτοὖ καὶ ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς αὐτοὖ· καὶ ἐδόξασεν ἡμ᾵ς, καὶ πλοὖτον καὶ κτήνη καὶ καρποὺς π᾵σιν ἡμῖν ἐχαρίσατο. Καὶ ὑμεῖς οὗν, τέκνα μου ἀγαπητά, ἀγαπήσατε ἕκαστος τὸν ἀδελφὸν αὐτοὖ ἐν ἀγαθῆ καρδίᾳ, καὶ ἀποστήσατε ἀφ’ ὑμῶν τὸ πνεὖμα τοὖ φθόνου, ὅτι ἀγριοῖ τοὖτο τὴν ψυχήν, καὶ φθείρει τὸ σῶμα, ὀργὴν καὶ πόλεμον παρέχει τὸ διαβούλιον, καὶ εἰς αἵματα παροξύνει, καὶ εἰς ἔκστασιν ἄγει τὴν διάνοιαν, καὶ οὐκ ἐᾶ τὴν σύνεσιν ἀνθρώποις ἐνεργεῖν· ἀλλὰ καὶ τὸν ὕπνον ἀφαιρεῖ, καὶ κλόνον παρέχει τῆ ψυχῆ, καὶ τρόμον τῷ σώματι· ὅτι καίγε ἐν ὕπνῳ τις ζ῅λος κακίας αὐτὸν φαντάζουσα κατεσθίει καὶ ἐν πνεύμασι πονηροῖς διαταράσσει τὴν ψυχὴν αὐτοὖ, καὶ ἐκθροεῖσθαι τὸ σῶμα ποιεῖ, καὶ ἐν ταραχῆ διυπνίζεσθαι τὸν νοὖν, καὶ ὡς πνεὖμα πονηρὸν καὶ ἰοβόλον ἔχων, οὕτως φαίνεται τοῖς ἀνθρώποις. Διὰ τοὖτο Ἰωσὴφ ἦν ὡραῖος τῷ εἴδει, καὶ καλὸς τῆ ὄψει, ὅτι οὐκ ἐνοίκησεν ἐν αὐτῷ οὐδὲν πονηρόν· ἐκ γὰρ ταραχ῅ς τοὖ πνεύματος τὸ πρόσωπον δηλοῖ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ νὖν, τέκνα μου, ἀγαθύνατε τὰς καρδίας ὑμῶν ἐνώπιον Κυρίου, καὶ εὐθύνατε τὰς ὁδοὺς ὑμῶν ἐνώπιον τῶν ἀνθρώπων, καὶ ἔσεσθε εὑρίσκοντες χάριν ἐνώπιον Θεοὖ καὶ ἀνθρώπων. Καὶ φυλάσσεσθε τοὖ μὴ πορνεύειν· ὅτι ἡ πορνεία μήτηρ ἐστὶ πάντων τῶν κακῶν, χωρίζουσα Θεοὖ καὶ προσεγγίζουσα τῷ Βελίαρ. Ἑώρακα γὰρ ἐν χαρακτ῅ρι γραφ῅ς Ἐνὼχ ὅτι υἱοὶ ὑμῶν μεθ’ ὑμῶν ἐν πορνείᾳ φθαρήσονται, καὶ ἐν Λευὶ ἀδικήσουσιν ἐν ·ομφαίᾳ. Ἀλλ’ οὐ δυνήσονται πρὸς Λευί, ὅτι πόλεμον Κυρίου πολεμήσει, καὶ νικήσει π᾵σαν παρεμβολὴν ὑμῶν, καὶ ἔσονται ὀλιγοστοὶ ἐπιμεριζόμενοι ἐν τῷ Λευὶ καὶ Ἰούδᾳ, καὶ ἔσται ἐξ ὑμῶν εἰς ἡγεμονίαν, καθὼς καὶ ὁ πατήρ μου Ἰακὼβ προεφήτευσεν ἐν εὐλογίαις. Ἰδοὺ προείρηκα ὑμῖν πάντα, ὅπως δικαιωθῶ ἀπὸ τ῅ς ἁμαρτίας τῶν ψυχῶν ὑμῶν. Ἐὰν δὲ ἀφέλητε ἀφ’ ὑμῶν τὸν φθόνον καὶ π᾵σαν σκληροτραχηλίαν, ὡς ·όδον ἀνθήσει τὰ ὀστ᾵ μου ἐν Ἰσραὴλ καὶ ὡς κρίνον ἡ σάρξ μου ἐν Ἰακώβ, καὶ ἔσται ἡ ὀσμή μου ὡς ὀσμὴ Λιβάνου, καὶ πληθυνθήσεται ὡς κέδροι ἅγιοι ἐξ ἐμοὖ ἕως αἰῶνος, καὶ οἱ κλάδοι αὐτῶν ἕως εἰς μακρὰν ἔσονται. Σότε ἀπολεῖται σπέρμα Φαναὰν καὶ ἐγκατάλειμμα οὐκ ἔσται τῷ Ἀμαλὴκ καὶ ἀπολοὖνται πάντες οἱ Καππάδοκες καὶ πάντες οἱ Φετταῖοι ἐξολοθρευθήσονται. Σότε ἐκλείψει ἡ γ῅ Φὰμ καὶ π᾵ς ὁ λαὸς ἀπολεῖται. Σότε καταπαύσει ἡ γ῅ π᾵σα ἀπὸ ταραχ῅ς καὶ π᾵σα ἡ ὑπ’ οὐρανὸν ἀπὸ πολέμου. Σότε ΢ὴμ ἐνδοξασθήσεται, ὅτι Κύριος ὁ Θεὸς μέγας τοὖ Ἰσραήλ, φαινόμενος ἐπὶ γ῅ς ὡς ἄνθρωπος καὶ σώζων ἐν αὐτῷ τὸν Ἀδάμ. Σότε δοθήσονται πάντα τὰ πνεύματα τ῅ς πλάνης εἰς καταπάτησιν, καὶ ἄνθρω-ποι βασιλεύσουσι τῶν πονηρῶν πνευμάτων. Σότε ἀναστή-σομαι ἐν εὐφροσύνῃ καὶ εὐλογήσω τὸν ὕψιστον ἐν τοῖς θαυμασίοις αὐτοὖ· ὅτι Θεὸς σῶμα λαβών, καὶ συνεσθίων ἀνθρώποις, ἔσωσεν ἀνθρώπους.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ νὖν, τεκνία μου, ὑπακούετε Λευὶ καὶ ἐν Ἰούδᾳ λυτρωθήσεσθε· καὶ μὴ ἐπαίρεσθε ἐπὶ τὰς δύο φυλὰς ταύτας, ὅτι ἐξ αὐτῶν ἀνατελεῖ ὑμῖν τὸ σωτήριον τοὖ Θεοὖ. Ἀναστήσει γὰρ Κύριος ἐκ τοὖ Λευὶ ὡς ἀρχιερέα, καὶ ἐκ τοὖ Ἰούδα ὡς βασιλέα, Θεὸν καὶ ἄνθρωπον. Oὕτως σώσει πάντα τὰ ἔθνη καὶ τὸ γένος τοὖ Ἰσραήλ. Διὰ τοὖτο πάντα ἐντέλλομαι ὑμῖν, ἵνα καὶ ὑμεῖς ἐντείλησθε τοῖς τέκνοις ὑμῶν, ὅπως φυλάξωσιν αὐτὰ εἰς τὰς γενεὰς αὐτῶν. Καὶ συνετέλεσε ΢υμεὼν ἐντελλόμενος τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ, καὶ ἐκοιμήθη μετὰ τῶν πατέρων αὐτοὖ ἑκατὸν εἴκοσι ἐτῶν. Καὶ ἔθηκαν αὐτὸν ἐν θήκῃ ξύλων ἀσήπτων, τοὖ ἀναγαγεῖν τὰ ὀστ᾵ αὐτοὖ ἐν Φεβρών. Καὶ ἀνήνεγκαν αὐτὰ ἐν πολέμῳ Aἰγυπτίων κρυφῆ. Σὰ γὰρ ὀστ᾵ Ἰωσὴφ ἐφύλαττον οἱ Aἰγύπτιοι ἐν τοῖς ταμείοις τῶν βασιλείων. Ἔλεγον γὰρ αὐτοῖς οἱ ἐπαοιδοί, ὅτι ἐν ἐξόδῳ ὀστῶν Ἰωσὴφ ἔσται ἐν πάσῃ τῆ Aἰγύπτῳ σκότος καὶ γνόφος, καὶ πληγὴ μεγάλη σφόδρα τοῖς Aἰγυπτίοις, ὥστε μετὰ λύχνου μὴ ἐπιγινώσκειν ἕκαστος τὸν ἀδελφὸν αὐτοὖ. Καὶ ἔκλαυσαν υἱοὶ ΢υμεὼν τὸν πατέρα αὐτῶν κατὰ τὸν νόμον τοὖ πένθους· καὶ ἦσαν εἰς Aἴγυπτον ἕως ἡμέρας ἐξόδου αὐτῶν ἀπ’ Aἰγύπτου ἐν χειρὶ Μωυσ῅.

ΓIAΘHΚH ΛEΤI ΠEΡI IEΡΧ΢ΤΝH΢ ΚAI ΤΠEΡHΦAΝEIA΢
Ἀντίγραφον λόγων Λευί, ὅσα διέθετο τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ, κατὰ πάντα ἃ ποιήσουσι, καὶ ὅσα συναντήσει αὐτοῖς ἕως ἡμέρας κρίσεως· Ὑγιαίνων ἦν ὅτε ἐκάλεσεν αὐτοὺς πρὸς ἑαυτόν· ὤφθη γὰρ αὐτῷ, ὅτι μέλλει ἀποθνήσκειν. Καὶ ὅτε συνήχθησαν, εἶπε πρὸς αὐτούς· Ἐγὼ Λευὶ ἐν Φαρρὰν συνελήφθην, καὶ ἐτέχθην ἐκεῖ, καὶ μετὰ ταὖτα ἦλθον σὺν τῷ πατρὶ εἰς ΢ίκιμα. Ἤμην δὲ νεώτερος, ὡσεὶ ἐτῶν εἴκοσι, ὅτε ἐποίησα μετὰ ΢υμεὼν τὴν ἐκδίκησιν τ῅ς ἀδελφ῅ς ἡμῶν Δίνας ἀπὸ τοὖ Ἐμμώρ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ὡς δὲ ἐποιμαίνομεν ἐν Ἀβελμαούλ, πνεὖμα συνέσεως Κυρίου ἦλθεν ἐπ’ ἐμέ, καὶ πάντας ἑώρων ἀνθρώπους ἀφανίσαντας τὴν ὁδὸν αὐτῶν, καὶ ὅτι τείχη Ὠκοδόμησεν ἑαυτῆ ἡ ἀδικία, καὶ ἐπὶ πύργους ἡ ἀνομία κάθηται, καὶ ἐλυπούμην περὶ τοὖ γένους τῶν ἀνθρώπων, καὶ ηὐξάμην Κυρίῳ, ὅπως σωθῶ. Σότε ἐπέπεσεν ἐπ’ ἐμὲ ὕπνος, καὶ ἐθεασάμην ὄρος ὑψηλόν· τοὖτο ὄρος Ἀσπίδος ἐν Ἀβελμαούλ. Καὶ ἰδοὺ ἠνεóχθησαν οἱ οὐρανοί, καὶ ἄγγελος Θεοὖ εἶπε πρός με· Λευί, εἴσελθε. Καὶ εἰσ῅λθον ἐκ τοὖ πρώτου οὐρανοὖ εἰς τὸν δεύτερον, καὶ εἶδον ἐκεῖ ὕδωρ κρεμάμενον ἀνάμεσον τούτου κἀκείνου. Καὶ εἶδον τρίτον οὐρανὸν πολὺ φωτεινότερον παρὰ τοὺς δύο· καὶ γὰρ ὕψος ἦν ἐν αὐτῷ ἄπειρον. Καὶ εἶπον τῷ ἀγγέλῳ· Διατί ο὘τος; Καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος πρός με· Μὴ θαύμαζε ἐπὶ τούτοις, ἄλλους γὰρ τέσσαρας οὐρανοὺς ὄψει φαιδροτέρους καὶ ἀσυγκρίτους, ὅτε ἀνέλθῃς ἐκεῖ· ὅτι σύνεγγυς Κυρίου στήσῃ, καὶ λειτουργὸς αὐτοὖ ἔσῃ, καὶ μυστήρια αὐτοὖ ἐξαγγελεῖς τοῖς ἀνθρώποις, καὶ περὶ τοὖ μέλλοντος λυτροὖσθαι τὸν Ἰσραὴλ κηρύξεις· καὶ διὰ σοὖ καὶ Ἰούδα ὀφθήσεται Κύριος ἐν ἀνθρώποις, σώζων ἐν αὐτοῖς π᾵ν γένος ἀνθρώπων· καὶ ἐκ μερίδος Κυρίου ἡ ζωή σου, καὶ αὐτὸς ἔσται σου ἀγρός, ἀμπελών, καρποί, χρυσίον, ἀργύριον. Ἄκουσον οὗν περὶ τῶν ἑπτὰ οὐρανῶν. Ὁ κατώτε-ρος διὰ τοὖτο στυγνότερός ἐστιν, ἐπειδὴ ο὘τος παρὰ πάσας ἀδικίας ἀνθρώπων. Ὁ δεύτερος ἔχει πὖρ, χίονα, κρύσταλ-λον, ἕτοιμα εἰς ἡμέραν προστάγματος Κυρίου, ἐν τῆ δικαιο-κρισίᾳ τοὖ Θεοὖ· ἐν αὐτῷ εἰσι πάντα τὰ πνεύματα τῶν ἐπαγωγῶν εἰς ἐκδίκησιν τῶν ἀνόμων. Ἐν τῷ τρίτῳ εἰσὶν αἱ δυνάμεις τῶν παρεμβολῶν, οἱ ταχθέντες εἰς ἡμέραν κρίσεως, ποι῅σαι ἐκδίκησιν ἐν τοῖς πνεύμασι τ῅ς πλάνης καὶ τοὖ Βελίαρ. Oἱ δὲ εἰς τὸν τέταρτον ἐπάνω τούτων ἅγιοί εἰσιν· ὅτι ἐν τῷ ἀνωτέρῳ πάντων καταλύει ἡ μεγάλη δόξα ἐν ἁγίῳ ἁγίων, ὑπεράνω πάσης ἁγιότητος. Ἐν τῷ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μετ’ αὐτὸν οἱ ἄγγελοί εἰσι τοὖ προσώπου Κυρίου, οἱ λειτουρ-γοὖντες καὶ ἐξιλασκόμενοι πρὸς Κύριον ἐπὶ πάσαις ταῖς ἀγνοίαις τῶν δικαίων. Προσφέρουσι δὲ Κυρίῳ ὀσμὴν εὐωδίας λογικήν, καὶ ἀναίμακτον προσφοράν. Ἐν δὲ τῷ ὑποκάτω εἰσὶν οἱ ἄγγελοι οἱ φέροντες τὰς ἀποκρίσεις τοῖς ἀγγέλοις τοὖ προσώπου Κυρίου. Ἐν δὲ τῷ μετ’ αὐτόν εἰσι θρόνοι, ἐξουσίαι, ἐν ᾧ ὕμνοι ἀεὶ τῷ Θεῷ προσφέρονται. Ὅταν οὗν ἐπιβλέψῃ Κύριος ἐφ’ ἡμ᾵ς πάντες ἡμεῖς σαλευόμεθα· καὶ οἱ οὐρανοὶ καὶ ἡ γ῅ καὶ οἱ ἄβυσσοι, ἀπὸ προσώπου τ῅ς μεγαλωσύνης αὐτοὖ σαλεύονται· οἱ δὲ υἱοὶ τῶν ἀνθρώπων ἐπὶ τούτοις ἀναισθητοὖντες ἁμαρτά-νουσι, καὶ παροργίζουσι τὸν ὕψιστον. Νὖν οὗν γινώσκετε, ὅτι ποιήσει Κύριος κρίσιν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῶν ἀνθρώπων, ὅτι τῶν πετρῶν σχιζομένων, καὶ τοὖ ἡλίου σβεννυμένου, καὶ τῶν ὑδάτων ξηραινομένων, καὶ τοὖ πυρὸς καταπτήσσοντος, καὶ πάσης κτίσεως κλονου-μένης, καὶ τῶν ἀοράτων πνευμάτων τηκομένων, τοὖ ᾅδου σκυλευομένου ἐπὶ τῷ πάθει τοὖ ὑψίστου, οἱ ἄνθρωποι ἀπι-στοὖντες ἐπιμενοὖσιν ἐν ταῖς ἀδικίαις· διὰ τοὖτο ἐν κολάσει κριθήσονται. Eἰσήκουσεν οὗν ὁ ὕψιστος τ῅ς προσευχ῅ς σου, τοὖ διελεῖν σε ἀπὸ τ῅ς ἀδικίας, καὶ γενέσθαι αὐτῷ υἱὸν καὶ θεράποντα καὶ λειτουργὸν τοὖ προσώπου αὐτοὖ. Υῶς γνώσεως φωτεινὸν φωτιεῖς ἐν Ἰακώβ, καὶ ὡς ὁ ἥλιος ἔσῃ παντὶ σπέρματι Ἰσραήλ. Καὶ δοθήσεται σοι εὐλογία, καὶ παντὶ σπέρματί σου, ἕως ἐπισκέψηται Κύριος πάντα τὰ ἔθνη ἐν σπλάγχνοις υἱοὶ αὐτοὖ ἕως αἰῶνος. Πλὴν οἱ υἱοί σου ἐπιβαλοὖσι χεῖρας ἐπ’ αὐτόν, τοὖ ἀποσκολοπίσαι αὐτόν. Καὶ διὰ τοὖτο δέδωταί σοι βουλὴ καὶ σύνεσις, τοὖ συνετίσαι τοὺς υἱούς σου περὶ αὐτοὖ· ὅτι ὁ εὐλογῶν αὐτὸν εὐλογημένος ἔσται, οἱ δὲ καταρώμενοι αὐτὸν ἀπολοὖνται. Καὶ ἤνοιξέ μοι ὁ ἄγγελος τὰς πύλας τοὖ οὐρανοὖ· καὶ εἶδον τὸν ναὸν τὸν ἅγιον, καὶ ἐπὶ θρόνου δόξης τὸν ὕψιστον. Καὶ εἶπέ μοι· Λευί, σοὶ δέδωκα τὰς εὐλογίας τ῅ς ἱερατείας, ἕως ο὘ ἐλθὼν παροικήσω ἐμμέσῳ τοὖ Ἰσραήλ. Σότε ὁ ἄγγελος ἤγαγέ με ἐπὶ τὴν γ῅ν, καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἔδωκέ μοι ὅπλον καὶ ·ομφαίαν, καὶ εἶπε· Ποίησον ἐκδίκησιν ἐν ΢υχὲμ ὑπὲρ Δίνας, κἀγὼ ἔσομαι μετά σου, ὅτι Κύριος ἀπέσταλκέ με. Καὶ συνετέλεσα τῷ καιρῷ ἐκείνῳ τοὺς υἱοὺς Ἐμμώρ, καθῶς γέγραπται ἐν ταῖς πλαξὶ τῶν οὐρανῶν. Eἶπον δὲ αὐτῷ· Δέομαι, κύριε, εἰπέ μοι τὸ ὄνομά σου, ἵνα ἐπικαλέσωμαί σε ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως. Καὶ εἶπεν· Ἐγώ εἰμι ὁ ἄγγελος ὁ παραιτούμενος τὸ γένος Ἰσραήλ, τοὖ μὴ πατάξαι αὐτοὺς εἰς τέλος, ὅτι π᾵ν πνεὖμα πονηρὸν εἰς αὐτὸν προσβάλλει. Καὶ μετὰ ταὖτα ὥσπερ ἔξυπνος γενόμενος εὐλόγησα τὸν ὕψιστον, καὶ τὸν ἄγγελον τὸν παραιτούμενον τοὖ γένους τοὖ Ἰσραὴλ καὶ πάντων τῶν δικαίων. Καὶ ὡς ἠρχόμην πρὸς τὸν πατέρα μου, ε὘ρον ἀσπίδα χαλκ῅ν, διὸ καὶ τὸ ὄνομα τοὖ ὄρους Ἄσπις, ὅτι ἐγγὺς Γεβάλ, ἐκ δεξιῶν Ἀβιλ᾵· καὶ συνετήρουν τοὺς λόγους τούτους ἐν τῆ καρδίᾳ μου. Ἐγὼ συνεβούλευσα τῷ πατρί μου καὶ Ῥουβὴμ τῷ ἀδελφῷ μου, ἵνα εἴπῃ τοῖς υἱοῖς Ἐμμώρ, τοὖ περιτμηθ῅ναι αὐτούς, ὅτι ἐζήλωσα διὰ τὸ βδέλυγμα, ὃ ἐποίησαν ἐν Ἰσραήλ. Κἀγὼ ἀνεῖλον τὸν ΢υχὲμ ἐν πρώτοις, καὶ ΢υμεὼν τὸν Ἐμμώρ. Καὶ μετὰ ταὖτα ἐλθόντες οἱ ἀδελφοὶ ἐπάταξαν τὴν πόλιν ἐν στόματι  ομφαίας. Καὶ ἤκουσεν ὁ πατήρ, καὶ ὠργίσθη, καὶ ἐλυ-πήθη, ὅτι κατεδέξαντο τὴν περιτομὴν καὶ μετὰ τοὖτο ἀπέθανον, καὶ ἐν ταῖς εὐλογίαις ἄλλως ἐποίησεν. Ἡμάρ- τομεν γάρ, ὅτι παρὰ γνώμην αὐτοὖ τοὖτο πεποιήκαμεν· καίγε ἐμαλακίσθη ἐν τῆ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. Ἀλλ’ ἐγὼ εἶδον ὅτι ἀπόφασις Θεοὖ ἦν εἰς κακὰ ἐπὶ ΢ίκιμα· δίοτι ἤθελον εἰς τὴν ΢άρραν ποι῅σαι, ὃν τρόπον ἐποίησαν Δίναν τὴν ἀδελφὴν ἡμῶν· καὶ Κύριος ἐκώλυσεν αὐτούς.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ οὕτως ἐδίωξαν Ἀβραὰμ τὸν πατέρα ἡμῶν ξένον ὄντα, καὶ κατεπάτησαν τὰ ποίμνια ὀγκούμενα ὄντα ἐπ’ αὐτόν· καὶ Ἰεβλάε τὸν οἰκογεν῅ αὐτοὖ σφόδρα αἰκίσαντο. Καίγε οὕτως ἐποίουν πάντας τοὺς ξένους, ἐν δυναστείᾳ ἁρπάζοντες τὰς γυναῖκας αὐτῶν, καὶ ξενηλατοὖντες αὐτούς. Ἔφθασε δὲ ἡ ὀργὴ Κυρίου ἐπ’ αὐτοὺς εἰς τέλος. Καὶ εἶπον τῷ πατρί· Μὴ ὀργίζου, κύριε, ὅτι ἐν σοὶ ἐξουδενώσει Κύριος τοὺς Φαναναίους καὶ δώσει τὴν γ῅ν αὐτῶν σοὶ καὶ τῷ σπέρματί σου μετά σε. Ἔσται γὰρ ἀπὸ σήμερον ΢ικὶμ λεγομένη πόλις ἀσυνέτων· ὅτι ὡσεί τις χλευάσαι μωρὸν οὕτως ἐχλευάσαμεν αὐτούς· ὅτι καίγε ἀφροσύνην ἔπραξαν ἐν Ἰσραήλ, μι᾵ναι τὴν ἀδελφὴν ἡμῶν. Καὶ λαβόντες ἐκεῖθεν τὴν ἀδελφὴν ἡμῶν, ἀπάραντες ἤλθομεν εἰς Βεθήλ. Κἀκεῖ πάλιν εἶδον πρ᾵γμα ὥσπερ τὸ πρότερον, μετὰ τὸ ποι῅σαι ἡμέρας ἑβδομήκοντα. Καὶ εἶδον ἑπτὰ ἀνθρώπους ἐν ἐσθ῅τι λευκῆ λέγοντάς μοι· Ἀναστὰς ἔνδυσαι τὴν στολὴν τ῅ς ἱερατείας, καὶ τὸν στέφανον τ῅ς δικαιοσύνης, καὶ τὸ λόγιον τ῅ς συνέσεως, καὶ τὸν ποδήρη τ῅ς ἀληθείας καὶ τὸ πέταλον τ῅ς πίστεως, καὶ τὴν μίτραν τοὖ σημείου, καὶ τὸ ἐφοὺδ τ῅ς προφητείας. Καὶ εἷς ἕκαστος αὐτῶν ἕκαστον βαστάζοντες ἐπέθηκάν μοι καὶ εἶπαν· Ἀπὸ τοὖ νὖν γίνου εἰς ἱερέα Κυρίου, σὺ καὶ τὸ σπέρμα σου ἕως αἰῶνος. Καὶ ὁ πρῶτος ἤλειψέ με ἐλαίῳ ἁγίῳ, καὶ ἔδωκέ μοι ·άβδον κρίσεως. Ὁ δεύτερος ἔλουσέ με ὕδατι καθαρῷ, καὶ ἐψώμισεν ἄρτον καὶ οἶνον, ἅγια ἁγίων, καὶ περιέθηκέ μοι στολὴν ἁγίαν καὶ ἔνδοξον. Ὁ τρίτος βυσσίνην με περιέβαλεν, ὁμοίαν ἐφούδ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ὁ τέταρτος ζώνην μοι περιέθηκεν, ὁμοίαν πορφύρᾳ. Ὁ πέμπτος κλάδον μοι ἐλαίας ἔδωκε ποιότητος. Ὁ ἕκτος στέφανόν μοι τῆ κεφαλῆ περιέθηκεν. Ὁ ἕβδομος διάδημά μοι τῆ κεφαλῆ περιέθηκεν ἱερατείας, καὶ ἐπλήρωσαν τὰς χεῖράς μου θυμιάματος, ὥστε ἱερατεύειν με Κυρίῳ. Eἶπαν δὲ πρός με· Λευί, εἰς τρεῖς ἀρχὰς διαιρεθήσεται τὸ σπέρμα σου, εἰς σημεῖον δόξης Κυρίου ἐπερχομένου· καὶ ὁ πιστεύσας πρῶτος ἔσται· κλ῅ρος μέγας ὑπὲρ αὐτὸν οὐ γενήσεται. Ὁ δεύτερος ἔσται ἐν ἱερωσύνῃ. Ὁ τρίτος ἐπικληθήσεται αὐτῷ ὄνομα καινόν, ὅτι βασιλεὺς ἐκ τοὖ Ἰούδα ἀναστήσεται, καὶ ποιήσει ἱερατείαν νέαν, κατὰ τὸν τύπον τῶν ἐθνῶν, εἰς πάντα τὰ ἔθνη. Ἡ δὲ παρουσία αὐτοὖ ἄφραστος, ὡς προφήτου ὑψηλοὖ ἐκ σπέρματος Ἀβραὰμ πατρὸς ἡμῶν. Π᾵ν ἐπιθυμητὸν ἐν Ἰσραὴλ σοὶ ἔσται καὶ τῷ σπέρματί σου· καὶ ἔδεσθε π᾵ν ὡραῖον ὁράσει, καὶ τὴν τράπεζαν Κυρίου διανεμήσεται τὸ σπέρμα σου, καὶ ἐξ αὐτῶν ἔσονται ἀρχιερεῖς καὶ κριταὶ καὶ γραμματεῖς· ὅτι ἐπὶ στόματος αὐτῶν φυλαχθήσεται τὸ ἅγιον. Καὶ ἐξυπνισθεὶς συν῅κα ὅτι τοὖτο ὅμοιον ἐκείνου ἐστί. Καὶ ἔκρυψα καίγε τοὖτο ἐν τῆ καρδίᾳ μου, καὶ οὐκ ἀνήγγειλα αὐτὸ παντὶ ἀνθρώπῳ ἐπὶ τ῅ς γ῅ς. Καὶ μεθ’ ἡμέρας δύο ἀνέβημεν ἐγὼ καὶ Ἰούδας πρὸς Ἰσαὰκ μετὰ τὸν πατέρα ἡμῶν. καὶ εὐλόγησέ με ὁ πατὴρ τοὖ πατρός μου, κατὰ πάντας τοὺς λόγους τῶν ὁράσεών μου ὧν εἶδον· καὶ οὐκ ἠθέλησε πορευθ῅ναι μεθ’ ἡμῶν εἰς Βεθήλ. Ὡς δὲ ἤλθομεν εἰς Βεθήλ, εἶδεν ὁ πατήρ μου Ἰακὼβ ἐν ὁράματι περὶ ἐμοὖ, ὅτι ἔσομαι αὐτοῖς εἰς ἱερέα πρὸς τὸν Θεόν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ ἀναστὰς τὸ πρωὶ ἀπεδεκάτωσε πάντα δι’ ἐμοὖ τῷ Κυρίῳ. Καὶ ἤλθομεν εἰς Φεβρὼν τοὖ καταλὖσαι· καὶ Ἰσαὰκ ἐκάλει με συνεχῶς τοὖ ὑπομν῅σαί με νόμον Κυρίου, καθὼς ἔδειξέ μοι ὁ ἄγγελος τοὖ Θεοὖ. Καὶ ἐδίδασκέ με νόμον ἱερωσύνης, θυσιῶν, ὁλοκαυτωμάτων, ἀπαρχῶν, ἑκουσίων, σωτηρίων. Καὶ ἦν καθ’ ἑκάστην ἡμέραν συνετίζων με, καὶ εἰς ἐμὲ ἀσχολούμενος ἦν ἐνώπιον Κυρίου. Καὶ ἔλεγε· Μὴ πρόσεχε, τέκνον, ἀπὸ τοὖ πνεύμα-τος τ῅ς πορνείας· τοὖτο γὰρ ἐνδελεχιεῖ, καὶ μέλλει διὰ τοὖ σπέρματός σου μιαίνειν τὰ ἅγια. Λαβὲ οὗν σεαυτῷ γυναῖκα, ἔτι νέος ὤν, μὴ ἔχουσαν μῶμον, μηδὲ βεβηλωμένην, μηδὲ ἀπὸ γένους ἀλλοφύλων ἥ ἐθνῶν. Καὶ πρὸ τοὖ εἰσελθεῖν εἰς τὰ ἅγια, λούου· καὶ ἐν τῷ θύειν, νίπτου. καὶ ἀπαρτίζων πάλιν τὴν θυσίαν, νίπτου. Δώδεκα δένδρων ἀεὶ ἐχόντων φύλλα ἄναγε Κυρίῳ, ὡς κἀμὲ Ἀβραὰμ ἐδίδαξε. Καὶ παντὸς ζώου καθαροὖ καὶ πετεινοὖ καθαροὖ πρόσφερε θυσίαν Κυρίῳ. Καὶ παντὸς πρωτογενήματος καὶ οἴνου πρόσφερε ἀπαρχάς· καὶ π᾵σαν θυσίαν ἅλατι ἁλιεῖς. Νὖν οὗν φυλάξασθε ὅσα ἐντέλλομαι ὑμῖν, τέκνα· ὅτι ὅσα ἤκουσα παρὰ τῶν πατέρων μου, ἀνήγγειλα ὑμῖν. Ἀθῷός εἰμι ἀπὸ πάσης ἀσεβείας ὑμῶν καὶ παραβάσεως, ἣν ποιήσετε ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων εἰς τὸν σωτ῅ρα τοὖ κόσμου, ἀσεβοὖντες, πλανῶντες τὸν Ἰσραήλ, καὶ ἐπεγείροντες αὐτῷ κακὰ μεγάλα παρὰ Κυρίου. Καὶ ἀνομήσετε σὺν τῷ Ἰσραήλ, ὥστε μὴ βαστάξαι τὴν Ἱερουσαλὴμ ἀπὸ προσώπου πονηρίας ὑμῶν, ἀλλὰ σχίσαι τὸ ἔνδυμα τοὖ ναοὖ, ὥστε μὴ κατακαλύπτειν ἀσχημοσύνην ὑμῶν. Καὶ διασπαρήσεσθε αἰχμάλωτοι ἐν τοῖς ἔθνεσι, καὶ ἔσεσθε εἰς ὀνειδισμόν, καὶ εἰς καταπάτημα·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὁ γὰρ οἶκος, ὃν ἅν ἐξελέξηται Κύριος, Ἱερουσαλὴμ κληθήσεται, καθὼς περιέχει βίβλος Ἔνωχ τοὖ δικαίου. Ὅτε οὗν ἔλαβον γυναῖκα, ἤμην ἐτῶν εἰκοσιοκτώ, ᾗ ὄνομα Μελχ᾵. Καὶ συλλαβοὖσα ἔτεκε, καὶ ἐκάλεσε τὸ ὄνομα αὐτοὖ Γηρσάμ· ὅτι ἐν τῆ γῆ ἡμῶν πάροικοι ἦμεν· Γηρσὰμ γὰρ παροικία γράφεται. Eἶδον δὲ περὶ αὐτοὖ, ὅτι οὐκ ἔσται ἐν πρώτῃ τάξει. Καὶ ὁ Καὰθ ἐγεννήθη τριακοστῷ πέμπτῳ ἔτει, πρὸς ἀνατολὰς ἡλίου. Eἶδον δὲ ἐν ὁράματι, ὅτι μέσος ἐν ὑψηλοῖς ἵστατο πάσης τ῅ς συναγωγ῅ς. Διὰ τοὖτο ἐκάλεσα τὸ ὄνομα αὐτοὖ Καάθ, ὅ ἐστιν ἀρχὴ μεγαλείου καὶ συμβιβασμός. Καὶ τρεῖς ἔτεκέ μοι τὸν Μεραρὶ τεσσαρακοστῷ ἔτει ζω῅ς μου. Καὶ ἐπειδὴ ἐδυστόκι-σεν ἡ μήτηρ αὐτοὖ, ἐκάλεσεν αὐτὸν Μεραρί, ὅ ἐστι πικρία μου· ὅτι καίγε αὐτὸς ἀπέθανεν. Ἡ δὲ Ἰωχαβὲδ ἑξηκοστῷ τετάρτῳ ἔτει ἐτέχθη ἐν Aἰγύπτῳ· ἔνδοξος γὰρ ἤμην τότε ἐμμέσῳ τῶν ἀδελφῶν μου. Καὶ ἔλαβε Γηρσὰμ γυναῖκα, καὶ ἔτεκεν αὐτῷ τὸν Λομνὶ καὶ τὸν ΢εμεί. Καὶ υἱοὶ Καὰθ Ἀμβράμ, Ἰσαάρ, Φεβρώ, Ὀζήλ. Καὶ υἱοὶ Μεραρὶ Μοολὶ καὶ Ὁμουσί. Καὶ ἐνενηκοστῷ τετάρτῳ ἔτει μου, ἔλαβεν ὁ Ἀμβρὰμ τὴν Ἰωχαβὲδ θυγατέρα μου αὐτῷ εἰς γυναῖκα· ὅτι ἐν μιᾶ ἡμέρᾳ ἐγεννήθησαν, αὐτὸς καὶ ἡ θυγάτηρ μου. Ὀκτὼ ἐτῶν ἤμην ὅτε εἰσ῅λθον εἰς γ῅ν Φαναάν· καὶ ὀκτωκαίδεκα ἐτῶν ὅτε ἀπέκτεινα τὸν ΢υχέμ· καὶ ἐννεακαίδεκα ἐτῶν ἱεράτευσα· καὶ εἰκοσιοκτὼ ἐτῶν, ἔλαβον γυναῖκα· καὶ τεσσαράκοντα ἐτῶν, εἰσ῅λθον εἰς Aἴγυπτον. Καὶ ἰδού, τέκνα μού ἐστε, τέκνα μου, τρίτη γενεά. Ἰωσὴφ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἑκατοστῷ ὀκτωκαιδεκάτῳ ἔτει ἀπέθανε. Καὶ νὖν, τέκνα μου, ἐντέλλομαι ὑμῖν ἵνα φοβεῖσθε τὸν Κύριον ἡμῶν ἐξ ὅλης καρδίας· καὶ πορεύεσθε ἐν ἁπλότητι κατὰ πάντα τὸν νόμον αὐτῶν. Διδάξατε δὲ καὶ ὑμεῖς τὰ τέκνα ὑμῶν γράμματα, ἵνα ἔχωσι σύνεσιν ἐν πάσῃ τῆ ζωῆ αὐτῶν, ἀναγινώσκοντες ἀδιαλείπτως τὸν νόμον τοὖ Θεοὖ· ὅτι π᾵ς, ὃς γνώσεται νόμον Θεοὖ, τιμηθήσεται, καὶ οὐκ ἔσται ξένος, ὅπου ὑπάγει. Καίγε πολλοὺς φίλους ὑπὲρ γονεῖς κτήσηται, καὶ ἐπιθυμήσουσι πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων δουλεὖσαι αὐτῷ, καὶ ἀκοὖσαι νόμον ἐκ τοὖ στόματος αὐτοὖ. Ποιήσατε δικαιοσύνην, τέκνα μου, ἐπὶ τ῅ς γ῅ς, ἵνα εὕρητε ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ σπείρετε ἐν ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν ἀγαθά, ἵνα εὕρητε αὐτὰ ἐν τῆ ζωῆ ὑμῶν. Ἐὰν γὰρ σπείρητε κακά, π᾵σαν ταραχὴν καὶ θλῖψιν θερίσητε. ΢οφίαν κτήσα-σθε ἐν φόβῳ Θεοὖ μετὰ σπουδ῅ς· ὅτι ἐὰν γένηται αἰχμαλωσία, καὶ πόλεις ὀλοθρευθῶσι καὶ χῶραι καὶ χρυσὸς καὶ ἄργυρος καὶ π᾵σα κτ῅σις ἀπολεῖται, τοὖ σοφοὖ τὴν σοφίαν οὐδεὶς δύναται ἀφελέσθαι, εἰ μὴ τύφλωσις ἀσεβείας καὶ πήρωσις ἁμαρτίας· ὅτι γενήσεται αὐτῷ αὐτὴ καὶ παρὰ τοῖς πολεμίοις λαμπρά, καὶ ἐπὶ γ῅ς ἀλλοτρίας πατρὶς καὶ ἐμμέσῳ ἐχθρῶν εὑρηθήσεται φίλος. Ἐὰν διδάσκῃ ταὖτα καὶ πράττῃ, σύνθρονος ἔσται βασιλέως, ὡς καὶ Ἰωσὴφ ὁ ἀδελφὸς ἡμῶν. Καὶ νὖν, τέκνα, ἔγνων ἀπὸ γραφ῅ς Ἐνώχ, ὅτι ἐπὶ τέλει ἀσεβήσητε ἐπὶ Κύριον, χεῖρας ἐπιβάλλοντες ἐν πάσῃ κακίᾳ, καὶ αἰσχυνθήσονται ἐφ’ ὑμῖν οἱ ἀδελφοὶ ὑμῶν, καὶ π᾵σι τοῖς ἔθνεσι γενήσεται χλευασμός. Καὶ γὰρ ὁ πατὴρ ἡμῶν Ἰσραὴλ καθαρὸς ἔσται ἀπὸ τ῅ς ἀσεβείας τῶν ἀρχιερέων, οἵτινες ἐπιβαλοὖσι τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τὸν σωτ῅ρα τοὖ κόσμου. Καθαρὸς ὁ οὐρανὸς ὑπὲρ τὴν γ῅ν· καὶ ὑμεῖς οἱ φωστ῅ρες τοὖ οὐρανοὖ, ὡς ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη. Σί ποιήσουσι πάντα τὰ ἔθνη, ἐὰν ὑμεῖς σκοτισθ῅τε ἐν ἀσεβείᾳ, καὶ ἐπάξετε κατάραν ἐπὶ τὸ γένος ἡμῶν, ὑπὲρ ὧν τὸ φῶς τοὖ κόσμου, τὸ δοθὲν ἐν ὑμῖν εἰς φωτισμὸν παντὸς ἀνθρώπου; τοὖτον θέλοντες ἀνελεῖν, ἐναντίας ἐντολὰς διδάσκοντες τοῖς τοὖ Θεοὖ δικαιώμασι,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τὰς προσφορὰς Κυρίου λῃστεύσητε, καὶ ἀπὸ τῶν μερίδων αὐτοὖ κλέψητε καὶ πρὸ τοὖ θυσιάσαι Κυρίῳ λήψεσθε τὰ ἐκλεκτά, ἐν καταφρονήσει ἐσθίοντες μετὰ πορνῶν, ἐν πλεονεξίᾳ τὰς ἐντολὰς τοὖ Κυρίου διδάξητε, τὰς ὑπάνδρους βεβηλώσητε, καὶ παρθένους Ἱερουσαλὴμ μιανεῖτε, καὶ πόρναις καὶ μοιχαλίσι συναφθήσεσθε, θυγατέρας ἐθνῶν λήψεσθε εἰς γυναῖκας, καθαρίζοντες αὐτὰς καθαρισμῷ παρανόμῳ, καὶ γενήσεται ἡ μίξις ὑμῶν ΢όδομα καὶ Γόμορρα ἐν ἀσεβείᾳ, καὶ φυσιωθήσεσθε ἐπὶ τῆ ἱερωσύνῃ, κατὰ τῶν ἀνθρώπων ἐπαιρόμενοι· οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν ἐντολῶν τοὖ Θεοὖ φυσιούμενοι, καταπαίξετε τὰ ἅγια, ἐν καταφρονήσει γελοιάζοντες. Διὰ ταὖτα ὁ ναός, ὃν ἅν ἐκλέξηται Κύριος, ἔρημος ἔσται ἐν ἀκαθαρσίᾳ, καὶ ὑμεῖς αἰχμάλωτοι ἔσεσθε εἰς πάντα τὰ ἔθνη, καὶ ἔσεσθε βδέλυγμα ἐν αὐτοῖς, καὶ λήψεσθε ὀνειδισμὸν καὶ αἰσχύνην αἰώνιον παρὰ τ῅ς δικαιοκρισίας τοὖ Θεοὖ. καὶ πάντες οἱ θεωροὖντες ὑμ᾵ς φεύξονται ἀφ’ ὑμῶν. Καὶ εἰ μὴ δι’ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ τοὺς πατέρας ἡμῶν, εἷς ἐκ τοὖ σπέρματός μου οὐ μὴ καταλειφθῆ ἐπὶ τ῅ς γ῅ς. Καὶ νὖν ἔγνων ἐν βιβλίῳ Ἐνώχ, ὅτι ἑβδομήκοντα ἑβδομάδας πλανηθήσεσθε, καὶ τὴν ἱερωσύνην βεβηλώσητε καὶ τὰς θυσίας μιανεῖτε, καὶ τὸν νόμον ἀφανίσητε καὶ λόγους προφητῶν ἐξουθενώσητε, ἐν διαστροφῆ διώξετε ἄνδρας δικαίους, καὶ εὐσεβεῖς μισήσητε, ἀληθινῶν λόγους βδελύξησθε, καὶ ἄνδρα ἀνακαινοποιοὖντα νόμον ἐν δυνάμει ὑψίστου πλάνον προσαγορεύσετε, καὶ τέλος, ὡς νομίζετε, ἀποκτενεῖτε αὐτόν, οὐκ εἰδότες αὐτοὖ τὸ ἀνάστημα, τὸ ἀθῷον αἷμα ἐν κακίᾳ ἐπὶ κεφαλὰς ὑμῶν ἀναδεχόμενοι. Δι’ αὐτὸν ἔσται τὰ ἅγια ὑμῶν ἔρημα, ἕως ἐδάφους μεμιαμ-μένα· καὶ οὐκ ἔσται τόπος ὑμῶν καθαρός, ἀλλ’ ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἔσεσθε εἰς κατάραν καὶ εἰς διασκορπισμόν, ἕως αὐτὸς πάλιν ἐπισκέψηται, καὶ οἰκτειρήσας προσδέξηται ὑμ᾵ς ἐν πίστει καὶ ὕδατι.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ ὅτι ἠκούσατε περὶ τῶν ἑβδομήκοντα ἑβδο-μάδων, ἀκούσατε καὶ περὶ τ῅ς ἱερωσύνης. Καθ’ ἕκαστον γὰρ Ἰωβηλαῖον ἔσται ἱερωσύνη. Ἐν τῷ πρώτῳ Ἰωβηλαίῳ ὁ πρῶτος χριόμενος εἰς ἱερωσύνην μέγας ἔσται, καὶ λαλήσει Θεῷ ὡς πατρί· καὶ ἡ ἱερωσύνη αὐτοὖ πλήρης μετὰ φόβου Κυρίου· καὶ ἐν ἡμέρᾳ χαρ᾵ς αὐτοὖ ἐπὶ σωτηρίᾳ κόσμου αὐτὸς ἀναστήσεται. Ἐν τῷ δευτέρῳ Ἰωβηλαίῳ ὁ χριόμενος ἐν πένθει ἀγαπητῶν συλληφθήσεται, καὶ ἔσται ἡ ἱερωσύνη αὐτοὖ τιμία, καὶ παρὰ π᾵σι δοξασθήσεται. Ὁ δὲ τρίτος ἱερεὺς ἐν λύπῃ παραληφθήσεται. Καὶ ὁ τέταρτος ἐν ὀδύνῃ ἔσται· ὅτι προσθήσει ἐπ’ αὐτὸν ἡ ἀδικία εἰς πλ῅θος· καὶ π᾵ς Ἰσραὴλ μισήσουσιν ἕκαστος τὸν πλησίον αὐτοὖ. Ὁ πέμπτος ἐν σκότει παραληφθήσεται· ὡσαύτως καὶ ὁ ἕκτος καὶ ὁ ἕβδομος. Ἐν δὲ τῷ ἑβδόμῳ ἔσται μιασμός, ὃν οὐ δύναμαι εἰπεῖν, ἐνώπιον Κυρίου καὶ ἀνθρώπων· ὅτι αὐτοὶ γνώσονται, οἱ ποιοὖντες αὐτά. Διὰ τοὖτο ἐν αἰχμαλωσίᾳ καὶ ἐν προνομῆ ἔσονται· καὶ ἡ γ῅ καὶ ἡ ὕπαρξις αὐτῶν ἀφανισθήσεται. Καὶ ἐμπέμπτῃ ἑβδομάδι ἐπι-στρέψουσιν εἰς γ῅ν ἐρημώσεως αὐτῶν, καὶ ἀνακαινοποιήσουσιν οἶκον Κυρίου. Ἐν δὲ τῷ ἑβδόμῳ ἑβδοματικῷ ἥξουσιν οἱ ἱερεῖς, εἰδωλολατροὖντες, μάχιμοι, φιλάργυροι, ὑπερήφα-νοι, ἄνομοι, ἀσελγεῖς, παιδοφθόροι καὶ κτηνοφθόροι. Καὶ μετὰ τὸ γενέσθαι τὴν ἐκδίκησιν αὐτῶν παρὰ Κυρίου, τῆ ἱερατείᾳ. τότε ἐγερεῖ Κύριος ἱερέα καινόν, ᾧ πάντες οἱ λόγοι Κυρίου ἀποκαλυφθήσονται· καὶ αὐτὸς ποιήσει κρίσιν ἀληθείας ἐπὶ τ῅ς γ῅ς ἐν πλήθει ἡμερῶν. Καὶ ἀνατελεῖ ἄστρον αὐτοὖ ἐν οὐρανῷ, ὡς βασιλεύς, φωτίζων φῶς γνώσεως ἐν ἡλίῳ ἡμέρας· καὶ μεγαλυνθήσεται ἐν τῆ οἰκουμένῃ, ἕως ἀναλήψεως αὐτοὖ. O὘τος ἀναλάμψει ὡς ὁ ἥλιος ἐν τῆ γῆ καὶ ἐξαρεῖ π᾵ν σκότος ἐκ τ῅ς ὑπ’ οὐρανόν, καὶ ἔσται εἰρήνη ἐν πάσῃ τῆ γῆ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Oἱ οὐρανοὶ ἀγαλλιάσονται ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοὖ, καὶ ἡ γ῅ χαρίσεται, καὶ αἱ νεφέλαι εὐφρανθήσονται, καὶ ἡ γνῶσις Κυρίου χυθήσεται ἐπὶ τ῅ς γ῅ς, ὡς ὕδωρ θαλασσῶν· καὶ οἱ ἄγγελοι τ῅ς δόξης τοὖ προσ-ώπου Κυρίου χαρίσονται ἐν αὐτῷ. Oἱ οὐρανοὶ ἀνοιγήσον-ται, καὶ ἐκ τοὖ ναοὖ τ῅ς δόξης ἥξει ἐπ’ αὐτὸν ἁγίασμα μετὰ φων῅ς πατρικ῅ς ὡς ἀπὸ Ἀβραὰμ πατρὸς Ἰσαάκ. Καὶ δόξα ὑψίστου ἐπ’ αὐτὸν ·ηθήσεται, καὶ πνεὖμα συνέσεως καὶ ἁγιασμοὖ καταπαύσει ἐπ’ αὐτὸν ἐν τῷ ὕδατι. Aὐτὸς δώσει τὴν μεγαλωσύνην Κυρίου τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ ἐν ἀληθείᾳ εἰς τὸν αἰῶνα· καὶ οὐκ ἔσται διαδοχὴ αὐτῷ εἰς γενεὰς καὶ γενεὰς ἕως τοὖ αἰῶνος. Καὶ ἐπὶ τ῅ς ἱερωσύνης αὐτοὖ ἐκλείψει π᾵σα ἁμαρτία, καὶ οἱ ἄνομοι καταπαύσουσιν εἰς κακά· οἱ δὲ δίκαιοι καταπαύσουσιν ἐν αὐτῷ. Καίγε αὐτὸς ἀνοίξει τὰς θύρας τοὖ παραδείσου, καὶ στήσει τὴν ἀπειλοὖσαν ·ομφαίαν κατὰ τοὖ Ἀδάμ, καὶ δώσει τοῖς ἁγίοις φαγεῖν ἐκ τοὖ ξύλου τ῅ς ζω῅ς, καὶ πνεὖμα ἁγιωσύνης ἔσται ἐπ’ αὐτοῖς. Καὶ ὁ Βελίαρ δεθήσεται ὑπ’ αὐτοὖ, καὶ δώσει ἐξουσίαν τοῖς τέκνοις αὐτοὖ τοὖ πατεῖν ἐπὶ τὰ πονηρὰ πνεύματα. Καὶ εὐφρανθήσεται Κύριος ἐπὶ τοῖς τέκνοις αὐτοὖ, καὶ εὐδοκήσει Κύριος ἐπὶ τοῖς ἀγαπητοῖς αὐτοὖ ἕως τῶν αἰώνων. Σότε ἀγαλλιάσεται Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ· κἀγὼ χαρίσομαι, καὶ πάντες οἱ ἅγιοι ἐνδύσονται εὐφροσύνην. Καὶ νὖν, τέκνα μου, πάντα ἠκούσατε· ἑλέσθε οὗν ἑαυτοῖς ἥ τὸ σκότος ἥ τὸ φῶς, ἥ νόμον Κυρίου ἥ ἔργα Βελίαρ. Καὶ ἀπεκρίθημεν ἡμεῖς τῷ πατρί, λέγοντες· Ἐνώπιον Κυρίου πορευσώμεθα, κατὰ τὸν νόμον αὐτοὖ. Καὶ εἶπεν ὁ πατὴρ ἡμῶν, Μάρτυς Κύριος, καὶ μάρτυρες οἱ ἄγγελοι αὐτοὖ, καὶ μάρτυς ἐγώ, καὶ μάρτυρες ὑμεῖς περὶ τοὖ λόγου τοὖ στόματος ὑμῶν. Καὶ εἴπωμεν· Μάρτυρες. Καὶ οὕτως ἐπαύσατο

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Λευὶ ἐντελλόμενος τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ, καὶ ἐξέτεινε τοὺς πόδας αὐτοὖ, καὶ προσετέθη πρὸς τοὺς πατέρας αὐτοὖ ζήσας ἕκατον τριάκοντα ἑπτὰ ἔτη. Καὶ ἔθηκαν αὐτὸν ἐν σωρῷ· καὶ ὕστερον ἔθαψαν αὐτὸν ἐν Φεβρών, ἀνὰ χεῖρα Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ.

ΓIAΘHΚH IOΤΓA ΠEΡI AΝΓΡEIA΢ ΚAI ΦIΛAΡΓΤΡIA΢ ΚAI ΠOΡΝEIA΢
Ἀντίγραφον λόγων Ἰούδα, ὅσα ἐλάλησε τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ, πρὸ τοὖ ἀποθανεῖν αὐτόν. ΢υναχθέντες ἦλθον πρὸς αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Σέταρτος υἱὸς ἐγενόμην τῷ πατρί μου, καὶ ἡ μήτηρ μου ὠνόμασέ με Ἰούδα, λέγουσα· Ἀνθομολογοὖμαι τῷ Κυρίῳ, ὅτι ἔδωκέ μοι καὶ τέταρτον υἱόν. Ὀξὺς ἤμην καὶ σπουδαῖος ἐν νεότητί μου, καὶ ὑπακούων τῷ πατρί μου κατὰ πάντα λόγον· καὶ εὐλόγουν τὴν μητέρα μου καὶ τὴν ἀδελφὴν τ῅ς μητρός μου. Καὶ ἐγένετο, ὡς ἠνδρώθην, καὶ ὁ πατήρ μου Ἰακὼβ ηὔξατό μοι, λέγων· Βασιλεὺς ἔσῃ καὶ εὐοδούμενος ἐν π᾵σι. Καὶ ἔδωκέ μοι Κύριος χάριν ἐν π᾵σι τοῖς ἔργοις μου, ἔν τε ἀγρῷ καὶ ἐν τῷ οἴκῳ. Ὡς εἶδον ὅτι συνέδραμον τῆ ἐλάφῳ, καὶ πιάσας αὐτὴν ἐποίησα βρῶμα τῷ πατρί μου. Σὰς δορκάδας ἐκράτουν διὰ τοὖ δρόμου, καὶ π᾵ν ὃ ἦν ἐν τοῖς πεδίοις κατελάμβανον. Υοράδα ἀγρίαν κατέλαβον, καὶ πιάσας ἡμέρωσα· καὶ λέοντα ἀπέκτεινα καὶ ἀφελόμην ἔριφον ἐκ τοὖ στόματος αὐτοὖ. Ἄρκον λαβὼν ἐκ τοὖ ποδός, ἀπεκύλησα εἰς κρημνόν· καὶ π᾵ν θηρίον, εἰ ἐπέστρεφε πρός με, διήσπουν αὐτὸ ὡς κύνα. Σῷ χοίρῳ τῷ ἀγρίῳ συνέδρα-μον, καὶ προλαβὼν ἐν τῷ τρέχειν με, κατεσπάραξα αὐτόν. Πάρδαλις ἐν Φεβρὼν προσεπήδησεν ἐπὶ τὸν κύνα· καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πιάσας αὐτὴν ἀπὸ τ῅ς οὐρ᾵ς, ἀπεκόντισα αὐτὴν καὶ ἐρράγη ἐν τοῖς ὁρίοις Γάζης. Βοὖν ἄγριον χώρᾳ νεμόμενον ἐκράτησα ἐκ τῶν κεράτων, καὶ ἐν κύκλῳ συσσείσας καὶ σκοτί-σας ·ίψας ἀνεῖλον αὐτόν. Καὶ ὅτε ἦλθον οἱ δύο βασιλεῖς τῶν Φαναναίων τεθωρακισμένοι ἐπὶ τὰ ποίμνια καὶ πολὺς λαὸς μετ’ αὐτῶν, κἀγὼ μόνος δραμὼν ἐπὶ τὸν βασιλέα ΢ούρ, συνέσχον αὐτὸν καὶ ἐπὶ τὰς κνιμῖδας κρούσας κατέσπασα, καὶ οὕτως ἀνεῖλον αὐτόν. Καὶ τὸν ἕτερον βασιλέα Σαφουέ, καθήμενον ἐπὶ τοὖ ἵππου, ἀνεῖλον αὐτὸν καὶ οὕτως πάντα τὸν λαὸν διεσκόρπισα. Σὸν Ἀχὼρ βασιλέα ἄνδρα γιγάντων, βάλλοντα τόξα ἔμπροσθε καὶ ὄπισθεν ἐφ’ ἵππου, ἀνελόμενος, λίθον λιτρῶν ξ ἀκοντίσας ἔδωκα τῷ ἵππῳ καὶ ἀπέκτεινα αὐτόν. Καὶ πολεμήσας τὸν Ἀχὼρ ἐπὶ ὥρας δύο, ἀπέ-κτεινα αὐτόν, καὶ εἰς δύο μερίδας ποιήσας τὴν ἀσπίδα αὐτοὖ, συνέκοψα τοὺς πόδας αὐτοὖ. Ἐν δὲ τῷ ἐκδύειν με αὐτοὖ τὸν θώρακα, ἰδού, ὀκτὼ ἄνδρες ἑταῖροι αὐτοὖ, ἤρξαντο πολεμεῖν πρός με. Ἐνειλίσας οὗν τὴν στολήν μου ἐν τῆ χειρί μου, λίθοις σφενδωνίσας αὐτοὺς τέσσαρας ἐξ αὐτῶν ἀνεῖλον· οἱ δὲ ἄλλοι ἔφυγον. Καὶ Ἰακὼβ ὁ πατὴρ ἡμῶν ἀνεῖλε τὸν Βεελισ᾵, βασιλέα πάντων τῶν βασιλέων, γίγαντα τῆ ἰσχύι πηχῶν ιβ. Καὶ ἐπέπεσεν ἐπ’ αὐτοὺς τρόμος, καὶ ἐπαύσαντο πολεμοὖντες ἀφ’ ἡμῶν. Διὰ τοὖτο ἀμέριμ-νος ἦν ὁ πατήρ μου ἐν τοῖς πολέμοις, ὅτε ἐγὼ ἤμην ἐν τοῖς ἀδελφοῖς μου. Eἶδε γὰρ ἐν ὁράματι περὶ ἐμοὖ, ὅτι ἄγγελος δυνάμεως ἕπεταί μοι ἐν π᾵σι, τοὖ μὴ ἡττ᾵σθαι. Καὶ κατὰ νότον γέγονεν ἡμῖν πόλεμος μείζων τοὖ ἐν ΢ικίμοις· καὶ παραταξάμενος μετὰ τῶν ἀδελφῶν μου, ἐδίωξα χιλίους ἄνδρας, καὶ ἀπέκτεινα ἐξ αὐτῶν διακοσίους ἄνδρας καὶ τέσσαρες βασιλεῖς.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ ἀν῅λθον ἐπ’ αὐτοὺς ἐπὶ τοὖ τείχους, καὶ ἄλλους δύο βασιλεῖς ἀνεῖλον· καὶ οὕτως ἐλευθερώσαμεν τὴν Φεβρών, καὶ ἐλάβομεν π᾵σαν τὴν αἰχμαλωσίαν τῶν βασιλέων. Σῆ ἑξ῅ς ἀπήλθομεν εἰς Ἀρέταν, πόλιν κραταιὰν καὶ τειχείρη καὶ ἀπροσέγγιστον, ἀπειλοὖσαν ἡμῖν θάνατον. Ἐγὼ οὗν καὶ Γὰδ προσήξαμεν ἀπὸ ἀνατολῶν τ῅ς πόλεως· Ῥουβὴμ δὲ καὶ Λευὶ ἀπὸ δυσμῶν καὶ νότου. Καὶ νομίσαντες οἱ ἐπὶ τοὖ τείχους ὅτι ἡμεῖς μόνοι ἐσμέν, ἐφελκύσθησαν ἐφ’ ἡμ᾵ς· καὶ οὕτως λαθραῖοι οἱ ἀδελφοὶ ἐξ ἑκατέρων πασσάλοις ἐπανέβησαν τῷ τείχει, καὶ εἰσ῅λθον εἰς τὴν πόλιν, ἀγνοούντων αὐτῶν. Καὶ ἐλάβομεν αὐτὴν ἐν στόματι μαχαίρας, καὶ τοὺς ἐν τῷ πύργῳ καταφυγόντας, ἐμπρίσαντες τὸν πύργον σὺν αὐτοῖς ἐλάβομεν. Καὶ ἐν τῷ ἀπιέναι ἡμ᾵ς, ἄνδρες Θαφφοὖ ἐπέβαλον τῆ αἰχμαλωσίᾳ ἡμῶν, καὶ παραλαβόντες αὐτὴν σὺν τοῖς υἱοῖς ἡμῶν, συνήψαμεν πρὸς αὐτοὺς ἕως Θαφφοὖ· κἀκείνους ἀπεκτείναμεν καὶ τὴν πόλιν ἐνεπρίσαμεν, πάντα τὰ ἐν αὐτῆ σκυλεύσαντες. Καὶ ὡς ἤμην ἐν τοῖς ὕδασι Φουζηβ᾵, οἱ ἀπὸ Ἰωβὴλ ἦλθον ἐφ’ ἡμ᾵ς εἰς πόλεμον· καὶ συνήψαμεν αὐτοὺς καὶ τοὺς ἀπὸ ΢ηλὼμ συμμάχους αὐτῶν ἀπεκτείναμεν· καὶ οὐκ ἐδώκαμεν αὐτοῖς διέξοδον τοὖ εἰσελθεῖν πρὸς ἡμ᾵ς. Καὶ ἀπὸ Μαχὶρ ἐπ῅λθον ἡμῖν τῆ πέμπτῃ ἡμέρᾳ, λαβεῖν τὴν αἰχμαλωσίαν· καὶ προσάξαντες αὐτοῖς ἐν καρτερᾶ μάχῃ περιεγενόμεθα, ὅτι ἦσαν πλ῅θος δυνατοὶ ἐν αὐτοῖς· καὶ ἀπεκτείναμεν αὐτοὺς πρὸ τοὖ ἀναβ῅ναι τὴν ἀνάβασιν. Ὡς δὲ ἤλθομεν τῆ πόλει αὐτῶν, αἱ γυναῖκες αὐτῶν ἐκύλιον ἐφ’ ἡμ᾵ς λίθους ἀπὸ τ῅ς κορυφ῅ς τοὖ ὄρους, ἐν ᾗ ἦν ἡ πόλις. Καὶ ὑποκρυβέντες ἐγὼ καὶ ΢υμεὼν ἐξόπισθεν, ἐπελαβόμεθα τῶν ὑψηλῶν, καὶ ὅλην τὴν πόλιν ὀλοθρεύσαμεν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ τῆ ἑξ῅ς ἐρρέθη πρὸς ἡμ᾵ς ὅτι αἱ πόλεις τῶν δύο βασιλέων ἐν ὄχλῳ βαρεῖ ἔρχονται πρὸς ἡμ᾵ς. Ἐγὼ οὗν καὶ Δάν, προσποιησάμενοι Ἀμορραίους, ὡς σύμμαχοι ἤλθομεν εἰς τὴν πόλιν αὐτῶν. Νυκτὶ δὲ βαθείᾳ ἐλθοὖσι τοῖς ἀδελφοῖς ἠνοίξαμεν τὰς πύλας, καὶ πάντας αὐτοὺς καὶ τὰ αὐτῶν ὀλοθρεύσαμεν, καὶ πάντα τὰ αὐτῶν προνομεύσαντες τὰ τρία τείχη αὐτῶν καθείλομεν. Καὶ ἐν τῆ Θάμνᾳ προσ-ηγγίσαμεν, ο὘ ἦν π᾵σα ἡ ἀποφυγὴ τῶν πολεμίων βασιλέων. Σότε ὑβριζόμενος ἐθυμώθην, καὶ ὥρμησα ἐπ’ αὐτοὺς ἐπὶ τὴν κορυφήν· κἀκεῖνοι ἐσφενδόνουν ἐπ’ ἐμὲ λίθοις καὶ τόξοις· καὶ εἰ μὴ Δὰν ὁ ἀδελφός μου συνεμάχησέ μοι, εἶχόν με ἀνελεῖν. Ἐπήλθομεν οὗν ἐπ’ αὐτοὺς μετὰ θυμοὖ καὶ πάντες ἔφυγον· καὶ διελθόντες δι’ ἄλλης ὁδοὖ, ἐδεήθησαν τοὖ πατρός μου, καὶ ἐποίησεν εἰρήνην μετ’ αὐτῶν, καὶ οὐκ ἐποιήσαμεν αὐτοῖς οὐθὲν κακόν, ἀλλ’ ἐποιήσαμεν αὐτοὺς ὑποσπόνδους, καὶ ἀπεδώκαμεν αὐτοῖς π᾵σαν τὴν αἰχμαλω-σίαν. Καὶ Ὠκοδόμησα ἐγὼ τὴν Θάμνα καὶ ὁ πατήρ μου τὴν Ῥαμβαήλ. Eἴκοσι ἐτῶν ἤμην, ὅτε ἐγένετο ὁ πόλεμος ο὘τος· καὶ ἦσαν οἱ Φαναναῖοι φοβούμενοί με, καὶ τοὺς ἀδελφούς μου. Ἠν δέ μοι καὶ κτήνη πολλά, καὶ εἶχον ἀρχιποίμενα Ἰρ᾵ν τὸν Ὁδολομήτην· πρὸς ὃν ἐλθών, εἶδον Βάρσαν βασιλέα Ὁδολάμ. Καὶ ἐποίησεν ἡμῖν πότον· καὶ παρακαλέ-σας δίδωσί μοι τὴν θυγατέρα αὐτοὖ Βησσοὖς εἰς γυναῖκα. Aὐτὴ ἔτεκέ μοι τὸν Ἠρ καὶ Aὐν᾵ν καὶ ΢ιλώμ· ὧν τοὺς δύο ἀτέκνους ἀνεῖλε Κύριος· ὁ γὰρ ΢ιλὼμ ἔζησε, καὶ τὰ τέκνα αὐτοὖ ὑμεῖς ἐστε. Δεκαοκτὼ ἔτη ἐποιήσαμεν εἰρήνην, ὁ πατὴρ ἡμῶν καὶ ἡμεῖς, μετὰ τοὖ ἀδελφοὖ αὐτοὖ Ἡσαὖ, καὶ οἱ υἱοὶ μεθ’ ἡμῶν, μετὰ τὸ ἐλθεῖν ἡμ᾵ς ἐκ Μεσοποταμίας ἀπὸ Λάβαν. Καὶ πληρωθέντων δεκαοκτὼ ἐτῶν, ἐν τεσσαρακοστῷ ἔτει ζω῅ς μου, ἐπ῅λθεν ἡμῖν Ἡσαὖ, ὁ ἀδελφὸς τοὖ πατρός μου, ἐν λαῷ βαρεῖ καὶ ἰσχυρῷ· καὶ ἔπεσεν ἐν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τόξῳ Ἰακὼβ καὶ ἤρθη νεκρὸς ἐν ὄρει ΢ιείρ· καὶ πορευόμενος ἐπάνω Eἰρραμν᾵ ἀπέθανεν. Ἡμεῖς δὲ ἐδιώξαμεν ἐπὶ τοὺς υἱοὺς Ἡσαὖ. Ἠν δὲ τούτοις πόλις, καὶ τεῖχος σιδηροὖν καὶ πύλαι χαλκαῖ· καὶ οὐκ ἠδυνήθημεν εἰσελθεῖν ἐν αὐτῆ, καὶ περικαθίσαντες ἐπολιορκοὖμεν αὐτούς. Καὶ ὡς οὐκ ἤνοιγον μετὰ ἡμέρας εἴκοσι, ὁρώντων αὐτῶν, προσάγω κλίμακα, καὶ τὴν ἀσπίδα ἐπὶ τ῅ς κεφαλ῅ς μου· καὶ ἀν῅λθον ἀποδεχόμενος λίθους ἕως ταλάντων τριῶν· καὶ ἀνελθὼν ἀνεῖλον τέσσαρες τοὺς δυνατοὺς ἐξ αὐτῶν. Καὶ τῆ ἑξ῅ς ἐμβάντες Ῥουβὴμ καὶ Γὰδ ἀνεῖλον ἑτέρους ἑξήκοντα. Σότε αἰτοὖσιν ἡμ᾵ς τὰ πρὸς εἰρήνην· καὶ γενόμενοι βουλ῅ς τοὖ πατρὸς ἡμῶν, ἐδεξάμεθα αὐτοὺς ὑποφόρους. Καὶ ἦσαν δίδοντες ἡμῖν πυροὖ κόρους διακοσίους, ἐλαίου βὲθ φ, οἴνου μέτρα χίλια πεντακόσια, ἕως ὅτε κατήλθομεν εἰς Aἴγυπτον. Μετὰ ταὖτα Ἠρ ὁ υἱός μου ἄγεται τὴν Θάμαρ ἐκ Μεσοποταμίας, θυγατέρα Ἀράμ. Ἠν δὲ Ἠρ πονηρός, καὶ ἠπορεῖτο περὶ τ῅ς Θάμαρ, ὅτι οὐκ ἦν ἐκ γ῅ς Φαναάν. Καὶ ἄγγελος Κυρίου ἀνεῖλεν αὐτὸν τῆ τρίτῃ ἡμέρᾳ τῆ νυκτί, καὶ αὐτὸς οὐκ ἔγνω αὐτήν, κατὰ πανουργίαν τ῅ς μητρὸς αὐτοὖ, οὐ γὰρ ἤθελεν ἔχειν τέκνα ἀπ’ αὐτ῅ς. Ἐν ταῖς ἡμέραις τοὖ θαλάμου ἐπεγάμβρευσα αὐτῆ τὸν Aὐν᾵ν· καίγε ο὘τος ἐν πονηρίᾳ οὐκ ἔγνω αὐτήν, ποιήσας σὺν αὐτῆ ἐνιαυτόν. Καὶ ὅτε ἠπείλησα αὐτῷ, συν῅λθε μὲν αὐτῆ, διέφθειρε δὲ τὸ σπέρμα ἐπὶ τὴν γ῅ν, κατὰ τὴν ἐντολὴν τ῅ς μητρὸς αὐτοὖ· καίγε ο὘τος ἐν πονηρίᾳ ἀπέθανεν. Ἤθελον δὲ καὶ τὸν ΢ιλὼμ δοὖναι αὐτῆ, ἀλλ’ ἡ γυνή μου Βησουὲ οὐκ ἀφ῅κεν· ἐπονηρεύετο γὰρ πρὸς τὴν Θάμαρ, ὅτι οὐκ ἦν ἐκ θυγατέρων Φαναάν, ὡς αὐτή.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Κἀγὼ ᾔδειν, ὅτι πονηρὸν τὸ γένος Φαναάν, ἀλλὰ τὸ διαβούλιον τ῅ς νεότητος ἐτύφλωσε τὴν καρδίαν μου. Καὶ ἰδὼν αὐτὴν οἰνοχοοὖσαν, ἐν μέθῃ οἴνου ἠπατήθην, καὶ συνέπεσα πρὸς αὐτήν. Aὐτή, ἀπόντος μου, ἐπορεύθη καὶ ἐλάβετο ΢ιλὼμ γυναῖκα ἐκ γ῅ς Φαναάν. Γνοὺς δὲ ὃ ἐποίησε κατηρασάμην αὐτῆ ἐν ὀδύνῃ ψυχ῅ς μου· καίγε αὕτη ἀπέθανεν ἐν πονηρίᾳ υἱῶν αὐτ῅ς. Μετὰ δὲ τοὺς λόγους τούτους, χηρευούσης τ῅ς Θάμαρ, μετὰ δύο ἔτη ἀκούσασα, ὅτι ἀνέρχομαι κεῖραι τὰ πρόβατα, κοσμηθεῖσα κόσμῳ νυμφικῷ, ἐκάθισεν ἀπέναντι τῆ πόλει πρὸς τὴν πύλην. Νόμος γὰρ Ἀμορραίων, τὴν γαμοὖσαν προκαθίσαι ἐν πορνείᾳ ἑπτὰ ἡμέρας παρὰ τὴν πύλην. Μεθυσθεὶς οὗν ἐγὼ ἐν ὕδασι Φωζήβ, οὐκ ἐπέγνων αὐτὴν ἀπὸ τοὖ οἴνου· καὶ ἠπάτησέ με τὸ κάλλος αὐτ῅ς διὰ τοὖ σχήματος τ῅ς κοσμήσεως. Καὶ ἐκκλίνας πρὸς αὐτὴν εἶπον· Eἰσέλθω πρός σε. Καὶ εἶπέ μοι· Σί μοι δώσεις; Καὶ ἔδωκα αὐτῆ τὴν ·άβδον μου καὶ τὴν ζώνην καὶ τὸ διάδημα τ῅ς βασιλείας, καὶ συνελθὼν αὐτῆ συνείληφεν. Ἀγνοῶν δὲ ὃ ἐποίησεν, ἤθελον ἀνελεῖν αὐτήν· πέμψασα δὲ ἐν κρυπτῷ τοὺς ἀρραβῶνας, κατῄσχυνέ με. Καλέσας δὲ αὐτήν, ἤκουσα καὶ τοὺς ἐν μυστηρίῳ λόγους, καθεύδων σὺν αὐτῆ ἐν τῆ μέθῃ μου οὓς ἐλάλησα· καὶ οὐκ ἠδυνήθην ἀνελεῖν αὐτήν, ὅτι παρὰ Κυρίου ἦν. Ἔλεγον δέ· Μήποτε ἐν δολιότητι ἐποίησε, παρὰ ἄλλης λαβοὖσα τὸν ἀρραβῶνα. Ἀλλ’ οὐδὲ ἤγγισα αὐτῆ ἔτι ἕως θανάτου μου, ὅτι βδέλυγμα ἐποίησα τοὖτο ἐν παντὶ Ἰσραήλ. Καίγε οἱ ἐν <τ>ῆ πόλει ἔλεγον, μὴ εἶναι ἐν τῆ πόλει τελισκομένην· ὅτι ἐξ ἄλλου χωρίου ἐλθοὖσα πρὸς βραχὺ ἐκάθισεν ἐν πύλῃ· καὶ ἐνόμιζεν, ὅτι οὐδεὶς ἔγνω ὅτι εἰσ῅λθον πρὸς αὐτήν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ μετὰ ταὖτα ἤλθομεν εἰς Aἴγυπτον πρὸς Ἰωσὴφ διὰ τὸν λιμόν. <Σεσ>σαράκοντα ἓξ ἐτῶν ἤμην καὶ ἑβδομήκοντα τρία ἔτη ἔζησα ἐκεῖ. Καὶ νὖν ὅσα ἐγὼ ὑμῖν ἐντέλλομαι, ἀκούσατε, τέκνα, τοὖ πατρὸς ὑμῶν, καὶ φυλάξατε πάντας τοὺς λόγους μου, τοὖ ποιεῖν τὰ δικαιώματα Κυρίου καὶ ὑπακούειν ἐντολ῅ς Κυρίου Θεοὖ. Καὶ μὴ πορεύεσθε ὀπίσω τῶν ἐπιθυμιῶν ὑμῶν, μηδὲ ἐνθυμήσεσι διαβουλίων ὑμῶν, ἐν ὑπερηφανείᾳ καρδίας ὑμῶν, καὶ μὴ καυχ᾵σθε ἐν ἔργοις ἰσχύος νεότητος ὑμῶν, ὅτι καίγε τοὖτο πονηρὸν ἐν ὀφθαλμοῖς Κυρίου. Ἐπειδὴ γὰρ κἀγὼ καυχησάμενος, ὅτι ἐν πολέμοις οὐκ ἠπάτησέ με πρόσωπον γυναικὸς εὐμόρφου, ὠνείδιζον Ῥουβὴμ τὸν ἀδελφόν μου περὶ Βάλλας γυναικὸς πατρός μου, τὸ πνεὖμα τοὖ ζήλου καὶ τ῅ς πορνείας παρετάξατο ἐν ἐμοί, ἕως συνέπεσα εἰς Βησουὲ τὴν Φαναναίαν καὶ εἰς Θάμαρ τὴν νυμφευθεῖσαν τοῖς υἱοῖς μου. Καὶ ἔλεγον τῷ πενθερῷ μου· ΢υμβουλεύσω τῷ πατρί μου καὶ οὕτως λήψομαι τὴν θυγατέρα σου. Καὶ ἔδειξέ μοι ἐπ’ ὀνόματι τ῅ς θυγατρὸς αὐτοὖ χρυσοὖ πλ῅θος ἄπειρον· ἦν γὰρ βασιλεύς. Καὶ αὐτὴν κοσμήσας ἐν χρυσῷ καὶ μαργαρίταις, ἐποίησεν ἡμῖν οἰνο-χοεῖν ἐν τῷ δείπνῳ ἐν κάλλει γυναικῶν. Καὶ ὁ οἶνος διέστρεψέ μου τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ ἠμαύρωσέ μου τὴν καρδίαν ἡδονή. Καὶ ἐρασθεὶς αὐτ῅ς συνέπεσα, καὶ παρέβην ἐντολὴν Κυρίου, καὶ ἐντολὴν πατέρων μου, καὶ ἔλαβον αὐτὴν εἰς γυναῖκα. Καὶ ἀνταπέδωκέ μοι Κύριος κατὰ τὸ διαβούλιον τ῅ς καρδίας μου, ὅτι οὐκ ηὐφράνθην ἐπὶ τοῖς τέκνοις αὐτ῅ς. Καὶ νὖν, τέκνα μου, μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ· ὅτι ὁ οἶνος διαστρέφει τὸν νοὖν ἀπὸ τ῅ς ἀληθείας, καὶ ἐμβάλλει ὀργὴν ἐπιθυμίας, καὶ ὁδηγεῖ εἰς πλάνην τοὺς ὀφθαλμούς. Σὸ γὰρ πνεὖμα τ῅ς πορνείας τὸν οἶνον, ὡς διάκονον, πρὸς τὰς ἡδονὰς ἔχει τοὖ νοός· ὅτι καίγε τὰ δύο ταὖτα ἀφιστῶσι τὴν δύναμιν τοὖ ἀνθρώπου.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἐὰν γάρ τις πίῃ οἶνον εἰς μέθην, ἐν διαλογισμοῖς ·υπαροῖς συνταράσσει τὸν νοὖν εἰς πορνείαν καὶ ἐκθερμαίνει τὸ σῶμα πρὸς μίξιν, καὶ εἰ πάρεστι τὸ τ῅ς ἐπιθυμίας αἴτιον, πράσσει τὴν ἁμαρτίαν καὶ οὐκ αἰσχύνεται. Σοιοὖτός ἐστιν ὁ οἶνος, τέκνα μου, ὅτι ὁ μεθύων οὐδένα αἰδεῖται. Ἰδοὺ γὰρ κἀμὲ ἐπλάνησε, μὴ αἰσχυνθ῅ναι πλ῅θος ἐν τῆ πόλει· ὅτι ἐν ὀφθαλμοῖς πάντων ἐξέκλινα πρὸς τὴν Θάμαρ, καὶ ἐποίησα ἁμαρτίαν μεγάλην, καὶ ἀνεκάλυψα κάλυμμα ἀκαθαρσίας υἱῶν μου. Πιὼν οἶνον, οὐκ αἰσχύνθην ἐντολὴν Θεοὖ καὶ ἔλαβον γυναῖκα Φαναναίαν. Διὸ συνέσεως χρῄζει ὁ πίνων οἶνον, τέκνα μου· καὶ αὕτη ἐστὶν ἡ σύνεσις τ῅ς οἰνοποσίας, ἵνα ἕως ὅτε ἔχει αἰδώ, πίνῃ· ἐὰν δὲ παρέλθῃ τὸν ὅρον τοὖτον, ἐμβάλλει εἰς τὸν νοὖν καὶ ποιεῖ τὸ πνεὖμα τ῅ς πλάνης· καὶ ποιεῖ τὸν μέθυσον αἰσχρορημονεῖν, καὶ παρανομεῖν, καὶ μὴ αἰσχύνεσθαι, ἀλλὰ καὶ ἐγκαυχ᾵σθαι τῆ ἀτιμίᾳ, νομίζοντα εἶναι καλόν. Ὁ πορνεύων καὶ γυμνούμενος τ῅ς βασιλείας οὐκ ἐξέρχεται, δουλωθεὶς τῆ πορνείᾳ, ὡς κἀγὼ γυμνωθείς. Ἔδωκα γὰρ τὴν ·άβδον μου, τουτέστι τὸ στήριγμα τ῅ς ἐμ῅ς φυλ῅ς· καὶ τὴν ζώνην μου, τουτέστι τὴν δύναμιν· καὶ τὸ διάδημα, τουτέστι τὴν δόξαν τ῅ς βασιλείας μου. Καίγε μετανοήσας ἐπὶ τούτοις, οἶνον καὶ κρέας οὐκ ἔλαβον ἕως γήρως, καὶ π᾵σαν εὐφροσύνην οὐκ εἶδον. Καὶ ἔδειξέ μοι ὁ ἄγγελος τοὖ Θεοὖ ἕως τοὖ αἰῶνος ὅτι καὶ βασιλεῖ, καὶ πτωχῷ, αἱ γυναῖκες κατακυριεύουσι, καὶ τοὖ μὲν βασιλέως αἴρουσι τὴν δόξαν, τοὖ δὲ ἀνδρείου τὴν δύναμιν, καὶ τοὖ πτωχοὖ τὸ τ῅ς πτωχείας ἐλάχιστον στήριγμα. Υυλάσσεσθε οὗν, τέκνα μου, ὅρον οἴνου. Ἔστι γὰρ ἐν αὐτῷ τέσσαρα πνεύματα πονηρά· ἐπιθυμίας, πυρώ-σεως, ἀσωτίας, αἰσχροκερδίας. Ἐὰν πίνητε οἶνον ἐν εὐφροσύνῃ μετὰ φόβου Θεοὖ αἰδούμενοι, ζήσεσθε. Ἐὰν γὰρ πίνητε μὴ αἰδούμενοι, καὶ ἀποστῆ ὁ τοὖ Θεοὖ φόβος, λοιπὸν γίνεται μέθη, καὶ παρεισέρχεται ἡ ἀναισχυντία. Eἰ δὲ μηδὲ ὅλως πίετε, ἵνα μὴ ἁμάρτητε ἐν λόγοις ὕβρεως, καὶ μάχης, καὶ συκοφαντίας, καὶ παραβάσεως ἐντολῶν Θεοὖ, καὶ ἀπολέσθαι οὐκ ἐν καιρῷ ὑμῶν. Καίγε μυστήρια Θεοὖ καὶ ἀνθρώπων ἀλλοτρίοις ἀποκαλύπτει ὁ οἶνος, ὡς κἀγὼ ἐντολὰς Θεοὖ καὶ μυστήρια Ἰακὼβ τοὖ πατρός μου ἀπεκά-λυψα τῆ Φανανίτιδι Βησουέ, οἷς εἶπεν ὁ Θεὸς μὴ ἀποκαλύψαι. Καὶ πολέμου δὲ καὶ ταραχ῅ς αἴτιος γίνεται ὁ οἶνος.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἐντέλλομαι οὗν ὑμῖν, τέκνα μου, μὴ ἀγαπ᾵ν ἀργύριον, μηδὲ ἐμβλέπειν εἰς κάλλος γυναικῶν· ὅτι καίγε δι’ ἀργύριον καὶ εὐμορφίαν ἐπλανήθην εἰς Βησουὲ τὴν Φαναναίαν. Ὅτι οἶδα ἐγώ, ὅτι διὰ τὰ δύο ταὖτα ἔσεσθε τὸ γένος μου ἐν πονηρίᾳ· ὅτι καίγε σοφοὺς ἄνδρας τῶν υἱῶν μου ἀλλοιώσουσι, καὶ βασιλείαν Ἰούδα σμικρυνθ῅ναι ποιήσουσιν, ἣν ἔδωκέ μοι Κύριος ἐν ὑπακοῆ πατρός. Oὐδέποτε γὰρ ἐλύπησα λόγον Ἰακὼβ τοὖ πατρός μου, ὅτι πάντα, ὅσα εἶπεν, ἐποίουν. Καὶ Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ τοὖ πατρός μου εὐλόγησέ με, βασιλεύειν ἐν Ἰσραήλ· καὶ Ἰσαὰκ ἐπευλόγησέ με ὁμοίως οὕτως. Καὶ ἐγὼ οἶδα, ὅτι ἐξ ἐμοὖ στήσεται τὸ βασίλειον. Ὅτι καίγε ἀνέγνων ἐν βίβλοις Ἐνὼχ τοὖ δικαίου, ὅσα κακὰ ποιήσετε ἐπ’ ἐσχάταις ἡμέραις. Υυλάξασθε οὗν, τέκνα μου, ἀπὸ τ῅ς πορνείας καὶ τ῅ς φιλαργυρίας, ἀκούσατε Ἰούδα τοὖ πατρὸς ὑμῶν, ὅτι ταὖτα ἀφιστᾶ νόμου Θεοὖ, καὶ τυφλοῖ τὸ διαβούλιον τ῅ς ψυχ῅ς, καὶ ὑπερηφανίαν ἐκδιδάσκει, καὶ οὐκ ἀφίει ἄνδρα ἐλε῅σαι τὸν πλησίον αὐτοὖ, στερίσκει τὴν ψυχὴν αὐτοὖ ἀπὸ πάσης ἀγαθοσύνης, καὶ συνέχει αὐτὸν ἐν μόχθοις καὶ πόνοις, καὶ ἀφιστᾶ ὕπνον αὐτοὖ, καὶ καταδαπανᾶ σάρκας αὐτοὖ, καὶ θυσίας Θεοὖ ἐμποδίζει, καὶ εὐλογίας οὐ μέμνηται, καὶ προ-φήτῃ λαλοὖντι οὐχ ὑπακούει, καὶ λόγῳ εὐσεβείας προσωχθί-ζει. Δύο γὰρ πάθη ἐναντία τῶν ἐντολῶν τοὖ Θεοὖ δου-λεύων Θεῷ Θεοὖ ὑπακούειν οὐ δύναται, ὅτι ἐτύφλωσαν τὴν ψυχὴν αὐτοὖ, καὶ ἐν ἡμέρᾳ ὡς ἐν νυκτὶ πορεύεται. Σέκνα μου, ἡ φιλαργυρία πρὸς εἴδωλα ὁδηγεῖ, ὅτι ἐν πλάνῃ δι’ ἀργυρίου, τοὺς μὴ ὄντας θεοὺς ὀνομάζουσι· καὶ ποιεῖ τὸν ἔχοντα αὐτὴν εἰς ἔκστασιν ἐμπεσεῖν. Διὰ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀργύριον ἐγὼ ἀπώλεσα τὰ τέκνα μου, καὶ εἰ μὴ ἡ μετάνοια σαρκός μου, καὶ ἡ ταπείνωσις ψυχ῅ς μου, καὶ αἱ εὐχαὶ Ἰακὼβ τοὖ πατρός μου, ἄτεκνος εἶχον ἀποθανεῖν. Ἀλλ’ ὁ Θεὸς τῶν πατέρων μου, ὁ οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων, συνέγνω ὅτι ἐν ἀγνοίᾳ ἐποίησα. Ἐτύφλωσε γάρ με ὁ ἄρχων τ῅ς πλάνης, καὶ ἠγνόησα, ὡς ἄνθρωπος, καὶ ὡς σάρξ, ἐν ἁμαρ-τίαις φθαρείς· καὶ ἐπέγνων τὴν ἐμαυτοὖ ἀσθένειαν, νομίζων ἀκαταμάχητος εἶναι. Ἐπίγνωτε οὗν, τέκνα μου, ὅτι δύο πνεύματα σχολάζουσι τῷ ἀνθρώπῳ, τὸ τ῅ς ἀληθείας καὶ τὸ τ῅ς πλάνης· καὶ μέσον ἐστὶ τὸ τ῅ς συνέσεως τοὖ νοός, ο὘ ἐὰν θέλῃ κλῖναι. Καίγε τὰ τ῅ς ἀληθείας καὶ τὰ τ῅ς πλάνης γέγραπται ἐπὶ τὸ στ῅θος τοὖ ἀνθρώπου· καὶ ἓν ἕκαστον αὐτῶν γνωρίζει Κύριος. Καὶ οὐκ ἔστι καιρός, ἐν ὧ δυνήσεται λαθεῖν ἀνθρώπων ἔργα· ὅτι ἐν στήθει ὀστέων αὐτὸς ἐγγέγραπ-ται ἐνώπιον Κυρίου. Καὶ τὸ πνεὖμα τ῅ς ἀληθείας μαρτυρεῖ πάντα, καὶ κατηγορεῖ πάντων, καὶ ἐμπεπύρισται ὁ ἁμαρτήσας ἐκ τ῅ς ἰδίας καρδίας, καὶ ἆραι πρόσωπον οὐ δύναται πρὸς τὸν κριτήν. Καὶ νὖν, τέκνα, ἀγαπήσατε τὸν Λευί, ἵνα δια-μείνητε· καὶ μὴ ἐπαίρεσθε ἐπ’ αὐτόν, ἵνα μὴ ἐξολοθρευθ῅τε. Ἐμοὶ γὰρ ἔδωκε Κύριος τὴν βασιλείαν, κἀκείνῳ τὴν ἱερατείαν, καὶ ὑπέταξε τὴν βασιλείαν τῆ ἱερωσύνῃ. Ἐμοὶ ἔδωκε τὰ ἐπὶ τ῅ς γ῅ς, ἐκείνῳ τὰ ἐν οὐρανοῖς. Ὡς ὑπερέχει οὐρανὸς τ῅ς γ῅ς, οὕτως ὑπερέχει Θεοὖ ἱερατεία τ῅ς ἐπὶ γ῅ς βασιλείας. Καὶ γὰρ αὐτὸν ὑπέρ σε ἐξελέξατο Κύριος ἐγγίζειν αὐτῷ, καὶ ἐσθίειν τράπεζαν αὐτοὖ, καὶ ἀπαρχὰς ἐντρυφήματα υἱῶν Ἰσραήλ· καὶ ἔσῃ αὐτοῖς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ὡς θάλασσα. Ὥσπερ γὰρ ἐν αὐτῆ δίκαιοι καὶ ἄδικοι χειμάζονται, οἱ μὲν αἰχμαλωτιζόμενοι, οἱ δὲ πλουτοὖντες· οὕτως καὶ ἐν σοὶ π᾵ν γένος ἀνθρώπων, οἱ μὲν κινδυνεύουσιν αἰχμαλωτιζόμενοι, οἱ δὲ πλουτίσουσιν ἁρπάζοντες. Ὅτι οἱ βασιλεύοντες ἔσονται ὡς κήτη, καταπίνοντες ἀνθρώπους ὡς ἰχθύας· θυγατέρας καὶ υἱοὺς ἐλευθέρους καταδουλοὖσιν· οἴκους, ἀγρούς, ποίμνια, χρήματα ἁρπάσουσι· καὶ πολλῶν σάρκας ἀδίκως κόρακας καὶ ἴβεις χορτάσουσι, καὶ προκόψουσιν ἐπὶ τὸ κακὸν ἐν πλεονεξίᾳ ὑψούμενοι. Καὶ ἔσονται ὡς καταιγίδες ψευδοπροφ῅ται, καὶ πάντας δικαίους διώξονται. Ἐπάξει δὲ αὐτοῖς Κύριος διαιρέσεις κατ’ ἀλλήλων, καὶ πόλεμοι συνεχεῖς ἔσονται ἐν Ἰσραήλ, καὶ ἐν ἀλλοφύλοις συντελεσθήσεται ἡ βασιλεία μου, ἕως τοὖ ἐλθεῖν τὸ σωτήριον Ἰσραήλ, ἕως παρουσίας τοὖ Θεοὖ τ῅ς δικαιο-σύνης, τοὖ ἡσυχάσαι τὸν Ἰακὼβ ἐν εἰρήνῃ, καὶ πάντα τὰ ἔθνη. Καὶ αὐτὸς φυλάξει κράτος βασιλείας μου ἕως τοὖ αἰῶνος. Ὅρκῳ γὰρ ὤμοσέ μοι Κύριος, μὴ ἐκλείψειν τὸ βασίλειόν μου καὶ τοὖ σπέρματός μου, πάσας τὰς ἡμέρας, ἕως τοὖ αἰῶνος. Πολλὴ δὲ λύπη μοί ἐστι, τέκνα μου, διὰ τὰς ἀσελγίας καὶ γοητείας καὶ εἰδωλολατρείας, ἃς ποιήσετε εἰς τὸ βασίλειον, ἐγγαστριμύθοις ἀκολουθοὖντες, κλῃδόσι καὶ δαίμοσι πλάνης. Σὰς θυγατέρας ὑμῶν μουσικὰς καὶ δημοσίας ποιήσετε, καὶ ἐπιμιγήσεσθε ἐν βδελύγμασιν ἐθνῶν· ἀνθ’ ὧν ἄξει Κύριος ἐφ’ ὑμ᾵ς λιμὸν καὶ λοιμόν, θάνατον καὶ ·ομφαίαν ἐκδικοὖσαν, πολιορκίαν, καὶ κύνας εἰς διασπασμὸν ἐχθρῶν, καὶ φίλων ὀνειδισμούς, ἀπώλειαν καὶ σφακελισμὸν ὀφθαλμῶν, νηπίων ἀναίρεσιν, καὶ συμβίων ἀφαίρεσιν, ὑπαρχόντων ἁρπαγήν, ναοὖ Θεοὖ ἐμπυρισμόν, γ῅ς ἐρήμωσιν, ὑμῶν αὐτῶν δουλείαν ἐν ἔθνεσι· καὶ ἐκτεμοὖσιν ἐξ ὑμῶν εἰς εὐνούχους ταῖς γυναιξὶν αὐτῶν· καὶ ὡς ἅν ἐπιστρέψητε

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πρὸς Κύριον εὐτελείᾳ καρδίας, μεταμελούμενοι, καὶ πορευό-μενοι ἐν πάσαις ταῖς ἐντολαῖς τοὖ Θεοὖ, καὶ ἐπισκέψηται ὑμ᾵ς Κύριος ἐν ἐλεεῖ καὶ ἐν ἀγάπῃ ἀπὸ τ῅ς αἰχμαλωσίας τῶν ἐχθρῶν ὑμῶν. Καὶ μετὰ ταὖτα ἀνατελεῖ ὑμῖν ἄστρον ἐξ Ἰακὼβ ἐν εἰρήνῃ, καὶ ἀναστήσεται ἄνθρωπος ἐκ τοὖ σπέρ-ματός μου, ὡς ὁ ἥλιος τ῅ς δικαιοσύνης, συμπορευόμενος τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων ἐν πρᾳότητι καὶ δικαιοσύνῃ, καὶ π᾵σα ἁμαρτία οὐχ εὑρεθήσεται ἐν αὐτῷ. Καὶ ἀνοιγήσονται ἐπ’ αὐτὸν οἱ οὐρανοὶ ἐκχέαι πνεύματος εὐλογίαν πατρὸς ἁγίου· καὶ αὐτὸς ἐκχεεῖ πνεὖμα χάριτος ἐφ’ ὑμ᾵ς καὶ ἔσεσθε αὐτῷ εἰς υἱοὺς ἐν ἀληθείᾳ, καὶ πορεύσεσθε ἐν προστάγματι αὐτοὖ πρώτοις καὶ ἐσχάτοις. O὘τος ὁ βλαστὸς Θεοὖ ὑψίστου, καὶ αὕτη ἡ πηγὴ εἰς ζωὴν πάσης σαρκός. Σότε ἀναλάμψει σκ῅πτρον βασιλείας μου, καὶ ἀπὸ τ῅ς ·ίζης ὑμῶν γενήσεται πυθμήν. Καὶ ἐν αὐτῷ ἀναβήσεται ·άβδος δικαιοσύνης τοῖς ἔθνεσι, κρῖναι καὶ σῶσαι πάντας τοὺς ἐπικαλουμένους Κύριον. Καὶ μετὰ ταὖτα ἀναστήσεται Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ εἰς ζωήν, καὶ ἐγὼ καὶ οἱ ἀδελφοί μου ἔξαρχοι σκ῅πτρον ἡμῶν ἐν Ἰσραὴλ ἐσόμεθα, Λευὶ πρῶτος, δεύτερος ἐγώ, τρίτος Ἰωσήφ, τέταρτος Βενιαμίν, πέμπτος ΢υμεών, ἕκτος Ἰσάχαρ, καὶ οὕτως καθεξ῅ς πάντες. Καὶ Κύριος εὐλόγησε τὸν Λευί· ὁ ἄγγελος τοὖ προσώπου ἐμέ· αἱ δυνάμεις τ῅ς δόξης τὸν ΢υμεών· ὁ οὐρανὸς τὸν Ῥουβήμ· τὸν Ἰσάχαρ ἡ γ῅· ἡ θάλασσα τὸν Ζαβουλών· τὰ ὄρη τὸν Ἰωσήφ· ἡ σκηνὴ τὸν Βενιαμίν· οἱ φωστ῅ρες τὸν Δάν· ἡ τρυφὴ τὸν Νεφθαλείμ· ὁ ἥλιος τὸν Γάδ· ἐλαία τὸν Ἀσήρ· καὶ ἔσται εἷς λαὸς Κυρίου, καὶ γλῶσσα μία· καὶ οὐκ ἔσται ἔτι πνεὖμα πλάνης τοὖ Βελίαρ, ὅτι ἐμβληθήσεται ἐν τῷ πυρὶ εἰς τὸν αἰῶνα. Καὶ οἱ ἐν λύπῃ τελευτήσαντες, ἀναστήσονται ἐν χαρᾶ, καὶ οἱ ἐν πτωχείᾳ διὰ Κύριον πλουτισθήσονται, καὶ οἱ ἐν πενίᾳ χορτασθήσονται, καὶ οἱ ἐν ἀσθενείᾳ ἰσχύσουσι, καὶ οἱ διὰ Κύριον ἀποθανόντες ἐξυπνισθήσονται ἐν ζωῆ. Καὶ οἱ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἔλαφοι Ἰακὼβ δραμοὖνται ἐν ἀγαλλιάσει, καὶ οἱ ἀετοὶ Ἰσραὴλ πετασθήσονται ἐν χαρᾶ· οἱ δὲ ἀσεβεῖς πενθήσουσι, καὶ ἁμαρτωλοὶ κλαύσονται, καὶ πάντες οἱ λαοὶ δοξάσουσι Κύριον εἰς αἰῶνας. Υυλάξατε οὗν, τέκνα μου, πάντα νόμον Κυρίου, ὅτι ἐστὶν ἐλπὶς π᾵σι τοῖς κατευθύνουσι τὴν ὁδὸν αὐτοὖ. Καὶ εἶπε πρὸς αὐτούς· Ἑκατὸν δεκαεννέα ἐτῶν ἐγὼ ἀποθνήσκω σήμερον ἐν ὀφθαλμοῖς ὑμῶν. Μηδείς με ἐνταφιάσῃ πολυτελῆ ἐσθ῅τι, ἥ τὴν κοιλίαν μου ἀναρήξει, ὅτι ταὖτα μέλλουσι ποιεῖν οἱ βασιλεύοντες· καὶ ἀναγάγετέ με εἰς Φεβρὼν μεθ’ ὑμῶν. Καὶ ταὖτα εἰπὼν ἐκοιμήθη Ἰούδας· καὶ ἐποίησαν οἱ υἱοὶ αὐτοὖ κατὰ πάντα, ὅσα ἐνετεί-λατο αὐτοῖς, καὶ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν Φεβρὼν μετὰ τῶν πατέρων αὐτοὖ.

ΓIAΘHΚH I΢AΥAΡ ΠEΡI AΠΛOΣHΣO΢
Ἀντίγραφον λόγων Ἰσάχαρ. Καλέσας τοὺς υἱοὺς αὐτοὖ, εἶπεν αὐτοῖς· Ἀκούσατε, τέκνα, Ἰσάχαρ τοὖ πατρὸς ὑμῶν, ἐνωτίσασθε ·»ματα, ἠγαπημένοι ὑπὸ Κυρίου. Ἐγὼ ἐτέχθην πέμπτος υἱὸς τῷ Ἰακώβ, ἐν μισθῷ τῶν μανδραγόρων. Ἰακὼβ γὰρ ἤνεγκε μανδραγόρους ἐκ τοὖ ἀγροὖ, καὶ προαπαντήσασα Ῥαχιὴλ ἔλαβεν αὐτούς. Ἔκλαιε δὲ Ῥουβήμ, καὶ ἐπὶ τῆ φωνῆ αὐτοὖ ἐξ῅λθε Λία ἡ μήτηρ μου. Σαὖτα δὲ ἦσαν μ῅λα εὐώδημα, ἃ ἐποίει ἡ γ῅ Ἀρὰμ ἐν ὕψει ὑποκάτω φάραγγος ὑδάτων. Eἶπε δὲ Ῥαχήλ· Oὐ δώσω αὐτά σοι, ὅτι ἔσονταί μοι ἀντὶ τέκνων. Ἠσαν δὲ μ῅λα δύο. Καὶ εἶπε Λία· Ἱκανούσθω σοι, ὅτι ἔλαβες τὸν ἄνδρα παρθενίας μου· μὴ καὶ ταὖτα λήψῃ; Ἡ δὲ εἶπεν· Ἰδού, ἔστω σοι Ἰακὼβ τὴν νύκτα ταύτην ἀντὶ τῶν μανδραγόρων τοὖ υἱοὖ σου. Eἶπε δὲ Λία πρὸς αὐτήν·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Μὴ καυχῶ, καὶ μὴ δοξάζου· ἐμὸς γάρ ἐστιν ὁ Ἰακώβ, κἀγὼ γυνὴ νεότητος αὐτοὖ. Ἡ δὲ Ῥαχὴλ εἶπε· Σί οὗν; ὅτι ἐμοὶ πρῶτον ἥρμοσται, καὶ δι’ ἐμὲ ἐδούλευσε τῷ πατρὶ ἡμῶν ἔτη δεκατέσσαρα. Σί σοι ποιήσω, ὅτι ἐπλήθυνεν ὁ δόλος καὶ ἡ πανουργία τῶν ἀνθρώπων, καὶ ὁ δόλος προχωρεῖ ἐπὶ τ῅ς γ῅ς. Eἰ δὲ μή, οὐκ ἅν ᾖς σὺ ὁρῶσα πρόσωπον Ἰακώβ· οὐ γὰρ γυνὴ αὐτοὖ σὺ εἶ, ἀλλ’ ἐν δόλῳ ἀντ’ ἐμοὖ εἰσήχθης. Καὶ ἐπλάνησέ με ὁ πατήρ μου, καὶ μεταστήσας με τῆ νυκτὶ ἐκείνῃ, οὐκ εἴασέ με ἰδεῖν· ὅτι εἰ ἤμην ἐκεῖ, οὐκ ἐγίνετο τοὖτο. Καὶ εἶπε Ῥαχήλ· Λαβὲ ἕνα μανδραγόραν, καὶ ἀντὶ τοὖ ἑνὸς ἐκμισθῶ σοι αὐτὸν ἐν μιᾶ νυκτί. Καὶ ἔγνω Ἰακὼβ τὴν Λίαν, καὶ συλλαβοὖσά με ἔτεκε· καὶ διὰ τὸν μισθὸν ἐκλήθην Ἰσάχαρ. Σότε ὤφθη τῷ Ἰακὼβ ἄγγελος Κυρίου λέγων ὅτι δύο τέκνα Ῥαχὴλ τέξεται, ὅτι διέπτυσε συνουσίαν ἀνδρός, καὶ ἐξελέξατο ἐγκράτειαν. Καὶ εἰ μὴ Λία ἡ μήτηρ μου ἀντὶ συνουσίας ἀπέδω τὰ δύο μ῅λα, ὀκτὼ υἱοὺς εἶχε τεκεῖν· διὰ τοὖτο ἓξ ἔτεκε, τοὺς δὲ δύο Ῥαχήλ, ὅτι ἐν τοῖς μανδραγόροις ἐπεσκέψατο αὐτὴν Κύριος. Eἶδε γάρ, ὅτι διὰ τέκνα ἤθελε συνεῖναι τῷ Ἰακώβ, καὶ οὐ διὰ φιληδονίαν. Προσθ῅σα γὰρ καὶ τῆ ἐπαύριον ἀπέδοτο τὸν Ἰακώβ, ἵνα λάβῃ καὶ τὸν ἄλλον μανδραγόρα. Διὰ τοὖτο ἐν τοῖς μανδραγόροις ἐπήκουσε Κύριος τ῅ς Ῥαχήλ· ὅτι καίγε ποθήσασα αὐτοὺς οὐκ ἔφαγεν, ἀλλὰ ἀνέθηκεν αὐτοὺς ἐν οἴκῳ Κυρίου, προσενέγκασα ἱερεῖ ὑψίστου, τῷ ὄντι ἐν τῷ καιρῷ ἐκείνῳ. Ὅτε οὗν ἡδρύνθην, τέκνα μου, ἐπορευόμην ἐν εὐθύτητι καρδίας, καὶ ἐγενόμην γεωργὸς τῶν πατέρων μου καὶ τῶν ἀδελφῶν μου, καὶ ἔφερον καρποὺς ἐξ ἀγρῶν κατὰ καιρὸν αὐτῶν, καὶ εὐλόγησέ με ὁ πατήρ μου βλέπων, ὅτι ἐν ἁπλότητι πορεύομαι.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ οὐκ ἤμην περίεργος ἐν ταῖς πράξεσί μου, οὐδὲ πονηρὸς καὶ βάσκανος τῷ πλησίον· οὐ κατελάλησά τινος, οὐδὲ ἔψεξα βίον ἀνθρώπου, πορευόμε- νος ἐν ἁπλότητι ὀφθαλμῶν. Διὰ τοὖτο τριάκοντα ἐτῶν ἔλαβον ἐμαυτῷ γυναῖκα, ὅτι ὁ κάματος κατήσθιε τὴν ἰσχύν μου· καὶ οὐκ ἐνενόουν ἡδονὴν γυναικός, ἀλλὰ διὰ τοὖ κόπου ὁ ὕπνος μου περιεγένετο, καὶ πάντοτε ἔχαιρεν ἐπὶ τῆ ἁπλότητί μου ὁ πατήρ μου. Eἴτι γὰρ ἔκαμνον, π᾵σαν ὀπώραν καὶ π᾵ν πρωτογένημα πρῶτον διὰ τοὖ ἱερέως Κυρίῳ προσέ-φερον, ἔπειτα τῷ πατρί μου, καὶ τότε ἐγώ. Καὶ Κύριος ἐδιπλασίαζε τὰ ἀγαθὰ ἐν χερσί μου. Ἤιδει δὲ καὶ Ἰακώβ, ὅτι ὁ Θεὸς συνεργεῖ τῆ ἁπλότητί μου· παντὶ γὰρ πένητι καὶ παντὶ θλιβομένῳ παρεῖχον τ῅ς γ῅ς τὰ ἀγαθὰ ἐν ἁπλότητι καρδίας. Καὶ νὖν ἀκούσατέ μου, τέκνα, καὶ πορεύεσθε ἐν ἁπλότητι καρδίας, ὅτι εἶδον ἐν αὐτῆ π᾵σαν εὐαρέστησιν Κυρίου. Ὁ ἁπλοὖς χρυσίον οὐκ ἐπιθυμεῖ, τὸν πλησίον οὐ πλεονεκτεῖ, βρωμάτων ποικίλων οὐκ ἐφίεται, ἐσθ῅τα διάφορον οὐ θέλει, χρόνους μακροὺς οὐχ ὑπογράφει ζ῅ν, ἀλλὰ μόνον ἐκδέχεται τὸ θέλημα τοὖ Θεοὖ· καίγε τὰ πνεύματα τ῅ς πλάνης οὐδὲν ἰσχύουσι πρὸς αὐτόν. Oὐ γὰρ εἶδεν ἐπιδέξασθαι κάλλος θηλείας, ἵνα μὴ ἐν διαστροφῆ μιάνῃ τὸν νοὖν αὐτοὖ. οὐ ζ῅λος ἐν διαβουλίοις αὐτοὖ ἐπελεύσεται· οὐ βασκανία ἐκτήκει ψυχὴν αὐτοὖ, οὐδὲ πορισμὸν ἐν ἀπληστείᾳ ἐννοεῖ· πορεύεται γὰρ ἐν εὐθύτητι ζω῅ς, καὶ πάντα ὁρᾶ ἐν ἁπλότητι, μὴ ἐπιδεχόμενος ὀφθαλμοῖς πονηρίας ἀπὸ τ῅ς πλάνης τοὖ κόσμου, ἵνα μὴ ἴδῃ διεστραμμένως τι τῶν ἐντολῶν τοὖ Κυρίου.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Υυλάξατε οὗν νόμον Θεοὖ, τέκνα μου, καὶ τὴν ἁπλότητα κτήσασθε, καὶ ἐν ἀκακίᾳ πορεύεσθε, μὴ περιεργα- ζόμενοι ἐντολὰς Κυρίου, καὶ τοὖ πλησίον τὰς πράξεις· ἀλλ’ ἀγαπ᾵τε Κύριον καὶ τὸν πλησίον, πένητα καὶ ἀσθεν῅ ἐλε᾵τε. Ὑπόθετε τὸν νῶτον ὑμῶν εἰς τὸ γεωργεῖν, καὶ ἐργάζεσθε ἐν ἔργοις γ῅ς καθ’ ἑκάστην γεωργείαν, δῶρα μετ’ εὐχαριστείας Κυρίῳ προσφέροντες· ὅτι ἐν πρωτο-γενήμασι καρπῶν γ῅ς εὐλόγησε Κύριος, καθὼς εὐλόγησε πάντας τοὺς ἁγίους, ἀπὸ Ἄβελ ἕως τοὖ νὖν. Oὐ γὰρ δέδοταί σοι ἄλλη μερίς, ἥ τ῅ς πιότητος τ῅ς γ῅ς, ἧς ἐν πόνοις οἱ καρποί· ὅτι ὁ πατὴρ ἡμῶν Ἰακὼβ ἐν εὐλογίαις γ῅ς καὶ ἀπαρχῶν καρπῶν εὐλόγησέ με. Καὶ ὁ Λευὶ καὶ ὁ Ἰούδας ἐδοξάσθη παρὰ Κυρίου ἐν υἱοῖς Ἰακώβ. Καὶ γὰρ Κύριος ἐκλήρωσεν ἐν αὐτοῖς, καὶ τῷ μὲν ἔδωκε τὴν ἱερατείαν, τῷ δὲ τὴν βασιλείαν. Aὐτοῖς οὗν ὑπακούσατε, καὶ τῆ ἁπλότητι τοὖ πατρὸς ὑμῶν περιπατήσατε· ὅτι καὶ τῷ Γὰδ ἐδόθη ἀπολέσαι τὰ πειρατήρια τὰ ἐπερχόμενα τῷ Ἰσραήλ. Oἶδα, τέκνα μου, ὅτι ἐν ἐσχάτοις καιροῖς καταλεί-ψουσιν οἱ υἱοὶ ὑμῶν τὴν ἁπλότητα, καὶ κολληθήσονται τῆ ἀπληστίᾳ· καὶ ἀφέντες τὴν ἀκακίαν, προσπελάσουσι τῆ κακουργίᾳ, καὶ καταλιπόντες τὰς ἐντολὰς Κυρίου, κολληθή-σονται τῷ Βελίαρ· καὶ ἀφέντες τὸ γεώργειον, ἐξακολουθή-σουσι τοῖς πονηροῖς διαβουλίοις αὐτῶν, καὶ διασπαρήσονται ἐν τοῖς ἔθνεσι, καὶ δουλεύσουσι τοῖς ἐχθροῖς αὐτῶν. Καὶ ὑμεῖς οὗν εἴπατε ταὖτα τοῖς τέκνοις ὑμῶν, ὅπως ἐὰν ἁμαρτή-σωσι, τάχειον ἐπιστρέψουσι πρὸς Κύριον· ὅτι ἐλεήμων ἐστί, καὶ ἐξελεῖται αὐτούς, τοὖ ἐπιστρέψαι εἰς τὴν γ῅ν αὐτῶν. Ἑκατὸν εἰκοσιδύο ἐτῶν εἰμι ἐγώ· καὶ οὐκ ἔγνων ἐπ’ ἐμὲ ἁμαρτίαν εἰς θάνατον. Πλὴν τ῅ς γυναικός μου, οὐκ ἔγνων ἄλλην· οὐκ ἐπόρνευσα ἐν μετεωρισμῷ ὀφθαλμῶν μου·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

οἶνον εἰς ἀποπλάνησιν οὐκ ἔπιον· π᾵ν ἐπιθύμημα τοὖ πλησίον οὐκ ἐπόθησα· δόλος οὐκ ἐγένετο ἐν καρδίᾳ μου· ψεὖδος οὐκ ἀν῅λθε διὰ τῶν χειλέων μου. Παντὶ ἀνθρώπῳ ὀδυνομένῳ συνεστέναξα, καὶ πτωχῷ μετέδωκα τὸν ἄρτον μου. Oὐκ ἔφαγον μόνος· ὅριον οὐκ ἔλυσα· εὐσέβειαν ἐποίησα ἐν πάσαις ταῖς ἡμέραις μου καὶ ἀλήθειαν. Σὸν Κύριον ἠγάπησα ἐν πάσῃ τῆ ἰσχύι μου· ὁμοίως καὶ πάντα ἄνθρωπον ἠγάπησα, ὡς τέκνα μου. Σαὖτα καὶ ὑμεῖς ποιήσατε, τέκνα μου, καὶ π᾵ν πνεὖμα τοὖ Βελίαρ φεύξεται ἀφ’ ὑμῶν, καὶ π᾵σα πρ᾵ξις πονηρῶν ἀνθρώπων οὐ κυριεύσει ὑμῶν· καὶ πάντα ἄγριον θ῅ρα καταδουλώσεσθε, ἔχοντες μεθ’ ἑαυτῶν τὸν Θεὸν τοὖ οὐρανοὖ, συμπορευόμενον τοῖς ἀνθρώποις ἐν ἁπλότητι καρδίας. Καὶ ἐνετείλατο αὐτοῖς, ὅπως ἀναγάγωσιν αὐτὸν ἐν Φεβρών, κἀκεῖ αὐτὸν θάψωσιν ἐν τῷ σπηλαίῳ μετὰ τῶν πατέρων αὐτοὖ. Καὶ ἐξέτεινε τοὺς πόδας αὐτοὖ, καὶ ἀπέθανε πέμπτος ἐν γήρι καλῷ, π᾵ν μέλος ἔχων ὑγιές, καὶ ἰσχύων ὕπνωσεν ὕπνον αἰώνιον.

ΓIAΘHΚH ΕAΒOΤΛΧΝ ΠEΡI EΤ΢ΠΛAΓΥΝIA΢ ΚAI EΛEOΤ΢
Ἀντίγραφον Ζαβουλών, ὃ διέθετο τοῖς τέκνοις αὐτοὖ ριδ ἔτει τ῅ς ζω῅ς αὐτοὖ, μετὰ λβ ἔτη τοὖ θανάτου Ἰωσήφ. Καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἀκούσατέ μου, υἱοὶ Ζαβουλών, προσέ-χετε ·»μασι πατρὸς ὑμῶν. Ἐγώ εἰμι Ζαβουλών, δόσις ἀγαθὴ τοῖς γονεὖσί μου. Ἐν γὰρ τῷ γεννηθ῅ναί με, ηὐξήθη ὁ πατὴρ ἡμῶν ἕως σφόδρα, καὶ τὰ ποίμνια, καὶ τὰ βουκόλια, ὅτε ἐν τοῖς ποικίλοις ·άβδοις εἶχε τὸν κλ῅ρον. Oὐκ ἔγνων, τέκνα μου, ὅτι ἥμαρτον ἐν ταῖς ἡμέραις μου, παρεκτὸς ἐννοίας· οὐδὲ μιμνήσκομαι ὅτι παρανομίαν ἐποίησα, πλὴν τὴν ἄγνοιαν ἣν ἐποίησα ἐπὶ τοὖ Ἰωσήφ, ὅτι ἐσκέπασα ἐπὶ τοῖς ἀδελφοῖς μου, μὴ εἰπεῖν τῷ πατρί μου τὸ γενόμενον, Καὶ ἔκλαιον πολλὰ ἐν κρυφῆ· ἐφοβούμην γὰρ τοὺς ἀδελφούς μου, ὅτι συνέθεντο πάντες ὁμοὖ, εἴτις ἐξείποι τὸ μυστήριον, ἀναιρεθ῅ναι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

αὐτὸν μαχαίρᾳ. Πλὴν ὅτε ἐβού-λοντο ἀνελεῖν αὐτόν, πολλὰ διεμαρτυράμην αὐτοῖς μετὰ δακρύων, τοὖ μὴ ποι῅σαι τὴν ἀνομίαν ταύτην. Ἠλθον γὰρ ΢υμεὼν καὶ Γὰδ ἐπὶ τὸν Ἰωσὴφ τοὖ ἀνελεῖν αὐτόν· καὶ πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον Ἰωσήφ, ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἐλεήσατέ με, ἀδελφοί μου, οἰκτειρήσατε τὰ σπλάγχνα Ἰακὼβ τοὖ πατρὸς ἡμῶν. Μὴ ἐπαγάγετε ἐπ’ ἐμὲ τὰς χεῖρας ὑμῶν, τοὖ ἐκχέαι αἷμα ἀθῷον, ὅτι οὐχ ἥμαρτον εἰς ὑμ᾵ς. Eἰ δὲ καὶ ἥμαρτον, ἐν παιδείᾳ παιδεύσατέ με· τὴν δὲ χεῖρα ὑμῶν μὴ ἐπενέγκητε διὰ Ἰακὼβ τὸν πατέρα ἡμῶν. Ὡς δὲ ἔλεγε τὰ ·»ματα ταὖτα, εἰς οἶκτον ἦλθον ἐγώ, καὶ ἠρξάμην κλαίειν, καὶ τὰ ἥπατά μου ἐξελύθησαν ἐπ’ ἐμέ, καὶ π᾵σα ἡ ὑπόστασις τῶν σπλάγχνων μου ἐχαυνοὖτο ἐπὶ τὴν ψυχήν μου. Ἔκλαιε δὲ καὶ Ἰωσὴφ κἀγὼ σὺν αὐτῷ, καὶ ἐβόμβη ἡ καρδία μου, καὶ οἱ ἁρμοὶ τοὖ σώματός μου ἐξέστησαν καὶ οὐκ ἠδυνάμην τοὖ στ῅ναι. Καὶ ἰδών με συνκλαίοντα αὐτῷ, κἀκείνους ἐπερχομένους ἀνελεῖν αὐτόν, κατέφυγεν ὀπίσω μου, δεόμενος αὐτῶν. Ἀναστὰς δὲ Ῥουβὴμ εἶπεν· Ἀδελφοί, μὴ ἀποκτείνωμεν αὐτόν, ἀλλὰ  ίψωμεν αὐτὸν εἰς ἕνα τῶν λάκκων τῶν ξηρῶν τούτων, ὧν ὤρυξαν οἱ πατέρες ἡμῶν, καὶ οὐχ ε὘ρον ὕδωρ. Διὰ γὰρ τοὖτο ἐκώλυσε Κύριος τοὖ ἀναβ῅ναι ὕδωρ ἐν αὐτοῖς, ἵνα γένηται περιποίησις τοὖ Ἰωσήφ. Καὶ ἐποίησε Κύριος οὕτως, ἕως ο὘ ἐπώλησαν αὐτὸν τοῖς Ἰσμαηλίταις. Καὶ γὰρ τ῅ς τιμ῅ς τοὖ Ἰωσήφ, τέκνα, ἐγὼ οὐκ ἐκοινώνησα, ἀλλὰ ΢υμεὼν καὶ Γὰδ καὶ οἱ ἄλλοι ἓξ ἀδελφοὶ ἡμῶν λαβόντες τὴν τιμὴν τοὖ Ἰωσήφ, ἐπριάσαντο ὑποδήματα ἑαυτοῖς καὶ ταῖς γυναιξὶν αὐτῶν καὶ τοῖς τέκνοις αὐτῶν, εἰπόντες· Oὐ φαγόμεθα αὐτήν, ὅτι τιμὴ αἵματος τοὖ ἀδελφοὖ ἡμῶν αὕτη, ἀλλὰ καταπατήσει καταπατήσωμεν αὐτήν, ἀνθ’ ὧν εἶπε βασιλεύειν ἐφ’ ἡμ᾵ς· καὶ εἴδωμεν, τί ἔσται τὰ ἐνύπνια αὐτοὖ. Διὰ τοὖτο ἐν γραφῆ νόμου Ἐνὼχ γέγραπται, τὸν μὴ θέλοντα ἀναστ῅σαι σπέρμα τῷ ἀδελφῷ αὐτοὖ, ὑπολυθήσεσθαι τὸ ὑπόδημα, καὶ ἐμπτύεσθαι εἰς τὸ πρόσωπον.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ οἱ ἀδελφοὶ Ἰωσὴφ οὐκ ἠθέλησαν εἰς ζωὴν ἀδελφοὖ αὐτῶν· καὶ Κύριος ὑπέλυσεν αὐτοὺς τὸ ὑπόδη-μα Ἰωσήφ. Καὶ γὰρ ἐλθόντες ἐν Aἰγύπτῳ, ὑπελύθησαν ὑπὸ τῶν παίδων Ἰωσὴφ ἔμπροσθε τοὖ πυλῶνος, καὶ οὕτως προσεκύνησαν τῷ Ἰωσὴφ κατὰ τὸν τύπον τοὖ Υαραώ. Oὐ μόνον δὲ προσεκύνησαν αὐτῷ, ἀλλὰ καὶ ἐνεπτύσθησαν, παραχρ῅μα πεσόντες ἔμπροσθεν αὐτοὖ· καὶ οὕτως Ἠσχύνθη-σαν ἔμπροσθε τῶν Aἰγυπτίων. Μετὰ ταὖτα γὰρ ἤκουσαν οἱ Aἰγύπτιοι πάντα τὰ κακὰ ἃ ἐποιήσαμεν τῷ Ἰωσήφ. Μετὰ ταὖτα ἔβαλον ἐσθίειν ἐκεῖνοι. Ἐγὼ γὰρ δύο ἡμέρας καὶ δύο νύκτας οὐκ ἐγευσάμην, σπλαγχνιζόμενος ἐπὶ Ἰωσήφ. Καὶ Ἰούδας οὐ συνέτρωγεν αὐτοῖς· προσεῖχε δὲ τῷ λάκκῳ, ὅτι ἐφοβεῖτο μὴ ἀποπηδήσαντες ΢υμεὼν καὶ Γὰδ ἀνέλωσιν αὐτόν. Καὶ ὁρῶντες κἀμὲ μὴ ἐσθίοντα, ἔθεντό με τηρεῖν αὐτὸν, ἕως ο὘ ἐπράθη. Ἐποίησε δὲ ἐν τῷ λάκκῳ τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας, καὶ οὕτως ἐπράθη ἄσιτος. Καὶ ἀκούσας Ῥουβὴμ ὅτι ἐπράθη ἀπόντος αὐτοὖ, περισχισάμενος ἐθρήνει λέγων· Πῶς ὄψομαι τὸ πρόσωπον Ἰακὼβ τοὖ πατρός μου; καὶ λαβὼν τὸ ἀργύριον κατέδραμε τοῖς ἐμπόροις, καὶ οὐδένα ε὘ρεν· ἀφέντες γὰρ τὴν ὁδὸν τὴν μεγάλην, ἐπορεύθησαν διὰ τραγλοκολπητῶν ἐν τῆ συντόμῳ. Καὶ οὐκ ἔφαγε Ῥουβὴμ ἄρτον ἐν τῆ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ. Προσελθὼν οὗν Δὰν εἶπεν αὐτῷ· Μὴ κλαῖε, μηδὲ πένθει· ε὘ρον γὰρ, τί εἴπομεν τῷ πατρὶ ἡμῶν Ἰακώβ. Θύσωμεν χίμαρρον αἰγῶν, καὶ ἐμβάψωμεν τὸν χιτῶνα Ἰωσήφ, καὶ ἐροὖμεν· Ἐπίγνωθι, εἰ χιτὼν τοὖ υἱοὖ σού ἐστιν ο὘τος· τὸν γὰρ χιτῶνα τοὖ πατρὸς ἡμῶν ἐξέδυσαν τὸν Ἰωσὴφ ἐν τῷ μέλλειν πιπράσκειν αὐτόν, καὶ ἐνέδυσαν αὐτὸν ἱμάτιον παλαιὸν δούλου. Σὸν δὲ χιτῶνα εἶχε ΢υμεών, καὶ οὐκ ἤθελε δοὖναι αὐτόν, θέλων τῆ ·ομφαίᾳ αὐτοὖ κατακόψαι αὐτόν, ὀργιζόμενος ὅτι ἔζησε καὶ οὐκ ἀνεῖλεν αὐτόν. Ἀναστάντες δὲ κατ’ αὐτοὖ πάντες ὁμοὖ εἴπομεν ὅτι ἐὰν μὴ δῷς, ἐροὖμεν ὅτι σὺ μόνος ἐποίησας τὸ πονηρὸν ἐν Ἰσραήλ. Καὶ οὕτως δίδωσιν αὐτόν, καὶ ἐποίησαν καθὼς εἶπεν ὁ Δάν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ νὖν, τέκνα μου, ἀναγγελῶ ὑμῖν τοὖ φυλάσσειν τὰς ἐντολὰς Κυρίου, καὶ ποιεῖν ἔλεος ἐπὶ τὸν πλησίον, καὶ εὐσπλαγχνίαν πρὸς πάντας ἔχειν, οὐ μόνον πρὸς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄλογα. Διὰ γὰρ ταὖτα εὐλόγησέ με Κύριος, καὶ πάντων τῶν ἀδελφῶν μου ἀσθενούντων ἐγὼ ἄνοσος παρ῅λθον· οἶδε γὰρ Κύριος ἑκάστου τὴν προαίρεσιν. Ἔχετε οὗν ἔλεος ἐν σπλάγχνοις ὑμῶν, τέκνα μου, ὅτι ὡς ἄν τις ποιήσῃ τῷ πλησίον αὐτοὖ, οὕτως καὶ ὁ Κύριος ποιήσει αὐτῷ. Καὶ γὰρ οἱ υἱοὶ τῶν ἀδελφῶν μου ἠσθένουν, ἀπέθνησκον διὰ Ἰωσήφ, ὅτι οὐκ ἐποίησαν ἔλεος ἐν σπλάγχ-νοις αὐτῶν· οἱ δὲ ἐμοὶ υἱοὶ ἄνοσοι διεφυλάχθησαν, ὡς οἴδατε. Καὶ ὅτε ἤμην ἐν τῆ Φαναάν, εἰς παράλιον ἐθήρευον θ῅ρα ἰχθύων Ἰακὼβ τῷ πατρί μου· καὶ πολλῶν ἀγχομένων ἐν τῆ θαλάσσῃ, ἐγὼ ἀβλαβὴς διέμεινα. Πρῶτος ἐγὼ ἐποίησα σκάφος ἐν θαλάσσῃ ἐπιπλέειν, ὅτι Κύριος ἔδωκέ μοι σύνεσιν καὶ σοφίαν ἐν αὐτῷ· καὶ καθ῅κα ξύλον ὄπισθεν αὐτοὖ, καὶ ὀθόνην ἐξέτεινα ἐν ὀρθῷ ξύλῳ ἐμμέσῳ· καὶ ἐν αὐτῷ διαπορευόμενος τοὺς αἰγιαλούς, ἡλίευον ἰχθύας οἴκῳ τοὖ πατρός μου, ἕως ἤλθωμεν εἰς Aἴγυπτον· καὶ ἐκ τ῅ς θήρας μου παντὶ ἀνθρώπῳ ξένῳ σπλαγχνιζόμενος ἐδίδουν. Eἰ δὲ ἦν ξένος, ἥ νοσῶν, ἥ γηράσας, ἑψήσας τοὺς ἰχθύας, καὶ ποιήσας αὐτὰ ἀγαθῶς, κατὰ τὴν ἑκάστου χρείαν προσέφερον π᾵σι, συνάγων καὶ συμπάσχων. Διὰ τοὖτο καὶ ὁ Κύριος πολὺν ἰχθὺν ἐποίησέ μοι θηρ᾵ν. Ὁ γὰρ μεταδιδοὺς τῷ πλησίον, λαμβάνει πολλαπλασίονα παρὰ Κυρίου. Πέντε ἔτη ἡλίευσα, παντὶ ἀνθρώπῳ ὃν ἑωράκειν μεταδιδούς, καὶ παντὶ τῷ οἴκῳ τοὖ πατρός μου ἐξαρκῶν. Σὸ θέρος ἡλίευον, καὶ ἐν χειμῶνι ἐποίμαινον μετὰ τῶν ἀδελφῶν μου.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Νὖν ἀναγγελῶ ὑμῖν ἃ ἐποίησα. Eἶδον θλιβόμενον ἐν γυμνότητι χειμῶνος, καὶ σπλαγχνισθεὶς ἐπ’ αὐτόν, κλέψας ἱμάτιον ἐκ τοὖ οἴκου μου κρυφέως, ἔδωκα τῷ θλιβομένῳ. Καὶ ὑμεῖς οὗν, τέκνα μου, ἐξ ὧν παρέχει ὑμῖν ὁ Θεός, ἀδιακρίτως π᾵σι σπλαγχνιζόμενοι ἐλε᾵τε, καὶ παρέχετε παντὶ ἀνθρώπῳ ἐν ἀγαθῆ καρδίᾳ. Eἰ δὲ μὴ ἔχετε πρὸς καιρὸν δοὖναι τῷ χρῄζοντι, συμπάσχετε ἐν σπλάγχνοις ἐλέους. Oἶδα ὅτι ἡ χείρ μου οὐχ ε὘ρε πρὸς τὸ παρὸν ἐπιδοὖναι τῷ χρῄζοντι, καὶ ἔτι ἑπτὰ σταδίους συμπορευόμενος αὐτῷ, ἔκλαιον· καὶ τὰ σπλάγχνα μου ἐστρέφετο ἐπ’ αὐτῷ εἰς συμπάθειαν. Καὶ ὑμεῖς οὗν, τέκνα μου, ἔχετε εὐσπλαγχνίαν κατὰ παντὸς ἀνθρώπου ἐν ἐλέει, ἵνα καὶ ὁ Κύριος εἰς ὑμ᾵ς σπλαγχνισθεὶς ἐλεήσῃ ὑμ᾵ς· ὅτι καίγε ἐπ’ ἐσχάτων ἡμερῶν ὁ Θεὸς ἀποστέλλει τὸ σπλάγχνον αὐτοὖ ἐπὶ τ῅ς γ῅ς, καὶ ὅπου εὕρῃ σπλάγχνα ἐλέους, ἐν αὐτῷ κατοικεῖ. Ὅσον γὰρ ἄνθρωπος σπλαγχνίζεται εἰς τὸν πλησίον, τοσοὖτον Κύριος εἰς αὐτόν. Ὅτε γὰρ κατήλθομεν εἰς Aἴγυπτον, Ἰωσὴφ οὐκ ἐμνησικάκησεν εἰς ἡμ᾵ς· ἐμὲ δὲ ἰδών, ἐσπλαγχ-νίσθη. Eἰς ὃν ἐμβλέποντες καὶ ὑμεῖς, ἀμνησίκακοι γίνεσθε, τέκνα μου, καὶ ἀγαπ᾵τε ἀλλήλους, καὶ μὴ λογίζεσθε ἕκαστος τὴν κακίαν τοὖ ἀδελφοὖ αὐτοὖ· ὅτι τοὖτο χωρίζει ἑνότητα, καὶ π᾵σαν συγγένειαν διασκορπίζει, καὶ τὴν ψυχὴν ταράσσει. Ὁ γὰρ μνησίκακος σπλάγχνα ἐλέους οὐκ ἔχει. Προσέχετε τὰ ὕδατα, ὅτι ἐπὶ τὸ αὐτὸ πορεύεται, λίθους, ξύλα, τὴν ἅμμον κατασύρει· ἐὰν δὲ εἰς πολλὰ διαιρεθῆ, ἡ γ῅ ἀφανίζει αὐτά, καὶ γίνεται εὐκαταφρόνητα. Καὶ ὑμεῖς, ἐὰν διαιρεθ῅τε, ἔσεσθε οὕτως. Μὴ σχισθ῅τε εἰς δύο κεφαλάς, ὅτι π᾵ν ὃ ἐποίησεν ὁ Κύριος κεφαλὴν μίαν ἔχει. Ἔδωκε δύο ὤμους, χεῖρας, πόδας, ἀλλὰ πάντα τὰ μέλη τῆ μιᾶ κεφαλῆ ὑπακούει.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἔγνων ἐν γραφῆ πατέρων μου, ὅτι ἐν ἐσχάταις ἡμέραις ἀποστήσεσθε ἀπὸ Κυρίου, καὶ διαιρεθήσεσθε ἐν Ἰσραήλ, καὶ δύο βασιλεὖσιν ἐξακολουθή-σετε, καὶ π᾵ν βδέλυγμα ποιήσετε, καίγε π᾵ν εἴδωλον προσκυνήσετε, καὶ αἰχμαλωτεύσουσιν ὑμ᾵ς οἱ ἐχθροὶ ὑμῶν, καὶ καθίσεσθε ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἐν πάσαις ἀσθενείαις καὶ θλίψεσι καὶ ὀδύνης ψυχ῅ς. Καὶ μετὰ ταὖτα μνησθήσεσθε Κυρίου, καὶ μετανοήσετε, καὶ ἐπιστρέψει ὑμ᾵ς, ὅτι ἐλεήμων ἐστὶ καὶ εὔσπλαγχνος, μὴ λογιζόμενος κακίαν τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, διότι σάρξ εἰσι καὶ τὰ πνεύματα τ῅ς πλάνης ἀπατᾶ αὐτοὺς ἐπὶ πάσαις πράξεσιν αὐτῶν. Καὶ μετὰ ταὖτα ἀνατέλλει ὑμῖν αὐτὸς ὁ Κύριος, φῶς δικαιοσύνης, καὶ ἴασις καὶ εὐσπλαγχνία ἐπὶ ταῖς πτέρυξιν αὐτοὖ. Aὐτὸς λυτρώσηται π᾵σαν αἰχμαλωσίαν υἱῶν ἀνθρώπων ἐκ τοὖ Βελίαρ, καὶ π᾵ν πνεὖμα πλάνης πατηθήσεται· καὶ ἐπιστρέ-ψει πάντα τὰ ἔθνη εἰς παραζήλωσιν αὐτοὖ, καὶ ὄψεσθε Θεὸν ἐν σχήματι ἀνθρώπου, ὃν ἅν ἐκλέξηται Κύριος, Ἱερου-σαλὴμ ὄνομα αὐτῷ. Καὶ πάλιν ἐν πονηρίᾳ λόγων ὑμῶν παροργίσετε αὐτόν, καὶ ἀπορηφήσεσθε ἕως καιροὖ συντελείας. Καὶ νὖν, τέκνα μου, μὴ λυπεῖσθε ὅτι ἀποθνήσκω ἐγώ, μηδὲ συμπίπτετε ὅτι ἀπολείπω ὑμῶν. Ἀναστήσομαι γὰρ πάλιν ἐμμέσῳ ὑμῶν ὡς ἡγούμενος ἐμμέσῳ υἱῶν αὐτοὖ, καὶ εὐφρανθήσομαι ἐμμέσῳ τ῅ς φυλ῅ς μου, ὅσοι ἐφύλαξαν νόμον Κυρίου καὶ ἐντολὰς Ζαβουλὼν πατρὸς αὐτῶν. Ἐπὶ δὲ τοὺς ἀσεβεῖς ἐπάξει Κύριος πὖρ αἰώνιον, καὶ ἀπολέσει αὐτοὺς ἕως γενεῶν. Ἐγὼ εἰς τὴν ἀνάπαυσίν μου ἀποτρέχω, ὡς οἱ πατέρες μου· ὑμεῖς δὲ φοβεῖσθε Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν ἐν πάσῃ ἰσχύι πάσας τὰς ἡμέρας τ῅ς ζω῅ς ὑμῶν. Καὶ ταὖτα εἰπών, ἐκοιμήθη ὕπνῳ καλῷ, καὶ ἔθηκαν αὐτὸν οἱ υἱοὶ αὐτοὖ ἐν θήκῃ· ὕστερον δὲ ἀναγαγόντες αὐτὸν εἰς Φεβρών, ἔθαψαν μετὰ τῶν πατέρων αὐτοὖ.

ΓIAΘHΚH ΓAΝ ΠEΡI ΘΤΜOΤ ΚAI ΦEΤΓOΤ΢
]

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἀντίγραφον λόγων Δάν, ὧν εἶπε τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ ἐπ’ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν αὐτοὖ. Ἑκατοστῷ εἰκοστῷ πέμπτῳ ἔτει τ῅ς ζω῅ς αὐτοὖ, καλέσας τὴν πατριὰν αὐτοὖ, εἶπεν· Ἀκούσατε υἱοὶ Δὰν λόγων μου, προσέχετε ·»μασι στόματος τοὖ πατρὸς ὑμῶν. Ἐπείρασα ἐν καρδίᾳ μου καὶ ἐν πάσῃ τῆ ζωῆ μου, ὅτι καλὸν Θεῷ καὶ εὐάρεστον ἡ ἀλήθεια μετὰ δικαιοπραγίας· καὶ ὅτι πονηρὸν τὸ ψεὖδος καὶ ὁ θυμός, ὅτι π᾵σαν κακίαν ἄνθρωπον ἐκδιδάσκει. Ὁμολογῶ σήμερον ὑμῖν, τέκνα μου, ὅτι ἐν καρδίᾳ μου ἡδώμην περὶ τοὖ θανάτου Ἰωσήφ, ἀνδρὸς ἀληθινοὖ καὶ ἀγαθοὖ, καὶ ἔχαιρον ἐπὶ τῆ πράσει Ἰωσήφ, ὅτι ὑπὲρ ἡμ᾵ς ὁ πατὴρ αὐτοὖ ἠγάπα. Σὸ γὰρ πνεὖμα τοὖ ζήλου καὶ τ῅ς ἀλαζονείας ἔλεγέ μοι· Καίγε σὺ υἱὸς αὐτοὖ. Καὶ ἓν τῶν πνευμάτων τοὖ Βελίαρ συνήργει μοι, λέγων· Λαβὲ τὸ ξίφος τοὖτο, καὶ ἐν αὐτῷ ἄνελε τὸν Ἰωσήφ, καὶ ἀγαπήσει σε ὁ πατήρ σου, ἀποθανόντος αὐτοὖ. Σοὖτό ἐστι τὸ πνεὖμα τοὖ θυμοὖ τὸ πεῖθόν με, ἵνα ὡς πάρδαλις ἐκμυζᾶ ἔριφον, οὕτως ἐκμυζήσω τὸν Ἰωσήφ. Ἀλλ’ ὁ Θεὸς Ἰακὼβ τοὖ πατρὸς ἡμῶν οὐκ ἐνέβαλεν αὐτὸν εἰς τὰς χεῖράς μου, ἵνα εὕρω αὐτὸν μόνον, οὐδὲ ἔασε τὸ ἀνόμιμα τοὖτο ποι῅σαι ἵνα λυθῶσι δύο σκ῅πτρα ἐν Ἰσραήλ. Καὶ νὖν, τέκνα μου, ἐγὼ ἀποθνήσκω, καὶ ἐν ἀληθείᾳ λέγω ὑμῖν, ὅτι ἐὰν μὴ διαφυλάξητε ἑαυτοὺς ἀπὸ τοὖ πνεύματος τοὖ ψεύδους καὶ τοὖ θυμοὖ, καὶ ἀγαπήσητε τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν μακροθυμίαν, ἀπολεῖσθε. Σύφλωσίς ἐστιν ἐν τῷ θυμῷ, τέκνα μου, καὶ οὐκ ἔστι τις θυμώδης ὁρῶν πρόσωπον ἐν ἀληθείᾳ· ὅτι κἅν πατήρ, κἅν μήτηρ ἐστίν, ὡς πολεμίοις προσέχει ἑαυτοῖς· ἐὰν ᾖ ἀδελφός, οὐκ οἶδεν· ἐὰν προφήτης Κυρίου, παρακούει· ἐὰν δίκαιος, οὐ βλέπει· φίλον οὐ γνωρίζει.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Περιβάλλει γὰρ αὐτὸν τὸ πνεὖμα τοὖ θυμοὖ τὰ δίκτυα τ῅ς πλάνης, καὶ τυφλοῖ τοὺς φυσικοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοὖ, διὰ τοὖ ψεύδους σκοτοῖ τὴν διάνοιαν αὐτοὖ, καὶ τὴν ἰδίαν ὅρασιν παρέχει αὐτῷ. Ἐν τίνι δὲ περιβάλλει τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοὖ; ἐν μίσει καρδίας, καὶ δίδωσιν αὐτῷ καρδίαν ἰδίαν κατὰ τοὖ ἀδελφοὖ εἰς φθόνον. Πονηρὸς ὁ θυμός, τέκνα μου, καὶ γὰρ αὐτῆ τῆ ψυχῆ αὐτὸς γίνεται ψυχή· καὶ τὸ μὲν σῶμα ἰδιοποιεῖται τοὖ θυμώδους, τ῅ς δὲ ψυχ῅ς κατακυριεύει, καὶ παρέχει τῷ σώματι δύναμιν ἰδίαν, ἵνα ποιήσῃ π᾵σαν ἀνομίαν· καὶ ὅταν πράξῃ ψυχή, δικαιοῖ τὸ πραχθέν, ἐπειδὴ οὐ βλέπει. Διὰ τοὖτο ὁ θυμούμενος, ἐὰν μὲν ᾖ δυνατός, τριπλ῅ν ἔχει τὴν δύναμιν ἐν τῷ θυμῷ· μίαν μὲν διὰ τ῅ς δυνάμεως καὶ τ῅ς βοηθείας τῶν ὑπουργούντων· δεύτερον δὲ διὰ τοὖ πλούτου, παραπείθων καὶ νικῶν ἐν ἀδίκῳ· τρίτην τὴν φυσικὴν ἔχων τοὖ σώματος, καὶ δι’ ἑαυτοὖ δρῶν τὸ κακόν. Ἐὰν δὲ ἀσθενὴς ᾖ ὁ θυμούμενος, διπλ῅ν ἔχει τὴν δύναμιν παρὰ τὴν τ῅ς φύσεως· βοηθεῖ γὰρ αὐτοῖς ὁ θυμὸς πάντοτε ἐν παρανομίᾳ. Σοὖτο τὸ πνεὖμα ἀεὶ μετὰ τοὖ ψεύδους ἐκ δεξιῶν τοὖ ΢αταν᾵ πορεύεται, ἵνα ἐν ὀμότητι καὶ ψεύδει γίνωνται αἱ πράξεις αὐτοὖ. Oὐκοὖν σύνετε τὴν δύναμιν τοὖ θυμοὖ, ὅτι ματαία ἐστίν. Ἐν γὰρ λόγῳ παροξύνει πρῶτον· εἶτα ἐν ἔργοις δυναμοῖ τὸν ἐρεθιζόμενον, καὶ ἐν ζημίαις πικραῖς ταράσσει τὸ διαβούλιον αὐτοὖ· καὶ οὕτως διεγείρει ἐν θυμῷ μεγάλῳ τὴν ψυχὴν αὐτοὖ. Ὅτε οὗν λαλεῖ τις καθ’ ὑμῶν, ὑμεῖς κινεῖσθε εἰς θυμόν· καὶ ἐάν τις ἐπαινῆ ὑμ᾵ς ὡς ἀγαθούς, μὴ ἐπαίρεσθε, μηδὲ μεταβάλλεσθε, μήτε εἰς τέρψιν, μήτε εἰς εἰδέαν. Πρῶτον γὰρ τέρπει τὴν ἀκοήν, καὶ οὕτως ὀξύνει τὸν νοὖν, νο῅σαι τὸ ἐρεθισθέν· καὶ τότε θυμωθεὶς νομί-ζει δικαίως ὀργίζεσθαι. Ἐὰν ζημίᾳ, ἐὰν ἀπωλείᾳ τινὶ περιπέσῃ, τέκνα μου, μὴ θροεῖσθε· ὅτι αὐτὸ τὸ πνεὖμα ἐπιθυμ῅σαι ποιεῖ τοὖ ἀπολωμένου, ἵνα θυμωθῆ διὰ τοὖ πόθου. Ἐὰν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ζημιωθ῅τε ἑκουσίως, μὴ λυπεῖσθε· ἀπὸ γὰρ λύπης ἐγείρει θυμὸν μετὰ ψεύδους. Ἔστι δὲ διπρόσωπον κακὸν θυμὸν μετὰ ψεύδους, καὶ συνερῶνται ἀλλήλοις, ἵνα ταράξωσι τὸ διαβούλιον· ταρασσομένης δὲ τ῅ς ψυχ῅ς συνεχῶς, ἀφίσταται Κύριος ἀπ’ αὐτ῅ς, καὶ κυριεύει αὐτ῅ς ὁ Βελίαρ. Υυλάξατε οὗν, τέκνα μου, τὰς ἐντολὰς τοὖ Κυρίου, καὶ τὸν νόμον αὐτοὖ τηρήσατε· ἀπόστητε δὲ ἀπὸ θυμοὖ, καὶ μισήσατε τὸ ψεὖδος, ἵνα Κύριος κατοικήσῃ ἐν ὑμῖν καὶ φύγῃ ἀφ’ ὑμῶν ὁ Βελίαρ. Ἀλήθειαν φθέγγεσθε ἕκαστος πρὸς τὸν πλησίον αὐτοὖ, καὶ οὐ μὴ ἐμπέσητε εἰς ἡδονὴν καὶ ταραχάς, ἀλλ’ ἔσεσθε ἐν εἰρήνῃ, ἔχοντες τὸν Θεὸν τ῅ς εἰρήνης, καὶ οὐ μὴ κατισχύσῃ ὑμῶν πόλεμος. Ἀγαπ᾵τε τὸν Κύριον ἐν πάσῃ τῆ ζωῆ ὑμῶν, καὶ ἀλλήλους ἐν ἀληθινῆ καρδίᾳ. Oἶδα γὰρ ὅτι ἐν ἐσχάταις ἡμέραις ἀποστήσεσθε τοὖ Κυρίου, καὶ προσωχθιεῖτε τὸν Λευὶ καὶ πρὸς Ἰούδαν ἀντιτά-ξεσθε· ἀλλ’ οὐ δυνήσεσθε πρὸς αὐτούς. Ἄγγελος γὰρ Κυρίου ὁδηγεῖ ἑκατέρους, ὅτι ἐν αὐτοῖς στήσεται Ἰσραήλ. Καὶ ὡς ἅν ἀπόστητε ἀπὸ Κυρίου, ἐν πάσῃ κακίᾳ πορεύεσθε, ποιοὖντες βδελύγματα ἐθνῶν, ἐκπορεύοντες ἐν γυναιξὶν ἀνόμων, καὶ ἐν πάσῃ πονηρίᾳ ἐνεργούντων ἐν ὑμῖν τῶν πνευμάτων τ῅ς πλάνης. Ἀνέγνων γὰρ ἐν βίβλῳ Ἐνὼχ τοὖ δικαίου, ὅτι ὁ ἄρχων ὑμῶν ἐστιν ὁ ΢αταν᾵ς, καὶ ὅτι πάντα τὰ πνεύματα τ῅ς πορνείας καὶ τ῅ς ὑπερηφανίας τῷ Λευὶ ὑπακούσονται, τοὖ παρεδρεύειν τοῖς υἱοῖς Λευί, τοὖ ποιεῖν αὐτοὺς ἐξαμαρτάνειν ἐνώπιον Κυρίου. Καὶ υἱοί μου ἐγγίζοντές εἰσι τῷ Λευί, καὶ συνεξαμαρτάνοντες αὐτοῖς ἐν π᾵σι· καὶ υἱοὶ Ἰούδα ἔσονται ἐν πλεονεξίᾳ, ἁρπάζοντες τὰ ἀλλότρια ὡς λέοντες. Διὰ τοὖτο ἀπαχθήσεσθε σὺν αὐτοῖς ἐν αἰχμαλωσίᾳ, κἀκεῖ ἀπολήψεσθε πάσας τὰς πληγὰς Aἰγύπτου, καὶ πάσας πονηρίας τῶν ἐθνῶν· καὶ οὕτως ἐπιστρέψαντες πρὸς Κύριον, ἐλεηθήσεσθε, καὶ ἄξει ὑμ᾵ς εἰς τὸ ἁγίασμα αὐτοὖ, βοῶν ὑμῖν εἰρήνην. Καὶ ἀνατελεῖ ὑμῖν ἐκ τ῅ς φυλ῅ς Ἰούδα καὶ Λευὶ τὸ σωτήριον Κυρίου· καὶ αὐτὸς ποιήσει πρὸς τὸν Βελίαρ πόλεμον, καὶ τὴν ἐκδίκησιν τοὖ νίκους δώσει πέρασιν ἡμῶν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν λάβῃ ἀπὸ τοὖ Βελίαρ ψυχὰς ἁγίων, καὶ ἐπιστρέψει καρδίας ἀπειθεῖς πρὸς Κύριον, καὶ δώσει τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν εἰρήνην αἰώνιον, καὶ ἀναπαύσονται ἐν Ἐδὲμ ἅγιοι, καὶ ἐπὶ τ῅ς νέας Ἱερουσαλὴμ εὐφρανθήσονται δίκαιοι, ἥτις ἔσται εἰς δόξασμα Θεοὖ ἕως τοὖ αἰῶνος. Καὶ οὐκέτι ὑπομένει Ἱερουσαλὴμ ἐρήμωσιν, οὐδὲ αἰχμαλωτίζεται Ἰσ-ραήλ, ὅτι Κύριος ἔσται ἐμμέσῳ αὐτ῅ς, τοῖς ἀνθρώποις συναναστρεφόμενος, καὶ ἅγιος Ἰσραὴλ βασιλεύων ἐπ’ αὐτοὺς ἐν ταπεινώσει καὶ ἐν πτωχείᾳ· καὶ ὁ πιστεύων ἐπ’ αὐτῷ βασιλεύσει ἐν ἀληθεία ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Καὶ νὖν φοβήθητε τὸν Κύριον, τέκνα μου, καὶ προσέχετε ἑαυτοῖς ἀπὸ τοὖ ΢αταν᾵ καὶ τῶν πνευμάτων αὐτοὖ. Ἐγγίζετε δὲ τῷ Θεῷ καὶ τῷ ἀγγέλῳ τῷ παραιτου-μένῳ ὑμ᾵ς· ὅτι ο὘τός ἐστι μεσίτης Θεοὖ καὶ ἀνθρώπων ἐπὶ τ῅ς εἰρήνης Ἰσραήλ. Κατέναντι τ῅ς βασιλείας τοὖ ἐχθροὖ στήσεται· διὰ τοὖτο σπουδάζει ὁ ἐχθρὸς ὑποσκελίζειν πάντας τοὺς ἐπικαλουμένους τὸν Κύριον. Oἶδε γὰρ ὅτι ἐν ᾗ ἡμέρᾳ πιστεύσει Ἰσραήλ, συντελεσθήσεται ἡ βασιλεία τοὖ ἐχθροὖ. Aὐτὸς ὁ ἄγγελος τ῅ς εἰρήνης ἐνισχύσει τὸν Ἰσραήλ, μὴ ἐμπεσεῖν αὐτὸν εἰς τέλος κακῶν. Ἔσται δὲ ἐν καιρῷ ἀνομίας τοὖ Ἰσραὴλ ἀφιστάμενος ἀπ’ αὐτῶν Κύριος, μετελεύσεται ὄπισθε ποιοὖντα τὸ θέλημα αὐτοὖ, ὅτι οὐδενὶ τῶν ἀγγέλων ἔσται ὡς αὐτῷ. Σὸ δὲ ὄνομα αὐτοὖ ἔσται ἐν παντὶ τόπῳ Ἰσραὴλ καὶ ἐν τοῖς ἔθνεσι σωτήρ. Διατηρήσατε οὗν ἑαυτούς, τέκνα μου, ἀπὸ παντὸς ἔργου πονηροὖ, καὶ ἀπορρίψατε τὸν θυμὸν καὶ π᾵ν ψεὖδος, καὶ ἀγαπήσατε τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν μακροθυμίαν, καὶ ἃ ἠκούσατε παρὰ τοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

πατρὸς ὑμῶν, μετάδοτε καὶ ὑμεῖς τοῖς τέκνοις ὑμῶν, ἵνα δέξηται ὑμ᾵ς ὁ πατὴρ τῶν ἐθνῶν· ἔστι γὰρ ἀληθὴς καὶ μακρόθυμος, πρᾶος καὶ ταπεινός, καὶ ἐκδιδάσκων διὰ τῶν ἔργων νόμον Θεοὖ. Ἀπόστητε οὗν ἀπὸ πάσης ἀδικίας καὶ κολλήθητε τῆ δικαιοσύνῃ τοὖ νόμου Κυρίου. Καὶ θάψατέ με ἐγγὺς τῶν πατέρων μου. Καὶ ταὖτα εἰπών, κατεφίλησεν αὐτούς, καὶ ὕπνωσεν ὕπνον αἰώνιον. Καὶ ἔθαψαν αὐτὸν οἱ υἱοὶ αὐτοὖ· καὶ μετὰ ταὖτα ἀνήνεγκαν τὰ ὀστ᾵ αὐτοὖ σύνεγγυς Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. Πλὴν ὡς ἐπροφήτευσεν αὐτοῖς Δάν, ὅτι ἐπιλάθωνται νόμον Θεοὖ αὐτῶν, καὶ ἀλλοτριωθήσονται γ῅ς κλήρου αὐτῶν καὶ γένους Ἰσραὴλ καὶ πατρι᾵ς αὐτῶν, οὕτως καὶ γέγονεν.

ΓIAΘHΚH ΝEΦΘAΛEIΜ H ΠEΡI ΦΤ΢IΚH΢ AΓAΘOΣHΣO΢
Ἀντίγραφον διαθήκης Νεφθαλείμ, ὧν διέθετο ἐν καιρῷ τέλους αὐτοὖ, ἐν ἔτει ἑκατοστῷ τριακοστῷ δευτέρῳ τ῅ς ζω῅ς αὐτοὖ. ΢υνελθόντων τῶν υἱῶν αὐτοὖ ἐν ἑβδόμῳ μηνί, τετάρτῃ τοὖ μηνός, ὑγιαίνοντος αὐτοὖ, ἐποίησε δεῖπνον αὐτὸς καὶ κώθωνα. Καὶ μετὰ τὸ ἐξυπ-νισθ῅ναι αὐτὸν τὸ πρωί, εἶπεν αὐτοῖς ὅτι ἀποθνήσκω· καὶ οὐκ ἐπίστευον αὐτῷ. Καὶ εὐλογῶν Κύριον, ἐκραταίωσεν ὅτι μετὰ τὸ δεῖπνον τὸ χθὲς ἀποθανεῖται. Ἤρξατο οὗν λέγειν τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ· Ἀκούσατε, τέκνα μου, υἱοὶ Νεφθα-λείμ, ἀκούσατε λόγους πατρὸς ὑμῶν. Ἐγὼ ἐγεννήθην ἀπὸ Βάλλας· καὶ ὅτι ἐν πανουργίᾳ ἐποίησε Ῥαχήλ, καὶ ἔδωκεν ἀνθ’ ἑαυτ῅ς τὴν Βάλλαν τῷ Ἰακώβ, καὶ ἐπὶ τῶν μηρῶν Ῥαχὴλ ἔτεκέ με· διὰ τοὖτο ἐκλήθην Νεφθαλείμ. Καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἠγάπησέ με Ῥαχήλ, ὅτι ἐπὶ τῶν μηρῶν αὐτ῅ς ἐγεννήθην· καὶ εἴδει ἁπαλὸν ὄντα κατεφίλει με, λέγουσα· Ἴδοιμι ἀδελφόν σου ἐκ τ῅ς κοιλίας μου κατά σε. Ὅθεν καὶ ὅμοιός μοι ἦν ἐν π᾵σιν ὁ Ἰωσήφ, κατὰ τὰς εὐχὰς Ῥαχήλ. Ἡ δὲ μήτηρ μού ἐστι Βάλλα, θυγάτηρ Ῥωθέου, ἀδελφοὖ Δεβόρρας, τ῅ς τροφοὖ Ῥεβέκκας· ἥτις ἐν μιᾶ ἡμέρᾳ ἐτέχθη, ἐν ᾗ καὶ ἡ Ῥαχήλ. Ὁ δὲ Ῥόθεος ἐκ τοὖ γένους ἦν Ἀβραάμ, Φαλδαῖος, θεοσεβής, ἐλεύθερος καὶ εὐγενής. Καὶ αἰχμαλωτισθεὶς ἠγοράσθη ὑπὸ Λάβαν· καὶ ἔδωκεν αὐτῷ Aἰν᾵ν τὴν παιδίσκην αὐτοὖ εἰς γυναῖκα· ἥτις ἔτεκε θυγατέρα, καὶ ἐκάλεσεν αὐτὴν Ζελφάν, ἐπ’ ὀνόματι τ῅ς κώμης, ἐν ᾗ Ἠχμαλωτεύθη. Ἐξ ἧς ἔτεκε τὴν Βάλλαν, λέγων· Καινόσπουδός μου ἡ θυγάτηρ· εὐθὺς γὰρ τεχθεῖσα ἔσπευδε θηλάζειν. Καὶ ἐπειδὴ κοὖφος ἤμην τοῖς ποσί μου ὡς ἔλαφος, ἔταξέ με ὁ πατήρ μου Ἰακὼβ εἰς π᾵σαν ἀποστολὴν καὶ ἀγγελίαν· καίγε ὡς ἔλαφόν με εὐλόγησε. Καθὼς γὰρ ὁ κεραμεὺς οἶδε τὸ σκεὖος, πόσον χωρεῖ, καὶ πρὸς αὐτὸν φέρει πηλόν, οὕτω καὶ ὁ Κύριος πρὸς ὁμοίωσιν τοὖ πνεύματος ποιεῖ τὸ σῶμα, καὶ πρὸς τὴν δύναμιν τοὖ σώματος τὸ πνεὖμα ἐντίθησι, καὶ οὐκ ἔστι λοιπὸν ἓν ἐκ τοὖ ἑνὸς τρίτον τριχός· σταθμῷ γὰρ καὶ μέτρῳ καὶ κανόνι π᾵σα κτίσις ὑψίστου. Καὶ καθάπερ οἶδεν ὁ κεραμεὺς ἑνὸς ἑκάστου τὴν χρ῅σιν, ὡς ἱκανεῖ· οὕτω καὶ ὁ Κύριος οἶδε τὸ σῶμα, ἕως τίνος διαρκέσει ἐν ἀγαθῷ, καὶ πότε ἄρχεται ἐν κακῷ. Ὅτι οὐκ ἔστι π᾵ν πλάσμα καὶ π᾵σα ἔννοια ἣν οὐκ ἔγνω Κύριος· πάντα γὰρ ἄνθρωπον ἔκτισε κατ’ εἰκόνα ἑαυτοὖ. Ὡς ἡ ἰσχὺς αὐτοὖ, οὕτω καὶ τὸ ἔργον αὐτοὖ· καὶ ὡς ὁ νοὖς αὐτοὖ, οὕτω καὶ τὸ ἔργον αὐτοὖ· καὶ ὡς ἡ προαίρεσις αὐτοὖ, οὕτω καὶ ἡ πρ᾵ξις αὐτοὖ· ὡς ἡ καρδία αὐτοὖ, οὕτω καὶ τὸ στόμα αὐτοὖ· ὡς ὁ ὀφθαλμὸς αὐτοὖ, οὕτω καὶ ὁ ὕπνος αὐτοὖ· ὡς ἡ ψυχὴ αὐτοὖ, οὕτω καὶ ὁ λόγος αὐτοὖ, ἥ ἐν νόμῳ Κυρίου, ἥ ἐν νόμῳ Βελίαρ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ ὡς κεχώρισται ἀνάμεσον φωτὸς καὶ σκότους, ὁράσεως καὶ ἀκο῅ς· οὕτω κεχώρισται ἀνάμεσον ἀνδρὸς καὶ ἀνδρός, καὶ ἀνάμεσον γυναικὸς καὶ γυναικός· καὶ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν ὅτι ἐν τῷ ἑνὶ τοῖς προσώποις ἥ τῶν ὁμοίων. Πάντα γὰρ ἐν τάξει ἐποίησεν ὁ Θεὸς καλά· τὰς πέντε αἰσθήσεις ἐν τῆ κεφαλῆ καὶ τὸν τράχηλον συνάπτει τῆ κεφαλῆ καὶ τρίχας πρὸς δόξαν, εἶτα καρδίαν εἰς φρόνησιν, κοιλίαν εἰς διάκρισιν στομάχου, κάλαμον πρὸς ὑγείαν, ἧπαρ πρὸς θυμόν, χολὴν πρὸς πικρίαν, εἰς γέλωτα σπλ῅να, νεφροὺς εἰς πανουργίαν, ψύας εἰς δύναμιν, πλευρὰς εἰς θήκην, ὀσφὺν εἰς ἰσχύν, καὶ τὰ ἑξ῅ς. Oὕτως οὗν, τέκνα μου, ἐν τάξει ἔστε εἰς ἀγαθὰ ἐν φόβῳ Θεοὖ, καὶ μηδὲν ἄτακτον ποιεῖτε ἐν καταφρονήσει, μηδὲ ἔξω καιροὖ αὐτοὖ. Ὅτι ἐὰν εἴπῃς τῷ ὀφθαλμῷ ἀκοὖσαι οὐ δύναται· οὕτως οὐδὲ ἐν σκότει δυνήσεσθε ποι῅σαι ἔργα φωτός. Μὴ οὗν σπουδάζετε ἐν πλεονεξίᾳ διαφθεῖραι τὰς πράξεις ὑμῶν, ἥ ἐν λόγοις κενοῖς ἀπατ᾵ν τὰς ψυχὰς ὑμῶν, ὅτι σιωπῶντες ἐν καθαρότητι καρδίας δυνήσεται τὸ θέλημα τοὖ Θεοὖ κρατεῖν, καὶ ἀπορρίπτειν τὸ θέλημα τοὖ διαβόλου. Ἥλιος καὶ σελήνη καὶ ἀστέρες οὐκ ἀλλοιοὖσι τάξιν αὐτῶν· οὕτως καὶ ὑμεῖς μὴ ἀλλοιώσετε νόμον Θεοὖ ἐν ἀταξίᾳ πράξεων ὑμῶν. Ἔθνη πλανηθέντα καὶ ἀφέντα τὸν Κύριον ἠλλοίωσαν τάξιν αὐτῶν, καὶ ἐπηκολούθησαν λίθοις καὶ ξύλοις, ἐξακολουθήσαντες πνεύμασι πλάνης. Ὑμεῖς δὲ μὴ οὕτως, τέκνα μου, γνόντες ἐν στερεώματι, ἐν γῆ, καὶ ἐν θαλάσσῃ, καὶ π᾵σι τοῖς δημιουργήμασι, Κύριον τὸν ποιή-σαντα ταὖτα πάντα, ἵνα μὴ γένησθε ὡς ΢όδομα, ἥτις ἐνήλλαξε τάξιν φύσεως αὐτ῅ς. Ὁμοίως δὲ καὶ οἱ Ἐγγρήγορες ἐνήλλαξαν τάξιν φύσεως αὐτῶν, οὓς καὶ κατηράσατο Κύριος ἐπὶ τοὖ κατακλυσμοὖ, δι’ αὐτοὺς ἀπὸ κατοικησίας καὶ καρπῶν τάξας τὴν γ῅ν ἀοίκητον. Σαὖτα λέγω, τέκνα μου, ὅτι ἀνέγνων ἐν γραφῆ ἁγίᾳ Ἐνώχ, ὅτι καίγε καὶ ὑμεῖς ἀποστήσεσθε ἀπὸ Κυρίου, πορευόμενοι κατὰ π᾵σαν πονηρίαν ἐθνῶν, καὶ ποιήσετε κατὰ π᾵σαν ἀνομίαν ΢οδόμων.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ ἐπάξει ὑμῖν Κύριος αἰχμαλωσίαν, καὶ δουλεύσετε ἐκεῖ τοῖς ἐχθροῖς ὑμῶν, καὶ πάσῃ κακώσει καὶ θλίψει συγκαλυφθήσεσθε, ἕως ἅν ἀναλώσῃ Κύριος πάντας ὑμ᾵ς. Καὶ μετὰ τὸ ὀλιγωθ῅ναι ὑμ᾵ς καὶ σμικρυνθ῅ναι, ἐπιστρέψετε καὶ ἐπιγνώσεσθε Κύριον τὸν Θεὸν ὑμῶν· καὶ ἐπιστρέψει ὑμ᾵ς εἰς τὴν γ῅ν ὑμῶν, κατὰ τὸ πολὺ αὐτοὖ ἔλεος. Καὶ ἔσται, ὅταν ἥξουσιν ἐν γῆ πατέρων αὐτῶν, πάλιν ἐπιλάθωνται Κυρίου, καὶ ἀσεβήσουσι, καὶ διασπείρει αὐτοὺς Κύριος ἐπὶ προσώπου πάσης τ῅ς γ῅ς, ἄχρι τοὖ ἐλθεῖν τὸ σπλάγχνον Κυρίου, ἄνθρωπος ποιῶν δικαιοσύνην, καὶ ποιῶν ἔλεος εἰς πάντας τοὺς μακρὰν καὶ τοὺς ἐγγύς. Ἐν γὰρ ἔτει τεσσακοστῷ ζω῅ς μου, εἶδον ἐν ὄρεσιν ἐλαίου κατὰ ἀνατολὰς Ἱερουσαλήμ, ὅτι ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη ἕστηκαν. Καὶ ἰδοὺ Ἰσαὰκ ὁ πατὴρ τοὖ πατρός μου λέγει ἡμῖν· Προσδραμόντες κρατήσατε ἕκαστος κατὰ δύναμιν· καὶ τοὖ πιάσαντος ἔσται ὁ ἥλιος καὶ ἡ σελήνη. Καὶ πάντες ὁμοὖ ἐπεδράμομεν· καὶ ὁ Λευὶ ἐκράτησε τὸν ἥλιον, καὶ ὁ Ἰούδας φθάσας ἐπίασε τὴν σελήνην καὶ ὑψώθησαν ἀμφότεροι σὺν αὐτοῖς. Καὶ ὄντος τοὖ Λευὶ ὡς ἡλίου, νεανίας τις ἐπιδίδωσιν αὐτῷ βα•α φοινίκων δώδεκα· καὶ Ἰούδας ἦν λαμπρὸς ὡς ἡ σελήνη, καὶ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοὖ ἦσαν δώδεκα ἀκτῖνες. Καὶ προσδραμόντες ἀλλήλοις ὁ Λευὶ καὶ Ἰούδας ἐκράτησαν ἑαυτούς. Καὶ ἰδοὺ ταὖρος ἐπὶ τ῅ς γ῅ς, ἔχων δύο κέρατα μεγάλα, καὶ πτέρυγες ἀετοὖ ἐπὶ τοὖ νώτου αὐτοὖ· καὶ θέλοντες πιάσαι αὐτόν, οὐκ ἠδυνήθη-μεν. Υθάσας γὰρ Ἰωσὴφ ἔλαβεν αὐτόν, καὶ συναν῅λθεν αὐτῷ εἰς ὕψος. Καὶ εἶδον, ὅτι ἤμην ἐκεῖ που, καὶ ἰδοὺ γραφὴ ἁγία ὤφθη ἡμῖν, λέγουσα· Ἀσσύριοι, Μ῅δοι, Πέρσαι, Ἐλιμαῖοι, Γελαχαῖοι, Φαλδαῖοι, ΢ύροι, κληρονομήσουσιν ἐν αἰχμαλωσίᾳ τὰ δώδεκα σκ῅πτρα τοὖ Ἰσραήλ. Καὶ πάλιν μετὰ μ῅νας ἑπτὰ εἶδον τὸν πατέρα ἡμῶν Ἰακώβ, ἑστηκότα ἐν τῆ θαλάσσῃ Ἰαμνίας, καὶ ἡμεῖς οἱ υἱοὶ αὐτοὖ σὺν αὐτῷ. Καὶ ἰδοὺ πλοῖον ἤρχετο ἁρμενίζον, μεστὸν ταρίχων, ἐκτὸς ναυτῶν καὶ κυβερνήτου· ἐπεγέγραπτο δὲ τὸ πλοῖον Ἰακώβ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ λέγει ἡμῖν ὁ πατὴρ ἡμῶν· Ἐμβῶμεν εἰς τὸ πλοῖον ἡμῶν. Ὡς δὲ εἰσήλθομεν, γίνεται χειμὼν σφοδρός, καὶ λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλου, καὶ ἐφήπταται ὁ πατὴρ ἀφ’ ἡμῶν, ὁ κρατῶν τοὺς αὐχένας. Καὶ ἡμεῖς χειμαζόμενοι ἐπὶ τὸ πέλαγος ἐφερώμεθα· καὶ ἐπληρώθη τὸ πλοῖον ὑδάτων, τρικυμίας περιρισσόμενον, ὥστε καὶ συντρίβεσθαι αὐτό. Καὶ Ἰωσὴφ ἐπὶ ἀκατίου φεύγει· χωριζόμεθα δὲ καὶ ἡμεῖς ἐπὶ σανίδων δέκα· Λευὶ δὲ καὶ Ἰούδας ἦσαν ἐπὶ τὸ αὐτό. Διεσπάρημεν οὗν οἱ πάντες, ἕως εἰς τὰ πέρατα. Ὁ δὲ Λευὶ περιβαλόμενος σάκκον περὶ πάντων ἡμῶν ἐδέετο τοὖ Κυρίου. Ὡς δὲ ἐπαύσατο ὁ χειμών, τὸ σκάφος ἔφθασεν ἐπὶ τὴν γ῅ν, ὥσπερ ἐν εἰρήνῃ. Καὶ ἰδοὺ ἦλθεν Ἰακὼβ ὁ πατὴρ ἡμῶν, καὶ ὁμοθυμαδὸν ἠγαλλιώμεθα. Σὰ δύο ἐνύπνια εἶπον τῷ πατρί μου, καὶ εἶπέ μοι· Δεῖ ταὖτα πληρωθ῅ναι κατὰ καιρὸν αὐτῶν, πολλὰ τοὖ Ἰσραὴλ ὑπομείναντος. Σότε λέγει μοι ὁ πατήρ μου· Πιστεύω, ὅτι ζῆ Ἰωσήφ· ὁρῶ γὰρ πάντοτε, ὅτι Κύριος συγκαταριθμεῖ αὐτὸν μεθ’ ὑμῶν. Καὶ κλαίων ἔλεγε· Ζῆς, Ἰωσὴφ τέκνον μου, καὶ οὐ βλέπω σε, καὶ σὺ οὐχ ὁρᾶς Ἰακὼβ τὸν γεννήσαντά σε. Ἐποίησε δὲ καὶ ἡμ᾵ς δακρὖσαι ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοὖ τούτοις. Καὶ ἐκαιόμην τοῖς σπλάγχνοις ἀναγγεῖλαι ὅτι πέπραται· ἀλλ’ ἐφοβούμην τοὺς ἀδελφούς μου. Καὶ ἰδού, τέκνα μου, ὑπέδειξα ὑμῖν καιροὺς ἐσχά-τους, ὅτι πάντα γενήσεται ἐν Ἰσραήλ. Καὶ ὑμεῖς οὗν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐντείλασθε τοῖς τέκνοις ὑμῶν, ἵνα ἑνοὖνται τῷ Λευὶ καὶ τῷ Ἰούδᾳ. Διὰ γὰρ τοὖ Ἰούδα ἀνατελεῖ σωτηρία τῷ Ἰσραήλ, καὶ ἐν αὐτῷ εὐλογηθήσεται Ἰακώβ. Διὰ γὰρ τοὖ σκήπτρου αὐτοὖ ὀφθήσεται Θεὸς κατοικῶν ἐν ἀνθρώποις ἐπὶ τ῅ς γ῅ς, σῶσαι τὸ γένος Ἰσραήλ· καὶ ἐπισυνάξει δικαίους ἐκ τῶν ἐθνῶν. Ἐὰν ἐργάσησθε τὸ καλόν, τέκνα μου, εὐλογήσουσιν ὑμ᾵ς καὶ οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ ἄγγελοι· καὶ Θεὸς δοξασθήσεται δι’ ὑμῶν ἐν τοῖς ἔθνεσι, καὶ ὁ διάβολος φεύξεται ἀφ’ ὑμῶν, καὶ τὰ θηρία φοβηθήσονται ὑμ᾵ς, καὶ οἱ ἄγγελοι ἀνθέξονται ὑμῶν. Ὡς ἄν τις γὰρ τέκνον ἐκθρέψῃ καλῶς, μνείαν ἔχει ἀγαθήν· οὕτως καὶ ἐπὶ τοὖ καλοὖ ἔργου μνήμη παρὰ Θεῷ ἀγαθή. Σὸν δὲ μὴ ποιοὖντα τὸ καλόν, καταράσονται οἱ ἄνθρωποι καὶ οἱ ἄγγελοι, καὶ ὁ Θεὸς ἀδοξήσῃ ἐν τοῖς ἔθνεσι δι’ αὐτοὖ, καὶ ὁ διάβολος οἰκειοὖται αὐτὸν ὡς ἴδιον σκεὖος, καὶ π᾵ν θηρίον κατακυριεύσει αὐτοὖ, καὶ ὁ Κύριος μισήσει αὐτόν. Καὶ γὰρ αἱ ἐντολαὶ τοὖ νόμου διπλαῖ εἰσι, καὶ μετὰ τέχνης πληροὖνται. Καιρὸς γὰρ συνουσίας γυναικὸς αὐτοὖ, καὶ καιρὸς ἐγκρατείας εἰς προσευχὴν αὐτοὖ. Καὶ δύο ἐντολαί εἰσι· καὶ εἰ μὴ γένωνται ἐν τάξει αὐτῶν, ἁμαρτίαν παρέχουσιν. Oὕτως ἐστὶ καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν ἐντολῶν. Γίνεσθε οὗν σοφοὶ ἐν Θεῷ καὶ φρόνιμοι, εἰδότες τάξιν ἐντολῶν αὐτοὖ, καὶ θεσμοὺς παντὸς πράγματος, ὅπως ὁ Κύριος ἀγαπήσει ὑμ᾵ς. Καὶ πολλὰ τοιαὖτα ἐντειλάμενος αὐτοῖς, παρεκά-λεσεν, ἵνα μετακωμίσωσι τὰ ὀστ᾵ αὐτοὖ εἰς Φεβρών, καὶ θάψωσι μετὰ τῶν πατέρων αὐτοὖ. Καὶ φαγὼν καὶ πιὼν ἐν ἱλαρότητι ψυχ῅ς, συνεκάλυψε τὸ πρόσωπον αὐτοὖ καὶ ἀπέθανε. Καὶ ἐποίησαν οἱ υἱοὶ αὐτοὖ κατὰ πάντα, ὅσα ἐνετείλατο αὐτοῖς Νεφθαλεὶμ ὁ πατὴρ αὐτῶν.

ΓIAΘHΚH ΓAΓ Θ ΠEΡI ΜI΢OΤ΢
Ἀντίγραφον διαθήκης Γάδ, ἃ ἐλάλησεν αὐτὸς τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ, ἐν ἔτει ἑκατοστῷ εἰκοστῷ ἑβδόμῳ ζω῅ς αὐτοὖ, λέγων· Ἕβδομος υἱὸς ἐγενόμην τῷ Ἰακώβ, καὶ ἤμην ἀνδρεῖος ἐπὶ τῶν ποιμνίων.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἐγὼ ἐφύλαττον ἐν νυκτὶ τὸ ποίμνιον, καὶ ὅταν ἤρχετο ὁ λέων, ἥ λύκος, ἥ πάρδαλις, ἥ ἄρκος, ἥ π᾵ν θηρίον ἐπὶ τὴν ποίμνην, κατεδίωκον αὐτό, καὶ πιάζων τὸν πόδα αὐτοὖ τῆ χειρί μου καὶ γυρεύων ἐσκότουν, καὶ ἀκόντιζον αὐτὸ ἐπὶ δύο σταδίους, καὶ οὕτως ἀνῄρουν. Ὁ οὗν Ἰωσὴφ ἐποίμαινε μεθ’ ἡμῶν ὡς ἡμέρας λ, καὶ τρυφερὸς ὢν ἐμαλακίσθη ἀπὸ τοὖ καύματος· καὶ ὑπέστρε-ψεν εἰς Φεβρὼν πρὸς τὸν πατέρα αὐτοὖ· καὶ ἀνέκλινεν αὐτὸν πλησίον αὐτοὖ, ὅτι ἠγάπα αὐτόν. Καὶ εἶπεν Ἰωσὴφ τῷ πατρὶ ἡμῶν ὅτι υἱοὶ Ζελφ᾵ς καὶ Βάλλας θύουσι τὰ καλά, καὶ κατεσθίουσιν αὐτά, παρὰ γνώμην Ἰούδα καὶ Ῥουβήμ. Eἶδε γὰρ ὅτι ἀρνὸν ἐξηλόμην ἐκ τοὖ στόματος τ῅ς ἄρκου, κἀκείνην ἐθανάτωσα, καὶ τὸν ἀρνὸν ἔθυσα, περὶ ο὘ ἐλυπούμην ὅτι οὐκ ἠδύνατο ζ῅ν, καὶ ἐφάγομεν αὐτόν· καὶ εἶπε τῷ πατρὶ ἡμῶν. Καὶ ἐνεκότουν τῷ Ἰωσὴφ περὶ τοὖ λόγου τούτου, ἕως ἡμέρας διαπράσεως αὐτοὖ εἰς Aἴγυπτον. Καὶ τὸ πνεὖμα τοὖ μίσους ἦν ἐν ἐμοί, καὶ οὐκ ἤθελον οὔτε δι’ ὀφθαλμῶν οὔτε δι’ ἀκο῅ς ἰδεῖν τὸν Ἰωσήφ. Καὶ κατὰ πρόσωπον ἡμῶν ἤλεγξεν ἡμ᾵ς, ὅτι ἄνευ Ἰούδα ἠσθίομεν τὰ θρέμματα· καὶ πάντα ὅσα ἔλεγε τῷ πατρί, ἐπείθετο αὐτῷ. Ὁμολογῶ νὖν τὴν ἁμαρτίαν μου, τέκνα, ὅτι πλειστά- κις ἤθελον ἀνελεῖν αὐτόν, ὅτι ἕως ψυχ῅ς ἐμίσουν αὐτόν, καὶ ὅλως οὐκ ἦν ἐν ἐμοὶ ἥπατα ἐλέους εἰς αὐτόν. Καίγε διὰ τὰ ἐνύπνια προσεθέμην μῖσος, καὶ ἤθελον αὐτὸν ἐκλεῖξαι ἐκ γ῅ς ζώντων, ὃν τρόπον ἐκλείχει ὁ μόσχος τὰ χλωρὰ ἀπὸ τ῅ς γ῅ς. Διὸ ἐγὼ καὶ Ἰούδας πεπράκαμεν αὐτὸν τοῖς Ἰσμαηλίταις τριάκοντα χρυσῶν, καὶ τὰ δέκα ἀποκρύψαντες τὰ εἴκοσι ἐδείξαμεν τοῖς ἀδελφοῖς ἡμῶν. Καὶ οὕτως τῆ πλεονεξίᾳ ἐπληροφορήθην τ῅ς ἀναιρέσεως αὐτοὖ. Καὶ ὁ Θεὸς τῶν πατέρων μου ἐρρύσατο αὐτὸν ἐκ τῶν χειρῶν μου ἵνα ποιήσω ἀνόμημα ἐν Ἰσραήλ. Καὶ νὖν ἀκούσατε, τέκνα μου, λόγους ἀληθείας, τοὖ ποιεῖν δικαιοσύνην καὶ πάντα νόμον ὑψίστου, καὶ μὴ πλαν᾵σθαι τῷ πνεύματι τοὖ μίσους, ὅτι κακόν ἐστιν ἐπὶ πάσαις πράξεσιν ἀνθρώπων. Π᾵ν ὃ ἐὰν ποιῆ, ὁ μισῶν βδελύσσεται· ἐὰν ποιῆ νόμον Κυρίου, τοὖτον οὐκ ἐπαινεῖ· ἐὰν φοβ῅ται Κύριον καὶ θέλει δίκαια, τοὖτον οὐκ ἀγαπᾶ· τὴν

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀλήθειαν ψέγει, τῷ κατορθοὖντι φθονεῖ, καταλαλιὰν ἀσπάζετε, ὑπερηφανίαν ἀγαπᾶ· ὅτι τὸ μῖσος ἐτύφλωσε τὴν ψυχὴν αὐτοὖ, καθὼς κἀγὼ ἔβλεπον ἐν τῷ Ἰωσήφ. Υυλάξασθε οὗν, τέκνα μου, ἀπὸ τοὖ μίσους, ὅτι εἰς αὐτὸν τὸν Κύριον ἀνομίαν ποιεῖ. Oὐ γὰρ θέλει ἀκούειν λόγων ἐντολῶν αὐτοὖ περὶ ἀγάπης τοὖ πλησίον, καὶ εἰς τὸν Θεὸν ἁμαρτάνει. Ἐὰν γὰρ πταίσῃ ὁ ἀδελφός, εὐθὺς θέλει ἀναγγεῖλαι π᾵σι, καὶ σπεύδει ἵνα κριθῆ περὶ αὐτ῅ς καὶ κολασθεὶς ἀποθάνῃ. Ἐὰν δὲ ᾖ δοὖλος, συμβάλλει αὐτὸν πρὸς τὸν κύριον αὐτοὖ, καὶ ἐν πάσῃ θλίψει ἐπιχειρεῖ κατ’ αὐτοὖ, εἴπως θανατώσει αὐτόν. Σὸ γὰρ μῖσος ἐνεργεῖ τῷ φθόνῳ, καὶ κατὰ τῶν εὐπραγούντων τὴν προκοπὴν ἀκούων καὶ ὁρῶν, πάντοτε ἀσθενεῖ. Ὥσπερ γὰρ ἡ ἀγάπη καὶ τοὺς νεκροὺς θέλει ζωοποι῅σαι, καὶ τοὺς ἐν ἀποφάσει θανάτου θελήσει ἀνακαλέσασθαι, οὕτως τὸ μῖσος τοὺς ζῶντας θέλει ἀποκτεῖναι, καὶ τοὺς ἐν ὀλίγῳ ἁμαρτήσαν-τας οὐ θέλει ζ῅ν. Σὸ γὰρ πνεὖμα τοὖ μίσους διὰ τ῅ς ὀλιγοψυχίας συνεργεῖ τῷ ΢ατανᾶ ἐν π᾵σιν εἰς θάνατον τῶν ἀνθρώπων· τὸ δὲ πνεὖμα τ῅ς ἀγάπης ἐν μακροθυμίᾳ συνεργεῖ τῷ νόμῳ τοὖ Θεοὖ εἰς σωτηρίαν ἀνθρώπων. Κακὸν τὸ μῖσος ὅτι ἐνδελεχεῖ συνεχῶς τῷ ψεύδει, λαλῶν κατὰ τ῅ς ἀληθείας, καὶ τὰ μικρὰ μεγάλα ποιεῖ, τὸ σκότος φῶς προσέχει, τὸ γλυκὺ πικρὸν λέγει, καὶ συκοφαντίαν ἐκδιδάσκει καὶ πόλεμον καὶ ὕβριν καὶ π᾵σαν πλεονεξίαν κακῶν, καὶ ἰοὖ διαβολικοὖ τὴν καρδίαν πληροῖ. Καὶ ταὖτα ἐκ πείρας λέγω ὑμῖν, τέκνα μου, ὅπως φεύξησθε τὸ μῖσος, καὶ κολληθ῅τε τῆ ἀγάπῃ τοὖ Κυρίου. Ἡ δικαιο-σύνη ἐκβάλλει τὸ μῖσος, ἡ ταπείνωσις ἀναιρεῖ τὸ μῖσος. Ὁ γὰρ δίκαιος καὶ ταπεινὸς αἰδεῖται ποι῅σαι ἄδικον, οὐχ ὑπὸ ἄλλου καταγινωσκόμενος, ἀλλ’ ὑπὸ τ῅ς ἰδίας καρδίας, ὅτι Κύριος ἐπισκέπει τὸ διαβούλιον αὐτοὖ. Oὐ καταλαλεῖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἀνδρός, ἐπειδὴ ὁ φόβος τοὖ ὑψίστου νικᾶ τὸ μῖσος. Υοβού-μενος γὰρ μὴ προσκρούσει Κυρίῳ, οὐ θέλει τὸ καθόλου οὐδὲ ἕως ἐννοιῶν ἀδικ῅σαι ἄνθρωπον. Σαὖτα ἐγὼ ἔσχατον ἔγνων μετὰ τὸ μετανο῅σαί με περὶ τοὖ Ἰωσήφ. Ἡ γὰρ κατὰ Θεὸν ἀληθὴς μετάνοια ἀναιρεῖ τὴν ἀπείθειαν, καὶ φυγαδεύει τὸ σκότος, καὶ φωτίζει τοὺς ὀφθαλμούς, καὶ γνῶσιν παρέχει τῆ ψυχῆ, καὶ ὁδηγεῖ τὸ διαβούλιον πρὸς σωτηρίαν, καὶ ἃ οὐκ ἔμαθεν ἀπὸ ἀνθρώπων, οἶδε διὰ τ῅ς μετανοίας. Ἐπήγαγε γάρ μοι ὁ Θεὸς νόσον ἥπατος, καὶ εἰ μὴ αἱ εὐχαὶ Ἰακὼβ τοὖ πατρός μου ὀλίγου διεφώνησεν ἀπ’ ἐμοὖ τὸ πνεὖμά μου. Δι’ ὧν γὰρ ἄνθρωπος παρανομεῖ, δι’ ἐκείνων καὶ κολάζεται. Ἐπεὶ οὗν ἐνέκειτο τὰ ἥπατά μου ἀνιλεῶς κατὰ τοὖ Ἰωσήφ, τῷ ἥπατι πάσχων ἀνιλεῶς, ἐκρινόμην ἐπὶ μ῅νας ἕνδεκα, καθ’ ὅσον χρόνον ἐνεῖχον τῷ Ἰωσήφ, ἕως ἵνα πραθῆ. Καὶ νὖν, τέκνα μου, ἀγαπήσατε ἕκαστος τὸν ἀδελφὸν αὐτοὖ, καὶ ἐξάρατε τὸ μῖσος ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν, ἀγαπῶντες ἀλλήλους ἐν ἔργῳ καὶ λόγῳ καὶ διανοίᾳ ψυχ῅ς. Ἐγὼ γὰρ κατὰ πρόσωπον τοὖ πατρὸς ἡμῶν εἰρηνικὰ ἐλάλουν τῷ Ἰωσήφ, καὶ ἐξελθόντος μου τὸ πνεὖμα τοὖ μίσους ἐσκότιζέ μου τὸν νοὖν, καὶ ἐτάρασσε τὴν ψυχήν μου τοὖ ἀνελεῖν αὐτόν. Ἀγαπ᾵τε οὗν ἀλλήλους ἀπὸ καρδίας· καὶ ἐὰν ἁμάρτῃ εἰς σέ, εἰπὲ αὐτῷ ἐν εἰρήνῃ, ἐξορίσας τὸν ἰὸν τοὖ μίσους, καὶ ἐν ψυχῆ σου μὴ κρατήσῃς δόλον· καὶ ἐὰν ὁμολογήσας μετανοήσῃ, ἄφες αὐτῷ· ἐάν τε ἀρνεῖται, μὴ φιλονείκει αὐτῷ, μήποτε ὀμόσαντος αὐτοὖ, δισσῶς ἁμαρ-τήσῃς. Μὴ ἀκούσῃ ἐν μάχῃ ἀλλότριος μυστήριον ὑμῶν· ἵνα μὴ μισήσας σε ἐχθράνῃ, καὶ μεγάλην ἁμαρτίαν ἐργάσηται κατά σου· ὅτι πολλάκις δολωφων῅σαι, ἥ περιεργάζεταί σε ἐν κακῷ, λαβὼν ἀπό σου τὸν ἰόν. Ἐὰν οὗν ἀρνεῖται, καὶ αἰδεσθῆ ἐλεγχόμενος, ἡσυχάσθῃ, μὴ ἐξάξῃς αὐτόν. Ὁ γὰρ ἀρνούμενος μετανοεῖ, τοὖ μηκέτι πλημμελ῅σαι εἴς σε· ἀλλὰ καὶ τιμήσει σε, καὶ φοβηθήσεται καὶ εἰρηνεύσει.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἐὰν δὲ ἀναιδής ἐστι, καὶ ἐνίσταται τῆ κακίᾳ, καὶ οὕτως ἄφες αὐτῷ ἀπὸ καρδίας, καὶ δὸς τῷ Θεῷ τὴν ἐκδίκησιν. Ἐάν τις ὑπὲρ ὑμ᾵ς εὐοδοὖται, μὴ λυπεῖσθε· ἀλλὰ καὶ εὔχεσθε ὑπὲρ αὐτοὖ, ἵνα τελείως εὐοδοὖται. Ἴσως γὰρ ὑμῖν συμφέρει οὕτως· καὶ ἐὰν ἐπὶ πλεῖον ὑψοὖται, μὴ φθονεῖτε, μνημονεύοντες ὅτι π᾵σα σὰρξ ἀποθανεῖται. Κυρίῳ δὲ ὕμνον προσφέρετε, τῷ παρέχοντι τὰ καλὰ καὶ συμφέροντα π᾵σιν ἀνθρώποις. Ἐξέτασον κρίματα Κυρίῳ, καὶ οὕτως καταλείψει, καὶ ἡσυχάσει τὸ διαβούλιόν σου. Ἐὰν δὲ καὶ ἐκ κακῶν τις πλουτίσῃ, ὡς Ἡσαὖ ὁ πατράδελ-φός μου, μὴ ζηλώσητε· ὅρον γὰρ Κυρίου ἐκδέξασθε. Ἢ γὰρ ἀφαιρεῖται αὐτὰ ἐν κακοῖς, ἥ μετανοοὖσιν ἀφίησιν, ἥ ἀμετανοήτῳ τηρεῖ εἰς αἰῶνα τὴν κόλασιν. Ὁ γὰρ πένης καὶ ἄφθονος, ἐπὶ π᾵σι Κυρίῳ εὐχαριστῶν, αὐτὸς παρὰ π᾵σι πλουτεῖ, ὅτι οὐκ ἔχει τὸν πονηρὸν περισπασμὸν τῶν ἀνθρώ-πων. Ἐξάρατε οὗν τὸ μῖσος ἀπὸ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, καὶ ἀγαπ᾵τε ἀλλήλους ἐν εὐθύτητι καρδίας. Eἴπατε δὲ καὶ ὑμεῖς ταὖτα τοῖς τέκνοις ὑμῶν, ὅπως τιμήσωσιν Ἰούδαν καὶ τὸν Λευί· ὅτι ἐξ αὐτῶν ἀνατελεῖ Κύριος σωτ῅ρα τῷ Ἰσραήλ. Ἔγνων γὰρ ὅτι ἐπὶ τέλει ἀποστήσονται τὰ τέκνα ὑμῶν ἀπ’ αὐτῶν, καὶ ἐν πάσῃ πονηρίᾳ καὶ κακώσει καὶ διαφθορᾶ ἔσονται ἐνώπιον Κυρίου. Καὶ ὀλίγον ἡσυχάσας, πάλιν εἶπεν αὐτοῖς· Σέκνα μου, ὑπακούσατε τοὖ πατρὸς ὑμῶν, καὶ θάψατέ με σύνεγγυς τῶν πατέρων μου. Καὶ ἐξάρας τοὺς πόδας αὐτοὖ, ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ. Καὶ μετὰ πέντε ἔτη ἀνήγαγον αὐτόν, καὶ ἔθηκαν αὐτὸν εἰς Φεβρών, μετὰ τῶν πατέρων αὐτοὖ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ΓIAΘHΚH A΢HΡ I ΠEΡI ΓΤO ΠΡO΢ΧΠΧΝ ΚAΚIA΢ ΚAI AΡEΣH΢
Ἀντίγραφον διαθήκης Ἀσήρ, ἃ ἐλάλησε τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ ἑκατοστῷ εἰκοστῷ ἔτει ζω῅ς αὐτοὖ. Ἔτι ὑγιαίνων εἶπε πρὸς αὐτούς· Ἀκούσατε, τέκνα Ἀσήρ, τοὖ πατρὸς ὑμῶν, καὶ π᾵ν τὸ εὐθὲς ἐνώπιον τοὖ Θεοὖ ὑποδείξω ὑμῖν. Δύο ὁδοὺς ἔδωκεν ὁ Θεὸς τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων, καὶ δύο δια-βούλια, καὶ δύο πράξεις, καὶ δύο τόπους, καὶ δύο τέλη. Διὰ τοὖτο πάντα δύο εἰσίν, ἓν κατέναντι τοὖ ἑνός. Ὁδοὶ δύο, καλοὖ καὶ κακοὖ· ἐν οἷς εἰσι τὰ δύο διαβούλια ἐν στέρνοις ἡμῶν διακρίνοντα αὐτάς. Ἐὰν οὗν ἡ ψυχὴ θέλῃ ἐν καλῷ, π᾵σα πρ᾵ξις αὐτ῅ς ἐστιν ἐν δικαιοσύνῃ, κἅν ἁμάρτῃ εὐθὺς μετανοεῖ. Δίκαια γὰρ λογιζόμενος, καὶ ἀπορρίπτων τὴν πονηρίαν, ἀνατρέπει εὐθὺς τὸ κακόν, καὶ ἐκριζοῖ τὴν ἁμαρτίαν. Ἐὰν δὲ ἐν πονηρῷ κλίνει τὸ διαβούλιον π᾵σα πρ᾵ξις αὐτ῅ς ἐστιν ἐν πονηρίᾳ, καὶ ἀπωθούμενος τὸ ἀγαθὸν προσλαμ-βάνει τὸ κακὸν καὶ κυριευθεὶς ὑπὸ τοὖ Βελίαρ, κἅν ἀγαθὸν πράξει, ἐν πονηρίᾳ αὐτὸ μεταστρέφει. Ὅταν γὰρ ἐνάρξηται ὡς ἀγαθὸν ποιῶν, τὸ τέλος τ῅ς πράξεως αὐτοὖ εἰς κακὸν ποιεῖν ἀνελαύνει· ἐπειδὴ ὁ θησαυρὸς τοὖ διαβόλου ἰοὖ πονηροὖ πνεύματος πεπλήρωται. Ἔστιν οὗν ψυχὴ λέγουσα, φησί, τὸ καλὸν ὑπὲρ τοὖ κακοὖ, καὶ τὸ τέλος τοὖ πράγματος εἰς κακίαν ἄγει. Ἔστιν ἄνθρωπος, ὅτι οὐκ οἰκτείρει λειτουργοὖντα αὐτῷ ἐν κακῷ· καίγε τοὖτο διπρόσωπον, ἀλλὰ τὸ ὅλον πονηρόν ἐστι. Καὶ ἔστιν ἄνθρωπος ἀγαπῶν τὸν πονηρευόμενον, ὡσαύτως ἐστὶν ἐν πονηρίᾳ, ὅτι καὶ ἀποθανεῖν αἱρεῖται ἐν κακῷ δι’ αὐτόν. Καὶ περὶ τούτου φανερὸν ὅτι διπρόσωπόν ἐστι· τὸ δὲ π᾵ν κακὴ πρ᾵ξις. Καίγε ἀγάπη οὗσα, πονηρία ἐστί, συγκρύπτουσα τὸ κακόν· ὥσπερ ἐστὶ τῷ ὀνόματι ὡς καλῷ, τὸ δὲ τέλος τ῅ς πράξεως ἔρχεται εἰς κακόν. Ἄλλος κλέπτει, ἀδικεῖ, ἁρπάζει, πλεονεκτεῖ, καὶ ἐλεεῖ τοὺς πτωχούς· διπρόσωπον μὲν καὶ τοὖτο, ὅλον δὲ πονηρόν ἐστι. Πλεο-νεκτῶν τὸν πλησίον παροργίζει τὸν Θεόν, καὶ τὸν ὕψιστον ἐπιορκεῖ, καὶ τὸν πτωχὸν ἐλεᾶ· τὸν ἐντολέα τοὖ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

νόμου Κύριον ἀθετῆ καὶ παροξύνει, καὶ τὸν πένητα ἀναπαύει· τὴν ψυχὴν σπιλοῖ, καὶ τὸ σῶμα λαμπρύνει· πολλοὺς ἀναιρεῖ καὶ ὀλίγους ἐλεεῖ· καὶ τοὖτο μὲν διπρόσωπόν ἐστιν. Ἄλλος μοιχεύει καὶ πορνεύει, καὶ ἀπέχεται αἰδεσμάτων, καὶ νηστεύων κακοποιεῖ, καὶ τῆ δυναστείᾳ καὶ τῷ πλούτῳ πολλοὺς παρασύρει, καὶ ἐκ τ῅ς ὑπερόγκου κακίας ποιεῖ ἐντολάς. Καὶ τοὖτο διπρόσωπόν ἐστιν, ὅλον δὲ κακόν ἐστιν. Oἱ τοιοὖτοι ὡς ὕες εἰσί, δασύποδες, ὅτι ἐξ ἡμισείας εἰσὶ καθαροί, τὸ δὲ ἀληθὲς ἀκάθαρτοί εἰσι. Καὶ γὰρ ὁ Θεὸς ἐν ταῖς πλαξὶ τῶν οὐρανῶν οὕτως εἶπεν. Ὑμεῖς οὗν, τέκνα μου, μὴ γίνεσθε κατ’ αὐτοὺς διπρόσωποι, ἀγαθότητος καὶ κακίας· ἀλλὰ τῆ ἀγαθότητι μόνῃ κολλήθητε, ὅτι ὁ Θεὸς ἀναπαύεται εἰς αὐτήν, καὶ οἱ ἄνθρωποι ποθοὖσιν αὐτήν· τὴν κακίαν ἀποδράσατε, ἀναιροὖντες τὸν διάβολον ἐν ταῖς ἀγαθαῖς ὑμῶν πράξεσιν· ὅτι οἱ διπρόσωποι οὐ Θεῷ ἀλλὰ ταῖς ἐπιθυμίαις αὐτῶν δουλεύουσιν, ἵνα τῷ Βελίαρ ἀρέσωσι καὶ τοῖς ὁμοίοις αὐτῶν ἀνθρώποις. Oἱ γὰρ ἀγαθοὶ ἄνδρες καὶ μονοπρόσωποι, κἅν νομισθῶσι παρὰ τῶν διπροσώπων ἁμαρτάνειν, δίκαιοί εἰσι παρὰ τῷ Θεῷ. Πολλοὶ γὰρ ἀναιροὖντες τοὺς πονηρούς, δύο ποιοὖσιν ἔργα, κακὸν διὰ καλοὖ, ὅλον ἐστὶ δὲ καλόν· ὅτι τὸ κακὸν ἐκριζώσας ἀπώλεσεν. Ἔστι τις μισῶν τὸν ἐλεήμονα, καὶ ἀδικῶν τὸν μοιχὸν καὶ λῃστεύοντα· καὶ αὐτό ἐστι διπρόσωπον· ἀλλὰ τὸ π᾵ν ἔργον ἀγαθόν ἐστιν, ὅτι μιμεῖται Κύριον, μὴ προσδεχόμενος τὸ δοκοὖν καλὸν μετὰ τοὖ ἀληθινοὖ κακοὖ. Ἕτερος οὐ θέλει ἡμέραν ἀγαθὴν ἰδεῖν μετὰ ἀσώτων, ἵνα μὴ χράνῃ τὸ στόμα, καὶ μολύνει τὴν ψυχήν· καίγε τοὖτο διπρόσωπον, ὅλον δὲ καλόν ἐστιν, ὅτι οἱ τοιοὖτοι δόρκοις καὶ ἐλάφοις ὅμοιοί εἰσιν· ὅτι ἐν ἤθει ἀγρίῳ δοκοὖσιν ἀκάθαρτοι εἶναι, τὸ δὲ π᾵ν καθαροί εἰσιν, ὅτι ἐν ζήλῳ Θεοὖ πορεύονται, ἀπεχόμενοι ὧν καὶ ὁ Θεὸς διὰ τῶν ἐντολῶν μισῶν ἀπαγορεύει, ἀπεῖργον τὸ κακὸν τοὖ ἀγαθοὖ. Ὁρ᾵τε οὗν, τέκνα, πῶς δύο εἰσὶν ἐν π᾵σιν, ἓν κατέναντι τοὖ ἑνός, καὶ ἓν ὑπὸ τοὖ ἑνὸς κέκρυπται. Σὴν ζωὴν ὁ θάνατος διαδέχεται, τὴν δόξαν ἡ ἀτιμία, τὴν ἡμέραν ἡ νύξ, καὶ τὸ φῶς τὸ σκότος· τὰ δὲ πάντα ὑπὸ ἡμέραν εἰσί, καὶ ὑπὸ ζωὴν τὰ δίκαια· διὸ καὶ τὸν θάνατον ἡ αἰώνιος ζωὴ ἀναμένει· καὶ οὐκ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἔστιν εἰπεῖν τὴν ἀλήθειαν ψεὖδος, οὐδὲ τὸ δίκαιον ἄδικον· ὅτι π᾵σα ἀλήθεια ὑπὸ τοὖ φωτός ἐστι· καθὼς τὰ πάντα ὑπὸ τὸν Θεόν. Σαὖτα πάντα ἐδοκίμασα ἐν τῆ ζωῆ μου, καὶ οὐκ ἐπλανήθην ἀπὸ τ῅ς ἀληθείας Κυρίου, καὶ τὰς ἐντολὰς τοὖ ὑψίστου ἐξεζήτησα, κατὰ π᾵σαν ἰσχύν μου πορευόμενος μονοπροσώπως εἰς τὸ ἀγαθόν. Προσέχετε οὗν, τέκνα, καὶ ὑμεῖς τὰς ἐντολὰς τοὖ Κυρίου μονοπροσώπως ἀκολουθοὖντες τῆ ἀληθείᾳ, ὅτι οἱ διπρόσωποι δισσῶς κολάζονται. Σὰ πνεύματα τ῅ς πλάνης μισήσατε τὰ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ἀγωνιζόμενα.
Σὸν νόμον Κυρίου φυλάξατε, καὶ μὴ προσέχετε τὸ κακόν, ὡς καλόν· ἀλλ’ εἰς τὸ ὄντως καλὸν ἀποβλέπετε, καὶ διατηρεῖτε αὐτὸ ἐν πάσαις ἐντολαῖς Κυρίου, εἰς αὐτὸν ἀναστρεφόμενοι, καὶ ἐν αὐτῷ καταπαύοντες, ὅτι τὰ τέλη τῶν ἀνθρώπων

δείκνυσι τὴν δικαιοσύνην αὐτῶν, γνωρίζοντες τοὺς ἀγγέλους Κυρίου καὶ τοὖ ΢αταν᾵.
Ἐὰν γὰρ τεταραγμένη ἡ ψυχὴ ἀπέρχεται, βασανίζεται ὑπὸ τοὖ πονηροὖ πνεύματος, ο὘ καὶ ἐδούλευσεν ἐν ἐπιθυμίαις καὶ ἔργοις πονηροῖς· ἐὰν δὲ ἡσύχως ἐν χαρᾶ,

ἐγνώρισε τὸν ἄγγελον τ῅ς εἰρήνης, παρα-καλέσει αὐτὸν ἐν ζωῆ. Μὴ γίνεσθε, τέκνα, ὡς ΢όδομα, ἥτις ἠγνόησε τοὺς ἀγγέλους Κυρίου, καὶ ἀπώλετο ἕως αἰῶνος. Oἶδα γὰρ ὅτι ἁμαρτήσετε, καὶ παραδοθήσεσθε εἰς χεῖρας ἐχθρῶν ὑμῶν· καὶ ἡ γ῅ ὑμῶν ἐρημωθήσεται, καὶ ὑμεῖς διασκορπισθήσεσθε εἰς τὰς τέσσαρας γωνίας τ῅ς γ῅ς, καὶ ἔσεσθε ἐν διασπορᾶ ἐξουθενωμένοι ὡς ὕδωρ ἄχρηστον, ἕως ο὘ ὁ ὕψιστος ἐπισκέψηται τὴν γ῅ν, καὶ αὐτὸς ἐλθὼν ὡς ἄνθρωπος, μετὰ ἀνθρώπων ἐσθίων καὶ πίνων, καὶ ἐν ἡσυχίᾳ συντρίβων τὴν κεφαλὴν τοὖ δράκοντος δι’ ὕδατος. O὘τος σώσει τὸν Ἰσραὴλ καὶ πάντα τὰ ἔθνη, Θεὸς εἰς ἄνδρα ὑποκρινόμενος. Eἴπατε οὗν ταὖτα τοῖς τέκνοις ὑμῶν μὴ ἀπειθεῖν αὐτῷ. Ἀνέγνων γὰρ ἐν ταῖς πλαξὶ τῶν οὐρανῶν, ὅτι ἀπειθοὖντες ἀπειθήσετε αὐτῷ, καὶ ἀσεβοὖντες ἀσεβήσητε εἰς αὐτόν, μὴ προσέχοντες τὸν νόμον τοὖ Θεοὖ ἀλλ’ ἐντολαῖς ἀνθρώπων. Διὰ τοὖτο διασκορπισθήσεσθε, ὡς Γὰδ καὶ ὡς Δὰν οἱ ἀδελφοί μου· οἳ χώρας αὐτῶν ἀγνοήσουσι καὶ φυλὴν καὶ γλῶσσαν αὐτῶν. Ἀλλ’ ἐπισυνάξει ὑμ᾵ς Κύριος ἐν πίστει δι’ ἐλπίδα εὐσπλαγχνίας αὐτοὖ, διὰ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ εἰπὼν αὐτοῖς ταὖτα, ἐνετείλατο αὐτοῖς λέγων· Θάψατέ με εἰς Φεβρών. Καὶ ἀπέθανεν ὕπνῳ καλῷ κοιμη-θείς· καὶ μετὰ ταὖτα ἐποίησαν οἱ υἱοὶ αὐτοὖ ὡς ἐνετείλατο αὐτοῖς, καὶ ἀναγαγόντες αὐτὸν ἔθαψαν μετὰ τῶν πατέρων αὐτοὖ.

ΓIAΘHΚH IΧ΢HΦ IA ΠEΡI ΢ΧΦΡO΢ΤΝH΢
Ἀντίγραφον διαθήκης Ἰωσήφ. Ἐν τῷ μέλλειν αὐτὸν ἀποθνήσκειν, καλέσας τοὺς υἱοὺς αὐτοὖ καὶ τοὺς ἀδελφοὺς αὐτοὖ, εἶπεν αὐτοῖς·

Σέκνα μου καὶ ἀδελφοί, ἀκούσατε Ἰωσὴφ τοὖ ἠγαπημένου ὑπὸ Ἰσραήλ· ἐνωτίσασθε, υἱοί, τοὖ πατρὸς ὑμῶν. Ἐγὼ εἶδον ἐν τῆ ζωῆ μου τὸν φθόνον καὶ τὸν θάνατον, καὶ οὐκ ἐπλανήθην ἐν τῆ ἀληθείᾳ Κυρίου. Oἱ ἀδελφοί μου ο὘τοι ἐμίσησάν με, καὶ Κύριος ἠγάπησέ με· αὐτοὶ ἤθελόν με ἀνελεῖν καὶ ὁ Θεὸς τῶν πατέρων μου ἐφύλαξέ με· εἰς λάκκον με ἐχάλασαν, καὶ ὁ ὕψιστος ἀνήγαγέ με· ἐπράθην εἰς δοὖλον, καὶ ὁ Κύριος ἐλευθέρωσέ με· εἰς αἰχμαλωσίαν ἐλήφθην, καὶ ἡ κραταιὰ αὐτοὖ χεὶρ ἐβοήθησέ μοι· ἐν λιμῷ συνεσχέθην, καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος διέθρεψέ με· μόνος ἤμην, καὶ ὁ Θεὸς παρεκάλεσέ με· ἐν ἀσθενείᾳ ἤμην, καὶ ὁ ὕψιστος ἐπεσκέψατό με· ἐν φυλακῆ ἤμην, καὶ ὁ σωτὴρ ἐχαρίτωσέ με· ἐν δεσμοῖς, καὶ ἔλυσέ με· ἐν διαβολαῖς, καὶ συνηγόρησέ μοι· ἐν λόγοις Aἰγυπτίων πικροῖς, καὶ ἐρρύσατό με· ἐν φθόνοις σὺν δόλοις, καὶ ὕψωσέ με. Καὶ οὕτως Υωτιμάρ, ὁ ἀρχιμάγειρος Υαραώ, ἐπίστευσέ μοι τὸν οἶκον αὐτοὖ. Καὶ ἠγωνισάμην πρὸς γυναῖκα ἀναιδ῅ ἐπειγούσῃ με παρανομεῖν μετ’ αὐτ῅ς· ἀλλ’ ὁ Θεὸς Ἰσραὴλ τοὖ πατρός μου ἐφύλαξέ με ἀπὸ φλογὸς καιο-μένης. Ἐφυλακίσθην, ἐτυπτίθην, ἐμυκτηρίσθην· καὶ ἔδωκέ με Κύριος εἰς οἰκτιρμοὺς ἐνώπιον τοὖ δεσμοφύλακος. Oὐ μὴ γὰρ ἐγκαταλίπῃ τοὺς φοβουμένους αὐτόν, οὐκ ἐν σκότει, ἥ δεσμοῖς, ἥ θλίψεσιν, ἥ ἀναγκαῖς· Oὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπος ἐπαισχύνεται ὁ Θεός, οὐδὲ ὡς υἱὸς ἀνθρώπου δειλιᾶ, οὐδὲ ὡς γηγενὴς ἀσθενεῖ, ἥ ἀποθεῖται· ἐπὶ π᾵σι δὲ τόποις

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

παρίσταται, καὶ ἐν διαφόροις τρόποις παρακαλεῖ, ἐν βραχεῖ ἀφιστάμενος εἰς τὸ δοκιμάσαι τ῅ς ψυχ῅ς τὸ διαβούλιον. Ἐν δέκα πειρασμοῖς δόκιμόν με ἀνέδειξε, καὶ ἐν π᾵σιν αὐτοῖς ἐμακροθύμησα· ὅτι μέγα φάρμακόν ἐστιν ἡ μακροθυμία, καὶ πολλὰ ἀγαθὰ δίδωσιν ἡ ὑπομονή. Ποσάκις ἡ Aἰγυπτία ἠπείλησέ μοι θάνατον; ποσά-κις τιμωρίαις παραδοὖσα ἀνεκαλέσατό με, καὶ ἠπείλησέ μοι μὴ θέλοντι συνελθεῖν αὐτῆ; Ἔλεγε δέ μοι· κυριεύσεις μου καὶ πάντων τῶν ἐμῶν, ἐὰν ἐπιδῷς ἑαυτὸν εἰς ἐμέ, καὶ ἔσῃ ὡς δεσπότης ἡμῶν. Ἐγὼ οὗν ἐμνησκόμην λόγους πατέρων πατρός μου Ἰακώβ, καὶ εἰσερχόμενος εἰς τὸ ταμιεῖον, προσηυχόμην Κυρίῳ, καὶ ἐνήστευον ἐν τοῖς ἑπτὰ ἔτεσιν ἐκείνοις, καὶ ἐφαινόμην τῷ Aἰγυπτίῳ ὡς ἐν τρυφῆ διάγων· ὅτι οἱ διὰ τὸν Θεὸν νηστεύοντες τοὖ προσώπου τὴν χάριν λαμβάνουσιν. Ἐὰν δὲ ἐπεδίδῃ μοι οἶνον, οὐκ ἔπινον· καὶ τριημερίζων ἐλάμβανόν μου τὴν δίαιταν, καὶ ἐδίδουν αὐτὴν πένησι καὶ ἀσθενοὖσι. Καὶ ὤρθριζον πρὸς Κύριον, καὶ ἔκλαιον περὶ Μεμφίας τ῅ς Aἰγυπτίας, ὅτι σφόδρα ἀδιαλείπτως ἐνόχλει μοι· καὶ ἐν νυκτὶ εἰσίει λόγῳ ἐπισκέψεως πρός με· καὶ τὰ μὲν πρῶτα, ὅτι τέκνον ἀρρενικὸν οὐκ ἦν αὐτῆ, προσεποίειτο ἔχειν με ὡς υἱόν. Καὶ ηὐξάμην πρὸς Κύριον, καὶ ἔτεκεν ἄρρεν. Ἕως οὗν χρόνου ὡς υἱόν με περιεπτύσσετο, κἀγὼ ἠγνόουν· ἔσχατον εἰς πορνείαν με ἐφελκύσατο. Καὶ νοήσας ἐλυπήθην ἕως θανάτου· καὶ ἐξελθούσης αὐτ῅ς, ἦλθον εἰς ἐμαυτόν, καὶ ἐπένθησα περὶ αὐτ῅ς ἡμέρας πολλάς, ὅτι ἔγνων τὸν δόλον αὐτ῅ς καὶ τὴν πλάνην. Καὶ ἔλεγον αὐτῆ ·»ματα ὑψίστου, εἰ ἄρα ἀποστρέψει ἀπὸ τ῅ς ἐπιθυμίας αὐτ῅ς τ῅ς πονηρ᾵ς. Ποσάκις ὡς ἁγίῳ ἀνδρὶ ἐν λόγοις ἐκολάκευσέ με, μετὰ δόλου διὰ ῥημάτων ἐπαινοὖσα τὴν σωφροσύνην μου ἐνώπιον τοὖ ἀνδρὸς αὐτ῅ς, βουλομένη καταμόνας ὑποσκε-λίσαι με; Ἐδόξαζέ με ὡς σώφρονα φανερῶς, καὶ ἐν κρυφῆ ἔλεγέ μοι· Μὴ φοβηθῆς τὸν ἄνδρα μου· καὶ γὰρ πέπεισται περὶ τ῅ς σωφροσύνης σου· ὅτι κἅν εἴπῃ τις αὐτῷ περὶ ἡμῶν, οὐ μὴ πιστεύσῃ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἐν τούτοις π᾵σιν ἐχαμο-κοίτων ἐγὼ ἐν σάκκῳ, καὶ ἐδεόμην τοὖ Θεοὖ, ὅπως ·ύσεταί με ὁ Κύριος ἐκ τ῅ς Aἰγυπτίας. Ὡς δὲ οὐδὲν ἴσχυσε, πάλιν ἐπὶ λόγῳ κατηχήσεως ἤρχετο πρός με, μαθεῖν λόγον Κυρίου. Καὶ ἔλεγέ μοι· Eἰ θέλεις ἵνα καταλίπω τὰ εἴδωλα, συνπείσθητί μοι· καὶ τὸν Aἰγύπτιον πείσω ἀποστ῅ναι τῶν εἰδώλων, ἐν νόμῳ Κυρίου σου πορευόμενοι. Λέγω δὲ πρὸς αὐτήν· Oὐκ ἐν ἀκαθαρσίᾳ λέγει Κύριος τοὺς σεβομέ-νους αὐτόν, οὐδὲ ἐν τοῖς μοιχεύουσιν εὐδοκεῖ.
Κἀκείνη ἐσιώπησε, ποθοὖσα ἐκτελέσαι τὴν ἐπιθυμίαν αὐτ῅ς. Κἀγὼ προσετίθουν

νηστείαν καὶ προσευχήν, ὅπως ·ύσεταί με Κύριος ἀπ’ αὐτ῅ς. Πάλιν δὲ ἐν ἑτέρῳ χρόνῳ λέγει μοι· Eἰ μοιχεὖσαι οὐ θέλεις, ἐγὼ ἀναιρῶ τὸν Aἰγύπτιον, καὶ οὕτως νόμῳ λήψομαί σε εἰς ἄνδρα. Ἐγὼ οὗν, ὡς ἤκουσα τοὖτο, διέρρηξα τὴν στολήν μου, καὶ εἶπον· Γύναι, αἰδέσθητι τὸν Κύριον, καὶ μὴ ποιήσῃς τὴν πρ᾵ξιν τὴν πονηρὰν ταύτην, ἵνα μὴ ἐξολοθρεύθῃς· ὅτι καίγε ἐγὼ ἐξαγγελῶ τὴν ἐπίνοιαν τ῅ς ἀσεβείας σου π᾵σι. Υοβηθεῖσα οὗν ἐκείνη ἠξίου, ἵνα μηδενὶ ἐξαγγείλω τὴν κακίαν αὐτ῅ς. καὶ ἀνεχώρησε θάλπουσά με δώροις, καὶ πέμπουσα π᾵σιν ἀπόλαυσιν υἱῶν ἀνθρώπων. Καὶ ἀποστέλλει μοι βρῶμα ἐν γοητείᾳ πεφυραμένον. Καὶ ὡς ἦλθεν ὁ εὐνοὖχος ὁ κομίζων αὐτό, ἀνέβλεψα καὶ εἶδον ἄνδρα φοβερόν, ἐπιδιδοὖντά μοι μετὰ τοὖ τρυβλίου μάχαιραν. Καὶ συν῅κα ὅτι ἡ περιεργεία αὐτ῅ς εἰς ἀποπλάνησιν ψυχ῅ς ἐστι.
Καὶ ἐξελθόντος αὐτ῅ς ἔκλαιον, μήτε ἐκεῖνο, μήτε ἄλλο τι τῶν αἰδεσμάτων αὐτ῅ς

γευσάμενος. Μετὰ οὗν μίαν ἡμέραν ἐλθοὖσα πρός με, ἐπέγνω τὸ βρῶμα, καὶ λέγει πρός με· Σί τοὖτο, ὅτι οὐκ ἔφαγες ἀπὸ τοὖ βρώματος;
Καὶ εἶπον πρὸς αὐτήν· Ὅτι ἐπλήρωσας αὐτὸ θανάτου· καὶ πῶς εἶπας, ὅτι οὐκ ἐγγίζω

εἰδώλοις, ἀλλὰ Κυρίῳ μόνῳ;

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Νὖν οὗν γνῶθι, ὅτι ὁ Θεὸς τοὖ πατρός μου δι’ ἀγγέλου ἀπεκάλυψέ μοι τὴν κακίαν σου, καὶ ἐτήρησα αὐτὸ εἰς ἔλεγχόν σου, εἰ ἄρα ἰδοὖσα αὐτὸ μετανοήσεις. Ἵνα δὲ μάθῃς, ὅτι τῶν ἐν σωφροσύνῃ θεοσεβούν-των οὐ κατισχύει κακία ἀσεβούντων, λαβὼν ἐνώπιον αὐτ῅ς ἔφαγον, εἰπών· Ὁ Θεὸς τῶν πατέρων μου, καὶ ὁ ἄγγελος Ἀβραὰμ ἔσται μετ’ ἐμοὖ. Ἡ δὲ ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον εἰς τοὺς πόδας μου, καὶ ἔκλαυσε· καὶ ἀναστήσας αὐτὴν ἐνουθέτησα· καὶ συνέθετο τοὖ μὴ ποι῅σαι ἔτι τὴν ἀσέβειαν ταύτην. Ὅτι δὲ ἡ καρδία αὐτ῅ς ἐνέκειτο εἰς ἐμὲ πρὸς ἀκολασίαν, στενάζουσα προσέπιπτεν. Ἰδὼν δὲ αὐτὴν ὁ Aἰγύπτιος, λέγει πρὸς αὐτήν· Σί συνέπεσε τὸ πρόσωπόν σου; Ἡ δὲ εἶπε· Πόνον καρδίας ἐγὼ ἀλγῶ, καὶ οἱ στεναγμοὶ τοὖ πνεύματος μου συνέχουσί με. Καὶ ἐθεράπευεν αὐτὴν μὴ ἀσθενοὖσαν. Σότε εἰσεπήδησε πρός με, ἔτι ὄντος ἔξω τοὖ ἀνδρὸς αὐτ῅ς, καὶ λέγει μοι· Ἄγχομαι, ἥ εἰς φρέαρ ἥ εἰς κρημνὸν ·ίπτω ἐμαυτήν, ἐὰν μή μοι συμπεισθείς. Καὶ νοήσας, ὅτι τὸ πνεὖμα τοὖ Βελίαρ αὐτὴν ἐνοχλεῖ, προσευξάμενος Κυρίῳ, εἶπον αὐτῆ· Ἵνα τί ταράσσῃ καὶ θορυβῆ, ἐν ἁμαρτίαις τυφλώττουσα; Μνήσθητι ὅτι ἐὰν ἀνελῆς σεαυτήν, ἡ ΢ηθῶν, ἡ παλλακὴ τοὖ ἀνδρός σου, ἡ ἀντίζηλός σου, κολαφίσει τὰ τέκνα σου, καὶ ἀπολέσει τὸ μνημόσυνόν σου ἀπὸ τ῅ς γ῅ς. Καὶ λέγει πρός με· Ἴδε οὗν ἀγαπᾶς με· ἀρκεῖ μοι μόνον, ὅτι ἀντιποιῆ τ῅ς ζω῅ς μου, καὶ τῶν τέκνων μου· ἔχω προσδοκίαν ἀπολαὖσαι τ῅ς ἐπιθυμίας μου. Καὶ οὐκ ἔγνω, ὅτι διὰ τὸν Θεόν μου εἶπον οὕτως, καὶ οὐ δι’ αὐτήν. Ἐὰν γάρ τις πάθει ὑποπέσῃ ἐπιθυμίας πονηρ᾵ς, καὶ τούτῳ δουλωθῆ ὡς κἀκείνη· κἅν ἀγαθόν τι ἀκούσῃ, εἰς τὸ πάθος, ὃ ἡττ᾵ται, ἐκλαμβάνει αὐτὸ πρὸς ἐπιθυμίαν πονηράν. Λέγω ὑμῖν, τέκνα, ὅτι ὥρα ἦν ὡσεὶ ἕκτη, ὅτε ἐξ῅λθεν ἀπ’ ἐμοὖ· κἀγὼ γόνυ κλίνας πρὸς Κύριον ὅλην τὴν ἡμέραν, καὶ ὅλην τὴν νύκτα συνάψας, περὶ τὸν ὄρθρον ἀνέστην δακρύων, καὶ αἰτῶν λύτρωσιν ἀπὸ τ῅ς Aἰγυπτίας. Σέλος οὗν ἐπιλαμβάνεταί μου τῶν ἱματίων, μετὰ βίας ἐφελκομένη με εἰς συνουσίαν. Ὡς οὗν εἶδον ὅτι μαινομένη βίᾳ κρατεῖ τὰ ἱμάτιά μου, γυμνὸς ἔφυγον.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Κἀκείνη ἐσυκοφάντισέ με πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτ῅ς· καὶ ἐνέβαλέ με εἰς φυλακὴν ἐν οἴκῳ αὐτοὖ ὁ Aἰγύπτιος· καὶ τῆ ἑξ῅ς μαστίξας με, ἔπεμψέ με εἰς φυλακὴν ἐν οἴκῳ αὐτοὖ ὁ Aἰγύπτιος.
Ὡς οὗν ἤμην ἐν πέδαις, ἡ Aἰγυπτία ἠσθένει ἀπὸ τ῅ς λύπης, καὶ ἐπηκρο᾵τό μου,

πῶς ὕμνουν Κύριον ὢν ἐν οἴκῳ σκότους, καὶ ἐν ἱλαρᾶ φωνῆ χαίρων ἐδόξαζον τὸν Θεόν μου, μόνον ὅτι διὰ προφάσεως ἀπηλλάγην τ῅ς Aἰγυπτίας. Πολλάκις ἔπεμψε πρός με, λέγουσα· Eὐδόκησον πληρῶσαι τὴν ἐπιθυμίαν μου, καὶ λυτρώσω σε τῶν δεσμῶν, καὶ ἀπαλλάξω σε τοὖ σκότους. Καὶ οὐδὲ ἕως ἐννοιῶν ποτὲ ἔκλινα πρὸς αὐτήν. Ἀγαπᾶ γὰρ ὁ Θεὸς μ᾵λλον τὸν ἐν λάκκῳ σκότους νηστεύοντα ἐν σωφροσύνῃ, ἥ τὸν ἐν ταμείοις τρυφῶντα μετὰ ἀκολασίας. Ὁ δὲ ἐν σωφροσύνῃ διάγων θέλει καὶ δόξαν, καὶ εἰ οἶδεν ὁ ὕψιστος, ὅτι συμφέρει, παρέχει αὐτῷ καὶ ταὖτα ὡς κἀμοί. Ποσάκις καίπερ ἀσθενοὖσα κατῄει πρός με ἐν ἀωρίᾳ, καὶ ἤκουε τ῅ς φων῅ς μου προσευχο-μένου; συνίων δὲ ἐγὼ τοὺς στεναγμοὺς αὐτ῅ς, ἐσιώπουν. Καὶ γὰρ ὅτε ἤμην ἐν τῷ οἴκῳ αὐτ῅ς, ἐγύμνου τοὺς βραχίονας αὐτ῅ς καὶ τὰ στέρνα καὶ τὰς κνήμας, ἵνα συμπέσω εἰς αὐτήν· πάνυ γὰρ ἦν ὡραία, μάλιστα κοσμουμένη πρὸς ἀπάτησίν μου. Καὶ ὁ Κύριος ἐφύλαξέ με ἀπὸ τῶν ἐγχειρημάτων αὐτ῅ς. Ὁρ᾵τε οὗν, τέκνα μου, πόσα κατεργάζεται ἡ ὑπομονή, καὶ προσευχὴ μετὰ νηστείας. Καὶ ὑμεῖς οὗν, ἐὰν τὴν σωφροσύνην καὶ τὴν ἁγνείαν μετέλθητε ἐν ὑπομονῆ καὶ ταπεινώσει καρδίας, Κύριος κατοικήσει ἐν ὑμῖν, ὅτι ἠγάπησε τὴν σωφροσύνην. Ὅπου δὲ κατοικεῖ ὁ ὕψιστος, κἄν τις περιπέσῃ φθόνῳ ἥ δουλείᾳ ἥ συκοφαντίᾳ, Κύριος ὁ ἐν αὐτῷ κατοικῶν διὰ τὴν σωφροσύνην οὐ μόνον ἐκ τῶν κακῶν ῥύεται, ἀλλὰ καὶ ὑψοῖ καὶ δοξάζει αὐτὸν ὡς κἀμέ. Πάντως γὰρ ὁ ἄνθρωπος, ἥ ἐν ἔργῳ, ἥ ἐν λόγῳ, ἥ ἐν διανοίᾳ συνέχεται. Γινώσκουσιν οἱ ἀδελφοί μου, πῶς ἠγάπησέ με ὁ πατήρ μου· καὶ οὐχ ὑψούμην ἐν τῆ καρδίᾳ μου· καίπερ νήπιος ὤν, εἶχον τὸν φόβον τοὖ Θεοὖ ἐν τῆ διανοίᾳ μου. Ἤιδειν γάρ, ὅτι τὰ πάντα παρελεύσεται, καὶ ἐμέτρουν ἐμαυτὸν καὶ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐτίμουν τοὺς ἀδελφούς μου· καὶ διὰ τὸν φόβον αὐτῶν ἐσιώπουν πιπρασκόμενος, μὴ εἰπεῖν τοῖς Ἰσμαηλίταις τὸ γένος μου, ὅτι υἱός εἰμι Ἰακώβ, ἀνδρὸς μεγάλου καὶ δυνατοὖ. Καὶ ὑμεῖς οὗν ἔχετε ἐν πράξει ὑμῶν τὸν τοὖ Θεοὖ φόβον, καὶ τιμ᾵τε τοὺς ἀδελφοὺς ὑμῶν. Π᾵ς γὰρ ὁ ποιῶν νόμον Κυρίου, ἀγαπηθήσεται ὑπ’ αὐτοὖ. Ἐλθὼν δὲ εἰς Ἰνδοκολπίτας μετὰ τῶν Ἰσμαηλιτῶν, ἠρώτουν με· κἀγὼ εἶπον ὅτι δοὖλος αὐτῶν εἰμι ἐξ οἴκου, ἵνα μὴ αἰσχύνω τοὺς ἀδελφούς μου. Λέγει δέ μοι ὁ μείζων αὐτῶν· Oὐκ εἶ δοὖλος σύ, ὅτι καὶ ἡ ὄψις σου δηλοῖ περί σου· καὶ ἠπείλει μοι ἕως θανάτου. Ἐγὼ δὲ ἔλεγον ὅτι δοὖλος αὐτῶν εἰμί. Ὡς δὲ ἤλθομεν εἰς Aἴγυπτον, περὶ ἐμοὖ ἐμάχοντο, τίς προσδοὺς χρυσίον λάβῃ με. Διὸ π᾵σιν ἔδοξεν εἶναί με εἰς Aἴγυπτον πρὸς μετάβολον ἐμπορίας αὐτῶν, ἕως ἐπιστρέψωσι φέροντες ἐμπορίαν. Καὶ ὁ Κύριος ἔδωκέ μοι χάριν ἐν ὀφθαλμοῖς τοὖ μεταβόλου, καὶ ἐπίστευσέ μοι τὸν οἶκον αὐτοὖ. Καὶ εὐλόγησεν αὐτὸν Κύριος ἐν χειρί μου, καὶ ἐπλήθυνεν αὐτὸν ἐν ἀργυρίῳ καὶ χρυσίῳ· καὶ ἤμην μετ’ αὐτοὖ μ῅νας τρεῖς καὶ ἡμέρας πέντε. Κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν παρίει ἡ Μεμφία γυνὴ τοὖ Πετεφρὶ μετὰ δόξης πολλ῅ς, καὶ ἐπέβαλεν ἐπ’ ἐμὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτ῅ς· ὅτι εἶπον αὐτῆ οἱ εὐνοὖχοι περὶ ἐμοὖ. Καὶ λέγει τῷ ἀνδρὶ αὐτ῅ς περὶ τοὖ μεταβόλου, ὅτι ἐπλούτισεν ἐν χειρὶ νέου τινὸς Ἑβραίου· λέγουσι δὲ ὅτι κλοπῆ ἔκλεψαν αὐτὸν ἐκ γ῅ς Φαναάν· νὖν οὗν ποίησον μετ’ αὐτοὖ κρίσιν, καὶ ἀφελοὖ τὸν νεανίαν εἰς οἰκονόμον σου· καὶ εὐλογήσει σε ὁ Θεὸς τῶν Ἑβραίων, ὅτι χάρις ἐκ τοὖ οὐρανοὖ ἐστιν ἐπ’ αὐτῷ. Ὁ δὲ Πετεφρὶς πεισθεὶς τοῖς λόγοις αὐτ῅ς, ἐκέλευσεν ἀχθ῅ναι τὸν μετάβολον, καὶ λέγει αὐτῷ· Σί ταὖτα ἀκούω, ὅτι κλέπτεις τὰς ψυχὰς ἐκ γ῅ς Ἑβραίων εἰς παῖδας μετεμπωλῶν; Πεσὼν οὗν ἐπὶ πρόσωπον αὐτοὖ ὁ μετά-βολος, ἐδέετο λέγων· Δέομαί σου, κύριε, οὐκ οἶδα ὃ λέγεις. Ὁ δὲ ἔφη· Πόθεν οὗν σοι ὁ παῖς ὁ Ἑβραῖος; καὶ εἶπεν· Oἱ Ἰσμαηλῖται παρέθεντό μοι αὐτόν, ἕως ο὘ ἐπιστρέψωσι. Καὶ οὐκ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ἐπίστευσεν αὐτῷ, ἀλλ’ ἐκέλευσε γυμνὸν τύπτεσθαι αὐτόν. Ἐπιμένοντος δὲ αὐτοὖ, λέγει ὁ Πετεφρίς· Ἀχθήτω ὁ νεανίσκος. Καὶ εἰσαχθεὶς προσεκύνησα τῷ ἀρχευνούχῳ· τρίτος γὰρ ἦν ἐν ἀξίᾳ παρὰ τῷ Υαραώ, ἄρχων πάντων τῶν εὐνούχων, ἔχων γυναῖκα καὶ τέκνα καὶ παλλακάς. Καὶ διαχωρίσας με ἀπ’ αὐτοὖ, εἶπέ μοι· Δοὖλος εἶ, ἥ ἐλεύθερος; καὶ εἶπον· Δοὖλος. Καὶ λέγει πρός με· Σίνος εἶ δοὖλος; καὶ λέγω αὐτῷ· Σῶν Ἰσμαηλιτῶν. Καὶ πάλιν λέγει μοι· Πῶς αὐτῶν ἐγένου δοὖλος; καὶ εἶπον ὅτι ἐκ τ῅ς Φαναὰν ἐπρίαντό με. Ὁ δὲ ἠπίστησε, λέγων ὅτι ψεύδῃ· καὶ γυμνόν με ἐκέλευσε τύπτεσθαι. Ἡ δὲ Μεμφὶς ἑώρα διὰ θυρίδος τυπτομένου μου, καὶ ἀποστέλλει πρὸς τὸν ἄνδρα αὐτ῅ς, λέγουσα· Ἄδικός ἐστιν ἡ κρίσις σου, ὅτι καὶ τὸν κλαπέντα ἐλεύθερον τιμωρεῖς, ὡς ἀδικήσαντα. Ὡς δὲ οὐκ ἤλλαξα λόγον τυπτόμενος, ἐκέλευσε φυλακισθ῅ναί με, ἕως ο὘ ἔλθωσι, φησίν, οἱ κύριοι τοὖ παιδός. Καὶ ἡ γυνὴ αὐτοὖ λέγει πρὸς αὐτόν· Διὰ τί συνέχεις τὸν αἰχμάλωτον καὶ εὐγεν῅ παῖδα, ὃν ἔδει εἶναι μ᾵λλον ἄνετον, καὶ ὑπηρετεῖν σου; Ἤθελε γάρ με ὁρ᾵ν ἐν πόθῳ ἁμαρτίας· καὶ ἠγνόουν ἐπὶ π᾵σι τούτοις. Ὁ δὲ εἶπε πρὸς τὴν Μεμφίν· Oὐκ ἔστι παρ’ Aἰγυπτίοις πρὸ ἀποδεί-ξεως ἀφαιρεῖσθαι τὰ ἀλλότρια. Σαὖτα εἶπε περὶ τοὖ μεταβόλου, καὶ περὶ ἐμοὖ, ὅτι ὄφειλα ἐγκατάκλειστος εἶναι. Μετὰ δὲ εἰκοσιτέσσαρας ἡμέρας ἦλθον οἱ Ἰσμαη-λῖται· καὶ ἀκούσαντες ὅτι Ἰακὼβ ὁ πατήρ μου πενθεῖ περὶ ἐμοὖ, εἶπον πρός με· Σί ὅτι εἶπας ἑαυτὸν δοὖλον εἶναι; καὶ ἰδοὺ ἔγνωμεν, ὅτι υἱὸς εἶ ἀνδρὸς μεγάλου ἐν τῆ Φαναάν· καὶ πενθεῖ ὁ πατήρ σου ἐν λάκκῳ. Καὶ πάλιν ἤθελον δακρὖσαι, καὶ ἐπέσχον ἐμαυτόν, ἵνα μὴ αἰσχύνω τοὺς ἀδελ-φούς μου. Καὶ εἶπα· Ἐγὼ οὐκ οἶδα· δοὖλός εἰμι. Σότε βουλεύονται πωλ῅σαί με, ἵνα μὴ εὑρεθῶ ἐν χερσὶν αὐτῶν. Ἐφοβοὖντο γὰρ τὸν Ἰακώβ, ἵνα

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

μὴ ποιήσῃ ἐν αὐτοῖς ἐκδίκησιν κινδύνου. Ἠκούσθη γάρ, ὅτι μέγας ἐστὶ παρὰ Κυρίῳ καὶ ἀνθρώποις. Σότε λέγει ὁ μετάβολος αὐτοῖς· Λύσατέ με ἀπὸ τ῅ς κρίσεως Πετεφρί. Προσελθόντες οὗν αἰτοὖνταί με, λέγοντες· Ὅτι ἐν ἀργυρίῳ ἠγοράσθη ἡμῖν· κἀκεῖνος ἀπέλυσεν ἡμ᾵ς. Ἡ δὲ Μεμφὶς ἐδήλωσε τῷ ἀνδρὶ αὐτ῅ς, πρι᾵σθαί με· ἀκούω γάρ, φησίν, ὅτι πωλοὖσιν αὐτόν. Καὶ ἀπέστειλεν εὐνοὖχον τοῖς Ἰσμαηλίταις, ᾔτειτο εἰς πρ᾵σιν· καὶ μὴ θελήσας ποι῅σαι μετ’ αὐτῶν, ἀνεχώρησεν. Ὁ δὲ εὐνοὖχος πειραθεὶς αὐτῶν δηλοῖ τῆ δεσποίνῃ, ὅτι πολλὴν αἰτοὖσι τιμὴν τοὖ παιδός. Ἡ δὲ ἀπέστειλεν ἕτερον εὐνοὖχον, λέγουσα· Ἐὰν καὶ δύο μν᾵ς χρυσίου ζητοὖσι, πρόσεχε μὴ φείσασθαι χρυσίου, μόνον πριάμενος τὸν παῖδα ἀγάγετε. Καὶ δίδει αὐτοῖς ὀγδοήκοντα χρυσίνους ἀντ’ ἐμοὖ, ἑκατὸν εἰπὼν τῆ Aἰγυπτίᾳ δεδῶσθαι ἀντ’ ἐμοὖ. Καὶ ἰδὼν ἐγὼ ἐσιώπησα, ἵνα μὴ ἐτασθῆ ὁ εὐνοὖχος. Ὁρ᾵τε, τέκνα, πόσα ὑπέμεινα, ἵνα μὴ καται-σχύνω τοὺς ἀδελφούς μου; Καὶ ὑμεῖς οὗν ἀγαπ᾵τε ἀλλή-λους· καὶ ἐν μακροθυμίαις συγκρύπτετε ἀλλήλων τὰ ἐλαττώ-ματα. Σέρπεται γὰρ ὁ Θεὸς ἐπὶ ὁμονοίᾳ ἀδελφῶν, καὶ ἐπὶ προαιρέσει καρδίας εὐδοκημούσης εἰς ἀγάπην. Καὶ ὅτε ἦλθον οἱ ἀδελφοί μου εἰς Aἴγυπτον, ὡς ἔγνωσαν ὅτι ἀπέστρεψα τὸ ἀργύριον αὐτοῖς, καὶ οὐκ ὠνείδισα, ἀλλὰ καὶ παρεκάλεσα αὐτούς, καὶ μετὰ θάνατον Ἰακὼβ περισσοτέρως ἠγάπησα αὐτούς, καὶ πάντα, ὅσα ἐκέλευσεν ἐκ περισσοὖ ἐποίησα, καὶ ἐθαύμαζον. Oὐκ ἀφ῅κα γὰρ αὐτοὺς θλιβ῅ναι, ἕως μικροὖ πράγματος· καίγε π᾵ν, ὃ ἦν ἐν χειρί μου, αὐτοῖς ἔδωκα.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Oἱ υἱοὶ αὐτῶν, υἱοί μου· καὶ οἱ υἱοί μου, ὡς δοὖλοι αὐτῶν· ἡ ψυχὴ αὐτῶν, ψυχή μου· καὶ π᾵ν ἄλγημα αὐτῶν, ἄλγημά μου· καὶ π᾵σα μαλακία αὐτῶν, ἀσθένειά μου· ἡ γ῅ μου, γ῅ αὐτῶν· ἡ βουλή μου, βουλὴ αὐτῶν. Καὶ οὐχ ὕψωσα ἐμαυτὸν ἐν αὐτοῖς ἐν ἀλαζονήᾳ, διὰ τὴν κοσμικὴν δόξαν μου, ἀλλ’ ἤμην ἐν αὐτοῖς ὡς εἷς τῶν ἐλαχίστων. Ἐὰν οὗν καὶ ὑμεῖς πορευθ῅τε ἐν ταῖς ἐντολαῖς Κυρίου, τέκνα μου, ὑψώσει ὑμ᾵ς ἐνταὖθα, καὶ εὐλογήσει ἐν ἀγαθοῖς εἰς αἰῶνας. Καὶ ἐὰν θέλῃ τις κακοποι῅σαι ὑμ᾵ς, ὑμεῖς τῆ ἀγαθοποι•ᾳ εὔχεσθε ὑπὲρ αὐτοὖ· καὶ ἀπὸ παντὸς κακοὖ λυτρωθήσεσθε διὰ Κυρίου. Ἰδοὺ γὰρ ὁρ᾵τε, ὅτι διὰ τὴν μακροθυμίαν καὶ θυγατέρα κυρίων μου ἔλαβον εἰς γυναῖκα· καὶ ἑκατὸν τάλαντά μοι χρυσίου δέδοται σὺν αὐτῆ· ὅτι Κύριός μοι αὐτοὺς ἐδούλευσε. Καίγε ὡραιότητα ἔδωκέ μοι, ὡς ἄνθος ὑπὲρ ὡραίους Ἰσραήλ· καὶ διεφύλαξέ με ἕως γήρως ἐν δυνάμει καὶ ἐν κάλλει, ὅτι ἐγὼ ὅμοιος ἐν π᾵σι τῷ Ἰακώβ. Ἀκούσατε, τέκνα μου, καὶ ὧν εἶδον ἐνυπνίων. Δώδεκα ἔλαφοι ἐνέμοντο, καὶ οἱ ἐννέα διαιρέθησαν καὶ διεσπάρησαν τῆ γῆ· ὁμοίως καὶ οἱ τρεῖς. Καὶ εἶδον, ὅτι ἐκ τοὖ Ἰούδα ἐγεννήθη παρθένος, ἔχουσα στολὴν βυσσίνην· καὶ ἐξ αὐτ῅ς προ῅λθεν ἀμνὸς ἄμωμος, καὶ ἐξ ἀριστερῶν αὐτοὖ, ὡς λέων· καὶ πάντα τὰ θηρία ὥρμουν κατ’ αὐτοὖ, καὶ ἐνίκησεν αὐτὰ ὁ ἀμνός, καὶ ἀπώλεσεν εἰς καταπάτησιν. Καὶ ἔχαιρον ἐπ’ αὐτῷ οἱ ἄγγελοι, καὶ οἱ ἄνθρωποι, καὶ π᾵σα ἡ γ῅. Σαὖτα δὲ γενήσεται ἐν καιρῷ αὐτῶν, ἐν ἐσχάταις ἡμέραις. Ὑμεῖς οὗν, τέκνα μου, φυλάξατε τὰς ἐντολὰς Κυρίου, καὶ τιμ᾵τε τὸν Ἰούδαν καὶ τὸν Λευί· ὅτι ἐξ αὐτῶν ἀνατελεῖ ὑμῖν ὁ ἀμνὸς τοὖ Θεοὖ, χάριτι σώζων πάντα τὰ ἔθνη, καὶ τὸν Ἰσραήλ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἡ γὰρ βασιλεία αὐτοὖ βασιλεία αἰῶνος, ἥτις οὐ παρασαλεύσεται. Ἡ δὲ ἐμὴ βασιλεία ἐν ὑμῖν ἐπιτελεῖται, ὡς ὀποροφυλάκιον, ὅτι μετὰ τὸ θέρος οὐ φανήσεται. Oἶδα ὅτι μετὰ τὴν τελευτήν μου οἱ Aἰγύπτιοι θλίψωσιν ὑμ᾵ς· ἀλλ’ ὁ Θεὸς ποιήσει τὴν ἐκδίκησιν ὑμῶν, καὶ εἰσάξει ὑμ᾵ς εἰς τὴν ἐπαγγελίαν τῶν πατέρων ὑμῶν. Ἀλλὰ συνανοίσετε τὰ ὀστ᾵ μου μεθ’ ὑμῶν, ὅτι ἀναγομένων τῶν ὀστέων μου, Κύριος ἐν φωτὶ ἔσται μεθ’ ὑμῶν, καὶ Βελίαρ ἐν σκότει ἔσται μετὰ τῶν Aἰγυπτίων. Καὶ Ζελφὰν τὴν μητέρα ὑμῶν ἀναγάγετε, καὶ ἐγγὺς Βάλλας παρὰ τὸν Ἱππόδρομον, πλησίον Ῥαχήλ, θέτε αὐτήν. Καὶ ταὖτα εἰπών, ἐκτείνας τοὺς πόδας αὐτοὖ, ἐκοιμήθη ὕπνον αἰώνιον. Καὶ ἐπένθησεν αὐτὸν π᾵ς Ἰσραὴλ καὶ π᾵σα ἡ Aἴγυπτος πένθος μέγα. Καὶ γὰρ καὶ τοῖς Aἰγυπτίοις ὡς ἰδίοις μέλεσι συνέπασχε, καὶ εὐεργέτει, παντὶ ἔργῳ καὶ βουλῆ καὶ πράγματι παριστάμενος.

ΓIAΘHΚH ΒEΝIAΜIΝ IΒ ΠEΡI ΓIAΝOIA΢ ΚAΘAΡA΢
Ἀντίγραφον λόγων Βενιαμίν, ὧν διέθετο τοῖς υἱοῖς αὐτοὖ, ζήσας ἔτη ἑκατὸν εἴκοσι. Καὶ φιλήσας αὐτούς, εἶπεν· Ὡς Ἰσαὰκ ἑκατοστῷ ἔτει ἐτέχθη τῷ Ἀβραάμ, οὕτως κἀγὼ τῷ Ἰακώβ. Ἐπειδὴ οὗν Ῥαχὴλ τέθνηκε γεννῶσά με, γάλα οὐκ ἔσχον, Βάλλαν οὗν τὴν παιδίσκην αὐτ῅ς ἐθήλασα. Ἡ γὰρ Ῥαχὴλ μετὰ τὸ τεκεῖν τὸν Ἰωσήφ, δώδεκα ἔτη ἐστείρευσε· καὶ προσηύξατο Κυρίῳ μετὰ νηστείας δώδεκα ἡμέρας· καὶ συλλαβοὖσα ἔτεκέ με. ΢φόδρα γὰρ ὁ πατὴρ ἡμῶν ἠγάπα τὴν Ῥαχήλ, καὶ ηὔχετο δύο υἱοὺς ἰδεῖν ἀπ’ αὐτ῅ς. Διὰ τοὖτο ἐκλήθην υἱὸς ἡμερῶν, ὅ ἐστι Βενιαμίν. Ὅτε οὗν εἰσ῅λθον εἰς Aἴγυπτον, καὶ ἀνεγνώρισέ με Ἰωσὴφ ὁ ἀδελφός μου, λέγει μοι· Σί εἶπον τῷ πατρί μου, ὅτι ἐπώλησάν με;

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Καὶ εἶπον αὐτῷ ὅτι ἔφυραν τὸν χιτῶνά σου αἵματι, καὶ πέμψαντες εἶπον· Ἐπίγνωθι εἰ ὁ χιτὼν τοὖ υἱοὖ σου ο὘τος. Καὶ λέγει μοι· Ναί, ἄδελφε· καὶ γὰρ ὅτε ἔλαβόν με οἱ Ἰσμαηλῖται, εἷς ἐξ αὐτῶν ἀποδύσας με τὸν χιτῶνα, ἔδωκέ μοι περίζωμα, καὶ φραγελλώσας με εἶπε τρέχειν. Ἐν δὲ τῷ ὑπάγειν αὐτὸν κρύψαι τὸ ἱμάτιόν μου, ὑπήντησεν αὐτῷ λέων καὶ ἀνεῖλεν αὐτόν. Καὶ οὕτως οἱ μέτοχοι φοβηθέντες διαπωλοὖσί με τοῖς ἑτέροις αὐτῶν. Καὶ ὑμεῖς οὗν, τέκνα μου, ἀγαπήσατε Κύριον τὸν Θεὸν τοὖ οὐρανοὖ καὶ φυλάξατε ἐντολὰς αὐτοὖ, μιμούμε-νοι τὸν ἀγαθὸν καὶ ὅσιον ἄνδρα Ἰωσήφ. Καὶ ἔστω ἡ διάνοια ὑμῶν εἰς τὸ ἀγαθόν, ὡς κἀμὲ οἴδατε. Ὁ ἔχων τὴν διάνοιαν ἀγαθὴν πάντα βλέπει ὀρθῶς. Υοβεῖσθε Κύριον, καὶ ἀγαπ᾵τε τὸν πλησίον· καὶ ἐὰν τὰ πνεύματα τοὖ Βελίαρ εἰς π᾵σαν πονηρίαν θλίψεως ἐξαιτήσωνται ὑμ᾵ς, οὐ μὴ κατακυριεύσῃ ὑμῶν π᾵σα πονηρία θλίψεως, ὡς οὐδὲ Ἰωσὴφ τοὖ ἀδελφοὖ μου. Πόσοι τῶν ἀνθρώπων ἠθέλησαν ἀνελεῖν αὐτόν, καὶ ὁ Θεὸς ἐσκέπασεν αὐτόν; Ὁ γὰρ φοβούμενος τὸν Θεόν, καὶ ἀγαπῶν τὸν πλησίον αὐτοὖ, ὑπὸ τοὖ ἀερίου πνεύματος τοὖ Βελίαρ οὐ δύναται πληγ῅ναι, σκεπαζόμενος ὑπὸ τοὖ φόβου τοὖ Θεοὖ· καὶ ὑπὸ ἐπιβουλ῅ς ἀνθρώπων ἥ θηρίων οὐ δύναται κυριευθ῅ναι, βοηθούμενος ὑπὸ τ῅ς τοὖ Κυρίου ἀγάπης, ἧς ἔχει πρὸς τὸν πλησίον. Καὶ γὰρ ἐδεήθην τοὖ πατρὸς ἡμῶν Ἰακώβ, ἵνα προσεύξηται περὶ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν, ἵνα μὴ λογίσηται αὐτοῖς ὁ Κύριος, εἴτι ἐνεθυμήθησαν πονηρὸν περὶ αὐτοὖ. Καὶ οὕτως ἐβόα Ἰακώβ· Ὠ τέκνον Ἰωσήφ, ἐνίκησας τὰ σπλάγχνα Ἰακὼβ τοὖ πατρός σου. Καὶ περιλαβὼν αὐτόν, ἐπὶ δύο ὥρας κατεφίλει, λέγων· Πληρωθήσεται ἐν σοὶ προφητεία οὐρανοὖ περὶ τοὖ ἀμνοὖ τοὖ Θεοὖ, καὶ σωτ῅ρος τοὖ κόσμου, ὅτι ἄμωμος ὑπὲρ ἀνόμων παραδοθήσεται, καὶ ἀναμάρτητος ὑπὲρ ἀσεβῶν ἀποθανεῖται, ἐν αἵματι διαθήκης, ἐπὶ σωτηρίᾳ ἐθνῶν καὶ Ἰσραήλ, καὶ καταργήσει Βελίαρ καὶ τοὺς ὑπηρε-τοὖντας αὐτῷ. Eἴδετε, τέκνα, τοὖ ἀγαθοὖ ἀνδρὸς τὸ τέλος; μιμήσασθε ἐν ἀγαθῆ διανοίᾳ τὴν εὐσπλαγχνίαν αὐτοὖ, ἵνα καὶ ὑμεῖς στεφάνους δόξης φορέσητε.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ὁ ἀγαθὸς ἄνθρωπος οὐκ ἔχει σκοτεινὸν ὀφθαλμόν· ἐλεᾶ γὰρ πάντας, κἅν ὦσιν ἁμαρτωλοὶ, κἅν βουλεύωνται περὶ αὐτοὖ εἰς κακά. Oὕτως ὁ ἀγαθοποιῶν νικᾶ τὸ κακόν, σκεπαζόμενος ὑπὸ τοὖ ἀγαθοὖ· τοὺς δὲ δικαίους ἀγαπᾶ, ὡς τὴν ψυχὴν αὐτοὖ. Ἐάν τις δοξάζηται, οὐ φθονεῖ· ἐάν τις πλουτῆ, οὐ ζηλοῖ· ἐάν τις ἀνδρεῖος, ἐπαινεῖ· τὸν σώφρονα πιστεύων ὑμνεῖ· τὸν πένητα ἐλεεῖ· τῷ ἀσθενεῖ συμπαθεῖ· τὸν Θεὸν ἀνυμνεῖ· τὸν ἔχοντα φόβον Θεοὖ, ὑπερασπίζει αὐτοὖ· τῷ ἀγαπῶντι τὸν Θεὸν συνεργεῖ· τὸν ἀθετοὖντα τὸν ὕψιστον νουθετῶν ἐπιστρέφει, καὶ τὸν ἔχοντα χάριν πνεύματος ἀγαθοὖ ἀγαπᾶ κατὰ τὴν ψυχὴν αὐτοὖ. Ἐὰν ἔχητε ἀγαθὴν διάνοιαν, τέκνα, καὶ οἱ πονηροὶ ἄνθρωποι εἰρηνεύσωσιν ὑμῖν, καὶ οἱ ἄσωτοι αἰδεσθέντες ὑμ᾵ς ἐπιστρέψουσιν εἰς ἀγαθόν, καὶ οἱ πλεονέκται οὐ μόνον ἀποστήσονται τοὖ πάθους, ἀλλὰ καὶ τὰ τ῅ς πλεονεξίας δώσουσι τοῖς θλιβομένοις. Ἐὰν ἦτε ἀγαθοποιοὖντες, καὶ τὰ ἀκάθαρτα πνεύματα φεύξεται ἀφ’ ὑμῶν, καὶ αὐτὰ τὰ θηρία φεύξεται ἀφ’ ὑμῶν φοβηθέντες. Ὅπου γὰρ ἔνι φόβος ἀγαθῶν ἔργων εἰς διάνοιαν, τὸ σκότος ἀποδιδράσκει αὐτοὖ. Ἐὰν γὰρ ὑβρίσῃ τις ἄνδρα ὅσιον, μετανοεῖ· ἐλεεῖ γὰρ ὁ ὅσιος τὸν λοίδωρον, καὶ σιωπᾶ. Κἄν τις ψυχὴν δικαίαν προδοίη, καὶ ὁ δίκαιος προσευχόμενος πρὸς ὀλίγον ταπεινωθῆ, μεθ’ ο὘ πολὺ φαιδρότερος ἀναφαίνεται, οἷος γέγονεν Ἰωσὴφ ὁ ἀδελφός μου. Σὸ διαβούλιον τοὖ ἀγαθοὖ ἀνδρὸς οὐκ ἔστιν ἐν χειρὶ πλάνης πνεύματος Βελίαρ· ὁ γὰρ ἄγγελος τ῅ς εἰρήνης ὁδηγεῖ τὴν ψυχὴν αὐτοὖ. Oὐχ ὁρᾶ ἐμπαθῶς τοῖς φθαρτοῖς, οὐδὲ συνάγει πλοὖτον εἰς φιληδονίαν· οὐ τέρπεται ἡδονῆ, οὐ λυπεῖ τὸν πλησίον, οὐκ ἐμπιπλ᾵ται τροφ῅ς, οὐ πλαν᾵ται μετεωρισμοῖς ὀφθαλμῶν· Κύριος γάρ ἐστι μερὶς αὐτοὖ. Σὸ ἀγαθὸν διαβούλιον οὐκ ἐπιδέχεται δόξης καὶ ἀτιμίας ἀνθρώπων, καὶ πάντα δόλον ἥ ψεὖδος, μάχην καὶ λοιδωρίαν οὐκ οἶδε. Κύριος γὰρ ἐν αὐτῷ κατοικεῖ, καὶ φωτίζει τὴν ψυχὴν αὐτοὖ, καὶ χαίρει πρὸς πάντας ἐν παντὶ καιρῷ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἡ ἀγαθὴ διάνοια οὐκ ἔχει δύο γλώσσας, εὐλογίας καὶ κατάρας, ὕβρεως καὶ τιμ῅ς, λύπης καὶ χαρ᾵ς, ἡσυχίας καὶ ταραχ῅ς, ὑποκρίσεως καὶ ἀληθείας, πενίας καὶ πλούτου· ἀλλὰ μίαν ἔχει περὶ πάντας εἰλικριν῅ καθαρὰν διάθεσιν. Oὐκ ἔχει ὅρασιν, οὐδὲ ἀκοὴν διπλ῅ν· π᾵ν γάρ, ὃ ποιεῖ, ἥ λαλεῖ, ἥ ὁρᾶ, οἶδεν ὅτι Κύριος ἐπισκέπτει ψυχὴν αὐτοὖ, καὶ καθαίρει τὴν διάνοιαν αὐτοὖ, πρὸς τὸ μὴ καταγνωσθ῅ναι ὑπὸ Θεοὖ καὶ ἀνθρώπων· καὶ τοὖ Βελίαρ δὲ π᾵ν ἔργον διπλοὖν ἐστι, καὶ οὐκ ἔχει ἁπλότητα. Διὰ τοὖτο, τέκνα μου, φεύγετε τὴν κακίαν τοὖ Βελίαρ, ὅτι μάχαιραν δίδωσι τοῖς πειθομένοις αὐτῆ. Ἡ δὲ μάχαιρα ἑπτὰ κακῶν μήτηρ ἐστί. Πρῶτον συλλαμβάνει ἡ διάνοια διὰ τοὖ Βελίαρ· ἔστι δὲ πρῶτος ὁ φθόνος· δεύτερον ἀπώλεια· τρίτον θλῖψις· τέταρτον αἰχμαλωσία· πέμπτον ἔνδεια· ἕκτον ταραχή· ἕβδομον ἐρήμωσις. Διὰ τοὖτο καὶ ὁ Κάιν ἑπτὰ ἐκδικίαις παραδίδοται ὑπὸ τοὖ Θεοὖ· κατὰ γὰρ ἑκατὸν ἔτη μίαν πληγὴν ἐπήγαγεν αὐτῷ ὁ Κύριος. Διακοσίων ἐτῶν πάσχει, καὶ ἐννακοσιοστῷ ἔτει ἐρημοὖται ἐπὶ τοὖ κατακλυσμοὖ διὰ Ἄβελ τὸν δίκαιον ἀδελφὸν αὐτοὖ. Ἐν τοῖς ἑπτακοσίοις ἔτεσιν ὁ Κάιν ἐκρίνετο, ὁ δὲ Λάμεχ ἐν τοῖς ἑβδομηκοντάκις ἑπτά· ὅτι ἕως τοὖ αἰῶνος οἱ ὁμοιούμενοι τῷ Κάιν ἐν φθόνῳ εἰς τὴν μισαδελφίαν τῆ αὐτῆ κολάσει κριθήσονται. Καὶ ὑμεῖς οὗν, τέκνα μου, ἀποδράσατε τὴν κακίαν, φθόνον τε καὶ τὴν μισαδελφίαν, καὶ προσκολλ᾵σθε τῆ ἀγαθότητι καὶ τῆ ἀγάπῃ. Ὁ ἔχων διάνοιαν καθαρὰν ἐν ἀγάπῃ οὐχ ὁρᾶ γυναῖκα εἰς πορνείαν· οὐ γὰρ ἔχει μιασμὸν ἐν καρδίᾳ, ὅτι ἀναπαύεται ἐν αὐτῷ τὸ πνεὖμα τοὖ Θεοὖ. Ὥσπερ γὰρ ὁ ἥλιος οὐ μιαίνεται προσέχων ἐπὶ κόπρον καὶ βόρβορον, ἀλλὰ μ᾵λλον ἀμφότερα ψύγει, καὶ ἀπελαύνει τὴν δυσωδίαν, οὕτω καὶ ὁ καθαρὸς νοὖς ἐν τοῖς μιασμοῖς τ῅ς γ῅ς συνεχόμενος μ᾵λλον οἰκοδομεῖ, αὐτὸς δὲ οὐ μιαίνεται. Ὑπονοῶ δὲ καὶ πράξεις ἐν ὑμῖν οὐ καλὰς ἔσεσθαι, ἀπὸ λόγων Ἐνὼχ τοὖ δικαίου. Πορνεύσετε γὰρ πορνείαν ΢οδόμων, καὶ ἀπώλησθε ἕως βραχύ, καὶ ἀνανεώσησθε ἐν γυναιξὶ στρίνους, καὶ ἡ βασιλεία Κυρίου οὐκ ἔσται ἐν ὑμῖν· ὅτι εὐθὺς αὐτὸς λήψεται αὐτήν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Πλὴν ἐν μερίδι ὑμῶν γενήσεται ὁ ναὸς τοὖ Θεοὖ, καὶ ἔνδοξος ἔσται ἐν ὑμῖν. Ὅτι αὐτὸς λήψεται αὐτήν, καὶ δώδεκα φυλαὶ ἐκεῖ συναχθή-σονται, καὶ πάντα τὰ ἔθνη· ἕως ο὘ ὁ ὕψιστος ἀποστείλῃ τὸ σωτήριον αὐτοὖ, ἐν ἐπισκοπῆ μονογενοὖς. Καὶ εἰσελεύ- σεται εἰς τὸν πρῶτον ναόν, καὶ ἐκεῖ Κύριος ὑβρισθήσεται, καὶ ἐξουθενωθήσεται, καὶ ἐπὶ ξύλου ὑψωθήσεται. Καὶ ἔσται τὸ ἅπλωμα τοὖ ναοὖ σχιζόμενον, καὶ καταβήσεται τὸ πνεὖμα τοὖ Θεοὖ ἐπὶ τὰ ἔθνη, ὡς πὖρ ἐκχυνόμενον. Καὶ ἀνελθὼν ἐκ τοὖ ᾅδου, ἔσται ἀναβαίνων ἀπὸ γ῅ς εἰς οὐρανόν. Ἔγνω δὲ οἷος ἔσται ταπεινὸς ἐπὶ γ῅ς, καὶ οἷος ἔνδοξος ἐν οὐρανῷ. Ὅτι δὲ Ἰωσὴφ ἦν ἐν Aἰγύπτῳ, ἐπεθύμουν ἰδεῖν τὴν εἰδέαν αὐτοὖ καὶ τὴν μορφὴν τ῅ς ὄψεως αὐτοὖ· καὶ δι’ εὐχῶν Ἰακὼβ τοὖ πατρός μου εἶδον αὐτόν, ἐν ἡμέρᾳ γρηγορῶν, καθ’ ὃ ἦν π᾵σα ἡ εἰδέα αὐτοὖ. Γινώσκετε οὗν, τέκνα μου, ὅτι ἀποθνήσκω. Ποιήσατε οὗν ἀλήθειαν καὶ δικαιοσύνην ἕκαστος μετὰ τοὖ πλησίον αὐτοὖ, καὶ κρῖμα εἰς πιστοποίησιν, καὶ τὸν νόμον Κυρίου καὶ τὰς ἐντολὰς αὐτοὖ φυλάξατε· ταὖτα γὰρ ὑμ᾵ς ἀντὶ πάσης κληρονομίας διδάσκω. Καὶ ὑμεῖς οὗν δότε αὐτὰ τοῖς τέκνοις ὑμῶν εἰς κατάσχεσιν αἰώνιον. Σοὖτο γὰρ ἐποίησαν καὶ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακώβ. Πάντα ταὖτα ἡμ᾵ς κατεκληρονόμησαν, εἰπόντες· Υυλάξατε τὰς ἐντολὰς τοὖ Θεοὖ, ἕως ὅτε ὁ Κύριος ἀποκαλύψῃ τὸ σωτήριον αὐτοὖ π᾵σι τοῖς ἔθνεσι. Σότε ὄψεσθε Ἐνὼχ Νῶε καὶ ΢ὴμ καὶ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ ἀνισταμένους ἐκ δεξιῶν ἐν ἀγαλλιάσει. Σότε καὶ ἡμεῖς ἀναστησόμεθα, ἕκαστος ἐπὶ σκ῅πτρον ἡμῶν, προσκυνοὖντες τὸν βασιλέα τῶν οὐρανῶν, τὸν ἐπὶ γ῅ς φανέντα μορφῆ ἀνθρώπου ταπεινώσεως. Καὶ ὅσοι ἐπίστευ-σαν αὐτῷ ἐπὶ γ῅ς, συγχαρίσονται αὐτῷ· τότε καὶ πάντες ἀναστήσονται, οἱ μὲν εἰς δόξαν, οἱ δὲ εἰς ἀτιμίαν. Καὶ κρινεῖ Κύριος ἐν πρώτοις τὸν Ἰσραήλ, περὶ τ῅ς εἰς αὐτὸν ἀδικίας, ὅτι παραγενάμενον Θεὸν ἐν σαρκὶ ἐλευθερωτὴν οὐκ ἐπίστευσαν. Καὶ τότε κρινεῖ πάντα τὰ ἔθνη, ὅσα οὐκ ἐπίστευσαν αὐτῷ ἐπὶ γ῅ς φανέντι· καὶ ἐλέγξει ἐν τοῖς ἐκλεκτοῖς τῶν ἐθνῶν τὸν Ἰσραήλ, ὥσπερ ἤλεγξε τὸν Ἡσαὖ ἐν τοῖς Μαδιναίοις, τοῖς ἀπατήσασιν ἀδελφοὺς αὐτῶν γενέσθαι διὰ τ῅ς πορνείας, καὶ τ῅ς εἰδωλολατρείας· καὶ ἀπηλλοτριώθησαν Θεοὖ,

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

γενόμενοι οὐ τέκνα ἐν μερίδι φοβουμένων Κύριον· ὑμεῖς δὲ ἐὰν πορεύεσθε ἐν ἁγιασμῷ κατὰ πρόσωπον Κυρίου, πάλιν κατοικήσετε ἐπ’ ἐλπίδι ἐν ἐμοί· καὶ συναχθή-σεται π᾵ς Ἰσραὴλ πρὸς Κύριον. Καὶ οὐκέτι κληθήσομαι λύκος ἅρπαξ διὰ τὰς ἁρπαγὰς ὑμῶν, ἀλλ’ ἐργάτης Κυρίου, διαδιδὼν τροφὴν τοῖς ἐργαζομένοις τὸ ἀγαθόν· Καὶ ἀναστήσεται ἐκ τοὖ σπέρματός μου ἐν ὑστέροις καιροῖς ἀγαπητὸς Κυρίου, ἀκούων ἐπὶ γ῅ς φωνὴν αὐτοὖ, γνῶσιν καινὴν φωτίζων πάντα τὰ ἔθνη, φῶς γνώσεως ἐπεμβαίνων τῷ Ἰσραὴλ ἐν σωτηρίᾳ. καὶ ἁρπάζων ὡς λύκος ἀπ’ αὐτοὖ, καὶ διδοὺς τῆ συναγωγῆ τῶν ἐθνῶν. Καὶ ἕως συντελείας τῶν αἰώνων ἔσται ἐν συναγωγαῖς ἐθνῶν καὶ ἐν τοῖς ἄρχουσιν αὐτῶν, ὡς μουσικὸν μέλος ἐν στόματι πάντων· καὶ ἐν βίβλοις ἁγίαις ἔσται ἀναγραφόμενος, καὶ τὸ ἔργον καὶ ὁ λόγος αὐτοὖ· καὶ ἔσται ἐκλεκτὸς Θεοὖ ἕως τοὖ αἰῶνος· καὶ δι’ αὐτὸν συνέτισέ με Ἰακὼβ ὁ πατήρ μου, λέγων· Aὐτὸς ἀναπληρώσει τὰ ὑστερήματα τ῅ς φυλ῅ς σου. Καὶ ὡς ἐπλήρωσε τοὺς λόγους αὐτοὖ, εἶπεν· Ἐντέλλομαι ὑμῖν, τέκνα μου, ἀνενέγκατε τὰ ὀστ᾵ μου ἐξ Aἰγύπτου, καὶ θάψατέ με εἰς Φεβρών, ἐγγὺς τῶν πατέρων μου. Καὶ ἀπέθανε Βενιαμὶν ἑκατὸν εἰκοσιπέντε ἐτῶν, ἐν γήρι καλῷ· καὶ ἔθηκαν αὐτὸν ἐν παραθήκῃ. Καὶ ἐνενηκοστῷ πρώτῳ ἔτει τ῅ς ἐξόδου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐξ Aἰγύπτου, αὐτοὶ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτῶν, ἀνήγαγον τὰ ὀστ᾵ τῶν πατέρων αὐτῶν ἐν κρυφῆ, ἐν τόπῳ λεγομένῳ Φαναάν· καὶ ἔθαψαν αὐτοὺς ἐν Φεβρών, παρὰ τοὺς πόδας τῶν πατέρων αὐτῶν. Καὶ αὐτοὶ ἐπέστρεψαν ἐκ γ῅ς Φαναάν, καὶ ᾤκησαν ἐν Aἰγύπτῳ, ἕως ἡμέρας ἐξόδου αὐτῶν ἐκ γ῅ς Aἰγύπτου.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

ΠΡO΢ ΓIOΓΝHΣOΝ
Ἐπειδὴ ὁρῶ, κράτιστε Διόγνητε, ὑπερεσπουδακότα σε τὴν θεοσέβειαν τῶν Φριστιανῶν μαθεῖν καὶ πάνυ σαφῶς καὶ ἐπιμελῶς πυνθανόμενον περὶ αὐτῶν, τίνι τε Θεῷ πεποιθότες καὶ πῶς θρησκεύοντες αὐτὸν <τόν> τε κόσμον ὑπερορῶσι πάντες καὶ θανάτου καταφρονοὖσι, καὶ οὔτε τοὺς νομιζομένους ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων θεοὺς λογίζονται οὔτε τὴν Ἰουδαίων δεισιδαιμονίαν φυλάσσουσι, καὶ τίνα τὴν φιλοστοργίαν ἔχουσι πρὸς ἀλλήλους, καὶ τί δήποτε καινὸν τοὖτο γένος ἥ ἐπιτήδευμα εἰσ῅λθεν εἰς τὸν βίον νὖν καὶ οὐ πρότερον. Ἀποδέχομαί γε τ῅ς προθυμίας σε ταύτης, καὶ παρὰ τοὖ Θεοὖ–τοὖ καὶ τὸ λέγειν καὶ τὸ ἀκούειν ἡμῖν χορηγοὖντος–αἰτοὖμαι δοθ῅ναι ἐμοὶ μὲν εἰπεῖν οὕτως ὡς μάλιστα ἅν <ἀκούσαντά> σε βελτίω γενέσθαι, σοί τε οὕτως ἀκοὖσαι ὡς μὴ λυπηθ῅ναι τὸν εἰπόντα. Ἄγε δή, καθάρας σαυτὸν ἀπὸ πάντων τῶν προκατ-εχόντων σου τὴν διάνοιαν λογισμῶν, καὶ τὴν ἀπατῶσάν σε συνήθειαν ἀποσκευασάμενος, καὶ γενόμενος ὥσπερ ἐξ ἀρχ῅ς καινὸς ἄνθρωπος, ὡς ἅν καὶ λόγου καινοὖ, καθάπερ καὶ αὐτὸς ὡμολόγησας, ἀκροατὴς ἐσόμενος· ἴδε μὴ μόνον τοῖς ὀφθαλμοῖς, ἀλλὰ καὶ τῆ φρονήσει, τίνος ὑποστάσεως ἥ τίνος εἴδους τυγχάνουσιν οὓς ἐρεῖτε καὶ νομίζετε θεούς. Oὐχ ὁ μέν τις λίθος ἐστὶν ὅμοιος τῷ πατουμένῳ, ὁ δ’ ἐστὶ χαλκὸς οὐ κρείσσων τῶν εἰς τὴν χρ῅σιν ἡμῖν κεχαλκευμένων σκευῶν, ὁ δὲ ξύλον ἤδη καὶ σεσηπός, ὁ δὲ ἄργυρος χρῄζων ἀνθρώπου τοὖ φυλάξαντος ἵνα μὴ κλαπῆ, ὁ δὲ σίδηρος ὑπὸ ἰοὖ διεφθαρμένος, ὁ δὲ ὄστρακον, οὐδὲν τοὖ κατασκευασμένου πρὸς τὴν ἀτιμοτάτην ὑπηρεσίαν εὐπρεπέσ-τερον; οὐ φθαρτ῅ς ὕλης ταὖτα πάντα; οὐχ ὑπὸ σιδήρου καὶ πυρὸς κεχαλκευμένα; οὐχ ὃ μὲν αὐτῶν λιθοξόος ὃ δὲ χαλκεὺς ὃ δὲ ἀργυροκόπος ὃ δὲ κεραμεὺς ἔπλασεν; οὐ πρὶν ἥ ταῖς τέχναις τούτων εἰς τὴν μορφὴν τούτων ἐκτυ-πωθ῅ναι ἦν <ἕκαστον> αὐτῶν ἑκάστῳ ἔτι καὶ νὖν μετα-μεμορφωμένον; οὐ τὰ νὖν, ἐκ τ῅ς αὐτ῅ς ὕλης ὄντα σκεύη γένοιτ’ ἄν, εἰ τύχοι τῶν αὐτῶν τεχνιτῶν, ὅμοια τοιού-τοις; Oὐ ταὖτα πάλιν τὰ νὖν ὑφ’ <ὑμῶν> προσκυνού-μενα δύναιτ’ ἅν ὑπὸ ἀνθρώπων σκεύη ὅμοια γενέσθαι τοῖς λοιποῖς; οὐ κωφὰ πάντα, οὐ τυφλά, οὐκ ἄψυχα, οὐκ ἀναίσθητα, οὐκ ἀκίνητα; οὐ πάντα σηπόμενα, οὐ πάντα φθειρόμενα; ταὖτα θεοὺς καλεῖτε, τούτοις δουλεύετε, τούτοις προσκυνεῖτε·

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τέλεον δ’ αὐτοῖς ἐξομοιοὖσθε. Διὰ τοὖτο μισεῖτε Φριστιανούς, ὅτι τούτους οὐχ ἡγοὖνται θεούς. Ὑμεῖς γὰρ οἱ νὖν νομίζοντες καὶ οἰόμενοι, οὐ πολὺ πλέον αὐτῶν καταφρονεῖτε; οὐ πολὺ μ᾵λλον αὐτοὺς χλευάζετε καὶ ὑβρίζετε, τοὺς μὲν λιθίνους καὶ ὀστρακίνους σέβοντες ἀφυλάκτους, τοὺς δὲ ἀργυρέους καὶ χρυσοὖς ἐγκλείοντες ταῖς νυξί, καὶ ταῖς ἡμέραις φύλακας παρακαθιστάντες, ἵνα μὴ κλαπῶσιν; αἷς δὲ δοκεῖτε τιμαῖς προσφέ-ρειν, εἰ μὲν αἰσθάνονται, κολάζετε μ᾵λλον αὐτούς· εἰ δὲ ἀναισθητοὖσιν, ἐλέγχοντες αἵματι καὶ κνίσαις αὐτοὺς θρησκεύετε. Σαὖθ’ ὑμῶν τις ὑπομεινάτω, ταὖτα ἀνασχέσθω τις ἑαυτῷ γενέσθαι. Ἀλλὰ ἄνθρωπος μὲν οὐδὲ εἷς ταύτης τ῅ς κολάσεως ἑκὼν ἀνέξεται, αἴσθησιν γὰρ ἔχει καὶ λογισμόν· ὁ δὲ λίθος ἀνέχεται, ἀναισθητεῖ γάρ· οὐκοὖν τὴν αἴσθησιν αὐτοὖ ἐλέγχετε. Περὶ μὲν οὗν τοὖ μὴ δεδουλῶσθαι Φριστιανοὺς τοιούτοις θεοῖς πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα εἰπεῖν ἔχοιμι· εἰ δέ τινι μὴ δοκοίη κἅν ταὖτα ἱκανά, περισσὸν ἡγοὖμαι καὶ τὸ πλείω λέγειν. Ἑξ῅ς δὲ περὶ τοὖ μὴ κατὰ τὰ αὐτὰ Ἰουδαίοις θεοσε-βεῖν αὐτοὺς οἶμαί σε μάλιστα ποθεῖν ἀκοὖσαι. Ἰουδαῖοι τοίνυν, εἰ μὲν ἀπέχονται ταύτης τ῅ς προειρημένης λατ- ρείας, καὶ εἰς θεὸν ἕνα <πιστεύειν καὶ τοὖτον> τῶν πάντων σέβειν *καὶ+ δεσπότην, ἀξιοὖσι <φρονίμως>· εἰ δὲ τοῖς προειρημένοις ὁμοιοτρόπως τὴν θρησκείαν προσάγουσιν αὐτῷ ταύτην, διαμαρτάνουσιν. Ἂ γὰρ τοῖς ἀναισθήτοις καὶ κωφοῖς προσφέροντες οἱ Ἕλληνες ἀφροσύνης δεῖγμα παρέχουσι, ταὖθ’ ο὘τοι, καθάπερ προσδεομένῳ τῷ θεῷ λογιζόμενοι παρέχειν, μωρίαν εἰκὸς μ᾵λλον ἡγοῖντ’ ἄν, οὐ θεοσέβειαν. Ὁ γὰρ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γ῅ν καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτοῖς καὶ π᾵σιν ἡμῖν χορηγῶν, ὧν προσδεόμεθα, οὐδενὸς ἅν αὐτὸς προσδέοιτο τούτων ὧν τοῖς οἰομένοις διδόναι παρέχει αὐτός. Oἱ δέ γε θυσίας αὐτῷ δι’ αἵματος καὶ κνίσης καὶ ὁλοκαυτωμάτων ἐπιτελεῖν οἰόμενοι καὶ ταύταις ταῖς τιμαῖς αὐτὸν γεραίρειν, οὐδέν μοι δοκοὖσι διαφέρειν τῶν εἰς τὰ κωφὰ τὴν αὐτὴν <ἐνδεικνυμένων> φιλοτιμίαν, <τὰ> μὴ <δυνάμενα> τ῅ς τιμ῅ς μεταλαμβάνειν. Σὸ δὲ δοκεῖν τινὰ παρέχειν τῷ μηδενὸς προσδεομένῳ <***> Ἀλλὰ μὴν τό γε περὶ τὰς βρώσεις αὐτῶν ψοφοδεές, καὶ τὴν περὶ τὰ σάββατα δεισιδαιμονίαν, καὶ τὴν τ῅ς περιτομ῅ς ἀλαζονείαν, καὶ τὴν τ῅ς

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

νηστείας καὶ νουμηνίας εἰρωνείαν, καταγέλαστα καὶ οὐδενὸς ἄξια λόγου, <οὐ> νομίζω σε χρῄζειν παρ’ ἐμοὖ μαθεῖν. Σό τε γὰρ τῶν ὑπὸ τοὖ Θεοὖ κτισθέντων εἰς χρ῅σιν ἀνθρώπων ἃ μὲν ὡς καλῶς κτισθέντα παραδέχεσθαι, ἃ δ’ ὡς ἄχρηστα καὶ περισσὰ παραιτεῖσθαι, πῶς <οὗν> θέμις ἐστί; τὸ δὲ καταψεύδεσθαι Θεοὖ ὡς κωλύοντος ἐν τῆ τῶν σαββάτων ἡμέρᾳ καλόν τι ποιεῖν, πῶς οὐκ ἀσεβές; τὸ δὲ καὶ τὴν μείωσιν τ῅ς σαρκὸς μαρτύριον ἐκλογ῅ς ἀλαζονεύεσθαι ὡς διὰ τοὖτο ἐξαιρέτως ἠγαπημένους ὑπὸ Θεοὖ, πῶς οὐ χλεύης ἄξιον; τὸ δὲ παρεδρεύοντας αὐτοὺς ἄστροις καὶ σελήνῃ τὴν παρατήρησιν τῶν μηνῶν καὶ τῶν ἡμερῶν ποιεῖσθαι, καὶ τὰς οἰκονομίας Θεοὖ καὶ τὰς τῶν καιρῶν ἀλλαγὰς <καταδιαιρεῖν> πρὸς τὰς αὐτῶν ὁρμάς, ἃς μὲν εἰς ἑορτάς, ἃς δὲ εἰς πένθη· τίς ἅν θεοσεβείας καὶ οὐκ ἀφροσύνης πολὺ πλέον ἡγήσεται τὸ δεῖγμα; τ῅ς μὲν οὗν κοιν῅ς εἰκαιότητος καὶ ἀπάτης καὶ τ῅ς Ἰουδαίων πολυπραγμοσύνης καὶ ἀλαζονείας <ὡς> ὀρθῶς ἀπέχονται Φριστιανοί, ἀρκούντως <σε> νομίζω μεμαθηκέναι. Σὸ δὲ τ῅ς ἰδίας αὐτῶν θεοσεβείας μυστήριον μὴ προσδοκήσῃς δύνασθαι παρὰ ἀνθρώπου μαθεῖν. Φριστιανοὶ γὰρ οὔτε γῆ οὔτε φωνῆ οὔτε ἔσθεσι δια-κεκριμένοι τῶν λοιπῶν εἰσιν ἀνθρώπων. Oὔτε γάρ που πόλεις ἰδίας κατοικοὖσιν οὔτε διαλέκτῳ τινὶ παρηλ-λαγμένῃ χρῶνται οὔτε βίον παράσημον ἀσκοὖσιν. Oὐ μὴν ἐπινοίᾳ τινὶ καὶ φροντίδι πολυπραγμόνων ἀνθρώπων <μάθημα> τοὖτ’ αὐτοῖς ἐστὶν εὑρημένον, οὐδὲ δόγματος ἀνθρωπίνου προεστ᾵σιν ὥσπερ ἔνιοι. Κατοικοὖντες δὲ πόλεις Ἑλληνίδας τε καὶ βαρβάρους ὡς ἕκαστος ἐκληρώθη, <καὶ> τοῖς ἐγχωρίοις ἔθεσιν ἀκολουθοὖντες ἔν τε ἐσθ῅τι καὶ διαίτῃ καὶ τῷ λοιπῷ βίῳ, θαυμαστὴν καὶ ὁμολογουμένως παράδοξον ἐνδείκνυνται τὴν κατάστασιν τ῅ς ἑαυτῶν πολιτείας. Πατρίδας οἰκοὖσιν ἰδίας, ἀλλ’ ὡς πάροικοι· μετέχουσι πάντων ὡς πολῖται, καὶ πανθ’ ὑπομένουσιν ὡς ξένοι· π᾵σα ξένη πατρίς ἐστιν αὐτῶν, καὶ π᾵σα πατρὶς ξένη. Γαμοὖσιν ὡς πάντες, τεκνογονοὖσιν· ἀλλ’ οὐ ·ίπτουσι τὰ γεννώμενα. Σράπεζαν κοινὴν παρατίθενται, ἀλλ’ οὐ <κοίτην>. Ἐν σαρκὶ τυγχάνουσιν, ἀλλ’ οὐ κατὰ σάρκα ζῶσιν. Ἐπὶ γ῅ς διατρίβουσιν, ἀλλ’ ἐν οὐρανῷ πολιτεύονται. Πείθονται τοῖς ὡρισμένοις νόμοις, καὶ τοῖς ἰδίοις βίοις νικῶσι τοὺς νόμους.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Ἀγαπῶσι πάντας, καὶ ὑπὸ πάντων διώκονται. Ἀγνοοὖνται, καὶ κατακρίνονται· θανατοὖνται, καὶ ζωοποιοὖνται. Πτωχεύουσι, καὶ πλουτίζουσι πολλούς· πάντων ὑστεροὖνται, καὶ ἐν π᾵σι περισσεύουσιν. Ἀτιμοὖνται, καὶ ἐν ταῖς ἀτιμίαις δοξάζονται· βλασφημοὖνται, καὶ δικαιοὖνται. Λοιδοροὖνται καὶ εὐλογοὖσιν· ὑβρίζονται, καὶ τιμῶσιν. Ἀγαθοποι-οὖντες ὡς κακοὶ κολάζονται· κολαζόμενοι χαίρουσιν ὡς ζωοποιούμενοι. Ὑπὸ Ἰουδαίων ὡς ἀλλόφυλοι πολεμοὖνται, καὶ ὑπὸ Ἑλλήνων διώκονται, καὶ τὴν αἰτίαν τ῅ς ἔχθρας εἰπεῖν οἱ μισοὖντες οὐκ ἔχουσιν. Ἁπλῶς δ’ εἰπεῖν, ὅπερ ἐστὶν ἐν σώματι ψυχή, τοὖτ’ εἰσὶν ἐν κόσμῳ Φριστιανοί. Ἔσπαρται κατὰ πάντων τῶν τοὖ σώματος μελῶν ἡ ψυχή, καὶ Φριστιανοὶ κατὰ τὰς τοὖ κόσμου πόλεις. Oἰκεῖ μὲν ἐν τῷ σώματι ψυχή, οὐκ ἔστι δὲ ἐκ τοὖ σώματος· καὶ Φριστιανοὶ ἐν κόσμῳ οἰκοὖσιν, οὐκ εἰσὶ δὲ ἐκ τοὖ κόσμου. Ἀόρατος ἡ ψυχὴ ἐν ὁρατῷ φρουρεῖται τῷ σώματι· καὶ Φριστιανοὶ γινώσκονται <μὲν ὄντες> ἐν τῷ κοσμῷ, ἀόρατος δὲ αὐτῶν ἡ θεοσέβεια μένει. Μισεῖ τὴν ψυχὴν ἡ σὰρξ καὶ πολεμεῖ μηδὲν ἀδικουμένη, δίοτι ταῖς ἡδοναῖς κωλύεται χρ῅σθαι· μισεῖ καὶ Φριστιανοὺς ὁ κόσμος μηδὲν ἀδικούμενος, ὅτι ταῖς ἡδοναῖς ἀντιτάσσονται. Ἡ ψυχὴ τὴν μισοὖσαν ἀγαπᾶ σάρκα καὶ τὰ μέλη· καὶ Φριστιανοὶ τοὺς μισοὖντας ἀγαπῶσιν. Ἐγκέκλεισται μὲν ἡ ψυχὴ τῷ σώματι, συνέχει δὲ αὐτὴ τὸ σῶμα· καὶ Φριστιανοὶ κατέχονται μὲν ὡς ἐν φρουρᾶ τῷ κόσμῳ, αὐτοὶ δὲ συνέχουσι τὸν κόσμον. Ἀθά-νατος ἡ ψυχὴ ἐν θνητῷ σκηνώματι κατοικεῖ· καὶ Φριστιανοὶ παροικοὖσιν ἐν φθαρτοῖς, τὴν ἐν οὐρανοῖς ἀφθαρσίαν προσδεχόμενοι. Κακουργουμένη σιτίοις καὶ ποτοῖς ἡ ψυχὴ βελτιοὖται· καὶ Φριστιανοὶ κολαζόμενοι καθ’ ἡμέραν πλεονάζουσι μ᾵λλον. Eἰς τοσαύτην αὐτοὺς τάξιν ἔθετο ὁ Θεός, ἣν οὐ θεμιτὸν αὐτοῖς παραιτήσασθαι.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Oὐ γὰρ ἐπίγειον, ὡς ἔφην, εὕρημα τοὖτ’ αὐτοῖς παρε-δόθη, οὐδὲ θνητὴν ἐπίνοιαν φυλάσσειν οὕτως ἀξιοὖσιν ἐπιμελῶς, οὐδὲ ἀνθρωπίνων οἰκονομίαν μυστηρίων πεπίσ-τευνται. Ἀλλ’ αὐτὸς ἀληθῶς ὁ παντοκράτωρ καὶ παντο-κτίστης καὶ ἀόρατος Θεός, αὐτὸς ἀπ’ οὐρανῶν τὴν Ἀλήθειαν καὶ τὸν Λόγον τὸν ἅγιον καὶ ἀπερινόητον ἀνθρώποις ἐνίδρυσε καὶ ἐγκατεστήριξε ταῖς καρδίαις αὐτῶν, οὐ καθάπερ ἄν τις εἰκάσειεν ἀνθρώποις ὑπηρέτην τινὰ πέμψας ἥ ἄγγελον ἥ ἄρχοντα ἤ τινα τῶν διεπόντων τὰ ἐπίγεια ἤ τινα τῶν πεπισ-τευμένων τὰς ἐν οὐρανοῖς διοικήσεις, ἀλλ’ αὐτὸν τὸν τεχνίτην καὶ δημιουργὸν τῶν ὅλων, ᾧ τοὺς οὐρανοὺς ἔκτισεν, ᾧ τὴν θάλασσαν ἰδίοις ὅροις ἐνέκλεισεν, ο὘ τὰ μυστήρια πιστῶς πάντα φυλάσσει τὰ στοιχεῖα, παρ’ ο὘ τὰ μέτρα τῶν τ῅ς ἡμέρας δρόμων <ἥλιος> εἴληφε φυλάσσειν, ᾧ πειθαρχεῖ σελήνη νυκτὶ φαίνειν κελεύοντι, ᾧ πειθαρχεῖ τὰ ἄστρα τῷ τ῅ς σελήνης ἀκολουθοὖντα δρόμῳ, ᾧ πάντα διατέτακται καὶ διώρισται καὶ ὑποτέτακται, οὐρανοὶ καὶ τὰ ἐν οὐρανοῖς, γ῅ καὶ τὰ ἐν τῆ γῆ, θάλασσα καὶ τὰ ἐν τῆ θαλάσσῃ, πὖρ, ἀ»ρ, ἄβυσσος, τὰ ἐν ὕψεσι, τὰ ἐν βάθεσι, τὰ ἐν τῷ μεταξύ· τοὖτον πρὸς αὐτοὺς ἀπέστειλεν. Ἀρά γε, ὡς ἀνθρώπων ἄν τις λογίσαιτο, ἐπὶ τυραννίδι καὶ φόβῳ καὶ καταπλήξει; οὐ μὲν οὗν· ἀλλ’ ἐν ἐπιεικείᾳ <καὶ> πραὙτητι ὡς βασιλεὺς πέμπων υἱὸν βασιλέα ἔπεμψεν, ὡς θεὸν ἔπεμψεν, ὡς πρὸς ἀνθρώπους ἔπεμψεν, ὡς σóζων ἔπεμψεν, ὡς πείθων, οὐ βιαζόμενος· βία γὰρ οὐ πρόσεστι τῷ Θεῷ. Ἔπεμψεν ὡς καλῶν, οὐ διώκων· ἔπεμψεν ὡς ἀγαπῶν, οὐ κρίνων. Πέμψει γὰρ αὐτὸν κρίνοντα, καὶ τίς αὐτοὖ τὴν παρουσίαν ὑποστήσεται; *********************************** ***************************** <Oὐχ ὁρᾶς> παραβαλλομένους θηρίοις, ἵνα ἀρνήσωνται τὸν Κύριον, καὶ μὴ νικωμένους; οὐχ ὁρᾶς ὅσῳ πλείονες κολάζονται, τοσούτῳ πλεονάζοντας ἄλλους; ταὖτα ἀνθρώπου οὐ δοκεῖ τὰ ἔργα, ταὖτα δύναμίς ἐστι Θεοὖ· ταὖτα τ῅ς παρουσίας αὐτοὖ <δείγματα.> Σίς γὰρ ὅλως ἀνθρώπων ἠπίστατο τί ποτ’ ἐστὶ Θεός, πρὶν αὐτὸν ἐλθεῖν; ἥ τοὺς κενοὺς καὶ ληρώδεις ἐκείνων λόγους ἀποδέχῃ τῶν ἀξιοπίστων φιλοσόφων; ὧν οἱ μέν τινες πὖρ ἔφασαν εἶναι τὸν θεόν–ο὘ μέλλουσι

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

χωρήσειν αὐτοί, τοὖτο καλοὖσι θεόν– οἱ δὲ ὕδωρ, οἱ δ’ ἄλλο τι τῶν στοιχείων τῶν ἐκτισμένων ὑπὸ Θεοὖ. Καίτοι γε, εἴ τις τούτων τῶν λόγων ἀπόδεκτός ἐστι, δύναιτ’ ἅν καὶ τῶν λοιπῶν κτισμάτων ἓν ἕκαστον ὁμοίως ἀποφαίνεσθαι Θεόν. Ἀλλὰ ταὖτα μὲν τερατεία καὶ πλάνη τῶν γοήτων ἐστίν. Ἀνθρώπων δὲ οὐδεὶς οὔτε <εἶδεν> οὔτε ἐγνώρισεν αὐτὸς δὲ ἑαυτὸν ἐπέδειξεν. Ἐπέδειξε δὲ διὰ πίστεως, ᾗ μόνῃ Θεὸν ἰδεῖν συγκεχώρηται. Ὁ γὰρ δεσπότης καὶ δημιουργὸς τῶν ὅλων Θεός, ὁ ποιήσας τὰ πάντα καὶ κατὰ τάξιν διακρίνας, οὐ μόνον φιλάνθρωπος ἐγένετο ἀλλὰ καὶ μακρόθυμος. Ἀλλ’ ο὘τος ἦν μὲν ἀεὶ τοιοὖτος, καὶ ἔστι, καὶ ἔσται· χρηστὸς καὶ ἀγαθὸς καὶ ἀόργητος καὶ ἀληθής, καὶ μόνος ἀγαθός ἐστιν. Ἐννοήσας δὲ μεγάλην καὶ ἄφραστον ἔννοιαν <ἀνεκοινώσατο> μόνῳ τῷ παιδί. Ἐν ὅσῳ μὲν οὗν κατεῖχεν ἐν μυστηρίῳ καὶ διετήρει τὴν σοφὴν αὐτοὖ βουλήν, ἀμελεῖν ἡμῶν καὶ ἀφροντιστεῖν ἐδόκει. Ἐπεὶ δὲ ἀπεκάλυψε διὰ τοὖ ἀγαπητοὖ παιδὸς καὶ ἐφανέρωσε τὰ ἐξ ἀρχ῅ς ἡτοιμασμένα, πάνθ’ ἅμα παρέσχεν ἡμῖν, καὶ μετασχεῖν τῶν εὐεργεσιῶν αὐτοὖ καὶ ἰδεῖν καὶ <νο῅σαι, ἃ> τίς ἅν πώποτε προσεδόκησεν ἡμῶν; Πάντ’ οὗν <ἤδη> παρ’ ἑαυτῷ σὺν τῷ παιδὶ <οἰκονομικώς>, μέχρι μὲν *οὗν+ τοὖ πρόσθεν χρόνου εἴασεν ἡμ᾵ς ὡς ἐβουλόμεθα ἀτάκτοις φοραῖς φέρεσθαι, ἡδοναῖς καὶ ἐπιθυμίαις ἀπαγομένους, οὐ πάντως ἐφηδόμενος τοῖς ἁμαρτήμασιν ἡμῶν, ἀλλ’ ἀνεχόμενος, οὐδὲ τῷ τότε τ῅ς ἀδικίας καιρῷ συνευδοκῶν, ἀλλὰ τὸν <νὖν> τ῅ς δικαιοσύνης δημιουργῶν, ἵνα ἐν τῷ τότε χρόνῳ ἐλεγχθέντες ἐκ τῶν ἰδίων ἔργων ἀνάξιοι ζω῅ς, νὖν ὑπὸ τ῅ς τοὖ Θεοὖ χρηστότητος ἀξιωθῶμεν, καὶ τὸ καθ’ ἑαυτοὺς φανερώσαντες ἀδύνατον εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοὖ Θεοὖ τῆ δυνάμει τοὖ Θεοὖ δυνατοὶ γενηθῶμεν. Ἐπεὶ δὲ πεπλήρωτο μὲν ἡ ἡμετέρα ἀδικία, καὶ τελείως πεφανέρωτο ὅτι ὁ μισθὸς αὐτ῅ς κόλασις καὶ θάνατος προσεδοκ᾵το, ἦλθε δὲ ὁ καιρὸς ὃν Θεὸς προέθετο λοιπὸν φανερῶσαι τὴν ἑαυτοὖ χρηστότητα καὶ δύναμιν –<ὢ> τ῅ς ὑπερβαλλούσης φιλανθρωπίας <καὶ ἀγάπης> τοὖ Θεοὖ· –οὐκ ἐμίσησεν ἡμ᾵ς οὐδὲ ἀπώσατο οὐδὲ ἐμνησικά-κησεν, ἀλλὰ ἐμακροθύμησεν, ἠνέσχετο, <ἐλεῶν> αὐτὸς τὰς ἡμετέρας ἁμαρτίας ἀνεδέξατο, αὐτὸς τὸν ἴδιον υἱὸν ἀπέδοτο λύτρον ὑπὲρ ἡμῶν, τὸν ἅγιον ὑπὲρ <τῶν> ἀνόμων, τὸν ἄκακον ὑπὲρ

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

τῶν κακῶν, τὸν δίκαιον ὑπὲρ τῶν ἀδίκων, τὸν ἄφθαρτον ὑπὲρ τῶν φθαρτῶν, τὸν ἀθάνατον ὑπὲρ τῶν θνητῶν. Σί γὰρ ἄλλο τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἠδυνήθη καλύψαι ἥ ἐκείνου δικαιοσύνη; ἐν τίνι δικαιωθ῅ναι δυνατὸν τοὺς ἀνόμους ἡμ᾵ς καὶ ἀσεβεῖς ἥ ἐν μόνῳ τῷ υἱῷ τοὖ Θεοὖ; ὢ τ῅ς γλυκείας ἀνταλλαγ῅ς, ὢ τ῅ς ἀνεξιχνιάστου δημιουργίας, ὢ τῶν ἀπροσδοκήτων εὐεργεσιῶν· ἵνα ἀνομία μὲν πολλῶν ἐν δικαίῳ ἑνὶ κρυβῆ, δικαιοσύνη δὲ ἑνὸς πολλοὺς ἀνόμους δικαιώσῃ. Ἐλέγξας οὗν ἐν μὲν τῷ πρόσθεν χρόνῳ τὸ ἀδύνατον τ῅ς ἡμετέρας φύσεως εἰς τὸ τυχεῖν ζω῅ς, νὖν δὲ τὸν σωτ῅ρα δείξας δυνατὸν σóζειν καὶ τὰ ἀδύνατα, ἐξ ἀμφοτέρων ἐβουλήθη πιστεύειν ἡμ᾵ς τῆ χρηστότητι αὐτοὖ, αὐτὸν ἡγεῖσθαι τροφέα, πατέρα, διδάσκαλον, σύμβουλον, ἰατρόν, νοὖν, φῶς, τιμήν, δόξαν, ἰσχύν, ζωήν, περὶ ἐνδύσεως καὶ τροφ῅ς μὴ μεριμν᾵ν. Σαύτην καὶ σὺ τὴν πίστιν ἐὰν ποθήσῃς, καὶ λάβῃς πρῶτον μὲν <ἐπιγνώσῃ πατέρα>. Ὁ γὰρ Θεὸς τοὺς ἀνθρώπους ἠγάπησε, δι’ οὓς ἐποίησε τὸν κόσμον, οἷς ὑπέταξε πάντα τὰ ἐν <τῆ γῆ>, οἷς λόγον ἔδωκεν, οἷς νοὖν, οἷς μόνοις <ἄνω> πρὸς οὐρανὸν ὁρ᾵ν ἐπέτρεψεν, οὓς ἐκ τ῅ς ἰδίας εἰκόνος ἔπλασε, πρὸς οὓς ἀπέστειλε τὸν υἱὸν αὐτοὖ τὸν μονογεν῅, οἷς τὴν ἐν οὐρανῷ βασιλείαν ἐπηγγείλατο καὶ δώσει τοῖς ἀγαπήσασιν αὐτόν. Ἐπιγνοὺς δέ, τίνος οἴει πληρωθήσεσθαι χαρ᾵ς; ἥ πῶς ἀγαπήσεις τὸν οὕτως προαγα-πήσαντά σε; ἀγαπήσας δὲ μιμητὴς ἔσῃ αὐτοὖ τ῅ς χρηστότητος. Καὶ μὴ θαυμάσῃς εἰ δύναται μιμητὴς ἄνθρω-πος γενέσθαι Θεοὖ· δύναται, θέλοντος αὐτοὖ. Oὐ γὰρ τὸ καταδυναστεύειν τῶν πλησίον οὐδὲ τὸ πλέον ἔχειν βούλεσθαι τῶν ἀσθενεστέρων οὐδὲ τὸ πλουτεῖν καὶ βιάζεσθαι τοὺς ὑποδεεστέρους εὐδαιμονεῖν ἐστίν, οὐδὲ ἐν τούτοις δύναταί τις μιμήσασθαι Θεόν, ἀλλὰ ταὖτα ἐκτὸς τ῅ς ἐκείνου μεγα-λειότητος. Ἀλλ’ ὅστις τὸ τοὖ πλησίον ἀναδέχεται βάρος, ὃς ἐν ᾧ κρείσσων ἐστὶν ἕτερον τὸν ἐλαττούμενον εὐεργετεῖν ἐθέλει, <ὃς ἃ> παρὰ τοὖ Θεοὖ λαβὼν ἔχει, ταὖτα τοῖς ἐπιδεομένοις χορηγῶν, θεὸς γίνεται τῶν λαμβανόντων, ο὘τος μιμητής ἐστι Θεοὖ.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Σότε θεάσῃ τυγχάνων ἐπὶ γ῅ς ὅτι Θεὸς ἐν οὐρανοῖς πολιτεύεται, τότε μυστήρια Θεοὖ λαλεῖν ἄρξῃ, τότε τοὺς κολαζομένους ἐπὶ τῷ μὴ θέλειν ἀρνήσασθαι Θεὸν καὶ ἀγαπήσεις καὶ θαυμάσεις, τότε τ῅ς ἀπάτης τοὖ κόσμου καὶ τ῅ς πλάνης καταγνώσῃ, ὅταν τὸ ἀληθῶς ἐν οὐρανῷ ζ῅ν <ἐπιγνῷς>, ὅταν τοὖ δοκοὖντος ἐνθάδε θανάτου καταφρονήσῃς, ὅταν τὸν ὄντως θάνατον φοβηθῆς, ὃς φυλάσσεται τοῖς κατακριθησομένοις εἰς τὸ πὖρ τὸ αἰώνιον, ὃ τοὺς παραδοθέντας αὐτῷ μέχρι τέλους κολάσει. Σότε τοὺς ὑπομένοντας ὑπὲρ δικαιοσύνης τὸ πὖρ <τοὖτο> θαυμάσεις καὶ μακαρίσεις, ὅταν ἐκεῖνο τὸ πὖρ ἐπιγνῷς. *************************************** ********************************************** Oὐ ξένα ὁμιλῶ οὐδὲ παραλόγως ζητῶ, ἀλλὰ ἀποσ-τόλων γενόμενος μαθητὴς γίνομαι διδάσκαλος ἐθνῶν, τὰ παραδοθέντα <ἀξίως> ὑπηρετῶ γινομένοις ἀληθείας μαθηταῖς. Σίς γὰρ ὀρθῶς διδαχθεὶς καὶ λόγῳ προσφιλεῖ γεννηθεὶς οὐκ ἐπιζητεῖ σαφῶς μαθεῖν τὰ διὰ λόγου δειχθέντα φανερῶς μαθηταῖς; οἷς ἐφανέρωσεν ὁ λόγος φανείς, παρ-ρησίᾳ λαλῶν, ὑπὸ ἀπίστων μὴ νοούμενος, μαθηταῖς δὲ διηγούμενος, οἳ πιστοὶ λογισθέντες ὑπ’ αὐτοὖ ἔγνωσαν πατρὸς μυστήρια. ο὘ χάριν ἀπέστειλε λόγον, ἵνα κόσμῳ φανῆ, ὃς ὑπὸ λαοὖ ἀτιμασθείς, διὰ ἀποστόλων κηρυχθείς, ὑπὸ ἐθνῶν ἐπιστεύθη. O὘τος ὁ ἀπ’ ἀρχ῅ς, ὁ καινὸς φανεὶς καὶ παλαιὸς εὑρεθεὶς καὶ πάντοτε νέος ἐν ἁγίων καρδίαις γεννώμενος. O὘τος ὁ ἀεί, <ὁ> σήμερον υἱὸς λογισθείς, δι’ ο὘ πλουτίζεται ἡ ἐκκλησία καὶ χάρις ἁπλουμένη ἐν ἁγίοις πληθύνεται, παρέχουσα νοὖν, φανεροὖσα μυστήρια, διαγγέλλουσα καιρούς, χαίρουσα ἐπὶ πιστοῖς, ἐπιζητοὖσι δωρουμένη, οἷς <ὅρκια> πίστεως οὐ θραύεται οὐδὲ ὅρια πατέρων παρορίζεται. Eἶτα φόβος νόμου °δεται καὶ προφητῶν χάρις γινώσκεται καὶ εὐαγγελίων πίστις ἵδρυται καὶ ἀποστόλων παράδοσις φυλάσσεται καὶ ἐκκλησίας χάρις σκιρτᾶ. Ἣν χάριν μὴ λυπῶν ἐπιγνώσῃ ἃ λόγος ὁμιλεῖ δι’ ὧν βούλεται, ὅτε θέλει. Ὅσα γὰρ θελήματι τοὖ κελεύοντος λόγου ἐκινήθημεν ἐξειπεῖν μετὰ πόνου, ἐξ ἀγάπης τῶν ἀποκαλυφθέντων ἡμῖν γινόμεθα ὑμῖν κοινωνοί.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/ 

Κλήμεντος πάπα Ρώμης, Βαρνάβα ἐπιστολὴ, Ποιμὴν Ἑρμᾶ, Διαθῆκαι ιβ΄ Πατριαρχῶν Migne 2

Oἷς ἐντυχόντες καὶ ἀκούσαντες μετὰ σπουδ῅ς εἴσεσθε ὅσα παρέχει ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν ὀρθῶς, οἱ γενόμενοι παράδεισος τρυφ῅ς, πάγκαρπον ξύλον, εὐθαλοὖν, <ἀνατείλαντες> ἐν ἑαυτοῖς, ποικίλοις καρποῖς κεκοσμημένοι. Ἐν γὰρ τούτῳ τῷ χωρίῳ ξύλον γνώσεως καὶ ξύλον ζω῅ς πεφύτευται· ἀλλ’ οὐ τὸ τ῅ς γνώσεως ἀναιρεῖ, ἀλλ’ ἡ παρακοὴ ἀναιρεῖ. Oὐδὲ γὰρ ἄσημα τὰ γεγραμμένα, ὡς Θεὸς ἀπ’ ἀρχ῅ς <ξύλον γνώσεως καὶ> ξύλον ζω῅ς ἐν μέσῳ παραδείσου ἐφύτευσε, διὰ γνώσεως ζωὴν ἐπιδεικνύς. Ἠι μὴ καθαρῶς χρησάμενοι οἱ ἀπ’ ἀρχ῅ς πλάνῃ τοὖ ὄφεως γεγύμνωνται. Oὐδὲ γὰρ ζωὴ ἄνευ γνώσεως, οὐδὲ γνῶσις ἀσφαλὴς ἄνευ ζω῅ς ἀληθοὖς· Διὸ πλησίον ἑκάτερον πεφύτευται. Ἣν δύναμιν ἐνιδὼν ὁ ἀπόστολος τήν τε ἄνευ ἀληθείας προστάγματος εἰς ζωὴν ἀσκουμένην γνῶσιν μεμφόμενος λέγει· ἡ γνῶσις φυσιοῖ, ἡ δὲ ἀγάπη οἰκοδομεῖ. Ὁ γὰρ νομίζων εἰδέναι τι ἄνευ γνώσεως ἀληθοὖς καὶ μαρτυρουμένης ὑπὸ τ῅ς ζω῅ς, οὐκ ἔγνω· ὑπὸ τοὖ ὄφεως πλαν᾵ται, μὴ ἀγαπήσας τὸ ζ῅ν. Ὁ δὲ μετὰ φόβου ἐπιγνοὺς καὶ ζωὴν ἐπιζητῶν ἐπ’ ἐλπίδι φυτεύει, καρπὸν προσδοκῶν. Ἤτω σοι καρδία γνῶσις, ζωὴ δὲ λόγος ἀληθής, χωρούμενος. O὘ ξύλον φέρων καὶ καρπὸν <ἐρῶν> τρυγήσεις ἀεὶ τὰ παρὰ Θεῷ ποθούμενα, ὧν ὄφις οὐχ ἅπτεται οὐδὲ πλάνη συγχρωτίζεται· οὐδὲ Eὔα φθείρεται, ἀλλὰ παρθένος πιστεύεται. Καὶ σωτήριον δείκνυται, καὶ ἀπόστολοι συνετί- ζονται, καὶ τὸ κυρίου πάσχα προέρχεται, καὶ <καιροὶ> συνάγονται καὶ μετὰ κόσμου ἁρμόζεται, καὶ διδάσκων ἁγίους ὁ λόγος εὐφραίνεται, δι’ ο὘ πατὴρ δοξάζεται· ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σμήμα Πολιτισμικής Σεχνολογίας και Επικοινωνίας

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ

http://www.paterikiorthodoxia.com/