Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. Κι εμείς λοιπόν. Κι όταν κλάψει. αδελφέ. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. 4:13). Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη.Αφού λοιπόν. έτσι ώστε. «Πώς μπορώ εγώ. Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. εσύ πες του: 6 . Αν όμως βάλει τα κλάματα. σαν σε βρέφος. μακρόθυμος και πολυέλεος. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. γάλα από τους άγιους μαστούς της. Αφού όμως επιστρέψεις. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη.». μην το συνεχίζεις. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. δεν μπορείς πια να σωθείς!». εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. ανάλογα με την αντοχή του. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. Μετά. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. Κι εσύ λοιπόν. αδελφοί. αδελφοί. αγαπητέ. να φυλάξω όλες τις αρετές. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. του δίνει αμέσως το μαστό της. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. «Χάθηκες. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου.

αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. 23:39-43).  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. Απεναντίας. Κι έτσι. Γιατί ο διάβολος. 9:1 κ. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. πολύ περισσότερο. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. Ιωήλ 2:13). έλεγε η μακάρια Συγκλητική. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει. 18:22). να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. Ναυή 2:1 κ. πού.ε. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό. Εβρ. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. όταν 7 . να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε. ο Ίδιος. κάνοντάς τους να τις ξεχνούν. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. Ενώ. θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους. κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. Να τους λέμε. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. με τη χάρη του Θεού. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. αντίθετα. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. Ενώ.ε. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. αντίθετα. 11:31). για να τις ρίξει σε απελπισία.

Ρώτησαν τότε κάποιοι. του λέει ο γέροντας. πού έπεσα. Δεν θα το κάνει λοιπόν. του είπε τότε ο γέροντας. Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: . για να μην ξεραθούν σύντομα. πολύ περισσότερο. αγαπητέ. Αν σχιστεί το χιτώνιό σου. .Όχι. απάντησε εκείνος. Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν. . Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι.Τι να κάνω.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου. τον συγχωρεί ο Θεός.Να σηκωθείς πάλι και πάλι. Και ο αββάς. πού βρίσκονταν εκεί: . . αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. 8 .Μέχρι πότε. Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: . . Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . .Σηκώθηκα και ξανάπεσα. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα. ο Ίδιος. .Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: . το πετάς.Πολύ είναι. αββά. Αλλά και οι γιατροί.δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς. κλαδεύουν τα περιττά. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός. 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. είπε: . Του λέει ο γέροντας: .Να σηκωθείς. ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία».Φτάνουν σαράντα μέρες. είπε πάλι ο αββάς.Πολύ είναι. .Έκανα αμαρτία μεγάλη.Πες μου. Εγώ νομίζω πώς.

» (Ψαλμ.Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! . «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού.Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: .Ό. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ. Ο αδελφός. θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: . είπε ο γέροντας. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: .τι και να΄ μαι.Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως. δηλαδή. 24:15). τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. 9 . Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος. πού έπεσε σε αμαρτία. πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε. 3:3). . .Πάτερ.Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας. Σ΄ έναν αδελφό.Σου το λέω. 17:15. Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου. Ψαλμ. σ΄ αυτή και φεύγει. σηκώθηκε κι έφυγε. Έτσι. καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς. Έξοδ. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής. πάλι. Του λένε.

όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. την αγνεία σου. 10 . αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία. Έτσι κι εμείς. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. Αδελφέ. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. ζώντας ακόμα σωματικά. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο. για παράδειγμα. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. Αυτός. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. και να πιαστεί. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. γιατί δεν έχεις σιγουριά. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. είτε ψυχική είτε σωματική. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. Έχασες. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. Γιατί κάθε αρρώστια. Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. Γιατί το ψάρι. σώζεται. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. Του αγίου Εφραίμ δελφοί. μην πεις. όσο επιμένεις στην πορνεία. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό.

άνθρωπέ μου. τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . .Δεν θέλεις. σύμφωνα με την ελπίδα του. Κύριε. όχι με την οργή Σου. Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε. Γιατί είσαι λυπημένος. συνέχισε να θρηνεί. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά.Γιατί κλαις. Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. Κύριε! . Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού. Δέσποτα.Δεν μπορώ. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής. από την πολλή του λύπη. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά.Έ. ολόθερμα και ολόψυχα. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος.Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου.Γιατί έπεσα. σήκω! . Δέσποτα. Δέσποτα. Αν όμως είναι δυνατόν. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου. . Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις.Κύριε. του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή. αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού.Τι έχεις. όπως συνήθιζε. νύσταξε κι αποκοιμήθηκε. θα μετανοούσε. δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο. απάντησε ο αδελφός. άνθρωπέ μου. Αν πάλι είναι αδύνατον. αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του. Γιατί κλαίς έτσι. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. να κλαίω και να λυπάμαι. Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: .

ήταν δύο άνθρωποι. Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός. ευχαριστώντας Τον. πού δεν την αφήνει να πέσει. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. . κακία δεν είναι. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. Και ο γέροντας αποκρίθηκε. Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . όταν οι λογισμοί του έλεγαν. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. και αύριο μετανοείς». Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. αρετή δεν είναι. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε. Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. 12 . Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα.Μη λυπάσαι πιά.Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. πώς.. Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε. «Άφησε σήμερα. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού.Αββά. Έίπε ένας γέροντας: . Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία. Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά. Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους.

καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. αντίθετα. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. Ωστόσο. Κάθε μέρα. 8:12. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. όπου προσωρινά κατοικούμε.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. 5:22. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. 13 . Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου. Μαρκ. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. ώστε πάντα να θυμάται. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. 1:8-10). αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. για κάθε αργό λόγο. Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. Όποιος. Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. Β΄Θεσ. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. πριν πιάσεις δουλειά. γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. λες και είμαστε ανεύθυνοι. 9:43-48. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. «Έχω καιρό ως τότε». Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής.

στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. Να. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. Αντίθετα. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. εκείνον πού συνεχώς. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. με τη δύναμη και τη χάρη Του». Γιατί όπως ο κατάδικος. Μήπως πάλι δεν βλέπω. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. 2:2). και στα γεράματά σου μετανοείς. αν και νέος. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη. Ιερ. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς. Θρ.:52). και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. αγαπητέ. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 . «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί. Απόλαυσε τις ηδονές σου. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους.Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. Να.Ιερ. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. Αν είσαι ακόμα νέος. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. Πάντα λοιπόν. μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο.Σως.

ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές.Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών.Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου. αυτά και τα παρόμοια. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς.Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 . «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». Είπε ο αββάς Ηλίας: . δεν αγωνίστηκες. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: .» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός.μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες. νικάει τη μικροψυχία». Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. τις παντοτινές και ατερμάτιστες. Γνωρίζοντας από τώρα. Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα). τι γίνεται. Αν σε κατακρίνει.Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του. πού θα το τελειώσεις με σιγουριά. το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. όταν θα έρθει ο Νυμφίος. Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. Είπε ο αββάς Ευάγριος: . δεν μετανοούσες. σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες.25:13). Ματθ. Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους. Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει». Άλλος γέροντας είπε: . 25:1-13). ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ.τι σου λέει. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. Έτσι. Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα. πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. τι γίνεται. λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός. Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες. αγαπητέ. Πρόσεχε όμως. Και μη σταματήσεις να ρωτάς. Καταπιάσου με άλλο.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό. «Γρηγορείτε. Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος.

και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου.Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα. όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό. 16 .

αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. 17 . τέλος. Τι τους ωφέλησε. Εγώ πάντως νομίζω. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. Πόσοι βασιλιάδες. η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. μετέφεραν. Ήρθε όμως άλλη γενιά. 81:1). Άλλοι. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. 1:18). κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. Να λοιπόν. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. όπως ήταν φυσικό. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. Γιατί στη σύναξη των θεών. Πραγματικά. ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. πού κυβέρνησαν έθνη πολλά. μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. Άλλοι πάλι. δηλαδή αυτών που θα σωθούν. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. επομένως. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. 15:49). Αντίθετα. Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. 36:2). πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ.

αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. για να βρούμε το έλεός Του. χωρίς πόνους και μαρτύρια. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. όπου. από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. επιπλέον. Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. Έ. 13:42.» (Ματθ. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. αν τη χάσουμε. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα).Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. Ας συλλογιστούμε μόνο. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. 50). Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. μπες. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. πού. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. και μετά κάθισε εκεί μέσα. βέβαια. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. Ας σκεφτούμε. στον κοιτώνα σου. μ΄ άλλα λόγια. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. Τα αισθητά. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. πού. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. κλείσε πόρτες και παράθυρα. Όπως. Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. 8:12. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. 16:26). λοιπόν. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. κι αν τα χάσει κανείς. Να. αν θέλεις. θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας.

αν και άνθρωπος. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. μπορείς να γίνεις άγγελος. και εύκολα θα την κληρονομήσεις. αγαπητέ μου. Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: . Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . Κι αν θέλεις.της αιώνιας φωτιάς. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει. ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο. 19 . Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο.Μην απορείς πού. και θα καταλάβεις. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά.

ηδονή. τον άφησαν έτσι. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. 20 . πού σε γέννησα. με τη στάση και το βλέμμα της. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. Το πρωί. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω. Όλ΄ αυτά πέρασαν. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. αυτός ξεψύχησε. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. άνεση. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. όσο βασανίζονταν. Καμιά πίκρα. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. και του έδινε θάρρος.Οι θεοφιλείς γονείς. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. Από δω και πέρα χαρά. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα. δες. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. βλέπετε. Γιατί. Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. παρατηρώντας το γιο της. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. της ήρθε βαρύ. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. ανάσαινε ακόμα. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. που λεγόταν Μελίτων. Αυτός ήταν. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε.

Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. Εκείνα όμως. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή.Πήγαινε. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. γνωστούς. συγγενείς. σήκωσε τα μάτια. της είπε. για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. Να. . Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ.Μάνα. 59:17. Αντίθετα. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. από θεία βέβαια οικονομία. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. φυσικά μακριά από φίλους. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. Έπειτα. 21 . όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. 19:3). Η μάνα κίνησε για το σπίτι. βλέπετε. Και γι αυτό. μετά την ευχή. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. κι από την ίδια του τη μάνα. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. Εφ. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. Ποθούσε. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. 23:20). Ψαλμ. Ύστερα είπε: . ο Θεός. 6:14-17). 36:6).Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. χωρίστηκαν. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. Και αφού καταφιλήθηκαν. παιδί μου.

πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. Και γεμίζοντας από τη χάρη. 22 . που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. Αυτός είναι η σωτηρία. «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. πού. . πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. 21:12). Η μητέρα του λοιπόν.… Και σε παρακαλώ. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. για Βασιλιά αθάνατο. έλεγε. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά. Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. όπως είπε ο Δεσπότης μας. Αυτός είναι. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. γιε μου. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. πραγματικά. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. πέθανε ο πατέρας του. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. στο παιδί της μονάχα. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. που τιμούν εκείνοι. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως. τα μάτια της βούρκωσαν. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου. παιδί μου. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. Και μάλιστα. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. το Χριστό. όπως εκείνοι. πού έγινε γι αυτό τα πάντα. σπλάχνο μου. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . μετά το Θεό. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. κάνε μου. η αθανασία. γνώρισες την ορφάνια. μα πλούτισες. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. γιε μου πολυαγαπημένε. Αυτός.

ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. γιε μου γλυκύτατε. τα σώματά τους. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών.Μαρτυρικά μέλη φιλώ. μόλις πεθάνω. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. σύμφωνα με τον Παύλο. σε μένα.Τι λοιπόν. Σε παρακαλώ λοιπόν. Να. Γιατί πάντοτε. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο. Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της. θα προχωρήσω μπροστά σου. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. λέγοντας πάλι η μακάρια: . Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. Γιατί να. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. σπλάχνο μου. Άλλωστε. τη μάνα σου. εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. βλέπετε. 23 . Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. για να σωθώ κι εγώ. πού μιλούσε με το στόμα της. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. γιε μου. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. παιδί μου. χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. παιδί μου. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο. 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. πως πέθαινε.

και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. 14:29). πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. του φαίνονται φρονιμότατοι. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. Όποιος θέλει να σωθεί. όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. να μην περπατάει στο σκοτάδι. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του. 2:2). απεναντίας. χωρίς ευαγγελική γνώση. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. αλλά η ιδιορρυθμία. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία. με σκοπό.Όποιος θέλει να σωθεί. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα.

ο τρόπος της ενδυμασίας.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό».Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. η προσοχή στις εκδηλώσεις. και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. Σας παρακαλώ λοιπόν. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. το απέριττο στις λέξεις. Και πραγματικά. όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . η σεμνότητα στα λόγια. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων.Μια φορά. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής. τότε να τον παίρνει ο ύπνος. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. τότε δεν είναι καλά. που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. να μη νυστάζει ποτέ. Κι εγώ τότε. τόσο πολύ νύσταξαν. Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. αδελφοί. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. άρχισα ν΄ αργολογώ. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. η σύνεση στις σκέψεις. η απλότητα του ήθους. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: .

. πού του είπε: . Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν. Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. Αββά. μη λογαριάζεις τον εαυτό σου. Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα. πάτερ. είπε ο γέροντας. Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα. Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό. μη ρωτώντας το παραμικρό. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. Τώρα όμως.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία. παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες. αποκρίθηκαν. και δεν με ρωτάς τίποτα. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή. πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του. οπότε εκείνος τους είπε: .τίποτα.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός. Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. . Ο γέροντας όμως σώπαινε. Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο.Ναι. πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. ο Θεός έδινε λόγο. Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». και θα έχεις ανάπαυση». του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. και τίποτα δεν κατόρθωσα.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο. τόσους κόπους έκανα.Δεν υπάρχει πια λόγος. Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος. αναχώρησε. Λέει τότε μέσα του: «Να. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα. Είπε κάποιος γέροντας: . Φεύγοντας όμως. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 .Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο. καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα. Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο.

εφαρμόζουν όσα ακούνε. πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες. Δεν βρίσκουν πια τι να πουν. αναστέναξαν και είπαν: . Αββά. Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες. 27 .Προσευχήσου για μας. γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής.

Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. πάλι. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων. 28 . Ο Θεός και Πατέρας. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. ο δε εμέ λαμβάνων. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. και. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. 13:20). Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος. όπως και το Πνεύμα. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. εμέ λαμβάνει.Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. Πρέπει να μάθουμε και τούτο.

και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο. αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. ότι την πνευματική τέχνη. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. Ο αββάς Ποιμήν είπε. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν.Πήγαινε. Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο. εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά. με τον καιρό. Και αυτή η αρετή. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση. . Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. Όσοι είναι εμπαθείς. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. απάντησε ο γέροντας. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία. 29 . καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος.

όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο. και το τρίτο. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού. αδελφέ μου. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. το πρώτο. όπου υπάρχει κατάνυξη. όπου υπάρχει χαρά. όπου υπάρχει δύναμη.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . όπου υπάρχει μακροθυμία. Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε. Ο αββάς Ποιμήν είπε: .Έλα. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. 30 . έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. όπου υπάρχει αγάπη. όπου υπάρχει υπομονή.Μη μετράς τις αρετές σου. ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. το δεύτερο. Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. στην αληθινή υπακοή. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. όπου υπάρχει φιλαδελφία. όπου υπάρχει ταπείνωση.

άλλωστε. η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων.Για όλους τους λογισμούς. πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου. όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. γιατί φεύγουν και χάνονται. θα λέγαμε. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις. 31 . Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει.τι και με έναν άνθρωπο. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. Και αυτή καθεαυτή. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. απάντησε ο γέροντας. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. έτσι και οι πονηροί λογισμοί. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). . αλλά και όσα σκεφτόμαστε.Δεν είναι ανάγκη. Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. Όπως το φίδι. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). με τους λογισμούς ό. πού βρίζεται από πολλούς. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. φεύγουν από τον άνθρωπο. Συμβαίνει. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί. τότε τον καταγγέλλει στις αρχές.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό.

Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. όλα τα βλέπει. Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται.Αυτός. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». Μά και τον Παύλο. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». 32 . φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. είτε είναι καλοί είτε κακοί. και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. τους διώχνει μακριά του. Και ό. Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. δεν πίστεψε στο λογισμό του. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. 32:7). και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. «Συγχώρεσέ με». τους πρεσβυτέρους σου. 9:6).τι ακούς απ΄ αυτόν. Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. και τα κρυφά και τα φανερά. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. αυτός. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. 3:9). τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. και αναγγελεί σοι. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. 2:2). Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. μην πεις ψέματα από ντροπή. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. Γαλ. κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. 1:18-19. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. και ερουσί σοι» (Δευτ. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. Και εκείνον. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα. και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του.

πήγα και δεν βρήκα κανέναν. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. γεμάτος θλίψη. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος. με τέχνασμα του πονηρού. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. Πράγματι. δεν μου έκανε παρατήρηση. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες». με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής. είπα μέσα μου: «Ως πότε. Αλλά και πολλές φορές. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου.Αν κάποιος. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. ταλαίπωρη ψυχή μου.» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω.Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . Εγώ από ντροπή 33 . γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. εφάρμοσε όσα διαβάζεις. ωστόσο. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. για να μην πάω.Έχει υποχρέωση. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. απάντησε ο γέροντας. όπως συνήθιζε. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. Ο γέροντας. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. από την άλλη μεριά. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. . και με άφηνε να φύγω. κι εσύ δεν ντρέπεσαι. Κάποτε όμως. Ο γέροντας. ο εχθρός δεν με άφηνε. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. τι είναι προτιμότερο. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του.» Κάθε φορά που αποφάσιζα.

δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». Ένας γέροντας είπε: 34 . Είπε ο αββάς Αντώνιος: . και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό. Εκείνος στράφηκε. ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. ως την εξώπορτα. κι έπεσα πάλι μπροστά του. Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω.» Το ομολόγησα. είπε εκείνος. νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. και αναγγελεί σοι. αποκρίθηκα. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . μου λέει ο γέροντας. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!».». Μόλις είπε αυτά τα λόγια.Ξέρω μοναχούς. του εξομολογήθηκα το πάθος μου. «Δεν ξέρεις τι έχω. Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος. πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα. είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς. Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια. «Εσύ πρέπει να το πεις!». Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός.». Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του. βαδίζοντας μπροστά μου. 32:7). παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με. και δεν τους αναφέρεις.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. Τον ακολουθούσα από κοντά. έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. Τότε λοιπόν. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. Σηκώθηκε. «Τι έχεις. ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν».δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. με πολλή ντροπή. μου είπε. τους πρεσβυτέρους σου. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. για τον Κύριο!» «Πήγαινε». και ερουσί σοι» (Δευτ. που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς.

έτσι και ο πονηρός λογισμός. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του. πάσχει από υπερηφάνεια. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. μην τους κρύψεις. αμέσως φεύγει. Όπως δηλαδή το φίδι. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. 35 . μόλις βγει από τη φωλιά του. γρήγορα θεραπεύεται. μόλις φανερωθεί.. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. Όποιος όμως τους κρύβει. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά.Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. αμέσως χάνεται. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν.

μην τους ζηλεύεις. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. Αντίθετα. Γίνε φίλος με φονιά. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. Πρόσεξε πάλι. Κάθισε μαζί με γύπες. μην τυχόν. παρά με φιλόνικο. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. Γιατί 36 . παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. με το να γίνεις αγωνιστής. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. Μίλησε με χοίρο. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. και τώρα. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. και (τέλος). για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. παρά με ανθρώπους κακότροπους. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. τον παλιό σου εαυτό. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. πάνω στο σταυρό. είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του.

ενώ τα έργα οι καρποί. Η εμφάνιση είναι. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. 2:21). Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. 8:34). Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. Οι αγωνιστές όμως. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά.τι με δυο λαμπροφορεμένους. Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. και ά μέν είς τιμήν. 9:9). και. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. 2:20). Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. αν μπορείς. με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. θα λέγαμε. Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. Φρόντισε μάλιστα. τα φύλλα. 1:31). Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. αν προσέχουν. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. Αδελφοί. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . 2:13). και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. αλλά και ξύλινα και οστράκινα. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή. που βαδίζουν μαζί στην αγορά.

για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. κινημένος από το φθόνο. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. Αν όμως υπάρχει άλλος.”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια. όπου θα πάνε και οι ίδιοι. Ο αββάς Αγάθων είπε: . Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί. καταλερώνει την υπέροχη στολή του. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. τον απομακρύνω από κοντά μου. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή. Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. Δεν ξέρεις. και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. Ενας γέροντας είπε: . αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. πέφτει στη λάσπη. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. αγαπητέ μου. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. κι έπειτα. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. 38 . Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου.απροσεξία. πλησίασέ τον. μην τους ζυγώσεις. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. Γιατί. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. όπως είπα. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία.Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός.Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση.

για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. σαν ετοιμασμένος για θάνατο. Να μην αρχίσεις. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. Πραγματικά. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. κι έτσι θα μπορέσεις. που σηκώνονται μπροστά τους. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. με τη βοήθεια του Θεού. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. 39 . για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού. οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. 13:34). ποτέ δεν θα σπείρει. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. 26:13). Εσύ λοιπόν. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. Αντίθετα. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. Αυτό να κρατάς στο νου σου. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι. χωρίς να το πολυεξετάσουν. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. λέων εν ταίς οδοίς. Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί.

στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . χωρίς πίεση και κόπο. στέλνει τη δωρεά Του. Και ο Θεός στη συνέχεια. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. είναι νωθρή. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. Έτσι κι εμείς. πού θα βρούμε από το Θεό. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. τότε και η χάρη. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. 16:24). Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. όπως είπε Εκείνος (Ματθ. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. Όσες φορές κι αν αποτύχει. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. δεν μαθαίνει τίποτα. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. Έτσι. θα είναι ανάλογη. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. 8:13). αλλά πάλι προσπαθεί. πού οδηγεί στη χαυνότητα. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. ας απαρνηθεί τον εαυτό του.επομένως.

αλλά. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. με τη συνέργια του αγαθού.πετύχει ποτέ κάτι καλό -. να μη λιποψυχήσουν. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. όσες φορές κι αν πέφτει. γιατί. 11:30). 7:14). προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. 2:13). να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. Να γιατί ο Κύριος. 8:35). Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . Ματθ. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. από τη γέννησή του κιόλας. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. να ξανασηκώνεται. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. ώστε ο αγαθός Κύριος. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου.

όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά. 12:49). και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. έτσι ακριβώς κι εμείς. Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: . δεν άναψαν τη φωτιά.. και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο. Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά.Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν.Το σώμα μου αδυνάτισε. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό. ότι. αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως. από αμέλεια. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα.Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. Και ο γέροντας απάντησε: . 42 . ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν.Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. Μερικοί όμως. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του.Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια. στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν. Αυτό σημαίνει. Ο ίδιος γέροντας είπε: . αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. πληγώνει και ματώνει τα χέρια του. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη. αποκρίθηκε ο γέροντας. .

καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. Όσοι αγωνίζονται. τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό. δεν θα μας βοηθήσει. λένε. Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. κατά την ώρα του πειρασμού. Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. άλλωστε. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο». αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. πολύ περισσότερο. την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. 43 .Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς. Ένας γέροντας είπε: . Και πρώτη είναι.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. έχοντας συνάμα στο νου σου. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη. κι έτσι ησύχασε.Αδελφέ. Είναι. που πειραζόταν από τους δαίμονες. πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν. Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. Κι ο γέροντας του λέει: . τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. μακροθυμώντας απέναντί μας. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. αλλά έλεγε: «Κύριε.

και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. που άθλησαν για το Χριστό. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. να μην ξεχνάμε. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. Τρίτη. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. Και όταν Τον επικαλείσαι. Αλλά και στους πατέρες. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. Και θα μάθεις έτσι. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. από το φόβο των θλίψεων. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. ανάλογα με τις δοκιμασίες. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. 44 . ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. Μερικοί. Τέταρτη. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. θα σε ακούσει. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. έχοντας ανθρώπινη μορφή. Γιατί ο εχθρός. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου. να μισήσουμε τελείως την κακία. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. να μην υψηλοφρονούμε. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. η μνήμη Εκείνου.Δεύτερη.

Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . αλλά και στη Σκήτη. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε. . και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση. πώς όταν ήταν νέος. πεινάω. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής. . ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει.Έ. είπε ο αββάς. Ένας γέροντας είπε: . Συχνά η θεία χάρη διδάσκει. σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. σηκώθηκε κι έφυγε. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο. απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. . 45 .Δεν αρνούμαι. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. απάντησε εκείνος.Μήπως είσαι γάιδαρος.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. Κάποιος. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. του λέει το παιδί. .Πολλές φορές έφαγα.Παιδί μου. αυτά που πρέπει.Έφαγα και πάλι πεινάω. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή. και του λέει: . πού τον είδε. μέσω απλών ανθρώπων. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια. Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας.Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.Να ξαναφάς. βγήκε έξω από το κελλί του. Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς. Τι να κάνω. να φας! αποκρίθηκε εκείνο. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. στην έρημο. . πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. και όμως πεινάω πάλι. όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. γέροντα.

ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ. διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας.Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. . «Δεν θα τον ακούσουμε!». . αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ.». και ότι. βλέποντας αυτό το πράγμα. γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. ρώτησαν εκείνοι. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. Πώς δεν καταλάβατε. δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο. Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά. 4:25-30). Και μόλις ήρθαν. έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. είπαν μεταξύ τους. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά. αποκρίθηκαν. ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. Όταν τους άκουσε (ο όσιος).Καλά. όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. 14:11). και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. (κάποια φορά). χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία. 16:5). τους ρώτησε: .Ξέρετε. όπως είπαμε. Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. Φεύγοντας. Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . δεν θέλησαν να τον ακούσουν. τους πιο αδύνατους. 14:12). 2:8) για μας. κι εμείς. είπε. Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή. Κι αυτός αμέσως. όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. μολονότι νέος. .Από πού. Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. Είστε πραγματικά αξιολύπητοι.Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου. ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε. . άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο.) Ω. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος.

Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. Μετά από αυτή την προσευχή. όποτε χρειαζόταν. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. όπως ο ψαλμωδός. κι εμείς. Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. ψάχνοντας. και τούτο γιατί. Γιατί ήταν και σκληρός. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. 12:1). όταν το καλούσε η περίσταση. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). ότι. 54:8). ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. Δέσποτα και Κύριε όλων. πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. αξίωσέ με. ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. Δεν είδατε εμένα. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. ότι εγώ. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. δεν θα σταματήσετε. που ήταν μάλιστα πόρνη. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια. θαρρείς. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. θα χάσετε την ψυχή σας. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους.) Σας βεβαιώνω. Αλήθεια σας λέω. αλλά και ήπιος πάλι. όπως ο Αβραάμ (Γεν. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. πού πολλές 47 . πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου».έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος.

αλλά τη γη. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). μυστικά και ανεξερεύνητα. ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. οικονομεί (τις περιστάσεις. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. από τη δική σου πλευρά. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. Η γυναίκα πάλι. στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. 48 . Εσύ. βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα.Τι λοιπόν. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . όλος απορία. Και της λέει: . δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους. κυρά μου. από την οποία πλάστηκες.Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι.φορές.τι είχε ζητήσει από το Θεό. αλλά το εντελώς αντίθετο. Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια. Δεν κοκκινίζεις. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. παρά με άλλα που περιμένουμε. γιατί έχω πλαστεί από σένα. αντίθετα. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου.

πρόσεξε. (λέγοντας λ. Πρόσεχε. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του. για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις.) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε».» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. τότε ετοίμασέ του ό.. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού.τι θέλεις». έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. Αν. λέγοντας «(Κάνε) ό. είτε κρυφά είτε φανερά. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. δηλαδή με την υπομονή.χ. να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις. αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος. για να μην τον στενοχωρήσεις. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε. τότε. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. λ. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. αλλά. σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. για να μην τον λυπήσεις. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. για χάρη του Θεού. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. ας μη λογομαχήσει. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία. για το Θεό. Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. «Ψήσε μου τίποτα». Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα. αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του.χ. σου πει. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 .» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω.

όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. 42:2). Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). 6:38-39). για τον οποίο ήταν γραμμένο. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. Ησ. Ιω. Πρβλ. Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. 2:7). η παρρησία. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. Ο Θεός. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. 50 . Αυτό το χωρίο φανερώνει. ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. Τίτ. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. αλλά και τους άλλους ταράζει. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. χωρίς να ταλαντεύεται). δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. μά ούτε και με τους ξένους. 12:19. και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. μη θέλεις να τους διατάζεις. Γιατί. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό).μου.

«έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος). 1:22). ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό.κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε. Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. Αυτό σημαίνει άλλωστε. και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος. Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). τότε ο άνθρωπος νικιέται. Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ. και συγχώρεσέ με. 17:30). η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση.Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. 2:24).Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού. για χάρη του Θεού. 51 . λέει (η Γραφή). να μην ταραχθείς. από το δικό μου θέλημα. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις. 7:14). 7:9). ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. Και αποκρίθηκε: . 19:27). επειδή έτσι σκέφτηκα. θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου. πού υποκινεί τις ταραχές. Ο αββάς Αλώνιος είπε: . πού. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει. πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. Ένας γέροντας είπε: . Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε. ευλογημένε. τα θελήματά του.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. μου φαινόταν καλό. γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. Και ο θυμός.Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). Σειρ.

Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα. Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: . γι΄αυτό και δεν σπάμε.Να.Όχι. αλλά δική σου. Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια. οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα. και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά).Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». απάντησε ο άλλος.Αυτή είναι δική μου. χωρίς δικαιώματα). Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 . Και έφυγαν. Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. Εσείς όμως κινδυνεύετε. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει.. και θα λέω πώς είναι δική μου. 12:19). αν είναι δική σου. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου.Όπου κι αν βρίσκεσαι. Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: . ενώ εμείς.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου.Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά. . .» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς. είπε ο πρώτος. αποκρίθηκε.Έ. Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι. Απεναντίας. χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν. όπως οι άνθρωποι. και ποτέ δεν μάλωσαν. Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): . δική μου (είναι). είπε αυτός. πάρε την και πήγαινε. Και έτσι θα γίνει η αρχή. Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού. . να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος. αποκρίθηκε ο πρώτος. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι. .Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ. θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα. δεν σπάτε το χειμώνα.

του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). Όμως. ούτε πολλά ούτε λίγα. από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). έλεγαν. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. έκανε να κατεβεί από το στύλο. Απεναντίας μάλιστα. ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. δεν είπε τίποτα. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). υπακούοντας σ΄ αυτούς). Ύστερα. 53 . για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. αναχώρησαν. αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. Έπειτα όμως. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. δεν αγανάκτησε. και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. Δεν αντιμίλησε. δεν τη συζήτησε. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος.

έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. αλλά του θείου θελήματος. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. ψάξε γι αυτό. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. αυτός. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. 26:14). κατά τη Γραφή. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. Απεναντίας. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. την προσταγή του Θεού. και η κτίση αντιστέκεται. αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. χωρίς να το γνωρίζει. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί. Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. πολεμάει. τι αρέσει στο Θεό. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. Όταν σου έρθει πειρασμός. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. 54 . και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού.

Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση.Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . Γιατί πρέπει να ξέρεις. αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)».Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. για να τον ακολουθήσει. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού. 55 . το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. πάλι. Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο. δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. μη γογγύσεις εναντίον του.Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. Είπε πάλι (ο ίδιος): . να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν). από το Θεό. Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια. παρά μόνο «άνωθεν». Απ΄όλα τα πάθη. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη». και δεν σου το δώσει.

Εμείς ζούμε στις ερήμους».Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. αποκρίνονταν. έλεγαν. απαντούσαν εκείνοι. Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε». Ένας (άλλος) γέροντας είπε: . «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο). σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της. πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο). να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) . για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο). Λουκ. Ο αββάς Ησαΐας είπε: .» τους ρωτούσε. Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: . όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη.».Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. 56 . 18:13 – 15:21). αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του). πού έδιωχνε τους δαίμονες. πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ. Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός.Σκέφτομαι. «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου». «Με τη νηστεία.Ήταν κάποιος αναχωρητής. (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας. παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη. έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές. Η αμμά Θεοδώρα έλεγε. «Με την αγρυπνία. 5:3). και μάλιστα άκοπα. Και τους εξέταζε.Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς.Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη. Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι». γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. Και απάντησε: . παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια.». Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού. ότι. Ένας γέροντας είπε: .

Ο αββάς Σισώης έλεγε. ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: . (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν. ταπεινώνει τους δαίμονες.Να. απάντησε ο γέροντας. εννοώ την ατιμία. .Όποιος έχει ταπείνωση. «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται. και όποιος δεν έχει ταπείνωση.Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη. Ένας γέροντας είπε: . για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 . ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . .Τα «ερίφια» είμαι εγώ.Βγες από το πλάσμα του Θεού! . αποκρίθηκε ο δαίμονας. θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο.Κατά τη γνώμη μου. είπε ο γέροντας. παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη».Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού. την ταπείνωση. κραύγασε: . επειδή πολύ τον παρακάλεσαν. ξαναρώτησε ο αδελφός. . εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. Και ο γέροντας. την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. Όσο για τα «πρόβατα». τελικά). λέει στο δαίμονα: . ο Θεός τα γνωρίζει.Επειδή πετάμε τα όπλα μας. Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα. και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας. . . όσο μπορεί. σ΄ ένα γέροντα. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ. απάντησε εκείνος. απάντησε ο γέροντας. την ακτημοσύνη και την υπομονή.Βγαίνω. χλευάζεται από τους δαίμονες. ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια. με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται. 25:31-33).Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες.Με το φόβο του Θεού.». η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο.

λέει. μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). θα λέγαμε. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές.Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. Ύμνος Τριών Παίδων: 64). Αλλά και ο Κύριος. έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. 58 . Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. ώστε ο διάβολος. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). 5:5). και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή).. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη. Α΄Πετρ. και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές. Πώς δηλαδή. αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά. αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε». ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. έτσι πού να την έχουμε. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν. «άπ΄ εμού. 11:29).