Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. αγαπητέ. ανάλογα με την αντοχή του. γάλα από τους άγιους μαστούς της. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό. Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. αδελφοί. δεν μπορείς πια να σωθείς!». Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. Αφού όμως επιστρέψεις. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου.Αφού λοιπόν. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε.». Κι εμείς λοιπόν. «Χάθηκες. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. έτσι ώστε. «Πώς μπορώ εγώ. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. εσύ πες του: 6 . έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. 4:13). ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. σαν σε βρέφος. μακρόθυμος και πολυέλεος. μην το συνεχίζεις. Κι εσύ λοιπόν. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. Αν όμως βάλει τα κλάματα. να φυλάξω όλες τις αρετές. είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. Μετά. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. αδελφοί. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. αδελφέ. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της. του δίνει αμέσως το μαστό της. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. Κι όταν κλάψει. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της.

Ναυή 2:1 κ. για να τις ρίξει σε απελπισία. αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. Κι έτσι. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. 23:39-43). πολύ περισσότερο. 18:22). ο Ίδιος.ε. Ενώ. όταν 7 . θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». Γιατί ο διάβολος. να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση. για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. με τη χάρη του Θεού. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. πού. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. 11:31).)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. Απεναντίας. αντίθετα. κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε. Εβρ. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. Ιωήλ 2:13). γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. Να τους λέμε. 9:1 κ. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. Ενώ. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. αντίθετα. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει. έλεγε η μακάρια Συγκλητική. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό.ε.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση. κάνοντάς τους να τις ξεχνούν. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια.

αγαπητέ. .Φτάνουν σαράντα μέρες. ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία». Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: . .δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. . . του λέει ο γέροντας.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου. ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός. Δεν θα το κάνει λοιπόν.Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. Αλλά και οι γιατροί.Μέχρι πότε.Πολύ είναι.Πες μου.Σηκώθηκα και ξανάπεσα. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. πού βρίσκονταν εκεί: . δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα.Να σηκωθείς πάλι και πάλι. Αν σχιστεί το χιτώνιό σου.Τι να κάνω. του είπε τότε ο γέροντας. Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. πού έπεσα. 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: .Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν. . Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: . είπε πάλι ο αββάς.Να σηκωθείς. Εγώ νομίζω πώς. για να μην ξεραθούν σύντομα.Όχι. ο Ίδιος. το πετάς. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού.Πολύ είναι. Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι. πολύ περισσότερο. . είπε: . Του λέει ο γέροντας: . απάντησε εκείνος. αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. αββά. 8 . σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα. .Έκανα αμαρτία μεγάλη. Ρώτησαν τότε κάποιοι. τον συγχωρεί ο Θεός. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς. και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια. κλαδεύουν τα περιττά. Και ο αββάς.

δηλαδή.Πάτερ. Του λένε.Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως. 17:15. σ΄ αυτή και φεύγει. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής. πού έπεσε σε αμαρτία.Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: . Σ΄ έναν αδελφό. Ο αδελφός. καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς.Ό. είπε ο γέροντας. 9 . θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. .Σου το λέω. σηκώθηκε κι έφυγε.τι και να΄ μαι. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. Ψαλμ. . 3:3). Έτσι. Έξοδ. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: .Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού. 24:15). φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: .» (Ψαλμ. Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ. πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε. πάλι. τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! . Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου.Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας.

εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. Έχασες.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. όσο επιμένεις στην πορνεία. μην πεις. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. την αγνεία σου. Έτσι κι εμείς. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. είτε ψυχική είτε σωματική. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. για παράδειγμα. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. Γιατί το ψάρι. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. ζώντας ακόμα σωματικά. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. 10 . Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. σώζεται. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. Αυτός. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. γιατί δεν έχεις σιγουριά. Του αγίου Εφραίμ δελφοί. Αδελφέ. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. και να πιαστεί. Γιατί κάθε αρρώστια. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ».

σύμφωνα με την ελπίδα του. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς. σήκω! .Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. νύσταξε κι αποκοιμήθηκε. στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση. του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή.Γιατί έπεσα. Κύριε. Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. άνθρωπέ μου. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος. δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο.Κύριε. Γιατί κλαίς έτσι. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου. Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . συνέχισε να θρηνεί. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά. άνθρωπέ μου.Γιατί κλαις. Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. . απάντησε ο αδελφός. αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του. Αν πάλι είναι αδύνατον. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: . αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. θα μετανοούσε. Δέσποτα. Δέσποτα. να κλαίω και να λυπάμαι. όχι με την οργή Σου. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά. αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. Αν όμως είναι δυνατόν.Τι έχεις. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου. από την πολλή του λύπη. Κύριε! . με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε. Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού.Έ.Δεν μπορώ. τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . όπως συνήθιζε. Δέσποτα. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. ολόθερμα και ολόψυχα. .Δεν θέλεις. Γιατί είσαι λυπημένος. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής.Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου. λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες.

12 . Έίπε ένας γέροντας: . Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός.. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά. Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν.Μη λυπάσαι πιά. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. αρετή δεν είναι. πού δεν την αφήνει να πέσει. Και ο γέροντας αποκρίθηκε. «Άφησε σήμερα. όταν οι λογισμοί του έλεγαν. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα.Αββά. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω. πώς. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. ήταν δύο άνθρωποι. . πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. κακία δεν είναι. και αύριο μετανοείς».Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους. Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. ευχαριστώντας Τον. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία.

καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. αντίθετα. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε. Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. όπου προσωρινά κατοικούμε. 5:22. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. Μαρκ. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. 8:12. Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. Όποιος. Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. Β΄Θεσ. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. 1:8-10). Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. 13 . 9:43-48. Κάθε μέρα. για κάθε αργό λόγο. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. ώστε πάντα να θυμάται. Ωστόσο. λες και είμαστε ανεύθυνοι. «Έχω καιρό ως τότε». πριν πιάσεις δουλειά. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου.

έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους. «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. και στα γεράματά σου μετανοείς. Αντίθετα. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 .Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ. Απόλαυσε τις ηδονές σου. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. αγαπητέ. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί. εκείνον πού συνεχώς. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. Ιερ. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. αν και νέος. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. Μήπως πάλι δεν βλέπω. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς. Αν είσαι ακόμα νέος. Θρ. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης.Ιερ. Να. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. Να. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος.:52). 2:2). Πάντα λοιπόν. Γιατί όπως ο κατάδικος. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή.Σως. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. με τη δύναμη και τη χάρη Του».

Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες. Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους.Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 . ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα.» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. Και μη σταματήσεις να ρωτάς. Γνωρίζοντας από τώρα.Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του. Άλλος γέροντας είπε: . «Γρηγορείτε. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. νικάει τη μικροψυχία». Καταπιάσου με άλλο. Ματθ. αυτά και τα παρόμοια. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει».25:13). Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. όταν θα έρθει ο Νυμφίος. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές. Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα). τι γίνεται.τι σου λέει. τις παντοτινές και ατερμάτιστες. δεν αγωνίστηκες. το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. 25:1-13). αγαπητέ. «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». Πρόσεχε όμως. πού θα το τελειώσεις με σιγουριά. Αν σε κατακρίνει. Είπε ο αββάς Ηλίας: . λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός.Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις.μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες. αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό. πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. Είπε ο αββάς Ευάγριος: . τι γίνεται. Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό. Έτσι.Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . δεν μετανοούσες.

16 .Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα. και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου. όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό.

η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. Άλλοι πάλι. πού κυβέρνησαν έθνη πολλά. Αντίθετα. 81:1). Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. Τι τους ωφέλησε. πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. Εγώ πάντως νομίζω. επομένως. 15:49). Γιατί στη σύναξη των θεών. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. Να λοιπόν. όπως ήταν φυσικό. Πραγματικά. αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. δηλαδή αυτών που θα σωθούν. Πόσοι βασιλιάδες. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. μετέφεραν. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. Άλλοι. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη. 36:2). Ήρθε όμως άλλη γενιά. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. τέλος. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. 1:18). σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. 17 . πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους.

όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή.Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. επιπλέον. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. 13:42. κλείσε πόρτες και παράθυρα. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη. μ΄ άλλα λόγια. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. Να. αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. λοιπόν. Ας συλλογιστούμε μόνο. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. αν θέλεις. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. βέβαια. στον κοιτώνα σου.» (Ματθ. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. πού. Τα αισθητά. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). Όπως. 50). Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. όπου. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. χωρίς πόνους και μαρτύρια. 8:12. αν τη χάσουμε. Ας σκεφτούμε. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . Έ. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. μπες. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. πού. και μετά κάθισε εκεί μέσα. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. για να βρούμε το έλεός Του. 16:26). μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. κι αν τα χάσει κανείς. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν.

Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο.της αιώνιας φωτιάς.Μην απορείς πού. αγαπητέ μου. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά. Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . μπορείς να γίνεις άγγελος. 19 . Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο. και θα καταλάβεις. αν και άνθρωπος. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. και εύκολα θα την κληρονομήσεις. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει. Κι αν θέλεις. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: . Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου. τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά. ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί.

Όλ΄ αυτά πέρασαν. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. ηδονή. με τη στάση και το βλέμμα της. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . τον άφησαν έτσι. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο.Οι θεοφιλείς γονείς. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. όσο βασανίζονταν. δες. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. παρατηρώντας το γιο της. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. πού σε γέννησα. της ήρθε βαρύ. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος. Το πρωί. Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. Αυτός ήταν. αυτός ξεψύχησε. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. και του έδινε θάρρος. που λεγόταν Μελίτων. άνεση. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. Από δω και πέρα χαρά. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. βλέπετε. 20 . όπου ήταν τα σώματα των αγίων. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε. Καμιά πίκρα. Γιατί. ανάσαινε ακόμα. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου.

Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. παιδί μου. από θεία βέβαια οικονομία. κι από την ίδια του τη μάνα. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. Ύστερα είπε: . 36:6). Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. της είπε. Και γι αυτό. Αντίθετα.Μάνα. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος.Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. Ψαλμ. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. ο Θεός. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. 19:3). όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. Εφ. . όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. 6:14-17). Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ. σήκωσε τα μάτια. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. Ποθούσε. δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. 59:17. μετά την ευχή. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. γνωστούς. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. Και αφού καταφιλήθηκαν.Πήγαινε. Εκείνα όμως. φυσικά μακριά από φίλους. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. Η μάνα κίνησε για το σπίτι. Να. για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. 21 . βλέπετε. 23:20). δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. συγγενείς. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. Έπειτα. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. χωρίστηκαν.

πού. Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). έλεγε. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. μετά το Θεό. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. τα μάτια της βούρκωσαν. 21:12). το Χριστό. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. Και μάλιστα. 22 . κάνε μου. για Βασιλιά αθάνατο. Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. η αθανασία. γιε μου πολυαγαπημένε. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. όπως εκείνοι. που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου. μα πλούτισες. κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά. Αυτός είναι η σωτηρία. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως.… Και σε παρακαλώ. . είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. Αυτός είναι. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι. Και γεμίζοντας από τη χάρη. γιε μου. Αυτός. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. πού έγινε γι αυτό τα πάντα. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. Η μητέρα του λοιπόν. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. στο παιδί της μονάχα. γνώρισες την ορφάνια. πέθανε ο πατέρας του. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. παιδί μου. όπως είπε ο Δεσπότης μας. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. που τιμούν εκείνοι. σπλάχνο μου. μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. πραγματικά. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ.

σπλάχνο μου. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. γιε μου. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση. τη μάνα σου. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο.Μαρτυρικά μέλη φιλώ. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. πού μιλούσε με το στόμα της. σε μένα. τα σώματά τους. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . Γιατί να. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. παιδί μου. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. Σε παρακαλώ λοιπόν.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. μόλις πεθάνω. Να. χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. γιε μου γλυκύτατε. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. βλέπετε. θα προχωρήσω μπροστά σου. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή.Τι λοιπόν. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. Άλλωστε. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. για να σωθώ κι εγώ. σύμφωνα με τον Παύλο. 23 . Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. Γιατί πάντοτε. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. παιδί μου. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. πως πέθαινε. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. λέγοντας πάλι η μακάρια: . Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα.

έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. του φαίνονται φρονιμότατοι. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. να μην περπατάει στο σκοτάδι. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. χωρίς ευαγγελική γνώση. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία.Όποιος θέλει να σωθεί. ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. αλλά η ιδιορρυθμία. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. 14:29). Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. απεναντίας. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. 2:2). Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. με σκοπό. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του. Όποιος θέλει να σωθεί. Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία.

Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων. Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό». πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. ο τρόπος της ενδυμασίας. η σεμνότητα στα λόγια. η προσοχή στις εκδηλώσεις. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. να μη νυστάζει ποτέ. Σας παρακαλώ λοιπόν. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. Κι εγώ τότε. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. αδελφοί. και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα.Μια φορά. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε. Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . τότε να τον παίρνει ο ύπνος. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. η σύνεση στις σκέψεις. η απλότητα του ήθους. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. άρχισα ν΄ αργολογώ. Και πραγματικά. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. τόσο πολύ νύσταξαν. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία.Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. το απέριττο στις λέξεις. Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. τότε δεν είναι καλά.

μη λογαριάζεις τον εαυτό σου. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». πάτερ. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. Αββά.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . πού του είπε: . κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. Ο γέροντας όμως σώπαινε. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν.Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο. Τώρα όμως. ο Θεός έδινε λόγο. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο. Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο. τόσους κόπους έκανα. αποκρίθηκαν. Είπε κάποιος γέροντας: . επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 . οπότε εκείνος τους είπε: . Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε. Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. μη ρωτώντας το παραμικρό. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες. είπε ο γέροντας. Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς. καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα. και τίποτα δεν κατόρθωσα. παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία. τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα.Ναι. .Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. Φεύγοντας όμως. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα. αναχώρησε.τίποτα. και θα έχεις ανάπαυση». Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος. και δεν με ρωτάς τίποτα. Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή.Δεν υπάρχει πια λόγος. Λέει τότε μέσα του: «Να. . πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του.

γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής. 27 .Προσευχήσου για μας.εφαρμόζουν όσα ακούνε. πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες. Δεν βρίσκουν πια τι να πουν. Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες. Αββά. αναστέναξαν και είπαν: .

δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. ο δε εμέ λαμβάνων. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. πάλι. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. εμέ λαμβάνει. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. 28 .Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. Πρέπει να μάθουμε και τούτο. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. και. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. όπως και το Πνεύμα. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. 13:20). όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. Ο Θεός και Πατέρας. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει.

ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. Και αυτή η αρετή. ότι την πνευματική τέχνη. αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά.Πήγαινε. απάντησε ο γέροντας.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε. 29 . και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν. με τον καιρό. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος. Ο αββάς Ποιμήν είπε. καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. . πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση. Όσοι είναι εμπαθείς. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: .

ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. το πρώτο. όπου υπάρχει ταπείνωση. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού. 30 .Έλα. και το τρίτο. όπου υπάρχει δύναμη. Ο αββάς Ποιμήν είπε: . όπου υπάρχει κατάνυξη. όπου υπάρχει χαρά. Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. αδελφέ μου. όπου υπάρχει αγάπη. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. το δεύτερο. όπου υπάρχει μακροθυμία. στην αληθινή υπακοή.Μη μετράς τις αρετές σου. όπου υπάρχει φιλαδελφία. Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. όπου υπάρχει υπομονή.

έτσι και οι πονηροί λογισμοί. Όπως το φίδι. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. γιατί φεύγουν και χάνονται. τότε τον καταγγέλλει στις αρχές. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις. όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . θα λέγαμε. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. Και αυτή καθεαυτή. Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). πού βρίζεται από πολλούς. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. αλλά και όσα σκεφτόμαστε. 31 . φεύγουν από τον άνθρωπο.Για όλους τους λογισμούς. . Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό.Δεν είναι ανάγκη. πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου. απάντησε ο γέροντας. άλλωστε. Συμβαίνει. με τους λογισμούς ό.τι και με έναν άνθρωπο. Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων.

για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». τους διώχνει μακριά του. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. 3:9). θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. «Συγχώρεσέ με». αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. και αναγγελεί σοι. Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του. Και ό. 2:2). Και εκείνον. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ. λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας.τι ακούς απ΄ αυτόν. είτε είναι καλοί είτε κακοί. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. μην πεις ψέματα από ντροπή. αυτός. 32 . πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. 32:7). Γαλ. παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. και ερουσί σοι» (Δευτ. τους πρεσβυτέρους σου.Αυτός. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. 9:6). δεν πίστεψε στο λογισμό του. 1:18-19. Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. όλα τα βλέπει. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. Μά και τον Παύλο. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα. Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. και τα κρυφά και τα φανερά. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. και το σφάλμα σου εξαφανίζεται.

» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. Πράγματι. Εγώ από ντροπή 33 . ο εχθρός δεν με άφηνε. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής. Κάποτε όμως. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος.Αν κάποιος. για να μην πάω. γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. όπως συνήθιζε. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. δεν μου έκανε παρατήρηση. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. με τέχνασμα του πονηρού. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. από την άλλη μεριά. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. Ο γέροντας. ταλαίπωρη ψυχή μου. . και με άφηνε να φύγω. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. απάντησε ο γέροντας. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. κι εσύ δεν ντρέπεσαι. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις.Έχει υποχρέωση. εφάρμοσε όσα διαβάζεις. Ο γέροντας. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. γεμάτος θλίψη. πήγα και δεν βρήκα κανέναν. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. ωστόσο. τι είναι προτιμότερο. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. Αλλά και πολλές φορές. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες».Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . είπα μέσα μου: «Ως πότε. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς.

αποκρίθηκα. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός. με πολλή ντροπή. και αναγγελεί σοι. βαδίζοντας μπροστά μου.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. Τότε λοιπόν. Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος.Ξέρω μοναχούς. «Τι έχεις. μου λέει ο γέροντας. του εξομολογήθηκα το πάθος μου.». πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. Ένας γέροντας είπε: 34 . ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. είπε εκείνος.». μου είπε. τους πρεσβυτέρους σου. δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. για τον Κύριο!» «Πήγαινε». Εκείνος στράφηκε. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν». και δεν τους αναφέρεις. και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό. Τον ακολουθούσα από κοντά. επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς. έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. και ερουσί σοι» (Δευτ. Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια. παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με.δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα. Είπε ο αββάς Αντώνιος: .» Το ομολόγησα. 32:7). παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω. κι έπεσα πάλι μπροστά του. ως την εξώπορτα. «Δεν ξέρεις τι έχω. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. Μόλις είπε αυτά τα λόγια. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!». «Εσύ πρέπει να το πεις!». που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς. Σηκώθηκε. Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου.

μόλις φανερωθεί. πάσχει από υπερηφάνεια. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. αμέσως χάνεται. μόλις βγει από τη φωλιά του. μην τους κρύψεις..Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. γρήγορα θεραπεύεται. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. Όπως δηλαδή το φίδι. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του. 35 . έτσι και ο πονηρός λογισμός. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. Όποιος όμως τους κρύβει. αμέσως φεύγει.

οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας. υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. τον παλιό σου εαυτό. Μίλησε με χοίρο. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. Γίνε φίλος με φονιά. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. Πρόσεξε πάλι. μην τους ζηλεύεις. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. Κάθισε μαζί με γύπες. παρά με φιλόνικο. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. Αντίθετα. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. πάνω στο σταυρό. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. Γιατί 36 . και (τέλος). παρά με ανθρώπους κακότροπους. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. μην τυχόν. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. και τώρα. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. με το να γίνεις αγωνιστής.

τι με δυο λαμπροφορεμένους. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. Οι αγωνιστές όμως. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. ενώ τα έργα οι καρποί. Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. Η εμφάνιση είναι. Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. 2:13). θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. 1:31). είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. που βαδίζουν μαζί στην αγορά. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. 2:21). Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. Αδελφοί. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. θα λέγαμε. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. τα φύλλα. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. Φρόντισε μάλιστα. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. αν προσέχουν. 9:9). Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. 8:34). αλλά και ξύλινα και οστράκινα. θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. και ά μέν είς τιμήν. Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. 2:20). και. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. αν μπορείς.

ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. πλησίασέ τον. καταλερώνει την υπέροχη στολή του. μην τους ζυγώσεις. Αν όμως υπάρχει άλλος. Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία. Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. Γιατί. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. τον απομακρύνω από κοντά μου. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. κι έπειτα. και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα.Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου. κινημένος από το φθόνο. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. Ενας γέροντας είπε: .”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια. Ο αββάς Αγάθων είπε: . πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή. πέφτει στη λάσπη.Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός. 38 . λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. αγαπητέ μου. Δεν ξέρεις.απροσεξία. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. όπου θα πάνε και οι ίδιοι. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί. όπως είπα. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας.

ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. Να μην αρχίσεις. 39 . όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. Αυτό να κρατάς στο νου σου. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. λέων εν ταίς οδοίς. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. Πραγματικά. με τη βοήθεια του Θεού. 13:34). οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. Αντίθετα. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού. Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. κι έτσι θα μπορέσεις. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα. που σηκώνονται μπροστά τους. ποτέ δεν θα σπείρει. 26:13). σαν ετοιμασμένος για θάνατο. Εσύ λοιπόν.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. χωρίς να το πολυεξετάσουν. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή.

όπως είπε Εκείνος (Ματθ. δεν μαθαίνει τίποτα. 8:13). την εργασία του καλού έργου με διψυχία. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. χωρίς πίεση και κόπο. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. πού οδηγεί στη χαυνότητα. Έτσι κι εμείς. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. ας απαρνηθεί τον εαυτό του. θα είναι ανάλογη. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. Έτσι.επομένως. Και ο Θεός στη συνέχεια. είναι νωθρή. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. τότε και η χάρη. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. στέλνει τη δωρεά Του. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. αλλά πάλι προσπαθεί. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. 16:24). Όσες φορές κι αν αποτύχει. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. πού θα βρούμε από το Θεό.

όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. 11:30). Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. να ξανασηκώνεται. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. ώστε ο αγαθός Κύριος. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. από τη γέννησή του κιόλας. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . 8:35).πετύχει ποτέ κάτι καλό -. 2:13). σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. αλλά. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. όσες φορές κι αν πέφτει. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. με τη συνέργια του αγαθού. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. 7:14). Να γιατί ο Κύριος. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. να μη λιποψυχήσουν. Ματθ. γιατί. Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του.

δεν άναψαν τη φωτιά. έτσι ακριβώς κι εμείς. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν. Αυτό σημαίνει. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως.Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα. ότι. Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: .Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. . Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο. μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη. ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. από αμέλεια. πληγώνει και ματώνει τα χέρια του.Το σώμα μου αδυνάτισε. Και ο γέροντας απάντησε: . όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του.Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. 12:49).. Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ.Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. Ο ίδιος γέροντας είπε: . Μερικοί όμως. 42 . αποκρίθηκε ο γέροντας. έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους.

Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο». κι έτσι ησύχασε. τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους.Αδελφέ. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς. Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά. γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. 43 . μολονότι κάνουμε τόσα κακά. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. Είναι. Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. που πειραζόταν από τους δαίμονες. λένε. μακροθυμώντας απέναντί μας. κατά την ώρα του πειρασμού. αλλά έλεγε: «Κύριε. έχοντας συνάμα στο νου σου. τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. Κι ο γέροντας του λέει: . πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. άλλωστε. ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη. Και πρώτη είναι. να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν. δεν θα μας βοηθήσει. γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». πολύ περισσότερο. Όσοι αγωνίζονται. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον.Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. Ένας γέροντας είπε: . Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε.

Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. να μην ξεχνάμε. που άθλησαν για το Χριστό. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. 44 . Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. από το φόβο των θλίψεων. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. Και θα μάθεις έτσι. Τέταρτη. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. ανάλογα με τις δοκιμασίες. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. να μην υψηλοφρονούμε. Και όταν Τον επικαλείσαι. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. Γιατί ο εχθρός. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. η μνήμη Εκείνου. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. Αλλά και στους πατέρες. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. να μισήσουμε τελείως την κακία. Μερικοί. Τρίτη. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. έχοντας ανθρώπινη μορφή. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή.Δεύτερη. θα σε ακούσει. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει.

γέροντα. απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. σηκώθηκε κι έφυγε. πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια. 45 . . Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια.Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει. βγήκε έξω από το κελλί του. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. . Ένας γέροντας είπε: . αλλά και στη Σκήτη. απάντησε εκείνος. . Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . Τι να κάνω. στην έρημο. και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. . και του λέει: . Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας.Παιδί μου. πού τον είδε. ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. πεινάω. πώς όταν ήταν νέος. όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία. και όμως πεινάω πάλι.Μήπως είσαι γάιδαρος.Έφαγα και πάλι πεινάω.Έ.Δεν αρνούμαι. Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση. είπε ο αββάς. του λέει το παιδί. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής. . Κάποιος. Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς.Να ξαναφάς. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο.Πολλές φορές έφαγα. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. αυτά που πρέπει. με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. Συχνά η θεία χάρη διδάσκει. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. να φας! αποκρίθηκε εκείνο. σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. μέσω απλών ανθρώπων.

αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). είπε. Όταν τους άκουσε (ο όσιος). όπως είπαμε. . 16:5). 14:11). 14:12). ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ. Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή.Από πού. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο. όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού.». ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος. Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. 4:25-30). Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά. 2:8) για μας. γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. Φεύγοντας. και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. βλέποντας αυτό το πράγμα. διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του.Ξέρετε. χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. αποκρίθηκαν. . Πώς δεν καταλάβατε.Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. Κι αυτός αμέσως. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία. μολονότι νέος. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ. αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. ρώτησαν εκείνοι. τους πιο αδύνατους. Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. . . (κάποια φορά). προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. κι εμείς. δεν θέλησαν να τον ακούσουν. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. Και μόλις ήρθαν.) Ω. «Δεν θα τον ακούσουμε!». άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα.Καλά. Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. και ότι. τους ρώτησε: . ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε.Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου. είπαν μεταξύ τους.

όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. Δεν είδατε εμένα. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. όταν το καλούσε η περίσταση. Δέσποτα και Κύριε όλων. «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου». Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. αξίωσέ με. Μετά από αυτή την προσευχή. θα χάσετε την ψυχή σας. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. 12:1). Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. και τούτο γιατί. κι εμείς. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. όποτε χρειαζόταν. όπως ο Αβραάμ (Γεν. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. που ήταν μάλιστα πόρνη. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. ψάχνοντας. δεν θα σταματήσετε. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. ότι. Γιατί ήταν και σκληρός. ότι εγώ. πού πολλές 47 . με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. 54:8). πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). αλλά και ήπιος πάλι. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. Αλήθεια σας λέω. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός. όπως ο ψαλμωδός. θαρρείς.) Σας βεβαιώνω.

ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. όλος απορία. αλλά τη γη. Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν. Δεν κοκκινίζεις. Η γυναίκα πάλι. αντίθετα. βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. Και της λέει: . από τη δική σου πλευρά. γιατί έχω πλαστεί από σένα. από την οποία πλάστηκες. παρά με άλλα που περιμένουμε. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. αλλά το εντελώς αντίθετο. δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε.φορές.τι είχε ζητήσει από το Θεό. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου. κυρά μου. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . 48 .Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι. επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. οικονομεί (τις περιστάσεις. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους.Τι λοιπόν. Εσύ. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή. μυστικά και ανεξερεύνητα.

(λέγοντας λ.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. αλλά. για να μην τον στενοχωρήσεις. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε. εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω. τότε. για χάρη του Θεού. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. πρόσεξε. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 . για το Θεό. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. λ. για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις.. την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις. ας μη λογομαχήσει. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). για να μην τον λυπήσεις. Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις. Πρόσεχε. αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του.τι θέλεις». Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. σου πει.» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου. αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. «Ψήσε μου τίποτα». Αν. τότε ετοίμασέ του ό. δηλαδή με την υπομονή. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά.χ. έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. λέγοντας «(Κάνε) ό. είτε κρυφά είτε φανερά.χ.) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι.

όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. Γιατί. Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. μη θέλεις να τους διατάζεις. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. Αυτό το χωρίο φανερώνει. δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. 50 . αλλά και τους άλλους ταράζει. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. 42:2). Ησ. Ο Θεός. χωρίς να ταλαντεύεται). Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. 2:7). Πρβλ. Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. Τίτ. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο.μου. η παρρησία. Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. Ιω. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. για τον οποίο ήταν γραμμένο. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). 6:38-39). ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. μά ούτε και με τους ξένους. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. 12:19.

γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος). Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος.Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. 1:22). αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου. για χάρη του Θεού. και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε.Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). 51 . επειδή έτσι σκέφτηκα. 19:27). και συγχώρεσέ με. πού. «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. λέει (η Γραφή). και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού. Ένας γέροντας είπε: . Και ο θυμός. Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. Σειρ. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει. Και αποκρίθηκε: .κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε. και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. να μην ταραχθείς. 7:9). 2:24). ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις. 7:14). 17:30). Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. πού υποκινεί τις ταραχές. μου φαινόταν καλό. ευλογημένε. Αυτό σημαίνει άλλωστε.Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. τότε ο άνθρωπος νικιέται. Ο αββάς Αλώνιος είπε: . τα θελήματά του. γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». από το δικό μου θέλημα. δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ.

Όχι. Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα. Απεναντίας. χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν. να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος.Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά. όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου. δική μου (είναι). και θα λέω πώς είναι δική μου. και ποτέ δεν μάλωσαν. Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): . Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: . Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 .Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ. είπε ο πρώτος. Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: . Και έφυγαν. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει.Έ.» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς.Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα. Εσείς όμως κινδυνεύετε. χωρίς δικαιώματα). επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». δεν σπάτε το χειμώνα. οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα. και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά). είπε αυτός. 12:19). Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού.Αυτή είναι δική μου. γι΄αυτό και δεν σπάμε. Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα.Όπου κι αν βρίσκεσαι. . πάρε την και πήγαινε. θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. αν είναι δική σου. αποκρίθηκε ο πρώτος. . αν και είμαστε τόσο μεγάλοι. αποκρίθηκε.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. . αλλά δική σου. ενώ εμείς. όπως οι άνθρωποι. .. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά.Να. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. Και έτσι θα γίνει η αρχή. απάντησε ο άλλος. Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια.

53 . αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. αναχώρησαν. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. έλεγαν. έκανε να κατεβεί από το στύλο. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. ούτε πολλά ούτε λίγα. Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. Ύστερα. ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. υπακούοντας σ΄ αυτούς). Όμως. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. δεν τη συζήτησε. και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. Έπειτα όμως. αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. Απεναντίας μάλιστα. δεν είπε τίποτα. Δεν αντιμίλησε. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. δεν αγανάκτησε.

αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. τι αρέσει στο Θεό. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. Απεναντίας. χωρίς να το γνωρίζει. Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. Όταν σου έρθει πειρασμός. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. αυτός. Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. την προσταγή του Θεού. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. 26:14). Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). και η κτίση αντιστέκεται. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. ψάξε γι αυτό. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. αλλά του θείου θελήματος. πολεμάει. κατά τη Γραφή. και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. 54 . μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων).

ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. μη γογγύσεις εναντίον του. Απ΄όλα τα πάθη.Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση. Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια. από το Θεό. 55 . παρά μόνο «άνωθεν». να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού. ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . για να τον ακολουθήσει. δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. πάλι.Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη». και δεν σου το δώσει. Είπε πάλι (ο ίδιος): . να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν). Γιατί πρέπει να ξέρεις. το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού. αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού.Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι.Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: .

Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. απαντούσαν εκείνοι. Ένας γέροντας είπε: .Ήταν κάποιος αναχωρητής.Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. αποκρίνονταν. ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας. αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του). πού έδιωχνε τους δαίμονες. πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ. Ο αββάς Ησαΐας είπε: . ότι. «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε». (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ.Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη.». πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο).». να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». Η αμμά Θεοδώρα έλεγε. όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη. «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο). «Με τη νηστεία. παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη. έλεγαν. 56 .Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη. Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: . γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο).Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού. Και απάντησε: . έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές. Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι». «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου». Ένας (άλλος) γέροντας είπε: . Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. και μάλιστα άκοπα.Σκέφτομαι. 5:3). Εμείς ζούμε στις ερήμους». 18:13 – 15:21). (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) . Και τους εξέταζε.Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. Λουκ. παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια. Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της.» τους ρωτούσε. «Με την αγρυπνία.

ταπεινώνει τους δαίμονες. . . ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: . με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται. (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν.Να. Ένας γέροντας είπε: . όσο μπορεί.Κατά τη γνώμη μου. Και ο γέροντας. ο Θεός τα γνωρίζει. απάντησε ο γέροντας. . αποκρίθηκε ο δαίμονας.Επειδή πετάμε τα όπλα μας. την ταπείνωση. 25:31-33). και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει. θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο. την ακτημοσύνη και την υπομονή. χλευάζεται από τους δαίμονες.Όποιος έχει ταπείνωση. εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη». Όσο για τα «πρόβατα». επειδή πολύ τον παρακάλεσαν. σ΄ ένα γέροντα. . απάντησε ο γέροντας. ξαναρώτησε ο αδελφός.Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού. είπε ο γέροντας. Ο αββάς Σισώης έλεγε. κραύγασε: .Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. απάντησε εκείνος.Βγες από το πλάσμα του Θεού! . Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας. λέει στο δαίμονα: . εννοώ την ατιμία. Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα.Τα «ερίφια» είμαι εγώ.Με το φόβο του Θεού. για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα. «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται. και όποιος δεν έχει ταπείνωση. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 .». . τελικά).Βγαίνω. ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια. ΡΡώτησαν ένα γέροντα: .Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη. την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο.

έτσι πού να την έχουμε. λέει. Ύμνος Τριών Παίδων: 64). ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. ώστε ο διάβολος. Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. 11:29). Αλλά και ο Κύριος. Πώς δηλαδή.. 58 . Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε». Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. θα λέγαμε. «άπ΄ εμού.Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές. αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή). ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). 5:5). μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. Α΄Πετρ. Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά. έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη.