http://www.eytheia.blogspot.com/
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9: Εφαρμογές της Βιοτεχνολογίας στη γεωργία και την κτηνοτροφία.
Εκπαιδευτικοί στόχοι:
Μετά την ολοκλήρωση της μελέτης αυτού του κεφαλαίου ο μαθητής θα πρέπει να μπορεί:
• •
•
Να περιγράφει τους τρόπους δημιουργίας διαγονιδιακών φυτών και ζώων. Να αναφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα νέων ιδιοτήτων στα φυτά και στα ζώα με μεθόδους της γενετικής Μηχανικής και να αναλύει τη σημασία τους στην αύξηση της φυτικής και ζωικής παραγωγής. Να αναφέρει τον τρόπο παραγωγής φαρμακευτικών πρωτεϊνών στο γάλα διαγονιδιακών ζώων.
Φροντιστήριο "Η Ευθεία της Γνώσης"
Αγγέλης Αλέξανδρος
Βιολογία Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου
http://www.eytheia.blogspot.com/
Οι ελεγχόμενες διασταυρώσεις οδηγούν στην τροποποίηση της γενετικής σύστασης των οργανισμών
1. Ποια ανάγκη μας οδηγεί σε αύξηση της φυτικής και ζωικής παραγωγής; Ο πληθυσμός του πλανήτη μας αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς. Σήμερα ο πληθυσμός είναι περίπου 6 δισεκατομμύρια, και υπολογίζεται ότι το 2050 θα ανέρχεται σε 8.5 δισεκατομμύρια. Για να καλυφθούν επαρκώς οι αυξημένες ανάγκες σε τροφή, είναι απαραίτητη η αύξηση της φυτικής και της ζωικής παραγωγής.
2. Ποιος είναι ο κλασικός τρόποςΈνας τρόπος βελτίωσης της φυτικής και ζωικής παραγωγής είναι οι βελτίωσης της παραγωγής; ελεγχόμενες από τον άνθρωπο διασταυρώσεις φυτών και ζώων. 3. Ποια βήματα ακολουθούμε για α. Για το σκοπό αυτό πραγματοποιείται επιλογή φυτών και ζώων που το σκοπό αυτό; έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως φυτά με μεγάλο μέγεθος καρπών, με ανθεκτικότητα σε ακραίες περιβαλλοντικές συνθήκες ή ζώα που παράγουν μεγάλη ποσότητα κρέατος. β. Οι οργανισμοί αυτοί διασταυρώνονται με σκοπό τη δημιουργία απογόνων με επιθυμητά χαρακτηριστικά. 4. Ποια είναι τα μειονεκτήματα Αυτός ο τρόπος βελτίωσης της παραγωγής είναι χρονοβόρος και αυτού του τρόπου; επίπονος, επειδή απαιτούνται συνεχείς διασταυρώσεις. Επιπλέον οι απόγονοι που προκύπτουν φέρουν συνήθως ορισμένους μόνο από τους επιθυμητούς χαρακτήρες μαζί με άλλες μη επιθυμητές ιδιότητες.
Η δημιουργία διαγονιδιακών οργανισμών ανοίγει νέους δρόμους στην αύξηση της φυτικής και ζωικής παραγωγής
1. Τι δυνατότητες προσφέρει Η Γενετική Μηχανική δίνει τη δυνατότητα προσθήκης νέων γονιδίων η Γενετική Μηχανική; απευθείας στον οργανισμό.
2. Τι πλεονεκτήματα προσφέρει Καθιστά συνεπώς δυνατή σε σύντομο χρονικό διάστημα τη δημιουργία η βοήθεια της Γενετικής γενετικά τροποποιημένων φυτών και ζώων, που έχουν τους επιθυμητούς Μηχανικής; χαρακτήρες όπως, για παράδειγμα, ανθεκτικότητα σε ασθένειες.
Φροντιστήριο "Η Ευθεία της Γνώσης"
Αγγέλης Αλέξανδρος
Βιολογία Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου
http://www.eytheia.blogspot.com/
3. Τι είναι τα διαγονιδιακά φυτά Τα φυτά και τα ζώα που έχουν υποστεί γενετική αλλαγή με τη χρήση και ζώα; των τεχνικών Γενετικής Μηχανικής ονομάζονται διαγονιδιακά ή γενετικά τροποποιημένα. 4. Σε ποια θέματα Όπως ήταν αναμενόμενο, η παραγωγή και χρήση τους δημιουργεί δημιουργούνται προβληματισμοί διάφορους προβληματισμούς, που αφορούν τις επιπτώσεις στην υγεία σχετικά με τα διαγονιδιακά φυτά του ανθρώπου, καθώς και στο περιβάλλον. και ζώα;
To Agrobacterium μπορεί να μεταφέρει γονίδια στα φυτά
1. Ποια φυσική ικανότητα Το βακτήριο Agrobacterium tumefaciens, το οποίο ζει στο έδαφος, διαθέτει το βακτήριο διαθέτει τη φυσική ικανότητα να μολύνει φυτικά κύτταρα μεταφέροντας Agrobacterium tumefaciens; σ' αυτά ένα πλασμίδιο που ονομάζεται Ti (Ti = tumor inducing factor). 2. Τι προκαλεί στο σώμα του To πλασμίδιο Ti ενσωματώνεται στο γενετικό υλικό των φυτικών φυτού το πλασμίδιο Ti; κυττάρων, και δημιουργεί εξογκώματα (όγκους) στο σώμα των φυτών. 3. Ποια αλλαγή προκαλούν στο Οι ερευνητές, αφού απομόνωσαν το πλασμίδιο από το βακτήριο πλασμίδιο Ti οι ερευνητές; κατόρθωσαν να απενεργοποιήσουν τα γονίδια που δημιουργούν τους όγκους τοποθετώντας στο πλασμίδιο το γονίδιο που θα προσδώσει στο φυτό μία επιθυμητή ιδιότητα. 4. Πώς επεμβαίνουμε λοιπόν Το ανασυνδυασμένο πλασμίδιο εισάγεται σε φυτικά κύτταρα που γενετικά σε ένα φυτό; αναπτύσσονται σε ειδικές καλλιέργειες στο εργαστήριο. Τα τροποποιημένα αυτά φυτικά κύτταρα τελικά δίνουν ένα νέο φυτικό οργανισμό, που περιέχει και εκφράζει το ξένο γονίδιο. Τα διαγονιδιακά φυτά που δημιουργούνται έχουν την ικανότητα να μεταβιβάζουν τις νέες ιδιότητες στους απογόνους τους.
Φροντιστήριο "Η Ευθεία της Γνώσης"
Αγγέλης Αλέξανδρος
Βιολογία Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου
http://www.eytheia.blogspot.com/
Η Βιοτεχνολογία βοηθάει στον τομέα της καταπολέμησης παρασίτων και εντόμων
1. Πού επικεντρώνονται οι προσπάθειες των ερευνητών σε σχέση με τα γενετικά τροποποιημένα φυτά;
Οι προσπάθειες των ερευνητών επικεντρώνονται στη δημιουργία γενετικά τροποποιημένων φυτών τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στους αγρότες: • Να προφυλάσσουν αποτελεσματικά τις καλλιέργειες από έντομα και ζιζάνια • Να παράγουν προϊόντα τα οποία έχουν μεγαλύτερη «διάρκεια ζωής» από το χωράφι έως τον καταναλωτή.
2. Ποια είναι τα κυριότερα φυτά Τα κυριότερα φυτά τα οποία έχουν τροποποιηθεί για τις παραπάνω που έχουν τροποποιηθεί ιδιότητες είναι η σόγια, το καλαμπόκι (για τροφή ζώων), το βαμβάκι, ο γενετικά; καπνός και η ελαιοκράμβη. 3. Ποια είναι η επίδραση των εντόμων στη γεωργία; 4. Γιατί δεν χρησιμοποιούμε μεγάλες ποσότητες εντομοκτόνων πια; Τα έντομα μπορεί να δημιουργήσουν μεγάλα προβλήματα στη γεωργία και να οδηγήσουν σε σημαντική μείωση της παραγωγής. Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο χρησιμοποιήθηκαν πολλά εντομοκτόνα. Με την πάροδο των χρόνων όμως έγινε κατανοητό ότι ήταν επικίνδυνα για τη υγεία του ανθρώπου και προκαλούσαν μεγάλη οικολογική καταστροφή. Ήταν λοιπόν αναγκαίο να βρεθούν εναλλακτικοί τρόποι αντιμετώπισης του προβλήματος.
5. Ποιο βακτήριο χρησιμοποιείται Το βακτήριο Bacillus thuringiensis, που ζει στο έδαφος, παράγει μια για την καταπολέμηση των ισχυρή τοξίνη, η οποία μπορεί να καταστρέψει πολλά είδη εντόμων και εντόμων και των σκωλήκων; σκωλήκων και είναι 80.000 φορές πιο ισχυρή από πολλά εντομοκτόνα. Τα βακτήρια αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την καταπολέμηση των εντόμων. 6. Πώς χρησιμοποιείται τα βακτήρια Bacillus thuringiensis; Αρχικά πολλαπλασιάζονται στο εργαστήριο και στη συνέχεια ψεκάζονται στον αγρό.
7. Τι πρόβλημα αντιμετωπίζουμε Η τεχνική αυτή είναι αρκετά δαπανηρή, επειδή τα βακτήρια δεν με αυτή την τεχνική; επιβιώνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και κατά συνέπεια χρειάζονται συνεχείς ψεκασμοί.
Φροντιστήριο "Η Ευθεία της Γνώσης"
Αγγέλης Αλέξανδρος
Βιολογία Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου 8. Πώς αντιμετωπίστηκε το πρόβλημα αυτό;
http://www.eytheia.blogspot.com/
Έγιναν προσπάθειες απομόνωσης του γονιδίου του βακτηρίου που παράγει την τοξίνη, και μεταφοράς του στα φυτά. Η μεταφορά στα φυτά έγινε με τη βοήθεια του πλασμιδιου Τi του Agrobacterium tumefaciens.
9. Ποιο είναι το Τα τροποποιημένα γενετικά φυτά θα είναι έτσι ανθεκτικά στα διάφορα χαρακτηριστικό των γενετικά έντομα Το πρώτο φυτό στο οποίο ενσωματώθηκε το γονίδιο της τροποποιημένων φυτών; ανθεκτικότητας στα έντομα του Bacillus thuringiensis ήταν το καλαμπόκι. (Τα γενετικά τροποποιημένα φυτά αυτού του τύπου αποτελούν τις ποικιλίες Bt).
Η τροποποίηση του γενετικού υλικού των ζώων είναι δυνατή με διάφορες τεχνικές
1. Ποια ζώα ονομάζονται διαγονιδιακά; Διαγονιδιακά ονομάζονται τα ζώα εκείνα στα οποία έχει τροποποιηθεί το γενετικό υλικό τους με την προσθήκη γονιδίων, συνήθως από κάποιο άλλο είδος.
2. Ποιες μέθοδοι υπάρχουν για την Υπάρχουν αρκετές μέθοδοι, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για προσθήκη γονιδίων; την είσοδο του «ξένου» DNA στα κύτταρα ενός ζώου. Η σημαντικότερη από αυτές είναι η μικροέγχυση. 3. Πώς πραγματοποιείται η μικροέγχυση; Στη μέθοδο αυτή χρησιμοποιούνται ωάρια του ζώου που έχουν γονιμοποιηθεί στο εργαστήριο. Σε αυτά γίνεται εισαγωγή του ξένου DNA με ειδική μικροβελόνα. Το ξένο γενετικό υλικό ενσωματώνεται συνήθως σε κάποιο από τα χρωμοσώματα του πυρήνα του ζυγωτού. Το ζυγωτό τοποθετείται στη συνέχεια στη μήτρα της «θετής» μητέρας, ενός ζώου στο οποίο θα αναπτυχθεί το έμβρυο. Η μικροέγχυση αποτελεί τη μοναδική μέθοδο δημιουργίας διαγονιδιακών αγελάδων, προβάτων, χοίρων και αιγών.
4. Σε ποια ζώα έχουν χρησιμοποιηθεί η μικροέγχυση;
Στο γάλα των διαγονιδιακών ζώων μπορούν να εκκρίνονται φαρμακευτικές πρωτεΐνες
1. Πού χρησιμοποιούνται Τα διαγονιδιακά ζώα χρησιμοποιούνται για την παραγωγή χρήσιμων συνήθως τα διαγονιδιακά ζώα; πρωτεϊνών σε μεγάλη ποσότητα. Φροντιστήριο "Η Ευθεία της Γνώσης" Αγγέλης Αλέξανδρος
Βιολογία Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου
http://www.eytheia.blogspot.com/
2. Πώς παράγονται διαφορετικά Όπως έχει ήδη αναφερθεί είναι δυνατή η παραγωγή πρωτεϊνών, όπως η οι πρωτεΐνες του ανθρώπου; ινσουλίνη και η ανθρώπινη αυξητική ορμόνη, από βακτήρια.
3. Σε τι μειονεκτεί η τελευταία μέθοδος;
Στις περισσότερες περιπτώσεις οι πρωτεΐνες αυτές δεν είναι ακριβώς ίδιες με τις πρωτεΐνες του ανθρώπου, επειδή τα βακτήρια δε διαθέτουν τους μηχανισμούς τροποποίησης των πρωτεϊνών που διαθέτουν οι ευκαρυωτικοί οργανισμοί.
4. Με ποιο τρόπο ξεπερνιούνται αυτά τα προβλήματα;
Μια πολλά υποσχόμενη ιδέα είναι η παραγωγή πρωτεϊνών από κύτταρα των μαστικών αδένων των ζώων, για παράδειγμα των προβάτων και των αγελάδων. Με αυτό τον τρόπο θα είναι δυνατή η συλλογή της πρωτεΐνης από το γάλα των ζώων. Αυτός ο τρόπος παραγωγής ονομάζεται παραγωγή φαρμακευτικών πρωτεϊνών από διαγονιόιακά ζώα (gene pharming).
5. Ποια είναι η πιο πετυχημένη εφαρμογή της;
Η πιο επιτυχημένη εφαρμογή αφορά την παραγωγή της ανθρώπινης α1αντιθρυψίνης (ATT=alpha anti-trypsin) από πρόβατα.
6. Τι είναι η αραντιθρυψίνη;
Η πρωτεΐνη αυτή παράγεται στο ήπαρ του ανθρώπου και η απουσία της, που είναι αποτέλεσμα μετάλλαξης του γονιδίου, έχει ως αποτέλεσμα γενετική ασθένεια, που οδηγεί στο εμφύσημα.
7. Πώς παράγεται η α1αντιθρυψίνη από διαγονιδιακά ζώα;
Για την παραγωγή της πρωτεΐνης αυτής από τα πρόβατα απομονώθηκε το φυσιολογικό γονίδιο της ΑΤΤ του ανθρώπου και στη συνέχεια με μικροέγχυση τοποθετήθηκε σε γονιμοποιημένο ωάριο προβάτου. Το πρόβατο που γεννήθηκε από το γονιμοποιημένο αυτό ωάριο ήταν η Tracy, της οποίας οι απόγονοι συνεχίζουν να έχουν το ξένο γονίδιο και να παράγουν την ΑΤΤ. Οι δυνατότητες παραγωγής τέτοιων ουσιών από διαγονιδιακά ζώα είναι πολύ μεγάλες.
8. Ποια άλλη πρωτεΐνη παράγεται Εκτός από την ΑΤΤ άλλες χρήσιμες πρωτεΐνες που παράγονται με αυτό με όμοιο τρόπο; τον τρόπο είναι ο παράγοντας IX, μία πρωτεΐνη που συμμετέχει στο μηχανισμό πήξης του αίματος και χορηγείται σε άτομα που πάσχουν από αιμορροφιλία Β. Φροντιστήριο "Η Ευθεία της Γνώσης" Αγγέλης Αλέξανδρος
Βιολογία Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου
http://www.eytheia.blogspot.com/
9. Ποια είναι τα βήματα παραγωγής μιας φαρμακευτικών πρωτεϊνών από διαγονιδιακά ζώα;
• • • • • •
Απομόνωση του ανθρώπινου γονιδίου που κωδικοποιεί την φαρμακευτική πρωτεΐνη που μας ενδιαφέρει. Μικροέγχυση του γονιδίου στον πυρήνα ενός γονιμοποιημένου ωαρίου του ζώου. Τοποθέτηση του γενετικά τροποποιημένου ωαρίου στη μήτρα ενήλικου ζώου για κυοφορία. Γέννηση του διαγονιδιακού ζώου. Διασταυρώσεις με σκοπό να περάσει η τρόπο ποιημένη γενετική πληροφορία στους απογόνους. Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.
10. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα Είναι φανερό ότι η χρησιμοποίηση διαγονιδιακών φυτών και ζώων από τη χρησιμοποίηση για την αύξηση της φυτικής και ζωικής παραγωγής παρουσιάζει διαγονιδιακών φυτών και ζώων; σημαντικά πλεονεκτήματα έναντι της κλασικής μεθόδου των διασταυρώσεων. Αυτά επιγραμματικά είναι τα παρακάτω: • Επιλογή και προσθήκη μόνο επιθυμητών ιδιοτήτων με ταυτόχρονη διατήρηση των παλαιών επιθυμητών χαρακτηριστικών. • Ταχύτατη παραγωγή βελτιωμένων φυτών και ζώων σε σχέση με παραδοσιακές τεχνικές.
Και ξαφνικά όλοι μιλάνε για κλωνοποίηση
1. Πότε έγινε η κλωνοποίηση της Dolly; Πώς έγινε αυτό; Το 1997, όταν οι ερευνητές του Ινστιτούτου Roselin της Σκωτίας ανακοίνωσαν ότι κλωνοποίησαν ένα πρόβατο, το νέο έκανε αμέσως το γύρο του κόσμου με πηχυαίους τίτλους. Το πρόβατο Dolly δημιουργήθηκε, όταν ο πυρήνας ενός κυττάρου του μαστικού αδένα ενός εξάχρονου πρόβατου τοποθετήθηκε στο ωάριο ενός άλλου πρόβατου. Από το ωάριο είχε προηγουμένως αφαιρεθεί ο πυρήνας. Το έμβρυο το οποίο δημιουργήθηκε ύστερα από 3-4 διαιρέσεις εμφυτεύτηκε στη μήτρα θετής μητέρας-προβατίνας, η οποία γέννησε τη Dolly.
2. Γιατί δεν ήταν έκπληξη για Η δημιουργία της Dolly δεν προξένησε έκπληξη στους βιολόγους όσο τον επιστημονικό κόσμο; στον υπόλοιπο κόσμο, επειδή είχε προηγηθεί κλωνοποίηση αμφιβίων από την αρχή της δεκαετίας του 1960. Παρόμοια τεχνική χρησιμοποιήθηκε και για την κλωνοποίηση θηλαστικών.
Φροντιστήριο "Η Ευθεία της Γνώσης"
Αγγέλης Αλέξανδρος
Βιολογία Κατεύθυνσης Γ΄ Λυκείου
http://www.eytheia.blogspot.com/
3. Σε τι μπορεί να συνεισφέρει Η κλωνοποίηση όμως είναι πολύ χρήσιμη στον πολλαπλασιασμό η κλωνοποίηση; διαγονιδιακών ζώων. Η δημιουργία ενός διαγονιδιακού ζώου που παράγει τον ανθρώπινο παράγοντα πήξης του αίματος, για παράδειγμα, κοστίζει 1-200 εκατομμύρια ευρώ. Με κλωνοποίηση μπορούν εύκολα να παραχθούν πολλά πανομοιότυπα ζώα και έτσι ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες του φαρμάκου. Η κλωνοποίηση μπορεί επίσης να συνεισφέρει στην προστασία από την εξαφάνιση διάφορων ζώων του πλανήτη μας. Στις καταψύξεις πολλών ζωολογικών κήπων υπάρχουν κατεψυγμένα ωάρια και σπερματοζωάρια ή έμβρυα ζώων που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν. Πυρήνες από αυτά τα κύτταρα μπορούν να μεταφερθούν σε απύρηνα ωοκύτταρα του είδους που μας ενδιαφέρει και στη συνέχεια να κυοφορηθούν στο ίδιο ή σε συγγενικό είδος ζώου.
Ορολογία
Διαγονιδιακοί οργανισμοί: είναι οι φυτικοί και ζωικοί οργανισμοί που έχουν δημιουργηθεί με τεχνικές Γενετικής Μηχανικής και περιέχουν γονίδια από άλλο οργανισμό, συνήθως διαφορετικού είδους. Agrobacterium tumefasiens: Βακτήριο που προκαλεί όγκους στα φυτά με τα τη διοχέτευση στα κύτταρά τους πλασμιδίου. με σημαντικές εφαρμογές στην δημιουργία διαγονιδιακών φυτών. Bacillus thuringiensis: Βακτήριο του χώματος, το οποίο παράγοντας ισχυρή τοξίνη, καταστρέφει πολλά είδη εντόμων και σκουληκιών. Μικροέγχυση: Μέθοδος μεταφοράς DNA με τη βοήθεια μικροβελόνας στον πυρήνα ενός ζωικού ή φυτικού κυττάρου.
Φροντιστήριο "Η Ευθεία της Γνώσης"
Αγγέλης Αλέξανδρος
