ΛΟΓΟΣ ΨΥΧΩΦΕΛΗΣ ΚΑΙ ΘΑΥΜΑΣΙΟΣ

∆ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗΟΥ ΑΜΑΣΚΗΝΟΥ
µ , µ , Πρέπει να ξέρου ε ότι ο άνθρωπος είναι διπλός δηλαδή από σώ α και ψυχή και έχει διπλές
. τις αισθήσεις και διπλές τις αρετές τους
µ . , , , Πέντε αισθήσεις έχει η ψυχή και πέντε το σώ α Οι ψυχικές αισθήσεις είναι νους διάνοια
µ , , . µ µ . µ γνώ η φαντασία και αίσθηση Οι σοφοί τις ονο άζουν και δυνά εις Οι σω ατικές αισθήσεις
. , , , , . , είναι τοúτες Oραση όσφρηση ακοή γεúση αφή Iια αυτό και διπλές είναι οι αρετές διπλές και
. οι κακίες
, Oστε αναγκαίο είναι να γνωρίζει καθαρά ο κάθε άνθρωπος πόσες είναι οι ψυχικές αρετές και
µ . µ . πόσες οι σω ατικές Kαι ποια είναι τα ψυχικά πάθη και ποια τα σω ατικά πάθη Hυχικές αρετές
, , , , , είναι πρώτα οι τέσσερις γενικότερες αρετές οι οποίες είναι ανδρεία φρόνηση σωφροσúνη και
. , , , , , δικαιοσúνη Aπό αυτές γεννιοúνται οι ψυχικές αρετές πίστη ελπίδα αγάπη προσευχή
, , µ µ , , , , , , ταπείνωση πραότητα ακροθυ ία ανεξικακία χρηστότητα αοργησία θεία γνώση ευφροσúνη
, , , , , µ , απλότητα αταραξία ειλικρίνεια η χωρίς έπαρση διάθεση η αφιλαργυρία η συ πάθεια
µ , µ , , , , µ , , µ ελεη οσúνη εταδοτικότητα αφοµία αλυπία κατάνυξη σε νότητα ευλάµεια επιθυ ία των
µ , µ . ελλοντικών αγαθών πόθος της µασιλείας του Oεοú και επιθυ ία της θείας υιοθεσίας
µ µ , µ 2ω ατικές αρετές ή άλλον εργαλεία των αρετών που όταν γίνονται ε γνώση κατά το
µ µ , θέλη α του θεοú και ακριά από κάθε υποκρισία και ανθρωπαρέσκεια κάνουν τον άνθρωπο να
, . , , , , προκόµει στην ταπείνωση και την απάθεια είναι οι εξής Eγκράτεια νηστεία πείνα δίψα
, , , , , µ αγρυπνία ολονúκτια στάση στην προσευχή συνεχής γονυκλισία αλουσιά χρήση ενός όνου
µ , , , µ , µ , , ενδú ατος ξηροφαγία το να τρώει κανείς αραιά να πίνει όνο νερό χα αικοιτία φτώχια
µ , , µ , , µ , , µ ακτη οσúνη αποφυγή περιποιήσεως καλλωπισ οú αφιλαυτία όνωση ησυχία το να ην
, , , , µ , µγαίνει κανείς έξω στέρηση αυτάρκεια σιωπή το να κάνει κανείς εργόχειρο ε τα χέρια του
µ , , , µ και κάθε κακοπάθεια και σω ατική άσκηση και άλλα τέτοια τα οποία όταν είναι το σώ α
µ . εúρωστο και ενοχλείται από τα σαρκικά πάθη είναι αναγκαιότητα και ωφελι ότατα Oταν το
µ µ , µ , , σώ α είναι εξασθενη ένο και έχει ε την µοήθεια του θεοú νικήσει τα πάθη δεν είναι
, . αναγκαία γιατί η αγία ταπείνωση και η ευχαριστία τα αναπληρώνουν όλα
µ µ , . Tώρα πρέπει να κάνου ε λόγο και για τις ψυχικές και σω ατικές κακίες δηλαδή τα πάθη
, µ . Hυχικά πάθη είναι η λήθη η ραθυ ία και η άγνοια
µ , , Aπό τα τρία αυτά σκοτίζεται το άτι της ψυχής δηλαδή ο νους και κυριεúεται από όλα τα
, . πάθη τα οποια είναι
, , , µ , µ , , , µ , Aσέµεια κακοδοξία δηλαδή η κάθε αίρεση µλασφη ία θυ ός οργή πικρία οξυθυ ία
µ , µ , , , , , , , ισανθρωπία νησικακία καταλαλιά κατάκριση λúπη χωρίς λόγο φόµος δειλία φιλονικία
, , , , , , , , , ζήλια φθόνος κενοδοξία υπερηφάνεια υποκρισία ψεúδος απιστία πλεονεξία φιλοüλία
µ , µ µ , , µ , , ε παθής προσκόλληση σε κάτι σχέση ε γήινα πράγ ατα ακηδία ικροψυχία αχαριστία
µ , , , , , , , , , γογγυσ ός οίηση δολιότητα αναίδεια αναισθησία κολακεία υπουλότητα ειρωνεία διµουλία
µ µ µ , µ , συγκατάθεση σε α αρτή ατα του παθητικοú έρους της ψυχής και συνεχή ελέτη αυτών
µ , µ περιπλάνηση των λογισ ών η ητέρα των κακών φιλαυτία και η ρίζα όλων των κακών η
, . φιλαργυρία κακοήθεια και πονηρία
µ . µ , µ , , µ , , 2ω ατικά πάθη είναι Iαστρι αργία λαι αργία απόλαυση έθη λαθροφαγία ποικιλότροπη
, , µ , , , µ µ , , , φιληδονία πορνεία οιχεία ασελγεία ακαθαρσία αι ο ιξία παιδεραστία κτηνοµασία κακές
µ . , , , , επιθυ ίες και όλα τα παρά φúση αισχρά πάθη Kλοπή ιεροσυλία ληστεία φόνος η κάθε
µ µ , µ σω ατική άνεση και απόλαυση των θελη άτων της σάρκας και άλιστα όταν έχει υγεία το
µ . σώ α
, µ , µ , , µ µ , , µ , Mαντείες οιωνισ οί κλυδωνισ οί αγάπη για στολίδια κο πασ οί νωθρότητες καλλωπισ οί
µ , , , , φτιασιδώ ατα του προσώπου αξιοκατάκριτη αργία φαντασιώσεις τυχερά παιχνίδια η
µ µ , µ , ε παθής παράχρηση των τερπνών του κόσ ου η φιλοσώ ατη ζωή που παχαίνει το νου και τον
, κάνει γήινο και κτηνώδης και δεν τον αφήνει να σηκωθεί προς το Oεό και προς τις εργασίες
. των αρετών
, , Pίζες όλων αυτών των παθών και πρωταίτιες είναι η φιληδονία η φιλοδοξία και η
. φιλαργυρία από τις οποίες γεννιέται κάθε κακό
∆ µ , εν α αρτάνει ποτέ ο άνθρωπος αν πρωτúτερα δεν υπερισχúσουν και δεν τον
, κατακυριεúσουν οι δυνατοί γίγαντες που αναφέρει ο σοφότατος ασκητής Mάρκος δηλαδή η
, µ , . λήθη η ραθυ ία και η άγνοια
, , Aυτές τις γεννά η ηδονή η καλοπέραση και η αγάπη της δόξας των ανθρώπων και του
µ . µ , , περισπασ οú Πρώτη αιτία όλων αυτών και κακή ητέρα είναι η φιλαυτία δηλαδή η παράλογη
µ µ ` . µ αγάπη του σώ ατος κι ε παθείς προσκόλληση σ αυτό H διάχυση και η χαúνωση του νου ε
, ευτραπελίες και αισχρολογίες προξενοúν πολλά κακά και πολλές πτώσεις όπως επίσης η
. θρασúτητα και το γέλιο
µ µ µ , Πρέπει επίσης να γνωρίζου ε ότι η ε παθής φιληδονία είναι πολú ορφη και πολúτροπη και
, µ µ είναι πολλές οι ηδονές που εξαπατοúν την ψυχή όταν δεν είναι στερεω ένη στο Oεό ε νίψη και
, µ . θείο φόµο και δεν φροντίζει για την εργασία των αρετών ε αγάπη προς τον Xριστό Iιατι είναι
µ . παρά πολλές οι ηδονές που τραµοúν προς τον εαυτό τους τα άτια της ψυχής Eίναι οι ηδονές
µ , µ , , µ , , , των σω άτων των χρη άτων της απολαúσεις της ραθυ ίας της εξουσίας της φιλαργυρίας
. της πλεονεξίας
µ , Kαι φαίνονται όλες αυτές ότι έχουν λα περά πρόσωπα και αξιαγάπητα ικανά να
, , προσελκúσουν εκείνους που παθαίνονται για όλα αυτά και δεν έχουν σφοδρό έρωτα προς την
µ . , µ αρετή και δεν υπο ένουν τη σκληρότητά της Kάθε σχέση ε τα γήινα και η κάθε προσκόλληση
` , σε αυτά προξενεί ηδονή και ευχαρίστησης αυτόν που την έχει και αποδεικνúει ότι είναι
, µ µ µ , ανώφελο και µλαµερό το επιθυ ητικό έρος της ψυχής όταν είναι ε παθές επειδή εξαιτίας
, , µ , , του εκείνος που στερείται κάτι που ποθεί υποτάσσεται στο θυ ό στην οργή στη λúπη και στην
µ . νησικακία
µ µ µ , µ , Aν τώρα αζί ε την ε παθή προσκόλληση επικρατήσει και κάποια έστω ικρή συνήθεια
µ ! αλί ονο Kάνει τότε εκείνο που κυριεúτηκε από αυτήν να ακολουθεί διαρκώς την παράλογη
µ , µ µµ αυτή ε παθή προσκόλληση αναίσθητα και χωρίς θεραπεία ε την ηδονή που είναι κρυ ένη
µ ` . έσα σ αυτή
µ , µ . Eίναι πολυσχιδής η ηδονή της επιθυ ίας όπως προείπα ε
∆ µ µ , εν αρκείται όνο στην πορνεία και τις άλλες σω ατικές απολαúσεις αλλά ζητεί και τα
. λοιπά πάθη
, µ , Aφοú σωφροσúνη είναι όχι όνο η αποχή από την πορνεία και τις σαρκικές ηδονές αλλά να
. απέχει κανείς και από τις άλλες ηδονές
` µ , Iι αυτό εκείνος που αγαπά την φιλοχρη ατία τη φιλαργυρία και την πλεονεξία είναι
. ακόλαστος
µ , Iιατι όπως ο ακόλαστος έχει έρωτα προς τα σώ ατα έτσι και αυτός έχει έρωτα προς τα
µ . χρή ατα
µ , , 1 άλλον αυτός είναι πιο ακόλαστος αφοú δεν έχει τόσο µία από την φúση να τον σπρώχνει
` . σ αυτά
µ µ µ Iιατί α αθής ηνίοχος δεν είναι εκείνος που δεν πορεί να δα άσει το άγριο και δυσάγωγο
, µ µ . άλογο αλλά εκείνος που δεν πορεί να κρατήσει το ή ερο και ήσυχο άλογο
µ µ , Kαι από παντοú φαίνεται ότι είναι περιττή και όχι φυσική η επιθυ ία των χρη άτων γιατι δεν
` , . µιάζεται σ αυτήν ο άνθρωπος από τη φúση αλλά από την κακή του προαίρεση
µ µ . Iια αυτό και α αρτάνει ασυγχώρητα εκείνος που νικάτε εκοúσια από την φιλοχρη ατία
µ µ Oστε πρέπει να γνωρίζου ε καλά ότι η φιληδονία δεν έγκειται όνο στην τρυφή και στην
µ , µ µ µ απόλαυση των σω άτων αλλά σε κάθε τρόπο και πράγ α που το αγαπά κανείς ε πάθος και ε
. την προαίρεση της ψυχής του
µ , Kαι για να γνωρίζονται καθαρότερα τα πάθη που αφοροúν στα τρία έρη της ψυχής
µ µ µ . προσθέτου ε και τα παρακάτω ε συντο ία
µ , , µ , µ . H ψυχή διαιρείται σε τρία έρη το λογιστικό το θυ ικό και το επιθυ ητικό
µ µ . , , , µ , , Tου λογιστικοú α αρτή ατα είναι αυτά Aπιστία αίρεση αφροσúνη µλασφη ία αχαριστία και
µ µ , µ . οι συγκαταθέσεις των α αρτη άτων οι οποίες γίνονται από το παθητικό έρος
, H ίαση και η θεραπεία αυτών των κακών είναι η αδίστακτη πίστη στο Oεό και τα αληθινά και
µ , µ µ , χωρίς πλάνη ορθόδοξα δόγ ατα της ευσέµειας η αδιάκοπη ελέτη των λόγων του Πνεú ατος
, . η καθαρή και αδιάλειπτη προσευχή και η ευχαριστία προς το Oεό
µ µ µ . Tα α αρτή ατα του θυ ικοú είναι τα εξής
, µ , µ , µ , , H ασπλαχνία το ίσος η ασυ πάθεια η νησικακία ο φθόνος ο φόνος και η συνεχής αυτών και
µ µ . των παρο οίων ελέτη
, , , , µ , H ίαση και θεραπεία είναι η φιλανθρωπία η αγάπη η πραότητα η φιλαδελφία η συ πάθεια η
. ανεξικακία και η καλοσúνη
µ µ µ . Tου επιθυ ητικοú τα α αρτή ατα είναι τα εξής
µ , µ , , , µ , , , H γαστρι αργία η λαι αργία η οινοποσία η πορνεία η οιχεία η ακαθαρσία η ασελγεία η
µ , µ , µ φιλοχρη ατία η επιθυ ία της κενής δόξας και η επιθυ ία χρυσοú και πλοúτου και σαρκικών
. απολαúσεων
, , , µ , H ίαση και η θεραπεία αυτών είναι η νηστεία η εγκράτεια η κακοπάθεια η ακτη οσúνη το
µ µ , µ µ , σκόρπισ α των χρη άτων στους φτωχοúς η επιθυ ία των ελλόντων εκείνων αγαθών ο πόθος
µ . της µασιλείας του Oεοú και η επιθυ ία της θειας υιοθεσίας
µ µ µ , Tώρα πρέπει να κάνου ε λόγο για την διάγνωση των ε παθών λογισ ών από τους οποίους
µ . γίνεται η κάθε α αρτία
µ . Οκτώ είναι οι µασικοί λογισ οί της κακίας
1. TH2 IA2TPIMAPIIA2
2. TH2 ΠΟPNEIA2
3. TH2 4IAAPIYPIA2
4. TH2 ΟPIH2
5. TH2 AYΠH2
6. ∆ TH2 AKH IA2
7. ∆ TH2 KENΟ ΟEIA2
8. . TH2 YΠEPH4ANEIA2
µ µ µ µ , Tο να ας παρενοχλοúν ή να ην ας παρενοχλοúν οι οκτώ αυτοί λογισ οί αυτό δεν είναι
µ . στην εξουσία ας
µ µ µ µ µ µ , µ µ Tο να επι ένου ε ό ως σε αυτοúς ή να ην επι ένου ε να κινοú ε τα πάθη ή να ην τα
µ µ . κινοú ε αυτό είναι στην εξουσία ας
µ µ . 2τους λογισ οúς αυτοúς διακρίνου ε τα εξής
, ∆ , , , , , . ΠPΟ2BΟAH 2YN YA2MΟ ΠAAH ΠAOΟ2 2YIKATAOE2H ENEPIEIA AIXMAAO2IA
µ . Προσµολή είναι η απλή υπό νηση του διαµόλου
« » µ . Kάνε τοúτο ή εκείνο όπως συνέµη στο Kúριο και Oεό ας
« µ » 4,3. Πες να γίνουν αυτές οι πέτρες ψω ιά Mατθαίος
, µ , µ . Aυτό όπως είπα ε δεν είναι στην εξουσία ας
µ µ µ , µ , 2υνδυασ ός είναι η παραδοχή του λογισ οú που ας υποµάλλει ο εχθρός και ε ένα τρόπο η
µ µ µ µ µ . ελέτη του πονηροú λογισ οú και ηδονική συνο ιλία ε την προαίρεσή ας
µ µ µ Πάθος είναι η έξη που δη ιουργείται από τον συνδυασ ό του λογισ οú που υποµάλει ο
, µ . εχθρός και η κατά κάποιο τρόπο συνεχής ελέτη και φαντασία
µ Πάλη είναι η αντίσταση στο λογισ ό που γίνεται ή προς κατάργηση του πάθους που αυτός
– µ µ – , . περιέχει δηλαδή του ε παθοúς λογισ οú ή προς συγκατάθεση καθώς λέει ο Aπόστολος
« µ µ µ , H σάρκα επιθυ εί κατά του πνεú ατος και το πνεú α κατά της σαρκός και αυτά είναι
µ ».( . 5,17.) αντίθετα εταξú τους Iαλ
µ Aιχ αλωσία είναι η µίαιη και αθέλητη απαγωγή της καρδιάς που τυραννιέται από
µ µ µ µ . προηγοú ενο εθισ ό στην α αρτία και ακρά συνήθεια
µ . 2υγκατάθεση είναι η συγκατάνευση στο πάθος που περιέχει ο λογισ ός
µ µ , µ . Eνέργεια είναι η ίδια η πράξη του ε παθοúς λογισ οú στον οποίο συγκατατεθήκα ε
µ , , Eκείνος λοιπόν που αντι ετωπίζει απαθώς το πρώτο δηλαδή την προσµολή ή το διώχνει
µ µ , µ µ µ . α έσως ε αντίρρηση και σταθερότητα έκοψε ε ια και όλα τα επό ενα
µ . H κατάργηση των οκτώ παθών ας γίνεται ε τον εξής τρόπο
µ . Mε την εγκράτεια καταργείται η γαστρι αργία
µ µ . Mε τον θείο πόθο και την επιθυ ία των ελλόντων αγαθών καταργείτε η πορνεία
µ . Mε την συ πάθεια προς τους φτωχοúς καταργείτε η φιλαργυρία
. Mε την αγάπη και την καλοσúνη προς όλους καταργείτε η οργή
µ µ . Mε την πνευ ατική χαρά καταργείτε η κοσ ική λúπη
µ , . Mε την υπο ονή την καρτερία και την ευχαριστία προς τον θεό καταργείτε η ακηδία
µ , Mε την κρυφή εργασία των αρετών και την συνεχή προσευχή ε συντριµή καρδιάς καταργείται
. η κενοδοξία
µ , , , Mε το να ην κρίνει κανείς τον άλλο ή να τον εξευτελίζει όπως έκανε ο αλαζόνας 4αρισαίος
µ . αλλά να νο ίζει τον εαυτό του τελευταίο από όλους καταργείται η υπερηφάνεια
, tτσι λοιπόν αφοú ελευθερωθεί ο νους από τα παραπάνω πάθη και ανυψωθεί στο Oεό ζει από
µ µ . , εδώ τη ακάρια ζωή και δέχεται τον αρραµώνα του Aγίου Πνεú ατος Kαι όταν φúγει από εδώ
, µ , έχοντας απάθεια και αληθινοί γνώση στέκεται προστά στο φως της Aγίας Tριάδος και
µ µ . καταφωτίζεται αζί ε τους αγίους αγγέλους στους απέραντους αιώνες
µ , µ . H ψυχή λοιπόν όπως προαναφέρα ε έχει τρία έρη
1. µ λογισ ός
2. µ . θυ ός
3. µ . επιθυ ία
µ µ , µ Oταν στο θυ ικό έρος υπάρχει αγάπη και φιλανθρωπία και στην επιθυ ία καθαρότητα και
, µ µ . σωφροσúνη τότε ο λογισ ός είναι φωτισ ένος
µ µ µ µ µ , Oταν ό ως στο θυ ικό έρος υπάρχει ισανθρωπία και στο επιθυ ητικό υπάρχει ακολασία
µ µ . τότε ο λογισ ός είναι σκοτισ ένος
µ , µ , Ο λογισ ός τότε υγιαίνει και σωφρονεί και φωτίζεται όταν έχει τα πάθει υποταγ ένα και
µ µ µ θεωρεί πνευ ατικά τους λόγους των κτισ άτων του θεοú και ανυψώνεται προς την ακάρια
. Aγία Tριάδα
µ , , Ο θυ ός τότε κινείτε κατά φúση όταν αγαπά όλους τους ανθρώπους και δεν έχει εναντίον
µ . κανενός λúπη ή νησικακία
µ µ , µ H δε επιθυ ία όταν ε την ταπεινοφροσúνη την εγκράτεια και την ακτη οσúνη νεκρώσει τα
, , µ , πάθη δηλαδή την ηδονή της σαρκός και τον πόθο των χρη άτων και της πρόσκαιρης δόξας
. και στραφεί προς το θείο και αθάνατο έρωτα
µ µ . , Iιατι η επιθυ ία κινείται προς τρία πράγ ατα Eίτε προς την σαρκική ηδονή είτε προς την
µ , µ . άταιη δόξα ή προς απόκτηση χρη άτων
, µ Kαι για την παράλογη αυτή έφεση καταφρονεί τον Oεό και τις άγιες εντολές του λησ ονεί τη
, , µ θεïκή ευγένεια γίνεται θηρίο εναντίον του πλησίον σκοτίζει τον λογισ ό και δεν αφήνει να
. στραφεί και να δει την αλήθεια
µ , µ , µ Eνώ εκείνος που απόκτησε ανώτερο φρόνη α όπως προείπα ε απολα µάνει από εδώ την
µ µ µ µασιλεία των ουρανών και ζει ακάρια ζωή ανα ένοντας τη ακαριότητα που προορίζεται για
. ` µ µ µ µ όσους αγαποúν τον θεό Aυτής είθε ν αξιωθοú ε κι ε είς ε την χάρη του Kυρίου ας Iησοú
. µ . Xριστοú A ήν
µ . Πρέπει να γνωρίζου ε και αυτό
µ µ µ µ , µ Oτι δεν ποροú ε να φτάσου ε στο έτρο κάποιας αρετής παρά ε κοπιαστική φιλοπονία για
µ µ µ µ , την απόκτηση της και προσπαθώντας ε όση δúνα η έχου ε σε όλη ας την ζωή όπως λόγου
µ , , , , χάρη για την ελεη οσúνη την εγκρατεια την προσευχή την αγάπη ή κάποια από τις γενικές
. αρετές
, µ . . . – Aπό αυτές ερικώς ο καθένας ασκεί κάποια αρετή A χ ασκεί κανείς ποτέ ποτέ την
µ , , µ µ µ µ , ελεη οσúνη αλλά επειδή την ασκεί λίγο δεν ποροú ε να τον χαρακτηρίσου ε ελεή ονα κι
µ . ακό α περισσότερο όταν δεν το κάνει αυτό καλά και θεάρεστα
. Iιατι το καλό δεν είναι καλό όταν δεν γίνεται καλά
µ µ µ , Aλλά καλό είναι πράγ ατι όταν δεν απολα µάνει εδώ το ισθό του από οποιαδήποτε αιτία
µ µ , , , για παράδειγ α από ανθρωπαρέσκεια λόγο καλής φή ης ή επιδίωξη δόξας ή από πλεονεξία και
. αδικία
µ , Eπειδή ο θεός δεν ζητεί εκείνα που γίνονται και νο ίζονται καλά αλλά εξετάζει το σκοπό για
. τον οποίο γίνεται
, µ , Oπως λένε και οι θεοφόροι Πατέρες όταν ο νους λησ ονήσει το σκοπό της ευσέµειας τότε
, . και το έργο που είναι φανερά ενάρετο γίνεται ανώφελο
, µ µ Kαι εκείνα που γίνονται χωρίς διάκριση και σκοπό όχι όνο δεν ωφελοúν και αν ακό η είναι
, . καλά αλλά µλάπτουν
µ µ µ , µ µ . Tο αντίθετο συ µαίνει ε εκείνα που νο ίζονται κακά γίνονται ό ως ε θεοσεµή σκοπό Oπως
µ , . εκείνος που πήκε στο πορνείο και τράµηξε από Eκει την πόρνη
, µ Aπό αυτό γίνεται φανερό ότι δεν είναι ελεή ων εκείνος που έκανε λίγες φορές την
µ , , ελεη οσúνη οúτε είναι εγκρατής εκείνος που εγκρατεúθηκε λίγο αλλά εκείνος που παρά
µ . πολλές φορές και σε όλη του τη ζωή εργάστηκε ολικά την αρετή ε ασφαλή διάκριση
µ , Iιατι η διάκριση είναι εγαλúτερη από όλες τις αρετές Eπειδή είναι µασίλισσα και αρετή των
. αρετών
. Oπως πάλι και για τα αντίθετα
∆ µ µ µ , εν λέ ε πόρνο ή έθυσο ή ψεúτη εκείνον που ια φορά γλίστρησε σε αυτά αλλά εκείνον που
` µ . πέφτει συχνά σ αυτά και ένει αδιόρθωτος
µ µ , ` Kοντά σε όσα είπα ε πρέπει να γνωρίσου ε και τοúτο που είναι και αναγκαιότατο σ όλους
µ . εκείνους που έχουν ζήλο να κατορθώσουν την αρετή και επι ελοúνται να αποφúγουν την κακία
, µ µ Oτι δηλαδή όσο η ψυχή είναι ασυγκρίτως καλúτερη από το σώ α και σε πολλά και έγιστα
µ µ , ( µ ση εία είναι σπουδαιότερη και πιο πολúτι η τόσο οι ψυχικές αρετές και άλιστα εκείνες που
µ µ µ ), µ . . ι οúνται το Oεό και έχουν το Oνο α του είναι ανώτερες από τις σω ατικές Aρετές
µ , µ Aντίθετα πρέπει να νοοú ε για τις ψυχικές κακίες ότι διαφέρουν από τα σω ατικά πάθη και
µ ` , ως προς τις ενέργειες τους και ως προς την έκτιση των τι ωριών που επιµάλλονται σ αυτές
, , . αν και στους πολλοúς δεν ξέρω πως αυτό τους διαφεúγει
µ , , µ , µ , Iιατι τη έθη την πορνεία τη οιχεία την κλοπή και τα παραπλήσια ε αυτά τα προσέχουν
, µ , . και τα αποφεúγουν ή τα τι ωροúν επειδή φαίνονται στους πολλοúς µδελυρά
µ , Aπέναντι ό ως στα ψυχικά πάθη που είναι χειρότερα και µαρúτερα από αυτά και που οδηγοúν
µ µ στην κατάσταση των δαι όνων και στην αιώνια κόλαση που τους περι ένει όσους τα
, µ . ακολουθοúν χωρίς διόρθωση ένουν αδιάφοροι
, µ , , , Eννοώ δηλαδή το φθόνο τη νησικακία την πονηρία την αναισθησια την φιλαργυρία που ο
, µ . Aπόστολος την θεωρεί ρίζα όλων των κακών και τα ό οιά της
µ ` µ µ µ , µ Mιλήσα ε γι αυτά ε όλη την α άθεια και την αφέλεια ας κάνοντας ια ευσúνοπτη και
, µ σαφή έκθεση του λόγου περί των αρετών και παθών για να πορεί κανείς εúκολα να διακρίνει
µ . και να εξακριµώνει τη διαίρεση και τη διαφορά τους ε ακρίµεια και σαφήνεια
` µ µ µ , , Iι αυτό και ιλήσα ε για το καθένα ε τρόπους και από πολλές απόψεις ώστε αν είναι
, µ µ . δυνατόν κα ία πλευρά της αρετής ή της κακίας να ην αγνοείται
µ µ µ µ µ Aκό η για να επιδιώξου ε ε χαρά τις αρετές και άλιστα τις ψυχικές που προσεγγίζου ε στο
, µ µ µ µ . Oεό και για να αποφúγου ε τις κακίες ε όλη ας την δúνα η
µ µ Iιατι είναι αληθινά ακάριος εκείνος που ζητά την αρετή και την ασκεί και εξετάζει ε
µ , µ µ` . επι έλεια τι είναι αρετή επειδή ε αυτήν πλησιάζει τον θεό και ενώνεται νοερά Aυτόν
, , , , 4ρόνηση ανδρεία σοφία αληθινοί γνώση και πλοúτος αναφαίρετος είναι κυρίως το να
µ ∆ µ . ανυψώνεται ο άνθρωπος ε την πρακτική αρετή στην θεωρία του η ιουργοú
µ « », , µ H αρετή λέγεται έτσι από το ρή α αίρείσθαι γιατι είναι αιρετή και θελητή επειδή κάνου ε
µ , µ . αυτοπροαίρετα και θελη ατικά το αγαθό κι όχι χωρίς να θέλου ε και αναγκαστικά
, µ . H φρόνηση πάλι λέγεται έτσι γιατι φέρνει στο νου τα ωφέλι α
, µ , , « Aν θέλεις ας προσθέσου ε στον αφελή αυτό λόγο σαν χρυσή σφραγίδα και λίγα περί του
` µ » µ µ µ , κατ εικόνα και ο οίωσιν του πιο τι η ένου από όλα τα κτίσ ατα του Oεοú δηλαδή τον
. άνθρωπο
, , µ µ « ` Tο νοερό και λογικό ζώο ο άνθρωπος όνο από όλα τα κτίσ ατα είναι κατ εικόνα και
µ » . ο οίωσιν του Oεοú
« ` » µ , Kάθε άνθρωπος λέγεται κατ εικόνα Oεοú για το αξίω α του νου και της ψυχής δηλαδή το
, , , . ακατάληπτο το αόρατο το αθάνατο το αυτεξοúσιο
µ , µ . Kαι ακό η για την ικανότητα να άρχει να τεκνοποιεί και να οικοδο εί
« ` µ » µ µ µ Kαθ ο οίωσιν λέγεται για την αρετή και τις πράξεις ε τις οποίες ι είται το Oεό και έχουν
µ . το όνο α του Oεοú
∆ , , , ηλαδή το να δείχνει φιλανθρωπία προς τους συνανθρώπους του να οικτίρει να ελεεί και να
, µ . αγαπά τους συνδοúλους του να δείχνει στους άλλους κάθε ευσπλαχνία και συ πάθεια
« , , , Nα γίνεται λέει ο Xριστός και Oεός σπλαχνικοί όπως είναι σπλαχνικός και ο ουράνιος
». 6,36 Πατέρας σας Aουκάς
« ` » , µ . Tο κατ εικόνα το έχει κάθε άνθρωπος γιατι ο Oεός δεν ανακαλεί τα χαρίσ ατά του
« ` µ », µ µ , µ µ Tο καθ ο οίωσιν ό ως το έχουν σπάνιοι και όνο οι ενάρετοι και άγιοι οι οποίοι ι οúνται
– – . κατά το δυνατό σε ανθρώπους την αγαθότητα του Oεοú
µ µ , µ Eίθε κι ε είς να αξιωθοú ε την υπεράγαθη φιλανθρωπία του Oεοú αφοú Tου φανοú ε ευάρεστοι
µ µ µ µ . ε την αγαθοεργία και γίνου ε ι ητές εκείνων που έχουν ευαρεστήσει από αιώνων τον Xριστό
, µ , µ µ Iιατι σε Aυτόν ανήκει το έλεος και σε Aυτόν πρέπει κάθε δόξα τι ή και προσκúνηση αζί ε
, µ , τον άναρχο Πατέρα Tου και το πανάγιο και αγαθό και ζωοποιό Πνεú α Tου τώρα και πάντοτε
. µ . και στους αιώνες των αιώνων A ήν
. . Bιµλιογραφία 4IAΟKAAIA TON IEPON NHΠTIKON
∆ EK Ο2EI2 TΟ ΠEPIBΟAI TH2 ΠANAIIA2
. ∆ ∆ TΟMΟ2 B EK Ο2H