ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2013
Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος
Γ΄ Λυκείου
9 Μαρτίου 2013 Θεωρητικό Μέρος Θέμα 1ο Α. Δύο πηγές Π1 και Π2 αρμονικών κυμάτων διεγείρουν τα σημεία επίπεδου ελαστικού μέσου. Έστω Α το πλάτος ταλάντωσης κάθε πηγής, f η συχνότητα ταλάντωσής της και λ το μήκος κύματος των κυμάτων που παράγονται. Να βρείτε μια έκφραση του πλάτους ταλάντωσης των σημείων του ελαστικού μέσου συναρτήσει της διαφοράς φάσης Δφ των Π1 και Π2. Β. Οι μαθητές ενός σχολείου πηγαίνουν εκδρομή στη λίμνη της Καστοριάς. Εκεί παίζουν διάφορα παιχνίδια, φωτογραφίζονται χρησιμοποιώντας τα κινητά τους τηλέφωνα και, μετά το μεσημεριανό φαγητό, ρίχνουν πέτρες στην ήρεμη επιφάνεια της λίμνης, συναγωνιζόμενοι μεταξύ τους ποιος θα πετάξει τη δική του πέτρα μακρύτερα. Στην πορεία του παιχνιδιού αναρωτιούνται αν υπάρχει τρόπος να μετρήσουν, έστω και κατά προσέγγιση, την απόσταση από την ακτή του σημείου όπου πέφτει η πέτρα. Ψάχνοντας στα πράγματά τους, διαπιστώνουν ότι διαθέτουν χάρακα του ενός μέτρου, ενώ τα κινητά τους, εκτός από φωτογραφική μηχανή, διαθέτουν και χρονόμετρο. Μπορείτε να τους προτείνετε μέθοδο μέτρησης;
.Θέμα 2ο
Α. Ένα αβαρές ελατήριο κρέμεται από την οροφή του εργαστηρίου φυσικής και στην άκρη του προσδένεται ένα σώμα μικρών διαστάσεων μάζας m1. Το σώμα κρατιέται αρχικά σε κατάσταση ηρεμίας σε μια τέτοια θέση ώστε το ελατήριο να έχει το φυσικό του μήκος. Στη συνέχεια, αφήνεται ελεύθερο από τη θέση αυτή και εκτελεί Α.Α.Τ. Το χαμηλότερο σημείο της ταλάντωσης είναι 0,2m κάτω από την θέση που αφέθηκε το σώμα. Α1. Ποια είναι η συχνότητα της ταλάντωσης; Α2. Ποιο το μέτρο της ταχύτητας του σώματος όταν αυτό βρίσκεται 0,16m κάτω από την αρχική του θέση;
Γ΄ Λυκείου
Σελίδα 1 από 7
Ένωση Ελλήνων Φυσικών Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2013
Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος
Α3. Ένα σώμα μάζας m2=0,6Κg προσδένεται στο πρώτο σώμα, και το σύστημα από τη στιγμή αυτή εκτελεί ταλάντωση με συχνότητα ίση με το μισό της αρχικής συχνότητας. Πόση η μάζα m1 του πρώτου σώματος; Δίνεται g=10m/s2 Β. Στη φωτογραφία φαίνεται τροχός ποδηλάτου ο οποίος εκτελεί κύλιση σε οριζόντιο επίπεδο. Β1. Σχολιάστε σύντομα τη φωτογραφία. Β2. Υποθέστε ότι ο τροχός αρχίζει να ανέρχεται σε κεκλιμένο επίπεδο. Το μέγιστο ύψος στο οποίο θα φτάσει επηρεάζεται από το αν το κεκλιμένο επίπεδο είναι λείο ή όχι και πως; Εξηγήστε την απάντησή σας.
Θέμα 3ο Δύο ομογενείς ελαστικές πρισματικές ράβδοι με αμελητέο πλάτος, η ΟΑ και η ΟΒ, έχουν τις ίδιες ακριβώς διαστάσεις και μάζες αντίστοιχα ΜΟΑ = Μ1 = 1 kg και ΜΟΒ = Μ2 = 3 kg. Το μήκος κάθε ράβδου είναι l = 1,2 m και οι δύο ράβδοι μπορούν (λόγω του αμελητέου
Γ΄ Λυκείου Σελίδα 2 από 7
Ένωση Ελλήνων Φυσικών Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2013
Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος
πλάτους τους) να στρέφονται χωρίς τριβές στο ίδιο κατακόρυφο επίπεδο γύρω από οριζόντιο άξονα που περνά από το κοινό τους άκρο Ο και είναι κάθετος στη διεύθυνσή τους.
(1) Α Ο Β
(2)
Κρατάμε αρχικά τις ράβδους στην οριζόντια διεύθυνση (1) και τις αφήνουμε ελεύθερες ταυτόχρονα χωρίς αρχική ταχύτητα, οπότε κάποια στιγμή οι ράβδοι συγκρούονται ελαστικά. α. Να αποδείξετε ότι οι δύο ράβδοι φτάνουν ταυτόχρονα στην κατακόρυφη διεύθυνση, όπου και συγκρούονται. β. Θεωρώντας ότι η κρούση των δύο ράβδων αρχίζει και τελειώνει στην κατακόρυφη διεύθυνση (δηλ. δε στρέφονται όσο διαρκεί η κρούση τους), να υπολογίσετε τα μέτρα των γωνιακών τους ταχυτήτων αμέσως μετά την κρούση. γ. Ποια είναι η μέση (κατά μέτρο) ροπή που δέχθηκε η ράβδος ΟΑ κατά την κρούση, αν η χρονική διάρκεια της κρούσης αυτής είναι Δt = 0,05 s. δ. Να εξετάσετε αν, μετά την κρούση, η ράβδος ΟΑ θα πραγματοποιήσει, ανακύκλωση. Δίνονται: Η επιτάχυνση της βαρύτητας g=10 m/s2 και η ροπή αδράνειας ομογενούς πρισματικής ράβδου μάζας Μ και μήκους L, ως προς άξονα κάθετο στη 1 διεύθυνσή της και διερχόμενο από το ένα άκρο της Ι = ΜL2. 3 Πειραματικό Μέρος Στη διάταξη που φαίνεται στο παρακάτω σχήμα, ένας πομπός μικροκυμάτων Π είναι συνδεδεμένος σε μία έξοδο κατάλληλου τροφοδοτικού / ενισχυτή ΤΕ. Σε απόσταση 200 mm από τον πομπό τοποθετείται μια μεταλλική πλάκα Α (ανακλαστήρας) η οποία βρίσκεται στη θέση x=0. Μεταξύ του πομπού και του ανακλαστήρα μπορεί να κινείται ένας αισθητήρας ηλεκτρικού πεδίου Ζ. Ο αισθητήρας Ζ είναι συνδεδεμένος στην είσοδο του
Γ΄ Λυκείου Σελίδα 3 από 7
Ένωση Ελλήνων Φυσικών Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2013
Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος
ενισχυτή ΤΕ. Στην έξοδο συνεχούς του τροφοδοτικού / ενισχυτή ΤΕ συνδέεται βολτόμετρο Β του οποίου οι ενδείξεις είναι ανάλογες του τετραγώνου της έντασης Ε του ηλεκτρικού πεδίου, μέσα στο οποίο βρίσκεται ο αισθητήρας.
Α Ζ Π
Β ΤΕ
Με σκοπό να βρούμε το μήκος κύματος μικροκυμάτων τα οποία εκπέμπονται από τον πομπό Π καταγράφουμε την ένδειξη του βολτομέτρου V και τις αντίστοιχες θέσεις x του αισθητήρα Ζ. Ξεκινάμε από τη θέση x = -50 mm έως τη θέση x = -150 mm μετακινώντας τον αισθητήρα Ζ κατά 5 mm κάθε φορά. Οι μετρήσεις φαίνονται στον παρακάτω πίνακα 1. ΠΙΝΑΚΑΣ 1 x (mm) -50 -55 -60 -65 -70 -75 -80 -85 -90 -95
Γ΄ Λυκείου
V (mV) 1000 2600 4900 2400 1400 5250 3850 560 4900 5250
Σελίδα 4 από 7
Ένωση Ελλήνων Φυσικών Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2013
Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος
-100 -105 -110 -115 -120 -125 -130 -135 -140 -145 -150
1200 4200 6100 2800 3550 7000 5200 2450 6000 6300 2850
Επίσης βρίσκουμε τις θέσεις και τις ενδείξεις του βολτομέτρου σε επτά διαδοχικά ελάχιστα και επτά διαδοχικά μέγιστα τους, οι οποίες φαίνονται στον παρακάτω πίνακα 2. ΠΙΝΑΚΑΣ 2 x (mm) 1ο ελάχιστο 2ο ελάχιστο 3ο ελάχιστο 4ο ελάχιστο 5ο ελάχιστο 6ο ελάχιστο 7ο ελάχιστο 1ο μέγιστο 2ο μέγιστο 3ο μέγιστο 4ο μέγιστο 5ο μέγιστο 6ο μέγιστο 7ο μέγιστο -52 -68 -84 -100 -117 -134 -151 -60 -77 -93 -109 -125 -141 -159 V (mV) 52 170 390 910 1550 2100 2600 4900 5400 5800 6150 7000 6650 6700
Γ΄ Λυκείου
Σελίδα 5 από 7
Ένωση Ελλήνων Φυσικών Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2013
Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος
α) Να κάνετε το γράφημα V-x λαμβάνοντας υπόψη όλες τις τιμές των πινάκων 1 και 2. Να χρησιμοποιήσετε το χαρτί μιλιμετρέ που θα βρείτε σε ξεχωριστό φύλλο των εκφωνήσεων, το οποίο θα παραδώσετε μαζί με τις απαντήσεις σας. β) Εξηγήστε τη μορφή του γραφήματος. γ) Υπολογίστε το μήκος κύματος και τη συχνότητα των μικροκυμάτων. Δίνεται c = 3.108 m/s.
Καλή Επιτυχία
Οι ενδεικτικές λύσεις των θεμάτων θα αναρτηθούν μετά την παραλαβή των γραπτών από όλα τα εξεταστικά κέντρα.
Γ΄ Λυκείου
Σελίδα 6 από 7
Ένωση Ελλήνων Φυσικών Πανεπιστήμιο Αθηνών
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΦΥΣΙΚΗΣ 2013
Εργαστήριο Φυσικών Επιστημών, Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος
Αν θέλετε, μπορείτε να κάνετε κάποιο γράφημα σ’ αυτή τη σελίδα και να την επισυνάψετε μέσα στο τετράδιό σας. Επιλέξτε τους άξονες, τιτλοδοτήστε και συμπεριλάβετε τις κατάλληλες μονάδες σε κάθε άξονα
Γ΄ Λυκείου
Σελίδα 7 από 7
