ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 0
ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ
ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ
2012
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, ΔΡΟΥΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ
1
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 1
1. Έστω οι συναρτήσεις , : f g → ℝ ℝ για τις οποίες ισχύει ( )
5
( ) 1 ( ) (1) f g x x x g x = + + +
για κάθε x ∈ℝ.
α) Να αποδείξετε ότι η g είναι 1-1.
β) Να αποδείξετε ότι υπάρχει τουλάχιστον ένα
0
x ∈ℝ ,ώστε να ισχύει ( )
0 0
f x x = .
γ) Αν οι συναρτήσεις f και g είναι παραγωγίσιµες, να αποδείξετε ότι δεν υπάρχει
εφαπτοµένη στη γραφική παράσταση της g που να είναι παράλληλη στον άξονα x΄x.
ΛΥΣΗ
α) Αρκεί για ( ) ( )
1 2 1 2
g x g x x x = ⇒ =
( ) ( ) ( ) ( )
(1)
1 2 1 2
5 5
1 1 1 2 2 2
5 5
1 1 2 2
( ) ( )
1 ( ) 1 ( )
1 1 (2)
g x g x f g x f g x
x x g x x x g x
x x x x
= ⇒ = ⇒
+ + + = + + +
⇒ + + = + +
Θέτω:
5
( ) 1 x x x κ = + +
4
( ) 5 1 0 ( ) ( ) "1 1" x x x x κ κ κ ′ = + > ⇒ ⇒ − ր
"1 1"
1 2 1 2
(2) ( ) ( ) x x x x
κ
κ κ
−
⇒ = ⇒ =
β) Για την ( ) x κ
| |
( )
. ( 1) (1) 0
( 1) 1
1,1 : ( ) 0
1,1 (1) 3
θ κ κ
κ
θ κ θ
κ συν κ
Β − <
− = −
⇒ ⇒∃ ∈ − ⊆ =
− =
ℝ
( ) ( )
( ) ( )
5
( ) 0
1 ( ) 1 ( )
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
x
f g g
f g g f g g
θ
κ θ
θ θ θ θ
θ κ θ θ θ θ
=
=
⇒ = + + + ⇒
= + ⇒ =
Για το g(θ): υπάρχει
0 0
: ( ) x g x θ ∈ = ℝ
Άρα
0 0
( ) f x x = , άρα
0 0 0
: ( ) x f x x ∃ ∈ = ℝ
γ) Έστω ότι υπάρχει εφαπτοµένη της / /
g
C xx στον ′ , δηλαδή
1 1
: ( ) 0 g θ θ ′ ∃ ∈ = ℝ
( ) ( ) ( )
( )
( )
( )
1
1
5
4
( ) 0
4
1 1 1 1
4 4
1 1 1
(1) ( ( )) ( ) (1) ( )
( ) ( ) 5 1 ( )
( ) ( ) 5 1 ( )
( ) 0 5 1 0 5 1 0
x
g
f g x x x g x
f g x g x x g x
f g g g
f g ά
θ
θ
θ θ θ θ
θ θ θ τοπο
=
′ =
′
′ ′
′ ′ ⇒ = + + + ⇒
′ ′ ′ ⋅ = + + ⇒
′ ′ ′ ⋅ = + + ⇒
′ ⋅ = + + ⇒ + =
2
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 2
2. Έστω οι συνεχείς συναρτήσεις , : f g → ℝ ℝ ώστε:
(1) (2) ... (2006) (1) (2) ... (2006) (1) f f f g g g + + + = + + + . Να αποδείξετε ότι υπάρχει
| |
0
1, 2006 x ∈ , ώστε:
0 0
( ) ( ) f x g x = .
ΛΥΣΗ
( ) ( ) ( ) ( ) 1 (1) (1) (2) (2) ... (2006) (2006) 0 (2) f g f g f g ⇒ − + − + + − =
Έστω: ( ) ( ) ( ) h x f x g x = − συνεχής στο | | 1, 2006 , άρα σύµφωνα µε θεώρηµα µέγιστης-
ελάχιστης τιµής | | ( ) , 1, 2006 m h x M x γιακαθε ≤ ≤ ∈
| |
| |
| |
( ) (2)
1 1, 2006 (1)
2 1, 2006 (2)
2006 (1) (2) ... (2006) 2006
...
2006 1, 2006 (2006)
m h M
m h M
m h h h M
m h M
+
∈ ⇒ ≤ ≤
∈ ⇒ ≤ ≤
⇒ ≤ + + + ≤ ⇒
∈∈ ⇒ ≤ ≤
2006 0 2006 0 m M m M ≤ ≤ ⇒ ≤ ≤
Άρα το 0 είναι ανάµεσα στη µέγιστη και στην ελάχιστη τιµή της ( ) h x , άρα είναι τιµή της ( ) h x ,
δηλαδή | |
0 0 0 0
1, 2006 : ( ) 0 ( ) ( ) x h x f x g x υπαρχει ∈ = ⇒ =
3.∆ίνεται µία συνάρτηση f συνεχής στο διάστηµα | | , a β τέτοια ώστε να ισχύει
( ) ( ) 0 f a f β ⋅ > . ∆ίνεται επιπλέον ότι υπάρχει µοναδικός αριθµός ( )
0
, x a β ∈ ώστε
( )
0
0 f x = . ∆είξτε ότι για κάθε | | , x a β ∈ ισχύει ( ) ( ) 0 f x f a ⋅ ≥ .
ΛΥΣΗ
Αφού θέλω για κάθε | | , x a β ∈ να ισχύει ( ) ( ) 0 f x f a ⋅ ≥ , τότε έστω ότι υπάρχει
| | , : ( ) ( ) 0 a f f a θ β θ ∈ ⋅ <
| |
( )
. .
1 1
( ) ( ) 0
, : ( ) 0
,
f f a
a f
f a
θ θ
ξ θ ξ
συνεχης στο θ
Β ⋅ <
⇒∃ ∈ =
Όµως,
| |
| )
. .
2 2
( ) ( ) 0
( ) ( ) 0
, ( ) 0
, ( ) ( ) 0
f f
f a f
f
f f f a
θ θ β
β
ξ θ β ξ
συνεχης στο θ β θ
Β ⋅ <
⋅ >
⇒ ⇒∃ ∈ ⋅ =
⋅ <
Άρα η f έχει δύο ρίζες διαφορετικές στο ( ) , a β , άτοπο.
3
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 3
4. Για µια συνεχή συνάρτηση | | : , f a β →ℝ δεχόµαστε ότι:
2
( ) f β β > . Να δείξετε ότι:
«αν
3 3
3 ( ) f x dx
β
α
β α < −
∫
, τότε η εξίσωση
2
( ) f x x = έχει λύση».
ΛΥΣΗ
Το
3 3
3
β α −
θυµίζει:
3
2
3
x
x dx
β
β
α
α
(
=
(
¸ ¸
∫
Θέτω:
2
( ) ( ) g x f x x = −
Αρκεί να υπάρχει | |
0 0
, : ( ) 0 x a g x β ∈ =
•
2 2
( ) ( ) 0 ( ) 0 f f g β β β β β > ⇒ − > ⇒ >
•
3 3
3 3
2 2
3 ( ) ( )
3
( ) ( ( ) ) 0
( ) 0
a
f x dx a f x dx
f x dx x dx f x x dx
g x dx
β β
α α
β β β
α α α
β
α
β
β
−
< − ⇒ < ⇒
⇒ < ⇒ − <
⇒ <
∫ ∫
∫ ∫ ∫
∫
Αφού ( ) g x : συνεχής και το ορισµένο ολοκλήρωµα είναι αρνητικό, τότε η g θα έχει
τουλάχιστον µία αρνητική τιµή στο | | , a β .
(Γιατί αν όλες οι τιµές ήταν θετικές, τότε και το ολοκλήρωµα θα ήταν θετικό, άτοπο).
Άρα, | | , : ( ) 0 a g υπαρχει ξ β ξ ∈ <
| |
( ) ( )
. .
0 0
( ) ( ) 0
, , : ( ) 0
,
g g
x a g x
g
θ β ξ
υπαρχει ξ β β
συνεχης στο ξ β
Β <
⇒ ∈ ⊆ =
5. Έστω ότι η συνάρτηση f είναι δύο φορές παραγωγίσιµη στο | | , a β και ( ) 0 f x ′ ≠ για
κάθε | | , x a β ∈ . Αν ( ) ( ) ( ) ( ) (1) f a f f f a β β ′ ′ ⋅ = ⋅ , να δείξετε ότι υπάρχει ένα τουλάχιστον
( ) , a ξ β ∈ τέτοιο ώστε: ( ) ( ) 0 f f ξ ξ ′′ ⋅ > .
ΛΥΣΗ
ά f f ί f ή f ί f ή υπ ρχειη παραγωγ σιµη συνεχ ς παραγωγ σιµη συνεχ ς ′′ ′ ′ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒ (παντα
στο | | , a β )
( ) 0
( )
( )
f x
f x ί ό
f x ή
διατηρε πρ σηµο
συνεχ ς
′ ≠
′ ⇒
′
4
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 4
( ) 0
( ) ( )
(1) ( ) ( ) ( ) ( ) (2)
( ) ( )
f x
f a f
f a f f f a
f a f
β
β β
β
′ ≠
′ ′ ⇒ = ⇒ =
′ ′
Θέτω: | |
( )
( ) ,
( )
f x
g x a
f x
στο β =
′
,g παραγωγίσιµη άρα:
( )
( )
( )
2
2 2
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( ) (3)
( ) ( )
f x f x f x
f x f x f x f x
g x g x
f x f x
′ ′′ − ⋅ ′ ′ ′′ −
′ ′ = ⇒ =
′ ′
(2)
( )
( )
( )
( ) ( )
( )
( )
( )
f a
g a
f a
g a g
f
g
f
β
β
β
β
=
′
⇒ =
=
′
| |
( ) ( )
. .
0 0
,
, , : ( ) 0
( ) ( )
Rolle
g
g ά x g x
g a g
θ
συνεχης στο α β
παραγωγισιµη στο α β υπ ρχει α β
β
′ ⇒ ∈ =
=
( )
( )
( )
( )
( )
2
0
2
(3)
0 0 0
0 2
0
( 0
2
0 0 0 0 0
0
( ( ) ( )
, : 0
(
( ( ) ( ) ( ) ( ) 0
f x
f x f x f x
ά x a
f x
f x f x f x f x f x
x
υπ ρχει β
ξ
′ >
′ ′′ − ⋅
⇒ ∈ =
′
′ ′′ ′′ ⇒ = ⋅ ⇒ ⋅ >
→
6. ∆ίνεται συνάρτηση f παραγωγίσιµη στο ℝώστε να ισχύει ( ) ( ) 0 (1) f x f x κ + + = , για
κάθε x ∈ℝ, όπου
*
κ ∈ℝ . Να αποδείξετε ότι η εξίσωση ( ) 0 f x ′ = έχει άπειρες
πραγµατικές λύσεις.
ΛΥΣΗ
(1)
(1) ( ) ( ) 0 ( ) ( )
(1) ( ) ( ) 0 ( 2 ) ( )
( 2 ) ( ) (2)
x x
x x
f x f x f x f x
f x f x f x f x
f x f x
κ
κ
κ κ κ κ
κ κ κ κ κ
κ
→ −
→ +
⇒ − + + − = ⇒ − = −
⇒ + + + + = ⇒ + = − + ⇒
⇒ + =
( ) ( )
2
(1) 2 2 0 ( ) ( 2 ) 0
( ) ( 2 ) 0 ( 2 ) ( ) (3)
(2), (3) ( 2 ) ( ) ( 2 ) (4)
x x
f x f x f x f x
f x f x f x f x
f x f x f x
κ
κ κ κ κ κ
κ κ
κ κ
→ −
⇒ − + + − = ⇒ − + − =
⇒ − + − = ⇒ − =
⇒ − = = +
Άρα η ( ) f x περιοδική µε περίοδο 2 T κ = .
0 (0) (2 ) x f f κ = ⇒ = , άρα
5
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 5
| |
( ) ( )
. .
0, 2
0, 2 0, 2 : ( ) 0
(0) (2 )
Rolle
f ή
f ί f
f f
θ
συνεχ ς στο κ
παραγωγ σιµη στο κ υπαρχει ξ κ ξ
κ
′ ⇒ ∈ =
=
(4) ( 2 )( 2 ) ( ) ( 2 )( 2 )
( 2 ) ( ) ( 2 )
f x x f x f x x
f x f x f x
κ κ κ κ
κ κ
′ ′ ′ ′ ′ ⇒ − − = = + +
′ ′ ′ ⇒ − = = +
Άρα η f ′ περιοδική µε περίοδο 2 T κ = .
Όµως, η f ′ έχει στο ( ) 0, 2κ ρίζα, δηλαδή σε µία περίοδο έχει ρίζα, άρα και σε κάθε άλλο
διάστηµα πλάτους 2κ θα έχει ρίζα (λόγω περιοδικότητας).
Άρα η ( ) 0 f x ′ = έχει άπειρες λύσεις, µία τουλάχιστον στο πλάτος κάθε περιόδου.
7. Έστω f συνάρτηση δύο φορές παραγωγίσιµη στο | | 1, 4 . Αν
(1) 1, (2) 2, (3) 3 f f f = > < και (4) 4 f = , να αποδείξετε ότι υπάρχει ( )
0
1, 4 x ∈ τέτοιο ώστε
0
( ) 0 f x ′′ = .
ΛΥΣΗ
(1) 1
(4) 4
f
f
= ¹
`
=
)
Με οδηγεί να θέσω: ( ) ( ) g x f x x = − , άρα ( ) ( ) 1 g x f x ′ ′ = −
(1) (1) 1 0
(4) (4) 4 0
(2) (2) 2 0
(3) (3) 3 0
g f
g f
g f
g f
= − =
= − =
= − >
= − <
| |
( )
. . (2) (3) 0
2, 3 : ( ) 0
2, 3
olzano g g
ά g
g
θ
υπ ρχει θ θ
συνεχης
Β ⋅ <
⇒ ∈ =
| |
( ) ( )
. .
1 1
1,
1, 1, : ( ) 0
(1) ( ) 0
Rolle
g ή
g ί ά g
g g
θ
συνεχ ς θ
παραγωγ σιµη θ υπ ρχει ξ θ ξ
θ
′ ⇒ ∈ =
= =
| |
( ) ( )
. .
2 2
, 4
, 4 , 4 : ( ) 0
( ) (4) 0
Rolle
g
g g
g g
θ
συνεχης θ
παραγωγισιµη θ υπαρχει ξ θ ξ
θ
′ ⇒ ∈ =
= =
6
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 6
| |
( ) ( ) ( )
1 2
. .
1 2 0 1 2 0
1 2
,
, , 1, 4 : ( ) 0
( ) ( )
R
g
g ά x g x
g g
θ
συνεχης ξ ξ
παραγωγισιµη ξ ξ υπ ρχει ξ ξ
ξ ξ
′
′ ′′ ⇒ ∈ ⊆ =
′ ′ =
8. Έστω , , a β γ ∈ℝ ώστε 3 3 0 a β γ + + = . Να αποδείξετε ότι
2
β αγ ≥ .
ΛΥΣΗ
2 2
0 β αγ β αγ ≥ ⇔ − ≥ : θυµίζει ∆ιακρίνουσα
2
4
2 2
α γ
β − ⋅
Θέτω:
2 2
( ) 4
2 2 2 2
a
f x x x
γ α γ
β µε β = + + ∆ = − ⋅
Θέτω:
2
3
( )
6 2 2
a x x
F x x β γ = + + , αρχική της ( ) f x .
(0) 0
(0) (1)
3 3 0
(1) 0
6 2 2 6 6
F
F F
a a
F
β γ β γ
=
⇒ =
+ +
= + + = = =
| |
( )
( )
( )
. .
0,1
( ) 0,1 : ( ) 0
0,1
( ) 0,1 : ( ) 0
(0) (1)
R
F
ά ά F
F
ά ά f
F F
θ
συνεχης
υπ ρχει ξ ενα τουλ χιστον ξ
παραγωγισιµη
υπ ρχει ξ ενα τουλ χιστον ξ
′ ∈ =
⇒
∈ =
=
Όµως η ( ) f x είναι τριώνυµο και έχει τουλάχιστον µία ρίζα, άρα
2 2
0 4 0
2 2
a
α γ
β β γ ∆ ≥ ⇒ − ⋅ ≥ ⇒ ≥
9. ∆ίνεται συνάρτηση : f → ℝ ℝ παραγωγίσιµη στο ℝ καθώς και το σύνολο των
µιγαδικών αριθµών
{ }
( ),
x
A e i f x x = + ⋅ ∈ℝ . Αν οι µιγαδικοί ( ) ( ) 1 , 1 i i κ λ + + ανήκουν στο
Α, όπου , 0 κ λ > µε κ λ ≠ , να αποδείξετε ότι υπάρχει θ ∈ℝ έτσι ώστε: ( ) ( ) f f θ θ ′ = .
ΛΥΣΗ
( ) 1 i A κ + ∈ άρα,
1 1
1
1
1 1 1
1
1
: ( ) (1 ) ( )
( ) (1)
( )
x x
x
x
x e if x i e if x i
e
e f x
f x
υπαρχει κ κ κ
κ
κ
∈ + = + ⇒ + = +
=
⇒ ⇒ =
=
ℝ
( ) 1 i A λ + ∈ άρα,
7
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 7
2
2 2
2 2 2
2
: ( ) (1 ) ( ) (2)
( )
x
x x
e
x e if x i e f x
f x
λ
υπαρχει λ
λ
=
∈ + = + ⇒ ⇒ =
=
ℝ
1
1 2
2
1
1 2
2
( )
1
( ) ( )
(1), (2)
( )
1
x
x x
x
f x
f x f x
e
f x e e
e
=
⇒ ⇒ =
=
Θέτω:
( )
( )
x
f x
g x
e
=
2
( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( ) (3)
( )
x x
x x
f x e f x e f x f x
g x g x
e e
′ ′ ⋅ − ⋅ −
′ ′ = ⇒ =
1
2
1
1
1 2
2
2
( )
( )
( ) ( )
( )
( )
x
x
f x
g x
e
g x g x
f x
g x
e
=
⇒ =
=
| |
( )
1 2
(3) .
1 2 1 2
1 2
,
( , ) , : ( ) 0 ( ) ( )
( ) ( )
Rolle
g x x
g x x ά g f f
g x g x
θ
συνεχης
παραγωγισιµη υπ ρχειθ ξ ξ θ θ θ ′ ′ ⇒ ∈ ⊆ = ⇒ =
=
ℝ
10. Έστω : f → ℝ ℝ παραγωγίσιµη συνάρτηση µε ( ) ( ) 1 (1) f x f x ′ ⋅ − = για κάθε x ∈ℝ. Αν
(0) 1 f = , να αποδείξετε ότι:
α) ( ) ( ) 1 f x f x ⋅ − = για κάθε x ∈ℝ
β) ( )
x
f x e = για κάθε x ∈ℝ
γ) Η
f
C εφάπτεται στην ευθεία : 1 y x ε = +
ΛΥΣΗ
α) (1) ( ) ( ) 1 (2)
x x
f x f x
→−
′ ⇒ − ⋅ =
( )
( )
(1), (2) ( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( ) ( ) 0
( ) ( ) ( ) ( ) 0
( ) ( ) 0
( ) ( )
f x f x f x f x
f x f x f x f x
f x f x f x f x
f x f x x
f x f x c
για καθε
′ ′ ⇒ ⋅ − = − ⋅
′ ′ ⇒ ⋅ − − ⋅ − =
′
′ ⇒ ⋅ − + ⋅ − =
′
⋅ − = ∈
⇒ ⋅ − =
ℝ
0 (0) ( 0) 1 x f f c c = ⋅ − = ⇒ =
Άρα, ( ) ( ) 1 (3) f x f x ⋅ − = , άρα ( ) 0, ( ) 0 f x f x ≠ − ≠
8
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 8
β)
1
(3) ( )
( )
f x
f x
⇒ − =
1
0
1 1
1
(2) ( ) 1 ( ) ( ) ( )
( )
0: (0) 1
x
f x f x f x x f x C e
f x
x f C e C
για καθε ′ ′ ⇒ = ⇒ = ∈ ⇒ =
= = ⋅ ⇒ =
ℝ
Άρα ( )
x
f x e =
γ) Έστω ( )
0 0
, ( ) A x f x το σηµείο επαφής. Η εξίσωση της εφαπτοµένης είναι:
0
0
( )
x
f x e = ,
0
0
( )
x
f x e ′ = .
( )
1 0 0 0 0 0 0 0
: ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) y f x f x x x y f x x f x x f x ε ′ ′ ′ − = − ⇒ = − +
Όµως,
2
: 1 y x ε = + . Πρέπει
1 2
ε ε ≡
0
0 0
0 0
0 0
0 0 0 0
( ) 1 1 0
( ) ( ) 1 1 0 1 0 1 1
x
x x
f x e x
f x x f x e x e e e ύ ισχ ει
′ = = ⇔ =
⇔
′ − + = − + = ⇔ − ⋅ + = ⇔ + =
Άρα η 1 y x = + εφάπτεται στο
( ) ( )
0
0, 0,1 e =
11. Έστω η συνάρτηση f ορισµένη και συνεχής στο | | , a β και παραγωγίσιµη στο ( ) , α β
µε ( ) ( ) f a f β = . Να αποδείξετε ότι υπάρχουν ( )
1 2
, ,..., , a
ν
ξ ξ ξ β ∈ , ώστε
1 2
( ) ( ) ... ( ) 0 (1) f f f
ν
ξ ξ ξ ′ ′ ′ + + + =
ΛΥΣΗ
Επειδή θέλω ν τιµές
i
ξ για να ισχύει η (1) χωρίζω το | | , a β σε ν διαστήµατα πλάτους
β α
ν
−
το
καθένα.
Πρέπει: x
β α β α
β α
ν ν
− − | |
− + =
|
\ ¹
9
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 9
1
1
1
1 1
x
x
x
x
x x
β α β α
β α
ν ν
β α β α
α β
ν ν
β α
β α
ν ν
ν
ν ν
ν ν
− −
⇒ − − =
− −
⇒ − = + −
− | |
⇒ − = − −
|
\ ¹
− −
⇒ = ⇒ − = − ⇒ = −
Η f σε καθένα από τα ν αυτά κλειστά διαστήµατα είναι συνεχής.
Η f σε καθένα από τα ν αυτά ανοικτά διαστήµατα είναι παραγωγίσιµη σύµφωνα µε θ.Μ.Τ.
( )
1 1
2 2
3 3
( ) ( )
, : ( )
( 2 ) ( )
, 2 : ( )
( 3 ) ( 2 )
2 , 3 : ( )
...
( ) (
1 , : ( )
f a f a
a a f
f a f a
a a f
f a f a
a a f
f f a
a f
ν ν
β α
β α
ν
ξ ξ
β α
ν
ν
β α β α
β α β α
ν ν
ξ ξ
β α
ν ν
ν
β α β α
β α β α
ν ν
ξ ξ
β α
ν ν
ν
β ν
β α
ξ ν β ξ
ν
−
+ −
− | |
′ ∃ ∈ + =
|
−
\ ¹
− −
+ − +
− − | |
′ ∃ ∈ + + =
|
−
\ ¹
− −
+ − +
− − | |
′ ∃ ∈ + + =
|
−
\ ¹
− +
− | |
′ ∃ ∈ + − =
|
\ ¹
( ) 1 )
β α
ν
β α
ν
+
⇒
−
−
−
( )
1 2
1 2
( ) ( ) ... ( )
( ) 2 ... ( ) 1
( ) ( ) 0
( ) ( ) ... ( ) 0
f f f
f a f f f a f f a
f f a
f f f
ν
ν
ξ ξ ξ
β α β α β α β α
α α β ν
ν ν ν ν
β α
ν
β
ξ ξ ξ
β α β α
′ ′ ′ + + + =
− − − − | | | | | | | |
+ − + + − + + + − + −
| | | |
\ ¹ \ ¹ \ ¹ \ ¹
=
−
−
′ ′ ′ + + + = = =
− −
10
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 10
12. ∆ίνεται συνάρτηση f δύο φορές παραγωγίσιµη στο | | , a β , τέτοια ώστε ( ) 0 f β ′ = . Αν
( ) 0 f β ′′ > , να αποδείξετε ότι υπάρχει διάστηµα | | , a β ∆ ⊂ στο οποίο η f είναι γνησίως
φθίνουσα.
ΛΥΣΗ
ά f f f f f υπ ρχει παραγωγισιµη συνεχης παραγωγισιµη συνεχης ′′ ′ ′ ⇒ ⇒ ⇒ ⇒
( ) 0
( ) ( ) ( )
( ) 0 lim 0 lim 0
f
x x
f x f f x
f
x x
β
β β
β
β
β β
− −
′ =
→ →
′ ′ ′ −
′′ > ⇒ > ⇒ >
− −
Άρα η
( )
0
f x
x β
′
>
−
κοντά στο β.
∆ηλαδή ( ) 0: , ά x υπ ρχει δ για καθε β δ β > ∈ − να ισχύει
( )
0
f x
x β
′
>
−
.
∆ηλαδή ( ) , x β δ β ∀ ∈ − να ισχύει ( ) 0 f x ′ < αφού 0 x β − < , δηλ. ( ) ( ) 0 , f x x β δ β ′ < ∀ ∈ −
και επειδή η f είναι συνεχής, έχω | | ( ) , f x x γιακαθε β δ β ∈ − ւ .
13. ∆ίνεται το ολοκλήρωµα
1
x
x x
I dx
e
π
π
ηµ
−
=
+
∫
. Να αποδειχθεί ότι:
i)
1
x
x
xe x
I dx
e
π
π
ηµ
−
=
+
∫
και ii) I π =
ΛΥΣΗ
i) Θέτω: ( ) x y ά x a y π π γενικ β = − − = + −
Άρα x y dx dy dy dx = − ⇒ = − ⇒ = −
x y y
x y y
π π π
π π π
= − ⇒ − = − ⇒ =
= ⇒ = − ⇒ = −
Άρα ( )
( ) ( ) ( )
1
1 1
1
x y
y
y y
x x y y
I dx dy dy
e e
e
π π π
π π π
ηµ
ηµ ηµ
−
−
− −
− −
− −
= = − = =
+ +
+
∫ ∫ ∫
1 1 1
y x
y y x
y
y y ye y xe x
dy dy dx
e e e
e
π π π
π π π
ηµ ηµ ηµ
− − −
= = =
+ + +
∫ ∫ ∫
ii)
1
2
1
1
x x
x x
x
x x
I dx
x x xe x e
I dx
e xe x
I dx
e
π
π π
π
π
π
ηµ
ηµ ηµ
ηµ
+
−
−
−
=
+ +
⇒ =
+
=
+
∫
∫
∫
11
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 11
( ) ( ) ( )
( ) ( )
( ) ( ) | |
(1 )
2 2
1
2 2
2 ( ) ( )
2 ( 1) ( 1)
2 ( ) 2 2
x
x
x x e
I dx I x xdx
e
I x x dx I x x x dx
I xdx
I x
I I I
π π
π π
π π π
π π π
π
π
π
π
ηµ
ηµ
συν συν συν
π συνπ π συν π συν
π π ηµ
π π ηµπ ηµ π π π
− −
− − −
−
−
+
⇒ = ⇒ =
+
′
′ ⇒ = − ⇒ = − − − (
¸ ¸
⇒ = − − − − − +
⇒ = − − + − − +
⇒ = + + − − ⇒ = ⇒ =
∫ ∫
∫ ∫
∫
14. Να αποδειχθεί ότι:
/ 2
0
( )
( ) ( ) 4
x
x x
x
I dx
x x
συν
π
ηµ συν
ηµ π
συν ηµ
= =
+
∫
.
ΛΥΣΗ
Θέτω:
2
x y dx dy dy dx
π
= − ⇒ = − ⇒ = −
0 0
2 2
0
2
2 2
x y y
x
y y
π π
π
π π
| |
= = − ⇒ =
|
⇒ |
=
|
= − ⇒ =
|
\ ¹
2
2
x y y
x y x
π
ηµ ηµ συν
π
συν συν ηµ
| |
= − =
|
\ ¹
| |
= − =
|
\ ¹
Άρα,
( )
( ) ( )
( )
0
/ 2
y
y y
y
I dy
y y
ηµ
συν ηµ
π
συν
ηµ συν
= − ⇒
+
∫
( )
( ) ( )
/ 2
0
y
y y
y
I dy
y y
ηµ
π
συν ηµ
συν
ηµ συν
=
+
∫
( )
( ) ( )
( )
( ) ( )
( )
( ) ( )
/ 2
0
( )
/ 2
0
/ 2
0
( )
2
x
x x
x
x
x x
x
x x
x
I
x x
x x
I dx
x x
x
ό I dx
x x
ηµ
π
συν ηµ
ηµ
συν
π
συν ηµ
συν
π
συν ηµ
συν
ηµ συν
συν ηµ
ηµ συν
ηµ
µως
ηµ συν
+
=
+
+
⇒ =
+
=
+
∫
∫
∫
/ 2
0
2 2 0
2 4
I dx I I
π
π π
⇒ = ⇒ = − ⇒ =
∫
12
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 12
15. Έστω η συνάρτηση f παραγωγίσιµη στο ℝ, µε
2
( ) f x x ′ > για κάθε x ∈ℝ. Να
αποδείξετε ότι η εξίσωση
2
1
( ) 1
2
f x x x = − + , έχει ακριβώς µία λύση στο ℝ.
ΛΥΣΗ
Θέτω:
2
1
( ) ( ) 1
2
g x f x x x = − + −
Αρκεί η εξίσωση ( ) 0 g x = να έχει µοναδική λύση στο ℝ.
Επειδή
2 2
( ) ( ) 0 f x x x f x x x ′ ′ > ∀ ∈ ⇒ − > ∀ ∈ ℝ ℝ
3 3
( ) 0 ( ) 0
3 3
x x
f x x f x x
′ ′
| | | |
′ ⇒ − > ∀ ∈ ⇒ − > ∀ ∈
| |
\ ¹ \ ¹
ℝ ℝ
Άρα η συνάρτηση
3
( )
3
x
f x − είναι γνησίως αύξουσα στο ℝ.
( ) ( ) 1 g x f x x ′ ′ = − +
Επειδή
2 2 2
( ) ( ) 1 1 ( ) 1 f x x f x x x x g x x x ′ ′ ′ > ⇒ − + > − + ⇒ > − +
Όµως
2
1 0 x x x − + > ∀ ∈ℝ (τριώνυµο µε 0 ∆ < ) τότε
( ) 0 g x x ′ > ∀ ∈ℝ, άρα ( ) g x ր στο ℝ.
• Για
3
( ) ( )
3 3
3
0
0 ( ) (0) ( ) (0)
3 3
x
h x f x
x
x h x h f x f
= −
> ⇒ > ⇒ − > −
ր
( )
3
( ) (0) 0,
3
x
f x f x ⇒ > + ∀ ∈ +∞
Όµως
3
lim
3
x
x
→+∞
= +∞, άρα lim ( )
x
f x
→+∞
= +∞
• Για
3 3
( )
0
0 ( ) (0) ( ) (0)
3 3
h x
x
x h x h f x f < ⇒ < ⇒ − < −
ր
3
( ) (0)
3
x
f x f ⇒ < +
3
lim
3
x
x
→−∞
= −∞, άρα lim ( )
x
f x
→−∞
= −∞
Έχω ( ) g x րστο ℝ άρα
( )
( ) ( ) lim ( ), lim ( )
x x
g g f x f x
→−∞ →+∞
∆ = = ℝ
( ) g x συνεχής στο ℝ ( ) g ⇒ ∆ = ℝ
0 ( ) g ∈ ∆ άρα η ( ) 0 g x = έχει µοναδική ρίζα στο ℝ λόγω µονοτονίας της ( ) g x .
13
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 13
16. ∆ίνεται συνάρτηση f παραγωγίσιµη στο | | , a β καθώς και οι µιγαδικοί αριθµοί της
µορφής ( ) Zx x i f x = + ⋅ , ( ) Wx x i f x ′ = + ⋅ , όπου | | , x a β ∈ . Αν ισχύει Im( ) Im( ) Za Zβ = , να
αποδείξετε ότι υπάρχουν ( )
1 2
, , a θ θ β ∈ , τέτοια ώστε
1 2 1 2
W W W W
θ θ θ θ
+ = + .
ΛΥΣΗ
Im( ) Im( ) ( ) ( ) (1) Za Z f a f β β = ⇒ =
Αρκεί:
( ) ( )
1 2 1 2
1 1 2 2 1 1 2 2
1 2 1 2
1 2 1 2
1 2 1 2
( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( ) ( )
2 ( ) 2 ( ) 0 ( ) ( ) 0
W W W W
if if if if
f f i f f i
f f f f
f f f f
θ θ θ θ
θ θ θ θ θ θ θ θ
θ θ θ θ
θ θ θ θ
θ θ θ θ
+ = + ⇔
′ ′ ′ ′ ⇔ + + + = − + −
′ ′ ′ ′ ⇔ + = − −
′ ′ ′ ′ ⇔ + = − −
′ ′ ′ ′ ⇔ + = ⇔ + =
( )
( )
1 1
. .
2 2
( ) ( )
2
, , : ( ) 2 , , ,
2 2 2
( ) ( )
, , ,
2
2 2
, , : ( ) 2
2
a
f f a
a a a
a a f f a
a a a
f f
f a
a
a f
θ
β
β β β
θ β θ συν β
β α
β β β
β
παραγ β
β
θ β β θ
β α
Π
+
−
+ + + | | ( (
′ ∃ ∈ ⊆ =
|
( (
−
\ ¹ ¸ ¸ ¸ ¸
⇒
+ + + | | | |
−
| |
+ | |
\ ¹ \ ¹
′ ∃ ∈ ⊆ =
|
−
\ ¹
1
1 2
1
( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( )
2 2
( ) ( ) 2 2
( ) ( ) 0
2 2 0
a a
f f a f f
f f a
f f
f f
β β
β
β
θ θ
β α β α
β β
β α β α
+
+ +
− + −
−
′ ′ ⇒ + = = =
− −
−
= = =
− −
7. Αν 0 a > και η εξίσωση
1
x
x e a = ⋅ έχει θετική λύση, να βρεθεί η µικρότερη τιµή του α.
ΛΥΣΗ
Έστω
0
0 x > η θετική λύση της εξίσωσης, τότε
0
1
0
x
x e a = ⋅ ⇒
( )
( )
0 0
0 0
1/ 1/
0 0
0 0
0 0
(ln 1)
0 0
ln ln ln ln ln
1 ln
ln 1 ln ln 1
ln ln 1
x x
x x
x e a x e a
a
x a x
x x
a x x a e
−
⇒ = ⋅ ⇒ = + ⇒
⇒ = + ⇒ = − ⇒
⇒ = − ⇒ =
Θέλω τη µικρότερη τιµή του α, άρα αρκεί να βρω την µικρότερη τιµή του
0 0
(ln 1) x x
e
−
.
Θέτω:
(ln 1)
( )
x x
f x e
−
= ( ) 0,
f
D = +∞
14
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 14
| |
(ln 1)
(ln 1) (ln 1)
(ln 1)
0
(ln 1)
( ) (ln 1) (ln 1 1)
( ) ln
( ) 0 ln 0 ln 0 1
x x
x x x x
x x
e
x x
f x e x x e x
f x e x
f x e x x x
−
− −
−
≥
−
′
′ = ⋅ − = ⋅ − + ⇒
′ ⇒ = ⋅
′ ≥ ⇒ ⋅ ≥ ⇒ ≥ ⇒ ≥
( )
( )
1 ( ) (1)
( ) (1)
1 ( ) (1)
f x
f x
x f x f
f x f
x f x f
≥ ⇒ ≥
⇒ ≥
< ⇒ >
ր
ւ
Άρα
1(ln1 1) 1
1
min ( ) (1) min ( ) f x f f x e e
e
− −
= ⇒ = = = . Άρα
1
min a
e
= .
18. Έστω η συνάρτηση f µε τύπο
( )
2 2 2 2
( ) 36 9 , f x a x a x x x συν = + + ∈ℝ όπου 0 a ≥
σταθερά. Αν η συνάρτηση f παρουσιάζει ελάχιστο στο σηµείο
0
x x = , τότε:
α) Να αποδείξετε ότι:
( )
2
2 0
0 0 2
72
2 18
9
a x
a x x
a
ηµ + =
+
β) Αν
0
0 x = , να βρεθεί ο α.
ΛΥΣΗ
α)
0
.
0 0
0
( ) 0 (1)
Fermat
f ά x
x ό f x
x ί
θ
ελ χιστο στο
το εσωτερικ του
στο παραγωγ σιµη
′ ⇒ = ℝ
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( )
( ) ( )
( )
0
2 2 2 2
2 2 2 2
0 0 0 0 0 0
1
2 2 2
0 0 0
2
2 0
0 0 2
( ) 72 2 9 9 9
( ) 72 2 9 9 9
0 72 2 9 9
72
2 18
9
x x
f x a x a x x a x x a
f x a x a x x a x x a
a x a x x a
a x
a x x
a
συν ηµ
ηµ συν
ηµ
ηµ
=
( ′ = + + ⋅ − + ⋅ +
¸ ¸
( ′ ⇒ = − + + ⋅ +
¸ ¸
⇒ = − + ⋅ +
⇒ + =
+
β)
( )
2
2
0 2
72 0
0 2 0 18 0 0 0
9
a
x a
a
ηµ
⋅
= ⇒ ⋅ + ⋅ = ⇔ =
+
, ισχύει.
15
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 15
( )
2
2 0
0 0 2
2
2 2
0 2
0 2 2 2
72
2 18 1 1
9
72
9 9
1 0 9 0
9 72 72
a x
a x x
a
a x
a a
x a ύ ά a
a a a
ηµ
ισχ ει για κ θε
+ ≤ ⇒ ≤
+
+ +
⇒ ≤ ⇒ ≤ ⇒ ≤ ⇒ + ≥ ∈
+
ℝ
19. Έστω οι πραγµατικοί αριθµοί a, b, c, d έτσι ώστε:
(1) 0 a b c d − + − + <
(2) 0 d >
(3) 0 a b c d + + + <
Να δειχτεί ότι
2
3 b ac ≥ .
(Υπόδειξη: Να θεωρηθεί το πολυώνυµο
3 2
( ) f x ax bx cx d = + + + και να δειχτεί ότι έχει
ρίζες στα διαστήµατα ( ) 1, 0 − και ( ) 0,1 ).
ΛΥΣΗ
3 2
2
( )
( ) 3 2
f x ax bx cx d
f x ax bx c
= + + +
′ = + +
( 1) 0
( 1) (0) 0
(0) 0
(0) 0
(0) (1) 0
(1) 0
f a b c d
f f
f d
f d
f f
f a b c d
− = − + − + <
⇒ − ⋅ <
= >
= >
⇒ ⋅ <
= + + + >
| |
( )
| |
( )
. .
1 1
. .
2 2
1, 0
1, 0 : ( ) 0
( 1) (0) 0
0,1
0,1 : ( ) 0
(0) (1) 0
f
f
f f
f
f
f f
θ
θ
συν
ξ ξ
συν
ξ ξ
Β
Β
−
⇒∃ ∈ − =
− ⋅ <
⇒∃ ∈ =
⋅ <
| |
( ) ( )
1 2
. .
1 2 1 2
1 2
,
, , : ( ) 0
( ) ( )
R
f
f f ά έ
f f
θ
συν ξ ξ
παρ ξ ξ ξ ξ ξ ξ τουλ χιστον να ξ
ξ ξ
′ ⇒∃ ∈ =
=
Η ( ) f x ′ είναι τριώνυµο, έχει τουλάχιστον µία ρίζα, άρα
2 2 2
0 (2 ) 4 3 0 4 12 0 3 b a c b ac b ac ∆ ≥ ⇒ − ⋅ ⋅ ≥ ⇒ − ≥ ⇒ ≥
16
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 16
20. Να βρεθεί η συνεχής συνάρτηση | | : 0,1 f →ℝ , για την οποία ισχύει:
( )
1
2
0
1
( ) ( )
12
x f x f x dx ⋅ − =
∫
.
ΛΥΣΗ
( ) ( )
1 1
2 2
0 0
2 2
1
2
0
2
2
1 1
0 0
1
2 2
2 3
1 1 1
0 0 0
0
1 1
( ) ( ) ( ) ( )
12 12
1
( ) 2 ( )
2 2 2 12
1
( )
2 4 12
1 1
( ) ( )
2 4 12 2 12 12
x f x f x dx f x xf x dx
x x x
f x f x dx
x x
f x dx dx
x x x x
f x dx dx f x dx
⋅ − = ⇒ − = −
| |
| | | |
⇒ − ⋅ + − = −
|
| |
|
\ ¹ \ ¹
\ ¹
| |
⇒ − − = −
|
\ ¹
(
| | | |
⇒ − = − ⇒ − = −
| | (
\ ¹ \ ¹
¸ ¸
∫ ∫
∫
∫ ∫
∫ ∫ ∫
2
( ) 0
2
2
1
0
( ) 0 ( ) 0 ( )
2 2 2
x
f x
x x x
f x dx f x f x
| |
− ≥
|
\ ¹
| |
⇒ − = ⇒ − = ⇒ =
|
\ ¹
∫
21. ∆ίνεται η συνάρτηση f µε
2
( ) ,
1
x
e
f x x
x
= ∈
+
ℝ .
α) Να αποδειχθεί ότι η συνάρτηση F µε
0
( ) ( )
x
F x f t dt =
∫
είναι γνησίως αύξουσα στο ℝ,
αν ( ) 0 f x > .
β) Να λυθεί η εξίσωση ( ) 0
x
x
f t dt
ηµ
=
∫
.
ΛΥΣΗ
α)
0
( ) ( )
x
f t ή f t dt συνεχ ς παραγωγισιµη ⇒
∫
( ) ( ) 0 ( ) F x f x x F x στο ′ = > ∀ ∈ ⇒ ℝ ր ℝ
β)
0 0
( ) 0 ( ) ( ) 0
x x x
x
f t dt f t dt f t dt
ηµ
ηµ
= ⇒ − + =
∫ ∫ ∫
( ) ( ) 0 ( ) ( )
0
F
F x F x F x F x
x x x ό
x ύ x x
ηµ ηµ
ηµ µοναδικ
ισχ ει ηµ
⇒ − + = ⇒ = ⇒
= ⇒ =
∀ ∈ ≤
ր
ℝ
Και η ισότητα ισχύει µόνο για 0 x =
17
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 17
Β΄ τρόπος
( ) 0
( ) 0
f t
x
x
f t dt x x
ηµ
ηµ
>
= ⇒ =
∫
22. ∆ίνεται η συνάρτηση f µε τύπο:
( )
3
2
( ) 2 3 3
3
x
x
f x x x e x = − + − − +
α) Να µελετηθεί η f ως προς την µονοτονία και τα ακρότατα και να αποδειχθεί ότι είναι:
( ) 0 f x > για κάθε x ∈ℝ.
β) Να βρεθεί ο γεωµετρικός τόπος των σηµείων ( , ) M a β = για τα οποία ισχύει
2
2
2
4
( ) 0
y y
x x
f t dt
−
−
=
∫
ΛΥΣΗ
α)
2 2
( ) (2 2) ( 2 3) 1
x x
f x x e x x e x ′ = − + − + − −
2 2 2
2
( ) ( 1) ( 1) ( ) ( 1) ( 1)
( ) 0 ( 1) ( 1) 0 1 0
x x
x x
f x e x x f x e x
f x e x e x
′ ′ = + − + ⇒ = − ⋅ +
′ ≥ ⇒ − ⋅ + ≥ ⇒ ≥ ⇒ ≥
( ) ( | , 0 ( ) 0 ( ) , 0 x f x f x στο ′ ∈ −∞ ⇒ < ⇒ −∞ ւ
( ) | ) 0, ( ) 0 ( ) 0, x f x f x στο ′ ∈ +∞ ⇒ > ⇒ +∞ ր
0 ( ) (0) ( ) (0) ( ) 6
( ) 0
0 ( ) (0)
f
f
x f x f f x f x f x x
Ά f x x
x f x f
ρα
≥ ⇒ ≥ ≥ ∀ ∈ ⇒ ≥ ∀ ∈
⇒
> ∀ ∈
< ⇒ >
ր
ց
ℝ ℝ
ℝ
β)
2
2
( ) 0
2
2 2
4
( ) 0 2 4
f t
y y
x x
f t dt y y x x
>
−
−
= ⇔ − = − ⇔
∫
( )
2 2
2 2
4 2 0
4, 2, 0
4 16 4 20 0
, 2,1
2 2
20
5
2
x y x y
A B
A B ύ
A B
K K
R R
κ κλος
⇔ + − − =
= − = − Γ =
+ − Γ = + = >
− − | |
→
|
\ ¹
= ⇒ =
18
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 18
23. 1) Να αποδειχθεί ότι για µια συνάρτηση : f → ℝ ℝ ισχύει: ( ) ( ) ( )
x
f x f x f x ce ′ = ⇔ = ,
όπου c σταθερά.
2) α) Να βρεθεί η θετική και παραγωγίσιµη στο ℝ συνάρτηση f για την οποία ισχύει:
( )
2
2
1
( )
( ) 1 1 (1)
1
x
f t
f x x dt x
t
(
= + + ∀ ∈
(
+
¸ ¸
∫
ℝ
β) Να µελετηθεί η f ως προς την µονοτονία και να αποδειχθεί ότι η γραφική
παράσταση (c) διαθέτει δύο σηµεία καµπής τα οποία ας σηµειώσουµε µε Α και Β.
γ) Να βρεθεί το εµβαδόν του χωρίου που οριοθετείται από την (c) και το ευθύγραµµο
τµήµα ΑΒ.
ΛΥΣΗ
1) ( ) ( ) ( ) ( ) 0 ( ) ( ) 0
x x x
f x f x f x f x f x e f x e e ′ ′ ′ = ⇒ − = ⇒ ⋅ − ⋅ = ⋅ ⇒
2 2
( ) ( ) ( ) 0 ( )
0
( ) ( )
( )
( )
x x
x x x
x
x
f x e f x e f x
x
e e e
f x
c f x c e x
e
′
′ ′ ⋅ − ⋅ | |
⇒ = ⇒ = ∀ ∈
|
\ ¹
⇒ = ⇒ = ⋅ ∀ ∈
ℝ
ℝ
Επαλήθευση: ( ) ( ) ( )
x
f x ce ά f x f x ρα ′ ′ = =
2)
2
2 2
1
2
1
( )
( ) ( )
1
(1) 1
( ) 1 1
1
x
x
f t
ή
f x f t
t
dt
f t x t
dt
t
συνεχ ς
παραγ
| |
|
+
⇒ = + ⇒ |
+ +
|
|
+ \ ¹
∫
∫
2 2 2 2
1
(1)
2
1 1 1
1 1 2
2
( ) ( ) ( ) ( )
1
1 1 1 1
( )
1
(1) 1 (1) (1 1)(1 0) (1) 2
(1) 2
1 1 2
( )
( ) ( 1)
1
x
x
x x
f x f t f x f x
dt
x t x x
f x
c e
x
x f f
f
Ά c e c e c e
f x
ά e e f x e x
x
ρα
ρα
−
− −
′ ′ ′
| | | | | | | |
⇒ = + ⇒ =
| | | |
+ + + +
\ ¹ \ ¹ \ ¹ \ ¹
⇒ = ⋅
+
⇒ = ⇒ = + + ⇒ =
= ⋅ ⇒ = ⋅ ⇒ =
+
= ⋅ ⇒ = +
+
∫
1 2 1 1 2
1 2
( ) ( 1) 2 ( ) ( 1 2 )
( ) ( 1) 0
x x x
x
f x e x e x f x e x x
f x e x x
− − −
−
′ ′ = + + ⋅ ⇒ = + − ⇒
′ ⇒ = − ≥ ∀ ∈ℝ
19
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 19
Και η ισότητα ισχύει για 1 x = µόνο, άρα ( ) f x րστο ℝ.
1 2 1 1 2
1 2
2 2
( ) ( 1) 2( 1) ( 2 1 2 2)
( ) ( 1)
( ) 0 1 0 1 1 1
x x x
x
f x e x e x e x x x
f x e x
f x x x x ή x
− − −
−
′′ = − + ⋅ − = − + + − ⇒
′′ ⇒ = −
′′ ≥ ⇒ − ≥ ⇔ ≥ ⇒ ≥ ≤ −
( )
( )
1, ( 1) .
1, (1) .
f
f
στο σ κ
στο σ κ
Α − −
Β
: ( ) ( 1) ...
B A
A A
B A
y y
AB y y x x y f
x x
−
− = − ⇒ − − =
−
Στο διάστηµα ανάµεσα στα σ.κ. Α, Β η f είναι κοίλη, άρα ( ) 0
f
C AB f x AB ≥ ⇒ − ≥
( )
1 1
1 1
( ) ( ) ... E f x AB dx f x AB dx
− −
= − = − =
∫ ∫
24. Θεωρούµε τη συνάρτηση f που ορίζεται από τον τύπο:
1
( )
t
x
e
f x dt
t
=
∫
, για κάθε
0 x ≥ .
1) Να καθοριστούν οι τιµές της µεταβλητής x για τις οποίες είναι ( ) ln f x x ≥ .
2) Να προσδιοριστεί (εφόσον υπάρχει) το όριο:
1
lim
t x
x
x
e
dt
t
−
→+∞
∫
.
ΛΥΣΗ
1) Θέτω: ( ) ( ) ln g x f x x = − . Αρκεί να λύσω την ( ) 0 g x ≥ .
1 1 1
( ) ( )
x x
e e
g x f x
x x x x
−
′ ′ = − = − = µε (1) 0 g =
( ) 0 0 g x x ′ ≥ ⇒ ≥
1 ( ) (1) ( ) 0
1 ( ) (1) ( ) 0
x g x g g x
x g x g g x
≥ ⇒ ≥ ⇒ ≥
< ⇒ < ⇒ <
Άρα η ( ) g x έχει λύση µόνο για 1 x ≥ .
20
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 20
2)
1
1 1 1
( )
lim lim lim lim lim
t
x
t x t t
x x x
x x
x x
x x x x x
e
dt
e e e f x
t
dt e dt e dt
t t t e e
−
− −
→+∞ →+∞ →+∞ →+∞ →+∞
= ⋅ = = =
∫
∫ ∫ ∫
1 1
1 ( ) ln
t t t
x x
e e e
ή dt dt ή
t t t
x έ f x x
συνεχ ς παραγ συνεχ ς
ια χω
| |
⇒ ⇒
|
\ ¹
Γ ≥ ≥
∫ ∫
Επειδή lim ln lim ( )
x x
x ό f x τ τε
→+∞ →+∞
= +∞ = +∞
Άρα,
( ) ( ) 1
lim lim lim lim 0
( )
x
x x x
x x x x
e
f x f x
x
e e e x
∞
∞
→+∞ →+∞ →+∞ →+∞
′
= = = =
′
25. Αν f συνεχής στο | | 0,1 , να βρείτε την ελάχιστη τιµή της παράστασης
( )
1 1 1
0 0 0
( ) ( ) ( ) f x f y dy dx f x dx −
∫ ∫ ∫
.
ΛΥΣΗ
( ) ( )
1 1 1 1 1 1
0 0 0 0 0 0
1 1 1
0 0 0
1 1 1 1
0 0 0 0
2
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( ) ( ( ) )
f x f y dy dx f x dx f x f y dy dx f x dx
f y dy f x dx f x dx
f x dx f x dx f x dx f x dx κ
κ κ κ κ κ
− = − =
= ⋅ − =
= ⋅ − = =
= ⋅ − = −
∫ ∫ ∫ ∫ ∫ ∫
∫ ∫ ∫
∫ ∫ ∫ ∫
Τριώνυµο µε 1 0 a = > , άρα η ελάχιστη τιµή είναι:
2
( 1) 4 1 0 1
4 4 1 4 a
∆ − − ⋅ ⋅
− = − = −
⋅
26. Αν µια συνάρτηση f είναι συνεχής και γνησίως φθίνουσα στο ℝκαι
3
( ) ( )
x
x
g x f t dt
+
=
∫
, να δείξετε ότι η g είναι γνησίως φθίνουσα στο ℝ.
ΛΥΣΗ
3
0 0
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( 3)
3 ( ) ( 3) ( 3) ( ) 0
( ) 0 , ( )
x x
f
g x f t dt f t dt
g x f x f x
x x f x f x f x f x
g x x ά g x
ια
ρα στο
+
= − +
′ = − + +
Γ < + ⇒ > + ⇒ + − <
′ ⇒ < ∀ ∈
∫ ∫
ց
ℝ ւ ℝ
21
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 21
27. Η γραφική παράσταση (
f
C ) µιας συνεχούς συνάρτησης f βρίσκεται πάνω από τον
άξονα των x στο διάστηµα από 1 έως α. Η επιφάνεια που ορίζεται από την καµπύλη (
f
C ),
τον άξονα των xx΄ και τις ευθείες 1 x = και x a = έχει εµβαδόν:
2
1 2 E a = + − , για κάθε
1 a > .
1) Να βρεθούν όλες οι ασύµπτωτες που διαθέτει η γραφική παράσταση της f .
2) Να βρεθεί το
1
lim ( )
x
x x
f t dt
+
→+∞
∫
.
ΛΥΣΗ
1)
( )
2 2 2
2 1 1
1
1 2 1 1
1
a
a a
x
E a E x x dx dx
x
′
(
= + − ⇒ = + = + =
¸ ¸
+
∫ ∫
Άρα η εξίσωση είναι:
2
( )
1
x
f x
x
=
+
συνεχής στο ℝ.
• Όχι κατακόρυφες
•
2
2
1
lim ( ) lim lim 1
1 1 0
1
1
x x x
x x
f x
x
x
x
→+∞ →+∞ →+∞
= = = =
+
+
+
Άρα η 1 y = οριζόντια στο +∞
•
2 2
1
lim ( ) lim lim 1
1 1
1 1
x x x
x
f x
x
x x
→−∞ →−∞ →−∞
= = − = −
− + +
Άρα η 1 y = − οριζόντια στο −∞.
2) α΄ τρόπος
22
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 22
( )
( )
( ) ( )
( ) ( )
1
1 1
2 2
2
2 2 2
2 2 2 2
2 2
2 2
2 2
lim ( ) lim 1 lim 1
lim 1 1 1 lim 2 2 1
2 2 1 2 2 1
lim
2 2 1
1
2
2 2 1
lim lim
2 2 1
1 1
x
x x
x x x x x
x
x x
x
x x
f t dt t dt t
x x x x x
x x x x x x
x x x
x
x x x x
x
x x x
+
+ +
→+∞ →+∞ →+∞
→+∞ →+∞
→+∞
→+∞ →+∞
′
(
= + = + =
¸ ¸
= + + − + = + + − + =
+ + − + ⋅ + + + +
= =
+ + + +
|
+
+ + − −
= =
| |
+ + + +
|
\ ¹
∫ ∫
2 2
2 2 1
1 1
2 0 2
1
2 1 0 0 1 0
x
x x x
|
|
\ ¹
=
| |
+ + + +
|
\ ¹
+
= = =
+ + + +
β΄ τρόπος ( ) f t συνεχής στο | | , 1 x x +
( )
( ) ( )
| |
2
2
2 2
2 2
2
2
2 2 2 2
1
1
1
1
( ) 0
1
1 1 1 1
( ) , 1
t
t t
t t
t t
t
f t
t
t t t t
f t x x στο
+ −
+ −
+ −
+
′ = = = >
+
+ + + +
⇒ + ր
Άρα από θεώρηµα µέγιστης- ελάχιστης τιµής ( ) (1) m f t M ≤ ≤ , όπου ( ) m f x = , ( 1) M f x = +
λόγω µονοτονίας
( ) ( )
1 1 1
1
1 1
(1) ( )
1 ( ) 1
( ) ( ) ( ) ( 1) (2)
x x x
x x x
x
x
x x
x x
mdt f t dt Mdt
m x x f t dt M x x
m f t dt M f x f t dt f x
+ + +
+
+ +
⇒ ≤ ≤
⇒ + − ≤ ≤ + − ⇒
⇒ ≤ ≤ ⇒ ≤ ≤ +
∫ ∫ ∫
∫
∫ ∫
( )
2
(2)
1
. .
2
lim ( ) lim ... 1
1
lim ( ) 1
1
lim ( 1) lim 1
1 1
x x
x
x x
x x
x
f x
x
f t dt
x
f x
x
→+∞ →+∞
+
→+∞ Κ Π
→+∞ →+∞
= = =
+
⇒ =
+
+ = =
+ +
∫
28. ∆ίνεται η συνάρτηση f παραγωγίσιµη στο ℝ για την οποία ισχύει ( ) f x x ′ < , για κάθε
x ∈ℝ. Αποδείξτε ότι: (4) (2) 6 f f − < .
ΛΥΣΗ
23
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 23
2 2
( ) 0 ( ) 0 ( ) 0
2 2
x x
f x x f x f x
′ ′
| | | |
′ ′ − < ⇒ − < ⇒ − <
| |
\ ¹ \ ¹
Θέτω:
2
( ) ( )
2
x
g x f x = −
Έχω ( ) 0 g x ′ <
| |
( )
( )
(7) 0 . . 2, 4
(4) (2) (4) (2)
2, 4 : (7) 0 (4) (2) 0
4 2 2 2, 4
g
g
g g g g
g g g
g
θ συν
ξ
παρ
′ < Μ Τ
− −
′ ⇒ ∃ ∈ = ⇒ < ⇒ − <
−
2 2
4 2
(4) (2) 0 (4) (2) 8 2 (4) (2) 6
2 2
f f f f f f ⇒ − − + < ⇒ − < − ⇒ − <
29. Να βρείτε τον γεωµετρικό τόπο των εικόνων των µιγαδικών z, αν ισχύει ln 1 z z = − .
ΛΥΣΗ
ln 1 ln 1 0 (1) z z z z = − ⇒ − + =
Θέτω: ( ) ln 1 f x x x = − + ( ) 0,
f
D = +∞
( )
1
( ) 1 0 ( ) 0, f x f x
x
στο ′ = + > ⇒ +∞ ր
Παρατηρώ (1) ln1 1 1 ln1 0 f = − + = =
Άρα,
0
1 x = ρίζα και λόγω µονοτονίας µοναδική, άρα
"1 1"
(1) 0 (1) ln 1 (1) ( ) 1
f
f f z z f f z z
−
= ⇔ = − + ⇔ = ⇔ =
Κύκλος κέντρου (0, 0) , ακτίνας 1.
30. Έστω μία παραγωγίσιμη συνάρτηση : f → ℝ ℝ, για την οποία ισχύει
(0) 3 f = και,
2
( 2) '( ) 5 6 x f x x x − = − + , για κάθε x ∈ℝ. Να βρείτε τον τύπο της f .
ΛΥΣΗ.
Έστω ότι μια συνάρτηση f πληροί τις δοσμένες συνθήκες. Τότε για κάθε x ∈ℝ με 2 x ≠ θα έχουμε:
( )( )
2
2
1
2
2
2
2 3 5 6
'( ) '( ) '( ) 3
2 2
1
3 , 2
1
2
'( ) 3 ' '( )
1 2
3 , 2
2
x x x x
f x f x f x x
x x
x x c x
f x x x f x
x x c x
− − − +
= ⇒ = ⇒ = − ⇒
− −
¦
− + <
¦
¦ | |
= − ⇒ =
´
|
\ ¹
¦
− + >
¦
¹
Λόγω συνέχειας στο , αφού είναι παραγωγίσιμη στο ℝ, βρίσκουμε ότι
1 2
c c c = = και
24
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 24
επειδή (0) 3 f = , βρίσκουμε ότι 3 c = Συνεπώς:
2
1
( ) 3 3
2
f x x x = − + ,για κάθε πραγματικό αριθμό
2 x ≠ .
Εξάλλου, επειδή η f είναι συνεχής στο 2 , έχουμε:
2
(2) lim ( )
x
f f x
→
= . Για το όριο θεωρούμε ότι το
είναι κοντά στο , για παράδειγμα ότι: ( ) ( ) 1, 2 2, 3 x ∈ ∪ , οπότε 2 x ≠ και συνεπώς
2
2 2
1
(2) lim ( ) lim( 3 3) 1
2
x x
f f x x x
→ →
= = − + = − . Συμπεραίνουμε ότι τότε:
2
1
( ) 3 3
2
f x x x − + , για κάθε
x ∈ℝ.
Όπως βρίσκουμε εύκολα, η συνάρτηση που βρήκαμε πληροί τις δοσμένες συνθήκες και άρα είναι η
μοναδική.
30B. Έστω f συνεχής συνάρτηση στο ℝ για την οποία ισχύει: ( ) 0 f x ≥ και
( )
1 0
( ) 2 2
x u
f t dt du x ≥ −
∫ ∫
, για κάθε x ∈ℝ. Υπολογίστε το εµβαδόν του χωρίου που
περικλείεται από την
f
C , τον xx΄ και τις ευθείες 0 x = και 1 x = .
ΛΥΣΗ
Θέτω:
( )
1 0
( ) ( ) 2 2
x u
g x f t dt du x = − +
∫ ∫
µε (1) 0 g = και
0
( ) ( ) 2 (1)
x
g x f t dt ′ = −
∫
( ) 0
1 1 1
0 0 0
( ) ( ) ( ) (2)
f x
E f x dx f x dx E f t dt
≥
= = ⇒ =
∫ ∫ ∫
(1) .
1
0
1 .
1 ( ) (1) (1) 0 ( ) 2 0
1
Fermat
g ί
g ό ύ g x g g f t dt
ό
θ
στο παραγωγ σιµη
στο ακρ τατο αϕο
ο εσωτερικ του
Η
′ Η ≥ ⇒ = ⇒ − =
Τ
∫
ℝ
(2)
2 0 2 . . E E τ µ ⇒ − = ⇒ =
31. ∆ίνεται η συνάρτηση
4
1
( ) 4
1
f x
x
= +
+
µε 0 x > .
α) Να βρεθεί η µονοτονία της f .
β) Να βρεθεί το
1
lim ( )
x
x x
f t dt
+
→+∞
∫
.
ΛΥΣΗ
25
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 25
α)
3
4
4
( ) 0 0
2 1
x
f x x f
x
′ = > ∀ > ⇒
+
ր
β) ( ) f t συνεχής στο | | , 1 x x + και f ր
Άρα θεώρηµα µέγιστης-ελάχιστης τιµής (µε ( ) m f x = και ( 1) M f x = + )
( ) ( )
1 1 1
1
1
( ) ( )
1 ( ) 1
( ) ( ) ( 1)
x x x
x x x
x
x
x
x
m f t M mdt f t dt Mdt
m x x f t dt M x x
f x f t dt f x
+ + +
+
+
≤ ≤ ⇒ ≤ ≤
⇒ + − ≤ ≤ + − ⇒
⇒ ≤ ≤ +
∫ ∫ ∫
∫
∫
. .
1
lim ( ) ...
lim ( )
lim ( 1) ...
x
x
x x
x
f x
f t dt
f x
Κ Π
+
→+∞
→+∞
→+∞
= = +∞
⇒ = +∞
+ = = +∞
∫
Όµοια µε 27 αλλά εδώ δεν µπορώ να δουλέψω µε τον α΄ τρόπο γιατί δεν ξέρω το
ολοκλήρωµα της ( ) f x .
32. Έστω συνάρτηση f συνεχής στο σηµείο
0
1 x = , για την οποία ισχύει:
( ) ln 1 (1) f x x x ⋅ ≤ − , για κάθε 0 x > . Αποδείξτε ότι:
1
(1)
2
f = .
ΛΥΣΗ
1
η
περίπτωση
Αν f παραγωγίσιµη, τότε θα θέσω: ( ) ( ) ln 1 g x f x x x = − +
µε (1) 0 g = και
1 1
( ) ( ) ln ( ) (2)
2
g x f x x f x
x x
′ ′ = + ⋅ −
άρα ( ) (1) 0 g x g x ≥ ∀ >
( )
(2) .
1
1 1 1
1 (1) 0 (1) ln1 (1) 0 (1)
1 2 2
1 0,
Fermat
g ό
ί g f f f
ό
θ
στο ακρ τατο
το παραγωγ σιµη
ο εσωτερικ στο
Η
′ ′ Σ ⇒ = ⇒ + ⋅ − = ⇒ =
Τ +∞
2
η
περίπτωση
Αν f όχι παραγωγίσιµη, τότε δεν µπορώ να εφαρµόσω Fermat.
• Για 1 ln ln1 ln 0 x x x > ⇒ > ⇒ >
26
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 26
0
0
1 1
1 1 1
( ) ln 1 1
(1) ( ) (3)
ln ln ln
1
1 1
2
lim lim
1
ln 2
1 1
(3) lim ( ) lim lim ( ) (4)
ln 2
x x
x x x
f x x x x
f x
x x x
x
x
x
x
x
f x f x
x
+ + +
→ →
→ → →
− −
⇒ ≤ ⇒ ≤
−
= =
−
⇒ ≤ ⇒ ≤
• Για 1 ln ln1 ln 0 x x x < ⇒ < ⇒ <
1 1 1
( ) ln 1 1
(1) ( )
ln ln ln
1 1
lim ( ) lim lim ( ) (5)
ln 2
x x x
f x x x x
f x
x x x
x
f x f x
x
− − −
→ → →
− −
⇒ ≥ ⇒ ≥
−
⇒ ≥ ⇒ ≥
Όµως f συνεχής
1 1 1
lim ( ) lim ( ) lim ( ) (1)
x x x
f x f x f x f
− +
→ → →
⇒ = = =
1
(4) (1)
1
2
(1)
1 2
(5) (1)
2
f
f
f
⇒ ≤
⇒ =
⇒ ≥
33. Αν
2 2 2
1 2 2 3 1 3
(1) z z z z z z − + − = − , δείξτε ότι δεν µπορεί να είναι και οι 3 πραγµατικοί.
ΛΥΣΗ
1 2 3
( ) ( ) ( ) A z B z z Γ
Άρα
2 2 2
(1) ⇒ ΑΒ + ΒΓ = ΑΓ
Άρα, ΑΒΓ ορθογώνιο, άρα αποκλείεται Α, Β, Γ συνευθειακά.
34.Αν f συνεχής , : , (1) 1 , , f f z x → = ∈ ∈ ℝ ℝ ℂ ℝ και
( )
2
1
1 1
2 5 ( ) 5 12 1 (1)
x x
t
z i f t dt z i e dt x
−
+ ≤ − + + −
∫ ∫
α) Βρες τον γεωµετρικό τόπο του ( ) ( ) M z c .
β) Βρες τον τύπο της ( ) h x που έχει γραφική παράσταση την ( ) c .
γ) Εµβαδόν από
1
( ) ( )
x
H x h t dt =
∫
, , , 1 xx yy x ′ ′ = .
27
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 27
ΛΥΣΗ
α) ( )
2
1
1 1
( ) 2 5 ( ) 5 12 1
x x
t
g x z i f t dt z i e dt x
−
= + + + − −
∫ ∫
( )
2
2
1 2
1
(1) 0
( ) 2 5 ( ) 5 12
( ) 2 5 ( ) 2 5 12 (2)
x
x
g
g x z i f x z i e x
g x z i f x z i x e
−
−
=
′
′ = + + + − ⇒
′ ⇒ = + + + ⋅ −
(1) ( ) (1) g x g ⇒ ≤ άρα η
g
C στο 1 έχει ακρότατο
Από Θ. Fermat
2
(2)
1 1
(1) 0 2 5 (1) 2 5 1 12 0 g z i f z i e
−
′ ⇒ = ⇒ + − + ⋅ − =
( ) ( )
( ) ( ) ( )
5 5 6 5 5 6
0 5 0 5 6
0, 5 0, 5
z i z i z i z i
z i z i
E E M z
⇒ + + + = ⇒ + + − = ⇒
⇒ − − + − + =
′ −
Άρα 6 ME ME ′ + = έλλειψη µε 2 6 3 a a = ⇒ =
( ) ( ) ( )
2 2 2 2 2 2
2 2 2 2
9
1 1
9 16 9 16 16 9
16 16 16
9 9 9
9 9 9
x y x y y x
y x y x y x
−
+ = ⇒ − = ⇒ = ⇒
⇒ = − ⇒ = ± − ⇒ = −
Άρα
( )
2
16
( ) 9
9
h x x = −
γ)
1
0
( ) E H x dx =
∫
| |
( )
1
1 1 1
1
0
0 0 0
1
1
1 0
0
1 0 1 1 1/ 2
2 2
1 1 0 0
*
1/ 2
( ) ( ) ( ) ( ) 0 ( ) 0 ( )
1 ( ) (1) ( ) 0
( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( )
4 4
1 ( ) 0 ( ) 9 9
3 3
2
2
3
x
x
H x h x dt H x h x H x H x
x H x H H x
E H x dx x H x dx xH x xH x dx
x h x dx xh x dx
h x dx h x dx x x dx x x dx
u
′ ′ = ⇒ = > ⇒ > ⇒
> ⇒ > ⇒ >
′ ′ = = = − =
(
= − =
(
¸ ¸
= − − ⋅ − = − − =
=−
∫
∫ ∫ ∫
∫ ∫
∫ ∫ ∫ ∫
ր
8 8 8
1/ 2
9 9 9
2 2
......
3 3
xdx u du
− − −
− − −
= − = −
∫ ∫ ∫
28
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 28
2
9 2
* 0 9
1 8
u x du xdx
x u
x u
( = − ⇒ =
(
= ⇒ = −
(
(
= ⇒ = −
¸ ¸
35. Αν ( ) : 1, , : f f ή συνεχ ς − +∞ →ℝ
( ) ( )
0
2
4 2 ln 1 (1), 1
x
tf x t dt x x − = + > −
∫
.
α) ∆είξτε ότι:
( )
2
1
( )
1
f x
x
=
+
β) Το εµβαδό που περικλείεται από την γραφική παράσταση της g me
( )
3 2
( ) ( ) g x x x f x = + , τους άξονες , , 1 x x y y x ′ ′ =
γ) Να βρεθούν οι οριζόντιες ασύµπτωτες της ( ) ( )
x x
h x g e e ηµ
−
=
ΛΥΣΗ
α)
1
2 2
2
u x t du dt dt du = − ⇒ = − ⇒ = −
( )
( )
0
0
2
0 0 0
0 0
(1)
0 0
0
0
2 0
2 2
0 2 0
4 1
2 ( )
2 2
( ) ( ) ( )
4 4 4
( ) ( )
4 4
( ) ( ) ln 1
1
( ) ( ) ( )
1
( )
x
x
x x x
x x
x x
x
x
x x
t u x u
t u x u x
x
tf x t dt f u du
u x u x
f u du f u du f u du
u x
f u du f u du
uf u du x f u du x
xf x f u du xf x
x
f u du
= ⇒ = − ⋅ ⇒ =
= ⇒ = − ⋅ ⇒ =
− | |
− = − =
|
\ ¹
−
= = − =
− ⇒
⇒ − = +
⇒ − − = ⇒
+
⇒ −
∫ ∫
∫ ∫ ∫
∫ ∫
∫ ∫
∫
2
1 1 1
( ) ( )
1 1 ( 1)
f x f x
x x x
′
| |
= ⇒ − = ⇒ =
|
+ + +
\ ¹
∫
β)
( ) ( )
2
3 2 2
2
1
( ) ( ) ( 1) 0 1,
( 1) 1
x
g x x x f x x x
x x
στο = + = + = > − +∞
+ +
29
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 29
( ) ( ) ( )
2 2
1 1 1
0 0 0
1
2
1
0
0
1 1
( )
1 1 1
1 ln 1 ln 1 ...
2
x x
E g x dx dx dx
x x x
x
x x dx x x
| | −
= = = + =
|
+ + +
\ ¹
(
( ′
= − + + = − + + =
(
(
¸ ¸
¸ ¸
∫ ∫ ∫
∫
γ) Οριζόντιες ασύµπτωτες µόνο στο +∞
( )
2 0
0
0
lim ( ) lim ( ) lim
1
lim lim
1 1
1
lim lim 1
1 1 1
1
, lim 0
lim lim 1
x
x x x
x
x x x
x x x
x x
x x x
x x
x x
x
x x
x
x
x x
x
x
x
x u
e
h x g e e e
e
e e e
e e l
e e e
e e
e
e
e
u e u e
e u
e u
ηµ ηµ
ηµ
ηµ
ηµ ηµ
+∞⋅
− −
→+∞ →+∞ →+∞
−
−
−
→+∞ →+∞
→+∞ →+∞
− −
→+∞
−
−
→+∞ →
= = =
+
= ⋅ ⋅ = ⋅ =
+ +
= = =
+ | |
+
|
\ ¹
= = =
= =
Άρα 1 l = , άρα lim ( ) 1
x
h x
→+∞
= εποµένως η 1 y = οριζόντια στο +∞.
36. ∆ίνεται η συνάρτηση : f → ℝ ℝ µε τύπο
3 2
( ) f x x x x = − + , για κάθε x ∈ℝ.
i) Να αποδείξετε ότι η f είναι «1-1» και ότι το σηµείο ( ) 1,1 A είναι κοινό σηµείο των
γραφικών παραστάσεων των συναρτήσεων f και
1
f
−
.
ii) Να βρείτε την εξίσωση της εφαπτοµένης της
f
C στο σηµείο ( ) 1,1 A και να αποδείξετε
ότι αυτή έχει και δεύτερο κοινό σηµείο µε την
f
C .
iii) Να βρείτε την εξίσωση της εφαπτοµένης της γραφικής παράστασης της
1
f
−
στο
σηµείο ( ) 1,1 A .
iv) Να υπολογίσετε το όριο:
1
1
( ) 1
lim
1
x
f x
x
−
→
−
−
.
ΛΥΣΗ
i) Έχουµε
2
( ) 3 2 1 0 f x x x ′ = − + > για κάθε x ∈ℝ, διότι το τριώνυµο
2
3 2 1 x x − + έχει
διακρίνουσα 4 12 8 0 ∆ = − = − < . Άρα, η f είναι γνησίως αύξουσα και συνεπώς «1-1». Επίσης,
30
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 30
ισχύει (1) 1 f = , οπότε και
1
(1) 1 f
−
= . Το σηµείο ( ) 1,1 A είναι κοινό σηµείο των γραφικών
παραστάσεων των συναρτήσεων f και
1
f
−
.
ii) εφαπτοµένη ( ) ε της
f
C στο σηµείο ( ) 1,1 A :
(1) (1)( 1) 1 2( 1) 2 1 y f f x y x y x ′ − = − ⇔ − = − ⇔ = −
Η ( ) 2 1 f x x = − ισοδύναµα γράφεται:
( ) ( ) ( ) ( )
3 2 3 2
2 2
2 1 1 0
1 1 0 1 1 0
1 1
x x x x x x x
x x x x x
x ή x
− + = − ⇔ − − + = ⇔
⇔ − − − = ⇔ − − = ⇔
⇔ = = −
∆εύτερο κοινό σηµείο της ( ) ε µε την
f
C : ( ) 1, 3 B − −
iii)
1
,
f
f
C C
−
συµµετρικές ως προς την ευθεία y x = . Το ίδιο ισχύει µε την ( ) ε της
f
C στο
( ) 1,1 A και τη ζητούµενη εφαπτοµένη ( ) η της
1
f
C
−
στο ( ) 1,1 A .
εξίσωση της ( ) ε : 2 1 y x = −
εξίσωση της ( ) η :
1 1
2 1
2 2
x y y x = − ⇔ = +
iv)
1 1
1
( ) (1)
lim
1
x
f x f
x
− −
→
−
−
ισούται µε την παράγωγο της
1
f
−
στο σηµείο
0
1 x = , η οποία
παράγωγος ισούται µε τον συντελεστή διεύθυνσης της εφαπτοµένης ( ) η , που είναι
1
2
λ = .
Άρα,
1 1
1
( ) (1) 1
lim
1 2
x
f x f
x
− −
→
−
=
−
37. Έστω συνάρτηση | ) : 0, f +∞ →ℝ η οποία είναι παραγωγίσιµη και κυρτή.
i) Να αποδείξετε ότι: ( ) ( 1) ( ) ( 1) f x f x f x f x ′ ′ < + − < + , για κάθε 0 x > .
ii) Να µελετήσετε ως προς την µονοτονία τις συναρτήσεις | ) , : 0, F G +∞ →ℝ µε τύπους:
1
( ) ( ) ( )
x
x
F x f t dt f x
+
= −
∫
και
1
( ) ( ) ( 1)
x
x
G x f t dt f x
+
= − +
∫
, για κάθε 0 x ≥ .
iii) Να αποδείξετε ότι:
2 1
1 0
(1) (0) ( ) ( ) (2) (1) f f f t dt f t dt f f − < − < −
∫ ∫
ΛΥΣΗ
31
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 31
i) f παραγωγίσιµη στο | ) 0, +∞ , ικανοποιεί τις προϋποθέσεις του Θ.Μ.Τ. στο | | , 1 x x + για
κάθε 0 x > .
( )
( 1) ( )
, 1 : ( ) ( 1) ( )
( 1)
f x f x
x x f f x f x
x x
ξ ξ
+ −
′ ∃ ∈ + = = + −
+ −
Άρα ( ) ( ) ( 1) f x f f x ξ ′ ′ ′ < < + , για κάθε 0 x > που ισχύει διότι
1 x x ξ < < + . Η f ′ ր αφού η f είναι κυρτή.
ii)
1 1 1
1 1 1
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
x x x
x
F x f t dt f t dt f x f t dt f t dt f x
+ +
= + − = − −
∫ ∫ ∫ ∫
και
1
1 1
( ) ( ) ( ) ( 1)
x x
G x f t dt f t dt f x
+
= − − +
∫ ∫
Άρα, ( ) ( 1) ( ) ( ) F x f x f x f x ′ ′ = + − − και ( ) ( 1) ( ) ( 1) G x f x f x f x ′ ′ = + − − + για κάθε 0 x ≥ .
( ) 0
0
( ) 0
F x
ά x
G x
για κ θε
′ > ¹
>
`
′ <
)
, F G συνεχείς στο | ) 0, +∞ , άρα F :γνησίως αύξουσα και G : γνησίως φθίνουσα
iii) Από την µονοτονία , F G συµπεραίνουµε ότι: (0) (1) F F < και (0) (1) G G >
1 2
0 1
2 1
1 0
(0) (1) ( ) (0) ( ) (1)
(1) (0) ( ) ( )
F F f t dt f f t dt f
f f f t dt f t dt
< ⇔ − < − ⇔
⇔ − < −
∫ ∫
∫ ∫
2 1
1 0
2 1
1 0
(1) (0) ( ) (2) ( ) (1)
( ) ( ) (2) (1)
G G f t dt f f t dt f
f t dt f t dt f f
< ⇔ − < − ⇔
⇔ − < −
∫ ∫
∫ ∫
Εποµένως:
2 1
1 0
(1) (0) ( ) ( ) (2) (1) f f f t dt f t dt f f − < − < −
∫ ∫
.
32
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 32
38. Έστω συνάρτηση : f → ℝ ℝ η οποία είναι συνεχής τέτοια, ώστε:
2
0
1
( )
( ) 1
x
f x dt
f t
=
+
∫
, για κάθε x ∈ℝ.
i) Να αποδείξετε ότι η f είναι παραγωγίσιµη και γνησίως αύξουσα.
ii) Να βρείτε το
0
( )
lim
x
f x
x
→
.
iii) Να αποδείξετε ότι: ( )
3
( ) 3 ( ) 3 f x f x x + = για κάθε x ∈ℝ.
iv) Αν το σύνολο τιµών της f είναι το ( ) f = ℝ ℝ , να βρείτε το εµβαδόν του χωρίου που
περικλείεται από την γραφική παράσταση της
1
f
−
και τις ευθείες 0, 1 y x = = .
ΛΥΣΗ
i)
2
1
( ) 1 f t +
συνεχής στο ℝ και
2
0
1
( ) 1
x
f t +
∫
παραγωγίσιµη στο ℝ.
2 2
0
1 1
( ) 0
( ) 1 ( ) 1
x
f x dt
f t f x
′
| |
′ = = >
|
+ +
\ ¹
∫
για κάθε x ∈ℝ. Άρα, η f είναι γνησίως αύξουσα.
ii) f παραγωγίσιµη⇒συνεχής
0
2
0 0
1
lim ( ) (0) 0
( ) 1
x
f x f dt
f t
→
= = =
+
∫
(Είναι
0
0
άρα:)
de L' Hospital
2 2
0 0 0
( ) ( ) 1 1
lim lim lim 1
( ) ( ) 1 (0) 1
x x x
f x f x
x x f x f
→ → →
′
= = = =
′ + +
iii)
2
1
( )
( ) 1
f x x
f x
′ = ∀ ∈
+
ℝ
2
( ) ( ) ( ) 1 f x f x f x ′ ′ + = ή ισοδύναµα
( ) ( )
2 3
3 ( ) ( ) 3 ( ) 3 ( ) 3 ( ) 3 f x f x f x f x f x x
′
′
′ ′ + = ⇒ + =
3
( ) 3 ( ) 3 f x f x x c + = + για κάθε x ∈ℝ
Για
3
0: (0) 3 (0) 0 x f f c c = + = ⇔ =
Άρα,
3
( ) 3 ( ) 3 f x f x x + = για κάθε x ∈ℝ
iv) Η f είναι ր και «1-1». Έχει αντίστροφη
1
f
−
που ορίζεται σε όλο το ℝ.
3 3
1
( ) 3 3
3
f x y y y x x y y = ⇔ + = ⇔ = +
Άρα,
1 3 2
1 1
( ) 1
3 3
f x x x x x
−
| |
= + = +
|
\ ¹
για κάθε x ∈ℝ.
33
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 33
1
( ) 0 f x
−
≥ για κάθε | | 0,1 x ∈ .
1
3 4 2
1 1
1
0 0
0
1 1 7 7
( ) . .
3 12 2 12 2 12 12
x x x
E f x dx x dx E τ µ
−
| | (
= = + = + = + = ⇒ =
| (
\ ¹ ¸ ¸
∫ ∫
39. Έστω συνάρτηση : f → ℝ ℝ η οποία είναι συνεχής τέτοια, ώστε:
2
0
( )
( ) 2
1
x
f u
f x x du
u
>
+
∫
για κάθε x ∈ℝ. Να αποδείξετε ότι:
i) η συνάρτηση
2
0
2
( )
1
( )
1
x
f u
du
u
g x
x
+
=
+
∫
, x ∈ℝ είναι γνησίως αύξουσα.
ii)
2
0
( )
0
1
x
f u
u
>
+
∫
για κάθε 0 x > .
iii) ( ) 0 f x > για κάθε 0 x > .
iv)
2
1
2 2
0 0
( ) 1 ( )
1 2 1
x
f u x f u
du du
u u
+
>
+ +
∫ ∫
, για κάθε 1 x > .
v) αν υπάρχει το lim ( )
x
f x
→+∞
, τότε αυτό είναι ίσο µε +∞.
ΛΥΣΗ
i)
( )
( )
2
2 2
0 0
2
2
( ) ( )
1 2
1 1
( )
1
x x
f u f u
x du x du
u u
g x
x
′
| |
+ −
|
+ +
\ ¹
′ = =
+
∫ ∫
( )
( )
( ) ( )
2
2 2
0
2
0
2 2
2 2
( ) ( )
( )
1 2
( ) 2
1 1
1
0
1 1
x
x
f x f u
f u
x x du
f x x du
u x
u
x x
+ ⋅ −
−
+ +
+
= = >
+ +
∫
∫
, για κάθε x ∈ℝ.
Άρα, η g είναι γνησίως αύξουσα.
ii, iii) Για κάθε 0 x > θα ισχύει: ( ) (0) g x g >
2
0
2
( )
1
0
1
x
f u
du
u
x
+
>
+
∫
,
2
1 0 x + > άρα
2
0
( )
0
1
x
f u
du
u
>
+
∫
Για κάθε 0 x > ισχύει: 2 0 x > και
2
0
( )
0
1
x
f u
du
u
>
+
∫
Άρα,
2
0
( )
( ) 2 0
1
x
f u
f x x du
u
> >
+
∫
, για κάθε 0 x >
34
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 34
iv) g ր για κάθε 1 x > ισχύει: ( ) (1) g x g >
2 1
0
2 2
0
( )
1 ( )
1
1 2 1
x
f u
du
f u
u
du
x u
+
>
+ +
∫
∫
Για κάθε 1 x > :
2
1
2 2
0 0
( ) 1 ( )
1 2 1
x
f u x f u
du du
u u
+
>
+ +
∫ ∫
v) Από το ερώτηµα (iv) προκύπτει:
( )
1
2
2 2
0 0
( ) ( )
2 1
1 1
x
f u f u
x dt x x du
u u
> +
+ +
∫ ∫
, για κάθε 1 x > .
( )
1
3
2
0
( )
( )
1
f u
f x x x dt
u
> +
+
∫
, για κάθε 1 x > (1)
Όµως,
( )
3 3
lim lim
x x
x x x
→+∞ →+∞
+ = = +∞ και
1
2
0
( )
0
1
f u
du
u
>
+
∫
Άρα,
( )
1
3
2
0
( )
lim
1
x
f u
x x du
u
→+∞
+ = +∞
+
∫
( )
1
3
2
0
( )
lim ( ) lim
1
x x
f u
f x x x du
u
→+∞ →+∞
≥ +
+
∫
Άρα, lim ( )
x
f x
→+∞
= +∞
40. Έστω συνάρτηση f , δύο φορές παραγωγίσιµη στο ℝ, µε συνεχή δεύτερη παράγωγο
και σύνολο τιµών το διάστηµα | | , a β , όπου 0 a β < < . Να αποδείξετε ότι:
i) υπάρχουν δύο τουλάχιστον σηµεία
1 2
, x x , µε
1 2
x x ≠ , ώστε
1 2
( ) ( ) 0 f x f x ′ ′ = = .
ii) υπάρχει ένας τουλάχιστον αριθµός
3
x ∈ℝ, ώστε
3
( ) 0 f x ′′ = .
iii) Η εξίσωση ( ) ( ) ( ) 0 f x f x f x ′ ′′ + = έχει µία τουλάχιστον ρίζα στο ℝ.
iv) Η εξίσωση | |
2
( ) ( ) 0 f x f x ′′ ′ + = , έχει µία τουλάχιστον ρίζα στο ℝ.
ΛΥΣΗ
i) Αφού η f έχει σύνολο τιµών | | , a β , παρουσιάζει ελάχιστη τιµή α, δηλαδή υπάρχει
1
x ∈ℝ
ώστε
1
( ) (1) f x a = και µέγιστη τιµή β, δηλαδή υπάρχει
2
x ∈ℝ ώστε
2
( ) (2) f x β = . Επειδή η
f είναι παραγωγίσιµη στο ℝ, από το θεώρηµα Fermat έχουµε ( )
1
0 f x ′ = και ( )
2
0 f x ′ = .
Άρα,
1 2
x x ≠ .
35
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 35
ii) Έστω π.χ.
1 2
x x < . Η f ′ είναι συνεχής στο | |
1 2
, x x και παραγωγίσιµη στο ( )
1 2
, x x µε
1 2
( ) ( ) 0 f x f x ′ ′ = = . Από το θεώρηµα Rolle, υπάρχει ( )
3 1 2
, x x x ∈ ώστε
3
( ) 0 f x ′′ = .
iii) Η συνάρτηση ( ) ( ) ( ) ( ) g x f x f x f x ′ ′′ = + είναι συνεχής στο | |
1 2
, x x µε:
1 1 1 1
( ) ( ) ( ) ( ) 0 g x f x f x f x a ′ ′′ = + = < και
2 2 2 2
( ) ( ) ( ) ( ) 0 g x f x f x f x β ′ ′′ = + = >
Από το θεώρηµα Bolzano υπάρχει ( )
1 2
, x x ξ ∈ µε ( ) 0 g ξ = . Το ξ είναι ρίζα της δοσµένης
εξίσωσης.
iv) Η συνάρτηση
( )
( ) ( )
f x
h x f x e ′ = ⋅ είναι συνεχής στο | |
1 2
, x x και παραγωγίσιµη στο ( )
1 2
, x x
µε ( )
2
( ) ( ) ( )
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
f x f x f x
h x f x e f x e e f x f x
′
(
′ ′′ ′ ′′ ′ ( = ⋅ + ⋅ = ⋅ +
¸ ¸
¸ ¸
1
( )
1 1
( ) ( ) 0
f x
h x f x e ′ = ⋅ = και
2
( )
2 2
( ) ( ) 0
f x
h x f x e ′ = ⋅ =
Από το θεώρηµα Rolle, υπάρχει ( )
1 2
, x x ξ ∈ , ώστε: ( )
2
( ) 0 ( ) ( ) 0 h f f ξ ξ ξ ′ ′′ ′ = ⇔ + =
41. Έστω ( ) f x συνεχής συνάρτηση στο ( ) 0, ∆ +∞ για την οποία ισχύει ( ) 1 f x ≠ και
2
2
1 1
( ) 1
2
x
x
t
f x f dt
x x
( | |
= + −
| (
\ ¹ ¸ ¸
∫
, για κάθε 0 x > και η συνάρτηση
1
( )
( ) 1
g x x
f x
= +
−
, 0 x > .
Να αποδείξετε ότι:
i) Η f είναι γνησίως αύξουσα στο ∆.
ii) Η g είναι σταθερή στο ∆.
iii) Ο τύπος της f είναι ( )
1
x
f x
x
=
+
, 0 x > και βρείτε το σύνολο τιµών ( ) f ∆ .
iv) Να υπολογίσετε το
0
( )
lim
ln( 1)
x
f x
x
→
+
.
ΛΥΣΗ
i) Θέτω:
t
u t xu
x
= ⇔ = άρα dt xdu =
• Για 1 t x u = ⇒ =
• Για
2
t x u x = ⇒ =
36
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 36
| | | |
2
2
1 1
1 1 1
( ) 1 ( ) 1 ( )
2 2
x x
f x f u xdu f u du
x
= + − = + −
∫ ∫
Άρα, η f είναι παραγωγίσιµη στο ∆ µε: | | | |
2 2
1
1
( ) 1 ( ) 1 ( ) 0 (1)
2
x
f x f u du f x
′
| |
′ = + − = − >
|
\ ¹
∫
Άρα, η f είναι γνησίως αύξουσα.
ii) Η g είναι προφανώς παραγωγίσιµη µε:
| |
(1)
2
1 ( )
( ) 1 1 1 0
( ) 1
( ) 1
f x
g x x
f x
f x
′
′ | | −
′ = + = + =− + =
|
−
− \ ¹
iii) Για 1 x = είναι | |
2
1
1
1 1
(1) 1 ( )
2 2
f f u du = + − =
∫
οπότε
1 1
(1) 1 1 2 1 1
1
(1) 1
1
2
g
f
= + = + = − + = −
−
−
και αφού η g είναι σταθερή, έχουµε:
( ) 1 g x = − , για κάθε 0 x > .
1 1
( ) 1 1 1 ( )
( ) 1 ( ) 1 1
x
g x x x f x
f x f x x
= − ⇔ + = − ⇔ = − − ⇔ =
− − +
Επίσης,
0
lim 0
1
x
x
x
+
→
=
+
και lim 1
1
x
x
x
→+∞
=
+
Άρα,
( )
( )
0 0
( ) lim ( ), lim ( ) 0,1
x x
f f x f x
+
→ →
∆ = =
iv)
( )
( )
2
0 0 0 0 0
1
1 ( ) 1 1
1
lim lim lim lim lim 1
1
ln( 1) ln( 1) 1
ln( 1)
1
x x x x x
x
x
x f x x
x
x x x
x
x
→ → → → →
′
| |
|
+
+
\ ¹ +
= = = = =
+ + + ′
+
+
42. ∆ίνεται η συνάρτηση f , ορισµένη στο ℝ, µε τύπο:
2
2
( ) f x x z x z = − − + , όπου z
συγκεκριµένος µιγαδικός αριθµός µε z z iβ = + , , , 0 a a β ∈ ≠ ℝ .
α) Να βρείτε τα όρια lim ( ), lim ( )
x x
f x f x
→+∞ →−∞
.
β) Να βρείτε τα ακρότατα της f , εάν 1 1 z z + > − .
γ) Να βρείτε το σύνολο τιµών της f και το πλήθος των ριζών της.
ΛΥΣΗ
37
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 37
( ) ( )
2 2
2 2
2
2 2 2
2 2 2 2 2 2
4
( )
x a x a
ax
f x x z x z x a i x a i
x a x a
β β
β β
β β
(
− + − + +
¸ ¸
= − − + = − − − + − = = −
+ + + +
α)
2
4 4
lim ( ) lim lim 0
x x x
ax a
f x
x x
→+∞ →+∞ →+∞
− | | | |
= − = =
| |
\ ¹ \ ¹
2
4 4
lim ( ) lim lim 0
x x x
ax a
f x
x x
→−∞ →−∞ →−∞
− | | | |
= − = =
| |
\ ¹ \ ¹
β) ( ) ( )
2 2
2 2
1 1 1 1 1 1 0 z z a i a i a a a β β β β + > − ⇒ + + > + − ⇒ + + > − + ⇔ >
Η f παραγωγίζεται στο ℝ µε παράγωγο:
( ) ( ) ( )
( )
2 2 2 2 2 2
2
2 2 2
( ) 4
x x a x x a
f x a
x a
β β
β
′
′
+ + − + +
′ = −
+ +
( )
( )
( )
2 2 2
2 2 2
2 2
2 2 2 2 2 2
4 ( ) 4 , 0
x a
x a
a f x a a
x a x a
β
β
β β
− +
− + +
′ = − ⇒ = >
+ + + +
όπου
( )
2 2
2 2
2 2
2
, 0
a a
M f a M
a
β
β
β
+
= − + = >
+
Σύνολο τιµών της f :
( )
( ) ( ) ( ) ( )
( | | | | ) | |
2 2 2 2 2 2 2 2
lim ( ), , , lim ( )
0, , , 0 ,
x x
f f x f a f a f a f a f x
M M M M M M
β β β β
→−∞ →+∞
( ( (
= − + ∪ + − + ∪ + =
( ( (
¸ ¸ ¸ ¸ ¸ ¸
= ∪ − ∪ − = −
ℝ
άρα η f έχει ολικό µέγιστο τον αριθµό Μ και ολικό ελάχιστο τον –Μ.
γ) Για 0 a > : ( ) | | ( )
2 2 2 2
2 2 2 2
2 2
, ,
a a a a
f M M f
a a
β β
β β
(
+ +
= − ⇒ = − (
+ +
(
¸ ¸
ℝ ℝ
Για 0 a < : ( )
2 2 2 2
2 2 2 2
2 2
,
a a a a
f
a a
β β
β β
(
+ +
= − (
+ +
(
¸ ¸
ℝ
2 2 2
4
( ) 0 0 0
ax
f x x
x a β
= ⇔ − = ⇔ =
+ +
, δηλαδή η f έχει µοναδική ρίζα 0 x = .
38
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 38
43. ∆ίνεται η συνάρτηση : f → ℝ ℝ για την οποία ισχύει η ισότητα
( )
2 0
1
1
f x
dt x
t
=
+
∫
, για
κάθε x ∈ℝ.
α) Να αποδείξετε ότι:
i) Η τιµή της f στο
0
0 x = είναι (0) 0 f = .
ii) Η f είναι γνησίως αύξουσα στο ℝ.
β) Να βρείτε τις τιµές του κ ∈ℝ για τις οποίες αληθεύει η ανίσωση
( )( )
( )( )
2
2
2 3
1
0
1
fof
fof
dt
t
κ
κ
+
>
+
∫
γ) Αν επιπλέον η f είναι συνεχής στο ℝ, να δείξετε ότι (0) 1 f ′ = .
ΛΥΣΗ
α) i) για
(0)
2 0
1
0 0
1
f
x dt
t
= ⇒ =
+
∫
2
1
0
1 t
>
+
για κάθε t ∈ℝ, θα είναι (0) 0 f = .
• Αν (0) 0 f > , τότε
(0)
2 0
1
0
1
f
dt
t
>
+
∫
, άτοπο
• Αν (0) 0 f < , τότε
(0)
2 0
1
0
1
f
dt
t
<
+
∫
, άτοπο
ii) Έστω
1 2
, x x ∈ℝ µε
1 2
x x < . Αν ήταν
1 2
( ) ( ) f x f x ≥ , τότε:
1 1
2 2
1
2
1 2
( ) 0 ( )
2 2 2 ( ) ( ) 0
( ) 0
2 2 0 ( )
( ) ( )
1 2
2 2 0 0
1 1 1
0 0
1 1 1
1 1
1 1
1 1
1 1
f x f x
f x f x
f x
f x
f x f x
dt dt dt
t t t
dt dt
t t
dt dt x x ά
t t
τοπο
≥ ⇔ + ≥ ⇔
+ + +
⇔ ≥ − ⇔
+ +
⇔ ≥ ⇔ ≥
+ +
∫ ∫ ∫
∫ ∫
∫ ∫
Άρα,
1 2
( ) ( ) f x f x < ⇒η f είναι γνησίως αύξουσα.
β)
2
( ( 2)) ( (3 ))
2 2 0 0
1 1
(1)
1 1
f f f f
dt dt
t t
κ κ +
>
+ +
∫ ∫
Η (1) είναι ισοδύναµη µε την
2
( 2) (3 ) f f κ κ + > και αφού η f είναι γνησίως αύξουσα µε την
2 2
2 3 3 2 0 1 2 ή κ κ κ κ κ κ + > ⇔ − + > ⇔ < >
39
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 39
γ)
( ) 0 0 0
2 0
( ) (0) ( ) ( )
lim lim lim
1
0
1
f x x x x
f x f f x f x
x x
dt
t
→ → →
−
= =
−
+
∫
όπου ( ) f x u = , άρα
0
lim ( ) (0) 0
x
f x f
→
= = , δηλαδή 0 u → , άρα
0
2
lim (2)
1
1
u u
o
u
dt
t
→
+
∫
2 0
1
( ) ,
1
u
g u dt u
t
= ∈
+
∫
ℝ είναι συνεχής ως παραγωγίσιµη, άρα
0
2 2 0 0 0 0
1 1
lim ( ) (0) lim 0
1 1
u
u u
g u g dt dt
t t
→ →
= ⇔ = =
+ +
∫ ∫
Το όριο (2) είναι της µορφής
0
0
| |
|
\ ¹
και από τον κανόνα De L’Hospital προκύπτει:
0 0 0
2 2 0
2 0
( ) 1
lim lim lim 1
1 1
1
1 1
1
u u u u
u
u u
dt
dt
t u
t
→ → →
′
= = =
′
| |
| + +
+
\ ¹
∫
∫
Άρα, (0) 1 f ′ = .
44. Η συνάρτηση f είναι παραγωγίσιµη στο ℝ µε (0) 1 f = και
2
1
( )
3 ( ) 1
f x
f x
′ =
+
, για
κάθε x ∈ℝ.
Α. Να αποδείξετε ότι:
i) Για κάθε x ∈ℝ ισχύει:
3
( ) ( ) 2 f x f x x + = + .
ii) Η f αντιστρέφεται και να βρεθεί
1
f
−
:
iii) Η τιµή της f στο
0
2 x = − είναι ( 2) 0 f − = .
Β. Να βρείτε τα σηµεία καµπής της f .
Γ. Να υπολογιστεί το εµβαδόν του χωρίου που ορίζεται από την γραφική παράσταση της
f , τους άξονες , x x y y ′ ′ και την γραµµή 2 x = − .
ΛΥΣΗ
Α. i) Επειδή
2 3
2
1
( ) 3 ( ) ( ) ( ) 1 ( ) ( ) ( )
3 ( ) 1
f x f x f x f x f x f x x
f x
′
′ ′ ′ ′ ( = ⇒ + = ⇒ + =
¸ ¸
+
3
( ) ( ) f x f x x c ⇔ + = +
40
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 40
Για ( )
3
0: ( ) ( ) 2 2 x f x f x x c = + = + =
ii) ( ) y f x = δίνει:
3 3
2 2, y y x x y y y + = + ⇔ = + − ∈ℝ.
Από την µοναδικότητα της λύσης x, προκύπτει ότι η f είναι «1-1» και άρα, έχει αντίστροφη
την:
1 3
( ) 2, f x x x x
−
= + − ∈ℝ .
iii) Επειδή
1
(0) 2 f
−
= − είναι ισοδύναµα: ( 2) 0 f − = .
Β. Η
2
1
( )
3 ( ) 1
f x
f x
′ =
+
είναι παραγωγίσιµη στο ℝ, ως πηλικο παραγωγίσιµων συναρτήσεων
µε:
2
2
6 ( ) ( )
( )
3 ( ) 1
f x f x
f x
f x
′ − ⋅
′′ =
( +
¸ ¸
Επειδή ( ) 0 f x ′ > το πρόσηµο της f ′′ εξαρτάται µόνο από την ( ) f x . Η ( ) f x είναι γνησίως
αύξουσα και έχει ρίζα -2. Έτσι:
• Με 2: ( ) ( 2) ( ) 0 ( ) 0 x f x f f x f x ′′ < − < − ⇔ < ⇔ >
• Με 2: ( ) ( 2) ( ) 0 ( ) 0 x f x f f x f x ′′ > − > − ⇔ > ⇔ <
Η f έχει σηµείο καµπής το ( ) 2, 0 − .
Γ. | |
0 0
2 2
( ) ( ) 2 ( ) 0 E f x dx f x dx x f x
− −
= = ≥ − ⇔ ≥
∫ ∫
Θέτουµε:
1
( ) ( ) f x u x f u
−
= ⇔ = , τότε:
( ) ( )
1 3 2
( ) 2 3 1 dx f u du u u du u du
− ′ ′
( = = + − = +
¸ ¸
Τα νέα άκρα ολοκλήρωσης είναι τα (0) 1 f = , ( 2) 0 f − = . Τότε:
( )
1
4 2
1 1
2 3
0 0
0
3 5
(3 1) 3 . .
4 2 4
u u
E u u du u u du τ µ
(
= + = + = + =
(
¸ ¸
∫ ∫
41
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 41
45. ∆ίνεται η συνάρτηση f , µε
5
( ) 5 , f x x x a a = − + ∈ℝ.( βασική ασκηση)
α) Να µελετηθεί η f ως προς την µονοτονία και τα ακρότατα.
β) Να βρεθεί το σύνολο τιµών της f .
γ) Να βρεθεί το πλήθος των ριζών της εξίσωσης ( ) 0 f x = , όταν 4 4 a − < < .
ΛΥΣΗ
α)
4
( ) 5 5 f x x ′ = −
4 4 4
( ) 0 5 5 0 5 5 1 1 f x x x x x ′ = ⇔ − = ⇔ = ⇔ = ⇔ = ±
• Η f είναι γνησίως αύξουσα στα ( | , 1 −∞ − και | ) 1, +∞ , ενώ η f είναι γνησίως
φθίνουσα στο | | 1,1 − .
• Η f παρουσιάζει στο
1
1 x = − τοπικό µέγιστο την τιµή:
•
5
( 1) ( 1) 5( 1) 1 5 4 f a a a − = − − − + = − + + = +
• Η f παρουσιάζει στο
2
1 x = τοπικό ελάχιστο την τιµή:
5
(1) 1 5 1 4 f a a = − ⋅ + = − .
β) Στο ( |
1
, 1 ∆ = −∞ − η f είναι γνησίως αύξουσα
( ) ( )
5 5
lim ( ) lim 5 lim
x x x
f x x x a x
→−∞ →−∞ →−∞
= − + = = −∞
( 1) 4 f a − = +
Άρα, ( |
1
( ) , 4 f a ∆ = −∞ + .
Στο ( )
2
1,1 ∆ = − η f είναι γνησίως φθίνουσα ( )
1
lim ( ) ( 1) 4
x
f x f a f ή συνεχ ς
+
→
= − = +
( )
1
lim ( ) (1) 4
x
f x f a f ή συνεχ ς
−
→
= = −
Άρα, ( )
2
( ) 4, 4 f a a ∆ = − + .
Στο | )
3
1, ∆ = +∞ η f είναι γνησίως αύξουσα (1) 4 f a = −
( ) ( )
5 5
lim ( ) lim 5 lim
x x x
f x x x a x
→+∞ →+∞ →+∞
= − + = = +∞
42
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 42
Άρα, | )
3
( ) 4, f a ∆ = − +∞ .
Το σύνολο τιµών της είναι το ( ) ( ) , f A = −∞ +∞
γ) 4 0 4 a a − < < + , άρα
1
0 ( ) f ∈ ∆ ,
2
0 ( ) f ∈ ∆ και
3
0 ( ) f ∈ ∆
Η ( ) 0 f x = έχει ακριβώς µία ρίζα σε καθένα από τα
1 2
, ∆ ∆ και
3
∆ . Άρα, η ( ) 0 f x = έχει
ακριβώς 3 ρίζες στο ℝ.
46.∆ίνεται η συνάρτηση f , που είναι παραγωγίσιµη στο ℝ και ισχύει
5 3
( ) ( ) ( ) f x f x f x x + + = , για κάθε x ∈ℝ.
α) Να αποδειχθεί ότι η f δεν έχει ακρότατα.
β) Να αποδειχθεί ότι η f αντιστρέφεται και να βρεθεί η
1
f
−
.
γ) Αν η
f
C διέρχεται από τα σηµεία ( ) ,1 A a και ( ) , 2 B β , να υπολογιστεί το εµβαδόν του
χωρίου που περικλείεται από την
f
C και τις ευθείες x a = και x β = .
ΛΥΣΗ
α) Παραγωγίζοντας κατά µέλη έχουµε:
4 2
5 ( ) ( ) 3 ( ) ( ) ( ) 1 f x f x f x f x f x ′ ′ ′ ⋅ + ⋅ + = ⇔
4 2
4 2
1
( ) 5 ( ) 3 ( ) 1 1 ( ) 0
5 ( ) 3 ( ) 1
f x f x f x f x
f x f x
′ ′ ( ⇔ ⋅ + + = ⇔ = >
¸ ¸
+ +
( )
4 2
5 ( ) 3 ( ) 1 0, f x f x x + + > ∀ ∈ℝ . Άρα, η f είναι γνησίως αύξουσα και στερείται ακροτάτων.
β) Η f είναι γνησίως αύξουσα στο ℝ, άρα η f είναι «1-1», άρα η f είναι αντιστρέψιµη.
Θέτω όπου x το
1
( ) f x
−
, άρα:
5 3
( ) ( ) ( ) f x f x f x x + + = ⇔
( ) ( ) ( )
5 1 3 1 1 1 5 3 1
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) f f x f f x f f x f x x x x f x
− − − − −
⇔ + + = ⇔ + + =
Άρα,
1 5 3
( ) f x x x x
−
= + + .
γ) ( ) ( )
f
f a f a β β < ⇒ <
ր
( ) ( ) ( ) 1 ( ) 2
f
a x f a f x f f x β β ≤ ≤ ⇒ ≤ ≤ ⇔ ≤ ≤
ր
Άρα, ( ) 0 f x > , για κάθε | | , x a β ∈ .
( ) ( )
2 2
4 2 5 3
1 1
2
6 4 2 6 4 2 6 4 2
1
( ) 5 3 1 5 3
5 3 5 2 3 2 2 5 1 3 1 1
6 4 2 6 4 2 6 4 2
320 5 3 1 783
12 2 . .
6 6 4 2 12
E f x dx u u u du u u u du
u u u
β
α
τ µ
= = ⋅ + + = + + =
( | | | | ⋅ ⋅ ⋅ ⋅
= + + = + + − + + =
| | (
¸ ¸ \ ¹ \ ¹
= + + − − − =
∫ ∫ ∫
43
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 43
47. α) Αν
*
, a z ∈ ∈ ℝ ℂ και ισχύει z a z ai − = + , να αποδειχθεί ότι Re( ) Im( ) z z = − .
β) Αν επιπλέον η συνάρτηση f είναι συνεχής στο διάστηµα | | , κ λ και αντιστρέψιµη
και ( ) ( ) z f i f κ λ = + ⋅ , να αποδειχθεί ότι υπάρχει ένα τουλάχιστον ( )
0
, x κ λ ∈ , τέτοιο ώστε
( )
0
0 f x = .
γ) Αν επίσης η f είναι δύο φορές παραγωγίσιµη στο ( ) , κ λ και το
0
x του β
ερωτήµατος είναι το µέσο του διαστήµατος | | , κ λ , να αποδειχθεί ότι η
f
C έχει ένα
τουλάχιστον πιθανό σηµείο καµπής.
ΛΥΣΗ
α) Έστω: z x yi = + , µε , x y ∈ℝ
( ) ( )
2 2
2 2
2 2 2 2 2 2
2 2 2 2 Re( ) Im( )
z a z ai x yi a x yi ai x a y x y a
x ax a y x y ay a ax ay x y z z
− = + ⇔ + − = + + ⇔ − + = + + ⇔
⇔ − + + = + + + ⇔ − = ⇔ = − ⇔ = −
β) ( ) ( ) f f κ λ = − (από το α΄ ερώτηµα)
• Η f είναι συνεχής στο | | , κ λ
•
2
( ) ( ) ( ) 0 f f f κ λ λ ⋅ = − ≤
Αν ( ) 0 f κ = , τότε ( ) 0 f λ = , δηλαδή ( ) ( ) f f κ λ = µε κ λ ≠ . Άτοπο, διότι η f είναι
αντιστρέψιµη, άρα ( ) ( ) 0 f f κ λ ⋅ < .
Θεώρηµα Bolzano: υπάρχει ένα τουλάχιστον ( )
0 0
, : ( ) 0 x f x κ λ ∈ = .
γ) Θ.Μ.Τ. στα | |
0
, x κ και | |
0
, x λ
• ∃ ένα τουλάχιστον ( )
1 0
, x x κ ∈ , τέτοιο ώστε:
0
1
0
( ) ( ) 0 ( ) ( ) 2 ( )
( ) (1)
2 2
f x f f f f
f x
x
κ κ λ λ
κ λ λ κ
κ λ κ
κ
− −
′ = = = =
+ −
− −
−
• ∃ ένα τουλάχιστον ( )
2 0
, x x λ ∈ , τέτοιο ώστε:
0
2
0
( ) ( ) ( ) 0 ( ) 2 ( )
( ) (2)
2 2
f f x f f f
f x
x
λ λ λ λ
κ λ λ κ
λ λ κ
λ
− −
′ = = = =
+ −
− −
−
o Η f ′ είναι παραγωγίσιµη στο | | ( )
1 2
, , x x κ λ ⊆
o
1 2
( ) ( ) f x f x ′ ′ =
44
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 44
Θεώρηµα Rolle: ∃ ένα τουλάχιστον ( ) ( )
1 2
, , : ( ) 0 x x f ξ κ λ ξ ′′ ∈ ⊆ =
Άρα, η
f
C έχει ένα τουλάχιστον πιθανό σηµείο καµπής.
48. Η συνάρτηση f είναι δύο φορές παραγωγίσιµη στο ℝ, η γραφική παράσταση της f
τέµνει τον άξονα y y ′ στο ( ) 0, 3 A και ισχύει:
2
( ) ( ) ( )
x x
f x f x f x e e ′ ′ ⋅ − = + , για κάθε x ∈ℝ.
α) Να αποδειχθεί ότι ( ) 2
x
f x e = + .
β) Να αποδειχθεί ότι η f είναι αντιστρέψιµη και να βρεθεί η
1
f
−
.
γ) Να υπολογιστεί το εµβαδόν του χωρίου που περικλείεται από την
1
f
C
−
, τον άξονα x x ′
και τις ευθείες x e = και 2 x e = + .
ΛΥΣΗ
α)
( )
2 2
2
( )
( ) ( ) ( ) ( )
2 2
x
x x x
f x e
f x f x f x e e f x e
′ ′
( | |
′
′ ′ ′ ⋅ − = + ⇔ − = + ⇔
| (
¸ ¸ \ ¹
2 2 2 2
.
2 2
( ) ( )
( ) ( )
2 2 2 2
( ) 2 ( ) 2 2
x x
x x
x x
f x e f x e
f x e f x e c
f x f x e e c
′ ′
( | |
⇔ − = + ⇒ − = + +
| (
¸ ¸ \ ¹
⇔ − = + +
Για
2 0 0 2
0: (0) 2 (0) 2 2 3 2 3 1 2 2 3 3 2 0 x f f e e c c c c = − = + + ⇔ − ⋅ = + + ⇔ = + ⇔ =
Άρα,
( )
2 2 2 2
( ) 2 ( ) 2 ( ) 2 ( ) 2 0
x x x x
f x f x e e f x f x e e − = + ⇔ − + − − =
( ) ( ) ( ) ( ) ( )
2 2
2
2 2 2
2 4 1 2 4 4 8 4 2 1 4 1 2 1 0
x x x x x x x x
e e e e e e e e
(
∆ = − − ⋅ ⋅ − − = + + = + + = + = + >
¸ ¸
( )
( )
2 2 1
( ) 1 1
2
x
x
e
f x e
± +
= = ± +
Άρα, ( ) 2
x
f x e = + ή ( )
x
f x e = −
Όµως, (0) 3 f = εποµένως ( ) 2
x
f x e = +
β) ( ) 2
x
f x e = + και ( ) 0
x
f x e ′ = > , άρα η f είναι γνησίως αύξουσα στο ℝ, εποµένως η f
είναι «1-1», δηλαδή η f αντιστρέφεται.
( ) 2 2 ln 2 , 2
x x
y e e y x y y = + ⇔ = − ⇔ = − >
Άρα,
1
( ) ln( 2), 2 f x x x
−
= − >
45
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 45
γ)
1
( ) 0 ln( 2) 0 2 1 3 f x x x x
−
> ⇔ − > ⇔ − > ⇔ >
( ) ( )
( ) ( )
( ) ( ) | | | |
2 3 2
1 1 1
3
3 2
3
3 2
3
2
3 2 3
3 3
3 2
3
( ) ( ) ( )
ln( 2) ln( 2)
2 ln( 2) 2 ln( 2)
2 ln( 2) 1 2 ln( 2) 1
0 2 ln 2 0
e e
e e
e
e
e
e
e
e
e e
e
e
E f x dx f x dx f x dx
x dx x dx
x x dx x x dx
x x dx x x dx
e e x e x
+ +
− − −
+
+
+
+
+
= = − + =
= − − + − =
′ ′
= − − ⋅ − + − ⋅ − =
= − − ⋅ − + + − ⋅ − − = ( (
¸ ¸ ¸ ¸
= − − − ⋅ − + + − − (
¸ ¸
∫ ∫ ∫
∫ ∫
∫ ∫
∫ ∫
( ) ( ) 2 ln 2 4 . . e e e τ µ
=
= − ⋅ − + − (
¸ ¸
49. Η συνάρτηση f είναι ορισµένη και συνεχής στο διάστηµα | | , a β , έχει σύνολο τιµών
το | | 2, 3 − και ( ) 2 f a = , ( ) 1 f β = .
α) Να αποδειχθεί ότι υπάρχει ένα τουλάχιστον ( )
0
, x a β ∈ , τέτοιο ώστε:
0
( ) 0 f x = .
β) Αν επιπλέον η f είναι παραγωγίσιµη στο ( ) , a β ,
i) να αποδειχθεί ότι η
f
C δέχεται δύο τουλάχιστον οριζόντιες εφαπτοµένες.
ii) Αν επιπλέον η f ′ είναι συνεχής στο ( ) , a β , να αποδειχθεί ότι υπάρχει ένα
τουλάχιστον ( ) , a ξ β ∈ , τέτοιο ώστε:
2012
( ) ( ) ( ) 0 f f f ξ ξ ξ ′ ( ⋅ + =
¸ ¸
.
iii) Να αποδειχθεί ότι υπάρχουν δύο τουλάχιστον ( )
1 2
, , a ξ ξ β ∈ , µε
1 2
ξ ξ ≠ , τέτοιο ώστε:
1 2
1 1
( ) 2 ( ) 2
a
f f
β
ξ ξ
−
− =
′ ′
.
ΛΥΣΗ
α) Από θεώρηµα µέγιστης-ελάχιστης τιµής και επειδή
min max
2 ( ) 1 ( ) 2 3 f f f a f β − = < = < = < = , τότε υπάρχουν:
• ( )
1 1 min
, : ( ) 2 x a f x f β ∈ = = −
• ( )
2 2
, : ( ) max 3 x a f x f β ∈ = =
Θεώρηµα Bolzano στο | |
1 2
, x x ή | | ( )
2 1
, , x x a β ⊆ , υπάρχει ένα τουλάχιστον
( )
0 0
, : ( ) 0 x a f x β ∈ =
β) i) τα
1 2
, x x είναι εσωτερικά σηµεία του ( ) , a β
η f είναι παραγωγίσιµη στα
1 2
, x x
η f παρουσιάζει ακρότατα στα
1 2
, x x
Θεώρηµα Fermat:
1 2
( ) ( ) 0 f x f x ′ ′ = =
46
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 46
Άρα, η
f
C δέχεται δύο τουλάχιστον οριζόντιες εφαπτοµένες στα ( )
1 1
, ( ) A x f x και
( )
2 2
, ( ) B x f x .
ii) Θεωρούµε τη συνάρτηση g , µε
2012
( ) ( ) ( ) ( ) g x f x f x f x ′ ( = ⋅ +
¸ ¸
• Η g είναι συνεχής στο | |
1 2
, x x ή | | ( )
2 1
, , x x a β ⊆
• ( )
2012
2012
1 1 1 1
( ) ( ) ( ) ( ) 2 0 2 0 g x f x f x f x
(
′ ( = ⋅ + = − ⋅ + − <
¸ ¸
¸ ¸
2012 2012
2 2 2 2
( ) ( ) ( ) ( ) 3 0 3 0 g x f x f x f x ′ ( ( = ⋅ + = ⋅ + >
¸ ¸ ¸ ¸
Θεώρηµα Bolzano: ∃ ένα τουλάχιστον ( ) , a ξ β ∈ , τέτοιο ώστε:
2012
( ) 0 ( ) ( ) ( ) 0 g f f f ξ ξ ξ ξ ′ ( = ⇔ ⋅ + =
¸ ¸
iii) Εφαρµόζουµε Θ.Μ.Τ. στα | |
0
, a x και | |
0
, x β
• ∃ ένα τουλάχιστον ( )
0 0
1 0 1
0 0 1
( ) ( ) 0 2 1
, : ( ) (1)
( ) 2
f x f a x a
a x f
x a x a f
ξ ξ
ξ
− − −
′ ∈ = = ⇔ = −
′ − −
• ∃ ένα τουλάχιστον ( )
2 0
, : x ξ β ∈
0 0
2
0 0 2
( ) ( ) 1 0 1
( ) (2)
2 ( ) 2
f f x x
f
x x f
β β
ξ
β β ξ
− − −
′ = = ⇔ =
′ − −
( )
0 0
1 2
1 1
(1), (2)
( ) 2 ( ) 2 2 2
x a x a
f f
β β
ξ ξ
+
− − −
⇒ + = + =
′ ′
50. Αν , a β ∈ℝ, µε
2 2
4 9 1 a β + = και για το µιγαδικό z ισχύει
2 1
2 3
1
z
a i
z
ν
β
+ | |
= +
|
−
\ ¹
, 1 z ≠ ,
*
ν ∈ℕ , τότε:
α) να αποδειχθεί ότι 1 1 z + =
β) να βρεθεί ο γεωµετρικός τόπος των εικόνων του z −
γ) αν για τον µιγαδικό w ισχύει 3 5 2 w i + − = , να βρεθεί ο γεωµετρικός τόπος των
εικόνων του w.
δ) να υπολογιστεί η µέγιστη και η ελάχιστη τιµή του z w + .
ΛΥΣΗ
α)
2 1
2 3
1
z
a i
z
ν
β
+ | |
= +
|
−
\ ¹
, άρα
2 1
2 3
1
z
a i
z
ν
β
+ | |
= + ⇔
|
−
\ ¹
47
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 47
( ) ( )
( )
( )
( )
( )
( ) ( )
( )
( )
2 2
2 2
2 2
2
2 1
2 3 4 9 1 1
1
2 1 2 1
1 1 2 1 1
1 1
2 1 1 2 1 2 1 1 1
4 2 2 1 1
3 3 3 0 0
1 1 1 1 1
1 1 1 1 1 1 1
z
a a
z
z z
z z
z z
z z z z z z
zz z z zz z z
zz z z zz z z
zz z z z z z
z z z z
ν
β β
+
= + = + = = ⇔
−
+ +
⇔ = ⇔ = ⇔ + = − ⇔
− −
⇔ + = − ⇔ + + = − − ⇔
⇔ + + + = − − + ⇔
⇔ + + = ⇔ + + = ⇔
⇔ + + + = ⇔ + + + = ⇔
⇔ + + = ⇔ + = ⇔ + =
β) Η εικόνα του z κινείται σε κύκλο
1
C µε κέντρο ( ) 1, 0 K − και ακτίνα 1 p = , άρα η εικόνα
του z − κινείται σε κύκλο
2
C µε κέντρο ( ) 1, 0 Λ και ακτίνα 1 p = .
γ) ( ) 5 3 2 w i − − = , άρα η εικόνα του z − κινείται σε κύκλο
3
C µε κέντρο ( ) 5, 3 M − και ακτίνα
2 r = .
δ) Το ( ) z w w z + = − − είναι η απόσταση της εικόνας του w από την εικόνα του z − .
( ) ( ) ( )
( ) ( )
( ) ( )
2 2
5 1 3 5
max 5 1 2 8
min 5 1 2 2
z w r
z w AB r
ρ
ρ
ΜΛ = − + − =
+ = Γ∆ = ΜΛ + + = + + =
+ = = ΜΛ − − = − − =
48
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 48
51. Έστω µια συνάρτηση f παραγωγίσιµη στο ( ) , a β µε lim ( ) lim ( )
x a x
f x f x
β
λ
+ −
→ →
= = .
α) ∆είξτε ότι η
( ) ( ), ,
( )
,
f x x
g x
x a ή x
α β
λ β
∈ ¦
¦
=
´
= =
¦
¹
είναι συνεχής.
β) Υπάρχει ( ) , a ξ β ∈ τέτοιο ώστε: ( ) 0 f ξ ′ =
ΛΥΣΗ
α)
lim ( ) lim ( )
lim ( ) ( ),
( )
x a x a
x a
g x f x
g x g a ά g ή
g a
λ
ρα συνεχ ς στο α
λ
+ +
+
→ →
→
= =
⇒ =
=
.
lim ( ) lim ( )
lim ( ) ( ),
( )
x x
x
g x f x
g x g ά g ή
g
β β
β
λ
β ρα συνεχ ς στο β
β λ
− −
−
→ →
→
= =
⇒ =
=
.
Αφού f παραγωγίσιµη στο ( ) , a β , τότε g παραγωγίσιµη στο ( ) , a β g ⇒ συνεχής στο ( ) , a β
g a
g
g
συνεχης στο
συνεχης στο β
⇒ συνεχής στο | | , a β .
β) ( )
( )
( ) ( ), ( ) ( ) ,
( )
g a
g a g g x f x x a
g
λ
β β
β λ
=
′ ′ ⇒ = = ∀ ∈
=
| |
( ) ( )
,
, , : ( ) 0 ( ) 0
( ) ( )
Rolle
g ή
g ί ά έ a g f
g a g
συνεχ ς στο α β
παραγωγ σιµη στο α β τουλ χιστον ναξ β ξ ξ
β
′ ′ ⇒ ∃ ∈ = ⇒ =
=
52.
2
3
1
x
a
x
a
e x
A dx
e
−
+
=
+
∫
, αντίθετα άκρα µε (0) 0 f = .
ΛΥΣΗ
Θέτω:
2 2 2
0
0
3 3 3
( ) ( )
1 1 1
x x x
x x
x x x
x x
e x e x e x
f x dx f x dx dx
e e e
− −
+ + +
= ⇒ = + ⇒
+ + +
∫ ∫ ∫
2 2
0 0
3 3
( ) (1)
1 1
x x
x x
x x
e x e x
f x dx dx
e e
−
+ +
⇒ = − +
+ +
∫ ∫
49
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 49
2 2
0
2 2
0 0
3 3
.
1 1
3 3
1 1
x x
x
x x
x x
x x
x x
e x e x
H ή dx ί
e e
x ί
e x e x
dx ί ύ x dx
e e
συνεχ ς παραγωγ σιµη
η παραγωγ σιµη
η παραγωγ σιµη ως σ νθεση της µε
−
+ +
⇒
⇒
+ +
−
+ +
⇒ −
+ +
∫
∫ ∫
( )
( ) ( )( )
2 2
2
2
2 2
2 2 2 2
2 2 2
2 3
3( ) 3
(1) ( )
1 1
1 1 3
3
3 3
1
1 1 1
1
1 3 3 1 3 3
( )
1 1 1
(1 3 ) 1 3 1 3 1
1 1
( ) 1 3 ( )
(
x x
x x
x
x x
x x
x x x
x
x
x x x x
x x x
x x
x x
e x e x
f x x
e e
e x
x
e x e x
e e
e e e
e
e
e x e x e x e x
f x
e e e
e x x x e
e e
f x x f x x x c
f
−
−
+ − +
′
′ ⇒ = − − + =
+ +
+
+
+ +
= + = +
+ + +
+
+ + + + +
′ ⇒ = + = =
+ + +
+ + + + +
= =
+ +
′ = + ⇒ = + +
3
0) 0 0 0 0 0 c c = ⇒ = + + ⇒ =
Άρα,
3
( ) f x x x = +
3
2
3
( )
3
1
x
a
x
a
f a a a
e x
dx a a
e
−
= +
+
⇒ = +
+
∫
53. Έστω , f g παραγωγίσιµες συναρτήσεις όπου , f g έχουν τουλάχιστον ένα κοινό
σηµείο και ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( ) f x f x g x g x f x g x
′
′ ′ + = . ∆είξτε ότι: ( ) ( ) f x g x = .
ΛΥΣΗ
Αφού , f g έχουν ένα κοινό σηµείο, τότε:
0 0 0
: ( ) ( ) (1) ά x f x g x υπ ρχει ∈ = ℝ
50
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 50
( )
( )
( ) ( ) ( )
( ) ( )
0
2 2
2 2
2 2
2 2
0 0 0 0
(1)
2 2
0 0 0 0
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
2 ( ) ( ) 2 ( ) ( ) 2 ( ) ( )
( ) ( ) 2 ( ) ( )
( ) ( ) 2 ( ) ( )
( ) ( ) 2 ( ) ( )
( ) ( ) 2 ( ) ( )
( ) ( ) 2 ( ) ( )
x x
f x f x g x g x f x g x
f x f x g x g x f x g x
f x g x f x g x
f x g x f x g x
f x g x f x g x c
f x g x f x g x c
g x g x g x g x c c
=
′
′ ′ + =
′
′ ′ ⇒ + =
′ ′
′
⇒ + =
′
′
⇒ + =
⇒ + = +
⇒ + = +
⇒ + = + ⇒ 0 =
Άρα,
2 2 2 2
( ) ( ) 2 ( ) ( ) ( ) ( ) 2 ( ) ( ) 0 f x g x f x g x f x g x f x g x + = ⇒ + − =
( )
2
( ) ( ) 0 ( ) ( ) f x g x f x g x ⇒ − = ⇒ =
54. Έστω f παραγωγίσιµη συνάρτηση στο | | 0,1 µε ( ) ( )
2
2 1 ( ) ( ) (1) x f x x x f x ′ − ≠ − για
κάθε | | 0,1 x ∈ .
i) (0) (1) 0 f f ⋅ ≠
ii) Η f έχει τουλάχιστον µία ρίζα στο ( ) 0,1 .
ΛΥΣΗ
i) (1) ⇒για
0: (0) 0 (0) 0
(0) (1) 0
1: (1) 0 (1) 0
x f f
f f
x f f
= − ≠ ⇒ ≠
⇒ ⋅ ≠
= ≠ ⇒ ≠
ii) Έστω ότι η ( ) f x δεν έχει ρίζα στο ( ) 0,1 , δηλαδή ( ) | |
( )
( ) 0 0,1 ( ) 0, 0,1
i
f x x f x x ≠ ∀ ∈ ⇒ ≠ ∀ ∈
( ) ( )
( ) ( )
2 2 2
2
: ( ) 0
2 2
2
( ) ( )
(1) ( ) ( ) 0 0 0
( ) ( )
f x
x x f x x x f x
x x
x x f x x x f x
f x f x
≠
′
′
′ − − −
| | −
′
′ ⇒ − − − ≠ ⇒ ≠ ⇒ ≠
|
\ ¹
Θεωρώ
2
( )
( )
x x
g x
f x
−
= παραγωγίσιµη στο | | 0,1 µε
2
( ) 0 (2)
( )
x x
g x
f x
′
| | −
′ = ≠
|
\ ¹
(0) 0
(0) (1)
(1) 0
g
g g
g
=
⇒ =
=
51
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 51
| |
( ) ( )
(2)
0 0
0,1
0,1 0,1 : ( ) 0
(0) (1)
Rolle
g
g x g x ά
g g
συν
παρ τοπο ′ ⇒ ∃ ∈ = ⇒
=
Άρα η ( ) f x έχει τουλάχιστον µία ρίζα.
55. Αν f ′ συνεχής στο | | , a β . ∆είξτε ότι: ( )
1 2
1 2
3 ( ) 2 ( )
, , , : ( )
5
f f
a f
ξ ξ
ξ ξ ξ β ξ
′ ′ +
′ ∃ ∈ = .
ΛΥΣΗ
Χωρίζω το | | , a β σε 5 διαστήµατα ίσου πλάτους
5
β α −
και εφαρµόζω Θ.Μ.Τ. σε καθένα από
τα διαστήµατα που σηµειώνω (αφού | | . . , f f f ή συν παραγ συνεχ ς α β ′ ⇒ ⇒ ).
. . .
1
1 1
1
, 2
5
, 2 :
5
, 2
5
2 ( ) 2 ( )
5 5
( ) ( )
2 2
5 5
2 ( )
5
2 ( ) 5 (1)
f a a
a a
f a a
f a f a f a f a
f f
a a
f a f a
f
β α
συν
β α
ξ
β α
παρ
β α β α
ξ ξ
β α β α
β α
ξ
β α
Θ Μ Τ
− (
+
(
− ¸ ¸ | |
⇒ ∃ ∈ +
|
− \ ¹ | |
+
|
\ ¹
− − | | | |
+ − + −
| |
\ ¹ \ ¹
′ ′ = ⇒ =
− −
+ −
− | |
+ −
|
\ ¹
′ ⇒ = ⋅
−
52
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 52
( )
. . .
2
2 2
2 2
2 ,
5
2 , :
5
2 ,
5
( ) 2 ( ) 2
5 5
( ) ( )
5 5 2 2
2
5 5
( ) 2 ( ) 2
5 5
( ) 5 3 ( ) 5
3
f a
a
f a
f f a f f a
f f
a
f f a f f a
f f
β α
συν β
β α
ξ β
β α
παρ β
β α β α
β β
ξ ξ
β α β α β α
β
β α β α
β β
ξ ξ
β α
Θ Μ Τ
− (
+
(
− ¸ ¸ | |
⇒ ∃ ∈ +
|
− \ ¹ | |
+
|
\ ¹
− − | | | |
− + − +
| |
\ ¹ \ ¹
′ ′ = ⇒ = ⇒
− − − +
− −
− − | | |
− + − +
|
\ ¹ \
′ ′ ⇒ = ⋅ ⇒ = ⋅
−
(2)
β α
|
|
¹
−
1 2
( ) ( )
(1), (2) 2 ( ) 3 ( ) 5 (3)
f f a
f f
β
ξ ξ
β α
−
′ ′ ⇒ + =
−
| |
( )
( )
. . .
(3)
1 2
,
( ) ( )
, : ( )
,
2 ( ) 3 ( ) 5 ( )
f a
f f a
a f
f a
f f f
συν β
β
ξ β ξ
β α παρ β
ξ ξ ξ
Θ Μ Τ
−
′ ⇒ ∃ ∈ =
−
′ ′ ′ ⇒ + =
ΠΡΟΣΟΧΗ!!!
Αν ήθελα: ( )
1 2 3
, : 6 ( ) 1 ( ) 2 ( ) 3 ( ) a f f f f ξ β ξ ξ ξ ξ ′ ′ ′ ′ ∃ ∈ = + +
6 1 2 3 = + +
Χωρίζω το | | , a β σε διαστήµατα πλάτους
6
β α −
53
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 53
56. Η συνάρτηση f είναι δυο φορές παραγωγίσιµη στο ℝ, µε (1) (3) f f = και
( ) ( )
3
3 f x f x ≥ για κάθε x ∈ℝ(1). ∆είξτε ότι η εξίσωση ( ) 0 f x ′′ = έχει τουλάχιστον µία
λύση.
ΛΥΣΗ
Θέτω:
( ) ( )
3
( ) 3 h x f x f x = −
( ) ( ) ( ) ( ) ( ) ( )
3 3 2 3
(1) (1) (3) (1) 0
( ) 3 3 ( ) 3 3 3 (2)
h f f h
h x f x x f x x h x x f x f x
= − ⇒ =
′
′
′ ′ ′ ′ ′ ′ = ⋅ − ⋅ ⇒ = −
Όµως, ( ) 0 ( ) (1) h x h x h x ≥ ⇒ ≥ ∀ ∈ℝ
Από Θ. Fermat
(2)
(1) 0 (1) (3) h f f ′ ′ ′ ⇒ = ⇒ =
| |
( ) ( )
1, 3
1, 3 1, 3 : ( ) 0
(1) (3)
Rolle
f
f f
f f
συν
παρ ξ ξ
′
′ ′′ ⇒ ∃ ∈ =
′ ′ =
57.Αν ( ) 1 2
x x
f x z i z x = − + − − ∀ ∈ℝ. 1, 1 1, , 1 z i z z i z − < − < ≠ ≠
α) Βρες την µονοτονία.
β) Να λυθεί η ( ) 0 f x = .
γ) Γεωµετρικός τόπος των ( ) M z .
δ) Αν 1 z i z − < − , µε Re( ) Im( ) z a i z z β = + ⇒ < .
ε)
( )
lim 1
x x
x
z i z
→−∞
− − −
ΛΥΣΗ
α) Θέτω: z i a − = µε 0 1 a < <
1 z β − = µε 0 1 β < <
Άρα, ( ) 2
x x
f
f x a D β = + − = ℝ
Θεωρώ
1 2
, x x ∈ℝ µε
1 2
x x <
54
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 54
1 2
1 1 2 2 1 1 2 2
1 2
1
1 2 ( )
1 2
1
1 2
2 2 ( ) ( )
x
x
a
x x
a
x x x x x x x x
x x
x x a a
a a a a f x f x
x x
β
β
β β β β
β β
<
+
<
< ⇒ >
⇒ + > + ⇒ + − > + − ⇒ >
< ⇒ >
ւ
ւ
Άρα f στο ց ℝ .
β) Βρίσκω προφανή ρίζα παρατηρώντας :
0 0
(0) 2 0 f a β = + − =
Άρα, το 0 ρίζα της ( ) f x και επειδή f ց τότε f «1-1», άρα το 0 είναι η µοναδική ρίζα της
( ) f x .
γ) Αφού ( ) ( )
1
1
0 1 0,1 , 1
1 1
z i
z i ά ύ K R
z
εσωτερικ κ κλου
− <
⇔ − + < =
− <
και (1 0 ) 1 z i − + < εσωτερικά κύκλου ( )
2
1, 0 , 1 R Λ = .
Άρα, αφού πρέπει να ισχύουν και τα δύο ταυτόχρονα, πρέπει να πάρω τα κοινά σηµεία, άρα ο
γεωµετρικός τόπος είναι η γραµµοσκιασµένη περιοχή.
δ) ( )
( )
( )
( )
2 2
1 1 1 1 z i z z i z z i z i z z − < − ⇒ − < − ⇒ − + < − −
( ) ( )
1 1
2 2 2 2 Im( ) Re( )
zz zi zi zz z z z z i z z
yii x y x y x z z
⇒ + − + < − − + ⇒ − < − + ⇒
⇒ < − ⇒ − < − ⇒ > ⇒ >
ε) Θέτω: , 1 z i a z β − = − =
Από (δ): 1 ,
x x
a a β β < < ⇒ ց ց
( )
( ) ( )
1
lim 1 lim lim 1 1 0
x
x
x x
x x x
x x x
z i z a a
β
α
β
α
β
β
α
>
+∞−∞
→−∞ →−∞ →−∞
| |
|
\ ¹
| |
| |
− − − = − = − = + ∞ − = +∞
|
|
|
\ ¹
\ ¹
ր
55
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 55
57)i)Να δειχθεί ότι ln 1 t t − ≥ για κάθε 0 t > .
ii) Έστω η συνάρτηση
2
1
( )
ln
x
x
f x dt
t t
=
−
∫
.Να βρεθεί το πεδίο ορισµού της f .
iii) Να µελετήσετε την µονοτονία της συνάρτησης f .
iv) Να αποδείξετε ότι 0 ( ) , 0 f x x x < < > .
v) Να αποδείξετε ότι ln 2 ( ) f x < για κάθε 1 x ≥ .
vi) Να δείξετε ότι η δεν έχει κατακόρυφες ασύµπτωτες.
Λύση
i). Έστω ( ) ( ) ln 1, 0, g t t t t = − − ∈ +∞ .
Η συνάρτηση g είναι παραγωγίσιµη στο( ) 0, +∞ ως άθροισµα παραγωγίσιµων συναρτήσεων
µε ( )
1 1
'( ) ln 1 ' 1
t
g t t t
t t
−
= − − = − = .
Τότε:
'( ) 0 1 g t t ≥ ⇔ ≥ , οπότε η συνάρτηση g :
-Είναι γνησίως φθίνουσα στο( ) 0,1 ,
-Είναι γνησίως αύξουσα στο | ) 1, +∞ ,
παρουσιάζει ολικό ελάχιστο για 1 x = ,το (1) 0 g = .
Συνεπώς ( ) (1) ln 1 0 ln 1 g t g t t t t ≥ ⇔ − − ≥ ⇔ − ≥ για 0 t > .
ii)H συνάρτηση
1
ln t t −
ορίζεται όταν 0 t > και ln 0 t t − ≠ (ισχύει λόγω του ερωτήµατος (i)).
Εποµένως θα πρέπει: 0 x > και 2 0 x > , άρα ( ) 0,
f
D = +∞ .
iii).. H συνάρτηση
1
ln t t −
είναι συνεχής στο( ) 0, +∞ , άρα ορίζεται η
2
1
ln
x
x
dt
t t −
∫
και είναι παραγωγίσιµη µε
( )( )
2
2 1 ln(2 ) ln
'( )
2 ln(2 ) ln 2 ln(2 ) ln
x x
f x
x x x x x x
−
= − =
− − − −
.
Για ( ) 0, x ∈ +∞ έχουµε:
2
2
( ) ln( )
2 2
'( ) 0 ln(2 ) ln 0 ln( ) 0 ln( ) 0
2 2
ln( ) ln1 1 2
f x x
x
f x x x
x x
x
x x
=
≥ ⇔ − ≥ ⇔ ≥ ⇔ ≥
⇔ ≥ ⇔ ≥ ⇔ ≥
ր
, οπότε η συνάρτηση f :
- Είναι γνησίως αύξουσα στο ( | 0, 2 ,
-Είναι γνησίως φθίνουσα στο | ) 2, +∞ ,
παρουσιάζει ολικό µέγιστο για 2 x = το (2) f .
56
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΜΗΤΑΛΑΣ Γ. ∆ΡΟΥΓΑΣ Α. http://mathhmagic.blogspot.com/ 56
iv) Αφού ln 1 t t − ≥ (χωρίς να είναι παντού µηδέν) για 0 t > , έχουµε ότι
2
1
0
ln
x
x
dt
t t
>
−
∫
,
δηλαδή ( ) 0 (1) f x > .
Επίσης λόγω του 1
ου
ερωτήµατος ισχύει:
ln 1
0
ln
t t
t t
− −
≥
−
, χωρίς να είναι παντού µηδέν,
άρα
2 2 2 2
ln 1 1 1
0 1 0 1 ( )(2)
ln ln ln
x x x x
x x x x
t t
dt dt dt dt x f x
t t t t t t
− − | |
> ⇔ − > ⇔ > ⇔ >
|
− − −
\ ¹
∫ ∫ ∫ ∫
Από τις (1) ,(2)προκύπτει ότι: ( ) 0, 0 x f x x < < > .
v) Για 1 t ≥ έχουµε ότι:
ln 1 1
0 0
ln ln
t
t t t t t
≥ ⇔ − ≤
− −
, χωρίς να είναι παντού µηδέν,
οπότε
2 2 2
1 1 1 1
0 ln(2 ) ln ( ) ln 2 ( )
ln ln
x x x
x x x
dt dt dt x x f x f x
t t t t t t
| | | | | |
− < ⇔ < ⇔ − < ⇔ <
| | |
− −
\ ¹ \ ¹ \ ¹
∫ ∫ ∫
για 1 x ≥ .
vi) Κατακόρυφη ασύµπτωτη θα αναζητήσουµε στο 0 x =
Αφού 0 ( ) f x x < < για 0 x > , ισχύει και η 0 ( ) f x x ≤ ≤ για 0 x > .
Αφού
0 0
lim0 lim 0
x x
x
+ +
→ →
= = ,
από το κριτήριο παρεµβολής θα ισχύει ότι
0
lim ( ) 0
x
f x
+
→
= ,
οπότε η f δεν έχει κατακόρυφη ασύµπτωτη.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
-Περιοδικό ΕΥΚΛΕΙ∆ΗΣ
- Θέµατα συναρτήσεων Ευρυπιωτης Στέλιος
-Ολοκληρώµατα Θ.Ν.Καζαντζη
- Problems and Solutions for Undergraduate Analysis Serge Lang
-Problems In Calculus Of One Variable Maron
- Theory of functions Konrad Knopp
-Functional equations and how to solve them Cristopher G Small
-Problems in High school mathematics A.I.Prilepko
