ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ © Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, ISBN

960-87617-0-0 731 00 Χανιά Κρήτη Τηλ. 2821091125 – Fax 2821097600. Email: imx@otenet.gr ΒΙΟΣ Δεν ήθελα καθόλου να κάθομαι. Ήθελα να πάω εδώ, να πάω εκεί, να ποτίσω, να κόψω ξύλα. Κι όλ’ αυτά με μία μετάνοια κάθε φορά. Είχα πολλή χαρά κι αγαλλίαση. Ένιωθα γεμάτος κι έτρεχα. Έτρεχα, δεν περπατούσα. Ντρεπόμουνα, όμως, να με βλέπουν οι Γέροντες να τρέχω, γι’ αυτό περπατούσα σιγά σιγά στην αρχή κι όταν απομακρυνόμουν, έτρεχα. Φτερά έκανα να πάω γρήγορα και να γυρίσω γρήγορα στους Γέροντές μου. Ζωή χαρισάμενη, τι να σας πω! Αυτή η ζωή είναι όντως αγγελική. Είχε κι εκείνος ο ευλογημένος ο Γέροντάς μου πολλή προθυμία. Μου έλεγε: «Πήγαινε εδώ, πήγαινε εκεί …». Έ, είχαμε βέβαια και πολλές δουλειές. Μου είχανε δώσει την επίβλεψη του κελλιού. Είχαμε σπίτι νοικοκυρεμένο. Είχαμε ελιές, είχαμε λίγα δέντρα, είχαμε και κηπευτικά. Απ’ τις δουλειές φυσικά κουραζόμουνα. Πήγαινα σε πολλές δουλειές. Πήγαινα στο βουνό. Τα πόδια μου συχνά κοβόντουσαν. Έ, που να ήξεραν οι Γέροντές μου, παιδί με βλέπανε. Όταν κατέβαινα απ’ το βουνό μετά από τρεις ώρες δρόμο, μου έλεγε ο παπαΙωαννίκιος: -Αύριο θα ζυμώσομε, γι’ αυτό τώρα ετοιμάσου να πάεις να φέρεις κλαδιά. Έπαιρνα το σχοινί κι επήγαινα στο βουνό για κλαδιά. Επήγαινα σε βατό δρόμο αλλά και σ’ απότομο. Όχι μόνον αυτά θυμάμαι, αλλά πολλές φορές οι Γέροντές μου με στέλνανε να φέρω κούτσουρα ή ξύλα και τα έβαζα πάνω μου σαν γαϊδουροφόρτωμα. Κι όπως ήμουν φορτωμένος κι }063} είχε πάθει η μέση, καθόμουν στο πεζούλι να ξεκουραστώ. Αν καμιά φορά με πείραζε πολύ το βάρος, έλεγα στον εαυτό μου: «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδουρο!».Την τεμπελιά δεν την εγνώριζα. Έ, πραγματικά δεν λυπόμουν το σώμα μου. Επειδή τα γόνατά μου πονούσανε, εγώ ήθελα εκδίκηση. Δηλαδή, όσο διαμαρτύρονταν και πονούσανε, εγώ όλο και πιο μεγάλο φορτίο έπαιρνα. «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδαρο!», ξανάλεγα. Εκδικιόμουν, εκδικιόμουνα τον κακό εαυτό μου. Με την αγάπη γίνεσαι αεικίνητος. Να ιδείς τότε πού πάνε οι αμαρτίες! Κοιμούνται όλα. Ακούτε; Αυτή είναι πραγματικά ξένη ζωή, ζωή οσία αγία ζωή παραδεισένια. }064} Είδα έναν άγιο ζωντανό. Ναι, έναν άγνωστο άγιο. Ο καημένος, περιφρονημένος. Ποιος ξέρει, όταν πέθανε, έπειτα από πόσες ημέρες θα το μάθαμε κι ίσως μήνες, αν ήταν και χειμώνας. Πού να πήγαινε άνθρωπος εκεί ψηλά στη λίθινη καλύβα του! Δεν τον έβλεπε κανείς. Πολλές φορές αυτούς τους ερημίτες τους βρίσκανε έπειτα από ένα-δυό μήνες μετά την κοίμησή τους. Το εκχείλισμα και το περίσσευμα της χάριτος ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό, όταν είδα αυτόν, τον Γερο-Δημά, στο Κυριακό να κάνει τις μετάνοιές του και ν’ αναλύεται σε λυγμούς στην προσευχή του. Με τις μετάνοιες αυτουνού, τόσο }79} πολύ τον επεσκίασε η χάρις, ώστε ακτινοβόλησε και σ’ εμένα. Τότε ξέσπασε και σ’ εμένα ο πλούτος της χάριτος. Δηλαδή υπήρχε και πριν, με την αγάπη που είχα στον Γέροντά μου. Αλλά τότε αισθάνθηκα κι εγώ την χάρι πάρα πολύ έντονα. Να σας πω πώς μου συνέβηκε. Ένα πρωί, κατά τις τρεισήμισι, επήγα στο Καθολικό, στην Αγία Τριάδα, για την ακολουθία. Ήταν νωρίς ακόμη. Δεν είχε χτυπήσει ακόμη το σήμαντρο. Κανείς δεν ήταν μες

στην εκκλησία. Κάθισα στον πρόναο, κάτω από μία σκάλα. Ήμουν αθέατος και προσευχόμουν. Σε μια στιγμή ανοίγει η πόρτα της εκκλησίας και μπαίνει ένας ψηλός κι ηλικιωμένος μοναχός. Ήταν ο Γερο-Δημάς. Μόλις μπήκε, κοίταξε δεξιά-αριστερά· δεν είδε κανένα. Τότε, λοιπόν, κρατώντας ένα μεγάλο κομποσχοίνι, άρχισε τις μετάνοιες τις στρωτές, πολλές και γρήγορες, κι έλεγε συνεχώς: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με … Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς». Σε λίγο έπεσε σ’ έκσταση. Δεν μπορώ, δεν βρίσκω λόγια να σας περιγράψω τη συμπεριφορά του απέναντι στον Θεό· κινήσεις αγάπης και λατρείας, κινήσεις θείου έρωτος, θείας αγάπης κι αφοσιώσεως. Τον είδα να στέκεται, ν’ ανοίγει τα χέρια του όρθιος, σε σχήμα σταυρού, όπως έκανε ο Μωυσής στη θάλασσα, κι έκανε ένα πράγμα: «Ούουουουου! …». Τι ήταν αυτό; Ήταν μέσα στην χάρι. Έλαμπε μέσα στο φως. Αυτό ήταν! Αμέσως μου μετέδωσε την ευχή. Αμέσως μπήκα στη δική του ατμόσφαιρα. Δεν με είχε δεί. Ακούστε με. Συγκινήθηκα κι άρχισα να κλαίω. Ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό κι ανάξιο η χάρις του Θεού. Πώς να σας το πω; Μου μετέδωσε την χάρι. Δηλαδή }80} η χάρις που είχε εκείνος ο άγιος ακτινοβόλησε και στη δική μου ψυχή. Μου μετέδωσε τα χαρίσματά του τα πνευματικά. Λοιπόν, είχε πάθει έκσταση ο Γερο-Δημάς. Χωρίς να το θέλει το έκανε. Δεν μπορούσε να κρατήσει το βίωμά του. Ούτε κι αυτό που λέω είναι σωστό. Δεν μπορώ να το εκφράσω. Αυτό είναι κατάληψις υπό του Θεού. Αυτά δεν εξηγούνται. Καθόλου δεν εξηγούνται κι άμα τα εξηγήσεις, πέφτεις πολύ έξω. Όχι, δεν εξηγούνται, ούτε στα βιβλία αποδίδονται, ούτε γίνονται καταληπτά. Πρέπει να είσαι άξιος να τα καταλάβεις. Στις τέσσερις η ώρα χτύπησαν οι καμπάνες. Ο Γερο-Δημάς μόλις άκουσε τις καμπάνες, έκανε μερικές μετάνοιες και σταμάτησε να προσεύχεται. Κάθισε στο πεζούλι –νομίζω πως είναι κτιστό το πεζούλι στον πρόναο – … }81} … Πίσω του άνοιξε την πόρτα ο Γερο-Δημάς και μπήκε κι αυτός μέσα. Στάθηκε λίγο να τακτοποιηθεί στο στασίδι του για την ακολουθία, νομίζοντας πως κανείς δεν τον είχε δει. Κι εγώ χάθηκα μέσα απ’ τη σκιά της σκάλας και κρυφά και δειλά μπήκα μες στον κυρίως ναό. … Από τη στιγμή που μετέλαβα, μου ήλθε μια χαρά υπερβολική, ένας ενθουσιασμός. Μετά την ακολουθία έφυγα στο δάσος μόνος μου, γεμάτος χαρά κι αγαλλίαση. Τρέλα! Νοερώς έλεγα την Ευχαριστία πηγαίνοντας για την καλύβα. Με πάθος έτρεχα μες στο δάσος, πηδούσα απ΄ τη χαρά μου, άνοιγα σ’ έκταση τα χέρια μ’ ενθουσιασμό, δυνατά και φώναζα: «Δόξα Σοι ο Θεοοός! Δόξα Σοι ο Θεοοός!». Ναι, τα χέρια μου μείνανε ξερά, γίνανε κόκκαλο, ξύλο, κι ανοιγμένα ίσια σχημάτιζαν με το σώμα μου σταυρό. … Το κεφάλι μου σηκωμένο προς τον ουρανό, το στέρνο ετέντωνε με τα χέρια να φύγει για τον ουρανό. Το μέρος που είναι η καρδιά επήγαινε να πετάξει. … Πόση ώρα ήμουν σ’ αυτή την κατάσταση δεν ξέρω. Όταν συνήλθα, έτσι όπως ήμουν, κατέβασα τα χεράκια μου και σιωπηλός με δάκρυα προχώρησα πάλι με βρεγμένα τα μάτια μου. }82} ΠΕΡΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εκκλησία είναι άναρχη, ατελεύτητη, αιώνια, όπως ο ιδρυτής της, ο Τριαδικός Θεός, είναι άναρχος, ατελεύτητος, αιώνιος. Η Εκκλησία είναι άκτιστη, όπως και ο Θεός είναι άκτιστος. Υπήρχε προ των αιώνων, προ των αγγέλων, προ της δημιουργίας του κόσμου. Είναι θείο καθίδρυμα και σ’ αυτήν «κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος». Είναι το μυστήριο των μυστηρίων. Υπήρξε αφανέρωτο και εφανερώθη «επ’ εσχάτων των χρόνων». Η Εκκλησία παραμένει απαρασάλευτη, γιατί είναι ριζωμένη στην αγάπη και στη σοφή πρόνοια του Θεού. Την αιώνια Εκκλησία αποτελούν τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. }197} Η αγάπη του Θεού μας έπλασε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Του. Μας συμπεριέλαβε στην Εκκλησία παρ’ ότι εγνώριζε την αποστασία μας. Μας έδωσε τα πάντα, για να μας κάνει κι εμάς θεούς κατά χάριν και δωρεάν. Εν τούτοις εμείς, κάνοντας κακή χρήση της ελευθερίας μας, εχάσαμε το αρχέγονον κάλλος, την αρχέγονη δικαιοσύνη και αποκοπήκαμε απ’ την Εκκλησία. Έξω απ’ την Εκκλησία, μακριά απ’ την Αγία Τριάδα, εχάσαμε τον Παράδεισο, το

παν. Έξω, όμως, απ’ την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία, δεν υπάρχει ζωή. Γι’ αυτό η σπλαχνική καρδιά του Θεού-Πατέρα μας δεν μας άφησε έξω απ’ την αγάπη Του. Άνοιξε για μας πάλι τις πύλες του Παραδείσου, επ’ εσχάτων των χρόνων και εφανερώθη εν σαρκί. Με τη θεία σάρκωση του μονογενούς Υιού του Θεού φανερώθηκε πάλι στους ανθρώπους το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Ο Θεός εν τη απείρω αγάπη Του μας ένωσε πάλι με την Εκκλησία Του στο πρόσωπο του Χριστού. Μπαίνοντας στην άκτιστη Εκκλησία, ερχόμαστε στον Χριστό, μπαίνομε στο άκτιστον. Καλούμαστε δηλαδή κι εμείς οι πιστοί να γίνομε άκτιστοι κατά χάριν, να γίνομε μέτοχοι }198} των θείων ενεργειών του Θεού, να μπούμε μέσα στο μυστήριο της θεότητος, να ξεπεράσομε το κοσμικό μας φρόνημα, να αποθάνομε κατά «τον παλαιό άνθρωπον» και να γίνομε ένθεοι. Όταν ζούμε στην Εκκλησία, ζούμε τον Χριστό. Αυτό είναι πολύ λεπτό θέμα, δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Μόνο το Άγιον Πνεύμα μπορεί να μας το διδάξει. Η Εκκλησία και ο Χριστός είναι ένα. Το σώμα της Εκκλησίας τρέφεται, αγιάζεται, ζει με τον Χριστό. Αυτός είναι ο Κύριος, ο παντοδύναμος, ο παντογνώστης, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο στηριγμός μας, ο φίλος μας, ο αδελφός μας. Αυτός είναι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος, η βάσις, το παν. Χωρίς Χριστό, Εκκλησία δεν υπάρχει. Νυμφίος ο Χριστός· νύμφη η καθεμία ψυχή. Ο Χριστός ένωσε το σώμα της Εκκλησίας με τον ουρανό και τη γη. Με τους αγγέλους, τους ανθρώπους και }199} όλα τα δημιουργήματα, με όλη την κτίση του Θεού, με τα ζώα και τα πουλιά, με κάθε μικρό αγριολούλουδο, με κάθε μικρό έντομο. Έγινε έτσι η Εκκλησία «πλήρωμα του τα πάντα εν πάσι πληρουμένου», δηλαδή του Χριστού. Όλα εν Χριστώ και συν Χριστώ, μέσα και μαζί με τον Χριστό. Αυτό είναι το μυστήριο της Εκκλησίας. Ο Χριστός φανερώνεται μέσα στην ενότητα τη μεταξύ μας και στην αγάπη Του, την Εκκλησία. Εκκλησία δεν είμαι μόνος εγώ, αλλά μαζί κι εσείς. Εκκλησία είμαστε όλοι. Μέσα στην Εκκλησία όλοι ενσωματώνονται. Είμαστε όλοι ένα και ο Χριστός κεφαλή. … Είμαστε όλοι ένα, γιατί ο Θεός είναι Πατέρας μας κι είναι παντού. Όταν το ζήσομε αυτό, είμαστε μέσα στην Εκκλησία. … Ε, αυτό μόνο δια της χάριτος το καταλαβαίνει κανείς. Ζούμε τη χαρά της ενότητος, της αγάπης. Και γινόμαστε ένα μ’ όλους. Δεν υπάρχει πιο ωραίο πράγμα! Το σπουδαίο είναι να μπούμε στην Εκκλησία. Να ενωθούμε με τους συνανθρώπους μας, με τις χαρές και τις λύπες όλων. Να τους νοιώθομε δικούς μας, να προσευχόμαστε για όλους, να πονάμε για τη σωτηρία τους, να ξεχνάμε τους εαυτούς μας. Να κάνομε το παν γι’ αυτούς, όπως ο Χριστός για μας. Μέσα στην Εκκλησία γινόμαστε ένα με κάθε δυστυχισμένο και πονεμένο κι αμαρτωλό. }200} Κανείς δεν πρέπει να θέλει να σωθεί μόνος του, χωρίς να σωθούν και οι άλλοι. Είναι λάθος να προσεύχεται κανείς για τον εαυτό του, για να σωθεί ο ίδιος. Τους άλλους πρέπει ν’ αγαπάμε και να προσευχόμαστε να μη χαθεί κανείς· να μπουν όλοι στην Εκκλησία. Αυτό έχει αξία. Και μ’ αυτή την επιθυμία πρέπει να φεύγει κανείς απ’ τον κόσμο, για να πάει στο μοναστήρι ή στην έρημο. Όταν ξεχωρίζουμε τον εαυτό μας, δεν είμαστε χριστιανοί. Αληθινοί χριστιανοί είμαστε, όταν αισθανόμαστε βαθιά ότι είμαστε μέλη του μυστικού σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας, με μια συνεχή σχέση αγάπης. Όταν ζούμε ενωμένοι εν Χριστώ, δηλαδή όταν ζούμε την ενότητα μέσα στην Εκκλησία Του με το αίσθημα του ενός. … Αυτό είναι το μεγαλύτερο βάθος, η μεγαλύτερη έννοια που έχει η Εκκλησία. Εκεί βρίσκεται το μυστήριο· να ενωθούν όλοι σαν ένας άνθρωπος εν Θεώ. Είμαστε ένα ακόμη και με τους ανθρώπους που δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Είναι μακριά από άγνοια. }201} Η Εκκλησία είναι νέα ζωή εν Χριστώ. Στην Εκκλησία δεν υπάρχει θάνατος, δεν υπάρχει κόλασις. }202}

Ο Χριστός καταργεί το θάνατο. Όποιος μπαίνει στην Εκκλησία σώζεται, γίνεται αιώνιος. Μία είναι η ζωή, είναι ατελείωτη συνέχεια, δεν έχει τέλος, δεν υπάρχει θάνατος. Όποιος ακολουθεί τις εντολές του Χριστού, δεν πεθαίνει ποτέ. Πεθαίνει κατά σάρκα, κατά τα πάθη και αξιώνεται να ζει απ’ την εδώ ζωή μες στον Παράδεισο, στην Εκκλησία μας, και κατόπιν στην αιωνιότητα. Με τον Χριστό ο θάνατος γίνεται η γέφυρα, που θα την περάσομε σε μια στιγμή, για να συνεχίσομε να ζούμε εν τω ανεσπέρω φωτί. Κι εγώ αφότου έγινα μοναχός, πίστευσα ότι δεν υπάρχει θάνατος. Έτσι ένοιωθα και νιώθω πάντα, ότι είμαι αιώνιος και αθάνατος. Τι ωραία! Μέσα στην Εκκλησία που έχει τα μυστήρια που σώζουν δεν υπάρχει απελπισία. Μπορεί να είμαστε πολύ αμαρτωλοί. Εξομολογούμαστε, όμως, μας διαβάζει ο παπάς κι έτσι συγχωρούμαστε και προχωρούμε προς την αθανασία, χωρίς καθόλου άγχος, χωρίς καθόλου φόβο. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό ζούμε τη ζωή του Χριστού. Άμα αυτό, με την χάρι του Θεού, το κατορθώσομε, τότε βρισκόμαστε σε μια άλλη κατάσταση, ζούμε μια άλλη κατάσταση ζηλευτή. Για μας δεν υπάρχει καμιά φοβία. Ούτε θάνατος, ούτε διάβολος, ούτε κόλασις. Όλ’ αυτά υπάρχουν για τους ανθρώπους που είναι μακράν του Χριστού, για τους μη χριστιανούς. Για μας που είμαστε χριστιανοί }203} και κάνομε το θέλημά Του, εκεί, όπως το λέει, δεν υπάρχουν αυτά τα πράγματα. Υπάρχουν δηλαδή, αλλ’ όταν ο άνθρωπος αποκτείνει τον παλαιό άνθρωπο «συν τοις παθήμασι και ταις επιθυμίαις», δεν δίδει σημασία στον διάβολο ούτε και στο κακό. Δεν τον απασχολεί. Εκείνο που τον απασχολεί είναι η αγάπη, η λατρεία στον Χριστό και στον συνάνθρωπό του. Άμα φθάσομε στο βαθμό να αισθανόμαστε τη χαρά, την αγάπη, τη λατρεία του Θεού χωρίς καμιά φοβία, φθάνομε να λέμε: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός». Κανείς δεν μας εμποδίζει να μπούμε μέσα στο μυστήριο. Με τη λατρεία του Θεού ζεις στον Παράδεισο. Άμα γνωρίσεις και αγαπήσεις τον Χριστό, ζεις στον Παράδεισο. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος. Ο Παράδεισος αρχίζει από δω. Η Εκκλησία είναι ο επί γης Παράδεισος ομοιότατος με τον εν ουρανοίς. Ο Παράδεισος που είναι στον ουρανό ο ίδιος είναι κι εδώ στη γη. Εκεί όλες οι ψυχές είναι ένα, όπως η Αγία Τριάδα είναι τρία πρόσωπα, αλλά είναι ενωμένα κι αποτελούν ένα. Κύριο μέλημά μας είναι να αφομοιωθούμε στον Χριστό, να ενωθούμε με την Εκκλησία. Αν μπούμε στην αγάπη του Θεού, μπαίνομε στην Εκκλησία. Αν δεν μπούμε στην }204} Εκκλησία, αν δεν γίνομε ένα με την εδώ, την επίγεια Εκκλησία, υπάρχει φόβος να χάσομε και την επουράνια. Όποιος ζει τον Χριστό, γίνεται ένα μαζί Του, με την Εκκησία Του. Ζει μια τρέλα! Η ζωή αυτή είναι διαφορετική απ’ τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Είναι χαρά, είναι φως, είναι αγαλλίαση, είναι ανάταση. Αυτή είναι η ζωή της Εκκλησίας, η ζωή του Ευαγγελίου, η Βασιλεία του Θεού. «Η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστίν». Έρχεται μέσα μας ο Χριστός κι εμείς είμαστε μέσα Του. Και συμβαίνει όπως μ’ ένα κομμάτι σίδηρο που τοποθετημένος μες στη φωτιά γίνεται φωτιά και φως· έξω απ’ τη φωτιά, πάλι σίδηρος σκοτεινός, σκοτάδι. Στην Εκκλησία γίνεται η θεία συνουσία, γινόμαστε ένθεοι. Όταν είμαστε με τον Χριστό, είμαστε μέσα στο φως· κι όταν ζούμε μέσα στο φως, εκεί δεν υπάρχει σκότος. Το φως όμως δεν είναι παντοτινό· εξαρτάται από μας. Συμβαίνει όπως με το σίδηρο, που έξω απ’ τη φωτιά γίνεται σκοτεινός. Σκότος και φως δεν συμβιβάζονται. Ποτέ δεν μπορεί να έχομε σκοτάδι και φως συγχρόνως. Ή φως ή σκότος. Όταν ανάψεις το φως, πάει το σκότος. }205} Για να διατηρήσουμε την ενότητά μας, θα πρέπει να κάνομε υπακοή στην Εκκλησία, στους επισκόπους της. Υπακούοντας στην Εκκλησία, υπακούομε στον ίδιο τον Χριστό. Ο Χριστός θέλει να γίνομε μία ποίμνη μ’ έναν ποιμένα. Να πονάμε την Εκκλησία. Να την αγαπάμε πολύ. Να μη δεχόμασθε να κατακρίνουν τους αντιπροσώπους της. … Και με τα μάτια μας να δούμε κάτι αρνητικό να γίνεται από

κάποιον ιερωμένο, να μην το πιστεύομε, ούτε να το σκεπτόμαστε, ούτε να το μεταφέρομε. Το ίδιο ισχύει και τα λαϊκά μέλη της Εκκλησίας και για κάθε άνθρωπο. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Να προσέχομε και το τυπικό μέρος. Να ζούμε τα μυστήρια, ιδιαίτερα το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας. Σ’ αυτά }206} βρίσκεται η Ορθοδοξία. Προσφέρεται ο Χριστός στην Εκκλησία με τα μυστήρια και κυρίως με την Θεία Κοινωνία. Να σας πω για μια επίσκεψη του Θεού σ’ εμένανε τον ταπεινό, για να δείτε την χάρι των μυστηρίων. Έτσι όπως πονούσα, μου σταυρώσανε το σπυράκι με ευχέλαιο κι αμέσως έσβησε ο πόνος. Την Πεντηκοστή εξεχύθη η χάρις του Θεού όχι μόνο στους αποστόλους αλλά και σ’ όλο τον κόσμο που βρισκόταν γύρω τους. Επηρέασε πιστούς και απίστους. }207} Ενώ ο Απόστολος Πέτρος ομιλούσε τη δική του γλώσσα, η γλώσσα του μετεποιείτο εκείνη την ώρα στο νου των ακροατών. Με τρόπο μυστικό το Άγιον Πνεύμα τους έκανε να καταλαβαίνουν τα λόγια του στη γλώσσα τους, μυστικά, χωρίς να φαίνεται. Αυτά τα θαύματα γίνονται με την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Παραδείγματος χάριν, η λέξη «σπίτι» σ’ αυτόν που ήξερε γαλλικά θ’ ακουγόταν «la maison». Ήταν ένα είδος διοράσεως· άκουγαν την ίδια τους τη γλώσσα. Ο ήχος χτυπούσε στο αυτί, αλλά εσωτερικά, με τη φώτιση του Θεού, τα λόγια ακούγονταν στη γλώσσα τους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας αυτή την ερμηνεία της Πεντηκοστής δεν την αποκαλύπτουν πολύ φανερά, φοβούνται τη διαστρέβλωση. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Οι αμύητοι δεν μπορούν να καταλάβουν το νόημα του μυστηρίου του Θεού. Στην Πεντηκοστή οι άνθρωποι βρέθηκαν ξαφνικά σε μία τέτοια κατάσταση θεώσεως, που τα χάσανε. Έτσι, όταν η θεία χάρις τους επεσκίαζε, τους ετρέλαινε όλους –με την καλή έννοια – τους ενθουσίαζε. }208} Η «κλάσις του άρτου» ήταν η Θεία Κοινωνία. Και συνεχώς αυξάνονταν οι σωζόμενοι, εφόσον έβλεπαν όλους τους χριστιανούς να είναι «εν αγαλλιάσει και αφελότητι καρδίας αινούντες τον Θεόν». … Αυτό είναι ενθουσιασμός κι αυτό πάλι τρέλα. Εγώ όταν το ζω αυτό, το αισθάνομαι και κλαίω. Πηγαίνω στο γεγονός, ζω το γεγονός, το αισθάνομαι κι ενθουσιάζομαι και κλαίω. Αυτό είναι θεία χάρις. Αυτό είναι και η αγάπη προς τον Χριστό. Αυτό που ζούσαν οι απόστολοι μεταξύ τους κι αισθανόντουσαν όλη αυτή τη χαρά, στη συνέχεια έγινε με όλους κάτω από το υπερώον. Δηλαδή αγαπιόντουσαν, χαιρόταν ο ένας τον άλλον, ο ένας με τον άλλον είχαν ενωθεί. Ακτινοβολεί αυτό το βίωμα και το ζούνε κι άλλοι. Ο απώτερος σκοπός της θρησκείας μας είναι το «ίνα ώσιν έν». Εκεί ολοκληρώνεται το έργο του Χριστού. Η θρησκεία μας είναι αγάπη, είναι έρωτας, είναι ενθουσιασμός, είναι τρέλα, είναι λαχτάρα του θείου. Είναι μέσα μας όλ’ αυτά. Είναι απαίτηση της ψυχής μας η απόκτησή τους. Για πολλούς όμως η θρησκεία είναι ένας αγώνας, μία αγωνία κι ένα άγχος. Γι’ αυτό πολλούς απ’ τους «θρήσκους» τους θεωρούνε δυστυχισμένους, γιατί βλέπουνε σε τι χάλια βρίσκονται. Κι έστι είναι τα πράγματα. Γιατί αν δεν καταλάβει κανείς το βάθος της θρησκείας και δεν τη ζήσει, η θρησκεία καταντάει αρρώστια και μάλιστα φοβερή. Τόσο φοβερή, που ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο των πράξεών του, γίνεται άβουλος κι ανίσχυρος, έχει αγωνία κι άγχος }210} και φέρεται υπό του κακού πνεύματος. Κάνει μετάνοιες, κλαίει, φωνάζει, ταπεινώνεται τάχα, κι όλη αυτή η ταπείνωση είναι μια σατανική ενέργεια. Ορισμένοι τέτοιοι άνθρωποι ζούνε τη θρησκεία σαν ένα είδος κολάσεως. Μέσα στην εκκλησία κάνουν μετάνοιες, σταυρούς, λένε, «είμαστε αμαρτωλοί, ανάξιοι» και μόλις βγούνε έξω, αρχίζουν να βλασφημάνε τα θεία, όταν κάποιος λίγο τους ενοχλήσει. Φαίνεται καθαρά ότι υπάρχει στο μέσον δαιμόνιο.

καταστρέφεται. Είναι η χαρά του Κυρίου μας. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. Να έχετε τη χαρά του Χριστού. Τι είναι Παράδεισος. … Ο πνευματικός οίνος είναι άκρατος. Αυτή η μέθη είναι δώρο του Θεού. που έχει αιώνια ευφροσύνη. να έχεις μέσα σου αγάπη ή να είσαι νευρικός. Ο άνθρωπος με τον Χριστό γίνεται χαριτωμένος και ζει έτσι πάνω απ’ το κακό. που ξεπερνά κάθε χαρά. Είναι μια πνευματική τρέλα. Ούτε μπορεί να τον καταλάβει το σκοτάδι. Η ουσία είναι να είμαστε μαζί με τον Χριστό. Το κακό γι’ αυτόν δεν υπάρχει. Η χαρά η πασίχαρη. Εκεί πρέπει να πάμε. }218} . προϋπόθεση. Αυτή είναι η θρησκεία μας. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. να γίνει αγία. Να ξυπνήσει η ψυχή και ν’ αγαπήσει τον Χριστό. μακροθυμία. ήσυχος. πίστις. αλλά εν Χριστώ. Μες στη σπηλιά ο άνθρωπος φθείρεται αρρωσταίνει. είναι η ταπείνωση. όσες αγρυπνίες θέλετε ν’ απολαμβάνετε· αλλά να είστε χαρούμενοι. εφόσον έχει το φως. Να είσαι πράος. Ο Χριστός είναι. Η κυριότερη. Εύχομαι. έρχονται τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. χρηστότης. Υπάρχει μόνο το αγαθό. όμως. Ο Χριστός θέλει κι ευχαριστείται να σκορπάει τη χαρά. Από δω αρχίζει ο Παράδεισος. Η χαρά είναι ο ίδιος ο Χριστός. Υπάρχουν μυστικά. }213} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΕΡΩΤΟΣ Ο Χριστός είναι το παν. Σε μεθάει σαν το κρασί το ανόθευτο. στενόχωρος. να διαπληκτίζεσαι με τους πάντες. ενώ έξω ζωογονείται. Ποιο είναι το πιο καλό. Φως και σκότος. Είναι σπουδαίο να κατανοήσει ο άνθρωπος την αλήθεια. ούτε οι σταυροί προσελκύουν την χάρι. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». Είναι η χαρά που διαρκεί αιώνια. Μπορείς να καταλάβεις την αλήθεια.τι γίνεται να γίνεται από αγάπη. βλέπεις όλα τα μεγαλεία· αλλιώς είσαι σε μια σπηλιά σκοτεινή. Είναι έρωτας αναφαίρετος ο έρωτας του Χριστού. ειρήνη. με τα μυστήρια. Όταν έλθει η χάρις. Τότε είσαι στον ήλιο. αντιδρά.Στην πραγματικότητα η χριστιανική θρησκεία μεταβάλλει τον άνθρωπο και τον θεραπεύει. Έτσι είναι που σας το λέγω. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. }217} Όσο μπορείτε να νηστεύετε. τη γαλήνια τερπνότητα και την πάντερπνη ευδαιμονία. Ασφαλώς το ανώτερο είναι η αγάπη. Πολλές φορές ούτε ο κόπος ούτε οι μετάνοιες. Από κει πηγάζει η χαρά. που δίδεται στους «καθαρούς τη καρδία». πραότης. στην αίρεση. Η αγάπη ελκύει την χάρι του Θεού. ζουν το Παράδεισο. (ΚΟΛΠΟΙΣ ΚΤΩΝΤΑΙ) }212} Η αγάπη εννοεί πάντα να κάνει θυσίες. Ο εγωισμός σκοτίζει το νου του ανθρώπου. }211} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. στο φως. εγκράτεια». Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. τον οδηγεί στην πλάνη. να πλουτίζει τους πιστούς Του με χαρά. με την προσευχή. διότι έχει το φως. όσες μετάνοιες μπορείτε να κάνετε. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος παιδιά μου. πολύ δυνατός κι όταν τον πίνεις σε μεθάει. «ίνα η χαρά υμών ή πεπληρωμένη». Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. Είναι ακριβώς το ίδιο· όσοι εδώ στη γη ζουν τον Χριστό. τον μπερδεύει. Δεν μπορεί να υπάρχει κακό. Δεν είναι να κάνεις τα τυπικά. για να αντιληφθεί και να διακρίνει ο άνθρωπος την αλήθεια. αυτό το κρασί το πνευματικό. χαρά. ο Θεός. Ό. Είναι μια χαρά που σε κάνει άλλο άνθρωπο. ανόθευτος. «Ο δε καρπός του Πνεύματος εστιν αγάπη. Το ουσιαστικότερο είναι να φεύγεις από τον τύπο και να πηγαίνεις στην ουσία. Σ’ ότι κάνεις αγγάρια. Είναι σωστό αληθινό αυτό πιστέψτε με! Έργο μας είναι να προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο να μπούμε μέσα στο φως του Χριστού. Αυτός είναι η αγάπη μας. αγαθωσύνη. Αυτά είναι που πρέπει να έχει μια υγιής ψυχή εν Χριστώ. Να επιδοθεί στο θείο έρωτα. Αυτός είναι ο έρωτάς μας. με τη συμμετοχή στη ζωή της Εκκλησίας. δεν μπορεί να έχει σκοτάδι. ταπεινός. κλωστάει η ψυχή. Δηλαδή. που δίνει την ασφαλή γαλήνη.

το πάγκρεας. Όποιος αγαπάει τον Χριστό και τους άλλους. τόσο νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο λαχταράεις περισσότερο να Τον αγαπήσεις. Όλα λειτουργούν κανονικά. Άρα όταν αγαπάμε την Εκκλησία αγαπάμε και τον εαυτό μας. Είσαι ειρηνικός. Η αγάπη του Θεού όλα τα μεταβάλλει. Όλα θεραπεύονται. Ούτε αυτοκίνητα βλέπεις. το συκώτι. χαρούμενος. διότι ο απελπισμένος πικραίνεται και χάνει την προθυμία και τη δύναμή του. αν αγαπήσεις τον Χριστό. Ας μας δώσει ότι θέλει. τα μεταστοιχειώνει. τα αγιάζει. η Παναγία μας. ενώ είμαστε άξιοι. όλα είναι εύκολα. Όταν έλθει ο Χριστός στην καρδιά η ζωή αλλάζει. Αν αποσπάσομε την χάρι. … Όπου υπάρχει η αγάπη στον Χριστό εξαφανίζεται η μοναξιά. ο Χριστός παντού. Αυτή είναι η κόλαση. αυτός ζει τη ζωή. ούτε κόλαση. ούτε κόσμο βλέπεις. σ’ αυτόν που αρέσκεται και λαχταράει η ψυχή σου. η χάρις θα μας τα δώσει. Να μπουν όλοι στην Εκκλησία. οι ενδοκρινείς αδένες. Εδώ στη γη έχεις ένα εμπόδιο γιαυτό χρειάζεται η πίστη. Ο Χριστός είναι η ζωή. ο Χριστός σ’ όλο σου το είναι. αν ζεις σωστά. Όταν αγαπάμε τον αδελφό. το στομάχι. }220} Είναι κακό ν’ απελπίζεσαι. ο Χριστός στην καρδιά σου. Από σένα εξαρτάται να διαλέξεις. Ας μας βάλει όπου θέλει. η θεία χάρις έρχεται μέσω του αδελφού. πάρε το πρωί το γάλα σου. Χωρίς όμως να το καταλαβαίνεις πηγαίνεις πιο ψηλά. είναι κόλαση. Η θεία χάρις διαρκώς κρούει την πόρτα της ψυχής μας και περιμένει ν’ ανοίξομε. όπου υπάρχει ο Χριστός. το φως τον αγιασμό. όπως βλέπεις τον ήλιο. Η αγάπη είναι η ζωή του Χριστού. . για να έλθει στην διψώσαν καρδίαν μας και να την πληρώσει. η Αγία Τριάς. τα αλλάζει. Δεν είναι δύσκολο. Όταν όμως δεν ζεις με τον Χριστό. Ζωή χωρίς Χριστό είναι θάνατος. Το ζεις. Πολύ θα παρηγορηθεί η ψυχούλα μας. το αυγουλάκι σου. Ούτε μελαγχολία ούτε αρρώστια. θα ζούμε στον κόσμο τον πνευματικό. Ο Χριστός στο νου σου. Δεν θ’ ασχολούμαστε τότε με τα καθημερινά και τα χαμερπή. Αυτή η λαχτάρα σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ο θάνατος είναι η γέφυρα που θα την περάσεις σε μια στιγμή για να συνεχίσεις τη ζωή του Χριστού. Το μεγάλο φάρμακο είναι να επιδοθεί κανείς στη λατρεία του Χριστού. }223} Κυριαρχεί ο Χριστός. Ν’ αγαπάμε τον Χριστό μόνο γι’ Αυτόν. άρα τον Χριστό. όταν λαχταρήσομε }224} τον Κύριο. }219} Ενώ το επιθυμούμε. Γίνεσαι άλλος άνθρωπος. η χολή.Αυτά η ψυχή μας θέλει να αποκτήσει. Ποτέ για μας. χαρούμενα κι ευλογία Θεού. τα πεταποιεί. Αυτό το εμπόδιο είναι το σώμα. ούτε τίποτα. το ευχαριστιέσαι. τα διορθώνει. Είσαι μέσα σου με το πρόσωπο που αγαπάεις. Ζωή είναι ο Χριστός. Σκεφθείτε αυτό το πρόσωπο που αγαπάτε να είναι ο Χριστός. Και η λαχτάρα του ανεσπέρου φωτός. Επηρεάζεται το σώμα. ενώ το θέλομε. η μη αγάπη. αγαπάμε την Εκκλησία. Το πλήρωμα είναι ο Χριστός. Αν προετοιμασθούμε ανάλογα. το παν. σ’ εμπνέει. Όσο αγαπάεις τον Χριστό. ησυχάζεις. Κι όμως. το βουτυράκι σου με δύο-τρία παξιμάδια». Όταν ζεις στον κόσμο τον πνευματικό. η πηγή της ζωής. δεν είναι ζωή. η πηγή της χαράς. Ζεις παντού. ζεις σε άλλον κόσμο. Ενώ μετά το θάνατο η πίστη καταργείται και βλέπεις τον Χριστό. Θ’ ασχολούμαστε με τα πνευματικά και τα ανώτερα. πιο ψηλά! }222} Όταν βρεις τον Χριστό σου αρκεί δεν θέλεις τίποτ’ άλλο. Τότε παρουσιάζονται πολλές ανωμαλίες και στον οργανισμό. ζεις μες στη μελαγχολία στη θλίψη στο άγχος στη στενοχώρια· δεν ζεις σωστά. Μέσα στην Εκκλησία είμαστε κι εμείς. ούτε πίεση ούτε άγχος ούτε κατήφεια. μ’ ένα πορτοκάλι κι ένα μήλο είσαι εντάξει. Σου λένε: «Για να είσαι υγιής. η πηγή του φωτός του αληθινού. γεμάτος. Τι ωραία πράγματα! Άμα αγαπάεις ζεις στην Ομόνοια και δεν ξέρεις ότι βρίσκεσαι στην Ομόνοια. Ή θα είσαι στη ζωή ή στο θάνατο. Δεν αδιαφορείς όμως και για τον άνθρωπο· θέλεις κι αυτός να βρει τη σωτηρία. Δεν είναι αληθινά αυτά.

Η κοσμική αγάπη. να είμαστε σαν νεκροί. δεν χορταίνεται η αγάπη στον Χριστό. Μόνο σ’ ένα σημείο σταματάει ο κορεσμός· όταν ο άνθρωπος ενωθεί με τον Χριστό. νεάζει και ανθεί. ενώ η θεία αγάπη ολοένα μεγαλώνει και βαθαίνει. κάποιο συμφέρον. εφόσον είμαστε υλικοί άνθρωποι και χαμερπείς. … Όλο νηστεύει κι όλο κάνει μετάνοιες κι όλο προσεύχεται κι όμως όλο δεν ικανοποιείται. Μετά μπορεί ν’ αρχίσει η ζήλεια. όταν τρωθεί από το θείο πόθο. πληρότητα. … Αυτό το θείο έρωτα. γίνονται }229} Παράδεισος. δίνει. Είναι για τους αρχαρίους. Όλα τα αισθητά έχουν κόρο. Είναι το άκρον αγαθόν. Η σαρκική αγάπη έχει κορεσμό. μας χαρίζει γαλήνη. τόσο πιο πολύ ο άνθρωπος θέλει να ερωτεύεται. Κάτι παρόμοιο γράφει ο Αββάς Ισαάκ ο Σύρος: «Η χαρά. Να βάλομε την πρίζα της καρδιάς μας στην αγάπη Του. δίνει υγεία. τη θεία τρέλα. δεν υπάρχει ανώτερο. που δεν έχει ακόμη λεπτυνθεί. }234} . χορταίνω. Αλλ’ αυτό είναι ένα στάδιο. μέχρι κι ο φόνος. προκειμένου να κερδίσουμε τον Παράδεισο ή να γλιτώσομε την κόλαση. που δείχνουν τη θεία αγάπη. δεν έχει χορτασμό. Αγαπάει. Τότε γίνονται όλα Χριστός. Ο άνθρωπος ο αρχάριος. σημαίνει γεμίζω. δίνει … Κι όσο δίνει. η γκρίνια. Και «πιμπλάμενος». Όταν αγαπήσομε τον Χριστό. δίνει. όλες οι άλλες αγάπες υποχωρούν. δεν }225} αλλοιώνεται. ούτε άλλο τι αισθητόν θέλει προτιμήσει αυτής της χαράς. Όσο Τον αγαπάεις. ενώνεσαι με τον ερωμένο. Δεν έχει τέλος. ενώ αυτή διαρκώς δεν χορταίνεται. συγκρατείται απ’ το κακό με το φόβο. τη χαρά. αλλ’ ουδέ την ενταύθα ζωήν αυτού θέλει επιθυμήσει. Μ’ αυτή τη θεία μέθη το μεν σώμα μπορεί να γηράσκει. θα μεταποιηθούν. το άκρον επιθυμητόν. Οι άλλες ηδονές κουράζουν. να παρέρχεται το πνεύμα όμως. δεν γίνεται τίποτα. νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο θέλεις πιο πολύ να Τον αγαπάεις.Ο Χριστός είναι το άκρον εφετόν. αυτή τη θεία αγάπη λαχταρούν και ποθούν όλοι οι ασκηταί. αλλά ο Θεός δεν έχει κόρο. να τον τρελάνει. να αποθάνομε για όλα. από εγωισμό. Ο θείος έρως. Αυτός είναι το παν. Ο έρωτας προς τον Χριστό είναι κάτι άλλο. Μεθούν με τη θεία μέθη. εάν αύτη υπάρχη αληθής και όχι πλάνη. πλημμυρίζει η ψυχή σου απ’ την παρουσία Του και την εν Κυρίω χαρά την αναφαίρετο. Ενώ ο ανθρώπινος έρωτας μπορεί να φθείρει τον άνθρωπο. Και ο φόβος είναι απαραίτητος. Ο θείος πόθος νικάει κάθε πόνο κι έτσι κάθε πόνος μεταποιείται και γίνεται αγάπη Χριστού. Αν δεν νεκρωθούμε κατά τον παλαιό άνθρωπο. Δεν τις χορταίνεις! Ναι. αλλά για μας. Είναι μία ηδονή ακόρεστος. Μπορεί να μεταβληθεί σε μίσος. γι’ αυτούς που ζει μέσα τους ο παλαιός άνθρωπος. ένας χαμηλός βαθμός σχέσεως με το θείον. Εμένα δεν μου αρέσει αυτός ο τρόπος. … και εις την καρδίαν ήτις δέχεται αυτήν (την αγάπην του Θεού). Η εν Χριστώ αγάπη. που δεν τη βαριέται κανείς ποτέ. υπάρχει δυνατωτέρα της ενταύθα ζωής και όστις γευθή αυτήν. Δεν θέλεις τότε τίποτα να επιθυμήσεις. Κάθε άλλος έρωτας μπορεί να φέρει τον άνθρωπο σ’ απελπισία. πάσα γλυκύτης τούτου του κόσμου θεωρείται περιττή· διότι κανέν άλλο πράγμα δεν δύναται να εξομοιωθή με την γλυκύτητα της επιγνώσεως του Θεού» }227} Όταν νυγεί η ψυχή μας. Το πάμε στη συναλλαγή. Τότε θα ζούμε πραγματικά θα ζούμε στον Παράδεισο. Συγχρόνως. αγαπάει. Δίνει ζωή. τόσο βλέπει ότι θέλει ακόμη ν’ αγαπήσει. χαρά. όμως. }230} Η έννοια του φόβου είναι καλή για τα πρώτα στάδια. Αυτό αν το καλοεξετάσομε. … Όλοι οι πόνοι θα περάσουν θα νικηθούν. δείχνει κάποια ιδιοτέλεια. Οι άλλες αγάπες έχουν κορεσμό. Η αγάπη του Χριστού δεν έχει κορεσμό. η ευπάθεια της σαρκός μαραίνεται. την ευτυχία. }226} «Συγκραθείς» σημαίνει γίνεσαι ένα. όμως μας ανεβάζει στη σφαίρα του Θεού. για να μας χαρίσει το παν. Αλλά για να ζούμε στον Παράδεισο πρέπει να αποθάνομε. Ώ. από το «πίπλημι». ήτις πηγάζει από τον Θεόν. αγαπάει κι όσο αγαπάει. όχι μόνον δεν θέλει προσέχει εις τα πάθη. Αυτό ζητάει ο Κύριος όχι για τον ευατό Του. δίνει σθένος. για να ενωθούμε μαζί Του. λίγο διατηρείται και σιγά σιγά σβήνει. λέξεις σπουδαίες! Να κάνετε συλλογή από τέτοιες λέξεις.

Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. Δεν είναι ο πόνος κι η οδύνη. }238} Αν στραπατσαρισθεί η ψυχή και γίνει ανάξια της αγάπης του Χριστού διακόπτει ο Χριστός τις σχέσεις διότι ο Χριστός «χοντρές» ψυχές δεν θέλει κοντά Του. Δεν είναι όπως το μάθημα που διαβάζει το παιδί. θα έλθει μέσα μας και θα μας δώσει τα πάντα. Αν του ανοίξομε. όταν γίνεις αιχμάλωτος του Θεού. όλο να πετάει. Αυτός είναι ο κόπος που θα κάνει ο άνθρωπος. πνευματικός.Η ψυχή που είναι ερωτευμένη με τον Χριστό είναι πάντα χαρούμενη κι ευτυχισμένη. παθαίνει. Όλη νύχτα τρέχει. δεν είμαι άξιος» αλλά μπορείς να λέεις «θυμάμαι κι εγώ τις μέρες τις αργές που δεν ζούσα κοντά στον Θεό». Κάνει θυσίες δεν λογαριάζει τίποτα. Είναι ένα είδος λατρείας προς τον Χριστό. τότε τα κέρδισες όλα. βίαν ειπών την του σώματος εν πάσιν επίπονον άσκησιν». Τη γνωρίζουν όσοι την εδοκίμασαν. Ποιο είναι αυτό. Να πονάεις γι’ αυτόν που αγαπάεις. για να συναντηθεί με τον αγαπημένο. Αυτή είναι η έννοια που θέλγει και ευχαριστεί. }237} Η ψυχή του Χριστιανού πρέπει να είναι λεπτή. Αυτή η οδύνη είναι η πιο μεγάλη. Είναι η ταπείνωση. Ετοιμάζεσαι ν’ αποκτήσεις εκείνα που θέλει ο Χριστός. Ν’ αγαπάεις και να πονάεις. μα δεν μπαίνει μέσα. που ο ίδιος μας έχει δώσει. Στην κατάνυξι στην ζέση στα δάκρυα θα μπει μετά χωρίς να κοπιάσει. τότε μπορείς να . Ταπείνωση και ανιδιοτέλεια στη λατρεία του Θεού. ότι βιαστή εστίν η Βασιλεία των ουρανών και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν. πρέπει πρώτα να γίνει ποιητής. Όχι όπως οι άλλες έννοιες. δηλαδή δοχείο της θείας χάριτος. Τι σημαίνει ο κόπος της τικτούσης και το κλάμα. αγρυπνεί. Είναι όπως ο έρωτας μεταξύ δύο ανθρώπων αλλά ανώτερος. Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ: «Πάσα γαρ εργασία σωματική τε και πνευματική μη έχουσα πόνον ή κόπον. «φουσκώνει ο λάρυγγας. Η ψυχή πρέπει να συνέλθει πάλι. ώσπου να έλθει μέσα μας ο Χριστός. Άμα αγαπάει. δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. των ασκητών. Όλ’ αυτά κρυφά. ούτε απειλές ούτε δυσκολίες εξαιτίας της αγάπης. σαν τους ασκητές. Αυτή η έννοια να είναι διαφορετική. Όχι να λέεις «πάνε τα χρόνια μου χαμένα. Ο Χριστός κάθεται έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και κρούει για να Του ανοίξομε. Ο έρωτας θέλει προσπάθεια. να είναι αισθηματική. }240} Εγώ ο καημένος επιθυμώ ν’ ακούω τα λόγια των Πατέρων. ματώνει τα πόδια. για να γίνει άξια του Χριστού. Έ. αλλά δεν μπορεί να μπει. ουδέποτε καρποφορεί τω ταύτην μετερχομένω. Θυμάστε που σας έχω πει για τ’ αηδονάκι. μυστικά. Αυτά καλλιεργούν το θείο έρωτα. αιχμάλωτος με την καλή έννοια. Σ’ αυτά θέλω να εντρυφώ. Η αγάπη κάνει κόπο για τον αγαπημένο. Δεν είναι κάτι που γίνεται αγγάρια. Έτσι γίνεται και μ’ αυτόν }242} που ερωτεύεται τον Χριστό. να είναι ευαίσθητη. όταν δεν υπάρχει εκείνο που πρέπει να έχει ο άνθρωπος. να μετανοήσει «έως εβδομηκοντάκις επτά». }236} Η μόνη σας έννοια να είναι ο Θεός. … Ο Χριστός είναι ευγενής. Στέκει }241} έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και χτυπάει απαλά. να ζει μες στα όνειρα. τα λόγια της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. όταν φθάσεις σε μια τέτοια ταπείνωση κι εξαναγκάσεις την χάρι του Θεού να κατοικήσει μέσα σου. Να πετάει μες στ’ άπειρο … Όποιος θέλει να γίνει χριστιανός. Είναι μαρτύριο αφόρητο. για να πάει στο σχολείο. Αυτό είναι! Πρέπει να πονάεις. Αν δεν υπάρχει ταπείνωση. αθόρυβα. όσους κόπους και θυσίες κι αν της κοστίσει αυτό. Νιώθετε ευχαρίστηση και ηδονή πνευματική. Όταν έχεις ταπείνωση. να πετάει. }239} Χρειάζεται προσοχή και προσπάθεια για να κατανοεί κανείς αυτά που μελετάει και να τα ενστερνίζεται. τον εαυτό Του. μαλλιάζει η γλώσσα». μυστικά. Αυτά ακολουθούν είναι δώρα Θεού. Δεν θέλει να εκβιάσει την ελευθερία. για να έλθει μέσα σου η θεία χάρις. Κανείς να μη σας βλέπει κανείς να μην καταλαβαίνει τις κινήσεις της λατρείας σας προς το θείον.

για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. να κάνομε. είναι ανιδιοτελής. δεν μπορούμε στο βάθος να το καταλάβομε. Πού να βρεις λέξεις γι’ αυτά τα μυστήρια! Όλο το μυστικό είναι η αγάπη. Όλα τα πρόσωπα είναι ένα μεταξύ τους και είναι ένα και με την Εκκλησία. Θεό ζούμε. τις ακολουθίες με έρωτα. είναι μυστήριο. Είναι πάρα πολύ εύκολο να πραγματοποιηθεί αυτό. Συχνά κρύβει τις ενέργειες της θείας Του προνοίας (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). με φωνή παρακλητική και ικετευτική. Ν’ απευθυνόμασθε στον Θεό με ύφος ταπεινού δούλου. Προσευχή για την προσευχή. ποθεί τον ερώμενο και ο ερώμενος θέλει να φθάσει τον εραστή. }246} Για να μη ζείτε στο σκοτάδι. στο βάθος είναι η Βασιλεία του Θεού. γυρίστε το διακόπτη της προσευχής. Ο Χριστός θα είναι συνεχώς στο μυαλό μας και στην καρδιά μας. προσπάθεια κι αγώνα. Είναι το πρώτο που ζητάει για τη δική μας ευτυχία. … Εμείς δεν χρειάζεται να κάνομε καμία προσπάθεια. θέλει έρωτα θείο. Τότε η προσευχή μας είναι ευάρεστη στον Θεό. }249} Η προσευχή γίνεται μόνο με το Άγιον Πνεύμα. Ο εραστής αγαπάει τον ερώμενο με μία θεία και τελεία αγάπη. ούτε τίποτα. που ποτέ δεν χορταίνει. τότε τα βλέπομε όλα κι όλα τα ζούμε· ζούμε τον Θεό ολοφάνερα κι αισθανόμαστε τα μυστήρια Του. Στο βάθος του είναι σας θα φανεί ο Χριστός. Ο Θεός που αγαπάει τον άνθρωπο. … Όταν κινηθεί για προσευχή ο νους του ανθρώπου. όμως σ’ αυτή την κατάσταση και να μην τη χάνομε. την προσευχή τη μελέτη. είναι σιωπή. αλλά υπάρχει παντού. στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Για να μένομε. Με τον τρόπο αυτό χωρίς να το καταλάβομε αγαπάμε τον Θεό χωρίς σφιξίματα. Αυτή η ευφροσύνη. Και αν εγκύψει μέσα μας ο Χριστός μας χαρίζει την ελευθερία. … Διαβάζοντας τις ψαλμωδίες. χωρίς να το καταλάβομε γινόμαστε άγιοι. Τον Θεό θα Τον αγαπήσομε ξαφνικά όταν η χάρις θα μας επισκιάσει. Όταν όμως αποκτήσομε την αγία ταπείνωση. ο Θεός. θέλει θεία φλογερή αγάπη στον Χριστό. Ευφραινόμαστε με τα θεία λόγια. Ούτε μοναξιά νιώθει κανείς. την πρόνοιά Του. Χρειάζεται να βρεθούμε και σε κατάλληλο κλίμα. Εκεί που η ψυχή χαίρεται. Ο ίδιος ο Κύριος θα μας διδάξει την προσευχή. Αρκεί να κάνομε το άνοιγμα. }250} Στην προσευχή μπαίνομε χωρίς να το καταλάβομε. η ευχή θα λέγεται μόνη της. Κι αυτό είναι κάτι που το ζητάει Εκείνος. Αν αγαπήσομε πολύ τον Χριστό. Ο εραστής. Το δόσιμο στον κόσμο τον πνευματικό. διότι ο Θεός είναι άπειρος. Ο έρως απευθύνεται σε ένα ον ανώτερο. εκεί που ευφραίνεται. Αυτό διδάσκει την ψυχή πώς να προσεύχεται. . ούτε άλλος κανείς θα μας τη μάθει. … }245} Το άκρον εφετόν είναι ο Θεός. «έκανα τόσες μετάνοιες. Τότε ο άνθρωπος γίνεται χαριτωμένος και βλέπει με άλλα μάτια τα πάντα. Το παν είναι ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. ο Πατέρας ο Υιός το Άγιον Πνεύμα. Μη λέμε. εξασφάλισα τώρα την χάρι». ζη εν εμοί Χριστός». δηλαδή αυτά που θέλει ο Θεός. η προθέρμανση όπως λέμε. Όταν κάνομε το άνοιγμα. ώστε να έλθει το θείο φως στην ψυχή σας. Πριν απ’ την προσευχή η ψυχή πρέπει να προετοιμάζεται με προσευχή. Όχι απλώς εύκολο αλλά ευκολότατο. Τότε πια αρχίζομε να Τον αγαπάμε. Αυτά που είναι δύσκολα στους ανθρώπους για τον Θεό είναι πολύ εύκολα. αλλά να ζητάμε να λάμψει εντός μας το ακήρατον }251} φως της θείας γνώσεως και να ανοίξει τα πνευματικά μας μάτια. }243} Είναι μία πανήγυρις και το κέντρο όλης της χαράς είναι το πρόσωπο του Χριστού. Δεν θα τη μάθομε μόνοι μας. αυτή η χαρά είναι η δική μας προσπάθεια για να μπούμε εύκολα στην ατμόσφαιρα της προσευχής. ο έρωτας στον Χριστό. για να κατανοήσομε τα θεία Του λόγια. για να δεχούμε το θείον. γινόμαστε άξιοι του Θεού. Εκεί. Ζει μέσα σ’ άλλον κόσμο. Τι είναι ακριβώς.πεις με τον Απόστολο Παύλο: «Ζω δε ουκέτι εγώ. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. αλλά δεν μπορούμε να αισθανθούμε το μεγαλείο Του. Θεό αναπνέομε.

όταν εκφράζεται ως ευγνωμοσύνη. Με τις προϋποθέσεις αυτές η ψυχή επικοινωνεί με τον Θεό. Όταν πάρει η ψυχή τη θέση «3». Όταν έχομε στραμμένη την κεραία στο σημείο «1».επικοινωνούμε λιγότερο καλά με το θείον. Και να ξέρετε ότι όσο αγιάζεσθε. επειδή δεν μας αναπαύουν όλα γύρω μας και νιώθομε ερημιά. Εφόσον πιστεύομε στην αγαθή Του πρόνοια. Βλέπετε για παράδειγμα αντιζηλία από απέναντι. όπου βρίσκονται οι πιο πολλοί πομποί. εφόσον πιστεύομε ότι Εκείνος γνωρίζει τα πάντα απ’ τη ζωή μας κι ότι . Ο παραμικρός γογγυσμός κατά του πλησίον επηρεάζει την ψυχή σας και δεν μπορείτε να προσευχηθείτε. Στο σημείο «3» δεν ακούγεται καθόλου καλά. όσοι δίνονται στο θέλημα του Θεού. Άξιοι γίνονται όσοι επιθυμούν και λαχταρούν να γίνουν του Χριστού. αυτό έχει μεγάλη αξία. επί παραδείγματι ένα ραδιόφωνο. να είναι ελεύθερη από μίσος. Αλλ’ αυτό θέλει ταπείνωση. Ο σκλάβος δεν έχει θέλημα. Όταν υπάρχει λιγότερη αγάπη και ταπείνωση – θέση «2» . πρέπει η καρδιά να είναι καθαρή. Να μην έχεις κανένα θέλημα. για να τα υπομένομε. Προσευχή εσείς με αγάπη. }252} Μόνος Του θα έλθει ο Χριστός και θα εγκύψει στην ψυχή μας. ταπείνωση και αγάπη. Έχομε. όταν Τον επικαλούμασθε με το «Κύριε Ιησού Χριστέ». }254} Όταν τακτοποιήσεις όλες τις εκκρεμότητες και ετοιμασθείς. Όταν ο Θεός δεν μας δίδει κάτι που επίμονα ζητάμε. }253} Αν όμως έχομε μέσα μας κάποιο κατάκριμα. από εγωισμό. αλλά να ζητάμε δύναμη και ενίσχυση από Εκείνον. Να μη ζητάμε απ’ τον Θεό να μας απαλλάξει από κάτι. Όταν η ψυχή είναι στραμμένη στο «1». μίση. Όπως Εκείνος κρούει με ευγένεια την πόρτα της ψυχής μας. Το ίδιο γίνεται και στην επικοινωνία με το θείον. Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να πούμε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Πρέπει να γίνεις άξιος. ασθένεια κ.λπ. είναι το παν. Οι προσευχές μας δεν εισακούονται διότι δεν είμαστε άξιοι. στην αγάπη και στην ταπείνωση. να σταματάμε να το ζητάμε. Είναι ανάγκη ν’ αγαπάμε. Στρέφεται στον Θεό με απαλό τρόπο και κατανύσσεται. Και το μυστικό είναι να ζητήσομε συγγνώμη ή να το πούμε στον πνευματικό. για να προσευχηθείς. έχει το λόγο Του. ακούει τη φωνή Του. αρκεί να βρει ορισμένα πραγματάκια που να Τον ευχαριστούν· αγαθή προαίρεση. μεταμορφώνεται. Δώστε έστω κι ένα ποτήρι νερό. η επικοινωνία γίνεται πολύ καλά. διότι είναι γεμάτη από πάθη. έτσι κι εμείς να ζητάμε ευγενικά αυτό που επιθυμούμε κι αν ο Κύριος δεν απαντάει. τότε πάεις και προσφέρεις το δώρο σου. Προσευχή και μετάνοια και ελεημοσύνη. Στο σημείο «2» δεν έχει τόσους πομπούς και ακούγεται κάπως λιγότερο. να μην αυτοδικαιώνεσθε. Προσευχηθείτε. πάλι υπάρχει κάποιο μυστικό. Να προσεύχεσθε με ταπείνωση. για να ρίξετε αγάπη στην αντιζηλία. όταν βρίσκει έτσι την ψυχή δεν τολμάει να πλησιάσει. Για να έλθει ο Χριστός μέσα μας. να μην έχει κανένα εμπόδιο. από κακία. … Σε καθετί που συμβαίνει να ρίχνετε το βάρος στον εαυτό σας. Αυτό οφείλεται βέβαια σε δύο βασικές προϋποθέσεις. όχι ως καθήκον. Το Πνεύμα το Άγιον. Ακούτε συκοφαντία εναντίον σας. }255} Μόνον ο Χριστός μπορεί να μας βγάλει απ’ τον κλοιό της ερημιάς. δέχεται το λόγο Του. εχθρότητες και δεν μπορεί να ανέλθει. τότε ακούγεται η εκπομπή καλύτερα. Πολλές φορές εμείς πλησιάζομε στον Θεό από ανάγκη ν’ ακουμπήσομε. δεν γίνεται καθόλου καλή επικοινωνία. παίρνει δύναμη και χάρι θεϊκή. τόσο εισακούονται οι προσευχές σας. Έχει κι ο Θεός τα «μυστικά» Του. Το να μην έχομε κανένα θέλημα μπορεί να γίνει μ’ έναν τρόπο απαλό· με την αγάπη στον Χριστό και την τήρηση των εντολών Του. αν δεν έχετε χρήματα.Η αγάπη προς τον Θεό είναι ανώτερη. Προσέχετε γιατί «και θρους γογγυσμών ουκ αποκρύπτεται». ας πούμε. ή να μας λύσει τα προβλήματά μας. Να μην εκβιάζομε με τις προσευχές μας τον Θεό. αλλ’ όπως είναι η ανάγκη να τρώμε.

ούτε κανείς. απαλά. Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. παρόν και μέλλον. εμφανίζεται δε τοις μη απιστούσιν Αυτώ». ούτε ο γέροντας. «δώσ’ μου τούτο. ο Κύριος στέλνει τη θεία χάρι κι έπειτα έρχεται μόνη. χωρίς να λέτε.τι επιθυμούμε. γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιον του Θεού. είμαστε ευτυχισμένοι. ούτε τα βιβλία. αβίαστα η προσευχή. Βλέποντας την ταπείνωση. Την ευχή δεν μπορεί κανείς να τη διδάξει. λυπάσθε και μόλις σας πουν καλό λόγο. Αυτό είναι το μυστικό των αγίων. Ξέρομε ότι παρελθόν. Ένα μυστικό είναι η ακολουθίες. Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε. εκείνο …». Και τότε όλα πάνε καλά.λπ. }258} Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. Να προσευχόμαστε απλά και απαλά. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. }259} Όταν χάνετε τη θεία χάρι να μην κάνετε τίποτα. Για να έλθει η θεία χάρις. Πρέπει μυστικά να μπει μέσα σου. για να έλθει η ταπείνωση. Να συνεχίζετε τη ζωή σας και τον αγώνα σας απλά. Κι αν το ξεχάσομε εμείς ο Κύριος ποτέ δεν ξεχνάει κι αν είναι για το καλό μας. Το θέμα είναι ν’ ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του. Εύκολα ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ό. Όταν υπάρχει έστω και λίγος εγωισμός δεν γίνεται τίποτα. … Όταν το θέλεις όταν εκβιάζεις το θείον δεν έρχεται. η ευχή δεν έρχεται και υπάρχει φόβος πλάνης. «είναι έτσι. Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωσή σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς. δεν θα καταλάβετε. «Κύριε Ιησού ελέησόν με». Οι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποιούν ως πιο αποτελεσματική τη μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». . διαφορετικά δημιουργείται αντίδραση. Για να μπείτε σ’ αυτή τη «φόρμα». ώστε η ψυχή σου να ενστερνίζεται τον τρόπο αυτόν με την χάρι του Θεού. όλα είναι γνωστά. Εδώ υπάρχει το μυστήριο· δεν μπορώ να σας το εξηγήσω. τους επεσκέπτετο η θεία χάρις. Αυτό είναι το μυστικό. πρέπει ν’ αποκτήσετε τις προϋποθέσεις. Το ίδιο και στην προσευχή. … Εμείς να μην επιμένομε· η προσπάθεια κάνει κακό αντί για καλό. Ό. Μην κυνηγάμε ν’ αποκτήσομε αυτό που θέλομε. έχομε χαρά. αλλά δεν είναι δυνατό να το μάθεις έτσι απ’ έξω. Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νου σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα. Ο μόνος διδάσκαλος είναι η θεία χάρις. Αν δεν κάνετε υπακοή και δεν έχετε ταπείνωση. «ει μη εν Αγίω Πνεύματι». την αγάπη και την ταπείνωση. Να προσεύχεσθε στον Θεό με ανοικτά τα χέρια. αν δεν το γευθείτε. Θα έλθει «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». ούτε θα προευχηθείτε. Μόνο το Πνεύμα το Άγιον μόνο η χάρις του Θεού μπορεί να εμπνεύσει την ευχή. αν σας πω. Να ετοιμάζεσθε σιγά σιγά απαλά απαλά και να κάνετε την ευχή μέσα στο νου. δεν έχετε τις προϋποθέσεις. Μόλις άνοιγαν τα χέρια τους. Το κλειδί για την πνευματική ζωή είναι η ευχή. νιώθεις έτσι» κ. χαίρεσθε και λάμπετε. Άρα.πάντα θέλει το αγαθόν. χωρίς βία. Έχομε τη χαρά του Παραδείσου. θα μας δώσει αυτό που πρέπει κι όταν πρέπει. λοιπόν υπομονή και πίστη και γαλήνη. Το απλό και απαλό είναι ένας αγιότατος τρόπος της πνευματικής ζωής.τι είναι στο νου. Μ’ αυτό δείχνετε ότι δεν είστε έτοιμοι. Να επιδίδεσθε σε αυτές και η χάρις του Θεού μυστικά θα έλθει. Και τότε η χάρις σας γεμίζει και χαιρόσαστε. απλά. … «ότι ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν. δεν θα καταλάβετε. Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση για τις διάφορες ανάγκες μας. αλλά να τ’ αφήνομε }256} στο θέλημα του Θεού. Είναι αρκετό να λέμε. Και κοιτάξτε το μυστικό. }260} Μόλις ακούσετε προσβλητικό λόγο. Πρέπει πρώτα να δοθείτε στην υπακοή. χωρίς πάθος και εκβιασμό. }256} Όταν έχομε με τον Χριστό σχέση απολύτου εμπιστοσύνης. γιατί να μη δείχνομε εμπιστοσύνη. Αν σας πω ότι το μέλι είναι γλυκό είναι ρευστό είναι έτσι κι έτσι. θα ξεκινήσετε απ’ την υπακοή. ώσπου χωρίς αγωνία να έλθει πάλι η αγάπη και ο έρωτας και η λαχτάρα στον Χριστό. είναι και στην καρδιά. Γιατί όσο το κυνηγάμε τόσο αυτό απομακρύνεται. απαλά.

αλλά είναι κάτι άλλο. … Να μη δένεσθε με τον τόπο. ό. λέγοντας την ευχή. Καμία προσευχή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη θεία χάρι. Θείος έρως. Όταν είναι μακριά και την σκέπτεται. λέεις το όνομα «Χριστός» και γεμίζει ο νους. διότι ενδέχεται στην εικόνα να παρεμβληθεί άλλη εικόνα.τι θέλει ας κάνει. με προσοχή και αφοσίωση να στρέφεσθε στον Χριστό. Με έναν απαλό τρόπο εμείς να βάλομε στο νου μας τον Χριστό. για ν’ αποκτήσεις την ευχή. Τίποτ’ άλλο. αλλά και πιο έντονη πιο βαθιά. όχι σαρκική. Ήρεμα. Όλα να γίνονται μυστικά ανιδιοτελώς. Για να έλθει ο Χριστός στην καρδιά πρέπει να Τον αγαπήσετε. Δηλαδή να μη σκέπτεσθε πως. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». «Κατανύττω» με μαχαίρι σημαίνει «πληγώνω πολλές φορές». … Να το κάνεις από αγάπη κι αν ο Θεός θέλει να σε βάλει στην κόλαση. Για να Τον αγαπήσετε. ούτε σκύψιμο της κεφαλής. Άμα η ψυχή σας επαναλαμβάνει με λατρεία με πόθο τις πέντε λέξεις. Κρύβουν τόσους χυμούς! }266} Εκεί όπου λέω την ευχή στο νου μου καμιά φορά η χαρά μου δυναμώνει κι όταν δυναμώσει η χαρά μου λέγοντας το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». σκιρτάει η καρδιά του. Με την εικόνα υπάρχει το ευόλισθον. Για να σας αγαπήσει. Ενδέχεται και ο πονηρός να κάνει παρεμβολές και να χάσομε την χάρι. Αυτό το «κάτι» είναι η θεία χάρις που σου χαρίζει ο Χριστός. Θα εγκύψει και Αυτός αν εσείς πρώτα Του το ζητήσετε. καθώς πρέπει τον Θεό. Να μη σκέπτεσθε τίποτα παρά μόνο τα λόγια «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». }264} Να προσεύχεσθε χωρίς να σχηματίζετε στο νου σας εικόνες. Όχι λοιπόν βία. δεν χορταίνει. … Χωρίς την χάρι αυτοϋπνωτίζεσαι και μπορεί να πέσεις σε φώτα και πλάνη και παράκρουση. }267} Ο νους είναι που σκέπτεται. Πρώτα απ’ όλα μακριά η ιδιοτέλεια. }262} Όταν προχωρήσεις δεν είναι η σκέψη της ευχής που ακούγεται στο νου. Κι όταν πρόκειται για την ψυχή. αλλά μόλις δει την ερωμένη. Όταν έλθει η χάρις όταν έλθει η αγάπη. Και ο Κύριος μόνο δίδει χάρι προς τούτο. λέγοντας απαλά απαλά: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Είναι ήρεμη. Έτσι και με τον Χριστό. Η νοερά προσευχή γίνεται μόνο από εκείνον που έχει αποσπάσει την χάρι του Θεού.Μόνο με τη θεία χάρι μπορείς να προσευχηθείς. Για να είστε άξιοι. Πρέπει πρώτα ο Θεός να σας γνωρίσει και μετά εσείς. Κατανύσσεται. ούτε κλείσιμο των ματιών. Η προσευχή πρέπει να είναι ανιδιοτελής. Ο ερωμένος δεν μπορεί να ζήσει μακριά απ’ το αγαπώμενο πρόσωπο ούτε χρειάζεται να φέρει το πρόσωπο απ’ το νου στην καρδιά. Η καρδιά δεν σκέπτεται. πρέπει να σας αγαπήσει πρώτα Εκείνος. Δεν χρειάζεται ούτε μικρό σκαμνάκι. το «κατανύττομαι» σημαίνει ότι καταπληγώνομαι απ’ την αγάπη του Θεού. … μόνο Αυτός που }261} κατέχει τη θεία σοφία μπορεί να δοξολογήσει. Οι Πατέρες ετόνιζαν το ανεικόνιστον στην προσευχή. με τα μάτια ανοικτά. όταν έλθει η χαρά. Δηλαδή αισθάνομαι το νου μου να πέφτει στην καρδιά κι εκεί νιώθω όλη αυτή τη χαρά. πάλι σκιρτάει η καρδιά του. Αλλά βέβαια εκεί είναι όλα θεία. πρέπει να είστε άξιοι. Είναι λέξεις αχόρταστες! Σ’ όλη σας τη ζωή να τις λέτε. Είναι κάτι που το αισθάνεσαι μέσα σου. η χάρις θα έλθει και στην καρδιά και θα έχετε και σκίρτημα. Να μη φαντάζεσθε τον Χριστό. αν συγκεντρωθείτε με το νου. πρέπει να κάνετε προετοιμασία. Το παν είναι ο έρωτας στον Χριστό. αισθάνομαι το νου μου να σκιρτάει μαζί με την καρδιά. Πάθος ιερό. Να μην προσεύχεσθε μ’ αυτόν τον . γεμίζει κι η καρδιά. }265} Ούτε να χρησιμοποιείτε τεχνητούς τρόπους. Η αγάπη αυτή η λαχτάρα αυτή έχει και βαθμούς. για να μην κινδυνεύετε από φαντασίες και πλάνες. Τίποτα. Δεν χρειάζεται να κάνει καμία προσπάθεια. Το νου να έχετε στον Θεό και η καρδιά σκιρτάει από χαρά αυθόρμητα. θεία αγάπη. αλλά χωρίς εσύ να κάνεις προσπάθεια. }263} Άρα κατάνυξη είναι ένας βαθύς πόνος. Αρχίζω νοερά και μετά πηγαίνει μόνος του νους μου.

Αν. Είδατε πως δημιουργείται η πλάνη. όχι το φως του Χριστού. Να ζείτε τον Παράδεισο και να μην το γνωρίζει ο κακός εαυτός σας και το φθονήσει. μένει ξένος ως προς την χάρι. Να μην παίρνει είδηση ο κακός εαυτός. θα δείτε το αληθινό φως. μια }269} χάρι και σ’ εσάς. Για ν’ ασχοληθείτε με τη νοερά προσευχή αποκλειστικά.λπ. Απλά τις λέμε και τις ακούνε τα’ αυτιά μας· έχουν άλλο τρόπο. }270} Φοβερή πλάνη μπορεί να δημιουργηθεί με τη νοερά προσευχή. δεν θα παρεξηγείτε. ό. κατάκριση. Έτσι να είστε. Ν’ ασχολείσθε με τους ύμνους. οπότε τότε αγριεύει κανείς. Εκείνο ψάλλει. Να διώχνετε τα πάθη. ο υποτακτικός. Να προσεύχεσθε να σας φανερώσει ο Θεός τα άδηλα. Καταλάβατε.τι θέλει η αγάπη Σου. Όπως συμβαίνει με τους ζηλωτές. Δεν αναλύομαι σε προσευχές έτσι φανερά. Κι εγώ ο καημένος σαράβαλο είμαι αυτή την προσπάθεια κάνω. Υπάρχει κίνδυνος η ψυχή να παραπλανηθεί. Δίδει μια δροσιά. Είναι φανατισμένος και κάνει κακό. Τι σας είπα για τ’ αηδόνι. }271} Του μίλησε τόσο ωραία ο άγιος Μακάριος. Έρχεται η χάρις του Θεού κι επισκιάζει κι εσάς. αλλά με ζήλο ου κατ’ επίγνωσιν. όμως προχωρείτε στην ευχή με τις συμβουλές του γέροντα. Τις άλλες τις προσευχές τις κάνομε κάπως με το μυαλό μας. Να δίδεσθε στη λατρεία του Θεού μυστικά. τον εγωιστή. Σε Αυτόν ν’ ατενίζετε. θ’ αγιάζεται. χωρίς να το βλέπει κανείς. Μόνον ένας απερίσκεπτος. τα τροπάρια των αγίων. μετέδωσε το πνεύμα το θυμώδες. θυμό κ. θα τους δέχεσθε όλους με αγάπη. που σιγά σιγά άλλαξε αυτός την πίστη του. Δηλαδή να μη χτυπάτε απευθείας το κακό. Προετοιμασία είναι ακόμη να μάθετε να τηρείτε τις εντολές του Θεού. Μετέδωσε την άκτιστο ενέργεια και μπήκε στην ψυχή του ειδωλολάτρη. Εκείνος θα σας οδηγήσει. ένας «χοντρός». Θ’ αρχίσετε να ζείτε στην ειρήνη.τι θέλεις Εσύ. Αλλά η νοερά προσευχή είναι κάτι άλλο. Με τον καλό τρόπο μετέδωσε το πνεύμα το καλό. … Η ευχή καθαρίζει την ψυχή και κρατάει το νου.λπ. Έ. ανιδιοτελείς. Ενώ ο άλλος. Δεν θα θυμώνετε δεν θα εκνευρίζεσθε. Θέλει προσοχή. αν δεν τη ζει ο ίδιος. Να μελετάτε την Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας. που είναι κλεισμένα ερμητικά. Όταν όμως την έχει ζήσει τη νοερά προσευχή και τη . οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να αισθάνεσαι μια ψευτοχαρά. Εκείνος θα σας διδάξει να μπείτε στη σειρά για την ευχή. απ’ αυτό που είχε μέσα του. Έτσι βλέπομε κάτι το συγκλονιστικό: ανθρώπους που μεταβάλλονται σε παιδιά του Θεού. Κύριε». Η νοερά προσευχή δεν γίνεται χωρίς πνευματικό οδηγό. να ζείτε στην πλάνη και να σκοτισθείτε. Το τελειότερο έργο γίνεται στ’ άδυτα της ψυχής του ανθρώπου. οπότε μετά θα γίνετε πιο δυνατοί με τη θεία χάρι. Να λέτε στον Χριστό: «Ό. πρέπει να έχετε την καθοδήγηση του πνευματικού. στις συναναστροφές σου θα είσαι πιο άγριος και πιο θυμώδης και πιο οργίλος και πιο αγχώδης. αλλάζει το ύφος του κ. αλλά περιφρονώντας το πάθος να στρέφεσθε με αγάπη προς τον Θεό. δεν θα κατακρίνετε. έγινε και μοναχός και σώθηκε.υπολογισμό αλλά με απλότητα και ταπείνωση. Αυτός είναι ο διχασμός της προσωπικότητος. να λοιπόν το γνώρισμα του πλανεμένου. των μαρτύρων και τους ψαλμούς του Δαβίδ. Καταλάβατε. Είναι πολλά που δεν τα ξέρομε. Ν’ αποβλέπετε πάντοτε στη δόξα του Θεού. το ταραχώδες. τίποτα δεν θα κάνει. θα θεούται. Πρέπει να γνωρίζεις ότι. αν και έφθασαν στα βάθη της αυτοκαταστροφής τους. θα είναι έτοιμη ν’ ακούσει του Θεού τα μηνύματα. }272} Πηγαίνεις στον γέροντα σου λέγει για τη νοερά προσευχή. γνωστά μόνο στον Θεό. που μένομε μαζί που τρώμε μαζί που συζητούμε που προσευχόμαστε που αναστρεφόμαστε απλά. Αλλά έξω στη ζωή σου. Κάτι άλλο που αν σ’ αυτό το νοερό αναφθεί η έφεσις όχι απ’ τον καλό εαυτό σου αλλά απ’ τον άλλο. Σιγά σιγά θα σας επισκέπτεται η χάρις. Θα μπαίνετε μες στη χαρά. γιατί αν δεν μπείτε στη σειρά υπάρχει φόβος να δείτε το φως το αντίθετο. Μ’ αυτό τον τρόπο η ψυχή σας θ’ απαλύνεται. Ο πλανεμένος δεν δέχεται την πλάνη του. αλλά μυστικά προσεύχομαι. που δεν μπόρεσε η προσευχή να τον συγκινήσει. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να βλέπεις τα φώτα. … «μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». μ’ έναν τρόπο μαλακό.

με θείο έρωτα το όνομα του Χριστού θα φωνάζομε το όνομά Του μυστικά. Επειδή τα λέγω απ’ την καρδιά μου και νιώθομε αυτό το σκίρτημα κι αυτή τη λαχτάρα. Δεν είναι το βιβλίο δεν είναι η γνώση. «Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία». Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Όχι μόνον. Νιώθει πως δημιουργείτα η «φόρμα» πως δημιουργείται η κατάστασις αυτή δια της θείας χάριτος. «Ιησού μου!». με θέρμη. Τότε τα λόγια υποχωρούν. επικοινωνείς. «Κύριε … Ιησού … Χριστέ … ελέησόν με» απαλά τρυφερά αγαπητικά σιωπηλά μυστικά νοερά αλλά και με έξαρση. συνοδεύει και ακολουθεί τη θεία επίσκεψη. Αν δεν είναι έτσι. Λαχτάρα! Αυτό είναι όλο το μυστικό. Το ίδιο και αυτός που κάνει μία κατάρα και σηκώνει το χέρι εναντίον κάποιου μπορεί να μεταδώσει το κακό. όταν ζήσεις κοντά σε κάποιον. Να σηκώνεσαι.ζει. Η αγάπη εκφράζεται καλύτερα χωρίς λόγια. … δεν έκανα το θέλημα του Θεού αλλά ζητώ το έλεός Του. }277} «Εμπόνως και εντόνως» που λέγει ο άγιος Μακάριος. Εκεί γίνεται η θέωση. τη θεία ένωση και σύγκραση της ψυχής με το θείον. Όταν μια ψυχή όντως ερωτευθεί τον Κύριο προτιμά τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. είναι ο τρόπος. Τότε παύουν τα λόγια. … Με λαχτάρα.τι σου πει για την προσευχή τα καταλαβαίνεις. Όταν όμως. προτιμάεις τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. να πέφτεις στο κρεββάτι σαν για πρώτη φορά. Εκεί γίνεται η πιο αληθινή λατρεία. Όταν πάρεις και διαβάσεις ένα βιβλίο περί προσευχής. πώς η καρδιά του ανοίγει και πώς μιλάει με τον Θεό νοερώς. Κι όταν λέτε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε αργά ταπεινά απαλά με θείο έρωτα. Η σιγή. Κάτι που δεν εξηγείται. χωρίς να σκέπτεσαι αν θα κοιμηθείς . Γεμίζεις από χαρά κι αγαλλίαση. }275} Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός. αλλά δοσμένα στον Θεό με αγάπη και λαχτάρα. Το μυστήριο είναι ότι τα λόγια του τα’ ακούει ο διδασκόμενος. ίσως δεν καταλάβεις τίποτα. υπάρχει ένα μυστήριο. αλλά βλέπει και τον τρόπο. Μες στη σιγή στη σιωπή στο μυστήριο. … Όταν όμως ερωτευθείς τον Χριστό. Να προσεύχεσθε έστω και πέντε λεπτά. … Δεν πρέπει εμείς να μιλάμε πολύ. Τότε από μέσα μας θα βγαίνει με λαχτάρα. … Μπορεί έτσι να σήκωνε το χέρι του και να έμενε ξερό από την υπερένταση. Μόνο αυτός που τη ζει αυτή τη κατάσταση την καταλαβαίνει. η σιγή. Με γλυκύτητα να λέτε το όνομα του Χριστού. που δείχνει ότι έχεις μέσα σου τη θεία αγάπη. ο οποίος όντως προσεύχεται. ό. Για να ζήσετε όμως αυτό πρέπει να φθάσετε σε μέτρα. αλλά επικοινωνεί ψυχή με ψυχή και αισθάνεται η μία ψυχή την άλλη. Πώς εκφράζεται η μάνα που αγαπάει το παιδί της. Είναι τόσο γεμάτη η καρδιά. να βγαίνεις έξω και να έρχεσαι πάλι μέσα στο δωμάτιο. είναι το αίσθημα. τα ενστερνίζεσαι. }278} Η προσευχή ωφελεί σε όλα. Όταν βρεθείς σ’ αυτή την κατάσταση δεν χρειάζονται λόγια. αλλά όντως διδάσκεται. Για παράδειγμα. Διότι λέμε ότι η προσευχή δεν διδάσκεται. και τέλος καμία λέξη. Η πλημμύρα της θείας αγάπης γεμίζει την ψυχή από χαρά κι αγαλλίαση. αλάλητα. είναι το άνοιγμα. Ν’ αφήνομε να μιλάει η χάρις. που αρκεί να πεις μια λέξη. Το αίσθημα της αγάπης σε πλημμυρίζει. }276} Σημασία στην προσευχή έχει όχι η χρονική διάρκεια αλλά η ένταση. την τελεία αγάπη. Να λέτε μια μια τις λέξεις. πάσχεις από αϋπνία· να μη σκέπτεσαι τον ύπνο. πώς εξηγείται που έχομε τόση λαχτάρα. }273} Μήπως κι αυτό που γίνεται και σας μιλάω δεν είναι κι αυτό μια προσευχή. προσεύχεσαι κι εσύ χωρίς να το καταλάβεις. Δεν είναι απλό πράγμα. Αυτό είναι κάτι που το ζεις. που προηγείται. σε ενώνει με τον Χριστό. έχεις τον γέροντα κοντά σου που προσεύχεται. μπαίνεις μέσα στην προσευχή. είναι το αγκάλιασμα. }274} με λαχτάρα με έρωτα δίχως ένταση βία ή άπρεπη έμφαση χωρίς σφιξίματα και σπρωξίματα. Τον βλέπει η ψυχούλα του. και στα πιο απλά. Αυτό είναι διδασκαλία. Είναι η εσωτερική σιωπή. αληθινή. Η θεία αγάπη είναι ανιδιοτελής. απλή.

υμών δε κοιμωμένων. Προσεύχομαι για τα θέματά σας. Το μυστικό είναι άλλο. Να νιώθομε τον πλησίον μας σαν τον εαυτό μας. Μπορούμε βέβαια να συνδυάζομε την προσευχή και με νηστεία.ή όχι. Το μυστικό είναι η αφοσίωσή μας. με την προσευχή που γίνεται «εν τω κρυπτώ» και δεν φαίνεται. Θα λέτε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» και θα έχετε μέσα σας πάντοτε και τους άλλους. να ζητάμε κι από άλλους προσευχές και να παρακαλούμε όλοι τον Θεό με πίστη και αγάπη. όλα γίνονται με χαρά. }280} Όταν κάνομε συνέχεια προσευχή. Στην κοινή προσευχή ενούνται όλοι. να προηγείται πολλή προσευχή και νηστεία. Εσείς με τη σοφία σας υποδεικνύετε ενώ αυτό δεν είναι και τόσο σωστό. }284} Ο Θεός που στέλνει την χάρι Του σ’ εμάς. ενώνει τον κόσμο νοερώς. προσευχή με αγάπη. Τους κάνομε έτσι ένα με τον εαυτό μας. Καταλάβατε. Έρχεται μέσα σου η χάρις του Θεού. ώστε να τη δεχθεί. Να συγκεντρώνεσαι. Πρέπει η προσευχή μου να βρίσκει κι από σας μια ανταπόκριση. Να είστε σίγουροι ότι ο Θεός ευαρεστείται σ’ αυτές τις προσευχές και επεμβαίνει κάνοντας θαύματα. δεν κάνεις ζημιές. Θα το λέει ο Θεός μέσα μας. όταν έχομε ένα σοβαρό πρόβλημα ή δίλημμα. χωρίς κόπο. }282} Η αγάπη η λατρεία προς τον Θεό. τις επικοινωνίες και τα πολλά λόγια με τους ανθρώπους. τότε τα κύματα της αγάπης σας πηγαίνουν και επηρεάζουν αυτόν για τον οποίο προσεύχεσθε }283} και δημιουργείτε γύρω του μια ασπίδα προστασίας και τον επηρεάζετε. Η δύναμη της προσευχής είναι μεγάλη. Όταν έχεις την χάρι. και όχι «ελέησέ τους». }281} Είμαστε όλοι ένα σώμα με κεφαλή τον Χριστό. Πιο πολύ θα προσεύχεσθε για τους άλλους παρά για τον εαυτό σας. Βλέποντας την προσπάθειά σας ο Θεός δίδει πλούσια την χάρι Του και σ’ εσάς και σ’ εκείνον. αλλ’ αυτό δεν αρκεί. θα μας φωτίζει ο Θεός τι να κάνομε κάθε φορά και στις πιο δύσκολες καταστάσεις. ημών προσευχομένων. να λέεις τη δοξολογία και μετά τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ …» κι έτσι θα έρχεται ο ύπνος. χαρούμενα και ευλογία Θεού. Παραδείγματος χάριν. η ένωσις μετά του Θεού. Αν αποσπάσομε τη θεία χάρι. Καλύτερα τους βοηθάμε από μακριά με την προσευχή. ο θησαυρός μας. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Αυτό είναι. με τον πιο τέλειο τρόπο. η προσευχή μας στον Θεό. κυρίως όταν γίνεται από πολλούς αδελφούς. Όταν πάλι έχομε αιτήματα για τον κόσμο να τα λέμε μυστικά. Το πήραμε έτσι απλά και λέμε: «Κάνε μια προσευχή για μένα». Κάτι τέτοιο συνέβη κατά την Πεντηκοστή. το αγαλλίαμά μας. πλένεις πιάτα και δεν σπάζεις κανένα. Ο Χριστός είναι το κέντρο· όλοι συντρέχουν προς το κέντρο και ενώνονται εν ενί πνεύματι και μια καρδία. Η θρησκεία μας αυτό το μεγαλείο έχει. Άρα προσευχή.τι επιτρέψει Εκείνος θα είναι προς ψυχική μας ωφέλεια. θα το κάνει η χάρις Του. Όταν είσαι εν προσευχή όλα γίνονται όπως πρέπει. Όλα είναι εύκολα εν Χριστώ. τον οδηγείτε προς το αγαθόν. . Αν ο Κύριος δεν βοηθήσει. Αυτό που εμείς δεν μπορούμε να το κάνομε. Αλλά πρέπει να αποθάνομε για τον εαυτό μας. η ένωσις μετά της Εκκλησίας είναι ο επί γης Παράδεισος. Δηλαδή. που θα υποδείξομε στους άλλους. Θα βρίσκει τρόπους ο Θεός. Κι ό. Όλοι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα. είμαστε όλοι ένα· γι’ αυτό όταν προσευχόμαστε για τους άλλους λέμε. Όχι όμως. τι κάνουν οι δικές μας προσπάθειες. Η πολλή περίσπαση δεν διευκολύνει την προσευχή. πολύ μεγάλη. Αφήστε τα τηλέφωνα. Αυτό δεν το έχομε καταλάβει καλά. Αυτό είναι η ζωή μας. για να επικρατήσει αυτό που πρέπει στους αδελφούς μας με την χάρι του Θεού. όλα είναι εύκολα. Τους βοηθάμε με τον πιο καλό. Όταν έχετε μεγάλη αγάπη και αυτή η αγάπη σας κινεί σε προσευχή. όχι αυτό που θα πούμε. Όταν έχομε κάποιο πρόβλημα εμείς ή κάποιος άλλος. πρέπει να βρει την αγκαλιά μας ανοικτή. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». η λαχτάρα.

προσευχή αγγελική. }290} Ο Θεός έχει βάλει μια δύναμη μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. όπως εύχεται η Εκκλησία μας: «… πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». με έρωτα. με λαχτάρα. Απ’ αυτόν εξαρτάται πώς τη διοχετεύει. οι άγγελοι δεν προσεύχονται για τον εαυτό τους. Γι’ αυτό πρέπει να αποθάνομε κατά τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο. να κακολογήσομε. την ανάταση. Μην καταπιάνεσθε με την εκδίωξη του κακού. για το Σώμα της Εκκλησίας. Ο Θεός έδωσε και σ’ εμάς αυτή τη δυνατότητα. κάποτε θα εκδικηθούν. τότε όλα τα φυτά αναπτύσσονται πρασινίζουν ανθίζουν ζωογονούνται· την ίδια στιγμή τα’ αγκάθια επειδή δεν ποτίζονται μαραίνονται χάνονται. Ένα πρέπει να κάνομε. καθιστάμεθα ανίκανοι προς το αμαρτάνειν. Όταν έχομε το Άγιον Πνεύμα. και τα ένστικτα και τα πάντα. ενώ το κακό με αγκάθια και τη δύναμη με νερό. ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα. Έτσι μας θέλει ο Χριστός. Αυτά είναι τα «ανώτερα μαθηματικά» της θρησκείας μας! }286} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ Είναι ένα μυστήριο ο άνθρωπος. Χωρίς τον Χριστό είναι αδύνατο να διορθώσομε τον εαυτό μας. να στραφούμε σ’ Εκείνον και να Τον αγαπήσομε «εξ όλης της ψυχής». Όλα είναι μέσα μας. Ο Χριστός θα μεταποιήσει τα πάντα μέσα μας. Μας αγιάζει. Μόνοι μας δεν μπορούμε να γίνομε καλοί. Δεν χρειάζεται. στο ανώτερο. τους αποστόλους και κυρίως από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό· αλλά επίσης και το κακό που υπάρχει στον κόσμο από του Αδάμ μέχρι σήμερα. δέντρα και φυτά. Αν δεν τα ικανοποιήσομε. τους μάρτυρες. Οι άγγελοι δεν προσεύχονται. λοιπόν να ασχολείσθε με τα αγκάθια. με αφοσίωση. Αν στραφούμε σ’ Αυτόν με πόθο. τη χαρά. Η αγάπη στον Χριστού· μόνο αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία των παθών. Η χάρις του Χριστού θα μας ανακαινίσει. την προσευχή. Με το βάπτισμα μπαίνομε στη χαρά του Χριστού. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό. Όταν μπούμε σ’ αυτή την προσευχή θα δοξάζομε τον Θεό συνεχώς αφήνοντας τα όλα σ’ Αυτόν. Αυτή είναι η προσευχή τους. Φέρομε μέσα μας κληρονομιά αιώνων.Να προσεύχεσθε για την κάθαρση κάθε ανθρώπου. Τέχνη τεχνών. δεν μπορούμε να κάνομε το κακό. … Δεύτερο βάπτισμα είναι η εξομολόγηση με την οποία γίνεται η κάθαρση από τα πάθη. Ναι. δεν θα μπορέσομε ν’ αποδεσμευθούμε απ’ τα πάθη. η απονέκρωση. έμπλεοι Αγίου Πνεύματος. Και το αντίθετο. Δεν μπορούμε να θυμώσομε. Ας ανοίξουμε τα χέρια κι ας ριχθούμε στην αγκαλιά του Χριστού. }289} Έτσι έρχεται η θεία χάρις μέσω των μυστηρίων. Εδώ έγκειται η ουσία της πνευματικής ζωής. Όσο κι αν προσπαθήσομε τίποτα δεν θα επιτύχομε. δεν … Να γίνομε γεμάτοι. εκτός και τα διοχετεύσομε αλλού. τότε μπορεί να συμβεί το εξής: όταν το νερό το διοχετεύσομε προς τον ανθόκηπο. Το Πνεύμα το Άγιον μας τα διδάσκει όλα. για το καλό ή για το κακό. αν είναι η προσευχή μας μια διαρκής δοξολογία. Θα φέρει την ειρήνη. είναι ανιδιοτελείς. Αυτή την τέχνη θέλω να μάθετε. τους αγίους. Εγώ έτσι προσεύχομαι για τους ανθρώπους. για την Εκκλησία. … Η δοξολογία είναι ανιδιοτελής προσευχή. στον Θεό. κερδίσαμε το παν. να μην ασχολούμαστε με τα πάθη και με τον . μόνο η δοξολογία. Οι άγγελοι μόνο δοξολογούν τον Θεό. Αυτό ομολογούμε με το μυστήριο του βαπτίσματος. απαλλάσεσθε κι απ’ τα πάθη. Την ώρα που δοξολογείτε απαλύνεται η ψυχούλα σας και αγιάζεται υπό της θείας χάριτος. Μας θεώνει. να μισήσομε. Αν το καλό το παρομοιάσομε με ανθόκηπο γεμάτο λουλούδια. Αυτό είναι η τέχνη. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». για να κερδίσουν κάτι. Όταν έχομε το Πνεύμα του Θεού. }285} Ο Θεός θέλει να ομοιωθούμε με τους αγγέλους. γινόμαστε ανίκανοι προς κάθε αμαρτία. την αγάπη. για να μιμηθείτε τον αγγελικό τρόπο στη ζωή σας. Όταν έλθει ο Χριστός. Την ώρα που προσεύχεσθε για την Εκκλησία. και ζητούν ικανοποίηση. όλο το καλό που βιώθηκε από τους προφήτες. Είναι λεπτό πράγμα η δοξολογία· ξεφεύγει απ’ τα ανθρώπινα. την ταπείνωση. δεν. δεν.

Μπορείτε δηλαδή να κάνετε άλλη προσπάθεια. ταπεινά. δεν στρέφεσθε πια προς το κακό. }293} … Δεν χρειάζεται ούτε τον διάβολο να φοβάσθε. Να στραφείτε προς τον Χριστό και να πείτε με ταπείνωση και ελπίδα σαν τον απόστολο Παύλο: «Τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου. Δηλαδή έρχεται να σας προσβάλει το κακό. Δημιουργούν αντίδραση. Εκείνος θα σας τηνε δώσει. Πού είναι ο κόπος και η προσπάθεια για να γίνεις καλός. αβίαστα κι ελεύθερα. τη λύπη. Ανοίξτε μια τρυπίτσα. Σας πιάνει φοβία κι απογοήτευση. Ο σκοπός δεν είναι να κάθεσθε. αλλά να τα μεταμορφώνετε σε δυνάμεις περιφρονώντας το κακό. να λαχταρήσει τον Χριστό … Τις αδυναμίες αφήστε τις όλες. να γίνω καλός κ. Αμέσως θα ενεργήσει η χάρις Του. Η ψυχή αγιάζεται και καθαίρεται με τη μελέτη των λόγων των Πατέρων. … Είναι δύο δρόμοι που μας οδηγούν στον }292} Θεό. Ξέρει Εκείνος πώς να σας ελεήσει. να προχωράτε στην αγάπη. μυστικό. Αυτό είναι το άγιο και ωραίο που ευφραίνει κα απαλλάσσει την ψυχή από κάθε κακό. στην αγάπη του Χριστού. χωρίς βία. με τι τρόπο. Όταν ενδυθείτε τον Χριστό. … Να διαβάζετε με χαρά και αγάπη και αγαλλίαση. Κατευθύνετε το νερό. ο σκληρός και κουραστικός με τις άγριες επιθέσεις κατά του κακού και ο εύκολος με την αγάπη. Που να βρεί τόπο τότε το κακό. χωρίς απαίτηση και θα σας απαλλάξει ο ίδιος. Ούτε να λέτε: «Θεέ μου. να μελετάτε. ούτε την κόλαση. χωρίς σφίξιμο και άγχος. Ν’ αγωνίζεσθε με }294} απαλότητα και απλότητα. το θείο έρωτα.λπ. Παρακαλέστε: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». για να γίνεις καλός. Θα κινηθείτε λοιπόν προς τον Χριστό κι Εκείνος αμέσως θα έλθει. απάλλαξέ με απ’ αυτό». Αφήστε το κακό. το θυμό. Όλα να γίνονται με απαλό τρόπο. Έρχεται από δω το κακό. με την αποστήθιση ψαλμών. με την ευχή. εσείς δώστε την εσωτερική σας δύναμη στο καλό. να πλήττετε και να σφίγγεσθε για να βελτιωθείτε. καλοί. για να έλθει το φως. Τα πράγματα είναι απλά. με την χάρι του Θεού. στην αγάπη της Εκκλησίας. Να μην τα πολεμάτε. ώσπου έφθασαν σε μεγάλη αρετή. δεν θα μείνουν περιθώρια για τα άλλα. η προσπάθεια να ενωθεί κανείς με τον Χριστό. Ο σκοπός είναι να ζείτε. τους κανόνες. Να καταγίνεσθε με τα τροπάρια.αντίθετο. Υπάρχουν πολλοί που διάλεξαν το σκληρό δρόμο και «έχυσαν αίμα για να λάβουν Πνεύμα». τη λατρεία του Θεού.» Δεν είναι καλό να σφίγγεσαι και να πλήττεις. θα κάνω προσευχή ν’ αποκτήσω αγάπη. με την ψαλτική. Το ίδιο ισχύει και για τα πάθη και τις αδυναμίες. Έχω κι εγώ μια μικρή πείρα σ’ αυτά. η ψυχή σας θ’ αγιάζεται με τρόπο απαλό. απαλά. Αν δώσετε σ’ Εκείνον την καρδιά σας. Εξαφανίζεται! Όλα συν Χριστώ είναι δυνατά. χωρίς να το καταλαβαίνετε. Να μην κάνετε καμιά προσπάθεια ν’ απαλλαγείτε απ’ αυτές. Αντί να στέκεσθε έξω απ’ την πόρτα και να διώχνετε τον εχθρό περιφρονήστε τον. Γίνεσθε μόνοι σας. Ν’ αγαπήσει τον Χριστό. Στραφείτε στον Χριστό. απλά. }291} Θα καλείτε τον Θεό κι Εκείνος θα μεταβάλλει τα πράγματα προς το καλό. Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. Κι όταν γεμίζετε απ’ το καλό. στον Χριστό. ούτε τίποτα. δεν θα κάνετε καμία προσπάθεια για την αρετή. Αγαπήστε Τον απλά. αγιογραφικών χωρίων. Έτσι θ’ αντιδράσετε χειρότερα. και το σκοτάδι θα φύγει. Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό.». Μην πολεμάτε να διώξετε το σκοτάδι απ’ το δωμάτιο της ψυχής σας. Να μελετάτε και να προσεύχεσθε και να έχετε ως στόχο να προχωρήσετε στην αγάπη του Θεού και της Εκκλησίας. να προσεύχεσθε. Δεν είναι καλό να . Δοθείτε με τρόπο απαλό από κει. παραδείγματος χάριν. Μη λέτε: «Τώρα θα σφιχτώ. Όταν δοθείτε σ’ αυτή την προσπάθεια με λαχτάρα. για να μην παίρνει είδηση το αντίθετο πνεύμα και σας βουτάει και σας καθηλώνει και σας βάζει στη στενοχώρια. Αυτόν ν’ ακολουθήσετε κι εσείς. δηλαδή όλη τη δύναμη της ψυχής σας προς τα λουλούδια και θα χαίρεσθε την ομορφιά την ευωδία τη δροσιά τους. Εγώ βρίσκω ότι πιο σύντομος και σίγουρος δρόμος είναι αυτός με την αγάπη. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι Αυτός θα σας σώσει.

προσευχόμαστε ή και να σκεπτόμαστε το συγκεκριμένο πάθος· κάτι γίνεται στην ψυχή μας και μπλεκόμαστε ακόμη περισσότερο. Ο αγαθός. αναίμακτος. Αυτή την προσπάθεια κάνω κι εγώ. Αυτά είναι πολύ λεπτά πράγματα και χρειάζεται να επενεργήσει η χάρις του Θεού. αλλά θα το κάνετε έτσι απαλά. Ποιο είναι εδώ το μυστικό. Ξέρετε. χωρίς να φαίνεται. αλλά όλο το μυστικό είναι η δική μας απλότης και απαλότης. ελκύει την χάρι του Θεού. τι χαρίζει ο Θεός στην επαφή μαζί Του. }298} Απλότητα και αγαθότητα. βέβαια. Χρειάζεται τέχνη και κυρίως η χάρις του Θεού. θα σε σφίξει και δεν θα μπορέσεις τίποτα να κάνεις. Όλη η δύναμη σας να στρέφεται στην αγάπη του Θεού. Έτσι όταν λέτε την ευχή. τα τροπάρια. Έδωσαν όλη την καρδιά τους. Πόσα μυστικά υπάρχουν στην Αγία Γραφή! «Κακότεχνος ψυχή» είναι η κακοφτιαγμένη. δηλαδή αυτό τον τρόπο που τον πετυχαίνομε με τη μελέτη των κανόνων των αγίων. βασικά τον θυμάστε και τον υποθάλπετε περισσότερο. μην παρακαλείτε να φύγει. Γιατί παρόλο που λέτε «πάρ’ τον. … Για παράδειγμα θέλετε να γευθείτε μια χαρά απ’ τον Θεό. αλλά είναι σαν να μην ξέρετε. τους ψαλμούς. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε απαλά. Γι’ αυτό εγώ προτιμώ τον «εύκολο δρόμο». Δηλαδή προσεύχεσθε απλά και δεν σκέπτεσθε τι θα χαρίσει ο Θεός μες στην ψυχή σας. Αυτό είναι το παν. μη λέτε: «Παρ’ τον Θεέ μου!» Τότε του δίνετε σημασία κι ο πειρασμός σφίγγει. Η καρδιά σας να είναι απλή όχι διπλή και ανειλικρινής· αγαθή κι όχι πονηρή και ιδιοτελής. στην προσκόλληση σ’ Αυτόν. στη λατρεία Του. για να έλθει αυτό το αποτέλεσμα». Εκείνος δεν τη δίδει. ώστε κι εγώ ο ίδιος που το ζητάω να μην το παίρνω είδηση. Το Ευαγγέλιο και ο ίδιος ο Χριστός μας προτρέπει πώς πρέπει να προλαμβάνομε ορισμένα πράγματα που θα μας δυσκολεύσουν στον αγώνα μας. }297} με τόση απαλότητα. πηγαίνει το νου μου προς τον Χριστό και γλυκαίνει την καρδιά μου. απλά και να μη σκέπτεσθε τίποτ’ άλλο παρά μόνο την ευχή. Αυτοί ρίχθηκαν στην αγάπη του Χριστού. Δηλαδή. Όχι ότι ο Θεός δεν θέλει να τη δώσει αυτή τη χαρά. Έστω κι αν την πιστεύετε κι αν τη ζητάτε τη χαρά και λέτε. θα κάνω εκείνο. θα υπάρχει αλλά θα είναι πάρα πολύ μυστική και λεπτή. Θεέ μου». Θυμηθείτε εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». Και αιτία είστε εσείς οι ίδιοι. Να μην το συζητάτε ούτε με τον εαυτό σας. Κυρίως η αγαθότητα και η απλότητα ελκύουν την χάρι του Θεού· είναι οι προϋποθέσεις. Αλλιώς θα έπρεπε να ζει σε κοινωνία αγγέλων. Η διάθεση για απαλλαγή. για ν’ αποκτήσετε τη θεία χάρι. «θα κάνω αυτό κι ο Θεός θα μου δώσει αυτό που ζητώ. «δεν μπορεί παρά να μου τήνε δώσει ο Θεός». … Καλό είναι να κάνομε αυτή την «κλοπή». Αλλά πρέπει να γνωρίζει ο αγαθός και τις πονηριές του διαβόλου και των ανθρώπων. Ρίξου με ορμή για να νικήσεις το πάθος και θα δεις τότε πώς θα σ’ αγκαλιάσει. … Χρειάζεται τέχνη για να μην παίρνει είδηση ο παλαιός. }296} Η πνευματική εργασία που κάνετε στα βάθη της ψυχής σας να γίνεται μυστικά να μη γίνεται αντιληπτή όχι μόνο απ’ τους άλλους αλλά ούτε κι από σας τους ίδιους. Όταν λείπει η απλότης και λέτε. χωρίς να παίρνετε είδηση. Μην πολεμάτε απευθείας τον πειρασμό. χωρίς να το ξέρετε. για να έλθει ο Θεός και «μονήν ευρήσει». χωρίς κόπο. Απλά. Θα γίνεται μυστικά. Να μη λέτε. βέβαια. }295} να ρίχνομαι στην αγάπη.τι έκαναν εκείνοι. Έτσι η απαλλαγή απ’ το κακό και τις αδυναμίες θα γίνεται μυστικά. Υπάρχουν μερικά μυστικά. Να κάνομε κι εμείς ό. χωρίς να το καταλάβω. ο καλοκάγαθος. Να κλέψομε τον τρόπο τους. Ναι να κάνω τούτο το άλλο αλλά με τόση μυστικότητα. διότι πολύ θα ταλαιπωρείται. αυτός που δεν έχει πονηρούς λογισμούς. Δεν θα κάνετε τίποτα με σκοπιμότητα. απαλά θα κάνετε το καθετί. η . Αυτή η μελέτη κι εντρύφηση. Βρήκα ότι είναι ο καλύτερος τρόπος αγιασμού. με τότη απλότητα. Δεν κάνετε υπολογισμούς. μελετώντας τους κανόνες. «θα το κάνω έτσι. θα κάνω το άλλο …» δεν γίνεται.

αισθάνονταν το φως το θείον. Μη νομίζετε όμως ότι όλοι εδώ βλέπουν το ίδιο καθαρά το φως της αληθείας. η δράση είναι αρετή. Σ’ αυτούς που δυσπιστούν. Ο Θεός είναι φως ο ίδιος. Το φως το μέγα το προσφέρει στον καθένα μας. … Οι νωθροί οι οκνηροί οι τεμπέληδες δεν είναι εντάξει απέναντι του Θεού. τόσο είστε πιο προσεκτικοί. Είναι φως διότι γνωρίζει τον εαυτό Του. Ακόμη και στους αγίους μας και στους προφήτες συνέβαινε αυτό το πράγμα. χίλια φώτα αλλά δεν έχομε το φως. … Ο Θεός δεν μας θέλει νωθρούς. Να έχετε συνέχεια τη μνήμη του Θεού. ο κόπος. Κι αυτοί ακόμη. Μακάρι να το δεχόμαστε. Αντίθετα όσο ευλαβείς και προσεκτικοί τόσο ευτυχείς. Το αληθινό φως δεν λάμπει σ’ όλες τις ανθρώπινες καρδιές το ίδιο. }302} Στο Άγιον Όρος στο κελλί που έχω. αγώνας πνευματικός. Γι’ Αυτόν είναι όλα γνωστά φωτεινά. δεν εισέρχεται η χάρις του Θεού. τότε έχομε κοινωνία με τον Θεό. Έτσι είναι και το θείον φως. με τη μόρφωσή του. θα σας κυκλώνει το κακό. και πάλι έκαναν θόρυβο. πολύ περισσότερο κατοικεί η θεία σοφία σε μια τέτοια ψυχή. τότε έχομε άλλα φώτα. Όταν είμαστε ενωμένοι μαζί Του. Δεν μπορούσαν ν’ ανοίξουν χωρίς να κάνουν θόρυβο. να κλείσω την πόρτα. Έτσι ο νους σας θα αποκτήσει ευλυγισία. Σε κλειδωμένες ψυχές ο Θεός δεν εισέρχεται. Πρέπει να την πιέσει κανείς για ν’ ανοίξει και τότε κάνει έναν πολύ δυνατό θόρυβο. Όσο απερίσκεπτοι είστε τόσο θα βασανίζεσθε. Ο σωματικός κόπος είναι αγώνας. με την ψυχική του κατάσταση. Όσο πλησιάζετε τον Θεό. η κίνηση. όταν βγήκα απ’ το δωμάτιο». Όταν αφήσομε το φως να μας διαποτίσει. Αυτόν τον κόσμο ο Θεός τον φωτίζει με το άκτιστον φως Του. Θέλει έρωτα προς τον Χριστό λαχτάρα. Ενώ ήταν εύκολο και τους το έδειξα και δομίμασαν. Ο Θεός τα γνωρίζει όλα. Εμείς δεν γνωρίζομε τον εαυτό μας. λίγο περνάνε από κει οι ακτίνες. Καταλάβατε. σε όλα τα πράγματα αλλά και στα πνευματικά. Προσέχοντας για την ψυχή σας. και πόσες την άλλη. ο Χριστός μας κάνει φωτεινούς. Ούτε εισέρχεται ούτε. σ’ αυτούς που έχουν πίστη απλη χωρίς διακυμάνσεις. δεν εκβιάζει δεν παραβιάζει.κακοχτισμένη ψυχή. η πόρτα έχει μια παλιά μπετούγια. ο Θεός δεν εμφανίζεται. «Εξέχασα να κάνω αυτή τη δουλειά. Εγρήγορση είναι ο έρως για τον Θεό. Δηλαδή το ίδιο λάμπει ο ήλιος ο φυσικός αλλά στο σπίτι που είναι μαύρα τα τζάμια του. Βλέπουν για παράδειγμα πολλοί μια εικόνα όμως δεν έχουν όλοι όσοι τη βλέπουν τα ίδια συναισθήματα. Καθένας το βλέπει ανάλογα με την ψυχή του. Αν αυτό δεν γίνει. Καταλάβατε. θα γνωρίσωμε την αλήθεια. Η ευλυγισία του νου έρχεται }301} απ’ την εγρήγορση. Σε εκατό μέτρα ακουγόταν ο θόρυβος. με το πνεύμα του. Όπου υπάρχει διαφθορά και δολιότητα. Φως Χριστού θα πλημμυρίσει την ψυχή σας. θα σας πιάσει η νωθρότης και θα παιδεύεσθε. Ο κόσμος είναι έργο Θεού. Τότε αποκτούμε και πίστη πιο βαθιά και συμβαίνει αυτό που λέει το κείμενο της Σοφίας Σολομώντος: «εμφανίζεται τοις μη απιστούσιν Αυτώ». Τι θα πει «εξέχασα». Άμα βλέπετε νωθρότητα ο άνθρωπος δεν είναι καλά στην ψυχή. η μπετούγια έκανε «κράααακ!». αυτή που κατασκευάζει το κακό. Αν ζείτε μέσα στην θεία χάρι. }299} Να ερευνάτε πόσες φορές λέει η Αγία Γραφή μία λέξη. Και η αλήθεια είναι ο Θεός. δεν θα σας προσβάλλει το κακό. Είναι να έχεις πάντα στο νου και στην καρδιά σου τον Χριστό έστω κι αν κάνεις άλλες δουλειές. χωρίς να το επιδιώκετε. γίνεσθε με τη θεία χάρι πιο . Το δίδει πλούσια και στην εδώ ζωή και πολύ περισσότερο στην άλλη. γι’ αυτό είμαστε στο σκότος. Κάθε φορά που ερχόταν κάποιος και την πατούσε. ο Θεός εμφανίζεται και χαρίζει το άκτιστον φως Του. για παράδειγμα τη λέξη «απλότητα». Ρέμπελα θα ζείτε. ανάλογα με την καθαρότητά τους. Άμα αποκτήσομε αυτό το φως. Αυτό το φως είναι το άκτιστο φως του Χριστού. Αν δεν ζείτε το θείον. Αντίθετα. αμφιβάλλουν κι αμφισβητούν και τα σκέπτονται μόνο με τη λογική και δεν είναι ανοικτοί }300} στον Θεό. Αυτά τα πράγματα φαίνονται απλά. αλλά έχουν σχέση με όλη μας τη ζωή. παραδείγματος χάριν. Να θυμηθείς! Να προσέξεις! Ενώ η πολλή προσπάθεια.

Να προσεύχεται και να αισθάνεται ότι γίνεται και αυτός Θεός κατά χάριν. Το αντίθετο συμβαίνει όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του παλαιού ανθρώπου. τότε όλα είναι στη ζωή μας ωραία. τον καλό και τον κακό. Και πράγματι δύναται ο χριστιανός που αγαπάει τον Θεό να πετάει με τη φαντασία του. «παλιόπαιδο!» κ. είναι πραγματικότητα. Και κλέπτης να ήταν κανείς. για να έλθει σε κόσμους χαράς· αλλά ψεύτικης χαράς. όπου κι αν πάει και με την προσευχή του και με τη φαντασία του να πετάει. να νιώθει δύναμη. Τότε κατέχεται υπό του κακού πνεύματος και δεν μπορεί να κάνει το καλό. Και η σκέψη του δεν είναι μία σκέτη φαντασία. Ενώ το άλλο δήλαδή το δόσιμο στον Χριστό.λπ. τότε δεν μπορεί να κακολογήσει. Η δύναμη αυτή είναι σαν την μπαταρία. δεν μπορεί να πει ψέματα. τους μάρτυρες και κυρίως τον Χριστό. Αυτό δείχνει ότι παθαίνομε κατάληψη από το κακό πνεύμα. Και οι δύο αυτοί αντλούν τη δύναμη από μία πηγή. παύει να κλέβει. … Για να γίνει αυτό ο άνθρωπος πρέπει να έχει δοθεί «εξ όλης ψυχής και εξ όλης καρδίας» στον Χριστό. μόλις μπούμε στον Χριστό αλλάζουν όλα. Παντού μπορεί ν’ αγιάσει κανείς. είναι εύκολο να ρίχνουν πάνω σας σωρό τις πέτρες. γεμίζει κακίες. πού να σταθεί. τον ζωογονεί. Και τότε πού να μπει ο Χριστός. αλλά άμα σου έλθει η πέτρα. Να πετάει μες στ’ άστρα μες στ’ άπειρα μες στο μυστήριο μες στην αιωνιότητα μες στον Θεό. απογοήτευση. τους αγίους. κατακρίσεις θυμούς κ. Η μεταστοιχείωσις αυτή γίνετε με την χάρι. τα εμβαθύνει. «ά!» θ’ αρχίσεις να φωνάζεις. την υπομονή. καλός. Το ένα τον τρίβει τον τρώει. }304} Πώς να έλθει στην ψυχή του ο πονηρός να του φέρει απελπισία. Γιατί φέρθηκε έτσι ο Άγιος Στέφανος. Το κάθε κακό να το μεταστρέφετε να το μεταστοιχειώνετε να το μεταβάλλετε σε καλό. την αγάπη. γαλήνια. Να γίνεται πούπουλο και να πετάει με τη σκέψη του. τα ζει. Αν. τον ψήνει. Θυμηθείτε τον πρωτομάρτυρα Στέφανο. τα κάνει βιώματα. μπορείτε να γίνετε άγιοι. Με την πραότητα. και αιμοβόρος και κακός και μνησίκακος … Παύουν όλα. Και στην Ομόνοια μπορεί ν’ αγιάσει. του δίνει τη χαρά. Κάτι αισθάνεται εκείνη τη στιγμή και αύριο είναι τσακισμένος. έλεγε για τους διώκτες του: «Κύριε. όμως μπούμε στην πνευματική ζωή. Ο χριστιανός δεν πρέπει να είναι νωθρός δεν πρέπει να κοιμάται. Μέσα μας έχομε δύο κόσμους. Η θεία χάρις τον γεμίζει κι εκείνα δεν έχουν τη δύναμη να μπούνε μέσα. Να βάζετε . }305} Απλούστατα. Και ο άνθρωπος σήμερα αυτό ζητάει. παύει να είναι φονιάς. Να είναι υψιπετής.έξυπνοι. Ο χριστιανός δεν ζει στα σύννεφα. νωθρότητα και τα τοιαύτα. που είναι μέσα στον αιθέρα. Έχετε εργασθεί στη ζωή σας χωρίς λογισμούς. μας οδηγεί στην καταστροφή. Μόλις. Πρέπει. Κάθε φορά είμαστε αιχμάλωτοι σ’ ένα από τα δύο. Δεν κάνετε λάθη. μπαίνει στις λεπτομέρειες. Στην εργασία σας. όποια κι αν είναι. Όταν σας προσβάλλει το κακό. όμως. δεν μπορεί να μισήσει. Για να σου ρίξουν καμιά πέτρα! Καλός. αν το θέλει. όχι φαντασιοπληξία. μεγαλείο. τηνε βάλει ο καλός. Δεν μπορούν να μπούνε. θεία. Κι όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του καλού.λπ. όπως λέμε συνήθως. Κατείχετο υπό του Θεού και ενώ εδιώκετο και ελιθοβολείτο. γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. να έχετε ευλυγισία και να στρέφεσθε στο καλό. Ήταν αιχμάλωτος του καλού. τον κάνει να χαίρεται τη ζωή. ή στο καλό ή στο κακό. Είναι όλα μέσα μας κατειλημμένα. Αυτό που λέμε «πετάει» δεν είναι φαντασία. όταν το δωμάτιό του είναι γεμάτο από φίλους του πνευματικούς. Η χάρις του Θεού σας σκεπάζει. μη στήσης αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην …». και φονιάς. Παύει η αμαρτία και ζει ο Χριστός. Αλλά η ίδια δύναμη τροφοδοτεί τον καλό ή τον αντίθετο εαυτό μας. Και παίρνει τα δηλητήρια και τα ναρκωτικά. Δεν μπορεί και να θέλει ακόμη. μέσα στο άπειρο –εννοώ τους αγγέλους. Γίνεται λεπτός δέκτης των μηνυμάτων του Θεού. τον τσακίζει. Αυτά που διαβάζει }303} στο Ευαγγέλιο και στους Πατέρες τα ενστερνίζεται. Νομίζετε. }306} Είναι μεγάλη τέχνη να τα καταφέρετε να αγιασθεί η ψυχή σας. Συλλαμβάνει την πραγματικότητα και τήνε ζει. Αν βάζει την πρίζα στην μπαταρία ο κακός.

Αυτές οι ευαίσθητες ψυχές έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν πολύ στην εν Χριστώ ζωή. με χαρά κι αγαλλίαση. Να εργάζεσθε με εγρήγορση. δεν θα έχανε τις ευκαιρίες του αγιασμού. δεν }307} θα μπορέσω να κάνω αυτή την εργασία». Αυτές οι ταραχές φέρνουν κακό στον άνθρωπο. όπως το παιδί κοιτάζει την μητέρα του. με την χάρι του Θεού γίνεται πάντοτε.». Να πονάει με τον πόνο το σωματικό και τον ψυχικό των άλλων. Δεν είναι σωστό ν’ αντιδράτε ή να εκνευρίζεσθε και να διαμαρτύρεσθε. χωρίς στενοχώρια. με ενθουσιασμό και αγάπη. Αν τα παίρνομε ανθρώπινα. Η ευαισθησία δεν έχει διόρθωση. Να τα θεωρείτε όλα σαν ευκαιρίες αγιασμού. Όλα τα δυσάρεστα που μένουν μέσα στην ψυχή σας και φέρνουν άγχος. Η . Να στρέψετε την κάθε θλίψη στη γνώση του Χριστού. Γυμνάζομε τον εαυτό μας πάνω στην υπομονή. θα σας δώσει την χάρι Του και τη δύναμή Του και θα μετατρέψει τη θλίψη σε χαρά. τον Χριστό. Κι ο Χριστός που συνεχώς περιμένει με λαχτάρα να μας βοηθήσει. θεία λατρεία. πρέπει να έχετε υπομονή». με υπομονή και με ταπείνωση. -Ετούτη εδώ η γυναίκα σου. Είναι μεγάλο πράγμα. με πραότητα. Πώς. Να έχετε εμπιστοσύνη στον Θεό. χωρίς αγωνία. να μεταστοιχειωθεί. Στις γυναίκες τη συναντάμε συχνότερα. }310} … γυμναστική είναι για μας όλες οι αντιδράσεις του περιβάλλοντος και οι δυσκολίες γύρω μας. Έτσι. αλλά μου κάνει αυτά … -Σου τα κάνει αυτά για να σ’ αγιάσει. -Ναι. Εξοργίζεσαι και. μπορούν να γίνουν αφορμή για τη λατρεία του Θεού και να παύσουν να σας καταπονούν. να κατακτήσετε το φως. με αγαθή διάθεση. }309} Μην κοιτάζετε αυτό που σας συμβαίνει. χωρίς πίεση. να μεταποιηθεί. χωρίς σφίξιμο. Δούλευα σ’ όλα με επιμέλεια και χωρίς αντίρρηση. σε λατρεία προς τον ίδιο. απλά. διότι αγαπάνε τον Θεό και δεν θέλουν να Τον λυπήσουν. … μπορείτε ωστόσο να πείτε με ευγένεια βέβαια: «Συγχωρέστε με. δεν γίνεται. μεγάλη αρετή η υπομονή. Τότε έρχεται η θεία χάρις. Έτσι θα φύγει το σκοτάδι. αλλά εσένα δεν κόβει το μυαλό σου. σ’ αγαπάει πολύ. Αλλά μπορείτε και να μη μιλήσετε και να σας βγει σε καλό όλος αυτός ο κόπος. Τότε ξενοιάζετε και γίνεσθε όργανά Του. Αν δεν δώσουν στον Χριστό με εμπιστοσύνη τη ζωή τους. είναι δυνατόν το πονηρό πνεύμα να εκμεταλλευθεί τη λεπτότητά τους και να τις οδηγήσει σε λύπη και σε απελπισία. κολάζεσαι. }308} Συμβαίνει πολλές φορές να αισθάνεται κανείς υπερβολική στενοχώρια για την κατάσταση του κόσμου. Μπορεί μόνο να μετασχηματισθεί. θα δίδεσθε στη δοξολογία του Θεού. Η ευαισθησία αυτή είναι δώρο του Θεού. Με τη στροφή προς τα άνω. στην καρτερία. να μεταμορφωθεί. Όλα να ξεσπάνε πάνω σας και σαν τα κύματα να γυρίζουν πίσω· εσείς να είστε ατάραχοι. αλλά να κοιτάζετε το φως. νέα διάθεση. Όλα να τα’ αντιμετωπίζετε με αγάπη. απαλά. αντί να δίδεσθε στη στενοχώρια. που δεν είναι του Πνεύματος του Θεού. Να υποφέρει που βλέπει ότι το θέλημα του Θεού δεν γίνεται σήμερα απ’ τους ανθρώπους ή κι απ’ τον ίδιο. χαρά. όταν κάτι του συμβεί. να μετατραπεί. Οι ψυχές που έχουν αυτή τη λεπτότητα είναι ιδιαίτερα δεκτικές στα μηνύματα και στη θέληση του Θεού. προσευχή και σιωπή. αντί ν’ αγιάζεις. στην αγάπη Του. Όχι να έχετε άγχος και να σας πονάει το στήθος. Αλλά θα πείτε: «Έ. στη λατρεία Του. με καλοσύνη. Ναι.κάθε μέρα νέα σειρά. Διατρέχουν όμως έναν κίνδυνο. γίνετε αυτό. Δεν είναι ανάγκη να προσπαθείτε και να σφίγγεσθε. σε αγάπη για τους αδελφούς. Αν είχε όμως υπομονή και ταπείνωση. να γίνει αγάπη. Ο Χριστός είπε: «Άμα δεν έχετε υπομονή. Να είστε βράχοι. Όλη σας η προσπάθεια να είναι ν’ ατενίσετε προς το φως. θα χάσετε τις ψυχές σας· για να τις κερδίσετε. Συμβαίνει για παράδειγμα να σας αναθέτουν εργασίες πέραν των ορίων των καθηκόντων σας. Έπαθα κανένα κακό. Όλα να τα βλέπετε χωρίς άγχος.

να στραφείτε στην αγάπη του Χριστού. αν βγάλουμε απ’ το Ευαγγέλιο την πίστη στην ύπαρξη του διαβόλου τι γίνεται. Είναι όμως και θέμα πίστεως. Ξαπλωνόμουν κάτω κι έλεγα ότι είμαι πεθαμένος. Όταν όμως θέλομε να ικανοποιήσομε τον εαυτό μας ή τους άλλους. δεν δέχονται καθόλου την ύπαρξη του δαίμονα. τι τάξη και σειρά θα βάλομε στη ζωή μας. Με τη λαχτάρα για τον Χριστό η δύναμη της ψυχής φεύγει απ’ τις παγίδες και πάει στον Χριστό. «Πλάνης μηχανήματα». Δαίμονες έρχονταν και μες στο φόβο έλεγα: «Έχε μνήμην θανάτου δια παντός. … Δεν μπορούμε ν’ αγνοήσομε την ύπαρξη του διαβόλου. Οπλισμένοι με τη θεία χάρι. αδιαφορούσα. για ποιόν θα γίνει το «έξοδο». Όπου αγάπη εκεί ελευθερία. η κατά Θεόν. Στην πραγματικότητα. αντί ν’ ασχολείσθε με τον διάβολο και τις πονηρίες του. Αυτό είναι ελευθερία. για να καταστρέψομε τη δύναμη των δικών του παγίδων. τα πάντα θα κατορθώσομε· και μάλιστα πολύ εύκολα. ξεκίνησα αλλιώς. ζείτε μέσα στην ελευθερία. Στην αγάπη του Χριστού όμως δεν υπάρχουν σπρωξίματα. όμως. }314} Όταν ντυθούμε την πανοπλία του Θεού. Προσέχετε την κάθε λέξη. Είναι εύκολα όλα. Μας προστατεύει η θεία χάρις. που μέρος το «ξοδεύομε» κι εκεί. αντί ν’ ασχολείσθε με τα πάθη. Εδώ η δύναμη της ψυχής μεταποιείται χωρίς κόπο. πονάμε. Βάζει τέχνη στη δομή του τροπαρίου. Όταν υπάρχει ταπείνωση. Ο εγωιστής στενοχωριέται πολύ με το καθετί. Χωρίς σπρώξιμο και χωρίς σφίξιμο.χωρίς πονηρία. Το να μάχεσαι τον εχθρό σου είναι μια προσπάθεια με σπρωξίματα και πίεση. Προχωρεί κανείς εμπρός εξαιτίας της. τον θρήνον εις ευφροσύνην και αγαλλίασιν νυν. … Ο σατανάς φτιάχνει το μηχανισμό της πλάνης. Βίαζα τον εαυτό μου με τη βία του θανάτου. αυτό που δίνομε είναι μια αγάπη. έχει μέσα της χαρά. Να παρακαλάτε την Παναγία: }311} «Στρέψον τον κοπετόν εις χαράν. δεν διατρέχομε κίνδυνο κι ο διάβολος μας βλέπει και φεύγει. Να είστε έτοιμοι να κενωθείτε στον οποιονδήποτε. είμαστε άπιστοι. Ο ταπεινός είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος απ’ όλους κι απ’ όλα. τότε αποκτούμε τη θεία χάρι. Τότε είμαστε πιο ελεύθεροι. }312} Πολλοί άνθρωποι και μάλιστα χριστιανοί. έχε . Είδατε τι λέει. Τρόμος! Γιαυτό πρέπει κι εμείς να φτιάχνομε ευσεβείς μηχανισμούς αμύνης. }313} Εδώ θαυμάζει κανείς το πνεύμα του ποιητή. που φθείρει την ψυχή. Αδιαφορήστε! Αυτή η αδιαφορία προς τον εχθρό είναι μεγάλη τέχνη. Δεν είπαμε ότι ο διάβολος είναι πολυμήχανος. Η αντιμετώπιση του κακού με την χάρι του Θεού γίνεται αναίμακτα και ακοπίαστα. εις ευθυμίαν δε το πένθος μετάβαλε. Όλες οι αισθήσεις να λειτουργούν σύμφωνα με το νόμο του Κυρίου. πλοκή λόγου. Θέλει προσοχή. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις παγίδες. μία ενέργεια· είναι μία δύναμη της ψυχής μας. Ζώντας μέσα στην αγάπη του Θεού. Πιστεύω ότι υπάρχει διάβολος και λέω μάλιστα ότι. Πιο ευγενές. Τι είπαμε. Η διάθεση ν’ αγαπήσομε τον Θεό έχει μέσα της και κάποιον πόνο. Θεοτόκε μόνη παντευλόγητε». Στην αρχή. πιο δυνατοί. Χωρίς να το καταλάβομε εμείς ο πονηρός φτιάχνει παγίδες. Δεν πρέπει ν’ αντιδράτε με τα ίδια όργανα. Όταν θέλομε να ζήσομε πνευματικά. όταν μπούμε στη θεία χάρι. του οποίου τα έργα ήλθε να καταργήσει ο Χριστός. Αυτό γίνεται μόνο με την ένωση με τον Χριστό. Δεν αφήνει μέσα του την κατάθλιψη. Οι μηχανισμοί του διαβόλου είναι πονηροί. δηλαδή πλοκή. Πάει το Ευαγγέλιο. γιατί δεν ξέρομε πώς τα φέρνει ο Θεός και μας απαλλάσει απ’ τις δυσκολίες και τις στενοχώριες. Γίνεται μόνο με τη θεία χάρι. διότι πρέπει να κόβομε κάθε δεσμό που μας ενώνει με την ύλη. Η θλίψη. Αν αγωνισθούμε ερωτευθούμε τον Χριστό. Κι εγώ ο καημένος ο ταπεινός από μικρός έτσι εργαζόμουν κι έχω μια μικρή πείρα.υπομονή είναι αγάπη. Τέχνη τεχνών. δεν υπάρχει κατάθλιψη. χωρίς αγάπη δεν μπορείς να έχεις υπομονή. Το δαιμόνιο όμως δεν μπορείς να το αρνηθείς. Άλλο πράγμα αυτό. Εγώ όμως σας λέγω.

να μην πολεμάτε. Όταν σας ενοχλήσει κάτι. τον νέον ενδυσώμεθα και Σοι ζήσωμεν. Θέλετε φως. Εμείς να προσπαθούμε να μειώνομε τον εγωισμό και τη φιλαυτία μας. Εμείς τίποτα δεν μπορούμε μόνοι μας. Διώχνετε με δύναμη το σκοτάδι. θα στρέφετε την προσοχή σας. Βλέπετε. σαν αγριόγατα. Ο σταυρός όμως. Μην ασχολείσθε με τον διάβολο. θα έλθει το φως. }318} Το σπουδαιότερο όπλο κατά του διαβόλου είναι ο Τίμιος Σταυρός. Η χάρις όλα θα μας τα δώσει. Γράφει ο ιερός Αυγουστίνος: «Διαλογισμοί με απασχολούν και μπλέκομαι σε συζητήσεις». ούτε να παρακαλείτε να φύγει. σου ρίχνει πύραυλο. Με τη θεία χάρι οι μάρτυρες του Χριστού δεν καταλάβαιναν τους πόνους. αλλ’ αυτό δεν φεύγει. να ζείτε με εγρήγορση. όμως. Βρίσκεσθε στο σκοτάδι και θέλετε να απαλλαγείτε. το βλέμμα σας στον Χριστό. Εμένα δεν μου αρέσει }315} να συζητώ με τον παλαιό άνθρωπο. Όπως το μωρό παιδί ανοίγει τα χέρια και πέφτει στην αγκαλιά της μάνας του. διότι είναι υπερόπτης. Δηλαδή με τραβάει από πίσω. Την περιφρόνηση δεν μπορεί να την υποφέρει. Με τη θεία χάρι τα πάντα είναι κατορθωτά. επιτίθεται κι εκείνος σαν τίγρις. να Τον αγαπήσετε τον Χριστό. απευθείας το κακό. Αντί να διώχνετε το σκοτάδι. Να μην τον πολεμάτε κατά μετώπον. Όταν πολεμάς με πείσμα κατά του διαβόλου. ένας λογισμός. και το κακό θα υποχωρήσει. απ’ το ράσο. Με τη θεία χάρι όλα γίνονται ανώδυνα.μνήμην κολάσεως». Όλα μένουν μέσα μας και τα άσχημα δεν χάνονται. εδώ ομιλούσε ο παλαιός άνθρωπος με τον νέο. δεν λέγει στην ευχή της ενάτης ώρας. που προξενούσαν τα μαρτύρια. Εσείς τι κάνετε. χωρίς πίεση κάνει τον διάβολο να φεύγει. «Ίνα τον παλαιόν αποθέμενοι άνθρωπον. μετά έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τη λεπτότητα του θέματος. αλλά ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. Έκανε συζήτηση. Τον διάβολο να τον περιφρονείτε. που τον τρέμει. Ανοίξτε μια τρυπίτσα και θα έλθει μια ακτίνα του ήλιου. περιφρονώντας όλ’ αυτά. Ο Χριστός θέλει να ενωθούμε μαζί Του και περιμένει έξω απ’ την πόρτα της ψυχής μας. Να Του δοθείτε. Υποχωρεί όταν δει την ψυχή να τον περιφρονεί και να στρέφεται με αγάπη προς τον Χριστό. Μόνο η θεία χάρις μπορεί να μας αλλάξει. στη ζωή εν Χριστώ· αρκεί να ξέρετε να διακρίνετε. Ο σατανάς δεν φεύγει με πίεση. Με την χάρι όμως μετουσιώνονται. Αυτός είναι ο πιο τέλειος τρόπος. με τον κατά Χριστόν άνθρωπο. Αυτόν τον τρόπο τον απαλό να χρησιμοποιείτε. Εκείνος θα σας πιάσει απ’ το χέρι και θα σας δώσει . σωματικά και ψυχικά. Η εγρήγορση στον άνθρωπο που αγαπάει τον Θεό είναι απαραίτητη. απαλά. αλλ’ αμέσως ανοίγω τα χέρια προς τον Χριστό κι έτσι τον περιφρονώ με τη θεία χάρι. μία επίθεση. μεταποιούνται. δηλαδή. αντί να διώχνετε τον εχθρό. να γίνεται σωστά. δεν σας απασχολεί πια. Υπάρχει στο βάθος. Να είμαστε ταπεινοί. Από μας εξαρτάται να δεχθούμε τη θεία χάρι. Τα είχα ζήσει κι εκείνα. το χτυπάτε. τόσο σας αγκαλιάζει. Δεν μπορούσε δεν το ήθελε. Αλλά «ο φοβούμενος ου τετελείωται εν τη αγάπη». Η επικοινωνία με τον Χριστό όταν γίνεται απλά. Είναι μυστήριο. το κακό. Όταν του ρίχνεις σφαίρα. Να κοιτάζετε την αγκαλιά του Θεού και να πέφτετε μες στην αγκαλιά Του και να προχωράτε. τω ημετέρω Δεσπότη». Μην κοιτάζετε το κακό. Όσο παρακαλείτε να φύγει. Καλά είναι κι εκείνα για τους αρχαρίους. το φως Του. ανοίξτε τα χέρια στην αγκάλη του Χριστού. δεν τον σκέπτομαι. ένας πειρασμός. Να δοθούμε στον Χριστό κι όλα φεύγουν τα αντιδραστικά. Όταν προσπαθείτε ν’ αποφύγετε τον παλαιό άνθρωπο χωρίς την χάρι. Τα παράτησα. έτσι κάνω κι εγώ. τον ζείτε. Με την χάρι. μεταστοιχειώνονται. Δεν πετυχαίνετε τίποτα χτυπώντας το σκοτάδι. }316} Ενώ πρώτα ήταν ανίκανος (ο απόστολος Παύλος) να κάνει το καλό. Τα πράγματα είναι απλά κι εύκολα στην πνευματική ζωή. να μην μπει }317} μέσα σας. }318} αυτός σου ρίχνει χειροβομβίδα. Όταν του ρίχνεις βόμβα. Όταν όμως πιέζεσθε το κακό πνεύμα σας παίρνει είδηση και σας πολεμάει. Μην αγωνίζεσθε να διώξετε το σκοτάδι. Εκείνος μετά θα αναλάβει να σας ανεβάσει. Απομακρύνεται με την πραότητα και την προσευχή. με σφίξιμο.

λπ. προσπαθείτε να γνωρίσετε τον Χριστό. στράφηκα στον Χριστό και πρόλαβα το κακό. Αυτός αρνιόταν λέγοντας ότι η επιστήμη τα λεει αλλιώς. Για να το πετύχετε όμως αυτό πρέπει να σας φωτίσει η θεία χάρις. Ο σχιζοφρενής επηρεάζεται απ’ τα βιώματα της παλιάς ζωής των προγόνων. μέσα στο θείο φως θα ζούμε πάντοτε. Το κόβομε κομματάκια. με την χάρι του Χριστού. Ο ταπεινός έχει συνείδηση της εσωτερικής του καταστάσεως και. Το παράθυρο είναι το δικαίωμα. που είπε: «Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστιν». Εκεί. που έχω λίγη πείρα σ’ αυτά. όσο κι αν είναι άσχημη. Η περιφρόνηση του κακού πνεύματος γίνεται μόνο με την χάρι του Θεού. ούτε το κοιτάζετε. Μερικοί βλέπουν τον διάβολο να παρουσιάζεται με διάφορες μορφές.πλούσια τη θεία Του χάρι. Αυτό που λέμε στην Θεία Λειτουργία τα λέγει όλα: «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Δεν κάνετε τίποτα. Γυρίζετε προς τον Χριστό τρέχετε προς τον Χριστό. Εσείς λίγη προσπάθεια θα κάνετε. μη βρει παράθυρο ο σατανάς. βλέπει τον σατανά να παρουσιάζεται μπροστά }322} του.Πήγα ν’ αγανακτήσω. να του κάνει φασαρίες κ. Η τέλεια υπακοή στο Θεό χωρίς αντίρρηση. ανοίγετε τα χέρια σας προς τον Χριστό. λίγη δηλαδή διάθεση. Αν αυτό δεν γίνει αμέσως. Πρέπει να προλάβετε να κάνετε το άνοιγμα στον Θεό. Δηλαδή εγώ δεν αφήνω ούτε μια σκέψη μνησικακίας μέσα μου ούτε μια σκέψη εγωισμού. Εζήτησα από έναν άνθρωπο να μου κάνει κάτι. έστω κι αν ορισμένα πράγματα φαίνονται δύσκολα και παράλογα. Παίρνομε το ένα εκατομμυριοστό. Όταν κανείς δεν άρχισε κανονικά την πνευματική ζωή ή τον βαραίνει κάτι κληρονομικό. γιατί σε βρίσκει «σκέτον» ο σατανάς και κυριαρχεί επάνω σου. Τη στιγμή εκείνη. Το κατάλαβα. ούτε προσπαθείτε να το βγάλετε από μέσα σας. Το άφημα στα χέρια του Θεού. Όλα να τα προλαμβάνετε με την προσευχή.α. Να μη δίνομε στον διάβολο δικαιώματα. γιατί είναι δίπλα ο πατέρας του και πέφτει στην αγκαλιά του. ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. εφόσον θ’ αγαπάει και θα λαχταράει η ψυχή μας τον Θεό. Το σκέπτεσθε κι έρχεται το Άγιον Πνεύμα. Αυτή είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. Η τελεία εμπιστοσύνη στα χέρια του Θεού -αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Ακούστε κι εμένανε. Παίρνομε ένα εκατομμύριο. χωρίς αντίδραση. σας έχει ήδη συλλάβει. Αυτή μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Αυτό είναι μεγάλο μυστικό. Ο καλύτερος τρόπος είναι η περιφρόνηση. Όταν δείτε το αντίθετο πνεύμα να έρχεται να σας }319} βουτήξει εσείς δεν τρομοκρατείσθε. ανοίγει η χάρις την ψυχή σας και σας λέει: «Έγειρε ο καθεύδων και ανάστα εκ των νεκρών και επιφαύσει σοι ο Χριστός». Τον καθιστά θεάνθρωπο. εκεί που πάτε να τον περιφρονήσετε. τότε σας αρπάζει ο πονηρός κι ενώ προσπαθείτε να τον διώξετε. Σ’ εσένα Κύριε. Έτσι. Δηλαδή ανοίγετε την αγκαλιά σας. Την ώρα του πειρασμού. }320} Αυτή περιφρόνηση έχει μεγάλη τέχνη. ο πονηρός σας βουτάει. να κάνει θορύβους. Επέμεινα εγώ. Αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Αυτό τον τρόπο να χρησιμοποιείτε σε κάθε προσβολή του πονηρού και σε κάθε λογισμό δηλαδή την περιφρόνηση. Αυτά γίνονται τις πιο πολλές φορές στους μπερδεμένους. όταν τα ελατήρια σας είναι αγνά και καθαρά και ειλικρινή. είναι όλα εύκολα κι όλα αληθινά τα λόγια του Χριστού. τίποτα εκείνος. όπως το παιδάκι που βλέπει κάποιο θηρίο άγριο και δεν φοβάται. Όταν απομακρύνεσαι απ’ τον Θεό. δεν χάνει την προσωπικότητά του. Κινείσθε προς τον Θεό και στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Και κάτι ακόμη. να τους χτυπάει κ. Τι κάνετε. σας καθηλώνει και σας σφίγγει και κάνει το δικό του κι όχι αυτό που θέλετε εσείς. να αισθανθείτε τον Χριστό και σ’ αυτή σας την προσπάθεια. ανοίγετε τα χέρια σας στον Χριστό. Γνωρίζει ότι είναι αμαρτωλός και θλίβεται γι’ . Το ένα εκατομμυριοστό του εκατομμυριοστού είναι του ανθρώπου η προσπάθεια. τα }323} αφήνομε όλα. κινδυνεύεις. Καμιά φορά μπορεί να πάθει και σχιζοφρένεια ο άνθρωπος.

Ο έχων την αγία ταπείνωση δεν μιλάει καθόλου. χωρίς εμπιστοσύνη. Η εξάρτηση από Εκείνον.τι και να του πεις. η νευρασθένεια. γιατί εκεί. στα λόγια. Να καίγεσαι για τον Θεό. και στα δυσάρεστα. πώς φέρομαι έτσι. Αν δεν έχετε αγάπη στον Θεό και στον πλησίον αν τεμπελιάζετε. ο διχασμός είναι δαιμονικές καταστάσεις. θα γκρινιάζετε λέγοντας: «Γιατί τα’ άφησες αυτό εδώ. Άμα θέλεις να φιλοσοφήσεις όλα θα τα ρίχνεις στον κακό εαυτό σου και θα ταπεινώνεσαι πάντοτε. ελάχιστος πάντων …». δηλαδή δεν αντιδρά. Αντίθετα η χάρις του Θεού βρίσκεται εκεί όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση. Να είμαστε σε όλα ταπεινοί· στη σκέψη. Ο ταπεινός πιστεύει ότι όλα εξαρτώνται απ’ τον Χριστό κι ότι ο Χριστός του δίδει την χάρι Του κι έτσι προχωράει. Όταν εξομολογηθεί δεν γυρνάει πίσω. Έχει πάντα τη χαρά του Χριστού. Ενώ αυτό είναι η εκδίκηση των ενστίκτων. ταράζεται. Η ταπείνωση τον ανέβασε εκεί. να τον ελέγχουν οι άλλοι. φέρεται άπρεπα. Ας μας αγαπήσει Αυτός. Αρκεί να βρούμε το μυστικό. εκνευρίζεται. Αυτό είναι το παν. . Ό. Ποτέ να μην παρουσιαστούμε στον Θεό και να πούμε: «Έχω αρετές». η τελεία εμπιστοσύνη στον Θεό. θα σας εκδικηθεί ο παλαιός άνθρωπος. Αν έχετε αγάπη στον πλησίον και στον Θεό. Αν νικηθείς απ’ }325} τον Θεό. Είναι αποτέλεσμα χάριτος. Ασχολείται και περιστρέφεται γύρω απ’ τον εαυτό του. αμέσως χάνει την ειρήνη του. Και θα νομίζετε ότι δήθεν φταίνε οι δουλειές ο κόπος. Η ψυχασθένεια. Θα λέτε: «Τι θα γίνει μ’ αυτή την κατάσταση που έφθασα. Δαιμόνιο είναι επίσης και η ταπεινολογία. Να καίγεσαι για τον Θεό· αυτό είναι το παν. δεν λέει ταπεινολογίες. αποκτάει ασθένειες σωματικές και ψυχικές. στη συμπεριφορά. αν τον πειράξει κανείς. ανάξιος. αλλά η άκρα ταπείνωση δεν αποκτιέται με τις προσπάθειες και τον αγώνα μόνο. ενώ. Όποιος έχει την αγία ταπείνωση. … Φλεγόταν απ’ την αγάπη του Χριστού. Λίγο. Δεν χάνει την ισορροπία του.».». Δεν θέλεις άλλη φιλοσοφία. χωρίς να εξοργίζεται και να δικαιολογείται. Κι αν ακούεις για κάποιον κάτι αρνητικό να μην το πιστεύεις. Όταν ο άνθρωπος ζει χωρίς Θεό. Δέχεται να τον παρατηρούν. Είναι ταπείνωση να πιστεύεις ότι όλοι είναι καλοί. Η αληθινή ταπείνωση δεν μιλάει. … Αυτή είναι η πραγματική ελευθερία. να μην έχεις κανένα θέλημα. αλλά δεν απελπίζεται. όμως. η θεία ταπείνωση.αυτό. ο αμαρτωλός που μετανοεί κι εξομολογείται βγαίνει απ’ τον εαυτό του. ζει από τώρα στην επίγεια άκτιστη Εκκλησία. Ας Τον παρακαλούμε πολύ να μας αγαπήσει Εκείνος και να μας δώσει το ζήλο να Τον αγαπήσομε κι εμείς. Ο Θεός δεν θέλει την αρετή μας. υποδουλώνεσαι σ’ Αυτόν και ζεις στην ελευθερία των τέκνων του Θεού … Χρειάζεται βέβαια και λίγη προσπάθεια. θα δώσει }324} ο Θεός την ταπείνωση. Φοβάται ο ταπεινός μήπως με τις ταπεινολογίες πέσει στην κενοδοξία. θα δώσει τον αγιασμό. αλλά «θαρρών εις το έλεος της ευσπλαχνίας Του». }326} Το μυστικό είναι η αγάπη στον Χριστό και η ταπείνωση. Το λένε και αίσθημα κατωτερότητος. δηλαδή «είμαι αμαρτωλός. αγωνία. θα σας βασανίσει ο σατανάς. απελπισία. Αυτό έχει μεγάλη αξία να οδηγείσαι απ’ τον Θεό. κατάθλιψη. όταν τον επαινούν και τον κολακεύουν. Το αντίθετο συμβαίνει με τον εγωιστή. εννοεί να υπερηφανεύεται περισσότερο. Όλους να τους αγαπάεις και να μη σκέπτεσαι για κανέναν κακό και για όλους να προσεύχεσαι. αλλά με άγχος. χωρίς γαλήνη. Ο Χριστός θα δώσει την ταπείνωση. αντιλέγει έντονα. τον έχοντα αισθήματα κατωτερότητος. Το λέω εκ πείρας: ό. θα σας φταίνε όλοι κι όλα.τι έχω το έχω απ’ την χάρι. δεν εξουθενώνει τον εαυτό του. Αντίθετα. Εμείς δεν μπορούμε με τις αδυναμίες μας να Τον αγαπήσομε. Πάντα να παρουσιάζεσαι στον Θεό ως αμαρτωλός· χωρίς όμως απελπισία. Στην αρχή μοιάζει με τον ταπεινό. Η καρδιά του κενόδοξου δεν μπορεί να ταπεινωθεί. Η χάρις του Θεού δεν πλησιάζει εδώ. Όταν τον ελέγχουν ή νουθετούν. χωρίς να καταλαβαίνετε από πού προέρχεται αυτή η κατάσταση.

Αλλά και το σώμα ωφελείται πολύ δεν αρρωσταίνει. «γιατί το }328} έκανε έτσι αυτό ο Θεός. δηλαδή ενάντια στον Θεό· άγχος αγωνία απ’ το ένα μέρος κι απ’ το άλλο παρακαλούμε. οι αγρυπνίες κ. αλλά δεν γίνεται τίποτα. όμως μόνο η αντίδραση και τα «γιατί». εκεί πάνω φυτρώνει τριανταφυλλιά με ωραία τριαντάφυλλα κι όσο ποτίζεται με την πίστη με την αγάπη με την υπομονή με την ταπείνωση τόσο παύει να έχει δύναμη το κακό παύει να υπάρχει δηλαδή δεν εξαφανίζεται αλλά μαραίνεται. η ζωή του Χριστού. Υπάρχουν πολλοί που τα κάνουνε αυτά όχι για τον Θεό αλλά για άσκηση. Η νηστεία είναι και ζήτημα πίστεως. Όλα να γίνονται με χαρά. «Παχεία γαστήρ λεπτόν ου τίκτει νόον». δημιουργούν αυτά που λέει ο κόσμος «κόμπλεξ»· παραδείγματος χάριν. Και προσεύχεται κανείς και κάνει αγρυπνίες. }327} Θέλω να γίνω πιο καλός.Ο κενόδοξος την ψυχή του την αποξενώνει απ’ την αιώνια ζωή. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι αυτό θα σας σώσει. Πολλά καλά έρχονται. Δεν είναι. τα φρούτα κ. Μέσα στην άσκηση τις μετάνοιες τις αγρυπνίες και τις άλλες κακουχίες είναι και η νηστεία. Κανείς ασκητής δεν αγίασε χωρίς ασκήσεις. Για να τα κάνετε όμως αυτά πρέπει να έχετε πίστη. Ενώ με το Χριστό. Όταν κάνομε κάτι για να επιδειχθούμε. όταν ζητούμε κάτι από Εκείνον. Οι ασκητές μεταποιούν τον αέρα σε λεύκωμα και δεν τους πειράζει η νηστεία. Αλλιώς σας πιάνει λιγούρα. Όμως αυτό μου δίνει χαρά και μια ικανοποίηση ότι επιτέλους προσπαθώ ν’ αγαπήσω τον Χριστό. δηλαδή το «γιατί». Εκείνο που κάνει άγιο τον άνθρωπο είναι η αγάπη. Υπάρχει αυτό το «κάτι» στο βάθος. }329} Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. αλλά η ζωή μας είναι μακράν του Θεού. Δεν το έχω κατορθώσει αλλά το επιθυμώ. Τον εκπειράζομε όταν ζητούμε κάτι αλλά η ζωή μας δεν είναι σύμφωνη με το θέλημά Του –πράγματα. δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά. για τον Θεό. Όμως οι πνευματικοί άνθρωποι το κάνουνε για ψυχική ωφέλεια. Και υποφέρει κι αγανακτεί χωρίς αποτέλεσμα. … Ενώ ο σκύλος ή η γάτα κι όλ’ αυτά τα σαρκοφάγα.». καταντούμε άδειοι ψυχικά. Δεν είναι οι μετάνοιες που θα κάνομε δεν είναι οι προσευχές είναι το δόσιμο ο έρωτας για τον Χριστό για τα πνευματικά. αλλά γίνεται το αντίθετο.». Κάνουν καλό τα χόρτα. Όσο δεν ποτίζεται η τριανταφυλλιά τόσο μαραίνεται. Λέγει ο σοφός Σολομών ότι ο Χριστός «ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν». γιατί το άλλο αλλιώς. Πρέπει να γίνονται ασκήσεις. Τελικά ο εγωισμός είναι σκέτη κουταμάρα! Η κενοδοξία μας κάνει κούφιους. η λατρεία προς τον Χριστό η οποία δεν μπορεί να εκφρασθεί δεν μπορεί δεν μπορεί … Και προσπαθεί ο άνθρωπος να κάνει ασκήσεις. αλλ’ η χάρις του Θεού επισκιάζει τον άνθρωπο κι ενώ η ρίζα είναι το κόμπλεξ. … Αυτά τα «γιατί» πολύ βασανίζουν τον άνθρωπο. «γιατί να είμαι πολύ ψηλός. Δεν πρέπει η ψυχή μας ν’ αντιστέκεται και να λέει. είναι όλα τους άγρια ζώα.» ή και το αντίθετο «πολύ κοντός. διστάζουν ή και χειρότερα ακόμη. χάνεται κι αμέσως ξεπετάγεται το αγκάθι. Κανείς δεν μπόρεσε ν’ ανέλθει στην πνευματικότητα χωρίς ν’ ασκηθεί. Αυτό δεν φεύγει από μέσα. με την χάρι φεύγουν όλα. για ωφέλεια σωματική. και κάνω όνειρα και κάνω προσπάθεια. με λαχτάρα. όταν το χωνεύσετε καλά το φαγητό σας. Δεν παθαίνετε μ’ αυτήν κακό. Οι «πειράζοντες» τον Θεόν είναι όσοι αμφιβάλλουν. θέλω να λατρεύω τον Θεό με αγάπη. Άστε το κακό. Το κρέας κάνει κακό στον άνθρωπο. Εκπειράζομε τον Θεό. ξηραίνεται. Όταν έχετε τον έρωτα τον θείον. Δεν είναι το φαγητό δεν είναι οι καλές συνθήκες διαβιώσεως που εξασφαλίζουν την καλή υγεία.λπ. ανθίστανται στην παντοδυναμία Του και πανσοφία Του. μπορείτε να νηστεύετε με ευχαρίστηση κι όλα είναι εύκολα· . αλλά όχι με βία.λπ. }330} Λένε ότι το προβατάκι τρώει τα χορταράκια της γης κι είναι τόσο ήσυχο. να κάνει τέτοια πράγματα και να καταπονεί τον εαυτό του για την αγάπη του Θεού. Είναι η αγία ζωή. που δείχνουν ότι εκπειράζομε τον Θεόν. Άσκηση είναι οι μετάνοιες.

αλλά και όλοι οι άγιοι. μου ερχόταν μεγάλη χαρά κι έδινα πολύ τον εαυτό μου σε . Η εργασία είναι ευλογία. Αλλ’ αυτό που τον κρατά στο μοναστήρι μαζί με την προσευχή είναι και η εργασία και το εργόχειρο. }332} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ Μεγάλο πράγμα η μοναχική ζωή! Πολύ μεγάλο. να βρεθεί στη θαλπωρή του Χριστού στην αγκάλη του Χριστού· να ενωθεί να αισθανθεί τη συντροφιά με τον Θεό. ποιητική ζωή. θείας λατρείας. Κάθεται εκεί βασανίζεται. Εγώ κάθε φορά που εξομολογιόμουνα. Έτσι φεύγει απ’ τον κόσμο αυτόν όχι απελπισμένος. υψηλή ζωή. αρκεί να ζουν τη ζωή του Θεού. Πρέπει να γλυκαθεί ο μοναχός στην προσευχή. σαν να κάνει μετάνοιες. Ορισμένοι θέλουν να γίνουν μοναχοί από αντίδραση. Ζει με τη σιωπή. Δεν είναι άλλο η δουλειά και άλλο η προσευχή. θεία ζωή. αντίθετα την ενισχύει και την κάνει πιο καλή. αν δεν γλυκαθεί στην προσευχή. Και είναι ορισμένοι μάλιστα που πολύ το έχουν ανάγκη. Άλλοι δεν το έχουν ανάγκη. Χρειάζεται μικροβιολογική εξέταση. αλλά η προσκόλληση της καρδιάς. και τα πουλιά και τα ζώα. Η μοναχική ζωή είναι ζωή χαρισάμενη. Όποιοι έδωσαν την καρδιά τους στον Χριστό και με θερμή αγάπη }331} έλεγαν την ευχή. … Αυτή τη ζωή τη λένε αγγελική και είναι αγγελική. αρκεί να ζουν τις εντολές του Θεού. Γι’ αυτό βλέπομε ότι τους μαθητές Του αλλά και τους προφήτες Του ο Χριστός τους καλούσε την ώρα που εργάζονταν επί παραδείγματι την ώρα που κάποιος ψάρευε ή έβοσκε τα πρόβατά του. Μπορεί να είναι κάποιος παρθένος κατά το σώμα και στην ψυχή να είναι σαν πόρνη διεφθαρμένη απ’ τις κακίες και τα πάθη. Το μοναστήρι πάνω απ’ όλα θα πρέπει να βάλει την υπακοή και το επιτραχήλι. Για να τη ζει όμως σωστά ο μοναχός πρέπει να έχει μοναχική συνείδηση. Είναι θέμα αγάπης. }337} Μπροστά στα μάτια του Θεού είναι το ίδιο ο έγγαμος και ο άγαμος. Η παρθενία η ακτημοσύνη η πτωχεία που είναι αρετές του μοναχού βρίσκονται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. Είναι ζήτημα ιχνοστοιχείων του οργανισμού. ενώ κάποιους τους πειράζει. Μεγάλη. Και κυρίως η συντροφιά του είναι η Παναγία μας με τον Υιό της. Η εργασία μάλιστα είναι σαν να προσεύχεται κανείς. Είναι όντως τέτοια. την άσκηση. Είναι στοιχείο που χρειάζεται. οι μάρτυρες και οι άγγελοι. αλλά δεν φεύγει απελπισμένος. για να ζει εν Χριστώ. Μπορεί όμως να είσαι φτωχός και μέσα σου να είσαι μη ακτήμων. }335} Ο μοναχισμός δεν πρέπει να είναι φυγή αρνητική αλλά φυγή θείου έρωτος.αλλιώς σας φαίνονται όλα βουνό. Όλο το μυστήριο είναι η προσευχή το δόσιμο η αγάπη στον Χριστό. Πρέπει να αποθάνει για όλα. Δεν μπορεί να σταθεί στο μοναχισμό. Μπορεί να έχεις πολυκατοικίες και μέσα σου να είσαι ελεύθερος απ’ την ύλη κι έτσι να ζεις ως ακτήμων. Δεν είναι η ποσότητα των αγαθών που κάνει τον άνθρωπο ακτήμονα ή όχι. την ένωση του με τον Θεό· να γίνει ένα με τους άλλους όπως η Αγία Τριάδα όπως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος που είναι ένα. Υπάρχει μία φήμη ότι το αλάτι κάνει κακό. }339} Σ’ ένα μοναστήρι μπορεί να υπάρχει σειρά αλλά η μοναχική ζωή να είναι ανύπαρκτη. τη νοερά προσευχή. την υπακοή. Το αλάτι χρειάζεται στον οργανισμό του ανθρώπου. Και συντροφιά του είναι όλη η φύση. να ελκυσθεί υπό της θείας χάριτος. κυριάρχησαν και νίκησαν τη λαιμαργία και την έλλειψη εγκράτειας. Κι αυτό θα το πετύχει με τη στροφή του εξ ολοκλήρου στον Θεό και στο σκοπό που έχει βάλει. Δεν είναι σωστό αυτό. Η εργασία δεν εμποδίζει την προσευχή. Φεύγει πολύ παρηγορημένος και με μεγάλη συντροφιά. }336} Ο ασκητής που πάει στην έρημο όλα τα θυσιάζει και την ανάπαυσή του αρκεί να επιτύχει τον τρόπο έτσι να αισθανθεί την χάρι του Θεού.

Μ’ αγάπησε ο Χριστός και μου έδωσε την χάρι να κάνω υπακοή. Όταν υπακούει.προσευχή. Όταν ζείτε μαζί μ’ έναν άγιο. βλέπω ότι όντως ήταν πολύ αυστηροί. την παθαίνεις πολύ άσχημα. Μπορεί ο Γέροντας να είναι αγράμματος. Όλα εν υπακοή. αισθάνομαι χαρά. ξαλαφρώνω αμέσως. έξυπνος. Όταν έχεις τον Γέροντα και τον ζεις. εγέννησαν την παρακοή κι εφύγαμε απ’ τον Παράδεισο. Έχομε το αίσθημα του «ενός» δηλαδή ότι είμαστε ένα. Ή το κάνει μεν. Ας είναι }341} και στραβά αυτά που ζητάει ο Γέροντας. Είναι μία μεγάλη αρετή είναι αυτή η ίδια η ταπείνωση. Είναι το μυστήριο της πνευματικής ζωής. Παίρνετε κάτι απ’ τις άγιες συνήθειές του. να μην έχει ευφράδεια λόγου. … Εκεί είναι ο Χριστός. Το έχω πάρει έτσι με πίστη αυτό το μυστήριο. Η προσευχή του σας επηρρεάζει. Ακόμη κι αν δεν μιλάτε γίνεται κάτι. ώστε ν’ αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες των ανθρώπων. Με την υπακοή αλλάζεις σ’ όλα. Να διακρίνομε τι είναι Γέροντας. πιο γερός. Πρέπει να έχεις περάσει από υπακοή για να είσαι πλήρης. γίνεσαι σ’ όλα νέος. όταν έχει ζήσει ως υποτακτικός και έχει αποκτήσει την χάρι του Θεού. Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος μορφωμένος που έγινε γέροντας. τον αγαπάεις τον Γέροντα. . το θείο. Ο Γέροντας είναι ποδηγέτης. Από κει να δίδονται όλες οι κατευθύνσεις. Κι εγώ ο ταπεινός λίγο την αισθάνθηκα και. Έτσι ζούμε την ενότητα στην Εκκλησία. Γίνεσαι γρήγορος. Δεν ήμουνα ευχαριστημένος. Είναι το παν. ότι θα έπρεπε να μου είναι πιο αυστηροί. εντάσσεται πια στην ελευθερία των τέκτων του Θεού. Θέλει πάντα να εξετάζει αυτό που του λένε. αγιοποιείσθε κι εσείς. απ’ την υπακοή το έχω. Εγώ όμως με την χάρι του Κυρίου την έχω ζήσει. «Εγώ τους εμέ φιλούντας αγαπώ. Ξέρω πόσο χαριτωμένο πράγμα είναι και πόσο τέλειο κι ανέμελο. αν είναι καλό ή όχι αν είναι έτσι ή αλλιώς. }344} Καμία άλλη ηδονή δεν είναι πιο πάνω από εκείνη που δίδει η ένωση με τον Θεό. Μεγάλο πράγμα η ταπείνωση! Ο εγωισμός η υπερηφάνεια. Ο Γέροντας παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο στη ζωή μας. όμως. }343} Είναι λοιπόν μεγάλη αρετή μεγάλο προσόν η υπακοή σε γέροντα. Ποτέ ένας εγωιστής δεν μπορεί να κάνει υπακοή. επειδή είναι θεολόγος }342} και κατηρτισμένος γραμματικά. δεν έχεις υπακοή. Μεγάλο κι έξυπνο πράγμα η υπακοή. Τώρα. Όπου κι αν βρισκόμαστε είμαστε ενωμένοι εν Χριστώ και προσευχόμαστε κι έτσι η χάρις του Θεού μας επισκέπτεται και μας τονώνει διαρκώς. μεταδίδεται χωρίς να το καταλάβετε και σ’ εσάς κάτι το άγιο. όταν εξομολογηθώ. Αν δεν έχεις ταπείνωση. Αν δεν περάσεις από ταπείνωση και άρα από την υπακοή. μπορεί να μην έχει πολλές γνώσεις. που μεγάλωσα. απ’ τα λόγια του. Υπακοή με χαρά μ’ ευχαρίστηση. Όχι μόνο τότε αλλά και τώρα. Όμως στην υπακοή βρίσκει ο άνθρωπος την ελευθερία την αληθινή ενώ δουλεία είναι αυτή που τον αναγκάζει να μην υπακούει. κι ανάλογα το κάνει. αλλά να είναι ανώτερος απ’ τον μορφωμένο. Αυτή η υπακοή συγκινεί τον Θεό. να δίδεσαι στη λατρεία του Θεού και να υπακούεις και στον Γέροντα! Η υπακοή είναι σπουδαία. Την υπακοή στους Γέροντές μου την αισθανόμουνα σαν παράδεισο. αλλά με αντιρρήσεις και αντιλογίες νομίζοντας ότι μ’ αυτή τη στάση δείχνει την ελευθερία του. τότε γίνεσθε ένα. Είναι η ηδονή των δοσμένων στον Θεό. Και το ζητούσα κιόλας. Κι αυτή η υπακοή έχει μεγάλη αξία. Η υπακοή και μάλιστα σε πνευματικό γέροντα είναι μεγάλο κεφάλαιο. να μην έχει μελετήσει συγγράμματα. οι δε εμέ ζητούντες ευρήσουσι χάριν». τη σιωπή του. Να υπακούεις στον Θεό.τι έχω. Τότε δεν το καταλάβαινα. Είναι η ηδονή η πάντα νουν υπερέχουσα. Σ’ αυτή την κατάσταση δεν υπάρχουν αποστάσεις. εν αγιασμώ. Αυτός ο Γέροντας μπορεί να ωφελήσει τους υποτακτικούς του πάρα πολύ αν του κάνουν υπακοή. Κι όταν ο Γέροντας σ’ αγαπάει κι εκείνος κι είστε ομόψυχοι. Η έλλειψη υπακοής οφείλεται στον εγωισμό και τη φιλαυτία. ό. δεν έχεις την χάρι του Θεού. Δεν μπορούμε να το καταλάβομε.

να ευχαριστείται με την προσευχή.τι κάνεις αγγάρια και κλωτσάει η ψυχή σου μέσα σου. Θέλει έρωτα. Αυτή η ευχαρίστηση φέρνει θείο ενθουσιασμό και η ψυχή μας γίνεται άξια να δεχθεί την χάρι του Θεού και την αγιάζει ο ίδιος ο Θεός. να το ξαναδιαβάζετε. αλλά απλή. Οι ακολουθίες είναι το παν. Άμα ενεργεί η χάρις. δεν μπορούμε ν’ αγιασθούμε. ηδύνεται η ακοή μας ακούοντας τα τροπάρια και κάτι γίνεται μέσα μας. Δεν χορταίνω να τα λέω όλη την ημέρα. }350} … αν είναι δυνατόν κάθε μέρα ν’ ακούω τα ίδια. Κι όπου βλέπετε και υπάρχει πολλή ουσία. χωρίς πόλεμο και χωρίς αγώνες αιματηρούς αγιαζόμαστε. με ενδιαφέρον. Κι εσείς έτσι να δίνεσθε με την καρδιά σας στον Χριστό. αλλιώτικα ενδέχεται να μπερδευθείτε. Να τις λέτε και να τις ακούτε κιόλας αυτό πολύ βοηθάει. όσο μπορεί κανείς να φεύγει από τον τύπο και να κοιτάζει την ουσία. Χωρίς υπακοή. για να δείξει την εξαιρετικά μεγάλη γλυκύτητα που έχουν τα λόγια του Θεού. Ενώ με τη μελέτη των θείων λόγων. . Ποτέ δεν χορταίνεται. σήμερα και αύριο και μεθαύριο. Κι αυτό γιατί πρέπει να συνοδεύονται από υπακοή. Ασφαλώς θα νιώσετε κι εσείς τα λόγια του Ψαλμωδού: «τα λόγιά Σου υπέρ μέλι τω στόματί μου». Αυτά τα }346} πράγματα πρέπει να έχετε και πνευματικό που να τα έχει ζήσει για να τα διαβάζετε. Είναι καταστροφή για τον μοναχό ο κορεσμός. Αλλά υπακοή καθαρή όχι εγωιστική ούτε μόνο για να ευχαριστήσεις τον Γέροντα. Όχι. Δεν λέγει «σαν μέλι» αλλά «υπέρ μέλι τω στόματί μου». Είναι τόσο πραγματικά κι ελκυστικά που δεν έχουν χορτασμό. Ν’ αγαπήσετε τη μελέτη. παθαίνεις κακό. μπορούμε απλά. Εμείς χωρίς τη θεία χάρι όσες προσπάθειες και να κάνομε. για να το καταλάβετε καλύτερα. Ευφραίνεται η ψυχούλα μας. }345} Επανέρχεται τότε η ψυχή στη αρχική της λαμπρότητα. βέβαια. Και πιστεύω ότι πολύ μας ωφελούν όλ’ αυτά. Αν δεν αισθανόμαστε έτσι. Εγώ όσο ακούω το Ψαλτήρι και τους κανόνες τόσο δεν τα χορταίνω. Όλο τα ίδια· αλλ’ αυτό έχει αξία. Το έχω πει πολλές φορές αυτό. μην αντέχοντας την εσωτερική πίεση αλλά και την πίεση από άλλα πρόσωπα. όχι με σφιξίματα και με σπρωξίματα κ. θείο ενθουσιασμό. Όμως. Έχουν τόσους χυμούς. «τότε να μην τις κάνομε. Είναι η πηγή είναι η βάσις. Όχι μόνο δεν έχουνε αξία. βλάπτεσαι. Να εντρυφάτε στις Γραφές. Να προσέχεις την κάθε λέξη να παρακολουθείς τα νοήματα. που δροσίζουν την ψυχή και την τρέφουν. αλλά κάνουνε και κακό. Μη με παρεξηγείτε που σας το λέω. Όπως βλέπετε. στο αρχαίον κάλλος. Απ’ την πίεση. βλάπτουν δεν ωφελούν. Τα βιβλία αυτά γράφουν πολύ υψηλά πράγματα. Έχω δει και μοναχούς κι ανθρώπους κάθε ηλικίας να φεύγουν εντελώς απ’ την Εκκλησία κι απ’ τον Θεό. Δηλαδή να το θέλει να το ορέγεται.Γίνονται όλα αυτά με τη θεία βοήθεια. Δεν καρπούται.».λπ. αλλά δεν τη θέλει καν. Να διαβάζετε καθαρά μία μία τις λέξεις. }349} Οι ακολουθίες είναι μεγάλη υπόθεση. την Παλαιά Διαθήκη. δεν έχουνε αξία. χωρίς πολύ κόπο να γίνομε άγιοι. Διαβάστε το Ευαγγέλιο. αλλά με ευχαρίστηση. όχι μόνον αντιδρά κανείς εναντίον της Εκκλησίας. Θα μου πείτε. Για να γίνει αυτό πρέπει να προσέχεις και ν’ απολαμβάνεις και να χαίρεσαι τις ακολουθίες τα τροπάρια τα αναγνώσματα τις ευχές. Είναι πλούτος αφού εκεί στηρίχθηκαν όλοι τους. … όλα γίνονται αλλά όταν δίνονται τυπικά. Με άλλο τρόπο να πάεις στην εκκλησία. Όχι αγγάρια και μηχανικά. με ακραιφνή λατρευτική διάθεση προς τον Χριστό. με τη συνομιλία μετά του Θεού. Το έχω ζήσει αυτό. χωρίς ιδιοτέλεια (ΜΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ). θείες ελλάμψεις που μπορεί να τα εκμεταλλευθεί το κακό πνεύμα χωρίς υπακοή στον Γέροντα. τα πράγματα είναι υπέρ την φύσιν. Παλαιά στο Άγιον Όρος δεν άφηναν να διαβάζεις την Φιλοκαλία και τα’ άλλα ασκητικά· μόνο Αγία Γραφή και βίους αγίων. }347} Ό. στην αρχέγονη κατάσταση. Δεν το επηρεάζει θετικά. Αρκεί πάντα να γίνονται με έρωτα.

Δείχνομε τη μικρότητά μας και το σεβασμό μας μ’ έναν αισθητό τρόπο. με έρωτα. Εμείς δεν λέμε έτσι. Θυσία και . Την ακολουθία της Θείας Μεταλύψεως όταν τη διαβάσει και ο πιο αμαρτωλός αγιάζεται πολύ. δεν βλάπτει το σώμα. φεύγει η χάρις και μένεις με τη δύναμή σου. Αναίμακτα. }352} Ώ. Αν δεν μπούμε εκεί. γίνονται δικές σας. Καλύτερη είναι η προσευχή της νύκτας. ο πυρετός κυμαίνεται. Η φωτιά της αγάπης κάνει θυσίες. }354} Να γιατί ο σωματικός κόπος. μην ξανακοιμηθείς αμέσως· είναι μία ευκαιρία που σου δίνει ο Θεός να προσευχηθείς.Οι λειτουργικές προσευχές. Αλλ’ αυτά }355} έρχονται με τη θεία χάρι και μετά ωφελείται και το σώμα. Έτσι κι εμείς με τις μετάνοιες δείχνομε ότι είμαστε ταπεινοί δούλοι του Θεού. θυσίες. Πριν γκρινιάξεις για το σωματικό κόπο. για παράδειγμα. }351} Έτσι γίνεται η καλλιέργεια χωρίς να το καταλαβαίνομε.γίνεται με αγάπη. γιατί όταν γκρινιάξεις. Μυστήριο! Είναι μία συνήθεια. ενώ ένα τραύμα παραμένει στην ίδια κατάσταση. να γυρίσεις απ’ την άλλη μεριά και να σε πάρει ο ύπνος μέχρι το μεσημέρι. Με τις μετάνοιες κάτι γίνεται· ταπεινώνεται ο χριστιανός κι αυτό βοηθάει. αμέσως να σηκωθείς. αγρυπνίες. άγγελοι. διότι τον χαριτώνει ο Θεός κι ανανεώνεται ψυχικά. αλλά μέσω αυτών των τύπων κατορθώνομε να μπαίνομε στην ουσία. άρχισε την ευχή. Ό. Από κει και πέρα θ’ αρχίσει η αληθινή κοινωνία μ’ Εκείνον. ο ίδιος αποκλείει τον εαυτό του απ’ την χάρι. εννοούμε. αλλά οι μετάνοιες κι όλες οι ασκήσεις χρειάζονται. Πολύ ωφελεί να σηκώνεσθε τη νύκτα για προσευχή. Θα πει ίσως κάποιος: «Την αγάπη την έχω στην καρδιά μου». Αυτό εξαρτάται από την κίνηση της γης. να πεταχθείς αμέσως όρθιος. τα }353} μεσάνυκτα αλλάζει. Τον αχρηστεύει χωρίς πόλεμο. εκτός των άλλων και την προσευχή της νύκτας. όλ’ αυτά είναι μηδέν. τότε η καρδιά του γίνεται φωτιά. Σε βλέπει ο Θεός κι απλώνει το χέρι και σε πιάνει. Να διαλέγετε την κούραση τη σωματική. μες στην ησυχία. … Εμείς καρπούμεθα. Ναι. οι οποίες φαίνονται τυπικές. Μπορεί βέβαια. Κι όταν λέμε κόπο. το μεσημέρι ανεβαίνει.τι θέλομε κι όπως το θέλομε μπορούμε να το ζήσομε. όταν λέγονται με νόημα και προσοχή. Πολύ κακό! Γι’ αυτό μόλις ξυπνήσεις. λιβάνι. Μές στο εικοσιτετράωρο υπάρχει διαφορά στις ώρες και στην επίδραση που έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Η ζωή μας εξαρτάται απ’ το θέλημά μας. το απόγευμα και το βράδυ ανεβαίνει πιο πολύ.προσελκύει περισσότερη χάρι. Το πρωί πέφτει. Αν πεις τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Βλέπετε. Δεν το εξοργίζει. προχωράεις με χαρά. Όχι για να κερδίσεις κάτι. ώστε να έλθει η χάρις του Θεού μέσα του. Αντίθετα όποιος δεν έχει διάθεση να κάνει θυσίες για την αγάπη του Χριστού. όσο μπορείς. προσευχές … Οι άγγελοι παίρνουν τις προσευχές των αγίων και τις πηγαίνουν στον Θεό. διότι είναι μεν τύποι. Να το επιδιώκετε για να γυμνάζετε σώμα και ψυχή. Μπαίνεις ευκολότερα στην προσευχή. την άλλη μέρα μπορεί να εργασθεί πιο καλά. εμείς έχομε αυτή την ανάγκη. Αυτός που αγρυπνεί τη νύκτα στην προσευχή. Έχω εξακριβώσει ένα περίεργο πράγμα. μόλις ξυπνήσεις. τι γίνεται στο Άγιον Όρος τη νύκτα! Ευωδία. αλλά τον αχρηστεύει και αναπτύσσει τον καινό άνθρωπο μέσα του. … Κατορθώνουνε φοβερές σωματικές ασκήσεις και προσπαθούν μ’ αυτές να επιβληθούν και να επιδράσουν στην ψυχή. Όταν έλθει η χάρις. Να διαλέγεις τις ώρες της νύκτας. Ακόμη και τυχαία να ξυπνήσεις τη νύκτα. Όταν ο σωματικός κόπος –μετάνοιες. απευθείας επιδρά στην ψυχή η χάρις και φέρνει τη μετάνοια και φέρνει τη γαλήνη και την ειρήνη και τη χαρά. αλλ’ όταν οι μετάνοιες γίνονται για τον Χριστό. Δηλαδή αχρηστεύει ο άνθρωπος τον παλαιό εαυτό του. έτσι επηρεάζεται και η ψυχή. Όπως επηρεάζεται το σώμα από τις ώρες. ο έρωτας προς τον Χριστό να κάνεις αλλιώς. Εκτός απ’ την ησυχία συμβαίνει την νύκτα και κάτι άλλο. αλλά γιατί δεν σ’ αφήνει η αγάπη. Αυτός που κάνει κόπο για τον Χριστό μεγαλύτερο –κι αυτό γίνεται βέβαια από θείο έρωτα. Έτσι είναι. να γιατί οι μετάνοιες.

σώζονται ολόκληρες οικογένειες. Όταν αυτή η άσκηση γίνεται στη λατρεία του Θεού και κατορθώνει η ψυχή αυτή τη λατρεία. το πεπτικό. με την ταπεινή του προσευχή επιδρά πολύ περισσότερο.α. Και –αν κι αυτό δεν πρέπει καθόλου να το σκεπτόμαστε. Καλύτερα να κάνετε δέκα και καλές παρά πολλές και χωρίς ζήλο.λπ. Να κάνετε τις μετάνοιες με ευλάβεια κι αγάπη και να μην τις μετράτε. Η ψυχή έχει φοβερές δυνάμεις. το Άγιον Όρος κ. χωρίς λατρεία και θείο έρωτα. ακολουθίες κ. που δεν τον βλέπει κανείς καθισμένος σε κάποια σπηλιά. λατρεία. Συγκλονίζονται χιλιάδες που τους ακούνε. Ο καθένας έχει την ενορία του. Οι μετάνοιες είναι και γυμναστική. Έτσι κι οι αγιασμένοι τόποι μας επηρεάζουν και μας ανεβάζουν. Μετά ακουμούσα τα χέρια στο έδαφος και σηκωνόμουνα γρήγορα. που αποτελείται από δέκα χιλιάδες ενορίτες. Αυτό είναι το παν. χωρίς ν’ ακουμπώ τα γόνατα στο έδαφος. οι οποίοι είναι άγιοι στη ζωή τους. Να μη λυπάσθε το σώμα. ψυχή και σώμα. Αυτό δεν είναι έτσι. Αυτός που μπαίνει στο μοναστήρι }358} και τα δίνει όλα στον Χριστό μπαίνει στην Εκκλησία. την καρδιά. Στην ψυχή έρχεται ειρήνη και γαληνη και στο σώμα η καλή λειτουργία όλων των συστημάτων του οργανισμού μας. η καρδιά στον Χριστό· και το σώμα στον Χριστό. πριν προλάβω να προσευχηθώ. Τότε πατούσα λίγο τα γόνατα. Όταν βρίσκομαι σε τέτοιους τόπους. Ίσως να πει κάποιος: «Αυτοί που ζουν μόνοι τους σε μια σπηλιά βοηθούν την Εκκλησία. επί παραδείγματι. μόνο αρρώστια προς θάνατο. Παίδευα τον εαυτό μου. γιατί να μην την κάνομε. μοναχός. αλλά όχι ψευτομετάνοιες και ψευτοπροσευχές. Δεν μπορείτε να καταλάβετε τι είναι η φωτιά της αγάπης. Όχι τυπικά πράγματα στον Θεό. Ένας που ζει στη σπηλιά μπορεί να μη φτιάχνει δέντρα και κήπους. να γίνεται «εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της καρδίας». Έπεται και ακολουθεί και ωφελείται κι αυτό. ότι δεν προσφέρει τίποτα στην Εκκλησία. η Πάτμος. επιστρέφουν στον Χριστό. Είδατε πως συμμετέχουν σώμα και ψυχή στη λατρεία του Θεού.προσφορά είναι οι μετάνοιες· θυσία αγάπης. και να μην το αμελείτε. Άσκηση πνευματική και σωματική. το ενδοκρινολογικό. Κάθε μέρα ακούνε το λόγο τους εβδομήντα χιλιάδες άνθρωποι. Ναι. Ούτε αρρώστια να το χαλάει. Με τη θερμή και καθαρή ζωή τους και κυρίως με την προσευχή τους βοηθούν την Εκκλησία. Τόσα χρόνια αν διατηρήθηκε η Εκκλησία οφείλεται στο μοναχισμό. Να μην αναβάλλετε για αύριο. Οι σπηλαιώτες βοηθούν την Εκκλησία μυστικά. Οι αγιασμένες ψυχές είναι το μεγαλείο του μοναστηριού. Ο μοναχός φαίνεται απόκοσμος και ακοινώνητος για πολλούς. Τις έκανα στρωτές και γρήγορα. όπως είναι το κυκλοφορικό. ήμουνα πολύ σκληραγωγημένος. όπως. αλλά εκεί μέσα δημιουργεί κι εξελίσσεται και θεούται. Ο Θεός ζητάει ό. }356} Να σας δείξω πώς τις έκανα τις μετάνοιες. Χωρίς άσκηση δεν γίνεται τίποτα. που τις αντανακλά στο περιβάλλον. Πρέπει να κάνετε θυσία. το ωφελεί. Φαίνεται ότι κοιτάζει μόνο την ψυχή του. Οι ασκητές μένουν στη σπηλιά για να μην τους αποσπά κανείς απ’ την πνευματική ζωή. Είναι πάρα πολύ }357} ωφέλιμη. γαληνεύει και ειρηνεύει. Ένας έναντι επτά . Οπότε βέβαια και το άλλο.». έπειτα στο γόνατο και μετά ψηλά στους ώμους συμμετρικά. Η ρητορεία τους άφθαστη. μετανοούν. στον κόσμο. τη σπονδυλική στήλη. Ο νους. γεμίζει χαρά. συγγράμματα κι άλλα που βοηθούν στη ζωή ή στην πρόοδο. Εγώ μικρός έκανα τρεις χιλιάδες μετάνοιες την ημέρα και δεν κουραζόμουνα.τι κάνομε για Εκείνον. Κάνετε όσες μπορείτε. όμως. Να κάνετε υπακοή στο πνευματικό πρόγραμμα. Πρώτα έκανα το σταυρό χτυπώντας τα δάχτυλα με δύναμη στο μέτωπο. το σώμα. Και στη λατρεία συμμετέχει όλος ο άνθρωπος. το αναπνευστικό. τα έντερα. Καταλάβατε. ανάλογα με τη διάθεση.δεν υπάρχει καλύτερη γυμναστική απ’ αυτή για το στομάχι. κανόνα. τα οποία άμεση έχουν σχέση με την ψυχή μας. περιφρονούσα τον κόπο. άσκηση. Ας υποθέσομε ότι έχομε επτά ιεροκήρυκες θεολόγους. αμέσως ο αγιασμένος τόπος μ’ ανεβάζει στα ουράνια. Ένας. το στήθος. για παράδειγμα. Να το παιδεύετε.

Συμβαίνει τότε να πηγαίνομε να εξομολογούμαστε. Οι προϋποθέσεις είναι η ταπείνωση. Αυτό βλέπω. Πηγαίνομε. διότι μέσα στον Θεό υπάρχουν όλα κι ο Θεός έτσι θέλει να Τον αγαπάεις (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). … Το ίδιο συμβαίνει και με τη μετάνοια. αν είχε θλίψη. έστω κι αν είναι μακριά. Ο άνθρωπος μόνος δεν μπορεί. Δεν μπορούμε να μετανοήσουμε. αν είχε χαρά. οι μετάνοιες. οι αμαρτίες και τα πάθη δεν είναι μόνο προσωπικά βιώματα του εξομολογουμένου. αισθανόμαστε τη συνδιαλλαγή μετά του Θεού. Και αυτό ισχύει για τα πάντα. Στην Ορθοδοξία δεν υπάρχει αδιέξοδο. όμως. Να ποια είναι η σημασία της προσευχής του μοναχού. θα μεταποιηθούν. Χωρίς την χάρι δεν μπορεί να μετανοήσει ο άνθρωπος. αν στενοχωριόταν. Το ξύπνημα. Άρα η μετάνοια δια της θείας χάριτος κατορθούται. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό και θα μας αγαπήσει κι Εκείνος. αλλά τα κύματα της προσευχής του φθάνουν σ’ όλους τους ανθρώπους. η αγάπη. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. Η μετάνοια μας αγιάζει. Δεν υπάρχει αδιέξοδο γιατί υπάρχει ο εξομολόγος. τα }361} πάντα αγαπάεις. Κι εδώ βρίσκεται η προαίρεση του ανθρώπου. φεύγει η ενοχή. Αυτό είναι ένα λεπτό σημείο. η προσευχή. αλλά να μην αισθανόμαστε ανακούφιση. αν ο Κύριος δεν μας δώσει }366} μετάνοια. Μ’ αυτό τον τέλειο τρόπο απαλλάσεται ο άνθρωπος απ’ το κακό. αν ο Θεός δεν μας αγαπήσει. Έ. Η αγάπη του Θεού θα κάνει το παν. Μπορεί να μου πείτε: «Τότε με την χάρι γίνονται όλα». αν είχε μελαγχολία. Δεν ευθύνεται μονάχα ο άνθρωπος για τα παραπτώματά του. Επεμβαίνει ο Θεός. που έχει την χάρι να συγχωρεί. Ενώ εν τω Θεώ υπάρχουν όλες οι αγάπες του κόσμου. Είμαι σίγουρος. έχεις μέσα σου πέντε βαθμούς αγάπης και ξοδεύεις τους δύο στους γονείς. }362} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ Δεν υπάρχει ανώτερο πράγμα απ’ αυτό που λέγεται μετάνοια και εξομολόγηση. Μεγάλο πράγμα ο πνευματικός! … Κάθε μέρα σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Αν τρόπον τινά. Εκεί στο ξύπνημα αυτό. Όλοι οι πόνοι θα περάσουν. Η μετάνοια είναι πολύ λεπτό πράγμα. Αυτός ο ίδιος λέγει: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου». εξομολογούμαστε. Τα λάθη. έρχεται η χαρά μέσα μας. Με την προσευχή ο μοναχός συμμετέχει σ’ όλα τα προβλήματα των ανθρώπων και κάνει θαύματα. ο κόπος για τον Χριστό. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». Ο κάθε άνθρωπος έχει πάρει μέσα του και τα βιώματα των γονέων του και ειδικά της μητέρας. Μπορεί να μεταχειρισθεί κάτι – μια ασθένεια ή κάτι άλλο. Γίνεται κι εδώ εκείνο ακριβώς που λέω. Αυτό το μυστήριο είναι η προσφορά της αγάπης του Θεού στον άνθρωπο. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. αν η ψυχή έχει ιδιοτέλεια. δεν έγκειται μόνο στον άνθρωπο. τι μένει για τον Θεό. τι έκανε. Απλά και απαλά εμείς θα κάνομε μία κίνηση προς τον Θεό κι από κει και πέρα έρχεται η χάρις. όλο . Δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Θεό. Είναι στο κελλί του μόνος. γίνεται το θαύμα της μετανοίας.έχει μεγαλύτερα αποτελέσματα. Αν αγαπήσεις τον Θεό. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. Αν δεν είναι το συναίσθημα αγνό. μετάνοια δεν έρχεται.τι μου συμβαίνει να το κάνω προσευχή και να μην το κλείνω μέσα μου. τους άλλους δύο στ’ αδέλφια. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. αλλά επιθυμώ ό. }365} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. αν δεν υπάρχει απλότητα. }359} Αν δεν νεκρωθούμε. εξαρτάται – για να φέρει τον άνθρωπο σε μετάνοια. θα νικηθούν. Για να μετανοήσει η ψυχή πρέπει να ξυπνήσει. δεν έρχεται η θεία χάρις. με την προσευχή. δηλαδή το πώς ζούσε η μητέρα του. Αν δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. Δηλαδή ισχύει το Γραφικό: «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». Τότε έρχεται η θεία χάρις. όταν τον κυοφορούσε. δεν γίνεται τίποτα. με τα μυστήρια. αν κουραζόταν το νευρικό της σύστημα.

Συγχρόνως. τελείωσε! Να μη γυρίζομε πίσω και να λέμε τι δεν κάναμε. Είναι ψευτοταπείνωση. ούτε στομάχι. Αλλά πρώτα να έχεις ψυχική υγεία. }368} Όλ’ αυτά που μου έλεγε τα παρακολουθούσα όχι απλώς με προσοχή. όμως. τα υγιή. πραότης. τον Χριστό. ειρήνη. Να αισθανόμαστε χαρά και ευγνωμοσύνη για την άφεση των αμαρτιών μας. Το άγχος το δημιουργεί η κατάργηση του θρησκευτικού αισθήματος. «Έπρεπε τότε. μακροθυμία. Όλα τα ωραία. Είναι παγίδα του σατανά. αυτά τα πιστεύω πολύ! }369} Όλοι οι πνευματικοί οι εξομολόγοι έχουν αυτή την χάρι κι όταν εύχονται την εκπέμπουν ως αγωγοί. δεν έκανα τότε. χωρίς ανωμαλίες. για να κάνει τον άνθρωπο να χάσει την προθυμία του στα πνευματικά και να τον φέρει σε απελπισία. Δεν είναι υγιές να λυπάται κανείς υπερβολικά για τις αμαρτίες του και να επαναστατεί εναντίον του κακού εαυτού του φθάνοντας μέχρι την απελπισία. Το καταλαβαίνετε. τον μεταμορφώνει ψυχικά και σωματικά. έρχεται η θεία χάρις και σε απαλλάσσει απ’ όλα τα άσχημα βιώματα και τις πληγές και τα ψυχικά τραύματα και τις ενοχές· διότι την ώρα που τα λες ο εξομολόγος εύχεται θερμά στον Κύριο για την απαλλαγή σου. χωρίς να γνωρίζει την αιτία τους. Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση. Πολλές φορές έχω μεταχειρισθή αυτή τη γενική εξομολόγηση και είδα θαύματα πάνω σ’ αυτό. σε αδράνεια και ακηδία. αγαθωσύνη. ένα μυστικό. τώρα τίποτα … Πάνε τα χρόνια μου χαμένα. Η ανάμνηση των αμαρτιών κάνει κακό. όλα είναι εύκολα. πάω στον πνευματικό. όπως την εκοίταζα εγώ. το κάνω προσευχή. έρχεται η χάρις και τον ελευθερώνει απ’ τα ψυχικά τραύματα. δεν το κλείνω μέσα μου. το εξομολογούμαι. }371} Αν αγαπήσομε τον Χριστό. Τώρα προσπαθώ να Τον αγαπήσω. Διότι στον πνευματικό υπάρχει χάρις και στον παπά υπάρχει χάρις. Όλα λειτουργούν κανονικά. πίστις. Ας μη γυρίζομε πίσω στις αμαρτίες που έχομε εξομολογηθεί. Στον Χριστό υπάρχουν όλα. που είναι «αγάπη. να εργάζεσαι. παίρνει μέσα του }367} και τα βιώματα της μητέρας του. Τελείωσε. αλλά «έβλεπα» μέσα στον ψυχικό της κόσμο την επίδραση της προσευχής. Η βάσις είναι η ψυχική υγεία· ακολουθεί η σωματική. Ώ. Είναι ωραίο να περπατάς. απ’ αυτή τη στιγμή κι έπειτα. Του δημιουργείται ένα αίσθημα κατωτερότητας. Πάνε τότε όλες οι αμαρτίες. Ξέρετε τι βαρύ πράγμα είναι αυτό. Εγώ δεν το κατάφερα ακόμη. Η χάρις του Θεού αλλάζει τον άνθρωπο. χρηστότης. Δεν βαδίζω καλά. . Κι ο σωματικός ακόμη οργανισμός λειτουργεί θαυμάσια. που για χρόνια τον βασανίζουν.το νευρικό σύστημα το δικό της επηρέασε το νευρικό σύστημα του εμβρύου της. ένας άκαρπος αυτοεξευτελισμός. Υπάρχει. ούτε θυρεοειδής. Δεν πρέπει να γυρίζομε πίσω και να κλεινόμαστε σε απελπισία. Έχετε την ευτυχία. Η απελπισία και }370} η απογοήτευση είναι το χειρότερο πράγμα. Δηλαδή ενώ εξομολογείται ο άνθρωπος. ο ιερέας προσεύχεται γι’ αυτόν. }372} Έχετε αυτά. ούτε τίποτα. τον Παράδεισο. Υπάρχει κάποιος τρόπος ν’ απαλλαγεί ο άνθρωπος απ’ αυτό το κακό. Η υγιής ψυχή ζει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. δεν είμαι άξιος». δηλαδή άλλου ανθρώπου. Κι εγώ σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Οπότε όταν γεννηθεί το παιδί και μεγαλώσει. Ζητήσατε συγγνώμη. Την παρακολουθούσα μέσα στην ψυχή της κι «έβλεπα» ότι πήγαινε χάρις μέσα της. Την ώρα που τα λέεις στον εξομολόγο.τι όμως με στενοχωρεί. Ούτε κολίτις. Σημασία έχει τι θα κάνομε τώρα. Ό. χαρά. Ο τρόπος αυτός είναι η γενική εξομολόγηση. η οποία γίνεται με την χάρι του Θεού. να κινείσαι και να έχεις υγεία. Να είμαστε δούλοι ταπεινοί μπροστά στον Θεό. Όλες σχεδόν οι αρρώστιες προέρχονται από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό και αυτό δημιουργεί το άγχος. εγκράτεια». όλα γι’ αυτόνε είναι ρημάδια. Αν δεν έχετε έρωτα για τον Χριστό. Ο άνθρωπος τότε δεν μπορεί να κάνει τίποτα· αχρηστεύεται.

μίση. Παίρνανε δηλαδή αυτή την ψυχική δύναμη. Όταν δοθείς στον Θεό και γίνεις ένα μαζί Του. λοιπόν. στον κόσμο. και τη δίνανε στον Θεό και τη μεταβάλλανε σε χαρά και αγαλλίαση. Πήγε λοιπόν σ’ έναν ενδοκρινολόγο και του είπε ό. που σε τραβούσε από πίσω. για να μην την έχετε άδεια. τη χαρά. Αν. τόσο δεν θα κοιτάζεις πίσω . Δίνεσθε στην αγάπη του Θεού. να τον θίξεις. να ξοδεύει ένα σωρό χρήματα στους ψυχαναλυτές. νωθρότητα. κοσμικές χαρές. τι γίνεται. στη λατρεία Του. τότε έρχονται χίλια δυό άλλα και τον γεμίζουν: ζήλειες. εξομολογήσου. η λατρεία του Θεού μεταβάλλει σιγά σιγά την κατάθλιψη και τη γυρίζει σε χαρά. αυτά θ’ αναπτυχθούν και θα σε πνίξουν και θα μαραθούν όλα τα λουλούδια. Με την ταπείνωση αποσπάτε την χάρι του Θεού. Της λέω: Παιδί μου μην τις πάρεις! … Καλό είναι να πάεις τουλάχιστον σ’ έναν ενδοκρινολόγο. Εδώ χρειάζεται να έχεις τη δύναμη. τεμπελιά. θα ξεχάσεις το κακό πνεύμα. Στη συνέχεια. αν δεν έχετε αποκτήσει ταπείνωση. Βασανίζει τον άνθρωπο. Η θεραπεία θα γίνει με το ν’ αγαπήσει τον Θεό με λαχτάρα. ώστε ν’ αποσπάσεις την χάρι του Θεού. Είναι απ’ τις στενοχώριες. Το πρόβλημά σου είναι περισσότερο ζήτημα ενδοκρινολόγου. Όταν είναι κανείς άδειος από τον Χριστό. δηλαδή τις αρετές. Αν το νερό το ρίξεις προς τα λουλούδια. Ο άνθρωπος θα }374} κάνει μια μικρή προσπάθεια. }373} Πα. Αυτά οι άνθρωποι τα λένε «ανασφάλεια». Αυτός που δεν έχει ταπείνωση. Αλλά κι όλα αν τα κάνετε. Προετοιμασία είναι η ταπείνωση. την προσευχή. διότι επιδρά η χάρις του Θεού. σίγουρα θα γεμίσετε με μελαγχολία. πά! Της λέει ο γιατρός. αντιδρά. αυτό είναι! Ειρήνευσε. Χρειάζεται τέχνη. με το κακό. όσο θ’ αφοσιώνεσαι στο Πνεύμα του Θεού. Υπάρχει ένα μυστικό· να μεταβάλετε τη σατανική ενέργεια σε καλή. όμως. έχω περάσει στενοχώριες. που πάνε να κυριεύσουν την ψυχή. τον κυριεύει η κατάθλιψη. Να είναι θλιμμένος. θα ζεις την αληθινή χαρά και θ’ ατροφήσουν οι κακίες. η ανασφάλεια. Πρέπει η ψυχή να στραφεί στην αγάπη του Θεού.αν δεν ασχολείσθε με άγια πράγματα. Αντ’ αυτού ο διάβολος καταφέρνει και παίρνει την ψυχική αυτή δύναμη από την μπαταρία της ψυχής μας και τη μεταχειρίζεται για το κακό. Ενώ με την Εξομολόγηση και την Θεία Κοινωνία έχουν θεραπευθεί πολλοί άνθρωποι. η απογοήτευση. Είναι δύσκολο και χρειάζεται και κάποια }375} προετοιμασία. αλλά ο Χριστός θα τη στεφανώσει. Συμβαίνει πολλές φορές σήμερα ο άνθρωπος να αισθάνεται θλίψη. κοσμικό φρόνημα. ακηδία κι όλα τα σατανικά. τον κάνει αιχμάλωτό του. ανία. να του κάνεις υποδείξεις. Στενοχωριέται νευριάζει. να μη δίνει σημασία στην οικογένειά του. Προσπαθήστε να γεμίσετε την ψυχή σας με τον Χριστό. Όλα τα κακά αισθήματα. Η προσευχή. για να πάρει φάρμακα. δεν θέλει να του κόψεις το θέλημα. ρίξεις το νερό προς τα αγκάθια. Ο πόνος είναι μία ψυχική δύναμη που ο Θεός την έβαλε μέσα μας. η απελπισία. που ήθελε να τη συντρίψει ο διάβολος. γαλήνευσε. που θα σε βοηθάει να ενωθείς μαζί Του. κι εκείνο έτσι περιφρονημένο θα φύγει. Βλέπετε. να κλαίει. Πράγματι. Πολλοί άγιοί μας μετέτρεψαν την κατάθλιψη σε χαρά με την αγάπη προς τον Χριστό. Έ. Η ψυχή μας μοιάζει με μια δεξαμενή γεμάτη νερό. το δρόμο του καλού. την κάνει κατάθλιψη και φέρνει την ψυχή στη νωθρότητα και στην ακηδία. ο εγωιστής. όμως. τον αρρωσταίνει ψυχικά. απελπισία. Μια κοπελίτσα πήγε σ’ ένα γιατρό και της έδωσε ορμόνες. Να μην τα πάρεις καθόλου αυτά τα φάρμακα! Πέταξέ τα! Θα σου κάνουνε μεγάλο κακό. στην προσευχή.τι της συνέβαινε. με προορισμό να κάνει το καλό. αντίδραση. Η κατάστασις αυτή θεραπεύεται με την χάρι. τα’ αγκάθια. πα. Τι γίνεται. Ακούστε με να σας πω ένα παράδειγμα. μετάλαβε και θα τακτοποιηθούν όλα. μελαγχολία. φεύγουν με την ταπείνωση. την αγάπη. επαναστατεί. να μελαγχολεί. Η θρησκεία μας πιστεύει ότι αυτά είναι πειρασμικά πράγματα. τίποτε δεν έχετε καταφέρει.

το χέρι μου. να σκέπτεσαι: «Τώρα με πονάει το μάτι μου. τα λουλούδια. που αιχμαλωτίζει την ψυχή. Αυτό ισχύει για όλους μας. για τις ακολουθίες. Ο κήπος. Εσύ αγαπάεις. περισσότερο }378} τη στροφή και την αγάπη της προς τον Χριστό. Η μεγάλη τέχνη λοιπόν. η εξοχή. Κι όταν ενωθείς με τον Θεό και δοθείς σ’ Εκείνον. Έρχεσαι εις επίγνωσιν αληθείας. να σκεπτόμαστε ότι είναι αδελφός μας που τον κατέλαβε ο αντίθετος. τις απασχολήσεις της. τη μουσική κλπ. πάνε όλα τ’ άλλα. ενώνεσαι με τον }376} Θεό. ο περίπατος στην ύπαιθρο. Θα νιώθουμε την ανάγκη εμείς να τους αγαπάμε όλους. το σπίτι της. Να σας διηγηθώ για μια κοπέλα. με προσβολές. … Ν’ αγαπάμε. Έπεσε θύμα του αντιθέτου. Της είπα για την αγάπη του Χριστού. θεραπεύεται κανείς χωρίς να το καταλάβει. που της άρεσε πρώτα κλπ. Μελετώντας τα λόγια του Θεού. όμως οργισθούμε εναντίον του τότε ο . για ν’ απαλλαγείς απ’ την κατάθλιψη και όλα τ’ αρνητικά. αλλά που θα γίνεται με λαχτάρα. }384} Όταν αγαπάμε χωρίς να επιδιώκομε να μας αγαπάνε. Σ’ εκείνο. τα δένδρα. Παράτησε τα πάντα. τη δουλειά της. η πορεία. τη βασανίζει και την αχρηστεύει. Όταν σ’ ελκύσει η χάρις. Ας σκορπίζομε σε όλους την αγάπη μας ανιδιοτελώς. ούτε ότι θα αμειφθούμε για τα δήθεν καλά ούτε ότι θα τιμωρηθούμε για τα κακά που διαπράξαμε. το μεγάλο μυστικό. να θυσιαζόμαστε για όλους ανιδιοτελώς. Να γίνομε όλοι ένα εν Θεώ. όμως. που ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό. Της εξήγησα ότι είναι δαιμονική αυτή η δύναμη που καταλαμβάνει την ψυχή και μεταβάλλει την ψυχική δύναμη σε κατάθλιψη. αν δεν περάσει απ’ τους ανθρώπους.σου. Δεν κατάφερε κάτι με τα φάρμακα. Αν. Αν ο αδελφός σου σ’ ενοχλεί. }378} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ Είμαστε ευτυχισμένοι. όπως για παράδειγμα. Ο Θεός το θέλει. Ένα πράγμα που μπορεί να βοηθήσει τον καταθλιπτικό είναι και η εργασία. αν μας μιλάνε με καλοσύνη. διότι η χάρις του Θεού γεμίζει την ψυχή και την αλλάζει. με συκοφαντίες. Επιδρούν σαν φάρμακα. δεν θα ενδιαφερόμαστε αν μας αγαπάνε ή όχι. Της είπα ακόμη ότι μέσα στην Εκκλησία μας υπάρχει θεραπεία με την αγάπη προς τον Θεό και την προσευχή. Από μας εξαρτάται να σωθούμε. όταν αγαπήσομε όλους τους ανθρώπους μυστικά. είναι να δοθείς στην αγάπη του Θεού. τα φυτά. όταν αγαπάεις με την αγάπη του Χριστού. Να μη σκεπτόμαστε. Έπασχε από φοβερή κατάθλιψη. το ενδιαφέρον για τη ζωή. Όπως λέει η Αγία Γραφή: «πάντας θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». τα ξεχνάεις και σώζεσαι. αδιαφορώντας για τη στάση τους. που δίδω τη μεγαλύτερη σημασία είναι το ενδιαφέρον για την Εκκλησία. κάνει πολύ καλό. }381} Αυτό είναι το μεγαλύτερο μυστήριο της Εκκλησίας μας. για να δεις αυτόν που σε τραβάει. Όταν έλθει μέσα μας η χάρις του Θεού. με τη μουσική. Κι εγώ της είπα αυτά που ξέρω. θα μαζεύονται όλοι κοντά μας σαν τις μέλισσες. εσύ δίνεις την αγάπη σου· αυτό είναι το σωστό. Τότε ισορροπεί ο άνθρωπος. }382} Η αγάπη στον αδελφό μας προετοιμάζει ν’ αγαπήσομε περισσότερο τον Χριστό. Γι’ αυτό πρέπει να τον συμπονέσομε και να παρακαλέσομε τον Θεό να ελεήσει κι εμάς κι αυτόν· κι ο Θεός θα βοηθήσει και τους δύο. χωρίς να ζητάμε ανταπόδοση. Την συμβούλευσα ν’ ασχολείται με διάφορες απασχολήσεις. Θα νιώθομε τότε ότι όλοι μας αγαπούν. Είναι εγωισμός να θέλομε οι άλλοι να μας μιλάνε με καλοσύνη. Κανείς δεν μπορεί να φθάσει στον Θεό. Τότε δεν ζητάεις να σ’ αγαπάνε· αυτό είναι κακό. Η ασχολία με την τέχνη. όλ’ αυτά βγάζουν τον άνθρωπο απ’ την αδράνεια και του δημιουργούν άλλα ενδιαφέροντα. σε κουράζει. Τόνισα όμως. Όταν κάποιος μας αδικήσει μ’ οποιονδήποτε τρόπο. όμως. για τη μελέτη της Αγίας Γραφής. τη ρίχνει κάτω. το πόδι μου· πρέπει να το περιθάλψω μ’ όλη μου την αγάπη».

Ας υποθέσομε ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται μόνος του στην έρημο. όμως να το περιφρονήσετε. Γι’ αυτό να βλέπομε τους αδελφούς μας με συμπάθεια και να τους φερόμαστε με ευγένεια λέγοντας μέσα μας με απλότητα }386} το «Κύριε Ιησού Χριστέ». λοιπόν ποια είναι η αγάπη που έχομε για τον πλησίον μας και πολύ περισσότερο για τον Θεό. διώκτες κλπ. ξεχνάμε το κακό που μας κάνανε. τον επηρεάζομε –όπως τον επηρεάζει και το κακό. Ο χριστιανός έχει αγάπη και ευγένεια και φέρεται ανάλογα. Τελικά σε κάτι φταίεις και το βρίσκεις. Ο εγωισμός φταίει. δεν αγαπάει τον Χριστό. Μόνο με την χάρι του Θεού γίνονται αυτά. Η μεγάλη τέχνη είναι. }389} Να προσευχηθούμε γι’ αυτόν. «Ο Χριστός βρέχει επί δικαίους και αδίκους». Εκεί κανείς }387} τα δικαιολογεί στους άλλους όλα. Έτσι βοηθάμε τον συνάνθρωπό μας. Ενώ αν είμαστε ελεήμονες και τον συγχωρούμε. όταν κυριεύεται από το κακό. Δεν υπάρχει κανείς. Ο πλησίον όποιος κι αν είναι. Ν’ αγωνιζόμαστε να στέλνομε την αγαθή μας διάθεση. Να μην αγανακτούμε με εκείνους που είναι βλάσφημοι. έστω κι αν μου λέεις ότι φταίει ο τάδε ή η τάδε. Μυστικά ακτινοβολεί το παράδειγμα. όχι μόνον όταν ο άλλος είναι παρών αλλά κι όταν δεν είναι.αντίθετος από κείνον θα πηδήσει σ’ εμάς και θα μας παίζει και τους δύο. }388} Να έχομε αγάπη. πραότητα. Εμείς να προσπαθούμε να μην το κάνομε το κακό. Ακόμη και λόγια όταν λέμε για τη ζωή του άλλου που δεν την εγκρίνομε. … Να στεκόμαστε με προσοχή σεβασμό και προσευχή. Από κει ξεκινάει η κατάκριση. Το μυστικό είναι ν’ αντιμετωπίζει κανείς τις καταστάσεις με πνευματικό τρόπο. Όταν υπομένομε την αντιλογία του αδελφού λογίζεται μαρτύριο.κι ας μη μας βλέπει. . Να εμβαθύνετε στο καθετί και να μην τα βλέπετε επιφανειακά. Όλους για αγίους να τους βλέπομε. θα βασανιζόμαστε συνέχεια. όταν κι εμείς τον αντιμετωπίζομε χωρίς αγάπη. ει μη το αγαπάν αλλήλους». Ξαφνικά ακούει κάποιον από μακριά να κλαίει και να φωνάζει. Όταν κάποιος έχει ένα πάθος να προσπαθούμε να του ρίχνομε ακτίνες αγάπης κι ευσπλαχνίας για να θεραπεύεται και να ελευθερώνεται. Με την χάρι του Θεού ενώ θα το βλέπετε. Αν δεν πάμε στον Χριστό. για να τον βοηθήσει. μηδέν οφείλομεν. διότι θα είστε πλήρεις χάριτος. οπότε του κάνομε πολύ κακό και η «τίγρις» μεταπηδάει σ’ εμάς και κάνομε κι εμείς ό. αν δεν υπομένομε όταν πάσχομε αδίκως. Εγώ εσένα βγάζω φταίχτη. Όποιος κατακρίνει τους άλλους. όταν σου το πω. Να σκέπτεσθε ότι αυτός υποφέρει περισσότερο από εσάς. … Τι να κάνει. Άμα έλθει μέσα μας το καλό. Όλοι μας μέσα φέρομε τον ίδιο παλαιό άνθρωπο. Τότε. Όταν το κακό έρχεται από μακριά. σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο. Η αγανάκτηση κάνει κακό. για να δυναμώσει με τη θεία χάρι η ψυχή μας και να μην κατακρίνομε κανένα. Να προτιμάμε ν’ αδικούμαστε. την τίγρη. είναι αδελφός μας και «μηδενί. Μας διαφεύγει ότι. «Όχι. Εκείνος απελπισμένος ζητάει βοήθεια. Αυτή τη διάκριση ν’ αποκτήσετε στη ζωή σας. είναι σαν να του ρίχνομε πέτρες πάνω στις πληγές του. Ο χριστιανός είναι ευγενής. αυτός το καταλαβαίνει και τον απωθούμε. ειρήνη. δεν μπορείτε να το αποφύγετε. Να το κάνομε με χαρά. Εδώ κρύβεται το μυστικό. … Μήπως θα πάρει καμιά πέτρα να τήνε ρίξει στον άνθρωπο και να τον αποτελειώσει. βέβαια!». αντίθειοι. Δεν μπορούμε ποτέ να κατηγορήσομε τους άλλους. η αγάπη. δεν θα σας επηρεάζει. Στο Πνεύμα του Θεού όλα είναι αλλιώτικα. Όλα! Τι είπαμε. είναι «σάρξ εκ της σαρκός μας». Να αισθανόμαστε την κακία του άλλου σαν αρρώστια που τον βασανίζει και υποφέρει και δεν μπορεί να απαλλαγεί. Κι όμως αυτό είναι δυνατόν να γίνει όταν δεν καταλαβαίνομε ότι ο άλλος που μας φέρεται άσχημα κατέχεται από τον διάβολο. Πλησιάζει κι αντικρίζει ένα φοβερό θέαμα: μία τίγρις έχει αρπάξει έναν άνθρωπο και τον καταξεσχίζει με μανία. θα πούμε.τι εκείνος και χειρότερα. γιατί «ουδείς την εαυτού σάρκα εμίσησεν».

Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την αγάπη του Χριστού. Η σιωπή σώζει απ’ όλα τα κακά. γίνονται πλέον όλο αγάπη κι όλο θείο έρωτα. την υπομονή. Στο πρόσωπο που μας κουράζει και μας δυσκολεύει η αγάπη πρέπει να προσφέρεται με απαλό τρόπο. Ό. Κάτι τέτοιοι γίνονται άγιοι και πολλές φορές εμείς }391} τους κατηγορούμε. Ούτε και με τις υποδείξεις. τον ειρηνεύει. Όταν το θυμάστε αυτό. Από άγνοια. Στην πραγματικότητα. που τις εκδηλώνει με την έξαλλη εμφάνιση. που συνδυάζεται με την προσευχή και με την αγιότητα του βίου.Όπως ένας ασκητής χωρίς να τον βλέπει κανείς ωφελεί τον κόσμο. ώστε να ενεργήσει η χάρις Του. ούτε να κρίνομε από πράγματα επιφανειακά κι εξωτερικά. στενοχωριόμαστε. Να μην αποθαρρυνόμαστε. που λέμε «πεταμένες». Εμείς με την αγάπη μας. Θα γίνει αγία. Ούτε αυτό είναι σωστό. που ταλαιπωρούνται από τα πάθη τους. Η μάνα μεταδίδει στο παιδί όλο το άγχος της για τη ζωή του. υπερεπερίσσευσεν η χάρις». Αν. χωρίς να το θέλουμε και χωρίς να το καταλαβαίνομε. θέλομε εμείς να γίνομε καλοί κι επειδή δεν μπορούμε. η φυσική αγάπη δηλαδή μπορεί να βλάψει. για να ελκύσει την χάρι του Θεού. Εγκράτεια της γλώσσης – μέγα πράγμα! Κατά ένα μυστικό τρόπο η σιωπή ακτινοβολεί στον πλησίον. πρέπει να ζεις μέσα στην αγάπη του Θεού. Έχει μέσα της δυναμισμό. θα αισθάνεσθε ότι αυτοί είναι πιο άξιοι κι από σας κι από μένα. για την πρόοδό του. τη δύναμη της ψυχής τους τη δίδουν μετά όλη στον Χριστό και γίνονται φωτιά από αγάπη Χριστού. έστω κι αν δεν εκδηλώνει αυτό που έχει μέσα της. διότι το κύμα της προσευχής του επηρεάζει τον άλλο. έστω κι αν δεν του μιλάει. Αυτή η αγάπη. αυτές κερδίζουν πολύ την αγάπη και την χάρι του Θεού. Η αγάπη να είναι μόνον εν Χριστώ. Θυμηθείτε τον απόστολο Παύλο τι λέγει: «Ου δε επλεόνασεν η αμαρτία. εμείς πολλές φορές στενοχωρούμεθα κι αγανακτούμε και κατακρίνομε. Κι ενώ όλα διορθώνονται με την προσευχή. να μη μένετε στο εξωτερικό. αλλά να μπαίνετε στο βάθος στην ψυχή της. Για να ωφελήσεις τους άλλους. Οι ψυχές οι πεπονημένες. Με τις προσευχές μας θα κάνομε όλους αξίους της αγάπης του Θεού. Υπάρχει ένα μυστικό· αν το καταλάβομε. το μειδίαμα … Η αγάπη πρέπει να είναι ακραιφνής. μεταφέρει το Πνεύμα το Άγιον στον κόσμο. Να γνωρίζετε και το άλλο. Πολλές φορές με την αγωνία μας και τους φόβους μας και την άσχημη ψυχική μας κατάσταση.τι εμείς δεν μπορούμε. γιατί τότε τον κάνομε ν’ αντιδρά. ούτε να βιαζόμαστε. }390} Όταν βλέπομε τους συνανθρώπους μας να μην αγαπούν τον Θεό. χωρίς ο άλλος να καταλαβαίνει ότι κάνομε προσπάθεια για να τον αγαπήσομε. για την υγεία του. που είναι πλησίον μας. αλλιώς δεν μπορείς να ωφελήσεις τον συνάνθρωπο σου. με τη λαχτάρα μας στην αγάπη του Θεού. Θα πιστέψει. βλέπετε μια γυναίκα γυμνή ή άσεμνα ντυμένη. έτσι κι εσείς να σκορπάτε την αγάπη σας. έχει διαστρέψει τα πράγματα. κάνομε κακό στον άλλο έστω κι αν τον αγαπάμε πάρα πολύ. οι ταλαιπωρημένες. χωρίς να περιμένετε ανταπόδοση· με την αγάπη. Ή. Θα κάνει το παν. Και να μην πολυεκδηλωνόμαστε εξωτερικά. θέλει να ελκύσει τα βλέμματα των άλλων. Τους βλέπομε αδύνατους. έχει τη δύναμη της προβολής. όπως παραδείγματος χάριν. Το μυστικό είναι η προσευχή μας. να τους διεγείρει προς το θείο έρωτα. ώστε να περιλούσει τους άλλους. μάλλον ο Θεός θα στείλει την αγάπη Του να τους ξυπνήσει όλους. η αφοσίωσή μας στον Θεό. Με τη στενοχώρια δεν κάνομε απολύτως τίποτα. να τους ξυπνήσει. Και μόνον η αγάπη του Θεού είναι η ακραιφνής αγάπη. θα προσελκύσομε την χάρι. Δεν . όμως. για παράδειγμα. Ίσως είναι πολύ καλή ψυχή κι έχει υπαρξιακές αναζητήσεις. Η αγάπη αυτή κάνει άγιο τον άνθρωπο. η μάνα το παιδί της. αλλά όταν ανοίξουνε στον Θεό. Σκεφθείτε αύτη να γνωρίσει τον Χριστό. θα βοηθήσομε. διότι αγάπη είναι ο Θεός. κι όλη αυτή την ορμή θα τη στρέψει στον Χριστό. Έτσι λειτουργεί το θαύμα του Θεού μέσα σε τέτοιες ψυχές. θα το κάνει η χάρις Του. Ενώ είχανε συνηθίσει αλλιώς. το απαιτούμε απ’ τους άλλους κι επιμένομε σ’ αυτό. Είναι ένα είδος προβολής του εαυτού μας να επιμένουμε να γίνουν οι άλλοι καλοί.

Βιαζόμαστε να πάμε για την αγρυπνία έχομε πάρει εντολή να ετοιμάσομε. καταρτισμένοι. Η αγάπη είναι πάνω απ’ όλα. αλλά περιμένει την ψυχή μόνη της κι ελεύθερα να Τον δεχθεί.Δεν μπορούμε! Τι να κάνομε. βιβλία. . Να είσαι χριστιανός αληθινός. Η προσευχή και η ζωή έχουν απήχηση. … Τι να κάνετε. Όπως ο Χριστός «ίσταται επί την θύραν και κρούει». την ανοχή και κυρίως με την προσευχή ωφελούμε τον άλλον μυστικά. χωρίς ν’ αντιδρούν. χριστιανός. }394} την αγάπη μας. Είχε όμως την ανησυχία αν όντως προχωρούν στην πνευματική ζωή. δάκρυα. Για να κάνετε αυτό όμως πρέπει να γίνετε άγιοι. χωρίς να την παραβιάζει.τι προσφέρομε.Πάρτε με σας παρακαλώ τους έλεγε γιατί εδώ είναι ερημιά. Τότε κανένα δεν θα παρεξηγείς. Να είστε έτοιμοι. θα έλθει η στιγμή. Αγάπη στον Θεό και στους ανθρώπους· αυτό είναι ζευγάρι. Ζηλωτής είναι εκείνος που αγαπάει ολόψυχα τον Χριστό κα στο όνομά Του διακονεί τον άνθρωπο. … Να αισθανθεί ότι έχει να κάνει μ’ έναν ήρεμο άνθρωπο. πόθος. Αφήστε εκείνον που έχει άλλη γνώμη να ξεσπάσει. Ήταν ένας άνθρωπος βαριά τραυματισμένος και ζητούσε βοήθεια: . Εσείς είστε δύο. για να τους δείξω την αγάπη του Χριστού πόσο είναι μεγάλη και πως μπορεί να τους αλλάξει να τους μεταμορφώσει. }396} Η αγάπη προς τον Χριστό δεν έχει όρια το ίδιο και η αγάπη προς τον πλησίον. θα με φάνε τα θηρία. στα πέρατα της γης. ποιος θα μπορέσει να με βοηθήσει. Πάθος. με κατάνυξη. Δηλαδή να τον τιμάεις άσχετα με τη θρησκεία του με έναν ευγενικό τρόπο. Εγώ ήθελα να πάω να ζήσω μαζί με τους χίπηδες στα Μάταλα χωρίς βέβαια. Εδώ είναι το λεπτό σημείο. Τα λόγια ηχούν στ’ αυτιά και εκνευρίζουν πολλές φορές. Να εκτείνετε παντού. κανείς δεν περνάει. Θα έλθει η ώρα του. αν του πείτε. πρέπει να πάμε στο καθήκον μας.Δεν μπορούμε! Του είπαν. όταν ξαφνικά άκουσαν βογγητά. την πραότητά μας. «είπες ψέματα!». Ν’ αδιαφορείτε εξωτερικά.Πάρτε με. σας παρακαλώ! Αν με αφήσετε θα πεθάνω. Σηκώστε με και οδηγήστε με στο πρώτο χωριό. Λίγα λόγια. να πει. όχι σκόπιμα. }393} Να είμαστε ζηλωταί. Όλα από καρδιά! Ο φανατισμός δεν έχει σχέση με τον Χριστό. αλλά «η αγάπη σου πάντα θα στέγει». τότε ένα άπλετο φως θα έλθει πάνω του. Η χάρις του Θεού καθαρίζει τον ορίζοντα του νου του και τον βεβαιώνει για την αγάπη Του. αρκεί να προσεύχεσαι γι’ αυτόν. δεν χωρίζει. Να υπάρχει σεβασμός της ελευθερίας του άλλου.πρέπει να βιάζεις τον άλλο. Η ζωή συγκινεί. ν’ αναστραφείς μαζί του. }397} . … Κάποια ημέρα θα γινόταν αγρυπνία στην εκκλησία μιας άλλης σκήτης που απείχε πολλές ώρες απ’ τη δική τους. Ήταν ένας ασκητής κι είχε δύο υποτακτικούς. αλλά να προσεύχεσθε μέσα σας. Στην ιεραποστολική προσπάθεια να υπάρχει λεπτός τρόπος. λόγια. αν προοδεύουν κι αν είναι έτοιμοι για τη Βασιλεία του Θεού. έτσι κι εμείς να στεκόμαστε μπροστά στην κάθε ψυχή. Η καλύτερη ιεραποστολή γίνεται με το καλό μας παράδειγμα. . Να επιδράσετε με την καλοσύνη σας και την προσευχή σας κι έπειτα του μιλάτε λίγο. όταν έχει ανάγκη. κι ο Γέροντας θα πήγαινε τα’ απόγευμα. αναγεννά και αλλοιώνει. Θα βρεί έτσι τη σωτηρία. … Έστειλε τους υποτακτικούς του ώστε να φθάσουν νωρίς για να τακτοποιήσουν την εκκλησία. προσευχή. αλλά και με αγιότητα. Μπορείς να περιποιηθείς έναν οθωμανό. πραότητα. παραδείγματος χάριν. Οι υποτακτικοί είχαν προχωρήσει αρκετά. }395} Στις συζητήσεις λίγα λόγια για τη θρησκεία και θα νικήσετε. Παντού σε όλους τους ανθρώπους. Με τη σιωπή. με παρρησία. ενώ τα λόγια μένουν άκαρπα. (ΥΠΑΚΟΗ) Προσπαθούσε πολύ να τους ωφελήσει και να τους κάνει καλούς. Και κάτι ακόμη. ώστε οι ψυχές να δέχονται ό. . Δεν κάνετε τίποτα. αν τα πείτε έντονα. που δεν το έχει δει ποτέ. Άμα δεχθεί ότι ο Θεός είναι αγάπη. να πει. Και στον αλλόθρησκο. να του μιλήσεις. αμαρτίες.

Γράφονται κι όμως δεν γράφονται. σε όλο το βάθος και το πλάτος τους. Αυτό που ξέρετε εσείς τώρα. Πως το λέει ο απόστολος Παύλος. Και τον πήρε με μεγάλη δυσκολία κι άρχισε να βαδίζει με το βάρος εκείνο μες στην άμμο πάρα πολύ δύσκολα. αλλά δεν γεννιούνται. Τώρα πες μου εσύ. έχομε τύχη. Τον βλέπει. τους λογισμούς. Λίγο σήμερα. τις αποφάσεις μας. για παράδειγμα. Γεννιούνται και υπάρχου. Ο Θεός εν τη παντοδυναμία Του και παγγνωσία Του γνωρίζει τα πάντα. Γνωρίζει το παρελθόν. . Ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι και σκεπτόταν: «Έστω και σε τρεις ημέρες θα φθάσω». λίγο αύριο. Γιαυτό ο Δαβίδ θαυμάζει και φωνάζει: (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) «Κύριε. Τα’ απόγευμα ξεκίνησε ο Γέροντας για την αγρυπνία.Μα δεν μπορείς να με σηκώσεις. άνθρωπε του Θεού. Τι έχεις. Γνωρίζει τις διαθέσεις μας και την παραμικρή μας σκέψη. Είναι άπειρη. «Πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς Αυτού». Ο Κύριος γνωρίζει εμάς. γιατί να είμαστε υπεύθυνοι οι άνθρωποι. αλλά βιαζόντουσαν να πάνε στην αγρυπνία. και τα μέλλοντα να συμβούν. αδύνατον! . δεν μπορείς να με σηκώσεις. περιλαμβάνει όλα τα όντα.». είσαι γέροντας. Άρα ήταν γραμμένο και πεπρωμένο να κάνεις. Καθώς όμως προχωρούσε. είμαι εγώ υπεύθυνος ή ανεύθυνος. λένε. πιο ελαφρό και σε }398} κάποια στιγμή αισθάνθηκε σαν να μην κρατάει τίποτα. Του τα φανερώνει το Άγιον Πνεύμα.Μ’ έστειλε ο Θεός να σε πληροφορήσω ότι οι δύο υποτακτικοί σου δεν είναι άξιοι της Βασιλείας του Θεού. έσχατα και αρχαία. Συνεργάζεται με το αγαθό ως φύσει αγαθός και είναι ξένος του .Κι έφυγαν. που λέεις ότι ο Θεός είναι αγαθός. Σας θυμίζω αυτό που λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στην Ευχή προ της Θείας Μεταλήψεως. (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) Αυτά τα λόγια κάποιοι τα παρεξηγούν και τα μπερδεύουν. το μέλλον. άρχισε να νιώθει το φορτίο του πιο ελαφρό. το ξέρει ο Θεός προ καταβολής κόσμου.Όχι. Ο άγγελος του είπε: .Θα σκύψω. τον πλησιάζει και του λέει: . πριν γνωρίσομε εμείς τον εαυτό μας.Πέρασαν το πρωί δύο μοναχοί και τους παρακάλεσα να με βοηθήσουν.Δεν μπορείς εσύ. Μην ανησυχείς! Του λέει. Έφθασε και στο μέρος που ήταν ο τραυματισμένος. θα σε πάρω! Δεν μπορώ να σ’ αφήσω! . . Τότε γυρίζει πίσω να δει τι συμβαίνει και βλέπει με έκπληξη πάνω του έναν άγγελο. Ως παντογνώστης γνωρίζει και το αγαθό και το κακό. αλλά γράφονται όλα. έχομε πεπρωμένο. Δεν σε είδε κανείς. Αλλά και προ της συλλήψεώς μας και προ καταβολής κόσμου μας γνώριζε καλά. γιατί το έγραφε και δεν με απέτρεπε να το κάνω. Τα γνωρίζει ο Θεός όλα με ακρίβεια. Ακούστε: «Το μεν ακατέργαστόν μου έγνωσαν οι οφθαλμοί Σου· επί το βιβλίον δε Σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». Τίποτα δεν είναι άγνωστο στον Θεό απ’ τις πράξεις μας. Αφού και τα «μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». Πέρασε απ’ τον ίδιο δρόμο.Τι έπαθες.Θα σε πάρω εγώ. έχομε μοίρα. }399} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ Είναι ασύλληπτη η γνώση του Θεού απ’ το δικό μας νου. Για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν. Γιαυτό εκείνος που εμφορείται υπό του Αγίου Πνεύματος έχει και αυτός τη γνώση του Θεού. Από πότε είσαι εδώ. . Ο Θεός προγνωρίζει αλλά δεν προορίζει. αλλά δεν είναι Εκείνος υπαίτιος για το }404} κακό. το παρόν. . ορατά και αόρατα. εδοκίμασάς με και έγνως με …» }403} Το Πνεύμα το Άγιον εισχωρεί παντού. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιόν Του. πριν να τις πάρομε. και συ πιάσου από πάνω μου και λίγο λίγο θα σε πάω σε κανένα κοντινό χωριό. γιατί δεν έχουν αγάπη. θα σε φθάσω. «Αφού ο Θεός τα έχει όλα γραμμένα. παρόν και μέλλον. Θα μου πεις: «Αν είναι γραμμένο ότι εγώ επρόκειτο να σκοτώσω εσένα. Εδώ είναι το μυστήριο. φόνο· σε είχε προορίσει γι’ αυτό ο Θεός».

Όλα εκφράζουν την αγαθότητα του Θεού. μας προστατεύει. αλλά μπορεί και να μην είναι. όταν γίνει τριάντα τριών ετών. Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα πουλιά. μας αγαπάει. μας δίνει αξία. Η φύση εκδικείται. φόνο. Η εξήγηση που του δίνει είναι η εξής: Το κακό υπάρχει και προέρχεται απ’ τον διάβολο. μισεί το κενό. τρόπον τινα. να το επιθυμεί μόνος του και να γίνεται. Η παγνωσία Του δεν μας υποχρεώνει. Ο Θεός εδημιούργησε τα πάντα καλά λίαν και έδωσε σε όλα αγαθό άγιο προορισμό.κακού. Ο Θεός είναι αγάπη δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. Σ’ αυτήν όμως την πάλη ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ν’ αποφασίσει τι θα διαλέξει. το οποίο η θρησκεία μας το εξηγεί μ’ ένα θαυμάσιο τρόπο. Εσύ ενεργείς ελεύθερα. . ενώ στην πραγματικότητα }407} προέρχεται απ’ την χάρι του Θεού. μέσος όρος δεν υπάρχει. αλλά δεν είναι όμως κι αυτό μυστήριο. για τα ζώα. }408} … Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας. Είναι μυστήρια. σαν δικό του το κατόρθωμα. που μας εδημιούργησε από άπειρη αγάπη κι ο ίδιος είναι απόλυτη αγάπη και θέλει μόνο την αγάπη. δεν την καταργεί. ούτε μας προορίζει γι’ αυτό το σκοπό. «Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει· ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά». χωρίς να σε αναγκάζει. για να τα κατανοήσει ο άνθρωπος. τη σέβεται. που καλύτερος δεν υπάρχει. να ενεργεί ο άνθρωπος ελεύθερα. μας δίνει το ελεύθερο. Το φίλημα επί παραδείγματι μπορεί να είναι άγιο και μπορεί να είναι πονηρό. αλλά δεν είναι κανονισμένο υπό του Θεού να το κάνεις. να το επιθυμεί και κατόπιν έρχεται η θεία χάρις και το κατορθώνει. Άρα δεν είναι ο Θεός που προορίζει κι αποφασίζει αλλά η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. Το καθετί μπορεί να είναι έτσι. Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσομε. Μας αγαπάει. Αλλά ο άνθρωπος εν τη ελευθερία }405} της βουλήσεώς του – δώρο που του έδωσε ο Θεός και το διαστρέβλωσε – ενεργεί αυτοβούλως. Αφού είναι ξένος του κακού. εσύ αποφασίζεις αυτό που ο Θεός γνωρίζει εκ των προτέρων. Το αγαθό στη φύση είναι μυστήριο. να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπομε διαρκώς κοντά μας. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. να το αγαπάει. Σέβεται την ελευθερία μας. Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο. Μέση κατάστασις. διότι κάνομε αυτό που θέλομε εμείς. Έρχεται πρώτα στο σημείο να το θέλει. να θελήσει να σε οδηγήσει στην κακία και στο φόνο. Είναι προδιαγεγραμμένο και γνωστό στον Θεό ότι θα σκοτώσεις εσύ αυτόν τον άνθρωπο. Εμείς να έχομε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και. αλλά σέβεται και την ελευθερία μας. Ο Θεός δεν επεμβαίνει στην ελευθερία μας. Πώς είναι δυνατό ο Θεός. Δεν είναι ο Θεός ο αίτιος. Ο Θεός εν τη παντογνωσία Του γνωρίζει μ’ όλη την ακρίβεια όχι απλώς από πριν αλλά προ καταβολής κόσμου ότι ο τάδε θα κάνει. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι. γι’ αυτό και είσαι εσύ υπεύθυνος. Δεν είναι ωραίο ένα λουλουδάκι με ποικίλα χρώματα. Αυτό είναι το αγαθό. Αλλ’ αυτό έχει αξία. θέλουν θείο φωτισμό. πώς είναι δυνατόν να μας προορίζει γι’ αυτό. … Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο να ζητάει μόνος του να γίνει καλός. εφόσον πιστεύομε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί. Δεν μας αναγκάζει ο Θεός. Σου δίνει την ελευθερία και μετά σου την παίρνει. Ο Θεός τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μία δεν πέφτει κάτω. Μέσα μας δηλαδή γίνεται πάλη μεταξύ καλού και κακού. που σε κάνει να το αγαπάεις πιο πολύ. τόσο λεπτό. Μέσα μας έχομε και το κακό πνεύμα και το αγαθό πνεύμα και μάχονται αλλήλους. Το κακό είναι πρόβλημα. Πώς έγιναν αυτά τα χρώματα. που σε τραβάει και σε κάνει να το αγαπήσεις. Το πλησιάζεις κι έχει άρωμα τόσο ευγενικό. για τα υδρόβια. Ή το ένα ή το άλλο. Δεν μας πιέζει. Έ ναι. Άρα είμαστε υπεύθυνοι. να έχομε θάρρος. Ή θα είσαι ή δεν θα είσαι. πώς έγινε αυτό το άρωμα. }406} Ή θα ζούμε τον Χριστό και θα έχομε τα θεία βιώματα και την ευτυχία ή θα ζούμε στη μελαγχολία και στη λύπη. παραδείγματος χάριν. δεν μας κάνει δούλους.

σιγουριά. Δεν διορθώνει τίποτα. που το συνοδεύουν σ’ όλη του τη ζωή. Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως. }424} Όλα απ’ την προσευχή. άγχος κ. ότι άμα δεν φάεις. Ό. Ο Θεός είναι αλάθητος. λύπη. παρόλο που ο νους του δεν έχει αναπτυχθεί. Αγάπη εν προσευχή. τότε δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα. Γι’ αυτό πιο καλά είναι να τα λέει κανείς μυστικά στην καρδιά των άλλων παρά στ’ αυτί τους. τα βλέπομε όλα. σκοτεινιάζει κι αυτό. εμείς δεν το γνωρίζομε. Η ίδια η θεία χάρις μετά θα φωτίσει. πόνο. Όσο θ’ αγαπάτε τα παιδιά με την ανθρώπινη αγάπη –που είναι συχνά παθολογική. να μιλάεις στα παιδιά με αγάπη. όταν η μητέρα με τη συνεχή την επίμονη και θερμή προσευχή }423} της αγκαλιάζει το παιδί της μυστικά και το ελευθερώνει απ’ ό. Μπορεί ας πούμε να μην εγνώρισες πατέρα. Το αντίθετο όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως. Νευριάζει η μάνα. να είσαι υστερημένος και πεινασμένος. Φοβάσαι ότι θ’ αδυνατίσεις. Αυτή ωφελεί πραγματικά. … Κι όταν κάνουν αταξίες να παίρνετε κάποια παιδαγωγικά μέτρα. που μυστικά στέλνει η μητέρα του. τα ζει κι αυτό. εν Χριστώ αγάπη. Όταν δεν έχομε την ταπείνωση. και έλκεται προς αυτήν. τη σιωπή και την αγάπη γίνονται. σε πιάνει μια λιγούρα. φτωχός κι αδύνατος. στο βάθος ο Θεός. νευριάζει κι αυτό. ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας. αλλά να προσευχόμαστε μυστικά και μετά να μιλάμε κι ο Θεός θα μας βεβαιώνει }428} μέσα μας αν η ομιλία μας είναι δεκτή στους άλλους. τα χαιρόμαστε όλα. Το παιδί αισθάνεται στο βάθος της ψυχής του το πνευματικό χάδι. δεν βλέπομε τίποτα. }409} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Η αγωγή των παιδιών αρχίζει απ’ την ώρα της συλλήψεώς τους. να μην εγνώρισες μητέρα. Κι αυτό από πνευματικό γεγονός. όλα τα αισθανόμαστε. Η αγιότητα των γονέων απαλλάσσει τα παιδιά απ’ τα προβλήματα. Αντιλαμβάνεται τις κινήσεις και τα συναισθήματα της. Κυρίως να προσεύχεσθε. Σκοτεινιάζει το πρόσωπο της μάνας. αλλά να μην τα πιέζετε. . μια τρεμούλα. Το έμβρυο ακούει κι αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της μητέρας του. γινόμαστε ενοχλητικοί και κάνομε τους άλλους ν’ αντιδρούν και καμιά φορά ν’ αγανακτούν. θα θερμάνει και θα ζωογονήσει τις ψυχές των παιδιών. Ποιος είναι. μέσω της μυστικής προσευχής. δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσομε. τότε όλα τα βλέπομε. Αν δεν είναι πάλι. Πολλή προσευχή και λίγα λόγια σε όλους. Αν η μάνα δεν το θέλει το έμβρυο αν δεν το αγαπάει αυτό το αισθάνεται και δημιουργούνται τραύματα στην ψυχούλα του. Γίνετε άγιοι και δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα με τα παιδιά σας. Τις βουλές του Θεού. δεν θα μιλάμε. Δεν μπορούμε να καταλάβομε τις ενέργειές Του. φόβο. Όταν όμως η αγάπη σας θα είναι μεταξύ σας και προς τα παιδιά χριστιανική και αγία. όμως. Ναι ακούει και βλέπει με τα μάτια της μητέρας.τι αισθάνεται η μητέρα. Κανείς δεν αγιάζεται μόνος του. που έχει εξήγηση. Είναι κάτι ψυχολογικό.τι το σφίγγει. Καταλάβατε τα αποτελέσματα της προσευχής. τόσο η συμπεριφορά τους θα είναι αρνητική. στην ουσία. Θα προσευχόμαστε μυστικά μόνο. αλλά να προσφέρει συγχρόνως και το χάδι της προσευχής.τόσο θα μπερδεύονται. Ζούμε τον Θεό. τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά. }415} Αισθάνεσαι ότι πεινάεις. που είναι ο ίδιος ο Χριστός.Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. Διότι και με το να μιλάμε. όταν πρέπει. }420} Το παιδί θέλει κοντά του ανθρώπους θερμής προσευχής. Για να γίνει αυτό πρέπει να επιδράσει η θεία χάρις στις ψυχές των γονέων. Να μη γινόμαστε ενοχλητικοί. Η αγιότητα των γονέων σώζει τα παιδιά. εκδηλώνεται αντανακλαστικώς ως αδυναμία του σώματος. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε. Νιώθει ασφάλεια. Όχι ν’ αρκείται η μητέρα στο αισθητό χάδι για το παιδί της. Πιο πολύ να κάνεις προσευχή και λίγα λόγια να τους λέεις. Να προσεύχεσαι και.λπ.

Να επικαλείσθε τη θεία χάρι για όλους. Μόνο με την προσευχή θα φέρετε αποτέλεσμα. ενώ η προσευχή πηγαίνει στην καρδιά. την μητέρα του. Έτσι θ’ αγιάζεσθε κι εσείς και τα παιδιά. έγινε δυστυχισμένος στη ζωή. Την πρώτη ημέρα που θα μπείτε στην τάξη. «Κύριε Ιησού Χριστέ …». Μεγαλώνοντας δεν χρειάζεται κόπος. Δεν κοπιάζεις. Δεν έρχεται κανένα καλό αποτέλεσμα. για να τα κάνουν καλά με τη βία. }431} Φαίνεται πολύ δύσκολο να γίνεις καλός. Αν δεν γίνει έτσι. πες. τρόπον τινα. Μπαίνοντας }433} ν’ αγκαλιάζετε με το βλέμμα σας όλα τα παιδιά. απέκτησε πνευματικούς γονείς τον Χριστό και την Παναγία μας. Προτού μπείτε στην τάξη και ειδικά σε δύσκολα τμήματα. Να τους μιλήσετε ωραία. και μάλιστα σε μικρή ηλικία. Όταν τα παιδιά είναι τραυματισμένα και πληγωμένα από κάποιο σοβαρό ζήτημα. θα χαίρεσθε. τα καταπίεσαν κι έγινε το αντίθετο. Στην πραγματικότητα δεν το θέλουν αλλά δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς στις δύσκολες στιγμές. Κάθε παιδί που βλέπετε. }432} Αυτό που γίνεται με τους γονείς. στο τέλος γίνεται ένα είδος καταπιέσεως. πες. Ο κακός εαυτός θέλει την τεμπελιά. Η ακτινοβολία της αγιοσύνης και όχι της ανθρώπινης προσπάθειας κάνει τα παιδιά καλά. για το καλό. Να μιλάει η μητέρα στον Θεό κι ο Θεός να μιλάει στο παιδί. Δεν είναι αρκετό να είναι οι γονείς ευσεβείς. το έχεις ζήσει είναι περιουσία σου. που το καταπίεσαν. τον πατέρα }429} του. … «Παιδί μου. Κι όταν το παιδί μεγαλώσει. πες. διότι θα γίνεσθε καλοί μέσα στην εργασία. Τα λόγια χτυπούν στ’ αυτιά. Να πάει η θεία χάρις μέσα στην ψυχή τους και να τους αλλοιώσει. να λέτε την ευχή. }435} Όποιος στερήθηκε τους γονείς του. Αγάπη εν προσευχή. το έχεις μέσα σου το καλό το ζεις. δηλαδή να εκδικείται. Θα ζείτε μέσα στην αγάπη του Χριστού και στην Εκκλησία. Ακούστε ένα μυστικό. σε όλη σου τη ζωή. να προσεύχεσθε γι’ αυτό κι ο Θεός θα στέλνει την χάρι Του και θα το ενώνει μαζί Του. χωρίς νόημα κι ομορφιά». εν Χριστώ αγάπη. Μην προσπαθείτε με ανθρώπινους τρόπους να διορθώσετε κακές καταστάσεις. όταν ακολουθούμε τα της θρησκείας με εγωισμό. … Οι τάχα «ευσεβείς» γονείς. που είχαν τη φροντίδα να κάνουν τα παιδιά τους «καλούς χριστιανούς». Μπορεί να τα επισκιάσει η χάρις του Θεού και να γίνουν καλά. Τα παιδιά δεν θέλουν καταπίεση. που τη διατηρείς. όταν από μικρός ξεκινήσεις με καλά βιώματα. Ενώ ένα είναι το τέλειο· να μιλάει η εν Χριστώ αγάπη και η αγιοσύνη του πατέρα και της μητέρας. να μην κάνετε μάθημα. Μία μία τις λέξεις. όμως. }436} Το φάρμακο και το μεγάλο μυστικό για την πρόοδο των παιδιών είναι η ταπείνωση. μ’ αυτή την αγάπη τους. Μην τα εξαναγκάζετε να σας ακολουθήσουν στην εκκλησία. τα . Μόνο η αγάπη τα κάνει όλα όμορφα και γεμίζει η ζωή μας κι αποκτάει νόημα. Με την προσευχή και την αγιοσύνη μπορείτε να βοηθήσετε και τα παιδιά στο σχολείο. την ανθρώπινη. Αν. Αυτό είναι το τέλειο. Ο Θεός είναι το παν. Η εμπιστοσύνη στον Θεό δίδει απόλυτη ασφάλεια. για την αγάπη.Να τους μιλάεις με την προσευχή. Να τα λέεις στον Θεό κι ο Θεός θα τα λέει μέσα τους. }434} «Παιδιά να είστε ξύπνιοι για τη μόρφωση. Κάνοντας αυτή την προσφορά εν Χριστώ. αρχίζει πλέον να αντιδράει. αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ εύκολο. μπορεί να γίνει και με τους εκπαιδευτικούς. Αλλ’ αυτό κάνει άνοστη τη ζωή. Να φερθείτε με αγάπη στα παιδιά. να μην επηρεάζεσθε που αντιδρούν και μιλούν άσχημα. Στην αρχή να μην τους μιλήσετε καθόλου περί Θεού ούτε περί ψυχής. έγινε άγιος. … Αφήστε να μιλήσει στις ψυχές τους ο Θεός. Είναι δυνατό να διώξομε τα παιδιά απ’ τον Χριστό. την αδιαφορία. … όλο «απ’ τ’ αυτί». αν προσέξεις. όπως κάνουν συνήθως οι γονείς δεν τα βοηθάτε. Πρέπει }430} να μην καταπιέζουν τα παιδιά. Άλλη φορά αυτά αργότερα. να προσεύχεσθε και μετά να μιλάτε προσφέροντας όλο σας τον εαυτό. Αυτή ωφελεί πραγματικά. Αυτό θα πει χριστιανός. Να μην τα αγαπάτε ανθρώπινα.

Προσευχήσου να σου δώσει ο Θεός δυνάμεις. Αν πούμε ότι δεν υπάρχει. … Φωνάζουν σήμερα οι νέοι. χωρίς να περιμένομε επαίνους κι αγάπη απ’ αυτούς. Έτσι και στο παιδί θα πεις την αλήθεια. Είναι κάτι το οργανικό. Η νοοτροπία αυτή οδηγεί στην ασυδοσία. ο Θεός σου τα έδωσε. αλλά δεν θα προσαρμοσθούμε με το πνεύμα τους.χαρίσματα που έχεις. Η νοοτροπία της σημερινής κοινωνίας κάνει κακό στα παιδιά.Θα τα χάσει και θα τα απορρίψει. Αυτό κατόρθωσε ο διάβολος να κάνει. να μου φέρονται σκληρά. Έκανε τη γη λαβύρινθο για να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας. Σ’ όλα τα θέματα να μάθουν τα παιδιά να ζητάνε τη βοήθεια του Θεού. Κι όμως. να τα ακούσει ένας χριστιανός. η Εκκλησία μας. }442} … ζούμε τον εωσφόρο μέσα μας. ζούμε τον διάβολο. τι θα πει. για να κατατοπισθεί ότι αυτό που κάνει δεν έιναι καλό. Αντίθετα. το ακραιφνές. }437} Δυστυχώς σήμερα μάθανε όλοι να λένε και ψέματα και τα δέχονται οι κενόδοξοι. Όποιος μας επαινεί μας πλανάει και μας χαλάει τους δρόμους της ζωής μας. }439} Να μαθαίνομε ν’ αγαπάμε κι όχι να ζητούμε να μας αγαπάνε. πού πάμε. θα λέμε το σωστό. Η καρδιά δίνει ζωή στον οργανισμό και η ταπείνωση δίνει ζωή στην ψυχή. όταν οι άλλοι μου λένε «μπράβο». Τώρα που μ’ επαινούν οι άνθρωποι αισθάνομαι πολύ άσχημα. Ήθελα να με παιδεύουνε. ο Χριστός μας δεν το θέλει. Ο άνθρωπος ο ταπεινός είναι ο τέλειος άνθρωπος. Κι όταν λείπει είναι σαν να λείπει απ’ τον οργανισμό η καρδιά. Η ταπείνωση είναι του Θεού. Δεν ζούμε την ταπείνωση. Βλέπετε πώς πλανηθήκαμες. το ταπεινό. άμα οι Γέροντές μου δεν με μαλώνανε. }438} Οι εγωιστές δεν μπορούν να είναι ποτέ χριστιανοί. Έχει άλλη ψυχολογία. είναι το πνεύμα του κακού. ο πολέμιός μας στη ζωή. για όλους τους εν Χριστώ αδελφούς ανιδιοτελώς. όσο μπορούμε μεγάλες. Τι είναι αυτό που πάθαμε και δεν το καταλάβαμε. Λένε: «Πρέπει να μας καταλάβετε!». που απευθύνονται σε παιδιά αθέων. Όλοι απορούμε: «Τι γίναμε. Αυτοί θα κάνουνε για μας ό. … Ο έπαινος δεν προετοιμάζει τα παιδιά για καμιά δυσκολία στη ζωή και βλαίνουν απροσάρμοστα και τα χάνουν και τελικά αποτυγχάνουν. Αυτά που σας λέω τώρα. γιατί παρατήσανε τη μόρφωσή τους. }440} Αντίθετα στενοχωριόμουνα. Ο διάβολος κατόρθωσε να εξαφανίσει τον εαυτό του και να κάνει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν άλλα ονόματα. Καταντήσαμε τη γη μας και την εποχή μας σωστό ψυχιατρείο! Και δεν καταλαβαίνομε τι μας φταίει. Να μη χαλάσομε . Και η χάρις του Θεού έρχεται μόνο με την αγία ταπείνωση. για να τα καλλιεργήσεις και να πετύχεις. Έλεγα: «Να πάρει η ευχή δεν ηύρα γέροντες καλούς!». θα το μαλώσεις. είναι σαν να }443} αρνούμαστε το Ευαγγέλιο που μιλάει γι’ αυτόν. είναι κάτι το απαραίτητο για την ψυχή του ανθρώπου. αυτό είναι το σωστό. θα το κηρύττομε.». Αυτός είναι ο εχθρός μας. Ν’ αγαπάμε όλους και να κάνομε θυσίες. Ο Χριστός ήλθε στη γη. }441} … ο έπαινος τον κάνει κούφιο τον άνθρωπο και διώχνει την χάρι του Θεού. Δεν παραδέχονται ότι ο διάβολος υποκινεί και διεγείρει στον άνθρωπο τον εγωισμό. Τι να σας πω … Κλωτσάω μέσα μου. Γιατί γίνεται αυτό. να με μαλώνουνε. γιατί φύγανε απ’ τα σπίτια τους. Οι γιατροί οι ψυχολόγοι λένε συχνά. Να σου δώσει ο Θεός την χάρι Του». όλοι να λένε καλά γι’ αυτούς. δηλαδή αναπτύσσεται με το κακό πνεύμα και όχι με το αγαθό. Οι εγωιστές θέλουν διαρκώς όλοι να τους επαινούν. νεύρωση έχεις! Ά. Δεν πρέπει όμως να πάμε εμείς σ’ αυτούς. Ο Θεός θέλει την αλήθεια.τι ο Θεός τους λέει. Κι όμως ο διάβολος υπάρχει. γιατί τα παιδιά μας πήρανε τους δρόμους. όταν ένας άνθρωπος πάσχει: «Ά. ο αντίθετος του Χριστού και λέγεται αντίχριστος. άγχος έχεις!» και τα τοιαύτα. για να μας απαλλάξει από τον διάβολο και να μας χαρίσει τη σωτηρία. πράγμα που ο Θεός μας. γιατί παρατήσανε τη ζωή. όλοι να τους αγαπάνε. θα προσευχόμαστε γι’ αυτούς. … Ο Θεός αυτό δεν το θέλει. Τούτο δω είναι το τέλειο. Με τον εγωισμό ο άνθρωπος είναι πλέον με το μέρος του κακού πνεύματος. είναι η τροφή τους. άλλη παιδαγωγική. θα το ζούμε.

μην κάνεις κακό σ’ αυτόν τον άνθρωπο γι’ αυτό που μου έκανε» ή «Να μην πάθει αυτό το πράγμα ο τάδε». Ο Χριστός ποτέ δεν θέλει το κακό. Αντί. αλλά η δική μας κακή διάθεση μεταδίδεται στην ψυχή του άλλου μυστηριωδώς και κάνει το κακό. παρακαλούμε τον Θεό γι’ αυτόν. όμως. Και η ελάχιστη αγανάκτηση κάνει κακό. και όντως ο άλλος παθαίνει κακό. παρουσιάζομε με άλλον τρόπο την αγανάκτησή μας και. Είναι η κακή επίδραση που γίνεται όταν κανείς ζηλέψει κι ορεχθεί κάτι ή κάποιον. κάποια κακή δύναμη βλαίνει από μέσα μας και μεταδίδεται στον άλλο. όπως μεταφέρεται }448} η φωνή με τα ηχητικά κύματα. Κατά ένα μυστηριώδη . επιθυμούμε να πάθει ο άλλος κακό. ενώ πολλές φορές }449} αυτός που κρίνει έχει κάνει την ίδια παρεκτροπή. Όταν κακομελετάμε. … Λέμε παραδείγματος χάριν: «Έπρεπε να κάνεις αυτό· δεν το έκανες. Κι αν. }447} Δεν πρέπει ποτέ να σκεπτόμαστε για τον άλλο ότι θα του δώσει ο Θεός κάποιο κακό ή ότι θα τον τιμωρήσει για το αμάρτημά του. Αυτό γίνεται απ’ τη δική μας αγανάκτηση. η διάθεση της ψυχής μας ενεργεί κατά ένα μυστηριώδη τρόπο. δεν φοβάσαι μη σε τιμωρήσει. Κι αυτό δεν το θέλει ο Θεός.το μεγαλείο της πίστεώς μας. για να τους βοηθήσομε. όταν ο άνθρωπος έχει για τους άλλους κακούς λογισμούς. Κι ένα βλέμμα κι ένας στεναγμός επιδρά στους συνανθρώπους μας. να τι έπαθες!». Αυτός ο λογισμός φέρνει πολύ μεγάλο κακό. Η βασκανία είναι πολύ άσχημο πράγμα. Αυτός που βασκαίνει δεν το βάζει καν στο νου του ότι κάνει κακό. «ας είναι βλέπει ο Θεός». Εμείς μεταδίδομε μυστικώ τω τρόπω την κακία μας. Αντίθετα παραγγέλλει: «Ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς …». επηρεάζει την ψυχή του συνανθρώπου μας και αυτός παθαίνει κακό. Στην πραγματικότητα. δεν τον πιάνει τίποτα. Άλλη φορά πάλι λέμε: «Ο Θεός δεν μπορεί θα σε τιμωρήσει γι’ αυτό που έκανες» ή «Θεέ μου. χωρίς εμείς να το αντιλαμβανόμαστε. Να προσέχομε να μην αγανακτούμε για τους ανθρώπους που μας βλάπτουν· μόνο να προσευχόμαστε γι’ αυτούς με αγάπη. Η ζήλεια κάνει πολύ κακό στον άλλο. Όλοι οι δαίμονες να πέσουν πάνω του δεν καταφέρνουν τίποτα. τότε μπορεί πράγματι να συμβεί. Όταν όμως ο άλλος είναι άνθρωπος του Θεού και εξομολογείται και μεταλαμβάνει και έχει πάνω του τον Σταυρό. ν’ αποκτήσομε τη δική τους νοοτροπία. να σε πληρώσει ο Θεός για το κακό που μου έκανες». Πρέπει να βλέπομε το καθετί με αγαθό τρόπο. «να το βρεις απ’ τον Θεό. στην πραγματικότητα καταριόμαστε τον αδελφό. αντί να προσευχόμαστε. Γίνεται κάτι σαν βασκανία. Δεν γίνεται.». }444} ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνάμεις. επαναστατεί. Όταν σκεπτόμαστε το κακό. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Δεν προκαλεί ο Θεός το κακό αλλά η κακία των ανθρώπων. όμως να ομολογήσομε το θυμό μας για το σφάλμα του. Αυτός ο «ηθικολόγος» όταν βλέπει κάποιον να παρεκτρέπεται. Δεν τιμωρεί ο Θεός. και τότε πάλι ευχόμαστε να τον τιμωρήσει ο Θεός. Μέσα μας υπάρχει ένα μέρος της ψυχής που λέγεται «ηθικολόγος». Είδατε τι λέει και η Παλαιά Διαθήκη: «Βασκανία γαρ φαυλότητος αμαυροί τα καλά». Πάντοτε να ευχόμαστε αγαπητικά. Πάντοτε να σκεπτόμαστε το καλό. Πρέπει να είμαστε αυτοί που είμαστε και να κηρύττομε την αλήθεια το φως. δήθεν. λέμε. Τίποτα το κακό να μη σκεπτόμαστε για τους άλλους. Πολλές φορές αγανακτούμε και λέμε στον άλλο: «Δεν φοβάσαι τη δικαιοσύνη του Θεού. Ό. Να έχομε μέσα στην ψυχή μας αγαθότητα κι αγάπη· αυτά να μεταδίδομε. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. ώστε να μπορεί να μεταδώσει το καλό ή το κακό στο περιβάλλον του. Ακόμη και όταν λέμε. έχομε βαθιά μέσα μας την επιθυμία να τιμωρηθεί ο άλλος. Θέλει μεγάλη προσοχή. Δεν τα βάζει όμως με τον εαυτό του αλλά με τον άλλο. ποτέ να μη σκεπτόμαστε κακό γι’ αυτόν. Έτσι. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις.τι κι αν κάνει ο συνάνθρωπος μας.

ότι «έχω τον Χριστό μέσα μου». Μ’ αυτό τον τρόπο δεν κάνομε κακό μόνο στον πλησίον μας αλλά και στον εαυτό μας. που δημιουργεί έναν κύκλο προστασίας γύρω του και τον προφυλάσσει απ’ το κακό. Όταν έχομε για τον άλλο αγαθή διάθεση και προσευχόμαστε.και αφανή τρόπο μειώνομε στον άλλο τη δύναμη να πάει στο αγαθό. }452} Η κακή δύναμη δεν έχει φραγμούς. Μυστήριο πως φεύγει από μας αυτή η δύναμη. χαρά. Στέλνει στον πλησίον του φως. η οποία είναι δύναμη που ενεργεί το κακό. Όμως πράγματι αυτός που έχει μέσα του το καλό στέλνει την καλή αυτή δύναμη στους άλλους μυστικά και απαλά. «έτσι που φέρεται ο τάδε θα τιμωρηθεί απ’ τον Θεό». και να νομίζει ότι το λέει χωρίς κακία. Μπορούμε να τα στείλομε σε αποστάσεις απέραντες. Το έλεγε. η κακή μας διάθεση επηρεάζουν τους άλλους. γιατί απομακρυνόμαστε απ’ την χάρι του Θεού. Το σκεφθήκαμε ποτέ αυτό. μεταδίδεται το καλό. η κατάκριση. … Ο θρούς της ψυχής μας φθάνει μυστηριωδώς κι επηρεάζει }451} τον άλλον. Πρέπει να βρούμε τρόπο να θεραπεύσομε την τάση που υπάρχει μέσα μας να αισθανόμαστε και να σκεπτόμαστε με κακία για τον άλλο. Μπορεί να γίνομε αιτία ν’ αρρωστήσει. μπορεί να μεταδώσομε το καλό ή το κακό. Βέβαια αυτό στην αρχή είναι λίγο δύσκολο. αλλά δεν μπορούσα». η μελαγχολία. Αυτή είναι πολύ ισχυρή και μπορεί να επιδράσει στον άλλον.λπ. όμως. αλλά του κάνομε και καλό. θα καταστούμε ένθεοι. τότε όλα θα μεταβληθούν. Γι’ αυτό πρέπει να βρούμε και τον τρόπο να καθαρίσομε το βάθος του εαυτού μας από κάθε κακία. θεραπεύομε τον αδελφό και τον βοηθάμε να πάει προς τον Θεό. Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας και πώς αυτό μπορεί να επιδράσει σε πρόσωπα και πράγματα. Η κακή δύναμη μπορεί και το αυτοκίνητο αν το γκρεμίσει χωρίς να υπάρχει καμιά βλάβη. πάλι με αγάπη προσευχηθούμε για κάποιον. λαχτάρα. όλα θα μετουσιωθούν. Υπάρχει μία ζωή αόρατη. άμα δοθούμε στην αγάπη του Χριστού. όλα θα γίνουν αγάπη. δεν εμποδίζεται ούτε από κλειδαριές ούτε από αποστάσεις. Δεν φαίνεται καθαρά. η ζωή της ψυχής. Δεν συμβαίνει το ίδιο αν πούμε μετά φόβου ότι ο άλλος δεν ζει καλά και να προσευχόμαστε να τον βοηθήσει ο Θεός και να του δώσει μετάνοια· δηλαδή ούτε λέμε. (ο απόστολος Παύλος) μετά που ήλθε ο Χριστός μέσα του έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. «Διότι κακώς αιτούμεθα». όση απόσταση κι αν μας χωρίζει. ακτινοβολεί το καλό. Αυτό που δεν εκφράζεται έχει συνήθως περισσότερη δύναμη απ’ τα λόγια. ο φθόνος. όλα θα μεταποιηθούν. Όταν η ψυχή μας είναι αγιασμένη. Αυτό γίνεται και με την κατάρα. το κήρυττε με καύχηση. όλα θα μεταστοιχειωθούν. Ο θυμός η οργή. να χάσει τη δουλειά του. ούτε κατά βάθος επιθυμούμε να τον τιμωρήσει ο Θεός γι’ αυτό που κάνει. η αγανάκτηση. μια καλή δύναμη βγαίνει απ’ αυτόν και πηγαίνει στον αδελφό και τον θεραπεύει και τον δυναμώνει και τον ζωογονεί. η αχαριστία. ενώ πρωτύτερα έλεγε: «Ήθελα να κάνω το καλό. όση κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει απ’ τον πλησίον. του κάνομε κακό. Είναι δυνατόν να πει κάποιος. η κατάθλιψη. λοιπόν πώς οι κακές μας σκέψεις. Στέλνομε τότε σιωπηλά την αγάπη μας χωρίς να λέμε λόγια. η ζήλεια. Όταν εύχεται κανείς για τον πλησίον του. Είναι. πολύ λεπτό πράγμα να διακρίνει κανείς αν έχει ή δεν έχει κακία. την περιουσία του κ. Αν. Και φώναζε μάλιστα: «Ζω δε ουκέτι εγώ. όμως. Και τότε προσευχόμεθα και δεν εισακουόμεθα. θείος έρως. Και χωρίς να μιλήσομε. Τότε όχι μόνο δεν κάνομε στον πλησίον κακό. }454} Καταλάβατε. Παράδεισος! }456} . Γιατί. «Αιτούμεν και ου λαμβάνομεν». Άρα και το καλό και το κακό δεν τα επηρεάζουν οι αποστάσεις. ζη δε εν εμοί Χριστός». έστω κι αν δεν εκφράσομε ούτε μια λέξη. Άμα δοθούμε κατά κει. έστω κι αν μας χωρίζουν χιλιόμετρα. }455} Πρώτα ήταν ανίκανος να κάνει το καλό. Έτσι θ’ αποσπάσομε την χάρι του Θεού.

ένα εκκλησάκι. και η θάλασσα και το μπάνιο και το φαγητό. Θα μεγαλώσει κι άλλο. Η φύση μας ξυπνάει. Να ρωτάτε να ολοκληρώνετε τις γνώσεις σας για το καθετί. ευγενική.λπ. είναι μες στην ποίηση. Όλα τα βλέπει κι όλα τα ακούει· βλέπει τα πουλιά την πέτρα την πεταλούδα … }462} Περνάει από κάπου αισθάνεται το καθετί. την καθιστούν λεπτή. να μη μένετε εκεί. Όταν ήμουν δεκαέξι χρονώ. Έτσι δεν συνέχισα. όμως. πρέπει να γίνει ποιητής. θα δυσκολεύομαι να μιλήσω. Ο χριστιανός. Είναι οι μικρές αγάπες. εν αρμονία. Ζει μέσα σε όλα· στις πεταλούδες. για να ζείτε τον μόνον Ωραίον. να μην τον περιφρονείς. αλλά ζούνε με το Πνεύμα του Θεού. Για μεγάλο διάστημα έκανα αυτή την προσευχή. Είναι αλλιώτικος. Γίνονται όλα ευκαιρίες να συνδεόμαστε με όλα και με όλους. Όλα είναι άγια. Όταν σας ενθουσιάζει ένα ωραίο τοπίο. Ξυπνήστε το πρωί. δεν τον ωφελεί η φύση. Αλλιώς θυμώνει πολύ. Για να γίνει κανείς χριστιανός. «Χοντρές» ψυχές κοντά Του ο Χριστός δεν θέλει. για να πονάω για την αγάπη Του και να Τον δοξάζω μέσα απ’ τον πόνο. έναν καρκίνο. μέσα απ’ τις οποίες φθάνομε στη μεγάλη Αγάπη. τις πόλεις. αλλά δεν μπορεί να μας πάει στον Παράδεισολ Ο πνευματέμφορος αυτός που έχει το Πνεύμα του Θεού. τη νιώθουν βαθιά.ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ Όλα γύρω μας είναι σταλαγματιές της αγάπης του Θεού. να πηγαίνετε πέραν αυτού. να δείτε το βασιλιά ήλιο να βγαίνει ολοπόρφυρος απ’ το πέλαγος. να μη στέκεστε αδιάφοροι. που ο Θεός δεν λησμόνησε το αίτημά μου και μου έδωσε αυτή την ευεργεσία μετά από τόσα χρόνια! . τους ανθρώπους. Είναι για τις αμαρτίες μου. Δείτε. Όταν όμως δεν έχει κανείς εσωτερική χάρι. ποιητική. Αυτό σας βοηθάει σε βαθύτερη μελέτη των θαυμασίων του Θεού. προσέχει όπου περνάει. στον Χριστό. Ο Θεός ξέρει τι θα κάνει. Όλα να τα χαίρεσθε. ούτε ν’ αγαπάεις άλλον. στις μέλισσες κ. … Είναι εγωιστής. την αγκαλιάζουν. }463} Προσευχή είναι να πλησιάζεις το κάθε πλάσμα του Θεού με αγάπη και να ζεις με όλα και με τα άγρια ακόμη. Αυτό επιθυμώ και προσπαθώ να το εφαρμόζω. τα κτίρια. Κατανύγομαι κι ευχαριστώ τον Θεό. είναι όλα μάτια. Όλα μας πλουτίζουν. να του μιλάεις με γλυκύτητα. τον πολιτισμό τους. κάτι ωραίο. πρέπει να έχει ποιητική ψυχή. Να παρατηρείτε όσα έφτιαξε ο άνθρωπος. }465} Έπειτα από καιρό μας εφέρανε άλλον παπαγάλο. γι’ αυτό δεν θέλει να μιλάεις σ’ άλλον. }461} Να εκμεταλλεύεσθε τις ωραίες στιγμές. Η χάρις τον κάνει να είναι προσεκτικός. τη βάζουν μέσα στην καρδιά τους. Αλλά ο Γέροντας μου μου είπε ότι αυτό είναι εγωισμός κι ότι έτσι εκβιάζω τον Θεό. όλα μας οδηγούν στον Χριστό. όλα μας οδηγούν στη μεγάλη Αγάπη. στη φύση. είναι ποιητής. Όλες του οι αισθήσεις ζούνε. έστω και μόνο όταν αγαπάει. και θέλει να τον προσέχεις. Την αγάπη ποιητικές καρδιές την ενστερνίζονται. Ζηλεύει ιδιαιτέρως. Θέλει να είναι μαζί με όλα. μεγάλα ή μικρά. Να ζείτε μέσα σε όλα. υποφέρω. αλλά είναι πολύ ωραία η αρρώστια μου. τα σπίτια. Η φύση είναι το μυστικό Ευαγγέλιο. όλα όσφρηση. Οι ωραίες στιγμές προδιαθέτουν την ψυχή σε προσευχή. ένα άρωμα για παράδειγμα. παρακαλούσα τον Θεό να μου δώσει μια βαριά αρρώστια. αυτόν που έχομε τώρα. τα χωριά. Είμαι αμαρτωλός και προσπαθεί ο Θεός να με εξαγνίσει. Πονάω πολύ. Γίνονται αιτίες ευχαριστίας και δεήσεως στον Κύριο του παντός. στα πάντα. να προχωρείτε σε δοξολογία για όλα τα ωραία. ΠΕΡΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Κι όσο πάω θα γίνομαι χειρότερα. όμως. Και τα έμψυχα και τα άψυχα και τα φυτά και τα ζώα και τα πουλιά και τα βουνά και η θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και ο έναστρος ουρανός. Την αισθάνομαι ως αγάπη του Χριστού.

«Όν γαρ αγαπά Κύριος. Ο πόθος μου ήταν να μ’ ελεήσει. δεν το έχω όμως κατορθώσει – δεν το λέω αυτό από ταπείνωση. Δεν φοβόμουνα το θάνατο. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις αμαρτίες μου. Όταν αρρωστήσομε. Ήταν λαμπρό και πολύ γλυκό. Στην άλλη ζωή θα ζούμε «εκτυπώτερον» την χάρι του Θεού. Ερχόταν όλες αυτές τις ημέρες που πονούσα. Στον Χριστό θα πήγαινα. Πρέπει να ξέρομε και το . Προσεύχομαι να μου συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες μου. οι άγγελοι. γιατί μέσα σ’ αυτό το άστρο ένιωθα ότι ήταν όλη η Εκκλησία. μου το εμφανίζει. Θ’ αφήσω τον Θεό να κανονίσει. παιδεύει». Δεν προσευχόμουνα να με απαλλάξει απ’ τους πόνους. Εγώ δεν το έχω πάθει αυτό. ούτε για εξετάσεις. Χαίρομαι που το έχω. Μόνο μια φορά. Η αρρώστια μου είναι μια ιδιαίτερη εύνοια του Θεού. Μόλις κλείσομε τα μάτια μας. Έχω την παιδεία του Θεού. Πολλή ωφέλεια έχομε απ’ τις ασθένειες. που μ’ αγαπάει. μόνο μια φορά το αισθάνθηκα άδειο. για να μου πει: «Σε περιμένω!». Ήταν απ’ τον αντίθετο. γιατί αυτές θα μ’ έβγαζαν απ’ αυτό το μυστήριο. Είχε χρώμα μαρινέ. Το μόνο που κάνω είναι να προσπαθώ να γίνω καλός. Έχω ακούσει από πολλούς να λένε: «Δεν μπορώ να προσευχηθώ». }476} Κάθε τόσο που αισθανόμουνα ότι θα βγει η ψυχή μου. Αισθανόμουν να με τραβάει να πάω σ’ αυτό φεύγοντας απ’ τη γη. Ένιωθα μεγάλη χαρά. για να γίνω κι εγώ συμμέτοχος στα πάθη Του απ’ την πολλή μου αγάπη. Δεν ήθελα να σκέπτομαι την κόλαση. που με καλεί να μπω στο μυστήριο της αγάπης Του και με τη δική Του την χάρι να προσπαθήσω ν’ ανταποκριθώ. με γέμιζε παρηγοριά και χαρά. για να φύγω μ’ αυτούς τους λογισμούς. όταν θα έφευγα απ’ αυτή τη ζωή. το θέμα δεν είναι να μην πάρομε φάρμακα ή να πάμε να προσευχηθούμε στον Άγιο Νεκτάριο. Είχα το συναίσθημα ότι εκεί ήταν όλοι οι δικοί μου. έβλεπα στον ουρανό ένα άστρο που έκανε λαμπυρισμούς. Προσεύχομαι να με κάνει καλό. }474} Γι’ αυτό δεν προσεύχομαι να με κάνει ο Θεός καλά. Ήθελα να πιστεύω ότι ο Θεός. έριχνε γύρω γύρω γλυκύτατες ακτίνες. Προσεύχομαι όμως για την ψυχή μου να μου συγχωρέσει τα παραπτώματά μου. δεν λαμπύριζε. Αυτό το έχω αφήσει στην αγάπη του Θεού. Θυμόμουν μόνο την αγάπη του Θεού και χαιρόμουν. θα τα ανοίξομε στην αιωνιότητα. ούτε πήγα για εγχείρηση. τα τελώνια. πετούσε η ψυχή μου κι έλεγα μέσα μου: «Ήλθε το άστρο μου!». Αλλά εγώ δεν είμαι άξιος. Όλο αυτό τον καιρό είχα φρικτούς πόνους σ’ όλο μου το σώμα. ούτε θα δεχθώ εγχείρηση. Αυτό να εύχεσθε για μένα. Κατάλαβα. τόσο από κει πάνω εμφανιζόταν στο άπειρο το άστρο. Επιμένω. οι ψυχές όλων των αγαπητών μου. Μόνο την ημέρα της παρακοής μου στο Άγιον Όρος το είχα πάθει αυτό. Θα παρουσιασθούμε μπροστά στον Χριστό. Αλλά δεν χάνω το θάρρος μου. οι άγιοι. Τις άφησα. στράφηκα αλλού. Φάρμακα δεν παίρνω. όταν το έβλεπα. … Ο θάνατος είναι μία }475} γέφυρα που θα μας πάει στον Χριστό. να ενώνομαι με τον Χριστό. Προσπαθώ να δίνομαι στον Χριστό. Ήταν πολύ ωραίο! Το }476} φως του είχε πολύ γλυκύτητα. Πίστευα ότι. Δεν με απασχολεί πόσο θα ζήσω κι αν θα ζήσω. ας εγώ κατειργασάμην …) επαναλάμβανα συνεχώς με λαχτάρα. Η χαρά πάλι ήλθε πιο ζωηρά μέσα μου. Κι όταν ερχόταν. Εγώ είχα παραδοθεί στην αγάπη του Θεού. ζητώντας το έλεός Του. μίλησα στην αδελφή μου για δουλειές. η παρηγοριά μου. εκεί στο άστρο αυτό θα πήγαινα κι εγώ απ’ την αγάπη του Θεού.Τώρα δεν παρακαλώ τον Θεό να μου πάρει αυτό που Του ζήτησα. όχι απ’ τις αρετές μου. δεν ήταν γεμάτο. να πλησιάζω τον Χριστό. ανοικτό σιέλ. σαν διαμάντι σαν πολύτιμος λίθος. ο Τριαδικός Θεός. ουδέ έπραξε τας πράξεις. των Γεροντάδων μου. αρκεί να τις υπομένομε χωρίς γογγυσμό και να δοξάζομε τον Θεό. ενώ είχα πολλές. Αυτό επιθυμώ. Όσες φορές το έβλεπα. Οι άλλοι έβλεπαν να πεθαίνω. Όσο την επαναλάμβανα. Το περιφρόνησα. Η χάρις του Θεού με κρατάει. Είμαι βέβαιος ότι ο Θεός το ξέρει ότι πονάω. Μετά από λίγο το είδα πάλι να λαμπυρίζει πολύ. Είχα ακουμπήσει σ’ Αυτόν. }477} Αυτή την προσευχή (οίδα Σώτερ ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. η Παναγία. Δεν θυμόμουν τις αμαρτίες μου. περίμενα να ενεργήσει η χάρις Του. σας είπα.

Μα θα πεις: «Δεν πήρα το φάρμακο. ζητάμε. τόσο τη ζούμε. Να αγαπήσομε τον Χριστό και όλα θ’ αλλάξουν στη ζωή μας. σκεπτόμαστε τον Χριστό απαλά. αλλά καν τω όρει τούτω είπητε άρθητι και βλήθητι εις την θάλασσαν. Θα μ’ ακούσει ο Θεός». για να πάρομε ανταπόδομα }481}. «πότε θα γίνω καλά. Εδώ ισχύει το Γραφικό: «Εάν έχητε πίστιν και μη διακριθήτε ου μόνον το της συκής ποιήσετε. αλλά ο Θεός μπορεί να μη θέλει να μας ακούσει. Εν απλότητι και αφελότητι καρδίας». Όταν η πίστη είναι πραγματική. Κι έτσι ενώ νομίζομε ότι την περιφρονούμε κι ότι δεν της δίνομε σημασία εμείς της δίνομε. Άμα λέεις. Ένας άνθρωπος με ρώτησε πριν από καιρό: -Πότε θα γίνω καλά. Έτσι θα το κάνω· θα μείνω όλη νύκτα άγρυπνος και θα Τον παρακαλέσω γι’ αυτό το θέμα. απλή και αφελής. Εμείς θα προσευχηθούμε. Δεν είναι θέμα επιβολής (μάλλον θέλει να πει υποβολής). Παρακαλείς με αγωνία τον Θεό να σου πάρει την ασθένεια. δεν παίρνομε φάρμακα· όμως δεν ηρεμούμε και το θαύμα δεν γίνεται. να υποδεικνύομε τρόπους στον Θεό. -Αλίμονο! Του λέω. Και με τους γιατρούς και τα φάρμακα ο Θεός ενεργεί. Και αυτό θα σας το αποδείξω. φωνάζομε. τόσο αυτή κολλάει πάνω σου.» ποτέ δεν θα γίνεις καλά. Γι’ αυτό επιτρέπει τις ασθένειες μέχρι να παραδοθούμε μ’ εμπιστοσύνη σ’ Αυτόν. -Ά! του λέω. παραδείγματος χάριν την υγεία.». Αλλά πρέπει να θέλομε να περιφρονήσομε την ασθένεια. παρακαλούμε. Δεν πρέπει να παρακαλούμε γι’ αυτό. την έχομε στο μυαλό μας συνέχεια και δεν μπορούμε να έχομε μέσα μας μια ήρεμη κατάσταση. δηλαδή το πώς θ’ αφεθούμε στον Χριστό. Τρέχομε από δω κι από κει. }479} Αυτό είναι το μυστικό. Προσευχόμαστε όλη τη νύκτα. Γι’ αυτό δεν γίνεται τίποτα. πώς δεν πιστεύω. στο βάθος υπάρχει μέσα μας αμφιβολία και φόβος και σκεπτόμαστε: «Άραγε θα γίνει αυτό. σε . Τα άλλα θα μας τα διδάξει η χάρις. Πώς να πούμε στον Θεό: «Κάνε με καλά». Κι εμείς έχομε την εντύπωση ότι θα γίνει οπωσδήποτε ένα θαύμα· κι όμως στην πραγματικότητα }480} δεν το πιστεύομε κι έτσι δεν γινόμαστε καλά.άλλο μυστικό· ν’ αγωνισθούμε ν’ αποκτήσομε την χάρι του Θεού. Αυτό δεν είναι σωστό. σε αγκαλιάζει. Αλλά να Τον αγαπάμε με λαχτάρα. απαλή. από ευγνωμοσύνη. Λέμε: «Πιστεύω ότι θα με θεραπεύσει ο Θεός. Να έχομε πίστη ότι ο Θεός μας υπεραγαπά κι ότι θέλει να γίνομε δικοί Του. Σ’ Αυτόν που τα πάντα γνωρίζει τι να γνωστοποιήσομε. Όσο επιμένομε και εκβιάζομε τους αγίους και τον Θεό να γίνομε καλά.». Διότι όσο παρακαλείς να φύγει η ασθένεια. Φοβήθηκε και είπε: -Να μην κάνω προσευχή!. εκβιάζομε τον Θεό κι όλους τους αγίους να μας κάνουν καλά. Δεν είναι σωστό να παρακαλείς τον Θεό για τέτοια πράγματα. Προσευχές κάνομε. ανεπαίσθητα. Ούτε να προσευχόμαστε με σκοπιμότητα και να λέμε στον Θεό: «Κάνε τον τάδε καλά στην υγεία του. είτε παίρνεις φάρμακο είτε δεν παίρνεις. Να μην Τον αγαπάμε. Αν δεν θέλομε είναι δύσκολο δεν μπορούμε να πούμε. αλλά για να συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες σου και να σου δώσει τη δύναμη να Τον αγαπήσεις και να Του δοθείς. Όλο το μυστικό είναι η πίστη· αδιάκριτη. Όπως λέμε στην Θεία Λειτουργία. γενήσεται». Εμείς δηλαδή περιφρονούμε την ασθένεια δεν τη σκεπτόμαστε. Δεν παίρνω φάρμακα. Να κάνεις και πολλή προσευχή μάλιστα. Όσο ενδιαφερόμαστε να τη διώξομε. «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». «την περιφρονώ». Εκβιάζομε μέρα και νύκτα. Κι όμως. θα ενεργήσει. Την «επιβολή» μπορεί να την έχει ένας φακίρης –αυτή η λέξη δεν ακούγεται καλά. για να έλθει κοντά Σου». μόνο τη θεία αγάπη. δεν δείχνομε με όλ’ αυτά ότι δεν την έχομε περιφρονήσει την αρρώστια. Έ. ανιδιοτελώς κι ο Θεός κάνει το θαύμα Του προς το συμφέρον της ψυχής μας. Ούτε προσευχή να κάνεις γι’ αυτό. αλλ’ αυτή τότε σε αγκαλιάζει και σε σφίγγει πιο πολύ. χωρίς να σκεπτόμαστε τίποτα. τόσο ζούμε την αρρώστια μας. δεόμαστε.

Όταν παραδοθούμε στον Χριστό. κι εξομολογηθεί ειλικρινά. Όλα επηρεάζονται. η χάρις του Θεού θα τον θεραπεύσει. επιδρούν στο σώμα και η υγεία δεν πηγαίνει καλά. Μπορεί να προσευχηθεί κάποιος άλλος και ο Θεός να ελεήσει τον άνθρωπο που πλανάται. Το τέλειο είναι να μην προσευχόμαστε για την υγεία μας. μαζί με όλους τους συνανθρώπους μας και με όλους τους εν Χριστώ αδελφούς. και το έλκος του στομάχου από τη νεύρωση δημιουργείται. σφίξιμο. την αγάπη. δηλαδή ενάρετοι. που κεφαλή της είναι ο Χριστός. προκειμένου να έλθει και να μείνει η θεία χάρις μέσα στον άνθρωπο. Γινόμαστε καλά. στενοχώρια. σφίξιμο. Αν βέβαια σαν άνθρωπος αισθανθείς εσωτερική δυσκολία και αδυναμία. «είσαι απατεώνας». αυτό. για να γίνει καλός. Η πλάνη είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί. Ο Θεός εν τω μυστηρίω του Χριστού του δίδει τη χαρά. σφίξιμο. και γι’ αυτό αγωνίζεται. Αντίθετα. ακούστε τι λέει ο σοφός Σολομών: «Αρχή σοφίας φόβος Κυρίου και βουλή αγίων σύνεσις· το δε γνώναι νόμον διανοίας εστίν αγαθής· τούτω γαρ τω τρόπω πολύν ζήσεις χρόνον και προστεθήσεταί σοι έτη ζωής». αυτός που έχει αρετή με την χάρι του Θεού δεν πλανάται. τα αποδίδει στον Θεό και τα χρησιμοποιεί προς δόξαν Του. ο αγαπών τον Θεό. στενοχώρια. Ριχτείτε μόνο στην φιλία με τον Χριστό. Έτσι και στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού και γνωρίζονται οι βουλές Του. σφίγγεται και παθαίνει και έτσι δημιουργείται το έλκος. ενώ πιέζεται. Στον άνθρωπο που βρίσκεται σε πλάνη δημιουργούνται ψευδαισθήσεις. στους ανθρώπους που δεν έχουν συνείδηση τι τους γίνεται. Μια. πώπ! Έλκος. … Όχι καλοί. μπορεί η θεία χάρις με τη γαλήνη αυτή να ενεργήσει να φύγει και ο καρκίνος και όλα. ο ταπεινός. αν καμιά φορά κάποιος τον πλησιάσει και του πει. Και καρκίνο να έχομε. «να γίνομε αυτό. η χάρις του Θεού δεν πηγαίνει στους εγωιστές. άγχος. Διορθώνεται μόνο με τη θεία χάρι.σφίγγει και δεν χωρίζεται από κοντά σου. Κι αν θέλετε να μάθετε. εξαρτάται. μόνο στην αγάπη Του. στο βαθμό που ο Θεός το επιτρέπει. Μόνον αυτός }489} που έχει ταπείνωση λαμβάνει τα δώρα αυτά απ’ τον Θεό. αλλά να γίνομε καλοί. }483} Αγαπήστε τον Χριστό. }484} Αν θέλετε να έχετε υγεία και να ζήσετε πολλά χρόνια. Η πλάνη είναι μια ψυχολογική κατάσταση. μόνο στο θείο έρωτα. πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς αυτού …». Γίνετε άγιοι. αλλά βρίσκεται σε πλάνη· είναι άνθρωπος του διαβόλου. αλλά ν’ αποκτήσομε θείο ζήλο· ν’ αφηνόμαστε με εμπιστοσύνη στην αγάπη Του· να προσευχόμαστε μάλλον για την ψυχή μας. Ο άνθρωπος που έχει εωσφορικό εγωισμό νομίζει ότι είναι έμπλεος θείας χάριτος. Χρειάζονται όμως προϋποθέσεις. δυο. }490} Ένας άνθρωπος που εμφορείται υπό του κακού πνεύματος. την πραότητα. πειρασμικές φαντασίες και βασανίζεται. άγχος. τότε ας παρακαλέσεις ταπεινά τον Κύριο να σου αφαιρέσει την ασθένεια. Έχει τη θεία χάρι. που είναι ο καλός πνευματικός. παύομε να υποφέρομε. … Ο Θεός δεν γνωρίζει παρελθόν. Και την ψυχή μας θα την εννοούμε ενσωματωμένη μέσα στην Εκκλησία. αν πάει σε «καθρέπτη». παρόν και μέλλον. Όταν στην ψυχή μας υπάρχουν μπερδέματα. την ειρήνη. αυτό …». Αν προσπαθήσει κι αυτός. Αισθάνεται μέσα του ότι είναι πραγματικά ανάξιος κι ότι όλα αυτά του δίνονται. Ο καλός. Το συμπαθητικό σύστημα. του δώσει κανένα ράπισμα και του πει μια . ειρηνεύει ο πνευματικός μας οργανισμός. «Ουκ έστι κτίσις αφανής ενώπιον αυτού. }485} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΥ ΧΑΡΙΣΜΑΤΟΣ Ο άνθρωπος που είναι άξιος του Θεού γίνεται έμπλεος του Αγίου Πνεύματος. μία εσφαλμένη κρίση· στην ουσία η πλάνη έρχεται απ’ τον εγωισμό. άγχος. τρεις. Να μην ευχόμαστε να γίνομε καλά. Έλκος ή καρκίνος. στενοχώρια. με αποτέλεσμα τη φυσιολογική λειτουργία όλων των οργάνων και των αδένων. αν τα αφήσομε στον Θεό και γαληνεύσει η ψυχή μας.

Αυτός μελετάει πολύ τους Πατέρες και μου εξηγεί πολλά πράγματα. ν’ ακούγατε τα λόγια που λέγανε! Η χαρά μου γίνεται πολύ μεγάλη. έβλεπα κι εγώ. «βλέπω» το Άγιον Όρος να έχει πλημμυρίσει απ’ την χάρι εξαιτίας των εωθινών προσευχών των πατέρων. Με τον ενθουσιασμό εκδηλώνεται η θεία χάρις. Έβλεπα όλες τις ιερές και άγιες εικόνες. Απ’ την αγάπη μου για σας το κάνω! Ένα άλλο μυστικό τώρα θα σας πω. τις λαμπάδες. Τρέλα. Τις νύκτες επικοινωνώ τηλεφωνικώς μ’ έναν αγιορείτη ασκητή. αισθάνομαι πάρα πολύ ταπεινός. Για να αισθανθεί ο κόσμος το αγκάλιασμα που κάνει ο Χριστός σε όλους μας. θα βλασφημάει και τα θεία ακόμη. ενώσεως. τρέχουνε ν’ ακούσουνε «Εξεγερθέντες του ύπνου» κι αρχίζουνε με λαχτάρα. γιατί καταλαβαίνω πως αυτή η γνώση δεν προέρχεται παρά μόνον εκ Θεού. Τι να σας πω! Ανοίγει ο Παράδεισος. μου λέει: -Χτυπάει η καμπάνα για την εκκλησία και τρέχω να προλάβω. Ήταν γεμάτη η εκκλησία από ασκητές κι όλοι είχαν μεγάλη χαρά μέσα τους και ψάλλανε: «Δεύτε ίδωμεν πιστοί }499} που εγεννήθη ο Χριστός …» … Στο «Μετά φόβου Θεού» πήγε να μεταλάβει. Ό. Επί μισή ώρα κουβεντιάζαμε πάρα πολύ ωραία πράγματα. που εζούσανε την εορτή των Χριστουγέννων! Την εζούσανε! Πώς θα ήθελα να ήσασταν κι εσείς. Καμία απόσταση! Και «πήγα» μαζί του στην εκκλησία. Και λέω: «Εγώ. τόσο . Τίποτα δεν γίνεται χωρίς την ευλογία του Γέροντα. η οποία σιγά σιγά θα τον πάει στο τρελοκομείο. Μόλις χτυπάει το τάλαντα. Όταν έλθει το Πνεύμα το Άγιον. με την χάρι του Κυρίου μας. όταν ο άλλος μου βεβαιώνει ότι αυτό που «βλέπω» είναι πράγματι έτσι. Συζητούμε πνευματικά ζητήματα. Φοβάμαι όμως να εκδηλωθώ. τότε μιλάω. Τίποτα δεν κατορθώνεται χωρίς την χάρι. }506} Τώρα που τα βλέπω όλα. }500} Αυτή τη φορά διεράγησαν τα ύδατα. μεγαλύτερη απ’ ό. Λέω μερικά πράγματα που ο Θεός φωτίζει να πω απ’ την αγάπη μου για όλους. μη μ’ αφήνεις! -Μετά χαράς. διότι ο Ελισσαίος κατάλαβε το λάθος του και ζήτησε την ευλογία του Προφήτου Ηλία. την Θεία Λειτουργία. τα καντηλάκια να τσιτσιρίζουν. Έβλεπα όλους τους αδελφούς να δέονται. Αφήστε να τα λέω. με αγάπη. αδελφικότητος. τόση χαρά που πάει να σπάσει η καρδιά μου. Έτσι τα }498} αισθάνομαι με την χάρι του Θεού και τα λέω. }493} Καθώς ξυπνάω τη νύκτα εδώ στο μοναστήρι. Έλα να πάμε στην εκκλησία. που φέρνει ένα είδος φιλικότητος. Δόξα Σοι ο Θεός! Ενώ λέγαμε αυτά τα πνευματικά.κακή κουβέντα. τα κεράκια. Δηλαδή όλες αυτές οι καταστάσεις. έστω κι αν μου το βεβαιώνει η χάρις ότι αυτά είναι αληθινά. Όλες τις ώρες μαζί του προσευχόμουνα. Έλα. τις χαρούμενες ψυχούλες που τα αισθανόντουσαν όλα. Αυτά θα τα εννοήσετε πραγματικά όταν έλθει η χάρις. οικειότητος. Όταν όμως με πληροφορήσει η χάρις να μιλήσω. δηλαδή νύκτα στις τρεις.τι μπορώ να σας εκφράσω. Συγχωράτε με. Βλέπω. Στέλνει την χάρι Του σ’ εμένανε. οι πνευματισμοί και τα όμοια είναι αρρωστημένες. Θέλω να τα λέω. Δίπλα του κι εγώ. Μα ήταν πνευματική πανδαισία αυτή η Λειτουργία με τους αγίους ασκητές. Βρίσκεται σε μια δαιμονική κατάσταση. να βλέπομε τα μεγαλεία του Θεού.τι έβλεπαν εκείνοι. }505} … τη στιγμή εκείνη η θεία χάρις φέρνει μέσα μου έναν ενθουσιασμό. Μετά απ’ αυτή την ένωση έρχεται μεγάλη χαρά. την χάρι του Χριστού. να είμαστε μαζί. αλλά δεν μιλάω. μου λέει. που τα λέγω. Έβλεπα τους ιερείς να λειτουργούν μεταρσιωμένοι. με χαρά τις προσευχές. Οι καμπάνες χτυπούσαν εκείνη την ώρα που συνομιλούσαμε. Αισθάνθηκα μεγάλη αγαλλίαση. Του λέω: -Γέροντα. θα σας διδάξει και θα σας υπομνήσει τα πάντα. Ειλικρινά μεγάλη χαρά αισθάνθηκα. συγκινημένος. Δηλαδή πώς να σας το εξηγήσω … Ο Θεός με προστατεύει. τι να σας πω! … Αυτό έγινε και σήμερα πρωί πρωί. δεν υπάρχει απόσταση εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών.

όταν δεν προσέξει. Παρουσιάζεται σ’ αυτούς που έχουν αξιωθεί του δώρου της ταπεινώσεως. από τότε που μικρός επήγα στο Άγιον Όρος. Εγώ όλα τα αποδίδω στον Θεό για τη δόξα Του. Αυτό είναι αληθινή ταπείνωση. αλλά απ’ την αγάπη του Θεού προς εμένα. Αλλάζει η φωνή μου. που όμως διοχετεύεται το ύδωρ το ζων το πεντακάθαρο. Κι όμως ο Θεός και τους αμαρτωλούς. γλυκιά. }509} Αυτό που κάνω και σας λέω τι μου έδωσε ο Θεός είναι και αποστολικό. ν’ ακούσει κάτι και να το διηγηθεί και να το γράψει και τελικά να πει: «Να τα ίδια λέει κι ο Πλάτωνας». }511} Πολλές φορές με την χάρι του Θεού έχω μπει σε μία άλλη κατάσταση. Εγώ. το πρόσωπό μου αλλάζουν όλα. πω! Μιλάει για τον εαυτό του. Χρειάζεται προσοχή σ’ αυτά τα πνευματικά πράγματα. γιατί μπορεί να χρησιμοποιούμε τις ίδιες λέξεις αλλά με διαφορετικό νόημα. Έχω όμως πολύ βαθιά τη συναίσθηση στην καρδιά μου ότι άλλος τα λέει. ο Χριστός μόνο έχει το παν. }507} γιατί πηγάζει απ’ το Πνεύμα το Άγιον. γίνεται αλλιώτικος πηδάει η ψυχή του! Ακούει τη φωνή του και χαίρεται η ψυχή του. αλλά δεν απελπίζομαι. ότι δεν κατόρθωσα να ζήσω με λαχτάρα τον Χριστό. η ψυχή μου πολύ με κατακρίνει. δεν σκέπτεσαι αν η σωλήνα που το νερό περνάει είναι πλαστική μεταλλική σκουριασμένη. … «Μετάδοση» σημαίνει: Πήρες κάτι. Εγώ δεν έχω τίποτα. γιατί πρέπει ο άνθρωπος να είναι πνευματικός. Η χάρις με ωθεί να το παθαίνω κι εγώ αυτό. ουράνια. Ενώ ένας φανατικός ένας παλαιοημερολογίτης λέει: «Πω. ο κόσμος έρχεται σ’ εμένα τον ταπεινό. Όταν διψάεις πολύ. Ύψωσα τα χέρια. αυτό είναι εγωισμός!». Ενώ εγώ είμαι με την ψυχή στα χείλη. Δεν κάνει. διότι δεν είναι ούτε από αγιοσύνη. που έγραψαν οι Πατέρες. Άλλαξε η φωνή μου. δυνατή. σαν από εκατό ανθρώπους. τους αγαπάει και θέλει να γίνουνε καλοί.ταπεινός και τόσο ανάξιος! Τι θέλει ο Θεός από εμένα. για να τα καταλάβει. Αυτό το χάρισμα είναι δώρο του Θεού. Άρχισα μ’ ενθουσιασμό να ψάλλω απ’ έξω κανόνες. Είναι του Θεού και το μεταδίδεις. Κάνει και τέτοια η χάρις του Θεού. το πρόσωπό μου μπήκε σε ατμόσφαιρα θείου φωτός. γιατί βλέπω κάτι κι αμέσως μετά αισθάνομαι τις αδυναμίες μου πάρα πολύ. όμως. όπως εμένα. είναι σαν να τα ζούμε κι εμείς. ου τω σω ονόματι προεφητεύσαμεν και τω σω ονόματι δαιμόνια εξεβάλομεν …ουδέποτε έγνων υμάς· αποχωρείτε απ’ εμού οι εργαζόμενοι την ανομίαν». Αυτά όμως που μου αποκαλύπτει ο Θεός σε λίγους τα λέω. …» Τα χρυσά αυτά λόγια. }510} Κι εγώ ο καημένος απ’ την αγάπη μου σας λέω μερικά απ’ όσα μου αποκαλύπτει ο Θεός. ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. όσα μου έδωσε ο Θεός μέσα μου. Στον Ιωσήφ δεν είπε το μυστικό του Ευαγγελισμού.». Όταν ο άνθρωπος πληρωθεί υπό της χάριτος του Θεού. αλλ’ εξαρτάται κι απ’ τον άνθρωπο να το διατηρήσει. Είδατε η Παναγία. Να μη λέτε σ’ άλλους τις μυστικές πνευματικές εμπειρίες που έχετε. «ως φωνή υδάτων πολλών και ως φωνή βροντών ισχυρών». Αυτό το πιστεύω πολύ. η φωνή μου έγινε πρωτόγνωρη. Σ’ ενδιαφέρει το νερό. Το σκέπτομαι αυτό. Έχω μάθει να καυχώμαι όχι για τα κατορθώματα τα δικά μου αλλά για την χάρι του Θεού. η . ούτε από τίποτ’ άλλο. Πόσο είμαι πίσω! Πόσο είμαι μακριά! Για όλα. αρμονική. Δεν πιστεύεις ότι έχεις κάτι δικό σου. Τηρούσε σιγήν. που με θέλει να γίνω καλός. έλαμψε το πρόσωπό μου. Χάνομε έτσι τη θεία χάρι. Σκέπτομαι κι εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Κύριε. Έχω μέσα μου φόβο. Μπορεί ένας επιστήμονας να δει. Να το μεταδώσεις από αγάπη. … Ο Θεός κρύβεται πολύ· τόσο που νομίζομε ότι δεν υπάρχει. η οποία επίμονα και ολοφάνερα θέλει να με τραβήξει κοντά της με όλα όσα μου παρουσιάζει στη ζωή μου. Αισθάνθηκα χαρά ανεκλάλητη. Κύριε. Τα χαρίσματα τα πνευματικά τα χάνει ο άνθρωπος. έχω πάντα το ίδιο συναίσθημα. Δεν συμβαίνει όμως εδώ αυτό. Πιστεύω για τον εαυτό μου ότι είμαι παλιοσωλήνα σκουριασμένη. τροπάρια κι άλλους }512} ύμνους και πιο πολύ τα τριαδικά μεγαλυνάρια. Αφήνομαι στην }508} αγάπη του Θεού και στο έλεός Του και λέω τα χρυσά εκείνα λόγια απ’ την ευχή της Θείας Μεταλήψεως: «Οίδα Σώτερ. Δεν έχει τίποτα να πάρει από μένα. όταν τα λέμε με πίστη κι ευλάβεια. είναι της θείας χάριτος.

Γονατίσαμε και οι τρεις. έμεινα κάτω είκοσι λεπτά … Αυτό το θαύμα. Αυτοσυγκρατήθηκα. πρέπει πάλι με την θεία χάρι. ούτε θα μιλήσετε. εγώ στη μέση. }521} Έτσι έκανα κι εγώ. Δεν μπορείς μόνος να περιφρονήσεις τον αντίθετο. Βγήκα έξω απ’ την εκκλησία. Φοβήθηκα μήπως προδώσω τα αισθήματά μου. Τα λέω αυτά. τον Πρόχορο. αλλά δεν μου ‘ρχεται και καλό που τα λέω. Μπήκα μέσα πάλι στο εκκλησάκι. θύμιασα και τότε άνοιξε η καρδιά μου. }513} Πήγαμε κάποτε για προσκύνημα μαζί με τον κύριο Γιώργο και την κυρία Καίτη στον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο στην Πάτμο. Καταλάβατε. … Δεν ήταν ανθρώπινη εκείνη η φωνή. Έχω μάθει από μικρός στο Άγιον Όρος να είμαι μυστικός … Έπειτα όμως από μέρες γυρίζοντας στην Αθήνα. Είναι ένα πάρα πολύ λεπτό σημείο. ένα ανεξήγητο πράγμα. Ένιωθα να με πνίγει η χάρις του αγίου Ιωάννου. Ήμασταν οι τρεις μας. Είδαμε εκεί μες στα πεύκα. Στο πρόσωπό μου ήλθε μία λάμψη. ύψωσα τα μάτια μου. Εγώ αισθανόμουν άδειος. όταν συνειδητοποίησα ότι κάτι παρεμβαίνει. έγινα ένθεος. Έχει μεγάλη έννοια. αναζητούσα εκείνα τα ψάλματα. Την έλεγα. έβαλα στο θυμιατό λίγα κάρβουνα. σαν να ήθελα ν’ αδιαφορήσω για το ότι δεν γινόταν το άνοιγμα της ψυχής μου. Αν ο πονηρός σας θέτει εμπόδια. δεν επίεσα την κατάσταση. τα ανάψα. Δεν σφίχθηκα. Επιθυμούσα να ξανακούσω εκείνη τη φωνή. Περιεργάσθηκα τα λουλούδια.τι κι αν δείτε. δεν θα κουνηθείτε. Δεν είναι καλό να βλέπουν οι άλλοι τα βιώματα της μυστικής επαφής με τον Θεό. Άκουσα τη φωνή του Χριστού απ’ τη σχισμή του βράχου … Αυτά να μην τα πείτε πουθενά. χωρίς πίεση στα χέρια του Θεού. καμιά φορά το παίρνει είδηση ο αντίθετος. Ερημιά. Πέστε μου … Σας τα είπα για να μάθετε να εγκαταλείπετε τον εαυτό σας απαλά. έβαλα λίγο λιβάνι. Είδα το γεγονός της Αποκαλύψεως. και θέλησε να μ’ εμποδίσει. Πριν μπούμε μέσα τους προετοίμασα. Κύριε Ιησού Χριστέ … Να μ’ ελεήσει ο Θεός. Λέγαμε το «Κύριε Ιησού …» περίπου ένα τέταρτο. Αν άφηνα τον εαυτό μου να εκδηλωθεί. Καμιά συγκίνηση. Το μόνο που λέω είναι να γίνονται . θα με περνούσαν για τρελό. την ήθελα την ευχή –ή μάλλον ούτε την έλεγα. Θα ήθελα να τα ακούω και να ξαναγυρίζω σ’ εκείνη την ημέρα. απλά. όταν τη }520} θέλεις. τον μαθητή του. ήταν της χάριτος του Θεού. ούτε την ήθελα. Ήταν πρωί. Προσπάθησαν να γράψουν στο μαγνητόφωνο εκείνη τη φωνή. έζησα το γεγονός της Θείας Αποκαλύψεως. Δώστε πολλή προσοχή. Απασχολήθηκα με κάτι άλλο. «Αυτά δεν γίνονται με πρόγραμμα». διότι όταν τη λέεις. Αυτό ήταν αίσθημα ταπεινώσεως. να τον περιφρονείτε. ο διάβολος. Τι ωραία! Που βάλαμε και «φωτιά» εκεί και «κάψαμε» το δάσος! Συνηθισμένος όμως να είμαι μυστικός δεν ήθελα να με μαγνητοφωνήσετε. αλλά δεν τις άφησα. Στενοχωρέθηκα που δεν τα γράψαμε. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ήταν ησυχία. Πέσαμε πρηνείς. δεν ήταν δική μου. Όπως μου είπαν οι συνοδοί μου. Τους λέω: -Ό. τα μεγαλεία του Θεού. Δεν πρέπει σ’ αυτά τα πνευματικά να πηγαίνομε με τη βία. Σε μια στιγμή έπεσα κάτω. Γιατί σας τα είπα. Βγήκα έξω. Αισθάνομαι ότι δεν πρέπει να τα λέω … Αυτά είναι μυστήρια.έκφρασή μου έγινε αλλιώτικη. Μπήκαμε μέσα με ευλάβεια. είναι ένα μεγάλο μυστήριο. Αυτό έχει πολύ βάθος. Δεν τα είδαμε. Κοίταξα λίγο τη θάλασσα. Και να τον περιφρονήσεις. Είδα τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. σκέφθηκα. Σταθήκαμε μπροστά στη Θεία Αποκάλυψη. Τις «είδα» και τις εμπόδισα. ταπεινά. Κατάλαβε ο αντίθετος. Είχε κόσμο το σπήλαιο της Αποκαλύψεως. Τότε ήλθε η θεία χάρις. χωρίς θόρυβο. τίποτα. Κι έγινε με μιάς θόλος ο ουρανός και μανάλια εγίνανε τα πεύκα με τα κλαδιά τους … Εκείνες στέκονταν τρία μέτρα πίσω. δεν μπορώ να τα εξηγήσω. Είχα έλθει σε κατάστασε πνευματική. Γι’ αυτό τους είπα κι εφύγαμε. Δεν υπήρχε άλλος στην εκκλησία. Τότε Εκείνος θα έρχεται στις ψυχές σας και θα τις χαριτώνει. με σιωπή. που μου έγινε στην Πάτμο. όπως ακριβώς είχε συμβεί.

απαλά. αλλά δεν μπορείς να τον μάθεις απ’ έξω. δεν έρχεται. Πρέπει να μπει μέσα στην ψυχή σου μυστικά. }522} . Είναι ένας αγιότατος τρόπος. ώστε να τον ενστερνισθείς με την χάρι του Θεού. όταν εκβιάζεις τον Θεό. Όταν το θέλεις και περιμένεις να ενωθείς με τον Θεό. ταπεινά.όλα απλά. Αλλά έρχεται «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις».