ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ
Κεφάλαιο 5
ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΘΕΜΑ 1 ο Γράψτε τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω προτάσεις και δίπλα το γράμμα που συμπληρώνει σωστά. 1. Τα γονίδια που καθορίζουν το χρώμα τους είναι: Μονάδες 2 α. ατελώς επικρατή. ii γ. Σωστό ή Λάθος 5. Μονάδες 2 β. IAi ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Μονάδες 2 Μονάδες 5 Α. δ. γ. Μονάδες 2 2004 ΟΜΟΓΕΝΩΝ 1. Ο γονότυπος αναφέρεται α. Από τη διασταύρωση ενός λευκού μ’ ένα μαύρο ποντικό όλοι οι απόγονοι είναι γκρίζοι. στον αριθμό των αυτοσωμικών χρωμοσωμάτων του οργανισμού. Πιτσιλαδής . Μονάδες 5 2003 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Α. β. στο σύνολο των αλληλόμορφων γονιδίων ενός οργανισμού. ΙΑΙΒ β. 1. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Ένα άτομο που ανήκει στην ομάδα αίματος ΑΒ έχει γονότυπο: α. συνεπικρατή. στον αριθμό των φυλετικών χρωμοσωμάτων του οργανισμού. Γράψτε τον αριθμό της ερώτησης και δίπλα το σωστό γράμμα. 1. Μονάδες 3 2002 ΟΜΟΓΕΝΩΝ Β. Ποιες μεταλλάξεις ονομάζονται σιωπηλές. Β. Τα γονίδια που καθορίζουν το χρώμα του άνθους είναι: α. φυλοσύνδετα. Να αιτιολογήσετε την επιλογή σας. ΟΜΟΓΕΝΩΝ Μονάδες 5 Α. Πανελλαδικές 2000-2013 Μονάδες 5 1 Β. στο σύνολο των χαρακτήρων ενός οργανισμού. Σωστό ή Λάθος 4. Από τη διασταύρωση ενός φυτού σκυλάκι με κόκκινα άνθη με ένα φυτό σκυλάκι με λευκά άνθη όλοι οι απόγονοι έχουν ροζ άνθη. 2001 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Α.2. ατελώς επικρατή. Η αιμορροφιλία Α οφείλεται σε αυτοσωμικό υπολειπόμενο γονίδιο. 1. Ο τύπος των ομάδων αίματος ΑΒΟ στον άνθρωπο καθορίζεται από ένα γονίδιο το οποίο έχει δύο αλληλόμορφα. Μονάδες 3 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Β. ΙΒi δ. φυλοσύνδετα γ. Τι είναι ο γονότυπος. συνεπικρατή β. γ.
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι Μονάδες 5 α. μόνο στα αρσενικά άτομα. Η αιμορροφιλία Α είναι μια ασθένεια που εμφανίζεται… α. συχνότερα στα αρσενικά άτομα. Πιτσιλαδής . δ. γ. β. β. Η αιμορροφιλία Α είναι μια κληρονομική ασθένεια που εμφανίζεται α. Τα δύο αλληλόμορφα γονίδια που εκφράζονται ταυτόχρονα στο φαινότυπο των ετερόζυγων ατόμων ονομάζονται Μονάδες 5 α. 2006 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ 2. επικρατή και υπολειπόμενα. μόνο στα θηλυκά άτομα. μόνο στα αρσενικά άτομα. δ. β. κληρονόμησε αυτή την ιδιότητα και από τους δύο γονείς του. γ. β. Μονάδες 5 Πανελλαδικές 2000-2013 2 Β. θνησιγόνα γονίδια. συχνότερα στα αρσενικά άτομα. φυλοσύνδετο επικρατές γονίδιο. 2007 ΟΜΟΓΕΝΩΝ 3. φυλοσύνδετο υπολειπόμενο γονίδιο. Ο χαρακτήρας προσκολλημένοι λοβοί των αυτιών στον άνθρωπο καθορίζεται από … Μονάδες 5 α. δ. δύο αλληλόμορφα με σχέση υποτελούς-επικρατούς. γ. μόνο στα θηλυκά άτομα. όλα ισοεπικρατή. δ. συχνότερα στα θηλυκά άτομα. γ. δ. Μονάδες 5 2008 ΗΜΕΡΗΣΙΑ 2. β.ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 2005 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ 2. δύο υπολειπόμενα και ένα επικρατές. κληρονόμησε αυτή την ιδιότητα από τον πατέρα του. γ. κληρονόμησε αυτή την ιδιότητα από τη μητέρα του. δ. είναι ομόζυγο για το υπολειπόμενο γονίδιο της αχρωματοψίας. Μονάδες 5 3. συνεπικρατή γονίδια. δύο συνεπικρατή γονίδια και ένα υπολειπόμενο. γ. αυτοσωμικό υπολειπόμενο γονίδιο. β. ΟΜΟΓΕΝΩΝ 2. Η ομάδα αίματος του ανθρώπου ελέγχεται από: α. αυτοσωμικό επικρατές γονίδιο. Ένα αγόρι πάσχει από μερική αχρωματοψία στο πράσινο και στο κόκκινο χρώμα. ατελώς επικρατή. πολλαπλά αλληλόμορφα. συχνότερα στα θηλυκά άτομα.
Η οικογενής υπερχοληστερολαιμία κληρονομείται με τρόπο α. ii. Μονάδες 5 ΘΕΜΑ 2ο 2007 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ 2. δεν εμφανίζει μεγάλη ποικιλότητα ΟΜΟΓΕΝΩΝ A5. Ποιες προϋποθέσεις απαιτούνται για να εκδηλωθεί ένα φυλοσύνδετο υπολειπόμενο γνώρισμα στα αρσενικά (μονάδες 3) και ποιες στα θηλυκά άτομα. Μονάδες 6 2011 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Β3. δεν επιτρέπει την τεχνητή γονιμοποίηση γ. δ. γ. Ποια γονίδια ονομάζονται συνεπικρατή και ποια ατελώς επικρατή. Μονάδες 5 2012 ΟΜΟΓΕΝΩΝ A2. Ποια πλεονεκτήματα του μοσχομπίζελου το καθιστούν κατάλληλο στη μελέτη της Μεντελικής κληρονομικότητας.ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 2010 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Α4. αυτοσωμικό υπολειπόμενο. Πώς διατυπώνεται ο 1ος νόμος του Mendel. 2009 ΟΜΟΓΕΝΩΝ 4. τι είναι πολλαπλά αλληλόμορφα γονίδια (μονάδες 3) και τι συνεπικρατή γονίδια (μονάδες 3). Ποια γονίδια ονομάζονται πολλαπλά αλληλόμορφα. Άτομα με ομάδα αίματος Α μπορεί να έχουν γονότυπο α. (μονάδες 3) 2012 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Β2. Τι είναι αλληλόμορφα γονίδια (μονάδες 3). Πανελλαδικές 2000-2013 3 Β. ΟΜΟΓΕΝΩΝ Μονάδες 5 Μονάδες 10 3. ΙΑi. Ο Mendel επέλεξε για τα πειράματά του το μοσχομπίζελο (Pisum sativum) επειδή α. Πιτσιλαδής . γ. ΙΒi. β. Μονάδες 8 2010 ΟΜΟΓΕΝΩΝ B3. αναπτύσσεται δύσκολα Μονάδες 5 β. ΙΑ ΙΒ . φυλοσύνδετο υπολειπόμενο. αυτοσωμικό επικρατή. δ. δίνει μεγάλο αριθμό απογόνων δ. β. φυλοσύνδετο επικρατή.
Μονάδες 6 2005 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Το παρακάτω γενεαλογικό δέντρο αναπαριστά τον τρόπο με τον οποίο κληρονομείται η δρεπανοκυτταρική αναιμία σε μια οικογένεια. Μονάδες 10 2003 ΟΜΟΓΕΝΩΝ Β. Να γράψετε το γονότυπο ανθρώπου. Να κάνετε τη διασταύρωση και να αιτιολογήσετε τα αποτελέσματα. Μονάδες 12 Μονάδες 5 Πανελλαδικές 2000-2013 4 Β. β. Να γράψετε τα αλληλόμορφα γονίδια που καθορίζουν τον τύπο των ομάδων αίματος ΑΒΟ του ανθρώπου. Μονάδες 3 2. Αν διασταυρωθούν μεταξύ τους τα φυτά. Μονάδες 5 β. Να εξηγήσετε τον πιθανό τρόπο κληρονόμησης της παραπάνω ασθένειας. Δύο υγιείς γονείς αποκτούν τρία παιδιά.ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 ΘΕΜΑ 3ο 2001 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ 2. 1. Πιτσιλαδής . Να γράψετε τους πιθανούς γονοτύπους ανθρώπου ομάδας αίματος Β και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. κληρονομείται ως επικρατής ή υπολειπόμενος χαρακτήρας. Τι ονομάζεται φαινότυπος και τι γονότυπος ενός οργανισμού. Ένα αγόρι και ένα κορίτσι που πάσχουν από μία ασθένεια και ένα κορίτσι υγιές. 2006 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Ένας γεωργός καλλιεργεί στο κτήμα του ένα φυτό που έχει κίτρινα ή κόκκινα άνθη και καρπούς με στρογγυλό ή ωοειδές σχήμα. ομάδας αίματος ΑΒ. να υπολογίσετε την πιθανότητα να προκύψουν φυτά με πορτοκαλί άνθη και στρογγυλούς καρπούς. 1. Τα στελέχη που διασταυρώθηκαν ήταν αμιγή και τα γονίδια που ελέγχουν τις δύο ιδιότητες βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη ομολόγων χρωμοσωμάτων. Με βάση τα δεδομένα του γενεαλογικού δέντρου να βρείτε αν η δρεπανοκυτταρική αναιμία α. Να κατασκευάσετε το γενεαλογικό δέντρο της παραπάνω οικογένειας. οφείλεται σε αυτοσωμικό ή φυλοσύνδετο γονίδιο (Μονάδες 2) Να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας και να προσδιορίσετε τους γονότυπους των μελών της οικογένειας (Μονάδες 12). Μονάδες 8 2. Από τη διασταύρωση φυτών με κίτρινα άνθη και στρογγυλούς καρπούς με φυτά που έχουν κόκκινα άνθη και ωοειδείς καρπούς πήρε μόνο φυτά με πορτοκαλί άνθη και ωοειδείς καρπούς. 3. α. που προέκυψαν από την πρώτη διασταύρωση. 1. Μονάδες 6 3.
ΙΙ3 (μαυρισμένα) ενώ στη 2η οικογένεια φέρουν το χαρακτηριστικό τα άτομα ΙΙ2. αιτιολογώντας την απάντησή σας με τις κατάλληλες διασταυρώσεις (Να μη ληφθεί υπόψη η περίπτωση μετάλλαξης και να μην εξεταστεί η περίπτωση του φυλοσύνδετου επικρατούς γονιδίου). Πανελλαδικές 2000-2013 5 Β. να κάνετε τις κατάλληλες διασταυρώσεις που απαιτούνται για να βρείτε το γονότυπό του (μονάδες 4). Μονάδες 7 2012 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Γ1. Από τη διασταύρωση αυτή παίρνουμε φυτά με λευκά και κόκκινα άνθη. Εάν έχετε στη διάθεσή σας ένα ψηλό μοσχομπίζελο με κίτρινα σπέρματα. 1. ΙΙ3 (μαυρισμένα). Πιτσιλαδής . Μονάδες 9 2. I I 1 2 1 2 II II 1 2 3 1 2 3 1η οικογένεια 2η οικογένεια Στην 1η οικογένεια φέρουν το χαρακτηριστικό τα άτομα Ι2. Να γράψετε τη διασταύρωση μεταξύ των φυτών Α και Β και να δικαιολογήσετε το γονότυπο του φυτού Α.ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΟΜΟΓΕΝΩΝ Κεφάλαιο 5 Α. Να γράψετε τους πιθανούς γονότυπους των γονέων και των παιδιών ως προς τους δύο χαρακτήρες (μονάδες 8). ενώ το ύψος του είναι είτε ψηλό είτε κοντό. Να προσδιορίσετε τον τρόπο κληρονόμησης του χαρακτηριστικού με βάση τα παραπάνω στοιχεία. ΙΙ2. Μονάδες 6 2009 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Α. Μια αρσενική μύγα Drosophila με λευκά μάτια διασταυρώθηκε με μια θηλυκή με κόκκινα μάτια. Φυτό Α διασταυρώνεται με φυτό Β. Τι ονομάζεται διασταύρωση ελέγχου και για ποιο σκοπό τη χρησιμοποιούμε. ενώ το αγόρι ομάδα αίματος Ο. Το ένα από τα δύο παιδιά πάσχει από μερική αχρωματοψία στο πράσινο – κόκκινο. που έχει κόκκινα άνθη. Το κορίτσι έχει ομάδα αίματος ΑΒ. Γ2. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 10). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. (μονάδες 8) Να γράψετε τους γονότυπους όλων των ατόμων. ΟΜΟΓΕΝΩΝ Μητέρα με φυσιολογική όραση και ομάδα αίματος Β αποκτά δύο παιδιά με έναν άνδρα με φυσιολογική όραση. Διασταυρώνοντας δύο άτομα από την F1 γενιά προκύπτουν 319 απόγονοι στην F2 γενιά. Στο φυτό μοσχομπίζελο το χρώμα των σπερμάτων μπορεί να είναι είτε κίτρινο είτε πράσινο. (μονάδες 5) 2011 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Γ1. Γ1. του ιδίου είδους. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 7). Τα γονίδια που ελέγχουν τις παραπάνω ιδιότητες βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη ομολόγων χρωμοσωμάτων. Στα παρακάτω γενεαλογικά δέντρα μελετάται ο τρόπος κληρονόμησης κοινού μονογονιδιακού χαρακτηριστικού σε δύο διαφορετικές οικογένειες 1 και 2. Ποιο από τα δύο παιδιά δεν έχει φυσιολογική όραση. Από τη διασταύρωση αυτή πήραμε 280 απογόνους στην F1 γενιά που είχαν όλοι κόκκινα μάτια. Το κόκκινο χρώμα καθορίζεται από υπολειπόμενο γονίδιο.
Με βάση τα δεδομένα να εξηγήσετε τον τρόπο με τον οποίο κληρονομείται το παραπάνω γνώρισμα. Αν τα άτομα Ι1 και Ι4 πάσχουν από μια ασθένεια που οφείλεται σε γονίδιο μιτοχονδριακού DNA. Γ4. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 8). Πιτσιλαδής . Να προσδιορίσετε την πιθανότητα το ζευγάρι ΙΙΙ1 . Τα άτομα ΙΙ2. όπου απεικονίζεται ο τρόπος με τον οποίο κληρονομείται μια μονογονιδιακή ασθένεια. Γ2. Τα γονίδια για το κόκκινο χρώμα ματιών και το φυσιολογικό μέγεθος φτερών είναι επικρατή και το γονίδιο του μεγέθους των φτερών είναι αυτοσωμικό. Μονάδες 5 Δίνεται το παρακάτω γενεαλογικό δέντρο. Από τη διασταύρωση δύο εντόμων προέκυψαν 800 απόγονοι με τις παρακάτω αναλογίες: 150 θηλυκά με φυσιολογικά φτερά και κόκκινα μάτια 150 αρσενικά με φυσιολογικά φτερά και κόκκινα μάτια 150 θηλυκά με φυσιολογικά φτερά και άσπρα μάτια 150 αρσενικά με φυσιολογικά φτερά και άσπρα μάτια 50 θηλυκά με ατροφικά φτερά και κόκκινα μάτια 50 αρσενικά με ατροφικά φτερά και κόκκινα μάτια 50 θηλυκά με ατροφικά φτερά και άσπρα μάτια 50 αρσενικά με ατροφικά φτερά και άσπρα μάτια Γ1. Στο έντομο αυτό. ΙΙ3. 82 αρσενικά με κόκκινα μάτια και 78 αρσενικά με λευκά μάτια. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας ( μονάδες 7). να αναφέρετε ποια άτομα του γενεαλογικού δένδρου θα κληρονομήσουν το γονίδιο αυτό (μονάδες 2). III2 να αποκτήσει αγόρι που θα πάσχει (μονάδα 1). Γ2. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά οφείλονται σε γονίδια που εδράζονται σε διαφορετικά χρωμοσώματα. ΙΙΙ3.ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 Μια ανάλυση των απογόνων της F2 γενιάς έδειξε ότι υπάρχουν: 159 θηλυκά με κόκκινα μάτια. το φύλο καθορίζεται όπως και στον άνθρωπο. και ΙV3 πάσχουν από την ασθένεια αυτή. Με βάση τα δεδομένα του γενεαλογικού δένδρου να εξηγήσετε τον τρόπο με τον οποίο κληρονομείται η ασθένεια. ενώ το μέγεθος των φτερών είτε φυσιολογικό είτε ατροφικό. Για όλα τα παρακάτω ερωτήματα να μη ληφθεί υπόψη η περίπτωση μετάλλαξης. 2013 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Σε ένα είδος εντόμου το χρώμα των ματιών μπορεί να είναι είτε κόκκινο είτε άσπρο. Πανελλαδικές 2000-2013 6 Β. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4). Για τα άτομα που διασταυρώθηκαν δίνεται ότι τα θηλυκά έχουν ένα ζευγάρι X χρωμοσωμάτων (ΧΧ) και τα αρσενικά έχουν ένα Χ και ένα Ψ χρωμόσωμα (ΧΨ). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 4). Με βάση τις αναλογίες απογόνων της συγκεκριμένης διασταύρωσης να διερευνήσετε τους πιθανούς τρόπους κληρονόμησης του χαρακτήρα για το χρώμα των ματιών και να γράψετε τους πιθανούς γονοτύπους των γονέων (μονάδες 6). Μονάδες 6 Γ3. Να μη ληφθεί υπόψη η περίπτωση μετάλλαξης. Να γράψετε τους γονοτύπους των γονέων όσον αφορά το μέγεθος των φτερών ( μονάδες 2).
ΙΙ-3 είναι ασθενή. Αποκτούν δυο παιδιά. Να αναφέρετε ονομαστικά πέντε τέτοιες περιπτώσεις. Η διασταύρωση Γ x Δ έδωσε: 24 φυτά που παράγουν κίτρινα και στρογγυλά μπιζέλια 26 φυτά που παράγουν κίτρινα και ρυτιδωμένα μπιζέλια 25 φυτά που παράγουν πράσινα και στρογγυλά μπιζέλια 25 φυτά που παράγουν πράσινα και ρυτιδωμένα μπιζέλια. Μονάδες 8 β. Μονάδες 10 β. Πιτσιλαδής . Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. Η διασταύρωση Α x Δ έδωσε: 51 φυτά που παράγουν κίτρινα και στρογγυλά μπιζέλια και 49 φυτά που παράγουν πράσινα και στρογγυλά μπιζέλια. Να γραφούν οι πιθανοί φαινότυποι και γονότυποι των γονέων Ι -1 και Ι-2 όταν: α. Το καθένα από αυτά τα φυτά διασταυρώνεται με φυτό που παράγει πράσινα και ρυτιδωμένα μπιζέλια που συμβολίζεται με Δ. Β.ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 Γ3. . Μονάδες 5 ΘΕΜΑ 4ο 2001 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Δίνεται το παρακάτω γενεαλογικό δέντρο στο οποίο : . α. Ι-2 είναι άγνωστοι. Γ. Μερικές φορές οι φαινοτυπικές αναλογίες των απογόνων δεν είναι αυτές που αναμένονται από τους νόμους του Mendel. Μονάδες 2 Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Να αιτιολογήσετε τους γονοτύπους των Α. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. Ποιοι είναι οι γονότυποι των γονέων. Μονάδες 4 Πανελλαδικές 2000-2013 7 Β. ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Μονάδες 4 Μονάδες 5 Μονάδες 6 Μονάδες 10 Θεωρούμε τρία φυτά που παράγουν κίτρινα και στρογγυλά μπιζέλια. β. το αλληλόμορφο γονίδιο που προκαλεί την ασθένεια είναι υπολειπόμενο. Το ένα είναι κορίτσι ομάδας αίματος Ο και έχει κανονική όραση. Από κάθε διασταύρωση παράγονται 100 φυτά. το αλληλόμορφο γονίδιο που προκαλεί την ασθένεια είναι επικρατές. Να αιτιολογήσετε τον τρόπο με τον οποίο κληρονομούνται τα δύο γνωρίσματα.Οι φαινότυποι των γονέων Ι-1. Β και Γ φυτών. Μονάδες 15 ΟΜΟΓΕΝΩΝ Σε ένα ζευγάρι ο άνδρας και η γυναίκα έχουν ομάδα αίματος Α και φυσιολογική όραση.Τα άτομα ΙΙ-2. Η διασταύρωση Β x Δ έδωσε: 100 φυτά που παράγουν κίτρινα και στρογγυλά μπιζέλια. Θεωρούμε ότι τα γονίδια που ελέγχουν την έκφραση των γνωρισμάτων βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη ομολόγων χρωμοσωμάτων. α. Το άλλο είναι αγόρι με ομάδα αίματος Α και πάσχει από μερική αχρωματοψία στο πράσινο χρώμα. Τα τρία φυτά τα συμβολίζουμε με Α. Ποιοι είναι οι πιθανοί γονότυποι των δυο παιδιών.
Ποιοι είναι οι πιθανοί γονότυποι των τριών παιδιών. Το πρώτο εμφανίζει υπερχοληστερολαιμία και έχει ελεύθερους λοβούς αυτιών. Μονάδες 12 ΟΜΟΓΕΝΩΝ Ένας άνδρας που πάσχει από οικογενή υπερχοληστερολαιμία και έχει ελεύθερους λοβούς αυτιών. Το ζευγάρι αυτό αποκτά τρία παιδιά. εκ των οποίων το ΙΙ 2 (μαυρισμένο) πάσχει. Μονάδες 9 γ. Το άτομο I1 (μαυρισμένο) πάσχει και είναι ομάδα αίματος 0. η οποία δεν πάσχει από υπερχοληστερολαιμία και έχει ελεύθερους λοβούς αυτιών. Πιτσιλαδής . 2002 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Σε ένα φυτό παρατηρούνται. Μονάδες 5 Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Το άτομο Ι2 (μαυρισμένο) πάσχει και είναι ομάδα αίματος Β-ομόζυγο. παντρεύεται μία γυναίκα. Να διασταυρώσετε τα παραπάνω στελέχη και να βρείτε τους γονότυπους και φαινότυπους των απογόνων της F1 και F2 γενιάς. Έχετε στη διάθεσή σας ένα αμιγές στέλεχος με καρπό μεγάλο και φτωχό σε υδατάνθρακες.ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 Μονάδες 11 Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Μονάδες 2 Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Να αιτιολογήσετε τη φαινοτυπική αναλογία των ατόμων της F 2 γενιάς. Μονάδες 5 β. Μονάδες 12 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Δίνεται το παρακάτω γενεαλογικό δένδρο στο οποίο απεικονίζεται ο τρόπος με τον οποίο κληρονομεί ασθένεια. Μονάδες 8 β. οι εξής χαρακτήρες: Καρπός μεγάλος που ελέγχεται από το γονίδιο Μ και καρπός μικρός που ελέγχεται από το γονίδιο μ. Να γράψετε τους πιθανούς γονότυπους και φαινότυπους των ατόμων της Ι και ΙΙ γενιάς. μεταξύ άλλων. Μονάδες 4 β. Καρπός πλούσιος σε υδατάνθρακες που ελέγχεται από το γονίδιο Υ και καρπός φτωχός σε υδατάνθρακες που ελέγχεται από το γονίδιο υ. Μονάδες 8 γ. να αιτιολογήσετε πώς μπορείτε να απομονώσετε αμιγή στελέχη με φαινότυπο καρπό μεγάλο και πλούσιο σε υδατάνθρακες. Μονάδες 10 Πανελλαδικές 2000-2013 8 Β. κάνοντας τις κατάλληλες διασταυρώσεις. Το άτομο II1 παντρεύεται γυναίκα που είναι ομάδα αίματος ΑΒ και πάσχει από την ίδια ασθένεια. Έχοντας στη διάθεσή σας τα φυτά της F 2 γενιάς. Να προσδιορίσετε την πιθανότητα να αποκτήσουν παιδί που θα είναι ομάδα αίματος Α και θα πάσχει. Με βάση το παραπάνω γενεαλογικό δένδρο να εξηγήσετε τον τρόπο με τον οποίο κληρονομείται η ασθένεια. α. Τα άτομα αυτά απέκτησαν τρία παιδιά. α. Ποιοι είναι οι γονότυποι των γονέων. το δεύτερο δεν πάσχει από υπερχοληστερολαιμία και έχει προσκολλημένους λοβούς αυτιών και το τρίτο δεν πάσχει από υπερχοληστερολαιμία και έχει ελεύθερους λοβούς αυτιών. καθώς και ένα αμιγές στέλεχος με καρπό μικρό και πλούσιο σε υδατάνθρακες. α.
(Να μη ληφθεί υπόψη η περίπτωση μετάλλαξης). Ποια είναι η πιθανότητα το παιδί των γονέων οκτώ (8) και εννέα (9) να είναι αγόρι αιμορροφιλικό. 1. (Μονάδες 3). Μονάδες 7 2. και να δικαιολογήσετε την απάντησή σας (μονάδες 5). Μονάδες 8 Πανελλαδικές 2000-2013 9 Β. Μονάδες 6 β. Πιτσιλαδής .ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 2003 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Δίδεται το γενεαλογικό δέντρο μιας οικογένειας στην οποία εμφανίζεται η ασθένεια της αιμορροφιλίας. που είναι φορέας μερικής αχρωματοψίας στο πράσινο και στο κόκκινο. Με βάση τα παραπάνω γενεαλογικά δέντρα να βρείτε τον τύπο κληρονομικότητας της ασθένειας αυτής. Τι είναι γενεαλογικό δέντρο. ενώ στην οικογένεια Β τα άτομα ΙΙ2 και II3 (μαυρισμένα) είναι ασθενή. Μονάδες 5 2. Τα άτομα τρία (3). Μονάδες 12 γ. 1. Στην οικογένεια Α τα άτομα Ι2 . να βρείτε την πιθανότητα να γεννηθεί αγόρι ομάδας αίματος Α με μερική αχρωματοψία στο πράσινο και το κόκκινο (μονάδες 2). Να γράψετε τους πιθανούς γονότυπους όλων των ατόμων που απεικονίζονται στο παραπάνω γενεαλογικό δέντρο. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 8). Να γράψετε τους πιθανούς γονότυπους όλων των ατόμων που απεικονίζονται στα γενεαλογικά δέντρα των οικογενειών Α και Β. Μονάδες 9 3. α. Ο πατέρας του συγκεκριμένου άνδρα είναι ομάδας αίματος Α με φυσιολογική όραση και η μητέρα του είναι ομάδας αίματος Β με φυσιολογική όραση. Να γράψετε τις πιθανές διασταυρώσεις μεταξύ του άνδρα ομάδας αίματος Ο με φυσιολογική όραση και της γυναίκας ομάδας αίματος Α που είναι φορέας μερικής αχρωματοψίας. Μονάδες 7 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Στα παρακάτω γενεαλογικά δέντρα μελετάται ο τρόπος κληρονόμησης της ίδιας ασθένειας σε δύο διαφορετικές οικογένειες Α και Β. Σε καθεμιά από τις προηγούμενες διασταυρώσεις του ερωτήματος β. έξι (6) και επτά (7) πάσχουν από αιμορροφιλία. 2004 ΗΜΕΡΗΣΙΑ Ένας άνδρας με ομάδα αίματος Ο και με φυσιολογική όραση παντρεύεται μια γυναίκα με ομάδα αίματος Α. Να προσδιορίσετε τους γονότυπους των γονέων του άνδρα. II2 και ΙΙΙ2 (μαυρισμένα) είναι ασθενή.
Για τα γονίδια που ελέγχουν τους παραπάνω χαρακτήρες ισχύει ο δεύτερος νόμος του Μendel. Ποιοι είναι οι γονότυποι των τριών παραπάνω ατόμων. (Είναι μαυρισμένα τα ΙΙ 1. Τι πιθανότητα έχει αυτό το άτομο να αποκτήσει φυσιολογικό παιδί. Πώς κληρονομείται η αιμορροφιλία Α. Ποια είναι η πιθανότητα το παραπάνω ζευγάρι να αποκτήσει γιο αιμορροφιλικό ομάδας αίματος Ο. Μονάδες 10 ΟΜΟΓΕΝΩΝ Ένας φυσιολογικός άνδρας ομάδας αίματος Ο. 2009 ΟΜΟΓΕΝΩΝ Στο παρακάτω γενεαλογικό δέντρο απεικονίζεται ο τρόπος με τον οποίο κληρονομείται στα μέλη μιας οικογένειας η αιμορροφιλία Α. ΙΙ3) θελήσει να αποκτήσει και τέταρτο παιδί. Μονάδες 6 β. Μονάδες 12 Αν το ζευγάρι (ΙΙ2. της οποίας ο πατέρας ήταν αιμορροφιλικός ομάδας αίματος Ο. Μονάδες 5 2008 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Γυναίκα με ομάδα αίματος Α παντρεύεται άνδρα με ομάδα αίματος Β και γεννούν δύο παιδιά εκ των οποίων το πρώτο. Α. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Έστω ότι το παραπάνω ζευγάρι αποκτά ένα γιο αιμορροφιλικό. παντρεύεται φυσιολογική γυναίκα ομάδας αίματος Α. Να βρείτε τους γονότυπους των γονέων και των παιδιών τους ως προς τους δύο χαρακτήρες. Το δεύτερο παιδί πάσχει από κληρονομική μεταβολική νόσο. Μονάδες 12 γ. Μονάδες 5 Πανελλαδικές 2000-2013 10 Β. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. Να υπολογίσετε την πιθανότητα να γεννηθεί αγόρι με την ασθένεια αυτή από το γάμο του ατόμου ΙΙΙ2 της οικογένειας Α με το άτομο ΙΙΙ1 της οικογένειας Β. Μονάδες 7 2005 ΟΜΟΓΕΝΩΝ Το παρακάτω γενεαλογικό δένδρο αναπαριστά τον τρόπο κληρονόμησης της β -θαλασσαιμίας σε μια οικογένεια. Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας. και να δικαιολογήσετε το φύλο του δεύτερου παιδιού (μονάδες 10). να βρείτε αν η β -θαλασσαιμία κληρονομείται ως επικρατής ή υπολειπόμενος χαρακτήρας και αν οφείλεται σε αυτοσωμικό ή φυλοσύνδετο γονίδιο. κάνοντας τις κατάλληλες διασταυρώσεις (μονάδες 15). Πιτσιλαδής . Να δικαιολογήσετε την απάντησή σας.ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 3. Με βάση τα δεδομένα του γενεαλογικού δένδρου. Μονάδες 8 Να γράψετε και να εξηγήσετε τους γονότυπους όλων των ατόμων του παραπάνω γενεαλογικού δένδρου. ΙΙ 4 και ΙΙΙ 1). α. ποια είναι η πιθανότητα το παιδί αυτό να πάσχει από β-θαλασσαιμία. έχει ομάδα αίματος Α και το δεύτερο ομάδα αίματος Ο. που είναι κορίτσι. Οι δύο γονείς είναι υγιείς και η μητέρα μόνον είναι φορέας του υπολειπόμενου γονιδίου που ελέγχει τη νόσο αυτή.
Η ασθένεια αυτή οφείλεται σε επικρατές ή σε υπολειπόμενο γονίδιο (Μονάδες 2). Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 4). Ι 1 2 ΙΙ 1 2 3 4 5 6 Δ1. Κληρονομείται ως αυτοσωμικός ή φυλοσύνδετος χαρακτήρας (Μονάδες 2).ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ Κεφάλαιο 5 Β. O άνδρας ΙΙΙ1 αποκτά με γυναίκα ετερόζυγη στην ασθένεια αυτή ένα αγόρι. πάσχουν από μονογονιδιακή ασθένεια. Να κάνετε τις κατάλληλες διασταυρώσεις και να αιτιολογήσετε τις απαντήσεις σας. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας (Μονάδες 4). ΙΙ3. ΙΙ5. Μονάδες 4 Δ3. 2012 ΟΜΟΓΕΝΩΝ Το παρακάτω γενεαλογικό δένδρο απεικονίζει τον τρόπο με τον οποίο κληρονομείται μια ασθένεια του μεταβολισμού στον άνθρωπο. Μονάδες 13 Γ. Μονάδες 7 2010 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ Δίνεται το παρακάτω γενεαλογικό δέντρο στο οποίο τα άτομα Ι1 και ΙΙ1. ΙΙ4. ΙΙ6. Να προσδιορίσετε όλους τους πιθανούς γονότυπους όλων των παιδιών στο παραπάνω γενεαλογικό δέντρο. Γ2. Πιτσιλαδής . Μονάδες 7 Δ2. Γ1. Μονάδες 7 Πανελλαδικές 2000-2013 11 Β. Να προσδιορίσετε τους γονότυπους όλων των μελών της οικογένειας που απεικονίζονται στο παραπάνω γενεαλογικό δένδρο. ΙΙ2. Εάν οι γονείς ΙΙ 3 και ΙΙ 4 αποκτήσουν επόμενο παιδί. Να γράψετε και να δικαιολογήσετε με τις κατάλληλες διασταυρώσεις τους γονοτύπους όλων των μελών που απεικονίζονται στο γενεαλογικό δέντρο. Μονάδες 14 Σημείωση: Να μην εξετασθεί η περίπτωση φυλοσύνδετου επικρατούς γονιδίου. Μονάδες 6 Γ3. ποια είναι η πιθανότητα να νοσεί από αιμορροφιλία Α. Να βρείτε τη πιθανότητα που υπάρχει το αγόρι αυτό να πάσχει αιτιολογώντας την απάντησή σας. Να προσδιορίσετε όλους τους πιθανούς γονότυπους των γονέων στο παραπάνω γενεαλογικό δέντρο.
