Sections

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Α.

ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 1

Συντακτικό της νεοελληνικής Γλώσσας
σε 60 απλά μαθήματα με ασκήσεις

Κων/νου Αθ. Οικονόμου Λάρισα 9/2010

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 2

στη Μένη μου

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 3

Κεφάλαιο πρώτο Η πρόταση
Μάθημα 1ο Η πρόταση (γενικά)-διαχωρισμός τους ως προς το περιεχόμενο
Πρόταση λέγεται μια οργανωμένη ομάδα λέξεων που εκφράζει ένα νόημα κι έχει, συνήθως, σύντομη διατύπωση. Τα είδη των προτάσεων: Α΄ Ως προς το περιεχόμενό τους: 1. Προτάσεις κρίσεως. Είναι οι προτάσεις με τις οποίες ο ομιλητής θέλει να πληροφορήσει, να δηλώσει κάτι, να κρίνει κάτι ή να πει τη γνώμη του. Π.χ. Σήμερα κάνει πολύ κρύο. Στις ομορφιές σου είσαι σήμερα. Θα τελειώσω τα μαθήματά μου. 2. Προτάσεις επιθυμίας. Είναι οι προτάσεις με τις οποίες ο ομιλητής εκφράζει παράκληση, προσταγή, ευχή, κ.α. Γενικά εκφράζει μια επιθυμία του. Π.χ. Έλα εδώ αμέσως. Θα ήθελα πολύ μια καινούρια τηλεόραση. Προσπάθησε περισσότερο. 3. Προτάσεις επιφωνηματικές. Σ' αυτές τις προτάσεις εκφράζουμε έκπληξη ή θαυμασμό και γενικότερα ένα δυνατό συναίσθημα. Όταν οι προτάσεις εκφέρονται με προφορικό λόγο διακρίνονται από τον τόνο της φωνής του ομιλητή, ενώ στο γραπτό ακολουθούνται από θαυμαστικό. Π.χ. Θα πάμε πάλι στον κινηματογράφο! Αυτό είναι υπέροχο! 4. Προτάσεις ερωτηματικές. Μ΄αυτές τις προτάσεις διατυπώνουμε μια ερώτηση, για να πληροφορηθούμε κάτι που μας είναι άγνωστο. Στον προφορικό λόγο δίνουμε τόνο στη φωνή μας και στο γραπτό κλέινουμε την πρόταση με ερωτηματικό. Π.χ. Πού θα πας; Γιατί δεν μου τηλεφώνησες;

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 4

Άσκηση: Χώρισε τις προτάσεις ως προς το περιεχόμενό τους: Αύριο ξεκινούν τα μαθήματα. Φώναξε τον αδελφό σου στην παρέα μας. Αυτό είναι πολύ όμορφο φόρεμα! Με ποιον μιλούσες; Επιτέλους ήρθε η άνοιξη! Τι σκέφτηκες Γιώργο γι' αυτό; Τρέξτε γρήγορα. Τρέχεις πολύ πιο γρήγορα από 'μένα

Μάθημα 2ο Η πρόταση (γενικά) Β' διαχωρισμός τους ως προς την ποιότητα
Κάθε πρόταση, είτε κρίσεως είτε επιθυμιας, κ.α., μπορεί να είναι: 1. Καταφατική: δηλαδή το ρήμα της πρότασης να έχει θετική σημασία, να μη συνοδεύεται, δηλαδή, από κάποιο αρνητικό επίρρημα. Π.χ. Θα αγοράσω ένα αυτοκίνητο. Έλα μαζί μας. Θα πάτε εκδρομή; 2. Αρνητική ή αποφατική: δηλαδή το ρήμα να συνοδεύεται από άρνηση. Π.χ. Δεν θα αγοράσω αυτοκίνητο. Μην έλθεις μαζί μας. Δεν θα πάτε εκδρομή;

Γ΄ διαχωρισμός των προτάσεων σε σχέση με άλλες ή κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις

Δεν κατάλαβα τίποτε απ' το μάθημα . Π. ή με αναφορική αντωνυμία και η σύνδεση αυτή λέγεται υποτακτική σύνδεση. . γιατί δυσκολεύομαι να απομνημονεύω τις χρονολογίες. Στη Γλώσσα πρέπει να διαβάζουμε Γραμματική και συντακτικό. διασκέδαζα πολύ με τα παραμύθια του παππού μου.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. επειδή διδασκόμαστε συνήθως με πειράματα τα οποία είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Να βρεις και να υπογραμμίσεις τις εξαρτημένες προτάσεις: Φέτος στο σχολείο περνάμε πολύ καλά. και η σύνδεση αυτή λέγεται παρατακτική σύνδεση. Στα Θρησκευτικά συνηθίζουμε να κάνουμε. Κύρια ή ανεξάρτητη λέγεται μια πρόταση που μπορεί να σταθεί μόνη της στο λόγο. Δεν ήρθε στην εκδρομή γιατί ήταν άρρωστος. Α.χ. Π.χ. παράλληλα. αντιθετικούς.α. Ήρθαμε προχθές εδώ. Όταν ήμουν παιδί.χ. στενοχωριέμαι λίγο. 2. μαθήματα Καινής Διαθήκης κάνοντας το μάθημα απολαυστικότερο. χρονικούς ή άλλους συνδέσμους. Ήρθαμε προχθές εδώ και αύριο θα φύγουμε για το χωριό. Όταν έχουμε Ιστορία.. (Υπογραμμισμένες είναι οι δευτερεύουσες προτάσεις. Δευτερεύουσα ή εξαρτημένη λέγεται μια πρόταση που δε μπορεί να σταθεί μόνη της στο λόγο. ώστε να τελειοποιηθούμε στο γραπτό μας λόγο. αλλά χρησιμεύει στον προσδιορισμό μιας άλλης πρότασης ή ενός όρου μιας πρότασης. Άσκηση. Αύριο θα φύγουμε για το χωριό. Στο μάθημα της Φυσικής υπάρχει πολύ ενδιαφέρον. πλην των παρατακτικών. Π. κ. Οι κύριες προτάσεις συνδέονται μεταξύ τους με συνδέσμους συμπλεκτικούς. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 5 1.) Οι εξαρτημένες προτάσεις συνδέονται με την πρόταση που χαρακτηρίζουν με αιτιολογικούς.

για πού πηγαίνεις.χ. Για πού. “ -Γεια σου Γιώργο (ενν. (ενν. Π.χ. Π. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 6 Μάθημα 3ο Η πρόταση (γενικά) Διαχωρισμός των προτάσεων ως προς τη δομή τους 1.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. επιρρηματικούς κ. 2. Τα παραδοσιακά καφενεία ήταν ανοιχτά όλη τη μέρα.χ. Π. Τα όμορφα. δηλαδή. Α.χ. Τα καφενεία (Υποκείμενο ) μοσχοβολούσαν. Ο κυρ-Βαγγέλης είναι εργατικός. πέτρινα καφενεία του χωριού μοσχοβολούσαν. τίμιος και καλόκαρδος. πηγαίνω στην αγορά. Π. επιθετικούς. (ενν. επειδή ενοούνται εύκολα. σου εύχομαι να έχεις την υγεία σου). Ελλειπτικές λέγονται οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν ένας ή περισσότεροι όροι.Προτάσεις απλές και επαυξημένες Οι προτάσεις ανάλογα με τη δομή τους χωρίζονται σε απλές και επαυξημένες. σύνθετες και ελλειπτικές. Οι υπογραμμισμένες λέξεις είναι τα στοιχεία που κάνουν τις προτάσεις επαυξημένες.α. ο Νικος και η Μαρία είναι στο φροντιστήριο Αγγλικών. εμπρόθετους. Προτάσεις σύνθετες και ελλειπτικές Σύνθετες λέγονται οι προτάσεις που έχουν περισσότερα από ένα υποκείμενα ή κατηγορούμενα. Οι υπογραμμισμένοι όροι των προτάσεων καθιστούν αυτές σύνθετες.)” . Ο Γιώργος. (Κατηγόρημα) Τα καφενεία (Υποκείμενο) ήταν ανοιχτά (Κατηγόρημα) Το χωριό (Υποκείμενο) είχε καφενεία (Κατηγόρημα) Επαυξημένες λέγονται οι προτάσεις που εκτός από τους κύριους όρους έχουν και άλλους δευτερεύοντες προσδιορισμούς.) -Για την αγορά. το Υποκείμενο και το Κατηγόρημα ή Ρήμα και Αντικείμενο. Απλές λέγονται οι προτάσεις που έχουν μόνο τους κύριους όρους.

. ...... ... ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 7 Άσκηση: Να γράψεις από δύο προτάσεις της κάθε κατηγορίας.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.. ΓΕΝΙΚΟΣ ΠΊΝΑΚΑΣ ΕΙΔΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ Ως προς το περιεχόμενο Ως προς την ποιότητα Ως προς τη σχέση τους μς άλλες Ως προς τους όρους της Κρίσεως Επιθυμίας Επιφωνηματική Ερωτηματική Καταφατική αρνητική Κύρια ή ανεξάρτητη Δευτερεύουσα ή εξαρτημένη Απλή Σύνθετη Επαυξημένη Ελλειπτική ... Α. .........

Το ρήμα που μεσολαβεί μεταξύ υποκειμένου και κατηγορουμένου λέγεται συνδετικό ρήμα. δείχνομαι. μαθήτρια. ονομάζομαι.α. βρίσκομαι. λέγεται κατηγορούμενο. είναι. Απαγορεύεται να καπνίζετε. (Εδώ το ρ. κουρασμένη).χ.) . Π. Σημείωση: Το ρήμα είμαι. (π. κληρώνομαι. είναι σημαίνει υπάρχει. μια αντωνυμία. π. π. αλλά χρησιμοποιούνται απλώς ως καταηγορημάτικα ρήματα. Να αποτελείται από έναν τύπο του ρήματος είμαι ή άλλου συγγενικού ρήματος και από ένα ουσιαστικό. Όταν το υποκείμενο είναι πρώτου ή δευτέρου προσώπου η ανίστοιχη προσωπική αντωνυμία παραλείπεται γιατί εννοείται από την κατάληξη του ρήματος. Να είναι μόνο ένας ρηματικός τύπος (κατηγορηματικό ρήμα). στέκομαι. ζω. μετοχή ή αντωνυμία. ανακηρύσσομαι. βρίσκεται. γεννιέμαι.χ. Η Μαρία είναι κουρασμένη. παρουσιάζομαι. Η Νίκη είναι μαθήτρια. Κατηγόρημα μιας πρότασης μπορεί 1. Κοντά στη Λάρισα είναι ο Αμπελώνας. γίνομαι. (ενν.. η 2. λογαριάζομαι. εργατικός.χ. Αλλά ακόμα και μια πρόταση μπορεί να γίνει υποκείμενο. πεθαίνω.χ. Οι νέοι διασκεδάζουν. π. κατηγόρημα Υποκείμενο είναι ο όρος της πρότασης που απαντάει στην ερώτηση ποιος. Π.χ. Εκείνος ήταν ένας παλιός μου φίλος. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 8 Μάθημα 4ο Υποκείμενο.χ. Π.α. (π.χ. επίθετο. Ο καθηγητής μιλάει. θεωρείται. λέγομαι. ένα ουσιαστικοποιημένο επίθετο.χ. κ.χ.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. κ. φαίνομαι.χ. μένω. αλλά και άλλα που έχουν συγγενική σημασία δεν είναι πάντα συνδετικά. Τρέχεις πολύ γρήγορα (ενν. κάνει αυτό που δηλώνει το ρήμα) και μπορεί να είναι ένα ουσιαστικό. φαίνομαι. αναγνωρίζομαι. Το υποκείμενο βρίσκεται πάντα σε Ονομαστική πτώση. Ο Βρασίδας θεωρείται εργατικός. Τα κυριότερα συνδετικά ρήματα είναι τα εξής: είμαι.. απομένω. Α. εκλέγομαι. αποδεικνύομαι. Ο δάσκαλος είναι στην τάξη. Π. μοιάζω. Το όνομα αυτό που με τη μεσολάβηση του ρήματος είμαι δηλώνει μια ιδιότητα του υποκειμένου.). Π. εσύ). Ο ήλιος λάμπει.

. . δηλαδή την ονομαστική. όταν αυτές εκλαμβάνονται ως ουσιαστικά ή επίθετα. με άρθρο ή χωρίς άρθρο.. Π. τα ουσιαστικά.. ..α. την αξία... Η γιορτή ήταν διασκεδαστική (επίθετο). Αυτό γίνεται οτιδήποτε (αντωνυμία). Τα τετράδια είναι των σαράντα λεπτών.χ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 9 Άσκηση: Να φράψεις 3 προτάσεις με συνδετικά ρήματα.. Όμως. Α.... Η πτώση του κατηγορουμένου: Κανονικά το κατηγορούμενο μπαίνει στην ίδια πτώση με το υποκείμενο. Το φαγητό είναι της ώρας. προσδιορισμός).. Μάθημα 5ο Κατηγορούμενο Ως κατηγορούμενα χρησιμοποιούνται τα επίθετα. το μέτρο.. εμπρόθετοι προσδιορισμοί. Ο φίλος μου φαίνεται λυπημένος (μετοχή)... αλλά και μετοχές.χ. Ο Μιχάλης είναι να τον κλαις (πρόταση)..ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. κ. Π. όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό. Ο Βασίλης είναι δάσκαλος (ουσιαστικό).. Τα δέματα είναι των δύο κιλών. αντωνυμίες. Η πόρτα της αυλής είναι από σίδερο (εμπρ. Το τετράδιο είναι της Μαρίας. .. την κτήση. αλλά και ολόκληρες προτάσεις. μπορεί να εκφέρεται με γενική πτώση και τότε ονομάζεται γενική κατηγορηματική που μπορεί να φανερώνει την ιδιότητα. .

κτήσης....... Το κατηγορούμενο αυτό εκφράζει επιρρηματική σχέση και λέγεται επιρρηματικό.. . μέτρου. . ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 10 Άσκηση 1. .ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. όχι συνδετικά. Α. Γράψε από ένα παράδειγμα προτάσεων με γενική κατηγορηματική (ιδιότητας... αξίας).. το αντίστοιχο παράγωγο επίρρημα. αλλά μπορεί στη θέση του αυτή να μπει χωρίς να αλλάξει το νόημα. Αυτό εκφέρεται με ονομαστική πτώση... που φανερώνουν κίνηση σχηματίζεται κατηγορούμενο που συνδέεται με το υποκείμενο. της Μαρίας των δύο κιλών της ώρας των σαράντα λεπτών Άσκηση 2. Μάθημα 6ο 'Αλλες περιπτώσεις κατηγορουμένων 1. . Μορείς να γράψεις τι φανερώνουν οι γενικές κατηγορηματικές στα προηγούμενα παραδείγματα.. Επιρρηματικό κατηγορούμενο: μερικές φορές όταν στην πρόταση υπάρχουν ρήματα. .

Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 11 Π. Η αδελφή μου σπουδάζει δασκάλα. Προληπτικό κατηγορούμενο: όταν τα συνδετικά ρήματα φανερώνουν σκοπό η εξέλιξη. Μελίσσι έτρεχε ο κόσμος προς τη συγκέντρωση.χ. γιατί το υποκείμενο παίρνει πρόωρα την ιδιότητα του κατηγορουμένου. Π.χ. 2. Ο λίβας ορμούσε καυτός. Άσκηση: Κύκλωσε τα υποκείμενα των προτάσεων που ακολουθούν και υπογράμμισε τα επιρρηματικά κατηγορούμενα με μπλε μολύβι και τα προληπτικά με κόκκινο: Ο Κώστας τους υποδέχονταν όρθιος. Το δάκρυ έτρεχε βροχή. Ο καλόγερος προσυχήθηκε γονατιστός. Η σημαία κυματίζει περήφανη (περήφανα). τότε το κατηγορούμενο λέγεται προληπτικό. Ο Γιάννης σπουδάζει χημικός.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. . Το σπίτι χτίζεται ψηλό. Το παγώνει περπατά καμαρωτό (καμαρωτα).

Στο γραπτό λόγο η ημιπερίοδος βρίσκεται είτε ανάμεσα σε τελεία και άνω τελεία είτε ανάμεσα σε δύο άνω τελείες.χ...φράση Περίοδος είναι ένας λόγος ολοκληρωμένος. Α. . Π. . μια περίοδο μια ημιπερίοδο ή απλά ένα σύνολο λέξεων.. που αποτελείται από μία ή περισσότερες προτάσεις και καταλήγει σε τελεία ή βρίσκεται ανάμεσα σε δυο τελείες. Ημιπερίοδος ονομάζεται το τμήμα μιας περιόδου που μπορεί να αποτελείται από μία ή και περισσότερες προτάσεις οι οποίες έχουν νοηματική αυτοτέλεια. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 12 Μάθημα 7ο Περίοδος και ημιπερίοδος .ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. όταν ξαφνικά χτύπησε το τηλέφωνο.. .. Διάβαζα ένα βιβλίο και πρίμενα τη Μαρία να έλθει. αλλά δεν αποδίδουν ολοκληρωμένο νόημα.. Άσκηση: Γράψε δύο περιόδους που η κάθε μια τους να έχει από μια κύρια και μια δευτερεύουσα πρόταση.... Φράση είναι ένας όρος γενικού περιεχομένου και μπορεί να σημαίνει μια πρόταση.

Φρ.χ. όταν περιλαμβάνει ρήμα. Σε πολλές περιπτώσεις μπορούμε να μετατρέψουμε μια ονοματική φράση σε ρηματική και το αντίστροφο.χ. Ονοματικές φράσεις . Θα καθυστερήσει μια ώρα (Ρ. Ο πολιτικός μιλάει. όταν οι λέξεις που την αποτελούν είναι ονόματα (ουσιαστικά).) Η προσγείωση του αεροπλάνου → Το αεροπλάνο θα προσγειωθεί. Η προσγείωση του αεροπλάνου. Η Βασιλική τραγουδάει Ζύμωμα του ψωμιού. Το σούβλισμα του αρνιού. Ράψιμο του φορέματος. Α. κάνοντας κάποιο ουσιαστικό ρήμα και στην άλλη περίπτωση το ρήμα ουσιαστικό. Ρηματική λέγεται μια φράση.) → Καθυστέρηση μιας ώρας (Ον. Το αηδόνι κελαηδάει. Φρ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 13 Μάθημα 8ο Ονοματικές και ρηματικές φράσεις Ονοματική λέγεται μια φράση.χ. Π. Π.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Ρηματικές φράσεις Λύνω τις ασκήσεις. Άναμμα της φωτιάς. Άσκηση:μετέτρεψε τις ονοματικές φράσεις σε ρηματικές και το αντίστροφο. Το αεροπλάνο θα καθυστερήσει μια ώρα. Π.

χ. πηδούσαν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 14 Μάθημα 9ο Η σύνδεση των προτάσεων Οι προτάσεις συνδέονται συνήθως μ’ αυτές τις μορφές: α) κύριες+ κύριες β) κύριες+ δευτερεύουσες (επαυξημένες) Τρεις είναι οι τρόποι με τους οποίους οι συνδεδεμένες προτάσεις παρουσιάζονται στο λόγο: Α’ Μπαίνουν η μία δίπλα στην άλλη χωρίς σύνδεσμο..χ. Γ’ Συνδέονται με υποτακτικούς συνδέσμους (ότι.. Π. Ο Γιώργος πίστευε ότι υπάρχουν εξωγήινοι. Π. Μ’ αυτόν τον τρόπο βάζουμε δίπλα δίπλα ομοειδείς προτάσεις. Μ’ αυτό τον τρόπο παρατάσσονται ομοειδείς προτάσεις. Χόρευαν. όταν. Η σύνδεση αυτή λέγεται παρατακτική σύνδεση.....χ. Π.α... Αυτός ο τρόπος λέγεται ασύνδετο σχήμα. τάραζαν με τις φωνές τους τον κόσμο. Φύγε και περίμενε με. Β’ Όταν συνδέονται με συνδέσμους παρατακτικούς (συνήθως το και). γιατί.. Παρατακτική σύνδεση:..) Η σύνδεση αυτή λέγεται υποτακτική σύνδεση γιατί μ’ αυτή υποτάσσουμε τη δευτερεύουσα πρόταση σε μια άλλη (κύρια ή δευτερεύουσα) πρόταση.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Άσκηση: Γράψε σύνολα προτάσεων που να καλύπτουν και τις ρεις κατηγορίες: Ασύνδετο σχήμα:. κ. Α. Υποτακτική σύνδεση:. .

Πολλά από τα ρήματα ενεργητικής διάθεσης παίρνουν αντικείμενο και αυτά λέγονται μεταβατικά. Α. τι παθαίνει ή σε ποια κατάσταση βρίσκεται το υποκείμενο. Ο Κώστας κουρεύεται από τον κουρέα. αλλά βρίσκεται σε μια κατάσταση. Με τον ερχομό της νύχτας όλοι μας πεινάσαμε.χ. Π. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 15 Κεφάλαιο 2ο Οι όροι των προτάσεων Μάθημα 10ο Το ρήμα . Η Νίκη ντύνει την κούκλα της. β΄ Ρήματα μέσης διάθεσης: Είναι εκείνα τα ρήματα που δείχνουν πως το υποκείμενο ενεργεί και η ενέργεια πηγαίνει στο ίδιο. γ΄ Ρήματα παθητικής διάθεσης: είναι αυτά που φανερώνουν πως το υποκείμενο παθαίνει κάτι ή δέχεται μια ενέγεια από κάποιο άλλο πρόσωπο ή πράγμα (το οποίο το ονομάζουμε ποιητικό αίτιο). Βλέποντας το τελευταίο παράδειγμα καταλαβαίνουμε πως δεν πρέπει να συγχέουμε την ενεργητική διάθεση με την ενεργητική φωνή. Π.Ο διαθέσεις των ρημάτων Διάθεση του ρήματος λέγεται η ιδιότητά του που δείχνει κάθε φορά τι κάνει. Π. ούτε παθαίνει κάτι. Ο Βασίλης ντύνεται. Όταν έφτασαν . Είχαν καεί από τον ανυπόφορο ήλιο κι έψαχναν για έναν σκιερό τόπο. Αντίθετα τα ενεργητικά ρήματα που δε δέχονται αντικείμενο λέγονται αμετάβατα. Η γάτα κοιμάται. Ο πάγος έλιωσε από τον ήλιο. Ο ξυλοκόπος έσκισε τα ξύλα. Οιδιαθέσεις του ρήματος είναι τέσσερις: α΄ Ρήματα ενεργητικής διάθεσης: Είναι εκείνα τα ρήματα που δείχνουν πως το υποκείμενο απλά ενεργεί. δ΄ Ρήματα ουδέτερης διάθεσης: Είναι αυτά που φανερώνουν πως το υποκείμενο ούτε ενεργεί. Εργάζεται κάθε δέκα μέρες τη νύχτα.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.χ. Άσκηση: Βρες τα ρήματα του κειμένου και κατάταξέ τα στις κατηγορίες που ακολουθούν: Οι ταξιδιώτες της ερήμου αρχισαν να διψούν. Π.χ. Η Γεωργία χτενίζεται.χ.

.. Το ρήμα συμφέρει έχει συχνά αντικείμενο με εμπρόθετο προσδιορισμό.. . .. Α΄ το αντικείμενο των μονόπτωτων ρημάτων Παραδείγματα:Ο Νίκος χαϊδεύει τη γάτα. Η συμφωνία αυτή συμφέρει σε σένα. Α.. Μονόπτωτα λέγονται τα ρήματα που έχουν ένα αντικείμενο ενώ δίπτωτα αυτά που έχουν δύο αντικείμενα (συνήθως σε διαφορετικές πτώσεις: Γενική και Αιτιατική). Με νοιάζει η υγεία μου. Έκοψε το λουλούδι. Β΄ Σύστοιχο ή εσωτερικό αντικείμενο.. Παραδείγματα: Αυτός ζει καλά τη ζωή του.... Ο δάσκαλος διαβάζει ένα βιβλίο.. ..... Μάθημα 11ο Ρήματα μονόπτωτα και δίπτωτα. .. Ο λοχαγός ξεζώστηκε και μας έκανε νόημα να τον ακολουθήσουμε. Κοιμήθηκε τον ύπνο του δικαίου. Π.χ... Όπως βλέπουμε τα περισσότερα μονόπτωτα ρήματα συντάσσονται με αντικείμενο στην Αιτιατική. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 16 στα ριζά του βουνού βρήκαν μια σπηλιά.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.. Ενεργητικά Παθητικά Μέσα Ουδέτερα .... Δε με μέλει.

τότε λέγεται εσωτερικό ή σύστοιχο αντικείμενο. Π. Παραδείγματα: Κάνεις κακό του εαυτού σου. 1. Μάλιστα πολλές φορές αντί για γενική πτώση γράφονται στην Αιτιατική μαζί με πρόθεση (σε). Λίγα ρήματα συντάσσονται με γενική. Το έμμεσο αντικείμενο μπορεί να αντικατασταθεί από εμπρόθετο προσδιορισμό. Μου ξέφυγε η μπάλα. στη Γεωργία. γιατί σ’ αυτό πηγαίνει έμμεσα η ενέργεια του υποκειμένου. στα μαθηματικά. : Η δασκάλα έδωσε της Γεωργίας ένα αυτοκόλλητο. στον πατέρα του. Γ΄ To αντικείμενο σε γενική πτώση Παραδείγματα: Ο Βασίλης μοιάζει του πατέρα του. και το άλλο ονομάζεται έμμεσο αντικείμενο. Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 17 Παίξαμε πολλά παιχνίδια. Ο καθηγητής εξετάζει τη Μαρία μαθηματικά. Αν το αντικείμενο έχει την ίδια ή συγγενική ρίζα με το ρήμα της ίδιας πρότασης. το ένα λέγεται άμεσο αντικείμενο.χ. γιατί σ΄ αυτό πηγαίνει άμεσα η ενέργεια του υποκειμένου. στην κόρη. Ο πατέρας διαβάζει της κόρης του ένα βιβλίο Από τα δύο αντικείμενα των δίπτωτων ρημάτων.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Μίλησα σ’ αυτόν. Του μίλησα. Μάθημα 12ο Το αντικείμενο των δίπτωτων ρημάτων Άμεσο και έμμεσο αντικείμενο Παραδείγ. Αντικείμενα σε αιτιατική και γενική. Έτσι έχουμε: Ο Βασίλης μοιάζει. .

ενώ στην πραγματικότητα συντάσσονται με μία που είναι αντικείμενο..Με ένα αντικείμενο σε αιτιατική και μια άλλη αιτιατική κατηγορούμενο του αντικειμένου. Η τάξη έχει εκλέξει το Δημήτρη πρόεδρο. φαίνονται ότι συντάσσονται με δύο αιτιατικές.. .. 3. καθίμασε γύρω από ένα μεγάλο τραπέζι και φάγαμε με πολύ όρεξη το φαγητό μας. Πολλά ρήματα. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 18 Του ζήτησα βοήθεια. Ο γυμναστής διδάσκει το Νίκο πολεμικές τέχνες..ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. άμεσα αντικ. Το πλοίο αφού έκανε κύκλους γύρω από τη νησίδα απομακρύνθηκε γρήγορα. κ. Όταν μεσημέριασε. Ο καπετάνιος μας μοίρασε χάρτες του αρχιπελάγους. Παραδείγματα: Θα ορίσουμε το Βαγγέλη επιμελητή. θεωρώ... Ενώ το έμμεσο είναι σε γενική πτώση. Η άλλη αιτιατική είναι κατηγορούμενο του αντικειμένου..... αντικείμενα σε μονοπτ... 2. ρήματα . .. διορίζω.. .. Στο ραδιόφωνο ακούγαμε ειδήσεις απ' την πατρίδα.. Αν συμβεί και τα δυο αντικείμενα να δηλώνουν πράγματα τότε έμμεσο είναι εκείνο που μπορεί να αντικατασταθεί με εμπρόθετο. Παραδείγματα: Με ρώτησε κάτι.. .. Ο μάγειρας κέρασε όλους ένα κομμάτι γλυκό. Άσκηση: Βρες και υπογράμμισε τα ρήματα και κύκλωσε τα αντικείμενα τους στο παρακάτω κείμενο.. θέλω.” ρήματα αμετάβατα ρήματα μεταβατικά ρήματα μονόπτωτα .. Εδώ συνήθως η αιτιατική που αφορά πρόσωπο είναι το έμμεσο αντικείμενο. Παρουσίασαν το Γιώργο ως πολιτικό. Α. ονομάζω. έμμεσα αντικ.. ... Σ’ αυτές τις περιπτώσεις άμεσο είναι το αντικείμενο σε πτώση Αιτιατική..α. Έπειτα συμπλήρωσε τον πίνακα: “Ταξιδεύαμε με καλό καιρό.Αντικείμενα στην αιτιατική και τα δύο. όπως τα : αποκαλώ.

κ. Έτσι παθητικά (παθητικής διάθεσης) είναι τα ρήματα: 1. Α. Αυτά που τελειώνουν σε –μαι και σημαίνουν ότι κάτι παθαίνει το υποκείμενο από κάποιον (καταστρέφομαι. προδίνομαι. ξεριζώνομαι..ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ... μαυρίζω (απ’ τον ήλιο). ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 19 σύστοιχα αντικείμενα . Μάθημα 13ο Παθητικά ρήματα Ενεργητική και παθητική σύνταξη.α.χ. παθαίνω.. λιώνω. .α) 2. Μερικά ρήματα σε-ω. που σημαίνουν ότι κάτι παθαίνει το υποκείμενο από κάποιον. Α Ποια ρήματα λέγονται παθητικά Παθητικά λέγονται τα ρήματα που είναι παθητικής διάθεσης και όχι φωνής. Π. κ.

Η μάχη του Μαραθώνα κερδήθηκε απ' τους Έλληνες.χ. βρίσκω βοήθεια (από κάποιον). Ο κορμός κόβεται από τον ξυλοκόπο.χ. από τον ξυλοκόπο) που συνήθως αποτελείται από την πρόθεση από + αιτιατική του ουσιαστικού. κόβεται). Η γιαγιά πλέκει μία μπλούζα. Ενεργητική σύνταξη: Όλοι σέβονται αυτόν. Η γη θερμαίνεται από τον ήλιο. Α. Το γραπτό διορθώθηκε από τη δασκάλα. Ο εμπρόθετος προσδιορισμός (από τον ήλιο. Πολλές φορές μπορούμε να εκφράσουμε το ίδιο νόημα με ενεργητική και με παθητική σύνταξη. Παθητική σύνταξη έχουμε όταν διατυπώνουμε ένα νόημα με ρήμα παθητικής διάθεσης (θερμαίνεται. Κάποιες ρηματικές φράσεις: έχω παρηγοριά (απ’ το εγγόνι). Ο ξυλοκόπος κόβει τον κορμό. Τινάχτηκα από τη θέση μου. γίνομαι αισθητός. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 20 3. Παθητική σύνταξη: Σεβαστός σε όλους.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. γίνομαι δεκτός (από κάποιον). Β Ενεργητική και παθητική σύνταξη-ποιητικό αίτιο Παραδείγματα: Ο ήλιος θερμαίνει τη γη. Πολλές φορές η παθητική σύνταξη γράφεται με ρηματικά επίθετα σε -τος και το ποιητικό αίτιο με την πρόθεση σε. Π. Προσοχή! Το από+αιτιατική δεν είναι πάντα ποιητικό αίτιο. λέγεται ποιητικό αίτιο. Π. Η σκληρή δουλεία με εξάντλησε Παθητική σύνταξη . Άσκηση: Μετατροπή ενεργητικής σύνταξης σε παθητική κι αντίστροφα (κυκλώνω το ποιητικό αίτιο): Ενεργητική σύνταξη Η Μαρία γράφει γράμμα.

Υποκείμενο των απρόσωπων ρημάτων είναι συνήθως μια ολόκληρη δευτερεύουσα πρόταση. ρήματα. Δεν πρόκειται να ασχοληθώ ξανά με ποδόσφαιρο. Δεν ταιριάζει να κάνουμε τέτοια πράγματα. Απρόσωπα λέγονται τα ρήματα που δεν έχουν υποκείμενο πρόσωπο ή πράγμα και συνηθίζονται στο γ' ενικό πρόσωπο. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 21 Μάθημα 14ο Απρόσωπα ρήματα Παραδείγματα:Πρέπει να ακούς τους γονεις σου. Π. Άσκηση: Βρες και υπογράμμισε τα απρόσωπα.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.” . Μου φαίνεται πως δεν μ' ακούς ποτέ σου. Πρέπει να σου μιλήσοω. Να ακούς τους γονείς σου. να ασχοληθώ ξανά με το ποδόσφαιρο.α. και μόνο. Στη συνέχεια να βρεις τα υποκείμενά τους: “Το κόκκινο πουκάμισο ταιριάζει με αυτή τη φούστα. πως δε θα ‘ρθει.χ.) Κάποιες φορές τα απρόσωπα ρήματα τα χρησιμοποιούμε σαν προσωπικά.κ. Ξημέρωσε ο Θεός μια νέα μέρα. Φαίνεται πως δεν θα ‘ρθει ξανά.χ. Α. Το φεγγάρι σήμερα φαίνεται ολόλαμπρο. (π.

κ. η οποία πηγαίνει από το ένα στο άλλο. δηλαδή με τη βοήθεια ενός άλλου.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.χ Ράβω το κουστούμι μου στο ράφτη. χ. Π.) και β΄ Στά μέσα πλάγια. προμηθεύομαι. (ράβω = μέσο. που φανερώνουν την όμοια ενέργεια δύο ή περισσότερων υποκειμένων.χ. Οι Μακρυκωσταίοι κι οι Κοντογιώργηδες μισούνται θανάσιμα. (ράβω = ενεργητικό). Μέσα ρήματα είναι: α΄ από αυτά που τελειώνουν σε -μαι: ντύνομαι. Α.” Μέσα αυτοπαθή Μέσα πλάγια Μέσα αλληλοπαθή Ενεργητικά . εφοδιάζομαι.χ.α και β΄ πολλά από αυτά που τελειώνουν σε -ω ανάλογα με τη χρήση τουσ στο λόγο. Ο Νίκος κτίζει έναν τοίχο. Π. Τα αδέλφια αγαπιούνται. Ότι ο φίλος μου βάζει τον κουρέα να τον κουρέψει). (ενν. ο ίδιος ο Πάνος ντύνει τον εαυτό του. Χτίζω επιτέλους το σπίτι μου. Η Νίκη πλένεται κάθε πρωί. Π. που φανερώνουν ότι το υποκείμενο ενεργεί για τον εαυτό του έμμεσα. δανείζομαι. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 22 Μάθημα 15ο Τα μέσα ρήματα Τα μέσα ρήματα ανάλογα με τη σημασία τους χωρίζονται σε τρεις ομάδες: α΄ Στα μέσα αυτοπαθή. γ΄ Στα μέσα αλληλοπαθή. Άσκηση: Να υπογραμμίσεις τα ρήματα και να τα βάλεις στη στήλη που πρέπει: “Η Μαρία χτενίζεται πάντα στο κουρείο. Ο Πάνος ντύνεται. Ράβω τις κάλτσες μου. Π. που φανερώνουν ότι η ενέργεια του υποκειμένου πηγαίνει άμεσα στο ίδιο. Ο φίλος μου κουρεύεται στο κουρείο (ενν.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Κατά τη χρονική βαθμίδα χωρίζονται σε: παροντικούς: ενεστώτας και παρακείμενος. παρελθοντικούς: παρατατικός. Εδώ η πράξη που περιγράφει το ρήμα παρουσιάζεται συνοπτικά. Παρουσιάζεται δηλαδή ως . δηλαδή σα να έγινε σε μια στιγμή. παρατατικός. Εδώ η πράξη παρουσιάζεται σαν να έχει ήδη συντελεστεί πριν γίνει κάτι άλλο. Α. εξακολουθητικός και συντελεσμένος μέλλοντας. Μάθημα 17ο Οι παροντικοί χρόνοι Α΄ Ο ενεστώτας Ο ενεστώτας μπορεί να φανερώνει αυτό που γίνεται στο παρόν και βρίσκεται στην εξέλιξή του. Τη χρονική βαθμίδα και το τρόπο ενέργειας. Ο τρόπος και ο χρόνος του ρήματος παρουσιάζεται με τους τρόπους που προαναφέραμε μόνο στην οριστική έγκλιση. 1. β΄ συνοπτικούς: αόριστος και στιγμιαίος μέλλοντας. Κατά τον τρόπο ενέργειας σε: α΄εξακολουθητικούς: ενεστώτας. 2. υπερσυντέλικος. Εδώ η πράξη που περιγράφει το ρήμα παρουσιάζεται σαν κάτι που εξακολουθεί συνεχώς. συντελεσμένος μέλλοντας. αόριστος και υπερσυντέλικος και μελλοντικούς: στιγμιαίος. εξακολουθητικός μέλλοντας. γ΄συντελεσμένους: παρακείμενος. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 23 Μάθημα 16ο Οι χρόνοι του ρήματος Οι χρόνοι του ρήματος χωρίζονται κατά δύο τρόπους.

(αντί:Αύριο θα φύγω.χ. δ΄αντί για παρακείμενο.χ.) Β΄ Ο παρακείμενος Ο παρακείμενος φανερώνει ότι αυτό που σημαίνει το ρήμα έχει γίνει μεν στο παρελθόν. παροιμία κ. σε κοροιδεύει. Π. β΄με επανάληψη ή με διακοπές. (ενν.χ. εξακολουθούν να είναι παγωμένα. Τότε ονομάζεται γνωμικός ενεστώτας. .χ. κάνω πως κοιτάζω αντίπερα για να μην τον μιλήσω.χ. Στα σκοτεινά την έλουζε. χ. εξακολουθεί όμως να υπάρχει αποτελειωμένο ή αλλιώς συντελεσμένο στο παρόν. δίνοντας παραστατικότητα στην αφήγηση. Στέκομαι και κοιτάζω αμίλητος. ότι τα νερά πάγωσαν και τώρα. Όταν τον συνάντησα.χ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 24 εξακολουθητικός χρόνος.) β΄αντί για αόριστο και δίνει μια ζωντάνια στην αφήγηση.χ. Π. Π. Α. Θα πάμε εκδρομή. Π. για να δηλώσει ότι το αποτέλεσμα της ενέργειας του ρήματος εξακολουθεί να υπάρχει. Π. στο παρόν δηλαδή.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Π.χ. Τα αποδημητικά πουλιά έρχονται την άνοιξη. Π. αυτή η εξακολούθηση του ενεστώτα μπορεί να παρουσιάζεται: α΄με συνέχεια και χωρίς διακοπή. γ΄ως γνωμικό ή κάτι με γενικό κύρος. έρχεσαι κι εσύ. βούληση (π. Τότε λέγεται ιστορικός ή δραματικός ενεστώτας. Το νερό από τη βρύση έχει παγώσει.) ή απόπειρα (π.). Π. Ένας κούκος δε φέρνει την άνοιξη.) Σημείωση: Η οριστική του ενεστώτα μπορεί ακόμη να φανερώνει έναρξη (π. γ΄αντί για παρατατικό. Μην τον πιστεύεις. Έλα περνάει η ώρα. Συμπέρασμα: Ο παρακείμενος ανήκει στους παροντικούς χρόνους και είναι συντελεσμένος χρόνος. (αντί: έχω σταθεί και εξακολουθώ να είμαι όρθιος.α. Αύριο φέυγω. στ΄άφεγγα τη χτενίζει. Η θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζει.χ. Ο ενεστώτας χρησιμοποιείται ακόμη α΄αντί για μέλλοντα και δηλώνει κάτι που θα γίνει οπωσδήποτε.χ. που γράφονται αυτές οι γραμμές ή κάποιος το λέει προφορικά.

Προχώρα εσύ κι εγώ έφτασα. Γ΄ Ο υπερσυντέλικος.χ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 25 Μάθημα 18ο Οι παρελθοντικοί χρόνοι Α΄ Ο παρατατικός Ο παρατατικός φανερώνει πως εκείνο που δηλώνει το ρήμα γινόταν στο παρελθόν εξακολουθητικά. Ο αόριστος χρησιμοποιείται ακόμα 1. Η εξακολούθηση αυτή μπορεί να παρουσιάζεται με συνέχεια.) ή με επανάληψη και με διακοπές (π.) γι' αυτό και ανήκει στους συνοπτικούς χρόνους. Αντί για μέλλοντα: τότε φανερώνει κάτι που είναι τόσο βέβαιο ώστε να παρουσιάζεται από τον ομιλητή σαν να έγινε κιόλας. Α.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Έτσι ο παρατατικός μπορεί να φανερώνει έναρξη (π.χ.χ. Χτυπούσα τόση ώρα. Όλη μου τη ζωή την έζησα στην Ελλάδα. Π.χ.τι είναι ο ενεστώτας για το παρόν είναι ο παρατατικός για το παρελθόν. δηλαδή χωρίς διακοπή (π. . Όλο το βράδυ ονειρευόμουν πως ταξίδευα. Αντί για ενεστώτα: τότε φανερώνει κάτι που συνήθως συμβαίνει και ονομάζεται γνωμικός αόριστος και παρατηρείται κυρίως σε γνωμικά και παροιμίες.) ή λίγο (π.χ.).χ. 2.) Β΄ Ο αόριστος Ο αόριστος φανερώνει πως αυτό που σημαίνει το ρήμα έγινε στο παρελθόν και παρουσιάζεται συνοπτικά σαν σε μια στιγμή. είναι δηλαδή εξακολουθητικός χρόνος. Η αλεπού κούνησε απότομα την ουρά της κι εξαφανίστηκε στο μισοσκόταδο. Κάθε πρωί ξυπνούσε στις 6. Σημείωση: Ό. Π. Σαν ποιο χωράφι σπάρθηκε και δε θα το θερίσουν. βούληση (π. Σαραντα πέντε μάστοροι κι εξήντα μαθητάδες γεφύρι εθεμέλιωναν στης Άρτας το ποτάμι.00 για τη δουλειά του.) ή απόπειρα (π. Νύχτωνε όταν πια φτάσαμε κατάκοποι στο σπίτι.χ. αδιάφορο αν κράτησε πολύ (π.).χ. Γιατί δε μου άνοιγες.χ.

υπερσυντέλικος: ... σαν φτάσαμε στην κορφή του βουνού... Ο ήλιος είχε ανατείλει..... Α. Π.. αόριστος:. .. Άσκηση: Να γράψεις από μια πρόταση με ρήμα σε χρόνο παρελθοντικό που να έχουν τις πιο κάτω σημασίες: παρατατικός που να φανερώνει έναρξη: .. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 26 Ο υπερσυντέλικος φανερώνει πως εκείνο που δηλώνει το ρήμα ήταν τελειωμένο πριν από μια χρονική στιγμή του παρελθόντος. γνωμικός αόριστος: .χ..ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. αόριστος αντί για μέλλοντα: ..

Θα μείνεις εδώ. είτε όχι (π.). δε θα το κουνήσεις ρούπι. Θα έχω τελειώσει τα μαθηματά μου όταν θα έρθεις. είτε με διακοπές (π.) .χ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 27 Μάθημα 19ο Οι μελλοντικοί χρόνοι Α΄ Ο στιγμιαίος μέλλοντας Ο στιγμιαίος ή συνοπτικός μέλλοντας φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα θα γίνει στο μέλλον και παρουσιάζεται συνοπτικά. Θα έρχομαι κάθε πρωί στις οκτώ και θα φεύγω κάθε απόγευμα στις τέσσερις. είτε κρατήσει λίγο (π.).χ.) Μερικές φορές ο στιγμιαίος μέλλοντας φανερώνει και έντονη προσταγή. Β΄ Ο εξακολουθητικός μέλλοντας Ο εξακολουθητικός μέλλοντας φανερώνει κάτι που θα γίνεται στο μέλλον. Όλη μου την υπόλοιπη ζωή θα δουλέψω σκληρά για να αποληρώσω τα δάνεια των γονέων μου. Α.). Θα έχω κεράσει εγώ τον καφέ.χ.χ.) Γ΄ Ο συντελεσμένος μέλλοντας Ο συντελεσμένος μέλλοντας φανερώνει πως εκείνο που σημαίνει το ρήμα θα γίνει πριν από μια στιγμή του μέλλοντος είτε δηλώνεται αυτή (π. Π. Ο Γιώργος υποσχέθηκε στους γονείς του πως πάντα θα διαβάζει τα μαθήματά του.χ.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.χ. είτε χωρίς διακοπές (π. Αύριο στις εννιά το πρωί θα συναντήσω το γιατρό μου. είτε πολύ (π.χ.

χ. Σχηματίζεται με τα επιφωνήματα άμποτε.χ. Άλλες φορές η οριστική φανερώνει: 1. Το πιθανό (πιθανολογική οριστική). να πηγαίνεις ή πήγαινε. 3. Το δυνατό (δυνητική οριστική). 2. Και η οριστική του παρατατικού χρησιμοποιείται μερικές φορές αντί για προστακτική συνοδευόμενη με το μόριο να.) 3. Γιώργο! Να πήγαινες μια στιγμή να αγοράσεις μια εφημερίδα.χ. Σημείωσεις: 1. μακάρι να. Π.χ. Άσκηση: Να κατατάξεις τα υπογραμμισμένα ρήματα του κειμένου σε κατηγορίες ανάλογα με τη σημασία της οριστικής: Πίνεις έναν καφέ κι έρχομαι αμέσως.χ. Διαβάζω την εφημερίδα μου. Σηκώνεις σε παρακαλώ το τηλέφωνο.χ. Θα έκανα ότι είναι δυνατό για να πετύχω στις εξετάσεις. Παράκληση. Η οριστική του παρατατικού μαζί με το μόριο θα χρησιμοποιείται συχνά αντί της οριστικής του ενεστώτα. 2. . (σε παρακαλώ δηλ. Η οριστική του ενεστώτα χρησιμοποιείται συχνά αντί για προστακτική. Σχηματίζεται με το μόριο θα και την οριστική οποιουδήποτε χρόνου. Π. Α. είθε και οριστική παρελθοντικού χρόνου. Αν τύχει και δεν έχω έρθει ακόμη στο ραντεβού μας. με περιμένεις λίγο. Θα ήθελα να σε γνωρίσω καλύτερα. ή Δεν μας ακολούθησε γιατί θα κουράστηκε. Π. Μάλλον δε θα μας ακολούθησε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 28 Μάθημα 20ο Οι εγκλίσεις και η χρήση τους Α΄ Η οριστική Η οριστική φανερώνει το πραγματικό και το βέβαιο.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Π. έτσι. (αντί σε συμβουλεύω). Φέρνεις ένα νερό σε παρακαλώ. Π. Εντάξει. Η δυνητική οριστική σχηματίζεται με το μόριο θα και την οριστική του παρατατικού ή του υπερσυντέλικου. Δε βλέπω το Γιώργο. Μακάρι να σ' είχα γνωρίσει νωρίτερα. Θα παίζει στην αυλή. Π. Πού είναι ο Γιώργος. Θα σε συμβούλευα να προσέχεις από δω και πέρα περισσότερο τις παρέες σου.χ.χ. γαι λόγους ευγενείας ή λεπτότητας. 4. Αυτή η οριστική ονομάζεται απλή. Π. Π. Ευχή (ευχετική οριστική).

Και να έλθεις και να μην έλθεις το ίδιο μου κάνει. Να την πάρω στο τηλέφωνο ή μήπως όχι. Το επιθυμητό. Το ενδεχόμενο. πραγματικό δυνατό παράκληση πιθανό αντί προστακτικής Μάθημα 21ο Οι εγκλίσεις και η χρήση τους (2ο μέρος) Α΄ Η υποτακτική Η υποτακτική μπορεί να φανερώνει: 1. Ας σταθούμε λίγο για να ξεκουραστούμε. Π.χ. Π. 8. Ευχή. Α.χ. Την προτροπή. Τότε έλα να με δεις κι εσύ. Την παραχώρηση. πριν. Β΄ Η προστακτική . που είναι η πιο κύρια χρήση της. δε μπορώ να σ' ακολουθήσω. Π. 9. 6. Η υποτακτική συντάσσεται με τα μόρια να.χ. Προσταγή ή απαγόρευση. Π. άμα. σαν. να.χ. Ας έλθεις κι εσύ μαζί μας.χ. μόλις.χ. Το πιθανό. 3. Μη σε ξαναδώ μπροστά μου. Π. θα περάσω απ' το σπίτι σου σήμερα. Π. Απορία.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. (ή μπορείς να με δεις) 7. μήπως. προτού. όταν.χ. Το δυνατό.χ. Π. πριν να. Π. 2. Ας πας στην ευχή του Θεού. ας και τους συνδέσμους: αν. 5.χ. μη(ν). Π. Αν μπορέσω. 4. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 29 Τρέχεις πολύ γρήγορα. για να. Ας βγω πρώτα απ' το νασοκομείο και τα λέμε.

παιδί μου. να σε δω καλύτερα. στην ευχή του Θεού. Όμως. Παναγιά μου. Π. Π. Έλα κοντά μου. Άσκηση: Σχημάτισε προτάσεις με το ρήμα στην προστακτική που να φανερώνουν: α΄ προτροπή:. ανάλογα με το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται μπορεί να σημαίνει: Προτροπή. Παράκληση.χ.χ..ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. γ΄ παράκληση: . Α. Ανοίξτε γρήγορα την πόρτα. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 30 Η προσταγή συνήθως είναι η κύρια σημασία της προστακτικής.. Συγχώρεσέ με. Πήγαινε. Π.. Μη φωνάζετε δυνατά. Π.χ. β΄ απαγόρευση:. δ΄ ευχή: . Π... Απαγόρευση. λέγε.. Λέγε.χ.χ. πείστηκε ο δάσκαλος και τους πήγε εκδρομή.χ. Έντονη ενέργεια.. Π.. . Ευχή.

. . (ενν) =αυτός. Π. παρακείμενος. =κρατώντας. φωνή – Ενεστ. Ήταν πολύ λυπημένος από το χαμό του πατέρα του.... (Ενεργ. Β΄) Σαν ρήμα έχει διάθεση και χρόνους και μπορεί ακόμα να παίρνει υποκείμενο. Π. Άσκηση: Να αναγνωρίσεις τη φωνή και το χρόνο των μετοχών των φράσεων. κρατώντας στα χέρια του τη σημαία. Ο Παρακείμενος στην παθητική φωνή.χ. Πήρε το δώρο με τρεμάμενα χέρια. Π. .) Η μετοχή χρησιμοποιείται: Α΄) αντί για επίρρημα και τότε λέγεται επιρρηματική μετοχή..χ. υποκ..Έτσι: α΄) Σαν επίθετο έχει αριθμό και πτώση (εκτός των μετοχών σε -οντας). Τα κόκκινα σταφύλια ήταν αραδιασμένα στον πάγκο. Πέρασε τη ζωή του εργαζόμενος σκληρά. (Παθ. στα χέρια του =εμπρ. Η κουρασμένη εργάτρια. Στενοχωρημένος καθώς ήταν δεν κατάλαβε τι του είπα. Π. Η μετοχή ονομάστηκε έτσι επειδή μετέχει σε δυο μέρη του λόγου: στο ρήμα και στο επίθετο. . αντικείμενο ή και προσδιορισμό... Α.χ. Β΄) αντί για επίθετο και λέγεται επιθετική μετοχή. ..” πλυμένο: παθητική φωνή. αντικ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 31 Μάθημα 22ο Η μετοχή α΄ Μετοχή έχουν: 1. Είμαι πολύ στενοχωρημένος. Π. Πέρασε τη ζωή του ταξιδεύοντας.. επιθετική μετοχή. =τη σημαία.. . Πλησιάζοντας στο σπίτι.) 2..χ. . Ο εργαζόμενος νέος. καθώς και το αν είναι επιρρηματικές ή επιθετικές: “Το πλυμένο πουκάμισο. Ο Ενεστώτας στην ενεργητική φωνή και σπάνια στην παθητική. (μτχ. Πίναμε απ' το τρεχούμενο νερό.χ. φωνή) Πήρε τη φωτογραφία με τρεμάμενα χέρια. Πάτησε πρώτος στο κάστρο.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. προσδ. .

αν άφηνε) Υποθετική μετοχή.. γ.. ενώ το ξημερώνοντας.Έτσι ανάλογα με τη σημασία της αναλύεται σε αντίστοιχη πρόταση. (δηλ. εμείς.αρχίσαμε τις προετοιμασίες για το ψήσιμο του αρνιού. Αφήνοντας το όπλο στη σκηνή δε θα μπορούσε να αντιδράσει. με τρέξιμο) Εδώ ονομάζεται τροπική μετοχή. Έφτασε τρέχοντας.(δηλ. Α.. . (δηλ. Παραδείγματα για κάθε περίπτωση: α. υπόθεση ή εναντίωση..ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. αν και το πολιορκούσαν) Εναντιωματική μετοχή.. Όταν η μετοχή έχει το ίδιο υποκείμενο με το ρήμα λέγεται συνημμένη. Π. τίποτα δεν πέτυχαν... δ. (Εδώ στο ρήμα πήραμε εννοείται το υποκ. β. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 32 Μάθημα 23ο Οι μετοχές β΄ (συνέχεια) Η ενεργητική μετοχή σε –οντας (ή -ώντας) Η ενεργητική μετοχή σε –οντας ή –ώντας είναι πάντα επιρρηματική... γ΄ αντέχοντας . Ξημερώνοντας Πρωτοχρονιά πήραμε διαταγή να προχωρήσουμε... επειδή δεν άντεχαν) Αιτιολογική μετοχή.χ.τοτε λέγεται απόλυτη.. αιτία.. (δηλ. όταν ξημέρωσε) Εδώ η μετοχή ονομάζεται χρονική.. Σημαίνει κυρίως τρόπο και σπανιότερα χρόνο.) Άσκηση: Να βρεις από τα 5 προηγούμενα παραδείγματα των προτάσεων (α΄-ε΄) ποιες μετοχές είναι συνημμένες και ποιες απόλυτες... Ξημερώνοντας η μέρα του Πάσχα. Οι Έλληνες μην αντέχοντας τη σκλαβιά ξεσηκώθηκαν. Άρα η μετοχή είναι απόλυτη. Σαράντα μέρες πολιορκώντας το κάστρο.. α΄ τρέχοντας – συνημμένη β΄ ξημερώνοντας .. δεν έχει υποκείμενο γιατί βγαίνει από απρόσωπο ρήμα. (δηλ. πράγμα που συμβαίνει τις πιο πολλές φορές. Όταν όμως έχει δικό της υποκείμενο. ε.

. .χ. Α.. Η ανταριασμένη θάλασσα σκέπασε το κουφάρι του βυθισμένου πλοίου. Π. 1. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις οι μετοχές λέγονται επιθετικές (εκτός από το παράδειγμα 4. Μάθημα 24ο Οι μετοχές (συνέχεια) γ΄ Η παθητική μετοχή Παρακειμένου Οι μετοχές του παθητικού παρακειμένου μπορεί να είναι συντακτικά: 1. Μπορεί να έχει θέση ουσιαστικού: Αλίμονο στους νικημένους..) Σημείωση: Παθητική μετοχή σχηματίζουν και ρήματα ενεργητικής φωνής που δεν έχουν άλλους τύπους της παθητικής.α. Ακουμπώ – ακουμπισμένος.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.. Δεν σκεφτόμασταν τους πεθαμένους. 4.. κ. μουδιάζω – μουδιασμένος. Οι μετοχές αυτές συνήθως παρουσιάζουν κάποια φυσική ή ψυχική κατάσταση του υποκειμένου τους. 2. Π. Άσκηση: Να βρεις και να αναγνωρίσεις συντακτικά τις μετοχές του κειμένου: Η θάλασσα ήταν ανταριασμένη. παρά μόνο αν θα 'μασταν κι εμείς το άλλο πρωί χαμένοι. Κατηγορηματικός προσδιορισμός: Στάθηκε μπροστά του με τα μάτια χαμηλωμένα. Επιθετικός προσδιορισμός.. Το κύμα ανταριασμένο.. ε΄ πολιορκώντας ..χ. 3.. Φύσηξε ο παγωμένος βοριάς.. θυμώνω .. σκάω – σκασμένος. Κατηγορούμενο: Ο κυρ-Νίκος ήταν μεθυσμένος.θυμωμένος. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 33 δ΄ αφήνοντας . εμπόδιζε το απεγνωσμένο κολύμπι μας.

7. Όλοι ήταν χαρούμενοι. 5. 1. 3. Μερικές από τις μετοχές αυτής της κατηγορίας έχουν γίνει ουσιαστικά. 1. τα πλεούμενα (πλοία). 3.α. 2.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. 4. .χ.χ. Σαν κατηγορούμενο: Π. Άσκηση: σχημάτισε από μία πρόταση με τη μετοχή εργαζόμενος που να καλύπτει κάθε μία από τις τρεις περιπτώσεις (επιθετικός προσδιορισμός. τρεμάμενα τα πόδια. ο εμπορευόμενος (έμπορος). Π.χ. Σαν επιθετικοί προσδιορισμοί: Π. 6. Σαν κατηγορηματικοί προσδιορισμοί: Π. 3. Άσπρα μαλλιά. τα μελλούμενα (αυτά που πρόκειται να γίνουν). κ. Μάθημα 25ο Οι μετοχές (συνέχεια) δ΄ Η μετοχή του παθητικού Ενεστώτα Αυτές τελειώνουν σε -ούμενος. κατηγορηματικός προσδιορισμός και κατηγορούμενο). τα πετούμενα (πούλια). ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 34 2. Α. -όμενος ή –άμενος και χρησιμοποιούνται όπως και οι άλλες παθητικές μετοχές (του Παρακειμένου). 2.χ. Το αποφάσισε ο σύλλογος συνεργαζομένων σωματείων.

ψηλός τοίχος κ. ποσό (λίγος κόσμος).ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. θέση/τόπο (ανατολικό δωμάτιο). π..χ ασημένιο πιατο). μέγεθος. . Οι επιθετικοί φανερώνουν 1. Αγόρασα ένα μεταλλικό βάζο.).χ Το δωμάτιο (Υ) είναι (Συνδ. Άσκηση: Σχημάτισε 8 προτάσεις με επιθετικους προσδιορισμούς με επίθετα που να φανερώνουν ύλη. 8.π. χρώμα (κόκκινα τριάνταφυλλα)... . ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 35 Μάθημα 26ο Τα επίθετα και οι προσδιορισμοί τους Τα επίθετα στο συντακτικό τα ονομάζουμε επιθετικούς προσδιορισμους. ύλη (π. 6.. ποσό και κατάσταση. 1. θέση.. χρώμα. όταν είναι δίπλα σε ουσιαστικό και το χαρακτηρίζουν (π. 4. καλός καιρός).. Κατηγορηματικός προσδιορισμός έχουμε όταν παραλείπεται το συνδετικό ρήμα και το επίθετο ακολουθεί το ουσιαστικό. σχήμα (τετράγωνο τραπέζι). μέγεθος (ψηλός τοίχος). κατάσταση (άγριο ζωο. Πχ. χρόνο (αυριανή μέρα). Ο αδελφός σου. σχήμα. Ο αδελφός (Υ) σου γίνεται (Συνδ..λ. χρόνο. 5. 7. Όταν τα επίθετα προσδιορίζουν ουσιαστικα στην πρόταση χωρίς να είναι δίπλα τους και συνδέονται με ρήμα (συνδετικό). .Ρήμα) ενοχλητικός (Κ). (ύλη) 2.. τότε τα επίθετα αυτά είναι κατηγορούμενα.Ρήμα) φωτεινό (Κ).. 2. ενοχλητικός όπως πάντα. Α. δεν καταλαβαίνει από συμβουλές. Σημ..χ ξύλινο τραπέζι. 3.

). Το τετράδιό τους. Π.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. .χ. είτε ως αδύνατους τύπους (με. Π. κ. Τις χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να τονίσουμε σε ποιον ανήκει κάτι. κ. εσένα. Αυτό το ποδήλατο είναι δικό μου.α. Άλλοτε θέση κατηγορουμένου. Παίρνουν τόνο όταν προηγούνται το ρημάτων και για να μην συγχέονται με τις κτητικές αντωνυμίες που βρίσκονται στην ίδια πρόταση. Θέλω να ρωτήσω εσένα για κάτι. μας. Π. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 36 Μάθημα 27ο Οι αντωνυμίες Α΄ Γενικά (προσωπικές . Οι αδύνατοι τύποι είναι πιο συχνοί στο λόγο και είναι άτονοι συνήθως. τους. κ. δικό σας.μ. Τέλος συχνά συναντάμε αντωνυμίες ως επιθετικούς προσδιορισμούς.χ.) Σ' αυτή την περίπτωση η κτητική αντωνυμία χαρακτηρίζεται συντακτικά γενική κτητική.). Άλλοτε θέση αντικειμένου.χ. Άλλοτε έχουν θέση υποκειμένου.00 μ. Ποιος είσαι. Αυτή πήρε το βιβλίο κι όχι εγώ. δική μας.). δική μας.αυτοπαθείς) Οι αντωνυμίες. Π. σε.χ. του.α. σας. β΄Αυτές που σχηματίζονται μόνο από τη γενική των αδυνάτων τύπων της προσωπικής αντωνυμίας (μου. Π. Η μαμά μου μού έδωσε δύο ευρώ. Α. Τους δυνατούς τύπους τους χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να τονίσουμε κάτι ή να το αντιδιαστείλουμε με κάτι άλλο. Π. στο σχολείο. Οι κτητικές αντωνυμίες Οι κτητικές αντωνυμίες είναι δύο ειδών: α΄ Αυτές που σχηματίζονται με το επίθετο δικός και τον αδύνατο τύπο της προσωπικής αντωνυμίας στη γενική (δικός μου. όπως ξέρουμε ανήκουν στα κλιτά μέρη του λόγου και μπορούν να λειτουργούν μέσα στην πρόταση όπως τα ονόματα (ουσιαστικά ή επίθετα).χ. Μη μιλάς έτσι σε μένα.χ.χ. τους. Εσείς θα έλθετα στις 6. Γιατί έχεις τέτοια συμπεριφορά προς τους μεγάλους. Π. Π.κτητικές .α. Οι προσωπικές αντωνυμίες Τις προσωπικές αντωνυμίες τις συναντάμε είτε ως δυνατούς τύπους (εγώ. σου.χ.

(εμπρόθετος προσδιορισμός αναφοράς) Είσαι πάντα διαφημιστής του εαυτού σου.α. Π.χ. η αντωνυμία εσύ). Είμαι ο εαυτός μου. κ.) Έχει δημιουργήσει φήμη για τον εαυτό του.δεικτικές – ερωτηματικές Οι αλληλοπαθείς αντωνυμίες Οι αλληλοπαθείς αντωνυμίες. είναι εκφράσεις που χρησιμοποιούνται ως αντωνυμίες και φανερώνουν είτε αλληλοπάθεια είτε αμοιβαιότητα.) ή κατηγορουμένου (Π. (γενική αντικειμενική). ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 37 Οι αυτοπαθείς αντωνυμίες Οι αυτοπαθείς αντωνυμίες χρησιμοποιούνται σαν ουσιαστικά και παίρνουν τη θέση αντικειμένου ή ονοματικού προσδιορισμού. μεταξύ μας. Σημείωση.χ.χ. (αμοιβαιότητα) Χτυπούσε ο ένας τον άλλο. Π. Τέτοιες εκφράσεις είναι: ο ένας τον άλλο.χ. Α. να μου τα φέρεις η ίδια τα βιβλία (ενν. Πολύ σπάνια χρησιμοποιούμε το πρώτο πρόσωπο της αυτοπαθούς αντωνυμίας και τότε παίρνει τη θέση υποκειμένου (Π. ο ένας του άλλου.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Όμως μερικές . Ο Νίκος κάνει μόνος του μαθήματα Αγγλικών. δεν έχω κανέναν στον κόσμο. (αντικ. Ο εαυτός μου με σταμάτησε και δεν του απάντησα. Ο Βασίλης διδάσκει ο ίδιος Μαθηματικά. Μαρία.) Μάθημα 28ο Οι αντωνυμίες Β΄ Αλληλοπαθείς – οριστικές. Π. Εσύ κοιτάζεις μόνο τον εαυτό σου. (αλληλοπάθεια) Οι οριστικές αντωνυμίες Οι οριστικές αντωνυμίες χρησιμοποιούνται κυρίως ως κατηγορηματικοί προσδιορισμοί σε έναρθρα ουσιαστικά και προσωπικές αντωνυμίες που είτε φαίνονται στο λόγο είτε εννοούνται.χ. Αγαπούσε ο ένας τον άλλον σαν αδέλφια. που δεν αναφέρονται στη γραμματική.

Εδώ η δεικτική αντωνυμία είναι μόνη της και επέχει θέση ουσιαστικού. που όλοι τον θυμούνται. εκείνος.χ. Αυτόν τον κύριο τον γνωρίζεις. 2. ή βρίσκονται μεταξύ άρθρου και ουσιαστικού. Α. Ο ίδιος δάσκαλος μας κάνει μάθημα και φέτος.χ. όταν η οριστική αντωνυμία μεσολαβεί του άρθρου και του ουσιαστικού. κι αυτές είναι: αυτός. μόνες τους. (αυτόν = θέση επίθετου) Αυτή είναι η αδελφή μου. Αυτές είναι: τέτοιος και τόσος. Αυτός ο κύριος πρόσφερε τόση βοήθεια στους φτωχούς. Σ' αυτές που χρησιμοποιούνται μόνο ως επίθετα και συνοδεύουν άναρθρα ουσιαστικά. Π. τότε έχει τη θέση επιθετικού προσδιορισμού. τούτος. Π. και ως επίθετα μπροστά από έναρθα ουσιαστικά. Ο τόσος καφές βλάπτει.χ. . Π.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 38 φορές. Οι δεικτικές αντωνυμίες Οι δεικτικές αντωνυμίες χωρίζονται συντακτικά σε δύο ομάδες: 1. Σ' αυτές που χρησιμοποιούνται ως ουσιαστικά. Ο μόνος γιατρός της περιοχής αρρώστησε.

κ. Η λέξη ένας μπορεί να είναι αόριστο άρθρο ή αριθμητικό επίθετο. Α.) και η αντωνυμία τι άλλοτε ως επίθετο (π. (ως επίθετο) Σημειώσεις: 1.χ. Μάλιστα αυτή την αντωνυμία τη χρησιμοποιούμε σχετικά σπάνια και μόνο για να . Έχει κι ο Γιώργος κάποια περιουσία. τίποτε).). (κάποια= όχι μεγάλη αλλά ούτε και μικρή). Π. Δεν είδα κανένα στρατιώτη.χ. Ποιος μίλησε. Οι αναφορικές αντωνυμίες Οι αναφορικές αντωνυμίες εισάγουν αναφορικές προτάσεις ή προσδιορίζουν τους όρους τους (ως υποκείμενο. καθετί). Η αντωνυμία κάποιος μπορεί να έχει και διαφορετική σημασία. Είδα κάτι στρατιώτες. αντικείμενο ή προσδιορισμός). Πόσα χρήματα θέλεις. Οι αντωνυμίες ένας.χ. 2. Μερικοί ήρθαν στη γιορτή χωρίς δώρο.) και άλλοτε ως επίρρημα (Τι έφυγες και δεν περίμενες. Ο πληθυντικός τους σχηματίζεται από άλλες αντωνυμίες (κάποιοι. Οι αόριστες αντωνυμίες Από τις αόριστες αντωνυμίες μερικές χρησιμοποιούνται μόνο ως ουσιαστικά (καθένας. κάθε. Οι υπόλοιπες αόριστες αντωνυμίες χρησιμοποιούνται και ως ουσιαστικά και ως επίθετα. Π. ως επίθετο) άλλες μόνο ως επίθετο. καμπόσος).αόριστες Οι ερωτηματικές αντωνυμίες Από τις ερωτηματικές αντωνυμίες άλλη χρησιμοποιείται ως ουσιαστικό ή επίθετο. Καθένας κάνει ό.χ. Τι λογής χρώμα πήρες. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 39 Μάθημα 29ο Οι αντωνυμίες Γ΄ Ερωτηματικές . όπως η αντωνυμία ποιος (π.α. Π. εκτός από την αντωνυμία ο οποίος που χρησιμοποιείται μόνο ως ουσιαστικό. Κάθε Κυριακή πηγαίνω στην εκκλησία. Π. Κάθε μαθητής είχε και τη δική του γόμα.χ.τι θέλει. Μερικοί μαθητές ήταν αδιάβαστοι. (ως ουσιαστικό). (ως ουσιαστικό) Ποιος άνθρωπος δεν λυπήθηκε στη ζωή αυτή.αναφορικές . Μια Κυριακή πήγα εκδρομή.χ. καθένας και κανένας έχουν μόνο ενικό αριθμό.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. κάτι.χ. 3.χ. π. Μερικές χρησιμοποιούνται ως επίθετα (κάθε. Όλες οι αναφορικές αντωνυμίες χρησιμοποιούνται είτε ως επίθετα είτε ως ουσιαστικά. όπως η αντωνυμία πόσος (π.

προσδιορισμός τρόπου 8. Παιδιά καθίστε πλάι πλάι. Ήρθε η Μαρία γελώντας. ό. Ο Κώστας βαδίζει βιαστικά.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Σε άλλες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε την άκλιτη αντωνυμία που. Αιτιατική του χρόνου 6. προσδιορισμός τρόπου 7. Επιρ. Γενική της αιτίας 10. Επιρ. Μάζεψα χρήματα για αγορές. Επιρ. Επιρ. Α. προσδιορισμός τρόπου 3. Ο παππούς προχωρούσε τοίχο τοίχο. Ο δρόμος περνάει μπροστά από τη θάλασσα.γενικά Παραδείγματα με επιρρηματικούς προσδιορισμούς: 1.τι και όσος μαζί με το -δήποτε γίνονται αοριστολογικές. Στο τεστ έγραψα πολύ καλά. Επιρ. προσδιορισμός τρόπου 4. Επιρ. Επιρ. προσδιορισμός τόπου 5. Ο πατέρας κοιμάται το μεσημέρι. προσδιορισμός σκοπού . προσδιορισμός ποσού 9. Μάθημα 30ο Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί . Ο Καραγκιόζης πεθαίνει της πείνας. Ήρθε η θεία απ’ το Σικάγο. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 40 κάνουμε σαφέστερη τη φράση μας. Σημείωση: Οι αντωνυμίες όποιος. Επιρ. προσδιορισμός τόπου 2.

Σκάω της δίψας.. ......α. Ο Μάριος είναι άσος στο τένις. χρόνου (5).... λέγονται γενικά επιρρηματικοί προσδιορισμοί. Περάσαμε πολύ ωραία. αιτίας (9). ποσού (8). Επιρ.4).. αναφοράς (12).ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. ...7. με επιρρηματικές προτάσεις. βεβαίωσης (11). πτώσεις με άρθρα.. κ. τρόπου (2.3. Φύγαμε από το Βόλο με πλοίο..” βέβαια: επιρρηματικός προσδιορισμός βεβαίωσης.. προσδιορισμός βεβαίωσης 12. άρνησης.. Συνήθως πάμε εκδρομή το Πάσχα. Για το λόγο αυτό οι προσδιορισμοί αυτοί που παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία στη μορφή τους.. θα σου τηλεφωνήσω.α Άσκηση: Να βρεις και να αναγνωρίσεις συντακτικά τους προσδιορισμούς: “Και βέβαια θα έρθω μαζί σου. Έχω μαζέψει πολλά χρήματα για την αγορά ποδηλάτου. αποτελέσματος. Ο Βασίλης είναι άσος στο ποδόσφαιρο. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 41 11. Α....6)... Ναι. . με επίθετο ή μετοχή) και β΄) περιφραστικά: με εμπρόθετους προσδιορισμούς.. Οι προσδιορισμοί αυτοί μπορεί να είναι: τόπου (1. κ. . . εναντίωσης. προσδιορισμός της αναφοράς Οι προσδιορισμοί που υπογραμμίσαμε δείχνουν μια βασική ιδιότητα που αποδίδεται στο ρήμα ή στο ουσιαστικό (συνήθως) και που χρειάζεται για να συμπληρωθεί η έννοια του και να γίνει πιο συγκεκριμένη.. . Επιρ. . σκοπού (10). Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί μπορεί να παρουσιάζονται α΄ μονολεκτικά (με επίρρημα ή ουσιαστικό σε αιτιατική ή γενική. ..

Ε΄ προς: π. Με αναφορικές προτάσεις που φανερώνουν τόπο.χ Πάω κατά την πλατεία. Στ΄ σε: π. 2.Σε όλες αυτούς τους προσδιορίσμούς. Ο τόπος εκφράζεται: 1. Π. τους ονομάζουμε εμπρόθετους προσδιορισμούς του τόπου.χ. Σημείωση 1: Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του τόπου φανερώνουν ακόμα την προέλευση (Ξεκίνησα από τη Λάρισα. ή την κατεύθυνση (Πηγαίνω προς την Αθήνα.). Π.).χ. Α.χ. όταν κάνουμε συντακτική αναγνώριση. Με τοπικά επιρρήματα ή επιρρηματικές εκφράσεις του τόπου. . β΄ Επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου Ο χρόνος εκφράζεται: 1. Από κοντά ο Βόλος φάνηκε ωραιότερος. Με εμπρόθετους προσδιορισμούς χρησιμοποιώντας τις προθέσεις: Α΄ από: π. Β΄ ίσαμε: π.). ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 42 Μάθημα 31ο Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί 1 α΄ Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του τόπου Για να δείξουμε που βρίσκεται αυτό για το οποίο γίνεται λόγος χρησιμοποιούμε λέξεις που φανερώνουν τόπο που λέγονται τοπικοί προσδιορισμοί. Με χρονικά επιρρήματα ή επιρρηματικές εκφράσεις που φανερώνουν χρόνο.θα σε βρω. Π.χ Μην πας προς τα εκεί. Με πτωτικούς προσδιορισμούς συνήθως σε αιτιατική και πιο σπάνια σε γενική.χ Πάω μέχρι την πλατεία. 3. Πηγαίνω στο σπίτι μου.10 Μαρτίου 2009.χ Ξεκίνησα από τη Λάρισα. Σημείωση 2. Ψάχνω όπου θέλεις. Όπου και να πας. Π. Ύστερα από μια ώρα ο αγώνας τελείωσε.χ Προχώρησα σε άλλο δωμάτιο. Εγώ μένω εδώ.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. 4.χ. Αθήνα .χ Προχώρησα ως το τέλος του διαδρόμου.χ Προχωρήσουν ίσαμε το σπίτι τους. Γ΄ κατά : π. τη στάση (Μένω στο Βόλο. Πάω σπίτι. Δ΄ μέχρι: π. Π. Ζ΄ ως: π.χ. Τα παιδιά έτρεχαν στην αυλή. Είδα τότε το φίλο μου.

Μάθημα 32ο Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί 2 γ΄ Επιρρηματικοί προσδιορισμοί του τρόπου Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί εκφέρονται με έξι τρόπους: α΄ με τροπικά επιρρήματα. Με εμπρόθετους προσδιορισμούς Π.χ.χ. Νέος = επιρρηματικό κατηγορούμενο του χρόνου. Με πτωτικούς προσδιορισμούς (Αιτιατική-Γενική) Π.χ.χ. Τον έπιασε με προδοσία. Με χρονικές προτάσεις Π. 6. γ΄ Με πτωτικούς προσδιορισμούς (σε αιτιατική ή γενική) Π. Φασούλι. Α. Ακούγοντας τα λόγια του. Με χρονικές μετοχές Π. Π. Σ’ ένα χρόνο θα πάω στο Γυμνάσιο. 5. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 43 2. Ο Γιώργος παντρεύτηκε νέος.χ. Με επιρρηματικό κατηγορούμενο Π.το φασούλι γεμίζει το σακούλι.χ. Όταν ξύπνησε. Π. β΄ με εμπρόθετους προσδιορισμούς. Περπατούσε βιαστικά. 4. .χ.έμειναν μ’ ανοιχτό το στόμα. 3. Το καλοκαίρι πάω διακοπές.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.χ. είδε την ανατολή του ήλιου.

μπορεί να φανερώνουν: α) Το όργανο ή το μέσο. 4.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.χ. Τράβηξε μια γραμμή με την κιμωλία. Σου το είπα ίσαμε πέντε φορές.). Μελέτησε πολύ. Σημείωση: Άλλοι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του τρόπου. Π.) . γ) Παρομοίωση. 3. Με πτωτικό προσδιορισμό (αιτιατική του ποσού). Με εμπρόθετους προσδιορισμούς (του ποσού). Είμαι κατά είκοσι κιλά βαρύτερός του.χ. Απέχει τρία χιλιόμετρα. Στ΄ Με επιρρηματικό κατηγορούμενο. Έλαμψε σαν ήλιος το πρόσωπό του. Π. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 44 δ΄ Με μετοχές που δείχνουν τρόπο (τροπικές μετοχές) Π.χ. Ο Γιώργος έφτασε με τους φίλους του. 2.χ. Ο Νίκος ψήλωσε μια πιθαμή.χ.χ. Απέχει τριάντα μέτρα. 1. Π. τώρα θα δεχθείς τις συνέπειες. Π. β) Τη συνοδεία. προσδιορισμοί του ποσού) Το ποσό εκφράζεται στο λόγο με 4 τρόπους. Με ποσοτικά επιρρήματα ή επιρρηματικές εκφράσεις του ποσού.χ.χ. δ΄ Ποσοτικοί προσδιορισμοί (επιρρ. Κοστίζει εκατό λίρες. Α. Το ταξίδι μου στοίχισε μια περιουσία. Όσο θέλεις μίλα Σημείωση: Οι ποσοτικοί προσδιορισμοί μπορούν ακόμη να φανερώνουν: Την αξία ή το μέτρο (π.χ.χ. Π. Π. Σφύριζε μανιασμένος ο βοριάς. Π. ε΄ Με αναφορικές προτάσεις που δείχνουν τρόπο. Με αναφορικές προτάσεις που φανερώνουν ποσό. Ο Γιώργος δουλεύοντας σκληρά βγάζει το ψωμί του. Όπως τα κανόνισες.χ.χ. ή τη διαφορά (π. Ήταν πάνω κάτω είκοσι χρονών. Προσπάθησε όσο μπορείς να με καταλάβεις. Δεν περίμενα τόσο απότομη αλλαγή του καιρού. Π. Π. Κοστίζει εκατόν πενήντα ευρώ.

στ΄ Οι προσδιορισμοί του σκοπού. Γιατί να πολεμήσουν. Π. Με εμπρόθετους προσδιορισμούς. Με αιτιολογικές μετοχές.(τι: αιτιατική της αιτίας) Πεθαίνω της πείνας. Τι με φοβάσαι.χ.(γενική του σκοπού) 4. 1. Δούλευε σκληρά γιατί ήθελε να συγκεντρώσει χρήματα.χ. Με το ερωτηματικό αιτιολογικό μόριο γιατί.χ. Θα το κάνω για χατήρι σου. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 45 Μάθημα 33ο Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί 3 ε΄ Οι προσδιορισμοί της αιτίας.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Με στόχο τα πλούτη. Θέλοντας να περάσει απαρατήρητη έμεινε σιωπηλή.χ. Θυσιάστηκα για την πατρίδα. Με εμπρόθετους προσδιορισμούς. 3.χ. (γιατί: προσδιορισμός της αιτίας) 2. που σας διέκοψα την ομιλία. Π. Π.χ. Π. (της πείνας: γενική αιτίας) 4. Με πτωτικούς προσδιορισμούς (αιτιατική ή γενική). Άνοιξε το παράθυρο να αεριστεί ο χώρος.χ. Με αιτιολογικές προτάσεις. 2. 5. Με επιρρηματικές εκφράσεις ή με το ερωτηματικό μόριο γιατί. Π. Πήγε κυνήγι. Η αιτία εκφράζεται συντακτικά με πέντε τρόπους. Α. (αιτιατική του σκοπού) Καλού κακού πάρε μαζί σου λίγα χρήματα. Οι καταστροφές εξαιτίας της πυρκαγιάς υπήρξαν ανυπολόγιστες. Ο σκοπός εκφράζεται συντακτικά με 4 τρόπους: 1. 3.χ. Χλώμιασε απ’ το φόβο του. πήγε στην ξενιτιά. Π. Γιατί είσαι στενοχωρημένος. Π. . Με πτωτικούς προσδιορισμούς (κυρίως με αιτιατική και σπάνια με γενική). Με τελικές προτάσεις (του σκοπού) Π. Με συγχωρείτε.

ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 46 Μάθημα 34ο Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί 4 ζ΄ Οι προσδιορισμοί του αποτελέσματος Το αποτέλεσμα συντακτικά εκφράζεται με: 1.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. σε. Οι γνώσεις του για τη Γεωγραφία είναι λίγες.χ. σε σχέση με.χ. 2.χ. Π. Πληρώνομαι με το μεροκάματο. . προς. αυτό μου είναι αδιάφορο. (ενν: σε τι φταίω. Το καράβι πλησίασε τόσο. Με εμπρόθετους προσδιορισμούς (του αποτελέσματος). Δανείζω χρήματα με 5 τα εκατό τόκο. Το ξύλο σκίστηκε σε δύο κομμάτια. χρησιμοποιώντας προθέσεις όπως: από. Δεν καταλάβαινε τίποτα από Ιστορία. 2. Με τις εκφράσεις: όσο για. Εγώ τι φταίω. ως προς. αναφορικά σε. Όσο για μένα. σχετικά με. Μου αρέσει τόσο η Εύβοια.) θ΄ Προσδιορισμοί της προϋπόθεσης. Σχετικά με τα οικονομικά δεν μας είπε τίποτε.χ. 1. Π. για. Η προϋπόθεση εκφράζεται με δύο τρόπους: 1. αναφορικά με. Η πίστη μετέτρεψε τους άλλους χωρικούς σε γενναίους μάρτυρες. που βλέπαμε τα πρόσωπα των επιβατών.με. Π. Π. Ποια είναι η γνώμη σου για το Γιώργο. Με εμπρόθετους προσδιορισμούς. Α. κατά. Σημ: Κάποιες φορές στους αναφορικούς προσδιορισμούς παραλείπεται το «σε». Με αποτελεσματικές προτάσεις Π. Με εμπρόθετους προσδιορισμούς (της προϋπόθεσης). ακολουθούμενες από Αιτιατική.χ. ώστε κάθε καλοκαίρι εκεί κάνω διακοπές. Π. η΄ Προσδιορισμοί της αναφοράς Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αναφοράς εκφέρονται με δύο τρόπους.χ.

ια΄ Οι προσδιορισμοί της βεβαίωσης.χ. Η εναντίωση εκφράζεται συντακτικά με 3 τρόπους: 1. Το έκανα παρά τη θέληση μου.λ. θα σε μαλώσει ο δάσκαλος. οπωσδήποτε.) . Σε υποστηρίζω παρ’ όλα αυτά. Με εναντιωματικές (παραχωρητικές) προτάσεις. 3. βεβαίως. πράγματι. Με μετοχή (εναντιωματική). της άρνησης. της πιθανότητας. Π. βεβαιότατα. Και στεναχωρημένος μπορείς και γελάς.χ.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. αν ήσουν κοντά μας. Με υποθετικές προτάσεις. του διωγμού. Π. Με εμπρόθετους προσδιορισμούς (της εναντίωσης) Π. Μάθημα 35ο Οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί 5 ι΄ Οι προσδιορισμοί της εναντίωσης (ή παραχώρησης). 3. αναμφίβολα. Με βεβαιωτικά επιρρήματα: (ναι. Π. Δε θα χανόμασταν. όντως.χ. γνώριζε την ελληνική Ιστορία. Αν δεν προσέχεις στο μάθημα. μάλιστα. Με μετοχή (εναντιωματική μετοχή). Αυτοί οι προσδιορισμοί εκφράζονται συντακτικά με τα αντίστοιχα επιρρήματα ή και άλλες λέξεις.π. σίγουρα. Και πεθαμένος σε κατηγορεί. τους δέχτηκα. αν και ήταν αγράμματος. αληθινά. Ο πατέρας της. 2. Π. Αν και ήμουν απασχολημένος. Α.χ.χ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 47 2. ακριβώς. κ.

σκοπός Για χάρη σου Πολέμησε το αγόρασα. τάχα. Έφυγε με βιασύνη Θα ξοδέψω μέχρι πέντε ευρώ. κ. Ήταν ψηλότερος μια παλάμη. - ποσό βεβαίωση άρνηση δισταγμόςπιθανότητα αιτία Χτυπούσε τα Σκάω της δόντια του δίψας. για την πατρίδα. Δουλεύοντας Όπως σκληρά είναι έστρωσες θα πετυχημένος. μην. Επιρρ. Σήμερα έχω διάβασμα. Δε σκαμπάζω γρι από Φυσική.προσδιοριφράσεις σμοί σμοί Έλα εδώ.α. Α μπα! Θε θα έλθω. Έφυγε βιαστικός. Α.) Με αρνητικά: (όχι. κατηγορούμενο Σκοτώθηκε νέος σε δυστύχημα. Όταν έχω διάβασμα δεν προλαβαίνω να παίξω. Ξόδεψε όσα θες. πιθανόν. ποτέ.α. κ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 48 Με διστακτικά ή πιθανολογικά: (ίσως. μπα. Όσο για μένα. πιθανώς. Η φωτιά Πήγε κυνήγι. Τράβηξα γραμμή για το σχολείο. Κρύφτηκε να μην τον δουν. προτάσεις Πάμε όπου θέλεις. κοιμηθείς. Επιρρ. δεν πιστεύω τα λόγια του. Είναι μάλλον στενοχωρημέ νος. αναφορά αποτέλεσμα Ήταν τόσο . άραγε. δεν. τρόπος Έφυγε βιαστικά. Διάβασα πολύ Ναι. ουδέποτε. Επιρρ. μετοχές Ακούγοντας την προσβολή. έφυγε.) Μάθημα 36ο Ενδεικτικός πίνακας επιρρηματικών προσδιορισμών φανερώνουν Επιρρήματα Εμπρόθετοι Πτωτικοί και επιρρημ. προσδιορι. θα φύγω.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. σάμπως. έχει λαική. πιθανότατα. ζήτησα τη βοήθεια του Νίκου. Γιατί δεν ήλθες. δήθεν. από τον τρόμο. Είναι στο τραπέζι. Θέλοντας να Τρεμούλιαζε γράψω μια επειδή έκθεση κρύωνε. τόπος χρόνος Τελειώνω σε Την Τετάρτη δυο λεπτά. Πάω σπίτι μου.

τόπο με πτωτικό: χρόνο με επίρρημα: χρόνο με χρον. απορροφημέ νος στη μελέτη ώστε δε με άκουγε που του μιλούσα. γνωρίζει αρκετούς. εναντίωση Άσκηση: Να σχηματίσεις φράσεις με τους πιο κάτω προσδιορισμούς: τόπο με εμπρόθετο: Πήγα στο γήπεδο. Και νεκρόν τον φοβούνται. προυπόθεση -όρος Ο εργάτης δουλεύει με το μεροκάματο. Α.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. δεν το έβαζε κάτω. Ο Γιώργος. κατηγορούμενο: ποσό με εμπρόθετο: αιτία με εμπρόθετο: αιτία με μετοχή: σκοπό με πρόταση: εναντίωση με επιρ. Δε θα έχανε η ομάδα μας αν έπαιζες κι εσύ.πρόταση: τρόπο με εμπρόθετο: τρόπο με επιρ. κατηγορούμενο: . χτυπημένος. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 49 άλλαξε τα κάρβουνα σε στάχτη. Αν και πρόσφατα ήρθε στα μέρη μας. Παρ΄όλα όσα μου' κανες εχώ σε βοήθησα.

κύρια + δευτερεύουσα. Α.). κ. ποιος. Όταν θέλουμε να εκφράσουμε ένα σύνθετο νόημα...) και τότε έχουμε υποτακτική σύνδεση.. πηδούσαν. και τότε έχουμε παρατακτική σύνδεση. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 50 Κεφάλαιο 3ο Οι προτάσεις Μάθημα 37ο Σύνδεση προτάσεων Έχουμε μάθει σε προηγούμενα μαθήματα ότι οι προτάσεις χωρίζονται σε κύριες και δευτερεύουσες ή εξαρτημένες. Π. επειδή. Π.χ....α... Αυτές συνδυάζονται με τρεις τρόπους: κύρια + κύρια. ή.. κ.. Χόρευαν. και τότε έχουμε ασύνδετο σχήμα....... αλλά. β΄ Συνδέονται με παρατακτικούς συνδέσμους (και.. γιατί υποτάσσουμε τη δευτερεύουσα στην κύρια πρόταση... έχουμε ανάγκη όχι μόνο από μια πρόταση αλλά από περισσότερες που βρίσκονται μέσα στην ίδια περίοδο. Π. Οι προτάσεις συνδέονται με τρεις τρόπους: α΄ Η μία κοντά στην άλλη χωρίς συνδέσμους.χ..... Δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνες τους δευτερεύουσες προτάσεις.α. κύρια + δευτερεύουσα + δευτερεύουσα... .. Διάβασε πρώτα και λύσε μετά τις ασκήσεις.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ... Άσκηση: Κάνε σύνδεση δικών σου προτάσεων με και τους τρεις τρόπους: α΄ με ασύνδετο σχήμα:. β΄ με παρατακτικούς συνδέσμους:..χ... Μου είπε ότι δεν θα έλθει. για να. αναστάτωναν τον κόσμο. Γ΄ Συνδέονται με υποτακτικούς συνδέσμους (ότι. γ΄ με υποτακτικούς συνδέσμους:. να μήπως.

όπου η δεύτερη πρόταση προσθέτει κάτι πιο έντονο απ' αυτό που λέει η πρώτη. Α.. όχι μόνο να μην . αλλά και δεν..χ. Έτσι η καταφατική σύνδεση γίνεται με το σύνδεσμο και. Στενοχωρήθηκε πολύ.. ούτε . επιδοτική σύνδεση..χ. Π. Π. Π. δεν . ενώ η αποφατική με τους: δεν. μήτε να. Η σύνδεση των προτάσεων στην αντιθετική σύνδεση γίνεται με τους συνδέσμους: όχι μόνο . Ή Αποφατικά (αρνητικά)..α. ούτε.. Όλη μέρα έγραφε ή διάβαζε. είτε γιατί δε γνώριζε είτε γιατί φοβόταν. ενώ ο είτε δύο. και μην. Π.. όχι μόνο . μην . Δε μιλούσε καθόλου. Γ΄ με διαχωριστικούς συνδέσμους: Όταν οι προτάσεις είναι δύο ο διαχωριστικός σύνδεσμος ή μπαίνει μόνο μια φορά. αλλά ούτε και να.. Ο Γιώργος ολημερίς ή τρώει ή κοιμάται. μήτε να..χ. κ. και μην. αλλά και να μην... κ.και. αλλά ούτε και να... άρα. όχι μόνο ..ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Μερικές φορές. επομένως και τα . όχι μόνα να . όχι μόνο δεν . και δεν. Ξυριζόταν και τραγουδούσε. αλλά και. Μόνο αυτός δεν παίζει και δε χαίρεται. Β΄ με αντιθετικούς συνδέσμους. Όχι μόνο λυπήθηκε. όχι μόνο να .. και.χ. Αυτοί οι σύνδεσμοι είναι: λοιπόν.χ.α.χ. μην . ώστε. μα ούτε. όχι μόνο να .. Π. για λόγους έμφασης και ο σύνδεσμος ή μπαίνει δυο φορές. οπότε έχουμε δύο είδη αντιθετικής σύνδεσης: απλή αντιθετική. Δ΄ σύνδεση με συμπερασματικούς συνδέσμους: Αυτό συμβαίνει μόνο μετά από τελεία. αλλά και να. αλλά και έκλαψε γοερά. . αλλά δεν έκλαψε. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 51 Μάθημα 38ο Η παρατακτική σύνδεση προτάσεων Η παρατακτική σύνδεση μπορεί να γίνει: Α΄ με συμπλεκτικούς συνδέσμους είτε: Καταφατικά. συνδέοντας έτσι δυο προτάσεις που έχουν νοηματική σχέση μεταξύ τους..αλλά και. Π..

ούτε. Έλα μαζί μου. ούτε . Τότε αναγκάστηκαν να επιστρέψουν με τα πόδια. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 52 επιρρήματα: τώρα. αλλά και ειλικρινής. .: Όπως φαίνεται εδώ είμαστε όλοι. ή. τότε. Το βράδυ δεν έβρισκαν ταξί.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.αλλά και. Λοιπόν τι περιμένουμε. . ύστερα και το γι' αυτό. Π.χ. 5. έπειτα. γι' αυτό) 1. 4. Ο Νίκος ποτέ δε νευριάζει. 2.. Έπειτα πώς να μην τον θαυμάζουμε! Άσκηση: Κάνε την παρατακτική σύνδεση δύο δικών σου προτάσεων χρησιμοποιώντας κάθε φορά τις λέξεις της παρένθεσης: (όχι μόνο . Ο Γιώργος είναι όχι μόνο εργατικός. Α. επομένως. 3. Ώστε συμφιλιωνόμαστε.

χ. 2. (Μιλούσε σιγά.. επεξήγηση). ώστε μόλις ακουγόταν. (Φαίνεται ότι θα έχουμε κακοκαιρία. να.) χρονικές.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Τις επιρρηματικές προτάσεις.) και αναφορικές ονοματικές (Όποιος βιάζεται σκοντάφτει.) εναντιωματικές ή παραχωρητικές. Σ' αυτή την κατηγορία έχουμε τα εξής είδη προτάσεων: αιτιολογικές (Πρέπει να επιστρέψω.) . υποκείμενα.) υποθετικές. για να είμαστε υγιείς. δηλαδή αυτές που προσδιορίζουν συνήθως το ρήμα μιας πρότασης. Σ΄αυτή την κατηγορία εντάσσονται τα ακόλουθα είδη προτάσεων: ειδικές. θα σου το ζητήσω. μήπως. με αναφορικές ή ερωτηματικές αντωνυμίες και με επιρρήματα που φανερώνουν αναφορά ή ερώτηση και τα οποία εισάγουν και αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις που θα εξετάσουμε αναλυτικά στα επόμενα μαθήματα. δεν μπορώ να βλέπω συγχρόνως τηλεόραση. (Θέλω να βγω έξω. κ. δηλαδή αυτές που τις χρησιμοποιούμε στο λόγο ως ονόματα. (Αν και δούλεψε πολύ. (Φοβόταν μήπως τον εξετάσει ο καθηγητής) πλάγιες ερωτηματικές (Με ρώτησε τι ήθελα. ονοματικούς προσδιορισμούς (π. ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί.α.) ενδοιαστικές.) βουλητικές. (Αν θελήσω κάτι. Οι δευτερεύουσες ή εξαρτημένες προτάσεις χωρίζονται σε δύο μεγάλες γενικές κατηγορίες: 1.α.). δηλαδή ως ανικείμενα. κ. (Όταν διαβάζω. Τις ονοματικές προτάσεις. (Πρέπει να γυμναζόμαστε. γιατί περιμένω ένα τηλεφώνημα σημαντικό.) αποτελεσματικές ή συμπερασματικές. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 53 Μάθημα 39ο Η υποτακτική σύνδεση προτάσεων και οι δύο γενικές κατηγορίες δευτερεύουσων προτάσεων Η υποτακτική σύνδεση των προτάσεων γίνεται με τους υποτακτικούς συνδέσμους: ότι. Α. πέθανε φτωχός.) τελικές.

Ομολόγησε ότι έκανε λάθος.χ. Διαδόθηκε ότι θα έρθει αύριο. που) και συνήθως συμπληρώνουν το περιεχόμενο κάποιον ρημάτων ή άλλων όρων της κύριας πρότασης. Π. υποκείμενο ή επεξήγηση. (εδώ η πρόταση είναι υποκείμενο στο απρόσωπο ρήμα φαίνεται) Οι ειδικές προτάσεις χρησιμοποιούνται ως αντικείμενο. α΄ σαν αντικείμενο. ότι η αδερφή μου μπήκε στο Πανεπιστήμιο.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Π.χ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 54 και αναφορικές επιρρηματικές (Τακτοποίησε το θέμα μας. όπως καταλαβαίνεις. β΄ σαν υποκείμενο σε απρόσωπα ρήματα. πως. Νομίζω ότι κάνεις λάθος. (η ειδική πρόταση είναι εδώ αντικείμενο στο ρήμα νομίζω) Φαίνεται. Ένα μόνο με πονούσε. Οι Ειδικές προτάσεις Ειδικές λέγονται οι προτάσεις που εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους (ότι. .πως θα βρεθεί μια λύση. γ΄ σαν επεξήγηση. Πιστεύω πως θα ‘ρθεις. που ήμουν ακόμα μικρός.) Μάθημα 40ο Τα είδη των δευτερεύουσων προτάσεων Α΄ Ονοματικές προτάσεις 1. Α.χ. Π. Φαίνεται πως θα βρέξει. Πήρα μια ευχάριστη είδηση. Π.χ.

και σε ποιον όρο της κύριας πρότασης).. .α.χ. Τον άκουσα και έκανε φασαρία (που). .. Σπανιότερα οι ειδικές προτάσεις εισάγονται με το να και τότε η ειδική πρόταση εκφράζει αμφιβολία .. ότι μένει στη . . Π. 2.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. 3.. “ότι ο Νίκος είναι καλό παιδί”: η ειδική αυτή πρόταση είναι αντικείμενο στο ρήμα “πιστεύουμε” της κύριας πρότασης. κ.. ότι φοβάται το σκοτάδι. Α. μάλιστα τότε το ρήμα της πρώτης πρότασης έχει τη σημασία νομίζω ή αισθάνομαι . ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 55 Σημειώσεις: 1.. Νομίζω μένει στη Λάρισα.χ. 4. Σε άλλες περιπτώσεις εισάγονται με το και. “Όλοι μας πιστεύουμε ότι ο Νίκος είναι καλό παιδί.χ. Πιστεύω να μην έπαθε κάτι κακό η μητέρα. 2. Π. αντικείμενο. . (ενν.” 1. παραλείπεται ο εισαγωγικός σύνδεσμος εντελώς. Ο Βασίλης μάλιστα μας είπε πως θεωρείται από όλους ότι είναι άριστος χαρακτήρας.Ο Μιχάλης ντρέπεται μόνο για ένα πράγμα. Π..) Άσκηση: Βρες και υπογράμμισε τις ειδικές προτάσεις του κειμένου και αναγνώρισέ τις συντακτικά (δηλαδή αν είναι υποκείμενο.... Ορισμένες φορές και πάλι στα ρήματα που σημαίνουν νομίζω ή αισθάνομαι. 3.

(Αντικείμενο) Δεν μπορώ να περιμένω άλλο. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 56 Μάθημα 41ο 2. Παραδείγματα: Θέλω να γίνεις γρήγορα καλά. Απαγορεύεται πλέον στα καφενεία να καπνίζουν οι θαμώνες. βρες τη συντακτική θέση τους (αντικείμενο. Άσκηση: Αφού υπογραμμίσεις τις βουλητικές προτάσεις.” 1.“να κάνει σ' όλη του τη ζωή”: αντικείμενο στο ρήμα “γνωρίζει” 2. αναγκάζομαι.χ. 6. 4. ως αντικείμενο. Βουλητικές προτάσεις Βουλητικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με το να και συμπληρώνουν την έννοια ενός ρήματος ή ενός άλλου όρου μιας πρότασης που σημαίνει θέλω. (Υποκείμενο) Απαγορεύεται να μπείτε. Γιατί έφυγες μόνος σου. 5. εμποδίζω.να μένω μόνος στο σπίτι. υποκείμενο ή επεξήγηση. υποκείμενο ή επεξήγηση) στις παρακάτω φράσεις: “Ο ηλικιωμένος κύριος μας είπε ότι μόνο μια δουλειά γνωρίζει να κάνει σ' όλη τη ζωή του. (Αντικείμενο) Πρέπει να είσαι προσεκτικός. Η βουλητική πρόταση χρησιμοποιείται. Το άλογο άρχισε και ημέρευε. (Επεξήγηση) Σημείωση: Σπάνια οι βουλητικές προτάσεις εισάγονται με το σύνδεσμο και. (Επεξήγηση) Ένα μόνο δεν ξέρω. να σοβατίζει οικοδομές. να λέω ψέματα. μπορώ. . Δεν μπορεί με τά από τόσο φαγητό να είσαι ακόμη πεινασμένος. Α. Δεν μπορούσες να με περιμένεις.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. “να σοβατίζει οικοδομές”: 3. προτρέπω. Θα επιθυμούσα να μου δώσετε ένα ποτήρι παγωμένο νερό. (Υποκείμενο) Σπάνια το θέλω αυτό. Π.

Παραδείγματα: Φοβάμαι μήπως αρρωστήσεις. Άσκηση: Γράψε δύο φράσεις με ενδοιαστικές προτάσεις που στην κάθε μια η εξαρτημένη πρόταση να έχει θέση αντικειμένου ή επεξήγησης. Φοβάται μην τον δουν. (Αντικείμενο) Κοίταξε μην κάνεις λάθος. αγωνίας. και όταν εκφράζουν φόβο με τους μήπως δεν. Αρκετά συχνά μια ενδοιαστική πρόταση μπορεί να εισάγεται με το να μην. μήπως και φανερώνουν κάποιο φόβο ή ανησυχία μήπως γίνει κάτι δυσάρεστο ή ανεπιθύμητο.χ. Ενδοιαστικές προτάσεις Ενδοιαστικές ή διστακτικές λέγονται οι προτάσεις που εισάγονται με τους διστακτικούς συνδέσμους μη(ν). εκφέρονται με οριστική όταν αυτό που δηλώνουν θεωρείται ως πραγματικό. Οι ενδοιαστικές προτάσεις εκφέρονται συνήθως με υποτακτική. 3. γιατί φανερώνουν κάτι που δεν έγινε. κ. 2. παίρνουν ως επεξήγηση προτάσεις ενδοιαστικές.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Αντίθετα. μη δεν. υποψίας. Α.χ.χ. Η ενδοιαστική πρόταση σπάνια μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υποκείμενο. (Αντικείμενο) Με βασανίζει ένας μεγάλος φόβος. Π. (Επεξήγηση) Κυρίως αυτή την ανησυχία έχω. (δηλ. αλλά θεωρείται ενδεχόμενο και μελλοντικό. Π. Φοβάται μήπως τον βλέπουν. Π. μήπως δε μου φτάσει ο χρόνος. Οι ενδοιαστικές προτάσεις χρησιμοποιούνται ως αντικείμενο ή ως επεξήγηση και εισάγονται με τους συνδέσμους μήπως. Με ανησυχεί πολύ μήπως αργήσει το λεωφορείο. μη. Φοβάται να μην τον δουν.χ..α. Π. Η καθυστέρηση του λεωφορείου). Σημειώσεις: 1. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 57 Μάθημα 42ο 3. μήπως είν’ άρρωστος ο πατέρας. . (Επεξήγηση) Τα ουσιαστικά με σημασία φόβου. σπανιότερα.

απορώ.χ.) Η πλάγια ερωτηματική πρόταση χρησιμοποιείται κυρίως ως αντικείμενο. Ο δάσκαλος μας ρώτησε πού θέλαμε να πάμε εκδρομή.). γνώση. Είναι περίεργο πώς ακόμα και σ' αυτή την ηλικία εργάζεται. Π. (Π. κ.) γ΄ συνδέσμους (αν. αντικείμενο..λ. δηλαδή θα + παρατατικός.). αίσθηση. κ. Αυτό δεν καταλαβαίνω.“τι θα έκανες εσύ στη θέση μου” : πλ. όπως είναι ζήτημα.. Ξέρω πόσο ενδιαφέρεσαι για την αλήθεια. Πλάγιες ερωτηματικές ή απλά πλάγιες ερωτήσεις λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που περιέχουν ερώτηση και εισάγονται με: α΄ ερωτηματικές αντωνυμίες (ποιος. αμφιβολία. προτ. σκέψη. κ. δεν είναι βέβαιο.χ. μήπως. απορία. Π. Τα ρήματα που φανερώνουν ερώτηση.α. Ρωτούσε τι θέλαμε από εκείνον. κ.). η με δυνητική οριστική.” 1. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 58 Μάθημα 43ο 4.) . Δεν ξέρω γιατί δε διαβάζεις. Δε γνωρίζω τι θα έκανες εσύ στην περιπτωσή μου.α. γιατί. κ. απορία. Από το τηλεφώνημα κατάλαβα πόσο άρρωστος ήταν. Είναι περίεργο πώς δουλεύει το μυαλό του ανθρώπου.) β΄ ερωτηματικά επιρρήματα (πού. πόσος. Είναι ζήτημα αν δούλεψε ποτέ στη ζωή του.χ.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.).α. με υποτακτική (Π. τι θα έκανες.. αμφιβολία παίρνουν ως επεξήγηση πλάγιες ερωτήσεις.π. Μερικές απρόσωπες εκφράσεις με σημασία συγγενική των ρημάτων ρωτώ. Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις ανάλογα με το περιεχόμενό τους μπορεί να εκφέρονται με οριστική (Π. ερωτημ. Άσκηση: Βρες και υπογράμμισε τις πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις από τις φράσεις που ακολουθούν και αναγνώρισε τη συντακτική τους θέση (υποκείμενο.α. Α. παίρνουν τις πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις ως αντικείμενο. Μερικά ουσιαστικά που φανερώνουν ερώτηση.χ. “Αυτό δεν το γνωρίζω.χ. κ. ποια είναι η άποψή σου. Δεν ήξερα τι να του πω. (επεξήγ. εσύ στη θέση μου.χ. πώς. υποκείμενο ή επεξήγηση. Πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις. είναι παράξενο. κ. παίρνουν πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις ως υποκείμενο.α.α. δηλαδή. Π. πότε.

..χ. 2. Π.. Αυτές οι προτάσεις φανερώνουν την αιτία για την οποία γίνεται αυτό που δηλώνει η άλλη πρόταση (που την προσδιορίζει). αφού. Α.) πριν τις αιτιολογικές προτάσεις.).) Σημειώσεις: 1. Μάθημα 44ο Β΄ Οι Επιρρηματικές προτάσεις 5. 3.αιτιολογικές προτάσεις εισάγονται.χ.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Ας ρωτήσουμε τη μητέρα. 3. αφού χωρίς εσένα δε θα έκανα τίποτε. Αιτιολογικές προτάσεις Αιτιολογικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ή με λέξεις που χρησιμοποιούνται σαν να ήταν αιτιολογικοί σύνδεσμοι (γιατί.χ. πέρασε πρώτος στο πανεπιστήμιο... και δεν έχω καιρό για χάσιμο.. κ. . . . Σε εσένα χρωστάω την επιτυχία μου.χ. Προσέχουμε να βάζουμε κόμμα (. . . Ήταν πολύ νευρικός. για να διαβάζει πολύ. μια που. επειδή. με δυνητική οριστική (π.. Ως αιτιολογικός σύνδεσμος χρησιμοποιείται κάποτε και ο σύνδεσμος και. Άσκηση: Σχημάτισε φράσεις με αιτιολογικές προτάσεις που να εισάγονται με το αφού (πρόσεξε μη φανερώνει χρόνο!). .α. σπάνια.. Π. καθώς.χ.. Φύγε τώρα. γιατί του μίλησαν άσχημα. . το επειδή και το μια και: 1. μια και. γιατί αυτή θα ξέρει σίγουρα να μας πει. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 59 2. Ο αδελφός μου... Οι αιτιολογικές προτάσεις ανάλογα με το περιεχόμενό τους εκφέρονται με απλή οριστική (π.. 4. με το για να και εκφέρονται τότε με υποτακτική.. 2. ) ή με πιθανολογική οριστική (π..).

Σημειώση: Οι τελικές προτάσεις πρέπει να διακρίνονται από τις βουλητικές. Όταν εισάγονται με το να. Μου πήρε πολύ ώρα για να καταλάβω το σημερινό μάθημα.χ. δεν είναι ποτέ υποκείμενο ή αντικείμενο σε άλλη πρόταση και εισάγονται με το για να. Σπάνια χρησιμοποιούμε και τον παρατατικό όταν θέλουμε να δείξουμε ανεκπλήρωτο σκοπό. Οι τελικές προτάσεις ή του σκοπού Τελικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους (να. Βαδίζει γρήγορα για να προλάβει το λεωφορείο. Π. Αντίθετα οι τελικές είναι επιρρηματικές προτάσεις. Πάμε να αγοράσουμε ρούχα. Η πρόταση αυτή είναι βουλητική. αλλά μόνο με το βουλητικό να. (Η τελική πρόταση δείχνει γιατί βιαζόταν).ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. 6. Έχω να ταξιδέψω για το Βόλο. Άσκηση: Στις παρακάτω φράσεις να υπογραμμίσεις τις τελικές προτάσεις και να κυκλώσεις τις βουλητικές (μαθ. Συνήθως οι τελικές προτάσεις εκφέρονται (έχουν δηλαδή ρηματικό τύπο) με υποτακτική. (μπορούμε να πούμε για να δουλέψω. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 60 Μάθημα 45ο 6. Ας δούμε δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα: Θέλω να δουλέψω. τότε εύκολα μπορεί να αντικατασταθεί με το για να κι έτσι διευκολυνόμαστε στην αναγνώρισή της. 2. Π. 3.χ. 5. για να έβλεπες τη συμπεριφορά του. Θέλω να πάω στην θεία μου. Έχασε όλη την ώρα για να τηλεφωνήσει στη Μαρία. 4. Α. Πρέπει να διαβάσω.για να) και δείχνουν σε ποιο σκοπό αποβλέπει αυτό που δηλώνει η πρόταση που προσδιορίζεται. . Ήρθα να δουλέψω. Έτσι οι βουλητικές προτάσεις είναι ονοματικές και ποτέ δεν εισάγονται με το για να. (Εδώ η τελική πρόταση δείχνει το σκοπό του ρήματος «πήγε»). Πήγε να αγοράσει τα φάρμακα του. δείχνει δηλαδή σκοπό) Η πρόταση είναι τελική. Έπρεπε να ήσουν μαζί μου. (δεν μπορούμε να πούμε για να δουλέψω και η πρόταση είναι αντικείμενο στο ρήμα θέλω). 41): 1.

υπάρχει η δεικτική αντωνυμία τέτοιος.π. που να. που δε θα με θυμάται.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. που τον αγαπάει όλος ο κόσμος. να πετάω με αλεξίπτωτο.λ. που να.) και φανερώνουν ποιο είναι το αποτέλεσμα του περιεχομένου της πρότασης που προσδιορίζει (συνήθως κύριας). για να μπορεί τα πάντα. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 61 7. ώστε μόλις ακουγόταν Είναι τόσο καλός. Κανείς δεν είναι δυνατός. Α. Οι υπογραμμισμένες προτάσεις είναι συμπερασματικές.. Πολύ συχνά στην πρόταση που προσδιορίζεται από μια αποτελεσματική. Αντίθετα. να στον μαρτυρήσω. Δεν είμαι ανόητος. που) ή με το σύνδεσμο να ή με άλλες εκφράσεις (ώστε να. κ. Αποτελεσματικές ή συμπερασματικές προτάσεις Συμπερασματικές ή αποτελεσματικές λέγονται οι προτάσεις που εισάγονται με τους αποτελεσματικούς συνδέσμους (ώστε. οι αποτελεσματικές προτάσεις που εισάγονται με ώστε να.α. εκφέρονται με υποτακτική. Έχει τόσα χρόνια να με δει. Ας δούμε κάποια παραδείγματα: Μιλούσε τόσο σιγά. Ένα μόνο δεν ξέρω. τόσος ή ένα από τα επιρρήματα τόσο ή έτσι. κ. για να. οπότε εκφέρονται με δυνητική ή πιθανολογική οριστική. . Μάθημα 46ο 7. Οι αποτελεσματικές προτάσεις που εισάγονται με το ώστε ή το που εκφέρονται με οριστική οποιουδήποτε χρόνου εκτός αν δηλώνουν κάτι το δυνατό ή πιθανό.

. ενώ.χ. προτού.χ. Όταν έμαθε τα γεγονότα. οι χρονικές προτάσεις εισάγονται με το και. προτερόχρονο. εκεί που. γ) το υστερόχρονο: Π. ώσπου.. ότι.ά. ωσότου . Ήρθες επιτέλους και σε ψάχναμε. αφού. (ώστε) 2.α. ή ακόμα και με εκφράσεις που χρησιμοποιούνται ως χρονικοι σύνδεσμοι (όσο. καθώς. Α. κ. (ώστε να) Είναι τόσο κουτός ώστε να μπερδεύει το λάδι με το πετρέλαιο. Όποτε πεινούσε. Π. Οι χρονικές προτάσεις μπορεί να προσδιορίζουν: α) το σύγχρονο: Π.χ.). Πριν να κοινωνήσει. Άσκηση: Κάνε τρία ζεύγη προτάσεων που να αποτελούνται από μια κύρια και μια αποτελεσματική. κάθε που.χ. άλλαξε γνώμη. ζήτησε συγγνώμη από τους γονείς του. το ρήμα τις πρότασης που χαρακτηρίζεται είναι το κάνω. σαν.] 1. όποτε. Τότε. μόλις. β) το προτερόχρονο: Π. συνήθως. και προσδιορίζουν χρονικά μια πρόταση.χ. συνδέοντάς τις με τις λέξεις της παρένθεσης: [Π. Χρονικές προτάσεις Χρονικές είναι οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους όταν. υστερόχρονο). Άσκηση: Υπογράμμισε τις χρονικές προτάσεις και γράψε το τι φανερώνουν (σύγχρονο. κ. Μ' έκανες κι έγινα κακός μαζί τους. ζητούσε φαγητό. έως ότου να. πριν(να). Π. Σπάνια. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 62 Σημείωση: Συχνά χρησιμοποιούμε το σύνδεσμο και ως αποτελεσματικό. αφότου.χ. (που) 3. άμα. (για να) Μάθημα 47ο 8.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.

Όταν έμαθα τι διέδωσε για μενα. Πριν να βγει έξω κοιτάχτηκε αρκετή ώρα στον καθρέφτη της. ετερόπτωτος προσδιορισμός. όπως και στα παραδείγματα που ακολουθούν ως : υποκείμενο: Όποιος πεινάει καρβέλια ονειρεύεται. 3. κ. όσο.τι) ή με αναφορικά επιρρήματα (όπου.. που τους πρόσφερε τόσες συναρπαστικές καινούριες γνώσεις (επειδή τους πρόσφερε. Σημείωση: Πολλές από τις ονοματικές αναφορικές προτάσεις μπορεί να έχουν και επιρρηματική έννοια και τότε θα δηλώνουν: α΄ αιτία (αναφορικές αιτιολογικές): Οι μαθητές αγαπούσαν πολύ το δάσκαλό τους.. Αναφορικές προτάσεις Αναφορικές είναι οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες (που. ό. που. Α. όποιος. όπως. καθώς. κατηγορούμενο: Στην εποχή μας είσαι ότι δηλώσεις. Ι) Ονοματικές προσδιορίζουν έναν ονοματικό όρο μιας άλλης πρότασης.). ο οποίος.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. όπως γενική υποκειμενική ή άλλη: Ν’ ακούς τις συμβουλές όποιου σ’ αγαπά. Οι αναφορικές προτάσεις χωρίζονται σε ονοματικές και επιρρηματικές.). β΄ σκοπό (αναφορικές τελικές): Χρειαζόμαστε κάποιον υπουργό. αντικείμενο: Mην κάνεις ό.. 1.. όσος. που να πάρει σύντομα αποφάσεις (για να πάρει. έπαψε να είναι φίλος μου. Έτσι οι ονοματικές αναφορικές προτάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν.α) και προσδιορίζουν κάποιον όρο μιας άλλης πρότασης. Μάθημα 48ο 9. .τι δεν επιτρέπεται. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 63 Ο ζητιάνος μας ζητούσε χρήματα όταν ήθελε να μεθύσει. γ΄ αποτέλεσμα (αναφορικές αποτελεσματικές ή συμπερασματικές): Φτάνει μια ακόμα προσβολή από μέρους του. Όταν ήθελε να μεθύσει: 2. που να του απαντήσω ανάλογα (ώστε να του απαντήσω.). επιθετικός προσδιορισμός: Πέταξαν τα φαγητά που είχαν χαλάσει.

όπως ακριβώς σου είπα. Άλλοτε οι αναφορικές προτάσεις μπορεί να είναι αναγκαίοι προσδιορισμοί και τότε δε χρειάζεται να απομονωθούν με κόμμα. που μας ήταν άγνωστο. Ασκήσεις: 1. εναντίωση ή παραχώρηση: Δεν θα μας καταβάλουν οι εχθροί. Α. όπου σε στείλουν.τι και να του πεις. ποσό: Όσα δίνεις τόσα παίρνεις.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. τότε η πρόταση μπορεί να εισάγεται και με το σαν να.χ. χρόνο: Έλα στο σπίτι μου όποτε θες.). τρόπο: Τακτοποίησε την υπόθεση όπως εσύ νομίζεις.. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 64 δ΄ προυπόθεση (αναφορικές υποθετικές): Όποιος βιάζεται σκοντάφτει (αν κάποιος βιάζεται. Οι αναφορικές επιρρηματικές προτάσεις που φανερώνουν παρομοίωση. παρομοίωση: Μη σκέφτεστε όπως τα κουτά ορνίθια! Σημειώσεις: 1. ε΄ εναντίωση ή παραχώρηση (αναφορικές παραχωρητικές): Ό. εισάγονται κανονικά με τα αναφορικά όπως και καθώς..).χ. Οι αναφορικές προτάσεις μπορεί να είναι προσθετικές δηλαδή να μην αποτελούν απαραίτητο συμπλήρωμα στον όρο που προσδιορίζουν και τότε έχουμε στο γραπτό λόγο κόμμα. 2. Π.χ. Το ηλιοβασίλεμα που είδαμε χθες θα μας μείνει αξέχαστο. Οι αναφορικές επιρρηματικές προτάσεις μπορεί να φανερώνουν: τόπο: Πήγαινε. Π. όσο κι αν το θέλουν. ΙΙ)Επιρρηματικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εισάγονται με αναφορικά επιρρήματα και προσδιορίζουν ένα επίρρημα ή έναν άλλο επιρρηματικό προσδιορισμό μιας πρότασης. συμφωνία: Θα δεχθώ να το κάνω. αυτός δεν αλλάζει (και να του πεις οτιδήποτε. αλλά όταν εκφράζεται υποθετική παρομοίωση. Σχημάτισε φράσεις με ονοματικές αναφορικές προτάσεις μιά για κάθε κατηγορία: α) Υποκείμενο: β) Αντικείμενο: γ) Επιθετικός προσδιορισμός: δ) Κατηγορούμενο: 2. Τα άλογα αφήνιασαν σαν να περίμεναν το μεγάλο κακό. Μας μίλησε για το χωριό του.. Π. Σχημάτισε φράσεις με επιρρηματικές αναφορικές προτάσεις που η κάθε μιά τους να φανερώνει: α) Τόπο: .

ή με υποτακτική αν το νόημα που φανερώνουν αναφέρεται στο παρόν ή το μέλλον. ΙΙ) Παραχωρητικές είναι οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με τα: και αν. αλλά ενδεχόμενο. ενώ. είναι στην ουσία τους υποθετικές προτάσεις. ας και.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. που. και να.Οι παραχωρητικές προτάσεις εκτός από εκείνες που εισάγονται με το ας . και ας. το οποίο όμως δε θεωρούμε πραγματικό.) και φανερώνουν εναντίωση. Οι παραχωρητικές προτάσεις εκφέρονται είτε με οριστική παρελθοντικού χρόνου. δεν απέκτησε παιδιά. Είναι ευτυχισμένος. ας. και. Π. ή και αδύνατο. Η εναντίωση γίνεται όπως στις εναντιωματικές. πάλι να μην πας.Εναντιωματικές και παραχωρητικές προτάσεις. Οι εναντιωματικές προτάσεις εκφέρονται πάντα με οριστική. Ι) Εναντιωματικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με αντιθετικούς συνδέσμους (αν και.χ. Παραδείγματα: Και να μην με καλούσες στο σπίτι σου.δηλαδή αντίθεση προς αυτό το πραγματικό που η (κύρια) πρόταση φανερώνει. που να χαλάσει ο κόσμος. . που να. καθώς. κ. Σημειώσεις: 1. προς αυτό που δηλώνει η (κύρια) πρόταση. Εγώ δεν πάω εκεί. 2. όταν το νόημά τους αναφέρεται στο παρελθόν. κι ας μην υπήρξε ποτέ πλούσιος. Η παραχώρηση και η εναντίωση εκφράζονται εντονότερα με την προσθήκη στην παραχωρητική πρόταση των λέξεων ακόμη ή μακάρι και στην πρόταση που προσδιορίζεται των όμως ή πάλι. Α. Παραδείγματα: Αν και έχει χρόνια παντρεμένος. και που. και φανερώνουν είτε εναντίωση είτε παραχώρηση. Και να σε καλέσουν. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 65 β) Χρόνο: γ) Τρόπο: Μάθημα 49ο 10. μολονότι. εγώ θα ερχόμουν.α..

(. Η υποθετική πρόταση λέγεται υπόθεση. Θα το καταλάβεις.χ. (ήταν βέβαια δυνατοί οι Πέρσες. ενώ η πρόταση που προσδιορίζεται απ’ αυτήν λέγεται απόδοση. Π. Αν ήταν οι Πέρσες δυνατοί.χ. Είτε το θες είτε δεν το θες.. Για να εκφράσουμε έντονα μια υπόθεση μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ευθεία ερώτηση.χ.. Α. Δεν απελπίστηκα αν δεν τα κατάφερα με την πρώτη φορά. Έτσι στο προηγούμενο παράδειγμα έχουμε: «αν ξεκινήσω νωρίς» = υπόθεση.χ. (. «θα προλάβω το πλοίο» = απόδοση.Οι υποθετικές προτάσεις Υποθετικές λέγονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με τον σύνδεσμο αν (εάν) ή λογοτεχνικά με το σαν. (Οι ήρωες είναι η αιτία.χ.... ) γ΄ αιτία: Π.χ.. Έχεις μυαλό.) β΄ έντονη αντίθεση. Αν ξεκινήσω νωρίς.) . Πολλές φορές μπορούμε να ενώσουμε δύο υποθέσεις . επειδή δεν τα κατάφερα. ο στρατός του Μιλτιάδη ήταν έμπειροι πολεμιστές.χ. Πολλές προτάσεις που εισάγονται με το αν δεν είναι πραγματικές υποθέσεις. θα προλάβω το πλοίο.) δ΄ αποτέλεσμα: Π. ο στρατός όμως του Μιλτιάδη . 2.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. και περιέχουν τον όρο που πρέπει να ισχύει για να πραγματοποιηθεί αυτό που δηλώνει η κύρια πρόταση. όσο τον είδες εσύ άλλο τόσο κι εγώ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 66 Μάθημα 50ο 11. Απλά παρουσιάζουν πιο παραστατικά: α΄ παρομοίωση. Π. αυτό θα γίνει. Αν τον είδες εσύ. Π.. Σημειώσεις: 1. Π. ώστε να' μαστε σήμερα ελεύθεροι. άλλο τόσο τον είδα κι εγώ. αντί να πούμε: αν είχες μυαλό θα το καταλάβαινες. αυτό το χρωστάμε στους ήρωες του '21.αντίθετες μεταξύ τους. Αν είμαστε σήμερα ελεύθεροι. με το είτε …είτε.. Π.

ζ΄ ευχή. (Μακάρι να το ήξερα.” 1. Η υπόθεση τότε ισοδυναμεί με έναρθρη ειδική πρόταση. όταν επέμενε να μελετήσω. ) στ΄ απειλή. “αν είχαμε διαβάσει”: Εδώ πρόκειται για πλάγια ερωτ. Μάθημα 51ο Υποτακτική σύνδεση – δευτερεύουσες προτάσεις Ανακεφαλαίωση .. Με ρώτησε αν πήγα σήμερα σχολείο. τι θα πείτε.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Πρόταση. . (Το ότι είμαι σήμερα κάτι.. Άσκηση: Βρες και υπογράμμισε τις (παρουσιαζόμενες ως) υποθετικές προτάσεις και γράψε για την κάθε μια τους τι φανερώνει.χ... ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 67 ε΄ ανάπτυξη του αορίστου νοήματος μιας αντωνυμίας ουδετέρου γένους.χ. κύριε. 2. κακομοίρη μου. αν το ήξερα πιο νωρίς. Οι υπόλοιποι συμμαθητές μου δεν ήταν διαβασμένοι κι έτσι όλοι τα χρειάστηκαν όταν ο δάσκαλος μας είπε: − Αν σας βάλω ένα διαγώνισμα. το χρωστώ στο δάσκαλό μου.. 4. θα χιονίσει. συνήθως χωρίς απόδοση: Π. Αν σε πιάσω. και τι είδους πρόταση είναι: “ Ο δάσκαλος μας ρώτησε αν είχαμε διαβάσει. με παρατατικό: Π. Π.) η΄ πλάγια ερωτηματική πρόταση: Π. το χρωστώ .χ.χ. Αν απάντησα ότι είχα διαβάσει το οφείλω στην επιμονή της μητέρας μου το προηγούμενο βράδυ. − Αν γράψει έστω κι ένας καλά. Αχ. Αν είμαι σήμερα κάτι. Α. 3. είπε ο Βασίλης γελώντας.

πως.. . Αντίθετα οι επιρρηματικές προτάσεις προσδιορίζουν επιρρηματικά το ρήμα της πρότασης που συνοδεύουν (συνήθως κύριας)..) ΒΟΥΛΗΤΙΚΕΣ (να) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (μη.) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ (ποιος... όπου. που.) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ – ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (αν και. Α. κατηγορούμενα ή ονοματικοί προσδιορισμοί στις προτάσεις που προσδιορίζουν. .αν. αντικείμενα. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 68 ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ (ότι. .που. για να) ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΕΣ (ώστε.) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ (αν) Πρέπει να θυμόμαστε ότι οι ονοματικές προτάσεις μπαίνουν ως ονόματα.. Κεφάλαιο 4ο Άλλοι προσδιορισμοί – πλάγιος λόγος . αφού. .ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.. δηλαδή.. . ακόμη. μήπως.) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ (που.. Πρέπει.) ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ (γιατί.. ο οποίος..) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ (που. και αν. να μπορούμε να ξεχωρίζουμε τις αναφορικές προτάσεις που άλλοτε είναι ονοματικές και άλλοτε επιρρηματικές...) ΤΕΛΙΚΕΣ (να. ..... .. επειδή. υποκείμενα. όποιος..) ΧΡΟΝΙΚΕΣ (όταν..

τη φιλοπατρία. που χαρακτηρίζει την πρώτη. τις κακές συναναστροφές. Στα πιο πάνω παραδείγματα η λέξη «Αφροδίτη» προσδιορίζει το ουσιαστικό «θεά». Συχνά η παράθεση αναφέρεται σε ολόκληρη πρόταση και τότε συνήθως μπαίνει πρώτη. πάμε σε μια άλλη έννοια γενική. .) Β΄ Επεξήγηση Παραδείγματα: Από τον αφρό της θάλασσας βγήκε η θεά της ομορφιάς.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. ακόμα δε γύρισε. Την παράθεση μπορούμε να την αναλύσουμε σε αναφορική πρόταση στα προηγούμενα παραδείγματα ως εξής: “…. η «φιλοπατρία» την «αρετή» και οι «κακές συναναστροφές» τη λέξη «αυτό».. που συνήθως εννοείται. Η επεξήγηση μπορεί να παρουσιάζεται με το «δηλαδή». Στην παράθεση από μια λέξη με έννοια μερική. Στα παραδείγματα αυτά τα ουσιαστικά προσδιορίζουν άλλα ουσιαστικά και τα χαρακτηρίζουν ή τους δίνουν ένα γνώρισμα. Α. η Αφροδίτη. δεν μπορώ ούτε να περπατήσω.που είναι ένα από τα μεγαλύτερα αγαθά”. Οι προσδιορισμοί αυτοί που εξηγούν το νόημα άλλων λέξεων λέγονται επεξηγηματικοί προσδιορισμοί και σύντομα επεξήγηση. Αυτό πρέπει να το αποφεύγεις. Σήμερα μιλήσαμε για την ειρήνη. ο δάσκαλός μας.(Παραθέσεις είναι οι υπογραμμισμένες φράσεις. Τι κούραση . Π.. Περίεργο πράμα.ένα από τα μεγαλύτερα αγαθά.χ. σήμερα λείπει. Σημείωση: Πώς ξεχωρίζουμε την παράθεση από την επεξήγηση. Οι Έλληνες έχουν μια μεγάλη αρετή. Οι προσδιορισμοί αυτοί ονομάζονται παραθετικοί προσδιορισμοί ή παράθεση.που είναι ο δάσκαλος μας” και “. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 69 Μάθημα 52ο Α΄ Ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί (παράθεση-επεξήγηση) Α΄ Η παράθεση Παραδείγματα: Ο κος Οικονόμου.

ο γείτονας μας. γενική διαιρετική: Διάβασα 30 σελίδες του βιβλίου. Ο Ήφαιστος. έφτιαξε την ασπίδα του Αχιλλέα. 3. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 70 Π. ένας άλλος κάτοικος της γειτονιάς μας. (κομμάτι του βιβλίου) . γενική κτητική: Το σπίτι του Κώστα είναι μεγάλο. η σύζυγός του. Ο θεός της φωτιάς. (Το υπογραμμισμένο είναι παράθεση). πάμε σε άλλη έννοια μερικής σημασίας.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. (δηλ. η αποθήκη περιέχει παιχνίδια) 4. ο θεός της φωτιάς. μας επισκέπτεται συχνά. Οι γενικές αυτές πτώσεις ονομάζονται: 1.χ. που επεξηγεί την πρώτη. είναι ένας ξεχωριστός άνθρωπος. να μην τον ενοχλούμε με τη μπάλα μας. Π. είναι ένας τύπος αμίλητος. Α.χ. έφτιαξε την ασπίδα του Αχιλλέα. ο Βρασίδας. γενική περιεχομένου: Εργάζομαι σε αποθήκη παιχνιδιών. γενική ιδιότητας: Τα δέντρα του δάσους ήταν πολύ πυκνά. Ένα μόνο τον ενδιαφέρει. Μάθημα 53ο Β΄ Ετερόπτωτοι προσδιορισμοί α`) Σε γενική πτώση Τα ουσιαστικά σε γενική πτώση προσδιορίζουν άλλα ουσιαστικά που βρίσκονται σε διαφορετική πτώση και σχηματίζουν έτσι ένα ετερόπτωτο σύνολο.” “ο γείτονάς μας”: παράθεση. Στην επεξήγηση από μια έννοια γενική. Γι' αυτό κι εμείς ένα πράγμα αποφεύγαμε. Η κυρα-Μαρία. (σημαίνει κτήμα) 2. Αντίθετα. να ρίξουμε τη μπάλα κοντά στο σπίτι του. Άσκηση: Να υπογραμμίσεις και να ξεχωρίσεις τις παραθέσεις από τις επεξηγήσεις: “Ο κύριος Νίκος. Ήφαιστος.

16. φρουρούν την πατρίδα) 7. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: α΄ Η γενική υποκειμενική και η αντικειμενική προσδιορίζουν ουσιαστικά που έχουν ρηματική έννοια. (αιτία της θλίψης ο αποχωρισμός) 8. του χρόνου: Ο ύπνος του μεσημεριού. γενική του σκοπού: Αγόρασα το κοστούμι του γάμου.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. β΄ Άλλες. γενική αντικειμενική: Οι στρατιώτες είναι φρουροί της πατρίδας. οι γενικές μετατρέπονται σε ονομαστική αν είναι υποκειμενική ή σε αιτιατική αν είναι αντικειμενική. ο βοριάς σφυρίζει) 6. 12. 13. 14. γενική υποκειμενική: Ακούστηκε το σφύριγμα του βοριά. της παρομοίωσης: Toν κοίταξε με βλέμμα φιδιού. (δηλ. της προέλευσης: Το νερό της βουνίσιας πηγής. 11. γενική της αιτίας: Λιποθύμησε από τη θλίψη του αποχωρισμού. 10. του δημιουργού: Τα έπη του Ομήρου. 9. Έτσι αν μετατρέψουμε αυτά τα ουσιαστικά σε ρήματα. της καταγωγής: Ο γιος του Γιάννη. της ποσότητας: Αγόρασα μια γαλοπούλα τεσσάρων κιλών. δευτερεύουσες. του τόπου: Η ναυμαχία της Σαλαμίνας. 15. περιπτώσεις της Γενικής. της εξάρτησης: Η σκλάβα του πασά. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 71 5.(δηλ. Άσκηση: Να υπογραμμίσεις τους ετερόπτωτους προσδιορισμούς σε γενική πτώση και να βρεις το είδος τους: “τα δάκρυα της θλίψης”: γενική της αιτίας “η φόρμα εργασίας”: “Ο Ιωάννης ήταν ο Βαπτιστής του Ιησού”: “ο θόρυβος της μηχανής”: “ορισμένοι των μαθητών ήταν αδιάβαστοι”: “μπήκαμε στο κατάστημα κινητής τηλεφωνίας”: “τα προϊόντα της Ιταλίας είναι διαφημισμένα”: “το σπίτι του Γιώργου”: “το ασπράδι του αυγού”: “το “Άξιον εστί” του Θεοδωράκη”: “η δροσιά του δειλινού”: “ο κιμάς είναι μισού κιλού”: . Α.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 72

Μάθημα 54ο Ευθύς και πλάγιος λόγος
Ευθύς λέγεται ο λόγος μέσω του οποίου μεταδίδονται τα λόγια ενός προσώπου άμεσα. Π.χ. -Που θα πάτε διακοπές ; -Στην Αίγινα. Πλάγιος λέγεται ο λόγος μέσω του οποίου μεταδίδονται τα λόγια ενός προσώπου έμμεσα, δηλαδή όχι ακριβώς όπως τα είπε αλλά όπως μας τα μεταφέρει ένα τρίτο πρόσωπο. Π.χ. Η Μαρία με ρώτησε που θα πάμε διακοπές. Εγώ της απάντησα ότι θα πάμε στην Αίγινα. Για να μετατρέψουμε τον ευθύ λογο και πλάγιο: α) Προσθέτουμε τα ονόματα των προσώπων του διαλόγου. β) Βάζουμε συνδέσμους για να ενώσουμε τις προτάσεις. γ) Χρησιμοποιούμε ρήματα όπως: μιλώ, απαντώ, γνωρίζω, απορώ, νομίζω, λέω, διατάζω, αισθάνομαι κ.ά. δ) Αλλάζουμε το πρόσωπο από πρώτο (σε δεύτερο ήτρίτο) π.χ. Ευθύς λόγος : Έχεις πολλή δουλειά ; Πλάγιος λόγος : Αυτός του ρώτησε αν έχει πολλή δουλειά. Άλλες μεταβολές που γίνονται κατα τη μετατροπή του λόγου από ευθύ σε πλάγιο είναι: 1. Οι κύριες προτάσεις κρίσεως μετατρέπονται σε δευτερεύουσες ειδικές προτάσεις. Πχ. Θυμάμαι τις μέρες εκείνες. (ε. λόγος). Λέει ότι θυμάται τις μέρες εκείνες. (πλ. λ.) 2. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας μετατρέπονται σε βουλητικές προτάσεις. Π.χ. Φύγε αμέσως από εδώ. (ε. λ.) Τον διέταξε να φύγει από εκεί. (πλ. λ.) 3. Οι κύριες ερωτηματικές προτάσεις μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές. Π.χ. Γιατί δεν διάβασες; (ε. λ.) Τον ρώτησε γιατί δε διάβασε. (πλ. λ.) 4. Οι δευτερεύουσες προτάσεις παραμένουν δευτερεύουσες του ίδιου είδους και στον πλάγιο λόγο.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 73

5. Όταν ο ευθύς λόγος μετατρέπεται σε πλάγιο, συχνά αλλάζουν η έγκλιση, ο χρόνος και το πρόσωπο του ρήματος της πρότασης. Ακόμα μπορεί να αλλάξει η αντωνυμία καθώς και τα τοπικά ή χρονικά επιρρήματα που πιθανώς υπάρχουν. Π.χ. Τώρα εγώ δε θέλω, όπως χθες δεν ήθελε αυτός. (ε. λ.) Έλεγε εκείνος ότι τότε αυτός δεν ήθελε, όπως την προηγούμενη μέρα δεν ήθελε εκείνος. (πλ. λ.) Άσκηση: Μετάτρεψε το διάλογο του Καραγκιόζη από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο: Καρ.: Γεια σου Χατζηβάτη! Τί κάνεις; Χατζ.: Είμαι καλά Καραγκιόζη. Για σένα έρχομαι. Σε ψάχνω παντού. Καρ. Γιατί με ψάχνεις: Χατζ.: Σε θέλει ο πολυχρονεμένος μας Πασάς, να σου αναθέσει μια σοβαρή εργασία. Καρ.: Θα έρθω μαζί σου να δούμε τι με θέλει, όμως περίμενε να φορέσω πρώτα την ακριβή μου βελάδα! Πλάγιος λόγος: Ο Καραγκιόζης είπε γεια στον Χατζηβάτη και τον ρώτησε τι κάνει. Εκείνος του απάντησε..........

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 74

Κεφάλαιο 5ο Τα σχήματα λόγου – λογοτεχνία
Μάθημα 55ο Σχήματα λόγου 1. Η κανονική θέση των όρων στην πρόταση
Οι όροι της πρότασης ακολουθούν κανονικά τα εξής πρότυπα : α) Υ-Ρ (όπου το ρήμα είναι αμετάβατο) β) Υ-Ρ-Κ (όπου το ρήμα είναι συνδετικό) γ) Υ-Ρ-Α (όπου το ρήμα είναι μονόπτωτο) δ) Υ-Ρ-Α-Α (όπου το ρήμα είναι δίπτωτο) ε) Υ-Ρ-Α-Κ (όπου εκτός του αντικειμένου υπάρχει επιρρηματ. κατηγορούμενο), Παραδείγματα: α) Ο Νίκος τρέχει. (ΥΡ) β) Ο Βασίλης είναι μαθητής. (ΥΡΚ) γ) Ο Κώστας έκοψε το ψωμί. (ΥΡΑ) δ) Ο Κώστας μας μοίρασε το ψωμί. (ΥΡΑΑ) και ε) Ο Κώστας έκοψε το ψωμί φέτες. (ΥΡΑΚ) Στην κανονική θέση των όρων της πρότασης υπάχουν και οι προσδιορισμοί που βρίσκονται δίπλα στον όρο που προσδιορίζουν.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 75

Μάθημα 56ο 2. Αποκλίσεις από την κανονική θέση των όρων της πρότασης (Σχήματα λόγου). Α΄
Τα σχήματα αυτά προέρχονται από αλλαγή της κανονικής σειράς των λέξεων μέσα στο λόγο. Τα σχήματα αυτά τα συναντούμε κυρίως σε λογoτεχνικά κείμενα. 1.Το υπέρβατο: Π.χ. α) Πήρε η αλεπού το σιτάρι η πονηρή. β) Το γαλανό της θάλασσας το κύμα. Από τα παραδείγματα αυτά: στο α΄ οι λέξεις: η πονηρή και αλεπού που έπρεπε να πάνε μαζί, χωρίστηκαν από τη λέξη σιτάρι ενώ στο β΄ οι λέξεις: το γαλανό και (το) κύμα, που έπρεπε να είναι μαζί χωρίστηκαν από τη λέξη: της θάλασσας. Συμπέρασμα: Το σχήμα που δημιουργείται, όταν ανάμεσα σε δυο λέξεις, που έχουν στενή λογική και συντακτική σχέση, μεταξύ τους, παρεμβάλλονται μία ή περισσότερες λέξεις, λέγεται υπερβατό. 2. Το πρωθύστερο: Π.χ. α) Ξεντύθη ο νιος, ξεζώστηκε και στο πηγάδι μπήκε. β) Χτενίστηκε, ελούστηκε και στο σεργιάνι βγήκε. Βλέπουμε ότι στα παραδείγματα αυτά άλλαξε η χρονική σειρά των ρημάτων. Συμπέρασμα: To σχήμα κατά το οποίο τοποθετείται στη σειρά του λόγου πρώτα εκείνο που χρονολογικά και λογικά είναι δεύτερο, λέγεται πρωθύστερο.

Το ομοιοτέλευτο ή ομοιοκατάληκτο (ομοιοκαταληξία) Στο σχήμα αυτό διαδοχικοί στίχοι τελειώνουν με λέξεις που έχουν την ίδια κατάληξη. πλεκτή (1ος με 3ο και 2ος με 4ο) ή σταυρωτή (1ος με 4ο και 2ος με 3ο). αλλά και απλές λέξεις που ακούγονται σαν ηχητικά συγγενικές τοποθετούνται η μία κοντά στην άλλη. Μέρα και νύχτα περπατεί. Π. συνήθως συγγενικές (ετυμολογικά απ’ την ίδια οικογένεια λέξεων). Σ’αυτή την περίπτωση οι θέσεις των όρων που έρχονται σε αντιστοιχία βρίσκονται σε σχήμα Χ. Τραγούδι τραγουδήστε μου. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 76 Μάθημα 57ο Σχήματα λόγου Β΄ 3.χ. Πήραν την Πόλη. Το χιαστό σχήμα: α) Μέρα-νύχτα β) Οταν σε βλέπω χαίρομαι νύχτα-μέρα λυπούμαι όταν σε χάσω 4. χαίρομαι. . Το χιαστό σχήμα. νύχτα και μέρα λέει. πήραν τη Σαλονίκη. Τον πύργο πύργο πάει και γυροβολάει.χ. Το σχήμα του κύκλου.χ. Μοναχή το δρόμο επήρες.χ. εξανάρθες μοναχή. Α. Όταν σε βλέπω. Π. Για τον λόγο αυτό το σχήμα λέγεται χιαστό. πήραν την. χιλιοτραγουδισμένο. λυπούμαι όταν σε χάσω (εδώ δείχνει και αντίθεση). 6. Π. 5. Η παρήχηση (ή ετυμολογικό σχήμα) Το σχήμα αυτό δημιουργείται όταν λέξεις ομόηχες. Η ομοιοκαταληξία μπορεί να είναι ζευγαρωτή όταν έχουν ίδιες καταλήξεις ο 1ος με το 2ο στίχο (και ο 3ος με τον 4ο).ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. Π. Το σχήμα του κύκλου το έχουμε όταν μια πρόταση ή περίοδος αρχίζει και τελειώνει με την ίδια λέξη.

Σ’ αυτό περισσότεροι από δύο όμοιοι όροι ή όμοιες προτάσεις συνδέονται με συμπλεκτικούς ή διαχωριστικούς συνδέσμους. Αυτό προήλθε από δυο άλλους συντακτικούς τρόπους: Ο Πέτρος και ο Παύλος παίζουν μπάλα. Εδώ η σύνταξη δεν ακολουθεί το γραμματικό τύπο των λέξεων αλλά το νόημα. βροντά. Δεν έβλεπαν μήτε το κάστρο. 8. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 77 Μάθημα 58ο Τα σχήματα λόγου Γ΄ 7.Ο Πέτρος με τον Παύλο παίζουν μπάλα. Π. Π. .χ. Το τουφέκι ανάβει. μήτε τη γη. Π. Το σχήμα συμφύρσεως. μήτε τον ουρανό. Ο κόσμος κτίζουν εκκλησιές. σταφύλια. καρύδια. 10. Π. Το πολυσύνδετο σχήμα. 11. Η σύμφρυση δημιουργείται με την ανάμειξη δύο συντάξεων. μόνο που στην περίπτωση αυτή επιτείνεται η σημασία αυτού που εννοείται στην πρόταση .χ. αστράφτει. Οι κλέφτες επροσκύνησαν κι έγιναν ραγιάδες. παρά μόνο κόμματα.χ. Το ασύνδετο σχήμα. Συγγενικό σχήμα με το πολυσύνδετο είναι η έμφαση. χτυπά.χ. Ασύνδετο σχήμα έχουμε όταν παραθέτουμε όμοιους όρους ή όμοιες προτάσεις χωρίς να βάζουμε ανάμεσά τους τους συνδέσμους που χρειάζονται.χ. μήτε το στρατόπεδο. Π.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. ή Ο Πέτρος παίζει μπάλα με τον Παύλο. Μας κέρασαν μήλα. οτιδήποτε μπορείς να σκεφτείς. Το σχήμα κατά το νοούμενο. Α. 9. σύκα. Το πολυσύνδετο σχήμα είναι το αντίθετο του ασύνδετου. μήτε τη λίμνη. Έτσι μπορεί ρήμα στον πληθυντικό να έχει υποκείμενο στον ενικό. Θέλει και την πίτα ολάκερη και το σκύλο χορτάτο. Η έμφαση. κι άλλοι φυλάνε πρόβατα κι άλλοι φυλάγουν γίδια.

Υπερβολή: Παράδειγμα: Σαν δυο βουνά ειν’ οι πλάτες του.χ. β΄) ή ακόμα σε αφηρημένες έννοιες ή ιδέες (π.... 13. Π. όπως στο α΄παράδειγμα. 14. Μεταφορά: Στο σχήμα αυτό η σημασία μιας λέξεως επεκτείνεται. πέτρινη καρδιά (μεταφορά).). Όσα φέρνει ο χρόνος. δ΄ από ενέργεια σε άλλη ενέργεια. όπως. Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη. Α. Παρομοίωση έχουμε όταν. για να τονίσουμε μια ιδιότητα ενός προσώπου ή ενός πράγματος ή μιας ιδέας. Ο Βασίλης έχει χρυσή καρδιά.χ.) . Π. μεταφέρεται.. σαν κάστρο η κεφαλή του. το συσχετίζουμε με κάτι άλλο γνωστό.. Π. Φύλλο συκιάς .χ. που συμβαίνει να έχουν κάποια μικρή ή μεγάλη ομοιότητα μ' αυτήν. (β΄) Με την προσωποποίηση αποδίδουμε ανθρώπινες ιδιότητες σε έμψυχα. κλαίνε τα βουνά.χ. ή σε άψυχα (παραδ. Στην παρομοίωση υπάρχουν δύο όροι: ο πρώτος. φύλλο χαρτιού . Παρομοίωση: Π.χ.χ. Π. β΄ από έμψυχα σε έμψυχα. Είναι κι ο Γιώργος μια αλεπού! γ΄ από άψυχα σε έμψυχα. περπατώντας η δόξα μονάχη.χ.που έχει την ιδιότητα σε μεγαλύτερο βαθμό. Προσωποποίηση: Π.χ. Είναι σαφές πως μόνο στην πρώτη περίπτωση έχουμε κυριολεξία. 15... Πέτρινη εκκλησία (κυριολ. προς τον οποίο γίνεται η σύγκριση. καθώς.. Με το λεκτικό αυτό τρόπο λέμε κάτι που ξεπερνάει το πραγματικό και το συνηθισμένο. Ο Αχιλλέας όρμησε στη μάχη σα λιοντάρι. Τ’αηδόνι καλημέρισε χαρούμενα την αυγή.. Π. φύλλο χαλκού.για να προκαλέσουμε μια ισχυρή εντύπωση. .. Η μεταφορά αυτή μπορεί να γίνεται: α΄ από έμψυχα σε άψυχα. (α΄) Κλαίνε τα δέντρα. Η σύγκριση στην παρομοίωση γίνεται με παρομοιαστικές λέξεις σαν. ο οποίος συγκρίνεται και ο δεύτερος. Από την κοιλιά του ηφαιστείου ξεχύθηκε η καυτή λάβα. αναλογικά σε άλλες συγγενικές λέξεις. λες.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 78 Μάθημα 59ο Τα σχήματα λόγου Δ΄ 12.

κ. Ο ευφημισμός οφείλεται κυρίως σε φόβο ή ευλάβεια. ένας αητός λεβέντης .χ. που κρύβει νοήματα διαφορετικά από εκείνα που φανερώνουν οι λέξεις της. Π. Ο μισθός του δεν ήταν λίγος. Εδώ χρησιμοποιούνται λέξεις ή φράσεις με καλή σημασία αντί για άλλες που έχουν κακή σημασία. Π. οι Κλέφτες επί Τουρκοκρατίας) . Ειρηνικός ωκεανός αντί για Αγριεμένος ωκεανός. Π. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 79 Μάθημα 60ο Τα σχήματα λόγου Δ΄ 16. Σ' αυτή χρησιμοποιείται με προσποίηση λέξη ή φράση που έχει τελείως διαφορετική και αντίθετη σημασία από την πραγματική της.α. ψηλά στα κορφοβούνια .. Η αλληγορία είναι μια μεταφορική έκφραση ή ολόκληρο κείμενο. Η αντίφραση παρουσιάζεται με τρεις τρόπους: Α΄ Λιτότητα: Σ' αυτήν αντί για μια λέξη χρησιμοποιείται η αντίθετή της με άρνηση. Μπράβο! Πολύ ωραία τα κατάφερες! (μετά από μια ζημιά) Γ΄ Ευφημισμός. Ένας αητός περήφανος. Α.χ. Αντίφραση. (ενν.χ. Εύξεινος πόντος αντί για Άξενος Πόντος.χ.. δεν πάει στα κατώμερα να καλοξεχειμάσει μον' μένει πάνω στα βουνά. (ενν. Π. 17. Αλληγορία. Κατά την αντίφραση μια λέξη ή φράση παίρνει τη θέση κάποιας άλλης που έχει παρόμοια ή αντίθετη σημασία. ήταν πολύς) Β΄ Ειρωνία.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. . Α. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 80 Πίνακας περιεχομένων Κεφάλαιο 1ο Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα σ.

Α.ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΩΝ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ 81 Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα Μάθημα .