ΜΙΝΩΙΚΟΙ ΟΙΚΙ΢ΜΟΙ ΢ΣΗΝ ΚΡΗΣΗ

ΣΟΠΟΘΕ΢ΙΑ ΑΦΛΑΔΙΑ
ΣΟΠΟΘΕΣΗ΢ΣΕ ΣΟΝ ΚΕΡ΢ΟΡΑ ΠΑΝΩ ΢ΣΙ΢ ΕΙΚΟΝΕ΢ ΚΑΙ ΠΑΣΗ΢ΣΕ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΤΣΕΡΟ ΜΕΓΕΘΟ΢





Η νηθία ζηελ Αριαδηά αλαζθάθεθε από ηνλ
Νηθόιαν Πιάησλα ηε δεθαεηία ηνπ 1950. Τν θηίξην,
ην νπνίν, όπσο ηόζεο πνιιέο από ηηο αγξνηηθέο
επαύιεηο είλαη ζε κάιινλ θαθή θαηάζηαζε,
θαιύπηεη έθηαζε 270 η.κ. θαη νη εμσηεξηθνί ηνίρνη
ήηαλ ρηηζκέλε κε κεγάινπο αζβεζηνιηζηθνύο
νγθόιηζνπο. Η θύξηα είζνδνο βξίζθεηαη ζηε κέζε
ηεο αλαηνιηθήο πιεπξάο ηνπ θηηξίνπ. Μηα άιιε
είζνδνο βξίζθεηαη ζηε βνξεηναλαηνιηθή γσλία ηεο
πεξηνρήο. Τν θεληξηθό θηίξην πνπ είλαη γλσζηό σο
ην Σώκα Α, όπσο ηα εξείπηα ελόο κηθξόηεξνπ
θηηξίνπ, ζηα λόηηα πνπ βξέζεθαλ επίζεο. Τν θηίξην
απηό, πνπ νλνκάδεηαη νηθία B, ζεσξείηαη όηη είλαη
έλα παξάξηεκα γηα λα ζηεγάζεη θαη όρη έλα
αλεμάξηεην θηίξην. Μηα ζεκαληηθή ηνηρνδνκή
ρηίζηεθε κεηαμύ νηθίαο Α θαη ην παξάξηεκα ηεο .





Ο ζρεδηαζκόο ηνπ θηεξίνπ είλαη παξόκνηα κε άιιεο
ηεο λεναλαθηνξηθήο επνρήο θηίξηα ηεο πεξηνρήο. Η
θύξηα είζνδνο νδήγεζε ζε κηα ζεκαία «δηάδξνκν»
πνπ πηζαλώο αζθεπνύο. Σηα λόηηα ηεο εηζόδνπ ηεο
πεξηνρήο Α, έλα δηπιό άλνηγκα νδεγεί ζε έλα
κεγάιν ηεηξάγσλν δσκάηην, (Β).ΟΛεπηέξεο
Πιάησλ πηζηεύεη όηη έλα άιιν δηπιό άλνηγκα
(dithyron) ππήξρε ζην βόξεην ηνίρν ηεο εηζόδνπ ηεο
πεξηνρήο Α, ην άλνηγκα ζην δσκάηηό Μ. Απηό ην
"έραζε" από ηνλ αλαζθαθέα θαη Λεπηέξεο
Πιάησλαο ππνζηεξίδεη όηη κία από ηηο δύν
δπλαηόηεηεο είρε γηα λα εμεγήζεη ηη ζπλέβε. Δίηε ηα
πνιύζπξα θαηαζθεπάζηεθαλ ζηελ πξώηε θάζε θαη
έλαο από απηά ήηαλ εληνηρηζκέλν ζε κεηαγελέζηεξε
εκεξνκελία ή, ελαιιαθηηθά, ην ηείρνο
δεκηνπξγήζεθε ζε κεηαγελέζηεξε θάζε ηεο δσήο
ηνπ θηηξίνπ, αιιά ηνηρνπνηία από ηελ πξνεγνύκελε θάζε δηαηεξήζεθε ζην ζεκείν.Ο J. Driessen έρεη
εθθξάζεη ηελ άπνςε όηη έγηλε ηεο κόδαο λα εγθαζίζηαληαη πνιύζπξα ζε ήδε ππάξρνληα θηίξηα
Νεναλαθηνξηθήο θαη ζ’απηή ηε δεύηεξε δπλαηόηεηα ήηαλ ζύκθσλεο κε απηή ηελ άπνςε. Αίζνπζα Β έρεη
πνιπζξόλα ζην δπηηθό ηνίρν ηνπ, όπσο πξνθύπηεη από ηηο ηξεηο θεληξηθέο .




Η αναηολική είζοδορ Α, όπωρ θαίνεηαι από ηα βόπεια

Πποβολή ηος σώπος από ηο Βοππά
Αίζνπζα Γ είλαη ζρήκαηνο L κε πάγθν ζην ηέινο
ηεο λόηηαο πιεπξάο, αλ θαη κόλν ην ηκήκα θαηά
κήθνο ηνπ λόηηνπ ηνίρνπ επηδεί αθόκα. Γπηηθά
απηνύ ηνπ ρώξνπ επηθνηλσλεί καδί ηεο θαη κε ην
άιιν ηα δσκάηηα Γ θαη Δ. Δπίζεο θαίλεηαη λα έρεη
απνζήθεο θαη ζηελ αίζνπζα Γ όπσο θαη έλα κηθξό
δηακέξηζκα βξέζεθε ζην νπνίν θξαηήζεθαλ
νξηζκέλα από ηα αλαπαιαησκέλα αγγεία ηνπ
ζπηηηνύ. Σην βόξεην δπηηθή γσλία ηνπ θηεξίνπ είλαη
ηξεηο πνιύ άζρεκα δηαηεξεκέλεο αίζνπζεο, Η, Θ θαη
επίζεο ην Ι. δσκάηην κπνξεί θάιιηζηα λα έρεη έλα
κηθξό θσο θαη ζην δπηηθό ηκήκα ηεο αίζνπζαο. Αλ
ππήξρε έλαο δεύηεξνο όξνθνο ζε απηό ην θηίξην,
όπνπ βξηζθόηαλ ε ζθάια; Ο Λεπηέξεο Πιάησλ
ππνζηεξίδεη όηη ηνλ καθξύ ηνηρίν παξάιιειν πξνο
ηε λόηην ηνίρν ηνπ θηηξίνπ κπνξεί λα ήηαλ γηα ηελ
ππνζηήξημε κηαο ζθάιαο ρηηζκέλν έμσ από ην
θεληξηθό θηίξην θαη ηξέρεη από ηελ αλαηνιή πξνο ηε δύζε. Ψζηόζν, αλ απηή ήηαλ ε κνλαδηθή ζθάια, νη
θάηνηθνη ζα έπξεπε λα εγθαηαιείςνπλ ην θηίξην θαη λα πεξπαηήζνπλ ζε όιε ηε δηαδξνκή γύξσ από απηό γηα
λα έρνπλ πξόζβαζε ζην θιηκαθνζηάζην. Ο Λ. Πιάησλ ππνζηήξημε όηη μεθηλνύζε σο εθ ηνύηνπ ε
δπλαηόηεηα κηαο άιιεο, εζσηεξηθήο ζθάιαο. Απηόο ηνπνζεηεί απηή ηελ θίλεζε από δπηηθά πξνο ηα
αλαηνιηθά θαηά κήθνο ηνπ λόηηνπ ηνίρνπ ηνπ Μ δσκαηίνπ (έρεη δε κε πνιύζπξα ζπκπιεξσζεί) θαη ε
απνπζία πιάθεο ζην βόξεην ηκήκα ηεο εηζόδνπ A, ζα κπνξνύζε επίζεο λα εμεγεζεί από ηελ παξνπζία ηεο
ζθάιαο. Πξέπεη λα εηπσζεί, σζηόζν, όηη απηή ε εμήγεζε ησλ δύν ζθάιεο αληηκεησπίζηεθε κε ζθεπηηθηζκό
από ηνπο ζπλαδέιθνπο αξραηνιόγνπο.

Με βάζε απηή ηελ ππόζεζε, ε πνιύζπξα ζα αλήθε
ζηελ πξνεγνύκελε θάζε ηνπ θηηξίνπ θαη ε
αληηθαηάζηαζή ηνπο κε ζηεξεά ηείρε ζα είραλ
πξαγκαηνπνηεζεί αξγόηεξα, πξνθεηκέλνπ λα
θαηαζηεί επθνιόηεξν γηα λα θηάζεηε ζην πξώην
όξνθν ηνπ θηηξίνπ. Τέηνηεο αιιαγέο ζηηο
αξρηηεθηνληθέο ξπζκίζεηο ηνπ θηηξίνπ, νη νπνίεο
αληαλαθιώληαη θαη αιινύ, θαίλεηαη λα ζπλδένληαη
κε ζεκαληηθέο κεηαβνιέο ζηε ιεηηνπξγία ησλ
δηαθόξσλ δσκαηίσλ. Γηα παξάδεηγκα, ηα κεγάια
πηζάξηα, ηα κηθξά πηζάξηα, καγεηξηθά ζθεύε θαη ηα
ιίζηλα εξγαιεία πνπ βξέζεθαλ ζηα δσκάηηα B θαη
ζηελ M, Αίζνπζα Γ κπνξεί θάιιηζηα λα είλαη κηα
ηξαπεδαξία, ελώ ηα δσκάηηα Γ θαη Δ ιεηηνύξγεζαλ
σο θνπδίλεο θαη γηα ηελ απνζήθεπζε ησλ ηξνθίκσλ
θαη ζθεπώλ. Η Αίζνπζα Δ πεξηείρε πεξίπνπ 100
ζθάθε γηα νηθηαθή ρξήζε, θαη ηα νπνηα αξρηθά εηραλ ηνπνζεηεζεί ζηα ξάθηα. Πνιύ ιίγα είδε πνιπηειείαο
βξέζεθαλ ζηελ Αριαδηά θαη κόλν έλα αληηθείκελν πνπ ζα κπνξνύζε λα ζρεηίδεηαη κε ζξεζθεπηηθή ρξήζε.
Καηά ηη αξρηθέο εθζθαθέο πίζηεπαλ όηη ε βίια ρηίζηεθε θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ΜΜ ΙΙΙ θαη θαηαζηξάθεθε
θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ΥΜ ΙΑ. Ο Λ. Πιάησλ, σζηόζν, ππνζηεξίδεη όηη ε ύπαξμε πνιύζπξνπ θαη ην θσο από
ηα αλνίγκαηα, αλήθαλ ζην αξρηθό ζρέδην ηνπ θηηξίνπ, ζεκαίλεη όηη ζα έρνπλ θαηαζθεπαζηεί θαηά ηε
δηάξθεηα ηεο ΥΜ Ι Α. Η θαηαζηξνθή ηεο βίιαο κπνξεί κε αζθάιεηα λα ρξνλνινγεζεί ζην ηέινο ηεο ΥΜ ΙΒ.
Όπσο θαη κε κηα άιιε βίια θνληά ζηνλ Άγην Γεώξγην, ην θηίξην Αριάδηα ήηαλ κηα αλεμάξηεηε δνκή αιιά
δελ είλαη απνκνλσκέλε. Ο Νηθόιανο Πιάησλ ελ κέξεη έρεη αλαζθάςεη δύν θηίξηα ζε κηθξή απόζηαζε ν
Οίθνο Α. θαη ν αξραηνινγηθόο ρώξνο ηεο Βνπιήο Α πνπ έρεη ζέα όιν ην θόιπν ηεο Σεηείαο (βιέπε
θσηνγξαθία παξαθάησ) θαη, ζπλεπώο, θαηά πάζα πηζαλόηεηα γηα απηό ε δεζπόδνπζα ζέζε ηνπ θηηξίνπ
ζηελ πεξηνρή.

Αίθοςζα Β, δείσνονηαρ ηην ενίζσςζη για ηην ςπάπσοςζα
πολύθςπα ζηο δςηικό ηοίσο

Ο πάγκορ ζηη νόηια πλεςπά ηηρ Γ δωμάηιο



Αίζνπζα Γ

Παξνρέο M

Γσκάηηα Η, Θ θαη Ι από ην λόην

Γσκάηηα Γ θαη Δ, πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη γηα ηελ απνζήθεπζε
ησλ ηξνθίκσλ θαη ηελ πξνεηνηκαζία ηνπο.





ΣΟΠΟΘΕ΢ΙΑ ΑΜΝΙ΢Ο΢
ΣΟΠΟΘΕΣΗ΢ΣΕ ΣΟΝ ΚΕΡ΢ΟΡΑ ΠΑΝΩ ΢ΣΙ΢ ΕΙΚΟΝΕ΢ ΚΑΙ ΠΑΣΗ΢ΣΕ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΤΣΕΡΟ ΜΕΓΕΘΟ΢



Η απσαία Αμνιζόρ. Σηελ αλαηνιηθή βάζε ηνπ ιόθνπ ηεο Παιηόρσξαο Ακληζνύ- ζηε Βελεηνθξαηία-
ππήξρε κηθξό ρσξηό κε ην όλνκα Μεζνβνύλη- εληνπίζηεθε αλαζθαθηθά κηλσηθό θηίξην, γλσζηό ζηνπο
αξραηνιόγνπο σο Έπαπιε ησλ Τνηρνγξαθηώλ Ακληζνύ, κε πνιύζπξν, ζπξσξείν, ηεξό δσκάηην θαη
αλώγεην, κε αίζνπζα ππνδνρήο πιαθνζηξσκέλε κε ζρηζηόιηζνπο θαη δπν θνιόλεο ζην θέληξν ηεο. Δδώ
βξέζεθαλ νη πεξίθεκεο ηνηρνγξαθίεο κε ηα θξίλα, ζην βνξηλό δειαδή ηνίρν ε ηνηρνγξαθία κε ηα
εκπίεζηα θξίλα θαη ζην δπηηθό ε ηνηρνγξαθία κε ηα θόθθηλα ηξηδνεηδή. Πηζηεύεηαη όηη ην θηίξην, πνπ
ρξνλνινγείηαη ζηε Νεναλαθηνξηθή Μηλσηθή Πεξίνδν (γύξσ ζηα 1600 π.Φ.), ήηαλ ε έπαπιε θάπνηνπ
αμησκαηνύρνπ ηνπ ζηόινπ ηεο Κλσζνύ, πνπ είρε εδώ ην εηδηθό ιηκάλη ηεο. Όπσο θαη άιια κηλσηθά
κέγαξα, θαηαζηξάθεθε βίαηα από θσηηά, όπσο δηαπηζηώλεηαη από ην θακέλν θνκκάηη ηεο μύιηλεο
θνιόλαο πνπ βξέζεθε ζηε ζέζε ηνπ ζην δσκάηην κε ηηο ηνηρνγξαθίεο (ηνπ αλσγείνπ).
Σηε δπηηθή πιεπξά ηος λόθος ηηρ Παλιόσωπαρ εληνπίζηεθε -κπξνζηά από ηνίρν κε πειεθεηνύο
πσξόιηζνπο- ςπαίθπιο ιεπό κε κεγάιν θπθιηθό βσκό, πνπ ζρεηίδεηαη κε κεηαγελέζηεξε ιαηξεία ηνπ
Γία. Από ηελ Ακληζό κπνξνύκε λα επηζθεθζνύκε ηο ζπήλαιο ηεοΕιλειθςίαρ (ζε απόζηαζε 1 ρικ ζηα
λόηηα ηεο Ακληζνύ). Αλαθέξεηαη θαη ζηνλ Όκεξν. Από ηνπο θπξηόηεξνπο ηόπνπο ιαηξείαο ηεο
Δηιεηζπίαο, αιιά θάπνηνη ηελ απνθαινύζαλ θαη Διεύζηα θαη Διεπζώ , ζεάο ησλ ηνθεηώλ.
Αλαθαιύθζεθε ζην ηέινο ηνπ πεξαζκέλνπ αηώλα θαη ζηνπο ληόπηνπο ήηαλ γλσζηό
σο Νεπαϊδόζπηλια. Δίλαη καθξόζηελν (κήθνο 60 κ. θαη πιάηνο 9-12 κ.) θαη όπσο απέδεημαλ νη
αλαζθαθέο (από ηνπο αξραηνιόγνπο Φαηδεδάθε θαη Μαξηλάην) ππήξμε ηόπνο ιαηξείαο από ηε
Νενιηζηθή Δπνρή κέρξη ηνλ 5ν π.Φ. αηώλα. (Σηα θεξακηθά επξήκαηα αληηπξνζσπεύνληαη όιεο νη
επνρέο). Σην θέληξν πεξίπνπ ηνπ ζπειαίνπ ππάξρεη νξζνγώληνο βσκόο ή ζεθόο, γύξσ από δπν
θπιηλδξηθνύο ζηαιαγκίηεο, πνπ κνηάδνπλ κε αλζξώπηλεο κνξθέο.




ΑΝΑ΢ΚΟΠΗ΢Η.
Ακληζόο βξίζθεηαη 7 πεξίπνπ ρηιηόκεηξα αλαηνιηθά ηνπ Ηξαθιείνπ δίπια ζηε ζάιαζζα, ζηνπο πξόπνδεο
ηνπ ιόθνπ ηεο Παιαηόρσξαο Μηα κηθξή κηλσηθή πόιε ππήξρε ζηελ πεξηνρή θαη θνληά ππάξρεη ην ζπήιαην
Δηιεηζπίαο ην νπνίν ρξεζηκνπνηήζεθε γηα ηειεηέο ιαηξείαο θαηά ηε δηάξθεηα ηεο Μηλσηθήο επνρήο.
Η βίια, ε νπνία αλαζθάθεθε από ηνλ Μαξηλάην, είλαη επξέσο γλσζηή σο ε Βνπιή ησλ Κξίλσλ, επεηδή νη
ηνίρνη ηνπ άλσ νξόθνπ ήηαλ δηαθνζκεκέλνη κε ηνηρνγξαθίεο κε θόθθηλα θαη ιεπθά θξηλάθηα. Απηά είρε
πέζεη από ηνλ πάλσ όξνθν θαηά ηε ζηηγκή ηεο θαηαζηξνθήο. Αλάκεζα ζηα άιια θπηά απεηθνλίδνληαη ζηηο
ηνηρνγξαθίεο ήηαλ δπόζκνο, ίξηδα θαη πάππξνη.
Η βίια έρεη δέθα δσκάηηα θαη δύν νξόθνπο Καζώο επίζεο θαη κηα πιαθόζηξσηε απιή, ζηα δσκάηηα
πεξηιακβάλεηαη κηα αίζνπζα κε πνιύζπξν, θνπδίλα, κπάλην θαη έλα ηεξό. Φηίζηεθε πηζαλόλ ζηηο αξρέο ηνπ
ΥΜΙΑ θαη ππήξμαλ δύν νηθνδνκηθέο θάζεηο ζηελ πεξηνρή. Η ηειηθή θαηαζηξνθή, πηζαλόλ από ππξθαγηά,
θαίλεηαη λα έρνπλ πξαγκαηνπνηεζεί εληόο ηεο ΙΑ πεξηόδνπ LM. Η πξώηε νηθνδνκηθή θάζε έθιεηζε κε
δεκίεο πνπ πξνθιήζεθαλ από ηνλ ζεηζκό πνπ θαηέζηεζε αλαγθαία ηελ αλνηθνδόκεζε. Τν θηίξην ηεο
δεύηεξεο θάζεο δελ ήηαλ ηόζν εληππσζηαθό όζν ην αξρηθό θηίξην. Γηα παξάδεηγκα, κπάδα,
ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηελ θαηαζθεπή ηνίρνπο αληί ηνπ αξρηθνύ πνπ είρε πειεθεηέο πέηξεο γηα
ηνηρνπνηία. Μπνξεί επίζεο λα έρεη θάπνηα αιιαγή ζηε ρξήζε ζηα δσκάηηα από ηελ αξρηθή . Η δεμακελή
θαζαξκώλ κπνξεί λα έρεη πάςεη λα ιεηηνπξγεί γύξσ από απηό ην δηάζηεκα. Σρεδόλ ηίπνηα δελ βξέζεθε ζην
ρώξν, όηαλ έγηλε ε εθζθαθή.

Πιαθόζηξσηε θεληξηθή αίζνπζα κε ην πνιύζπξν πίζσ

Τν πιαθόζηξσην θεληξηθό δσκάηην

Η δεμακελή θαζαξκώλ

Τν πνιύζπξν κε ην Μηλσηθό Μέγαξν πίζσ

Μηθξά δσκάηηα ζηε λνηηναλαηνιηθή γσλία

ν ρώξνο ηεο αξρηθήο ζθάιαο

Η βόξεηα δπηηθή γσλία

Η βίια θαίλεηαη από ηε δπηηθή πιεπξά




ΣΟΠΟΘΕ΢ΙΑ ΑΝΕΜΟ΢ΠΗΛΙΑ

ΣΟΠΟΘΕΣΗ΢ΣΕ ΣΟΝ ΚΕΡ΢ΟΡΑ ΠΑΝΩ ΢ΣΙ΢ ΕΙΚΟΝΕ΢ ΚΑΙ ΠΑΣΗ΢ΣΕ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΤΣΕΡΟ ΜΕΓΕΘΟ΢



Στη θϋςη Ανεμόςπηλια , ςε υψόμετρο 440μ. ςτη βόρεια πλαγιϊ του όρουσ Γιούχτασ, βρϋθηκε το 1979
από τουσ Γ. και Ε. Σακελλαρϊκη ϋνα τριμερϋσ ιερό τησ μινωικόσ Κρότησ, το οπούο αποτελεύ ϋναν από
τουσ ςημαντικότερουσ αρχαιολογικούσ χώρουσ των Αρχανών. Από το διώροφο αυτό κτύριο τησ
εποχόσ των πρώτων ανακτόρων (17ο αιώνα π.Χ.), που καταςτρϊφηκε από ςειςμό λύγεσ δεκαετύεσ
αργότερα, ϋχουν αναςκαφεύ μϋχρι ςτιγμόσ τϋςςερισ χώροι, ύςωσ όμωσ να υπϊρχουν και ϊλλοι
βοηθητικού.
Στο προθϊλαμο του ναού βρϋθηκε πλόθοσ ςκευών, 150 περύπου αγγεύα διαφόρων ςχημϊτων ενώ το
κεντρικό δωμϊτιο όταν γεμϊτο από τα μεγαλύτερα ςκεύη του ναού, αγγεύα και πιθϊρια ενώ ςτο
ανατολικό δωμϊτιο, όπου γύνονταν οι αναύμακτεσ τελετουργύεσ, υπϊρχει πλόθοσ αντικειμϋνων καθώσ
και ϋνασ κτιςτόσ βαθμιδωτόσ βωμόσ πϊνω ςτον οπούο όταν τοποθετημϋνα όλα τα λατρευτικϊ ςκεύη.
Οι αιματηρϋσ θυςύεσ γύνονταν ςτο δυτικό δωμϊτιο του ναού, το οπούο όταν και φτωχότερο ςε
ευρόματα.
Η ςημαντικότερη όμωσ ανακϊλυψη που προκύπτει από την αναςκαφό του ναού, εύναι η ύπαρξη
τεςςϊρων ανθρωπύνων ςκελετών. Σύμφωνα με τισ επιςτημονικϋσ ϋρευνεσ οι τρεισ από αυτούσ ( μύα
εκ των οπούων γυναύκα) ςκοτώθηκαν από την πτώςη λύθων και ξύλων τησ ςτϋγησ και από
ταυτόχρονη πυρκαγιϊ. Ο τϋταρτοσ όμωσ νεκρόσ παρουςιϊζει ςημαντικϋσ διαφορϋσ καθώσ δεν
βρϋθηκε ςτο ϋδαφοσ αλλϊ πϊνω ςε τραπεζοειδό καταςκευό και ςε ειδικό ςτϊςη ενώ πϊνω ςτο ςώμα
του βρϋθηκε ϋνα μοναδικό χϊλκινο όπλο ςαν μαχαύρι. Σύμφωνα με την γνώμη ανθρωπολόγων και
ιατροδικαςτών, ο ϊνδρασ αυτόσ υπόρξε θύμα ανθρωποθυςύασ.

Αςφαλώσ η ανθρωποθυςύα των Αρχανών εύναι μια ςπϊνια τελετουργύα, που ϋγινε υπό ακραύεσ
ςυνθόκεσ, γι’αυτό ακριβώσ το λόγο και δεν ανατρϋπει την γνωςτό εικόνα τησ ηρεμύασ και τησ τϊξησ
ςτη μινωικό Κρότη.



ΠΕΡΙ΢΢ΟΣΕΡΑ

Ο λαόο ηεο Αλεκόζπειηαο βξίζθεηαη ζην βόξεην άθξν ηνπ όξνπο
Γηνύρηαο , κε ζέα αξόζηκε γε θαη ην ζύγρξνλν Ηξάθιεην, κε
αλεκπόδηζηε ζέα ηόζν πξνο ηα αλαηνιηθά θαη ηα δπηηθά. Ο ρώξνο
αλαζθάθεθε από ηνπο Γ. θαη Δ. Σαθειιαξάθε, θαη ιόγσ ηνπ κηθξνύ
κεγέζνπο ηεο, θαηέιεμε λα είλαη κηα από ηηο πην ζεκαληηθέο
αλαζθαθέο πνπ έιαβαλ ρώξα ζηελ Κξήηε.
Ο λαόο είλαη αζπλήζηζηνο γηα κηα κηλσηθή ηνπνζεζία ζην όηη, είλαη
πην ζπκκεηξηθόο θαη ιηγόηεξν ιαβπξηλζώδεο από ηα πεξηζζόηεξα
κηλσηθά εξείπηα. Ο απιόο ζρεδηαζκόο ηνπ απνηειείηαη από ηξεηο
νξζνγώληεο αίζνπζεο ζε ζεηξά, θαη έλα δηάδξνκν ή πξνζάιακν
δηαηξέρεη όιν ην κήθνο από ηα ηξία δσκάηηα ζηα βόξεηα ηνπ
θηηξίνπ. Γελ ππάξρεη άιιν παξάδεηγκα ελόο ηέηνηνπ θηηξίνπ από ηε
Μηλσηθή-Μπθελατθή πεξίνδν.
Ο λαόο θαηαζηξάθεθε ζηηο αξρέο ηνπ 17νπ αηώλα π.Φ., δείγκαηα ηεο ΜΜ ΙΙ θαη MM θεξακηθήο ΙΙΙ Α
βξέζεθαλ ζην λαό. Δίλαη ζρεδόλ βέβαην όηη θαηαζηξάθεθε από ζεηζκό, κεηά ηνλ νπνίν νη θαλνί πνπ
ππήξραλ ζην εζσηεξηθό ηνπ ηεξνύ έγηλαλ αηηία λα θαεί ό, ηη ήηαλ εύθιεθην. Πεξαηηέξσ ζηνηρεία γηα έλαλ
ζεηζκό πνπ έγηλε πξνέξρνληαη από ην ζθειεηό ελόο άλδξα πνπ βξέζεθε ζηνλ πξνζάιακν. Κξαηνύζε έλα
βάδν, πνπ πηζαλώο πεξηέρεη αίκα , θάηη πνπ έκνηαδε κε εθείλε ηελ ηνηρνγξαθία πνπ κπνξεί λα δεη θαλείο
ζηε ζαξθνθάγν ηεο Αγίαο Τξηάδαο, ζηελ νπνία ην αίκα ελόο ηαύξνπ ελ ζπζία ζηάδεη. Η ζέζε ηνπ ζώκαηνο
ππνδειώλεη όηη ην άηνκν πνπ έηξερε λα βγεη από ην θηίξην όηαλ απηό θαηέξξεπζε θαη ην ζθόησζε -απηόλ ή
απηήλ.
Ο πξνζάιακνο ήηαλ ν ηόπνο όπνπ ε πξνεηνηκαζία ηηο
ηειεηνπξγηθήο πξάμεο πνπ ζα πξαγκαηνπνηείην. Αλάκεζα ζηα
επξήκαηα πνπ ήηαλ εδώ βξέζεθαλ ,αγγεία, πηζάξηα, γνπδί θαη
γνπδνρέξη θαη ηξίπνδεο θαηζαξόιεο. ζηα πηζάξηα πνπ ππήξραλ ζα
απνζεθεύνληαλ δηάθνξα ηξόθηκα αιιά θαη πθάζκαηα.
Η θεληξηθή αίζνπζα ήηαλ γεκάηε από κεγάια ζθεύε, ζρεδόλ όιν ην
πάησκα ήηαλ θαιπκκέλν κε αγγεία. Καηά κήθνο ηνπ λόηηνπ ηνίρνπ
ππήξρε έλαο πάγθνο πνπ κπνξεί λα έρεη ρξεζηκνπνηεζεί ηόζν γηα
ζπλεδξίαζε αιιά θαη γηα ηε δηάζεζή ιαηξεπηηθώλ
αληηθείκελσλ. Τν πην ελδηαθέξνλ εύξεκα εδώ ήηαλ έλα δεπγάξη από πςειόηεξα-ζε θπζηθό κέγεζνο πήιηλα
πόδηα θαη ηέθξα από έλα θακέλν μύιηλν αληηθείκελν. Απηά ηα ζηνηρεία δείρλνπλ όηη ππήξμε αξρηθά έλα
κεγάιν άγαικα εδώ. Τν ζώκα ζα ήηαλ θηηαγκέλα από μύιν θαη ζρηζκέλν ζε δύν κπαζηνύληα ζην πάλσ
κέξνο ησλ πνδηώλ πνπ θαιύπηνληαλ κε πειό. Τν ζώκα ηνπ αγάικαηνο πξέπεη ήηαλ ληπκέλνη κε θάπνην
πιηθό θαη ηα πόδηα δελ ζα ήηαλ νξαηά. Δίλαη πηζαλό όηη ην άγαικα αξρηθά επξηζθόκελν ζθνπίκσο ζηνλ
πάγθν αθξηβώο δίπια ζε ζπζηάδα ησλ γπκλώλ βξάρσλ πνπ ππήξρε θαη ελσλόηαλ κε ην θηήξην, δήισλε όηη
απηά απνηεινύλ «ηεξή γε".
Η αλαηνιηθή αίζνπζα ήηαλ όηαλ θάπνηα αλαίκαθηε ηειεηή έιαβαλε ρώξα. Καηά κήθνο ηνπ λόηηνπ ηνίρνπ
ππήξρε έλαο βσκόο. Τα επξήκαηα εδώ ήηαλ κηθξόηεξα ζε κέγεζνο ζε ζρέζε κε ηελ θεληξηθή αίζνπζα θαη
πεξηιάκβαλε δύν κηθξά θνπηηά ράιθηλα ,παξόκνηα ζην ζρεδηαζκό κε άιια πνπ βξέζεθαλ ζηηο Μπθήλεο θαη
ζηελ Μπθελατθή βαζηιηθή ηαθή ζηό ζνισηό ηάθν Α ζην λεθξνηαθείν Φνπξλί θνληά ζηηο Αξράλεο. Μεγάια
θύπειια ππεξείραλ ζηνλ βσκό θαη είλαη γλσζηό όηη απηά ζα είραλ ρξεζηκνπνηεζεί γηα ηελ πξνζθνξά ησλ
αγξνηηθώλ πξντόλησλ -, θαιιηέξγεηεο θξνύησλ, ιαραληθώλ, θξαζηνύ θαη ιαδηνύ.


Θέα από ηο Βοππά. Σηο μπποζηινό μέπορ
ηος κηιπίος με ηον πποθάλαμο. Σηα
απιζηεπά είναι ο σώπορ για αναίμακηερ
θςζίερ. Αιμαηηπέρ θςζίερ έλαβαν σώπα
ζηην αίθοςζα ππορ ηα δεξιά.

Θέα από ηο νόηο. Η αίθοςζα ζηην οποία η
ανθπώπινη θςζία λέγεηαι όηι έλαβε σώπα
βπίζκεηαι ζηα απιζηεπά.
Τν δπηηθό δσκάηην είλαη, από πνιιέο απόςεηο, ην πην
ελδηαθέξσλ. Πξώηα απ 'όια, ζε αληίζεζε κε ηηο άιιεο δύν
αίζνπζεο, ε είζνδνο δελ είλαη ζην θέληξν ηνπ ηνίρνπ, αιιά
πξνο ηα αλαηνιηθά γη' απηό είλαη έμσ από ηελ επζπγξάκκηζε
κε ηελ είζνδν ζηνλ πξνζάιακν. Απηό ην δσκάηην είρε
ρξεζηκνπνηεζεί γηα ηηο ζπζίεο αίκαηνο. Μνλαδηθή ζηελ
Κξήηε, ηξεηο ζθειεηνί βξέζεθαλ ζε έλα δσκάηην. Γύν από
απηνύο ηνπο αλζξώπνπο, έλαλ άλδξα θαη κηα γπλαίθαο,
δείρλεη όηη ζθνηώζεθαλ από ηνλ ζεηζκό θαη ηελ ππξθαγηά
πνπ πξνέθπςε. Έλαο άιινο αξζεληθόο ζθειεηόο βξέζεθε
επίζεο ζην δσκάηην. Απηό ην ζώκα βξέζεθε μαπισκέλν
ζην βσκό. Έλα καραίξη ζηεξίδεηαη πάλσ ζην ζθειεηό. Τα
πόδηα ήηαλ δεκέλα θαη έρεη ππνζηεξηρζεί όηη ν λεαξόο
άλδξαο είρε ζπζηαζηεί θαη ην αίκα ήηαλ απνζηξαγγηζκέλν
από ην ζώκα ηνπ. Αλ λαη, ζα κπνξνύζε θάιιηζηα λα ήηαλ ην αίκα ηνπ απηό πνπ ππήξρε ζην δνρείν πνπ
βξέζεθε ζην πξνζάιακν δίπια κε ηνλ άιιν ζθειεηό. Δίλαη πνιύ πηζαλό όηη ηα θαλνληθά ζύκαηα ηεο ζπζίαο
ζα ήηαλ ηαύξνη, αιιά ζην πξόζσπν ηεο ζεηζκηθήο δξαζηεξηόηεηαο, ε νπνία απείιεζε ην ζύλνιν ηεο
θνηλόηεηαο, κπνξεί λα έρεη ζεσξεζεί αλαγθαίν λα γίλεη κηα αλζξώπηλε ζπζία.
Η ιεπηνκεξήο πεξηγξαθή ησλ αλαζθαθώλ θαη νη αλαθαιύςεηο ζηελ Αλεκόζπειηα κπνξνύλ λα βξεζνύλ ζην
βηβιίν γηα ηηο Αξράλεο από ηνπο Γ. θαη E. Σαθειιαξάθε, πνπ δεκνζηεύζεθε από ηελ Δθδνηηθή Αζελώλ,
Αζήλα 1991. Ο ρώξνο είλαη πεξηθξαγκέλνο κέζα θαη γεληθά δελ αλνηθηή γηα ην θνηλό. Ψζηόζν, κηα θαιή
άπνςε ηεο πεξηνρήο κπνξεί λα έρεη θαλείο από ην λόην θξάρηε .

Αλεκνζπειηά αλαδεηνύλ από SE ζε ΒΓ

Η θεληξηθή αίζνπζα από ην βνξξά

Η θεληξηθή αίζνπζα από ην βνξξά

Η αλαηνιηθή αίζνπζα από ην βνξξά

Το δςηικό δωμάηιο

Η αλαηνιηθή αίζνπζα από ην βνξξά

Ο λαόο από ην βνξξά

Η αλαηνιηθή αίζνπζα από ηα λόηηα

Η θεληξηθή αίζνπζα από ηα λόηηα

Ο ρώξνο δπηηθά από ην λόην

Ο πξνζάιακνο θαίλεηαη από ην λόην

ΣΟΠΟΘΕ΢ΙΑ ΑΠΟΔΟΤΛΟΤ
ΣΟΠΟΘΕΣΗ΢ΣΕ ΣΟΝ ΚΕΡ΢ΟΡΑ ΠΑΝΩ ΢ΣΙ΢ ΕΙΚΟΝΕ΢ ΚΑΙ ΠΑΣΗ΢ΣΕ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΤΣΕΡΟ ΜΕΓΕΘΟ΢


Δδώ αλαθάιπςαλ νη αξραηνιόγνη Μηλσηθνύο ηάθνπο πνπ ρξνλνινγνύληαη από ην 1500 σο ην 1100 π.Φ. θη
εξείπηα Μηλσηθώλ θηηξίσλ.
Απηό ην ΜΜ αξρνληηθό ΙΙΙ αλαζθάθεθε από ηνλ Σπύξν Μαξηλάην.. Ο ρώξνο βξίζθεηαη θάησ από ηνλ
Χεινξείηε θνληά ζην ρσξηό κε ην ίδην όλνκα, κε ζέα ην Ληβπθό Πέιαγνο. Η πεξηνρή θαηνηθήζεθε από ηελ
Ύζηεξε Νενιηζηθή επνρή κέρξη ην ηέινο ηεο Μηλσηθήο επνρήο.













ΣΟΠΟΘΕ΢ΙΑ ΑΓΙΑ ΥΩΣΙΑ
ΣΟΠΟΘΕΣΗ΢ΣΕ ΣΟΝ ΚΕΡ΢ΟΡΑ ΠΑΝΩ ΢ΣΙ΢ ΕΙΚΟΝΕ΢ ΚΑΙ ΠΑΣΗ΢ΣΕ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΤΣΕΡΟ ΜΕΓΕΘΟ΢



Αγία Φσηηά βξίζθεηαη ζε έλα κηθξό ιόθν θαηά
κήθνο ηεο αθηήο, ζηα αλαηνιηθά ηεο ζεκεξηλήο
πόιεο ηεο Σεηείαο. Η ηνπνζεζία ήηαλ αξρηθά
νρπξσκέλε θαη πεξηείρε έλα κεγάιν νξζνγώλην
θηίξην κε κηα κεγάιε θεληξηθή απιή. Τν θηίξην
ρξνλνινγείηαη από ην ΙΑ πεξίνδν MM. Τν θηίξην
δηαζέηεη ζπλνιηθά 37 δσκάηηα ή άιιεο πεξηνρέο θαη
ην γεγνλόο όηη απηέο είλαη νξγαλσκέλεο θαηά ηέηνην
ηξόπν ώζηε νκάδεο δσκάηηα αλνίγνπλ ζην θεληξηθό
δηθαζηήξην, αιιά δελ επηθνηλσλήζεηε κε άιιεο
νκάδεο δσκάηηα πξνζθέξεη ηε δπλαηόηεηα όηη ε
πεξηνρή θαηνηθήζεθε από κηθξό αξηζκό
νηθνγελεηώλ, ίζσο ζπλζέηνπλ κηα θπιή.




Νοηιοδςηική γωνία


Η ζέζε ηνπ απινύ ακέζσο πίζσ από ηνλ ρώξν
δείρλεη όηη ε ρξήζε ηνπ ήηαλ ζπλδεδεκέλε κε ηε
γεσξγία κε θάπνην ηξόπν. Φαίλεηαη λα έρεη
εγθαηαιεηθζεί θαηά ηε δηάξθεηα ηεο ΜΜ Ι Α.







Γύν θπθιηθέο θαηαζθεπέο έρνπλ πξνζηεζεί ζε κεηαγελέζηεξε εκεξνκελία, πηζαλόηαηα MM ΓΣ, θαη ζε κία
πεξίπησζε θαίλεηαη λα είλαη θηηζκέλν πάλσ ζηα εξείπηα ηνπ παιαηνύ θηηξίνπ, είλαη πηζαλόλ ζνισηόο
ηάθνο. Σε θάζε πεξίπησζε ε είζνδνο ζηηο δνκέο θαη ζηηο δύν πεξηπηώζεηο, είλαη ζηα αλαηνιηθά. Ο
Castleden επηζεκαίλεη όηη ελώ ηα πεξηζζόηεξα από ηα ακπληηθά θηίζκαηα ζηνπο κηλσηθνύο νηθηζκνύο -
Πύξγνπ, Φνύξλνπ Κνξπθή, είλαη από ηελ Πξν-αλαθηνξηθή πεξίνδν, Η Αγία Φσηηά έξρεηαη αξγόηεξα, ζηελ
Παιηά αλαθηνξηθή πεξίνδν.

Τν γεγνλόο όηη έρεη έλαλ ηνίρν γύξσ από ηελ
πεξηνρή θαη όηη θαηαζηξάθεθε ιίγν θαηξό κεηά ηελ
θαηαζθεπή ηεο, ζέηεη, γηα ηνλ Castleden ην
ελδερόκελν όηη ήηαλ έλα από κηα ζεηξά παξάθηησλ
ζηξαηησηηθώλ βάζεσλ πνπ ππήξραλ ζηελ κηλσηθή
Κξήηε. Έλα κεγάιν κηλσηθό λεθξνηαθείν κε πάλσ
από 250 ηάθνπο πνπ ρξνλνινγνύληαη από ηελ
Πξσηνκηλσηθή Ι, αιιά ζπλερίδνληαη ζε ρξήζε θαηά
ηε δηάξθεηα ηεο Πξσηνκηλσηθήο ΙΙ έρεη επίζεο
αλαζθαθεί ζε κηθξή απόζηαζε από ηελ Αγία Φσηηά.







Πιθανόρ θολωηόρ ηάθορ σηίζηηκε ζηα επείπια
ηος κηιπίος ΜΜ ΙΑ

Η βόπειο δςηική γωνία ηος κηηπίος


Κοςλούπα

Βοπειοαναηολική γωνία

Νοηιοαναηολική γωνία

Μικπόρ θολωηόρ ηάθορ

Μεγάλερ θολωηόρ ηάθορ με ηα ςπολείμμαηα ηηρ πποηγούμενηρ
κηίζμα μέζα

Μεγάλερ θολωηόρ ηάθορ με ηα ςπολείμμαηα ηος
πποηγούμενος κηίζμαηορ μέζα

Η αςλή / διάδπομορ; μεηαξύ Βοππά και Νόηος κηίπια

Η δςηική είζοδορ ζηην αςλή / διάδπομο
ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΜΩΝ

ΜΔ ΠΗΓΔΣ ΑΠΟ
UK.DIGISERVE
EXPLORECRETE.COM