ΚΤΚΛΑΔΙΚΑ ΕΙΔΩΛΙΑ

ΚΑΙ ΗΛΙΟ΢ΠΗΛΙΕ΢



ΠΑΝΑΡΧΑΙΟΙ ΑΚΡΙΒΕ΢ΣΑΣΟΙ ΤΠΟΛΟΓΙ΢ΜΟΙ
Ι΢ΗΜΕΡΙΩΝ, ΣΡΟΠΩΝ, ΕΠΟΧΩΝ, ΧΡΟΝΟΤ Κ.Σ.Λ. ΢ΣΗ ΢ΤΡΟ,
ΕΠΙ΢ΣΗΜΟΝΙΚΟΤ ΚΕΝΣΡΟΤ ΣΟΤ ΚΤΚΛΑΔΙΚΟΤ ΠΟΛΙΣΙ΢ΜΟΤ

Πξφζθαηε έξεπλα ηνπ Δ.Μ.Π. έδεημε, φηη απηφ, πνπ εδψ θαη πνιιέο δεθαεηίεο ρξεζηκνπνηνχλ νη ρσξηθνί γηα ηελ
άληιεζε λεξνχ ζηελ πεξηνρή Αη-Μηράιε ηεο ΢χξνπ, δελ είλαη πεγάδη. Πξφθεηηαη γηα ηειεηφηαηε παλάξραηα θαηαζθεπή,
έλα ειηαθφ παξαηεξεηήξην, ζην νπνίν ππνινγίδεηαη ε θαηλνκέλε θίλεζε ηνπ Ήιηνπ θαζ’ φιν ην έηνο, θαη
ζεκαηνδνηνχληαη κε αθξίβεηα νη επνρέο, νη ηζεκεξίεο, νη ηξνπέο θ.η.ι.

Σν «Ηιηνηξφπην ηνπ Φεξεθχδε», φπσο νλνκάζζεθε (ζην ΢χξν θηιφζνθν απνδίδεηαη ε θαηαζθεπή ή ε ηειεηνπνίεζε
κέξνπο ηνπ έξγνπ), απνηειεί έλαλ αθφκε θξίθν ηεο καθξάο «αιπζίδαο» ηεο αξραίαο ζπξηαλήο επηζηεκνληθήο
παξάδνζεο, φπσο πεξηγξάθεηαη ζε κπζνινγηθέο θαη ηζηνξηθέο πεγέο θαη δηαζψδεηαη απνηππσκέλε ζε βξαρνγξαθίεο,
αιιά θαη ζηα θπθιαδηθά εηδψιηα, ηα νπνία δελ θαηαζθεπάδνληαλ γηα ιαηξεπηηθνχο ή δηαθνζκεηηθνχο απιψο ιφγνπο,
φπσο λνκίδεηαη, αιιά ήηαλ αθξηβέζηαηα θνξεηά επηζηεκνληθά φξγαλα, πνπ ρξεζηκνπνηνχληαλ γηα ηνπο ίδηνπο
ππνινγηζκνχο, φπσο θαη ην Ηιηνηξφπην, κπνξνχλ δε λα ρξεζηκνπνηεζνχλ αθφκε θαη ζήκεξα κε άξηζηα
απνηειέζκαηα.






Η αλαηνιή ηνπ Ήιηνπ ζην ύςσκα Γεξνύζη ηεο Σύξνπ ζηηο 21 Μαξηίνπ· ζην βάζνο δηαθξίλεηαη ε Δήινο.
Από εθεί αλαηέιιεη ν Ήιηνο θαηά ηηο ηζεκεξίεο. Η Σύξνο είλαη ε κνλαδηθή ζηεξηά, απ’ όπνπ θαίλεηαη από
ςειά ε Δήινο («θαζύπεξζελ», «Οδύζζεηα», ν 404), θαζ’ όηη έρεη ηεηξαπιάζην πςόκεηξν από απηήλ, θαη
κόλνλ εθεί επηβεβαηώλεηαη ν κύζνο, ζύκθσλα κε ηνλ νπνίν ν Απόιισλ γελληέηαη ζηηο 21 Μαξηίνπ, ηελ εκέξα
ηεο Άλνημεο, ζηε Δήιν.



Η ΙΔΙΑΙΣΕΡΟΣΗΣΑ ΣΗ΢ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ΢ ΘΕ΢Η΢ ΣΗ΢ ΢ΤΡΟΤ

Η ΢χξνο βξίζθεηαη αθξηβψο δπηηθά ηεο Γήινπ· ηελ πεξηγξάθεη ζηελ «Οδχζζεηα» ν πηζηφο ρνηξνβνζθφο ηνπ
Οδπζζέα, Δχκαηνο (ηνπ νπνίνπ ν παηέξαο ήηαλ βαζηιηάο εθεί) επηζεκαίλνληαο, φηη εθεί ηξέπεηαη ν Ήιηνο: «Υπάξρεη
θάπνην λεζί, πνπ νλνκάδεηαη Σπξίε, αλ θάπνπ ην άθνπζεο, θαζύπεξζελ ηεο Οξηπγίαο [ζ.ζ. ην αξραίν φλνκα ηεο Γήινπ
(΢ηξάβσλ, Ι 486), όπνπ γελλήζεθε ε Άξηεκηο, πξνζνλνκαδνκέλε εμ απηνύ Οξηπγία (΢νθνθιένπο, «Σξαρίληαη», 214)],
όπνπ ηξέπεηαη ν Ήιηνο» (ν 403-404).

…………θαζχπεξζελ ηεο Οξηπγίαο [ζ.ζ. ην αξραίν φλνκα ηεο Γήινπ (΢ηξάβσλ, Ι 486),

Ο Ήιηνο ηξέπεηαη παληνχ βεβαίσο, αιιά ν Όκεξνο ην επηζεκαίλεη γηα ηε ΢χξν, δηφηη ζην ζπγθεθξηκέλν
λεζί πξέπεη λα ππήξρε ζεκαληηθφ επηζηεκνληθφ θέληξν ηνπ Κπθιαδηθνχ Πνιηηηζκνχ, φπνπ
παξαθνινπζνχζαλ ηνλ Ήιην, ηηο ηξνπέο ηνπ θ.η.ι., φπσο πξνθχπηεη θη απφ άιια ζηνηρεία, πνπ ζα
παξνπζηαζζνχλ ζηε ζπλέρεηα.

Ακεξηθαλνί επηζηήκνλεο δηεμήγαγαλ πξν εηψλ έξεπλα, πξνθεηκέλνπ λα εληνπίζνπλ ηα θαηαιιειφηεξα
ζεκεία ζηνλ πιαλήηε απφ πιεπξάο ειηαθψλ ζπλζεθψλ, ψζηε λα ηνπνζεηήζνπλ ηνπο δέθηεο ησλ
δνξπθνξηθψλ ζπλδέζεσλ. Σα απνηειέζκαηα ηεο έξεπλαο θαηέδεημαλ, φηη ε κεγαιχηεξε ειηνθάλεηα ππάξρεη
ζ’ έλα κηθξφ λεζάθη κεηαμχ Γήινπ-΢χξνπ, ζην Φαζνλήζη, πνπ επεηδή είλαη πνιχ κηθξφ, ζα ηνπο
εγθαηαζηήζνπλ ζην λφηην κέξνο ηεο ΢χξνπ.

Απηφ ζεκαίλεη, φηη νη αξραίνη γλψξηδαλ πάξα πνιχ θαιά γηα ηε γέλλεζε ηνπ Απφιισλα ζε εθείλε ηελ
πεξηνρή, θη φηη ε ΢χξνο απνηεινχζε ηνλ ηδαληθφ ηφπν γηα ηελ παξαθνινχζεζε ηεο θαηλνκέλεο θίλεζεο ηνπ
Ήιηνπ.


Άγνωζηες αλλά ζημανηικόηαηες είναι οι βρατογραθίες ζηο Γερούζι ηης Σύροσ, ζηις οποίες
αποησπώνονηαι πανάρταιες καηακηήζεις ηοσ Κσκλαδικού Πολιηιζμού. Καηαδεικνύοσν –
όπως και ηο Ηλιοηρόπιο– ηην θαινομένη κίνηζη ηοσ Ήλιοσ, ηις εποτές, ηις ιζημερίες και ηις
ηροπές ζηη Σύρο. Σηις βρατογραθίες ασηές καηαδεικνύεηαι επίζης η ακριβής θέζη ηοσ
Ηλιοηροπίοσ και ο ηρόπος λειηοσργίας ηοσ.


ΚΤΚΛΑΔΕ΢: ΔΩΔΕΚΑ ΝΗ΢ΙΑ ΓΤΡΩ ΑΠΟ ΣΗ ΢ΤΡΟ
Απφ χςσκα Γεξνχζη, φπνπ βξίζθνληαη νη εηθνληδφκελεο βξαρνγξαθίεο, θη απφ ην νπνίν θαίλεηαη ν Ήιηνο λα
αλαηέιιεη ηηο ηζεκεξίεο απφ ηε Γήιν, πξνέθπςε ν παξαθάησ ράξηεο. Δπάλσ θαη κέζα ζηνλ θχθιν βξίζθνληαη
ζπλνιηθά δψδεθα λεζηά, φζα ππνινγίδνληαλ ζηελ αξραηφηεηα νη Κπθιάδεο. Πξνθχπηεη δειαδή, φηη ονόμαζαν ηα
νηζιά Κσκλάδες, ότι επειδή ήηαν ζε κύκλο γύρω από ηη νήζο Δήλο, αλλά γύρω από ηη ΢ύρο και
ζσγκεκριμένα από ηον λόθο ηης Άνω ΢ύροσ, πνπ, πξηλ θαηνηθεζεί, νλνκαδφηαλ Μεζνβνχλη.







Χάπηηρ, πος πποέκςτε από ηιρ βπασο- γπαθίερ ηηρ
Σύπος κι επεξηγεί ηο όνομα Κςκλάδερ.



Ηλιοζπηλιά ΢ύροσ - Ηλιοηρόπιο Φερεκύδη

΢ηα ηέιε ηνπ ηζ΄ αηψλα ην αιέηξη ελφο ρσξηθνχ, πνπ έζθαβε ζηελ πεξηνρή ΢α Μηράιε ηεο ΢χξνπ, ζηε ζέζε
Διιεληθφ, ζθάισζε ζε κία πέηξα· ηε ζήθσζε θαη είδε έλα θαηαζθεχαζκα ζαλ πεγάδη κε ζθάιεο θ.η.ι.. Φψλαμε ηνλ
Γάιιν πξφμελν, πνπ παξαζέξηδε εθείλε ηελ επνρή ζην ρσξηφ, ν νπνίνο ηνπ ζπλέζηεζε λα κελ ην πεηξάμεη, δηφηη θαηά
ηε γλψκε ηνπ επξφθεηην γηα παλάξραην κλεκείν ηεο Πξντζηνξηθήο Πεξηφδνπ. Οη ρσξηθνί φκσο άλνημαλ κηα ηξχπα,
έβαιαλ έλα καγθάλη θη άξρηζαλ έθηνηε λα βγάδνπλ λεξφ.

Πξφζθαηα έλαο παιαηφο λαπηηθφο, αξραηνδίθεο θαη εξεπλεηήο ηνπ Κπθιαδηθνχ Πνιηηηζκνχ, ν θ. Λνχεο Ρνχζζνο,
παξαηήξεζε, φηη θαηά ην ρεηκεξηλφ ειηνζηάζην ε ζθηά ηεο ππεξθείκελεο αλψηαηεο νξηδφληηαο πιάθαο ηνπ «πεγαδηνχ»
ζπλέπηπηε κε ηελ αθκή ηνπ βνξεηφηεξνπ ιίζνπ, ηνπ ππεξθείκελνπ ηεο θάιπςεο ηνπ δηαδξφκνπ ηνπ. Μειεηψληαο δε ηηο
βξαρνγξαθίεο ηεο ΢χξνπ θαη ην θξέαξ δηαπίζησζε, φηη ηειηθά έθαλαλ αθξηβψο ηελ ίδηα δνπιεηά: Καηέγξαθαλ θη
ππνιφγηδαλ ηηο θηλήζεηο ηνπ Ήιηνπ.

Δμαζθάιηζε ινηπφλ απφ έλα ΢πξηαλφ εθνπιηζηή (ν νπνίνο αγαπάεη ηνλ ηφπν ηνπ, αιιά επηζπκεί λα δηαηεξήζεη ηελ
αλσλπκία ηνπ) ηε ρξεκαηνδφηεζε έξεπλαο, θη έηζη ζσγκροηήθηκε επιζηημονική ομάδα από ηο Ε.Μ.Π. με επί
κεθαλής ηον καθηγηηή ηης Αρτιηεκηονικής ΢τολής κ. Ι. ΢ηεθάνοσ.

Απηφ, πνπ πξνμέλεζε εληχπσζε εμ αξρήο ζηελ νκάδα, ήηαλ, φηη απνθιεηφηαλ λα πξφθεηηαη γηα έλα απιφ πεγάδη γηα
χδξεπζε, ηδηαίηεξα ζηε ζπγθεθξηκέλε ζέζε, φπνπ θαηά ηελ αξραηφηεηα δελ ππήξρε ζηελ πεξηνρή παξά κφλν κία κηθξή
πνιίρλε. Γελ κπνξεί λα έθηηαμαλ κία ηέηνηα κλεκεηψδε θαηαζθεπή, πξνθεηκέλνπ θάπνηεο νηθνγέλεηεο λα παίξλνπλ λεξφ
θαη κάιηζηα κε ηδηαίηεξεο δπζθνιίεο, δεδνκέλνπ, φηη αλζξσπνκεηξηθά δελ είλαη ηδηαίηεξα απνδνηηθφ ζηε ρξήζε ηνπ,
φπσο είλαη πνιιά άιια ζσδφκελα αξραία πδξεπηηθά έξγα (π.ρ. Σίξπλζαο θαη Μπθελψλ ηεο Μπθελατθήο Δπνρήο,
Πεξαρψξαο ηεο Κιαζηθήο Δπνρήο θ.α.).



Ο θιλόζοθορ Φεπεκύδηρ (ζη΄ αι. π.Χ.) ςπήπξε πιθανόν μαθηηήρ ηος Πιηηακού ηος Μςηιληναίος, ήηαν ζύγσπονορ ηος Θαλή ηος
Μιλήζιος, ο οποίορ ηον εκηιμούζε ιδιαίηεπα, και δάζκαλορ ηος Πςθαγόπα.

Επάλσ απφ ηελ αξραία θαηαζθεπή ππάξρεη κηα δψλε δχν πεξίπνπ κέηξσλ κε μεξνιηζηέο. Σν έξγν απνηειείηαη
απφ δχν κέξε: ην θπθιηθφ κέξνο, πνπ είλαη ην θξέαξ κε ιίζηλε επέλδπζε επξπλφκελε πξνο ηα θάησ, θη απφ έλα επίζεο
ιηζεπέλδπην δηάδξνκν κε βαζκίδεο, κέζσ ησλ νπνίσλ ππήξρε πξφζβαζε ζην θξέαξ. ΢ήκεξα είλαη πξνζπειάζηκν
κφλν απφ επάλσ. Δλψ δειαδή αξρηθά ήηαλ πξνζπειάζηκν απφ ηα βφξεηα κέζσ ηνπ δηαδξφκνπ θαη ησλ βαζκίδσλ,
θαηέζηε απξνζπέιαζην απφ εθεί θη έηζη ηψξα κνηάδεη κε έλα θνηλφ θαηαθφξπθν θξέαξ. Σν ζπλνιηθφ ηνπ βάζνο είλαη
12,75 κέηξα, αιιά ην θαζαξφ βάζνο ηνπ αξραίνπ έξγνπ είλαη γχξσ ζηα δέθα κέηξα.

Όια ηα απζεληηθά δνκηθά ζηνηρεία ηνπ έξγνπ είλαη δνκεκέλα κε πνηθίινπ κεγέζνπο ηεκάρηα (αξθεηνί ιίζνη είλαη
καθξχηεξνη ηνπ 1 κέηξνπ) πνιχ θαιήο πνηφηεηαο αζβεζηνιηζηθνχ πεηξψκαηνο. Οη ιίζνη είλαη θαηεξγαζκέλνη ζηηο φςεηο,
ελψ νη επηθάλεηεο έδξαζεο είλαη ηφζν επίπεδεο, ψζηε λα δηαζθαιίδνπλ άξηζηε κεηαβίβαζε ησλ θνξηίσλ θαη πνιχ θαιή
εκθάληζε νξηδνληίσλ αξκψλ.



Σν Ηιηνηξφπην, φπσο θαίλεηαη ζήκεξα. Αξηζηεξά: Δμσηεξηθή άπνςε. Οη κηθξέο
πέηξεο γχξσ–γχξσ είλαη κεηαγελέζηεξεο θαηαζθεπέο· νξηζκέλεο ίζσο είλαη
παξεκβάζεηο-δηνξζψζεηο ηνπ Φεξεθχδε. Γεμηά: Σν θξέαξ, φπσο θαίλεηαη απφ
επάλσ, ελψ ην θσο ηνπ Ήιηνπ πεξλάεη απφ ην ζηφκην θαη θσηίδεη έλα ζθαινπάηη.


Η θαηαζθεπή ηνπ δηαδξφκνπ παξνπζηάδεη πξφζζεην ελδηαθέξνλ, ιφγσ ηεο ηζρπξήο πξνο ηα άλσ ζχγθιηζεο ησλ
πιεπξηθψλ ηνηρσκάησλ ηνπ θαη ηεο παξνπζίαο κεγάισλ θαιππηήξησλ πιαθψλ ζην άλσ κέξνο ηνπ. Δλδηαθέξνλ
παξνπζηάδεη επίζεο ε θιίζε ησλ ηνηρσκάησλ, επεηδή ζην κελ θξέαξ είλαη ηζρπξφηεξε ζηε λφηηα πιεπξά, κεδεληδφκελε
ζρεδφλ πξνο ηελ βφξεηα (δειαδή πξνο ην κέξνο ηνπ δηαδξφκνπ), ζηνλ δε δηάδξνκν είλαη ηζρπξφηεξε ζηε δπηηθή
πιεπξά.
Ο δηάδξνκνο βξίζθεηαη αθξηβψο επάλσ ζηνλ αζηξνλνκηθφ κεζεκβξηλφ. ΢ηα θχιια ηεο Γεσγξαθηθήο Τπεξεζίαο
΢ηξαηνχ κφλνλ ν κεζεκβξηλφο ησλ Αζελψλ βιέπεη ηνλ Βφξεην Πφιν. Ο άμνλαο ηνπ θξέαηνο βιέπεη ζηνλ Βφξεην Πφιν
θαη κάιηζηα κηζή κνίξα αξηζηεξά απφ ηνλ Πνιηθφ, δειαδή πξνο ηελ Μεγάιε Άξθην, εθεί πνπ είλαη αθξηβψο ν αιεζηλφο
Βφξεηνο Πφινο.
Όιε απηή ε θαηαζθεπή ηνπ θξέαηνο κε ηε κλεκεηψδε είζνδν ηνπ ιαμεπκέλνπ βξάρνπ δελ κπνξεί λα δηθαηνινγεί,
φηη έγηλε γηα ηελ άληιεζε χδαηνο απφ ηνπο ειάρηζηνπο θαηνίθνπο ηεο πεξηνρήο· εμ άιινπ ε θαηαζθεπή δελ είλαη
θαζφινπ εξγνλνκηθή:
• Σν ηειεπηαίν ζθαινπάηη γηα παξάδεηγκα είλαη ηφζν ζηελφ, πνπ δελ ρσξάεη πφδη αλζξψπνπ λα παηήζεη, παξά
κφλν πιάγηα. Γειαδή, αλ θάπνηνο ήζειε λα πηάζεη λεξφ, ζα έπξεπε λα γπξίζεη πιάγηα ζε πνιχ ζηελφ ρψξν.
• Ο δηάδξνκνο δελ ρσξάεη άλζξσπν κε κηα πδξία ζηνλ ψκν. Γηαηί λα θάλνπλ κηα ηφζν κεγάιε θαηαζθεπή, ηφζν
ιεπηνκεξή θαη ηφζν αθξηβή, θαη λα δπζθνιεχεζαη λα βάιεηο λεξφ θαη λα κεηαθέξεηο ηελ πδξία;
• Έλα απφ ηα ζθαινπάηηα έρεη κηα κηθξή εγθνπή, ε νπνία είλαη φ,ηη ρεηξφηεξν, γηα λα πέζεη έλαο άλζξσπνο, πνπ
θαηεβαίλεη. (΢ην ζπγθεθξηκέλν ζθαινπάηη πξνζπίπηεη ην θσο ηνπ Ήιηνπ, ζπγθεθξηκέλε επνρή ηνπ ρξφλνπ.)
• ΢ε δηάθνξεο επνρέο ηνπ ρξφλνπ ην λεξφ ππεξβαίλεη ην ζηεζαίν θαη θαιχπηεη ηα ηξία πξψηα ζθαινπάηηα, νπφηε ε
άληιεζε λεξνχ γίλεηαη αθφκα δπζθνιφηεξε.
Αθνχ απνηππψζεθε θαη κειεηήζεθε ην έξγν, πξνέθπςε, φηη θαη βέβαηα δελ πξφθεηηαη γηα πεγάδη, αιιά
γηα έλα αθξηβέζηαην αξραίν ειηαθφ παξαηεξεηήξην, ην νπνίν παξαθνινπζεί ηελ θαηλνκέλε θίλεζε ηνπ
Ήιηνπ θαη ζεκαηνδνηεί ην ρξφλν, φιεο ηηο επνρέο, ηηο ηζεκεξίεο, ηηο ηξνπέο θ.η.ι..











Σρεδηαζηηθή απνηύπσζε ηνπ Ηιηνηξνπίνπ κε
ζεκεησκέλα ηα ζεκεία, όπνπ πξνζπίπηνπλ νη αθηίλεο
ηνπ Ηιίνπ ηηο δηάθνξεο επνρέο.



Η εμαηξεηηθή ιηζνδνκή ηεο θαηαζθεπήο, πνπ απνηειεί ην κνλαδηθφ αληηθεηκεληθφ ζηνηρείν, επί ηνπ νπνίνπ κπνξεί
λα ζηεξηρζεί κηα ρξνλνιφγεζε, ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ παξάδνζε, ζχκθσλα κε ηελ νπνία ν Φεξεθχδεο κειεηνχζε ζε
κηα ζπειηά ηηο θηλήζεηο ηνπ Ήιηνπ, νδήγεζε ζην ζπκπέξαζκα, φηη ίζσο ν Φεξεθχδεο λα ήηαλ ν θαηαζθεπαζηήο ηνπ
έξγνπ.


Ήηαλ φκσο ν Φεξεθχδεο ν πξψηνο, πνπ θαηαζθεχαζε έλα ηέηνην έξγν, ε πξνυπήξρε αλάινγε επηζηεκνληθή
παξάδνζε ζηε ΢χξν; Ο Αξίζηαξρνο ν ΢ακφζξαμ, ν νπνίνο ήηαλ δηεπζπληήο ηεο Αιεμαλδξηλήο Βηβιηνζήθεο θαηά ηνπο
Διιεληζηηθνχο Υξφλνπο θαη πνπ ζεσξείηαη σο ν λεψηεξνο αλαιπηήο θαη εξκελεπηήο ησλ Οκεξηθψλ Δπψλ, αλαθέξεη,
φηη ηελ Οκεξηθή Δπνρή ππήξρε ειηνζπειηά ζηε ΢χξν, κε ηελ νπνία κεηξνχζαλ ηηο ηξνπέο ηνπ Ήιηνπ.

Επομζνωσ δεν πρζπει να ιταν ο φιλόςοφοσ ο αρχικόσ καταςκευαςτισ του ζργου, αλλά υπιρχε ιδθ ζνα
ςτακερό υπόβακρο μιασ μακραίωνθσ επιςτθμονικισ παράδοςθσ του Κυκλαδικοφ Πολιτιςμοφ, τθν
οποία ςυνζχιςε και τελειοποίθςε ο Φερεκφδθσ. Ένα μζροσ τθσ καταςκευισ –το κατϊτερο διαςωηόμενο–
ίςωσ δεν ζγινε τθν Κλαςικι Εποχι, αλλά προχπιρχε από τουσ Προϊςτορικοφσ ακόμα Χρόνουσ.
Ενδεχομζνωσ, εάν κακαριςκεί το φρζαρ, κακϊσ και θ γφρω περιοχι, να προκφψουν κι άλλα ςτοιχεία,
που κα βοθκιςουν θ κα επιβεβαιϊςουν τθν χρονολόγθςθ.




Σηελ εηθνληδόκελε θαηαζθεπή κε ηα ηέζζεξα εηδώιηα ππνινγίδνληαη εύθνια ηα
ειηνζηάζηα θαη νη ηζεκεξίεο. Η θαηαζθεπή έρεη γίλεη κε κνπζεηαθά αληίγξαθα
θπθιαδηθώλ εηδσιίσλ από ηνλ θ. Λ. Ρνύζζν ζηελ απιή ηνπ ζπηηηνύ ηνπ ζηε Σύξν.


Κσκλαδικά ειδώλια: περιμένονηας ηον Ήλιο...
Σα θπθιαδηθά εηδψιηα θάλνπλ αθξηβψο ηελ ίδηα δνπιεηά, πνπ θάλεη ην Ηιηνηξφπην, είλαη φκσο θνξεηά θαη εχθνια
ζηε ρξήζε ηνπο. Σα ρξεζηκνπνηνχζαλ, γηα λα κεηξνχλ ην ρξφλν, λα γλσξίδνπλ πφηε αξρίδεη θαη πφηε ηειεηψλεη θάζε
επνρή γηα ζπνξά, ζεξηζκφ θ.η.ι. ζηελ πεξηνρή ησλ Κπθιάδσλ. Σα εηδψιηα πεξηκέλνπλ κε ζηαπξσκέλα ρέξηα, πνηά
ζηηγκή ζα έξζεη ν Ήιηνο ζηα κάηηα ηνπο. Οη επνρέο νξηνζεηνχληαη αλάινγα κε ην χςνο θαη ηελ θιίζε ηνπ θεθαιηνχ
ηνπο:

• Η θιίζε ηνπ θεθαιηνχ ηνπ αξηζηεξνχ ζηελ θσηνγξαθία εηδσιίνπ είλαη 28°. ΢ε απηφ ην χςνο είλαη ν Ήιηνο ην
κεζεκέξη ζηηο 21 Γεθεκβξίνπ (ρεηκεξηλφ ειηνζηάζην).

• Σν δεχηεξν απφ αξηζηεξά εηδψιην έρεη θιίζε θεθαιηνχ 52°. Δθεί βξίζθεηαη ν Ήιηνο ζηηο ηζεκεξίεο.

• Σο θεθάιη ηνπ ηξίηνπ απφ αξηζηεξά εηδσιίνπ έρεη θιίζε 70° θαη ζεκαδεχεη, φπσο θη έλα ζθαινπάηη ηνπ
Ηιηνηξνπίνπ, ηελ αξρή θαη ην ηέινο ηνπ θαινθαηξηνχ (13 Μαΐνπ θαη 3 Απγνχζηνπ).

• Σν θεθάιη ηνπ θαζηζηνχ εηδσιίνπ έρεη θιίζε 76° θαη ζεκαδεχεη ην ζεξηλφ ειηνζηάζην, ηε κέζε ηνπ θαινθαηξηνχ.

Τα εγκυμονοφντα κυκλαδικά ειδώλια αντιςτοιχοφν
ςτθν εποχι μεταξφ 3θσ Αυγοφςτου και 21θσ Σεπτεμβρίου,
όταν θ Γθ «εγκυμονεί».
Το εικονιηόμενο εγκυμονοφν ειδώλιο ςθματοδοτεί αυτι τθν εποχι
και με κλίςθ κεφαλιοφ 52° αναμζνει τισ ακτίνεσ του Ήλιου τθσ φκινοπωρινισ
ιςθμερίασ, που κα ςθμάνουν το
τζλοσ τθσ εποχισ και τθν αρχι του φκινοπώρου.


Μειεηψληαο ηηο βξαρνγξαθίεο, ην Ηιηνηξφπην ηνπ Φεξεθχδε θαη ηα θπθιαδηθά εηδψιηα πξνθχπηεη, φηη ζηνλ
Κπθιαδηθφ Πνιηηηζκφ κε επηζηεκνληθφ θέληξν ηε ΢χξν κεηξνχζαλ ηηο επνρέο, κε βάζε ηελ θαηλνκέλε θίλεζε ηνπ
Ήιηνπ, σο εμήο:

• 13 Μαΐνπ: Αξρή θαινθαηξηνχ.

• 21 Ινπλίνπ: Θεξηλφ ειηνζηάζην, αξρή ρξφλνπ.

• 3 Απγνχζηνπ: Σέινο θαινθαηξηνχ.

• 21 ΢επηεκβξίνπ: Φζηλνπσξηλή ηζεκεξία. Αξρή θζηλνπψξνπ.

• 21 Γεθεκβξίνπ: Υεηκεξηλφ ειηνζηάζην. Αξρή ρεηκψλα.

• 21 Μαξηίνπ: Δαξηλή ηζεκεξία. Αξρή Άλνημεο.

Γειαδή:

• 21 ΢επηεκβξίνπ – 21 Γεθεκβξίνπ: Φζηλφπσξν.

• 21 Γεθεκβξίνπ – 21 Μαξηίνπ: Υεηκψλαο.

• 21 Μαξηίνπ – 13 Μαΐνπ: Άλνημε.

• 13 Μαΐνπ – 3 Απγνχζηνπ: Καινθαίξη.

• 3 Απγνχζηνπ – 21 ΢επηεκβξίνπ: 5ε επνρή, θαηά ηελ νπνία ε Γε «εγθπκνλεί», γηα λα δψζεη ηνπο λένπο θαξπνχο·
ζε απηή ηελ επνρή αληηζηνηρνχλ ηα εγθπκνλνχληα εηδψιηα ηνπ Κπθιαδηθνχ Πνιηηηζκνχ.


Γηάλλεο Λάδαξεο Ηιεθηξνιφγνο-Μεραλνιφγνο Δ.Μ.Π.