Δρ. Θεόδωρος Σ.

Κουσουρής
Με την Με την
Οικολογία Οικολογία
& το Περιβάλλον & το Περιβάλλον
‘’Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις,
‘’Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις,

Απόψεις’’
Απόψεις’’
(Ι (Ι!!
2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Αθήνα, 2009
Δρ. Θεόδωρος Σ. Κουσουρής
(ΙΙ) Με την Οικολογία & το Hεριþóλλον
`Hεριηγήσεις, Hεριnλανήσεις, Anόçεις``
………..μέσα από επίκαιρα και έγκυρα κείμενα γίνεται προσπάθεια ώστε να
σκιαγραφηθούν, μέσα από την οπτική της βιώσιμης ανάπτυξης, τα ζητήματα του
περιβάοντος στην !ά"α, αά και οι συνθέσεις της #ύσης και οι σ$έσεις
συνύπαρξης της #ύσης με τον %&νθρ'πο, με προοπτικές καύτερης ποιότητας
ζ'ής(
Copyrigh! "ρ. #εό$%ρ&ς '. (&)σ&)ρής
*-+,i-! .o/001g+,i-.2o+
33333333333333333333
Ο Θεόδωρος Σ. Κουσουρής, διετέλεσε πάνω από ια δε!αετ"α ε!λε#ένος Διευθυντής στο
$νστιτο%το &σωτερι!'ν (δάτων, του &λλ)νι!ο% Κέντρου Θαλάσσιων &ρευν'ν *&+Κ&Θ&,,
επιστ)ονι!ός σ%-ουλος σε Ο.Α, αναπτυ/ια!ές 0 τε1νι!ές εταιρ"ες, Δ2ντής ερευν'ν στο
&+Κ&Θ&, &ΚΘ& 0 $3ΚΑ&. Κατέ1ει διδα!τορι!ό δ"πλωα στ)ν οι!ολο#"α 0 προστασ"α του
περι-άλλοντος από το 4ανεπιστήιο Θεσσαλον"!)ς, 56789: ;< =>?9@>9 στους πόρους του
περι-άλλοντος από το =6A<;:B C@?D9:7?8E, C.F., εταπτυ1ια!ό δ"πλωα στ)ν περιGερεια!ή
ανάπτυ/) από το 4άντειο 4ανεπιστήιο 4ολιτι!'ν &πιστ)'ν 0 εταδιδα!τορι!ή ειδ"!ευσ)
στ)ν υδροHοι!ολο#"α από το IJ:?>K C@?D9:7?8E, =L?8M9:A6@B. Nρθρα του ε περι-αλλοντι!ό
προ-λ)ατισό δ)οσιε%ονται στον )ερήσιο έντυπο !αι )λε!τρονι!ό τ%πο, σε ιστο1'ρους 0
σε L9OA;P7, εν' έ1ει συ##ράQει -ι-λ"α ε οι!ολο#ι!ό !αι περι-αλλοντι!ό περιε1όενο #ια το
σ1ολε"ο 0 το ελε%θερο επόριο. R1ει λά-ει έρος σε εθνι!ά 0 ευρωπαS!ά ερευν)τι!ά
προ#ράατα ως επιστ)ονι!ός υπε%θυνος ή ως συετέ1ον, σε πρα#ατο#νωοσ%νες, σε
ελέτες σ!οπιότ)τας 0 περι-αλλοντι!'ν όρων H επιπτ'σεων. Οι ε!παιδευτι!ές 0
επιορGωτι!ές του δραστ)ριότ)τες !αλ%πτουν αντι!ε"ενα οι!ολο#ι!'ν !αι περι-αλλοντι!'ν
T)τ)άτων, ετα/% των άλλων στο 4ανεπιστήιο Αι#α"ου, 4ολυτε1νε"ο Κρήτ)ς,
ε!παιδευτι!'ν τ)ς πρωτο-άθιας 0 δευτερο-άθιας ε!πα"δευσ)ς, νέων επιστ)όνων, Κέντρων
4ερι-αλλοντι!ής &!πα"δευσ)ς !.ά.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Περιεχόμενα
Hρόλογος
Σελ.
4
H Bιοnοικιλότητα & οι Açίες της 5
H Anαλλοτρίωση της dúσης 8
Hεριþαλλοντική ´Οαση το Nησί της Iαúδου 11
Charles Darwin:H Καταγωγή των ´Eµþιων Μορçeν Zωής και του Aν0ρenου 13
Aρόλι0οι & Pουσσιcς 15
Tα Θερµοκήnια & οι Anειλcς τους 19
Οι Aσþεστοú¿οι Bóλτοι: Οικότοnοι Hροτεραιότητας για Hροστασία 22
Aµίαντος και ´Aσþεστος: Anειλή & Μú0ος 26
Οúτε αnολι0eµατα οúτε και Δóση 31
Anολογισµός Hτω¿ός και Aþcþαιη η Συνc¿εια 33
H Aερναία ´Yδρα της Διαç0ορóς 37
Στην Tρο¿ιó των Hρωταγωνιστeν 41
Hληµµúρες & Aντιnληµµυρική Hροστασία: Δρóση Teρα 43
H Aνακúκλωση για τη Beσιµη Aνónτυçη 46
H Οικολογία των Μικροþίων 49
Hολυλειτουργική Iεωργία και Hεριþóλλον 52
Κú0ηρα:Tσιρίγο Σεµnρεþίþα (Tο Tσιρίγο nóντα Zει) 54
Hεριþαλλοντικó Hρογρóµµατα και Tοnικcς Κοινωνίες 58
Aντιµετenιση Hληµµυρικeν Κινδúνων 61
Hρόληçη, Hροστασία & Μετριασµός των Enιnτeσεων των Hληµµυρeν 66
Eυαισ0ητοnοίηση µε Hαι¿νίδι για την Aνακúκλωση 72
Ο Aιγιαλός και η Hροστασία του 75
Στον Οµαλό της Σαµαριóς 79
Eµçιαλωµcνα Nερó και Yγεία 84
Xειµeνας Δί¿ως Xιόνια δεν Iίνεται 87
Nερό ´E¿ουµε, αλλó Μυαλό δεν ´E¿ουµε για την Ορ0ολογική του Δια¿είριση 91
Hαγκόσµιες Κλιµατικcς Aλλαγcς: Με µια óλλη σúγ¿ρονη Aργe οι Tρευνες 93
Ο Μη¿ανισµός των Aντικυ0ήρων : Pολόι, Aστρολóþος και Hλανητóριο 94
Aµµο0ίνες ή Θίνες -Eυαίσ0ητα Οικοσυστήµατα 99
Βιβλιογραφικές Πηγές 103
Πρόλ&γ&ς
5ι 67 8ΙΙ). Hεριηγήσεις, Hεριnλανήσεις, Anόçεις µε το Hεριþóλλον και την
Οικολογία`` π&) αναπ9:σσ&ν9αι σε α)9ήν 9ην ηλε;9ρ&νι;ή <;$&ση, εν9=σσ&ν9αι σ9&
πλα>σι&, 9ης $ι=?)σης 9ης ση@ερινής γνAσης @ε ε;λαB;ε)@<να ;αι <γ;)ρα ;ε>@ενα ;αι
?αρα;9ηρισ9ι;= παρα$ε>γ@α9α σε όλ&)ς ε;ε>ν&)ς π&) <?&)ν σ)νει$η9&π&ιήσει ό9ι η
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
C
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

πρ&σ$&;A@ενη ;αλ:9ερη π&ιό9η9α D%ής E<λει 9όλ@η, ρήFεις @ε 9ις ;αEη@εριν<ς @ας
σ)νήEειες ;αι 9&ν ασ9ι;ό 9ρόπ& $ιαG>%σης. Hσ9όσ&, )π=ρ?&)ν π&λλ= Dη9ή@α9α π&)
?ρει=D&ν9αι =@εσα 9η σ)@G&λή 9&) ;αEενός για 9ην παραπ<ρα πρ&AEηση ;αι $ιε;$>;ησή
9&)ς. Iα απαι9&:@ενα για ;=Eε ενεργό π&λ>9η, $εν ε>ναι @όν& & 9ρόπ&ς D%ής, &ι $ια$ι;ασ>ες
G>%σης ;αι &ι σ)@περιJ&ρ<ς @ας. Πρ&απαι9&:@ενα σε α)9ήν 9ην πρ&σπ=Eεια 9ης <γ;)ρης
ενη@<ρ%σης ;αι 9ης &ι;&$ό@ησης 9ης γνAση, ε>ναι @ε9αF: 9%ν =λλ%ν πρα;9ι;<ς
$ρασ9ηριό9η9ες ;αι αναDή9ηση 9%ν εργαλε>%ν D:@%σης @ε 9α ση@εριν= Dη9ή@α9α π&)
αJ&ρ&:ν 9& περιG=λλ&ν ;αι 9ην ;&ιν%ν>α. K9σι, γ>νε9αι εJι;9ό9ερα 9όσ& η πρ&σ$&;A@ενη
αν=$ειFη 9ης 9&πι;ής περιGαλλ&ν9ι;ής πρ&Gλη@α9ι;ής, όσ& ;αι η πι& πλα9ι= ενη@<ρ%ση
;αι ε)αισEη9&π&>ηση για 9α ;&ιν= π&) <?&)ν να επι$ε>F&)ν &ι 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες.
#<λ&)@ε να πισ9ε:&)@ε ό9ι 9α ;ε>@ενα α)9ής 9ης πρ&σπ=Eειας ε>ναι ?ρήσι@α για 9&ν ενεργό
π&λ>9η π&) GιAνει ;αEη@εριν= 9ην περιGαλλ&ν9ι;ή πρ&Gλη@α9ι;ή @<σα ;αι <F% από 9&
?Aρ& 9ης $ρασ9ηριό9η9=ς 9&) %ς Gι%@α9ι;= εJό$ια για ;αλ:9ερη π&ιό9η9α D%ής.
Lόν& <9σι @π&ρ&:@ε να σ)@G=λλ&)@ε @ε $ι=λ&γ& ;αι 9ε;@ηρι%@<νες απόψεις σε όσα
$ια$ρα@α9>D&ν9αι σ9&ν περ>γ)ρό @ας ;αι σ9α παγ;όσ@ια περιGαλλ&ν9ι;= Dη9ή@α9α για9>
&Jε>λ&)@ε να <?&)@ε =π&ψη ;αι πρ&9=σεις Aσ9ε να σ)@G=λλ&)@ε σ9ην πρ&AEηση 9ης
ε)αισEη9&π&>ησης για 9α ;&ιν= ;αι ει$ι;ό9ερα για 9α Dη9ή@α9α 9&) περιG=λλ&ν9&ς .
"ρ. #εό$%ρ&ς '. (&)σ&)ρής
H Bιοnοικιλότητα και οι Açίες της
8Bιοnοικιλότητα σηµαίνει .Zωή)
5 =νEρ%π&ς $:σ;&λα αν9ιλα@G=νε9αι 9ην αναγ;αιό9η9α $ια9ήρησης 9ης Gι&π&ι;ιλό9η9ας,
;αEόσ&ν Eε%ρε> ό9ι η επιG>%σή 9&) εFαρ9=9αι ;αE&ρισ9ι;= από 9& =@εσ&, αλλ= ;αι από 9&
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
M
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

ε)ρ:9ερ& περιG=λλ&ν 9&). NF=λλ&), επι;ρα9ε> ;α;Aς η =π&ψη ό9ι, & ρόλ&ς 9&) ;=Eε ε>$&)ς
J)9&: ;αι DA&) ;αι η σ?ε9ι;ή 9&) σπ&)$αιό9η9α για 9η Gι%σι@ό9η9α 9&) &ι;&σ)σ9ή@α9&ς
@<σα σ9& &π&>& D&)ν, $εν <?&)ν α;ό@α απ&σαJηνισ9ε> πλήρ%ς.
Lε9= 9ις απ&9)?η@<νες $ιαπραγ@α9ε:σεις για 9& ;λ>@α σ9ην (&πεγ?=γη 9& περασ@<ν&
"ε;<@Gρι&, @πή;α@ε 9& 2OPO σ9& "ιεEν<ς K9&ς 9ης Qι&π&ι;ιλό9η9ας.
Rπ%ς ;αι @ε 9ην αλλαγή 9&) ;λ>@α9&ς, η απειλή 9ης απAλειας 9ης Gι&π&ι;ιλό9η9ας σε
παγ;όσ@ι& επ>πε$&, α)F=νει ;αEη@εριν= 9ην αν=γ;η για παγ;όσ@ια π&λι9ι;ή $ρ=ση. 'ε @ια
σ)νε$ρ>αση σ?ε9ι;= @ε 9η Gι&π&ι;ιλό9η9α π&) $ι&ργανAEη;ε από 9η Gρε9ανι;ή ;)G<ρνηση
σ9& S&ν$>ν& 9&ν Ιαν&)=ρι&, & T. U,0oV, 8πρAην επι;εJαλής 9ης "ια;)Gερνη9ι;ής
Nπι9ρ&πής για 9ην Αλλαγή 9&) (λ>@α9&ς -WXCCY, πρ&ει$&π&>ησε ό9ι η ;α9ασ9ρ&Jή 9&)
J)σι;&: περιG=λλ&ν9&ς πλησι=Dει Zσε <να ση@ε>& @η επισ9ρ&Jής 9ης77. (αι 9α $:&
Dη9ή@α9α, π&) αν9ι@ε9%π>D&)ν 9ερ=σ9ιες πρ&;λήσεις σ9& να πε>σ&)ν 9&)ς π&λι9ι;&:ς
ηγ<9ες ;αι 9&)ς π&λ>9ες για 9ην επε>γ&)σα αν=γ;η να αναληJ9&:ν &)σιασ9ι;<ς $ρ=σεις. 5ι
λόγ&ι ε>ναι π&λλ&>. Αλλ= 9& ;)ριό9ερ& ε>ναι να αλλ=F&)@ε ριDι;= 9ην αν=γ;η 9ης ?ρήση
9%ν J)σι;Aν @ας πόρ%ν ;αι 9ην επιE)@>α να $ια9ηρηEε> η 9ρ<?&)σα @&ρJή 9ης &ι;&ν&@ι;ής
αν=π9)Fης 8@ε9= 9ην πρόσJα9η :Jεση παγ;&σ@>%ςY 9όσ& σ9ις αναπ9)γ@<νες, όσ& ;αι σ9ις
αναπ9)σσό@ενες ?Aρες. 5ι λ:σεις ε>ναι εF>σ&) περ>πλ&;ες. L<ρ&ς 9ης απ=ν9ησης, σε ;=Eε
περ>π9%ση, <γ;ει9αι σ9ην εν>σ?)ση 9ης ι;ανό9η9ας 9%ν L<σ%ν LαDι;ής Nπι;&ιν%ν>ας να
επι;&ιν%ν&:ν @ε 9&)ς π&λ>9ες ;αι να σ9<λν&)ν @ην:@α9α π&) πρ&;:π9&)ν από 9ην
επισ9η@&νι;ή πληρ&Jόρηση, Aσ9ε α)9= να αν9ι;α9&π9ρ>D&)ν επα;ριGAς 9όσ& 9&ν επε>γ&ν9α
?αρα;9ήρα 9ης ;α9=σ9ασης, ;αι πAς @π&ρ&:ν να επηρε=D&)ν 9η σ)νηEισ@<νη D%ή 9%ν
ανEρAπ%ν.
[ $ια9ήρηση 9ης Gι&π&ι;ιλό9η9ας εFασJαλ>Dει 9ην αν=π9)Fη GιAσι@%ν πληE)σ@Aν ;αι
ενεργη9ι;Aν &ι;&σ)σ9η@=9%ν 9α &π&>α απ&9ελ&:ν &)σιA$η σ)σ9α9ι;= 9&) περιG=λλ&ν9&ς.
Hσ9όσ&, πρ&σεγγ>D&ν9ας ανEρ%π&;εν9ρι;= 9ην αναγ;αιό9η9α $ια9ήρησης 9ης
Gι&π&ι;ιλό9η9ας, @π&ρ&:@ε να αναJερE&:@ε σ9α =@εσα &J<λη π&) πρ&;:π9&)ν από α)9ήν.
\ια παρ=$ειγ@α, η @εγ=λη π&ι;ιλ>α ει$Aν, &ι;&σ)σ9η@=9%ν ;αι 9&π>%ν @ας εFασJαλ>Dει
9ρ&Jή, εν<ργεια, F)λε>α, >νες, Jαρ@α;ε)9ι;<ς &)σ>ες ;αι πρA9ες :λες, πλ&:9& από ε@πειρ>ες,
&ι;&ν&@ι;ή ε)@=ρεια, αJE&ν>α από λει9&)ργι;<ς πρα;9ι;<ς ;αι ;)ρ>%ς γνAση. Παρ=λληλα,
9& 9ερ=σ9ι& α)9ό απόEε@α-απ&Eή;η @&ρJAν D%ής ;αι &ι;&σ)σ9η@=9%ν γενι;ό9ερα, παρ<?ει
εν9ελAς $%ρε=ν, )πηρεσ>ες J)σι;ής ανα;:;λ%σης 9%ν σ9&ι?ε>%ν 9ης ]:σης, αλλ= ;αι
$ιεργασ>ες για 9η J)σι;ή εF)γ>ανση 9&) περιG=λλ&ν9&ς, ό9αν α)9ό 67G=λλε9αι77 από 9ις
ανEρ%π&γενε>ς $ρασ9ηριό9η9ες.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Π&λλ&> επισ9ή@&νες $<?&ν9αι %ς <;Jραση 9ης Gι&π&ι;ιλό9η9ας 9&ν αριE@ό 9%ν λει9&)ργιAν
π&) ασ;&:ν 9α ε>$η σε <να σ)γ;ε;ρι@<ν& &ι;&σ:σ9η@α ;αι 9&:9& επει$ή σ)νε;9ι@Aν9αι
$ι=J&ρ&ι παρ=@ε9ρ&ι, όπ%ς ε>ναι & πληE)σ@ός 9%ν ει$Aν, 9& @<γεE&ς 9%ν α9ό@%ν, η
Gι&@=Dα 9&)ς ;αι η ;)ριαρ?>α &ρισ@<ν%ν ει$Aν. Lε απλ&)σ9ε)@<ν&)ς όρ&)ς, η
Gι&π&ι;ιλό9η9α 9%ν ει$Aν J)9Aν ;αι DA%ν ε;Jρ=Dε9αι @ε 9&ν αριE@ό ;αι 9& πλήE&ς 9&)ς
π&) απαν9=9ε σε @ια σ)γ;ε;ρι@<νη περι&?ή. Π<ρα από α)9=, σ)?ν= γ>νε9αι λόγ&ς ;αι για 9η
Gι&π&ι;ιλό9η9α 9&) 9&π>&). Α)9ή περιλα@G=νει 9α J)σι;= &ι;&σ)σ9ή@α9α, 9ης γε%ργι;<ς
;αλλι<ργειες, αλλ= ;αι 9ης 9:π&)ς 9%ν &ι;ισ@Aν. L=λισ9α, Eε%ρε>9αι @>α από 9ις
Eε@ελιA$εις σ)νEή;ες για 9ην επιG>%ση 9%ν J)σι;Aν &ι;&σ)σ9η@=9%ν, αJ&: παρ<?ει 9ην
π&ι;ιλ&@&ρJ>α π&) απαι9ε>9αι, Aσ9ε να αν9ι@ε9%π>D&ν9αι @ε επι9)?>α &ι ;=Eε ε>$&)ς
@ε9αG&λ<ς ;αι πι<σεις π&) επιJ)λ=σσει η ]:ση ;αι &ι ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες. [
Gι&λ&γι;ή π&ι;ιλό9η9α ε@Jαν>Dε9αι σε όλα 9α επ>πε$α Gι&λ&γι;ής &ργ=ν%σης από 9α
γ&ν>$ια, 9α όν9α 9ης παν>$ας ;αι 9ης ?λ%ρ>$ας, @<?ρι 9α &ι;&σ)σ9ή@α9α ;αι 9α 9&π>α.
Nι$ι;ό9ερα, η γενε9ι;ή Gι&π&ι;ιλό9η9α ε;Jρ=Dει 9& πόσ& πλα9ι<ς ε>ναι &ι ;ληρ&ν&@ι;<ς
;α9αG&λ<ς 9&) σ)γ;ε;ρι@<ν&) ε>$&)ς. Rσ& @εγαλ:9ερ& ε>ναι 9& α)9ό 9& ε:ρ&ς, 9όσ&
@εγαλ:9ερη ε>ναι η ι;ανό9η9α επιG>%σης 9&) ε>$&)ς απ<ναν9ι σε εF%9ερι;<ς πι<σεις, σε
ασE<νειες ;αι επι$η@>ες, σε ;λι@α9ι;<ς αν9ιF&ό9η9ες, σ9η ρ:πανση ;.=. Rσ& περισσό9ερα
ε>$η @ε9<?&)ν σ9η σ:νEεση ενός &ι;&σ)σ9ή@α9&ς, 9όσ& @εγαλ:9ερη σ9αEερό9η9α
παρ&)σι=Dει α)9ό, 9όσ& π);νό9ερ& $>;9)& Gι&λ&γι;Aν σ)σ9η@=9%ν ;αι 9ρ&Jι;Aν
πλεγ@=9%ν $η@ι&)ργε>9αι, 9όσ& πι& απρόσ;&π9ες ε>ναι &ι ρ&<ς Gι&@=Dας ;αι εν<ργειας,
;αEAς ;αι η ανα;:;λ%ση 9%ν Eρεπ9ι;Aν σ9&ι?ε>%ν ;αι 9όσ& ;αλ:9ερα ;αι
απ&9ελεσ@α9ι;ό9ερα λει9&)ργ&:ν &ι D%&γόν&ι @η?ανισ@&> π&) $ιαE<9ει 9& περιG=λλ&ν.
N>ναι γν%σ9ό επ>σης, ό9ι όσα @<λη απαρ9>D&)ν @ια J)σι;ή Gι&;&ινό9η9α α)9= εFελ>σσ&ν9αι
παρ=λληλα @ε πρ&σαρ@&γ<ς ;αι σε αλλαγ<ς 9&) Gι&9ι;&: ;αι αGι&9ι;&: 9&)ς περιG=λλ&ν9&ς
8@ε9αG&λ<ς σ9& 9&πι;ό @ι;ρ&;λ>@α, εισαγ%γή ή αJα>ρεση αν9αγ%νισ9ι;Aν @ελAν ;.=.Y.
Nπ>σης, η γενε9ι;ή π&ι;ιλ&@&ρJ>α π&) ?αρα;9ηρ>Dει 9&)ς περισσό9ερ&)ς πληE)σ@&:ς 9%ν
$ιαJ&ρε9ι;Aν ει$Aν πρ&σJ<ρει σ)νήE%ς, επαρ;ε>ς $)να9ό9η9ες πρ&σαρ@&γής σε GαE@ια>ες
αλλαγ<ς 9%ν περιGαλλ&ν9ι;Aν σ)νEη;Aν. Hσ9όσ&, ό9αν &ι παραπ=ν% αλλαγ<ς ε>ναι ριDι;<ς
;αι σ)@Gα>ν&)ν από9&@α 8ρ:πανση, περι&ρισ@ός &ι;&9όπ%ν, Fενι;= αν9αγ%νισ9ι;Aν ει$Aν
;.=.Y, 9α =9&@α α$)να9&:ν να πρ&σαρ@&σ9&:ν =@εσα ;αι ;α9= σ)ν<πεια &ι πληE)σ@&> 9&)ς
απειλ&:ν9αι @ε σ)ρρ>;ν%ση ή ;αι εFαJ=νιση.
Nν9&:9&ις, &ι ;)ριό9ερ&ι @η?ανισ@&> π&) $ια@&ρJAν&)ν 9ην ε;ε> Gι&π&ι;ιλό9η9α ε>ναι
@ε9αF: 9%ν =λλ%ν γε%-ισ9&ρι;&> ;αι εFελι;9ι;&> παρ=γ&ν9ες, &ι;&λ&γι;<ς παρε;;λ>σεις,
Gι&λ&γι;<ς αλληλεπι$ρ=σεις, η σ?<ση περι&?ής- εν<ργειας-παραγ%γι;ό9η9ας, 9& ε:ρ&ς 9%ν
ει$Aν ;αι 9%ν Eηρε)9Aν, η )πόEεση 9&) 9)?α>&) περι&ρισ9ι;&: παρ=γ&ν9α ;αι =λλα. K9σι,
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

η ση@ασ>α 9ης Gι&π&ι;ιλό9η9ας ε>ναι πρ&Jανής για 9ην &ι;&λ&γι;ή ισ&ρρ&π>α, 9η
σ9αEερό9η9α ;αι 9η σ)νε?ή λει9&)ργ>α 9%ν @η?ανισ@Aν ;=Eε &ι;&σ)σ9ή@α9&ς, ι$ια>9ερα σε
ε)α>σEη9α &ι;σ)σ9ή@α9α, ;αEό9ι )J>σ9αν9αι αλλεπ=λληλες J)σι;<ς @ε9αG&λ<ς ;αι σ)νε?ε>ς
ανEρ%π&γενε>ς πι<σεις.
Lεγ=λη π&ι;ιλ>α σ9& ])σι;ό ΠεριG=λλ&ν 8 π.?. παν>$α, ?λ%ρ>$α, &ι;&σ)σ9ή@α9α, 9&π>&,
J)σι&γραJ>αY ση@α>νει σ9αEερό9ερ& J)σι;ό περιG=λλ&ν ;αι σ9ις γε%ργι;<ς ;αλλι<ργειες
@ι;ρό9ερη ?ρήση λιπασ@=9%ν ;αι J)9&Jαρ@=;%ν ;αι εFασJαλισ@<νη παραγ%γή. [
@ι;ρό9ερη π&ι;ιλ>α σ9& ])σι;ό ΠεριG=λλ&ν @π&ρε> να &$ηγήσει σε ε:Eρα)σ9& περιG=λλ&ν
π&) ε>ναι ε)=λ%9& σε απειλ<ς ;αι ;ιν$:ν&)ς $ια9=ραFης 9ης &ι;&λ&γι;ής ισ&ρρ&π>ας
8 ρ:πανση, σ)ρρ>;ν%ση &ι;&σ)σ9η@=9%ν, απειλ<ς εFαJ=νισης παν>$ας ;αι ?λ%ρ>$αςY.
NF=λλ&), @ι;ρό9ερη π&ι;ιλό9η9α σ9ις γε%ργι;<ς ;αλλι<ργειες @ιας ε)ρ:9ερης περι&?ής
8@&ν&;αλλι<ργειαY απ&$)να@Aνει 9η π&ι;ιλ>α 9ης γε%ργι;ής παραγ%γής ;αι 9& σ:σ9η@α
ε>ναι περισσό9ερ& ε)πρόσGλη9& σε ασE<νειες ;αι ανεπιE:@η9α <ν9&@α.
Lε 9ην σ)νε?Aς @ει&:@ενη Gι&π&ι;ιλό9η9α, η περιGαλλ&ν9ι;ή ;ληρ&ν&@ι= ;=Eε περι&?ής
απειλε>9αι @ε εFαJ=νιση. (=π%ς <9σι <?&)@ε &$ηγηEε> σ9η σ)ρρ>;ν%ση 9%ν $ασAν ;αι 9%ν
$ασι;Aν ε;9=σε%ν, σ9ην εFαJ=νιση J)9Aν ;αι DA%ν, σ9η @ε9α9ρ&πή ε:J&ρ%ν ;αι
παραγ%γι;Aν ε$αJAν σε =γ&να ;αι ερη@&π&ιη@<να, ενA η εν9α9ι;&π&>ηση 9ης γε%ργ>ας
<?ει $η@ι&)ργήσει Dη9ή@α9α ρ:πανσης, Gι&σ)σσAρε)σης 9&Fι;Aν σ)σ9α9ι;Aν, επ=ρ;ειας
νερ&:, )Jαλ@:ρ)νσης 9%ν )πόγει%ν νερAν ;.=.
IελειAν&ν9ας, &Jε>λ&)@ε να )πενE)@>σ&)@ε ό9ι η &ι;&λ&γ>α, ;αEAς λ<γ&)ν, &ρι&Eε9ε> 9ην
αναγ;αιό9η9α 9ης σ:νEεσης @<σα από 9ην αρ@&ν>α 9%ν σ?<σε%ν, ενA η Gι&π&ι;ιλό9η9α
απ&9ελε> Gασι;ή ι$ιό9η9α 9ης `%ής, 9ης ]:σης ;αι 9ης :παρFής μας (πηγές:Σύµβαση Ri !"
#$%"i& για τη 'ιοποικιλ(τητα)*++, -.Π/012/),33+ -456R),337 -/88/),339) :;
:i<=>%) ?<i"%<" $%! :"@"ABC"%D E"DF&=) G"H&;) ,3*3)
IDDB :JJ FFF ;><i!"@ ;%"D J"% J"!iD&i$A> JHi!i@"&>iDK - A>> - C$DD"&> - $%! - <CCL%i<$Di% - i> -
< &L<i$A ;IDCA M LDC N >L&<" O Ai%= & LDC N C"!iLC O &>> & LDC N <$CB$iP% O "% N "!iD&i$A> Q;
33333333
H Anαλλοτρίωση της dúσης
H µεγιστοnοίηση των nεριþαλλοντικeν καταστροçeν óρ¿ισε αnό τότε nου ο
αν0ρenινος nαρóγοντας µε τις κατασκευcς και τις nαρεµþóσεις του, αντιµó¿εται τη
dúση nου αυτή αnλó nαλεúει για να çαναnοκτήσει το ¿eρο nου της ανήκει και nου ο
óν0ρωnος τον c¿ει þίαια αnαλλοτριeσει. Aλλó, και οι 0εσµικó υnεú0υνοι ενεργοúν µε
nαρόµοιο τρόnο nου το νερό κυλóει, γλιστρóει και çαίνεται ότι ¿óνεται ή και
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
a
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

µετασ¿ηµατί¸εται, δηλαδή, µετακυλοúν και αnοσείουν την ευ0úνη τους σε κó0ε
nερίnτωση nου αçορó το Hεριþóλλον και ¿ρειó¸ονται þοúληση και ουσιαστικcς
δρóσεις.
(αι π=λι &ι ει$ι;&> ε@πειρ&γνA@&νες 9&) 5ργανισ@&: 9%ν [ν%@<ν%ν NEνAν επιση@α>ν&)ν
ό9ι 9α @<9ρα για 9ην αν9ι@ε9Aπιση 9ης ;λι@α9ι;ής αλλαγής Eα απαι9ήσ&)ν 9& Pb 9&)
παγ;όσ@ι&) α;αE=ρισ9&) πρ&Bόν9&ς, ενA αν $εν ληJE&:ν =@εσα @<9ρα 9ό9ε &ι επιπ9Aσεις
Eα ;&σ9>D&)ν από M <%ς ;αι 2M J&ρ<ς περισσό9ερ&. L=λισ9α 9& \αλλι;ό Πρα;9&ρε>&
Nι$ήσε%ν ση@ειAνει ό9ι 9& ;όσ9&ς α)9ό ε>ναι σ)γ;ρ>σι@& @ε 9ις Dη@ι<ς π&) πρ&;=λεσαν &ι
$:& παγ;όσ@ι&ι πόλε@&ι @αD> @ε 9ην &ι;&ν&@ι;ή :Jεση 9ης $ε;αε9>ας 9&) Pc4O. Nπ>σης 9&
εν$ιαJ<ρ&ν εσ9ι=Dε9αι ;αι σ9ην πρ&ει$&π&>ηση 9ης <;Eεσης 9%ν ει$ι;Aν ό9ι αν η
παγ;όσ@ια )περE<ρ@ανση αJεEε> ανεF<λεγ;9η, περ>π&) 2OO ε;α9&@@:ρια =νEρ%π&ι Eα
εγ;α9αλε>ψ&)ν 9ις εσ9>ες 9&)ς ;αι Eα γ>ν&)ν πρόσJ)γες για να απ&J:γ&)ν 9ις πλη@@:ρες ή
;αι 9ην Fηρασ>α, ενA <να π&λ: @εγ=λ& 9@ή@α 9ης παν>$ας ;αι 9ης ?λ%ρ>$ας Eα ;ιν$)ν<ψει
να εFαJανισ9ε>.
Hσ9όσ&, ;αι σ9ην Nλλ=$α, περισσό9ερ& ή λιγό9ερ& Eα πρ<πει να @ας ανησ)?&:ν ;αι να @ας
αγγ>D&)ν 9α πρ&αναJερό@ενα. \ια παρ=$ειγ@α, &ι ;λι@α9ι;<ς @ε9αG&λ<ς @π&ρε> να
σ)@Gα>ν&)ν σή@ερα σε @ι;ρή ;λ>@α;α, αλλ= απ&9ελ&:ν 9ην πρ&ει$&π&>ηση Aσ9ε να
π=ρ&)@ε ;=π&ια &)σιασ9ι;= @<9ρα ;αι για 9ις επερ?ό@ενες πλη@@:ρες, όπ&) Eα ?αE&:ν
D%<ς ;αι περι&)σ>ες, αλλ= ;αι για 9ην αν&@Gρ>α-Fηρασ>α π&) απ&9ελε> πραγ@α9ι;ό9η9α για
9ις περισσό9ερες περι&?<ς σ9η ?Aρα @ας. (αι ανα@<ν&)@ε από 9ην (εν9ρι;ή $ι&>;ηση να
<?ει ή$η σ)γ;ρ&9ήσει σ?<$ια ;αι σ9ρα9ηγι;<ς για ;=Eε περ>π9%ση α;ρα>&) J)σι;&:
Jαιν&@<ν&). Α)9<ς @=λισ9α &ι αναγ;α>ες ;ινήσεις &Jε>λ&)ν να πρ&%EηE&:ν =@εσα σ9ην
περιJ<ρεια για 9ην επανεF<9αση ;αι 9ην επι;αιρ&π&>ηση ;=Eε περ>π9%σης Fε?%ρισ9= ;αι ε;
9&) σ:νεγγ)ς. Lόν& 9ό9ε Eα Gρισ;ό@ασ9ε σ9& σ%σ9ό ανηJ&ρι;ό $ρό@& 9ης πρόληψης ;αι
αν9ι@ε9Aπισης 9%ν α;ρα>%ν ;αιρι;Aν Jαιν&@<ν%ν.
'ή@ερα, ε>ναι &ι FαJνι;<ς ;αι $)να9<ς Gρ&?<ς, α:ρι& ;=π&ια ε;9ε9α@<νη περ>&$&ς
αν&@Gρ>ας @ε επα;όλ&)E& 9ην Fηρασ>α. "ηλα$ή, α)9= 9α 67Fεσπ=σ@α9α77 9ης ]:σης π&)
απ&;αλ&:ν9αι ;αι α;ρα>α ;αιρι;= Jαινό@ενα ;αι π&) ό@%ς ε>ναι πλ<&ν ανα@ενό@ενα,
)π&γρα@@>D&)ν 9ις α;ρό9η9ες 9&) ανEρAπ&). dλλ%σ9ε, η )περε;@ε9=λλε)ση 9ης ]:σης ;αι
9%ν πόρ%ν 9ης, ε>ναι γεγ&νός. Rπ%ς ;αι η αν9ιπαρ&?ή-σ)ν$ιαλλαγή 9%ν πόρ%ν 9&)
περιG=λλ&ν9&ς π&) @ε9α9ρ<π&ν9αι σε παρα;α9αEή;ες πλ&:9&) ;αι επεν$:σε%ν. L<σα σε
όλα <?&)ν ενσ;ήψει ;αι &ι παν9&ει$ε>ς $ι&λισEήσεις σ9&ν α;ρα>& ;α9αναλ%9ισ@ό ;αι σ9ην
αν)παρF>α-απαF>%ση 9%ν ;&ιν%νι;Aν αFιAν π&) =λλ&9ε &ι αF>ες α)9<ς απ&9ελ&:σαν 9η
G=ση για ;=Eε ;αιν&:ργια π&ρε>α @ας. NF=λλ&), σ)νηEισ@<νες ε>ναι &ι ;ρα)γ<ς ό9ι 67[
]:ση ε;$ι;ε>9αι77. [ ]:ση &:9ε ε;$ι;ε>9αι &:9ε ;αι πρ&;αλε>. Απλ=, η ]:ση παλε:ει για
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
c
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

να Fαναπ&;9ήσει 9& ?Aρ& π&) 9ης ανή;ει ;αι π&) & =νEρ%π&ς 9&ν <?ει G>αια
απαλλ&9ριAσει. Απλ=, α)9ή <?ει @=Eει να λει9&)ργε> @ε G=ση 9α J)σι;= Jαινό@ενα ;αι 9ις
J)σι;<ς 9ης $ιεργασ>ες. Απλ=, $ιεγε>ρε9αι, ανησ)?ε> ;αι Fεσπ=ει για 9ις @η J)σι;<ς
σ)νEή;ες π&) $ια@&ρJAν&)ν &ι =νEρ%π&ι ?%ρ>ς περ>σ;εψη. [ λ&γι;ή 9ης ε;$>;ησης ανή;ει
απ&;λεισ9ι;= σ9&ν =νEρ%π& ;αι ό9αν 9ην επι;αλ&:@ασ9ε ση@α>νει ό9ι ;α9= ;=π&ι& 9ρόπ&
)πηρε9&:@ε 9α σ)@J<ρ&ν9α 9%ν 9ρ&@&λ=γν%ν. Nπ>σης, @ια 9<9&ια επι?ειρη@α9&λ&γ>α
?ρησι@&π&ιε>9αι 9α;9ι;= π);ν= από όλ&)ς ε;ε>ν&)ς π&) E<λ&)ν να ;ρ:ψ&)ν 9ην ανεπ=ρ;ει=
9&)ς, 9ην α$ιαJ&ρ>α 9&)ς για 9α ;&ιν=, 9ην α$ρ=νει= 9&)ς σ9ις αναγ;α>ες $ρ=σεις. '9ις
@<ρες @ας, @ε 9η G&ήEεια 9ης 9ε?ν&λ&γ>ας ;αι 9ην ε@πειρ>α π&) <?ει απ&;9ηEε> για 9α
σ?ε9ι;= ;αιρι;= Jαινό@ενα, 9& σ9&ι?ε>α 9&) αιJνι$ιασ@&: $εν <?ει E<ση. Απλ=
?ρησι@&π&ιε>9αι & όρ&ς 9&) αιJνι$ιασ@&: από όλ&)ς ε;ε>ν&)ς π&) ε>ναι &)σιασ9ι;=
)πε:E)ν&ι ;αι π&) επι$ιA;&)ν να απ&π&ιηE&:ν ;αι να απ&σε>σ&)ν 9ις ε)E:νες π&) 9&)ς
ανή;&)ν.
Από 9ην =λλη πλε)ρ=, ;αι ?ρη@α9&$&9ι;= @<σα )π=ρ?&)ν, αλλ= όπ%ς αν9ιλα@G=νεσEε 9α
απαι9&:@ενα π&σ= @π&ρ&:ν να αν9ληE&:ν, @όν& @ε9= από <γ;)ρες ;αι 9ε;@ηρι%@<νες
@ελ<9ες. I& @όν& π&) ανα@<ν&)ν &ι ;&ιν%ν>ες ;αι &ι J&ρε>ς 9ης ε>ναι &$ηγ>ες, @<σα, @<9ρα,
αναγ;α>α ;αι ό?ι <ργα σ;&πι@&9ή9%ν. (αι & ρόλ&ς 9ης I&πι;ής Α)9&$ι&>;ησης ε>ναι
ανα@JισGή9η9α ;αE&ρισ9ι;ός, αλλ= $εν @π&ρε> να ε>ναι απ&Jασισ9ι;ός
.
Kργ& 9ης
(εν9ρι;ής εF&)σ>ας.
')νήE%ς, &ι ;α9ασ9ρ&J<ς π&) σ)ν&$ε:&)ν ;=π&ια ε;9ε9α@<νη αν&@Gρ>α, ;=π&ια ;α9αιγ>$α
;αι ;=π&ια ?αλαDόπ9%ση γενν&:ν ;αι 9η λαB;ή αγαν=;9ηση, η &π&>α @όν& @<σα από
σ)γ;ρ&9η@<να σ:ν&λα ε)αισEη9&π&ιη@<ν%ν J&ρ<%ν –L(5, πρ%9&G&)λ>ες π&λι9Aν,
σ)νε9αιρισ@Aν ;αι ενAσε%ν- @π&ρε> να <?ει σ)ν<?εια ;αι σ)ν<πεια, Aσ9ε να ασ;&:ν9αι
π=ν9&9ε &ι απαρα>9η9ες ;αι αναγ;α>ες ;&ιν%νι;<ς πι<σεις. (αι για να αναληJE&:ν
επι9<λ&)ς ό?ι @όν& ε)E:νες, αλλ= ;αι 9α αναγ;α>α @<9ρα π&λ: πριν Fεσπ=σει ;αι π=λι
;=π&ι& α;ρα>& ;αιρι;ό Jαινό@εν&. ')ν=@α, α;ρα>&ς ;αι & σ;επ9ι;ισ@ός π&) @ας $ια;α9<?ει.
Lήπ%ς, <J9ασε & ;αιρός για να Dη9ήσ&)@ε πιεσ9ι;= από 9&)ς Eεσ@ι;= )πε:E)ν&)ς να
αν9ι;ρ:σ&)ν ;α9=Jα9σα 9ην ;&ιν%ν>α, όλ&)ς ε@=ς π&) Jα>νε9αι ό9ι εν$ιαJερό@ασ9ε για 9&
α:ρι&. eα $&:@ε 9α Gλ<@@α9= 9&)ς ;αι να @ας $ιαGεGαιAσ&)ν @ε π&ι& σ?ε$ιασ@ό, @ε π&ια
σ9ρα9ηγι;ή, @ε π&ιες πρ&&π9ι;<ς πρ&9>Eεν9αι να αν9ι@ε9%π>σ&)ν όλα α)9=, περ> 9%ν
α;ρα>%ν ;αιρι;Aν Jαιν&@<ν%ν, π&) =λλες ?Aρες 9α <?&)ν πρ&%Eήσει @ε Eεα@α9ι;=
Gή@α9α. ")σ9)?Aς, ;α9= ;ανόνα α)9&> &ι Eεσ@ι;= ;αι &)σιασ9ι;= )πε:E)ν&ι Gασ>D&ν9αι
σ9ην αν&?:ρ%9η @νή@η @ας π&) ;α9α;λ:Dε9αι ;αEη@εριν= από 9ην πλη@@:ρα 9%ν
9ηλεσ;&πιAν ή ;αι 9ην αν)παρF>α-Fηρασ>α 9%ν ;αιν&:ργι%ν ι$εAν. Hσ9όσ&, 9ε?νη<ν9%ς
π=ν9&9ε απ&σε>&)ν 9ην ε)E:νη 9&) ρόλ&) 9&)ς ;αι απ&πρ&σανα9&λ>D&)ν 9ις ;&ιν%ν>ες για
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
PO
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

να @η Jανε> η α@JισGη9&:@ενη επ=ρ;ει= 9&)ς ;αι η ;α9= σ)ρρ&ή ανεπ=ρ;εια σε π&λι9ι;<ς
;αι &ρ=@α9α.
(αι όλα α)9= ε>ναι επό@εν& να πρ&<ρ?&ν9αι από 9ις παλι&@&$>9ι;ες ε@@&ν<ς ;αι επι$ιAFεις
– ;αι $ι;<ς @ας ;αι 9ης Π&λι9ε>ας-, π&) <?&)ν σ9&ι?ειAσει σ9& 9ρ>π9)?&, αλόγισ9η
;α9αν=λ%ση 9%ν J)σι;Aν πόρ%ν @ε σ)ρρ>;ν%ση 9%ν @εγεEAν 9&) περιG=λλ&ν9&ς,
επε;9=σεις σ9ην ασ9ι;&π&>ηση, )π&$&@<ς αναπ&9ελεσ@α9ι;<ς, ανεπ>;αιρες ;αι επιπλ<&ν
Dη@ι&γόνες για 9& α:ρι&. (αι ;=9ι α;ό@η. N)9)?Aς π&) η ]:ση ;αι 9α J)σι;= Jαινό@ενα
$εν @π&ρ&:ν να παρα;&λ&)Eήσ&)ν 9η λ&γι;ή 9%ν αρ@&$ι&9ή9%ν, 9%ν $ι&ι;η9ι;Aν &ρ>%ν –
(&ιν&9ή9%ν, "ή@%ν, e&@αρ?ιAν-αλλ= &:9ε ;αι 9α Eε@α9ι;= αν9ι;ε>@ενα 5ργανισ@Aν ;αι
fπ&)ργε>%ν.
[ αν&@Gρ>α, Fηρασ>α ;αι πλη@@:ρες ;αι &ι εF α)9Aν ;>ν$)ν&ι πρ&ς 9ις D%<ς, 9ις ;ινη9<ς ;αι
α;>νη9ες περι&)σ>ες ;αι 9& περιG=λλ&ν, ε>ναι αν)π&λόγισ9ες. NF=λλ&), ε@περι<?&)ν ;αι
9ερ=σ9ιες Dη@ι<ς για 9ις )π&$&@<ς ;αι 9ις ;αλλι<ργειες, ανασ9<λλ&ν9ας 9&ν ;&ιν%νι;ό ;αι
παραγ%γι;ό 9&)ς ρόλ&. [ αJ:πνιση για 9ην πρόληψη ;αι 9ην αν9ι@ε9Aπιση 9%ν ;ιν$:ν%ν
π&) αJ&ρ&:ν 9α α;ρα>α ;αιρι;= Jαινό@ενα ;αι 9&)ς ;ιν$:ν&)ς 9&)ς, &Jε>λ&)ν π=ν9&9ε να
εσ9ι=D&ν9αι σε όλα ε;ε>να π&) ε>ναι α)9&νόη9α, $ηλα$ή ό9ι!
- I& Dή9η@α αJ&ρ= όλ&)ς @ας, (&ιν%ν>α, fπηρεσ>ες, "ι&>;ηση, Iε?ν&;ρ=9ες.
- Iα α;ρα>α J)σι;= Jαινό@ενα %ς J)σι;= Jαινό@ενα, $εν παρα;&λ&)E&:ν 9η λ&γι;ή 9&)
π&ι&ς ε>ναι αρ@ό$ι&ς ;αι π&ια ε>ναι 9α $ι&ι;η9ι;= όρια $ι;αι&$&σ>ας 9%ν J&ρ<%ν.
- [ σ)@@ε9&?ή όλ%ν ε>ναι 9& πρ&απαι9&:@εν&, ενA ασ=Jειες, )πε;J)γ<ς, παλιν%$>ες ;αι
@ε9α9όπιση ε)E)νAν ε>ναι 9&)λ=?ισ9&ν Dη@ι&γόνα.
- [ πρ%9&G&)λ>ες )λ&π&>ησης 9ε;@ηρι%@<ν%ν πρ&9=σε%ν, @<9ρ%ν ;αι <ργ%ν 9ην
αναλα@G=νει η "ι&>;ηση @ε 9&)ς ;α9= 9όπ&)ς J&ρε>ς 9ης.
Nσε>ς gανιA9ες, ε$A σ9&ν 9όπ& σας 67σ7 α)9όν 9& @ι;ρό, αλλ= L<γα 9όπ&77 @π&ρε>9ε να
$ιασJαλ>σε9ε ;αι για 9& @<λλ&ν <να )γι<ς περιG=λλ&ν, για9> $ιαE<9ε9ε πηγα>& $)να@ισ@ό,
Eα)@=σιες $&@<ς ;αι αFεπ<ρασ9ες J)σι;<ς λει9&)ργ>ες. K?ε9ε πλ&:9& από αF>ες π&)
@π&ρ&:ν να αFι&π&ιηE&:ν ;α9=λληλα ;αι να πρ&σJ<ρ&)ν π&λ:9ι@α αγαE= σε όλ&)ς.
"ηλα$ή, <?ει 9& ΠεριG=λλ&ν σας, ;&ιν%νι;<ς $ιασ9=σεις @ε ασ9ε>ρε)9ες $)ν=@εις, @ε
$ρ=σεις D%ής ;αι D%ν9=νιας. Α)9ό 9& ΠεριG=λλ&ν σας, <?ει 9ην ι;ανό9η9α ;αι @π&ρε> να
α)9&ρ)E@>Dε9αι α;ό@η, σ9ις &π&ιεσ$ήπ&9ε ανα9αρα?<ς ;αι απειλ<ς. Αλλ=, ?ρει=Dε9αι 9η
σ)@@ε9&?ή ;αι πρ&σ&?ή όλ%ν. \ια9>, @π&ρε> ;αι να ;α9αρρ<ει η ]:ση, ό9αν επε@Gα>νει
=;ρι9α ;αι G=να)σα & ανEρAπιν&ς παρ=γ&ν9ας, $ια9αρ=σσ&ν9ας 9ην αρ@&νι;ή λει9&)ργ>α-
σ)νεργασ>α 9%ν <@Gι%ν όν9%ν ;αι =Gι%ν σ)σ9α9ι;Aν 9&) περιG=λλ&ν9&ς. [ ]:ση &:9ε
ε;$ι;ε>9αι &:9ε ;αι πρ&;αλε>. Απλ=, η ]:ση παλε:ει για να Fαναπ&;9ήσει 9& ?Aρ& π&) 9ης
ανή;ει ;αι π&) & =νEρ%π&ς 9&ν <?ει G>αια απαλλ&9ριAσει.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
PP
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

3333333333333333
Hεριþαλλοντική ´Οαση το Nησί της Iαúδου
Iαúδος, Oγυγία, Iαúγια και óλλα ονόµατα nήρε το νησί στην ιστορική του nορεία.
Tο νησί της Καλυçeς και του Οδυσσcα, των nειρατeν και του Μnαρµnαρόσα, της
Pωµαïκής και της Bυ¸αντινής εnο¿ής, των διαçόρων κατακτητeν, το nανcµορçο νησί
της σηµερινής εnο¿ής.
Enισκcnτες του νησιοú και ανα¿ωρητcς του καλοκαιριοú, nóρετε ευωδιcς και αcρα,
κτίστε όνειρα και δηµιουργήστε ορóµατα, γιατί οι καιροί είναι δúσκολοι και 0α µας
¿ρειαστοúν nολλó αnό αυτó στο διóþα σας.
Πηγα>ν&ν9ας σ9η νήσ& \α:$& – @ε 9ην ερε)νη9ι;ή απ&σ9&λή 9&) ε)ρ%παB;&:
πρ&γρ=@@α9&ς hii*- ]:ση 67"ρ=σεις πρ&σ9ασ>ας 9%ν @εσ&γεια;Aν επ&?ι;Aν λι@ν>%ν σ9η
".(ρή9η77 όπ&) σ)@@ε9ε>?ε επισ9η@&νι;ή &@=$α από 9& NS(N#N, 9& Π&λ)9ε?νε>&
(ρή9ης ;αι 9& N((N – ;αι συνοµιλeντας @ε 9&)ς πρόσ?αρ&)ς ;α9&>;&)ς 9ης,
nαρατηρeντας 9η ]:ση, þλcnοντας <σ9% ;αι λιγ&σ9= <ργα )π&$&@ής – επ<;9αση ;αι
Gελ9>%ση 9&) λι@ανι&: σ9& (αραG<, )πόγειες $εFα@εν<ς νερ&:, γε%9ρήσεις πόσι@&) νερ&:,
πρ&σ9ασ>α ;αι αν=$ειFη 9&) ;ε$ρό$ασ&)ς σ9& 'αρα;ήνι;&, ;.=. – ;αι ανα¸ητeντας 9&
ρόλ& ;αι 9η ση@ασ>α 9%ν jjΑρόλιE%ν77 8από 9η J:ση σ;α@@<νες ;&ιλό9η9ες π=ν% σε
επ>πε$α Gρ=?ια, σ9ις πλα;&:$ες, ειναι 9α @εσ&γεια;= επ&?ι;= λι@ν>α σ9η \α:$& σ:@J%να
@ε 9η k,/r,2OOO Y, $εν @π&ρε>ς να παρα@<νεις απαEής σ9& @εγαλε>& 9ης J:σης.
'ε 9&:9η ε$A 9η @&να$ι;ό9η9α –J:σης, ισ9&ρ>ας, 9&π>&), ανEρAπ%ν – παρα@ερ>Dεις 9ις
απαισιό$&Fες απόψεις, αλλ= ;αι 9ις @>Dερες $ια;ηρ:Fεις ;αι 9α E&λ= @ην:@α9α π&) ;α9=
;αιρ&:ς @ας σJ>γγ&)ν 9ις ψ)?<ς, αν ;αι ε>ναι Eε@ι9ό ;αι ανEρAπιν& να Dη9=ς επανειλη@@<να
;αλ:9ερη π&ιό9η9α D%ής σ<να νησ> σ9α π<ρα9α 9ης Nλλ=$ας– ό?ι σ9ην π&λ)ή@ερης
απ&@όν%σης 9&) νησι&:, ναι σ9η σ:ν$εση ηλε;9ρ&J%9ισ@&: @ε 9& εEνι;ό $>;9)& 9ης "N[,
περισσό9ερα $ρ&@&λόγια πλ&>%ν από 9η ?Aρα 'Jα;>%ν ;αι 9ην Παλαιό?%ρα, λιγ&σ9&>
;=9&ι;&ι, ;.= - , ενA ε@ε>ς Eα πρ&σE<9α@ε, ναι σε περισσό9ερη εναλλα;9ι;ή εν<ργεια, ναι σε
περισσό9ερ& πόσι@& νερό, ναι σ9ην αν=πλαση @ερι;Aν από 9α π<9ρινα Lε9ό?ια για
&ι;&9&)ρισ9ι;ή εναλλα;9ι;ή $ια@&νή, ναι ;=9ι πρ<πει να γ>νει @ε 9α σ;&)π>$ια 9%ν
&ι;ισ@Aν.
Στο νησί της Iαúδου υnο¿ρεωτικó συναντóς και γίνεσαι cνα µε τη çúση, την ιστορία
και το σηµερινό óν0ρωnο.
Nα nοιó είναι µερικó αnό τα ¿αρακτηριστικó στολίδια της:
-Μοναδικότητα στο τοnίο
-Ιδιαιτερότητες στο çυσικό nεριþóλλον
-Καρτερικότητα, καλοσúνη και µε ¿αµόγελο óν0ρωnοι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
P2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

-Hαρα0εριστcς nου σcþονται τον τόnο όnου 0α nερóσουν µερικcς ανcµελες µcρες
-Σαρακήνικο, Aγιóννης, Aαúρακας, Κόρçος, Hοταµός, Húργος, µερικcς αnό τις
nανcµορçες αµµουδιcς
-Iραçικοί οικισµοί στο Καστρί, Bατσιανó, Aµnελος, 5ενóκη, αλλó και nολλó ncτρινα
Μετό¿ια σόλο το νησί
-Pωµαïκό υδραγωγείο, ελαιοnιεστήρια και nατητήρια της óλλοτε ιστορικής διαδροµής
-Κcδρα, deκιες, Hεúκα, Xελeνες, Aþόρατοι, Tρυγόνια, Aγκίσταροι, Σ¿ίνα, Θυµóρια,
Θρίµnιες, Μελίσσια, Natura2000, Hρογρóµµατα για την nροστασία του κεδρόδασους
στο Σαρακήνικο, για οικοτουριστική ανónτυçη και κóµnινγκ στον Κόρçο, για την
nροστασία και ανóδειçη των `αρόλι0ων`` , των `αµµόλοçων``, των `λιþαδιeν της
Hοσειδeνιας µcσα στη 0óλασσα``, των `υnο0αλóσσιων σnηλαίων`` κ.ó.
eα <νας α;ό@η ελληνι;ός 9όπ&ς π&) <?ει 9ην αν=γ;η Jρ&ν9>$ας, πρ&σ&?ής ;αι σ9ήριFης
από 9ην π&λι9ε>α ;αι 9&)ς J&ρε>ς 9ης.
Iα ση@=$ια 9ης α$ι=λειπ9ης ;α9&>;ησή 9ης από 9&)ς νε&λιEι;&:ς ?ρόν&)ς – αFιόλ&γα
ε)ρή@α9α 9ης αρ?αι&λ&γι;ής )πηρεσ>ας gαν>%ν – αλλ= ;αι 9& ση@ερινό περιG=λλ&ν
$η@ι&)ργ&:ν )π&?ρεAσεις για όσ&)ς 9ην επισ;<π9&ν9αι ;αι απ&9ελ&:ν )πό$ειγ@α π%ς
@π&ρε> @ια @ι;ρή ;&ιν%ν>α – απ&@&ν%@<νη 9&)ς περισσό9ερ&)ς @ήνες 9&) ?ρόν&) &ι ^O
@όνι@&ι ;=9&ι;&> 9ης – να ε)η@ερε>, να $<?ε9αι ;αλό;αρ$α 9&)ς π&λ)=ριE@&)ς επισ;<π9ες
9ης, να )π&@<νει 9ις όπ&ιες $)σ;&λ>ες $ιαG>%σης, να $<νε9αι σ9εν= @ε 9η γη, 9ις
περι&ρισ@<νες σ&$ι<ς ;αι 9& D%ι;ό ;εJ=λαι&, να 9α ;α9αJ<ρνει @ε αFι&πρ<πεια, αλλ=
?ρει=Dε9αι 9ην ι$ια>9ερη πρ&σ&?ή 9&) ;ρ=9&)ς π&) να $ε>?νει <@πρα;9α ό9ι $εν Fε?ν= 9&)ς
α;ρ>9ες 9&).
NF=λλ&), &ι =γριες &@&ρJι<ς 9&) νησι&:, &ι παραλ>ες ;αι &ι α;ρ&γιαλι<ς 9ης @ε 9α
Eαλασσό;ε$ρα π&) J9=ν&)ν @<?ρι 9η E=λασσα, 9α γαλ=Dια ;αι $ια)γή νερ= 9ης E=λασσας,
αλλ= ;αι &ι ;α9α$ε?9ι;&> ;=9&ι;&> 9ης $η@ι&)ργ&:ν περιG=λλ&ν ;αι πρ&lπ&E<σεις για να
πρ&%EηEε> & εναλλα;9ι;ός 9ρόπ&ς D%ής π&) σ9ηρ>Dε9αι σ9ην αλληλεγγ:η, σ9& σεGασ@ό,
αλλ= ;αι σε σ)@περιJ&ρ<ς 9<9&ιες όπ&) dνEρ%π&ς ;αι ]:ση – =λλ%σ9ε αν<;αEεν
αλληλ&lπ&σ9ηρ>D&ν9αν σε όλες 9ις ε;J=νσεις 9ης D%ής -σ)@π&ρε:&ν9αι , 9όσ& σ9ις
αναπ=ν9ε?ες $)σ;&λ>ες , όσ& ;αι σε περιό$&)ς ηρε@>ας.
"ε>9ε –παρ= 9ις όπ&ιες $)σ;&λ>ες – αισιό$&Fα 9η ση@ερινή \α:$& ;αι 9& ;=Eε 9ι π&) 9ην
αJ&ρ= ;αι π&) @π&ρε> να σ&) πρ&σJ<ρει @ε ε)&>%νες πρ&&π9ι;<ς για π&ιό9η9α D%ής ;αι
GιAσι@η αν=π9)Fη π&) )π&?ρε%9ι;= &Jε>λει να γ>νε9αι <να @ε 9η J:ση, 9&)ς ν9όπι&)ς
;α9&>;&)ς 9ης, αλλ= ;αι 9&)ς επισ;<π9ες 9ης. K9σι, @π&ρ&:@ε να Fε;ινήσ&)@ε @ια γρήγ&ρη
αλλ= &)σιασ9ι;ή περιήγηση 9ης \α:$&) @ε σ?ή@α9α ;αι ει;όνες π&) πρ&σεγγ>D&)ν,
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
P4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

αναλ:&)ν, αγ;αλι=D&)ν ;αι ε@GαE:ν&)ν σ9α 9&π>α, σ9ην ισ9&ρ>α, σ9ις παρα$όσεις ;αι σ9ις
ασ?&λ>ες 9%ν ;α9&>;%ν 9ης.
333333333
Charles Darwin:
H Καταγωγή των ´Eµþιων Μορçeν Zωής και του Aν0ρenου
Α)9ή η ?ρ&νι= ε>ναι αJιερ%@<νη σ9α 2OO ?ρόνια από 9η γ<ννηση 9&) πα9<ρα 9ης Gι&λ&γ>ας
;αι 9ης J)σι&γν%σ>ας Ch,r-*0 m,rniV 8PaOc-Paa2Y, αλλ= ;αι για 9α PMO ?ρόνια από 9ην
<;$&ση 9&) GιGλ>&) 9&) 67(α9αγ%γή 9%ν Nι$Aν77. Lε αναρ>E@η9α επισ9η@&νι;= =ρEρα ;αι
GιGλ>α 867(α9αγ%γή 9&) ανEρAπ&)77,67 K;Jραση 9%ν σ)ναισEη@=9%ν σ9&ν =νEρ%π& ;αι
σ9α DAα77, GιGλ>α D%&λ&γ>ας, γε%λ&γ>αςY, ;αEιερAνε9αι @ε9αF: 9%ν @εγαλ&J)Aν
πρ&σ%πι;&9ή9%ν 9ης ελε:Eερης επισ9η@&νι;ής σ;<ψης για 9&ν ])σι;ό ;όσ@&. \εννήEη;ε
σ9ην Αγγλ>α, @εγ=λ%σε σε <να πρ&&$ε)9ι;ό &ι;&γενεια;ό περιG=λλ&ν ;αλλιεργAν9ας 9&)
9ην π>σ9η σ9α 9ό9ε επι9ε:γ@α9α 9ης επισ9ή@ης ;αι 9ην πρ&σήλ%σή 9&) σε $η@&;ρα9ι;<ς
αρ?<ς. Kπλη99ε αJόρη9α @ε 9ην ε;πα>$ε)ση 9ης επ&?ής 9&) - σπ&:$ασε για λ>γ& ια9ρι;ή
σ9& N$ι@G&:ργ& ;αι &λ&;λήρ%σε 9η Eε&λ&γ>α σ9& (<@πρι9D, ενA 9&ν σ)ν=ρπαDε η @&)σι;ή
;αι & ])σι;ός ;όσ@&ς. Από @ι;ρός παρα9ηρ&:σε 9η ]:ση, σ)ν<λεγε ;αι σ)ν9ηρ&:σε J)9=
;αι DAα, αλλ= ;αι πε9ρA@α9α. Π>σ9ε)ε, ό9ι η D%ή 9&) =λλαFε ριDι;= ;αι ;αE&ρ>σ9η;ε η
@ε9<πει9α π&ρε>α 9ης, ό9αν για π<ν9ε περ>π&) ?ρόνια, %ς νεαρός J)σι&$>Jης, @ε 9&
ερε)νη9ι;ό σ;=J&ς o*,g-*, 9αF>$εψε ;αι γνAρισε 9&ν ;όσ@& σε νησι= ;αι παρ=;9ιες
περι&?<ς σε Α9λαν9ι;ό, Nιρηνι;ό ;αι Ιν$ι;ό %;εανό, σ9ην Πα9αγ&ν>α, σ9ην Α)σ9ραλ>α,
σ9ην Ιν$&νησ>α ;αι σ9η e. ΑJρι;ή. '9& @α;ρό?ρ&ν& 9αF>$ι 9&), $ια9ηρ&:σε σ?&λασ9ι;=
η@ερ&λόγι&, σ)ν<λεγε DAα, J)9= ;αι πε9ρA@α9α, παρα9ηρ&:σε, ερε)ν&:σε ;αι ε>?ε επαJ<ς
@ε $ι=J&ρες πρ%9όγ&νες J)λ<ς σ9ις περι&?<ς π&) 9αF>$ε)ε. 67Α)9ό 9& π&λ:?ρ&ν& 9αF>$ι77,
Eα @ας πει σ9ην α)9&Gι&γραJ>α 9&) ό9ι, 67ή9αν η πρA9η ;αι πραγ@α9ι;ή-Gι%@α9ι;ή @&)
πνε)@α9ι;ή ε;πα>$ε)ση77. '9α επό@ενα ?ρόνια αν=λ)ε 9ις παρα9ηρήσεις ;αι 9α ε)ρή@α9=
9&) ;αι παρ&)σ>αDε 9α σ)@περ=σ@α9= 9&) @ε πεισ9ι;ή επι?ειρη@α9&λ&γ>α. "εν <παψε π&9<
να γρ=Jει, να $ιαG=Dει, να σ)ν&@ιλε> ;αι να αν9αλλ=σει απόψεις @ε επισ9ή@&νες. "ιαρ;Aς
αναDη9&:σε 9ην α)Eεν9ι;ό9η9α, 9η $ιαJ&ρε9ι;ό9η9α ;αι 9ην αλήEεια. \ια να ;αEιερ%Eε> η
67επανασ9α9ι;ή77 9&) σ;<ψη, π<ρασαν γ:ρ% σ9α ε>;&σι ?ρόνια, παρα;=@π9&ν9ας 9α ;=Eε
λ&γής ;αι επ&?ής ;α9εσ9η@<να. Α;ό@η ;αι σή@ερα α)9= 9α ;α9εσ9η@<να 8&ι
&πισE&$ρ&@ι;&> ε;παι$ε)9ι;&>, &ι Eρησ;όπλη;9&ι ;αι &ι J&ν9α@εν9αλισ9<ς, &ι παρα-
Eρησ;ε)9ι;<ς &ργανAσεις, 9α &π&ια$ήπ&9ε ιερα9ε>α, &ι "η@ι&)ργισ9<ς-σ:γ?ρ&ν&ι αν9ι-
"αρGινι;&>, &ι σ)ν9ηρη9ι;<ς π&λι9ι;<ςY, =λλ&9ε @ε ε@Jαν<ς 9& πρ&σ%πε>& 9&)ς ;αι =λλ&9ε
@ε )π&;ρι9ι;<ς απ&J=σεις, ν&@&λ&γ&:ν, αναGιAν&)ν ψε)$&σ)Dη9ήσεις @ε εναλλα;9ι;<ς
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
PC
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

πρ&9=σεις, E<9&)ν π&νηρ= ερ%9ή@α9α 8π%ς ε>ναι $)να9ό να ;α9αγό@ασ9ε από 9&)ς
πιEή;&)ς ή π%ς @π&ρε> ;=π&ι&ς να πισ9ε:ει σ9& #εό ;α να $<?ε9αι 9ην NF<λιFηY ;αι για να
αν9ι;ρ&:σ&)ν 9ην 67NF<λιFη77 εσ9ι=D&ν9αι σε παραπλανη9ι;&:ς όρ&)ς. 5ι αν9ι-"αρGινι;<ς
επιE<σεις Eα εFα;&λ&)Eήσ&)ν να )π=ρ?&)ν, όσ& )π=ρ?ει ηEελη@<νη α@&ρJ%σι=, <λλειψη
πνε)@α9ι;ής ;αλλι<ργειας, <λλει@@α α)9&γν%σ>ας, αλλ= ;αι εJόσ&ν $ια9ηρε>9αι η J9A?ια.
eα Jαν9ασ9ε>9ε ό9ι σ9ις [ΠΑ, 9η ?Aρα @ε 9ην πλ<&ν πρ&?%ρη@<νη επισ9η@&νι;ή <ρε)να,
Gρ>σ;&)ν πρόσJ&ρ&ι <$αJ&ς &ι "η@ι&)ργισ9<ς ε;@ε9αλλε)ό@εν&ι 9ην ;&ιν%νι;ή ;αι
π&λι9ισ@ι;&> E<ση αρ;ε9Aν ε;α9&@@)ρ>%ν σ)νανEρAπ%ν @ας, ;αEό9ι & αναλJαGη9ισ@ός, η
αν<?εια ;αι &ι Jανα9ι;&> Eρησ;όληπ9&ι Gρ>σ;&ν9αι σ9ις πρA9ες E<σεις παγ;&σ@>%ς.
5ι ση@αν9ι;<ς ανα;αλ:ψεις 9&) C. m,rniV, )π&σ9ηρ>D&)ν ;)ρ>%ς, ό9ι όλα 9α <@Gια όν9α
πρ&ήλEαν, @<σ% 9ρ&π&π&ιήσε%ν από ;&ιν= πρ&γ&νι;= ε>$η ;ι ό9ι @ε 9& @η?ανισ@ό 9ης
J)σι;ής επιλ&γής εFελ>σσ&ν9αι όλα 9α ε>$η, ;αEAς από γενι= σε γενι= γ>ν&ν9αι πι& ;&ιν=
ε;ε>να 9α ?αρα;9ηρισ9ι;= 9&)ς, π&) 9&)ς παρ<?&)ν 9ην ;αλ:9ερη $)να9ή πρ&σαρ@&γή σ9&
περιG=λλ&ν. [ J)σι;ή επιλ&γή ό@%ς <?ει ;αι 9ις εFαιρ<σεις 9ης. \ια παρ=$ειγ@α, ;=π&ι&
πρ&σαρ@&σ9ι;ό πλε&ν<;9η@α ε>ναι εν$ε?ό@εν&, για 9)?α>&)ς λόγ&)ς, να @η περ=σει σ9ην
επό@ενη γενι= ;αι να ?αEε>. "ηλα$ή, &ι πι<σεις π&) ασ;&:ν9αι σ9&)ς &ργανισ@&:ς από 9&
περιG=λλ&ν, ι$ια>9ερα σε ;=π&ιες <@Gιες @&ρJ<ς D%ής, $εν ;αE&ρ>D&)ν απόλ)9α 9& πAς
α)9<ς &ι @&ρJ<ς D%ής Eα εFελι?E&:ν. [ J)σι;ή επιλ&γή $εν $ρα @ε ;=π&ι& σ?<$ι&, ;αEAς
9α DAα ;αι 9α J)9=, & <@Gι&ς ;όσ@&ς πρ&;:π9&)ν, ό?ι για9> ε>ναι απαρα>9η9α για ;=π&ι&
σ;&πό, αλλ= για9> )π=ρ?&)ν &ι περιGαλλ&ν9ι;<ς 67ε);αιρ>ες77 ;αι &ι γενε9ι;<ς
67πρ&lπ&E<σεις77. Iα ε>$η 9% @&ρJAν D%ής εFελ>σσ&ν9αι @ε 9& π<ρασ@α 9&) ?ρόν&). H
çυσική εnιλογή είναι ο þασικός κινητήριος µο¿λός εçcλιçης της ¸ωής.
Iα ;)ριό9ερα ση@ε>α 9ης 67NF<λιFης77 σ;ιαγραJ&:ν9αι σ9ις παρα;=9% γρα@@<ς!
-Ο cµþιος κόσµος γενικó δεν είναι στα0ερός. Rλα εFελ>σσ&ν9αι, @ε9αλλ=σσ&ν9αι, ;αι
πρ&σαρ@όD&ν9αι αν=λ&γα @ε 9ις αν=γ;ες 9&)ς, 9ις πι<σεις 9&) περιG=λλ&ν9&ς ;αι 9)?α>&)ς
γενε9ι;&:ς @η?ανισ@&:ς.
-H εçελικτική αλλαγή γίνεται σταδιακó. R9ι ισ?:ει για 9α J)9= ;αι για 9α DAα, 9& >$ι&
ισ?:ει ;αι για 9&ν =νEρ%π&. Π&9< $εν ή9αν α)9= σ9α9ι;= @ε 9& π<ρασ@α 9&) ?ρόν&). (αι &
=νEρ%π&ς $εν ή9αν π=ν9&9ε & >$ι&ς π=ν% σ9η \η.
-H çυσική εnιλογή δρα για την nροσαρµοστική µεταþολή-αλλαγή των cµþιων όντων.
-Οι cµþιες µορçcς ¸ωής του σήµερα αnοτελοúνται αnό αnογόνους, µακρινeν ή
κοντινeν nρογόνων.
- Ncα είδη διαρκeς δηµιουργοúνται όταν cνας nλη0υσµός διασnóται (n.¿. αnοµόνωση
υnο-nλη0υσµeν) και τµήµατα αυτοú διαçοροnοιοúνται στις καινοúργιες συν0ήκες.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
PM
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

[ πρ&σ%πι;ό9η9α 9&) "αρG>ν&), )π&σ9ηρ>Dε9αι ό9ι ή9αν $η@ι&:ργη@α 9ης επ&?ής 9&),
αλλ= σ)γ?ρόν%ς Gρισ;ό9αν π&λ: @πρ&σ9= από α)9ήν, ;αEAς 9& <ργ& 9&) <?ει $ια?ρ&νι;ή
αF>α ;αι ε@G<λεια. NργαDό9αν π&λ: σ;ληρ= για 9ην επ<;9αση 9ης γνAσης ;αι επιDη9&:σε
όπ%ς α)9ή 67Eα @π&ρ&:σε να σ)@G=λλει σ9ην ε)η@ερ>α 9%ν ανEρAπ%ν77 όπ%ς σ)?ν= <λεγε.
5ι 9ό9ε ανα;αλ:ψεις 9&) <?&)ν σή@ερα =@εσες ση@αν9ι;<ς πρα;9ι;<ς εJαρ@&γ<ς @ε9αF:
9%ν =λλ%ν σ9ην ;ληρ&ν&@ι;ό9η9α, σ9η Gι&9ε?ν&λ&γ>α ;αι σ9η γενε9ι;ή @η?ανι;ή. (αι για
9& ελληνι;ό σ?&λε>& ;αι 9ην ε;πα>$ε)σή @ας, &ι <νν&ιες 9ης NF<λιFης ;αι 9ης ])σι;ής
Nπιλ&γής 9&) "αρG>ν&, ε>ναι α$ιανόη9& σ9η ση@ερινή επ&?ή, να παρα@<ν&)ν α;ό@η
εγ;λ%Gισ@<νες σε πρ&;α9αλήψεις, σε &πισE&$ρ&@ι;<ς αγ;)λAσεις ;αι )π&;ρι9ι;<ς
απ&J=σεις (πηγές: 8;8ριμπάς-2αρβινικά-εκR;/ρμSς) 8;2αρβίνος-T καταγUγS τUν ειRVν-/κR;
Πανεπ;ΠατρVν) /;6$K"&-Wι είναι εXέλιXη-/κR;8άτοπτροQ;
________
Aρόλι0οι και Pουσσιcς
Οι Aρόλι0οι, οι Κολúµnες και οι Pουσσιcς αnοτελοúν ευκαιρίες για Οικο- Tουρισµό
και δηµιουργία dυσικeν Hóρκων. Oς γεωµορçολογικcς δηµιουργίες και δοµcς οι
αρόλι0οι στη Iαúδο, οι ρουσσιcς στη Xρυσοσκαλίτισσα-Eλαçονήσι, αλλó και η λίµνη
στον Οµαλό-Σαµαριó, ο þóλτος στη dαλóσαρνα και οι nαραλίµνιες εκτóσεις nίσω αnό
τις λυγαριcς nου κατακλú¸ονται nεριοδικó αnό νερó στη λίµνη του Κουρνó, είναι
µερικcς αnό τις Eçήµερες Aιµνοúλες της δυτικής Κρήτης nου αnοτελοúν 0úλακες
þιοnοικιλότητας, αλλó και οικοτόnους nροτεραιότητας για nροστασία, διατήρηση και
ανóδειçη για τον ειδικό οικο-τουρισµό.
5ι ι$ιαι9ερό9η9ες ;αι &ι ι$ι&@&ρJ>ες 9&)ς, αλλ= ;αι η Gι&π&ι;ιλό9η9α ;αι &ι γε%@&ρJ<ς 9&)ς
ανή;&)ν σ9& J)σι;ό περιG=λλ&ν σ9& e. gαν>%ν, πρ&σJ<ρ&)ν αF>ες σ9&)ς ν9όπι&)ς, αλλ=
;αι πρ&&π9ι;<ς για 9&ν ει$ι;ό-εναλλα;9ι;ό &ι;&-9&)ρισ@ό.
(αλε>9αι η I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση – Κοινότητα Iαúδου, Δήµος Ιννα¿ωρίου, Δήµος
ανατολικοú Σελίνου και Δήµος Iεωργιοúnολης –
να αFι&π&ιήσ&)ν ;α9=λληλα – @<σα από περιJερεια;= ;αι =λλα πρ&γρ=@@α9α- όσα 9&
περιG=λλ&ν 9&)ς πρ&σJ<ρει, αλλ= ;αι να 9α $ια9ηρήσ&)ν %ς περιGαλλ&ν9ι;ή ;ληρ&ν&@ι=
πρ&ς όJελ&ς ;)ρ>%ς 9ης 9&πι;ής ;&ιν%ν>ας.
ΑναDη9Aν9ας 9ις 67NJή@ερες Lεσ&γεια;<ς S>@νες77 σ9& e. gαν>%ν για 9& πρόγρα@@α hii*-
]:ση π&) ή$η Gρ>σ;ε9αι σε εF<λιFη, ;αι @ελε9Aν9ας 9& ση@ερινό 9&)ς ρόλ& ;αι 9ην αF>α
9&)ς, $εν παραλε>ψα@ε να σ)Dη9ήσ&)@ε 9α πρA9α ε)ρή@α9α 9ης ερε)νη9ι;ής &@=$ας @ε
9&)ς ν9όπι&)ς σ9η \α:$&, σ9η gρ)σ&σ;αλ>9ισσα- NλαJ&νήσι ;αι σ9&ν 5@αλό, για 9ις
ι$ιαι9ερό9η9ες 9&) J)σι;&: περιG=λλ&ν9ός 9&)ς. Πραγ@α9ι;= @ε>να@ε =J%ν&ι, ό9αν α)9=
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
P^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

π&) η επισ9ή@η πρόσJα9α πρ&σπαEε> να πρ&σ9α9ε:σει ;αι <?ει επιση@=νει 9η ση@ασ>α 9&)ς
σ9& J)σι;ό περιG=λλ&ν, &ι ν9όπι&ι 9α γν%ρ>D&)ν 67από π=ππ&) πρ&ς π=ππ&)77, 9α
πρ&σ9=9ε)αν ;αι 9α $ια9ηρ&:σαν, για9> από α)9= π&9>D&ν9αν DAα ;αι =νEρ%π&ι 8π.?.
\α:$&ςY σ9& Fηρ&Eερ@ι;ό περιG=λλ&ν 9ης (ρή9ης, αλλ= ;αι σε $:σ;&λ&)ς ;αιρ&:ς
;αλλιεργ&:σαν 9ις 9όσ& $α @ι;ρ<ς ε;9=σεις 9&)ς 8π.?. gρ)σ&σ;αλ>9ισσα-NλαJ&νήσιY.
K9σι, για παρ=$ειγ@α &ι 67ΑρόλιE&ι77 σ9η \α:$& – ;α9= 9ην ;ρη9ι;ή $ι=λε;9& ε>ναι 9α
J)σι;= GαE&)λA@α9α, ;&ιλA@α9α π=ν% σ9ις πλα;&:ρες, $ηλα$ή σ9α ασGεσ9&λιEι;= Gρ=?ια
9&) νησι&: π&) σ)γ;ρα9&:ν 9& νερό 9ης Gρ&?ής απ7όπ&) Fε$ιψ=νε αιγ&πρόGα9α ;αι
G&σ;&>– απ&9ελ&:ν @ι;ρ&σ;&πι;= σ9&λ>$ια 9&) J)σι;&: περιG=λλ&ν9&ς, αλλ= ;αι
εF)πηρε9&:ν ε$A ;αι π&λλ<ς ?ιλιε9>ες @<?ρι σή@ερα, 9&ν =νEρ%π& ;αι 9α DAα για9>
σ)γ;ρα9&:ν 9& νερό 9ης Gρ&?ής, <σ9% ;αι σε @ι;ρ<ς π&σό9η9ες, αλλ= για @ερι;<ς @<ρες.
'η@ειAνε9αι επ>σης ό9ι 67ΑρόλιE&ς77 &ν&@=Dε9αι ;αι 9& παρα$&σια;ό ?%ριό σ9& [ρ=;λει&,
αλλ= ;αι ε>ναι &ν&@ασ>α Fεν&$&?ε>%ν, 9αGερνAν ;αι @εDε$&π%λε>%ν σ9ην (ρή9η.
Α)9&>, λ&ιπόν &ι J)σι;&> αρόλιE&ι σ9η νήσ& \α:$&, ;α9= 9ην επισ9η@&νι;ή &ρ&λ&γ>α ε>ναι
9α 67Lεσ&γεια;= Nπ&?ι;= Sι@ν>α ή &ι NJή@ερες Lεσ&γεια;<ς Sι@ν&:λες77 σ)ναν9Aν9αι @ε
9η @&ρJή π&λλAν @ι;ρAν GαE&)λ%@=9%ν – σ)σ9=$ες από α)9=- σε επ>πε$α ή @ε ελαJρ=
;λ>ση ασGεσ9&λιEι;= Gρ=?ια σ9ις περι&?<ς 9&) Αγ. Παν9ελεή@&να, σ9&ν &ι;ισ@ό (ασ9ρ>,
σ9α ]ραγ;&)λ<B;α Lε9ό?ια, σ9α σπ>9ια 9ης Παπα$ι=ς πηγα>ν&ν9ας για 9&ν (όρJ& ;αι
αλλ&:. Α)9= 9α λι@ν>α, ε>ναι @ι;ρ&σ;&πι;= <%ς @ι;ρ= σε @<γεE&ς, π&λ)=ριE@α ;αι
Gρ>σ;&ν9αι σε $ιαJ&ρε9ι;= )ψό@ε9ρα $ηλα$ή από MO @<9ρα @<?ρι ;αι 4PO @<9ρα π=ν% από
9η E=λασσα. (α9= 9η Gρ&?ερή περ>&$& ;αι για όσ& $ι=σ9η@α <?&)ν νερό, $ια9ηρ&:ν
&ρισ@<να )$ρόJ)9α, όπ%ς ε>ναι 9& εν$η@ι;ό J)9ό η 67(αλλι9ρ>?η 9ην %ρα>α77 π&) ε>ναι
@&να$ι;ό για 9η ?λ%ρ>$α 9&) Αιγα>&) ;αι 9ης Nλλ=$ας, αλλ= ;αι η 67`αννισ<λια η
ανE&Jόρα77 ;αι η 67 g=ρα η ;&ινή77. Nπ>σης σε =λλες E<σεις η σ:νEεση 9%ν J)9&-
;&ιν%νιAν 9&)ς περιλα@G=νει J)9= G&ρει&-αJρι;=νι;ης εF=πλ%σης όπ%ς ε>ναι <να ε>$&ς
?α@&@ηλι&: η 67 Lα9ρι;=ρια η ?ρ)σ>D&)σα77, η 67Iιλα>α 9&) Qαιλλ=ν9η77 , η 67(ρηπ>ς η
=9&λ@η77 , 9& 67 Π&λ:γ%ν& 9& Eαλασσινό77 ;.=
'η@ειAνε9αι ό9ι η 67(αλλι9ρ>?η 9ην %ρα>α77 Eε%ρε>9αι ό9ι <?ει @εγ=λη ση@ασ>α ;αι αF>α,
για9> η εF=πλ%σή 9&) περι&ρ>Dε9αι @όν& σ9η νήσ& \α:$&, όπ%ς ;αι σ9ην ()ρηναB;ή 9ης
SιG:ης. Πισ9ε:&)@ε ό9ι &ι σπόρ&ι 9&) J)9&: α)9&: ήλEαν ;αι <ρ?&ν9αι ;=Eε ?ρόν& 9ην
=ν&ιFη @ε 9ην 67;ό;;ινη Gρ&?ή77 από 9ην ΑJρι;ή.
5 &ι;ό9&π&ς α)9ός όπ%ς ε@Jαν>Dε9αι σ9η \α:$&, $εν ε>ναι γν%σ9ός από π&)Eεν= αλλ&:
σ9&ν ε)ρ%παB;ό ?Aρ& @ε παρό@&ια &ι;&λ&γι;ή αF>α, ε>ναι @&να$ι;ός ;αι @π&ρε> να
απειληEε> από @ερι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες 9&) ανEρAπ&) 8 π.?. πό9ισ@α 9%ν DA%ν @ε 9& νερό
π&) σ)γ;ρα9&:ν &ι αρόλιE&ι, ε;?ερσAσεις ε$αJAν, απ&ρρ>ψεις σ;&)πι$ιAν Y ό9αν $εν
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
P_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

)π=ρ?ει η ;α9=λληλη ενη@<ρ%ση. K9σι, @<σα από 9& πρόγρα@@α hii*-]:ση π&) αJ&ρ= 9α
67Lεσ&γεια;= Nπ&?ι;= Sι@ν>α σ9η ")9ι;ή (ρή9η77, Eα επι$ι%?Eε> η ενη@<ρ%ση ;αι η
ε)αισEη9&π&>ηση 9%ν ν9όπι%ν για 9η @&να$ι;ό9η9α, 9η ση@ασ>α ;αι 9ην αF>α 9&)ς, ενA Eα
;α9ασ;ε)ασ9&:ν π&9>σ9ρες σ9ις γει9&νι;<ς @ε 9&)ς αρόλιE&)ς περι&?<ς, <9σι Aσ9ε 9α DAα
π&) Gόσ;&)ν σ9ην περι&?ή να Gρ>σ;&)ν ;αι να πρ&9ι@&:ν 9& νερό από 9ις π&9>σ9ρες, π&) Eα
ε>ναι ;αι ;αEαρό9ερ&, παρ= ε;ε>ν& 9%ν αρόλιE%ν π&) ρ)πα>νε9αι από 9ις α;αEαρσ>ες 9%ν
DA%ν.
NF=λλ&), &ι 67p&)σσι<ς77 ;α9= 9&)ς ν9όπι&)ς σ9& NλαJ&νήσι-gρ)σ&σ;αλ>9ισσα, π&) ε>ναι
;α9= 9ην επισ9η@&νι;ή &ρ&λ&γ>α &ι NJή@ερες Sι@ν&:λες, απ&9ελ&:ν αGαEή G)E>σ@α9α-
GαE&)λA@α9α π=ν% σ9&)ς π&λ)9ε@α?ισ@<ν&)ς ;αι π&λ)$ιαρρηγ@<ν&)ς
8;αρσ9ι;&π&ιη@<ν&)ςY ασGεσ9όλιE&)ς 9ης περι&?ής, @<σα σ9&ν 9ερ=σ9ι& Eα@νό9&π& 9ης
ε)ρ:9ερης περι&?ής. 5ι @ι;ρ<ς α)9<ς αλλ= π&λ)=ριE@ες ε;9=σεις, ?αρα;9ηρ>D&ν9αι από 9&
67FανE&;ό;;ιν&77 ?ρA@α 9&) ε$=J&)ς 8 *rr, ro00,q;ό;;ιν& <$αJ&ςY ;αι Eα @π&ρ&:σαν να
απ&9ελ&:ν <να 9ερ=σ9ι& 67])σι;ό Π=ρ;&77 @ε 9ην Fηρ&J)9ι;ή Gλ=σ9ηση ;αι ?λ%ρ>$α 9ης
")9ι;ής (ρή9ης, αλλ= ;αι για 9α 67Lεσ&γεια;= Nπ&?ι;= Sι@ν>α77 π&) )π=ρ?&)ν σ9ην
περι&?ή.
'ή@ερα ό@%ς, 9& @εγαλ:9ερ& @<ρ&ς 9ης περι&?ής ε>ναι ;α9απα9η@<ν&, $ιασ?>Dε9αι από
π&λ)=ριE@&)ς αγρ&9ι;&:ς $ρό@&)ς, ενA &ι επε;9=σεις 9%ν Eερ@&;ηπ>%ν ε>ναι σ)νε?ε>ς ;αι
ε>ναι =γν%σ9& @<?ρι π&) Eα J9=σ&)ν.
Α)9<ς &ι π&λ)=ριE@ες γε%@&ρJ<ς, &ι 67p&)σσι<ς77 σ9& NλαJ&νήσι- gρ)σ&σ;αλ>9ισσα,
<?&)ν ι$ιό9)πη ?λ%ρ>$α π&) απ&9ελε>9αι από σπ=νιες ;αι εFει$ι;ε)@<νες J)9ι;<ς ;&ιν%ν>ες
@ε ;)ρ>αρ?α ε>$η 9α 67 (ρηπ>ς η =9&λ@η77, 67IριJ:λλι 9& ασJ);9ι;ό77 ;αι =λλα..
Από @αρ9)ρ>ες-ανα$ρ&@ι;<ς αJηγήσεις 9%ν ν9όπι%ν, α)9<ς &ι @ι;ρ&σ;&πι;<ς
FανE&;ό;;ινες ε;9=σεις <$ιναν ;=π&ια παραγ%γή όσπρι%ν ;αι $η@η9ρια;Aν ;α9= 9ην
;α9&?ι;ή περ>&$&, ενA σή@ερα 9& ;&;;ινό?%@= 9&)ς αJ&: ε;σ;αJ9ε>, ?ρησι@&π&ιε>9αι %ς
)πόσ9ρ%@α για 9ις εγ;α9ασ9=σεις 9%ν Eερ@&;ηπ>%ν, ενA &ι E<σεις α)9Aν 9%ν &ι;&9όπ%ν
?ρησι@&π&ι&:ν9αι ,;α9= 9η Eερινή περ>&$&, για ?Aρ& σ9=E@ε)σης &?η@=9%ν ή ;αι
απόρριψης σ;&)πι$ιAν ;αι =?ρησ9%ν αν9ι;ει@<ν%ν.
[ λ>@νη σ9&ν 5@αλό – σ9& @<σ& 9&) 'ελινιA9ι;&) γ:ρ&) σ9& &ρ&π<$ι& 9&) 5@αλ&: 9ης
'α@αρι=ς– ε>ναι η πλ<&ν ?αρα;9ηρισ9ι;ή ;αι $ιαJ&ρ&π&ιη@<νη @&ρJή Lεσ&γεια;Aν
Nπ&?ι;Aν Sι@ν>%ν σ9& e. gαν>%ν. N>ναι η γν%σ9ή λ>@νη 9&) 5@αλ&:, απόπ&) π&9>D&ν9αι
9α DAα π&) Gόσ;&)ν σ9ην περι&?ή. N9σι π&λ: γρήγ&ρα η λ>@νη α)9ή Gρ%@>Dει από 9α
περι99A@α9α 9%ν DA%ν, 9& νερό γ>νε9αι α;α9=λληλ& για 9& πό9ισ@α 9%ν DA%ν ;αι γ>νε9αι
επι9α;9ι;ή η αν=γ;η να ;α9ασ;ε)ασ9&:ν σ9ην περι&?ή αρ;ε9<ς π&9>σ9ρες για 9α DAα. Iα
πρόγρα@@α hii*-]:ση σ9ην περι&?ή, <?ει εν9=Fει σ9ις $ρασ9ηριό9η9<ς 9&) 9ην ;α9ασ;ε)ή
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
Pa
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

π&9ισ9ρAν για 9α DAα π&) Gόσ;&)ν σ9ην περι&?ή %ς <ργ& επ>$ειFης ;αι αναγ;αιό9η9ας για
9ην )γιεινή 9%ν DA%ν.
Iα Nπ&?ι;= Lεσ&γει;= Sι@ν>α σ9η S>@νη (&)ρν=, ;α9αλα@G=ν&)ν ε;9=σεις π>σ% από 9ις
λ)γαρι<ς, σε επ>πε$ες ;α9α;λ)Dό@ενες ε;9=σεις ;αι εFαρ9=9αι η παρ&)σ>α 9&)ς από 9&
)$ρ&λ&γι;ό ;αEεσ9Aς 9ης σ9=E@ης 9ης λ>@νης.
5 9:π&ς &ι;&9όπ&) επ&?ι;<ς λ>@νες σ9η ]αλ=σαρνα, σή@ερα <?ει περι&ρισ9ε> σε @>α @όν&
περι&?ή π&) Gρ>σ;ε9αι π>σ% από 9&ν παραEαλ=σσι& $ρό@& π&) $ια?%ρ>Dει 9ις α@@&E>νες ;αι
9ην πε$ι=$α. Πριν από $:& ?ρόνια, σ9ην ε)ρ:9ερη περι&?ή lπήρ?αν π&λλ&> 9<9&ι&ι
&ι;ό9&π&ι, αλλ= @ε 9ις σ)νε?ε>ς ;αι παρ=ν&@ες επι?%@α9Aσεις ;αι απ&σ9ραγγ>σεις
;α9όρE%σαν @ερι;&> να 9&)ς εFαJαν>σ&)ν ;αι <9σι επ<;9ειναν 9ις ι$ι&;9ησ>ες 9&)ς σε
$η@όσιες ε;9=σεις ;αι σε πρ&σ9α9ε)ό@ενες περι&?<ς.
5 ση@αν9ι;ός α)9ός &ι;ό9&π&ς σ9η ]αλ=σαρνα <?ει @εγ=λη π&ι;ιλ>α )γρόJιλης
Gλ=σ9ησης, ε>ναι & @εγαλ:9ερ&ς σε <;9αση σε &λό;ληρη 9η $)9ι;ή α;9ή, απ&9ελε> 9όπ&
Fε;&:ρασης ;αι αναπαραγ%γής για π&)λι= ;αι για α@J>Gια.
5ι J)9ι;<ς ;&ιν%ν>ες 9&) &ι;&9όπ&) α)9&: απ&9ελ&:ν9αι από ν<ες αναJ&ρ<ς για 9α
$ε$&@<νε 9ης (ρή9ης, όπ%ς ε>ναι 67pαν&:γ;&)λ&ς 9&) pιόνι77, 'παργ;=νι& 9& ε)E)9εν<ς77,
N)JόρGια η ?ιρσ&:9α77, 67]:λλα η ανE&$<σ@ια77 ;αι αρ;ε9= ε>$η 67\ι&:ν;&)77 π&) ε>ναι
σπ=νια σ9ην (ρή9η .
5ι πι& π=ν% ι$ιαι9ερό9η9ες ;αι &ι ι$ι&@&ρJ>ες, αλλ= ;αι η Gι&π&ι;ιλό9η9α ;αι &ι γε%@&ρJ<ς
9%ν Lεσ&γεια;Aν Nπ&?ι;Aν Sι@ν>%ν ανή;&)ν σ9& J)σι;ό περιG=λλ&ν σ9& e. gαν>%ν,
πρ&σJ<ρ&)ν αF>ες σ9&)ς ν9όπι&)ς, αλλ= ;αι πρ&&π9ι;<ς για 9&ν ει$ι;ό-εναλλα;9ι;ό &ι;&-
9&)ρισ@ό.
(αλε>9αι η I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση – Κοινότητα Iαúδου, Δήµος Ιννα¿ωρίου, Δήµος
ανατολικοú Σελίνου και Δήµος Iεωργιοúnολης –
να αFι&π&ιήσ&)ν ;α9=λληλα 867Κοινοτικό dυσικό Hóρκο µε τους Aρόλι0ους77 σ9η
\α:$&, 67Δηµοτικό dυσικό Hóρκο µε τις Pουσσιcς77 σ9η gρ)σ&σ;αλ>9ισσα 9&) "ή@&)
Ιννα?%ρ>&), 67Δηµοτικό dυσικό Hóρκο µε τη λίµνη και το Μουσείο dυσικής
Ιστορίας`7 9&) "ή@&) ανα9&λι;&: 'ελ>ν&) σ9&ν 5@αλό, 67Tο dυσικό Μονοnóτι77 $>πλα
σ9η λ>@νη (&)ρν= 9&) "ή@&) \ε%ργι&:π&λης– @<σα από περιJερεια;= ;αι =λλα
πρ&γρ=@@α9α- όσα 9& περιG=λλ&ν 9&)ς πρ&σJ<ρει, αλλ= ;αι να 9α $ια9ηρήσ&)ν %ς
περιGαλλ&ν9ι;ή ;ληρ&ν&@ι= πρ&ς όJελ&ς ;)ρ>%ς 9ης 9&πι;ής ;&ιν%ν>ας.
5ι p&)σσι<ς σ9η gρ)σ&σ;αλ>9ισσα-NλαJ&νήσι ε>ναι ι$ιό9)πες γε%@&ρJ<ς ;αι Fε?%ρισ9&>
&ι;ό9&π&ι $ιεEν&:ς ση@ασ>ας, αλλ= ;αι πρό;ληση πρ&ς 9ην I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση 8"ή@&ς
Ιννα?%ρ>&) ;αι e&@αρ?>α gαν>%νY για 9η $η@ι&)ργ>α r])σι;&: Π=ρ;&) @ε 9ις p&)σι<ς ;αι
9& sηρ&J)9ι;ό #α@νό9&π& 9ης περι&?ής t .
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
Pc
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

_____________
Tα Θερµοκήnια και οι Anειλcς τους
dαλóσαρνα.eρα µηδcν
(α9εGα>ν&ν9ας πρ&ς 9α ]αλ=σαρνα π=ρ9ε &?ι 9& $εF>, αλλ= 9&ν αρισ9ερό $ρό@& ;αι
πηγα>νε9ε @<?ρι 9ην παραλ>α. Απuε;ε> π=ρ9ε σ9α $εFι= 9& ?%@α9ό$ρ&@& π&) ε>ναι
παρ=λληλ&ς πρ&ς 9ην παραλ>α. #α σ)ναν9ήσε9ε )π&GαE@ισ@<νες α@@A$εις παραλ>ες, αλλ=
;αι ;α9απα9η@<ν&)ς-;α9ασ9ρε@@<ν&)ς, από 9α @παDA@α9α )γρ&9όπ&)ς. N;ε> ;&ν9= ;αι 9α
Eερ@&;ήπια π&) επε;9ε>ν&ν9αι, επε;9ε>ν&ν9αι ?ρόν& @ε 9& ?ρόν&. Παν9&: σ;&)π>$ια, ;αι
π=λι σ;&)π>$ια ;=Eε ε>$&)ς, αλλ= ;αι επι;>ν$)νες σ)σ;ε)ασ>ες από J)9&J=ρ@α;α ;αι
πε9α@<να, πε9α@<να &9ι$ήπ&9ε @π&ρε>9ε να Jαν9ασ9ε>9ε. Π&) ε>ναι &ι αρ@ό$ι&ι 9&πι;&>
J&ρε>ς 8I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση, \ε%ργι;&> ')νε9αιρισ@&>, ':λλ&γ&ι Nπισ9η@&νι;&>,
ΠεριGαλλ&ν9ι;&>, 5ι;&λ&γι;&>Y π&) )π&9>Eε9αι ό9ι εν$ιαJ<ρ&ν9αι για 9& περιG=λλ&νv "εν
<?&)ν περ=σει απ7ε$Av Lήπ%ς αγ&ρ=D&)@ε ;α9σι;=;ια από 9α ]αλ=σαρναv w 9& λ=$ι @ας
πρ&<ρ?ε9αι απ7ε$Av (ρ>@α για @ια α;ό@η επι;>ν$)νη )π&G=E@ιση, ;ρ>@α.
N>ναι γν%σ9ό ό9ι η $η@ι&)ργ>α ;αι η λει9&)ργ>α ;=Eε Eερ@&;ηπια;ής @&ν=$ας σ)@Gα9ι;ής
γε%ργ>ας, $η@ι&)ργε> @ι;ρό9ερα ή @εγαλ:9ερα nεριþαλλοντικó nροþλήµατα 9α &π&>α
;=9% από &ρισ@<νες πρ&lπ&E<σεις – π.?. εν$ει;ν)ό@ενη $&σ&λ&γ>α J)9&Jαρ@=;%ν ;αι
λιπασ@=9%ν, σ)λλ&γή, <λεγ?&ς ;αι απενεργ&π&>ηση απόνερ%ν, σ9αEερό9ερες ;α9ασ;ε)<ς,
εFασJ=λιση ;ανόν%ν )γιεινής για 9&)ς ε;ε> εργαDό@εν&)ς, πρ&Bόν9α απαλλαγ@<να από
)π&λε>@@α9α J)9&Jαρ@=;%ν, π)ρόλ)ση )π&λει@@=9%ν J)9ι;Aν πρ&Bόν9%ν ;αι =?ρησ9%ν
9&Fι;Aν σ;&)πι$ιAν ;.λπ.- , Eα @π&ρ&:σαν να ελα?ισ9&π&ιηE&:ν ή ;αι να ε;λε>ψ&)ν.
Πι& σ)γ;ε;ρι@@<να!
 Sόγ% 9&) ό9ι γ>νε9αι εν9α9ι;ή ;αλλι<ργεια σ9α Eερ@&;ήπια, ε;α9&ν9=$ες 9όν&ι
9&Fι;Aν J)9&Jαρ@=;%ν ;αι λιπασ@=9%ν, @ε 9α ριD&π&9>σ@α9α, ή ;αι 9ις )$ρ&π&νι;<ς
;αλλι<ργειες ;α9αλήγ&)ν σ9& )π<$αJ&ς, @ε =γν%σ9ες @<?ρι σ9ιγ@ής σ)ν<πειες, αλλ=
x..πρ&Gλ<ψι@εςv
 (ανε>ς αρ@ό$ι&ς 9&πι;ός J&ρ<ας π&9< $εν <;ανε @ια )πε:E)νη @ελ<9η για 9& 9ι
σ)@Gα>νει ή 9& 9ι πρό;ει9αι να σ)@Gε> σ9α α@<σ%ς πρ&σε?ή ?ρόνια. "εν αναJ<ρ&@αι @όν&
σ9α )πόγεια νερ=, σ9& <$αJ&ς ;αι 9&ν α<ρα ;αι σ9η γει9&νι;ή E=λασσα, αλλ= ;αι σ9α
πρ&Bόν9α π&) α)9ή η γη παρ=γει ε$A ;αι αιAνες. "εν ε>ναι =σ?ε9&, ό9ι ;ανε>ς $εν ψαρε:ει
σ9η περι&?ή ]αλ=σαρνας, @ιας ;αι όλ&ι γν%ρ>D&)ν ό9ι πρό;ει9αι για νε;ρή, από ψ=ρια,
περι&?ή, αλλ= ;αι πιEανό9α9α 9&Fι;ή περι&?ή ό9αν 9α λιγ&σ9= ψ=ρια Eα ;α9αναλ%E&:ν.
 5ι ψε;ασ@&> 9%ν J)9Aν @ε J)9&J=ρ@α;α, ρ)πα>ν&)ν ανα@J>G&λα ό?ι @όν& 9&
<$αJ&ς, αλλ= ;αι 9ην α9@όσJαιρα, @ε απ&9<λεσ@α όλη η ε)ρ:9ερη περι&?ή όπ&)
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
2O
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

αναπ9:σσ&ν9αι 9α Eερ@&;ήπια ;α9= 9&)ς ψε;ασ@&:ς, να @)ρ>Dει εν9&νό9α9α J)9&J=ρ@α;α.
Παλαιό9ερη @ελ<9η π&) <;ανε &@=$α για9ρAν 9&) ν&σ&;&@ε>&) Ιερ=πε9ρας για 9ην ε;ε>
περι&?ή 9%ν Eερ@&;ηπ>%ν <$ειFε επιπ9Aσεις σ9ην )γε>α 9%ν αγρ&9Aν 8@ιας ;αι <γινε @όν&
για ανEρAπ&)ς π&) ;αλλιεργ&:ν σε Eερ@&;ήπιαY ?%ρ>ς να σ)@περιλ=Gει ;αι =λλ&)ς
;α9&>;&)ς 9ης Ιερ=πε9ρας. ])σι;= 9α όπ&ια απ&9ελ<σ@α9α, ;=Eε J&ρ= π&) γ>νε9αι
απόπειρα να $η@&σι&π&ιηE&:ν σ)ναν9&:ν 9ην <ν9&νη αν9>$ραση 9%ν σ)λλόγ%ν 9%ν
αγρ&9Aν ;αι 9ης I&πι;ής Α)9&$ι&>;ησης. [ $ι;αι&λ&γ>α π&) αν9ι$ρ&:ν ε>ναι ό9ι ''0α
0ιγοúν nρeτα τα 0ερµοκήnια ... και στη συνc¿εια η τσcnη µας''. \ια 9ην )γε>α 9&)ς &:9ε
λόγ&ς να γ>νε9αιy
 [ επ<;9αση 9%ν Eερ@&;ηπια;Aν @&ν=$%ν ε>ναι εν9α9ι;ή @ε απ&9<λεσ@α $ε;=$ες
σ9ρ<@@α9α γης να ;αλ:π9&ν9αι ;=Eε ?ρόν& @ε Eερ@&;ήπια. ]<9&ς )π&λ&γ>Dε9αι ό9ι
;αλ:JEη;αν περ> 9α PMO σ9ρ. K9σι, η ;αλ)@@<νη, @ε Eερ@&;ήπια, <;9αση Fεπερν= σ9α
]αλ=σαρνα 9α 4.OOOσ9ρε@.
 [ επ<;9αση α)9ή, αJ&: ή$η & ;=@π&ς <?ει ;=λ)ψη γ:ρ% σ9α $:& π<@π9α @ε
Eερ@&;ήπια, ;α9ε)E:νε9αι πρ&ς 9ις πλαγι<ς ;αι 9α γ:ρ% G&)ν=, αλλ= ;αι πρ&ς 9η E=λασσα
@ε απ&9<λεσ@α να ;α9ασ9ρ<J&ν9αι &ι παρ=;9ιες α@@&E>νες 8α@@όλ&J&ιY, αλλ= ;αι &ι
)γρ&9&πι;<ς περι&?<ς π>σ% από 9ις E>νες. [ επ<;9αση α)9ή περιλα@G=νει α;ό@η ;αι 9&ν
αρ?αι&λ&γι;ό ?Aρ& σ9α ]αλ=σαρνα. (αι παν9&: ;α9απα9Aν9αι $η@όσιες ε;9=σεις για να
$η@ι&)ργηE&:ν Eερ@&;ήπια.
 Iα απόGλη9α ;αι απ&ρρ>@@α9α 9%ν Eερ@&;ηπ>%ν ε>ναι π&λλ=, π&λ)π&>;ιλης
σ:σ9ασης, 9&Fι;= ;αι επι;>ν$)να για 9η D%ή , 9ην )γε>α, 9ις 9ρ&Jι;<ς αλ)σ>$ες ;αι 9&
περιG=λλ&ν γενι;ό9ερα.
 Iα J)9ι;= ;αι ;=Eε ε>$&)ς απ&ρρ>@@α9α-απόGλη9α 8Fερ= J)9=, σ?&ινι= ;αι σπ=γ;&ι,
)$ρ&π&νι;= ;&)9ι=, 9D>Gα ;αι πλασ9ι;=, Jελισόλ, ;&@@=9ια ν=ιλ&ν, ;&)9ι= από
J)9&J=ρ@α;α ;λπY ανερ?ό@ενα ;=Eε ?ρόν& σε ε;α9&@@:ρια 9όν&)ς. Απ&ρρ>π9&ν9αι σ9ην
πλει&ψηJ>α 9&)ς σε παρα;ε>@ενες περι&?<ς, @<σα σε ρ<@α9α, @<σα σε )γρ&9&πι;<ς περι&?<ς,
σε ;α9απα9η@<νες περι&?<ς π&) @παDAν&ν9αι, αλλ= ;αι σ9ις εναπ&@ε>νασες α@@A$εις
παραλ>ες. Π&λλ= από α)9= 8ν=ιλ&ν, πλασ9ι;=Y σ)νηE>Dε9αι να ;α>γ&ν9αι @ε 9α γν%σ9=
απ&9ελ<σ@α9α 8$ι&F>νεςvY.
 Iα ν=ιλ&ν π&) αJαιρ&:ν9αι ;=Eε ;αλλιεργη9ι;ή περ>&$& ;αι αν9ι;αE>σ9αν9αι από
ν<α, αν<ρ?&ν9αι ;αι α)9= σε ε;α9&ν9=$ες 9όν&)ς ;=Eε ?ρόν&. NνA σ9ην Ιερ=πε9ρα )π=ρ?ει
εργ&σ9=σι& ανα;:;λ%σης ;αι @=λισ9α ε>ναι "η@&9ι;ή Nπι?ε>ρηση, ε$A ;αι π&λλ= ?ρόνια
α)9ό $εν λει9&)ργε>. K9σι, παλαιό9ερα ε>?ε GρεEε> η λ:ση να σ)γ;εν9ρAν&ν9αι 9α ν=ιλ&ν
α)9= από 9& $ή@& σ9& ?Aρ& 9&) εργ&σ9ασ>&) ;αι σ9η σ)ν<?εια να πρ&%E&:ν9αι σ9&
[ρ=;λει& σ9η Gι&@η?αν>α ZΠλασ9ι;= (ρή9ηςZ.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
2P
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

 N$A, σ9α ]αλ=σαρνα 9ι γ>νε9αιv Sόγ% 9&) ό9ι η π&σό9η9ες ε>ναι 9ερ=σ9ιες από
ν=ιλ&ν ;αι πλασ9ι;= ;αι $εν )π=ρ?ει &ργαν%@<νη σ)λλ&γή 9&)ς, παρασ:ρ&ν9αι από 9&ν
=νε@& πρ&ς $ι=J&ρες ;α9ε)E:νσεις @ε απ&9<λεσ@α η J:ση να γε@>Dει ν=ιλ&ν, 9α ρ)=;ια να
Jρ=σσ&ν9αι, η E=λασσα να ρ)πα>νε9αι. Nπ>σης, αρ;ε9&> 9όν&ι ;α>γ&ν9αι @αD> @ε 9α J)9ι;=
απόGλη9α, από ασ)νε>$η9&)ς αγρό9ες, @ε ;α9ασ9ρ&Jι;= απ&9ελ<σ@α9α για 9ην α9@όσJαιρα
;αι &π%σ$ήπ&9ε &ι $ι&F>νες πρ<πει να 67$εσπόD&)ν77 σ9α ]αλ=σαρνα. Lήπ%ς αγ&ρ=Dε9αι
;α9σ>;ια από 9α ]αλ=σαρνα ή 9& λ=$ι σας πρ&<ρ?ε9αι από 9α ]αλ=σαρναv
 Αλλ&) ε>$&)ς επι;>ν$)να σ;&)π>$ια ε>ναι &ι σ)σ;ε)ασ>ες 9%ν J)9&Jαρ@=;%ν ;αι
9α ;&)9ι= 9%ν )$ρ&π&νι;Aν ;αλλιεργειAν ε@π&9ισ@<να @ε 9&Fι;= σ)σ9α9ι;= Gρ>σ;&ν9αι
πε9α@<να παν9&: 8επι;>ν$)να, $ηλη9ηριA$η ;λπY. NF=λλ&), α)9<ς &ι σ)σ;ε)ασ>ες αν $εν
πε9ι&:ν9αι @αD> @ε 9α =λλα απ&ρρ>@@α9α σε σ;&)πι$&σ%ρ&:ς ;αι σ;&)πι$ό9&π&)ς
ανεF<λεγ;9α 8@ε Z)π&λ&γιDό@ενεςZ σ)ν<πειες ρ:πανσης 9&) )πε$=J&)ςY, ;α9αλήγ&)ν σε
παρα;ε>@ενα ρ)=;ια ;αι π&9=@ια ;αι σ9η σ)ν<?εια σ9η E=λασσα. N9σι, ;=Eε ε>$&)ς DA&
8;α9σ>;ια, π&ν9>;ια, ;&9σ:Jια, ν)J>9σες, όρνια Y, ε>ναι ε;9εEει@<ν& σ9&ν =@εσ& ;>ν$)ν& αν
$&;ι@=σει να Zγε)9ε>Z από α)9=. '9η σ)ν<?εια αν ψ&Jήσει 9& @ι;ρό DA&, Eα 9& J=ει 9&
@εγαλ:9ερ& ;αι σ9η σ)ν<?εια =λλ& ;αι π=ει λ<γ&ν9ας @ε απρόGλεπ9ες σ)ν<πειες.
fπ&λ&γ>Dε9αι ό9ι ε;α9&ν9=$ες DAα πεEα>ν&)ν ;α97 α)9όν 9&ν 9ρόπ& ;=Eε ?ρόν& σε όλη 9ην
;λ>@α;α 9ης π)ρα@>$ας, ενA 9α πρ&Gλή@α9α 9ης 9&Fι;ό9η9ας @ε9αJ<ρ&ν9αι
π&λλαπλασιαDό@ενα από γενε= σε γενε=..
 Hς πρ&ς 9& <$αJ&ς 9ης περι&?ής, α)9ό <?ει ;αλ)JEε> σε @εγ=λ& π&σ&σ9ό από 9α
Eερ@&;ήπια @ε απ&9<λεσ@α, ό9αν Gρ<?ει, 9& νερό να @ην απ&ρρ&Jι<9αι ;αι <9σι να
$η@ι&)ργ&:ν9αι &ρ@η9ι;&> ?ε>@αρρ&ι π&) πλη@@)ρ>D&)ν 9ην περι&?ή @ε ;α9ασ9ρεπ9ι;<ς
σ)ν<πειες. Αν9>Eε9α, @ε 9α Eερ@&;ήπια ε@π&$>D&ν9αι &ι εFα9@>σεις από 9& <$αJ&ς @ε
απ&9<λεσ@α να $η@ι&)ργ&:ν9αι σε 9&πι;ή ;λ>@α;α επι@η;)σ@<ν&ι περ>&$&ι Fηρασ>ας.
 [ επ<;9αση 9%ν Eερ@&;ηπ>%ν, ε;9ός 9%ν =λλ%ν, $η@ι&)ργε> π&λ: ;α;<ς σ)νEή;ες
για 9ην αν=π9)Fη Gι&λ&γι;Aν ;αλλιεργειAν. 5ι @ι;ρ<ς πρ&σπ=Eειες π&) γ>ν&ν9αι από
@ε@&ν%@<ν&)ς αγρό9ες σ)ναν9&:ν ε@πό$ια $)σεπ>λ)9α π&) π&λλ<ς J&ρ<ς αναγ;=D&)ν 9&)ς
αγρό9ες α)9&:ς να ;=ν&)ν )π<ρ&γ;α <F&$α για να πρ&σ9α9ε:σ&)ν 9ις Gι&λ&γι;<ς
;αλλι<ργει<ς 9&)ς.
 Nπ>σης, σ)ν=ρ9ηση 9ης Gρ&?ής ε>ναι ;αι @ια =λλη ρ:πανση π&) $εν <?ει )π&λ&γισ9ε>
;αι @ε9ρηEε>. 5ι αγρό9ες ;αλ:π9&)ν όλη 9ην επιJ=νεια 9&) Eερ@&;ηπ>&) 9&)ς
;αλ&;αιριν&:ς @ήνες @ε @εγ=λες π&σό9η9ες σ9ό;&) ή γ:ψ&) για να ελα99Aσ&)ν 9ην
ηλι&J=νεια @<σα σ9α Eερ@&;ήπια, N9σι, &ι π&σό9η9ες α)9<ς Fεπλ<ν&ν9αι π=ν% από 9α
Eερ@&;ήπια @ε 9ις πρA9ες Gρ&?<ς ;α9αλήγ&)ν σ9& <$αJ&ς, ρ)πα>ν&ν9ας 9& ;αι από ε;ε>...
π=λι σ9η E=λασσα, ρ)πα>ν&ν9ας 9ην.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
22
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

33333333333
Οι Aσþεστοú¿οι Bóλτοι
Οικότοnοι Hροτεραιότητας για Hροστασία
Aυτοί οι τúnοι οικοτόnων είναι ευαίσ0ητες υγροτοnικcς nεριο¿cς nου ¿ρειó¸ονται
çροντίδα, nροστασία και διατήρηση. Οι ασþεστοú¿οι þóλτοι nου συναντeνται στην
Eλλóδα (n.¿. Tρι¿ωνίδα και Ο¸ερός στην Aιτωλοακαρνανία, λίµνη του Κουρνó και
κοιλóδα dασó - Aγυιó στην Κρήτη, λίµνη Καïóçα στην Hελοnόννησο, λίµνες λίµνη
Κορυσσίων στην Κcρκυρα, cλος Καλοδίκη στη Hnειρο κ.ó ), είναι υγροτοnικcς
nεριο¿cς και c¿ουν σηµαντική nεριþαλλοντική και οικονοµική αçία. Xαρακτηρί¸ονται
αnό υγρó, σnογγeδη, σκουρό¿ρωµα και δúσκολα αnοστραγγι¸όµενα εδóçη, ενe
αnοτελοúν οικοτόnους µε nροτεραιότητα για nροστασία (κωδικός 7210 / Hαρóρτηµα Ι
της Οδηγίας 92/43/EEC της Eυρωnαïκής Tνωσης).
')νήE%ς, &ι 9:π&ι α)9&> &ι;&9όπ%ν - )γρ&9&πι;= σ9&λ>$ια εFαιρε9ι;ής ση@ασ>ας
-αναπ9:σσ&ν9αι σε ασGεσ9&:?ες περι&?<ς, όπ&) η πρ&σJ&ρ= J)9ι;&: )λι;&: – νε;ρό
J)9ι;ό )λι;ό ;)ρ>%ς από 9&)ς ;αλα@Aνες - ή9αν ;αι εFα;&λ&)Eε> να ε>ναι =JE&νη. Sόγ%
9%ν ι$ιό9)π%ν σ)νEη;Aν 9&)ς σ9& <$αJ&ς, σ9& νερό ;αι σ9η Gλ=σ9ηση, Jιλ&Fεν&:ν σπ=νια
?λ%ρ>$α ;αι παν>$α ;αι <?&)ν 9ην αν=γ;η @εγ=λης )γρασ>ας ;αι )γρAν σ)νEη;Aν.
Nπηρε=D&ν9αι $ηλα$ή από 9α υnόγεια νερó, 9η στó0µη του υδροçόρου &ρ>D&ν9α, 9ην
εnιçανειακή αnορροή ;αι η þρο¿όnτωση, αλλ= ;αι από 9ις αν0ρenινες δραστηριότητες
8απ&σ9ρ=γγιση, ;αλλι<ργειες, =ρ$ε)ση, επι?%@α9Aσεις, @π=Dα, σ;&)π>$ια ;.=Y.
Από 9ην =π&ψη 9ης παν>$ας ;αι αν=λ&γα @ε 9ις επι;ρα9&:σες 9&πι;<ς σ)νEή;ες $ιαGι&:ν ή
J%λι=D&)ν σ9ις πι& π=ν% περι&?<ς α@J>Gια, ερπε9=, 9ρ%;9ι;=, π9ην=, ψ=ρια, <ν9&@α,
αρ=?νες, σ;&)λή;ια, ;.=.
5ι ασGεσ9&:?&ι G=λ9&ι ;αι γενι;ό9ερα όλ&ι &ι )γρό9&π&ι, πρ&σJ<ρ&)ν ση@αν9ι;= &J<λη,
όπ%ς ε>ναι!
• p:E@ιση 9&) 9&πι;&: ;λ>@α9&ς 8@ι;ρ&-;λ>@αY.
• N@πλ&)9ισ@ός 9%ν )πόγει%ν νερAν.
• Πρ&σ9ασ>α από 9ις πλη@@:ρες.
• Πρ&σ9ασ>α από 9η $ι=Gρ%ση .
• (αEαρισ@ός ;αι J>λ9ρανση 9%ν νερAν.
• ΑFι&π&>ηση 9ης ηλια;ής α;9ιν&G&λ>ας.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
24
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

• "ια9ήρηση ισ?)ρAν 9ρ&Jι;Aν πλεγ@=9%ν.
• "ια9ήρηση 9ης Gι&π&ι;ιλό9η9ας.
• (α9αJ:γι& ;αι 9όπ& $ιαG>%σης π&)λιAν, ψαριAν, α@JιG>%ν, εν9ό@%ν ;.=.
• N);αιρ>ες για &ι;&9&)ρισ@ό, <ρε)να, αναψ)?ή ;αι ε;πα>$ε)ση.
Iνωριµία: 5ι ΑσGεσ9&:?&ι Q=λ9&ι σ9η λ>@νη (&)ρν=, ?αρα;9ηρ>D&ν9αι J)σι&γν%@ι;=
;)ρ>%ς από 9ην παρ&)σ>α 9%ν J)9Aν 668λάRιο ο Μαρίσκος 77 8;&ινAς (&ψι=ςY ;αι
668άρεX77, <?&)ν )ψηλό GαE@ό ε)αισEησ>ας, ενA η :παρFή 9&)ς σ9ηρ>Dε9αι σε λεπ9<ς
)$ρ&λ&γι;<ς ;αι περιGαλλ&ν9ι;<ς ισ&ρρ&π>ες.
5ι @&να$ι;&> ;αι ε)α>σEη9&ι α)9&> &ι;ό9&π&ι, $η@ι&)ργήEη;αν ;)ρ>%ς @<σα από 9ις
$ια?ρ&νι;<ς $ια$ι;ασ>ες 9ης σ)νε?&:ς απόEεσης &ργανι;&: J)9ι ;&: )λι;&: 8νε;ρό J)9ι;ό
)λι;ό σε η@ιαπ&σ:νEεση q τúρçηY ;αι 9ης απόEεσης ιDη@=9%ν σε αGαEή 9@ή@α9α 9ης
παρ=;9ιας ;αι παραλ>@νιας περι&?ής 9ης λ>@νης. K9σι, η ε;ε> $η@ι&)ργ>α 9ης 9:ρJης
8&ργανι;ός J)9ι;ός =νEρα;αςY ;αι η $ια9ήρησή-πρ&σ9ασ>α 9ης, ε@π&$>Dει 9η γρήγ&ρη
;>νηση 9&) νερ&:, ενA παγι $ε:ε9αι ε;ε> <να ση@αν9ι;ό 9@ή@α 9&), π&) απ&$>$ε9αι
9@η@α9ι;= πρ&ς 9& περιG=λλ&ν9α ?Aρ& 8<$αJ&ς, )πόγει&ι )$ρ&J&ρε>ς, α9@όσJαιραY @ε
G<λ9ισ9α απ&9ελ<σ@α9α σ9& περιG=λλ&ν γενι;ό9ερα.
5ι ασGεσ9&:?&ι G=λ9&ι, επει$ή ε>ναι ε)α>σEη9α ;αι ασ9αEή &ι;&σ)σ9ή@α9α επηρε=D&ν9αι
σε @εγ=λ& GαE@ό από 9ις @ε9αG&λ<ς 9ης σ9=E@ης 9&) νερ&:. K9σι, αν=λ&γα @ε 9ις
)$ρ&λ&γι;<ς σ)νEή;ες, 9η σ:σ9αση 9&) ε$=J&)ς ;αι 9ις ;)ρ> αρ?ες J)9&;&ινό9η9ες, &ι
ασGεσ9&:?&ι G=λ9&ι $ια;ρ>ν&ν9αι σε περι&?<ς @ε!
• Xαµηλό υδροçόρο και µóλλον στcρεο cδαçος . N$A, η σ:νEεση 9ης ;&ιν%ν>ας
περιλα@G=νει ;)ρ>%ς 9α J)9=, (λ=$ι& 85A$!iLC C$&i><L>Y, ε>$η (=ρεF 85$&"Y !i>D$%>) 5;
Z>"L!<KB"&L>Y, (αλ)σ9<γη 85$AK>D"Pi$ >"BiLCY, (>ρσι& 85i&>iLC $&@"%>"Y,
Αγρι&9ριαν9αJ)λλι= 8RLHL> >$%<DL>Y, Πλαν9=γ;& 8ZA$%D$P C$[&Y, ;.=.
• Yçηλό υδροçόρο και µóλλον καλή κóλυçη τους αnό νερó για µεγóλες
nεριόδους. '7 α)9<ς 9ις σ)νEή;ες η σ:νEεση 9%ν J)9Aν περιλα@G=νει ;)ρ>%ς 9α (λ=$ι&,
ε>$η (=ρεF, eερ&;=λα@&, (αλ)σ9<γη, \=λι& 8\$AiLC !"HiA"Y, ';>ρπ& 8?<I"%BA"<DL>
A$<L>D&i>Y, eερ&Bρι$α 8]&i> B>"L!$<&L>Y, Πλαν9=γ;&, ;.=.
5ι ασGεσ9&:?&ι G=λ9&ι 9ης λ>@νης (&)ρν= ;αι 9&) )γρό9&π&) 9ης Αγ)ι=ς, @ε 9& 668λάRιο ο
μαρίσκος77 ή ;&ινAς 668ο^ιάς77 ;αι ε>$η 668άρεX77 απ&9ελ&:ν $ε>;9η $ια9ήρησης 9%ν
)$ρ&λ&γι;Aν ;αι περιGαλλ&ν9ι;Aν σ)νEη;Aν 9ης περι&?ής. Hσ9όσ&, σή@ερα, &ι περι&?<ς
@ε 9&)ς ασGεσ9&:?&)ς G=λ9&)ς , ι$ια>9ερα σ9η λ>@νη (&)ρν= περι &ρ> D&ν9αι ση@αν9ι;=,
εFαι9>ας 9ης )π&G=E@ισης 9%ν περι&?Aν, όπ&) ;=π&9ε πρ&lπήρ?αν, παρό9ι η περι&?ή
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
2C
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

εFα;&λ&)Eε> να $ιαE<9ει )ψηλ= π&ι&9ι;= ?αρα;9ηρισ9ι;= %ς πρ&ς 9&)ς J)σι;&:ς 9ης
πόρ&)ς.
5ι ση@αν9ι;ό9ερες αnειλcς π&) )J>σ9αν9αι &ι ασGεσ9&:?&ι G=λ9&ι ;αι 9α nροþλήµατα π&)
$η@ι&)ργ&:ν9αι για 9ην :παρFη ;αι $ια9ήρηση 9&)ς πρ&<ρ?&ν9αι από!
1. τη Rιακύμανση της στά_μης το` νερού; Sόγ% 9%ν επ&?ια;Aν αρ$ε)9ι;Aν αναγ;Aν 9ης
περι&?ής, &ι $ια;)@=νσεις 9ης σ9=E@ης 9&) νερ&: 9ης λ>@νης ;αι 9&) )πόγει&) )$ρ&J&ρ<α
ε>ναι π&λ: @εγ=λες. Με κατóλληλη δια¿είριση, γενικó του νεροú, µnοροúν να
συνυnóρ¿ουν óρδευση και nροστασία των ασþεστοú¿ων υγροτόnων, ενe τα υnόγεια
νερó είναι κριτικός nαρóγοντας για την nεριο¿ή.
2. την επέκταση τUν καλλιεργούμενUν εκτάσεUν) την ανεXέλεγκτη β(σκηση) τις
επιaUματVσεις και το κά^ιμοJ κ(^ιμο τUν λιγαριVν και άλλUν b`τVν; 5ι ι$ι&;9ή9ες
παραλ>@νι%ν περι&?Aν, &ι αγρό9ες ;αι &ι ;9ην&9ρόJ&ι επε;9ε>ν&)ν σ9α$ια;= 9ις
$ρασ9ηριό9η9<ς 9&)ς πρ&ς 9η λ>@νη ;αι 9&)ς ασGεσ9&:?&)ς G=λ9&)ς. Nι$ι;ό9ερα, ό9αν
απ&σ:ρ&ν9αι 9α νερ=, εν9α9ι;&π&ι&:ν9αι &ι ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες, @ε απ&9<λεσ@α να
;α9ασ9ρ<J&ν9αι &ι ασGεσ9&:?&ι G=λ9&ι. 5 ;αE<νας &Jε>λει να αν9ιληJEε> ό9ι &ι ι$ι&;9ησ>ες
ε>ναι $ε$&@<νες, ενA $ε$&@<νη ε>ναι ;αι η :παρFη 9ης λ>@νης, 9%ν )γρAν λιGα$ιAν ;αι &ι
παραλ>@νιες περι&?<ς π&) ανή;&)ν σ9& J)σι;ό περιG=λλ&ν, ανή;&)ν σε όλ&)ς ;αι $εν
<?&)ν ι$ι&;9ή9η.
3. την `ποβά_μιση της ποι(τητας το` νερού; 5ι @εγ=λες @ε9αG&λ<ς 9ης π&ιό9η9ας 9&)
νερ&: 8ασ9ι;ή ;αι αγρ&?η@ι;ή ρ:πανσηY πρ&Fεν&:ν $)σ@ενε>ς επιπ9Aσεις σ9&)ς
ασGεσ9&:?&)ς G=λ9&)ς ;αι σ9& περιG=λλ&ν γενι;ό9ερα. 5Jε>λ&)ν όλ&ι - I&πι;ή
Α)9&$ι&>;ηση, &ι 9&πι;&> J&ρε>ς ;αι & ν9όπι&ς πληE)σ@ός - να αν9ιληJE&:ν ό9ι 9& νερό %ς
;)ρ>αρ?&ς J)σι;ός πόρ&ς 9ης περι&?ής, ε>ναι απαρα>9η9& να $ια9ηρηEε> ;αι %ς πρ&ς 9α
π&ι&9ι;= 9&) ?αρα;9ηρισ9ι;= αναλλ&>%9&ς ;αι για 9ις επό@ενες γενε<ς.
4. την άγνοια S και την περιορισμένη περιβαλλοντικS ε`αισ_ησία; [ ε)ρ:9ερη περι&?ή
$ιαE<9ει ση@αν9ι;&:ς J)σι;&:ς πόρ&)ς &ι &π&>&ι απειλ&:ν9αι εFαι9>ας 9ης αλόγισ9ης
ε;@ε9=λλε)σής 9&)ς, 9ης <λλειψης γνAσης ;αι ενη@<ρ%σης για 9α αγαE=, 9α &J<λη ;αι 9ις
αF>ες π&) περι;λε>&)ν ;αι @π&ρ&:ν να απ&$Aσ&)ν, ;αEAς ;αι από 9ην απ&)σ>α 9&πι;&:
π)ρήνα-J&ρ<α ενη@<ρ%σης, πληρ&Jόρησης ;αι <ρε)νας περιG=λλ&ν9&ς.
Δρóσεις Hροστασίας: 5ι ;:ριες $ρ=σεις για 9ην nροστασία ;αι 9η δια¿είρισή 9%ν
ασGεσ9&:?%ν )γρ&9όπ%ν 9ης περι&?ής (&)ρν=, αλλ= ;αι 9ης λ>@νη Αγ)ι=ς, @π&ρ&:ν να
περιλα@G=ν&)ν @ε9αF: 9%ν =λλ%ν ;αι 9α πι& ;=9%!
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
2M
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

1. Στα_εροποίηση της στά_μης το` νερού @ε 9ην εJαρ@&γή ενός εJι;9&: $ια?ειρισ9ι;&:
σ?ε$>&) π&) Eα ι;αν&π&ιε> ;αι Eα εFασJαλ>Dει 9ις αρ$ε)9ι;<ς ;αι ό?ι @όν& αν=γ;ες
8περιGαλλ&ν9ι;ή, )$ρε)9ι;ή, αναψ)?ή ;.=.Y 9ης περι&?ής.
2. 2ιασbάλιση ;αι προστασία τUν ασβεστούaUν βάλτUν @ε ενη@<ρ%ση, ;&ιν%νι;ή
σ)να>νεση, &ρι&E<9ηση ;αι @ε $ια?ε>ριση. [ <ρε)να για 9& λει9&)ργι;ό ;αι ό?ι @όν& ρόλ&
9&)ς σ9& περιG=λλ&ν 9ης περι&?ής ε>ναι @<σα σ9ις πρ&9εραιό9η9ες πρ&σ9ασ>ας
9&)ς. Πρ&AEηση 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής ε)αισEησ>ας @ε9αF: 9&) ν9όπι&) πληE)σ@&:, @<σα
από 9ην περιGαλλ&ν9ι;ή αγ%γή ;αι ε;πα>$ε)ση, @ε σ?ε9ι;<ς &@ιλ>ες, η@ερ>$ες, J)λλ=$ια,
<ν9)πα ;.α.
3. cλεγaος της ποι(τητας το` νερού @ε σ)νε?ή παρα;&λ&:Eηση 9%ν ?αρα;9ηρισ9ι;Aν 9&),
από 9&πι;ό όργαν& ελ<γ?&) 9&) )$=9ιν&) περιG=λλ&ν9&ς.
4. Σ`νεaS επίRειXη πρακτικVν για κα_αρ(τερο περιβάλλον στις τοπικές κοινUνίες @ε
επ>;αιρες παρε@G=σεις για 9α ;)ριό9ερα περιGαλλ&ν9ι;= Dη9ή@α9α, @ε πιλ&9ι;<ς σ)λλ&γ<ς
σ;&)πι$ιAν από E<σεις επ>$ειFης, @ε 9&π&E<9ηση ενη@ερ%9ι;Aν ;αι απ&9ρεπ9ι;Aν
πινα;>$%ν, @ε ε;σ9ρα9ε>ες ενη@<ρ%σης 9%ν αγρ&9Aν ;αι 9%ν @αEη9Aν για 9ην ανεF<λεγ;9η
απόρριψη σ;&)πι$ιAν, 9ην αλόγισ9η ?ρήση λιπασ@=9%ν ;αι J)9&Jαρ@=;%ν ;αι 9η ση@ασ>α
9ης σ%σ9ής ;α9αν=λ%σης ;αι ?ρήσης 9&) νερ&:.
5ι πι& π=ν% $ρασ9ηριό9η9ες απ&9ελ&:ν 9ις ελ=?ισ9ες $)να9<ς απλ<ς πρα;9ι;<ς &ι &π&>ες
σ)νισ9&:ν π&λ: ση@αν9ι;ό ρόλ& για 9η $ια?ε>ριση 9&) &ι;&9όπ&) 9%ν ασGεσ9&:?%ν
G=λ9%ν. 5ι πληE)σ@&> 9&) jj(&ψι=77 85A$!iLC C$&i><L>Q $ε>?ν&)ν <να $)να@ι;ό J)9ι;ό
ε>$&ς 9&) &π&>&) ό@%ς η εF=πλ%ση <?ει περι&ρισ9ε>, λόγ% ανEρ%π&γενAν επε@G=σε%ν
8;&πή ;αι ;α:ση 9%ν σ)σ9=$%ν 9&) ή αλλαγAν 9%ν )$ρ&λ&γι;Aν σ)νEη;AνY, ή ;αι
@ε9αG&λής 9%ν @ι;ρ&- ;αι @<σ&- ;λι@α9ι;Aν σ)νEη;Aν 9ης ε)ρ:9ερης περι&?ής.
N=ν ελα?ισ9&π&ιηE&:ν &ι επε@G=σεις 9&) ανEρAπ&) ;αι αJεEε> ανεπηρ<ασ9η η αναγ<ννηση
α)9Aν 9%ν J)9Aν Eα αναπ9)?E&:ν ;αι π=λι &ι πληE)σ@&> 9&) σ9ην πρ&ηγ&:@ενη
;α9=σ9αση, ενA Eα ε>ναι ασJαλής η $η@ι&)ργ>α 9&) 9)ρJA$&)ς )π&G=Eρ&) 9&)ς ;αι
επ&@<ν%ς Eα πρ&σ9α9ε:&ν9αι ;αι Eα $ια9ηρ&:ν9αι &ι ασGεσ9&:?&ι G=λ9&ι.
3333333333
Aµίαντος & ´Aσþεστος: Anειλή και Μú0ος
Onως συνή0ως στη ¿eρα µας η αnειλή, η nραγµατικότητα και ο µú0ος cνα κουþóρι
¿ωρίς αρ¿ή και τcλος. Σ¿ολεία και αµίαντος. Hοιµνιοστóσια και αµίαντος. Aγροτικcς
αnο0ήκες και αµίαντος. Δηµόσια κτίρια και αµίαντος. Ynοçήçια 0úµατα οι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
2^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

εργα¸όµενοι και οι µα0ητcς. Anειλή η εισnνοή ινeν αµίαντου, αλλó και υστερικcς
κινδυνολογίες. H σωστή ενηµcρωση αnό ειδικοúς nρολαµþóνει τους κινδúνους και
αnοµακρúνει τους εnιτηδείους τροµολóγνους.
[ ?ρήση 9&) α@ι=ν9&) ή9αν γν%σ9ή από αρ?αι&9=9%ν ?ρόν%ν, ;)ρ>%ς σ9&)ς αρ?α>&)ς
Kλληνες π&) 9&ν ?ρησι@&π&ι&:σαν %ς J)9>λι σ9α λ)?ν=ρια. 5 α@>αν9&ς –)λι;ό π&) $εν
)J>σ9α9αι @>ανση, ε>ναι &ρ);9ό @ε ινA$η @&ρJή, σ;ληρό ;αι ανEε;9ι;ό σ9ις )ψηλ<ς
Eερ@&;ρασ>ες. Απ&;αλε>9αι ;αι =σGεσ9&ς 8,0z*0o0Y για9> $εν ;α>γε9αι ;α9= 9η ?ρήση 9&).
Α)9<ς &ι π&λ: ;αλ<ς ι$ιό9η9ες 9&) α@>αν9&) &$ήγησαν σ9ην ε)ρ:9α9η ?ρήση 9&) σε
?ιλι=$ες πρ&Bόν9α ;αι εJαρ@&γ<ς. \ια παρ=$ειγ@α, εFαι9>ας 9%ν ι$ι&9ή9%ν 9&) α@>αν9&)
Fε?%ρ>D&)ν 9α πρ&Bόν9α 9&) %ς ;αλ&> @&ν%9<ς 9&) ηλε;9ρισ@&: ;αι 9ης Eερ@ό9η9ας ;αι
9α)9ό?ρ&να <?&)ν 9<9&ιες @η?ανι;<ς ι$ιό9η9ες, Aσ9ε &ι >νες 9&) αν )JανE&:ν παρ=γ&)ν
αν9ιπ)ρι;= )J=σ@α9α, ;αEAς επ>σης λόγ% 9ης )ψηλής αν9&?ής 9&) σε εJελ;)σ@ό @π&ρ&:ν
να ?ρησι@&π&ιηE&:ν %ς πρόσEε9α σ9& 9σι@<ν9&, σ9& γ:ψ& ;αι σ9α ;&νι=@α9α. Nπιπλ<&ν 9α
πρ&Bόν9α 9&) ε>ναι ανEε;9ι;= σε πρ&σG&λή από όFινα ;αι αλ;αλι;= ?η@ι;= $ιαλ:@α9α.
'9η J:ση & α@>αν9&ς )π=ρ?ει @<σα σ9α &ρ);9= 9&) σερπεν9>νη ;αι 9&) α@J>G&λ&).
')νήE%ς εF&ρ:σσε9αι από επιJανεια;= &ρ)?ε>α ;αι )π=ρ?ει σε @εγ=λη αJE&ν>α σ9&ν
(ανα$=, ]ινλαν$>α, p%σ>α, σ9η e. ΑJρι;ή, σ9ην (>να, Ι9αλ>α, (:πρ&, [.Π.Α. ;αι
Α)σ9ραλ>α. '9ην Nλλ=$α )π=ρ?ει σ9η $)9ι;ή Lα;ε$&ν>α 8`ι$=νι (&D=νηςY ;αι σ9ην
wπειρ&. 5ι πι& γν%σ9<ς ;α9ηγ&ρ>ες 9&) α@>αν9&) ε>ναι & ?ρ)σό9ιλ&ς ή λε);ός α@>αν9&ς
8@<σα σε σερπεν9>νηY, & @πλε α@>αν9&ς 8z-/* ,0z*0o0Y, & &π&>&ς )π=ρ?ει σ9η e. ΑJρι;ή ;αι
παλαιό9ερα σ9η ". Α)σ9ραλ>α, αλλ= )π=ρ?&)ν ;αι π&λλ<ς =λλες π&ι;ιλ>ες. 5 λε);ός
α@>αν9&ς ή ?ρ)σ&9>λης ε>ναι 9& 9ελι;ό πρ&Bόν ;αι ε@Jαν>Dε9αι @ε 9η @&ρJή @ιας
σ)νεσ9ρα@@<νης ε:;α@π9η λε);ής 9ρ>?ας 8>ναY, η &π&>α <?ει 9η $)να9ό9η9α να
)π&$ιαιρε>9αι σε @ι;ρό9ερα ιν>$ια $ια@<9ρ&) O,O2M ?ιλι&σ9=. Α)9ή η >να <?ει @εγ=λη
@η?ανι;ή αν9&?ή ;αι αν<?ε9αι )ψηλ<ς Eερ@&;ρασ>ες. L<σα σ9&ν α@J>G&λ&, π&) ε>ναι <να
=λλ& π)ρι9ι;ό &ρ);9ό, & α@>αν9&ς @&ι=Dει σ9η $&@ή 9&) @ε @ι;ρ= >σια F)λ=;ια. K?ει π&λλ<ς
π&ι;ιλ>ες, &ι &π&>ες σ)@περιλα@G=ν&)ν 9&ν ανE&J)λλ>9η π&) απ&9ελε>9αι από >νες λε);<ς
ε:Eρα)σ9ες ;αι ανEε;9ι;<ς σ9η Eερ@&;ρασ>α, 9&ν α;9ιν&λ>9η, 9&ν 9ρε@&λ>9η ;αι 9&ν
α@%σ>9η ?ρA@α9&ς ;αJ<.
fπ=ρ?&)ν ?ιλι=$ες ?ρήσεις ;αι εJαρ@&γ<ς 9&) α@>αν9&), όπ%ς ε>ναι )λι;= @&ν%9ι;= ;αι
π)ρ&πρ&σ9ασ>ας. Nπ>σης, & α@>αν9&ς ?ρησι@&π&ι&:9αν για 9ην παραγ%γή πρ&Bόν9%ν
α@ιαν9&9σι@<ν9&), όπ%ς σ%λήνες, πλ=;ες σ9<γασης ;αι $απ<$%ν, για ?%ρ>σ@α9α 9&>?%ν,
αεραγ%γ&:ς, ;α@ιν=$ες, αλλ= ;αι %ς αν9ι9ριGι;ό σ9α 9α;=;ια 9%ν Jρ<ν%ν. Παλαιό9ερα
<?ει ?ρησι@&π&ιηEε> ι$ια>9ερα σε σ?&λε>α, $η@όσια ;9>ρια ;αι ;αρ=Gια. [ ?ρήση 9&)
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
2_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

α@>αν9&) σή@ερα %ς )λι;ό Eερ@&@&ν%9ι;ό, <?ει περι&ρισ9ε> @όν& σ9α πρ&Bόν9α ε;ε>να όπ&)
ε>ναι ισ?)ρ= εγ;λ%Gισ@<ν&ς ;αι $εν )π=ρ?ει 9& εν$ε?ό@εν& να απελε)Eερ%E&:ν
αναπνε:σι@ες >νες σ9& περιG=λλ&ν.
5ι >νες 9&) α@>αν9&) $ιαE<9&)ν 9ην ι$ιό9η9α να επιπλ<&)ν σ9& νερό ;αι @<σ% 9&) α<ρα
@π&ρ&:ν να @ε9αJερE&:ν σ?ε$όν &π&)$ήπ&9ε, πρ&;αλAν9ας σ&Gαρ<ς &ργανι;<ς Gλ=Gες σε
όπ&ι&ν 9ις εισπνε:σει. Kρε)νες π&) <γιναν 9α 9ελε)9α>α MO ?ρόνια <?&)ν απ&$ε>Fει ό9ι &ι
>νες 9&) @π&ρε> να πρ&;αλ<σ&)ν π&λ)=ριE@ες ;αι σ)?ν= Eανα9ηJόρες παEήσεις σ9&)ς
πνε:@&νες. 5ι ασE<νειες π&) εν$<?ε9αι να πρ&σG=λλ&)ν 9&ν =νEρ%π& 8πνε)@&ν&;&ν>αση,
;αρ;>ν&ς 9%ν πνε)@όν%ν, @εσ&Eηλ>%@αY ε;$ηλAν&ν9αι <πει9α από ?ρ&νι;ό $ι=σ9η@α M, PO
<%ς ;αι CO ε9Aν.
Παρό9ι η ?ρήση 9&) <?ει απαγ&ρε)9ε> ε$A ;αι @ερι;= ?ρόνια & α@>αν9&ς παρα@<νει σ9&
περιG=λλ&ν. I& @εγαλ:9ερ& ;>ν$)ν& $ια9ρ<?&)ν =9&@α π&) εργ=D&ν9αι σε &ρ)?ε>α ή ;αι σε
&ι;&$&@ι;<ς εργασ>ες ;α9ε$=Jισης ;9ιρ>%ν, αλλ= ;αι σε εργ&σ9=σια, σ?&λε>α, σ9ρα9Aνες,
;α9ασ;ηνAσεις, π&ι@νι&σ9=σια ;αι απ&Eή;ες σ9α &π&>α ;9>ρια περι<?&ν9αι σ9&ι?ε>α
α@>αν9&). 5 ;=Eε D%ι;ός &ργανισ@ός ε>ναι α$:να9& να @ε9αG&λ>σει 9ις >νες 9&) α@>αν9&)
π&) εισπνεό@ενες Eα εγ;α9ασ9αE&:ν σ9&)ς πνε:@&ν<ς 9&). L=λισ9α, α)9ή η εγ;α9=σ9αση
9%ν ινAν σ9&)ς πνε:@&νες πρ&;αλε> @ια $ιαρ;ή ;αι σ)νε?ιDό@ενη Jλεγ@&νή π&) @π&ρε> να
πρ&;αλ<σει α@ι=ν9%ση – ,0z*0o0i0 &ν&@=σ9η;ε η νόσ&ς από 9&ν Coo.* 9& Pc2_, Gρ&γ?ι;ό
;αρ;>ν&, &Fε>α πλε)ρ>9ι$α, ;α;&ήEη @εσ&Eηλ>%@α 9&) )πεD%;ό9α ;αι 9&) περι9&να>&),
?ρ&ν>α ;αλ&ήEη νόσ& 9&) )πεD%;ό9α σ)@περιλα@Gαν&@<ν%ν 9%ν πλα;Aν, 9ης π=?)νσης
;αι 9ης ασGεσ9&π&>ησής 9&). [ νόσ&ς @π&ρε> να ε@Jανισ9ε> π&λλ<ς $ε;αε9>ες @ε9= 9ην
εισπν&ή ινAν α@ι=ν9&) ;αι αν αJεEε> ?%ρ>ς αν9ι@ε9Aπιση, η πρόγν%ση για 9&ν ασEενή ε>ναι
@=λλ&ν $)σ@ενής. Nι$ι;ό9ερα, & 9:π&ς α)9&: 9&) ;αρ;>ν&) π&) λ<γε9αι ;αι @εσ&Eηλ>%@α,
πρ&σG=λλει 9η @ε@Gρ=νη 8@εσ&Eήλι&Y π&) ;αλ:π9ει ;αι πρ&σ9α9ε:ει 9&)ς πνε:@&νες.
Hσ9όσ&, α)9ό π&) @π&ρε> να πρ&;αλ<σει λ&γι;= 9ην ανησ)?>α @ας ε>ναι ό9ι σ:@J%να @ε
9&ν Παγ;όσ@ι& 5ργανισ@ό fγε>ας, $εν )π=ρ?ει όρι& ασJαλ&:ς επιπ<$&) <;Eεσης σ9&ν
α@>αν9&, @ε 9ις <νν&ιες 9&) ?ρόν&) ;αι 9%ν σ)γ;εν9ρAσε%ν 9%ν εισπνεό@εν%ν ινAν 9&).
Nπ>σης, $εν )π=ρ?&)ν 9α γν%σ9= σ9=$ια εF<λιFης 9ης νόσ&) ;αι <9σι, η $ι=γν%ση 9ης
ασE<νειας ε>ναι εFαιρε9ι;= $:σ;&λη για9> 9α σ)@π9A@α9α 9ης νόσ&) ε>ναι παρό@&ια @ε 9α
σ)@π9A@α9α =λλ%ν ασEενειAν ;αι επ&@<ν%ς απαι9ε>9αι πρ&σε;9ι;ή εF<9αση @ε α?9>νες g
;αι Gι&ψ>α, ενA η εν$ε$ειγ@<νη αν9ι@ε9Aπιση – ?ειρ&)ργε>&, ?η@ει&Eεραπε>α,
ρα$ι&Eεραπε>α, γ>νε9αι @ε9= από ε;9>@ηση 9&) για9ρ&: για 9ην ;=Eε περ>π9%ση Fε?%ρισ9=.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
2a
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

[ $ιαπισ9%@<νη πλ<&ν, εν&?&π&>ηση για ;αρ;ιν&γ<νεση, εFαι9>ας 9&) α@>αν9&) <?ει
&$ηγήσει ή$η σ9η λήψη α)σ9ηρAν @<9ρ%ν για 9ην απαγόρε)ση 9ης ε@π&ρ>ας ;αι ?ρήσης
όλ%ν 9%ν 9:π%ν α@ι=ν9&) ;αι εJαρ@όDε9αι η σ?ε9ι;ή &$ηγ>α 9ης N.N. 8Pccc{__{|CY. '9ην
Nλλ=$α )π=ρ?&)ν νό@&ι π&) Eεσπ>D&)ν <να αρ;ε9= α)σ9ηρό πλα>σι& για 9ην ?ρήση 9&)
α@>αν9&) 8Π" _O
α
{Pcaa, Π" P_M{c_Y. [ $ια?ε>ριση 9&) α@>αν9&) σ:@J%να @ε 9ην ισ?:&)σα
ν&@&Eεσ>α ;αι @ε γνA@&να 9ην πρ&σ9ασ>α 9&) πρ&σ%πι;&: π&) <ρ?ε9αι σε επαJή @αD> 9&),
πρ&lπ&E<9ει 9ην αναγνAρισή 9&). Α)9ό $εν ε>ναι π=ν9α ε:;&λ& $ε$&@<ν&) ό9ι @&ι=Dει
@α;ρ&σ;&πι;= @ε αρ;ε9= =λλα )λι;= 9α &π&>α ό@%ς ε>ναι αGλαGή. \ια 9& λόγ& α)9ό
απαι9&:ν9αι ει$ι;<ς εργασ9ηρια;<ς αναλ:σεις.
'9η ")9ι;ή N)ρAπη ε;9ι@=9αι ό9ι 9α επό@ενα 4O ?ρόνια Eα πεE=ν&)ν MOO.OOO =9&@α, από
ασE<νειες σ?ε9ι;<ς @ε 9&ν α@>αν9&. \ια 9ην Nλλ=$α $εν )π=ρ?ει ;=π&ια αν9>σ9&ι?η @ελ<9η,
αJ&: @όλις 9&ν "ε;<@Gρι& 9&) 2OO4, η εEνι;ή ν&@&Eεσ>α εναρ@&ν>σ9η;ε @ε 9ην ;&ιν&9ι;ή
&$ηγ>α περ> επι;ιν$:ν%ν 9&Fι;Aν απ&Gλή9%ν. fψηλό9ερ& ;>ν$)ν& $ια9ρ<?&)ν =9&@α π&)
ε;9>Eεν9αι επανειλη@@<να σ9&ν α@>αν9& όπ%ς ε>ναι &ι ανEρα;%ρ:?&ι, &ι;&$ό@&ι, να)πηγ&>
;αι $ι=J&ρ&ι @η?ανι;&> π&) λόγ% 9&) επαγγ<λ@α9ός 9&)ς <ρ?&ν9αι σε επαJή @ε 9&ν
α@>αν9&, ;αEAς ;αι εργαDό@εν&ι π&) <ρ?&ν9αι σε επαJή @ε α@>αν9& ;α9= 9η $ι=ρ;εια 9ης
εργασ>ας 9&)ς ?%ρ>ς να 9& γν%ρ>D&)ν 8)$ρα)λι;&>, F)λ&)ργ&>, σ&Gα9Dή$ες ;.λ.π.Y.
Π&λλ&> ει$ι;&> επισ9ή@&νες περι&ρ>D&)ν 9&)ς περιGαλλ&ν9ι;&:ς ;ιν$:ν&)ς 9&) α@>αν9&) ;αι
)π&σ9ηρ>D&)ν ό9ι για παρ=$ειγ@α, <να 9)πι;ό ;9>ρι&, 9& &π&>& <?ει @όν%ση α@ι=ν9&) ή =λλα
πρ&Bόν9α 9&), πρ&;αλε> <να GαE@ό <;Eεσης σ9&)ς απασ?&λ&:@εν&)ς @<σα σε α)9ό λιγό9ερ&
από O,OOP >νες αν= ;)Gι;ό ε;α9&σ9ό. I& @εγαλ:9ερ& $ε π&σ&σ9ό α)9Aν 9%ν ινAν <?ει
@ή;&ς @ι;ρό9ερ& από M@. ;αι $εν Eε%ρ&:ν9αι επι;>ν$)νες για 9&ν =νEρ%π&. NF=λλ&), @ε 9α
$ι=J&ρα πρ&Bόν9α π&) περι<?&)ν α@>αν9& &ι <ρε)νες <?&)ν $ε>Fει ό9ι 9α πρ&Bόν9α α)9= ε>ναι
ασJαλή για9> &ι >νες ε>ναι εν%@<νες ή $εσ@ε)@<νες –;λει$%@<νες, @αD> @ε ;=π&ι& =λλ&
σ)νήE%ς α$ραν<ς πρ&Bόν. I& α@ιαν9&9σι@<ν9&, &ι ρη9>νες, 9α πρ&Bόν9α επεν$:σε%ν &ρ&JAν
)ψηλής π);νό9η9ας $εν ε;π<@π&)ν αναπνε:σι@ες >νες επι;>ν$)ν&) @ή;&)ς ή $ια@<9ρ&) σε
ση@αν9ι;<ς π&σό9η9ες, Aσ9ε να απ&9ελ&:ν =@εσ& ;>ν$)ν& για 9ην )γε>α, αλλ= $)νη9ι;=
?αρα;9ηρ>D&ν9αι %ς επι;>ν$)ν& )λι;ό για 9ην )γε>α ;αι @=λισ9α ό9αν &ι επιJ=νειες π&)
περι<?&)ν α@>αν9& <?&)ν σπ=σει ή ;αι $ιαGρ%Eε> από 9ην π&λ);αιρ>α ?ρήσης 9&)ς. }νες
α@ι=ν9&) @π&ρε> να GρεE&:ν επ>σης σ9& νερό ;αι σ9ις 9ρ&J<ς. Iα σ)@περ=σ@α9α α)9=
σ)@J%ν&:ν @ε παρό@&ιες εργασ>ες π&) <γιναν από 9&ν Παγ;όσ@ι& 5ργανισ@ό fγε>ας, π&)
σε ;α9u επαν=ληψη ανα;&ινAσεις &) <?ει 9&ν>σει ό9ι 9α @<?ρι σή@ερα σ)@περ=σ@α9α 9%ν
$ιαJόρ%ν ερε)νAν $εν παρ<?&)ν απ&$ε>Fεις ό9ι η ;α9=π&ση ινAν α@ι=ν9&) @π&ρε> να
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
2c
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

πρ&;αλ<σει ;αρ;>ν& 9&) γασ9ρεν9ερι;&: σ)σ9ή@α9&ς. Ι$ια>9ερα επι;>ν$)νη ε>ναι ;αι η
?ρήση α@ι=ν9&) σε &ι;&σ;ε)<ς 8π.?. @αγειρι;= σ;ε:ηY, αJ&: )π=ρ?ει & ;>ν$)ν&ς απόσπασης
@ι;ρ&σ;&πι;Aν @&ρ>%ν α@ι=ν9&) από α)9=, πρ&σ;όλλησή 9&)ς σ9ις 9ρ&J<ς ;αι
;α9αν=λ%σή 9&)ς από 9&ν =νEρ%π&. ')νήE%ς η :παρFη α@ι=ν9&) σ9α &ι;&$&@ι;= )λι;=
ενός σπι9ι&: $εν εγ;)@&νε> =@εσ& ;>ν$)ν& για 9&)ς εν&>;&)ς 9&), ή για όσ&)ς D&)ν σ9η
γ:ρ% περι&?ή. R@%ς αναπόJε);9α, η $ι=Gρ%ση 9%ν )λι;Aν π&) πρ&;αλε>9αι από 9α
;αιρι;= Jαινό@ενα, αλλ= ;αι &ι @η?ανι;<ς ανα9αρ=Fεις, απελε)EερAν&)ν @εγ=λ& αριE@ό
ινAν α@ι=ν9&) σ9ην α9@όσJαιρα. Από όλα 9α παραπ=ν% Jα>νε9αι ό9ι & περιGαλλ&ν9ι;ός
;>ν$)ν&ς από J)σι;ή παρ&)σ>α α@ι=ν9&) Eα πρ<πει να Eε%ρε>9αι ό9ι )π=ρ?ει, <σ9% ;αι σε
π&λ: @ι;ρ= π&σ&σ9=.
[ :παρFη ;αι 9& ε>$&ς ινAν α@ι=ν9&) π&) Gρ>σ;&ν9αι σε $ι=J&ρα )λι;= 8$&@ι;=,
Eερ@&@&ν%9ι;= )λι;=, 9ρόJι@α, νερό, α<ραςY $ιαπισ9Aνε9αι @ε πρ&σε;9ι;ή παρα9ήρηση
9%ν )λι;Aν από ει$ι;&:ς ;αι @ε9= από ;α9=λληλη εF<9ασή 9&)ς @ε 9η G&ήEεια
ηλε;9ρ&νι;&: @ι;ρ&σ;&π>&). dλλ%σ9ε, η εF<9αση @ε ηλε;9ρ&νι;ό @ι;ρ&σ;όπι& σ=ρ%σης
Eε%ρε>9αι παγ;&σ@>%ς η ;αλ:9ερη @<E&$&ς αν>?νε)σης ινAν α@>αν9&), ;αEό9ι @ε α)9ή 9η
@<E&$& ανι?νε:&ν9αι π&λ: @ι;ρ<ς >νες. Lε9αF: 9%ν πισ9&π&ιη@<ν%ν ελληνι;Aν
εργασ9ηρ>%ν για 9ην εF<9αση 9&) α@>αν9&) ε>ναι ;αι 9& εργασ9ήρι& 9&) NEνι;&: (<ν9ρ&)
Kρε)νας ])σι;Aν Nπισ9η@Aν "η@ό;ρι9&ς. Nπ>σης @ε σ:γ?ρ&νη εJαρ@&γή @ι;ρ&αν=λ)σης
α?9>ν%ν g $ια;ρ>ν&ν9αι αJενός &ι >νες α@ι=ν9&) από =λλες ανόργανες >νες ;αι αJε9<ρ&)
πρ&σ$ι&ρ>Dε9αι η ?η@ι;ή 9&)ς σ:σ9αση. 5ι λόγ&ι 9%ν περιε;9ι;&9ή9%ν 9ης >νας σε
σ)γ;ε;ρι@<να σ9&ι?ε>α ε>ναι ?αρα;9ηρισ9ι;&> για ;=Eε 9:π& α@ι=ν9&). K9σι ε>ναι $)να9ή η
9α)9&π&>ηση 9%ν ινAν όρ%ν 9:π%ν α@ι=ν9&).
[ παρ&)σ>α 9&) α@ι=ν9&) σ9α $&@ι;= )λι;= απ&9ελε> <να π&λ: $:σ;&λ& πρόGλη@α για 9&)ς
ει$ι;&:ς, ;αEAς η απ&@=;ρ)νσή 9&) ε>ναι π&λ)$ι=σ9α9η, $:σ;&λη ;αι π&λ)$=πανη, ενA η
$ια?ε>ριση 9&) 8σ)ν9ήρηση ή αJα>ρεσηY απαι9ε> 9&ν εν9&πισ@ό 9&), 9ην ;α9αγραJή ;αι 9η
λήψη ει$ι;Aν @<9ρ%ν. 5 α@>αν9&ς πρ<πει να απ&@α;ρ:νε9αι από ει$ι;= ε;παι$ε)@<ν&)ς ;αι
εF&πλισ@<ν&)ς εργ=9ες π&) F<ρ&)ν να ?ειρ>D&ν9αι 9& )λι;ό @ε 9& σ%σ9ό 9ρόπ&, <9σι Aσ9ε
&:9ε α)9&> να ε;9>Eεν9αι σ9&ν α@>αν9&, αλλ= &:9ε να ελε)EερAν&ν9αι σ9& περιG=λλ&ν &ι
επιGλαGε>ς 9&) >νες. 5ι εργαDό@εν&ι π&) ?ειρ>D&ν9αι )λι;= π&) περι<?&)ν α@>αν9& πρ<πει να
πρ&σ9α9ε:&ν9αι @ε ει$ι;<ς σ9&λ<ς ;αι να <?&)ν αναπνε)σ9ι;<ς σ)σ;ε)<ς. Απαι9ε>9αι
ι$ια>9ερη πρ&σ&?ή για να @ην @ε9αJερE&:ν >νες σε =λλ&)ς ?Aρ&)ς. 5 α@>αν9&ς πρ<πει να
αJαιρε>9αι πρ&σε;9ι;=, ?%ρ>ς να ;α9ασ9ρ<Jε9αι, ενA παρ=λληλα πρ<πει να $ια9ηρε>9αι
)γρός & ?Aρ&ς, <9σι Aσ9ε να @ην παρασ:ρ&ν9αι &ι >νες 9&) από 9&ν =νε@&. \ια 9ην ασJαλή
9&) απόρριψή, 9α )λι;= π&) περι<?&)ν α@>αν9& Eα πρ<πει να ;αλ:π9&ν9αι @ε ει$ι;ή
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4O
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

α$ιαπ<ρασ9η @ε@Gρ=νη ;αι να εγ;λ%G>D&ν9αι σε ει$ι;&:ς ?Aρ&)ς ;α9=λληλ&)ς να
απ&Eη;ε:σ&)ν επι;>ν$)να απόGλη9α. R9αν πρό;ει9αι να αJαιρεEε> & α@>αν9&ς από
εσ%9ερι;&:ς ?Aρ&)ς, πρ<πει α)9&> να ;αλ:π9&ν9αι @ε πλασ9ι;ή επ<ν$)ση, ενA σε
εF%9ερι;&:ς ?Aρ&)ς ε>ναι απαρα>9η9η η ;α9ασ;ε)ή πρ&σ9α9ε)9ι;&: ;αλ:@@α9&ς &λόγ)ρ=
9&).
3333333
Οúτε Anολι0ωµcνα, οúτε και Δóση
(Οι ιδιότυnοι Σ¿ηµατισµοί στη Aακωνία)
Tα αnολι0ωµcνα δóση αnοτελοúν µοναδικοúς çυσικοúς στη Aακωνία) σ¿ηµατισµοúς
nου çανερeνουν την nλοúσια γεω-ιστορική çυσική κληρονοµιó, τη γεω-εçcλιçη, αλλó
και την εçαγωγή συµnερασµóτων nóνω στο τότε κλίµα και ειδικότερα για τη
0ερµοκρασία και τη þρο¿όnτωση µιας ευρúτερης nεριο¿ής.
Πριν από περ>π&) 4_O ε;α9&@@:ρια ?ρόνια, ό9αν &ι π<ν9ε ση@εριν&> ήπειρ&ι ή9αν $:& @όν&
;&@@=9ια ;αι ;)ριαρ?&:σαν σ9η γη 9α ασπόν$)λα DAα, σ9ην περι&?ή 9&) Lαρό;&) D&:σαν
9α αρ?αιό9ερα $<ν$ρα, @ε $ι=@ε9ρ& <να @<9ρ& ;αι :ψ&ς 4O @<9ρα. Α)9= 9α 9ερ=σ9ια
απ&λιE%@<να $<ν$ρα <$ιναν 9& $ι;ό 9&)ς σ9>γ@α σ9ην παγ;όσ@ια γε%-ισ9&ρ>α ;αι
παλαι&?λ%ρ>$α. Α)9= 9α $<ν$ρα, γν%σ9= ;αι @ε 9& όν&@α Αρ?αι&π9<ρι$ες, ;)ρι=ρ?ησαν για
περισσό9ερ& από 2O ε;α9&@@:ρια ?ρόνια ;αι )πήρFαν ;αι 9α @α;ρ&Gιό9ερα 9%ν 9ό9ε
$<ν9ρ%ν. Α>νιγ@α απ&9ελε> %σ9όσ& & αJανισ@ός 9&) σ)γ;ε;ρι@<ν&) $<ν9ρ&) για 9& &π&>&
$>ν&ν9αι $:& Gασι;<ς ε;$&?<ς. [ @>α <?ει σ?<ση @ε 9ην ε@J=νιση 9%ν σπερ@α9όJ)9%ν
8J)9= π&) π&λλαπλασι=D&ν9αι @ε σπ<ρ@α9αY π&) πιEανό9α9α ήρEαν να $η@ι&)ργήσ&)ν ν<ες
σ)νEή;ες π&λλαπλασιασ@&: αν9ι;αEισ9Aν9ας 9α $<ν9ρα π&) %ς 9ό9ε αναπαρ=γ&ν9αν @ε
σπόρια. L>α $ε:9ερη ;αι επι;ρα9<σ9ερη <?ει σ?<ση @ε 9ις ;λι@α9&λ&γι;<ς @ε9αG&λ<ς &ι
&π&>ες $η@ι&)ργήEη;αν από 9α >$ια 9α $<ν9ρα για να πρ&;αλ<σ&)ν <9σι 9&ν αJανισ@ό 9&)ς.
'9&ν Nλλα$ι;ό ?Aρ&, απ&λιE%@<να $=ση <?&)ν GρεEε> σ9&ν KGρ& όπ&) <?ει εν9&πισ9ε> 9&
αρ?αιό9ερ& $=σ&ς –ηλι;>ας π=ν% από 2M ε;α9&@@:ρια ?ρόνια @ε Gελανι$ι<ς, J&>νι;ες ;αι
σεγ;όγιες. '9η νήσ& S<σG& Gρ>σ;ε9αι 9& πλ<&ν &ν&@ασ9ό απ&λιE%@<ν& $=σ&ς σ9ις περι&?<ς
'>γρι, ';=λα Nρεσσ&:, Lεσσό9&π&, \αG=Eα @ε ;)ρ>αρ?ες 9ις σεγ;όγιες, όπ&) 9& &ργανι;ό
)λι;ό 9%ν $<ν$ρ%ν <?ει αν9ι;α9ασ9αEε> @ε $ι&Fε>$ι& 9&) π)ρι9>&) ;αι =λλα <γ?ρ%@α
&ρ);9=. '9η Gόρεια N:G&ια-περι&?<ς (ερασι= Ισ9ια>ας ;αι Αγ. Αννας, <?&)ν GρεEε>
απ&λιE%@<να $<ν$ρα ;αν<λας ;αι =λλα 9ρ&πι;= J)9=. '9η λιγνι9&Jόρα λε;=νη 9ης Qεγόρας
σ9η ". Lα;ε$&ν>α 9α απ&λιE%@<να $=ση <?&)ν πλ&:σια ;α9αν&@ή ;αι π&ι;ιλ>α @ε
;%ν&Jόρα, σεγ;όγιες, ;<$ρα, J&>νι;ες, $ρ:ες, πλα9=νια ;αρ)$ι<ς ;αι πλήE&ς από
)π&9ρ&πι;= J)9=. Nπ>σης, απ&λιE%@<να $=ση <?&)ν GρεEε> σ9η νήσ& Sή@ν&- Q=ρ&)ς,
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4P
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

L&:$ρ&), (&ν9ι=, αλλ= ;αι σ9ην (ασ9&ρι= – eεσ9όρι&, @ε J&>νι;ες ;αι =λλα )π&9ρ&πι;=
;αι 9ρ&πι;= J)9=, @αD> @ε απ&λιEA@α9α Eαλ=σσιας πρ&<λε)σης όπ%ς @:$ια, σ9ρε>$ια,
ασ9ερ>ες ;αι $όν9ια ;αρ?αρι&ει$Aν. N>$η σεγ;όγιας σή@ερα )π=ρ?&)ν %ς @ι;ρ= J)9= $>πλα
σε 9ρε?&:@ενα νερ= @ε περι&ρισ@<νη αν=π9)Fη σε περι&?<ς σ9ην Nλλ=$α –π.?. (ασ9ρ=;ι,
(:Eηρα, Πελ&πόννησ&, όπ&) επι;ρα9&:ν σ)νEή;ες @ε π&λ: )ψηλή )γρασ>α. 5ι σεγ;όγιες,
%ς παν:ψηλα $<ν$ρα, @ε π=ν% από PMO @<9ρα σε :ψ&ς, εFα;&λ&)E&:ν να )π=ρ?&)ν σ9ην
(αλλιJόρνια 9%ν [ΠΑ.
[ πλει&νό9η9α 9%ν απ&λιE%@<ν%ν $ασAν σ9ην Nλλ=$α, π&) ?ρ&ν&λ&γε>9αι ;α9=
πρ&σ<γγιση ό9ι <Dησαν πριν από 2O ε;α9&@@:ρια <9η, $η@ι&)ργήEη;αν σ:@J%να @ε 9&)ς
ει$ι;&:ς από @ια ε;9ε9α@<νη ηJαισ9εια;ή $ρασ9ηριό9η9α π&) σ)ν&$ε:9η;ε από ;=λ)ψη
9%ν 9ό9ε $<ν$ρ%ν @ε λ=Gα ;αι 9<Jρα, ενA &ι σεισ@ι;<ς $ια9αρ=Fεις, $ιαρρήFεις ;αι
σ)@π9:Fεις 9%ν 9ό9ε πε9ρ%@=9%ν ;=λ)ψαν J)9= ;αι DAα. ')νήE%ς, &ι πιEανό9η9ες 9ης
απ&λ>E%σης ε>ναι π&λ: @ι;ρ<ς, ;αEό9ι η $ια$ι;ασ>α 9ης απ&λ>E%σης – αν9ι;α9=σ9αση
@&ρ>&) πρ&ς @όρι& 9ης &ργανι;ής :λης από ανόργανα )λι;=, γ>νε9αι ;=9% από
σ)γ;ε;ρι@<νες περιGαλλ&ν9ι;<ς σ)νEή;ες ;αι ;)ρ>%ς @ε απ&)σ>α &F)γόν&). 'ε α;ό@η
σπανιό9ερες περιπ9Aσεις απ&λ>E%ση σ)@Gα>νει ;=9% από π&λ: ?α@ηλ<ς Eερ@&;ρασ>ες –π.?.
9α @α@&:E σε π&λι;<ς σ)νEή;ες, ή ;αι σε ε;9ε9α@<νη Fηρασ>α.
Iα αιν>γ@α9α ;αι 9α ερ%9η@α9ι;= π&) αJ&ρ&:ν 9α απ&λιE%@<να $=ση π&λλ= ;αι
π&λ)π&>;ιλα. (α9= ;αιρ&:ς $ι=J&ρ&ι επισ9ή@&νες από $ι=J&ρες περι&?<ς 9&) πλανή9η
ασ?&λήEη;αν @ε 9ην $εν$ρ&-?ρ&ν&λόγηση ;αι 9ην εFαγ%γή σ)@περασ@=9%ν π=ν% σ9& 9ό9ε
;λ>@α ;αι ει$ι;ό9ερα για 9η Eερ@&;ρασ>α ;αι 9η Gρ&?όπ9%ση. Αλλ=, ;αι π<ρα από 9α
γνήσια απ&λιEA@α9α, )π=ρ?&)ν ;αι 9α ψε)$&-απ&λιEA@α9α ή α;ό@η ;αι ψε)$&-
απ&λιE%@<ν&ι σ?η@α9ισ@&> π&) $εν @π&ρ&:ν να σ)@περιληJE&:ν σ9α απ&λιEA@α9α, ;αEό9ι
απ&)σι=D&)ν &ι γν%σ9<ς $ιεργασ>ες 9ης. '9α ψε)$&-απ&λιEA@α9α σ)γ;α9αλ<γ&ν9αι @ε9αF:
9%ν =λλ%ν &ι $εν$ρ>9ες-$εν$ρ&ει$ε>ς σ?η@α9ισ@&> σ)νήE%ς από &Fε>$ια 9&) σι$ήρ&) ;αι
@αγγαν>&) @<σα σ9α πε9ρA@α9α, &ι ανEρ%πό@&ρJ&ι σ?η@α9ισ@&> ασGεσ9&:?&) πηλ&:, 9α
9)?α>α $η@ι&)ργή@α9α 9ης J:σης, 9α ?<ρια γιγ=ν9%ν ;αι πλήE&ς από =λλα.
N$A ;αι @ερι;= ?ρόνια σ9ην περι&?ή Q=9ι;α 9&) Α;ρ%9ηρ>&) Lαλ<α σ9ην Πελ&πόννησ&
-Αγ>α Lαρ>να, 'π>Eα, (όρα;ας, Gρ<Eη;ε πληEAρα ;α9α;όρ)J%ν ?&αν&ει$Aν @&ρJAν @ε
ψε)9&-$εν$ρA$η αν=π9)Fη π&) πρ&σελ;:&)ν 9& <ν9&ν& εν$ιαJ<ρ&ν 9ης $ιεEν&:ς
επισ9η@&νι;ής ;&ινό9η9&ς. 5ι σ?η@α9ισ@&> α)9&> Gρ>σ;&ν9αι σ9&ν παρ=;9ι& ?Aρ&, @<σα σε
Eαλ=σσια ιDή@α9α πλει&;αινι;ής ηλι;>ας, @ε απ&λιEA@α9α Eαλ=σσι%ν DA%ν – σ9ρε>$ια,
;9<νια, α?ιν&>. Π&λλ&>, Eε%ρ&:ν 9&)ς 67;α@ιν&ει$ε>ς77 α)9&:ς σ?η@α9ισ@&:ς %ς
απ&λιE%@<να $<ν$ρα, ενA =λλ&ι 9α σ)γ?<&)ν @ε 66γιγ=ν9ι&)ς σπόγγ&)ς77. 5ι πλ<&ν ει$ι;&>
επι@<ν&)ν ό9ι &ι σ?η@α9ισ@&> α)9&> $εν <?&)ν >?νη απ&λ>E%σης, $εν ε>ναι $ηλα$ή
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
42
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

απ&λιEA@α9α, αλλ= &:9ε ;αι σ9ην ε)ρ:9ερη περι&?ή <?&)ν )π=ρFει ηJαισ9εια;<ς εF=ρσεις.
Nπ>σης, α)9&> &ι σ?η@α9ισ@&>, 9α Eε%ρ&:@ενα %ς $<ν$ρα, $εν $ιαE<9&)ν 9&)ς γν%σ9&:ς
ε9ήσι&)ς ;:;λ&)ς 9%ν $<ν$ρ%ν, Gρ>σ;&ν9αι όλα σε όρEια-;α9α;όρ)Jη E<ση, &:9ε ;αι
Jα>νε9αι ό9ι $ιαE<9&)ν ριDι;ό σ:σ9η@α, ενA, &:9ε ;αι J:λλα από 9α )π&9ιE<@ενα $<ν$ρα
<?&)ν GρεEε>. Π=ν9%ς, &ι 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες Jα>νε9αι ό9ι <?&)ν παραπληρ&J&ρηEε>, αJ&:
J)λλ=$ια ;αι =λλ& <ν9)π& 9&)ρισ9ι;ό )λι;ό αναJ<ρει ό9ι σ9ην περι&?ή )π=ρ?ει
απ&λιE%@<ν& $=σ&ς.
Hσ9όσ&, ει$ι;&> επισ9ή@&νες @ελε9&:ν 9&)ς όρEι&)ς α)9&:ς εν9)π%σια;&:ς σ?η@α9ισ@&:ς
σ9ην περι&?ή Q=9ι;α Sα;%ν>ας ;αι απ&Jα>ν&ν9αι ό9ι απ&;λε>&ν9αι να ε>ναι απ&λιE%@<ν&ι
;&ρ@&> $<ν$ρ%ν. L=λλ&ν πρό;ει9αι για γε%-?η@ι;&:ς σ?η@α9ισ@&:ς, π&) πιEαν&λ&γε>9αι
ό9ι $η@ι&)ργήEη;αν από ανερ?ό@ενα α<ρια από GαE:9ερα σ9ρA@α9α, 9α &π&>α ;α9= 9η
$ι<λε)σή 9&)ς @<σα από 9ις ρ%γ@<ς 9%ν πε9ρ%@=9%ν $ι<λ)αν 9α &ρ);9= σ)σ9α9ι;= 9&)ς,
σ)@παρασ:ρ&ν9=ς 9α σ9ην <F&$&, όπ&) ;αι 9α απ<Eε9αν. Παρόλα α)9=, &ι εν9)π%σια;&>
α)9&> σ?η@α9ισ@&> ε>ναι @&να$ι;&> σ9&ν ελληνι;ό ?Aρ& ;αι επ&@<ν%ς @π&ρ&:ν να
Eε%ρηE&:ν ;αι α)9&> %ς $ιεEνAς $ια9ηρη@<να @νη@ε>α 9ης J:σης, αν)π&λόγισ9ης
επισ9η@&νι;ής αF>ας, όπ%ς ;αι 9α απ&λιE%@<να $=ση.
(αι 9& ερA9η@α π&) αι%ρε>9αι ε>ναι αν ;αι ;α9= πόσ& 9α $<ν$ρα πεEα>ν&)ν π=ν9&9ε όρEια.
I& @όν& γν%σ9ό σ9ις @<ρες @ας ε>ναι ό9ι 9α $<ν$ρα πεEα>ν&)ν όρEια @ε9= από π)ρ;αγι=,
από ασE<νεια, @ε9= από ;α9αιγ>$α ;αι εJόσ&ν <?&)ν FεριD%Eε> ;αιx.ε>ναι Fαπλ%@<να-
FεριD%@<να.
33333333333333
Anολογισµός Hτω¿ός & Aþcþαιη η Συνc¿εια
για τα Μεσογειακó Enο¿ικó Tcλµατα στο N. Xανίων
Στις συ¸ητήσεις nου κατó καιροúς εί¿αµε µε αγρότες, κτηνοτρόçους, εκnαιδευτικοúς,
nαρóγοντες της Tοnικής Aυτοδιοίκησης και αnλοúς nολίτες του N. Xανίων, nου
νοιó¸ονται για το καλúτερο και δραστηριοnοιοúνται στον τόnο τους, þγαίνει το
συµncρασµα ότι τουλó¿ιστον µε ενηµcρωση, διóλογο και δρóσεις ευρείας συµµετο¿ής
τους, µnοροúν τα τοnικó nεριþαλλοντικó cργα να nορεúονται µε σωστοúς
nροσανατολισµοúς και να c¿ουν ελnιδοçόρες nροοnτικcς για το αúριο.
Πρ&?E<ς, @ε @εση@εριανή λια;=$α, σ9α 9ραπεD=;ια <F% σ9α 2 S&:F, @ια @εγ=λη παρ<α @ε
J>λ&)ς ;αι γν%σ9&:ς, η σ)Dή9ηση 9& <Jερε να ρ%9ήσ&)ν για 9ις NJή@ερες Lι;ρ<ς S>@νες
9&) e. gαν>%ν, 9α LNS για 9η σ)νεννόηση. Q<Gαια γνAριDαν 9α ;αE<;ασ9α & \ιAργ&ς, η
ΑλεF=ν$ρα, & (%σ9ής, η Q=να, η (%σ9&:λα, & eι;όλας, & [λ>ας, η (&:λα, & Πλ=9%νας
;αι & Αρ9<@ης. (αι γνAριDαν π&) Gρ>σ;&ν9αι α)9<ς &ι ι$ιό9)πες λι@ν&:λες, ;αι για 9ην αF>α
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
44
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

;αι 9η ση@αν9ι;ό9η9= 9&)ς σ9& 9&πι;ό περιG=λλ&ν ;αι πόσ& @ια &@=$α επισ9η@όν%ν ε>?ε,
ε$A ;αι 9ρ>α ?ρόνια, G&ηEηEε> από ν9όπι&)ς για 9&)ς )πόψη &ι;ό9&π&)ς. (αι ερ%9&:σαν
;αι απ&ρ&:σαν ;αι πρ&Gλη@α9ιDό@ασ9ε όλ&ι για 9& πρ&ς 9α π&: π&ρε)ό@ασ9ε
σ)ν&λι;ό9ερα, ό9αν <σ9% ;αι για ;=π&ι& περιGαλλ&ν9ι;ό <ργ& & απ&λ&γισ@ός ε>ναι π9%?ός,
ενA η αG<Gαιη σ)ν<?εια 9ης πρ&σ9ασ>ας α)9Aν 9%ν &ι;&9όπ%ν, $η@ι&)ργε> σ)νειρ@&:ς
Dη@ι&γόν&)ς ;αι για 9ην ;&ιν%ν>α ;αι για 9& περιG=λλ&ν.
Απ&λ&γισ9ι;=, η π&ρε>α ;αι &ι $ρ=σεις 9&) <ργ&) παρ&)σι=D&)ν $:& όψεις, αλλ= ;αι
π&λλαπλ<ς @=λλ&ν αρνη9ι;<ς παρεν<ργειες σ9ις ν9όπιες ;&ιν%ν>ες. Από 9η @ια πλε)ρ= ε>ναι
εν9)π%σια;<ς για 9ην 9ε;@ηρ>%ση, 9& περιε?ό@εν& ;αι 9& @εE&$&λ&γι;ό 9@ή@α 9&)ς &ι
εργασ>ες 9&) Π&λ)9ε?νε>&) (ρή9ης 8;αEηγη9ής e. eι;&λαB$ης ;αι η ερε)νη9ι;ή &@=$α 9&)
π&λ)9ε?νε>&)Y ;αι 9&) LΑΙg 8ερε)νη9ής \. (αD=;ης ;αι η &@=$α 9&) LΑΙgY π&)
$ε>?ν&)ν 9& σ9>γ@α 9ης αF>ας ;αι ση@αν9ι;ό9η9ας 9%ν LNS για 9ις ε;ε> )$ρ&γε%?η@ι;<ς
$ιεργασι<ς, 9ην )ψηλή γε%?η@ι;ή αF>α 9&) &ι;&σ)σ9ή@α9&ς, 9ην αFι&λόγηση ;αι 9ην
&ι;&λ&γι;ή 9α)9ό9η9α ;=Eε περι&?ής, α;ό@η %ς πρ& 9α απ&E<@α9α σπερ@=9%ν π&) ε;ε>
$ια9ηρ&:ν9αι, 9ις επι;ρα9&:σες 9=σεις για 9ην )$ρ&περ>&$ό 9&)ς, αλλ= ;αι %ς πρ&ς 9α
@&ν9<λα 9%ν $ιεργασιAν 9&)ς. NF=λλ&), 9α σ?ε9ι;= J)λλ=$ια 9&) <ργ&) π&) 9α &π&>α
επι@ελήEη;ε σ9ην παραγ%γή η ε9αιρ>α N:$ηλ&ς 8;αEηγη9ής e. L=ργαρηςY, ε>ναι ό9ι 9&
;αλ:9ερ& @π&ρε> ;ανε>ς να περι@<νει για 9η $ι=?)ση 9ης πληρ&Jόρησης ;αι 9η σ?ε9ι;ή
ενη@<ρ%ση. Nπ>σης, η ;&ιν%νι;ή @ελ<9η 9&) NEνι;&: (<ν9ρ&) (&ιν%νι;Aν Nρε)νAν
8ερε)νη9ής (. Iσα;>ρης ;αι & σ)νεργ=9ης "ρ. p. \;<;αςY, αν ;αι πρ&;α9αρ;9ι;ή ε>ναι
αρ9ιό9α9η, ενA $)σ9)?Aς, η σ)ν<?ιση ;αι &λ&;λήρ%ση για 9ην απ&9>@ηση 9%ν $ρ=σε%ν 9ης
;&ιν%νι;ής απ&$&?ής ;αι σ)να>νεσης, απαλε>JEη;ε ;αι Eε%ρήEη;ε ό9ι $εν ?ρει=Dε9αι από
9& J&ρ<α $ια?ε>ρισης 8NS(N#NY, παρ= 9ην αν9>Eε9η =π&ψη 9ης σ)@G&)λε)9ι;ής
επι9ρ&πής, ε$A ;αι <να ?ρόν&. #<λ&)@ε να πρ&σE<σ&)@ε επ>σης, ό9ι 9ην πρA9η περ>&$&
$η@ι&)ργήEη;ε από 9&ν )π&Jαινό@εν& ;αι &$ηγός $ρασ9ηρι&9ή9%ν περιGαλλ&ν9ι;ής
αγ%γής ;αι ε;πα>$ε)σης για να ενσ%@α9%Eε> σ9α πρ&γρ=@@α9α 9%ν σ?&λε>%ν 9ης περι&?ής,
ενA &ι $ιεEν&:ς Jή@ης ε@πειρ&γνA@&νες από 9& Πανεπισ9ή@ι& ~o*iVg*V, \ερ@αν>ας
8;αEηγη9ής |. o*rg+*i*rY, 9η \αλλι;ή @η ;)Gερνη9ι;ή &ργ=ν%ση •o/r m/ €,-, 8mr. X.
~ri--,0Y ;αι 9& Πανεπισ9ή@ι& Ι%ανν>ν%ν 8;αEηγη9ής Π. "η@όπ&)λ&ς ;αι "ρ. Ι `α?αρ>αςY
@ε ε:σ9&?ες παρε@G=σεις ;αι ση@αν9ι;ό <ργ& <?&)ν σ)@G=λλει 9α @<γισ9α σ9&
επισ9η@&νι;ό 9@ή@α 9&) <ργ&) ;αι για 9η σ%σ9ή $ια?ε>ρισή 9&).
[ =λλη όψη 9&) <ργ&), 9& <?ει &$ηγήσει σε α$ρ=νεια, η απ&)σ>α <ν9αFης-σ)@@ε9&?ής 9ης
9&πι;ής ;&ιν%ν>ας σ9& πρόγρα@@α ε>ναι ?αρα;9ηρισ9ι;ή, ενA <?&)ν $η@ι&)ργήσει
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4C
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

ελλει@@α9ι;ή περιGαλλ&ν9ι;ή ε)αισEη9&π&>ηση, )π<ρ&γ;ες εFελ>?Eη;αν &ι $απ=νες για
9αF>$ια σ9& εF%9ερι;ό, αλλ= ;αι $ρ=σεις α9ελ<σJ&ρες όJειλαν να $ιαJ&ρ&π&ιηE&:ν ;α9=
περ>π9%ση σ9ην π&ρε>α. \ια9>, ;=Eε <ργ& hii*, πρ<πει να <?ει $)να@ι;<ς
επαναπρ&σανα9&λισ@&: 9%ν $ρ=σε%ν ;αι 9η @εγαλ:9ερη $)να9ή σ)@@ε9&?ή 9%ν ν9όπι%ν,
εFαι9>ας 9&πι;Aν ι$ιαι9ερ&9ή9%ν 8ι$ι&;9ησια;ό ;αEεσ9Aς ;αι $ιε;$ι;&:@ενες ε;9=σεις,
παραγ%γι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες, 9&πι;= αναπ9)Fια;= σ?<$ια, $ια?ειρισ9ι;ός J&ρ<ας ;.=Y. (αι
ρ%9&:σαν &ι J>λ&ι σε ε;ε>νη 9η σ:ναFη. (αι η )π&$&@ή σ9& 9&πι;ό περιG=λλ&ν E=ναι @όν&
;=π&ια ;ιόσ;ια, @όν& &ι ενη@ερ%9ι;<ς πινα;>$ες, ;=π&ιες ε;$ρ&@<ς ;αι επισ;<ψεις σ9ις
)πόψη περι&?<ς ;αι ;=π&ι& Cmv Πρ&ς 9α π&: πηγα>νει α)9ό 9& πρόγρα@@α hii*, ;αEό9ι
όπ%ς Jα>νε9αι <?ει απαFι%Eε> από 9&)ς ν9όπι&)ςv ΑσJαλAς ;αι E)@=σ9ε 9ην πρA9η περ>&$&
όπ&) 9α ενη@ερ%9ι;= ;αι ;α9α9&πισ9ι;= =ρEρα, @<σα ;)ρ>%ς από 9α gανιA9ι;α e<α, ε>?αν
σ)ν<?εια ;αι σ)ν<πεια για 9ην πρ&G&λή ;αι αναγ;αιό9η9α 9ης @εγαλ:9ερης $)να9ής
πληρ&Jόρησης ;αι σ)@@ε9&?ής 9ης 9&πι;ής ;&ιν%ν>ας. Ι$&: &ι 9>9λ&ι 9%ν =ρEρ%ν @<?ρι 9α
@<σα 9&) περασ@<ν&) ?ει@Aνα. Οικολογικά στολίRια οι κολύμπες; Μικρές λιμνούλες μεγάλης
σημασίας; Οάσεις οικοτο`ριστικSς ανάπτ`Xης στο E;0ανίUν; Ομαλ(ς) πολύτιμη b`σικS
κληρονομιά; 2ράσεις κοινUνικές για την προστασία τUν λιμνίUν; dρ(λι_οι και ρο`σιές)
ε`καιρίες για εναλλακτικ( το`ρισμ(; /μπρ(ς και για το περιβάλλον στο E; 0ανίUν;
2ημιο`ργία b`σικού πάρκο` στη 0ρ`σοσκαλίτισσα; eαύRος) οράματα και βιVσιμες
προοπτικές; Αλλ=, $)σ9)?Aς, @ε9= 9ην πρA9η περ>&$& =ρ?ισε η @ε9=λλαFη 9&) <ργ&) ;αι &ι
ε;π9Aσεις @ε σ9ό?& 9&ν =νEρ%π&, 9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες, 9α σ?&λε>α, 9&ν επισ9ή@&να, 9&
περιG=λλ&ν, 9ην απ&)σ>α 9ης ενη@<ρ%σης ;αι ελ=?ισ9η, π&λ: @ι;ρή πληρ&Jόρηση 9%ν
;&ιν%νι;Aν ε9α>ρ%ν.
[ σ)Dή9ηση @ε 9&)ς γν%σ9&:ς ;αι J>λ&)ς @π&ρε> να @η GασιDό9αν σε επισ9η@&νι;=
;ρι9ήρια ;αι $εν @π&ρ&:σε να <?ει 9<9&ια, αλλ= ε>ναι ?ρήσι@& να περ=σ&)ν &ρισ@<νες
πρ&9=σεις ε;ε>νης 9ης παρ<ας σ9α ;λι@=;ια 9&) αFι&λ&γη9ή για 9ην παραπ<ρα π&ρε>α 9&)
<ργ&). '9α Eε9ι;=, π<ρα από 9ις πι& π=ν% @ελ<9ες σ)γ;α9αλ<γε9αι ;αι η $η@ι&)ργ>α
σ?ε9ι;&: ε;Eεσια;&: ?Aρ&) π&) <?ει αναλ=Gει 9& LΑΙg, για 9ην πρ&G&λή 9%ν LNS.
Nπ>σης, ;αι η πρό9αση για 9α LNS σ9ην περι&?ή 9ης gρ)σ&σ;αλ>9ισσας 9α &π&>α @π&ρ&:ν
να ενσ%@α9Aσ&)ν 9ις ε;ε> παραγ%γι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες, 9ις $ιε;$ι;&:@ενες ι$ι&;9ησ>ες ;αι
να $η@ι&)ργηEε> από 9ην I&πι;ή α)9&$ι&>;ηση \ε%-G&9ανι;ό ])σι;ό Π=ρ;&. Iα LNS
ε$A, ε>ναι ανAJελ& ;αι ριψ&;>ν$)ν& να περιJρα?9&:ν ;αι να $η@ι&)ργηE&:ν π&9>σ9ρες για
9α DAα π&) Gόσ;&)ν σ9ην περι&?ή, όπ%ς ;αEόριDαν &ι σ9ερεό9)πες $ρ=σεις 9&) <ργ&).
"ηλα$ή, 9α ?ρή@α9α π&) @π&ρ&:ν να εF&ι;&ν&@ηE&:ν απ7ε$A &Jε>λ&)ν να σ)ν$ρ=@&)ν 9ην
<ν9αFη I&πι;Aν ]&ρ<%ν σ9& <ργ& ;αι 9&:9& για9> η σ)ν<?εια 9ης πρ&σ9ασ>ας 9&)
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4M
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

περιG=λλ&ν9&ς ;αι 9%ν )πόψη &ι;&9όπ%ν $εν <?ει η@ερ&@ην>α λήFης, όπ%ς <?ει <να
&π&ι&$ήπ&9ε σ)@Gα9ι;ό <ργ&.
'9η ]αλ=σαρνα, &ι &ι;ό9&π&ι LNS, ε$A ;αι $:& ?ρόνια <?&)ν απ&;&πε>, περι&ρισ9ε> ή ;αι
;α9ασ9ραJε> από 9&ν παλαιό )γρό9&π& 9ης περι&?ής π&) @=Dε)ε περισσό9ερα από P4O ε>$η
π&)λιAν. Α)9ό π&) <?ει απ&@ε>νει Gρ>σ;ε9αι σ9& περιEAρι& 9&) αγρ&9ι;&: $ρό@&),
παρ=λληλα πρ&ς 9ην παραλ>α ;αι $εν <?ει <;9αση @εγαλ:9ερη από M σ9ρ<@@α9α. Iόσ& η
&π&ια$ήπ&9ε περ>JραFη, όσ& ;αι &ι π&9>σ9ρες @π&ρ&:ν να $η@ι&)ργήσ&)ν απρόGλεπ9ες
;α9ασ9=σεις. Rλες &ι ε;9=σεις σ9ην περι&?ή ε>9ε ανή;&)ν σε ι$ιA9ες, ε>9ε ε>ναι
$ιε;$ι;&:@ενες, ενA & &ι;ό9&π&ς <?ει σ)ρρι;ν%Eε>, π&) ;α9= 9η γνA@η @ας $εν αF>Dει 9&ν
;όπ& να γ>νει &9ι$ήπ&9ε σ9ην περι&?ή, αJ&: <?ει ?αEε> η σ)@@ε9&?ή 9%ν ν9όπι%ν ;αι $εν
)πήρFε η απαι9&:@ενη ενη@<ρ%σή 9&)ς. K9σι ;αι απ7ε$A @π&ρ&:ν να εF&ι;&ν&@ηE&:ν
αρ;ε9= ?ρή@α9α.
'9η λ>@νη 9&) (&)ρν=, π>σ% από 9ις λ)γαρι<ς ;αι $>πλα σ9& παλαιό Jρ=γ@α, )π=ρ?&)ν
@ερι;<ς ;&ιλό9η9ες σ9& <$αJ&ς, σ)ν&λι;ής <;9ασης @ι;ρό9ερης από 9α ^ σ9ρ<@@α9α, π&)
@π&ρε> να $η@ι&)ργήσ&)ν περι&ρισ@<νης <;9ασης LNS, @όν& ;αι ό9αν πλη@@)ρ>Dει η
λ>@νη. (=Eε <νν&ια για &π&ια$ήπ&9ε $ρ=ση σ9ην περι&?ή ε>ναι απ&ρριπ9<α από 9&)ς
γε>9&νες επαγγελ@α9>ες @ε 9ις 9αG<ρνες, όσ& ;αι από 9&)ς αγρό9ες π&) σπ<ρν&)ν σ)νήE%ς
α)9ή 9η $ιε;$ι;&:@ενη περι&?ή. Rσ& για 9ις π&9>σ9ρες, α)9<ς σε ;α@ι= περ>π9%ση $εν
επι9ρ<πε9αι να $η@ι&)ργηE&:ν σ9ην περι&?ή, ;αEό9ι )π=ρ?ει σ?ε9ι;ή απαγόρε)ση από 9&
"ή@& 9ης \ε%ργι&:π&λης. (αι απ7ε$A @π&ρ&:ν να εF&ι;&ν&@ηE&:ν αρ;ε9= π&σ=, Aσ9ε να
$ι&?ε9ε)9&:ν σε εJι;9ό9ερες ;αι GιAσι@ες ;α9ε)E:νσεις @ε σ)@@ε9&?ή I&πι;Aν ]&ρ<%ν.
'9η \α:$&, όσ&ι ΑρόλιE&ι 8LNSY Gρ>σ;&ν9αι σ9& (ασ9ρ> ανή;&)ν σε ι$ιA9ες ή ;αι
$ιε;$ι;&:ν9αι, ενA ε;ε>ν&ι σ9ην περι&?ή Αγ. Παν9ελεή@&να ;αι Αγ. \ι=ννη ανή;&)ν σ9ην
ε;;λησ>α. 5ι αρόλιE&ι σ9& (όρJ& ;αι σ9α ]ραγ;&)λ<ι;α Lε9ό?ια, ε>ναι π&λ: @ι;ρής
ση@ασ>ας, ;αEό9ι ε>ναι εFαλλ&ι%@<ν&ι. N$A, σ9η νήσ& \α:$&, <να Περ>π9ερ&
ΠεριGαλλ&ν9ι;ής Nνη@<ρ%σης ε>ναι ό9ι ;αι 9& ?ρησι@ό9ερ& π&) Eα @π&ρ&:σε να γ>νει ;αι
να πρ&σJερEε> σ9ην ε;ε> (&ινό9η9α. '7α)9ό 9& περ>π9ερ& @π&ρε> να σ)ν)π=ρ?&)ν αJ>σες,
J)λλ=$ια ;αι =λλ& ενη@ερ%9ι;ό )λι;ό ;αι @ε 9α =λλα ?αρα;9ηρισ9ι;= 9&) νησι&:.
'9&ν 5@αλό 9ης 'α@αρι=ς 9& ε;ε> λι@ν>&, ε>ναι ;αι 9& πλ<&ν ?αρα;9ηρισ9ι;ό ;αι @&να$ι;ό
από )$ρ&λ&γι;ή, G&9ανι;ή, &ι;&λ&γι;ή ;αι γε%?η@ι;ή <π&ψη ;αι J)σι;<ς $ιεργασ>ες.
Απ&9ελε> 9& πλ<&ν αν9ιπρ&σ%πε)9ι;ό9ερ& $ε>γ@α &ι;ό9&π&) για πρ&σ9ασ>α ;αι 9& ;εν9ρι;ό
σ9>γ@α 9%ν LNS σ9η ". (ρή9η. I& @<λλ&ν 9ης πρ&σ9ασ>ας ;αι αν=$ειFής 9&), &Jε>λει να
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

περ=σει, όσ& $ιαρ;ε> 9& πρόγρα@@α hii*, σ9& ]&ρ<α "ια?ε>ρισης 9&) "ρ)@&: 9ης
'α@αρι=ς, & &π&>&ς ;αι εJόσ&ν εν9α?Eε> σ9& <ργ& &Jε>λει να σ)νε?>σει 9ην πρ&σ9ασ>α 9&)
λι@ν>&) ;αι @ε9= 9α λήFη 9&) <ργ&). (αι ε$A, περιJρ=Fεις ;αι π&9>σ9ρες, γεA9ρηση ή ;αι
;ιόσ;ια ε>ναι ανAJελα, ;αEό9ι Eα πρ&σG=λλ&)ν 9η J)σι;ό9η9α ;αι 9ην αισEη9ι;ή 9ης
περι&?ής, αλλ= ;αι @π&ρ&:ν να $η@ι&)ργήσ&)ν επι$ε>ν%ση 9&) πρ&Gλή@α9&ς 9ης ρ:πανσης
σ9& λι@ν>& ή ;αι 9& ι$ι&;9ησια;ό ;αEεσ9Aς 9&). [ παρ<α πρό9εινε, ό9ι 9& ενη@ερ%9ι;ό
περ>π9ερ& για 9& λι@ν>& 9&) 5@αλ&:, πρ<πει να εγ;α9ασ9αEε> σ9& s)λόσ;αλ&, όπ&) ;αι
ε>ναι 9& ;<ν9ρ& πληρ&Jόρησης για 9& "ρ)@ό 9ης 'α@αρι=ς.
\ια =λλη @ια J&ρ= ?=Eη;αν &ι ε);αιρ>ες για 9ην <ν9αFη 9&) J)σι;&: περιG=λλ&ν9&ς $>πλα
σ9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες, ενA &ι σ9ό?&ι για περιGαλλ&ν9ι;ή ενη@<ρ%ση ;αι ε)αισEη9&π&>ηση
<?&)ν αρ?>σει να FεE%ρι=D&)ν. Αλλ=, ;αι ;=9ι α;ό@η. "εν )π=ρ?ει ?ειρό9ερη
σ)@περιJ&ρ=, πρ&ς 9&)ς σ)νανEρAπ&)ς ;αι 9& περιG=λλ&ν, ό9αν &ι @ε &π&ι&$ήπ&9ε 9ρόπ&
ε)ν&ηE<ν9ες από 9ις περισ9=σεις, να εFελ>σσ&ν9αι ;αι να ;α9αλήγ&)ν σε αγνA@&νες
παρασ9=9ες 8ση@ε>%ση! 9α αναJερό@ενα πρόσ%πα @π&ρε> ;αι να ε>ναι Jαν9ασ9ι;=, ενA 9α
γεγ&νό9α ε>ναι α)Eεν9ι;=Y.
333333
H Aερναία ´Yδρα της Διαç0ορóς
Στο λóδι, στο γóλα, στη ναυτιλία, στα nετρελαιοειδή, στις ντοµóτες και τα
nορτοκóλια, αλλó και στο νερό και στο dυσικό και Hολιτισµικό nεριþóλλον η
διαç0ορó, µε τα όnοια nροσωnεία σκαρçί¸ονται να την υιο0ετοúν και να την
υnηρετοúν, καλó κρατεί. Θα µείνουµε σε εκείνο το κοµµóτι της διεç0αρµcνης
νοοτροnίας nου µας γυρί¸ει εκατοντóδες ¿ρόνια nίσω και nου τότε το αnοκαλοúσαν
µnαçίσι. Aóδωµα και çακελóκι µετcnειτα, δωρóκι για τον εαυτόν τους αργότερα, για
να ç0óσουµε στις µcρες µας, όnου µε ανερυ0ρίαστο τρόnο αυ0αιρετοúν σε ότι και όσα
αçοροúν το nεριþóλλον, την κοινωνία, όλους µας.
Hσ9όσ&, η ;&ιν%ν>α <?ει ;&)ρασ9ε> να α;&:ει σ)ν<?εια για @ελ<9ες από 9&ν &π&ι&ν$ήπ&9ε
π&) $ηλAνει ερε)νη9ής, &ι;&λ&γισ9ής, &ι;&λόγ&ς, περιGαλλ&ν9ισ9ής, περιGαλλ&ν9&λόγ&ς
;αι @ελε9η9ής.
ΑσJαλAς ;αι )π=ρ?&)ν ;αι Eα )π=ρ?&)ν ε)α>σEη9ες ;αι ε)παEε>ς περι&?<ς 8παρ=;9ιες
DAνες, &ρειν<ς περι&?<ς, περι&?<ς @ε $ιαGρ%@<να ;αι ασ9αEή ε$=Jη, &ι;ό9&π&ι π&)
απειλ&:ν9αι ;.=Y, περι&?<ς @ε πρ&Gλή@α9α σ9η $ια?ε>ριση 9%ν )$=9ιν%ν πόρ%ν 8ανεπ=ρ;εια
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

νερ&:, πλη@@)ρι;= Jαινό@ενα, )Jαλ@:ρ%ση 9&) )$ρ&Jόρ&) &ρ>D&ν9α ;.=.Y. fπ=ρ?&)ν
περι&?<ς @ε απαρ=@ιλλ& ;=λλ&ς, ό@%ς ;αι πρ&Gλή@α9α ρ:πανσης, αλλ= ;αι περι&?<ς @ε
ση@αν9ι;ό εν$η@ισ@ό J)9Aν ;αι DA%ν, όπ&) απειλε>9αι @ε αλλ&>%ση 9& περιG=λλ&ν @ιας
ε)ρ:9ερης περι&?ής.
I& $ε:9ερ& ση@αν9ι;ό Dή9η@α π&) ανα;:π9ει ε>ναι ό9ι, σ7α)9= 9α πρ&γρ=@@α9α πρ&σ9ασ>ας
;αι $ια9ήρησης 9&) 9&πι;&: περιG=λλ&ν9&ς ;αι 9%ν ?αρα;9ηρισ9ι;Aν 9&), π&λλ<ς J&ρ<ς
γ>νε9αι ;αι ;=π&ια @νε>α για ΠεριGαλλ&ν9ι;ή N;πα>$ε)ση. \ια π&ια ε;πα>$ε)ση ;αι π&ια
περιGαλλ&ν9ι;ή @ιλ=@ε, ό9αν &ρ>D&ν9αι επισ9η@&νι;= )πε:E)ν&ι σ9& πρόγρα@@α =9&@α -*•-
oiii2io- ή ε; @ε9=λλαFης γν%σ9ι;&: αν9ι;ει@<ν&). d9&@α π&) $εν $ιαE<9&)ν ε@πειρ>α σ9η
$ιεFαγ%γή ερε)νη9ι;Aν $ρασ9ηρι&9ή9%ν, π&) 9& γν%σ9ι;ό 9&)ς αν9ι;ε>@εν& $εν σ)ν=$ει @ε
9& <ργ& 9&) πρ&γρ=@@α9&ς, π&) <?&)ν ?αρα;9ηρισ9ε> %ς $ι&ρισ@<ν&ι ;α9όπιν ;&@@α9ι;ής
εν9&λής, αλλ= ;αι π&) <?&)ν ;ριEε> σ9η σ)νε>$ηση 9%ν σ)να$<λJ%ν 9&)ς 9&)λ=?ισ9&ν %ς
ανεπαρ;ε>ς, %ς @ε9ριό9η9ες, %ς απ&σ9ασι&π&ι&:@εν&ι ε; 9&) @α;ρόEεν ερε)νη9<ς 9α
9ελε)9α>α PM ;αι 2O ?ρόνια.
')νήE%ς, 9α περιGαλλ&ν9ι;= α)9= πρ&γρ=@@α9α ;αλ:π9&)ν @όν& Jρασ9ι;=, σ9ην
;)ρι&λεF>α, 9ην ;&ιν%νι;ή $ι=σ9αση, ενA 9& πρ&απαι9&:@εν& 9ης σ)ν<?ειας 9&)ς ;αι @ε9=
9η λήFη 9&) πρ&γρ=@@α9&ς, σ;ιαγραJε>9αι @ε λ>γες αρ=$ες πισ9ι;&: ;ει@<ν&), =ν9ε ;αι να
<?&)@ε ;αι ;=π&ια GεGα>%ση από ;=π&ι& =9&@& 9&πι;&: J&ρ<α π&) σή@ερα ε>ναι ;αι α:ρι&
@π&ρε> να @ην )π=ρ?ει. N>ναι γεγ&νός, ό9ι σ9α περισσό9ερα περιGαλλ&ν9ι;= πρ&γρ=@@α9α,
$εν εFασJαλ>D&ν9αι @ε9= 9η λήFη 9&)ς, &:9ε η σαJής ;αι &)σιασ9ι;ή σ)ν<?εια για 9ην
πρ&σ9ασ>α ;αι $ια9ήρηση 9&) ΠεριG=λλ&ν9&ς ;αι 9ης ]:σης, &:9ε η ενεργός ε@πλ&;ή
ν9όπι%ν J&ρ<%ν σε ό9ι αJ&ρ= 9& @<λλ&ν 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής ;ληρ&ν&@ι=ς. ')νήE%ς, &ι
επ> @<ρ&)ς @ελ<9ες @π&ρε> να ε>ναι επισ9η@&νι;= αρ9ιό9α9ες, αλλ= ό9αν απ&)σι=Dει η &)σ>α
9&) Dη9ή@α9&ς π&) αJ&ρ= 9η $ιασ:ν$εση 9&) <ργ&) @ε 9ις ν9όπιες ;&ιν%νι;<ς σ)νισ9Aσες,
9ό9ε ;αEAς λ<ει ;αι <να 9ραγ&:$ι 67fτα aρ(νια bεύγο`ν) _ες Rε _ες) σαν τUν ματιVν σο` τις
βαbές; 8αι σ` bοβάσαιg Eα με _`μάσαιg67
R9αν σ9ις σ?ε9ι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες-πρ&γρ=@@α9α π&) αJ&ρ&:ν 9& 9&πι;ό ΠεριG=λλ&ν ;αι
9η ]:ση $εν σ)@@ε9<?&)ν ενεργ= ;αι @αDι;= &ι 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες, 9ό9ε α)9= ε>ναι
;α9α$ι;ασ@<να να FεE%ρι=σ&)ν ή ;αι να σGήσ&)ν πριν από 9η λήFη 9&)ς. (αι 9&:9& ε>ναι
σ)ν<πεια 9%ν @η?ανισ@Aν $ιεFαγ%γής 9&) <ργ&) ;αι 9ης π&λι9ι;ής 9%ν &ργ=ν%ν
?ρη@α9&$ό9ησης, π&) $εν ελ<γ?&)ν επ> 9ης &)σ>ας αν )π=ρ?ει 9&πι;ή ;&ιν%νι;ή απ&$&?ή ή
;αι αν ενσ%@α9Aν&ν9αι ή εναν9ιAν&ν9αι α)9= 9α πρ&γρ=@@α9α σ9& σ?ε$ιασ@ό 9ης
περιGαλλ&ν9ι;ής ;αι αναπ9)Fια;ής πρ&&π9ι;ής ;=Eε περι&?ής Fε?%ρισ9=. [ αναγ;αιό9η9α
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4a
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

9%ν σ)νεργιAν ;αι η @εγαλ:9ερη $)να9ή σ:γ;λιση ι$εAν, απόψε%ν ;αι ε)αισEησ>ας σ9α
περιGαλλ&ν9ι;= Dη9ή@α9α ;αι πρ&γρ=@@α9α ε>ναι πρ&απαι9&:@ενα. R@%ς, α)9ό 9&
α)9&νόη9& πρ&σ;ρ&:ει σε παλαι&@&$>9ι;ες σ)ν9αγ<ς, σε α;α9αλληλό9η9α σ9ελε?Aν, σε
πρ&σ%ριν&:ς ;αιρ&σ;όπ&)ς, σε ρεGανσισ9ι;<ς ν&&9ρ&π>ες, σε αν:παρ;9&)ς ελεγ;9ι;&:ς
@η?ανισ@&:ς ;αι απ&)σ>α αFι&λόγησης, ;αι ;)ρ>%ς σ9ην απ&@=;ρ)νση 9%ν ερε)νη9ι;Aν
&@=$%ν από 9ην (&ιν%ν>α. Αλλ=, ;αι &ι >$ιες &ι &@=$ες εργασ>ας $εν ε>ναι $ιασJαλισ@<νες
@<?ρι 9η λήFη 9&) πρ&γρ=@@α9&ς, αJ&: ;α9= 9η $ι=ρ;εια ενός <ργ&) α)9<ς @π&ρε> να
&ρ>D&ν9αι εF7=ν%Eεν, αν=λ&γα @ε 9ις όπ&ιες &ρ<Fεις α)EαιρεσιAν, @ισαλλ&$&F>ας ;αι
@ιD<ριας 9%ν ν<%ν επισ9η@&νι;= )πε)E:ν%ν. \ια παρ=$ειγ@α, EλιGό@ασ9ε, αγανα;9&:@ε
;αι ;α9αγγ<λλ&)@ε ό9αν ;&ν$:λια π&) πρ<πει να επεν$)E&:ν σε 9&πι;ό επ>πε$&, F&$ε:&ν9αι
για 9αF>$ια 9&) )πε)E:ν&) σ9& Lαρό;&, σ9ις [ΠΑ ;αι σ9η '&)η$>α. (αι, 9& @ε@π9ό ε>ναι
ό9ι &ι σ;&πι@ό9η9ες 9%ν 9αFι$ιAν ;α9ασ;ε)=D&ν9αι @ε σαEρ<ς αι9ι&λ&γ>ες. dλλ%σ9ε, %ς
σ)νήE%ς, η αρ@ό$ια "{νση 9&) ?ρη@α9&$&9ι;&: @<σ&) 9ης N.N, .απλ= εγ;ρ>νει, ?%ρ>ς να
εFε9=Dει σε G=E&ς 9ις α)Eα>ρε9ες @ε9α;ινήσεις. NF=λλ&), σ7α)9= 9α πρ&γρ=@@α9α
πρ&σ9ασ>ας ;αι $ια9ήρησης 9&) 9&πι;&: περιG=λλ&ν9&ς ;αι 9%ν ?αρα;9ηρισ9ι;Aν 9&),
π&λλ<ς J&ρ<ς γ>νε9αι ;αι ;=π&ια @νε>α για ΠεριGαλλ&ν9ι;ή N;πα>$ε)ση. \ια π&ια
ε;πα>$ε)ση ;αι π&ια περιGαλλ&ν9ι;ή @ιλ=@ε, ό9αν &ρ>D&ν9αι -*•-oiii2io- ή ε; @ε9=λλαFης
σ9& πρόγρα@@α επισ9η@&νι;= )πε:E)ν&ι, =9&@α π&) $εν $ιαE<9&)ν ε@πειρ>α σ9η $ιεFαγ%γή
ερε)νη9ι;Aν $ρασ9ηρι&9ή9%ν, π&) 9& γν%σ9ι;ό 9&)ς αν9ι;ε>@εν& $εν σ)ν=$ει @ε 9& <ργ&
9&) πρ&γρ=@@α9&ς, π&) <?&)ν ?αρα;9ηρισ9ε> %ς $ι&ρισ@<ν&ι ;α9όπιν ;&@@α9ι;ής εν9&λής,
αλλ= ;αι π&) <?&)ν ;ριEε> σ9η σ)νε>$ηση 9%ν σ)να$<λJ%ν 9&)ς 9&)λ=?ισ9&ν %ς
ανεπαρ;ε>ς, %ς @ε9ριό9η9ες, %ς σι9ε)@<να γι$&πρόGα9α.
Hσ9όσ&, η ;&ιν%ν>α <?ει ;&)ρασ9ε> να α;&:ει σ)ν<?εια για @ελ<9ες από 9&ν &π&ι&ν$ήπ&9ε
π&) $ηλAνει ερε)νη9ής, &ι;&λ&γισ9ής, &ι;&λόγ&ς, περιGαλλ&ν9ισ9ής, περιGαλλ&ν9&λόγ&ς
;αι @ελε9η9ής. (αι ;=π&) αν=@εσα η π&λ)παE&:σα ΠεριGαλλ&ν9ι;ή N;πα>$ε)ση, %ς
παν=;εια 67$ια π=σα νόσ& ;αι xxx Αλλ=, ;αι για να 9ην επι;αλεσ9ε>ς ;αι για να 9ην
εJαρ@όσεις 9ην ΠεριGαλλ&ν9ι;ή N;πα>$ε)ση ?ρει=D&ν9αι π&λλ<ς $εFιό9η9ες. gρει=D&ν9αι,
@ερ=;ι, $&)λει=, 9όλ@η ;αι ;αιν&:ριες ι$<ες, σ:νEεση σ9η $ιαJ&ρε9ι;ό9η9α, &λ&;ληρ%@<νη
παι$αγ%γι;ή πρό9αση, &ρ=@α9α ;αι σ)@@ε9&?ι;ό9η9α. (αι & \)παε9ός σ9ην (ρή9η ;αι η
(αρ<9α-;αρ<9α σ9η `=;)νE&, ;αι η Lεσ&γεια;ή ]A;ια σ9ην Αλόννησ&, ;αι η "α$ι= ;αι η
Lι;ρή Πρ<σπα, ;αι & KGρ&ς ;αι 9& ]&ινι;ό$ασ&ς σ9& Q=ι ;αι &ι ΑσGεσ9&:?&ι G=λ9&ι σ9ην
Αι9%λ&α;αρναν>α π<9)?αν ;αι %ς περιGαλλ&ν9ι;= πρ&γρ=@@α9α &)σ>ας ;αι %ς ;&ιν%νι;&-
περιGαλλ&ν9ι;<ς επεν$:σεις, για9> ενσ%@=9%σαν @ε επι$εFιό9η9α 9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες,
9&)ς γε%ργ&:ς, ;9ην&9ρόJ&)ς ;αι ψαρ=$ες, 9&)ς επαγγελ@α9>ες, 9&)ς ε;παι$ε)9ι;&:ς, 9&)ς
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
4c
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

@αEη9<ς ;αι ν<&)ς, 9&)ς ν9όπι&)ς. K9σι, ε>ναι επό@εν& &ι περιGαλλ&ν9ι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες
;αι πρα;9ι;<ς να FεE%ρι=D&)ν, ό9αν παρα@ερ>Dε9αι η πλει&νό9η9α 9%ν ν9όπι%ν, απ&)σι=Dει
η &ι;&λ&γι;ή ε)αισEη9&π&>ηση, ό9αν @ε9ριό9η9ες πρ&σπαE&:ν να $ιε)E:ν&)ν
περιGαλλ&ν9ι;= πρ&γρ=@@α9α, ενA η Gι%@α9ι;ή πρ&σ<γγιση απ&9ελε> πρόσ?η@α, ;αEAς
)π&λε>π&ν9αι ;αι & παι$αγ%γι;ός ρόλ&ς ;αι & ;&ιν%νι;ός σ9ό?&ς για ;αλ:9ερη π&ιό9η9α
D%ής ;αι $ια9ήρηση 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής ;ληρ&ν&@ι=ς.
ΑσJαλAς ;αι )π=ρ?&)ν ;αι Eα )π=ρ?&)ν ε)α>σEη9ες ;αι ε)παEε>ς περι&?<ς 8παρ=;9ιες
DAνες, &ρειν<ς περι&?<ς, περι&?<ς @ε $ιαGρ%@<να ;αι ασ9αEή ε$=Jη, &ι;ό9&π&ι π&)
απειλ&:ν9αι ;.=Y, περι&?<ς @ε πρ&Gλή@α9α σ9η $ια?ε>ριση 9%ν )$=9ιν%ν πόρ%ν 8ανεπ=ρ;εια
νερ&:, πλη@@)ρι;= Jαινό@ενα, )Jαλ@:ρ%ση 9&) )$ρ&Jόρ&) &ρ>D&ν9α ;.=.Y. fπ=ρ?&)ν
περι&?<ς @ε απαρ=@ιλλ& ;=λλ&ς, ό@%ς ;αι πρ&Gλή@α9α ρ:πανσης, αλλ= ;αι περι&?<ς @ε
ση@αν9ι;ό εν$η@ισ@ό J)9Aν ;αι DA%ν, όπ&) απειλε>9αι @ε αλλ&>%ση 9& περιG=λλ&ν @ιας
ε)ρ:9ερης περι&?ής. Hσ9όσ&, ?%ρ>ς 9η σ)@@ε9&?ι;ό9η9α, 9ις αναγ;α>ες σ)ν<ργιες, αλλ=
;)ρ>%ς 9ην ;&ιν%νι;ή σ)να>νεση ;αι απ&$&?ή, απ&9ελ&:ν 9α όπ&ια περιGαλλ&ν9ι;=
πρ&γρ=@@α9α 67&$&:ς σπα9=λης ?ρη@=9%ν ;αι $)σJή@ισης 9&) περιG=λλ&ν9&ς77.
"ρασ9ηριό9η9ες ;αEαρ= επισ9η@&νι;<ς ή ;αι επιJανεια;<ς, ή ;αι ε;ε>νες π&) )π&ν&@ε:&)ν
9ις περι&)σ>ες ;αι 9ην παραγ%γι;ή $)να@ι;ή @ιας περι&?ής ε>ναι α$:να9& να ενσ%@α9%E&:ν
σ9ις επι$ιAFεις 9&) Α ή Q πρ&γρ=@@α9&ς π&) σή@ερα ε>ναι ;αι α:ρι& Eα Fε?ασ9ε> ;αι Eα
?αEε>. Παρό@&ιες -?%ρ>ς ;&ιν%νι;ή $ι=σ9αση, ?%ρ>ς G=E&ς, ?%ρ>ς πν&ή ;αι ?%ρ>ς @<λλ&ν-
$ρασ9ηριό9η9ες ε>ναι απ&ρριπ9<ες-απ&Gλη9<ες από 9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες. (αι @<σα σε όλα
&@ιλ&:ν ;αι ενσ%@α9Aν&)ν 9ην ΠεριGαλλ&ν9ι;ή N;πα>$ε)ση πρ&σπαEAν9ας να α9εν>σ&)ν
ε)E<%ς 9ην ;&ιν%ν>α, 9&)ς J&ρε>ς 9ης ;αι ;)ρ>%ς 9α παι$ι=. hiWα πιο μεγάλα ^έματα) στα
πιο α_Vα βλέμματα; Wι με κοιτάςg Wι με ρUτάςg Ποιες αλS_ειες να μά_εις jητάςg hi @ας
FαναJ<ρνει σ9ην πραγ@α9ι;ό9η9α γν%σ9ός 9ραγ&)$&π&ιός.
33333333
Στην Tρο¿ιó των Hρωταγωνιστeν
Anό καιροú σε καιρό, αρcσκονται στους κρατοúντες να δια¿cουν σε όλα τα εnίnεδα της
κοινωνίας αnειλcς και çόþους, ενe κατó κανόνα εµnεριc¿ουν λcçεις όnως κρίση,
καταστροçή, υnοµονή, 0υσίες για ..το καλúτερο αúριο, nρος το τcλος. Hóντως οι
τοnικcς κοινωνίες και υnοµcνουν και αν0ίστανται και καταλαþαίνουν, αλλó και
µεγαλουργοúν, nαρότι αnουσιó¸ει ο κεντρικός µο¿λός της εçcλιçης και της
αναγcννησης για καλúτερες nροοnτικcς.
Π=ν9&9ε, &ι &π&ι&ι$ήπ&9ε ;ρα9&:ν9ες απαι9&:σαν από 9& λαό )π&@&ν<ς, σ)ναιν<σεις,
E)σ>ες, ενA 9ελε)9α>α @ας πρ&<;)ψε @ε97επιJ=σε%ς ;αι 9& 67επι?ειρε>ν77 για 9ην
επι?ειρη@α9ι;ή AEηση όλ%ν 9%ν ε;J=νσε%ν 9ης D%ής @ας, πρ&9ρ<π&ν9=ς @ας ό9ι α)9ό
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
CO
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

@ε9αF: 9%ν =λλ%ν, απ&9ελε> 9η @όνη $ι<F&$& από 9η ση@ερινή ;ρ>ση. N9σι, @ε
;α9αιγισ9ι;<ς πρ&9ρ&π<ς επιDη9&:ν @ε απλ= λόγια., να γ>ν&)ν επι?ειρήσεις ;αι &ι
ν&&9ρ&π>ες @ας ;αι & 9ρόπ&ς 9ης D%ής @ας ;αι 9& περιG=λλ&ν ;αι η παι$ε>α, ;αιx.;αιxx
L=λισ9α, %ς ελ;)σ9ι;ό σ9&ι?ε>& για αν=π9)Fη παρό@&ι%ν πρ%9&G&)λιAν @ας πρ&G=λλε9αι,
ό9ι E=?&)@ε 9ην )π&σ9ήριFη 9&)ς σε 67)λι;= @<σα, 9ε?ν&γν%σ>α ;αι )πηρεσ>ες77. "ηλα$ή,
επι?ειρε>9αι να @ας επιGληEε> -π=σης E)σ>ας- 9& γν%σ9ό 67‚r,V2hiVg778επ> 9& ελληνι;ό9ερ&
$ι;αι&?ρησ>αY, α;ό@η xx;αι σ9&ν α<ρα π&) Eα αναπν<&)@ε.
Lερι;= από 9α επι?ειρή@α9= 9&)ς @π&ρε> να Jα>ν&ν9αι ή ;αι ν=ναι ?ρήσι@α. Π&ι&ς ό@%ς
@π&ρε> να @ας $ιασJαλ>σει ό9ι α)9= ή ε;ε>να @π&ρ&:ν να εJαρ@&σ9&:ν σ9η ν&&9ρ&π>α, 9&ν
9ρόπ& 9ης D%ής @ας, σ9& @<λλ&ν @ας για περισσό9ερ& 67?ρ%@α9ισ9ό ;αι ανEρAπιν&77
@<λλ&ν. N>ναι επ>σης ση@αν9ι;ό να @ας π&:νε, @ε π&ι& 9ρόπ& ;αι @ε π&ιες αλλ&9ριAσεις
;αι E)σ>ες η 67@η?ανή 9ης ;&ιν%ν>ας77 @π&ρε> να πρ&?%ρήσει σε ;αιν&:ργιες ;α9α;9ήσεις,
ό9αν η π&λι9ε>α ;αι &ι J&ρε>ς 9ης $εν <?&)ν ασ?&ληEε> για να επιλ:σ&)ν σ9&ι?ειA$η
Dη9ή@α9α π&) σ?ε9>D&ν9αι @ε 9ην ανEρ%πι=, 9ην αν<?εια, 9& περιG=λλ&ν. (αι E<λ&)ν να
9&)ς πισ9<ψ&)@ε v
Lια π&) D&:@ε σε επ&?ή ;)ρ>%ς 67&ι;&ν&@ι;ή77, όπ&) 9α π=ν9α απ&9ι@Aν9αι σε ;εJ=λαια,
επεν$:σεις, ισ&λ&γισ@&:ς ;αι απ&$όσεις Eα @π&ρ&:σε ;αι >σ%ς α)9ό επι$ιA;&)ν να γ>ν&)ν
@εγ=λες επι?ειρήσεις –9& @ι;ρό @αγαD> π&) ή9αν ;αι ό@&ρJ& ;αι πι& Jιλι;ό <J)γε- ;αι 9&
περιG=λλ&ν, ;αι η π&λι9ισ9ι;ή παρα;α9αEή;η, αλλ= ;αι η παι$ε>α, αν ;αι ε>ναι Jα>νε9αι
παρ=9&λ@&, ?%ρ>ς να ε>ναι απ>Eαν&. dλλ%σ9ε, ε>ναι 9ε9ρι@@<να ;αι για π&λλ&:ς Eε%ρ&:ν9αι
πλ<&ν =σ9&?α 9& ό9ι Dήσα@ε ;αι εFα;&λ&)E&:@ε να D&:@ε – ε)9)?Aς &ρισ@<ν&ι!
- σε σ9α)ρ&$ρό@ι ηπε>ρ%ν, παρό9ι γ;ρε@>D&ν9αι σ:ν&ρα ;αι σ)νει$ήσεις,
- σε @&να$ι;ό γε%γραJι;ό ?Aρ&, παρό9ι σή@ερα @ας πλασ=ρε9αι & ενια>&ς ?Aρ&ς,
- σε π&λ)π&>;ιλ& περιG=λλ&ν, παρό9ι ;αEη@εριν= παρα-Gι=Dε9αι ;αι ;α9α-πα9ι<9αι,
- σε α;ό@η ανEρAπινες ;&ιν%ν>ες, παρό9ι @ε $ι=J&ρες πρ&J=σεις GιAν&)@ε πι&
ρα9σισ9ι;<ς ;αι πι& απ=νEρ%πες σ)νEή;ες,
- σε =JEαρ9ες π&λι9ισ9ι;<ς αF>ες, παρό9ι ερη@Aν&ν9αι 9α απ&@ειν=ρια 9&)ς.
(αι ασJαλAς π&λλ&> $ια9ε>ν&ν9αι ό9ι αρ;ε9= Dη9ή@α9α π=νε σ9ραG=, ενA Eα πρ<πει να
ανασ9ραJε> 9& ;λ>@α, &ι αρνη9ι;<ς E<σεις, η )π&G=E@ιση 9%ν Eεσ@Aν, η αναFι&;ρα9>α, &
=;ρα9&ς ;&@@α9ισ@ός, η σε όλα αν9ιπ&λι9ε)9ι;ή πρα;9ι;ή, & ;α;ός @ας $α>@&νας. Lε
πρόσ?η@α 9& 67επι?ειρε>ν77 επι?ειρε>9αι 9& α;α9όρE%9& ;αι 9&:9& για9> @ας $ηλAνε9αι
ε)EαρσAς αFι&π&>ηση ;εJαλα>%ν, ;αλ:9ερες απ&$όσεις, παρό9ι &ι σ9ό?&ι 9&)ς παρα@<ν&)ν
E&λ&> ;αι &ι πρ&&π9ι;<ς 9&)ς G)E>D&ν9αι @<σα σ9ην ;α9α?νι= 9%ν &π&ι%ν$ήπ&9ε
)π&;λ&πAν. Π&) απε)E:ν&ν9αι ό@%ς &ι απ&$όσεις 9&)ς , σε π&ι&)ς ; Lε π&ια
αν9αλλ=γ@α9α, πρ&σJ&ρ<ς ;αι E)σ>ες ; I& σ>γ&)ρ& ε>ναι ό9ι απε)E:ν&ν9αι σε @ε@&ν%@<να
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
CP
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

=9&@α ;αι ό?ι σε σ)ν9ε9αγ@<νες ;&ιν%νι;<ς &@=$ες. ΑσJαλAς ;αι $εν επιDη9&:ν 9ην
επ>λ)ση 9%ν ;αEη@ερινAν πρ&Gλη@=9%ν, @ε σ9ό?&)ς ;αι πρ&&π9ι;<ς ;αλ:9ερες από 9ις
ση@εριν<ς. S<@ε ναι σ9ην αναG=π9ιση 9%ν @ό?E%ν, αγAν%ν, $ι;αι%@=9%ν, αλλ= )π=ρ?&)ν
;αι &ι )π&?ρεAσεις 9ης π&λι9ε>ας πρ&ς 9α @<λη 9ης. ΑσJαλAς ;αι πρ<πει να ε>@ασ9ε
;α9αρ?ήν Eε9ι;&> σε ;=9ι 9& ;αιν&:ργι& π&) Eα @ας παρα;ινήσει να Gγ&:@ε από 9ις @>Dερες
;α9ασ9=σεις. Αλλ=, ε:λ&γα $ιερ%9ό@ασ9ε αν α)9ό 9& ;=9ι =λλ& επιDη9ε> ;αι E<λει από @ας!
-;α9=Eεση D%ής ;αι γενναιό$%ρες ;&ιν%νι;<ς επεν$:σεις ;
-πρ&σJ&ρ= E)σιAν α;ό@η ;αι για 9α σ)σ9α9ι;= 9ης $ιαπαι$αγAγησης @ας ;
N@ε>ς, %ς απλ&> π&λ>9ες Dη9=@ε ;α9= πρA9& $ιασJ=λιση 9ης α)ριανής D%ής @ας, αλλ= ;αι
απ&Jασισ9ι;ό9η9α $ρ=σε%ν, @α;ρό?ρ&ν& σ?ε$ιασ@ό ;αι σ9ρα9ηγι;ή. I>π&9α σ9η D%ή ;αι
σ9η J:ση $εν @<νει =;α@π9&, αν<ρασ9& ;αι =JEαρ9&. Iα π=ν9α ελ>σσ&ν9αι, εFελ>σσ&ν9αι,
γ&νι@&π&ι&:ν9αι ;αι πρ&σαρ@όD&ν9αι. R9αν 9& σή@ερα $εν αJ&ρ= ;αι 9& α:ρι&, 9ό9ε $εν
)π=ρ?ει όρα@α για 9& α:ρι&, ενA αρ;&:@ασ9ε, <σ9% σ9& λ>γ& J%ς 67για 9η J%9&σ:νEεση77
π&) λ<@ε 9%ν ?όρ9%ν, 9%ν J);ιAν ;αι 9%ν Gλ>9%ν.
I& Dη9&:@εν& $εν ε>ναι π%ς @π&ρ&:ν να 67@ε9α@&ρJ%E&:ν77 &ι ση@εριν<ς ;&ιν%ν>ες σαν 9α
<ν9&@α –η @ε9α@όρJ%ση ενός εν9ό@&) α;&λ&)Eε> 9α σ9=$ια σ;&)λ>;ι, ;&);&:λι, πε9αλ&:$α
;αι π=λι σ;&)λ>;ι ;.&.;- , αλλ= να )π=ρFει 9& j7ρήγ@α77 από 9α σ9ερεό9)πα ;αι 9ις
απ&@ι@ήσεις. \ια παρ=$ειγ@α, @ια 679&πι;ή επι?ε>ρηση77 για να ?ρησι@&π&ιήσ&)@ε
$ια?ειρισ9ι;&:ς ;αι &ι;&ν&@ι;&:ς όρ&)ς ;αι για να @ε9εFελι?Eε> ;αι να <?ει GιAσι@ες
πρ&&π9ι;<ς απαι9ε>9αι όπ%ς, αναGαE@>σει 9& ρόλ& 9ης ;αι 9&)ς σ9ό?&)ς 9ης, αναπ9:Fει
σ9ρα9ηγι;<ς π&) να πρ&σαρ@όD&ν9αι ;α9= 9η ρ&ή 9&) ?ρόν&), $ιαGλ<πει πρ&&π9ι;<ς π&) Eα
@π&ρ&:σαν να πρ&σαρ@&σ9&:ν σε 679ρ&?ι<ς77 αναDη9Aν9ας σ)ν$ρ&@ή σ9& 9&πι;ό
ανEρAπιν& $)να@ι;ό, σ9& 9&πι;ό περιG=λλ&ν ;αι 9η J:ση, σ9& $)να@ι;ό παραγ%γι;ό
σ:σ9η@α @ε 9ις αναγ;α>ες ανα$ιαρEρAσεις ;αι &)σιασ9ι;= σ9& ;=9ι 9& $ιαJ&ρε9ι;ό π&) $εν
$ιαE<9&)ν &ι =λλ&ι, Aσ9ε να γ>ν&)@ε 67αν9αγ%νισ9ι;ό9ερ&ι77 .
I<λ&ς, για να Fανα@π&:@ε σε πρ%9αγ%νισ9ι;ή 9ρ&?ι= <?&)@ε )π&?ρ<%ση –α$ιαJ&ρAν9ας
σ9α ψε)9&-$ιλλή@α9α π&) @ας πλασ=ρ&ν9αι- να απαι9&:@ε ;αE&λι;= ;αι απ&Jασισ9ι;=,
περισσό9ερη ανEρ%πι=, εργασ>α για όλ&)ς, &)σιασ9ι;ή παι$ε>α, ;αEαρό9ερ& περιG=λλ&ν,
)γιεινή $ια9ρ&Jή, $ιασJαλισ@<ν& πρ&ς 9& ;αλ:9ερ& α:ρι&. Πόσ&ι ό@%ς ε>ναι &ι ι;αν&> να
σ)@π&ρε)9&:ν -E<λει 9όλ@η, απ&Jασισ9ι;ό9η9α ;αι παρρησ>α- ;αι να αναπ9:F&)ν 9<9&ιες
πρ%9&G&)λ>ες σε 9&πι;ό επ>πε$& ; (αι πλησι=D&)ν &ι ε;λ&γ<ς για 9ην I&πι;ή
Α)9&$ι&>;ηση.
33333333333
Hληµµúρες & Aντιnληµµυρική Hροστασία: Δρóση Teρα
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
C2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

X0ες nνίγηκε ο N. Θεσσαλονίκης, ο Bόλος και η Eúþοια, nρο¿0cς ο Tþρος και η
Xαλκιδική, ενe διó¿υτος είναι ο κίνδυνος των nληµµυρeν σε ολόκληρη την Eλλóδα.
5ι πλη@@:ρες ή9αν αν<;αEεν από 9η J:ση 9&)ς <να 9@ή@α 9%ν J)σι;Aν Jαιν&@<ν%ν, αλλ=
@ε9α9ρ=πη;αν σε ])σι;<ς (α9ασ9ρ&J<ς, ό9αν & ανEρAπιν&ς παρ=γ&ν9ας @ε 9ις ;α9ασ;ε)<ς
;αι 9ις παρε@G=σεις 9&) ε@Jαν>σ9η;ε αν=@εσα σ9ις J)σι;<ς $ιό$&)ς ;αι σ9ις απ&ρρ&<ς @ιας
FαJνι;ής ;αι $)να9ής Gρ&?ής ;αι σ9α &ρ@η9ι;= νερ= 9%ν π&9α@Aν ;αι ?ει@=ρρ%ν,
ε@π&$>D&ν9ας ή ;αι 9ρ&π&π&ιAν9ας 9η J)σι;ή ρ&ή 9&)ς. Lεγ=λες &ι ε)E:νες ;αι &ι
)π&?ρεAσεις όλ%ν για $ρ=ση 9Aρα. 5ι πλη@@:ρες )πήρ?αν από π=ν9α ;αι Eα
εFα;&λ&)Eήσ&)ν να )π=ρ?&)ν για9> ε>ναι J)σι;= Jαινό@ενα. '9ην πλει&νό9η9= 9&)ς ε>ναι
@<ρ&ς 9%ν ;λι@α9&λ&γι;Aν σ)νEη;Aν π&) επηρε=D&ν9αι από 9η γε%λ&γ>α ;αι
γε%@&ρJ&λ&γ>α @ιας περι&?ής, 9& αν=γλ)Jό ;αι 9ην )$ρ&λ&γ>α 9ης, 9ην )$ρ&περα9ό9η9α
9&) ε$=J&)ς ;αι 9ις σ)νEή;ες Gλ=σ9ησής 9&), αλλ= ;αι 9ις ;=Eε ε>$&)ς ;α9ασ;ε)<ς. 5ι
πλη@@:ρες %ς J)σι;<ς ;α9ασ9ρ&J<ς απειλ&:ν 9η D%ή, 9ην )γε>α 9&) ανEρAπ&), 9ις
)π&$&@<ς 9&) ;αι 9& περιG=λλ&ν. ')νήE%ς, 9α πλη@@)ρι;= Jαινό@ενα $ια;ρ>ν&ν9αι σε
πλη@@:ρες π&9α@Aν ;αι ?ει@@=ρ%ν, ασ9ι;Aν ;αι περιασ9ι;Aν περι&?Aν, σε πλη@@:ρες
σ9ιγ@ια>ες, σε πλη@@:ρες π&) &Jε>λ&ν9αι σ9& απ&?ε9ε)9ι;ό σ:σ9η@α, σε πλη@@:ρες
γε%ργι;Aν ε;9=σε%ν ;αι παρ=;9ι%ν περι&?Aν. .
5ι ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες ;αι ει$ι;ό9ερα &ι παρε@G=σεις 9&) ανEρAπ&) π=ν% σ9ις
J)σι;<ς $ιεργασ>ες, <?&)ν @ε9αG=λλει πλήρ%ς 9ις σ)νEή;ες απ&ρρ&ής 9%ν νερAν 9ης
Gρ&?ής, αλλ= ;αι 9ις &$&:ς π&) α)9ό 67<@αEε 67 να ;ινε>9αι ε$A ;αι ε;α9&@@:ρια ?ρόνια
π=ν% σ9ην επιJ=νεια 9ης γης ;αι από ε;ε> @<σα σ9& <$αJ&ς ;αι σ9&ν παρ=;9ι& ?Aρ&. Hς
;:ριες αι9>ες 9%ν πλη@@)ρι;Aν Jαιν&@<ν%ν Eε%ρ&:ν9αι η ασ9ι;&π&>ηση, &ι γε%ργι;<ς
πρα;9ι;<ς ;αι η απ&$=σ%ση.
Iα 9ελε)9α>α ?ρόνια @ε 9ις αλλεπ=λληλες π)ρ;αγι<ς ;αι 9ις ανα@ενό@ενες ;λι@α9ι;<ς
@ε9αG&λ<ς & ;>ν$)ν&ς πλη@@)ρι;Aν Jαιν&@<ν%ν @ε 9α σ)νεπα;όλ&)E= 9&)ς, $η@ι&)ργ&:ν
πρόσEε9ες απειλ<ς για 9ην ;&ιν%ν>α ;αι 9& περιG=λλ&ν. Π&9α@&>, ?ε>@αρρ&ι ;αι ρ<@α9α, σ9η
J)σι;ή 9&)ς ;α9=σ9αση, ?%ρ>ς 9ις ανEρ%π&γενε>ς παρε@G=σεις ;αι =λλα α>9ια, απ&9ελ&:ν
&)σιA$η σ)σ9α9ι;= 9&) )$ρ&γραJι;&: $ι;9:&) ;=Eε περι&?ής. "ηλα$ή, σ)λλ<γ&)ν ;αι
$ι&?ε9ε:&)ν 9α νερ= 9ης Gρ&?ής ;αι 9&) ?ι&νι&: από 9α ψηλA@α9α @<?ρι ;αι 9&ν παρ=;9ι&
?Aρ&, πρ&σ9α9ε:&)ν 9ην ε)ρ:9ερη περι&?ή από 9ις πλη@@:ρες, αναπ9:σσ&)ν ι$ιό9)π&)ς
&ι;&9όπ&)ς σ9ην περι&?ή, $η@ι&)ργ&:ν D%ν&ει$ή π=ρ;α ;αι ;αEαρ>D&)ν 9&ν α9@&σJαιρι;ό
α<ρα από α<ρι&)ς ρ:π&)ς ό9αν $ι<ρ?&ν9αι @<σα από 9ις πόλεις, ρ)E@>D&)ν 9& @ι;ρ&;λ>@α
9ης περι&?ής, ε@πλ&)9>D&)ν 9α )πόγεια νερ=, αλλ= ;αι $ια9ηρ&:ν 9η σ)ν<?εια 9ης
ισ9&ρι;ής ;αι περιGαλλ&ν9ι;ής @νή@ης 9ης περι&?ής.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
C4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Iα 9ελε)9α>α ?ρόνια, @ε9= 9ις ;α9ασ9ρ&Jι;<ς πλη@@:ρες σ9ην N)ρAπη ;αι σ9η ?Aρα @ας,
9& εν$ιαJ<ρ&ν πλ<&ν εσ9ι=Dε9αι σ9&)ς πλη@@)ρι;&:ς ;ιν$:ν&)ς. (αι σε 9<9&ι&)ς ;ιν$:ν&)ς
ε>ναι ε)=λ%9η η ?Aρα @ας, εFαι9>ας 9ης @εγ=λης ;λ>σης 9%ν περισσ&9<ρ%ν περι&?Aν, 9%ν
σ)?νAν π)ρ;αγιAν, 9ης απ&γ:@ν%σης 9&) ε$=J&)ς από 9η Gλ=σ9ηση. Από 9ην =λλη πλε)ρ=
&ι ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες ;αι παρε@G=σεις α)F=ν&)ν 9ις πιEανό9η9ες ;αι επι$εινAν&)ν
9ις σ)ν<πειες 9%ν πλη@@)ρAν. Nπιση@α>νε9αι από 9&)ς ει$ι;&:ς ό9ι &ι ;λι@α9ι;<ς αλλαγ<ς
;αι η σ)?νό9η9α 9%ν πλη@@)ρAν εν$<?ε9αι να α)FηE&:ν. NF=λλ&), η απ&)σ>α ελ<γ?&) ;αι
$ια?ε>ρισης σ9α π&9=@ια σε σ)ν$)ασ@ό @ε 9ις ;=Eε ε>$&)ς ;α9ασ;ε)<ς @<σα, $>πλα ;αι
;αEόλ& 9& @ή;&ς 9%ν π&9α@Aν ;αι ?ει@@=ρ%ν $η@ι&)ργ&:ν παρ=γ&ν9ες π&) περι;λε>&)ν
πλη@@)ρι;&:ς ;ιν$:ν&)ς ;αι απειλ<ς σε D%<ς, σε περι&)σ>ες ;αι σ9& περιG=λλ&ν.
Aντιnληµµυρικός Κeδικας
 Π&9=@ια ;αι ?ε>@αρρ&ι αν9ι@ε9%π>D&ν9αι σ)ν&λι;= σ9ην )$ρ&λ&γι;ή 9&)ς λε;=νη ;αι
ό?ι απ&σπασ@α9ι;= ;αι ε);αιρια;=, αν= ?%ριό ;αι πόλη.
 Nνη@ερAν&ν9αι 9α;9ι;= &ι 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες για 9ις DAνες π&) <?&)ν ;αE&ρισ9ε> %ς
επι;>ν$)νες $>πλα σ9α π&9=@ια ;αι σ9&)ς ?ε>@αρρ&)ς. ;αι ενη@ερAν&)@ε σ?ε9ι;= 9ις.
 5ι ;=9&ι;&ι π&) $ρασ9ηρι&π&ι&:ν9αι σ9ις DAνες )ψηλ&: ;αι @<9ρι&) ;ιν$:ν&)
πλη@@)ρAν, ενη@ερAν&ν9αι 9α;9ι;= για 9α σ?<$ια εν$ε?&@<νης ε;;<ν%σης 9ης περι&?ής ;αι
σ%σ9ι;Aν $ρ=σε%ν.
 `Aνες )ψηλ&: ;ιν$:ν&) πλη@@)ρAν &Jε>λ&)ν 9&)λ=?ισ9&ν να $ια9ηρ&:ν ?α@ηλό
σ)ν9ελεσ9ή $ό@ησης, π&λ: @ι;ρή $η@&γραJι;ή π);νό9η9α, περι&)σια;= σ9&ι?ε>α ;αι
επι?ειρη@α9ι;ό9η9α, αλλ= ;αι <ργα ήπιας παρ<@Gασης π&) ε>ναι ι;αν= να πρ&σ9α9ε:&)ν 9ις
γε%ργι;<ς ε;9=σεις.
 ')νε?Aς να επιση@α>νε9αι & ;&ινό?ρησ9&ς ?αρα;9ήρας π&9α@Aν ;αι ?ει@=ρρ%ν, να
αναγν%ρ>Dε9αι & π&λλαπλός ρόλ&ς 9&)ς, αλλ= ;αι να ανα$ει;ν:&ν9αι %ς α)9όν&@&ι J)σι;&>
σ?η@α9ισ@&>.
 "ια9ηρ&:@ε @ε ;=Eε 9ρόπ& 9&)ς J)σι;&:ς ;αι @όν& σ?η@α9ισ@&:ς σ9ις ;&>9ες 9&)ς, ενA
9α &π&ια$ήπ&9ε 9ε?νι;= <ργα 8 )περ?ειλισ9<ς, αναGαE@&> ;.=Y να ε>ναι ?α@ηλ&: :ψ&)ς ;αι
π<9ρινα, 9&)λ=?ισ9&ν σ9ην εF%9ερι;ή όψη.
 Rπ&) εν9&π>D&ν9αι $ιαGρAσεις να επισ;ε)=D&ν9αι α@<σ%ς @ε 9ις αναγ;α>ες ήπιες
παρε@G=σεις.
 Απ&@α;ρ:ν&@αι σ;&)π>$ια, ;&ρ@&:ς $<ν$ρ%ν ;αι 9α &γ;A$η αν9ι;ε>@ενα από π&9=@ια
;αι ?ε>@αρρ&)ς.
 "ια9ηρ&:@ε, πρ&σ9α9ε:&)@ε, ελ<γ?&)@ε ;αι απ&;αEισ9&:@ε 9η J)σι;ή Gλ=σ9ηση σ9α
γ:ρ% G&)ν=, σ9&)ς λόJ&)ς ;αι $>πλα σ9& π&9=@ι, σ9& ?ε>@αρρ& ;αι σ9& ρ<@α .
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
CC
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

 NFασJαλ>D&)@ε 9ην ε:;&λη πρόσGαση σε π&9=@ια ;αι ?ε>@αρρ&)ς, ενA ελ<γ?&)@ε
9α;9ι;= 9ις J)σι;<ς $ιασ9=σεις 9&)ς, 9α πρανή ;αι 9ις ;&>9ες 9&)ς, αλλ= ;αι 9ην
παραπ&9=@ια DAνη πρ&σ9ασ>ας 9&).
 5ι ?αλι;&λήψεις ;αι &ι α@@&λήψεις από π&9=@ια ;αι ?ε>@αρρ&)ς π=ν9&9ε α;&λ&)E&:ν
&ρισ@<ν&)ς ;ανόνες, όρ&)ς, πρ&lπ&E<σεις ;αι αν9ισ9αE@ισ9ι;= &J<λη πρ&ς 9& περιG=λλ&ν.
 'ε ασ9ι;<ς περι&?<ς η 9α;9ι;ή σ)ν9ήρηση 9&) $ι;9:&) 9%ν ό@Gρι%ν ε>ναι επιGεGλη@<νη.
 5ι DAνες πρ&σ9ασ>ας ε;α9<ρ%Eεν σ9ην παραπ&9=@ιας DAνης επιG=λλε9αι να
$ια9ηρ&:ν9αι ;αι να πρ&σ9α9ε:&ν9αι.
 "η@ι&)ργ&:@ε I&πι;ό ">;9)& Παρα9ηρη9Aν ΠεριG=λλ&ν9&ς &ι &π&>&ι ενη@ερAν&)ν
<γ;αιρα 9& σ)ν9&νισ9ι;ό J&ρ<α πρόληψης 9%ν πλη@@)ρAν.
Tο λιγότερο nου αnαιτοúµε αnό την Hολιτεία, την Tοnική Aυτοδιοίκηση και τον
Tοnικό Συντονιστικό dορcα αντιnληµµυρικής nροστασίας, είναι η cγκαιρη
αnοκατóσταση των çυσικeν λειτουργιeν κó0ε nοταµοú και ¿ειµóρρου της nεριο¿ής
µας, αλλó και η συνε¿ή ενηµcρωση της τοnικής κοινωνίας για τους κινδúνους nου
nερικλείουν οι αλόγιστες εnεµþóσεις και nαρεµþóσεις µας στο nεριþóλλον. Κα0αρίστε
nοτóµια και ¿είµαρρους τeρα. Μετó ελcγçτε τη þιωσιµότητα των cργων µε
nεριþαλλοντικοúς όρους και οικολογική ευ0úνη όλων.
________
H Aνακúκλωση για τη Bιeσιµη Aνónτυçη
Oτι nετóµε δεν είναι και σκουnίδι !
Κα0eς ανοίγουν τα σ¿ολεία, µε τα µúρια όσα nροþλήµατα nου µαστί¸ουν τα nαιδιó,
τους εκnαιδευτικοúς και τους γονείς, ας εnιδείçουµε ως nροηγµcνη κοινωνία τα
δείγµατα της κοινωνικής και nεριþαλλοντικής µας ευ0úνης αncναντι στο nεριþóλλον
συµþóλλοντας και στο σ¿ολείο, στη σωστή δια¿είριση των σκουnιδιeν και στις
σ¿ετικcς nρωτοþουλίες ανακúκλωσης, µcσω της nεριþαλλοντική αγωγής και δρóσης.
H δια¿είριση και η ανακúκλωση των σκουnιδιeν είναι σήµερα το ¸ητοúµενο και τοúτο
γιατί nεριορί¸εται ο όγκος των σκουnιδιeν, αçιοnοιοúνται τα µετα¿ειρισµcνα υλικó,
ελcγ¿εται ασçαλcστερα η nαρουσία τοçικeν αnορριµµóτων στο nεριþóλλον και
εçασçαλί¸ονται νcες 0cσεις εργασίες και nροοnτικcς για δηµιουργία εnι¿ειρήσεων.
[ ανα;:;λ%ση απ&9ελε> @ε9αF: 9%ν =λλ%ν ;αι πρ=Fη ε)E:νης για όλ&)ς Aσ9ε να @=E&)@ε
;αι να σ9ηρ>D&)@ε $ρ=σεις ;αι πρα;9ι;<ς &ι &π&>ες εJαρ@όD&ν9αι σε =λλες ?Aρες ;αι πόλεις
πρ&σ9α9ε:&ν9ας 9& περιG=λλ&ν ;αι Gελ9ιAν&ν9ας 9ην π&ιό9η9α D%ής. 'ή@ερα &ι
;α9αναλ%9ι;<ς ;&ιν%ν>ες παρ=γ&)ν σε η@ερήσια G=ση 9ερ=σ9ιες π&σό9η9ες από σ;&)π>$ια
@ε απ&9<λεσ@α να $η@ι&)ργ&:ν9αι πρ&Gλή@α9α εFαι9>ας 9&) όγ;&) 9&)ς ;αι σ9ην
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
CM
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

απ&;&@ι$ή 9&)ς ;αι σ9ην εναπόEεση ;αι $ια?ε>ρισή 9&)ς. (αEη@εριν= γινό@ασ9ε @=ρ9)ρες
@ε γε@=9&)ς 9&)ς ;=$&)ς 9%ν σ;&)πι$ιAν. 5Jε>λ&)@ε %ς ενεργ&> π&λ>9ες να απαι9ήσ&)@ε
από 9ην I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση 9&)ς ει$ι;&:ς ;=$&)ς για 9ην ανα;:;λ%ση. 5ι σ)νήEει<ς @ας
Eα πρ<πει να αλλ=F&)ν ;αι να @=E&)@ε ό9ι α)9= 9α >$ια 9α 67=?ρησ9α77 όπ%ς ;α;Aς 9α
?αρα;9ηρ>D&)@ε αν9ι;ε>@ενα, $ηλα$ή σ)σ;ε)ασ>ες ?=ρ9ινες ;αι πλασ9ι;<ς, περι&$ι;= ;αι
εJη@ερ>$ες, αλ&)@ιν<νια ;&)9ι= από αναψ);9ι;= ;αι ;&νσ<ρGες, γ)=λινα @π&);=λια,
)J=σ@α9α, F:λινα αν9ι;ε>@ενα, Fερ= J:λλα ;αι ;λαρι=, απ&J=για ;αι $ι=J&ρα =λλα )λι;=,
περι<?&)ν πρA9ες :λες &ι &π&>ες @π&ρ&:ν να επανα;9ηE&:ν ;αι να ?ρησι@&π&ιηE&:ν ;αι
π=λι σ9ην παραγ%γή ?ρήσι@%ν )λι;Aν. Nπ>σης, η $ια?ε>ριση ;αι ανα;:;λ%ση 9%ν
σ;&)πι$ιAν απ&Gλ<πει σ9η @ε>%ση 9ης παρ&)σ>ας 9&Fι;Aν &)σιAν σ9& περιG=λλ&ν. K9σι,
&ι @πα9αρ>ες απ&σ:ρ&ν9αι ;)ρ>%ς %ς Jιλ&περιGαλλ&ν9ι;ή $ρασ9ηριό9η9α $ιό9ι αν
;α9αλήF&)ν σ9ις ?%@α9ερ<ς ρ)πα>ν&)ν ;αι 9& <$αJ&ς ;αι 9& νερό @ε 9α 9&Fι;= σ)σ9α9ι;=
π&) περι<?&)ν, ενA ανα;);λ&:@ενα 9α σ)σ9α9ι;= 9&)ς απ&9ελ&:ν 9ην ;:ρια πηγή ;α$@>&)
;αι =λλ%ν @ε9=λλ%ν π&) ε>ναι 9&Fι;= ;αι επι;>ν$)να. 5ι ηλε;9ρ&νι;<ς ;αι ηλε;9ρι;<ς
67=?ρησ9ες77 σ)σ;ε)<ς, περι<?&)ν επι;>ν$)να )λι;= ;αι &)σ>ες, &ι &π&>ες αν ;α9αλήF&)ν
σ9ις ?%@α9ερ<ς $η@ι&)ργ&:ν σ&Gαρ= πρ&Gλή@α9α ρ:πανσης σ9& περιG=λλ&ν. [
εναλλα;9ι;ή $ια?ε>ριση α)9Aν 9%ν απ&ρρι@@=9%ν απ&9ελε> $<σ@ε)ση 9%ν ?%ρAν 9ης N.N.
@<?ρι 9& 9<λ&ς 9&) 2OO^ ;αι <?ει σ9ό?& να επανα?ρησι@&π&>ηση 9%ν ;α9ασ;ε)ασ9ι;Aν
)λι;Aν 9&)ς ;αι 9ην ανα;:;λ%ση 9%ν σ)σ9α9ι;Aν ;αι &)σιAν 9&)ς σε π&σ&σ9ό _Mb 9&)
@<σ&) G=ρ&)ς ;=Eε σ)σ;ε)ής. Nπ>σης, 9α πλασ9ι;= ε>ναι παρ=γ%γα 9ης πε9ρ&?η@ι;ής
Gι&@η?αν>ας, $εν ανα;);λAν&ν9αι όλα ε:;&λα ;αι η &π&ια$ήπ&9ε $ι=Eεσή 9&)ς σ9&
περιG=λλ&ν, ;&σ9>Dει π&λ:, ;αEό9ι &ι επιπ9Aσεις 9&)ς ε>ναι σ&Gαρ<ς <%ς επι;>ν$)νες.
\ενι;ό9ερα, 9α ?αρ9ι= ;αι 9α αλ&)@ινό;&)9α ανα;);λAν&ν9αι, 9& γ)αλ> ανα;);λAνε9αι ή
;αι επανα?ρησι@&π&ιε>9αι, από 9ις @πα9αρ>ες ανα;);λAν&ν9αι &ρισ@<να σ)σ9α9ι;= 9&)ς,
όπ%ς ;αι από 9ις ηλε;9ρι;<ς ;αι ηλε;9ρ&νι;<ς =?ρησ9ες σ)σ;ε)<ς από 9ις &π&>ες @π&ρ&:ν
να ?ρησι@&π&ιηE&:ν Fαν= &ρισ@<να )λι;= 9&)ς.
[ αFι&π&>ηση 9%ν )λι;Aν ;αι &)σιAν π&) περι<?&ν9αι σε ό9ι Eε%ρ&:@ε =?ρησ9& ;αι 9&
ρ>?ν&)@ε σ9&)ς ει$ι;&:ς ;=$&)ς για 9ην ανα;:;λ%ση ;αι ό?ι σ9& σ;&)πι$&9ενε;<, ση@α>νει
επανα?ρησι@&π&>ηση &ρισ@<ν%ν σ)σ9α9ι;Aν 9&)ς, $ηλα$ή ;α9ασ;ε)=D&ν9αι ;αι π=λι
αν9ι;ε>@ενα ;αEη@ερινής ?ρήσης, ?%ρ>ς να )περ-ε;@ε9αλλε)ό@ασ9ε 9ις πρA9ες :λες ;αι να
ρ)πα>ν&)@ε 9& περιG=λλ&ν @ε 9ις πρ%9&γενε>ς παραγ%γι;<ς $ια$ι;ασ>ες. N>ναι @ε =λλα
λόγια η ανα;:;λ%ση, η εναλλα;9ι;ή λ:ση σ9& σ:ν$ρ&@& παραγ%γή-;α9αν=λ%ση-
απόρριψη, η &π&>α ;)ριαρ?ε> σ9η ?ρήση 9%ν )λι;Aν 9ης ση@ερινής ;α9αναλ%9ι;ής
;&ιν%ν>ας.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
C^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Hσ9όσ&, η περιGαλλ&ν9ι;ή αγ%γή ;αι $ρ=ση για 9α απ&ρρ>@@α9α &Jε>λει να Fε;ινήσει από
9& σ?&λε>& ;αι να επε;9αEε> σ9& σπ>9ι, Aσ9ε 9α πρ&σ$&;A@ενα απ&9ελ<σ@α9α να ε>ναι 9α
;αλ:9ερα $)να9=. NF=λλ&), &ι πρ%9&G&)λ>ες σ9& σ?&λε>& @ε 9ην ανα;:;λ%ση ?ρήσι@%ν
)λι;Aν- ?αρ9>, ;&)9ι= 9%ν αναψ);9ι;Aν ;αι πλασ9ι;<ς σ)σ;ε)ασ>ες- Eα $η@ι&)ργήσει 9&
αν=λ&γ& περιGαλλ&ν9ι;ό ρε:@α ;αι πρ&ς 9& σπ>9ι, αλλ= ;αι σ)νει$η9&π&ιη@<ν&)ς
α)ριαν&:ς ενεργ&:ς π&λ>9ες. dλλ%σ9ε & ε;παι$ε)9ι;ός @ε 9ην ;α9=λληλη παι$αγ%γι;ή
πρ&σ<γγιση @π&ρε> να πρ&σ$Aσει πρ&σEε9ι;= απ&9ελ<σ@α9α ;αι σ9η $ια?ε>ριση ;αι σ9ην
ανα;:;λ%ση 9%ν απ&ρρι@@=9%ν. Nι$ι;ό9ερα, %ς πρ&ς 9& ?αρ9> &Jε>λ&)@ε όλ&ι να @=E&)@ε
ό9ι η παραγ%γή, αλλ= ;αι η )περ;α9αν=λ%ση 9&) $η@ι&)ργ&:ν ση@αν9ι;ό περιGαλλ&ν9ι;ό
;όσ9&ς, ;αEAς &ι ?αρ9&Gι&@η?αν>ες ;α9αναλAν&)ν @εγ=λες π&σό9η9ες εν<ργειας ;αι νερ&:,
ρ)πα>ν&)ν 9α νερ= ;αι )π&GαE@>D&)ν 9& J)σι;ό περιG=λλ&ν, ενA 9& ;όψι@& 9%ν $<ν$ρ%ν
για 9ην παραγ%γή 9&) ?αρ9&: ε;9&π>Dει ;αι σ)ρρι;νAνει 9α J)σι;= ή 9ε?νη9=
&ι;&σ)σ9ή@α9α 9%ν $ασAν ;αι $εν$ρ&σ9&ι?ιAν. K9σι, @ε απλ= λόγια, η ανα;:;λ%ση 9&)
?αρ9ι&: ε>ναι Jιλι;ή πρ&ς 9& περιG=λλ&ν $ια$ι;ασ>α, σ)@J<ρει από &ι;&ν&@ι;ή =π&ψη ;αι
@π&ρε> να $Aσει ?αρ9> ;αλής π&ιό9η9ας. NF&ι;&ν&@&:@ε ?αρ9> σ9& σ?&λε>& για9>!
gρησι@&π&ι&:@ε <να J:λλ& από ?αρ9> ;αι σ9ις $:& όψεις 9&), ]%9&9)π&:@ε 9α ;ε>@εν= @ας
;αι από 9ις $:& όψεις 9&) ?αρ9ι&:, Nπανα?ρησι@&π&ι&:@ε 9ις σ)σ;ε)ασ>ες ?αρ9&νιAν για
;α9ασ;ε)<ς ;αι παι?ν>$ια ;αι =λλα. (αι επ> 9&) πρα;9<&). [ σ)@@ε9&?ή όλ%ν σ9ην
ανα;:;λ%ση ;αι $ια?ε>ριση 9%ν απ&ρρι@@=9%ν ε>ναι 9& Dη9&:@εν&, αλλ= ;αι αναγ;α>α η
=@εση σ)νεργασ>α 9%ν σ?&λε>%ν @ε 9α 9&πι;= πρ&γρ=@@α9α ανα;:;λ%σης.
Anό cνα τόνο ανακυκλωµcνο ¿αρτί nου ¿ρησιµοnοιοúµε
 Eçοικονοµείται ενcργεια και νερό γúρω στο 40-50º
 Hροçενείται λιγότερη ατµοσçαιρική ρúnανση κατó 70-75º
 Hροçενείται λιγότερη ρúnανση στο νερό κατó 30-40º
 Διασe¸ονται 17-20 δcνδρα
 Μειeνεται σηµαντικó ο όγκος των σκουnιδιeν nου çτóνουν στις ¿ωµατερcς
Hς πρ&ς 9& αλ&)@>νι& π&) περι<?&)ν 9α ;&)9ι= 9%ν αναψ);9ι;Aν, @ας ενη@ερAν&)ν &ι
ει$ι;&> ό9ι για 9ην παραγ%γή αλ&)@ιν>&) απαι9&:ν9αι @εγ=λα π&σ= εν<ργειας, η
παραγ%γι;ή $ια$ι;ασ>α ε>ναι αρ;ε9= ρ)π&γόν&ς, ενA σ9&)ς &ρειν&:ς όγ;&)ς από όπ&)
Gγα>νει & G%F>9ης – πρA9η :λη για 9& αλ&)@>νι&- 9ερ=σ9ιες ε>ναι &ι Dη@ι<ς σ9ην αισEη9ι;ή,
σ9& 9&π>& ;αι σ9ην παν>$α ;αι ?λ%ρ>$α 9ης περι&?ής. Nπ&@<ν%ς, σ)@@ε9<?&)@ε ;αι σ9ην
ανα;:;λ%ση 9%ν ?ρησι@&π&ιη@<ν%ν ;&)9ιAν αλ&)@ιν>&), για9> @ειAνε9αι & όγ;&ς 9%ν
σ;&)πι$ιAν π&) παρ=γ&)@ε ;αι εF&ι;&ν&@&:ν9αι πρA9ες :λες, ?η@ι;<ς &)σ>ες ;αι εν<ργεια.
Anό cνα τόνο ανακυκλωµcνο αλουµίνιο nου ¿ρησιµοnοιοúµε
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
C_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

 Eçοικονοµείται ενcργεια γúρω στο 95º
 Eçοικονοµοúνται γúρω στους 4 τόνους της nρeτης úλης του, του þωçίτη
 Hροçενείται λιγότερη ρúnανση στον αcρα και στο νερό κατó 20-40º
 Eçοικονοµοúνται ¿ηµικcς ουσίες και óλλα υλικó nου ¿ρησιµοnοιοúνται για την
nαραγωγή του ( 500 κιλó σόδας, 25 κιλó κρυολίτη, 35 κιλó ç0οριοú¿ου αλουµινίου,
100 κιλó ασþεστόλι0ος, κ.ó)
 Μειeνεται σηµαντικó ο όγκος των σκουnιδιeν nου çτóνουν στις ¿ωµατερcς
(αEAς 9ριγ:ρ% @ας 9α περιGαλλ&ν9ι;= πρ&Gλή@α9α $ιαρ;Aς $ι&γ;Aν&ν9αι ;αι @ε9αF: 9%ν
=λλ%ν 9α σ;&)π>$ια )π&σ;=π9&)ν 9& @<λλ&ν @ας, &ι ε)αισEη9&π&ιη@<ν&ι π&λ>9ες &Jε>λ&)ν
να απαι9ήσ&)ν ;αλ:9ερη π&ιό9η9α D%ής, λιγό9ερα σ;&)π>$ια ;αι $η@ι&)ργ>α gAρ%ν
fγει&ν&@ι;ής IαJής 9%ν σ;&)πι$ιAν 8gfIΑY. NF=λλ&), &Jε>λ&)@ε να ενη@ερAσ&)@ε
σ%σ9= 9&)ς α)ριαν&:ς π&λ>9ες, 9α παι$ι= για 9ην πρ&Gλη@α9ι;ή 9%ν σ;&)πι$ιAν, Aσ9ε @ε
;α9=λληλ& εJό$ι& 9η γνAση, να ανα9ρ<ψ&)@ε ή 9&)λ=?ισ9&ν να σ9α@α9ήσ&)@ε 9&ν
περιGαλλ&ν9ι;ό @ας σ;&)πι$ό9&π&, &)σιασ9ι;= ;αι @ε9αJ&ρι;=. Παι$ι= 9&) σή@ερα, @ε
περιGαλλ&ν9ι;ή αγ%γή ;αι ε)αισEησ>α ;αι για 9ην ανα;:;λ%ση ;αι για 9η $ια?ε>ριση 9%ν
σ;&)πι$ιAν ε>ναι G<Gαι& ό9ι Eα απ&9ελ<σ&)ν 9ην ;αλ:9ερη εγγ:ηση για 9ις ;&ιν%ν>ες 9&)
α:ρι&, ό9αν %ς ενεργ&> π&λ>9ες Eα σ)@@ε9<?&)ν σ9ις ;&ιν%νι;<ς $&@<ς ;αι σ9ην 9&πι;ή
$ια@όρJ%ση 9%ν π&λι9ι;Aν για 9& περιG=λλ&ν.
Aν και είναι óδειο, δεν είναι και για ncταµα !
'%σ9ή $ια?ε>ριση ;αι ανα;:;λ%ση 9%ν σ;&)πι$ιAν ση@α>νει! περι&ρ>D&)@ε 9α σ;&)π>$ια
π&) παρ=γ&)@ε, πρ&σ<?&)@ε π&) 9α ρ>?ν&)@ε, απαι9&:@ε από 9ην I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση
περισσό9ερ&)ς ει$ι;&:ς ;=$&)ς ανα;:;λ%σης, πρ&%Eήσ&)@ε 9ην αFι&π&>ηση 9%ν
σ;&)πι$ιAν @<σ% 9ης ανα;:;λ%σης ;αι 9ης αν=;9ησης ?ρήσι@%ν )λι;Aν, σ)@G=λλ&)@ε ;αι
σ)ναιν&:@ε σ9ην εFε:ρεση ?Aρ%ν $ι=Eεσης 9%ν απ&ρρι@@=9%ν @ε )γει&ν&@ι;ή 9αJή π&)
παρ<?&)ν ασJ=λεια πρ&ς 9& περιG=λλ&ν.
33333333333
H Οικολογία των Μικροþίων
Eλnίδα για το Aúριο
H αντιµετenιση των nεριþαλλοντικeν nροþληµóτων µcσα αnό τη þελτιστοnοίηση των
çυσικeν διεργασιeν, αnοτελεί ελnίδα για το αúριο.
Eίναι γνωστός αnό nαλιó ο ρόλος των µικροοργανισµeν για την εnίλυση
nεριþαλλοντικeν και οικονοµικeν nροþληµóτων, για την υγεία και τα τρόçιµα, αλλó
και στην ανακúκλωση των υλικeν της çúσης, στην οικονοµία των þιο-στοι¿είων της
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
Ca
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

γης, στη γεωργία, στη ρúnανση, στην εnεçεργασία των αnοþλήτων και του nόσιµου
νεροú, στη þιο-µεταλλουργία, στη þιοµη¿ανία τροçίµων και σε óλλους τοµείς.
I& γενι;ό εν$ιαJ<ρ&ν για 9& περιG=λλ&ν ;αι 9ην &ι;&λ&γ>α, $ιεγ<ρEη;ε γ:ρ% σ9η $ε;αε9>α
9&) Pc^O, ό9αν $ιαπισ9AEη;ε η παρ&)σ>α σ)νEε9ι;Aν ρ)παν9Aν σ9& περιG=λλ&ν &ι &π&>&ι
$εν ή9αν ε:;&λ& να Gι&-$ιασπασ9&:ν, ;αEAς ;αι από 9α πρ&Gλή@α9α 9&) ε)9ρ&Jισ@&: π&)
πρ&Fεν&:σαν &ι απ&ρρ&<ς 9%ν λιπασ@=9%ν από 9ις γε%ργι;<ς ;αλλι<ργειες ;αι η ?ρήση 9%ν
απ&ρρ)παν9ι;Aν σ9α ασ9ι;= λ:@α9α. Iην >$ια περ>&$& @=λισ9α &ι &ι;&λόγ&ι @ιλ&:σαν @ε
περιJρόνηση για 9ις &ι;&λ&γι;<ς $ιεργασ>ες 9ης $ι=σπασης ;αι απ&σ:νEεσης 9%ν J)σι;Aν
)λι;Aν, για 9& σ?η@α9ισ@&: 9&) ƒ?&:@&)„, α;ό@η ;αι για 9ην ανα;:;λ%ση 9%ν Eρεπ9ι;Aν
σ)σ9α9ι;Aν. 'ή@ερα ό@%ς γν%ρ>D&)@ε ό9ι α)9ή η ανα;:;λ%ση 9%ν J)σι;Aν )λι;Aν π&)
πρ&<ρ?ε9αι από @ι;ρ&&ργανισ@&:ς, απ&9ελε> 9& ƒ;λει$>„ 9ης παρ&)σ>ας ;αι αν=π9)Fης 9%ν
J)9Aν.
'ή@ερα, Eε%ρε>9αι ό9ι &ι µικροοργανισµοί, απ&9ελ&:ν 9&)ς πλ<&ν αλ=Eη9&)ς ;αι
σ)@Gα9&:ς @ε 9& περιG=λλ&ν Gι&λ&γι;&:ς ~αnοτεçρωτcς-διασnαστcς``. \ια παρ=$ειγ@α,
για 9ην απ&;α9=σ9αση περι&?Aν π&) <?&)ν ρ)πανEε> από πε9ρελαι&ει$ή, ?ρησι@&π&ιε>9αι η
@ε9αG&λι;ή $ρασ9ηριό9η9α &ρισ@<ν%ν @ι;ρ&&ργανισ@Aν, Aσ9ε να $ιασπασ9&:ν &ι
ρ)παν9<ς, @ε Gι&λ&γι;= @<σα. NF=λλ&), η <λλειψη 9%ν αD%9&:?%ν λιπασ@=9%ν ;α9= 9ην
περ>&$& 9ης πε9ρελαB;ής ;ρ>σης 9& Pc_O, $η@ι&:ργησε 9ην αν=γ;η να εν9αEε> 9&
εν$ιαJ<ρ&ν για 9ις σ)@Gι%9ι;<ς ;αι @η λει9&)ργ>ες 9%ν @ι;ρ&&ργανισ@Aν π&) $εσ@ε:&)ν
=D%9&, παρό9ι η α@ειψισπ&ρ= 8εναλλαγή 9%ν ;αλλιεργειAν @ε ψ)?ανEή-Jασόλια, @πιD<λια,
G>;&, 9ριJ:λλι- για να ε@πλ&)9>Dε9αι 9& <$αJ&ς @ε αD%9&:?α σ)σ9α9ι;=Y ε>ναι αρ?<γ&νη
πρα;9ι;ή J)σι;ής λ>πανσης 9&) ε$=J&)ς σ9η γε%ργ>α. Nπ>σης, @ε 9η G&ήEεια 9%ν
@ι;ρ&&ργανισ@Aν <?ει πρ&%EηEε> ;αι η <ρε)να για εναλλακτικó καúσιµα α;ό@η ;αι η
?ρήση 9%ν &ργανι;Aν λ)@=9%ν J)9ι;ής Gι&@=Dας. NF=λλ&) ;αι σ9ην εFερε:νηση 9&)
$ιασ9ή@α9&ς, ?ρησι@&π&ιε>9αι πλ<&ν η @ι;ρ&Gια;ή &ι;&λ&γ>α @ε εFει$ι;ε)@<να όργανα.
5ι @ι;ρ&&ργανισ@&> πισ9ε:ε9αι ό9ι ε>ναι &ι πρA9&ι πιEαν&> D%ν9αν&> &ργανισ@&> σ9η γη,
αλλ= & ρόλ&ς 9&)ς, σ9ις γήινες &ι;&λ&γι;<ς $ιεργασ>ες, =ρ?ισε να @ελε9ι<9αι 9&ν Pc& αιAνα,
ό9αν & X,0*/r 8Pa22-PacMY για παρ=$ειγ@α, ασ?&λήEη;ε @ε 9& ρόλ& 9%ν @ι;ρ&&ργανισ@Aν
σ9η Gι&-$ι=σπαση 9%ν &ργανι;Aν σ)σ9α9ι;Aν, & …* †,/00/r* @ελ<9ησε 9η ?%ρη9ι;ό9η9α
9&) ε$=J&)ς σε @ι;ρ&&ργανισ@&:ς ;αι 9ην ι;ανό9η9= 9&)ς να &Fει$Aν&)ν 9& α<ρι&
)$ρ&γόν&, &ι †2h-o*0iVg ;αι ‡lVˆ 8Pa_cY Gρή;αν ό9ι 9& α@@Aνι& σ9α ασ9ι;= απόGλη9α
&Fει$Aνε9αι πρ&ς νι9ρι;=, αν ?ρησι@&π&ιηEε> =@@&ς ;αι $ι<λE&)ν από ε;ε> 9α απόGλη9α,
ενA & UiVogr,…0.y 8PaM^-PcM4Y απ&@όν%σε @ι;ρ&&ργανισ@&:ς ƒνι9ρ&π&ιη9<ς„ ;αι
περι<γραψε 9η @ι;ρ&Gια;ή &Fε>$%ση 9&) )$ρόEει&) 8[
2
†Y ;αι 9&) Eε>&) 8†Y, ;αEAς ;αι 9ην
&Fε>$%ση σι$ηρ&:?%ν @ε9αλλε)@=9%ν. Αργό9ερα, & o*i‰*riV2. 8PaMP-Pc4PY πρ&σ<Jερε
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
Cc
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

αρ;ε9= σ9η γνAση 9ης ανα;:;λ%σης 9&) αDA9&) ;αι 9&) Eε>&) @ε 9η G&ήEεια 9%ν
@ι;ρ&&ργανισ@Aν, @ελε9Aν9ας, @ε9αF: =λλ%ν, 9ην αναγ%γή 9%ν νι9ρι;Aν, 9η @εEαν&γ<νεση
;αι 9η @εEαν&9ρ&J>α. '9α @<σα 9&) 2O&) αιAνα πραγ@α9&π&ιήEη;ε @εγ=λη πρό&$&ς σ9η
γνAση 9&) @ι;ρ&Gια;&: @ε9αG&λισ@&:, %ς πρ&ς 9ην ανα;:;λ%ση 9%ν )λι;Aν 8 o*rV,r…/0
Š,V ki*- 8Pac_-PcaMY , †,Vi*r, ‹-/yr*r ;.αY, ενA @όλις 9& Pc_O αναγν%ρ>Dε9αι $ιεEνAς ο
ρόλος των µικροοργανισµeν στη çúση.
5ι @ι;ρ&&ργανισ@&> επι9ελ&:ν 9ην ƒαν&ργαν&π&>ηση„ 9%ν &ργανι;Aν ενAσε%ν, 9η
@ε9α9ρ&πή 9&)ς $ηλα$ή σε $ι&Fε>$ι& 9&) =νEρα;α. ')γ?ρόν%ς ό@%ς απελε)EερAν&ν9αι ;αι
=λλα σ9&ι?ε>α 9α &π&>α ε>ναι ?ρήσι@α ;αι σ)@@ε9<?&)ν σ9ην 67&ι;&$ό@ηση77 9%ν DA%ν ;αι
9%ν J)9Aν, όπ%ς για παρ=$ειγ@α 9& =D%9& ;αι & JAσJ&ρ&ς. Αν $ηλα$ή, &ι
@ι;ρ&&ργανισ@&> $εν πρ&;αλ&:σαν 9η σ)νε?ή ƒαν&ργαν&π&>ηση„ 9ης &ργανι;ής :λης, 9α
πρ=σινα J)9= $εν Eα ε>?αν @εγ=λα απ&E<@α9α $ι&Fει$>&) 9&) =νEρα;α για 9ην αJ&@&>%σή
9&)ς. 5ι @ι;ρ&&ργανισ@&> @ε9αF: 9%ν =λλ%ν λ&ιπόν, σ)@@ε9<?&)ν ;αι πα>D&)ν ση@αν9ι;ό
ρόλ& σ9&)ς ;:;λ&)ς 9%ν σ9&ι?ε>%ν σ9η J:ση, σ9ην ανα;:;λ%ση $ηλα$ή 9%ν )λι;Aν, όπ%ς
9&) =νEρα;α, αDA9&), J%σJόρ&), Eε>&) ;.α.
[ þιοµη¿ανία τροçίµων ?ρησι@&π&ιε>, σε @εγ=λη ;λ>@α;α, γαλα;9ι;ό ;αι ;ι9ρι;ό &F: 9α
&π&>α παρ=γ&ν9αι @ε 9η G&ήEεια Gα;9ηρ>%ν ;αι @);ή9%ν. NF=λλ&), η παρασ;ε)ή ψ%@ι&:,
;ρασι&: ;αι @π:ρας, γ>νε9αι @ε 9η G&ήEεια D)@&@);ή9%ν, ενA η παρασ;ε)ή $ιαJόρ%ν
πρ&Bόν9%ν από 9& γ=λα @ε 9η G&ήEεια Gα;9ηρ>%ν 9&) γαλα;9ι;&: &F<&ς, 9& F:$ι @ε
Gα;9ήρια 9ης &Fι;ής D:@%σης ;αι γενι;= &ι @ι;ρ&&ργανισ@&> ;α9<?&)ν ση@αν9ι;ή E<ση
σ9ην οικιακή οικονοµία.
5ι µικροþιακcς µετατροncς, σ)γ;ρινό@ενες @ε ε;ε>νες π&) επι9)γ?=ν&ν9αι @ε ?η@ι;<ς
@εEό$&)ς, ?αρα;9ηρ>D&ν9αι από εFει$ι;ε)@<νη ;αι )ψηλή από$&ση. I<9&ιες $ιεργασ>ες ;αι
@ε9α9ρ&π<ς επι9)γ?=ν&ν9αι @ε <νD)@α 9α &π&>α λα@G=ν&ν9αι από ;αλλι<ργειες
@ι;ρ&&ργανισ@Aν. \ια παρ=$ειγ@α, για 9ην )$ρόλ)ση 9&) α@:λ&) σ)@@ε9<?&)ν &ι
α@)λ=σες, για 9η G)ρσ&$εψ>α &ι πρ%9εBν=σες, &ι ;)99αριν=σες για 9η $ι=σπαση 9ης
;)99αρ>νης 9%ν J)9ι;Aν ;)99=ρ%ν, &ι πε;9ιν=σες για να ;αEαρ>D&ν9αι &ι λε;<$ες 9%ν
ρ&:?%ν από 9α Jρ&:9α ;.λ.π.
[ ?ρήση çυσικeν αντιþιοτικeν, π&) ε>ναι πρ&Bόν9α @ε9αG&λισ@&: @);ή9%ν ;αι
Gα;9ηρ>%ν, σ)νισ9= αλ=νEασ9η @<E&$& ;α9απ&λ<@ησης ασEενειAν π&) πρ&;αλ&:ν9αι από
Gα;9ήρια.
5ι εJαρ@&γ<ς 9%ν αρ?Aν ;αι 9%ν @εEό$%ν 9ης Lι;ρ&Gια;ής 5ι;&λ&γ>ας, @ας επι9ρ<π&)ν
να @ελε9&:@ε ;αι να αν9ι@ε9%π>D&)@ε ;αλ:9ερα 9α Jαινό@ενα 9α &π&>α επηρε=D&)ν 9ην
οικονοµική µας υnόσταση, τη δηµόσια υγεία και ουσιαστικó την nοιότητα του γήινου
nεριþóλλοντος @ε γνA@&να 9ην αειJ&ρι;ή $ι=σ9αση 9ης αν=π9)Fης. NF=λλ&), @ας <?ει
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
MO
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

εJ&$ι=σει @ε επισ9η@&νι;<ς πληρ&J&ρ>ες ;αι εFηγήσεις για παρα$&σια;<ς πρα;9ι;<ς, για 9ις
&π&>ες ε>?α@ε σ)?ν= ε@πειρι;<ς γνAσεις. Περισσό9ερ& ό@%ς ση@αν9ι;ό ε>ναι ό9ι @ε 9η
γνAση 9ης 675ι;&λ&γ>ας 9%ν Lι;ρ&&ργανισ@Aν77 @π&ρ&:@ε σή@ερα να εnιλúσουµε
nροþλήµατα τα οnοία σ¿ετί¸ονται µε τη γεωργία, µε την εnανóκτηση των nόρων του
nεριþóλλοντος, µε τη δηµόσια υγεία και µε τα nροþλήµατα ρúnανσης, ;=9% από @ια
επισ9η@&νι;ή πρ&σ<γγιση. NF=λλ&), η αλλ&>%ση 9%ν 9ρ&JAν, η ;α9ασ9ρ&Jή 9%ν )λι;Aν,
9& πόσι@& νερό, 9& γόνι@& <$αJ&ς @ιας ;αλλι<ργειας ;αι η απ&$ε;9ή απόρριψη )γρAν
απ&Gλή9%ν ;αι σ9ερεAν απ&ρρι@@=9%ν σε @ια περι&?ή, ε>ναι παλι= πρ&Gλή@α9α 9ης
ανEρAπινης ;&ιν%ν>ας. Α)9= @=λισ9α 9α πρ&Gλή@α9α ε>?αν αν9ι@ε9%πισ9ε> @<?ρις <να
GαE@ό, πριν α;ό@η απ&;9ηE&:ν &ι γνAσεις 9ης @ι;ρ&Gι&λ&γ>ας. R@%ς, η α:Fηση 9&)
πληE)σ@&: 9ης γης, η ασ9ι;&π&>ηση ;αι η Gι&@η?αν&π&>ηση, <?&)ν $η@ι&)ργήσει
;α9ασ9=σεις, &ι &π&>ες $εν ε>ναι $)να9όν να αν9ι@ε9%πισ9&:ν @ε 9&)ς ;λασι;&:ς,
παρα$&σια;&:ς 9ρόπ&)ς, &ι &π&>&ι @ε 9α ση@εριν= $ε$&@<να ε>ναι ανεπαρ;ε>ς. [
αναEεAρηση λ&ιπόν σ9ην αν9ι@ε9Aπιση 9%ν περιGαλλ&ν9ι;Aν πρ&Gλη@=9%ν ;αι η
Gελ9ισ9&π&>ηση 9%ν πι& π=ν% @ι;ρ&Gια;Aν $ιεργασιAν, λει9&)ργιAν ;αι πρα;9ι;Aν,
απαι9ε> 9ην όσ& 9& $)να9όν ;αλ:9ερη γνAση 9%ν @ι;ρ&Gια;Aν @η?ανισ@Aν, 9όσ& από
Gι&λ&γι;ή, όσ& ;αι από &ι;&λ&γι;ή =π&ψη.
3333333333
Hολú-Aειτουργική Iεωργία και Hεριþóλλον
Tο Μcλλον της Eλληνικής Ynαί0ρου
Οι νcοι κανόνες της EE 0α ενισ¿úουν, µόνο την nοιότητα των γεωργο-κτηνοτροçικeν
nροïόντων και µόνο όταν η γεωργία νοιó¸εται και είναι συνδεδεµcνη µε το nεριþóλλον
N$A ;αι ;αιρό, 9όσ& από 9ην N)ρ%παB;ή Nπι9ρ&πή, όσ& ;αι από ε@πειρ&γνA@&νες 9%ν
;ρα9Aν @ελAν 9ης N.N., πρ&ε9&ι@=Dε9αι 9& <$αJ&ς για να GρεE&:ν 9ρόπ&ι, Aσ9ε 9α
γε%ργι;= πρ&Bόν9α να γ>ν&)ν αν9αγ%νισ9ι;ό9ερα ;αι ελ;)σ9ι;ό9ερα, @<σα από ;αιν&:ργιες
αν9ιλήψεις, πρ&σανα9&λισ@&:ς ;αι π&λι9ι;<ς. Α)9<ς &ι 9=σεις &$ηγ&:ν αναπόJε);9α σ9ην
&λ&;ληρ%@<νη αγρ&9ι;ή αν=π9)Fη, π&) ση@α>νει @ε9αF: 9%ν =λλ%ν πρ&AEηση-επι;ρό9ηση
γε%ργι;Aν $ρασ9ηρι&9ή9%ν π&) Eα Gασ>D&ν9αι σ9& ν<& π&λ:-λει9&)ργι;ό ρόλ& 9ης
γε%ργ>ας. NF=λλ&), α)9ή η γε%ργ>α Eα ε>ναι εν9αγ@<νη σ9& J)σι;ό ;αι π&λι9ισ@ι;ό
περιG=λλ&ν ;αι σ9&)ς πόρ&)ς-αγαE= π&) @π&ρε> να πρ&σJ<ρει α)9ό 9& περιG=λλ&ν, Aσ9ε να
εFασJαλ>Dε9αι α)9ή η πρ&σJ&ρ= ;αι σ9& @<λλ&ν.
'ή@ερα, &ι αγρ&9ι;<ς περι&?<ς αν9ι@ε9%π>D&)ν π&λλαπλ= πρ&Gλή@α9α, ενA &ι ;αλλι<ργειες
@ε 9&ν παρα$&σια;ό 9ρόπ& ε;@ε9=λλε)σης ε>ναι εγ;λ%Gισ@<νες σε σ9εγαν= ;αι α$ι<F&$α.
Από 9ην =λλη πλε)ρ=, η εν9α9ι;&π&>ηση ;αι &ι ε;9α9ι;<ς γε%ργι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
MP
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

$η@ι&)ργ&:ν πρ&Gλή@α9α ;αι απειλ<ς 8νερό, <$αJ&ς, α<ραςY ό?ι @όν& σ9& ?Aρ&-περι&?ή
π&) 9ις )π&σ9ηρ>Dει, αλλ= ;αι @α;ρι= από α)9όν, @<?ρι ;αι 9&ν παρ=;9ι& ?Aρ&.
[ π&λ:-λει9&)ργι;ή γε%ργ>α ;αι ;9ην&9ρ&J>α ;αλε>9αι να παρ=γει π&ι&9ι;= πρ&Bόν9α, ενA
&ι επιπ9Aσεις 9%ν γε%ργ&-;9ην&9ρ&Jι;Aν $ρασ9ηρι&9ή9%ν πρ&ς 9& περιG=λλ&ν &Jε>λ&)ν
Eα ελα?ισ9&π&ιηE&:ν σ9ην πρ&&π9ι;ή 9ης ήπιας αν=π9)Fης. Hσ9όσ&, α)9ή η ;αιν&:ργια
9=ση -π&) περι;λε>ει @εγ=λες πρ&;λήσεις- σ9&?ε:ει &)σιασ9ι;= σ9ην αν=π9)Fη 9ης
)πα>Eρ&), @ε 9α)9ό?ρ&νη <γν&ια ;αι για 9ις π&ι&9ι;<ς παραγ%γι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες 9ης
γε%ργ>ας ;αι 9ης ;9ην&9ρ&J>ας ;αι για 9& περιG=λλ&ν γενι;ό9ερα 8J)σι;ό, ανEρ%π&γεν<ς,
π&λι9ισ@ι;όY.
K9σι, 9& Dη9&:@εν& σε ;=Eε &λ&;ληρ%@<νη $ια?ε>ριση, ε>ναι να σ)@περιλα@G=νει ;αι να
σ)νε;9ι@= &ι;&ν&@ι;=, ;&ιν%νι;= ;αι περιGαλλ&ν9ι;= $ε$&@<να. Nπ>σης, να επε;9ε>νε9αι
α)9ή η $ια?ε>ριση σε &λό;ληρη 9ην )$ρ&λ&γι;ή λε;=νη 9ης ;=Eε περι&?ής ;αι σ9ις
γει9&νι;<ς 9ης λε;=νες, αJ&: σ9& >$ι& ή παραπλήσι& περιG=λλ&ν εν9=σσ&ν9αι ;αι &ι πηγ<ς
;αι 9α ρ)=;ια ;αι &ι ?ε>@αρρ&ι ;αι 9α &ρ&π<$ια ;αι &ι ;&ιλ=$ες ;αι &ι πε$ιν<ς περι&?<ς,
αλλ= ;αι &ι ;&ρ)J&γρα@@<ς, 9α ;εJαλ&?Aρια, &ι &ι;ισ@&>, &ι πόλεις @ε 9ις πρ&&π9ι;<ς
επ<;9ασής 9&)ς ;αι 9& ;)ριό9ερ&, & =νEρ%π&ς @ε 9ις παρα$&σια;<ς ;αι 9ις ;αιν&Jανε>ς
$ρασ9ηριό9η9ες 9&).
[ ;αιν&:ργια ό@%ς αν9>ληψη για @ε9εF<λιFή 9%ν ση@ερινAν πρα;9ι;Aν, σε ¿ρήσεις και
λειτουργίες nολλαnλeν σκοneν και στό¿ων, $ιαJ<ρ&)ν από περι&?ή σε περι&?ή, ενA &ι
εν$ε?ό@ενες απειλ<ς πρ&ς 9&)ς πόρ&)ς 9&) περιG=λλ&ν9&ς παρα;&λ&)E&:ν9αι σε σ)νε?ή
G=ση ;αι σ)νε;9ι@Aν9αι - αν9ι@ε9%π>D&ν9αι @<σα από 9& J=σ@α 9ης &λ&;ληρ%@<νης
$ια?ε>ρισης.
\ια 9& e. gαν>%ν η ανα@ενό@ενη α)9ή ν<α πρό;ληση απ&;9= ι$ια>9ερ& εν$ιαJ<ρ&ν,
εFαι9>ας 9&) π&λ)π&>;ιλ&) αναγλ:J&), 9%ν ανα@ενό@εν%ν ;λι@α9ι;Aν @ε9αG&λAν, 9ης
ση@ερινής α)9=ρ;ειας σε πρ&Bόν9%ν, αλλ= ;αι 9%ν παρα$&σια;Aν πρα;9ι;Aν σ9ην
ε;@ε9=λλε)ση 9ης γης, 9&) νερ&: ;αι 9%ν =λλ%ν αγαEAν π&) πρ&σJ<ρ&ν9αι από 9& J)σι;ό
περιG=λλ&ν.
NF=λλ&), ε$A ;αι @ερι;= ?ρόνια πρ&%E&:ν9αι σ9ην (ρή9η– @ε $ειλ= αλλ= σ9αEερ= Gή@α9α
- 9όσ& η Gι&λ&γι;ή γε%ργ>α, όσ& ;αι & &ι;&9&)ρισ@ός, @ε @&?λό ε;;>νησης 9&)ς
παρα$&σια;&:ς &ι;ισ@&:ς, 9ην &ι;&9ε?ν>α, 9α &ι;&λ&γι;= @&ν&π=9ια, 9α Jαρ=γγια, 9&
"ρ)@ό 9ης 'α@αρι=ς, 9α σπ=νια ;αι εν$η@ι;= J)9= 9ης (ρή9ης, 9&)ς ση@αν9ι;&:ς ;αι
@&να$ι;&:ς &ι;&9όπ&)ς, 9ις παραπ&9=@ιες $ια$ρ&@<ς αναψ)?ής $>πλα σ9ις παρα$&σια;<ς
ασ?&λ>ες, 9α αν&ι?9= περιGόλια σ9ην ασ9ι;ή ;&ιν%ν>α, 9α αρ%@α9ι;= J)9=, 9& σ?ε$ιαDό@εν&
από 9ην I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση Eαλ=σσι& π=ρ;& σ9η ν&9ι&$)9ι;ή (ρή9η, 9ις γι&ρ9<ς για 9&
;=σ9αν&, 9& λ=$ι, 9& ;ρασ>, 9ην 9σι;&)$ι=, 9η σαρ$<λα, 9& π&ρ9&;=λι ;αι =λλες ε;$ηλAσεις
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
M2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

;αι 9&@ε>ς $ρασ9ηρι&9ή9%ν π&) @π&ρ&:ν να πρ&σελ;:σ&)ν ;αι 9ις επεν$:σεις σ9α
παρα$&σια;= πρ&Bόν9α, αλλ= ;αι 9&ν ει$ι;ό 9&)ρισ@ό &λό;ληρ& 9& ?ρόν&.
Hσ9όσ&, π<ρα από 9α παραπ=ν%, @ια &λ&;ληρ%@<νη αγρ&9ι;ή αν=π9)Fη, π<ρα από 9ην
αν=γ;η 9)π&π&>ησης ;αι @ε9απ&>ησης 9%ν παρα$&σια;Aν πρ&Bόν9%ν σ9&ν 9όπ& π&)
παρ=?Eη;αν, &Jε>λει 67να αν&ι?Eε>77 ;αι να αναDη9ήσει ν<&)ς πρ&σανα9&λισ@&:ς για 9η
σ)ν&λι;ή αν=π9)Fη 9ης )πα>Eρ&), όπ%ς ε>ναι για παρ=$ειγ@α η επ<;9αση 9ης παραγ%γής
π&ι&9ι;Aν Gι&λ&γι;Aν πρ&Bόν9%ν, η αν=π9)Fη )πηρεσιAν ε@π&ρ>ας ;αι $ια;>νησης 9%ν
πρ&Bόν9%ν, η 67Jρ&ν9>$α ;αι αγ=πη77 σ9& J)σι;ό ?Aρ& – π&) παρα@<νει πρ=γ@α9ι
απαρ=@ιλλ&ς για να πρ&σελ;:σει 9ην ήπια αν=π9)Fη - αλλ= ;αι σ9ην π&λι9ισ@ι;ή
;ληρ&ν&@ι= π&) ε>ναι πλ&)σιό9α9η.
Lε λ>γα λόγια, α)9ή η &λ&;ληρ%@<νη $ια?ε>ριση $εν εν$ιαJ<ρε9αι @όν& για 9& σή@ερα. I&
πρόGλη@α ε>ναι 9& @<λλ&ν ;αι &ι πρ&&π9ι;<ς π&) $ιαJα>ν&ν9αι, 9όσ& από 9ις ανEρ%π&γενε>ς
$ρασ9ηριό9η9ες, όσ& ;αι από 9ις ;λι@α9ι;<ς @ε9αG&λ<ς π&) Gρ>σ;&ν9αι 67πρ& 9%ν E)ρAν77
9ης (ρή9ης. K9σι, &Jε>λ&)@ε να σ)@G=λλ&)@ε όλ&ι –ν9όπι&ι, 9ε?ν&;ρ=9ες, π&λι9ι;&>, @<σα
ενη@<ρ%σης - ;αι να σ)Dη9ήσ&)@ε σ&Gαρ= για 9ις &ι;&ν&@ι;<ς, παραγ%γι;<ς, ;&ιν%νι;<ς
;αι &ι;&λ&γι;<ς πρ&&π9ι;<ς π&) $ιαJα>ν&ν9αι σε ;=Eε περι&?ή ;αι για 9& π%ς Eα
αν9ι@ε9%π>σ&)@ε 9ις πρ&;λήσεις, για 9ις &π&>ες $ιαE<9&)@ε 9η $)να@ι;ή να 9ις
ενσ%@α9Aσ&)@ε ;αι να 9ις πρ&%Eήσ&)@ε.
H καινοúργια όµως αντίληçη -nου nροω0είται αnό τους τε¿νοκρóτες και ό¿ι µόνο -
για την ανταγωνιστικότητα των nροïόντων και το çανα¸ωντóνεµα της υnαί0ρου,
µnορεί να είναι και ελnιδοçόρα και þιeσιµη, µόνο όταν αγκαλιó¸ει τον óν0ρωnο, µε
σεþασµό στις υnηρεσίες nου µnοροúν να nροσçερ0οúν αnό αυτόν και το nεριþóλλον
του, σε σ¿ήµατα όµως ήnιας ανónτυçης και nολú-λειτουργικής γεωργίας .
5ι πρ&σανα9&λισ@&> α)9&> απ&σ;&π&:ν να J<ρ&)ν π&λ: ;&ν9= , $>πλα-$>πλα, $:&
$ιαJ&ρε9ι;&:ς ;όσ@&)ς όπ%ς σ)νηE>D&)@ε να λ<@ε. Από 9η @ια πλε)ρ= <?&)@ε 9&ν ;όσ@&
9%ν 9ε?ν&;ρα9Aν @ε 9ις π&λι9ι;<ς επιλ&γ<ς π&) επιDη9&:ν 9ην εJαρ@&γή σ)γ;ε;ρι@<ν%ν
@<9ρ%ν για να )λ&π&ιηE&:ν &ι σ?ε$ιασ@&> 9&)ς, ενA από 9ην απ<ναν9ι πλε)ρ=
αν9ισ9<;&ν9αι &ι ν9όπι&ι π&) D&)ν ;αι @&?E&:ν ;αEη@εριν= σ9&ν 9όπ& 9&)ς, παρ= 9ις
Eε@ι9<ς )π&ψ>ες ;αι ;α?)π&ψ>ες 9&)ς. I& Dη9&:@εν& ό@%ς ε>ναι να FεJ:γ&)@ε από 9&
ση@ερινό 67G=λ9%@α77 ;αι 9& @αρασ@ό 9ης )πα>Eρ&). I& Dη9&:@εν& $εν ε>ναι &ι
επι$&9ήσεις. I& Dη9&:@εν& ε>ναι να $η@ι&)ργηE&:ν σ)νEή;ες σ%σ9ής ενη@<ρ%σης,
&)σιασ9ι;ής σ)νεννόησης ;αι σ)ν$ιαλλαγής @ε σαJε>ς π&ι&9ι;&:ς ;αι π&σ&9ι;&:ς σ9ό?&)ς,
εγγ)ήσεις για 9& α:ρι&, 9ε;@ηρι%@<νες πρ&9=σεις, εναλλα;9ι;<ς σ9ρα9ηγι;<ς ;αι
@α;ρόπν&&ς σ?ε$ιασ@ός. Hσ9όσ&, 9& πλ<&ν ση@αν9ι;ό ε>ναι να Gρ&:@ε ;&ινή 67γλAσσα77
σ)νεννόησης <9σι Aσ9ε να ;α9αλαGα>νει & <νας, 9&ν =λλ&.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
M4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

_________
Κú0ηρα :Tσιρίγο Σεµnρεþίþα
( Tο Tσιρίγο Hóντα Zει)
dως, ¿ρeµατα, þρα¿οσυν0cσεις, γεúσεις, αρeµατα, ιστορία, µú0οι και nαραδόσεις
Κú0ηρα, το γνωστό Tσιρίγο, το νησί της Κυ0ήριας Açροδίτης, το καταnρóσινο νησί,
µε τις καταγóλανες 0óλασσες µcσα στο αnόλυτο Μεσογειακό çως, στην nλοúσια
εναλλαγή των τοnίων, στα διóσnαρτα µνηµεία του nολιτισµοú µε ελκυστικοúς µú0ους
και µοναδικcς nαραδόσεις nου σηµατοδοτοúν τη µοναδικότητα των Κυ0ήρων, αυτοú
του τόnου nου þρc0ηκε σ' cνα σταυροδρόµι çυσικeν και nολιτιστικeν εnιρροeν, αλλó
nου ισορρόnησε την ελληνική çúση, την nαρóδοση µε την εnίδραση της Δúσης,
nλó0οντας cναν ιδιόµορçο nεριþαλλοντικό, κοινωνικό και nολιτισµικό ¿αρακτήρα.
L&:λεγε πρόσJα9α, ;α9= 9ην πρόσJα9η Fεν=γησή @&) σ9α (:Eηρα, & "ιε)E)ν9ή 9&)
Nλληνι;&: S);ε>&) σ9& e9όρ@&)E 9ης \ερ@αν>ας –γ<ννη@α Eρ<@@α 9&) Iσιρ>γ&) ;αι από
9ις πλ<&ν ;α9αFι%@<νες &ι;&γ<νειες 9&)- ό9ι 67x @εγαλAν&ν9ας, @&?EAν9ας ;αι GιAν&ν9ας
9η D%ή ;αι 9η J:ση σ9α (:Eηρα ε>ναι α$:να9& να αγν&ήσεις 9& παρελEόν, 9ην ισ9&ρ>α, 9&)ς
@:E&)ς ;αι 9ις παρα$όσεις ;αι να 9α απ&σ)ν$<σεις από 9η @&να$ι;ό9η9α 9&) 9&π>&) ;αι 9ης
J:σης. N$A, 9& παρόν ε>ναι η σ)ν<?εια 9&) παρελEόν9&ς. N$A, σ9α (:Eηρα, &ι =νEρ%π&ι
ή9αν ;αι παρα@<ν&)ν απαρ=λλα;9α &ι >$ι&ι @ε α)9&:ς π&) ;α9&ι;&:σαν σ9& νησ> από 9&)ς
Lιν%ι;&:ς, ;λασι;&:ς, G)Dαν9ιν&:ς ;αι @εσαι%νι;&:ς ?ρόν&)ς. dλλ%σ9ε, για 9α π=ν9α σ9α
(:Eηρα Jα>νε9αι ό9ι )πε:E)ν& ε>ναι 67 9& J%ς77 όπ%ς <γραJε ;αι & 'εJ<ρης σε π&λλ=
;ε>@εν= 9&) για 9α νησι=77.
[ ισ9&ρι;<ς $ια$ρ&@<ς 9%ν ()Eήρ%ν Fε;ιν&:ν από 9&)ς (ρή9ες ;αι 9&)ς ]&>νι;ες π&)
ε@π&ρε:&ν9αν 9ην π&ρJ:ρα, απ7 όπ&) ;αι η παλαιό9ερη &ν&@ασ>α 9&) νησι&: π&) ή9αν
Π&ρJ)ρ&:σα. L=λισ9α, πρόσJα9α σ9ην ;&ρ)Jή 9&) G&)ν&: 9&) Αγ.\ε%ργ>&) σ9&ν
ΑGλ<@&να, Gρ<Eη;ε 9& πρA9& ε;9ός (ρή9ης, Lιν%ι;ό 67ιερό ;&ρ)Jήςjj. Αργό9ερα σ9ην
π&ρε>α 9&) ?ρόν&) 9α (:Eηρα γ>ν&ν9αι 9@ή@α 9&) L);ηναB;&: ;ρ=9&)ς, ;α9όπιν &ι
ΑEηνα>&ι ;αι &ι 'παρ9ι=9ες εναλλ=σσ&ν9αι σ9ην ;α9=;9ηση 9&) νησι&: ;αι αργό9ερα &ι
p%@α>&ι. 5ι @ε9<πει9α J=σεις α;@ής 9&) νησι&: εσ9ι=D&ν9αι σ9&)ς G)Dαν9ιν&:ς,
Gενε9σι=νι;&)ς ;αι σ9ην αγγλ&;ρα9>α ;α9= 9ην περ>&$& 9ης &π&>ας $η@ι&)ργ&:ν9αι
)π&$&@<ς :$ρε)σης ;αι απ&?<9ε)σης, ε;πα>$ε)σης ;αι $ι&ι;η9ι;ής @<ρι@νας, ενA 9ην >$ια
περ>&$& &ι ;&ιν%νι;<ς $&@<ς περν&:ν @ε 9η σ9α$ια;ή ;α9=ργηση 9ης $:να@ης 9%ν ε)γενAν
σ9ην εF=πλ%ση 9ης ασ9ι;ής 9=Fης 9%ν γαι&;9η@όν%ν, 9%ν ε@πόρ%ν ;αι 9%ν γε%ργAν.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
MC
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Hς πρ&ς 9& J)σι;ό περιG=λλ&ν, αλλ&: ε>ναι @&να$ι;ό σε αγριό9η9α, ;=π&) αλλ&: ε>ναι
ελ;)σ9ι;ό σε ηρε@>α ;αι γαλήνη. ]αρ=γγια, ;&ιλ=$ες, ε:J&ρες @ι;ρ<ς πε$ι=$ες, π&9=@ια,
ρ)=;ια, ;α9αρρ=;9ες αλλ= ;αι Fερό9&π&ι. Hσ9όσ&, ε>ναι <νας 9όπ&ς γε@=9&ς, ε;9ός από
J%ς, ?ρA@α9α ;αι γε:σεις, @ε Eρ:λ&)ς ;αι $ρασ9ηριό9η9ες π&) ση@=$εψαν GαEι= –Gλ<πε
ρε@α9ι<ς, Jαρ=γγια ;αι σπηλι<ς- 9&ν 9όπ& ;αι 9ην ι$ι&σ)γ;ρασ>α 9%ν ανEρAπ%ν. N>ναι
G<Gαι& ό9ι η π&λ: πλ&:σια J)σι;ή ισ9&ρ>α π&) <J9ασε σ9η ση@ερινή 9ης όψη, αλλ=D&ν9ας
π&λλ<ς J&ρ<ς =λλ&9ε από J)σι;<ς $)ν=@εις ;αι =λλ&9ε από 9ις επε@G=σεις 9&) ανEρAπ&),
απ&9ελε> <να από 9α @&να$ι;= ?αρα;9ηρισ9ι;= 9&) νησι&:. Hσ9όσ&, η ()EηραB;ή J:ση
πλη@@)ρ>Dει παν9&: από ?ρA@α9α, @&ρJ<ς, αρA@α9α, γε:σεις ;αι J)σι;= πρ&Bόν9α.
[ γε%-@&ρJ&λ&γ>α 9&) νησι&: ε)ν&ε> 9η $η@ι&)ργ>α )π&Eαλ=σσι%ν ;αι παρ=;9ι%ν
σπηλα>%ν αλλ= ;αι JαραγγιAν. Lι;ρ= ;αι @εγ=λα Jαρ=γγια $ιασ?>D&)ν 9& νησ> @ε
ση@αν9ι;ό9ερ& ε;ε>ν& 9ης (α;ής Sαγ;=$ας 9ης Παλιό?%ρας π&) Eε%ρε>9αι παρ=$εισ&ς για
9& G&9ανι;ό 9&) πλ&:9& ;αι =JE&νη παν>$α 9&), π<ρα από 9ις @&να$ι;<ς γε%@&ρJ<ς π&)
)π&$ηλAν&)ν σ)νε?ή J)σι;ή εν<ργεια ;αι $ρ=ση. N$A @π&ρε>ς να $εις π=ν% από 2M ε>$η
π&)λιAν να J%λι=D&)ν, από 9α M2 ε>$η π&) <?&)ν $ιαπισ9%Eε> σε όλα 9α (:Eηρα, ενA 9α
π&)λι= π&) Fε?ει@%νι=D&)ν Fεπερν&:ν 9α P2O ε>$η. NF=λλ&), &ι π&9α@&> ;αι &ι ?ε>@αρρ&ι
ε@πλ&)9>D&)ν 9ις IσιριγA9ι;ες E=λασσες @ε πλ&:σια )λι;= ανόργανης ;αι &ργανι;ής :λης
@ε απ&9<λεσ@α να $η@ι&)ργ&:ν9αι =ρισ9ης π&ιό9η9ας ψαρό9&π&ι.
Π&λ)=ριE@&ι ;αι &ι 9όπ&ι λα9ρε>ας από 9ην ;λασι;ή ;αι ;)ρ>%ς 9η G)Dαν9ινή περ>&$&.
Kναν αν9>σ9&ι?& @ι;ρό L)σ9ρ= σ)ναν9=ς σ9ην (=9% gAρα, ;&ν9= σ9& L)λ&πό9α@&, @ε 9&
@εσαι%νι;ό ;=σ9ρ&, 9ις σ;ή9ες, 9α ;ελι= 9%ν @&να?Aν, 9ις απ&Eή;ες 9&)ς ;αι 9α
π&λ)=ριE@α ε;;λησ=;ια. Από 9α @&νασ9ήρια 9&) νησι&: 9α ση@αν9ι;ό9ερα ε>ναι η Παναγ>α
η L)ρ9ι$ιA9ισσα, η Αγ>α Lόνη, & Αγ. Ι%=ννης & #ε&λόγ&ς, & Αγ. #εό$%ρ&ς ;αι η Αγ.
Nλ<σσα.
I& E)@=ρι, 9& σπ=ρ9&, 9& Jασ;ό@ηλ&, η σε@πρεG>Gα –9& α@=ραν9& 9%ν Gρα?&νησ>$%ν π&)
67π=ν9α Dει77-, πε:;α, πλα9=νια, σ?>να, @)ρ9ι<ς, αγριελι<ς, ?αρ&)πι<ς, ασJ=;ες, ;ρ>9α@α,
αγρι&Gι&λ<9ες, αλ@)ρ>;ια, ;=παρη, Jραγ;&σ);ι<ς ;αι <νας α9<λει%9&ς J)σι;ός G&9ανι;ός
πλ&:9&ς πλαισιAν&)ν 9α ?%ρι=, 9ις ;αλλιεργ&:@ενες ε;9=σεις, 9ις παραλ>ες, 9ις &@αλ<ς ;αι
από;ρη@νες α;9<ς, 9α γ:ρ% @ι;ρ= νησι=.
'9η gAρα, π&) ε>ναι η παρα$&σια;ή πρ%9ε:&)σα 9&) νησι&:, @π&ρε>ς να απ&λα:σεις 9η
@&να$ι;ή E<α πρ&ς 9& (ρη9ι;ό π<λαγ&ς, 9& γει9&νι;ό (αψ=λι, ;αι 9α Αν9ι;:Eηρα. N$A
$ιαλ<F9ε γε)σ9ι;= ;αι σπ=νια παρα$&σια;= πρ&Bόν9α. '9& (αψ=λι, 9& παρα$&σια;ό επ>νει&
9&) νησι&:, @ε 9& @αγε)9ι;ό $>$)@& J)σι;ό ;όλπ&, π&) η παρ=$&ση 9α E<λει να
)π&$ηλAν&)ν 9α 67$)& σ9ήEια 9ης ()Eηρα>ας ΑJρ&$>9η77, G&)9ήF9ε σ9ην α@@&)$ερή
E=λασσ= 9&) ;αι περιεργασ9ε>9ε 9α παραλια;= @αγαDι= π&) ε>ναι γε@=9α από D%ή @<?ρι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
MM
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

πρ%>ας. Lπρ&σ9= σ9& (αψ=λι $εσπόDει & @&νόλιE&ς-Gρα?&νησ>$α g:9ρα ή Α)γό @ε 9ις
@&να$ι;<ς Eαλασσιν<ς σπηλι<ς όπ&) J%λι=D&)ν &ι JA;ιες, & @α)ρ&πε9ρ>9ης ;αι όπ&) ψηλ=
σ9α απρόσι9α Gρ=?ια J)9ρAνει 9& σή@α ;α9α9εE<ν 9%ν ()Eήρ%ν, 9& Fηρ&J)9ι;ό @ι;ρό
;>9ριν& ?ρ)σ=νEε@& η σε@πρεG>Gα, π&) x.π=ν9α Dει. '9& SιG=$ι, περιπλανήσ&) σ9&ν
παρα$&σια;ό &ι;ισ@ό 9&) @ε αρ;ε9= $ι=σπαρ9α αρ?&ν9ι;=, 9ην π<9ρινη @ε 9α P4 9όFα
γ<J)ρα σ9& (α9&:νι ;αι =λλα <ργα )π&$&@ής από 9ην επ&?ή 9ης αγγλ&;ρα9>ας. 5
L)λ&πό9α@&ς <?ει 9η $ρ&σερό9ερη πλα9ε>α 9%ν ()Eήρ%ν ;=9% από πελAρια πλα9=νια, ενA
παρα$>πλα ρ<&)ν νερ= ;αι )π=ρ?&)ν ;α9αρρ=;9ες ;αι νερό@)λ&ι. 5 ΑGλ<@&νας,
παρα$&σια;ό ψαρ&?Aρι @ε Fε?%ρισ9ή &@&ρJι= @<σα σ9& ;α9=Fερ& γ:ρ% περιG=λλ&ν,
Jαν9=Dει @α;ρ)= %ς ;&);λ&-&ι;ισ@ός. 'ή@ερα, ;αιν&:ργια σπ>9ια $ια9ηρAν9ας 9ην
παρα$&σια;ή αρ?ι9ε;9&νι;ή $η@ι&)ργ&:ν παν<@&ρJες ει;όνες ;αι ελ;)σ9ι;ό περιG=λλ&ν.
'9& λι@=νι 9&) ΑGλ<@&να 9& PaO2, να)=γησε <να από 9α πλ&>α π&) & αρ?αι&;=πηλ&ς
Nλγιν, @ε9<Jερε 9α γλ)π9= 9&) ΠαρEενAνα. S>γ& πριν 9&ν ΑGλ<@&να, σ9ην περι&?ή
Παλαιόπ&λη, )π=ρ?&)ν 9α ερε>πια 9ης αρ?α>ας ';=ν$ειας, πόλης π&) λ<γε9αι ό9ι αριE@&:σε
2MOOO ;α9&>;&)ς ;αι π&) ;α9ασ9ρ=Jη;ε @ε9= 9ην <;ρηFη 9&) ηJαισ9ε>&) 9ης 'αν9&ρ>νης.
[ Αγ>α Πελαγ>α ;αι 9& "ια;όJ9ι ε>ναι 9α ση@εριν= λι@=νια π&) πι=ν&)ν 9α πλ&>α ό9αν
<ρ?&ν9αι από 9ην (ρή9η, 9& \:Eει& ;αι 9η eε=π&λη Sα;%ν>ας. 5 Π&9α@ός ε>ναι 9&
;εJαλ&?Aρι σ9η Gόρεια περι&?ή 9&) νησι&: @ε παD=ρι παρα$&σια;Aν πρ&Bόν9%ν.
"&;ι@=σ9ε ε$A 9& παρα$&σια;ό γλ);ό σ);αλ=;ι, 9ις J)σι;<ς @αρ@ελ=$ες, 9ις σπι9ι;<ς
@=ν9&λες 8;αρα@ελλ%@<να α@:γ$αλαY, 9& @π&)9>ν&, 9& @&σ?=πι$&, 9& @ασ9ό 9ης
ΑJρ&$>9ης, 9&)ς ρ&D<$ες, ;&)J<9& ;αι σ:;&, 9α α@)γ$αλ%9=. Nπ>σης, γε)9ε>9ε 9&
παρα$&σια;ό ()EηριA9ι;& 9σ>π&)ρ& 9η Jα9&)ρ=$α 89σ>π&)ρ& ;αι ;ανελ&γαρ:JαλαY, 9&
9&πι;ό λι;<ρ σε@πρεG>G&, 9& E)@αρ>σι& @<λι, 9& ν9όπι& ;ρασ>, 9& F:$ι ;αι 9& λ=$ι. Iα
Lη9=9α, παρα$&σια;ό αγρ&9&-;9ην&9ρ&Jι;ό ?%ριό @ε απ<ραν9η E<α σ9ις γει9&νι;<ς
ρε@α9ι<ς, 9& Jαρ=γγι 9&) Iσ=;%να όπ&) σ9&)ς Gρ=?&)ς 9&) ε>ναι λαFε)@<να F%;;λήσια
;αι $>πλα σ9η ρε@α9ι= Gρ>σ;&ν9αι 9α ε:J&ρα περιGόλια. 5ι π&λλ<ς πηγ<ς, 9& Jαρ=γγι ;αι &ι
ρε@α9ι<ς $η@ι&:ργησαν Eρ:λ&)ς για νερ=ι$ες, F%9ι;= ;αι πειρα9<ς. N$A Eα Gρεις @&να$ι;<ς
π&ι;ιλ>ες ρ&$=;ιν&). '9ις γ:ρ% σπηλι<ς π&λ)=ριE@ες &ι σ9=νες 9%ν G&σ;Aν π&) <$%σαν 9&
όν&@= 9&)ς ;αι σ9& ?%ριό ;αι π&) 9ρ&J&$&9&:ν 9α (:Eηρα @ε γε)σ9ι;= 9)ρι=.
(αι όσ& για ;&λ:@πι, &ι επιλ&γ<ς σ?ε$όν α@<9ρη9ες, όσες ;αι &ι @&να$ι;<ς παραλ>ες 9%ν
()Eήρ%ν. Α@@&)$ι<ς σ9ην Παλαιόπ&λη 8ε$A η παρ=$&ση E<λει να ανα$:Eη;ε από 9η
E=λασσα η ΑJρ&$>9ηY, σ9& (αψ=λι, σ9&ν Sι@νιAνα 8$ες ε$A ;αι 9ις α)Eεν9ι;<ς π<9ρινες
ψαρ&;αλ:GεςY, σ9ην Αγ. Πελαγ>α, σ9& "ια;όJ9ι, σ9ην Πλα9ι= d@@&8ε$A σ:@J%να @ε 9ην
παρ=$&ση & Π=ρις ;αι η Hρα>α Nλ<νη &λ&;λήρ%σαν 9&ν <ρ%9= 9&)ςY, π&) αν=λ&γα @ε 9ις
?ει@εριν<ς ;αιρι;<ς σ)νEή;ες @π&ρ&:ν να <?&)ν ;αι ψηλό <%ς ;αι ?&ν$ρό ?αλ>;ι. Παραλ>ες
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
M^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

@ε λεπ9ό9ερα ή ;αι ?&ν$ρό9ερα ?αλ>;ια @π&ρε>ς να Gρεις σ9ις @&να$ι;<ς περι&?<ς σ9&
Lελι$όνι, σ9& gαλ;ό, σ9& (αλα$> @ε 9ις σπηλι<ς ;αι 9ις Eα)@=σιες Gρα?&σ)νE<σεις, σ9η
(&@π&ν=$α, σ9& S);&$ή@&), σ9η (α;ή Sαγ;=$α ;αι σ9η ])ρή d@@& @ε 9α π&ρJ)ρ=
Gό9σαλα. N$A, <παιDαν πριν @ερι;= ?ρόνια & 'π:ρ&ς, η (%νσ9αν9>να ;αι & Qασ>λης. IAρα
πια )π=ρ?&)ν @όν& 9α (:Eηρα, για9> & ;αE<νας α;&λ&:Eησε 9& $ρό@& 9&). 'ή@ερα, &ι
παραλ>ες ;αι 9α ?%ρι= σJ:D&)ν από D%ή @όν& 9& ;αλ&;α>ρι. N$A <ρ?&ν9αι ;=Eε ;αλ&;α>ρι
& "η@ή9ρης, η Nλ<νη, η eα9αλ>α, η (%νσ9αν9>να ;αι & (Aσ9ας. fπ&σ?<Eη;αν ό9ι
E=ρ?&ν9αι αρ;ε9= σ)?ν= σ9α (:Eηρα, αν=@εσα σ9&)ς π&λ)=ριE@&)ς λ=9ρεις 9%ν ()Eήρ%ν
;αι & #ό$%ρ&ς @ε 9ην Ασπασ>α. Απ7ε$A Fε;>νησε να D%γραJ>Dει 9& (αψ=λι ;αι 9α =λλα
9&π>α 9&) νησι&:, πρ%9&$ι&ρισ@<ν&ς ;αEηγη9ής σ9α (:Eηρα 9& Pc^^, & J>λ&ς gρήσ9&ς π&)
<J)γε ν%ρ>ς από ;&ν9= @ας ;αι σ9&ν &π&>& αJιερAνε9αι α)9ό 9& ;ε>@εν&.
67 Lπ=ν9α S=ν9ρα77 ;α9= 9η 9σιριγA9ι;η <;Jραση ση@α>νει 67 από =;ρη σ7 =;ρη77 ;αι
9&:9& για9> σ9& νησ> 9%ν ()Eήρ%ν @π&ρε>ς να Gρεις παν9&: =πλε9& 9& ]%ς, @&να$ι;<ς 9ις
#=λασσες, ελ;)σ9ι;<ς 9ις Παραλ>ες, εν9)π%σια;&:ς 9&)ς Α@@όλιE&)ς ;αι παν$αισ>α από
gρA@α9α, \ε:σεις ;αι ΑρA@α9α 9ης ]:σης.
3333333
Hεριþαλλοντικó Hρογρóµµατα και Tοnικcς Κοινωνίες
Συνή0ως, οι ντόnιοι αnοροúν, γιατί στα nεριþαλλοντικó nρογρóµµατα nροστασίας και
διατήρησης του Hεριþóλλοντος και της dúσης της nεριο¿ής τους, δεν διασçαλί¸ονται
µετó τη λήçη τους, και η ουσιαστική συνc¿ειó τους και η ενεργός συµµετο¿ή τοnικeν
çορcων σε ότι αçορó το µcλλον της nεριþαλλοντικής κληρονοµιóς τους. Μnορεί, οι εnί
µcρους µελcτες να ¿αρακτηρί¸ονται αnό εnιστηµονική αρτιότητα, αλλó όταν
αnουσιó¸ει η ουσία του ¸ητήµατος nου αçορó τη διασúνδεση του cργου µε τις τοnικcς
κοινωνικcς συνιστeσες, τότε κα0eς λcει και cνα τραγοúδι `…τα χρόνια φεύγουν, θες
δε θες, σαν τν ματι!ν σου τις βαφές" #αι συ φοβ$σαι% &α με θυμ$σαι%`
R9αν σ9ις σ?ε9ι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες-πρ&γρ=@@α9α π&) αJ&ρ&:ν 9& 9&πι;ό ΠεριG=λλ&ν ;αι
9η ]:ση $εν σ)@@ε9<?&)ν ενεργ=, @αDι;= ;αι σ)@@ε9&?ι;= &ι 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες, @αD> @ε 9ις
ερε)νη9ι;<ς &@=$ες, 9ό9ε α)9= ε>ναι επό@εν& να FεE%ρι=D&)ν σ:ν9&@α ή ;αι να
λησ@&ν&:ν9αι πριν από 9η λήFη 9&)ς. (αι 9&:9& ε>ναι σ)ν<πεια 9%ν εγ%;εν9ρι;Aν
@η?ανισ@Aν $ιεFαγ%γής 9&) <ργ&), 9ης σ9ρεGλής π&λι9ι;ής 9%ν &ργ=ν%ν ?ρη@α9&$ό9ησης,
9ης απ&)σ>ας &)σιασ9ι;ής αFι&λόγησης, αλλ= ;αι 9&) πλήE&)ς 9%ν α)EαιρεσιAν π&)
;αλ:π9&)ν &ι )πε:E)ν&ι J&ρε>ς. \ια παρ=$ειγ@α, 9α ?ρη@α9&$&9ι;= όργανα $εν @π&ρ&:ν να
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
M_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

ελ<γF&)ν επ> 9ης &)σ>ας αν )π=ρ?ει 9&πι;ή ;&ιν%νι;ή απ&$&?ή ή ;αι αν ενσ%@α9Aν&ν9αι ή
εναν9ιAν&ν9αι α)9= 9α περιGαλλ&ν9ι;= πρ&γρ=@@α9α ;αι &ι $ρ=σεις 9&)ς, σ9&ν ε)ρ:9ερ&
σ?ε$ιασ@ό 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής ;αι αναπ9)Fια;ής πρ&&π9ι;ής ;=Eε περι&?ής Fε?%ρισ9=.
K9σι, σ&Gαρ= 9&πι;= Dη9ή@α9α $εν αγγ>D&ν9αι, ενA 9α πρ&γρ=@@α9α απ&σ9ασι&π&ι&:ν9αι
γρήγ&ρα από 9&ν 9&πι;ό περ>γ)ρ&. (αι η απόσ9αση @ε9αF: @ελε9η9Aν ;αι ;&ιν%ν>ας
πλα9α>νει ;αι GαEα>νει. NF=λλ&), σ9& >$ι& @ό9& ;ιν&:ν9αι ;αι &ι ανερ)Eρ>ασ9ες α)Eαιρεσ>ες
9%ν επισ9η@&νι;= )πε)E:ν%ν ή ;αι $ιε)E)ν9ι;Aν σ9ελε?Aν, &ι &π&>&ι ;α9ασπα9αλ&:ν
;&ν$:λια π&) πρ&&ρ>D&ν9αι για ;&ιν%νι;<ς ;αι περιGαλλ&ν9ι;<ς )π&$&@<ς ;αι 9&πι;<ς
επεν$:σεις. (αι GεGα>%ς E<λ&)ν ;αι Fε?ν&:ν, ό9ι σ9α περιGαλλ&ν9ι;= Dη9ή@α9α ;αι
πρ&γρ=@@α9α ε>ναι πρ&απαι9&:@ενα η ε)E);ρισ>α, η γνAση ;αι ε@πειρ>α για 9& αν9ι;ε>@εν&
@αD> @ε 9ην αναγ;αιό9η9α 9%ν σ)νεργιAν @ε 9& ;&ιν%νι;ό γ>γνεσEαι, ;αEAς ;αι η
@εγαλ:9ερη $)να9ή σ:γ;λιση ι$εAν, απόψε%ν ;αι 9&πι;ής ε)αισEησ>ας. R@%ς, α)9= 9α
α)9&νόη9α ε>ναι επό@εν& να παρ<ρ?&ν9αι ει$ι;ό9ερα σ9ις @<ρες @ας, ;αEόσ&ν η
αναFι&;ρα9>α <?ει 9α)9ισ9ε> %ς σ)νAν)@& 9ης αFι&;ρα9>ας ;αι η @ερ&ληψ>α 9ης
α@ερ&ληψ>ας. Hσ9όσ&, 9α 9ελε)9α>α Jαινό@ενα 9ης όπ&ιας $ιαJE&ρ=ς $εν ε>ναι 9)?α>α ;αι
@ε@&ν%@<να. (αι σ7α)9ήν 9ην α9@όσJαιρα σ)@G=λλ&)ν 9α @<γισ9α ;αι η α;α9αλληλό9η9α
9%ν σ9ελε?Aν, ;αι η <λλειψη ε@πειρ>ας, γνAσε%ν ;αι $εFι&9ή9%ν ;αι &ι πρ&σ%ριν&>
;αιρ&σ;&πι;&> ?ειρισ@&> 9&)ς, ενA αρα?νιασ@<νες σ)ν9αγ<ς ανα$:&ν9αι @<σα από
αν:παρ;9&)ς ελεγ;9ι;&:ς @η?ανισ@&:ς ;αι απ&)σ>α αFι&λόγησης. Αλλ=, ;αι &ι >$ιες &ι
&@=$ες εργασ>ας $εν ε>ναι $ιασJαλισ@<νες @<?ρι 9η λήFη 9&) πρ&γρ=@@α9&ς, ;αEόσ&ν ;α9=
9η $ι=ρ;εια ενός <ργ&), α)9<ς @π&ρε> να &ρ>D&ν9αι 67ε; 9%ν =ν%Eεν77, αν=λ&γα @ε 9ις όπ&ιες
&ρ<Fεις α)EαιρεσιAν, @ισαλλ&$&F>ας, ρεGανσισ@&: ;αι @ιD<ριας 9%ν 67 α)9&$ι&ρισ@<ν%ν77
επισ9η@&νι;= )πε)E:ν%ν. \ια παρ=$ειγ@α, πρ&;αλε> Eλ>ψη ;αι αγαν=;9ηση ;αι για)9ό
;α9αγγ<λλ&ν9αι $η@όσια, ό9αν ;&ν$:λια π&) &Jε>λ&)ν να επεν$)E&:ν σε 9&πι;ό επ>πε$& για
9& περιG=λλ&ν, 9ην ;&ιν%νι;ή σ)να>νεση ;αι 9ην περιGαλλ&ν9ι;ή ε)αισEη9&π&>ηση,
F&$ε:&ν9αι σε 9αF>$ια αναψ)?ής ή όπ%ς λ<γε9αι 9ε?νη<ν9%ς για 67επισ9η@&νι;ή
ενη@<ρ%ση77. K9σι, η 9&πι;ή περιGαλλ&ν9ι;ή επ<ν$)ση-ενη@<ρ%ση γ>νε9αι σ9&νx (ανα$=,
αν9> για 9&ν (&)ρν=, ενA σ?ε$ι=D&ν9αι απ&σ9&λ<ς, γιαxL&να;ό αν9> για 9&ν 5@αλό, σ9ην
xdν$ρ& αν9> για 9η \α:$&. (αι σ)νε?>D&)ν 9& παι?ν>$ι π>σ% από 9ις πλ=9ες 9ης 9&πι;ής
;&ιν%ν>ας. L<?ρι ;αι σ9ην πρόσληψη σ)γγενι;&: πρ&σAπ&) πρ&?Aρησαν από 9ην
παρα;ρ=9ηση ;=π&ι&) περιGαλλ&ν9ι;&: πρ&γρ=@@α9&ς. (αι, 9& λ)πηρό -π&) $εν @πα>ν&)ν
σ9&ν ;όπ& να ελ<γF&)ν &ι αρ@ό$ι&ι @η?ανισ@&>- ε>ναι ό9ι &ι σ;&πι@ό9η9ες, 9<9&ι%ν 9αFι$ιAν
ή ;αι πρ&σλήψε%ν η@ε9<ρ%ν αι9ι&λ&γ&:ν9αι @ε σαEρ<ς ;αι $ι=9ρη9ες 9ε;@ηριAσεις.
dλλ%σ9ε, %ς σ)νήE%ς, 9α αρ@ό$ια όργανα 9ης N.N. απλ= εγ;ρ>ν&)ν για 9& ν&@ό9)π& 9%ν
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
Ma
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

$ια$ι;ασιAν, ?%ρ>ς να εFε9=D&)ν σε G=E&ς 9ις α)Eα>ρε9ες ;αι Dη@ι&γόνες για 9& σ;&πό 9&)
πρ&γρ=@@α9&ς $ιJ&ρ&:@ενες $απ=νες.
Παρόλα α)9=, η παρ=σ9αση 67;αλ= ;ρα9ε>77, &ι σ)ν<πειες για 9&)ς όπ&ι&)ς αναν9ισ9&>?&)ς
)πε)E:ν&)ς ε>ναι αν:παρ;9ες, &ι ενη@ερ%9ι;<ς πινα;>$ες για 9ην 9α)9ό9η9α 9&) <ργ&)
αρ?>D&)ν να FεE%ρι=D&)ν ;αι ;=Eε αρ?ή <?ει ;αι <να 9<λ&ς. [ $ιαπ>σ9%σηv [ λήFη 9&)
περιGαλλ&ν9ι;&: πρ&γρ=@@α9&ς αJήνει σ)νήE%ς σ9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες 9ην >$ια γε:ση.
Lια από 9α >$ια. (αι ;=π&) αν=@εσα η ΠεριGαλλ&ν9ι;ή N;πα>$ε)ση, %ς αναλAσι@&
περι9:λιγ@α. Αλλ=, ;αι για να 9ην επι;αλεσ9ε>ς ;αι για να 9ην εJαρ@όσεις 9ην
ΠεριGαλλ&ν9ι;ή N;πα>$ε)ση ?ρει=D&ν9αι π&λλ<ς $εFιό9η9ες. gρει=D&ν9αι, @ερ=;ι, $&)λει=,
9όλ@η ;αι ;αιν&:ριες ι$<ες, σ:νEεση σ9η $ιαJ&ρε9ι;ό9η9α, σ)@@ε9&?ή σε <@πρα;9ες
$ρασ9ηριό9η9ες, &λ&;ληρ%@<νη παι$αγ%γι;ή πρό9αση, &ρ=@α9α, σ)@@ε9&?ι;ό9η9α ;αι
αν9>σ9&ι?ες σ)γγραJ<ς.
(αι για 9ην &)σ>α. 5 \)παε9ός σ9ην (ρή9η, η (αρ<9α-;αρ<9α σ9η `=;)νE&, η Lεσ&γεια;ή
]A;ια σ9ην Αλόννησ&, ;αι η "α$ι= ;αι η Lι;ρή Πρ<σπα, ;αι & KGρ&ς ;αι 9&
]&ινι;ό$ασ&ς σ9& Q=ι, ;αι @ερι;= =λλα περιGαλλ&ν9ι;= πρ&γρ=@@α9α π<9)?αν ;αι %ς <ργα
&)σ>ας ;αι %ς ;&ιν%νι;&-περιGαλλ&ν9ι;<ς επεν$:σεις. Π<9)?αν, για9> ενσ%@=9%σαν @ε
επι$εFιό9η9α 9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες, 9&)ς γε%ργ&:ς, ;9ην&9ρόJ&)ς ;αι ψαρ=$ες, 9&)ς
επαγγελ@α9>ες, 9&)ς ε;παι$ε)9ι;&:ς, 9&)ς @αEη9<ς ;αι ν<&)ς, 9&)ς ν9όπι&)ς. dλλ%σ9ε,
$ρασ9ηριό9η9ες ;αEαρ= ;αιρ&σ;&πι;<ς ή ;αι επιJανεια;<ς, ή ;αι ε;ε>νες π&) )π&ν&@ε:&)ν
9ις περι&)σ>ες ;αι 9ην παραγ%γι;ή $)να@ι;ή @ιας περι&?ής ε>ναι α$:να9& να ενσ%@α9%E&:ν
σ9ις επι$ιAFεις 9&) Α ή Q περιGαλλ&ν9ι;&: πρ&γρ=@@α9&ς π&) σή@ερα ε>ναι ;αι α:ρι& Eα
Fε?ασ9ε> ;αι Eα ?αEε>. Hσ9όσ&, ?%ρ>ς 9η σ)@@ε9&?ι;ό9η9α, 9ις αναγ;α>ες σ)ν<ργιες, αλλ=
;)ρ>%ς 9ην ;&ιν%νι;ή σ)να>νεση ;αι απ&$&?ή, απ&9ελ&:ν 9α όπ&ια περιGαλλ&ν9ι;=
πρ&γρ=@@α9α 67&$&:ς ;α9ασπα9=λησης ?ρη@=9%ν ;αι $)σJή@ισης 9&) περιG=λλ&ν9&ς77.
K9σι, ε>ναι επό@εν& &ι περιGαλλ&ν9ι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες ;αι πρα;9ι;<ς να FεE%ρι=D&)ν,
ό9αν παρα@ερ>Dε9αι η πλει&νό9η9α 9%ν ν9όπι%ν, απ&)σι=Dει η &ι;&λ&γι;ή
ε)αισEη9&π&>ηση, ό9αν @ε9ριό9η9ες πρ&σπαE&:ν να $ιε)E:ν&)ν περιGαλλ&ν9ι;=
πρ&γρ=@@α9α, ενA η Gι%@α9ι;ή πρ&σ<γγιση απ&9ελε> πρόσ?η@α, ;αEAς )π&λε>π&ν9αι ;αι &
παι$αγ%γι;ός ρόλ&ς ;αι & ;&ιν%νι;ός σ9ό?&ς για ;αλ:9ερη π&ιό9η9α D%ής ;αι $ια9ήρηση
9ης περιGαλλ&ν9ι;ής ;ληρ&ν&@ι=ς.
Παρό@&ιες -?%ρ>ς ;&ιν%νι;ή $ι=σ9αση, ?%ρ>ς G=E&ς, ?%ρ>ς πν&ή ;αι ?%ρ>ς @<λλ&ν-
$ρασ9ηριό9η9ες ε>ναι απ&ρριπ9<ες-απ&Gλη9<ες από 9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες. (αι @<σα σε όλα,
67;ερασ=;ι εις 9&:ρ9αν77 π&@π%$Aς πρ&σπαE&:ν να ενσ%@α9Aσ&)ν 9ην ΠεριGαλλ&ν9ι;ή
N;πα>$ε)ση, πρ&σπαEAν9ας να Fεγελ=σ&)ν 9ην 9&πι;ή ;&ιν%ν>α, 9&)ς J&ρε>ς 9ης, 9&)ς
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
Mc
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

ε;παι$ε)9ι;&:ς ;αι ;)ρ>%ς 9α παι$ι=. hiWα πιο μεγάλα ^έματα) στα πιο α_Vα βλέμματα; Wι
με κοιτάςg Wι με ρUτάςg Ποιες αλS_ειες να μά_εις jητάςg hi @ας FαναJ<ρνει σ9ην
πραγ@α9ι;ό9η9α γν%σ9ός 9ραγ&)$&π&ιός.
NNNNNNNNNN
Aντιµετenιση Hληµµυρικeν Κινδúνων
H ¿eρα µας, γίνεται cρµαιο σε κó0ε nληµµúρα και κó0ε çυσική καταστροçή. Οι
nληµµυρικοί κίνδυνοι συγκαταλcγονται στις καταστροçcς και συνή0ως αnειλοúν τη
¸ωή, την υγεία του αν0ρenου, την nαραγωγή, κοινωνικcς και οικονοµικcς συνιστeσες,
υnοδοµcς, cργα και το nεριþóλλον. Στην nροοnτική των nαγκόσµιων κλιµατικeν
αλλαγeν, 0α ¿ρειαστεί να αντιµετωnιστοúν και ¸ητήµατα ακραίων καιρικeν
συν0ηκeν, όnως είναι µεταçú των óλλων και αυτó των nληµµυρικeν çαινοµcνων, της
λειçυδρίας, της διóþρωσης, των κατολισ0ήσεων και της αστó0ειας των εδαçeν.
5ι ει$ι;&> πρ&Gλ<π&)ν ό9ι, ενA ;=Eε ?ρόν& Eα @ειAνε9αι η σ)?νό9η9α 9%ν ?α@ηλAν
Gαρ&@ε9ρι;Aν 9α &π&>α J<ρν&)ν ;αι 9η Gρ&?ή, Eα )π=ρF&)ν ισ?)ρ= Gαρ&@ε9ρι;= ?α@ηλ=,
@ε σ)ν<πεια να <?&)@ε περισσό9ερες ;α9αιγ>$ες ;αι ραγ$α>ες Gρ&?&π9Aσεις. "ηλα$ή, &ι
π&λ)ή@ερες π&9ισ9ι;<ς Gρ&?<ς @=λλ&ν Eα ε;λε>ψ&)ν ;αι Eα $>ν&)ν 9η E<ση 9&)ς σε
σ:ν9&@ες $)να9<ς Gρ&?<ς, @ε απ&9<λεσ@α να <?&)@ε σ)?νό9ερες πλη@@:ρες ;αι πιEανό9α9α
λειψ)$ρ>α, αJ&: 9& <$αJ&ς $εν Eα @π&ρε> να απ&ρρ&Jήσει σε σ:ν9&@& ?ρ&νι;ό $ι=σ9η@α
9& =JE&ν& νερό 9%ν ;α9αιγ>$%ν.
Iα 9ελε)9α>α ?ρόνια @ε 9ις αλλεπ=λληλες π)ρ;αγι<ς, 9ην α)Fη@<νη ασ9ι;&π&>ηση, 9ις
εν9α9ι;<ς γε%ργι;<ς πρα;9ι;<ς ;αι 9ις ανα@ενό@ενες ;λι@α9ι;<ς @ε9αG&λ<ς & ;>ν$)ν&ς
πλη@@)ρι;Aν Jαιν&@<ν%ν @ε 9α σ)νεπα;όλ&)E= 9&)ς, $η@ι&)ργ&:ν πρόσEε9ες απειλ<ς για
9ην ;&ιν%ν>α, 9ην &ι;&ν&@>α ;αι 9& περιG=λλ&ν. Nι$ι;ό9ερα, &ι παρε@G=σεις 9&) ανEρAπ&)
π=ν% σ9ις J)σι;<ς $ιεργασ>ες, <?&)ν @ε9αG=λλει πλήρ%ς 9ις σ)νEή;ες απ&ρρ&ής 9%ν νερAν
9ης Gρ&?ής, αλλ= ;αι 9ις &$&:ς π&) α)9ό 67<?ει @=Eει 67 να ;ινε>9αι ε$A ;αι ε;α9&@@:ρια
?ρόνια π=ν% σ9ην επιJ=νεια 9ης γης ;αι από ε;ε> @<σα σ9& <$αJ&ς ;αι σ9&ν παρ=;9ι&
?Aρ&.
NF=λλ&), επιση@α>νε9αι ό9ι, η αν=ληψη ;&ινAν $ρ=σε%ν για 9ην αν9ι@ε9Aπιση 9%ν
πλη@@)ρAν περι;λε>ει @εγ=λη πρ&σ9ιE<@ενη αF>α. Α)9ή η αF>α αJ&ρ= 9ις )π&$&@<ς
8@ε9αJ&ρ<ς, $>;9)α ό@Gρι%ν, απ&?<9ε)σης, :$ρε)σης, =ρ$ε)σης, ηλε;9ρι;ής εν<ργειαςY, 9ην
παρ&?ή )πηρεσιAν 8)γε>α, πρόν&ια, απασ?όλησηY, 9η Gι%σι@ό9η9α ε@π&ρι;Aν ;αι
Gι&@η?ανι;Aν επι?ειρήσε%ν, 9ην εFασJ=λιση 9ης γε%ργ&;9ην&9ρ&Jι;ής παραγ%γής ;αι
9%ν αν9ισ9&>?%ν ε;9=σε%ν 9&)ς, ;αEAς ;αι 9& περιG=λλ&ν γενι;ό9ερα. Hσ9όσ&, α)9ό π&)
ανησ)?ε> 9ην π&λι9ε>α ;αι 9&)ς αρ@ό$ι&)ς 9&πι;&:ς J&ρε>ς ε>ναι ό9ι, σ9ις DAνες π&)
?αρα;9ηρ>D&ν9αι %ς )ψηλ&: ;ιν$:ν&) %ς πρ&ς 9ις πλη@@:ρες, <?&)ν α)FηEε>, 9όσ& η
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^O
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

$η@&γραJι;ή π);νό9η9α 8 π);νό9η9α ανEρAπ%νY ;αι 9α περι&)σια;= σ9&ι?ε>α 9%ν
ανEρAπ%ν, όσ& ;αι &ι )π&$&@<ς 9ης π&λι9ε>ας. Nπ>σης, παρό9ι $ια9>Eεν9αι αρ;ε9= ;&ν$:λια
8"ιαρEρ%9ι;= Iα@ε>α, Iα@ε>α ')ν&?ής, (&ινή \ε%ργι;ή Π&λι9ι;ή ;.=Y για 9η $ια?ε>ριση
9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν σε περιJερεια;ό επ>πε$&, σ9η ?Aρα @ας 9α αναγ;α>α Gή@α9α
για αν9ιπλη@@)ρι;ή E%ρ=;ιση παρα@<ν&)ν σ?ε$όν σ9=σι@α. (αι όπ%ς π=ν9α 679ρ<?&)@ε
;αι $εν J9=ν&)@ε77, @ε9= από ;=Eε πλη@@:ρα, ενA ε; 9%ν )σ9<ρ%ν ε;9ι@Aν9αι
απ&λ&γισ9ι;= &ι Dη@ι<ς σε D%<ς, σε περι&)σ>ες, σε )π&$&@<ς ;αι λιγό9ερ& %ς σ)νήE%ς
ν&ιαDό@ασ9ε για 9ις Dη@ι<ς σ9& περιG=λλ&ν.
5ι πλη@@:ρες σ9ην πλει&νό9η9= 9&)ς, ε>ναι α$:να9& να πρ&GλεJE&:ν απόλ)9α, αλλ= ε>ναι
εJι;9ό να @ει%E&:ν &ι ;>ν$)ν&ι π&) περι;λε>&)ν, @<σα από ;α9=λληλα σ?<$ια $ια?ε>ρισης
9%ν πλη@@)ρAν ;αι 9%ν ;ιν$:ν%ν 9&)ς, ενA 9α πρ&απαι9&:@ενα <ργα πρ&σ9ασ>ας &Jε>λ&)ν
να σ)νε;9ι@&:ν @ε9αF: 9%ν =λλ%ν ;αι 9ην περιGαλλ&ν9ι;ή $ι=σ9αση, ;αι 9ην
απ&;α9=σ9αση 9ης J)σι;ό9η9ας π&9α@Aν ;αι ?ει@=ρρ%ν. Iα Gή@α9α για 9ην πρόγν%ση 9%ν
πλη@@)ρAν @ε 9ις ν<ες 9ε?ν&λ&γ>ες 8σ)σ9ή@α9α oV -iV* <γ;)ρης ;αι <γ;αιρης
πρ&ει$&π&>ησης, ραν9=ρ, ~W†, $&ρ)J&ρι;<ς J%9&γραJ>εςY, <?&)ν πρ&?%ρήσει ση@αν9ι;=. [
?ρήση ισ9&ρι;Aν πληρ&J&ριAν για 9ις πλη@@:ρες, σε σ)ν$)ασ@ό @ε 9ις ν<ες ;αι 9ις
παρα$&σια;<ς 9ε?ν&λ&γ>ες ?ρησι@&π&ι&:ν9αι @ε 9<9&ι& 9ρόπ&, Aσ9ε 9α $ε$&@<να 9&)ς να
απ&9ελ&:ν 9η G=ση για 9η σ:γ?ρ&νη GαE@&νό@ηση 9%ν @&ν9<λ%ν πρόγν%σης ;αι 9ης
αν9ι@ε9Aπισης 9%ν ;ιν$:ν%ν 9&)ς. Nν 9&:9&ις, για να ε;9ι@ηE&:ν &ι ;>ν$)ν&ι πλη@@)ρAν 9α
σεν=ρια πρόGλεψής 9&)ς ;ιν&:ν9αι από πλη@@:ρες )ψηλής πιEανό9η9ας 8επαν=ληψη 9&)
Jαιν&@<ν&) @>α J&ρ= αν= $ε;αε9>αY, @<σης πιEανό9η9ας 8επαναληπ9ι;ό9η9α P J&ρ= αν=
POO ?ρόνιαY ;αι περι&ρισ@<νης πιEανό9η9ας 8α;ρα>ες περιπ9AσειςY. ΠρόσEε9α
επιση@α>νε9αι ό9ι, λόγ% 9ης π&λ)πλ&;ό9η9ας 9ης γε%@&ρJ&λ&γ>ας 9ης ?Aρας @ας, 9ης
)$ρ&λ&γι;ής αν&@&ι&@&ρJ>ας ;αι 9ης =ναρ?ης $ι=ρEρ%σης 9%ν ανEρAπιν%ν
εγ;α9ασ9=σε%ν, 9α σ?<$ια $ια?ε>ρισης 9%ν ;ιν$:ν%ν πλη@@)ρAν &Jε>λ&)ν να ε>ναι
ε)<λι;9α για επιπρόσEε9η πρ&σ9ασ>α. Kνα 9<9&ια σ?<$ι&, &Jε>λει να επι;αιρ&π&ιε>9αι
αρ;ε9= σ)?ν= ;αι να περιλα@G=νει απαρα>9η9α, 9η λεπ9&@ερή αFι&λόγηση 9%ν ;ιν$:ν%ν σε
επ>πε$& )$ρ&λ&γι;ής λε;=νης, 9η ?αρ9&γρ=Jηση 9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν, 9ην ε)ρε>α
;&ιν&π&>ηση 9%ν ;ιν$:ν%ν σ9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες, 9ην ;ινη9&π&>ηση 9&) εEελ&ν9ισ@&: ;αι
9ης σ)λλ&γι;ό9η9ας, ;αι σ)νε?>Dε9αι @ε 9η $ια@όρJ%ση ;αι εJαρ@&γή σ?ε$>%ν $ια?ε>ρισης
9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν.
I&ν πρA9& ;αι &)σιασ9ι;ό ρόλ& για 9ην αν9ιπλη@@)ρι;ή πρ&σ9ασ>α ;=Eε περι&?ής
αναλα@G=νει η Π&λι9ε>α ;αι η I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση. Αλλ=, ;αι 9α σ?&λε>α @ε 9α
πρ&γρ=@@α9α ΠεριGαλλ&ν9ι;ής N;πα>$ε)σης @π&ρ&:ν να σ)νεισJ<ρ&)ν 9α @<γισ9α σ9ην
ενη@<ρ%ση ;αι σ9ην ε)αισEη9&π&>ηση, ;αEό9ι 9α π&9=@ια, &ι ?ε>@αρρ&ι ;αι 9α ρ<@α9α αν
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^P
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

;αι ;α9α9=σσ&ν9αι σ9ις &ι;&λ&γι;= ε)α>σEη9ες περι&?<ς, )J>σ9αν9αι σ)νήE%ς 9η 67G=να)ση
@ε9α?ε>ριση77 από όλ&)ς @ας. NπιπρόσEε9α, 9α σ?&λε>α @<σα από π&ι;>λες $ρασ9ηριό9η9ες,
όπ%ς ε;ε>νη 9&) 67fι&Eε9A ;αι ]ρ&ν9>D%77 , @π&ρ&:ν να &ρι&Eε9ήσ&)ν 9α 67αν&>γ@α9α77
π&) ?ρει=Dε9αι η ;&ιν%ν>α ;αι &ι J&ρε>ς 9ης, @<σα από 9ην ε)αισEη9&π&>ηση, 9η
σ)λλ&γι;ό9η9α, 9&ν εEελ&ν9ισ@ό ;αι 9ην ;&ιν&;9η@&σ:νη, Aσ9ε να ανα$)E&:ν @ε9αF: 9%ν
=λλ%ν ;αι η @εγ=λη πρ&σ9ιE<@ενη αF>α π&) ε@περι<?&)ν παρό@&ιες πρα;9ι;<ς για
&)σιασ9ι;ή αν9ιπλη@@)ρι;ή ενη@<ρ%ση, σ)νει$η9&π&>ηση 9%ν ;ιν$:ν%ν ;αι πρ&σ9ασ>α.
[ αν9ι@ε9Aπιση 9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν &Jε>λει να Gασ>Dε9αι σ9ις 9&πι;<ς
ι$ιαι9ερό9η9ες ;αι περισ9=σεις. Ασή@αν9ες πλη@@:ρες, @π&ρε> να Eε%ρ&:ν9αι ε;ε>νες &ι
πλη@@:ρες π&) σ)@Gα>ν&)ν σε α;α9&>;η9ες περι&?<ς, ή σε περι&?<ς @ε π&λ: @ι;ρή
$η@&γραJι;ή π);νό9η9α ή ;αι σε περι&?<ς @ε περι&ρισ@<να περι&)σια;= σ9&ι?ε>α ή ;αι @ε
@ι;ρή &ι;&λ&γι;ή αF>α. Nπ>σης, 9α σ?<$ια $ια?ε>ρισης 9%ν ;ιν$:ν%ν 9%ν πλη@@)ρAν,
πρ<πει να ;αEιερ%E&:ν σε ;=Eε περι&?ή, Aσ9ε να @ει%E&:ν ή ;αι να απ&Jε)?E&:ν &ι
εF7α)9Aν αρνη9ι;<ς επιπ9Aσεις. 5ι πρ&9εινό@ενες $ια$ι;ασ>ες περιλα@G=ν&)ν, @ε9αF: 9%ν
=λλ%ν, πρόληψη, πρ&σ9ασ>α, ε9&ι@ό9η9α, αν9ι@ε9Aπιση <;9α;9%ν ;α9ασ9=σε%ν,
απ&;α9=σ9αση ;αι αFι&λόγηση. Hσ9όσ&, &ι ;&ιν%νι;<ς $ιασ9=σεις 9&) Dη9ή@α9&ς 9%ν
πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν ε>ναι π&λ:πλε)ρες. Α)9<ς σ)νήE%ς $ιαJ&ρ&π&ι&:ν9αι ;α9= DAνες
επι;ιν$)νό9η9ας ;αι περιλα@G=ν&)ν για παρ=$ειγ@α, 9η $η@&γραJι;ή π);νό9η9α ;αι 9α
περι&)σια;= σ9&ι?ε>α, 9ις ;αλλιεργ&:@ενες ε;9=σεις ;αι 9& ε>$&ς 9%ν ;αλλιεργειAν, 9ην
&ι;&λ&γι;ή αF>α 9ης περι&?ής, 9η σ)νε?ή ενη@<ρ%ση ;αι ;&ιν&π&>ηση 9%ν επαπειλ&:@εν%ν
;ιν$:ν%ν 8?=ρ9ες επι;ιν$)νό9η9ας, σ?<$ια $ια?ε>ρισης, @<9ρα ;αι $ρ=σεις, σ?<$ια
ε;;<ν%σης ;αι $ι=σ%σης ;.=Y σ9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες, αλλ= ;αι 9ην αFι&λόγηση 9%ν
αναπ9)Fια;Aν σ?ε$>%ν π&) εν$ε?&@<ν%ς α)Fήσ&)ν 9&ν ;>ν$)ν& πλη@@)ρAν 8αλλαγή
?ρήσης γης, $η@&γραJι;ή ;α9αν&@ή, ;α9αν&@ή &ι;&ν&@ι;Aν $ρασ9ηρι&9ή9%ν, 9ε?νι;= <ργα
;.=Y. Rπ%ς επιση@α>νε9αι από 9&)ς ει$ι;&:ς, όλα $ιαE<σι@α σ9&ι?ε>α π&) σ?ε9>D&ν9αι @ε 9ις
πλη@@:ρες, πρ<πει σ)νε?Aς να επι;αιρ&π&ι&:ν9αι ;αι να επανεFε9=Dε9αι η ;α9=σ9αση, ενA
9& σ)ν9&νισ9ι;ό όργαν& να $η@ι&)ργήσει, ε;9ός 9%ν =λλ%ν ;αι ">;9)& I&πι;Aν
Παρα9ηρη9Aν. 5 ρόλ&ς 9%ν 9&πι;Aν παρα9ηρη9Aν απ&9ελε> @ια από 9ις ση@αν9ι;ό9ερες
παρα@<9ρ&)ς πρόληψης ;αι απ&;α9=σ9ασης, ;αEό9ι α)9&> @ε 9ην εEελ&ν9ι;ή 9&)ς
σ)νεισJ&ρ=, ενη@ερAν&)ν <γ;αιρα 9& σ)ν9&νισ9ι;ό όργαν&, ενA παρα;&λ&)EAν9ας
σ)σ9η@α9ι;= 9ην ;α9=σ9αση 9%ν π&9α@Aν ;αι ?ει@=ρρ%ν 8%ς πρ&ς 9α πρανή, 9ην ;&>9η,
ριγ@<να ή παρασ)ρ@<να &γ;A$η ή =λλα αν9ι;ε>@ενα π&) Eα @π&ρ&:σαν να παρε@π&$>σ&)ν
9η J)σι;ή ρ&ή, α;ό@η ;αι για π&ι;>λες ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες π&) απ&9ελ&:ν
$)νη9ι;&:ς ;ιν$:ν&)ς παρε@πό$ισης ή ;αι ε;9ρ&πής 9ης J)σι;ής απ&ρρ&ής π&9α@Aν ;αι
?ει@=ρρ%νY, @π&ρ&:ν να απ&9ρ<ψ&)ν π&λλ&:ς πλη@@)ρι;&:ς ;ιν$:ν&)ς.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

L>α από 9ις ελ;)σ9ι;<ς, αλλ= ό?ι π=ν9&9ε εJι;9<ς, πρα;9ι;<ς $ια?ε>ρισης 9%ν πλη@@)ρAν,
ε>ναι & απ&;αλ&:@εν&ς &ι;&λ&γι;ός 9ρόπ&ς. Α)9ός Gασ>Dε9αι @ε9αF: 9%ν =λλ%ν, σ9η
@α;ρό?ρ&νη Gελ9>%ση 9%ν ?ρήσε%ν γης σ9ην περι&?ή, σ9ην παρε@πό$ιση 9%ν γρήγ&ρ%ν
πλη@@)ρι;Aν απ&ρρ&Aν από αγρ&9ι;<ς ;αι ασ9ι;<ς περι&?<ς ;αι σ9ην απ&;α9=σ9αση 9ης
J)σι;ής πλη@@)ρι;ής DAνης 9%ν π&9α@Aν. [ &ι;&λ&γι;ή α)9ή σ9ρα9ηγι;ή 9ε>νει να
επανα$ρασ9ηρι&π&ιήσει 9η J)σι;ή ι;ανό9η9α 9%ν )γρ&9όπ%ν να σ)γ;ρα9&:ν ;αι να
απ&Eη;ε:&)ν @εγ=λες π&σό9η9ες νερAν ;αι <9σι να @ε9ρι=D&)ν 9ις πλη@@)ρι;<ς παρ&?<ς,
να επανα9ρ&J&$&9&:ν 9&)ς )πόγει&)ς )$ρ&J&ρε>ς ;αι να $ια9ηρ&:ν 9η Gι&π&ι;ιλό9η9α.
')νήE%ς, ε;9ελ&:ν9αι $ι=J&ρα 9ε?νι;= <ργα σε π&9α@&:ς για 9α &π&>α απ&)σι=Dει η
$ι=σ9αση 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής 9&)ς ?ρήσης ;αι η αναγ;αιό9η9α 9ης J)σι;ής 9&)ς
απ&;α9=σ9ασης, πρ&G=λλ&ν9ας ;=π&ιες =λλες αναγ;αιό9η9ες π&) εF)πηρε9&:ν ;)ρ>%ς 9&
J)σι;ό αν9ιπλη@@)ρι;ό 9&)ς σ;&πό. N>ναι σαJ<ς για παρ=$ειγ@α, ό9ι @ε 9η σ;)ρ&$<9ηση,
9ην ;α9ασ9ρ&Jή 9ης J)σι;ής ;&>9ης ;αι 9ην αν9ι;α9=σ9ασή 9ης από @>α ε)E)γρα@@ισ@<νη
;&>9η 8$ηλα$ή 9ε?νη9ό αγ%γό αν&ι;9ής ή ;αι ;λεισ9ής $ια9&@ήςY, πρ&;αλ&:ν9αι @η
ανασ9ρ<ψι@ες ;αι σ&Gαρ<ς ;α9ασ9ρ&J<ς σ9& γε%-@&ρJ&λ&γι;ό αν=γλ)J&, σ9&ν )$ρ&Jόρ&
&ρ>D&ν9α, σ9& @ι;ρ&;λ>@α, σ9& J)σι;ό 9&π>&, σ9η ?λ%ρ>$α, σ9ην παν>$α, ;αι σε =λλα
π&λ:9ι@α σ)σ9α9ι;= 9&) J)σι;&: περιG=λλ&ν9&ς. dλλ%σ9ε, ε>ναι σή@ερα γν%σ9ό, ό9ι
9ε?νι;= <ργα @εγ=λης ;λ>@α;ας ε>ναι σ)νήE%ς αναπ&9ελεσ@α9ι;= ;αι πρ&Gλη@α9ι;=, ενA
ε;ε> όπ&) ?ρησι@&π&ιε>9αι ε@Jαν<ς σ;)ρό$ε@α σ9ις ;&>9ες ;αι σ9α πρανή 9&)ς,
$η@ι&)ργ&:ν9αι πρ&Gλή@α9α, για9> @ειAνε9αι η J)σι;ή 9ρα?:9η9α ;αι η απ&Eη;ε)9ι;ή
ι;ανό9η9α ενός ρε:@α9&ς. I& απ&9<λεσ@α ε>ναι 9α νερ= να @ε9α;ιν&:ν9αι πρ&ς 9α
?α@ηλό9ερα )ψό@ε9ρα @ε @εγ=λη 9α?:9η9α ;αι α)F=ν&ν9αι &ι πιEανό9η9ες πρό;λησης
πλη@@)ρAν σε ?α@ηλό9ερ&) )ψ&@<9ρ&) ή ;αι σε επ>πε$ες περι&?<ς, α;ό@η ;αι σ9&ν
παρ=;9ι& ?Aρ&.
Α)9ό, π&) ;α9= 9ην γνA@η @ας Eα G&ηE&:σε 9η J)σι;ή )$ρα)λι;ή λει9&)ργ>α ;=Eε
π&9α@&:, ?ει@=ρρ&) ;αι ρ<@α9&ς, ε>ναι & &ρE&λ&γι;ός σ?ε$ιασ@ός ενός πλαισ>&) @<9ρ%ν
για 9ην αν9ι@ε9Aπιση 9)?όν 9&πι;Aν J)σι&λ&γι;Aν JE&ρAν 9ης ;&>9ης @ε Jιλι;<ς πρ&ς 9&
περιG=λλ&ν πρα;9ι;<ς. Α)9<ς @=λισ9α &ι πρα;9ι;<ς εJαρ@όD&ν9αι 9α 9ελε)9α>α ?ρόνια ;αι
<?&)ν )ι&Eε9ηEε> από 9ην N)ρ%παB;ή Kν%ση, @ε9= από 9ην από;9ηση ε@πειριAν ;αι 9ην
εFαγ%γή νεό9ερ%ν επισ9η@&νι;Aν σ)@περασ@=9%ν π=ν% σ9ις @εγ=λης ;λ>@α;ας
επε@G=σεις 8ε)E)γρα@@>σεις, σ;)ρ&$ε9ήσεις ;&>9ης π&9α@Aν ;αι ρε@=9%νY. NF=λλ&), &ι
;>ν$)ν&ι από 9ις πλη@@:ρες περιλα@G=ν&ν9αι σ9&ν 9ελε)9α>& ;αν&νισ@ό 8N( P^ca{2OOMNNY
για 9η σ9ήριFη 9ης αγρ&9;ής αν=π9)Fης ;αι 9η γενι;ό9ερη αν=π9)Fη 9ης )πα>Eρ&) από 9&
N)ρ%παB;ό \ε%ργι;ό Iα@ε>& Αγρ&9ι;ής Αν=π9)Fης, όπ&) περι<?&ν9αι πλήE&ς από
επιλ<Fι@ες $ρασ9ηριό9η9ες ;αι $ρ=σεις π&) @ε9αF: 9%ν =λλ%ν αναJ<ρ&ν9αι ;αι @<9ρα π&)
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

σ?ε9>D&ν9αι @ε 9&)ς πλη@@:ρες ;αι 9&)ς ;ιν$:ν&)ς π&) περι;λε>&)ν. I<λ&ς, από
9ε?ν&;ρα9ι;ή =π&ψη 9α &π&ια$ήπ&9ε <ργα π&) ε;9ελ&:ν9αι σε π&9=@ια, ρ<@α9α ;αι
?ε>@αρρ&)ς, &Jε>λ&)ν να @ελε9&:ν, να σ)νε;9ι@&:ν ;αι να αναλ:&)ν 9ις J)σι;<ς σ)νEή;ες
9&)ς ;αι 9α ισ9&ρι;= σ9&ι?ε>α 9%ν σ)@G=ν9%ν, 9όσ& σ9ην ε)ρ:9ερη )$ρ&λ&γι;ή 9&)ς
λε;=νη, όσ& ;αι σ9ην ;αEα)9ή ;&>9η 9&)ς, σ9α πρανή 9&)ς, σ9& 9&πι;ό παραπ&9=@ι&
&ι;&σ:σ9η@α, ενA 9α @<9ρα ;αι 9α <ργα $εν Eα πρ<πει να α;&λ&)E&:ν σ9ερεό9)πη
πρ&σ<γγιση ;αι 9&:9& για9> ;=Eε π&9=@ι, ρ<@α ;αι ?ε>@αρρ&ς @αD> @ε 9& ανEρ%π&γεν<ς
περιG=λλ&ν $η@ι&)ργ&:ν ;αι <?&)ν 9η $ι;ή 9&)ς 9α)9ό9η9α σ)νEη;Aν ;αι ι$ιαι9ερ&9ή9%ν.
Δεν 0α διατρc¿αµε nληµµυρικοúς κινδúνους, εóν ο αν0ρenινος nαρóγοντας µε τις
κατασκευcς και τις nαρεµþóσεις του, δεν εµnόδι¸ε ή και δεν τροnοnοιοúσε τη çυσική
ροή και αnορροή µιας çαçνικής και δυνατής þρο¿ής, αλλó και τη çυσικότητα
nοταµeν, ¿ειµóρρων και ρευµóτων.
Δρóσεις αντιnληµµυρικής nροστασία
- 5ρE&λ&γι;ή σ9ρα9ηγι;ή ;αι αναγ;α>&ς σ?ε$ιασ@ός $ρ=σε%ν για πρόληψη ;αι πρ&σ9ασ>α.
- Nγ;α9=σ9αση σ)σ9η@=9%ν <γ;αιρης πρ&ει$&π&>ησης 9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν.
- Iα;9ι;&> ;αEαρισ@&> σε π&9=@ια ;αι ?ει@=ρρ&)ς από ;&ρ@&:ς, ;λα$ι=, &γ;A$η
αν9ι;ε>@ενα ;αι σ;&)π>$ια από 9ην I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση.
- "η@ι&)ργ>α I&πι;&: "ι;9:&) Παρα9ηρη9Aν για 9ην ;α9=σ9αση π&9α@Aν ;αι ?ει@=ρρ%ν,
@ε εEελ&ν9ι;ή G=ση, σε ;=Eε "ή@& ;αι (&ινό9η9α .
- Iα;9ι;ή επιEεAρηση ;αι =@εση απ&;α9=σ9αση για 9)?όν $ιαGρAσεις σε γεJ:ρια,
$ρό@&)ς ;αι 9ε?νι;= <ργα από 9ην I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση.
- Iα @εγ=λα &$ι;= ή =λλα 9ε?νι;= <ργα να σ)νε;9ι@&:ν 9&)ς πλη@@)ρι;&:ς ;ιν$:ν&)ς ;αι
σ9ις γει9&νι;<ς )π&$&@<ς, @<?ρι ;αι 9ην παρ=;9ια DAνη.
- '9α 9ε?νι;= <ργα, @<σα ;αι $>πλα από ?ει@=ρρ&)ς ;αι π&9=@ια, να απ&Jε:γ&ν9αι &ι
ε)E)γρα@@ισ@<νες ;&>9ες, 9& ε@Jαν<ς σ;)ρό$ε@α ;αι &ι γ)@ν<ς από Gλ=σ9ηση
παραπ&9=@ιες DAνες.
- ΑFι&π&>ηση 9%ν =JE&ν%ν ?ρη@α9&$&9ι;Aν @<σ%ν 9ης N.N. ;αι 9%ν $ιαρEρ%9ι;Aν 9ης
9α@ε>%ν, για 9ην αν9ιπλη@@)ρι;ή E%ρ=;ιση ;αι 9&)ς πλη@@)ρι;&:ς ;ιν$:ν&)ς.
33333333
Hρόληçη, Hροστασία
και Μετριασµός των Enιnτeσεων των Hληµµυρeν
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^C
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Οι nληµµúρες ήταν ανcκα0εν αnό τη çúση τους cνα τµήµα των çυσικeν çαινοµcνων,
αλλó µετατρónηκαν σε dυσικcς Καταστροçcς, όταν ο αν0ρenινος nαρóγοντας µε τις
κατασκευcς και τις nαρεµþóσεις του εµçανίστηκε ανóµεσα στις çυσικcς διόδους και
στις αnορροcς µιας çαçνικής και δυνατής þρο¿ής και στα ορµητικó νερó των nοταµeν
και ¿ειµóρρων, εµnοδί¸οντας ή και τροnοnοιeντας τη çυσική ροή τους. Μεγóλες οι
ευ0úνες και οι υnο¿ρεeσεις όλων για δρóση τeρα.
5ι πλη@@:ρες )πήρ?αν αν<;αEεν ;αι Eα εFα;&λ&)Eήσ&)ν να )π=ρ?&)ν για9> ε>ναι J)σι;=
Jαινό@ενα. '9ην πλει&νό9η9= 9&)ς ε>ναι @<ρ&ς 9%ν ;λι@α9&λ&γι;Aν σ)νEη;Aν π&)
επηρε=D&ν9αι από 9η γε%λ&γ>α ;αι γε%@&ρJ&λ&γ>α @ιας περι&?ής, 9& αν=γλ)Jό ;αι 9ην
)$ρ&λ&γ>α 9ης, 9ην )$ρ&περα9ό9η9α 9&) ε$=J&)ς ;αι 9ις σ)νEή;ες Gλ=σ9ησής 9&), αλλ= ;αι
9ις ;=Eε ε>$&)ς ;α9ασ;ε)<ς. 5ι πλη@@:ρες %ς J)σι;<ς ;α9ασ9ρ&J<ς απειλ&:ν 9η D%ή, 9ην
)γε>α 9&) ανEρAπ&), 9ις )π&$&@<ς 9&) ;αι 9& περιG=λλ&ν. ')νήE%ς, 9α πλη@@)ρι;=
Jαινό@ενα $ια;ρ>ν&ν9αι σε πλη@@:ρες π&9α@Aν ;αι ?ει@@=ρ%ν, ασ9ι;Aν ;αι περιασ9ι;Aν
περι&?Aν, σε πλη@@:ρες σ9ιγ@ια>ες, σε πλη@@:ρες π&) &Jε>λ&ν9αι σ9& απ&?ε9ε)9ι;ό
σ:σ9η@α, σε πλη@@:ρες γε%ργι;Aν ε;9=σε%ν ;αι παρ=;9ι%ν περι&?Aν. .
5ι ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες ;αι ει$ι;ό9ερα &ι παρε@G=σεις 9&) ανEρAπ&) π=ν% σ9ις
J)σι;<ς $ιεργασ>ες, <?&)ν @ε9αG=λλει πλήρ%ς 9ις σ)νEή;ες απ&ρρ&ής 9%ν νερAν 9ης
Gρ&?ής, αλλ= ;αι 9ις &$&:ς π&) α)9ό 67<@αEε 67 να ;ινε>9αι ε$A ;αι ε;α9&@@:ρια ?ρόνια
π=ν% σ9ην επιJ=νεια 9ης γης ;αι από ε;ε> @<σα σ9& <$αJ&ς ;αι σ9&ν παρ=;9ι& ?Aρ&. Hς
;:ριες αι9>ες 9%ν πλη@@)ρι;Aν Jαιν&@<ν%ν Eε%ρ&:ν9αι η ασ9ι;&π&>ηση, &ι γε%ργι;<ς
πρα;9ι;<ς ;αι η απ&$=σ%ση.
Iα 9ελε)9α>α ?ρόνια @ε 9ις αλλεπ=λληλες π)ρ;αγι<ς ;αι 9ις ανα@ενό@ενες ;λι@α9ι;<ς
@ε9αG&λ<ς & ;>ν$)ν&ς πλη@@)ρι;Aν Jαιν&@<ν%ν @ε 9α σ)νεπα;όλ&)E= 9&)ς, $η@ι&)ργ&:ν
πρόσEε9ες απειλ<ς για 9ην ;&ιν%ν>α ;αι 9& περιG=λλ&ν. Π&9α@&>, ?ε>@αρρ&ι ;αι ρ<@α9α, σ9η
J)σι;ή 9&)ς ;α9=σ9αση, ?%ρ>ς 9ις ανEρ%π&γενε>ς παρε@G=σεις ;αι =λλα α>9ια, απ&9ελ&:ν
&)σιA$η σ)σ9α9ι;= 9&) )$ρ&γραJι;&: $ι;9:&) ;=Eε περι&?ής. "ηλα$ή, σ)λλ<γ&)ν ;αι
$ι&?ε9ε:&)ν 9α νερ= 9ης Gρ&?ής ;αι 9&) ?ι&νι&: από 9α ψηλA@α9α @<?ρι ;αι 9&ν παρ=;9ι&
?Aρ&, πρ&σ9α9ε:&)ν 9ην ε)ρ:9ερη περι&?ή από 9ις πλη@@:ρες, αναπ9:σσ&)ν ι$ιό9)π&)ς
&ι;&9όπ&)ς σ9ην περι&?ή, $η@ι&)ργ&:ν D%ν&ει$ή π=ρ;α ;αι ;αEαρ>D&)ν 9&ν α9@&σJαιρι;ό
α<ρα από α<ρι&)ς ρ:π&)ς ό9αν $ι<ρ?&ν9αι @<σα από 9ις πόλεις, ρ)E@>D&)ν 9& @ι;ρ&;λ>@α
9ης περι&?ής, ε@πλ&)9>D&)ν 9α )πόγεια νερ=, αλλ= ;αι $ια9ηρ&:ν 9η σ)ν<?εια 9ης
ισ9&ρι;ής ;αι περιGαλλ&ν9ι;ής @νή@ης 9ης περι&?ής.
Iα 9ελε)9α>α ?ρόνια, @ε9= 9ις ;α9ασ9ρ&Jι;<ς πλη@@:ρες σ9ην N)ρAπη ;αι σ9η ?Aρα @ας,
9& εν$ιαJ<ρ&ν πλ<&ν εσ9ι=Dε9αι σ9&)ς πλη@@)ρι;&:ς ;ιν$:ν&)ς. (αι σε 9<9&ι&)ς ;ιν$:ν&)ς
ε>ναι ε)=λ%9η η ?Aρα @ας, εFαι9>ας 9ης @εγ=λης ;λ>σης 9%ν περισσ&9<ρ%ν περι&?Aν, 9%ν
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^M
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

σ)?νAν π)ρ;αγιAν, 9ης απ&γ:@ν%σης 9&) ε$=J&)ς από 9η Gλ=σ9ηση. Από 9ην =λλη πλε)ρ=
&ι ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες ;αι παρε@G=σεις α)F=ν&)ν 9ις πιEανό9η9ες ;αι επι$εινAν&)ν
9ις σ)ν<πειες 9%ν πλη@@)ρAν. Nπιση@α>νε9αι από 9&)ς ει$ι;&:ς ό9ι &ι ;λι@α9ι;<ς αλλαγ<ς
;αι η σ)?νό9η9α 9%ν πλη@@)ρAν εν$<?ε9αι να α)FηE&:ν. NF=λλ&), η απ&)σ>α ελ<γ?&) ;αι
$ια?ε>ρισης σ9α π&9=@ια σε σ)ν$)ασ@ό @ε 9ις ;=Eε ε>$&)ς ;α9ασ;ε)<ς @<σα, $>πλα ;αι
;αEόλ& 9& @ή;&ς 9%ν π&9α@Aν ;αι ?ει@@=ρ%ν $η@ι&)ργ&:ν παρ=γ&ν9ες π&) περι;λε>&)ν
πλη@@)ρι;&:ς ;ιν$:ν&)ς ;αι απειλ<ς σε D%<ς, σε περι&)σ>ες ;αι σ9& περιG=λλ&ν.
[ =λλη 9=ση π&) ανησ)?ε> 9ην π&λι9ε>α ;αι 9&)ς αρ@ό$ι&)ς 9&πι;&:ς J&ρε>ς ε>ναι ό9ι, σ9ις
DAνες π&) ?αρα;9ηρ>D&ν9αι %ς )ψηλ&: ;ιν$:ν&) %ς πρ&ς 9ις πλη@@:ρες, <?&)ν α)FηEε>,
9όσ& η $η@&γραJι;ή π);νό9η9α 8 π);νό9η9α ανEρAπ%νY ;αι 9α περι&)σια;= σ9&ι?ε>α 9%ν
ανEρAπ%ν, όσ& ;αι &ι )π&$&@<ς 9ης π&λι9ε>ας. Hσ9όσ&, παρό9ι $ια9>Eεν9αι αρ;ε9=
;&ν$:λια 8"ιαρEρ%9ι;= Iα@ε>α, Iα@ε>α ')ν&?ής, (&ινή \ε%ργι;ή Π&λι9ι;ή ;.=Y για 9η
$ια?ε>ριση 9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν σε περιJερεια;ό επ>πε$&, σ9η ?Aρα @ας 9α αναγ;α>α
Gή@α9α για αν9ιπλη@@)ρι;ή E%ρ=;ιση παρα@<ν&)ν σ?ε$όν σ9=σι@α. (αι όπ%ς π=ν9α
679ρ<?&)@ε ;αι $εν J9=ν&)@ε77, @ε9= από ;=Eε πλη@@:ρα, ενA ε; 9%ν )σ9<ρ%ν ε;9ι@Aν9αι
απ&λ&γισ9ι;= &ι Dη@ι<ς σε D%<ς, σε περι&)σ>ες, σε )π&$&@<ς ;αι λιγό9ερ& %ς σ)νήE%ς
ν&ιαDό@ασ9ε για 9ις Dη@ι<ς σ9& περιG=λλ&ν.
Παρόλα α)9=, επιση@α>νε9αι ό9ι, η αν=ληψη ;&ινAν $ρ=σε%ν για 9ην αν9ι@ε9Aπιση 9%ν
πλη@@)ρAν περι;λε>ει @εγ=λη πρ&σ9ιE<@ενη αF>α. Α)9ή η αF>α αJ&ρ= 9ις )π&$&@<ς
8@ε9αJ&ρ<ς, $>;9)α ό@Gρι%ν, απ&?<9ε)σης, :$ρε)σης, =ρ$ε)σης, ηλε;9ρι;ής εν<ργειαςY, 9ην
παρ&?ή )πηρεσιAν 8)γε>α, πρόν&ια, απασ?όλησηY, 9η Gι%σι@ό9η9α ε@π&ρι;Aν ;αι
Gι&@η?ανι;Aν επι?ειρήσε%ν, 9ην εFασJ=λιση 9ης γε%ργ&;9ην&9ρ&Jι;ής παραγ%γής ;αι
9%ν αν9ισ9&>?%ν ε;9=σε%ν 9&)ς, ;αEAς ;αι 9& περιG=λλ&ν γενι;ό9ερα.
5ι πλη@@:ρες σ9ην πλει&νό9η9= 9&)ς, ε>ναι α$:να9& να πρ&GλεJE&:ν απόλ)9α, αλλ= ε>ναι
εJι;9ό να @ει%E&:ν &ι ;>ν$)ν&ι π&) περι;λε>&)ν, @<σα από ;α9=λληλα σ?<$ια $ια?ε>ρισης
9%ν πλη@@)ρAν ;αι 9%ν ;ιν$:ν%ν 9&)ς. Iα Gή@α9α για 9ην πρόγν%ση 9%ν πλη@@)ρAν @ε
9ις ν<ες 9ε?ν&λ&γ>ες 8σ)σ9ή@α9α oV -iV* <γ;)ρης ;αι <γ;αιρης πρ&ει$&π&>ησης, ραν9=ρ,
~W†, $&ρ)J&ρι;<ς J%9&γραJ>εςY, <?&)ν πρ&?%ρήσει ση@αν9ι;=. [ ?ρήση ισ9&ρι;Aν
πληρ&J&ριAν για 9ις πλη@@:ρες, σε σ)ν$)ασ@ό @ε 9ις ν<ες ;αι 9ις παρα$&σια;<ς
9ε?ν&λ&γ>ες ?ρησι@&π&ι&:ν9αι @ε 9<9&ι& 9ρόπ&, Aσ9ε 9α $ε$&@<να 9&)ς να απ&9ελ&:ν 9η
G=ση για 9η σ:γ?ρ&νη GαE@&νό@ηση 9%ν @&ν9<λ%ν πρόγν%σης ;αι 9ης αν9ι@ε9Aπισης 9%ν
;ιν$:ν%ν 9&)ς. Nν 9&:9&ις, για να ε;9ι@ηE&:ν &ι ;>ν$)ν&ι πλη@@)ρAν 9α σεν=ρια
πρόGλεψής 9&)ς ;ιν&:ν9αι από πλη@@:ρες )ψηλής πιEανό9η9ας 8επαν=ληψη 9&)
Jαιν&@<ν&) @>α J&ρ= αν= $ε;αε9>αY, @<σης πιEανό9η9ας 8επαναληπ9ι;ό9η9α P J&ρ= αν=
POO ?ρόνιαY ;αι περι&ρισ@<νης πιEανό9η9ας 8α;ρα>ες περιπ9AσειςY. NF=λλ&), λόγ% 9ης
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

π&λ)πλ&;ό9η9ας 9ης γε%@&ρJ&λ&γ>ας 9ης ?Aρας @ας, 9ης )$ρ&λ&γι;ής αν&@&ι&@&ρJ>ας ;αι
9ης =ναρ?ης $ι=ρEρ%σης 9%ν ανEρAπιν%ν εγ;α9ασ9=σε%ν, 9α σ?<$ια $ια?ε>ρισης 9%ν
;ιν$:ν%ν πλη@@)ρAν &Jε>λ&)ν να ε>ναι ε)<λι;9α για επιπρόσEε9η πρ&σ9ασ>α. Kνα 9<9&ια
σ?<$ι&, &Jε>λει να επι;αιρ&π&ιε>9αι αρ;ε9= σ)?ν= ;αι να περιλα@G=νει απαρα>9η9α, 9η
λεπ9&@ερή αFι&λόγηση 9%ν ;ιν$:ν%ν σε επ>πε$& )$ρ&λ&γι;ής λε;=νης, 9η ?αρ9&γρ=Jηση
9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν, 9ην ε)ρε>α ;&ιν&π&>ηση 9%ν ;ιν$:ν%ν σ9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες,
9ην ;ινη9&π&>ηση 9&) εEελ&ν9ισ@&: ;αι 9ης σ)λλ&γι;ό9η9ας, ;αι σ)νε?>Dε9αι @ε 9η
$ια@όρJ%ση ;αι εJαρ@&γή σ?ε$>%ν $ια?ε>ρισης 9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν.
I&ν πρA9& ;αι &)σιασ9ι;ό ρόλ& για 9ην αν9ιπλη@@)ρι;ή πρ&σ9ασ>α ;=Eε περι&?ής
αναλα@G=νει η I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση. Αλλ=, ;αι 9α σ?&λε>α @ε 9α πρ&γρ=@@α9α
ΠεριGαλλ&ν9ι;ής N;πα>$ε)σης @π&ρ&:ν να σ)νεισJ<ρ&)ν 9α @<γισ9α σ9ην ενη@<ρ%ση ;αι
σ9ην ε)αισEη9&π&>ηση, ;αEό9ι 9α π&9=@ια, &ι ?ε>@αρρ&ι ;αι 9α ρ<@α9α αν ;αι
;α9α9=σσ&ν9αι σ9ις &ι;&λ&γι;= ε)α>σEη9ες περι&?<ς, )J>σ9αν9αι σ)νήE%ς 9η 67G=να)ση
@ε9α?ε>ριση77 από όλ&)ς @ας . NπιπρόσEε9α, 9α σ?&λε>α @<σα από π&ι;>λες
$ρασ9ηριό9η9ες, όπ%ς ε;ε>νη 9&) 67fι&Eε9A ;αι ]ρ&ν9>D%77 , @π&ρ&:ν να &ρι&Eε9ήσ&)ν 9α
67αν&>γ@α9α77 π&) ?ρει=Dε9αι η ;&ιν%ν>α ;αι &ι J&ρε>ς 9ης, @<σα από 9ην ε)αισEη9&π&>ηση,
9η σ)λλ&γι;ό9η9α, 9&ν εEελ&ν9ισ@ό ;αι 9ην ;&ιν&;9η@&σ:νη, Aσ9ε να ανα$)E&:ν @ε9αF:
9%ν =λλ%ν ;αι η @εγ=λη πρ&σ9ιE<@ενη αF>α π&) ε@περι<?&)ν παρό@&ιες πρα;9ι;<ς για
&)σιασ9ι;ή αν9ιπλη@@)ρι;ή ενη@<ρ%ση, σ)νει$η9&π&>ηση 9%ν ;ιν$:ν%ν ;αι πρ&σ9ασ>α.
[ αν9ι@ε9Aπιση 9%ν πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν &Jε>λει να Gασ>Dε9αι σ9ις 9&πι;<ς
ι$ιαι9ερό9η9ες ;αι περισ9=σεις. Ασή@αν9ες πλη@@:ρες, @π&ρε> να Eε%ρ&:ν9αι ε;ε>νες &ι
πλη@@:ρες π&) σ)@Gα>ν&)ν σε α;α9&>;η9ες περι&?<ς, ή σε περι&?<ς @ε π&λ: @ι;ρή
$η@&γραJι;ή π);νό9η9α ή ;αι σε περι&?<ς @ε περι&ρισ@<να περι&)σια;= σ9&ι?ε>α ή ;αι @ε
@ι;ρή &ι;&λ&γι;ή αF>α. Nπ>σης, 9α σ?<$ια $ια?ε>ρισης 9%ν ;ιν$:ν%ν 9%ν πλη@@)ρAν,
πρ<πει να ;αEιερ%E&:ν σε ;=Eε περι&?ή, Aσ9ε να @ει%E&:ν ή ;αι να απ&Jε)?E&:ν &ι
εF7α)9Aν αρνη9ι;<ς επιπ9Aσεις. 5ι πρ&9εινό@ενες $ια$ι;ασ>ες περιλα@G=ν&)ν, @ε9αF: 9%ν
=λλ%ν, πρόληψη, πρ&σ9ασ>α, ε9&ι@ό9η9α, αν9ι@ε9Aπιση <;9α;9%ν ;α9ασ9=σε%ν,
απ&;α9=σ9αση ;αι αFι&λόγηση. Hσ9όσ&, &ι ;&ιν%νι;<ς $ιασ9=σεις 9&) Dη9ή@α9&ς 9%ν
πλη@@)ρι;Aν ;ιν$:ν%ν ε>ναι π&λ:πλε)ρες. Α)9<ς σ)νήE%ς $ιαJ&ρ&π&ι&:ν9αι ;α9= DAνες
επι;ιν$)νό9η9ας ;αι περιλα@G=ν&)ν για παρ=$ειγ@α, 9η $η@&γραJι;ή π);νό9η9α ;αι 9α
περι&)σια;= σ9&ι?ε>α, 9ις ;αλλιεργ&:@ενες ε;9=σεις ;αι 9& ε>$&ς 9%ν ;αλλιεργειAν, 9ην
&ι;&λ&γι;ή αF>α 9ης περι&?ής, 9η σ)νε?ή ενη@<ρ%ση ;αι ;&ιν&π&>ηση 9%ν επαπειλ&:@εν%ν
;ιν$:ν%ν 8?=ρ9ες επι;ιν$)νό9η9ας, σ?<$ια $ια?ε>ρισης, @<9ρα ;αι $ρ=σεις, σ?<$ια
ε;;<ν%σης ;αι $ι=σ%σης ;.=Y σ9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες, αλλ= ;αι 9ην αFι&λόγηση 9%ν
αναπ9)Fια;Aν σ?ε$>%ν π&) εν$ε?&@<ν%ς α)Fήσ&)ν 9&ν ;>ν$)ν& πλη@@)ρAν 8αλλαγή
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

?ρήσης γης, $η@&γραJι;ή ;α9αν&@ή, ;α9αν&@ή &ι;&ν&@ι;Aν $ρασ9ηρι&9ή9%ν, 9ε?νι;= <ργα
;.=Y.
ΠρόσEε9α, όπ%ς επιση@α>νε9αι από 9&)ς ει$ι;&:ς, 9α $ιαE<σι@α σ9&ι?ε>α πρ<πει σ)νε?Aς να
επι;αιρ&π&ι&:ν9αι ;αι να επανεFε9=Dε9αι η ;α9=σ9αση, ενA 9& σ)ν9&νισ9ι;ό όργαν& να
$η@ι&)ργήσει, ε;9ός 9%ν =λλ%ν ;αι ">;9)& I&πι;Aν Παρα9ηρη9Aν. 5 ρόλ&ς 9%ν 9&πι;Aν
παρα9ηρη9Aν απ&9ελε> @ια από 9ις ση@αν9ι;ό9ερες παρα@<9ρ&)ς πρόληψης ;αι
απ&;α9=σ9ασης, ;αEό9ι α)9&> @ε 9ην εEελ&ν9ι;ή 9&)ς σ)νεισJ&ρ=, ενη@ερAν&)ν <γ;αιρα
9& σ)ν9&νισ9ι;ό όργαν&, ενA παρα;&λ&)EAν9ας σ)σ9η@α9ι;= 9ην ;α9=σ9αση 9%ν π&9α@Aν
;αι ?ει@=ρρ%ν 8%ς πρ&ς 9α πρανή, 9ην ;&>9η, ριγ@<να ή παρασ)ρ@<να &γ;A$η ή =λλα
αν9ι;ε>@ενα π&) Eα @π&ρ&:σαν να παρε@π&$>σ&)ν 9η J)σι;ή ρ&ή, α;ό@η ;αι για π&ι;>λες
ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες π&) απ&9ελ&:ν $)νη9ι;&:ς ;ιν$:ν&)ς παρε@πό$ισης ή ;αι
ε;9ρ&πής 9ης J)σι;ής απ&ρρ&ής π&9α@Aν ;αι ?ει@=ρρ%νY, @π&ρ&:ν να απ&9ρ<ψ&)ν
π&λλ&:ς πλη@@)ρι;&:ς ;ιν$:ν&)ς.
L>α από 9ις ελ;)σ9ι;<ς, αλλ= ό?ι π=ν9&9ε εJι;9<ς, πρα;9ι;<ς $ια?ε>ρισης 9%ν πλη@@)ρAν,
ε>ναι & απ&;αλ&:@εν&ς &ι;&λ&γι;ός 9ρόπ&ς. Α)9ός Gασ>Dε9αι @ε9αF: 9%ν =λλ%ν, σ9η
@α;ρό?ρ&νη Gελ9>%ση 9%ν ?ρήσε%ν γης σ9ην περι&?ή, σ9ην παρε@πό$ιση 9%ν γρήγ&ρ%ν
πλη@@)ρι;Aν απ&ρρ&Aν από αγρ&9ι;<ς ;αι ασ9ι;<ς περι&?<ς ;αι σ9ην απ&;α9=σ9αση 9ης
J)σι;ής πλη@@)ρι;ής DAνης 9%ν π&9α@Aν. [ &ι;&λ&γι;ή α)9ή σ9ρα9ηγι;ή 9ε>νει να
επανα$ρασ9ηρι&π&ιήσει 9η J)σι;ή ι;ανό9η9α 9%ν )γρ&9όπ%ν να σ)γ;ρα9&:ν ;αι να
απ&Eη;ε:&)ν @εγ=λες π&σό9η9ες νερAν ;αι <9σι να @ε9ρι=D&)ν 9ις πλη@@)ρι;<ς παρ&?<ς,
να επανα9ρ&J&$&9&:ν 9&)ς )πόγει&)ς )$ρ&J&ρε>ς ;αι να $ια9ηρ&:ν 9η Gι&π&ι;ιλό9η9α.
Π&λλ<ς J&ρ<ς ε;9ελ&:ν9αι $ι=J&ρα 9ε?νι;= <ργα σε π&9α@&:ς για 9α &π&>α απ&)σι=Dει η
$ι=σ9αση 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής 9&)ς ?ρήσης ;αι η αναγ;αιό9η9α 9ης J)σι;ής 9&)ς
απ&;α9=σ9ασης, πρ&G=λλ&ν9ας ;=π&ιες =λλες αναγ;αιό9η9ες π&) εF)πηρε9&:ν ;)ρ>%ς 9&
J)σι;ό αν9ιπλη@@)ρι;ό 9&)ς σ;&πό. N>ναι σαJ<ς για παρ=$ειγ@α, ό9ι @ε 9η σ;)ρ&$<9ηση,
9ην ;α9ασ9ρ&Jή 9ης J)σι;ής ;&>9ης ;αι 9ην αν9ι;α9=σ9ασή 9ης από @>α ε)E)γρα@@ισ@<νη
;&>9η 8$ηλα$ή 9ε?νη9ό αγ%γό αν&ι;9ής ή ;αι ;λεισ9ής $ια9&@ήςY, πρ&;αλ&:ν9αι @η
ανασ9ρ<ψι@ες ;αι σ&Gαρ<ς ;α9ασ9ρ&J<ς σ9& γε%-@&ρJ&λ&γι;ό αν=γλ)J&, σ9&ν )$ρ&Jόρ&
&ρ>D&ν9α, σ9& @ι;ρ&;λ>@α, σ9& J)σι;ό 9&π>&, σ9η ?λ%ρ>$α, σ9ην παν>$α, ;αι σε =λλα
π&λ:9ι@α σ)σ9α9ι;= 9&) J)σι;&: περιG=λλ&ν9&ς. dλλ%σ9ε, ε>ναι σή@ερα γν%σ9ό, ό9ι
9ε?νι;= <ργα @εγ=λης ;λ>@α;ας ε>ναι σ)νήE%ς αναπ&9ελεσ@α9ι;= ;αι πρ&Gλη@α9ι;=, ενA
ε;ε> όπ&) ?ρησι@&π&ιε>9αι ε@Jαν<ς σ;)ρό$ε@α σ9ις ;&>9ες ;αι σ9α πρανή 9&)ς,
$η@ι&)ργ&:ν9αι πρ&Gλή@α9α, για9> @ειAνε9αι η J)σι;ή 9ρα?:9η9α ;αι η απ&Eη;ε)9ι;ή
ι;ανό9η9α ενός ρε:@α9&ς. I& απ&9<λεσ@α ε>ναι 9α νερ= να @ε9α;ιν&:ν9αι πρ&ς 9α
?α@ηλό9ερα )ψό@ε9ρα @ε @εγ=λη 9α?:9η9α ;αι α)F=ν&ν9αι &ι πιEανό9η9ες πρό;λησης
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^a
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

πλη@@)ρAν σε ?α@ηλό9ερ&) )ψ&@<9ρ&) ή ;αι σε επ>πε$ες περι&?<ς, α;ό@η ;αι σ9&ν
παρ=;9ι& ?Aρ&.
Α)9ό, π&) ;α9= 9ην γνA@η @ας Eα G&ηE&:σε 9η J)σι;ή )$ρα)λι;ή λει9&)ργ>α ;=Eε
π&9α@&:, ?ει@=ρρ&) ;αι ρ<@α9&ς, ε>ναι & &ρE&λ&γι;ός σ?ε$ιασ@ός ενός πλαισ>&) @<9ρ%ν
για 9ην αν9ι@ε9Aπιση 9)?όν 9&πι;Aν J)σι&λ&γι;Aν JE&ρAν 9ης ;&>9ης @ε Jιλι;<ς πρ&ς 9&
περιG=λλ&ν πρα;9ι;<ς. Α)9<ς @=λισ9α &ι πρα;9ι;<ς εJαρ@όD&ν9αι 9α 9ελε)9α>α ?ρόνια ;αι
<?&)ν )ι&Eε9ηEε> από 9ην N)ρ%παB;ή Kν%ση, @ε9= από 9ην από;9ηση ε@πειριAν ;αι 9ην
εFαγ%γή νεό9ερ%ν επισ9η@&νι;Aν σ)@περασ@=9%ν π=ν% σ9ις @εγ=λης ;λ>@α;ας
επε@G=σεις 8ε)E)γρα@@>σεις, σ;)ρ&$ε9ήσεις ;&>9ης π&9α@Aν ;αι ρε@=9%νY. NF=λλ&), &ι
;>ν$)ν&ι από 9ις πλη@@:ρες περιλα@G=ν&ν9αι σ9&ν 9ελε)9α>& ;αν&νισ@ό 8N( P^ca{2OOMNNY
για 9η σ9ήριFη 9ης αγρ&9ι;ής αν=π9)Fης ;αι 9η γενι;ό9ερη αν=π9)Fη 9ης )πα>Eρ&) από 9&
N)ρ%παB;ό \ε%ργι;ό Iα@ε>& Αγρ&9ι;ής Αν=π9)Fης, όπ&) περι<?&ν9αι πλήE&ς από
επιλ<Fι@ες $ρασ9ηριό9η9ες ;αι $ρ=σεις π&) @ε9αF: 9%ν =λλ%ν αναJ<ρ&ν9αι ;αι @<9ρα π&)
σ?ε9>D&ν9αι @ε 9&)ς πλη@@:ρες ;αι 9&)ς ;ιν$:ν&)ς π&) περι;λε>&)ν. Hσ9όσ&, από
9ε?ν&;ρα9ι;ή =π&ψη 9α &π&ια$ήπ&9ε <ργα π&) ε;9ελ&:ν9αι σε π&9=@ια, ρ<@α9α ;αι
?ε>@αρρ&)ς, &Jε>λ&)ν να @ελε9&:ν, να σ)νε;9ι@&:ν ;αι να αναλ:&)ν 9ις J)σι;<ς σ)νEή;ες
9&)ς ;αι 9α ισ9&ρι;= σ9&ι?ε>α 9%ν σ)@G=ν9%ν, 9όσ& σ9ην ε)ρ:9ερη )$ρ&λ&γι;ή 9&)ς
λε;=νη, όσ& ;αι σ9ην ;αEα)9ή ;&>9η 9&)ς, σ9α πρανή 9&)ς, σ9& 9&πι;ό παραπ&9=@ι&
&ι;&σ:σ9η@α, ενA 9α @<9ρα ;αι 9α <ργα $εν Eα πρ<πει να α;&λ&)E&:ν σ9ερεό9)πη
πρ&σ<γγιση ;αι 9&:9& για9> ;=Eε π&9=@ι, ρ<@α ;αι ?ε>@αρρ&ς @αD> @ε 9& ανEρ%π&γεν<ς
περιG=λλ&ν $η@ι&)ργ&:ν ;αι <?&)ν 9η $ι;ή 9&)ς 9α)9ό9η9α σ)νEη;Aν ;αι ι$ιαι9ερ&9ή9%ν.
Tο λιγότερο nου αnαιτοúµε αnό την Tοnική Aυτοδιοίκηση και τον Tοnικό
Συντονιστικό dορcα αντιnληµµυρικής nροστασίας, είναι η cγκαιρη αnοκατóσταση
των çυσικeν λειτουργιeν κó0ε nοταµοú και ¿ειµóρρου της nεριο¿ής µας, αλλó και η
συνε¿ή ενηµcρωση της τοnικής κοινωνίας για τους κινδúνους nου nερικλείουν οι
αλόγιστες εnεµþóσεις και nαρεµþóσεις µας στο nεριþóλλον.
Aντιnληµµυρικός Κeδικας
 "ια9ηρ&:@ε, πρ&σ9α9ε:&)@ε, ελ<γ?&)@ε ;αι απ&;αEισ9&:@ε 9η J)σι;ή Gλ=σ9ηση σ9α
γ:ρ% G&)ν=, σ9&)ς λόJ&)ς ;αι $>πλα σ9& π&9=@ι, σ9& ?ε>@αρρ& ;αι σ9& ρ<@α .
 NFασJαλ>D&)@ε 9ην ε:;&λη πρόσGαση σε π&9=@ια ;αι ?ε>@αρρ&)ς, ενA ελ<γ?&)@ε
9α;9ι;= 9ις J)σι;<ς $ιασ9=σεις 9&)ς, 9α πρανή ;αι 9ις ;&>9ες 9&)ς, αλλ= ;αι 9ην
παραπ&9=@ια DAνη πρ&σ9ασ>ας 9&).
 Π&9=@ια ;αι ?ε>@αρρ&ι αν9ι@ε9%π>D&ν9αι σ)ν&λι;= σ9ην )$ρ&λ&γι;ή 9&)ς λε;=νη ;αι
ό?ι απ&σπασ@α9ι;= ;αι ε);αιρια;=, αν= ?%ριό ;αι πόλη.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
^c
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

 (αE&ρ>D&)@ε DAνες επι;ιν$)νό9η9ας $>πλα σ9α π&9=@ια ;αι σ9&)ς ?ε>@αρρ&)ς ;αι
ενη@ερAν&)@ε σ?ε9ι;= 9ις 9&πι;<ς ;&ιν%ν>ες.
 5ι ;=9&ι;&ι π&) $ρασ9ηρι&π&ι&:ν9αι σ9ις DAνες )ψηλ&: ;αι @<9ρι&) ;ιν$:ν&)
πλη@@)ρAν, ενη@ερAν&ν9αι 9α;9ι;= για 9α σ?<$ια εν$ε?&@<νης ε;;<ν%σης 9ης περι&?ής ;αι
σ%σ9ι;Aν $ρ=σε%ν.
 `Aνες )ψηλ&: ;ιν$:ν&) πλη@@)ρAν &Jε>λ&)ν 9&)λ=?ισ9&ν να $ια9ηρ&:ν ?α@ηλό
σ)ν9ελεσ9ή $ό@ησης, π&λ: @ι;ρή $η@&γραJι;ή π);νό9η9α, περι&)σια;= σ9&ι?ε>α ;αι
επι?ειρη@α9ι;ό9η9α, αλλ= ;αι <ργα ήπιας παρ<@Gασης π&) ε>ναι ι;αν= να πρ&σ9α9ε:&)ν 9ις
γε%ργι;<ς ε;9=σεις.
 ')νε?Aς να επιση@α>νε9αι & ;&ινό?ρησ9&ς ?αρα;9ήρας π&9α@Aν ;αι ?ει@=ρρ%ν, να
αναγν%ρ>Dε9αι & π&λλαπλός ρόλ&ς 9&)ς, αλλ= ;αι να ανα$ει;ν:&ν9αι %ς α)9όν&@&ι J)σι;&>
σ?η@α9ισ@&>.
 "ια9ηρ&:@ε @ε ;=Eε 9ρόπ& 9&)ς J)σι;&:ς ;αι @όν& σ?η@α9ισ@&:ς σ9ις ;&>9ες 9&)ς, ενA
9α &π&ια$ήπ&9ε 9ε?νι;= <ργα 8 )περ?ειλισ9<ς, αναGαE@&> ;.=Y να ε>ναι ?α@ηλ&: :ψ&)ς ;αι
π<9ρινα, 9&)λ=?ισ9&ν σ9ην εF%9ερι;ή όψη.
 Rπ&) εν9&π>D&ν9αι $ιαGρAσεις να επισ;ε)=D&ν9αι α@<σ%ς @ε 9ις αναγ;α>ες ήπιες
παρε@G=σεις.
 Απ&@α;ρ:ν&@αι σ;&)π>$ια, ;&ρ@&:ς $<ν$ρ%ν ;αι 9α &γ;A$η αν9ι;ε>@ενα από π&9=@ια
;αι ?ε>@αρρ&)ς.
 5ι ?αλι;&λήψεις ;αι &ι α@@&λήψεις από π&9=@ια ;αι ?ε>@αρρ&)ς π=ν9&9ε α;&λ&)E&:ν
&ρισ@<ν&)ς ;ανόνες, όρ&)ς, πρ&lπ&E<σεις ;αι αν9ισ9αE@ισ9ι;= &J<λη πρ&ς 9& περιG=λλ&ν.
 'ε ασ9ι;<ς περι&?<ς η 9α;9ι;ή σ)ν9ήρηση 9&) $ι;9:&) 9%ν ό@Gρι%ν ε>ναι επιGεGλη@<νη.
 5ι DAνες πρ&σ9ασ>ας ε;α9<ρ%Eεν σ9ην παραπ&9=@ιας DAνης επιG=λλε9αι να
$ια9ηρ&:ν9αι ;αι να πρ&σ9α9ε:&ν9αι.
 "η@ι&)ργ&:@ε I&πι;ό ">;9)& Παρα9ηρη9Aν ΠεριG=λλ&ν9&ς &ι &π&>&ι ενη@ερAν&)ν
<γ;αιρα 9& σ)ν9&νισ9ι;ό J&ρ<α πρόληψης 9%ν πλη@@)ρAν.
33333333333333
Eυαισ0ητοnοίηση µε Hαι¿νίδι για την Aνακúκλωση
Σκουnίδια & Aνακúκλωση ( ΣκουnιδοΔια¿είριση)
(αEAς πλησι=Dει 9& 9<λ&ς 9ης σ?&λι;ής ?ρ&νι=ς @π&ρ&:ν &ι ε;παι$ε)9ι;&> να σ)ν$ρ=@&)ν
σ9ην πρ&σπ=Eεια ε)αισEη9&π&>ησης 9&)λ=?ισ9&ν για 9& Dή9η@α 9%ν σ;&)πι$ιAν ;αι 9ης
ανα;:;λ%σης 9%ν )λι;Aν. (αι 9&:9& για9> η Eε@α9&λ&γ>α α)9ή πισ9ε:&)@ε ό9ι ε>ναι από 9ις
ση@αν9ι;ό9ερες σ9ις σ:γ?ρ&νες ;&ιν%ν>ες. Nπ>σης, για9> &ι Gι%@α9ι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες π&)
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_O
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

απε)E:ν&ν9αι σε παι$ι=, ε>ναι ελ;)σ9ι;ό9ερες, @π&ρ&:ν να ι;αν&π&ιήσ&)ν 9&)ς
σ)@@ε9<?&ν9ες. Πρό;ει9αι για @>α απλή ενασ?όληση π&) πρ&;αλε> ε)E)@>α ;ι ενEαρρ:νει
9ις σ)λλ&γι;<ς σ)νε)ρ<σεις ;αι σ)Dη9ήσεις @ε9αF: 9%ν @αEη9Aν, πρ&=γει 9ην ενεργη9ι;ή
σ)@@ε9&?ή 9%ν @αEη9Aν ;α9= 9η $ια$ι;ασ>α λήψης απ&J=σε%ν, επ>λ)σης πρ&Gλη@=9%ν ;ι
αFι&λόγησης 9%ν απ&J=σεAν 9&)ς.
[ πρ&σπ=Eεια επ<ν$)σης σ9ην περιGαλλ&ν9ι;ή αγ%γή για 9& ;αλ:9ερ& α:ρι& απαι9ε>
@α;ρό?ρ&νη $ια$ι;ασ>α η &π&>α π&λλ<ς J&ρ<ς @ε 9η Gι%@α9ι;ή-$ια$ρασ9ι;ή πρ&σ<γγιση
ε>ναι ελ;)σ9ι;ό9ερη, ?ρήσι@& παι$αγ%γι;ό εργαλε>&, αλλ= ;αι περισσό9ερ&
απ&9ελεσ@α9ι;ή για 9&ν αγAνα 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής ε)αισEη9&π&>ησης ;αι 9ης αειJ&ρ>ας.
Lια 9<9&ια πρ&σ<γγιση, π&) πισ9ε:ε9αι ό9ι ε>ναι ;αι απ&9ελεσ@α9ι;ή, αJ&ρ= 9& παι?ν>$ι %ς
απλή ;αEη@ερινή ενασ?όληση ;αι αν=γ;η ε;9όν%σης για 9α παι$ι=. I& παι?ν>$ι σ)?ν=
?ρησι@&π&ιε>9αι %ς εργαλε>& @=Eησης, @ε σ9ό?& 9ην π&ι;ιλό9ρ&πη αν9από;ριση 9%ν
@αEη9Aν σε $ιαJ&ρε9ι;<ς @αEησια;<ς πρ&σεγγ>σεις. Nπ>σης, ε>ναι γν%σ9ό από παι$αγ%γι;ή
=π&ψη, ό9ι 9& παι?ν>$ι ενισ?:ει 9ην ενεργη9ι;ή @=Eηση, @<σα από 9η $ια$ι;ασ>α επ>λ)σης
$ιαJόρ%ν πρ&Gλη@=9%ν ;αι γρ>J%ν. K9σι, 9α παι$ι=, ενA πα>D&)ν @αEα>ν&)ν, ενA πα>D&)ν
σ)@@ε9<?&)ν σ9η $ια$ι;ασ>α 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής ε)αισEη9&π&>ησης @ε Jαν9ασ>α,
α)9εν<ργεια, σ)νεργα9ι;ό9η9α ;αι ;)ρ>%ς ?%ρ>ς να εFαναγ;=D&ν9αι @ε επ>π&νες @αEησια;<ς
$ια$ι;ασ>ες.
Π%ς πα>D&)@ε 9& παι?ν>$ι
- Eυαισ0ητοnοίηση για τη Σκουnίδο-Δια¿είριση -
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_P
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –




4

^Α





Σηµειeσεις:
-gαρ=σσ&)@ε $:& 82Y &@ό;εν9ρ&)ς ;:;λ&)ς σ9& <$αJ&ς ;αι ;=Eε &@=$α 8^ =9&@α η ;=Eε
&@=$αY ;=Eε9αι σ9& $ι;ό 9ης ;:;λ& περι@ε9ρι;=, όπ%ς σ9& παραπ=ν% σ?ή@α.
-'9&ν εσ%9ερι;ό &@ό;εν9ρ& ;:;λ& &ι πα>;9ες ε>ναι 9α 67';&)π>$ια77, $ηλα$ή PqgΑpIΙ,
2qIp5]ΙLΑ, 4q\fΑSΙ, CqLNIΑSS5, MqΠSΑ'IΙ(5, ^qΑSSΑ.
.
-'9&ν εF%9ερι;ό &@ό;εν9ρ& ;:;λ& &ι πα>;9ες απ&9ελ&:ν 9ις 67"ια$ι;ασ>ες "ια?ε>ρισης77
9%ν σ;&)πι$ιAν, $ηλα$ή 9ην ΑeqΑνα;:;λ%ση 9%ν σ;&)πι$ιAν ;αι 9ην fIqfγει&ν&@ι;ή
9αJή 9%ν σ;&)πι$ιAν.
-'9& ;<ν9ρ& 9%ν &@ό;εν9ρ%ν ;:;λ%ν )π=ρ?ει 9& "q$&?ε>&-;=$&ς σ;&)πι$ιAν π&)
περι<?&)ν @<σα ;αρ9<λες αν= ε>$&ς σ;&)πι$ι&: σε π&λλαπλ=σι& αριE@ό από ε;ε>ν& 9%ν
παι;9Aν.
-Lε 9ην <ναρFη 9&) παι?νι$ι&:-@<σ% @&)σι;ής-, & ε@ψ)?%9ής πα>ρνει σ9ην 9:?η &ρισ@<να
σ;&)π>$ια από 9& $&?ε>& ", ;αι $>$ει σε ;=Eε πα>;9η από <να 67σ;&)π>$ι77. Iα σ;&)π>$ια
αλλ=D&)ν ?<ρια από 9&ν <να πα>;9η σ9&ν επό@εν& 8$εFιόσ9ρ&Jη ή αρισ9ερόσ9ρ&Jη J&ρ=Y,
ενA & ε@ψ)?%9ής πρ&σE<9ει σ)νε?Aς σ;&)π>$ια.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον






5
3
6
2

2
4
1
AN
YT
Δ
_2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

-R9αν η @&)σι;ή σ9α@α9ήσει, 9ό9ε ελ<γ?ει & ;=Eε πα>;9ης 9ι σ;&)π>$ι ;ρα9=ει. Αν ;ρα9=ει
ε>$&ς 67σ;&)π>$ι77 π&) 9&ν ?αρα;9ηρ>Dει, 9ό9ε πα>ρνει <να 8PY GαE@ό 8& παρα9ηρη9ής-;ρι9ής
9& ση@ειAνειY, ενA 9& σ;&)π>$ι 9& πρ&%Eε> σ9ην ανα;:;λ%ση 8ΑeY ή σ9ην )γει&ν&@ι;ή
9αJή 8fIY. \ια ;=Eε σ%σ9ή επιλ&γή σ9ην ανα;:;λ%ση ή σ9ην )γει&ν&@ι;ή 9αJή, ;=Eε
πα>;9ης πα>ρνει ;αι από $:& 82Y GαE@&:ς.
-\ια ;=Eε 67σ;&)π>$ι77 8;αρ9<λεςY π&) $εν )π=ρ?ει αν9ισ9&ι?>α %ς πρ&ς 9&ν πα>;9η
67σ;&)π>$ι77 π&) 9& ;ρα9=ει, 9ό9ε & πα>;9ης )π&?ρεAνε9αι να επαναJ<ρει 9ην ;αρ9<λα α)9ή
σ9& $&?ε>&-;=$& 8"Y.
-(α9= @>α ε;$&?ή 9&) παι?νι$ι&: 8α)9ό ;αE&ρ>Dε9αι από 9&ν ε@ψ)?%9ήY & ;=Eε πα>;9ης
)π&?ρεAνε9αι να γ)ρ>σει ;αι να $Aσει 9& σ;&)π>$ι α@<σ%ς, ε>9ε σ9&ν πα>;9η
ΑeqΑνα;:;λ%ση, ε>9ε σ9&ν πα>;9η fIqfγει&ν&@ι;ή 9αJή. Αν <γινε σ%σ9ή επιλ&γή από
9&ν πα>;9η, 9ό9ε & παρα9ηρη9ής-;ρι9ής 9&) $>$ει $:& 82Y GαE@&:ς, ενA αν <γινε λανEασ@<νη
επιλ&γή, 9ό9ε & παρα9ηρη9ής 9&) αJαιρε> $:& 82Y GαE@&:ς.
-Nπ>σης, ;α97 =λλη παραλλαγή 9&) παι?νι$ι&: 9α σ;&)π>$ια ε>ναι $)να9όν να σ)λλ<γ&ν9αι,
σ9&ν πρA9& γ:ρ&, από 9&)ς πα>;9ες 9&) εσ%9ερι;&: ;:;λ&) ;αι @<σα σε π&λ: σ:ν9&@&
?ρ&νι;ό $ι=σ9η@α, ενA σ9& $ε:9ερ& γ:ρ&, 9α σ;&)π>$ια π&) <?&)ν σ)λλε?Eε>, @π&ρε> να
παρα?%ρ&:ν9αι σ9&)ς ;α9=λληλ&)ς πα>;9ες 9&) εF%9ερι;&: ;:;λ&) για 67Ανα;:;λ%ση ή
fγει&ν&@ι;ή IαJή77.
-\ια 9ην ;αλ:9ερη $ιεFαγ%γή 9&) παι?νι$ι&: &ι παρα9ηρη9<ς-;ρι9<ς &Jε>λ&)ν να γν%ρ>D&)ν
ό9ι για παρ=$ειγ@α 9& ?αρ9>, 9& γ)αλ>, 9& @<9αλλ& ;αι 9& πλασ9ι;ό @π&ρ&:ν να
ανα;);λ%E&:ν ;αι <9σι η σ%σ9ή επιλ&γή 9&)ς ε>ναι ΑeqΑνα;:;λ%ση, ενA για 9α 9ρόJι@α
;αι 9α =λλα σ;&)π>$ια πρ<πει να επιλεγε> η fIqfγει&ν&@ι;ή 9αJή ;αι ό?ι η ανα;:;λ%ση
8π&λλ<ς J&ρ<ς ό@%ς σε @ι;ρ&:ς &ι;ισ@&:ς 9α )π&λε>@@α9α 9%ν 9ρ&JAν ?ρησι@&π&ι&:ν9αι,
ε>9ε για να 9αBσ9&:ν DAα, ε>9ε %ς λ>πασ@α σ9ις γε%ργι;<ς ;αλλι<ργειεςY.
Σκcçου Θετικó και Δρóσε Hρακτικó
 πρ&9ι@A ;αι αγ&ρ=D% πρ&Bόν9α @ε λιγό9ερα )λι;= σ)σ;ε)ασ>ας, για9>
$η@ι&)ργ&:ν ;αι λιγό9ερα σ;&)π>$ια,
 πρ&9ι@A πρ&Bόν9α @ε )λι;= σ)σ;ε)ασ>ας π&) ε>ναι περισσό9ερ& 67Jιλι;=77
πρ&ς 9& περιG=λλ&ν, για9> <9σι σ)@G=λλ% σ9ην πρ&σ9ασ>α 9&) περιG=λλ&ν9&ς,
 απ&Jε:γ% 9ις πλασ9ι;<ς σ)σ;ε)ασ>ες ;αι πρ&9ι@A σ)σ;ε)ασ>ες π&)
ανα;);λAν&ν9αι,
 να πρ&9ι@=ς εναλλα;9ι;<ς λ:σεις, ό9αν <?εις να επιλ<Fεις πλασ9ι;= @ε
?=ρ9ινα,
 όσα σ;&)π>$ια ε>ναι ανα;);λAσι@α 9α $ια?%ρ>D% ;αι 9α ρ>?ν% σ9&)ς
;α9=λληλ&)ς ;=$&)ς σ;&)πι$ιAν για ανα;:;λ%ση,
 & σ;&)πι$&J=γ&ς $εν ε>ναι λ:ση, για9> επιGαρ:νει ;α9= π&λ: 9ην
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

λει9&)ργ>α 9%ν εργ&σ9ασ>%ν επεFεργασ>ας λ)@=9%ν,
 ελα99Aν% 9α )π&λε>@@α9α 9%ν 9ρ&JAν, για9> επιGαρ:ν&)ν ;α9= π&λ: 9&ν
όγ;& 9%ν σ;&)πι$ιAν ;αι ε>ναι εσ9>ες @ι;ρ&G>%ν ;αι ρ:πανσης.
Μηνúµατα ευαισ0ητοnοίησης για τα σκουnίδια
 gρησι@&π&ιA @όν& )λι;= π&) Gι&-απ&ι;&$&@&:ν9αι
 \)αλ> ;αι αλ&)@>νι& ε>ναι ?ρήσι@ες πρA9ες :λες π&) Gγή;αν από 9η γη
 gαρ9> q "<ν$ρα π&) @ας $>$&)ν &F)γόν&
 Πρ&%EA Œ σ)@@ε9<?% σ9ην ανα;:;λ%ση
 Παρ=γ% λιγό9ερα σ;&)π>$ια
 gρησι@&π&ιA Fαν= Œ Fαν= 9α )λι;=
 ')νήE%ς πρ&9ι@=@ε να επισ;ε)=D&)@ε 9α ?αλασ@<να σ;ε:η
 Iα ?αλασ@<να σ;ε:η @π&ρ&:ν να ?ρησι@&π&ιηE&:ν εναλλα;9ι;=, $ηλα$ή για
=λλη ?ρήση
 Αγ&ρ=D&)@ε @όν& όσα 9ρόJι@α ?ρειαDό@ασ9ε Œ <9σι περι&ρ>D&)@ε 9ην
π&σό9η9α ε;ε>ν%ν π&) πε9=@ε
 Iα περι99= πρ=γ@α9α π&) αγ&ρ=D&)@ε σ)νήE%ς 9α πε9=@ε ε);&λό9ερα
 "εν αJήν% σ;&)π>$ια &π&)$ήπ&9ε
 Sιγό9ερα σ;&)π>$ια q (αEαρό9ερ& περιG=λλ&ν q (αλ:9ερη π&ιό9η9α D%ής
333333333
Ο Aιγιαλός και η Hροστασία του
5 παρ=;9ι&ς ?Aρ&ς αν<;αEεν απ&9ελ&:σε πόλ& <λFης ;αι ε);αιριAν π&λλAν
$ρασ9ηρι&9ή9%ν, αλλ= ;αι πλα9: πε$>& &ι;&ν&@ι;ής ;αι ;&ιν%νι;ής $ρασ9ηριό9η9ας,
επ&@<ν%ς ε>ναι ε)=λ%9&ς ;αι σε ;α9απα9ήσεις, παρ=ν&@ες παρε@G=σεις, επε@G=σεις ;αι
?αρισ9ι;<ς $ι&ι;η9ι;<ς πρ=Fεις. ')γ?ρόν%ς ό@%ς, & ?Aρ&ς α)9ός ε>ναι πλ&:σι&ς J)σι;ός
πόρ&ς, $ηλα$ή πρ&σJ<ρει αγαE= ;αι )πηρεσ>ες σ9&ν =νEρ%π&, αλλ= ;αι περι;λε>ει από
&ι;&λ&γι;ή =π&ψη, 9α παραγ%γι;ό9ερα &ι;&σ)σ9ή@α9α.
(αEAς 9& πρόGλη@α 9ης &ρι&E<9ησης 9&) Αιγιαλ&: ;αι 9α σ)νεπα;όλ&)E= 9&) για 9&ν
ανEρAπιν& παρ=γ&ν9α ;αι 9& περιG=λλ&ν <?&)ν J9=σει σ9& απρ&?Aρη9&, $η@&σι&π&ιήEη;ε
σ?ε9ι;ό σ?<$ι& νό@&) για 9&ν ;αE&ρισ@ό ;αι ?αρα;9ηρισ@ό 9&) αιγιαλ&: ;αι 9ης παραλ>ας.
K9σι, Eα πρ&%EηEε> ;αι 9)πι;= – α)9ό π&) ε$A ;αι @ερι;= ?ρόνια επι?ειρε>9αι- ;αι @ε 9η
G&:λα 9&) νό@&), η ε;?Aρηση ;αι παρα?Aρηση ε;@ε9αλλε:σι@%ν παραEαλ=σσι%ν
ε;9=σε%ν σ9&)ς ;α9<?&ν9ας. ΠρόσEε9α, Eα ν&@ι@&π&ιηE&:ν &ι α)Eαιρεσ>ες, π&) @<?ρι
σή@ερα ή9αν α$:να9& να ελ<γF&)ν ή να απασ?&λήσ&)ν 9&)ς αρ@ό$ι&)ς J&ρε>ς, ;αEAς ;αι η
@α;ρό?ρ&νη ε;?Aρηση &ρισ@<ν%ν ε;9=σε%ν - Jιλ<9%ν για ε;@ε9=λλε)ση από 9η
λεγό@ενηx.. ι$ι%9ι;ή-FενόJερ9η πρ%9&G&)λ>α. Αναρ%9ιό@ασ9ε αν &ι πρ&E<σεις 9&)ς ε>ναι
για 9& ;αλό @ας, για 9& ;αλό 9&) περιG=λλ&ν9&ς ;αι 9ης ;&ιν%ν>ας ή για 9& ;αλό 9&)ς ;αι
9α επι?ειρη@α9ι;= ;αι =λλα σ?<$ι= 9&)ς. Πισ9ε:&)@ε ό9ι &$ηγ&:@ασ9ε ε; 9&) ασJαλ&:ς
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_C
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

πλ<&ν σ9ην απAλεια D%9ι;Aν 9@η@=9%ν 9&) ελληνι;&: περιG=λλ&ν9&ς, εν @<σ% 9ερ=σ9ι%ν
Fεν&$&?εια;Aν @&ν=$%ν, @αν9ρό9&ι?%ν, Jρα;9Aν, πλα;&σ9ρAσε%ν, γ;αDόν ;αι =λλ%ν
παρε@G=σε%ν, 9ης παραλ>ας ;αι 9ης α@@&)$ι=ς. (αι 9& περ>εργ&, εν$ε?&@<ν%ς ;αι 9&
:π&π9& 9ης περ>π9%σης -=ραγε για9> να D&:@ε ;αEη@εριν= @ε )π&ψ>ες ;αι ;α?)π&ψ>εςv -,
ε>ναι &ι σ)ν&π9ι;<ς $ια$ι;ασ>ες 9&) ?αρα;9ηρισ@&: ;αι απ&?αρα;9ηρισ@&: 9&) αιγιαλ&:
;αι 9ης παραλ>ας. 5ι ;αEιερ%@<νες επι9όπιες α)9&ψ>ες @ε 9ην επαρ;ή σ9ελ<?%ση <@πειρ%ν
επισ9η@όν%ν Eα @π&ρ&:σαν να σ)ν&$ε:&ν9αι απαρα>9η9α ;αι από πρόσJα9ες $&ρ)J&ρι;<ς
J%9&γραJ>ες ;αι αερ&J%9&γραJ>ες. IAρα, ;αι π=λι @ας εFαγγ<λλ&)ν ν<& ν&@ι;ό
;αEεσ9Aς, @ιλ&:ν για &ρισ9ι;<ς &ρι&Eε9ήσεις ;αι σ)ν=@α σ)ν&π9ι;<ς, αFι&π&ιAν9ας λ<νε 9η
ψηJια;ή 9ε?ν&λ&γ>α ;αι απειλ&:ν @ε απαλλ&9ριAσεις, ;α9ε$αJ>σεις ;αι ;αEε>ρFεις. N$A 9&
NEνι;ό (9η@α9&λόγι& ;αρ;ιν&Gα9ε> ;αι παρα@<νει ανενεργό για $ε;αε9>ες ;αι Eα
πρ&?%ρήσ&)ν 9&ν αιγιαλόv (αι όλα α)9= λ<νε σ9ην εισηγη9ι;ή <;Eεση ••fγια την
εX`πηρέτηση `πέρτερο` Rημ(σιο` σ`μbέροντος S την εκπλSρUση `ποaρεVσεUν της aVρας
πο` απορρέο`ν απ( Rιε_νείς σ`μβάσεις πο` έaο`ν κ`ρU_εί με ν(μοkk; (αι παρα;=9% @ας
)πενE)@>D&)ν ό9ι, ••f η οριο_έτηση το` αιγιαλού επιβάλλεται επίσης για κοινUbελείς)
περιβαλλοντικούς) πολιτιστικούς σκοπούς και για την εX`πηρέτηση RραστηριοτSτUν πο`
προβλέπει ο ν(μοςkk;
I& επαρ;<ς ν&@ι;ό πλα>σι& π&) )π=ρ?ει για 9ην παραλ>α ;αι 9&ν αιγιαλό, Eα @π&ρ&:σε να
αναGαE@ισ9ε> σε &ρισ@<να =ρEρα 9&) πρ&σE<9&ν9ας 9ην ;αιν&:ργια 9ε?ν&γν%σ>α ;αι
$>ν&ν9ας αFιόπισ9α εργαλε>α σ9ις ;α9= 9όπ&)ς αρ@ό$ιες )πηρεσ>ες για α@ερόληπ9ες
γν%@α9ε:σεις ;αι ελ<γ?&)ς. Α)9ό π&) απ&)σι=Dει, όπ%ς =λλ%σ9ε σε π&λλ<ς ε;J=νσεις 9ης
$ι&>;ησης, ε>ναι η G&:ληση εJαρ@&γής 9&) ν&@ι;&: πλαισ>&), ;αEAς ;αι &ι αγ;)λ%@<ν&ι
γραJει&;ρα9ι;&> @η?ανισ@&> π&) ελ<γ?&)ν ;αι επι9ηρ&:ν επιλε;9ι;= 9ην εJαρ@&γή 9%ν
νό@%ν.
Rπ%ς ε>ναι γν%σ9ό, για 9α περισσό9ερα από P^OOO ?ιλιό@ε9ρα 9%ν ελληνι;Aν α;9Aν ;αι
@όν& εν$ει;9ι;= ε>?ε @<?ρι σή@ερα πρ&?%ρήσει η &ρι&E<9ηση 9&) αιγιαλ&:, ενA @ε 9&
;αιν&:ργι& ν&@ι;ό πλα>σι& απελε)EερAν&ν9αι 9ερ=σ9ιες ε;9=σεις, για 9ην απ&;αλ&:@ενη
67σ;ληρή ;αι =9εγ;9η77 πρ&ς 9& περιG=λλ&ν αν=π9)Fη, για 9&)ρισ9ι;ή ;αι επι?ειρη@α9ι;ή
Gαρι= αν=π9)Fη. Qλ<πε, 9ερ=σ9ιες Fεν&$&?εια;<ς @&ν=$ες, εγ;α9ασ9=σεις γ;&λJ,
επε;9=σεις σ9&ν παρ=;9ι& ?Aρ& για 9ε?νη9<ς παραλ>ες ;αι για @αρ>νες, περιJραγ@<νες πλαD
;αι &)σιασ9ι;= απαFιAνε9αι %ς πρ&ς 9ην πρ&σ9ασ>α 9&) περιG=λλ&ν9&ς 9& παραγ%γι;ό9ερ&
;&@@=9ι 9ης ελληνι;ής γης. g=νε9αι $ηλα$ή ό9ι 9& π&λ)9ι@ό9ερ& &ι;&λ&γι;ό ;αι ;&ιν%νι;ό
απόEε@α για 9ις @ελλ&ν9ι;<ς γενε<ς σ9& G%@ό 679&) εEνι;&: σ)@J<ρ&ν9&ς77 ;αι 9%ν
ε;?%ρήσε%ν- παρα?%ρήσε%ν, η παραλ>α ;αι & αιγιαλός.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_M
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

#)@ό@ασ9ε ό9ι @ε νό@& 9&) PcCO & αιγιαλός &ριDό9αν @ε G=ση 67 9η @εγαλ:9ερη επ<λαση
9&) ?ει@ερ>&) ;:@α9&ς77, ενA @ε 9& νό@& 9&) 2OOP π&) ή9αν ;αι 9& πρA9& Gή@α για 9η
@ε>%ση 9ης DAνης 9&), & αιγιαλός &ριDό9αν 67 από 9ις @εγαλ:9ερες ;αι σ)νήEεις επελ=σεις
9%ν ;)@=9%ν 77.
Από επισ9η@&νι;ή =π&ψη, ε;ε> όπ&) η E=λασσα σ)ναν9= 9η ?<ρσ&, &ρι&Eε9ε>9αι η α;9ή,
ενA η @ε9αGα9ι;ή DAνη π&) περι&$ι;= ;αλ:π9ε9αι ή απ&;αλ:π9ε9αι από 9α νερ= απ&9ελε>
9ην παρ=;9ια περι&?ή. NF=λλ&), $εν )π=ρ?ει ενια>&ς &ρισ@ός, για 9& 9ι ε>ναι παρ=;9ια
περι&?ή. K9σι, ό9αν @ελε9Aν9αι &ι ?ρήσεις γης &ρ>Dε9αι επισ9η@&νι;=, %ς παρ=;9ια
περι&?ή DAνη πλ=9&)ς POO @<9ρ%ν σ9η ?<ρσ& π&) &ρ&Eε9ε>9αι από 9η E=λασσα. R9αν
@ελε9Aν9αι &ι )π&$&@<ς ;αι &ι $ρασ9ηριό9η9ες π&) σ)ν$<&ν9αι @ε 9η E=λασσα %ς παρ=;9ια
περι&?ή λ&γ>Dε9αι η απόσ9αση ;αι @<?ρι M ?ιλιό@ε9ρα πρ&ς 9& εσ%9ερι;ό από 9ην α;9ή. 'ε
περιπ9Aσεις περιγραJής 9&πι;Aν παρ=;9ι%ν Jαιν&@<ν%ν ;αι λει9&)ργιAν, %ς παρ=;9ια
περι&?ή Eε%ρε>9αι η DAνη 9ης E=λασσας από 9ην περι&?ή 9ης ;)@α9%γής, ε;ε> $ηλα$ή π&)
σπ=ει 9& ;:@α, @<?ρι 9& G=E&ς 9%ν PO @<9ρ%ν @<σα σ9η E=λασσα. 'ε =λλες περιπ9Aσεις ;αι
για 9ην επισ9η@&νι;ή <ρε)να, @ια περισσό9ερ& πλα9ι= ερ@ηνε>α 9ης παρ=;9ιας DAνης
περιλα@G=νει &λό;ληρη 9η ?ερσα>α λε;=νη απ&ρρ&ής ;αι επε;9ε>νε9αι @<?ρι 9ην
)Jαλ&;ρηπ>$α, η &π&>α περιλα@G=νει περι&?<ς σ9η ?<ρσ&, 9η DAνη 9ης E=λασσας ;αι 9&ν
π)E@<να 9%ν )π&Eαλ=σσι%ν περι&?Aν @<?ρι ;αι 9& G=E&ς 9%ν 2OO @<9ρ%ν.
'9ις παρ=;9ιες περι&?<ς σ)νήE%ς πρ&G=λλε9αι & όρ&ς ƒπαραλ>α„. K9σι, παραλ>α ε>ναι η
DAνη 9&) )π&σ9ρA@α9&ς π&) περιλα@G=νει @ε9α;ιν&:@εν& 8=@@&ς, ?αλ>;ιαY, ή @η σ)νε;9ι;ό
>Dη@α 9& &π&>& εναπ&9>Eε9αι, ;)ρ>%ς @ε 9η $ρ=ση 9%ν ;)@=9%ν ;αι 9%ν ρε)@=9%ν ;α9=
@ή;&ς 9ης περι@<9ρ&) @ιας @=Dας νερ&:. Από γε%@&ρJ&λ&γι;ή =π&ψη, ό9αν & αιγιαλός
;αλ:π9ε9αι από πηλό 8λ=σπηY ή Gρ=?ια $εν σ)@περιλα@G=νε9αι σ9&ν όρ& 9ης παραλ>ας.
')νήE%ς, όσ& η αν=π9)Fη 9%ν πι& π=ν% $ρασ9ηρι&9ή9%ν σ9&ν παρ=;9ι& ?Aρ&
επε;9ε>νε9αι, 9όσ& & αν9αγ%νισ@ός @ε 9&)ς =λλ&)ς ?ρήσ9ες 9&) )$=9ιν&) περιG=λλ&ν9&ς
γ>νε9αι εν9&νό9ερ&ς, ενA ε;9ι@=9αι ό9ι αν $εν 9εE&:ν &ρισ@<να όρια σ9ις $ρασ9ηριό9η9ες
α)9<ς, )π=ρ?ει =@εσ&ς ;αι &ρα9ός & ;>ν$)ν&ς για 9ην )π&G=E@ιση 9&) περιG=λλ&ν9&ς.
NF=λλ&), ;αι &ι @η?ανισ@&> ƒαν=$ρασης„ π&) $ιαE<9ει 9& περιG=λλ&ν ε>ναι πεπερασ@<ν&ι
;αι @π&ρε> να ανασ9αλ&:ν ;αι επ&@<ν%ς @π&ρε> να απειληEε> α;ό@η ;αι η Gι%σι@ό9η9α 9ης
αναπ9)Fια;ής $ρασ9ηριό9η9ας, π<ρα από 9η $η@ι&)ργ>α ;α9ασ9=σε%ν )π&G=E@ισης σ9ην
π&ιό9η9α 9&) )$=9ιν&) περιG=λλ&ν9&ς.
'ε $ιεEν<ς αλλ= ;αι σε ελληνι;ό επ>πε$& 8π&λ)9ε?νι;<ς ;αι πανεπισ9η@ια;<ς σ?&λ<ςY
)π=ρ?ει σή@ερα αρ;ε9ή ε@πειρ>α ;αι πληρ&Jόρηση για 9ις επιπ9Aσεις σ9& )$=9ιν&
περιG=λλ&ν από αναπ9)Fια;<ς @&ν=$ες ;αι ;=Eε ε>$&)ς $ρασ9ηριό9η9ες π&) ε>ναι
εγ;α9εσ9η@<νες σ9η σ9ερι= ή @<σα σ9&ν )$=9ιν& ?Aρ&, Aσ9ε @ε 9&ν ;αλ:9ερ& $)να9ό
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

σ?ε$ιασ@ό να επι9)γ?=νε9αι! η ήπια ε;@ε9=λλε)ση 9&) περιG=λλ&ν9&ς, η @εγαλ:9ερη
$)να9ή από$&ση σε πρ&Bόν9α ;αι )πηρεσ>ες ;αι η πρ&σ9ασ>α 9&) περιG=λλ&ν9&ς.
Nπ&@<ν%ς, ε>ναι ση@αν9ι;ό να αναπ9)?E&:ν ;ρι9ήρια για ;=Eε περι&?ή, για9> ;=Eε @>α
περι&?ή <?ει 9η $ι;ή 9ης 9α)9ό9η9α σ)νEη;Aν ;αι ι$ιαι9ερ&9ή9%ν, Aσ9ε @ε 9α $ιαE<σι@α
επισ9η@&νι;= $ε$&@<να ;αι 9ις ισ?:&)σες @εEό$&)ς να εFασJαλ>Dε9αι η &ρE&λ&γι;ή
$ια?ε>ριση 9%ν νερAν, η πρ&σ9ασ>α 9&) περιG=λλ&ν9&ς ;αι η Gι%σι@ό9η9α 9ης
$ρασ9ηριό9η9ας, ενA ε>ναι =Fι& απ&ρ>ας π&) σ9& ;αιν&:ργι& ν&@ι;ό πλα>σι& $εν
λα@G=ν&ν9αι )πόψη 9α 9&πι;= &ι;&λ&γι;= ;αι περιGαλλ&ν9ι;= ;ρι9ήρια ;αι α)9ό
αι9ι&λ&γε>9αι από 9&)ς σ)ν9=;9ες xγια 9& σ)ν&π9ι;ό 9ης περ>π9%σης.
Hσ9όσ&, &ι $ρασ9ηριό9η9ες π&) ε>ναι εγ;α9ασ9η@<νες σ9η Fηρ=, αλλ= ;αι ε;ε>νες π&)
ε;@ε9αλλε:&ν9αι 9&ν )$=9ιν& πόρ& @<σα σ9& νερό, ε@περι<?&)ν ;=π&ι& GαE@ό &ι;&λ&γι;ής
απειλής ;αι =λλ%ν @ε9αG&λAν για 9& )$=9ιν& περιG=λλ&ν. \ια 9ην αν9ι@ε9Aπιση 9ης
;α9=σ9ασης ;αι 9%ν 9)?όν πρ&Gλη@=9%ν π&) πιEανό να πρ&;:ψ&)ν από 9ην αFι&π&>ηση
@ιας περι&?ής <?&)ν $η@ι&)ργηEε> 9ε?ν&λ&γι;= εργαλε>α πρόγν%σης 9%ν επιπ9Aσε%ν σ9&
περιG=λλ&ν ή ;αι περι&ρισ@ός 9%ν ƒπι<σε%ν-απειλAν„ πρ&ς 9& )$=9ιν& περιG=λλ&ν.
')νήE%ς, &ι Dη@ι&γόνες επιπ9Aσεις σ9& περιG=λλ&ν πρ&<ρ?&ν9αι σ?ε$όν απ&;λεισ9ι;= από
απρ&γρα@@=9ισ9& ;αι @η &ρE&λ&γι;ό σ?ε$ιασ@ό 9ης $ια?ε>ρισης 9%ν $ρασ9ηρι&9ή9%ν, από
9ην απ&)σ>α σ?ε9ι;ής @ελ<9ης για 9η J)σι;ή ?%ρη9ι;ό9η9α 9%ν )$α9ι;Aν πόρ%ν 9ης
περι&?ής ;αι από 9ην <λλειψη ενόρασης ;αι πρ&&π9ι;Aν για 9& @<λλ&ν 9&) 9όπ&). Α)9ή
@=λισ9α η σ)νEή;η για 9η ?Aρα @ας απ&;9= ι$ια>9ερη ση@ασ>α, επει$ή εFαι9>ας 9%ν
;λι@α9ι;Aν σ)νEη;Aν )π=ρ?ει παρα9ε9α@<νη ?ρ&νι;= Gι&-παραγ%γι;ή περ>&$&ς ;αι &ι
)$=9ιν&ι πόρ&ι Gρ>σ;&ν9αι σε )ψηλ= επ>πε$α από π&ι&9ι;ή =π&ψη, ενA παρ=λληλα &ι
π&λλαπλ<ς ?ρήσεις ;=Eε )$=9ιν&) πόρ&), ?%ρ>ς ιερ=ρ?ηση 9%ν $ρασ9ηρι&9ή9%ν, απ&9ελ&:ν
π=ν9&9ε πιEανή απειλή ;αι πρόGλη@α σ)ν 9ις ανα@ενό@ενες επιπ9Aσεις 9%ν ;λι@α9ι;Aν
αλλαγAν σε 9&πι;ό επ>πε$&.
Bασικcς cννοιες nου nρcnει να γνωρί¸ουµε
Aιγιαλός ε>ναι η DAνη 9ης Fηρ=ς π&) Gρ<?ε9αι από 9η E=λασσα, ε;9ός από 9ις
σ)νηEισ@<νες, σ9ις πι& @εγαλ:9ερες επελ=σεις 9%ν ;)@=9%ν 9ης. 'ε α;9<ς @ε από9&@α
πρανή π&) $εν ;αλ:π9&ν9αι από α)9&J)ή Gλ=σ9ηση, η DAνη 9&) αιγιαλ&:, περιλα@G=νει 9α
πρανή @<?ρι ;αι 9& ανA9ερ& ση@ε>& 9&)ς, σ9η σ9<ψη 9&) αναγλ:J&).
Hαραλία ε>ναι η DAνη 9ης Fηρ=ς π&) περιλα@G=νει ;αι 9&ν αιγιαλό, αλλ= επε;9ε>νε9αι
@<?ρις ε;ε> όπ&) εF)πηρε9ε>9αι η επι;&ιν%ν>α 9ης Fηρ=ς @ε 9η E=λασσα ;αι 9ης E=λασσας
@ε 9η Fηρ=.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
__
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

O¿0η ε>ναι η DAνη 9ης Fηρ=ς π&) περισ9&ι?>Dει 9ις λ>@νες ;αι π&) Gρ>σ;ε9αι ε;α9<ρ%Eεν
9%ν π&9α@Aν ;αι η &π&>α Gρ<?ε9αι από 9ις @εγαλ:9ερες επελ=σεις 9%ν νερAν 9&)ς, π<ρα
από 9ις σ)νηEισ@<νες.
Hαρό¿0ια ε>ναι η DAνη 9ης Fηρ=ς π&) πρ&σ9>Eε9αι σ9ην ό?Eη, για 9ην εF)πηρ<9ηση 9ης
επι;&ιν%ν>ας 9ης Fηρ=ς @ε 9η λ>@νη ή ;αι 9&ν π&9α@ό, αλλ= ;αι αν9>σ9ρ&Jα.
Aιµóνι ε>ναι η περι&?ή π&) περιλα@G=νει Fηρ= ;αι E=λασσα ;αι η &π&>α $ιαE<9ει <ργα ;αι
εF&πλισ@ό για 9ην πρόσ$εση, )π&$&?ή ;αι εF)πηρ<9ηση ;=Eε ε>$&)ς πλ%9Aν @<σ%ν.
________
Στον Οµαλό της Σαµαριóς
Anειλοúνται τα Bοσκοτόnια και ο Yγρότοnός του
Eίναι συναρnαστικό µια ορεινή nεριο¿ή σε υçόµετρο nερίnου 1080 µcτρα, το οροncδιο
του Οµαλοú Σαµαριóς και cκτασης γúρω στα 13 τετραγωνικó ¿ιλιόµετρα, να
ενσωµατeνει µια µοναδική εnο¿ική λίµνη, να nροσçcρει µε τα þοσκοτόnια της óριστες
συν0ήκες διαþίωσης για nερίnου 18000 αιγοnρόþατα nου þόσκουν εκεί, να nαρóγει
εúγευστα και 0ρεnτικó nροïόντα της nοιµενικής κτηνοτροçίας, ενe τα αnαραίτητα
cργα για την εnóρκεια του νεροú nου ¿ρειó¸εται η nεριο¿ή κατó τους καλοκαιρινοúς
µήνες, να κα0υστεροúν αnελnιστικó.
ΑνεGα>ν&ν9ας από 9&)ς S=;;&)ς πρ&ς 9&ν 5@αλό, @<σα από 9η 67σ9ρ=9α 9%ν
L&)σ&:ρ%8νY77 ;α9= 9& ριD>9ι;& 9ραγ&:$ι, $εσπόDει 9& &ρ&π<$ι& 9&) 5@αλ&: 9ης 'α@αρι=ς.
Αν)π<ρGλη9η ε>ναι η J)σι&γραJ>α 9&) 9&π>&, πλ&:σια 9α απ&E<@α9α 9ης 9&πι;ής ισ9&ρ>ας,
π&λ:9ι@η η περιGαλλ&ν9ι;ή παρα;α9αEή;η @ε γε%-9όπ&)ς{9:π&)ς ;αι γε%-@&ρJ<ς, @ε
εν$η@ι;= J)9=, @ε ι$ια>9ερη παν>$α ;αι ?λ%ρ>$α, αλλ= ;αι από 9&)ς ση@αν9ι;ό9ερ&)ς
παραγ%γι;&:ς ?Aρ&)ς, ι$ια>9ερα για 9ην π&ι@ενι;ή ;9ην&9ρ&J>α ;αι 9α πρ&Bόν9α 9ης. 5ι
αρ@ό$ιες )πηρεσ>ες 9&) ν&@&: ε;9ι@&:ν ό9ι γ:ρ% σ9α γ:ρ% σ9α PaOOO αιγ&πρόGα9α
Gόσ;&)ν 9ην περι&?ή, σ)νήE%ς από αργ= 9& L=ρ9η @<?ρι ;αι 9ις αρ?<ς 9&) e&<@Gρη ;αι
αν=λ&γα @ε 9&ν ;αιρό. I& &ρ&π<$ι& σε π&λ: παλαιό9ερες γε%λ&γι;<ς επ&?<ς ή9αν @ια
@εγ=λη λ>@νη η &π&>α ;)ρ>%ς @ε9= από 9ε;9&νι;<ς $ια9αρ=Fεις ;αι 9η $ιαGρ%9ι;ή –
$)να@ι;ή ;αι @ε9αJ&ρι;ή εν<ργεια 9&) νερ&: ;αι 9&) ?ι&νι&:, $η@ι&:ργησαν 9& ση@ερινό
&ρ&π<$ι&. [ απ&σ9ρ=γγιση 9ης περι&?ής Gασ>Dε9αι σε J)σι;= σπηλαι&G=ραEρα, όπ%ς
ε;ε>ν& 9&) IDανή σ9ην ε>σ&$& 9&) &ρ&πε$>&) ;αι σε =λλες @ι;ρό9ερες ;α9αGόEρες. [
περι&?ή περιGαλλ&ν9ι;= ανή;ει σ9&ν NEνι;ό "ρ)@ό 9ης 'α@αρι=ς, αλλ= ;αι σ9α $>;9)α
<ν9αFης πρ&σ9α9ε)ό@εν%ν περι&?Aν kŽ••TŽ2OOO ;αι C•TWk|. Iα $>;9)α α)9=
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_a
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

απ&9ελ&:ν ση@αν9ι;= εργαλε>α GιAσι@ης αν=π9)Fης ;αι περιGαλλ&ν9ι;ής πρ&σ9ασ>ας, ενA
απαι9&:ν 9ην ενεργό σ)@@ε9&?ή 9ης 9&πι;ής ;&ιν%ν>ας ;αι 9ην ενσ%@=9%ση 9%ν ε;ε>
$ρασ9ηρι&9ή9%ν σ9ην περιGαλλ&ν9ι;ής 9&)ς $ια?ε>ριση. Παρόλα α)9= 9& kŽ••TŽ2OOO,
απαFιAEη;ε σ9ην π&ρε>α από 9ις ν9όπιες ;&ιν%ν>ες ;αι α)9ή 9η J&ρ= %ς )πε:E)ν&ι
?αρα;9ηρ>D&ν9αι &ρισ@<ν&ι 67σ9εγν&>77 9ε?ν&;ρ=9ες, όψι@&ι &ι;&λ&γισ9<ς ;αι νεό;&π&ι
ερε)νη9<ς, αλλ= ;αι π&λι9ι;&> ;αι ;&@@α9=ρ?ες.
(αι ε;ε> σ9& 'ελλινιA9ι;& \:ρ&, & )γρό9&π&ς 9&) 5@αλ&:, π&λ:9ι@η περιGαλλ&ν9ι;ή
παρα;α9αEή;η, π&) 9ελε)9α>α )J>σ9α9αι αν&:σι&)ς α)9&σ?ε$ιασ@&:ς ;αι επιGλαGε>ς
πρ&?ειρό9η9ες εFαι9>ας ενός πρ&γρ=@@α9&ς hW‚|-]:ση. '9ην &)σ>α η επ&?ι;ή λ>@νη 9ης
περι&?ής, απειλε>9αι ;αι από <λλειψη ;α9=λληλης ε@πειρ>ας-σ9& πλα>σι& 9ης ;&ιν%νι;ής
σ)να>νεσης ;αι 9ης περιGαλλ&ν9ι;ής αγ%γής-, αJ&: $εν σ)νε;9ι@ήEη;αν α$ια>ρε9α 9α
;&ιν%νι;= ;αι 9α περιGαλλ&ν9ι;= ;ρι9ήρια 9ης περι&?ής, ενA η απαι9&:@ενη σ7α)9<ς 9ις
περιπ9Aσεις σ)ναFι&λόγηση 9&)ς ή9αν @&ν&$ι=σ9α9η για9> περιλ=@Gανε @όν& 9ην
ερε)νη9ι;ή σ)νισ9Aσα.
Rσ& για 9&ν ε)ρ:9ερ& G&σ;ό9&π& 9ης περι&?ής 9&) 5@αλ&:, α)9ός ;ιν$)νε:ει από 9ην
)περG&λι;ή Gόσ;ηση, 9ην ανεπ=ρ;εια 9ης περι&?ής σε νερό, αλλ= ;αι για9> 9α αναγ;α>α
<ργα )π&$&@ής για περισσό9ερ& νερό ;αE)σ9ερ&:ν απελπισ9ι;=. NF=λλ&), &ι ι$ι&;9ή9ες 9ης
περι&?ής περιJρ=σσ&)ν λιG=$ια ;αι Jρ)γαν&λιGα$ι;<ς ε;9=σεις, ;9>D&ν9αι εF&?ι;<ς
;α9&ι;>ες, ενA όσα εFαγγ<λλ&)ν &ι $ια?ειρισ9<ς @<σα από 9& πι& π=ν% πρόγρα@@α hW‚|,
απ&9ελ&:ν ει;&νι;ή πραγ@α9ι;ό9η9α, ?%ρ>ς &ρ=@α9α ;αι πρ&&π9ι;<ς για GιAσι@η αν=π9)Fη,
αJ&: η πλει&νό9η9α 9%ν ;9ην&9ρόJ%ν ;αι &ι )πε:E)ν&ι J&ρε>ς 8π.?. "ασαρ?ε>&, ]&ρ<ας
"ια?ε>ρισης 9&) "ρ)@&:, I5NQ, fNQY, απ&)σι=D&)ν επι$ει;9ι;=, για9> $εν <?&)ν
πρ&σ;ληEε> να σ)νεισJ<ρ&)ν 9ην ε@πειρ>α 9&)ς &)σιασ9ι;=. "ηλα$ή, 9& @εγαλ:9ερ&
πρόGλη@α π&) σ)νήE%ς ανα;:π9ει σε 9&πι;ό επ>πε$& ε>ναι ό9ι, ;=Eε περι&?ή
περιGαλλ&ν9ι;&: ;αι ό?ι @όν& εν$ιαJ<ρ&ν9&ς, $εν ενσ%@α9Aνε9αι @ε 9ις ή ;αι σ9ις 9&πι;<ς
πρ&9εραιό9η9ες &π&ι&)$ήπ&9ε περιGαλλ&ν9ι;&: αναπ9)Fια;&: σ?ε$>&). K9σι, ;=Eε 9<9&ι&
σ?<$ι& Jαν9=Dει ;αι ε>ναι όν9&ς FενόJερ9&, &πό9ε ;αι ε>ναι J)σι;ό να απαFιAνε9αι από 9&)ς
ν9όπι&)ς. NF=λλ&), @ε 9&)ς ση@εριν&:ς ρ)E@&:ς 9ης αν&ρEό$&Fης αν=π9)Fης, )π=ρ?&)ν
JόG&ι ;αι J&G>ες σε 9&πι;ό επ>πε$&, για9> η απαι9&:@ενη ;αι η αναγ;α>α $ια?ε>ριση σε
9&πι;ό J&ρ<α, ε>9ε @ιλ=@ε για 9& νερό, ε>9ε για 9α G&σ;&9όπια, ε>9ε ;αι για ση@αν9ι;&:ς
9:π&)ς &ι;&9όπ%ν, Eα περ=σει σ9α ?<ρια 9%ν λ>γ%ν π&) Gλ<π&)ν ;&ν9όE%ρα 9ην αν=π9)Fη,
@όν& %ς επ<;9αση 9ης 9&)ρισ9ι;ής αFι&π&>ησης, 9ης εF&?ι;ής ;α9&ι;>ας ;αι 9ης
σ)ρρ>;ν%σης 9%ν γε%ργι;Aν ;αι ;9ην&9ρ&Jι;Aν $ρασ9ηρι&9ή9%ν. Hσ9όσ&, παρό9ι )π=ρ?ει
9& Eεσ@ι;ό πλα>σι& ;αι η αναγ;α>α E%ρ=;ιση σε περιGαλλ&ν9ι;<ς ;αι αισEη9ι;<ς
α)Eαιρεσ>ες, σ)νήE%ς απ&)σι=Dει & &)σιασ9ι;ός <λεγ?&ς 9%ν 9&πι;Aν αρ?Aν π=ν% σε
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
_c
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

α$ει&$&9ήσεις ;αι εν<ργειες, π&) αν @η 9ι =λλ& Eα $η@ι&)ργήσ&)ν 9ην απαρ?ή
πρ&Gλη@=9%ν ;αι αν9ιπαραE<σε%ν. dλλ%σ9ε, λ>γες ε>ναι ε;ε>νες &ι περιπ9Aσεις όπ&)
;=π&ι& "ασαρ?ε>&, ;=π&ι&ς ]&ρ<ας "ια?ε>ρισης, αλλ= ;αι &ι ΠεριGαλλ&ν9ι;<ς 5ργανAσεις
;αι η I&πι;ή Α)9&$ι&>;ηση ε@@<ν&)ν σ9η σ:@πραFη ;αι σ9ις σ)@@ε9&?ι;<ς $ια$ι;ασ>ες για
&9ι$ήπ&9ε αJ&ρ= ;αι Eα <?ει επ>π9%ση σ9ην ;αλ:9ερη πρ&σ9ασ>α 9&) 9&πι;&:
περιG=λλ&ν9&ς ;αι σ9η σ)ν<?ιση 9%ν ήπι%ν $ρασ9ηρι&9ή9%ν 9%ν ν9όπι%ν.
I& &ρ&π<$ι& 9&) 5@αλ&:, @αD> @ε 9& Jαρ=γγι 9ης 'α@αρι=ς, 9&ν επ&?ι;ό )γρό9&π& ;αι 9ις
;9ην&9ρ&Jι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες, ;α9<?&)ν από 9η J:ση 9&)ς π&λλ= σ)γ;ρι9ι;=
πλε&νε;9ή@α9α, σ9αEερ<ς, αλλ= ;αι πρ&σ9ιE<@ενες αF>ες, ενA η ;:ρια πρ&Gλη@α9ι;ή για
9ην παραπ<ρα ήπια αναπ9)Fια;ή π&ρε>α 9ης περι&?ής, παρ&)σι=Dει π&λλαπλ<ς ε;J=νσεις.
\ια παρ=$ειγ@α, 9& &ρ&π<$ι& απ&9ελε> =ρισ9& ;9ην&9ρ&Jι;ό πε$>& @ε πλ&:σια λιGα$ι;ή
παραγ%γή ;αι 9&:9& εFαι9>ας 9%ν ε)ν&B;Aν σ)νEη;Aν 9&) ε$=J&)ς ;αι 9ης )γρασ>ας 9&),
&πό9ε ανα@ενό@ενη ε>ναι ;αι η πλ&:σια G&σ;ήσι@η Gλ=σ9ηση 9ης περι&?ή. Nπ>σης, η
επ=ρ;εια 9&) νερ&: σ9ην &ρεινή α)9ή περι&?ή απ&9ελε> πρA9ης πρ&9εραιό9η9ας
αναγ;αιό9η9α για GιAσι@η αν=π9)Fη. Iα ερ%9ή@α9α ό@%ς π&) ανα;:π9&)ν ε>ναι @ε9αF:
9%ν =λλ%ν ;αι 9α α;όλ&)Eα $:&!
1
ο
. [ περι&?ή Gόσ;ε9ε ;αν&νι;= ή )περG&λι;=v Iα G&σ;&9όπια 9ης περι&?ής
σ)ρρι;νAν&ν9αιv (αι 9& ερA9η@α πρ&ς 9&)ς αρ@ό$ι&)ς για 9ην παραπ<ρα-αν )π=ρ?ει-
;9ην&9ρ&Jι;ή π&ρε>α 9ης περι&?ής ε>ναι, 9ι Eα γ>νει α:ρι& ;αι @εEα:ρι& @ε 9ις ;λι@α9ι;<ς
αλλαγ<ς, 9ην αν&@Gρ>α ;αι 9η σ)νε?ιDό@ενη &ι;ισ9ι;ή αν=π9)Fη 9ης περι&?ήςv Π%ς
σ?ε$ι=D&)ν να πρ&σ9α9ε:σ&)ν 9ις ;9ην&9ρ&Jι;<ς $ρασ9ηριό9η9εςv
Lια πρόσJα9η εν$ιαJ<ρ&)σα ;αι ε@περισ9α9%@<νη @ελ<9η 9&) LΑΙg, ε;9ι@= ό9ι &
5@αλός Gόσ;ε9αι )περG&λι;= 8)περGόσ;ησηY ;αι @=λισ9α ;α9= _4b περ>π&) σε σ?<ση @ε
9η G&σ;&-ι;ανό9η9α 9ης περι&?ής, @ε $ε$&@<ν& ό9ι γ:ρ% σ9α PaOOO αιγ&πρόGα9α
Gρ>σ;&ν9αι σ9& &ρ&π<$ι& 9&)λ=?ισ9&ν για ^ @ε a @ήνες. L=λισ9α σε παρό@&ιες @ελ<9ες για
9η G&σ;&-ι;ανό9η9α σ9& e. gαν>%ν επιση@α>ν&)ν =λλ&ι ερε)νη9<ς ό9ι σε γενι;<ς γρα@@<ς
9α Jρ)γαν&λ>Gα$α 9&) ν&@&: 8π.?. gρ)σ&σ;αλ>9ισσα, gερσόνησ&ς \ρα@G&:σας,
Α;ρ%9ήρι, Απ&;όρ%νας, (>σσα@&ςY Gόσ;&ν9ε ;α9= 2Ob περισσό9ερ&, $ηλα$ή )π=ρ?ει ;αι
ε;ε> )περGόσ;ηση. I& &ρ&π<$ι& =ν9εFε @<?ρι σή@ερα. L<?ρι πό9ε ό@%ς Eα αν9<?ει η
περι&?ή α)9ή 9ην )περGόσ;ηση αν $εν παρE&:ν 9α ;α9=λληλα @<9ραv \ν%ρ>D&)@ε επ>σης
ό9ι Gόσ;ηση ;αι περιG=λλ&ν &Jε>λ&)ν να π&ρε:&ν9αι $>πλα-$>πλα, Aσ9ε ;αι 9& περιG=λλ&ν
να παρ=γει ;αι να Fαναπαρ=γει GιAσι@α ;αι επαναληπ9ι;=, αλλ= ;αι 9α DAα π&) Gόσ;&)ν
να Gρ>σ;&)ν 9ρ&Jή σε επ=ρ;εια ;αι να ε>ναι ;αλής π&ιό9η9ας. 5ι ;9ην&9ρόJ&ι @=λισ9α, %ς
&ι ;αλ:9ερ&ι $ια?ειρισ9<ς 9%ν 9&πι;Aν λιGα$ι;Aν ε;9=σε%ν, γν%ρ>D&)ν ό9ι η ;αν&νι;ή
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
aO
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Gλ=σ9ηση, ό?ι @όν& $εν )π&GαE@>Dει 9α J)σι;= &ι;&σ)σ9ή@α9α, αλλ= απεναν9>ας $ρα
ε)εργε9ι;= 9όσ& σ9η λει9&)ργ>α 9&)ς –Gλ=σ9ηση, =νEιση, παραγ%γή σπερ@=9%ν, π=λι
Gλ=σ9ηση ;.&.;-, όσ& ;αι σ9ην απ&9ρ&πή 9ης )π&G=E@ισής 9&)ς 8π.?. ασJα;AνεςY ή ;αι σ9η
$=σ%σή 9&)ς 8π.?. Jρ)γαν&π&>ηση ή Eα@ν&π&>ησηY. NF=λλ&), &ι G&σ;&> γν%ρ>D&)ν π&λ:
;αλ= ό9ι η )περGόσ;ηση απ&J)λλAνει 9α J)9= π&) 9ρAγ&ν9αι, περι&ρ>Dε9αι η ι;ανό9η9α
9%ν J)9Aν να ανE>σ&)ν ;αι να παρ=F&)ν σπ<ρ@α9α, ενA 9& <$αJ&ς σ)@πιεDό@εν& από 9&ν
)περG&λι;ό Jόρ9& σε DAα @ιας $ε$&@<νης περι&?ής, ;&@@α9ι=Dε9αι σ9η σ)ν&?ή 9&), @ε
επα;όλ&)E& 9η γρήγ&ρη $ι=Gρ%ση, απ&σ=Eρ%ση ;αι 9η @ε9αJ&ρ= 9&) γόνι@&) ε$=J&)ς
@α;ρ:9ερα. "ηλα$ή, ?=νε9αι π&λ:9ι@& γόνι@& <$αJ&ς από 9ην περι&?ή 9&) 5@αλ&:.
2
ο

. I& $ιαE<σι@& νερό σ9&ν 5@αλό ε>ναι σε επ=ρ;ειαv Αν η απ=ν9ηση ε>ναι ό?ι, για9>
;αE)σ9ερ&:ν 9α αναγ;α>α <ργα )π&$&@ήςv (αι π&ι&ι ε>ναι &ι ;α9= 9& νό@& αρ@ό$ι&ι για να
σ?ε$ι=σ&)ν α)9= 9α <ργαv
N>ναι γν%σ9ό ό9ι 9& νερό σ9&ν 5@αλό @ε 9ην )π=ρ?&)σα )π&$&@ή – )π=ρ?&)ν @ερι;<ς
Gρ&?&$εFα@εν<ς ;αι λ>γα πηγ=$ια- ε>ναι περι&ρισ@<ν& ;αι ?αρα;9ηρ>Dε9αι %ς ανεπαρ;<ς για
να ;αλ:ψει 9ις ση@εριν<ς παρα$&σια;<ς $ρασ9ηριό9η9ες 9ης περι&?ής. Παρόλ&, π&) η @<ση
Gρ&?όπ9%ση ε>ναι γ:ρ% σ9α P^OO ?ιλι&σ9= ;αι )ψηλή ε>ναι ;αι η ?ι&νόπ9%ση ;α9= 9&)ς
?ει@εριν&:ς @ήνες, η περι&?ή παρ&)σι=Dει )$α9ι;ό <λλει@@α από 9& L=B& @<?ρι ;αι 9&
'επ9<@Gρη 9ης 9=Fης 9%ν cOO ?ιλι&σ9Aν. Iα απαρα>9η9α πρόσEε9α <ργα )$ρ&ληψ>ας ;αι
απ&Eή;ε)σης –εν$ε>;ν)ν9αι )πόγειες )$ρ&$εFα@εν<ς περι@ε9ρι;= 9&) &ρ&πε$>&) π&) Eα
σ)λλ<γ&)ν 9& νερό 9ης Gρ&?ής, αλλ= ;αι ε;ε>ν& από 9α ?ιόνια ;αι ό?ι λι@ν&$εFα@ενή π&) Eα
$η@ι&)ργήσει πρ&Gλή@α9α περιGαλλ&ν9ι;= ;αι @ι;ρ&-;λι@α9ι;= - ;αE)σ9ερ&:ν
απελπισ9ι;=, παρ= 9ις όπ&ιες πρ&9=σεις 9ης fNQ ;αι 9&) "ασαρ?ε>&).
Rσ& για ε;ε>νες 9ις παρε@G=σεις π&) πρ&Gλ<π&ν9αι ;αι σ?ε$ι=D&ν9αι από 9& πρόγρα@@α
hW‚|, ε>ναι παι$αριA$εις ;αι ασ9ε>ες σ9ην )λ&π&>ηση ;αι σ9η Gι%σι@ό9η9= 9&)ς, ενA &ι
ν9όπι&ι &@ιλ&:ν για ;α9ε)E)νό@εν&)ς @ι;ρ&π&λι9ι;&:ς ;αιρ&σ;&πισ@&:ς π&) Eα
%Jελήσ&)ν 9&)ς &λ>γ&)ς ;α9<?&ν9ες ;αι <?&ν9ες πρ&νό@ια. Παρόλα α)9=, η επ&?ι;ή λ>@νη
σ9&ν 5@αλό, ό9αν <?ει νερό 8 σ9ην ;α9=;λ)σή 9ης $ια9ηρε> @<?ρι ;αι 42^_ ;)Gι;= @<9ρα
νερ&:Y λει9&)ργε> %ς εσ9>α πρ&σ<λ;)σης 9%ν DA%ν π&) Gόσ;&)ν σ9ην περι&?ή. R@%ς, @ε
9ην π=ρ&$& 9&) ;αλ&;αιρι&:, η λ>@νη <?ει ;αι λιγό9ερ& νερό, ρ)πασ@<ν& από 9α
περι99A@α9α 9%ν DA%ν π&) <ρ?&ν9αι για να π&9ισ9&:ν, @<?ρι π&) Fηρα>νε9αι η λ>@νη ;α9=
9η Eερινή ;αι JEιν&π%ρινή περ>&$&. Hσ9όσ&, η )γρασ>α 9&) ε$=J&)ς σ)ν9ηρε> πλ&:σια
G&σ;ήσι@η 9ρ&Jή ;αι ;α9= 9η Fηρή περ>&$&.
NF=λλ&), η $ια?ε>ριση 9ης περι&?ής 9ης λ>@νης, για 9& νερό π&) $ιαE<9ει ;αι 9ην πλ&:σια
Gλ=σ9ηση π&) σ)ν9ηρε>, ε>ναι $:σ;&λη περ>π9%ση, ;αEόσ&ν η περι&?ή Eε%ρε>9αι ;αι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
aP
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

περιGαλλ&ν9ι;ή παρα;α9αEή;η ;αι 9:π&ς &ι;&9όπ&) π&) <?ει αν=γ;η πρ&σ9ασ>ας. Lια
9<9&ια $ι=σ9αση ?ρει=Dε9αι $ι=λ&γ& ;αι σ)Dή9ηση @ε 9&)ς ε;ε> ;9ην&9ρόJ&)ς, για9> α)9&>
D&)ν ;αι @&?E&:ν ;αEη@εριν= σ9ην περι&?ή ;αι ε>ναι 9&)λ=?ισ9&ν πρ&σG&λή ;αι
;α9αναγ;ασ@ός 9&)ς, ό9αν αλλό9ρια σ)@J<ρ&ν9α 8π.?. ;αEαρ= ερε)νη9ι;ής ανησ)?>ας,
πρόσ;αιρ&) εν9)π%σιασ@&:, @ι;ρ&π&λι9ι;=Y Eα πρ&σπαEήσ&)ν να E<σ&)ν όρια ;αι
περιEAρια σ9ις @<?ρι σή@ερα $ρασ9ηριό9η9<ς 9&)ς.
Lεγ=λ& επ>σης πρόGλη@α Eα $η@ι&)ργήσ&)ν εν<ργειες όπ%ς ε;ε>νες 9ης περ>JραFη 9ης
λ>@νης, α;ό@η ;αι ε;ε>νη 9ης &ι;&λ&γι;ής περ>JραFης @ε )περ)ψ%@<νη Gλ=σ9ηση ή ;αι @ε
E=@ν&)ς περι@ε9ρι;= 9ης περι&?ής, ;αEό9ι & ση@ερινός $ια?ειρισ9ής @ε 9η @ε9=λλαFη 9ης
α)Eεν9ι;ής πρό9ασης, <?ει ή$η $ρ&@&λ&γήσει απρόGλεπ9ες α;&λ&)E>ες π&) αγγ>D&)ν α;ό@η
;αι 9η Gι%σι@ό9η9α 9ης λ>@νης, 9η περιGαλλ&ν9ι;ή ι$ιαι9ερό9η9α, αλλ= ;αι 9η λιGα$ι;ή
ση@αν9ι;ό9η9= 9ης 8πηγ<ς! Iε?νι;<ς N;E<σεις LΑΙg, 2OO^ ;αι Π&λ)9ε?νε>&) (ρή9ης, 2OO^Y.
___________
Eµçιαλωµcνα Nερó και Yγεία
Tα nαι¿νίδια του µóρκετινγκ, οι υστερίες και η nραγµατικότητα
H nοιότητα των εµçιαλωµcνων νερeν στην Eλλóδα και ιδιαίτερα στην Κρήτη είναι
εçαιρετική, κα0eς µας διαþεþαιeνουν οι αρµόδιες nεριçερειακcς και ε0νικcς
υnηρεσίες. Οι τóσεις όµως αúçησης της κατανóλωσής τους δηµιουργεί nρόσ0ετες
υnο¿ρεeσεις στην εçαρµογή αυστηρότατων συστηµóτων ελcγ¿ου της nοιότητóς τους
σε όλα τα στóδια της nαραγωγικής διαδικασίας, αλλó και ιδιαίτερη nροσο¿ή στην
εµnορία, διακίνηση και αnο0ήκευσή τους, µc¿ρι και την κατανóλωσή τους.
'9ην <γ;)ρη Qρε9ανι;ή εJη@ερ>$α •‘| Wkm|X|km|kC|, $η@&σ>ε)σε πριν από λ>γες
@<ρες @ια ;α@π=νια π&) $η@ι&:ργησε, όπ%ς ή9αν επό@εν&, ;=π&ια ανησ)?>α για ε;ε>ν&)ς
π&) ;α9αναλAν&)ν @εγ=λες π&σό9η9ες ε@Jιαλ%@<ν&) νερ&: ;αEη@εριν=. (α9= 9&
$η@&σ>ε)@α, 9α ε@Jιαλ%@<να νερ= ε>ναι ό?ι @όν& &ι;&ν&@ι;= παν=;ριGα, αλλ= ;αι @η
Jιλι;= πρ&ς 9& περιG=λλ&ν από περιGαλλ&ν9ι;ή =π&ψη. ')νήE%ς, 9α πιEανό9ερα
πρ&Gλή@α9α )γε>ας π&) @π&ρε> να $η@ι&)ργήσει η )περG&λι;ή ;α9αν=λ%σή 9&)ς
σ)ν$<&ν9αι @ε 9ις )περG&λι;<ς σ)γ;εν9ρAσεις να9ρ>&) π&) περι<?&)ν, ;αEAς επ>σης ;αι
$ι=J&ρες 9&F>νες α;ό@η ;αι GενDόλι& π&) ε>?αν ανι?νε)Eε> σ9& παρελEόν. dλλ%σ9ε, ε>ναι
γν%σ9<ς &ι περιπ9Aσεις ε;ε>νες, σε J>ρ@ες 9&) εF%9ερι;&:, όπ&) Gρ<Eη;ε GενDόλι& ;αι
Gρ%@ι;ό =λας, ενA $εν ε>ναι λ>γες &ι αναJ&ρ<ς για :παρFη 9&FινAν από αν=π9)Fη
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
a2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

@ι;ρ&&ργανισ@Aν σε ε@Jιαλ%@<να νερ= 9&) εF%9ερι;&:. NF=λλ&), @π&);=λια J9ιαγ@<να
από X|• 89ερεJEαλι;ό π&λ)αιE)λ<νι&Y $ιαπισ9AEη;ε ό9ι περι<?&)ν <σ9% ;αι ?α@ηλ=
επ>πε$α από 9& Gαρ: @<9αλλ& αν9ι@όνι&. N>ναι εν$ε?ό@εν&, επ>σης, &ρισ@<νες 9&Fι;<ς
&)σ>ες π&) Gρ>σ;&ν9αι σ9& περιG=λλ&ν ;α9= 9η $ι:λιση ή ;αι ;α9= 9η @ε9αJ&ρ= ;αι
απ&Eή;ε)ση 9%ν ε@Jιαλ%@<ν%ν νερAν να $ιαπερ=σ&)ν 9& πλασ9ι;ό ;αι να ε@πλ&)9>σ&)ν
9& νερό @ε α)9<ς 9ις επι;>ν$)νες για 9ην )γε>α &)σ>ες. I& περασ@<ν& ?ρόν& @ια 9<9&ια
περ>π9%ση $ιαπισ9AEη;ε σε ε@Jιαλ%@<να νερ= π&) <J9ασαν σ9α νησι= ]>9Dι 9&)
Nιρηνι;&: 9α &π&>α ε>?αν ρ)πανEε> από ναJEαλ>νη π&) @ε9αJ<ρ&ν9αν @ε 9& >$ι&
@ε9αJ&ρι;ό @<σ& @αD> @ε 9α νερ=. Nπιση@α>νε9αι επ>σης σ9& =ρEρ& 9ης εJη@ερ>$ας ό9ι, &ι
επι?ειρήσεις ε@Jιαλ%@<ν%ν νερAν πα>D&)ν σ)?ν= παι?ν>$ια =;ρα9&) @=ρ;ε9ινγ; ;αι
G&@Gαρ$>D&ν9αι &ι ;α9αναλ%9<ς @ε ελ;)σ9ι;<ς λ<Fεις ;αι Jρ=σεις, όπ%ς ε;ε>νες 9ης
]:σης, 9ης Αγνό9η9ας, 9&) \=ργαρ&) eερ&:, α;ό@η ;αι 9ης Nιρήνης. "ηλα$ή,
εJε)ρ>σ;&)ν 9α αν9>$&9α σ9&)ς π&λ)=σ?&λ&)ς 9ρόπ&)ς 9ης ασ9ι;ής D%ής @ας, ενA σ)νήE%ς
679α @π&);αλ=;ια77 γ>ν&ν9αι ;αι εFαρ9ή@α9α 9ης ;αEη@ερινής @ό$ας.
Iα 9ελε)9α>α ?ρόνια &ι ν<ες αν9ιλήψεις περ> )γιεινής, η αλ@α9A$ης αν=π9)Fη 9&) ε@π&ρ>&)
9%ν 9ρ&J>@%ν, 9α @ε@&ν%@<να πρ&Gλή@α9α π&ιό9η9ας 9&) πόσι@&) νερ&: σε &ρισ@<νες
περι&?<ς ε;@ε9αλλε)ό@ενα ;α9=λληλα από 9& περ>9ε?ν& @=ρ;ε9ινγ; 9%ν ε9αιριAν
ε@Jι=λ%σης, <?&)ν ε;9&Fε:σει 9ην α:Fηση 9ης ;);λ&J&ρ>ας 9%ν ε@Jιαλ%@<ν%ν νερAν ;αι
σ9η ?Aρα @ας. Iα ε@Jιαλ%@<να νερ=, &Jε>λ&)ν να ε;9ι@Aν9αι ;αι να ελ<γ?&ν9αι σε σ)νε?ή
G=ση από )$ρ&λ&γι;ή, γε%λ&γι;ή, J)σι;ή, ?η@ι;ή ;αι @ι;ρ&Gι&λ&γι;ή =π&ψη, ;αEόσ&ν
)πό;ειν9αι σε α)σ9ηρή εEνι;ή ;αι ;&ιν&9ι;ή ν&@&Eεσ>α. Iα ε@Jιαλ%@<να νερ=
περιλα@G=ν&)ν 9α J)σι;= @ε9αλλι;= νερ=, 9α νερ= πηγής ;αι 9α επι9ραπ<Dια νερ=. Iα
Nπι9ραπ<Dια νερ= ε>ναι ;&ιν= πόσι@α σ)σ;ε)ασ@<να νερ= π&) ?ρησι@&π&ι&:ν9αι για
ανEρAπινη ;α9αν=λ%ση ;αι σ9ις Gι&@η?αν>ες 9ρ&J>@%ν ;αι π&9Aν ε>9ε @ε9= από
πρ&ηγ&:@ενη ;α9εργασ>α, ε>9ε ?%ρ>ς α)9ή. Lπ&ρε> να ε>ναι επιJανεια;ής ή )πόγειας
πρ&<λε)σης ;αι επι9ρ<πε9αι να )π&GληE&:ν σε ;α9εργασ>ες απ&λ:@ανσης. Iα ])σι;=
Lε9αλλι;= νερ=, ε>ναι )π&?ρε%9ι;= )πόγειας πρ&<λε)σης, η αρ?ι;ή 9&)ς ;α9=σ9αση
$ια9ηρε>9αι =Eι;9η, λόγ% )πόγειας πρ&<λε)σης, περι<?&)ν περισσό9ερα, από 9& ;&ινό
πόσι@& νερό, ανόργανα =λα9α, ι?ν&σ9&ι?ε>α ή =λλα σ)σ9α9ι;=, ;αι $εν επι9ρ<πε9αι ;α@>α
επεFεργασ>α απ&λ:@ανσής 9&)ς. Iα νερ= Πηγής ε>ναι )πόγειας πρ&<λε)σης, η
ε;@ε9=λλε)σή 9&)ς γ>νε9αι σ9ις J)σι;<ς ή 9ε?νη9<ς εFό$&)ς @ιας πηγής ή γεA9ρησης,
ε@JιαλAν&ν9αι σ9&ν 9όπ& πρ&<λε)σή 9&)ς επι9όπ&) ;αι $εν επι9ρ<πε9αι ;α@ι= επεFεργασ>α
απ&λ:@ανσης 9&)ς.
'9η ?Aρα @ας, όλα 9α ε@Jιαλ%@<να νερ= $εν ε>ναι >$ια, $ηλα$ή $εν <?&)ν 9ην >$ια ?η@ι;ή
σ:σ9αση. Πρ&<ρ?&ν9αι από $ιαJ&ρε9ι;<ς πηγ<ς ;αι γε%9ρήσεις, ενA <?&)ν $ιαJ&ρε9ι;ή
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
a4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

σ:σ9αση %ς πρ&ς 9α =λα9α ;αι 9α ι?ν&σ9&ι?ε>α π&) περι<?&)ν. K9σι, &ι ει$ι;&> σ)σ9ήν&)ν
ό9ι η ;α9αν=λ%σή 9%ν ε@Jιαλ%@<ν%ν νερAν εν$ε>;ν)9αι ή ;αι αν9εν$ει;ν:ε9αι, αν=λ&γα
@ε 9ις αν=γ;ες 9&) &ργανισ@&: @ας ;αι 9ην ;α9=σ9αση 9ης )γε>ας @ας. Iα ελληνι;=
ε@Jιαλ%@<να νερ=, ε>ναι σ)νήE%ς =ρισ9ης π&ιό9η9ας ;αι πλήρ%ς αν9αγ%ν>σι@α @ε 9α
εισαγό@ενα. (αι 9&:9& για9> 9α ε@Jιαλ%@<να νερ= @ας αν9λ&:ν9αι από ε$=Jη ;αι G=Eη
9<9&ια π&) <?&)ν απ&)σ>α ή σ?ε9ι;= @ι;ρ<ς σ)γ;εν9ρAσεις $ιαλ)@<ν%ν αλ=9%ν. 5ι
περι&?<ς =ν9λησής 9&)ς ε>ναι σ)νήE%ς παρ)J<ς G&)νAν, περι&?<ς π&) ε>ναι απαλλαγ@<νες
από 9η ρ:πανση 9ης Gι&@η?αν>ας, 9%ν γε%ργι;Aν πρα;9ι;Aν ή ;=Eε =λλ&) ε>$&)ς
$ρασ9ηρι&9ή9%ν. Nπ&@<ν%ς, ;α9= 9ην ε@Jι=λ%σή 9&)ς $εν απαι9ε>9αι ει$ι;ή ;α9εργασ>α
απ&ρρ:πανσης. Nπ>σης, 9α ελληνι;= ε@Jιαλ%@<να νερ= $εν περι<?&)ν ?η@ι;= σ9&ι?ε>α
ασ9αEή, όπ%ς ε>ναι &ι ενAσεις 9&) σι$ήρ&), 9&) @αγγαν>&) ;αι 9&) Eε>&), για 9α &π&>α
απαι9ε>9αι ει$ι;ή ;α9εργασ>α πριν από 9ην ε@Jι=λ%σή 9&)ς. '9ην =ρισ9η π&ιό9η9α 9%ν
ε@Jιαλ%@<ν%ν ελληνι;Aν νερAν σ)γ;α9αλ<γ&ν9αι & εFαιρε9ι;ός &ργαν&ληπ9ι;ός 9&)ς
?αρα;9ήρας, 9& ό9ι ε>ναι ε:πεπ9α, &ι J)σι;<ς ;αι ?η@ι;<ς 9&)ς ι$ιό9η9ες Gρ>σ;&ν9αι @<σα
σ9α όρια 9ης πλ<&ν α)σ9ηρής ν&@&Eεσ>ας, 9α επ>πε$α 9%ν &)σιAν π&) ?αρα;9ηρ>D&ν9αι %ς
ανεπιE:@η9ες ε>ναι σ)νήE%ς σ9α @η ανι?νε:σι@α όρια ή ;αι απ&)σι=D&)ν, ενA απ&)σι=D&)ν
9&Fι;<ς &)σ>ες ;αι 9&F>νες π&) πρ&<ρ?&ν9αι από παE&γόν&)ς @ι;ρ&&ργανισ@&:ς.
Hσ9όσ&, @ε G=ση 9η ισ?:&)σα ν&@&Eεσ>α, η ε9ι;<9α ;=Eε ε@Jιαλ%@<ν&) νερ&: &Jε>λει να
αναJ<ρει σ)γ;ε;ρι@<νες ;αι )π&?ρε%9ι;<ς πληρ&J&ρ>ες για 9&ν ;α9αναλ%9ή π&) αJ&ρ&:ν
9ην πρ&<λε)σή 9&), 9η J)σι;ή ;αι ?η@ι;ή σ:σ9ασή 9&), ;αEAς ;αι $ια9ρ&Jι;<ς ;αι =λλες
αF>ες 9&). Από 9ις ση@αν9ι;<ς πληρ&J&ρ>ες π&) σ?ε9>D&ν9αι =@εσα @ε 9ην )γε>α @ας ε>ναι
@ε9αF: 9%ν =λλ%ν 9& e=9ρι&, 9& ΑσG<σ9ι& ;αι 9& Lαγνήσι&. \ια 9& e=9ρι&8αλ=9ιY
γν%ρ>D&)@ε ό9ι πρ<πει να απ&Jε:γε9αι από 9α =9&@α π&) <?&)ν εν$ε>Fεις α)Fη@<νης
αρ9ηρια;ής π>εσης ή ε>?αν σ9& παρελEόν ;αρ$ια;ό επεισό$ι& ή ;αι ;=π&ι& ;αρ$ια;ό
νόση@α. Α)9= 9α =9&@α ό9αν ;α9αναλAν&)ν ε@Jιαλ%@<να νερ= &Jε>λ&)ν να αναDη9&:ν
νερ= @ε περιε;9ι;ό9η9α σε ν=9ρι& π&) ε>ναι @ι;ρό9ερη από PO @ι;ρ&γρα@@=ρια αν= λ>9ρ&.
[ π&σό9η9α σε ν=9ρι& π&) σ)ν>σ9α9αι για 9α )γιή =9&@α $εν πρ<πει να )περGα>νει 9α MOO
@ι;ρ&γρα@@=ρια, ;αEAς 9& ν=9ρι& σ9α )γιή =9&@α σ)@G=λλει σ9η $ια9ήρηση 9ης
ρ)E@ισ9ι;ής ;αι νε)ρι;ής ισ&ρρ&π>ας ;αι σ9η σ9αEερό9η9α 9&) όγ;&) 9%ν )γρAν 9&)
σA@α9ός @ας. \ια 9& ΑσG<σ9ι& γν%ρ>D&)@ε ό9ι ε>ναι π&λ:9ι@& για 9&ν ανEρAπιν&
&ργανισ@ό, απ&9ελε> <να από 9α $&@ι;= )λι;= 9%ν &σ9Aν ;αι 9%ν $&ν9ιAν, ενA πα>Dει
ση@αν9ι;ό ρόλ& σ9ην ;αλή λει9&)ργ>α 9&) @)B;&: ;αι νε)ρι;&: σ)σ9ή@α9&ς. (=Eε )γιής
ενήλι;ας ?ρει=Dε9αι ;=Eε @<ρα περ>π&) POOO-PMOO 8γ)να>;εςY @ι;ρ&γρα@@=ρια ασGεσ9>&)
9ην η@<ρα, ενA η )περ;α9αν=λ%σή 9&) εν $η@ι&)ργε> πρ&Gλή@α9α ;αEAς &ι περι99<ς για
9&ν &ργανισ@ό π&σό9η9ες απ&G=λλ&ν9αι @<σ% 9%ν &:ρ%ν. [ Gασι;ό9ερη πηγή ασGεσ9>&)
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
aC
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

ε>ναι 9α γαλα;9&;&@ι;=, αλλ= ;αι 9& νερό περι<?ει ση@αν9ι;<ς π&σό9η9ες ασGεσ9>&). 5ι
ει$ι;&> επι@<ν&)ν ό9ι όσ&ι ε>ναι )γιε>ς ;αι ;α9αναλAν&)ν ε@Jιαλ%@<να νερ= Eα πρ<πει να
αναDη9&:ν νερ= @ε περιε;9ι;ό9η9α σε ασG<σ9ι& @εγαλ:9ερη από POO @ι;ρ&γρα@@=ρια αν=
λ>9ρ&, ;αEAς @ε 2 λ>9ρα νερό @π&ρε>9ε να ;αλ:ψε9ε @<?ρι ;αι 9& P{M 9ης αναγ;α>ας
η@ερήσιας πρόσληψης σε ασG<σ9ι&. [ η@ερήσια πρόσληψη σε @αγνήσι& π&) σ)ν>σ9α9αι για
)γιή ενήλι;& J9=νει 9α C2O @ι;ρ&γρα@@=ρια. N@πειρι;= η σ%σ9ή $&σ&λ&γ>α για 9&ν ;αE<να
Gρ>σ;ε9αι π&λλαπλασι=D&ν9ας 9& G=ρ&ς σας σε ;ιλ= @ε 9&ν αριE@ό ^, ενA αν ε>σ9ε =ν$ρας
πρ&σE<σ9ε POb ;αι αν ε>σ9ε γ)να>;α αJαιρ<σ9ε POb. I& @αγνήσι& απ&9ελε> ση@αν9ι;ό
σ)σ9α9ι;ό για 9ην αν=π9)Fη 9%ν &σ9Aν ;αι πα>ρνει @<ρ&ς σ9& @ε9αG&λισ@ό 9&) (αλ>&),
9ης Gι9α@>νης m, 9%ν πρ%9εBνAν ;αι 9ης γλ);όDης. I& @αγνήσι& απ&Eη;ε:ε9αι σ9α &σ9=,
ενA η )περ;α9αν=λ%ση @αγνησ>&) $εν <?ει απ&$ει?Eε> ό9ι πρ&;αλε> ;=π&ι& πρόGλη@α σε
)γιή =9&@α, αλλ= @π&ρε> να <?ει ;αEαρ9ι;ή $ρ=ση, ό9αν η η@ερήσια $όση )περGα>νει 9α 4
γρα@@=ρια 9ην η@<ρα. 5ι ει$ι;&> σ)νισ9&:ν ό9ι ε=ν ;α9αναλAνε9ε ε@Jιαλ%@<να νερ=, να
πρ&9ι@=9ε νερ= @ε περιε;9ι;ό9η9α σε @αγνήσι& @εγαλ:9ερη από MO @ι;ρ&γρα@@=ρια αν=
λ>9ρ&, $ηλα$ή @ε 2 λ>9ρα νερό @π&ρ&:ν να ;αλ:ψ&)ν @<?ρι ;αι 9& P{4 9ης η@ερήσιας
σ)νισ9A@ενης πρόσληψης σε @αγνήσι&. Hσ9όσ&, α)9ό π&) επιση@α>νε9αι από 9&)ς
ει$ι;&:ς $ιαι9&λόγ&)ς ;αι $>$&ν9αι αν=λ&γες σ)@G&)λ<ς ε>ναι ό9ι 67 όσ&ι π>ν&)ν
ε@Jιαλ%@<ν& νερό πρ<πει να αλλ=D&)ν σ)?ν= 9ις ε9αιρ>ες, επει$ή η σ)νε?ή ;αι @εγ=λη
;α9αν=λ%ση @ιας σ)γ;ε;ρι@<νης J>ρ@ας @π&ρε> να $η@ι&)ργήσει επιGλαGε>ς ;α9ασ9=σεις
)γε>ας, ;αEόσ&ν ;αι & =νEρ%π&ς @ε 9ην π=ρ&$& 9%ν ?ρόν%ν <?ει $ιαJ&ρε9ι;ή αν=γ;η ή ;αι
<?ει @εγαλ:9ερη ε)αισEησ>α σε &ρισ@<να σ)σ9α9ι;= π&) περι<?&ν9αι σ9α ε@Jιαλ%@<να
νερ=. K9σι, η ;α9αν=λ%ση π&) εν$ε>;ν)9αι ή αν9εν$ε>;ν)9αι εFαρ9=9αι από 9ις αν=γ;ες ;αι
9ην ;α9=σ9αση )γε>ας 9&) ;=Eε α9ό@&).
#α πρ<πει να επιση@ανEε> επ>σης, ό9ι 9& νερό 9ης Gρ:σης σ9ις περισσό9ερες πόλεις @ας
ε>ναι π&λ: ;αλής π&ιό9η9ας <%ς ;αι αρ>σ9ης, ;αEό9ι η σ9ελ<?%ση 9%ν αρ@ό$ι%ν
επι?ειρήσε%ν :$ρε)σης εγγ)Aν9αι 9& σ)νε?ή <λεγ?& 9ης π&ιό9η9ας 9&) πόσι@&) νερ&:.
L=λισ9α η όλη επεFεργασ>α α)9&: 9&) νερ&:, εJόσ&ν α;&λ&)E&:ν9αι @ε σ?&λασ9ι;ό9η9α
&ι πρ&Gλεπό@ενες $ια$ι;ασ>ες σ)νε?&:ς ελ<γ?&) 9&)ς, ε>ναι περισσό9ερ& Jιλι;ή πρ&ς 9&
περιG=λλ&ν ;αι &ι;&ν&@ι;ό9ερη η ;α9αν=λ%σή 9&) σε σ?<ση @ε 9& ε@Jιαλ%@<ν&. [
ε@Jιαλ%@<νη <;$&ση 9&) νερ&: ε@περι<?ει ;αι παρ=γει @ε <@@εσ& ή =@εσ& 9ρόπ& ρ:πανση
σ9& περιG=λλ&ν, ε>ναι &ι;&ν&@ι;= α;ριGό9ερη αJ&: @π&ρε> να ;&σ9>Dει @<?ρι ;αι POOO
J&ρ<ς α;ριGό9ερα από 9& νερό 9ης Gρ:σης.
Π&λλ<ς αι9ι=σεις α@JισGή9ησης για 9ην π&ιό9η9α 9&) πόσι@&) νερ&: 9ης Gρ:σης
εσ9ι=D&ν9αι σ9ην παλαιό9η9α 9%ν $ι;9:%ν :$ρε)σης, σ9η γει9ν>ασή 9&)ς @ε 9&)ς αγ%γ&:ς
9%ν ασ9ι;Aν λ)@=9%ν ή ;αι σ9&)ς α;α9=λληλ&)ς αγ%γ&:ς :$ρε)σης. Παρόλα α)9=, &ι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
aM
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

αρ@ό$ιες 9&πι;<ς )πηρεσ>ες αν9ι@ε9%π>D&)ν @ε επ=ρ;εια παρό@&ια 9<9&ια πρ&Gλή@α9α π&)
ε>ναι @ε@&ν%@<να ;αι περι&ρισ@<νης <;9ασης.
I<λ&ς, $εν Eα πρ<πει να $ιαJε:γει 9ης πρ&σ&?ής @ας ό9ι 9& <να 9ρ>9& 9&) νερ&: π&)
απαι9ε>9αι σε ;αEη@ερινή G=ση για 9& ανEρAπιν& σA@α, όπ%ς σ)νισ9&:ν &ι ει$ι;&>, Eα
@π&ρ&:σε να πρ&<λEει από 9ην ;α9αν=λ%ση Jρ&:9%ν ;αι λα?ανι;Aν 9α &π&>α πρ<πει να
ε>ναι =JE&να σ9η $ια9ρ&Jή @ας .
33333333333333333
Xειµeνας Δί¿ως Xιόνια δεν Iίνεται
dαίνεται ότι για çcτος µας çc¿ασαν τα ¿ιόνια. Και αυτó τα λιγοστó στα Aευκó Oρη
nροþληµατί¸ουν τους ειδικοúς εnιστήµονες, εντóσσοντας την Κρήτη σε εκείνους τους
τόnους nου το çετινό καλοκαίρι είναι nολú ενδε¿όµενο να αντιµετωnίσουν nροþλήµατα
στην εnóρκεια του νεροú. Οι εµnειρογνeµονες nροþλcnουν τσουροúçλισµα για το
çετινό καλοκαίρι.
N>ναι γν%σ9ό ό9ι &ι αλ;)&ν>$ες @<ρες –@<ρες ;αλ&;αιρ>ας όπ&) γενν&:ν 9α Eαλασσ&π&:λια
&ι αλ;)όνες- ε;9ε>ν&ν9αι σ)νήE%ς αν=@εσα σ9ην περ>&$& PM "ε;<@Gρη @<?ρι PM \εν=ρη ;αι
@ε Eερ@&;ρασ>ες 9&) α<ρα αν=@εσα σ9&)ς C ;αι PC GαE@&:ς (ελσ>&). ]<9&ς, &ι @<ρες 9ης
;αλ&;αιρ>ας Fεπ<ρασαν ;=Eε όρι&, <?&)ν αρ?>σει να ανE>D&)ν &ι ;&)9σ&)πι<ς ;αι &ι
@αργαρ>9ες, ενA Gλ<π&)@ε 9α ψηλ= G&)ν= να <?&)ν λιγ&σ9= ?ιόνια ;αι γενι;= Jα>νε9αι ό9ι η
;αιρι;ή ;α9=σ9αση $εν ε>ναι J)σι&λ&γι;ή. 5ι ε@πειρ&γνA@&νες για 9ις ;λι@α9ι;<ς αλλαγ<ς
@ας πρ&ει$&π&ι&:ν ό9ι &ι Eερ@&;ρασ>ες σ9η \η ανα@<ν&ν9αι για J<9&ς να ε>ναι ;α9= O.MC
GαE@&> (ελσ>&) )ψηλό9ερες σε σ?<ση @ε 9& @<σ& όρ& 9%ν 9ελε)9α>%ν ε9Aν. [ πι& π=ν%
πρόGλεψη πρ&<ρ?ε9αι από σ)νεργαDό@ενα ερε)νη9ι;= ;<ν9ρα 9ης Qρε9αν>ας ;αι 9%ν [ΠΑ,
9α &π&>α ;=Eε Ιαν&)=ρι& $η@&σιε:&)ν 9ις πρ&Gλ<ψεις 9&)ς για 9ην 9ρ<?&)σα ?ρ&νι=. '9ις
πρ&Gλ<ψεις 9&)ς σ)νε;9ι@&:ν π&λλ&:ς παρ=γ&ν9ες όπ%ς @ε9αF: 9%ν =λλ%ν ε>ναι 9&
;αιρι;ό σ:σ9η@α Nλ e>νι& ;αι &ι σ)γ;εν9ρAσεις 9%ν αερ>%ν 9&) Eερ@&;ηπ>&). Hσ9όσ&, η
πρόGλεψη α)9ή &Jε>λει να @ας ;ινη9&π&ιήσει 9όσ& για να σ)νε?ισ9ε> η ε;σ9ρα9ε>α
περι&ρισ@&: 9%ν ε;π&@πAν 9%ν αερ>%ν 9&) Eερ@&;ηπ>&), όσ& ;αι για 9α @<9ρα π&) πρ<πει
να ληJE&:ν από 9Aρα για @ην αν9ι@ε9%π>σ&)@ε $)σ=ρεσ9ες ε;πλήFεις, &ι &π&>ες ε>ναι
$)να9ό να <?&)ν αν9>;9)π& σ9ις παραγ%γι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες, σ9ην επ=ρ;εια 9&) νερ&: σε
9&πι;ό επ>πε$&, αλλ= ;αι σε σ:ν$ρ&@ες επιπ9Aσεις σ9ην απασ?όληση, σ9&ν 9&)ρισ@ό, σε
Dη9ή@α9α παρ&?ής )πηρεσιAν )γε>ας ;αι )γιεινής. 5π%σ$ήπ&9ε, α)9<ς &ι ε;9ι@ήσεις <?&)ν
;=π&ι& GαE@ό αGεGαιό9η9ας, $εν ε>ναι απόλ)9α σ>γ&)ρ& ό9ι Eα ενσ;ήψ&)ν σ9ην =λJα ή σ9η
Gή9α περι&?ή ;αι πό9ε Eα 9αλαιπ%ρήσ&)ν όλ&)ς ε@=ς π&) <?&)@ε @=Eει να D&:@ε ;=9% από
&ρισ@<νες Eερ@&;ρασ>ες. Lήπ%ς Eα πρ<πει να σ?ε$ι=D&)@ε από 9Aρα @<9ρα ;αι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
a^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

σ9ρα9ηγι;<ς εν$ε?ό@ενης παρα9ε9α@<νης αν&@Gρ>ας π&) @π&ρε> να πλήFει 9ην Nλλ=$α ;αι
9ις επι@<ρ&)ς περι&?<ς 9ηςv K?&)@ε αρ?>σει να αλλ=D&)@ε σ)@περιJ&ρ<ς σε σ?<ση @ε 9η
σπ=9αλη ?ρήση 9&) νερ&: ;αι 9ης εν<ργειαςv #%ρα;>D&ν9αι ε;ε>νες 9ις παρ=;9ιες περι&?<ς
π&) Eα αν9ι@ε9%π>σ&)ν πρόGλη@α σ9ην ανα@ενό@ενη =ν&$& 9ης σ9=E@ης 9ης E=λασσαςv
N>ναι ενή@ερ&ι &ι 9&πι;&> J&ρε>ς ;αι &ι π&λ>9ες για 9ις ανα@ενό@ενες $)σ=ρεσ9ες
;α9ασ9=σεις, εFαι9>ας 9%ν ;λι@α9ι;Aν αλλαγAνv (αι @ήπ%ς 9α λ>γα ?ιόνια σ9α Sε);= Rρη
@ας πρ&αναγγ<λλ&)ν 9α $)σ=ρεσ9α για να ληJE&:ν 9α αναγ;α>α @<9ρα από 9Aραv
‘ @ελ<9η 9%ν $ιαJόρ%ν σεναρ>%ν για 9ις ;λι@α9ι;<ς αλλαγ<ς, 9α &π&>α Gασ>D&ν9αι σε
αρ;ε9<ς επισ9η@&νι;<ς ;αι λ&γι;<ς παρα$&?<ς, <?ει $ε>Fει α:Fηση 9ης Eερ@&;ρασ>ας ;αι
λιγό9ερες Gρ&?&π9Aσεις σ9η νό9ια N)ρAπη ;αι @=λισ9α σ9& Lεσ&γεια;ό ?Aρ&. Hσ9όσ&,
;αν<νας $εν ε>ναι σ>γ&)ρ&ς πAς Eα εFελι?Eε> η ;α9=σ9αση. Π=ν9%ς, &ι @<?ρι σή@ερα
εν$ε>Fεις ;αι 9α επισ9η@&νι;= $ε$&@<να $ε>?ν&)ν ό9ι @=λλ&ν 9α πρ=γ@α9α $εν ε>ναι
αισιό$&Fα, @ε $ε$&@<ν& ό9ι 9α ;ρ=9η ;αι &ι @εγ=λες Gι&@η?αν>ες, παρ= 9α όσα σ)@Gα>ν&)ν,
$εν ;α9αλήγ&)ν σε @ια σ)@J%ν>α σ?ε9ι;= @ε 9& 9ι Eα πρ=F&)ν. ':@J%να @ε 9&ν Παγ;όσ@ι&
5ργανισ@ό Lε9ε%ρ&λ&γ>ας @<σα σε <ναν αιAνα η @<ση Eερ@&;ρασ>α 9ης \ης α)FήEη;ε
;α9= O,^ GαE@&:ς (ελσ>&), ενA &ι ει$ι;&> για 9& ;λ>@α ση@ειAν&)ν ό9ι 9& πρA9& εF=@ην&
9&) 2OO^ ή9αν 9& πι& Eερ@ό9ερ& εF=@ην& π&) <?ει ;α9αγραJε> από 9ό9ε π&) Fε;>νησαν να
9ηρ&:ν9αι αρ?ε>α για 9η Eερ@&;ρασ>α 9&) πλανή9η. NF=λλ&), &ι αρ@ό$ι&ι ε@πειρ&γνA@&νες
για 9ις (λι@α9ι;<ς Αλλαγ<ς 9&) 5ργανισ@&: [ν%@<ν%ν NEνAν ε;9ι@&:ν ό9ι @<?ρι 9& 2POO
η Eερ@&;ρασ>α σε παγ;όσ@ι& επ>πε$& Eα α)FηEε> από P,C @<?ρι M,a GαE@&:ς (ελσ>&).
5ι ει$ι;&> )π&σ9ηρ>D&)ν ό9ι &ι ανα@ενό@ενες @ε9αG&λ<ς σ9& ;λ>@α ε>ναι 9& @εγαλ:9ερ&
περιGαλλ&ν9ι;ό πρόGλη@α π&) αν9ι@ε9%π>Dει &λό;ληρ&ς & ;όσ@&ς. Nπιση@α>ν&)ν, επ>σης,
ό9ι 9& Jαινό@εν& 9&) Eερ@&;ηπ>&), π&) Eε%ρε>9αι & ;:ρι&ς παρ=γ&ν9ας για)9<ς 9ις
;λι@α9ι;<ς αλλαγ<ς, επι$εινAνε9αι 9ε?νη9= από 9ην α)Fανό@ενη ρ:πανση 9ης α9@όσJαιρας
;αι ει$ι;= από 9ις ;=Eε ε>$&)ς ;α:σεις 8ε;π&@π<ς πλ&:σιες σε $ι&Fε>$ι& 9&) =νEρα;αY. Iα
α<ρια Eερ@&;ηπ>%ν ενεργ&:ν όπ%ς 9& γ)αλ> σε <να Eερ@&;ήπι&, όπ&) επι9ρ<πει 9& J%ς 9&)
ήλι&) να εισ<λEει @<σα, αλλ= παγι$ε:&ν9αι ε;ε> &ι Eερ@&γόνες α;9>νες 9&) ήλι&) ;αι
α)F=νε9αι η Eερ@&;ρασ>α 9&) ?Aρ&). K9σι, @ε παρό@&ι& 9ρόπ& &ι α)Fανό@ενες π&σό9η9ες
Eερ@ό9η9ας εγ;λ%G>D&ν9αι π=ν% από 9η \η, αν9> να $ιαρρ<&)ν πρ&ς 9& $ι=σ9η@α.
'η@ειAνε9αι, ό9ι η D%ή σ9η \η &Jε>λε9αι ;α9= <να @εγ=λ& π&σ&σ9ό σ9& J)σι;ό Jαινό@εν&
9&) Eερ@&;ηπ>&), 9η $)να9ό9η9α $ηλα$ή 9ης α9@όσJαιρας, να σ)γ;ρα9ε> 9η Eερ@ό9η9α π&)
ε>ναι αναγ;α>α για να επιGιAν&)ν 9α <@Gια όν9α 9ης. Lε πρα;9ι;= λόγια α)9ό ση@α>νει
σ)νε?ή α:Fηση 9ης γήινης Eερ@&;ρασ>ας. Iα α<ρια π&) ε>ναι )πε:E)να για 9& Jαινό@εν&
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
a_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

9&) Eερ@&;ηπ>&) ε>ναι ;)ρ>%ς 9& $ι&Fε>$ι& 9&) =νEρα;α 8παρ=γε9αι ;α9= 9ις ε>$&)ς
;α:σειςY, 9& @εE=νι& 8πρ&<ρ?ε9αι από 9&)ς &ρ)DAνες, 9α )λι;= &$όσ9ρ%σης ;αι από 9ις
αγελ=$εςY, 9& @&ν&Fε>$ι& 9&) αDA9&) 8πρ&<ρ?ε9αι από 9ις 9ρ&J<ς ;αι 9α λιπ=σ@α9αY ;αι &ι
)$ρα9@&>. "ηλα$ή 9& ;λ>@α επηρε=Dε9αι ;αι από 9ις $)ν=@εις 9ης J:σης, 9α J)σι;=
Jαινό@ενα ;αι από 9ις ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες. R@%ς, ;λι@α9ι;<ς αλλαγ<ς σ)@Gα>ν&)ν
$ιαρ;Aς ;αι $ια@&ρJAν&ν9αι από 9η γενι;ή ;);λ&J&ρ>α 9ης α9@όσJαιρας ;αι 9%ν
%;εανAν, 9%ν αν<@%ν ;αι 9%ν ρε)@=9%ν π&) @ε9αJ<ρ&)ν 9η Eερ@ό9η9α ;αι 9ην )γρασ>α σε
όλη 9η \η. I& ;λ>@α 9ης \ης π=ν9&9ε =λλαDε ;αι π=ν9&9ε Eα αλλ=Dει. R@%ς, σ9& παρελEόν
ή9αν σ?ε$όν απ&;λεισ9ι;= 9& απ&9<λεσ@α J)σι;Aν αι9ιAν. 5ι @ε9αG&λ<ς 9&) ;λ>@α9&ς π&)
παρα9ηρ&:ν9αι 9α 9ελε)9α>α ?ρόνια ;αι π&) ανα@<ν&ν9αι για 9α επό@ενα, πρ&<ρ?&ν9αι
;)ρ>%ς από 9ις ανEρAπινες $ρασ9ηριό9η9ες ;αι παρε@G=σεις. 5ι παρ=γ&ν9ες π&) &$ηγ&:ν
σ9ην παγ;όσ@ια αλλαγή 9&) ;λ>@α9&ς ε>ναι π&λλ&> ;αι γν%σ9&>. ()ρ>%ς &Jε>λ&ν9αι σ9η
J:ση ;αι ε>ναι $)& ει$Aν. Αλλαγ<ς π&) γ>ν&ν9αι σ9& σ:σ9η@α α9@όσJαιρα - )$ρόσJαιρα -
γεAσJαιρα – GιόσJαιρα. Αλλαγ<ς π&) πρ&<ρ?&ν9αι από @ε9αG&λ<ς ασ9ρ&J)σι;Aν ;αι
πλανη9ι;Aν παρα@<9ρ%ν 8π.?. αλλαγ<ς σ9η @<ση απόσ9αση ηλ>&) – γης, σ9ην 9ρ&?ι= 9ης
γης, σ9ις ηλια;<ς ;ηλ>$ες ;αι ;α9αιγ>$ες ;.=Y. Α)9<ς ό@%ς &ι J)σι;<ς αλλαγ<ς
παρ&)σι=D&)ν γενι;= @α;ρ&?ρόνιες $ια;)@=νσεις. Αν9>Eε9α @ε α)9<ς, )π=ρ?&)ν αλλαγ<ς
π&) γ>ν&ν9αι από 9&ν =νEρ%π&, ;αEAς η ανEρAπινη παρ<@Gαση &$ηγε> σε @&νό9&νη ;αι
περισσό9ερ& ραγ$α>α απ&σ9αEερ&π&>ηση 9&) παγ;όσ@ι&) ;λι@α9ι;&: σ)σ9ή@α9&ς. 5
=νEρ%π&ς @ε 9ις $ρασ9ηριό9η9<ς 9&) αλλ=Dει 9η σ:σ9αση 9ης α9@όσJαιρας ;αι αλλ=D&ν9ας
9η σ:σ9αση 9ης @π&ρε> να αλλ=Fει ;αι 9& ;λ>@α. [ "ια;)Gερνη9ι;ή Nπι9ρ&πή για 9&
Παγ;όσ@ι& (λ>@α ε;9ι@= ό9ι 67 ε=ν η ρ:πανση 9ης α9@όσJαιρας σ)νε?ισEε> @ε 9&)ς >$ι&)ς
ρ)E@&:ς, 9& 2POO η σ9=E@η 9%ν )$=9%ν 9ης E=λασσας Eα α)FηEε> από c <%ς ;αι aa
ε;α9&σ9= ;αι η @<ση Eερ@&;ρασ>α 9&) α<ρα από P,M <%ς ;αι M,M GαE@&:ς (ελσ>&),
επηρε=D&ν9ας &λό;ληρ& 9&ν ;όσ@&, 9α D%ι;= ;αι J)9ι;= ε>$η, 9& περιG=λλ&ν, 9ις )π&$&@<ς
;αι 9ην αν=π9)Fη.
(αι 9α σεν=ρια ε>ναι $)σ@ενή για 9η ?Aρα @ας. S<9ε- 9& )π&σ9ηρ>D&)ν αρ;ε9&>
επισ9ή@&νες-, @ε9= από @ερι;= ?ρόνια η Nλλ=$α να E)@>Dει =ν)$ρη G&ρει&αJρι;=νι;η
?Aραv 5ι πρ&Gλ<ψεις )π&σ9ηρ>D&)ν ό9ι η επι@ή;)νση 9ης Eερ@ής περιό$&) Eα
αν9ι;α9ασ9ήσει 9& ;αλ&;α>ρι @ας ;αι α)9ή η $:σ;&λη περ>&$&ς Eα $ιαρ;ε> <%ς ;αι $:&
@ήνες περισσό9ερ&. Kνα από 9α ερ%9ή@α9α ε>ναι 9ι Eα απ&γ>ν&)ν &ι νησιA9ι;ες $ια;&π<ς
@ας σ9& Αιγα>& ;αι σ9ην (ρή9η, για9> ;αEAς λ<γ&)ν &ι ει$ι;&>, & $ε>;9ης $)σJ&ρ>ας –
Eερ@&;ρασ>α @αD> @ε )γρασ>α- Eα αν<Gει σε επι;>ν$)να επ>πε$α ;=ν&ν9ας $)σ=ρεσ9η 9η
$ια@&νή σε εF%9ερι;&:ς ?Aρ&)ς. NF=λλ&), &ι )ψηλ<ς Eερ@&;ρασ>ες α)F=ν&)ν 9ις
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
aa
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

πιEανό9η9ες ε;$ήλ%σης π)ρ;αγιAν, ενA σ9α$ια;= 9α ε$=Jη $εν Eα @π&ρ&:ν να
απ&ρρ&Jήσ&)ν 9& νερό 9ης Gρ&?ής, ;αEAς Eα <?&)ν )π&GαE@ισ9ε> ;αι από 9ις π)ρ;αγι<ς
;αι από 9ην ερη@&π&>ηση. ‘ αγρ&9ι;ή παραγ%γή Eα @ει%Eε> $ρασ9ι;= ;αι Eα ;ιν$)ν<ψ&)ν
@ε εFαJ=νιση ε)α>σEη9α &ι;&σ)σ9ή@α9α, DAα ;αι J)9=. Ανα;α9α9=Fεις ;αι
$ιαJ&ρ&π&ιήσεις ανα@<ν&ν9αι ;αι σ9ις περισσό9ερες &ι;&ν&@ι;<ς - παραγ%γι;<ς
$ρασ9ηριό9η9ες, όπ%ς για παρ=$ειγ@α σ9η γε%ργ>α. "εν απ&;λε>ε9αι λ&ιπόν <να σεν=ρι&,
αJ7 ενός $ρασ9ι;ής @ε>%σης 9%ν αγρ&9ι;Aν πρ&Bόν9%ν, αJ7 ε9<ρ&) αλλαγής σ9η
γε%γραJ>α 9ης αγρ&9ι;ής παραγ%γής. Nν$ιαJ<ρ&ν παρ&)σι=D&)ν, 9<λ&ς, &ι ε;9ι@ήσεις 9%ν
ει$ι;Aν για 9ις επιπ9Aσεις 9%ν ;λι@α9ι;Aν αλλαγAν σ9&ν ε)ρ%παB;ό 9&)ρισ@ό, π&) ε>ναι
πιEανόν να &$ηγήσ&)ν σε @ε9=Eεση 9ης περιό$&) 9%ν $ια;&πAν, ή &ι 9&)ρ>σ9ες Eα
πρ&9ι@ήσ&)ν =λλες περι&?<ς περισσό9ερ& $ρ&σερ<ς, ;αEό9ι &ι πρ&Gλ<ψεις λ<γ&)ν ό9ι η
Lεσόγει&ς E=λασσα, γ:ρ% σ9& 2OaO, Eα <?ει @ε9α9ραπε> σε 9ρ&πι;ή E=λασσα 8πηγ<ς! †.y
k*n0, 2OO_ ;αι Παγ;όσ@ια "ια;)Gερνη9ι;ή Nπι9ρ&πή για 9ις ;λι@α9ι;<ς αλλαγ<ς, 2OO^Y.
3333333
Nερό ´E¿ουµε, αλλó
Μυαλό δεν ´E¿ουµε
για την Ορ0ολογική του Δια¿είριση !
Κónως cτσι 0α ήταν η τοnο0cτηση του Μανeλη Iλc¸ου, αν nαραþρισκόταν στην
nρο¿0εσινή σúσκεçη στη Nοµαρ¿ία Xανίων µε 0cµα τους υδóτινους nόρους του
Nοµοú, εν όçει του Δ` Κοινοτικοú Hλαισίου Στήριçης. Στη σúσκεçη, nαρότι, όλοι
αναγνeρισαν την ανóγκη για ορ0ολογικότερη δια¿είριση των υδóτινων nόρων, δεν
nαρcλειçαν όµως να αναçωνήσουν οι nερισσότεροι, ο κα0cνας αnό το µετερί¸ι του,
cργα, µεγóλα cργα, çρóγµατα και nóλι µεγóλα çρóγµατα. dρονοúµε ότι αçί¸ει τον
κόnο να δοúµε nως αντιµετenισε ο Μ. Iλc¸ος τη λειçυδρία στο ¿ωριό του µε
nρακτικcς δρóσεις nου αnευ0úνονται nρος τους τε¿νοκρóτες, σε ειδικοúς, nρος την
Tοnική Aυτοδιοίκηση και στους αρµόδιους çορείς nερί τη δια¿είριση του νεροú.
[ π&λ)9=λαν9η πρ&σ%πι;ό9η9α 9&) LανAλη \λ<D&) απ&9ελε> πρό;ληση ;αι για 9α
Dη9ή@α9α 9&) νερ&:, όπ&) @ε GαEι= γνAση 9&) E<@α9&ς ;αι @ε @ι;ρ=, απλ= <ργα &)σ>ας
αν9ι@ε9Aπισε 9η λειψ)$ρ>α σ9& ?%ριό 9&). L<σα από 9η σ)σ9η@α9&π&ιη@<νη εJαρ@&γή
Eε%ρη9ι;Aν γνAσε%ν, 9&λ@= ;αι πειρα@α9>Dε9αι, 9&λ@= ;αι ανα$:ει π&λ:πλε)ρες
σ)νE<σεις, 9&λ@= ;αι σ)ν9αιρι=Dει 9& ανήσ)?& πνε:@α 9&) @ε 9η σ)νε?ή αναDή9ηση
$ιεFό$%ν ;αι 9ην α9<λει%9η εν$&σ;όπηση 9ης πληEAρας 9%ν 67για9>77 ;αι 67π%ς77, π&)
αJ&ρ&:ν 9& J)σι;ό περιG=λλ&ν ;αι &λό;ληρη 9ην ανEρ%πό9η9α. Lια από 9ις 9όσες
ε;J=νσεις 9ης πρ&σ%πι;ό9η9ας 9&) L. \λ<D&), π&) $εν ε>ναι 9όσ& γν%σ9ή σ9& πλα9: ;&ινό,
ε>ναι α)9ή 9&) εργ=9η 9ης αν9ι@ε9Aπισης 9%ν 9&πι;Aν περιGαλλ&ν9ι;Aν Dη9η@=9%ν, 9&)
γε%λόγ&), γε%9ε?νι;&:, )$ρ&λόγ&) ;αι )$ρ&γε%λόγ&). 5ι ;α9= ;αιρ&:ς Gι&γρ=J&ι 9&)
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
ac
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

ση@ειAν&)ν ό9ι @<σα από 9ις παι$ι;<ς Jαν9ασιAσεις 9&) ;αι 9α GιA@α9= 9&), σ9& ?%ριό 9&)
σ97Απερ=E&) 9ης e=F&) - <νας από 9&)ς ^ 9ό9ε σ@)ρι$ό9&π&)ς 9&) νησι&:-, αναDη9&:σε
από 9ό9ε πεισ9ι;<ς απαν9ήσεις για 9α $η@ι&)ργή@α9α 9&) ;όσ@&) 9ης ]:σης, για 9ην
πρ&<λε)ση 9%ν πε9ρ%@=9%ν π&) ανα$:&ν9αι @<σα από 9ην αλ@:ρα 9&) Αιγα>&), για 9ην
α>σEηση 9ης παρ&)σ>ας σ)νε>$ησης 9ης ]:σης. '9ην π&λ);:@αν9η π&ρε>α 9&), ε>ναι
γν%σ9ό 9& π=E&ς 9&) για 9ην ελε)Eερ>α @ε 9&)ς αν9ισ9ασια;&:ς 9&) αγAνες ;αι
α;α9=πα)σ9η η σ)νεισJ&ρ= 9&) σ9& π&λι9ι;ό γ>γνεσEαι, ε>9ε %ς σ9<λε?&ς ;αι πρόε$ρ&ς 9ης
N"Α, %ς G&)λε)9ής ;αι ε)ρ%G&)λε)9ής, ε>9ε %ς πρόε$ρ&ς σ9η γεν<9ειρ=ς 9&). \ια 9&)ς
αγAνες 9&) για 9ην ειρήνη ε>?ε 9ι@ηEε> @ε π&λλ= ;αι ση@αν9ι;= GραGε>α. [
$η@&σι&γραJι;ή 9&) $ρασ9ηριό9η9α εFα;&λ&)Eε> να ε>ναι σ)νε?ής ;αι α$ι=;&πη από 9&
PcC_, ό9αν ή9αν 9ό9ε σ)ν9=;9ης ;αι αρ?ισ)ν9=;9ης 9ης εJη@ερ>$ας pιD&σπ=σ9η. Αν=@εσα
σ9α 9όσα π&λλ= π&) ασ?&λήEη;ε ;αι εFα;&λ&)Eε> να ασ?&λε>9αι, ε>ναι &ι $ρασ9ηριό9η9<ς
9&) @ε 9ην αρ?αι&λ&γ>α, 9η γλ%σσ&λ&γ>α, 9η GιGλι&Eη;&ν&@>α ;αι 9ις σ)γγραJ<ς, αλλ= ;αι
@ε 9α Dη9ή@α9α 9&) νερ&: ;αι 9ην εJαρ@&σ@<νη $ια?ε>ριση 9%ν )$α9ι;Aν πόρ%ν.
Πρ&σ<F9ε 9α λόγια εν <9η Pcc2 σ9& σ)@πόσι& 9&) \ε%9ε?νι;&: Nπι@ελη9ηρ>&) Nλλ=$ας,
όπ&) @ε9αF: 9%ν =λλ%ν, $ια9:π%νε ;αι 9ις α;όλ&)Eες –επ>;αιρες σή@ερα, σ;<ψεις 9&) για
9η λειψ)$ρ>α. Wο bάσμα της λει^`Rρίας άρaισε να πλανιέται πάνU απ( την /λλάRα και _α
μας απειλεί; d`τS τη bορά (μUς) _α πούμε το νερ( νεράκι στη νιοστS) αν Rεν ληb_ούν άμεσα
και Rραστικά μέτρα με βιVσιμες προοπτικές; Οι αιτίες της λει^`Rρίας στην πατρίRα μας
οbείλονται κ`ρίUς στην `περκατανάλUση) στη σπάταλη aρSση το` νερού) στη ληστρικS
απομύjηση τUν `RατικVν απο_εμάτUν) στην ανομβρία και στην ανύπαρκτη Rιαaείριση τUν
`RατικVν π(ρUν μέσα απ( ο`σιαστικS έλλει^η πολιτικSς πο` Rεν βάjει στ(aο`ς
βραa`aρ(νιας αντιμετVπισης της ανεπάρκειας νερού και Rεν `λοποιεί κατάλληλα για κά_ε
περίπτUση έργα `ποRομSς για ριjικS αντιμετVπιση το` προβλSματος; (αι σ)ν<?ισε 9ην
&@ιλ>α 9&) για 9&)ς 9ρόπ&)ς αν9ι@ε9Aπισης 9ης λειψ)$ρ>ας π&) @ε9αF: 9%ν =λλ%ν
επι;εν9ρAEη;ε σ9ην ανα?α>9ιση 9ης ελε:Eερης απ&ρρ&ής 9&) νερ&: πρ&ς 9η E=λασσα, @<σα
από 9η $ι;ι= 9&) ε@περισ9α9%@<νη ε@πειρ>α π&) αναπ9:?Eη;ε σ97 Απερ=E&) 9ης e=F&) από
9& Pca_ ;αι π&) απ&9ελε> J%9εινό παρ=$ειγ@α ;αι αFι&πρόσε;9η επιλ&γή για εJαρ@&γή
εJαρ@όσι@%ν πρα;9ι;Aν σε ;=Eε περι&?ή π&) <?ει πρόGλη@α λειψ)$ρ>ας. T ο`σιαστικS
λύση της επάρκειας το` νερού σε κά_ε περιοaS της πατρίRας μας) είναι η κατακράτηση το`
νερού τUν βροaοπτVσεUν και η παρεμπ(RισS το`ς Vστε να μη bεύγο`ν αναXιοποίητα προς τη
_άλασσα; 8αι μιλάμε για αναaαίτιση τUν aειμαρρικVν νερVν με μικρές αλλεπάλληλες
ιRιοκατασκε`ές και (aι μεγάλα έργα βάνα`σης παρέμβασης στο περιβάλλον; Wο πείραμα της
EάXο`) (πο` κατασκε`αστSκανε μέaρι τVρα l9 aαμηλά bράγματα ανάσaεσης) αν μη τι άλλο
εμπλούτισε τα `π(γεια νερά με καταπληκτικά αποτελέσματα; (αι να Jαν9ασ9ε>9ε ό9ι α)9= 9α
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
cO
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

λόγια ειπAEη;αν πριν από $ε;απ<ν9ε ?ρόνια, 9α &π&>α παρα@<ν&)ν α;ό@η επ>;αιρα ;αι
σή@ερα.
N>ναι επό@εν& σ9ις @<ρες @ας, όλ&ι να ανησ)?&:@ε για 9& 9ι Eα γ>νει α:ρι& @ε 9& νερό. I&
πρόGλη@α 9&) νερ&:, %ς αγαEό σε ανεπ=ρ;εια, απ&9ελε> παγ;όσ@ι& Jαινό@εν& ;αι 9&
ση@αν9ι;ό9α9& ;εJ=λαι& για 9η D%ή ;αι 9ις παραγ%γι;<ς $ρασ9ηριό9η9ες. (=Eε σ:γ?ρ&ν&
;ρ=9&ς, &Jε>λει να @ερι@ν= για 9ην εFασJ=λιση επαρ;&:ς νερ&: ;αι )$α9ι;Aν απ&Eε@=9%ν,
ενA η =ρισ9η π&ιό9η9= 9&) απ&9ελε> αν9ι;ε>@εν& πρA9ης πρ&9εραιό9η9ας. Iην 9ελε)9α>α
ει;&σαε9>α )π=ρ?&)ν εν$ε>Fεις ό9ι @εγ=λ& @<ρ&ς 9ης ?Aρας @ας ;αι ει$ι;ό9ερα & νησι%9ι;ός
?Aρ&ς Eα )J>σ9α9αι &λ&<να ;αι σ)?νό9ερα 9α Jαινό@ενα 9ης παρα9ε9α@<νης αν&@Gρ>ας ;αι
Fηρασ>ας. (α9= ;αιρ&:ς εJαρ@όσ9η;αν $ι=J&ρ&ι @<E&$&ι για 9ην αFι&π&>ηση 9&) )$α9ι;&:
$)να@ι;&:, &ι &π&>&ι σ9ην πλει&νό9η9= 9&)ς απ<9)?αν να ;αλ:ψ&)ν 9& )$α9ι;ό <λλει@@α,
ενA $η@ι&)ργήEη;αν πρ&Gλή@α9α @ε 9ην )περ-ε;@ε9=λλε)ση 9&) )πόγει&) νερ&: ;αι ε>ναι
π&λλ<ς ε;ε>νες &ι περιπ9Aσεις όπ&) &ι )πόγει&ι )$ρ&Jόρ&ι &ρ>D&ν9ες σε παρ=;9ιες περι&?<ς,
<?&)ν ;α9α;λ)σ9ε> από Eαλασσινό νερό. [ )περ;α9αν=λ%ση απ&9ελε> ση@αν9ι;ό
παρ=γ&ν9α 9ης λειψ)$ρ>ας, όπ%ς ;αι η αλόγισ9η ?ρήση για ι;αν&π&>ηση π&λλ<ς J&ρ<ς ;αι
αν:παρ;9%ν αναγ;Aν. R9αν αν&>γεις 9η Gρ:ση ;αι <?εις νερό, ν&@>Dεις ό9ι <?εις ασ9ε>ρε)9η
πηγή ;αι για)9ό 9ην αJήνεις να 9ρ<?ει, ?%ρ>ς σ)νήE%ς να εν$ιαJ<ρεσαι για 9ην π&σό9η9α
π&) Eα ?αEε> εFαι9>ας 9ης α@<λειας @ας να 9ην αν&ιγ&;λε>ν&)@ε ό9αν πλενό@ασ9ε, ό9αν
πλ<ν&)@ε 9α &ι;ια;= σ;ε:η, ό9αν G&)ρ9σ>D&)@ε 9α $όν9ια @ας ;αι ό9αν F)ριDό@ασ9ε. [
)περ;α9αν=λ%ση 9&) νερ&:, η αλόγισ9η σπ=9αλη ?ρήση 9&), η α:Fηση 9&) πληE)σ@&:, &ι
απAλειες σ9α σ)σ9ή@α9α )$ρ&9ρ&J&$&σ>ας ;αι =λλες αι9>ες &$ήγησαν ;α9= ;αιρ&:ς σ9ην
αναDή9ηση ;αι ε;@ε9=λλε)ση ν<%ν πηγAν νερ&:. ')νήE%ς, όπ&) )πήρ?ε νερό Gρ<Eη;ε
9ρόπ&ς να αν9ληEε>, να ?ρησι@&π&ιηEε> ;αι 9ελι;= να απ&@)DηEε>. ')νε?Aς GαEα>ν&)@ε 9α
πηγ=$ια @ας σ9ην πρ&σπ=Eεια να Gρ&:@ε νερό για να ;αλ:ψ&)ν 9ις πρόσEε9ες αν=γ;ες @ε
απ&9<λεσ@α 9& )πόγει& νερό σ)νε?Aς να εFαν9λε>9αι. K9σι, &ι )$ρ&γε%9ρήσεις, π&)
Eε%ρ&:ν9αν παλαιό9ερα %ς η παν=;εια λ:ση 9ης αν9ι@ε9Aπισης 9ης λειψ)$ρ>ας,
εFαν9λήEη;αν ;αι α)9<ς για9> η παρα9ε9α@<νη =ν9λησή 9&)ς $εν ανανεAνει 9ις πηγ<ς νερ&:,
αλλ= 9ις εFαν9λε>. 5ι σ)ν<πειες ή9αν αν)π&λόγισ9ες ;αι &λ<Eριες. R9αν @=λισ9α α)9ή η
εFαν9λη9ι;ή =ν9ληση γ>νε9αι σε παρ=;9ια )πόγεια νερ=, 9ό9ε η $ια?%ρισ9ι;ή DAνη-
&ρ>D&ν9ας @ε9αF: Eαλασσιν&: ;αι γλ);&: νερ&: )π&?%ρε> σε G=ρ&ς 9&) γλ);&: νερ&: ;αι
&ι )πόγει&ι )$ρ&J&ρε>ς, όπ%ς λ<@ε )Jαλ@)ρAν&ν9αι ;αι α?ρησ9ε:ε9αι η ?ρήση 9&)ς α;ό@η
;αι για 9η λ=9ρα 9&) σπι9ι&:. I& να γε@>σ&)ν 9α )πόγεια )$ρ&Jόρα σ9ρA@α9α @ε νερό, π&)
ε>ναι απ&9<λεσ@α 9ης J)σι;ής λει9&)ργ>ας 9&) )$ρ&λ&γι;&: ;:;λ&) αιAν%ν ;αι ?ιλιε9ιAν,
ε>ναι α$:να9& να πραγ@α9%E&:ν @όν& @ε 9ις Gρ&?&π9Aσεις @ιας ?ρ&νι=ς. (αι 9& πρόGλη@α
γ>νε9αι &F:9ερ& ό9αν &ι ανEρ%π&γενε>ς $ρασ9ηριό9η9ες 9ης )περ;α9αν=λ%σης ;αι 9ης
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
cP
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

σπα9=λης 9&) νερ&: σ)ν&$ε)9&:ν από Jαινό@ενα αν&@Gρ>ας. NF=λλ&), σ9η λειψ)$ρ>α
σ)νεισJ<ρ&)ν η ;α9= 9όπ&)ς ;α;ή ;αι η αν:παρ;9η $ια?ε>ριση 9%ν )$α9ι;Aν πόρ%ν,
;αEAς ;αι η <λλειψη &)σιασ9ι;ής )$α9ι;ής π&λι9ι;ής σε 9&πι;ό επ>πε$&.
5ι αναDη9ήσεις 9&) LανAλη \λ<D&) ;αι &ι πρ&Gλη@α9ισ@&> σ?ε9ι;= @ε 9α Dη9ή@α9α 9ης
λειψ)$ρ>ας ;αι 9ης σ%σ9ής $ια?ε>ρισης 9%ν )$α9ι;Aν πόρ%ν Fε;>νησαν από 9& ?%ριό 9&),
ό9αν &ι ε;ε> )περαν9λήσεις σ9<ρεψαν 9ις αναGλ:σεις 9%ν πηγAν, ενA &ι ;=9&ι;&ι ?9:παγαν
GαE:9ερα ;αι GαE:9ερα πηγ=$ια ;αι )$ρ&@ασ9ε:σεις για να εF&ι;&ν&@ήσ&)ν π&λ:9ι@& νερό
για 9&)ς >$ι&)ς, 9α DAα ;αι 9ις ;αλλι<ργει<ς 9&)ς. [ σ)σ9η@α9&π&>ηση 9%ν πρα;9ι;Aν ;αι
Eε%ρη9ι;Aν γνAσε%ν 9&) @&ρJ&π&ι&:ν9αι 9α ?ρόνια 9ης εF&ρ>ας σ9α =ν)$ρα νησι= όπ&)
<9)?ε να <?ει $=σ;αλό 9&) <να επιJανή )$ρ&γε%λόγ&, 9& "η@ή9ρη (ισ;:ρα, π&) 9&ν @)ε>
σ9α @)σ9ι;= @&ν&π=9ια 9%ν γε%επισ9η@Aν ;αι 9ης εJαρ@&σ@<νης )$ρ&γε%λ&γ>ας. I& Pca_
σ)λλα@G=νει, σ?ε$ι=Dει ;αι ε;π&νε> @ε 9η G&ήEεια ενός ε)ρ%παB;&: πρ&γρ=@@α9&ς,
πιλ&9ι;ό πειρα@α9ι;ό 9ε?νη9ό ε@πλ&)9ισ@ό 9%ν )πόγει%ν νερAν 9&) ?%ρι&: 9&), @ε 9ην
;α9ασ;ε)ή π&λ)=ριE@%ν ?α@ηλAν Jραγ@Aν αν=σ?εσης 9%ν ?ει@αρρι;Aν απ&ρρ&Aν 9%ν
Gρ&?&π9Aσε%ν. "ηλα$ή @ε Fερ&λιEι<ς ή ;αι @ε @ι;ρ&:ς ?α@ηλ&:ς Jραγ@&:ς πρ&σπαEε> να
ανα?αι9>σει 9α νερ= 9ης Gρ&?ής 9α &π&>α @<?ρι 9ό9ε <Jε)γαν αναFι&π&>η9α πρ&ς 9η
E=λασσα. NF=λλ&), @ε περιJρ=Fεις 9%ν λιGα$ι;Aν ε;9=σε%ν ;α9= ι$ι&;9ησ>α, $η@ι&)ργε>
<να πρό9)π& $ια?ε>ρισης 9%ν G&σ;&9όπ%ν ;αι <9σι εFασJαλ>Dε9αι η αναγ;α>α J)9&;=λ)ψη
για ;=Eε περι&?ή, ελα?ισ9&π&ιAν9ας 9α πρ&Gλή@α9α 9ης $ι=Gρ%σης 9%ν ε$αJAν ;αι
$ιε);&λ:ν&ν9ας 9ην ;α9ε>σ$)ση 9%ν νερAν 9ης Gρ&?ής πρ&ς 9α GαE:9ερα ε$αJι;=
σ9ρA@α9α.. (αι @<σα σε 9ρ>α ?ρόνια, &ι πηγ<ς 9&) ?%ρι&: 9&) αναGλ:D&)ν ;αι π=λι =JE&ν&
νερό, πρασιν>D&ν9ας 9ην περι&?ή 9&). Iα επό@ενα ?ρόνια &ι πρ&σπ=Eει<ς 9&) σ)νε?>D&ν9αι
@ε περισσό9ερ&)ς Jραγ@&:ς αν=σ?εσης 9%ν νερAν 9ης Gρ&?ής, ι$ρ:ει σ97 Απερ=E&),
f$ρ&λ&γι;ό (<ν9ρ& ;αι Eερινό σ?&λε>& για εF=πλ%ση 9ης 9ε?ν&γν%σ>ας 9&), ενA
ανα;ηρ:σσε9αι επ>9ι@&ς $ι$=;9&ρας από 9α @εγαλ:9ερα ελληνι;= πανεπισ9ή@ια. 5ι
$ιαλ<Fεις 9&) @ε αν9ι;ε>@εν& 9ην 9ε?ν&γν%σ>α 9&) σε E<@α9α εJαρ@&σ@<νης )$ρ&γε%λ&γ>ας
;αι $ια?ε>ρισης 9&) περιG=λλ&ν9&ς ;αλ:π9&)ν &λό;ληρη 9η ?Aρα ;αι 9α εγ;)ρό9ερα
ελληνι;= σ)ν<$ρια. 5ι σ?ε9ι;<ς @ε 9η $ια?ε>ριση 9%ν νερAν σ)γγραJ<ς 9&)
?αρα;9ηρ>D&ν9αι %ς αρ9ιό9α9ες ;αι εJαρ@&σ9<ες σε αν=λ&γες περιπ9Aσεις σ9η ?Aρα @ας.
Iι να πρ%9&E)@ηE&:@ε. Lε9αF: 9%ν πι& επ>;αιρ%ν ε>ναι ;αι 9α α;όλ&)Eα. 67Iα @ι;ρ=
Jρ=γ@α9α αν=σ?εσης 9ης ?ει@αρρι;ής ρ&ής -π&) ;αι π%ς πρ<πει να ;α9ασ;ε)=D&ν9αι-[
ε@πειρ>α από 9α7Απερ=E&) 9ης e=F&). 5 ρόλ&ς 9ης πρ%9&G=E@ιας α)9&$ι&>;ησης σ9ην
πρ&σ9ασ>α 9&) περιG=λλ&ν9&ς @ε <ργα ;α9απ&λ<@ησης 9ης $ιαGρ%9ι;ής επεν<ργειας 9&)
νερ&: ;αι η αFι&π&>ησής 9&). N@πλ&)9ισ@ός 9%ν )$ρ&J&ρ<%ν από ?α@ηλ= ;αι @ι;ρ=
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
c2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Jρ=γ@α9α αν=σ?εσης 9ης ?ει@αρρι;ής ρ&ής σ9α &ρειν=. I& Jαινό@εν& 9ης λειψ)$ρ>ας ;αι &ι
9ρόπ&ι αν9ι@ε9Aπισής 9&). I& πρόGλη@α 9&) νερ&: σ9ην Π=ρ&-Αν9>παρ&. Sειψ)$ρ>α ;αι η
αν9ι@ε9Aπισή 9ης @ε ε@πλ&)9ισ@ό )$ρ&J&ρ<%ν. Sειψ)$ρ>α, πλη@@:ρες, $ι=Gρ%ση ;αι
9ρόπ&ι αν9ι@ε9Aπισής 9&)ς77.
\ια 9& LανAλη \λ<D&, η &ι;&ν&@>α ;α9= 9η ?ρήση 9&) νερ&: απ&9ελε> ;αι α)9ή <ναν 9ρόπ&
εF&ι;&νό@ησης νερ&: ;αι αν9ι@ε9Aπιση 9ης λειψ)$ρ>ας. [ &)σιασ9ι;ή ό@%ς λ:ση 9&)
πρ&Gλή@α9&ς 9ης λειψ)$ρ>ας,, όπ%ς λ<ει, Gρ>σ;ε9αι σ9ην ;α9α;ρ=9ηση-ανα?α>9ιση 9&)
νερ&: 9ης ?ει@αρρι;ής ρ&ής 9%ν ό@Gρι%ν πρ&ς 9η E=λασσα ;αι η )π&?ρε%9ι;ή ;α9ε:E)νσή
9&) –;α9ε>σ$)ση, σ9&)ς )πόγει&)ς )$ρ&Jόρ&)ς &ρ>D&ν9ες π&) απ&9ελ&:ν 9&)ς πλ<&ν
ασJαλε>ς J)σι;&:ς 9α@ιε)9ήρες. [ ανα?α>9ιση ό@%ς 9ης ?ει@αρρι;ής ρ&ής, @π&ρε> να
πραγ@α9&π&ιηEε> @όν& @ε ?α@ηλ= ;αι @ι;ρ= Jρ=γ@α9α αν=σ?εσης, Fε;ινAν9ας από
?ει@αρρι;&:ς ;λ=$&)ς πρA9ης 9=Fης ;α97αρ?ήν, για να @ην πρ&σ?Aνε9αι & πλη@@)ρι;ός
?Aρ&ς, <%ς ό9&) J9=σ&)@ε σ9ις ε;G&λ<ς 9&)ς. (αι σ)νήE%ς ;α9αλήγει σ9α π&νή@α9= 9&)
@ε 9ις α;όλ&)Eες παραιν<σεις. 67mRιαίτερα τα νησιά) (πο` τα γεUγραbικά το`ς (ρια είναι (ροι
πεπερασμένοι) (πο` το b`σικ( περιβάλλον έaει και α`τ( πεπερασμένα (ρια εXαιτίας της
ληστρικSς επέμβασης το` αν_ρVπο` στη bύση και (πο` η `Rροbορία εXαρτιέται αποκλειστικά
και μ(νο απ( τις ατμοσbαιρικές κατακρημνίσεις) RηλαRS έaει και α`τS πεπερασμένα (ρια)
οbείλο`με εμείς οι εγκάτοικοι α`τού το` τ(πο`) κατάRικοι α`τVν τUν πεπερασμένUν ορίUν)
να κάνο`με πεπερασμένη aρSση το` νερού) το οποίο σημαίνει οικονομία και πάλι οικονομία
έUς (το` αλλάXο`με το`ς (ρο`ς και το`ς Xεπεράσο`με; 8αι η λει^`Rρία Rεν _α `πSρaεν
εb(σον _α ακολο`_ούσαμε μια `RατικS πολιτικS Rιαaείρισης το` νερού) πο` _α εμπ(Rιjε
πρVτα απi(λα το νερ( να Rιαbεύγει αναXιοποίητο προς τη _άλασσαii; 8πηγή! ΑπεραE>9ι;α, 2OO^-
Pcc4, Iρι@ηνια>& περι&$ι;ό παι$ε>ας ;αι π&λι9ισ@&: 9ης ;&ινό9η9ας Απ<ραE&) e=F&)Y
'(#αι η λει)υδρ*α δεν θα υ+,ρχεν, εφόσον θα ακολουθούσαμε μια υδατικ, +ολιτικ,
διαχε*ρισης του νερού, +ου θα εμ+όδι-ε +ρ!τα α+(όλα το νερό να διαφεύγει
ανα.ιο+ο*ητο +ρος τη θ$λασσα(( / Μ. Iλc¸ος
3333333333
Hαγκόσµιες Κλιµατικcς Aλλαγcς:
Με µια óλλη Σúγ¿ρονη Aργe οι Tρευνες
Iα 9ελε)9α>α ?ρόνια )π=ρ?ει <ν9&νη ανησ)?>α για 9ις παγ;όσ@ιες @ε9αG&λ<ς 9&) ;λ>@α9&ς,
9η σ)?νό9η9α 9%ν α;ρα>%ν ;αιρι;Aν Jαιν&@<ν%ν, για 9&ν επι9α?)νό@εν& ρ)E@ό ανό$&) 9ης
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
c4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

E=λασσας 8περ>π&) 4 ?ιλι&σ9ό@ε9ρα αν= <9&ςY, για 9ην )π&?Aρηση-σ)ρρ>;ν%ση 9%ν π=γ%ν
σ9&ν Αρ;9ι;ό %;εανό @ε α:Fηση 9ης ε;ε> Eερ@&;ρασ>ας 5ι επι$ρ=σεις α)9<ς πρ&;αλ&:ν9αι
από <να π&λ:πλ&;& σ:σ9η@α ;λι@α9ι;Aν @ε9αG&λAν @εγ=λης $ι=ρ;ειας ;αι από 9η J)σι;ή
π&ι;ιλό9η9α-$ια;:@ανση. Lε απλ= λόγια &ι επιπ9Aσεις α)9<ς, @ε9αF: 9%ν =λλ%ν, @π&ρ&:ν
να $ρ=σ&)ν αY ε)εργε9ι;=, ;αEAς @ε 9& ήπι& ;λ>@α σ9ις ψ)?ρ<ς περι&?<ς επι@η;:ν&ν9αι &ι
;αλλιεργη9ι;<ς περ>&$&ι, αλλ= ;αι $η@ι&)ργ&:ν9αι π&λλ= αν&>γ@α9α σ9ις παγ%@<νες
E=λασσες 9&) Αρ;9ι;&: H;εαν&:, για 9ις Eαλ=σσιες @ε9αJ&ρ<ς, ;αι GY ;α9ασ9ρ&Jι;=,
εFαι9>ας 9ης εFαJ=νισης ?α@ηλAν ;αι επ>πε$%ν παρ=;9ι%ν περι&?Aν, λόγ% 9ης ;α9=;λ)σής
9&)ς από 9η E=λασσα, 9ης α:Fησης 9%ν πλη@@)ρι;Aν Jαιν&@<ν%ν, 9ης εFαJ=νισης
ε)α>σEη9%ν ει$Aν παν>$ας ;αι ?λ%ρ>$ας ;αι 9ης σ)ρρ>;ν%σης 9ης Gι&π&ι;ιλό9η9ας, 9%ν
@εγ=λ%ν περιό$%ν αν&@Gρ>ας ;αι Fηρασ>ας, 9α σ)?νό9ερα ;αι περισσό9ερα α;ρα>α ;αιρι;=
Jαινό@ενα @ε ;α:σ%νες, @ε ;α9αιγ>$ες ;αι =λλα.
I& )γρό σ9&ι?ε>& Jα>νε9αι ό9ι σ)@@ε9<?ει ;α9= @εγ=λ& @<ρ&ς σ9η $ια@όρJ%ση 9%ν
;λι@α9ι;Aν σ)νEη;Aν 9ης \ης, ;αEόσ&ν &ι E=λασσες ;αι &ι %;εαν&> ;αλ:π9&)ν 9& _Pb
περ>π&) 9ης επιJ=νειας 9ης γης, ενA 9& @εγαλ:9ερ& @<ρ&ς 9ης )$ρόσJαιρας 8c_.4bY ανή;ει
σ9η E=λασσα,. NF=λλ&), σή@ερα, γν%ρ>D&)@ε αρ;ε9<ς λεπ9&@<ρειες για 9ις J)σι;<ς
@ε9αGλη9ό9η9ες σε E=λασσες ;αι %;εαν&:ς, αλλ= ;αι για 9ις $ια;)@=νσεις π&) πρ&;αλ&:ν
&ι ;λι@α9&λ&γι;<ς αλλαγ<ς, εFαι9>ας 9%ν ανEρ%π>ν%ν $ρασ9ηρι&9ή9%ν, ενA ε@Jαν>D&ν9αι
απρόGλεπ9ες εFελ>Fεις σ9ην αλληλεπ>$ραση αν=@εσα σε %;εαν&:ς ;αι 9ην α9@όσJαιρα.
Nπ&@<ν%ς, η επ>$ραση 9%ν %;εανAν ;αι EαλασσAν σ9ις ;λι@α9ι;<ς σ)νEή;ες 9%ν
$ιαJόρ%ν περι&?Aν ε>ναι από 9ις πρA9ες πρ&9εραιό9η9ες 9ης σ:γ?ρ&νης επισ9η@&νι;ής
<ρε)νας για 9& J)σι;ό περιG=λλ&ν.
5ι επισ9ή@&νες π&) @ελε9&:ν 9α σ?ε9ι;= Jαινό@ενα <?&)ν σ9η $ι=Eεσή 9&)ς ερε)νη9ι;=
σ;=Jη ;αι )π&Gρ:?ια, ει$ι;<ς πλα9Jόρ@ες ;αι $&ρ)Jόρ&)ς, ενA πρόσJα9α 9<Eη;ε σε πλήρη
λει9&)ργ>α <να $ιεEν<ς ερε)νη9ι;ό πρόγρα@@α παγ;όσ@ιας ε@G<λειας, @ε 9& όν&@α ΑργA,
9& &π&>& απ&9ελε>9αι από α)9όν&@ες σ)σ9&ι?>ες α)9&γραJι;Aν &ργ=ν%ν, π=ν% σε σ?ε9ι;=
@ι;ρ&: @εγ<E&)ς ει$ι;&:ς πλ%9ήρες, &ι &π&>&ι <?&)ν 9η $)να9ό9η9α να G)E>D&ν9αι ;αι π=ν%
από 9α 2OOO @<9ρα G=E&ς. Rλ&ι γν%ρ>D&)@ε 9& @)E&λ&γι;ό πλ&>& ΑργA @ε 9& &π&>& &
Ι=σ%νας ;αι &ι αργ&να:9ες σ9ην &@Aν)@η ε;σ9ρα9ε>α 9&)ς, αναDη9&:σαν 9& 67gρ)σό@αλλ&
"<ρας77 σε @α;ριν<ς E=λασσες. 'ή@ερα, π=λι @ε @ια =λλη ΑργA, αναDη9&:ν9αι να
επιλ)E&:ν 9α σ:γ?ρ&να παγ;όσ@ια περιGαλλ&ν9ι;= Dη9ή@α9α. K9σι, σ)λλ<γ&ν9αι $ε$&@<να,
αναλ:&ν9αι $ιεF&$ι;= ;αι επι?ειρ&:ν9αι να $&E&:ν <γ;)ρες απαν9ήσεις σ9& γρ>J& γ:ρ% από
9ις παγ;όσ@ιες ;λι@α9ι;<ς αλλαγ<ς ;αι 9ις επι;ε>@ενες επιπ9Aσεις 9&)ς σε παγ;όσ@ια
;λ>@α;α. Α)9ή 9η σ9ιγ@ή περ>π&) 4OOO 9<9&ι&ι πλ%9ήρες 9&) πρ&γρ=@@α9&ς ΑργA,
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
cC
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

;α9αγρ=J&)ν 9ις σ)νEή;ες σε E=λασσες ;αι %;εαν&:ς. (=Eε σ)σ9&ι?>α &ργ=ν%ν 9ης ΑργA,
;α9α$:ε9αι σε π&λ: GαEι= νερ=, παρα;&λ&)Eε> 9ην ;>νηση 9%ν ρε)@=9%ν, ;α9αγρ=Jει 9η
Eερ@&;ρασ>α ;αι 9ην αλα9ό9η9α σ9η σ9ήλη 9&) νερ&:, ;=Eε PO @<ρες ανεGα>νει σ9ην
επιJ=νεια ;αι @ε9α$>$ει @<σ% $&ρ)Jόρ%ν 9ις @ε9ρήσεις π&) <?ει σ)λλ<Fει, για να ;α9α$)Eε>
;αι π=λι για @ε9ρήσεις ;.&.;. Α)9<ς &ι παρα9ηρήσεις Eα επι9ρ<ψ&)ν να επιση@ανE&:ν
ση@αν9ι;<ς $ια;)@=νσεις σ9ις 9=σεις 9&) ;λ>@α9&ς ;αι σ9α ρε:@α9α 9ης E=λασσας, ;αEAς
@<σ% α)9Aν γ>νε9αι η @ε9αJ&ρ= ενός @<ρ&)ς 9ης Eερ@ι;ής εν<ργειας σ9ις $ι=J&ρες περι&?<ς
9&) πλανή9η. [ πρό;ληση για 9&)ς επισ9ή@&νες ε>ναι 9ερ=σ9ιας ση@ασ>ας, ;αEAς
πρ&σπαE&:ν να αν9ιληJE&:ν ;αι να ;α9αν&ήσ&)ν αλλαγ<ς σε <ναν ;όσ@& π&) )πό;ει9αι σε
)περE<ρ@ανση, αλλ= ;αι να $ια@&ρJAσ&)ν ε)ρ:9ερη =π&ψη, η &π&>α να @ην εσ9ι=Dε9αι
@όν& σε @ια περιJερεια;ή περι&?ή, αλλ= να παρα;&λ&)Eε>9αι π%ς Eα εFελι?Eε> 9& ;λ>@α σε
παγ;όσ@ια $ι=σ9αση. K9σι, 9α 9ελε)9α>α ?ρόνια 9& εν$ιαJ<ρ&ν εσ9ι=Dε9αι @ε9αF: 9%ν
=λλ%ν σ9ις Fηρασ>ες ;αι αν&@Gρ>ες 9ης (>νας ;αι 9ης ΑJρι;ής, σ9α πλη@@)ρι;= Jαινό@ενα
9ης N)ρAπης ;αι 9ης Α@ερι;ής, σ9&)ς απρόGλεπ9&)ς 9)JAνες σ9ις 9ρ&πι;<ς DAνες, σ9η
@ε>%ση 9%ν αλιε)@=9%ν σ9&ν Nιρηνι;ό %;εανό ;αι σ9ις ;λεισ9<ς E=λασσες, σ9ις @ε9αG&λ<ς
;αι αλλαγ<ς %ς πρ&ς 9η Gι&π&ι;ιλό9η9α 9&) πλαγ;9&: ;αι 9ης =λλης )$ρόGιας D%ής, α;ό@η
;αι για 9ις ασE<νειες π&) εν$η@&:ν σ9ην Ασ>α ;αι ΑJρι;ή ;αι εν$ε?&@<ν%ς @ε9αJερE&:ν σε
;αιν&:ργιες περι&?<ς, ;αEAς @ε9αG=λλε9αι 9& ;λ>@α.
3333333333
Ο Μη¿ανισµός των Aντικυ0ήρων :
Pολόι, Aστρολóþος και Hλανητóριο
(=Eε =νEρ%π&ς, ;=Eε @<ρα π=ν% σ9η \η, <?ει @πρ&σ9= 9&) <να 9ερ=σ9ι& ;αι α;ριG<σ9α9&
ρ&λόι, π&) $εν <?ει $ε>;9ες ή ψηJ>α ;αι $εν ε>ναι ηλε;9ρ&νι;ό. 5 @η?ανισ@ός 9&) ε>ναι
ε;πλη;9ι;= α;ριGής σ9& π<ρασ@α 9%ν ?ρόν%ν, 9%ν αιAν%ν ;αι 9%ν ?ιλιε9ιAν ;αι 9α
;)ρ>αρ?α σ9&ι?ε>α 9&) ε>ναι η \η ;αι & wλι&ς. Αρ;ε9&> )π&σ9ηρ>D&)ν ό9ι 9& παρ=$ειγ@α
α)9ό εν<?ει $όσεις )περG&λής ;αι ό9ι $ι$=σ;ε9αι σ9ις α>E&)σες πρ&;ει@<ν&) &ι $=σ;αλ&ι να
;=ν&)ν πι& παρασ9α9ι;ή 9ις <νν&ιες 9&) πλανη9ι;&: σ)σ9ή@α9&ς.
Από π&λ: παλι= & =νEρ%π&ς παρα9ηρ&:σε 9α ασ9<ρια, @<9ραγε 9ις 9ρ&?ι<ς 9&)ς ;αι
πρ&<Gλεπε 9α Jαινό@ενα π&) σ)ν$<&ν9αν @ε 9&ν ήλι&, 9η σελήνη ;αι 9α =λλα ασ9<ρια,
;αEAς &ι $)ν=@εις 9&)ς Eε%ρ&:ν9αν απειλη9ι;<ς, ε;Eα@G%9ι;<ς, αλλ= ;αι @)σ9ήριες @<?ρι
;αι @αγι;<ς.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
cM
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

Π&λ: αργό9ερα, γ:ρ% σ9& a_ π.g., σ)ναν9=@ε 9&)ς ασ9ρ&λ=G&)ς, ασ9ρ&ν&@ι;<ς σ)σ;ε)<ς
π&) ?ρησι@&π&ι&:ν9αν από 9&)ς αρ?α>&)ς ασ9ρ&νό@&)ς, αλλ= ;αι 9ην 9ό9ε να)σιπλ&’α για
να )π&λ&γ>σ&)ν ;αι @ε9ρήσ&)ν απ&σ9=σεις ;αι 9ις 9ρ&?ι<ς 9%ν ασ9εριAν @ε @εγαλ:9ερη
α;ρ>Gεια. (&ν9= σ9& MOO @.g. σ)ναν9=@ε παρό@&ιες ασ9ρ&ν&@ι;<ς ;α9ασ;ε)<ς σ9&
Q)D=ν9ι&, &ι &π&>ες @π&ρ&:σε να )π&λ&γ>D&)ν @ε ;=π&ι& @η?ανισ@ό 9ις E<σεις 9&) ήλι&),
9ης σελήνης ;αι 9%ν πλανη9Aν για &ρισ@<νες γε%γραJι;<ς E<σεις. Αρ;ε9= αργό9ερα, ;&ν9=
σ9& P2OO @.g., σ)ναν9=@ε εFελιγ@<νες ;α9ασ;ε)<ς ασ9ρ&λ=G%ν π&) ?ρησι@&π&ι&:σαν &ι
dραGες ασ9ρ&νό@&ι για π&λλ= ?ρόνια. 5 @η?ανισ@ός 9%ν ασ9ρ&λ=G%ν απ&9ελ&:ν9αν από
<να ;<λ)J&ς, @ε εν$ει;9ι;&:ς π>να;ες σ9ην εF%9ερι;ή 9&) επιJ=νεια ;αι <να ι$ια>9ερα
σ:νEε9& σ:σ9η@α &$&ν9%9Aν 9ρ&?Aν σ9& εσ%9ερι;ό. 5ι ασ9ρ&λ=G&ι ?ρησι@&π&ιήEη;αν για
9ην παρα9ήρηση 9%ν ασ9<ρ%ν ;αι 9&ν πρ&σ$ι&ρισ@ό 9&) :ψ&)ς 9&)ς από 9&ν &ρ>D&ν9α.
'9ην πρ=Fη ό@%ς &ι ασ9ρ&λ=G&ι Eα @π&ρ&:σαν να Eε%ρηE&:ν ό9ι @&ι=D&)ν @ε 9&)ς
ση@εριν&:ς J&ρη9&:ς )π&λ&γισ9<ς. Αργό9ερα, 9α πρA9α ρ&λόγια ε>?αν @εγ=λη
π&λ)πλ&;ό9η9α, για9> πρ&σπαE&:σαν να @ε9ρήσ&)ν ό?ι @όν& 9ην Aρα, αλλ= σεληνια;<ς
J=σεις ;αι ;ινήσεις =λλ%ν =σ9ρ%ν.
Hσ9όσ&, <να από 9α πι& εν9)π%σια;= ε)ρή@α9α 9ης αρ?αιό9η9ας ε>ναι & επ&ν&@αDό@εν&ς
ZLη?ανισ@ός 9%ν Αν9ι;)Eήρ%νZ π&) 9ελι;= απ&$ει;ν:ε9αι ό9ι $εν ή9αν ασ9ρ&λ=G&ς, αλλ=
ασ9ρ&ν&@ι;ός ;αι γε%γραJι;ός )π&λ&γισ9ής, $ηλα$ή ;=9ι σαν <να πλανη9=ρι& σε
@ι;ρ&γραJ>α. N>ναι & πι& αρ?α>&ς )π&λ&γισ9ής 9&) ;όσ@&), π&) ?ρ&ν&λ&γε>9αι @ε9αF: 9&)
PMO π.g. - POO π.g. '?ε9>Dε9αι α;ό@η ;αι @ε 9&)ς 5λ)@πια;&:ς ΑγAνες ;αEAς, όπ%ς
$ιαπισ9AEη;ε πρόσJα9α, $ι<Eε9ε ει$ι;ό $ε>;9η για να $ε>?νει 9ις περιό$&)ς - η@ερ&@ην>ες
9<λεσης 9%ν ΑγAν%ν 9ης επ&?ής ε;ε>νηςy
5 Lη?ανισ@ός 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν, 9& π&λ:πλ&;& ασ9ρ&ν&@ι;ό ;αι γε%γραJι;ό όργαν& π&)
Gρ<Eη;ε σ9& G)Eό σ9α Αν9ι;:Eηρα 9& PcOO, απ&9ελε> @ια α;ό@η ση@αν9ι;ό9α9η από$ειFη
για 9ις 9ε?ν&λ&γι;<ς ;αι επισ9η@&νι;<ς ι;ανό9η9ες 9%ν αρ?α>%ν Nλλήν%ν. 5 Lη?ανισ@ός
α)9ός εν9&π>σ9η;ε από ')@ια;&:ς σJ&)γγαρ=$ες ;αι ανασ:ρEη;ε 9ην επό@ενη ?ρ&νι= @αD>
@ε =λλα ε)ρή@α9α από <να ρ%@αB;ό να)=γι& πλ&>&), $>πλα σ9α νησι= #)@%νι<ς ;&ν9= σ9α
Αν9ι;:Eηρα ;αι από G=E&ς περ>π&) MO @<9ρα. [ $ια$ι;ασ>α αν<λ;)σης 9%ν ε)ρη@=9%ν 9&)
να)αγ>&) ;αι σ9ην πρA9η J=ση 9&) ;ρ=9ησε σ?ε$όν ^ @ήνες @ε <ναν νε;ρό ;αι $:& @όνι@α
αν=πηρ&)ς σJ&)γγαρ=$ες π&) σ)νεργ=σ9η;αν σ9ην αν<λ;)ση. Αν=@εσα σ9α ε)ρή@α9α 9&)
αρ?α>&) πλ&>&) π&) ε>?ε @ή;&ς π=ν% από MO @<9ρα, Gρ<Eη;αν αγ=λ@α9α από @=ρ@αρ& ;αι
&ρε>?αλ;& 8& KJηG&ς ;αι & ]ιλόσ&J&ς 9%ν Αν9ι;)Eήρ%νY, σ;ε:η $ια9ρ&Jής, @ια @ι;ρή
λ:ρα, α@J&ρε>ς, ν&@>σ@α9α ;αι =λλα π&λ:9ι@α σ9&ι?ε>α. (=π&) ε;ε> αν<σ)ραν ;αι <να
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
c^
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

$ιαGρ%@<ν& όγ;& από Eρα:σ@α9α ;αι γραν=Dια, ενA π=ν% σε σπασ@<νες @πρ&:9Dινες
πλ=;ες ή9αν ?αραγ@<νες ελληνι;<ς λ<Fεις ;αι γρ=@@α9α. [ ?ρ&ν&λόγηση 9&) @η?ανισ@&:
α)9&: <$ειFε ό9ι ;α9ασ;ε)=σ9η;ε ;α9= 9& $ε:9ερ& @ισό 9&) 2
&)
αιAνα π.g. fπ&E<9&)ν
@=λισ9α, ό9ι %ς 9όπ&ς πρ&<λε)σης ή9αν η pό$&ς, ;αEό9ι 9ην >$ια περ>&$& ε;ε> ή9αν σε
@εγ=λη =νEηση η επισ9ή@η 9ης ασ9ρ&λ&γ>ας. 'η@ειAνε9αι επ>σης ό9ι γ:ρ% σ9& P2O π.g.,
π<Eανε σ9η pό$& & @εγαλ:9ερ&ς ασ9ρ&νό@&ς 9ης αρ?αιό9η9ας & }ππαρ?&ς, ενA <Dησαν ε;ε>
& γν%σ9ός Jιλόσ&J&ς ;αι ασ9ρ&νό@&ς & Π&σει$Aνι&ς & pό$ι&ς. Αρ;ε9= αργό9ερα απu 9&
να)=γι& ανασ:ρEη;αν @ερι;= α;ό@α ε)ρή@α9α απu 9&ν γν%σ9ό εFερε)νη9ή 9%ν G)EAν `α;
fG (&)σ9A.
[ ?ρήση 9&) Lη?ανισ@&: 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν παρ<@εινε =γν%σ9η ;αι αινιγ@α9ι;ή για π&λλ=
?ρόνια. 5 ;αEηγη9ής '9=ης αν9ιλήJEη;ε πρA9&ς 9ην ?ρήση 9&), ενA & mr. m. ‡*rri
)π&λόγισε 9ην ηλι;>α 9&) @ε G=ση 9α ν&@>σ@α9α 9&) να)αγ>&) ;αι 9η γραJή σ9ις
@πρ&:9Dινες πλ=;ες 9&) ;ελ:J&)ς 9&) @η?ανισ@&:. 5ι πρA9ες @ελ<9ες για 9& ε:ρη@α 9&)
Lη?ανισ@&: Fε;>νησαν από 9η $ε;αε9>α 9&) Pc_O ;αι <ρ?&ν9αι σ9η $η@&σιό9η9α 9α πρA9α
επισ9η@&νι;= =ρEρα όπ&) &ι @ελε9η9<ς 8@ε επι;εJαλής 9& (αE. m. m* †o--, Xri2* ;αι 9&ν
(αE.g. (αρ=;αλ&Y απ&Jα>ν&ν9αι ό9ι & @η?ανισ@ός ε>ναι <να π&λ:πλ&;& όργαν& 9ης
ασ9ρ&ν&@>ας ;αι αναJ<ρ&)ν ό9ι 67x ε>ναι <νας ε;πλη;9ι;= περ>πλ&;&ς @η?ανισ@ός,
απρ&σ$ό;η9&ς για 9& aO π.g. -π&) ?ρ&ν&λ&γήEη;ε 9ελι;= η ;α9ασ;ε)ή 9&). N>ναι $ηλα$ή η
πι& περ>πλ&;η γν%σ9ή @η?ανι;ή ;α9ασ;ε)ή @<?ρι 9& P2OO @.g. Iη $ε;αε9>α 9&) PcaO, 9η
@ελ<9η 9&) Lη?ανισ@&: αναλα@G=ν&)ν =λλες ερε)νη9ι;<ς &@=$ες 8 mr. Ž. oro+-*y Œ mr.
‡. UrighY π&) εισ=γ&)ν @ερι;<ς ;αιν&9ό@ες ι$<ες για 9η ?ρήση ;αι λει9&)ργ>α 9&)
Lη?ανισ@&:.
5 @η?ανισ@ός π&) Gρ<Eη;ε σ9α Αν9ι;:Eηρα <?ει π=ρα π&λλ= @ε9αλλι;= ;);λι;= γραν=Dια
9&π&Eε9η@<να @ε 9<9&ι& 9ρόπ& π&) να εF&@&ιAνε9αι η ;>νηση ;=π&ι%ν πλανη9Aν. Π&ι&ς ;αι
πAς 9& ;α9ασ;ε:ασε @ε 9<9&ιες ασ9ρ&λ&γι;<ς γνAσεις ;αι ;α9ασ;ε)ασ9ι;ή α;ρ>Gεια ε;ε>νη
9ην επ&?ή παρα@<νει @)σ9ήρι&. [ αν=λ)ση $ε>?νει ό9ι πρό;ει9αι π&λ: περισσό9ερ& για
ασ9ρ&ν&@ι;ό @η?ανι;ό )π&λ&γισ9ή ;αι λιγό9ερ& για <ναν πι& περ>πλ&;& ασ9ρ&λ=G&. '9&ν
Lη?ανισ@ό 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν )πήρ?αν 2_ $ιαJ&ρε9ι;= γραν=Dια 9α &π&>α ;ιν&:ν9αν
9α)9ό?ρ&να σ:@J%να @ε 9ις επιλ&γ<ς @ιας ?ειρ&λαGής. Rλα Gρ>σ;&ν9αν σε F:λιν& ;&)9> @ε
πιEανό9ερες $ιασ9=σεις 44 • P_ • PO ε;α9&σ9=. '9& ε@πρός @<ρ&ς )πήρ?αν $:& &@ό;εν9ρ&ι
$>σ;&ι @ε εν$ε>Fεις η@ερ&@ην>ας σε σ?<ση @ε 9ην E<ση 9&) ήλι&), ;αι η@ερ&@ην>α σε σ?<ση
@ε 9ην σελήνη. '9ην π>σ% όψη )πήρ?αν $:& $>σ;&ι. 5 <νας @<9ραγε @<ρες 9&) σεληνια;&:
@ήνα, αλλ= ;αι 9&ν )π&λ&γισ@ό 9%ν ε;λε>ψε%ν ηλ>&) ;αι σελήνης. }σ%ς α)9= Jα>ν&ν9αι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
c_
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

απλ=, αλλ= αν9>σ9&ι?&ι )π&λ&γισ@&> σή@ερα απαι9&:ν ?ρήση αριE@Aν @ε <Fι $ε;α$ι;=
ψηJ>α. Lια =λλη πρ%9&π&ρια;ή 9ε?νι;ή εJαρ@&γή ή9αν η ?ρήση $ιαJ&ρι;&: σ)σ9ή@α9&ς
;>νησης από @>α ε>σ&$& σε $:& εFό$&)ς. (α9= 9ην λει9&)ργ>α 9&) $ιαJ&ρι;&: 9&)
Lη?ανισ@&:, η 9α?:9η9α περισ9ρ&Jής 9ης εισό$&) ισ&:9αι @ε 9ην $ιαJ&ρ= 9α?)9ή9%ν 9%ν
εFό$%ν. '9&ν @η?ανισ@ό 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν 9& $ιαJ&ρι;ό ?ρησι@&π&ιε>9αι @ε 9<9&ι& 9ρόπ&
Aσ9ε να επι9ρ<πει, όπ%ς λ<γ&)ν &ι ασ9ρ&νό@&ι, 9&ν σ)σ?ε9ισ@ό 9%ν σ)ν&$ι;Aν $ε$&@<ν%ν
@ε ε;ε>να 9%ν ασ9ρι;Aν. I>π&9ε αν=λ&γ& $εν Fανασ)ναν9=@ε σε &π&ια$ήπ&9ε @η?ανι;ή
;α9ασ;ε)ή @<?ρι 9&ν Pc& αιAνα.
Από 9& 2OOP @<?ρι ;αι σή@ερα, & Lη?ανισ@ός 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν ε>ναι ;αι π=λι σ9&
πρ&σ;ήνι& ;αι @ελε9ι<9αι @ε 9α πλ<&ν σ:γ?ρ&να @<σα 9ης 9ε?ν&λ&γ>ας, όπ%ς @ε 9η
λεγό@ενη 9&@&γραJ>α α;9>ν%ν g π&) <?ει π&λ: @εγ=λη $ια;ρι9ι;ή ι;ανό9η9α, @ε 9ην
ηλε;9ρ&νι;ή παρα9ήρηση ;αι απ&;ρ)π9&γρ=Jηση, @ε 9ην &π9ι;ή J%9&γρ=Jηση @<σ%
περιJερεια;&: J%9ισ@&: ;αι =λλες 9ε?νι;<ς. ΑF>Dει να αναJ<ρ&)@ε ό9ι &ι ερε)νη9ι;<ς
&@=$ες ή9αν από 9η L. Qρε9αν>α 8Xroi. ‡. |…+/V…0, mr. Ž. ‚r**hY, 9& Πανεπισ9ή@ι&
ΑEηνAν 8 "ρ. s. L&)σ=ς ;αι Ι. Lπι9σ=;ηςY, 9& Πανεπισ9ή@ι& #εσσαλ&ν>;ης 8(αE. Ι.
'ειρα$=;ηςY, 9& NEνι;ό Αρ?αι&λ&γι;ό L&)σε>& 8"ρ. N. L=γ;&) ;αι "ρ. L.
`αJειρ&π&:λ&)Y ;αι 9& L&ρJ%9ι;ό }$ρ)@α 9ης NEνι;ής Iρ=πεDας. Iα απ&9ελ<σ@α9α 9ης
@<?ρι σή@ερα <ρε)νας ε>ναι ση@αν9ι;= για9> ε;9ός 9%ν =λλ%ν Gρ<Eη;αν =γν%σ9ες @<?ρι
σή@ερα επιγραJ<ς σ9& εσ%9ερι;ό 9&) Lη?ανισ@&: ;αι απ&;ρ)π9&γραJήEη;αν ;ε>@ενα π&)
$εν 9α γν%ρ>Dα@ε για περισσό9ερα από 2OOO ?ρόνια. 5 Lη?ανισ@ός πιEανό9α9α Gρισ;ό9αν
σε <να F:λιν& ;&)9> π&) πρ&σ9α9ε)ό9αν από $:& @πρ&:9Dινες πλ=;ες. '9ην @πρ&σ9ινή
πλε)ρ= 9&) @η?ανισ@&: )πήρ?αν $:& &@ό;εν9ρ&ι ;:;λ&ι, σ9ην π>σ% πλε)ρ= $:&
σπειρ&ει$ε>ς <λι;ες -@ε M σπε>ρες η @>α ;αι 24M )π&$ιαιρ<σεις, ενA η =λλη ε>?ε C σπε>ρες
;αι 224 )π&$ιαιρ<σεις, ενA $>πλα σε ;=Eε σπειρ&ει$ή <λι;α )πήρ?αν $:& @ι;ρ&> ;:;λ&ι @ε C
)π&$ιαιρ<σεις & <νας ;αι 4 )π&$ιαιρ<σεις & =λλ&ς ;:;λ&ς. 5 ?ειρισ9ής 9&) Lη?ανισ@&:
@π&ρ&:σε να επιλ<Fει, @ε 9η G&ήEεια ενός $ε>;9η @ια &π&ια$ήπ&9ε η@<ρα από 9ις 4^M
)π&$ιαιρ<σεις π&) περιε>?ε & εF%9ερι;ός ε9ήσι&ς ;:;λ&ς 9ης @πρ&σ9ινής πλε)ρ=ς 9&)
@η?ανισ@&:. 'ε σειρ= σ?ε9ι;Aν $η@&σιε:σε%ν αναJ<ρ&ν9αι ;αι =λλα π&λλ= π&) <?&)ν να
;=ν&)ν @ε 9&ν ήλι&, 9&)ς D%$ια;&:ς ασ9ερισ@&:ς, 9α $>σε;9α <9η, 9ις E<σεις 9ης σελήνης
;αι 9ις ηλια;<ς ;αι σεληνια;<ς ε;λε>ψεις. 5ι @πρ&:9Dινες πλ=;ες, π&) πρ&σ9=9ε)αν 9&
Lη?ανισ@ό, J<ρ&)ν επιγραJ<ς π&) @<?ρι πρόσJα9α <?&)ν απ&;ρ)π9&γραJηEε> λ<Fεις ;αι
Jρ=σεις ;αι π&) ισ&$)να@&:ν @ε γε%γραJι;&:ς, ασ9ρ&ν&@ι;&:ς ;αι 9ε?νι;&:ς όρ&)ς.
"ηλα$ή @ε 9ην απ&;%$ι;&π&>ηση 9&) Lη?ανισ@&: 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν, όπ%ς λ<γ&)ν
$ιεEν&:ς αF>ας επισ9ή@&νες 67xαναEε%ρε>9αι η ισ9&ρ>α 9ης 9ε?ν&λ&γ>ας ;αι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
ca
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

επιGεGαιAν&ν9αι &ι =ρισ9ες γνAσεις 9%ν αρ?α>%ν Nλλήν%ν για 9ις π&λ:πλ&;ες ;αι
$αι$αλA$εις ;ινήσεις 9%ν &)ρ=νι%ν σ%@=9%ν, αλλ= ;αι 9ην ι;ανό9η9= 9&)ς να εJαρ@όD&)ν
9ις γνAσεις α)9<ς σε 9ε?ν&λ&γι;<ς σ)σ;ε)<ς π&) α;ό@η ;αι σή@ερα $)σ;&λε)ό@ασ9ε να
;α9ασ;ε)=σ&)@ε. dλλ%σ9ε, η λεπ9&@ερής @ελ<9η ε)ρη@=9%ν 9ης αρ?αι&λ&γ>ας @ε
σ:γ?ρ&νες 9ε?νι;<ς ;αι εFει$ι;ε)@<να όργανα $>ν&)ν ;αιν&:ργια AEηση σε όσα ;αι ό9ι
@<?ρι σή@ερα γν%ρ>Dα@ε- πισ9ε:α@ε ;αι για 9ην 9ε?ν&λ&γ>α.
5 Gασι;ός π)ρήνας 9ης 9ελε)9α>ας &@=$ας @ελ<9ης, π&) σ)@@ε9<?&)ν Kλληνες ;αι
Qρε9αν&> επισ9ή@&νες, 8& ασ9ρ&νό@&ς L. Nν9@&)ν9ς, & @αEη@α9ι;ός I. ]ριE , &
ασ9ρ&νό@&ς Ι 'ειρα$=;ης , & ασ9ρ&νό@&ς s. L&)σ=ς, & J)σι;ός, Ι. Lπι9σ=;ης, η ?η@ι;ός
N. L=γ;&), η αρ?αι&λόγ&ς-@&)σει&λόγ&ς L. `αJειρ&π&:λ&) ;αι & Jιλόλ&γ&ς ;αι
παλαι&γρ=J&ς Αγα@<@ν%ν Iσελ>;αςY, ?ρησι@&π&>ησε <να αF&νι;ό 9&@&γρ=J& & &π&>&ς
ανα;=λ)ψε, ε;9ός από 9& ισ9&ρι;ό 9&) @η?ανισ@&: @ε ;=Eε λεπ9&@<ρεια, ?ιλι=$ες ν<&)ς
?αρα;9ήρες. I& 2OO^ $ιαπ>σ9%σαν &ι επισ9ή@&νες ό9ι & @η?ανισ@ός 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν
πρ&<Gλεπε ;αι 9ις ε;λε>ψεις ήλι&) ;αι σελήνης, ε>?ε $:& η@ερ&λόγια ;αι <$ινε @ε π&λ:
@εγ=λη α;ρ>Gεια, 9ην ;>νηση 9&) ήλι&), 9ης σελήνης, 9ις J=σεις 9ης σελήνης ;αι ;)ρ>%ς 9ην
αν%@αλ>α 9ης ;>νησης 9ης σελήνης. Nπ>σης, &ι 9ελε)9α>ες <ρε)νες JανερAν&)ν ό9ι
εν$ε?&@<ν%ς Eα @π&ρ&:σε να ε>?ε ;α9ασ;ε)ασ9ε> @ε G=ση 9ην 9ε?ν&γν%σ>α η &π&>α ε>?ε
αναπ9)?Eε> από 9&ν Αρ?ι@ή$η. NF=λλ&), πρ&<;)ψαν από 9η @ελ<9η $:& @εγ=λες ε;πλήFεις.
[ @>α ε>ναι ό9ι σ9& <να από 9α $:& η@ερ&λόγια π&) )π=ρ?&)ν σ9&ν @η?ανισ@ό ;α9=Jεραν
&ι επισ9ή@&νες να $ιαG=σ&)ν &νό@α9α @ηνAν 9α &π&>α περιελ=@Gανε η@ερ&λόγι& ελληνι;ής
πόλης. Α)9&> &ι @ήνες απu ό,9ι λ<νε &ι αρ?αι&λόγ&ι ανή;&)ν σε @ια &ι;&γ<νεια η@ερ&λ&γ>%ν
π&) &ν&@=D&ν9αι (&ρινEια;=. Nπ9= από 9&)ς $A$ε;α @ήνες 9&) η@ερ&λ&γ>&) 9α)9>D&ν9αι
;αι σε όν&@α ;αι σε σειρ= @ε 9& η@ερ&λόγι& 9&) Iα)ρ&@εν>&) 8ση@ερινή Iα&ρ@>ναY 9ης
'ι;ελ>ας! @ια πόλη π&) ε>?αν J9ι=Fει &ι ')ρα;&:σι&ι. K9σι, )π=ρ?ει σ&Gαρή πιEανό9η9α &ι
')ρα;&:σες να @&ιραDό9αν 9& >$ι& η@ερ&λόγι& @ε 9& Iα)ρ&@<νι&. (αι α)9ό ε>ναι π&λ:
ση@αν9ι;ό για9> σ9ις ')ρα;&:σες εργ=σ9η;ε ;αι σ;&9AEη;ε & Αρ?ι@ή$ης. (αι F<ρ&)@ε από
9α αρ?α>α ;ε>@ενα ό9ι & Αρ?ι@ή$ης <J9ιαFε @η?ανισ@&:ς. dρα, ε>ναι πιEανόν να )πήρFε @ια
παρ=$&ση η &π&>α να σ)νε?>σ9η;ε ;αι @ε9= 9&ν E=να9ό 9&), ;αι @ε G=ση α)9ή 9ην
παρ=$&ση να $η@ι&)ργήEη;ε & @η?ανισ@ός 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν. Α)9ό ό@%ς παρα@<νει <να
αν&ι?9ό ερA9η@αZ. Nπιπλ<&ν, @<σα σε α)9ό 9& π&λ: @εγ=λ& η@ερ&λόγι& 9& &π&>& <?ει
$ι=ρ;εια 24M σεληνια;Aν @ηνAν ή Pc ε9Aν, )π=ρ?ει <να @ι;ρό ;αν9ρ=ν 9& &π&>& ε>ναι
$ιαιρε@<ν& σ9α 9<σσερα. (αι ε;ε> @ε @εγ=λη <;πληFη $ιαG=σα@ε @ε 9ην α;όλ&)Eη σειρ= 9α
εFής &νό@α9α! e<@εα, }σE@ια, Π:Eια, 5λ:@πια ;αι 9α e=. I& όν&@α 5λ:@πια αJ&ρ&:σε
9&)ς 5λ)@πια;&:ς ΑγAνες σ9& σ9=$ι& 9ης Αρ?α>ας 5λ)@π>ας ;αι 9& όν&@α eα αJ&ρ&:σε
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
cc
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

9&)ς πανελλήνι&)ς αγAνες σ9& σ9=$ι& 9ης "%$Aνης. ')νεπAς & @η?ανισ@ός 9%ν
Αν9ι;)Eήρ%ν ε>?ε <να $ε>;9η π&) <$ει?νε 9ις επ&?<ς ;α9= 9ις &π&>ες γ>ν&ν9αν &ι πανελλήνι&ι
αλλ= ;αι &ι &λ)@πια;&> αγAνες. Α)9ό απ&9<λεσε για 9&)ς ει$ι;&:ς @εγ=λη <;πληFη για9> 9α
9<σσερα <9η π&) $ιαρ;ε> @ια 5λ)@πι=$α ε>ναι @ια περ>&$&ς π&) $εν <?ει ασ9ρ&ν&@ι;ό
εν$ιαJ<ρ&ν. dρα α)9ός & $ε>;9ης 9&) @η?ανισ@&:, <παιDε ;=π&ι&ν =λλ&ν ρόλ&, ε>9ε
σ)@G&λι;ό, ε>9ε ;&ιν%νι;ό επει$ή &ι αγAνες ε>?αν @εγ=λη ση@ασ>α, ε>9ε ρόλ& αναJ&ρ=ς
για9> π=ρα π&λλ= γεγ&νό9α αναJ<ρ&ν9αι σε σ?<ση @ε 9ις 5λ)@πι=$εςZ. Nπ>σης,
εν9)π%σια;ή ε>ναι η $ιαπ>σ9%ση ό9ι Z9& ρ&λόι 9ης Πρ=γας, <να περ>πλ&;& ασ9ρ&ν&@ι;ό
ρ&λόι, $ε>?νει Jαινό@ενα αν=λ&γα @ε α)9= π&) <$ει?νε & @η?ανισ@ός 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν.
]α>νε9αι ό9ι όλη α)9ή η 9ε?ν&λ&γ>α π&) )π=ρ?ει σ9& @η?ανισ@ό 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν @ε 9&ν
<ναν ή 9&ν =λλ&ν 9ρόπ& π<ρασε σ9η ":ση αJ&: σ)ναν9=@ε σε @η?ανισ@&:ς 9&) Lεσα>%να
;αι 9ης Αναγ<ννησης παρό@&ια 9ε?ν&γν%σ>α. L=λισ9α, & @η?ανισ@ός 9%ν Αν9ι;)Eήρ%ν
απ7 ό,9ι Jα>νε9αι =ν&ιFε 9ε?ν&λ&γι;&:ς $ρό@&)ς ;αι για 9η ση@ερινή επ&?ήy8πηγή!
hp !{{ nnn .,Vi.yh*r, - +*2h,Vi0+ .gr Y.
3333333333
Aµµο0ίνες ή Θίνες
Eυαίσ0ητα Οικοσυστήµατα
5ι α@@&E>νες ή E>νες, ε>ναι @ι;ρ&> λόJ&ι από =@@& π&) σ)νήE%ς Gρ>σ;&ν9αι σ9ις παρ=;9ιες
περι&?<ς. Απ&9ελ&:ν ση@αν9ι;ό &ι;ό9&π& σ9η @ε9αGα9ι;ή DAνη E=λασσας ;αι Fηρ=ς ;αι
$η@ι&)ργήEη;αν από 9ις $ιεργασ>ες 9ης $ι=Gρ%σης ;αι 9ης απόEεσης 9ης =@@&) σ9ην
παρ=;9ια DAνη. K9σι, η =@@&ς 9ης α;9ής π&) παρασ:ρε9αι από 9&ν =νε@& αν9ι;αE>σ9α9αι
J)σι&λ&γι;= από 9ην =@@& π&) ;:@α9α ;αι ρε:@α9α J<ρν&)ν σ9ην παραλ>α. [ =@@&ς α)9ή
πρ&<ρ?ε9αι ;αι @ε9αJ<ρε9αι από 9η λε;=νη απ&ρρ&ής 9%ν π&9α@Aν ή ;αι από ιDή@α9α
$ιαGρ%@<ν%ν Gρ=?%ν ή ;αι )π&Eαλ=σσι%ν σ)σσ%ρε:σε%ν =@@&).
5ι E>νες, εFαι9>ας 9ης α@@A$&)ς σ:σ9ασής 9&)ς, απ&9ελ&:ν ασ9αEή, αλλ= $)να@ι;ή
γε%@&ρJ&λ&γι;ή ;αι ό?ι @όν& ενό9η9α, 9ης παρ=;9ιας σ)νήE%ς DAνης. [ γ<νεση ;αι η
$ια9ήρησή 9&)ς εFαρ9=9αι από 9&)ς επι;ρα9&:ν9ες ισ?)ρ&:ς αν<@&)ς 9ης περι&?ής, 9η
$ρ=ση 9&) ;)@α9ισ@&: σ9ην παρ=;9ια DAνη ;αι 9η πρ&σJ&ρ=-$ιαλ&γή 9%ν )λι;Aν 9ης
$ι=Gρ%σης, αλλ= ;αι από 9ην πρ&σJ&ρ= )λι;Aν $ι=Gρ%σης π&) γει9&νι;&> ?ε>@αρρ&ι ;αι
π&9=@ια γ<ρν&)ν σ9&ν παρ=;9ι& ?Aρ&.
5ι α@@&E>νες, @αD> @ε 9&)ς παρ=;9ι&)ς λασπό9&π&)ς, 9&)ς αλ@)ρ&:ς G=λ9&)ς ;αι 9ις
α@@A$εις παραλ>ες, ανή;&)ν σ9&)ς παρ=;9ι&)ς &ι;&9όπ&)ς, επι9ελ&:ν ε)ρ: J=σ@α
ση@αν9ι;Aν λει9&)ργιAν, ε>ναι ανε;9>@η9ης αF>ας γα 9ην πρ&σ9ασ>α 9ης =γριας παν>$ας ;αι
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
POO
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

?λ%ρ>$ας, αλλ= ;αι απ&9ελ&:ν J)σι;ό J>λ9ρ& ;αι J)σι;ό αν9ιπλη@@)ρι;ό Jρ=γ@α για 9&
αλ@)ρό νερό. Nι$ι;ό9ερα $ε, &ι α@@&E>νες ;αι &ι αλ@)ρ&> G=λ9&ι απ&ρρ&J&:ν 9ην εν<ργεια
9%ν ;)@=9%ν, απ&9ρ<π&ν9ας @ε α)9ό 9&ν 9ρόπ& 9η $ι=Gρ%ση 9ης παρ=;9ιας DAνης.
5ι α@@&E>νες ε>ναι ε)α>σEη9α, αλλ= σε $)να@ι;ή εF<λιFη &ι;&σ)σ9ή@α9α π&) Jιλ&Fεν&:ν
ανEε;9ι;= J)9= ;αι DAα @ε )ψηλή πρ&σαρ@&γή σ9ις $)σ@ενε>ς σ)νEή;ες 9&) ε;ε>
περιG=λλ&ν9&ς. [ &ι;&λ&γι;ή 9&)ς ση@ασ>α ε>ναι @εγ=λη ;αι &π&>α απ&$>$ε9αι σ9ην
α@@&Eινι;ή Gλ=σ9ηση, π&) <?ει πρ%9ε:&ν9α $&@ι;ό ρόλ& σ9η $η@ι&)ργ>α ;αι $ια9ήρησή
9&)ς, ;αEAς η þλóστηση α)9ή!
“ συγκρατεί την óµµο,
“ στα0εροnοιεί την ακτογραµµή και το cδαçος από 9η $ιαGρ%9ι;ή $ρ=ση 9ης E=λασσας
;αι 9&) αν<@&) ;αι
“ λειτουργεί nροστατευτικó %ς J)σι;ό Jρ=γ@α 8Eαλασσινό νερό, <ν9αση αν<@%νY για 9ην
εν$&?Aρα.
NF=λλ&), 9α α@@&Eινι;= σ)σ9ή@α9α ε>ναι ε)α>σEη9α ;αι ε:Eρα)σ9α &ι;&σ)σ9ή@α9α, π&)
<?&)ν πρ&σαρ@&σ9ε> σ9ις @ε9αG&λ<ς π&) πρ&;αλ&:ν9αι από J)σι;= α>9ια 8=νε@&ς, ;:@αY,
ενA, ανεF=ρ9η9α 9%ν α@@%$Aν απ&E<σε%ν 8<;9αση, π=?&ς, :ψ&ςY, <?&)ν ση@αν9ι;ό ρόλ&
σ9ην )πόγεια )$ρ&λ&γ>α 9ης ε)ρ:9ερης περι&?ής ;αι α)9ό &Jε>λε9αι σ9& ό9ι $ιαE<9&)ν
αFιόλ&γη απ&Eη;ε)9ι;ή ι;ανό9η9α, %ς πρ&ς 9α )πόγεια νερ= π&) Jιλ&Fεν&:ν σ9η @=Dα
9&)ς.
Iα σ)σ9ή@α9α 9%ν α@@&EινAν ή α@@όλ&J%ν σ?η@α9>D&ν9αι από 9ην =@@& π&)
σ)σσ%ρε:ε9αι πρ&&$ε)9ι;= εFαι9>ας 9ης $ρ=σης 9ης E=λασσας 8;)@α9ισ@ός, $ι=Gρ%ση,
απ&σ=Eρ%σηY ;αι απ&9>Eε9αι ;α9= @ή;&ς 9ης α;9ής, ή ;αι ε;ε>νη 9ην =@@&ς π&) <ρ?ε9αι
σ9ην α;9ή από 9η $ρ=ση 9ης απόEεσης 9%ν Jερ9Aν )λι;Aν @<σα από 9α π&9=@ια. K9σι, σε
<να ;αλ= $ια@&ρJ%@<ν& σ:σ9η@α α@@&EινAν πηγα>ν&ν9ας από 9ην πλε)ρ= 9ης E=λασσας
;αι πρ&ς 9ην εν$&?Aρα , σ)νήE%ς σ)ναν9=9αι η α;όλ&)Eη αλληλ&)?>α!
“ Hρωτογενείς, υnοτυneδεις ή εµþρυακcς κινοúµενες αµµο0ίνες π&) σ?η@α9>D&ν9αι @ε
9η G&ήEεια 9&) αν<@&) ;αι <?&)ν αραιή ή ;αEόλ&) J)9&;=λ)ψη ;αι Gρ>σ;&ν9αι @<9%π&
πρ&ς 9η E=λασσα.
5ι ση@αν9ι;ό9ερες από =π&ψη <;9ασης ;αι π&ι;ιλό9η9ας Gρ>σ;&ν9αι σ9η Sή@ν&, e=F&,
pό$&, Πελ&πόννησ&, 'ιE%ν>α, (ασσ=ν$ρα, #ρ=;η, ". Nλλ=$α, (ρή9η, \α:$& ;αι αλλ&:.
“ Κινοúµενες ή λευκcς αµµο0ίνες, ε)@ε9=Gλη9ες, ;αEAς Gρ>σ;&ν9αι $ιαρ;Aς σε $)να@ι;ή
εF<λιFη, @ε α@@όλ&J&)ς ;=π&ι&) :ψ&)ς, σ9αEερό9ερα ριD%@<να J)9= ;αι αναπ9:σσ&ν9αι
π>σ% από 9ις πρ%9&γενε>ς E>νες. \:ρ% από 9α ε;ε> J)9= σ)γ;ρα9ε>9αι περισσό9ερη =@@&ς
;αι @ε 9η G&ήEεια 9&) αν<@&) $η@ι&)ργ&:ν9αι &ι ;ιν&:@ενες λε);<ς α@@&E>νες.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
POP
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

5ι ση@αν9ι;ό9ερες από =π&ψη <;9ασης ;αι π&ι;ιλό9η9ας Gρ>σ;&ν9αι σ9η Sή@ν&, e=F&,
pό$&, 'ιE%ν>α, (ασσ=ν$ρα, Πελ&πόννησ&, #ρ=;η, ".Nλλ=$α, (ρή9η 8π.?. NλαJ&νήσι,
]αλ=σαρνα ;αι gρ)σήY ;αι αλλ&: .
“ Aµµο0ινικοί και υγροτοnικοί υγρότοnοι π&) σ?η@α9>D&ν9αι π>σ% από λ&J>σ;&)ς =@@&)
;α9= @ή;&ς 9ης α;9&γρα@@ής σε εν$ι=@εσες ?α@ηλό9ερες περι&?<ς @ε9αF: 9%ν EινAν ;αι
πλη@@)ρ>D&)ν επ&?ι;=. [ π&ι;ιλ&@&ρJ>α α)9Aν 9%ν &ι;&9όπ%ν π&) απ&9ελ&:ν $)να@ι;=
&ι;&σ)σ9ή@α9α, $η@ι&)ργε>9αι εFαι9>ας 9ης ;λ>σης ;αι 9&) πρ&σανα9&λισ@&: 9%ν EινAν σε
σ?<ση @ε 9&ν επι;ρα9&:ν9α =νε@&, 9&) επιπ<$&) 9&) /c^M )πόγει&) νερ&: ;αι 9&) νερ&:
9ης E=λασσας, αλλ= ;αι 9ης σ:σ9ασης 9&) ε$=J&)ς ;αι 9ης J)9&;=λ)ψης.
5ι πλ<&ν αν9ιπρ&σ%πε)9ι;<ς ε@Jαν>σεις σ)ναν9Aν9αι σ9η Sή@ν&, Α9αλ=ν9η, 'περ?ειός,
'&:ρπη, (α9ερ>νη, gαλ;ι$ι;ή, Πελ&πόννησ&, #ρ=;η, ". Nλλ=$α, NλαJ&νήσι, ]αλ=σαρνα,
e. (ρή9η, e=F&ς, \α:$&ς ;αι αλλ&:.
“ Στα0ερcς ή γκρί¸ες 0ίνες @ε @εγαλ:9ερη σ)ν&?ή 9%ν α@@όλ&J%ν, αναπ9:σσ&ν9αι
περισσό9ερα J)9=, απαν9Aν9αι περισσό9ερα DAα ;αι σ)γ;ρα9ε>9αι περισσό9ερ& νερό.
5ι πλ<&ν αν9ιπρ&σ%πε)9ι;<ς ε@Jαν>σεις απαν9Aν9αι σ9η Sή@ν&, #=σ&, '=@&, #ρ=;η,
'ιE%ν>α, (ασσ=ν$ρα, ". Nλλ=$α, (&)J&νήσι, NλαJ&νήσι, e. (ρή9η, \α:$&ς,
Πελ&πόννησ&ς, ';ι=E&ς, '?&ινι=ς.
'9ις α@@&E>νες $ιαGιε> <να @εγ=λ& πλήE&ς από J)9= ;αι DAα, ενA σε )π&GαE@ισ@<νες
περιπ9Aσεις <?ει επ&ι;ισ9ε> η περι&?ή από νι9ρόJιλα ;αι =λλα γηγενή ή Fενι;= ε>$η. Iα
πρA9α J)9= π&) επ&ι;>D&)ν 9ις α@@&E>νες ε>ναι σ)νήE%ς J)9= @ι;ρ&: @εγ<E&)ς, @ε
α;ανEA$η σ;ληρ=, @ι;ρ= ;αι 9ρι?%9= J:λλα ;αι @ε ισ?)ρό, ε;9ε9α@<ν& ριDι;ό σ:σ9η@α,
ενA σε σ9αEερό9ερες ;α9ασ9=σεις σ)ναν9Aν9αι από π&A$η J)9=, σ;ληρόJ)λλ&)ς E=@ν&)ς
@<?ρι ;αι $<ν$ρα 8π.?. Αγ;=Eι 9ης παραλ>ας, Α@@&J>λες, Αγρόπ)ρα, NJ<$ρες, \α9=;ι,
j5EανE&ς, (εν9α:ρια, 'ιλ<νες, (ρ>ν&ς 9ης παραλ>ας, 'αλσόλες, (α;>λες, Q&:ρλα,
eερ&;=λα@&, (α@παν&:λες, N&)JόρGιες, Αγρι&Gι&λ<9ες, (>σ9&)ς, Nρ>;ες, Αλ@)ρ>;ια,
gαρ&)πι<ς, Αγριλι<ς, (<$ρα, Πε:;α ;.=Y.
”ς πρ&ς 9α DAα α)9= π&) απαν9Aν9αι σ9α α@@&Eινι;= σ)σ9ή@α9α ε>ναι Eαλασσ&π&:λια ;αι
=λλα π&)λι=, 9ρ%;9ι;=, ερπε9=, α@J>Gια, <ν9&@α, γασ9ερόπ&$α, αρ=?νες ;.=.
[ ση@ερινή )π&G=E@ιση π&λλAν α@@&Eινι;Aν σ)σ9η@=9%ν απ&$>$ε9αι σε J)σι;= α>9ια
8πλ=9&ς παραλ>ας, <ν9αση αν<@&) ;αι ;)@=9%ν ;.=Y, αλλ= ;αι σε ανEρ%π&γενε>ς
$ρασ9ηριό9η9ες 8π&$&πα9ή@α9α σε @όνι@α @&ν&π=9ια, σ)?νή $ι<λε)ση 9ρ&?&Jόρ%ν,
9&)ρισ9ι;ή αFι&π&>ηση, ε;?ερσAσειςY. Nπ>σης, 9α J)9= π&) σ)νE<9&)ν 9α α@@&Eινι;=
σ)σ9ή@α9α απ&9ελ&:ν9αι από ε>$η 9α &π&>α περι&ρ>D&ν9αι @όν& σ7 α)9όν 9& &ι;ό9&π& ;αι
επ&@<ν%ς εFαι9>ας 9ης γενι;ό9ερης )π&G=E@ισης 9%ν α@@&EινAν &ι πληE)σ@&> 9%ν ε;ε>
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
PO2
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

J)9Aν <?&)ν @ει%Eε> ;αι ;ιν$)νε:&)ν @ε εFαJ=νιση 8π.?. α@@όJιλη, σιλ<νη, ;ρ>ν&ς 9ης
παραλ>αςY.
5ι ;)ριό9ερες αnειλcς 9%ν α@@&Eινι;Aν &ι;&σ)σ9η@=9%ν πρ&<ρ?&ν9αι από!
“ τη διóσnαση της συνc¿ειας τους 8π.?. ;α9ασ;ε)ή $ρό@%ν, πρό?ειρες ή @όνι@ες
)π&$&@<ςY,
“ την αneλεια των ενδιαιτηµóτων τους, λόγ% 9&)ρισ9ι;ής ή =λλης αFι&π&>ησης 9ης
περι&?ής.
“ τη µεταþολή της nαρο¿ής óµµου 8π.?. λι@ενι;= ή =λλα <ργα σ9ην παρ=;9ια DAνη,
$ιε)Eε9ήσεις π&9α@Aν ;αι ?ει@=ρρ%ν, $εν$ρ&J)9ε:σεις σ9ην παραλ>α, σ)νε?ής ;αEαρισ@ός
@ε @η?ανι;= @<σα, α@@&ληψ>εςY.
“ την αnόρριçη σκουnιδιeν και µnó¸ων,
“ τη συνó0ροιση nολλeν δραστηριοτήτων σε nεριορισµcνη cκταση 8π.?. =νEρ%π&ι,
&?ή@α9α, ;α9ασ;ήν%σηY π&) Fεπερν&:ν 9ην περιGαλλ&ν9ι;ή ?%ρη9ι;ό9η9α 9ης περι&?ής
από &ι;&λ&γι;ή =π&ψη ;αι από =π&ψη πρ&σJερό@εν%ν )π&$&@Aν.
5ι απειλ<ς ;αι &ι ;>ν$)ν&ι )π&G=E@ισης ή ;αι εFαJ=νισης 9%ν α@@&EινAν @π&ρ&:ν να
αν9ι@ε9%πισ9&:ν @ε σ%σ9ή $ια?ε>ριση, &ρE&λ&γι;ό σ?ε$ιασ@ό, περιGαλλ&ν9ι;ή
ε)αισEη9&π&>ηση ;αι ;&ιν%νι;ή σ)να>νεση ;αι απ&$&?ή. ')νήE%ς, 9α πρ&γρ=@@α9α
$ια9ήρησης ;αι πρ&σ9ασ>ας ση@αν9ι;Aν α@@&Eινι;Aν σ)σ9η@=9%ν Fε;ιν&:ν @ε @ελ<9ες %ς
πρ&ς 9η J<ρ&)σα ?%ρη9ι;ό9η9α 9&)ς για ανEρAπινες ή ό?ι $ρασ9ηριό9η9ες, ενA σ9&ν
&ρE&λ&γι;ό σ?ε$ιασ@ό λα@G=ν&ν9αι )πόψη ήπιες παρε@G=σεις ;αι $ρ=σεις 8π.?. F:λινα
@&ν&π=9ια, εναλλα;9ι;= @&ν&π=9ια π=ν% σ9η =@@&, α@@&Jρ=;9ες αν=πλασης, εν>σ?)ση
J)9ε:σε%ν @ε γηγενή J)9=, σ)νε?ή ;α9αγραJή ;αι π&ρε>α 9ης απ&;α9=σ9ασης Y.
Παλαιό9ερα, 9& πρόGλη@α 9ης $ι=Gρ%σης 9ης παρ=;9ιας DAνης αν9ι@ε9%πιDό9αν @ε 9ις
λεγό@ενες 67σ;ληρ<ς 67 9ε?νι;<ς λ:σεις, όπ%ς για παρ=$ειγ@α η ;α9ασ;ε)ή σ)σ9η@=9%ν
Eαλ=σσιας πρ&σ9ασ>ας ;αι ;)@α9&Eρα)σ9Aν. Hσ9όσ&, 9α σ)σ9ή@α9α α)9=, ενA περιόριDαν
9η $ι=Gρ%ση 9%ν α;9Aν σε &ρισ@<να ση@ε>α, παρ<@Gαιναν σ9η J)σι;ή $ια$ι;ασ>α 9ης
@ε9αJ&ρ=ς =@@&) ;αι πρ&;αλ&:σαν $ι=Gρ%ση 9%ν α;9Aν σε =λλα ση@ε>α. 'ή@ερα
πρ&%E&:ν9αι 67ήπιες77 πρα;9ι;<ς πρ&σ9ασ>ας, όπ%ς για παρ=$ειγ@α η J:9ε)ση ;α9=λληλ%ν
γηγενAν J)9Aν σ9ην παρ=λια DAνη, παρε@G=σεις @ε α@@&-Jρ=;9ες, ενA η @ε9αJ&ρ= =@@&)
από =λλες περι&?<ς @π&ρε> να <?ει αν9>Eε9α απ&9ελ<σ@α9α.
\ια 9ην αντιµετenιση της διóþρωσης 9%ν α;9Aν σ9ην N)ρAπη <?&)ν )ι&Eε9ηEε> &ι
α;όλ&)Eες σ)σ9=σεις!
“ Tγκαιρος εντοnισµός των κινδúνων, αFι&λόγηση 9%ν περιGαλλ&ν9ι;Aν επιπ9Aσε%ν ;αι
απ&;α9=σ9αση 9%ν Dη@ιAν σ9& πλα>σι& π&λι9ι;Aν για 9η $ια?ε>ριση 9%ν α;9Aν
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
PO4
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

8σ)νε;9>@ηση 9&) ;όσ9&)ς $ι=Gρ%σης ;α9= 9&ν πρ&γρα@@α9ισ@ό ;αι 9η λήψη επεν$)9ι;Aν
ή ;αι =λλ%ν απ&J=σε%νY.
“ Eνίσ¿υση της nροστασίας των ακτeν @ε 9ην απ&;α9=σ9αση 9&) ισ&D)γ>&) 9%ν
ιDη@=9%ν @ε ήπιες ;αι ;&ιν%νι;= απ&$ε;9<ς παρε@G=σεις 8@π&ρ&:ν να @ε9αJερE&:ν
ιDή@α9α από περι&?<ς π&) $ιαE<9&)ν σ9ρα9ηγι;= απ&E<@α9α @ε π&λ: @εγ=λη πρ&σ&?ή ;αι
@ελ<9η ;αι εJόσ&ν $εν 9>Eε9αι σε ;>ν$)ν& η J)σι;ή
ισ&ρρ&π>α 9&) σ)σ9ή@α9&ςY.
“ Aντιµετenιση της διóþρωσης των ακτeν $ρασ9ι;= ;αι πρ&γρα@@α9ισ@<να 8;αλ:9ερ&ς
πρ&γρα@@α9ισ@ός σε @α;ρ&πρόEεσ@η G=ση ;αι σε περιJερεια;ό σ?<$ι& $ια?ε>ρισης 9%ν
ιDη@=9%ν σ9ις α;9<ς, αλλ= ;αι σ)νε;9>@ηση ;ιν$:ν%ν, ;όσ9&)ς ;αι επιπ9Aσε%νY.
“ Eçαρµογή þcλτιστων nρακτικeν για κó0ε nερίnτωση çε¿ωριστó ;αι G=ση
πληρ<σ9ερ%ν γνAσε%ν για 9η $ια?ε>ριση 9ης $ι=Gρ%σης 9%ν α;9Aν 8$ιασJ=λιση λήψης
&ρEAν απ&J=σε%νY.
I<λ&ς, α)9ό π&) απ&9ελε> 9ην εγγ:ηση για 9η $ια9ήρηση ;αι 9ην πρ&σ9ασ>α 9%ν
α@@&Eινι;Aν &ι;&σ)σ9η@=9%ν ε>ναι η σ)νε?ή ενη@<ρ%ση 9ης 9&πι;ής ;&ιν%ν>ας ;αι η
ενεργός σ)@@ε9&?ή 9&)ς σ9ην πρ&&π9ι;ή GιAσι@ης $ια?ε>ρισης 9%ν ση@αν9ι;Aν α)9Aν
&ι;&σ)σ9η@=9%ν για 9ην ισ&ρρ&π>α 9ης J:σης.
3333333333333
QιGλι&γραJι;<ς Πηγ<ς
`EΚBY.- 1994.- Anογραçή ελληνικeν υγροτόnων ως çυσικeν nόρων. Eκδ., Zαλίδης X.I.,
A.A. Μαντ¸αþcλας, 587+xviii.
`G.B.W.C., 1996.- The Greek habitat project Natura 2000:an overview. Directive
92/43/EEC, 893pp.
`Κουσουρής Θ., 1995.- Δοµή και δια¿είριση εσωτερικeν υδóτων. Διδακτικcς σηµειeσεις
Hανεnιστήµιο Aιγαίου, 185 σ.
`Κουσουρής Θ., A. A0ανασóκης, 1996.- Hεριþóλλον οικολογία εκnαίδευση. Eκδ.,
Σαþþóλα, A0ήνα, σελ., 191.
`Κουσουρής Θ., 1999.- Tο νερό στη çúση στην ανónτυçη στην nροστασία του
nεριþóλλοντος. Μονογραçίες Θαλóσσιων Enιστηµeν, Nο 1, 184σ. Eκδ. E.Κ.Θ.E.
`Marble L.M., 1992.- A guide to wetland functional design. Lewis Publ., London, 222pp.
`N.A. (Nοµαρ¿ιακcς Aυτοδιοικήσεις), 1970-2006.- Στοι¿εία και δεδοµcνα για το υδóτινο
nεριþóλλον των κατó τόnους nεριο¿eν. Aρ¿εία αnό Nοµαρ¿ιακcς Aυτοδιοικήσεις.
`Σκουλικίδης N., 1997.- Hεριþαλλοντική κατóσταση των ελληνικeν nοταµeν. Στο
~Bιeσιµη ανónτυçη µε την nεριþαλλοντική αγωγή. Eκδ. Nοµ. Aυτοδ.
Aιτωλοακαρνανίας, 58-99.
`Stanner D. & P. Bourdeaux, (Ed) 1995.- Europe`s environ•ent. The Dobris Assess•ent.
European Environ•ental Agenc€, Copenhagen, pp676.
`Tσιοúρης Σ., H. Iερóκης, 1991.- Yγρότοnοι της Eλλóδος. Açίες, Aλλοιeσεις,
Hροστασία. A.H.Θ., WW•, ‚ƒCN, σελ., 96.
`Y.I./YEB, 1970-2003.- Anογραçικó στοι¿εία και δεδοµcνα. Aρ¿εία Ynουργείο
Iεωργίας/Ynηρεσία Eγγúων Bελτιeσεων.
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον
POC
- ΙΙ. Περιηγήσεις, Περιπλανήσεις, Απόψεις –

hp !{{ nnn .*..* .gr {*0i,
hp !{{ nnn .p*riŠ,--oV .2o+
hp !{{ *VŠiiri*V…0 .z-og0po .2o+
hp!{{*VŠiiri*V…02.z-og0po.2o+
Με την Οικολογία & το Περιβάλλον