΢ελίδα 1 από 10

ΠΕΡΙ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΑΠΟΡΙΩΝ ΣΩΝ ΑΓΙΩΝ ΔΙΟΝΤ΢ΙΟΤ ΚΑΙ ΓΡΗΓΟΡΙΟΤ ΠΡΟ΢ ΘΩΜΑΝ ΣΟΝ ΗΓΙΑ΢ΜΕΝΟΝ
Πίνακασ περιεχομζνων


1 ΠΡΟΛΟΓΟ΢
2 Α' ΣΟΤ ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΤ ΣΟΤ ΘΕΟΛ., ΕΚ ΣΟΤ ΠΕΡΙ ΤΙΟΤ, "ΔΙΑ ΣΟΤΣΟ ΜΟΝΑ΢ ..».
3 Β' ΣΟΤ ΑΤΣΟΤ ΕΚ ΣΟΤ ΠΡΩΣΟΤ ΛΟΓΟΤ, "ΣΑ ΜΕΝ ΤΨΗΛΟΣΕΡΑ ΠΡΟ΢ΑΓΕ ΣΗ ΘΕΟΣΗΣΙ ..».
4 Γ' ΣΟΤ ΑΤΣΟΤ ΕΚ ΣΟΤ ΑΤΣΟΤ ΛΟΓΟΤ, "ΟΤΣΟ΢ ΓΑΡ Ο ΝΤΝ ΢ΟΙ ΚΑΣΑΦΡΟΝΟΤΜΕΝΟ΢ ..».
5 Δ' ΣΟΤ ΑΤΣΟΤ ... "Ω΢ ΜΕΝ ΓΑΡ ΛΟΓΟ΢, ΟΤΣΕ ΤΠΗΚΟΟ΢ ΗΝ ..».
6 Ε' ΕΙ΢ ΣΗΝ ΠΡΟ΢ ΓΑΪΟΝ ... ΣΟΤ ΔΙΟΝΤ΢ΙΟΤ ... "ΠΩ΢, ΦΗ΢, ΙΗ΢ΟΤ΢ Ο ΠΑΝΣΩΝ ΕΠΕΚΕΙΝΑ ..».

ΠΡΟΛΟΓΟ΢

Σῷ ἡγιαςμζνῳ δοφλῳ τοῦ Θεοῦ, Πατρί πνευματικῷ καί διδαςκάλῳ κυρίῳ Θωμᾶ, Μάξιμοσ ταπεινόσ καί ἁμαρτωλόσ,
ἀνάξιοσ δοῦλοσ καί μακθτισ.

Ἀπλανοῦσ κεωρίασ ἐξ ἐμμελοῦσ περί τά κεῖα ςπουδῆσ ἕξιν λαβϊν ἀναλλοίωτον, οῦχ ἁπλῶσ ςοφίασ, ἀλλά τοῦ κάλλουσ
αῦτῆσ, Θεῷ λίαν ἠγαπθμζνε, γζγονασ ἐραςτισ ςωφρονζςτατοσ. ΢οφίασ δζ κάλλοσ ἐςτί γνῶςισ ἔμπρακτοσ, ἤ πρᾶξισ
ἔνςοφοσ, ὧν ἐςτι χαρακτιρ ὡσ δι᾿ ἀμφοῖν ςυμπλθροφμενοσ, ὁ τῆσ κείασ προνοίασ καί κρίςεωσ λόγοσ. Κακ᾿ ὅν αἰςκιςει
τόν νοῦν ςυμπλζξασ διά τοῦ Πνεφματοσ, ἔδειξασ ὡσ ἀλθκῶσ πῶσ ὁ Θεόσ κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ ποιεῖν πζφυκε τόν
ἄνκρωπον, τόν τε πλοῦτον τῆσ ἀγακότθτοσ κατζςτθςασ γνϊριμον, πολυτελῶσ τῇ καλῇ μίξει τῶν ἐναντίων ἐν ςεαυτῷ
δεικνφσ τόν Θεόν ταῖσ ἀρεταῖσ ςωματοφμενον, οὗ τῷ ὕψει ςυμμετριςασ μιμιςει τιν κζνωςιν ἕωσ ἐμοῦ κατελκεῖν οῦκ
ἀπθξίωςασ, ἐκεῖνα ηθτῶν ὧν πεπονκϊσ ἔχει τιν εἴδθςιν. Εἰςί δζ Διονυςίου καί Γρθγορίου κεφάλαια τῶν ἁγίων ἐκείνων
ὑπερευφιμων τε καί μακαρίων ἀνδρῶν, τῆσ ὄντωσ ἐκλογῆσ τῶν ἀνζκακεν κατά πρόκεςιν τῶν αἰϊνων τῷ Θεῷ
προςκεμζνων, τῶν πᾶςαν ὡσ ἀλθκῶσ τιν ἐφικτιν τοῖσ ἁγίοισ χφςιν τῆσ ςοφίασ εἰςδεξαμζνων, καί τῇ ἀποκζςει τῆσ
κατά φφςιν ηωῆσ ψυχῆσ οῦςίαν πεποιθμζνων, καί διά τοῦτο ηῶντα μονϊτατον τόν Χριςτόν ἐςχθκότων, καί τό δι μεῖηον
εἰπεῖν, ψυχιν αῦτοῖσ τῆσ ψυχῆσ γεγενθμζνον καί διά πάντων ἔργων τε καί λόγων καί νοθμάτων πᾶςιν ἐμφανιηόμενον
ὡσ ἐντεῦκεν ἐκείνων μζν οῦκ εἶναι πεπεῖςκαι τά προτεκζντα, Χριςτοῦ δζ κατά χάριν αῦτοῖσ ἑαυτόν ὑπαλλάξαντοσ.

Ἀλλά πῶσ εἴπω Κφριον Ἰθςοῦν, μιπω Πνεῦμα λαβϊν ἁγιότθτοσ; Πῶσ λαλιςω τάσ δυναςτείασ τοῦ Κυρίου, ὁ μογίλαλοσ,
καί τόν νοῦν τῇ ςχζςει προςθλϊςασ τῶν φκειρομζνων; Πῶσ ἀκουςτάσ ποιιςω κἄν τινασ αἰνζςεισ αῦτοῦ, ὁ κωφόσ, καί
τό τῆσ ψυχῆσ ἀκουςτικόν διά τιν πρόσ τά πάκθ φιλίαν ἔχων παντελῶσ ἀπεςτραμμζνον τοῦ Λόγου τιν μακαρίαν
φωνιν; Πῶσ ἐμφανισ ὁ Λόγοσ γενιςεταί μοι, τῷ ἡττθμζνῳ τῷ κόςμῳ, νικᾷν τόν κόςμον, ἀλλ' οῦκ ἐμφανίηεςκαι τῷ
κόςμῳ πεφυκϊσ, εἴπερ φιλφλῳ διακζςει κατά φφςιν ἐςτίν ἀνεπίγνωςτοσ; Πῶσ οῦ τολμθρόν, τοῖσ ἁγίοισ τόν ἐναγῆ, καί

΢ελίδα 2 από 10
τοῖσ κακαροῖσ ἐγχειρεῖν τόν ἀκάκαρτον; Διό παρῃτθςάμθν ἄν τιν ἐπί τοῖσ κεκελευςμζνοισ ἐγχείρθςιν, τόν τῆσ
προπετείασ ψόγον φοβοφμενοσ, εἰ μι πλζον ἐδεδοίκειν τῆσ ἀπεικείασ τόν κίνδυνον. Δυοῖν οὖν τοφτων μζςοσ λθφκείσ
τῆσ προπετείασ αἱροῦμαι μᾶλλον ψόγον ὡσ ἀνεκτότερον, φεφγων ὡσ ἀςφγγνωςτον τῆσ ἀπεικείασ τόν κίνδυνον. Καί τῇ
μεςιτείᾳ τῶν ἁγίων καί βοθκείᾳ τῶν ὑμετζρων εῦχῶν, Χριςτοῦ τοῦ μεγάλου Θεοῦ καί ΢ωτῆροσ ἡμῶν χορθγοῦντοσ τό
νοεῖν εῦςεβῶσ καί λζγειν δεόντωσ, περί ἑκάςτου κεφαλαίου τιν ἀπόκριςιν ὡσ οἷόν τε ποιιςομαι ςφντομον *πρόσ
διδάςκαλον ὁ λόγοσ μικροῖσ πορίηεςκαι μεγάλα δυνάμενον+, ἀρχόμενοσ ἀπό Γρθγορίου τοῦ κεόφρονοσ, ὡσ μᾶλλον
ἡμῖν ὄντοσ τῷ χρόνῳ προςεχεςτζρου.
Α' ΣΟΤ ΑΓ. ΓΡΗΓΟΡΙΟΤ ΣΟΤ ΘΕΟΛ., ΕΚ ΣΟΤ ΠΕΡΙ ΤΙΟΤ, "ΔΙΑ ΣΟΤΣΟ ΜΟΝΑ΢ ..».

Σοῦ ἁγίου Γρθγορίου τοῦ Θεολόγου, ἐκ τοῦ περί Τἱοῦ πρϊτου λόγου εἰσ τό· «Διά τοῦτο μονάσ ἀπ᾿ ἀρχῆσ εἰσ δυάδα
κινθκεῖςα μζχρι Σριάδοσ ἔςτθ». Καί πάλιν τοῦ αῦτοῦ ἐκ τοῦ δευτζρου Εἰρθνικοῦ εἰσ τό· «Μονάδοσ μζν κινθκείςθσ, διά
τό πλοφςιον, δυάδοσ δζ ὑπερβακείςθσ· ὑπζρ γάρ τιν ὕλθν καί τό εἶδοσ, ἐξ ὧν τά ςϊματα, Σριάδοσ δζ ὁριςκεῖςθσ, διά
τό τζλειον».

Εἰ μζν τιν δοκοῦςαν εἶναι διαφωνίαν, δοῦλε Θεοῦ, ςκοπιςασ τιν ἀλθκῆ ςυμφωνίαν ἠπόρθςασ, οῦκ ἔςτι κατ᾿ ἔννοιαν
τοφτων τῶν φωνῶν ἑνικωτζραν εὑρεῖν. Σαυτόν γάρ ἐςτιν ὑπερβακῆναι δυάδα καί μι ςτῆναι μζχρι δυάδοσ, καί πάλιν
ὁριςκῆναι Σριάδα καί μζχρι Σριάδοσ ςτῆναι τῆσ μονάδοσ τιν κίνθςιν, εἴπερ μοναρχίαν πρεςβεφομεν οῦκ ἀφιλότιμον,
ὡσ ἑνί προςϊπῳ περιγεγραμμζνθν, ἤ πάλιν ἄτακτον, ὡσ εἰσ ἄπειρον χεομζνθν, ἀλλ᾿ ἥν ὁμότιμοσ φφςει Σριάσ Πατιρ καί
Τἱόσ καί Πνεῦμα ςυνίςτθςιν ἅγιον, ὧν πλοῦτοσ ἡ ςυμφυΐα καί τό ἕν ἔξαλμα τῆσ λαμπρότθτοσ, οῧτε ὑπζρ ταῦτα τῆσ
κεότθτοσ χεομζνθσ, ἵνα μι δῆμον κεῶν εἰςαγάγωμεν, οῧτε ἐντόσ τοφτων ὁριηομζνθσ, ἵνα μι πενίαν κεότθτοσ
κατακρικῶμεν. Οῦκ ἔςτιν οὖν αἰτιολογία τοῦτο τῆσ ὑπερουςίου τῶν ὄντων αἰτίασ, ἀλλ᾿ εῦςεβοῦσ περί αῦτῆσ δόξθσ
ἀπόδειξισ, εἴπερ μονάσ, ἀλλ᾿ οῦ δυάσ, καί Σριάσ, ἀλλ᾿ οῦ πλῆκοσ, ἡ κεότθσ, ὡσ ἄναρχοσ, ἀςϊματόσ τε καί ἀςταςίαςτοσ.

Μονάσ γάρ ἀλθκῶσ ἡ μονάσ· οῦ γάρ ἐςτιν ἀρχι τῶν μετ᾿ αῦτιν, κατά διαςτολῆσ ςυςτολιν, ἵνα χεκῇ φυςικῶσ εἰσ
πλῆκοσ ὁδεφουςα, ἀλλ᾿ ἐνυπόςτατοσ ὀντότθσ ὁμοουςίου Σριάδοσ. Καί Σριάσ ἀλθκῶσ ἡ Σριάσ, οῦκ ἀρικμῷ λυομζνῳ
ςυμπλθρουμζνθ (οῦ γάρ ἐςτι μονάδων ςφνκεςισ, ἵνα πάκῃ διαίρεςιν) , ἀλλ᾿ ἑνοφςιοσ ὕπαρξισ τριςυποςτάτου μονάδοσ.
Μονάσ γάρ ἀλθκῶσ ἡ Σριάσ, ὅτι οὕτωσ ἐςτί, καί Σριάσ ἀλθκῶσ ἡ μονάσ, ὅτι οὕτωσ ὑφζςτθκεν· ἐπειδι καί μία κεότθσ
οὖςά τε μοναδικῶσ, καί ὑφιςταμζνθ τριαδικῶσ. Εἰ δζ κίνθςιν ἀκοφςασ ἐκαφμαςασ πῶσ ὑπεράπειροσ κινεῖται κεότθσ,
ἡμῶν, οῦκ ἐκείνθσ τό πάκοσ, πρῶτον τόν τοῦ εἶναι λόγον αῦτῆσ ἐλλαμπομζνων, καί οὕτω τόν τοῦ πῶσ αῦτιν ὑφεςτάναι
τρόπον φωτιηομζνων, εἴπερ τό εἶναι τοῦ πῶσ εἶναι πάντωσ προεπινοεῖται. Κίνθςισ οὖν κεότθτοσ ἡ δι᾿ ἐκφάνςεωσ
γινομζνθ περί τε τοῦ εἶναι αῦτιν καί τοῦ πῶσ αῦτιν ὑφεςτάναι τοῖσ αῦτῆσ δεκτικοῖσ κακζςτθκε γνῶςισ.
Β' ΣΟΤ ΑΤΣΟΤ ΕΚ ΣΟΤ ΠΡΩΣΟΤ ΛΟΓΟΤ, "ΣΑ ΜΕΝ ΤΨΗΛΟΣΕΡΑ ΠΡΟ΢ΑΓΕ ΣΗ ΘΕΟΣΗΣΙ ..».

Σοῦ αῦτοῦ ἐκ τοῦ αῦτοῦ πρϊτου λόγου εἰσ τό· «Ἑνί δζ κεφαλαίῳ, τά μζν ὑψθλότερα πρόςαγε τῇ κεότθτι καί τῇ
κρείττονι φφςει πακῶν καί ςϊματοσ, τά δζ ταπεινότερα τῷ ςυνκζτῳ καί διά ςζ κενωκζντι καί ςαρκωκζντι, οῦδζν δζ
χεῖρον εἰπεῖν καί ἀνκρωπιςκζντι».

Ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγοσ ὅλοσ οῦςία πλιρθσ ὑπάρχων, Θεόσ γάρ, καί ὑπόςταςισ ὅλοσ ἀνελλιπισ, Τἱόσ γάρ, κενωκείσ μζν
ςπορά γζγονε τῆσ οἰκείασ ςαρκόσ, ἀῤῥιτῳ δζ ςυλλιψει ςυντεκείσ αῦτῆσ ὑπόςταςισ γζγονε τῆσ προςλθφκείςθσ
ςαρκόσ. Καί τοφτῳ τῷ καινῷ μυςτθρίῳ κατ᾿ ἀλικειαν ἀτρζπτωσ ὅλοσ γενόμενοσ ἄνκρωποσ, δφο φφςεων ἀκτίςτου τε

΢ελίδα 3 από 10
καί κτιςτῆσ, ἀπακοῦσ τε καί πακθτῆσ, ὁ αῦτόσ ὑπόςταςισ ἦν, πάντασ ἀνελλιπῶσ τοφσ φυςικοφσ, ὧν ὑπόςταςισ, ἦν
λόγουσ ἐπιδεχόμενοσ. Εἰ δζ πάντασ οῦςιωδῶσ ὧν ὑπόςταςισ ἦν τοφσ φυςικοφσ ἐπεδζχετο λόγουσ, αῦτῷ ςυνκζτῳ
γενομζνῳ τῇ προςλιψει τῆσ ςαρκόσ κατά τιν ὑπόςταςιν πάνυ ςοφῶσ ὁ διδάςκαλοσ, ἵνα μι ψιλά νομιςκῇ, τά τῆσ
οἰκείασ ςαρκόσ πάκθ προςζνειμεν, αῦτοῦ τε τῆσ ςαρκόσ ὑπαρχοφςθσ καί κατ᾿ αῦτιν ἀλθκῶσ ὄντι Θεῷ πακθτῷ κατά
τῆσ ἁμαρτίασ.

Οῦςίασ τοίνυν, κακ᾿ ἥν καί ςαρκωκείσ ἁπλοῦσ ὁ Λόγοσ μεμζνθκε, καί ὑποςτάςεωσ, κακ᾿ ἥν προςλιψει ςαρκόσ γζγονε
ςφνκετοσ, καί Θεόσ πακθτόσ οἰκονομικῶσ ἐχρθμάτιςε, δεικνφσ τιν διαφοράν ὁ διδάςκαλοσ ταῦτά φθςιν· " Ἵνα μι τά
τῆσ ὑποςτάςεωσ κατθγοροῦντεσ ἐξ ἀγνοίασ τῆσ φφςεωσ λάκωμεν κατά τοφσ Ἀρειανοφσ Θεῷ φφςει πακθτῷ
προςκυνοῦντεσ». - " Οῦδζν δζ χεῖρον εἰπεῖν καί ἀνκρωπιςκζντι», προςζκθκεν, οῦ μόνον διά τοφσ Ἀρειανοφσ ἀντί
ψυχῆσ τιν κεότθτα, καί τοφσ Ἀπολιναριςτάσ ἄνουν τιν ψυχι δογματίηοντασ, καί τοφτῳ τῷ τρόπῳ τό τζλειον τῆσ κακ᾿
ἡμᾶσ τοῦ Λόγου περιτζμνοντασ φφςεωσ, καί φφςει κεότθτοσ πακθτόν αῦτόν ποιουμζνου, ἀλλ᾿ ἵνα καί δειχκῇ τζλειοσ
ἡμῖν γεγονϊσ κατά ἀλικειαν ἄνκρωποσ ὁ μονογενισ Θεόσ, ὡσ δι᾿ ἐνεργοῦσ φφςει ςαρκόσ νοερῶσ τε καί λογικῶσ
ἐψυχωμζνθσ, αῦτουργῶν τιν ἡμῶν ςωτθρίαν, εἴπερ κατά πάντα χωρίσ μόνθσ ἁμαρτίασ, ἧσ οῦδείσ τῇ φφςει παντελῶσ
ἐνζςπαρται λόγοσ, ἀλλ᾿ οῦ χωρίσ φυςικῆσ ἐνεργείασ, ἀλθκῶσ γζγονεν ἄνκρωποσ, ἧσ ὁ λόγοσ, ὅροσ τῆσ οῦςίασ ἐςτί,
πάντασ χαρακτθρίηων φυςικῶσ οἷσ κατ᾿ οῦςίαν ἐμπζφυκε. Σό γάρ κοινῶσ τε καί γενικῶσ τινων κατθγοροφμενον ὅροσ
τῆσ αῦτῶν οῦςίασ ἐςτίν, οὗ πάντωσ ἡ ςτζρθςισ φκοράν ἐργάηεται φφςεωσ, εἴπερ οῦδζν τῶν ὄντων τοῦ φφςει
πεφυκότοσ ςτεροφμενον ὅπερ ἦν μζνει ςωηόμενον.
Γ' ΣΟΤ ΑΤΣΟΤ ΕΚ ΣΟΤ ΑΤΣΟΤ ΛΟΓΟΤ, "ΟΤΣΟ΢ ΓΑΡ Ο ΝΤΝ ΢ΟΙ ΚΑΣΑΦΡΟΝΟΤΜΕΝΟ΢ ..».

Σοῦ αῦτοῦ ἐκ τοῦ αῦτοῦ λόγου εἰσ τό· " Οὗτοσ γάρ ὁ νῦν ςοι καταφρονοφμενοσ ἦν ὅτε καί ὑπζρ ςζ ἦν· ὁ νῦν ἄνκρωποσ
καί ἀςφνκετοσ ἦν· ὁ μζν ἦν, διζμεινεν, ὁ δζ οῦκ ἦν, προςζλαβεν· ἐν ἀρχῇ ἦν ἀναιτίωσ (τίσ γάρ αἰτία Θεοῦ;)· ἀλλά καί
ὕςτερον γζγονε δι᾿ αἰτίαν· ἡ δζ ἦν τό ςζ ςωκῆναι τόν ὑβριςτιν, ὅσ διά τοῦτο περιφρονεῖσ κεότθτα ὅτι τιν ςιν
παχφτθτα κατεδζξατο, διά μζςου νοόσ ὁμιλιςασ ςαρκί καί γενόμενοσ ἄνκρωποσ ὁ κάτω Θεόσ, ἐπειδι ςυνακεκράκθ
Θεῷ καί γζγονεν εἷσ, τοῦ κρείττονοσ ἐκνικιςαντοσ, ἵνα γζνωμαι τοςοῦτον Θεόσ ὅςον ἐκεῖνοσ ἄνκρωποσ. "

Οὗτοσ γάρ ὁ νῦν ςοι καταφρονοφμενοσ, φθςίν, ἦν ὅτε καί ὑπζρ ςζ ἦν, παντόσ αἰῶνοσ δθλονότι καί πάςθσ δι᾿ ἑαυτόν
ὑπάρχων ἐπζκεινα φφςεωσ, κἄν ὑπ᾿ ἄμφω νῦν διά ςζ γεγζνθται κζλων. Ὁ νῦν ἄνκρωποσ καί ἀςφνκετοσ ἦν, τιν τε
φφςιν ἁπλοῦσ καί τιν ὑπόςταςιν, ἅτε δι μόνον Θεόσ, γυμνόσ ςϊματοσ καί τῶν ὅςα ςϊματοσ, κἄν νῦν προςλιψει
ςαρκόσ ψυχιν ἐχοφςθσ νοεράν, ὅπερ οῦκ ἦν γζγονε, τιν ὑπόςταςιν ςφνκετοσ, διαμείνασ ὅπερ ἦν, τιν φφςιν ἁπλοῦσ,
ἵνα ςζ ςϊςῃ τόν ἄνκρωπον. Σαφτθν γάρ τῆσ ςαρκικῆσ αῦτοῦ μόνθν αἰτίαν ἔςχε γεννιςεωσ, τιν ςωτθρίαν τῆσ φφςεωσ,
ἧσ ὑπελκϊν, κακάπερ τι πᾶχοσ, τό πακθτόν διά μζςου νοόσ ὡμίλθςε ςαρκί, γενόμενοσ ἄνκρωποσ ὁ κάτω Θεόσ, πάντα
ὑπζρ πάντων γενόμενοσ ὅςα ἡμεῖσ, πλιν τῆσ ἁμαρτίασ, ςῶμα, ψυχι, νοῦσ, δι᾿ ὅςων ὁ κάνατοσ, τό κοινόν ἐκ τοφτων,
ἄνκρωποσ, Θεόσ ὁρϊμενοσ διά τό νοοφμενον.

Αῦτόσ οὖν δίχα τροπῆσ κυρίωσ πρόσ τό κακ᾿ ἡμᾶσ φφςει πακθτόν κενωκείσ ὁ Λόγοσ, καί ὑπό τιν φυςικιν ἀλθκῶσ διά
ςαρκϊςεωσ γενόμενοσ αἴςκθςιν, Θεόσ ὁρατόσ καί κάτω Θεόσ προςθγορεφκθ, διά ςαρκόσ φφςει πακθτῆσ τιν
ὑπεράπειρον ἐμφανῆ ποιθςάμενοσ δφναμιν, ἐπειδι ςυνανεκράκθ Θεῷ προδιλωσ ἡ ςάρξ καί γζγονεν εἷσ, τοῦ
κρείττονοσ ἐκνικιςαντοσ, ὑποςτατικῇ ταυτότθτι κυρίωσ αῦτιν τοῦ προςλαβόντοσ Λόγου κεϊςαντοσ. Εἷσ δζ γζγονεν,
ἀλλ᾿ οῦχ ἕν, ὁ διδάςκαλοσ εἶπεν, δεικνφσ ὅτι κἄν τῇ ταυτότθτι τῆσ μιᾶσ ὑποςτάςεωσ μεμζνθκεν ἡ φυςικι τῶν
ἡνωμζνων ἑτερότθσ ἀςφγχυτοσ· εἴπερ τό μζν ὑποςτάςεωσ, τό δζ φφςεωσ ὑπάρχει δθλωτικόν. Σό γάρ, " Ἵνα γζνωμαι
τοςοῦτον κεόσ ὅςον ἐκεῖνοσ ἄνκρωποσ», οῦκ ἐμόν λζγειν, τοῦ ῥυπωκζντοσ τῇ ἁμαρτίᾳ καί τελείωσ τῆσ ὄντωσ οῧςθσ

΢ελίδα 4 από 10
ἀνορεκτοῦντοσ ηωῆσ, ἀλλ᾿ ὑμῶν, τῶν ἀπολιψει τελείᾳ τῆσ φφςεωσ ἐκ μόνθσ γνωριηομζνων τῆσ χάριτοσ, καί μελλόντων
ἐκ τῆσ κατ᾿ αῦτιν τοςοῦτον διαδειχκῆναι δυνάμεωσ ὅςον ὁ φφςει Θεόσ τῆσ ἡμῶν ςαρκωκείσ ἀςκενείασ μετείλθφεν,
ἀντιμετρουμζνθσ, ὡσ οἶδεν αῦτόσ, τῇ αῦτοῦ κενϊςει, τῆσ τῶν χάριτι ςωηομζνων κεϊςεωσ, ὅλων κεοειδῶν καί ὅλου
Θεοῦ χωρθτικῶν, καί μόνου γενθςομζνων. Σοῦτο γάρ ἡ τελείωςισ πρόσ ἥν ςπεφδουςιν οἱ ταφτθν ἀλθκῶσ ἔςεςκαι τιν
ἐπαγγελίαν πιςτεφςαντεσ.
Δ' ΣΟΤ ΑΤΣΟΤ ... "Ω΢ ΜΕΝ ΓΑΡ ΛΟΓΟ΢, ΟΤΣΕ ΤΠΗΚΟΟ΢ ΗΝ ..».

Σοῦ αῦτοῦ ἐκ τοῦ δευτζρου περί Τἱοῦ Λόγου, εἰσ τό· " Ὡσ μζν γάρ Λόγοσ, οῧτε ὑπικοοσ ἦν, οῧτε ἀνικοοσ· τῶν γάρ ὑπό
χεῖρα ταῦτα καί τῶν δευτζρων· τό μζν τῶν εῦγνωμονεςτζρων, τό δζ τῶν ἀξίων κολάςεωσ. Ὡσ δζ δοφλου μορφι,
ςυγκαταβαίνει τοῖσ ὁμοδοφλοισ καί δοφλοισ, καί μορφοῦται τό ἀλλότριον, ὅλον ἐν ἑαυτῷ φζρων μετά τῶν ἐμῶν, ἵνα ἐν
ἑαυτῷ δαπανιςῃ τό χεῖρον, ὡσ κθρόν πῦρ, ἤ ὡσ ἀτμίδα γῆσ ἥλιοσ, κἀγϊ μεταλάβω τῶν ἐκείνου διά τιν ςφγκραςιν. Διά
τοῦτο ἔργῳ τιμᾷ τιν ὑπακοιν καί πειρᾶται ταφτθσ ἐκ τοῦ πακεῖν. Οῦ γάρ ἱκανόν ἡ διάκεςισ, ὥςπερ οῦδζ ἡμῖν, εἰ μι καί
διά τῶν πραγμάτων χωριςαιμεν. Ἔργον γάρ ἀπόδειξισ διακζςεωσ. Οῦ χεῖρον δζ ἴςωσ κἀκεῖνο ὑπολαβεῖν, ὅτι δοκιμάηει
τιν ἡμετζραν ὑπακοιν, καί πάντα μετρεῖ τοῖσ ἑαυτοῦ πάκεςι τά ἡμζτερα, τζχνθ φιλανκρωπίασ, ὥςτε ἔχειν εἰδζναι τοῖσ
ἑαυτοῦ τά ἡμζτερα, καί πόςον μζν ἀπαιτοφμεκα, πόςον δζ ςυγχωροφμεκα, λογιηομζνθσ μετά τοῦ πάςχειν καί τῆσ
ἀςκενείασ».

Ὡσ μζν γάρ φφςει Θεόσ Λόγοσ, ὑπακοῆσ, φθςί, καί παρακοῆσ πάντωσ ἐλεφκεροσ, ὅτι καί φφςει πάςθσ ἐντολῆσ ὡσ
Κφριοσ ὑπάρχει δοτιρ, ἧσ ἡ μζν ὑπακοι τιρθςίσ ἐςτιν, ἡ δζ παρακοι παράβαςισ. Σῶν γάρ φφςει κινουμζνων ὁ κατ᾿
ἐντολιν νόμοσ καί ἡ κατ᾿ αῦτόν πλιρωςίσ ἐςτι καί παράβαςισ, οῦχί οὗ φφςει τό εἶναι ςτάςισ ἐςτίν.

Ὡσ δζ δοφλου μορφῇ, τουτζςτιν ἄνκρωποσ φφςει γενόμενοσ, ςυγκατζβθ τοῖσ ὁμοδοφλοισ καί δοφλοισ, μορφωκείσ τό
ἀλλότριον, ἅμα τῇ φφςει καί τό κακ᾿ ἡμᾶσ τῆσ φφςεωσ ὑποδφσ πακθτόν. Ἀλλότριον γάρ τοῦ κατά φφςιν ἀναμαρτιτου
τό τοῦ ἁμαρτιςαντοσ ἐπιτίμιον, ὅπερ ἐςτί τό διά τιν παράβαςιν κατακρικζν τῆσ ὅλθσ φφςεωσ πακθτόν.

Εἰ δζ κενωκείσ μζν δοφλου μορφῇ, τουτζςτιν ἄνκρωποσ ςυγκαταβάσ δζ μορφοῦται τό ἀλλότριον, τουτζςτιν ἄνκρωποσ
φφςει γίνεται πακθτόσ, κζνωςισ ἅρα περί αῦτόν ὡσ ἀγακόν ὁμοῦ καί φιλάνκρωπον κεωρεῖται καί ςυγκατάβαςισ, ἡ μζν
ἄνκρωπον ἀλθκῶσ, ἡ δζ φφςει πακθτόν ἄνκρωπον ἀλθκῶσ ὄντα δεικνῦςα γεγενθμζνον. Διό φθςιν ὁ διδάςκαλοσ· "
Ὅλον ἐν ἑαυτῷ ἐμζ φζρων μετά τῶν ἐμῶν, " τουτζςτι τιν ἀνκρωπείαν φφςιν ὁλόκλθρον, ἑνϊςει τῇ κακ᾿ ὑπόςταςιν
μετά τῶν αῦτῆσ ἀδιαβλιτων πακῶν. Οἷσ ἡμῶν δαπανιςασ τό χεῖρον, διό τῇ φφςει τό πακθτόν ἐπειςεκρίκθ, λζγω δζ
τόν ἐκ τῆσ παρακοῆσ νόμον τῆσ ἁμαρτίασ, οὗ κράτοσ ἐςτίν ἡ παρά φφςιν τῆσ ἡμετζρασ γνϊμθσ διάκεςισ, ἐμπάκειαν τῷ
πακθτῷ τῆσ φφςεωσ ἐπειςάγουςα κατ᾿ ἄνεςιν καί ἐπίταςιν, οῦ μόνον ςζςωκεν ὑπό τῆσ ἁμαρτίασ κατεχομζνουσ, ἀλλά
καί κείασ δυνάμεωσ μεταδζδωκεν ἐν ἑαυτῷ λφςασ ἡμῶν τό ἐπιτίμιον, ψυχῆσ ἀτρεψίαν καί ςϊματοσ ἀφκαρςίαν
ἐργαηομζνθσ ἐν τῇ περί τό φφςει καλόν τῆσ γνϊμθσ ταυτότθτι, τοῖσ ἔργῳ τιμᾷν τιν χάριν ςπουδάηουςιν. Ὅπερ οἶμαι
διδάςκων ὁ ἅγιόσ φθςιν· " Ἵνα ἐν ἑαυτῷ δαπανιςῃ τό χεῖρον, ὡσ κθρόν πῦρ, ἤ ὡσ ἀτμίδα γῆσ ἥλιοσ, κἀγϊ μεταλάβω
τῶν ἐκείνου διά τιν ςφγκραςιν»· κακαρόσ δθλαδι τῇ χάριτι πάκουσ ἴςωσ ἐκείνῳ γενόμενοσ.

Οἶδα δζ καί λόγον ἕτερον περί τοῦ, "Μορφοῦται τό ἀλλότριον», παρά τινοσ ἁγίου ςοφοῦ καί λόγον καί βίον μακϊν.
Ἔλεγε γάρ ἐρωτθκείσ ἐκεῖνοσ ἀλλότριον εἶναι τοῦ Λόγου φφςει τιν ὑπακοιν, ὥςπερ καί τιν ὑποταγιν, ἥν ὑπζρ ἡμῶν
παραβάντων τιν ἐντολιν ἐκτίςασ ὅλθν εἰργάςατο τοῦ γζνουσ τιν ςωτθρίαν, ἑαυτοῦ ποιοφμενοσ τό ἡμζτερον. Διά
τοῦτο ἔργῳ τιμᾷ τιν ὑπακοιν, νζοσ Ἀδάμ ὑπζρ τοῦ παλαιοῦ φφςει γενόμενοσ, καί πειρᾶται ταφτθσ ἐκ τοῦ πακεῖν, διά

΢ελίδα 5 από 10
τῶν αῦτῶν ἑκουςίωσ ἡμῖν ἐνεχκείσ πακθμάτων. Εἴπερ κατά τοῦτον ἀλθκῶσ τόν μζγαν διδάςκαλον, " Ἐκοπίαςε, καί
ἐπείναςε, καί ἐδίψθςε, καί ἠγωνίαςε, καί ἐδάκρυςε " νόμῳ ςϊματοσ, ὅ δι ςαφισ ἐνεργοῦσ ἐςτιν ἀπόδειξισ διακζςεωσ,
καί τῆσ προσ τοφσ ὁμοδοφλουσ τε καί δοφλουσ τεκμιριον ςυγκαταβάςεωσ. Δεςπότθσ γάρ φφςει μεμζνθκε, καί δοῦλοσ
δ᾿ ἐμζ τόν φφςει δοῦλον γενόμενοσ, ἵνα ποιιςῃ δεςπότθν τοῦ δι᾿ ἀπάτθσ τυραννικῶσ κυριεφςαντοσ, διά τοῦτο τά μζν
δουλικά δεςποτικῶσ ἐνεργῶν, τουτζςτι τά ςαρκικά κεϊκῶσ, τιν ἀπακῆ καί φφςει δεςπόηουςαν ἐν τοῖσ ςαρκικοῖσ
ἐπεδείκνυτο δφναμιν, διά πάκουσ, τιν φκοράν ἀφανίηουςαν, καί διά κανάτου ηωιν δθμιουργοῦςαν ἀνϊλεκρον, τά
δεςποτικά δζ πράττων δουλικῶσ, τουτζςτι τά κεῖα ςαρκικῶσ, τιν ἄφατον ἐνεδείκνυτο κζνωςιν, διά ςαρκόσ πακθτῆσ τό
γζνοσ ἅπαν τῇ φκορᾷ γεωκζν κεουργοῦςαν.

Σῇ γάρ τοφτων ἐπαλλαγῇ ςαφῶσ ἐπιςτοῦτο τάσ τε φφςεισ ὧν αῦτόσ ὑπόςταςισ ἦν, καί τάσ αῦτῶν οῦςιϊδεισ ἐνεργείασ,
ἤγουν κινιςεισ, ὧν αῦτόσ ἕνωςισ ἦν ἀςφγχυτοσ, μι δεχομζνθ διαίρεςιν κατ᾿ ἄμφω τάσ φφςεισ ὧν αῦτόσ ὑπόςταςισ ἦν,
εἴπερ ἑαυτῷ προςφυῶσ μοναδικῶσ, τουτζςτιν ἑνοειδῶσ ἐνεργῶν, καί δι᾿ ἑκάςτου τῶν ὑπ' αῦτοῦ γινομζνων τῇ δυνάμει
τῆσ ἑαυτοῦ κεότθτοσ ἀχωρίςτωσ ςυνεκφαίνων τῆσ οἰκείασ ςαρκόσ τιν ἐνζργειαν. Αῦτοῦ γάρ ἑνόσ ὄντοσ οῦδζν
ἑνικϊτερον, οῦδ᾿ αῦτοῦ πάλιν τῶν ἑαυτοῦ παντελῶσ ἐνικϊτερον ἤ ςωςτικϊτερον. Διά τοῦτο καί πάςχων Θεόσ ἦν
ἀλθκῶσ, καί καυματουργῶν ἄνκρωποσ ἦν ὁ αῦτόσ ἀλθκῶσ, ὅτι καί φφςεων ἀλθκῶν κακ᾿ ἕνωςιν ἄῤῥθτον ὑπόςταςισ ἦν
ἀλθκισ. Αἷσ καταλλιλωσ τε καί προςφυῶσ ἐνεργῶν ἐδείκνυτο ςϊηων αῦτάσ ἀλθκῶσ ἀςυγχφτουσ ςωηόμενοσ· εἴπερ
ἀπακισ μεμζνθκε φφςει καί πακθτόσ, ἀκάνατοσ καί κνθτόσ, ὁρατόσ καί νοοφμενοσ, ὡσ φφςει Θεόσ καί φφςει
ἄνκρωποσ ὁ αῦτόσ.

Οὕτω μζν οὖν, κατ᾿ ἐμζ φάναι, τιμᾷ τιν ὑπακοιν ὁ φφςει Δεςπότθσ, καί πειρᾶται ταφτθσ ἐκ τοῦ πακεῖν, οῦχ ἵνα ςϊςῃ
μόνον τοῖσ ἑαυτοῦ τιν ἅπαςαν φφςιν ἀποκακάρασ τοῦ χείρονοσ, ἀλλ᾿ ἵνα καί τιν ἡμετζραν ὑπακοιν δοκιμάςῃ
μανκάνων τῇ πείρᾳ τῶν ἡμετζρων τά κακ᾿ ἡμᾶσ, ὁ πᾶςαν γνῶςιν τῇ φφςει περιγράφων, πόςον μζν ἀπαιτοφμεκα,
πόςον δζ ςυγχωροφμεκα πρόσ τιν τελείαν ὑποταγιν, δι᾿ ἧσ προςάγειν πζφυκε τῷ Πατρί τοφσ ςωηομζνουσ, κατ᾿ αῦτόν
φανζντασ τῇ δυνάμει τῆσ χάριτοσ. Ὡσ μζγα καί φρικτόν ὄντωσ τό τῆσ ἡμῶν ςωτθρίασ μυςτιριον. Ἀπαιτοφμεκα γάρ ὅςον
ἐκεῖνοσ φφςει τό κακ᾿ ἡμᾶσ, ςυγχωροφμεκα δζ ὅςον αῦτόσ ὑπζρ ἡμᾶσ ἑνϊςει τό κακ᾿ ἡμᾶσ. Εἰ μιπου γνϊμθσ
φιλαμαρτιμονοσ ἕξισ ποιεῖται κακίασ ὕλθν τῆσ φφςεωσ τιν ἀςκζνειαν. Καί δῆλόσ ἐςτι ταφτθσ ὑπάρχων τῆσ ἐννοίασ ὁ
πολφσ οὗτοσ διδάςκαλοσ, τοῖσ ἑξῆσ αῦτιν βεβαιῶν. Φθςί γάρ· " Εἰ γάρ τό φῶσ ἐδιϊχκθ διά τό πρόβλθμα, φαῖνον ἐν τῇ
ςκοτίᾳ, τῷ βίῳ τοφτῳ, ὑπό τῆσ ἄλλθσ ςκοτίασ, τοῦ πονθροῦ λζγω καί τοῦ πειραςτοῦ, τό ςκότοσ πόςον, ὡσ
ἀςκενζςτερον; Καί τί καυμαςτόν, εἰ ἐκείνου διαφυγόντοσ παντάπαςιν ἡμεῖσ ποςῶσ καταλθφκείθμεν; Μεῖηον γάρ
ἐκείνῳ τό διωχκῆναι, ἤπερ ἡμῖν τό καταλθφκῆναι, παρά τοῖσ ὀρκῶσ ταῦτα λογιηομζνοισ».
Ε' ΕΙ΢ ΣΗΝ ΠΡΟ΢ ΓΑΪΟΝ ... ΣΟΤ ΔΙΟΝΤ΢ΙΟΤ ... "ΠΩ΢, ΦΗ΢, ΙΗ΢ΟΤ΢ Ο ΠΑΝΣΩΝ ΕΠΕΚΕΙΝΑ ..».

Εἰσ τιν πρόσ Γάϊον τόν κεραπευτιν ἐπιςτολιν τοῦ Διονυςίου τοῦ Ἀρεοπαγίτου, ἐπιςκόπου Ἀκθνῶν· " Πῶσ, φισ, Ἰθςοῦσ,
ὁ πάντων ἐπζκεινα, πᾶςιν ἀνκρϊποισ ἐςτίν οῦςιωδῶσ ςυντεταγμζνοσ; Οῦδζ γάρ ὡσ αἴτιοσ ἀνκρϊπων ἐνκάδε λζγεται
ἄνκρωποσ, ἀλλ᾿ ὡσ αῦτόσ κατ᾿ οῦςίαν ὅλθν ἀλθκῶσ ἄνκρωποσ ὤν».

Ἐπειδι κατά τιν ἁπλῆν ἐκδοχιν τῆσ ἁγίασ Γραφῆσ, ὡσ πάντων αἴτιοσ ὁ Θεόσ πᾶςι ςθμαίνεται τοῖσ τῶν ἐξ αῦτοῦ
παρθγμζνων ὀνόμαςιν, οἰόμενον, τυχόν, καί μετά τιν ςάρκωςιν τοφτῳ μόνῳ τῷ τρόπῳ πάλιν ἄνκρωπον τόν Θεόν
ὀνομάηεςκαι τοφτοισ τόν κεραπευτιν Γάϊον ἐπανορκοῦται τοῖσ ῥιμαςιν ὁ πολφσ Διονφςιοσ, διδάςκων ὡσ οῦχ ἁπλῶσ ὁ
τῶν ὅλων Θεόσ ςαρκωκείσ λζγεται ἄνκρωποσ ἀλλ᾿ ὡσ αῦτό κατ᾿ οῦςίαν ὅλθν ἀλθκῶσ ἄνκρωποσ ὤν. Ἧσ μόνθ τε καί
ἀλθκισ ἐςτιν ἀπόδειξισ ἡ κατά φφςιν αῦτῆσ ςυςτατικι δφναμισ, ἥν οῦκ ἄν τισ ἁμάρτοι τῆσ ἀλθκείασ φυςικιν φιςασ
ἐνζργειαν, κυρίωσ τε καί πρϊτωσ χαρακτθριςτικιν αῦτῆσ, ὡσ εἰδοποιόν ὑπάρχουςαν κίνθςιν, γενικωτάτθν πάςθσ τῆσ

΢ελίδα 6 από 10
φυςικῶσ αῦτῇ προςοφςθσ περιεκτικῆσ ἰδιότθτοσ, ἧσ χωρίσ μόνον ἐςτί τό μι ὄν, ὡσ μόνου τοῦ μθδαμῶσ ὄντοσ, κατά
τοῦτον τόν μζγαν διδάςκαλον, οῧτε κίνθςιν οῧτε ὕπαρξιν ἔχοντοσ.

Σρανότατα γοῦν διδάςκει μθδζν ἠρνῆςκαι παντάπαςι τῶν ἡμετζρων τόν Θεόν ςαρκωκζντα, πλιν τῆσ ἁμαρτίασ, ἐπεί
μθδζ τῆσ φφςεωσ ἦν, οῦχ ἁπλῶσ ἄνκρωπον, ἀλλ᾿ αῦτό κατ᾿ οῦςίαν ὅλθν ἀλθκῶσ ἄνκρωπον ὄντα διαῤῥιδθν
ἀποφθνάμενοσ. Οὗ κυρίωσ εἶναι διά τῶν ἐπαγομζνων καί τιν κλῆςιν ἀνκρωπικῶσ οῦςιωκζντοσ διατεινόμενόσ φθςιν· "
Ἡμεῖσ δζ τόν Ἰθςοῦν οῦκ ἀνκρωπικῶσ ἀφορίηομεν». Ἐπεί μι ψιλόν ἄνκρωπον αῦτόν δογματίηομεν, τζμνοντεσ τιν ὑπζρ
ἔννοιαν ἕνωςιν. Οῦςιωδῶσ γάρ, ἀλλ᾿ οῦχ ὡσ ἀνκρϊπων αἰτίου ἐπ᾿ αῦτοῦ τοῦ φφςει Θεοῦ κακ᾿ ἡμᾶσ ἀλθκῶσ
οῦςιωκζντοσ τό ἄνκρωποσ ὄνομα λζγομεν. Οῦδζ γάρ ἄνκρωποσ μόνον, ὅτι καί Θεόσ ὁ αῦτόσ, εἴπερ μι ψιλόσ
ἄνκρωποσ μιτε γυμνόσ ὑπάρχει Θεόσ, "ἀλλ᾿ ἄνκρωποσ ἀλθκῶσ ὁ διαφερόντωσ φιλάνκρωποσ». Ἀπείρῳ γάρ πόκῳ τῷ
πρόσ ἀνκρϊπουσ ὅπερ ἐςτίν ἀλθκῶσ αῦτό φφςει τό ποκοφμενον γζγονε, μιτε τι πεπονκϊσ εἰσ τιν ἰδίαν οῦςίαν πρόσ
τῆσ ἀφκζγκτου κενϊςεωσ, μιτε τι τῆσ ἀνκρωπίνθσ διά τιν ἀπόρρθτον πρόςλθψιν ἀμείψασ, ἤ μειϊςασ τό ςφνολον
φφςεωσ, ὧν ὁ λόγοσ κυρίωσ αῦτῆσ κακζςτθκε ςφςταςισ.

" Ὑπζρ ἀνκρϊπουσ», ὅτι κεϊκῶσ ἀνδρόσ χωρίσ "καί κατά ἀνκρϊπουσ», ἀνκρωπικῶσ ὅτι νόμῳ κυιςεωσ. " Ἐκ τῆσ
ἀνκρϊπων οῦςίασ ὁ ὑπεροφςιοσ οῦςιωμζνοσ· " οῦ γάρ ψιλιν μόνθν ἐφάνταςεν ἡμῖν ἐν ἑαυτῷ τιν ἐν εἴδει ςαρκόσ
διαμόρφωςιν, κατά τοφσ τῶν Μανιχαίων λιρουσ, ἤ ςάρκα ςυνουςιωμζνθν οῦρανόκεν ἑαυτῷ ςυγκατιγαγε, κατά τοφσ
Ἀπολιναρίου μφκουσ, ἀλλ᾿ αῦτό κατ᾿ οῦςίαν ὅλθν ἀλθκῶσ ἄνκρωποσ γεγονϊσ, προςλιψει δθλονότι ςαρκόσ νοερῶσ
ἐψυχωμζνθσ, ἑνωκείςθσ αῦτῷ κακ᾿ ὑπόςταςιν.

" Ἔςτι δζ οῦδζν ἦττον ὑπερουςιότθτοσ ὑπερπλιρθσ ὁ ἀεί ὑπεροφςιοσ». Οῦ γάρ ὑπεηεφχκθ τῇ φφςει γενόμενοσ
ἄνκρωποσ, τοῦναντίον δζ μᾶλλον ςυνεπῆρεν ἑαυτῷ τιν φφςιν, ἕτερον αῦτιν ποιιςασ μυςτιριον, αῦτόσ δζ μείνασ
παντάπαςιν ἄλθπτοσ, καί τιν οἰκείαν ςάρκωςιν λαχοῦςαν γζνεςιν ὑπεροφςιον μυςτθρίου παντόσ δείξασ ἀλθπτοτζραν,
τοςοῦτον καταλθπτόσ δι᾿ αῦτιν γεγονϊσ ὅςον πλζον ἐγνϊςκθ δι' αῦτῆσ ἀλθπτότεροσ. " Κρφφιοσ γάρ ἐςτι καί μετά τιν
ἔκφανςιν», φθςίν ὁ διδάςκαλοσ, " ἤ, ἵνα τό κειότερον εἴπω, καί ἐν τῇ ἐκφάνςει. Καί τοῦτο γάρ Ἰθςοῦ κζκρυπται, καί
οῦδενί λόγῳ, οῦδζ νῷ τό κατ᾿ αῦτόν ἐξῆκται μυςτιριον, ἀλλά καί λεγόμενον ἄῤῥθτον μζνει, καί νοοφμενον,
ἄγνωςτον». Σί τοφτου πρόσ ἀπόδειξιν κείασ ὑπερουςιότθτοσ γζνοιτ᾿ ἄν ἀποδεικτικϊτερον, ἐκφάνςει τό κρφφιον καί
λόγῳ τιν ἀφαςίαν καί νῷ δθλοφςθσ τιν κακ᾿ ὑπεροχιν ἀγνωςίαν, καί τό δι μεῖηον εῖπεῖν, οῦςιϊςει τό ὑπεροφςιον;
"Ἀμζλει τῇ ταφτθσ περιουςίᾳ καί εἰσ οῦςίαν ἀλθκῶσ ἐλκϊν ὑπζρ οῦςίαν οῦςιϊκθ»· τοφσ νόμουσ δθλαδι καινοτομιςασ
τῆσ κατά φφςιν γενζςεωσ, καί δίχα τῆσ ἐξ ἀνδρόσ ἐν εἴδει ςπορᾶσ ἀλθκῶσ γενόμενοσ ἄνκρωποσ. Καί δθλοῖ Παρκζνοσ
αῦτόν ὑπερφυῶσ κφουςα τόν ὑπεροφςιον Λόγον χωρίσ ἀνδρόσ ἐκ τῶν αῦτῆσ παρκενικῶν αἱμάτων ἀνκρωπικῶσ, ξζνῳ
παρά τιν φφςιν κεςμῷ, διαπλαττόμενον.

" Καί ὑπζρ ἄνκρωπον ἐνιργει τά ἀνκρϊπου»· τιν τῶν ςτοιχείων ἀπακῶσ καινοτομιςασ φφςιν ταῖσ βάςεςι. Καί δθλοῖ
ςαφῶσ ὕδωρ ἄςτατον, ὑλικῶν καί γεθρῶν ποδῶν ἀνζχον βάροσ καί μι ὑπεῖκον, ἀλλ᾿ ὑπερφυεῖ δυνάμει πρόσ τό
ἀδιάχυτον ςυνιςτάμενον· εἴπερ ἀλθκῶσ ἀβρόχοισ ποςί, ςωματικόν ὄγκον ἔχουςι, καί ὕλθσ βάροσ, τιν ὑγράν καί
ἄςτατον οῦςίαν μεταβατικῶσ ἐπεπόρευτο, περιπατῶν ἐπί καλάςςθσ ὡσ ἐπ᾿ ἐδάφουσ, καί τῇ δυνάμει τῆσ ἑαυτοῦ
κεότθτοσ ἀχωρίςτωσ διά τῆσ μεταβάςεωσ ςυνεκφαίνων τῆσ οἰκείασ ςαρκόσ τιν κατά φφςιν ἐνζργειαν· εἴπερ φφςει
ταφτθσ ἡ μεταβατικι κακζςτθκε κίνθςισ, ἀλλ᾿ οῦ τῆσ ἡνωμζνθσ αῦτῇ κακ᾿ ὑπόςταςιν ὑπεραπείρου καί ὑπερουςίου
κεότθτοσ. Ἅπαξ γάρ ἀνκρωπικῶσ οῦςιωκείσ ὁ ὑπεροφςιοσ Λόγοσ μετά τῆσ ἀνκρωπίνθσ οῦςίασ ἀμείωτον εἶχεν, ὡσ ἰδίαν
αῦτοῦ, καί τιν γενικῶσ αῦτόν ὡσ ἄνκρωπον χαρακτθρίηουςαν τῆσ οῦςίασ κίνθςιν πᾶςιν οἷσ ὡσ ἄνκρωποσ ἐνιργει
φυςικῶσ εἰδοποιουμζνθν· εἴπερ ἀλθκῶσ γζγονεν ἄνκρωποσ, ἀναπνζων, λαλῶν, βαδίηων, χεῖρασ κινῶν, προςφυῶσ ταῖσ
αἰςκιςεςι χρϊμενοσ εἰσ ἀντίλθψιν τῶν αἰςκθτῶν, πεινῶν, διψῶν, ἐςκίων, ὑπνῶν, κοπιῶν, δακρφων, ἀγωνιῶν, καίτοι

΢ελίδα 7 από 10
δφναμισ ὤν αῦκυπόςτατοσ, καί τά λοιπά πάντα οἷσ αῦτουργικῶσ ψυχῆσ δίκθν φυςικῶσ τό ςυμφυζσ ςῶμα κινοφςθσ, τιν
προςλθφκεῖςαν φφςιν κινῶν ὡσ αῦτοῦ καί γενομζνθν ἀλθκῶσ καί λεγομζνθν, ἤ κυρίωσ εἰπεῖν, αῦτόσ δίχα τροπῆσ τοῦκ᾿
ὅπερ ἐςτί πραγματικῶσ ἡ φφςισ γενόμενοσ ἀφαντάςτωσ τιν ὑπζρ ἡμῶν οἰκονομίαν πεπλιρωκεν.

Οῦκ ἀνεῖλεν οὖν τιν ςυςτατικιν τῆσ προςλθφκείςθσ οῦςίασ ἐνζργειαν, ὥςπερ οῦδ᾿ αῦτιν τιν οῦςίαν ὁ διδάςκαλοσ,
εἰπϊν· " Ὑπζρ οῦςίαν οῦςιϊκθ, καί ὑπζρ ἄνκρωπον ἐνιργει τά ἀνκρϊπου· " ἀλλ᾿ ἔδειξεν ἐπ᾿ ἀμφοῖν τιν καινότθτα τῶν
τρόπων ἐν τῇ μονιμότθτι τῶν φυςικῶν ςωηομζνθν λόγων, ὧν χωρίσ οῦδζν τῶν ὄντων ἐςτίν ὅπερ ἐςτίν. Εἰ δζ φῶμεν, ὡσ
τῆσ μζν προςλθφκείςθσ οῦςίασ κζςισ, τῆσ δζ ςυςτατικῆσ αῦτῆσ ἐνεργείασ ἀφαίρεςισ, ἡ κακ᾿ ὑπεροχιν ἐςτιν ἀπόφαςισ,
τίνι λόγῳ τιν αῦτιν ἐπ᾿ ἀμφοῖν ἴςωσ τεκεῖςαν, τῆσ μζν ὕπαρξιν, τῆσ δζ πάντωσ ἀναίρεςιν ςθμαίνουςαν δείξομεν; Ἤ
πάλιν ἐπείπερ οῦκ αῦτοκίνθτοσ ἡ προςλθφκεῖςα φφςισ ἐςτίν, ὑπό τῆσ ἡνωμζνθσ αῦτῇ κακ᾿ ὑπόςταςιν ἀλθκῶσ
κινουμζνῃ κεότθτοσ, καί τιν ςυςτατικιν αῦτῆσ ἀφαιροφμεκα κίνθςιν, μθδ᾿ αῦτιν τιν οῦςίαν ὁμολογιςομεν, οῦκ
αῦκυπόςτατον φανεῖςαν, τουτζςτι κακ᾿ ἑαυτιν, ἀλλ᾿ ἐν αῦτῷ τῷ κατ᾿ ἀλικειαν αῦτιν οῦςιωκζντι Θεῷ Λόγῳ τό εἶναι
λαβοῦςαν, ἴςθν ἐπ᾿ ἀμφοῖν τιν αἰτίαν ἔχοντεσ τῆσ παραιτιςεωσ, ἤ καί τιν κίνθςιν τῇ φφςει ςυνομολογιςομεν, ἧσ
χωρίσ οῦδζ φφςισ ἐςτί, γινϊςκοντεσ ὡσ ἕτεροσ μζν ὁ τοῦ εἶναι λόγοσ ἐςτίν, ἕτεροσ δζ ὁ τοῦ πῶσ εἶναι τρόποσ, ὁ μζν τιν
φφςιν, ὁ δζ τιν οἰκονομίαν πιςτοφμενοσ. Ὧν ἡ ςφνοδοσ τό μζγα τῆσ ὑπερφυοῦσ Ἰθςοῦ φυςιολογίασ ποιθςαμζνθ
μυςτιριον ςωηομζνθν ἔδειξεν ἐν ταυτῷ τιν διαφοράν τῶν ἐνεργειῶν καί τιν ἕνωςιν, τιν μζν ἀδιαιρζτωσ ἐν τῷ φυςικῷ
κεωρουμζνθν λόγῳ τῶν ἡνωμζνων, τιν δζ ἀςυγχφτωσ ἐν τῷ μοναδικῷ γνωριηομζνθν τρόπῳ τῶν γινομζνων.

Σί γάρ καί τίσ, ποῦ τε καί πῶσ φφςισ ἔςται ςυςτατικῆσ ἔρθμοσ γενομζνθ δυνάμεωσ; Σό γάρ κακόλου μθδζ μίαν ἔχον
δφναμιν οῧτε ἔςτιν, οῧτε τί ἐςτίν, οῧτε ἔςτι τισ αῦτοῦ παντελῶσ κζςισ, φθςίν ὁ πολφσ οὗτοσ διδάςκαλοσ. Εἰ δζ τοφτων
λόγοσ οῦδείσ, εῦςεβῶσ ὁμολογεῖςκαι χρι τάσ τε τοῦ Χριςτοῦ φφςεισ ὧν αῦτόσ ὑπόςταςισ ἦν, καί τάσ αῦτοῦ φυςικάσ
ἐνεργείασ, ὧν αῦτόσ ἕνωςισ ἦν ἀλθκισ, κατ᾿ ἄμφω τάσ φφςεισ· εἴπερ ἑαυτῷ προςφυῶσ, μοναδικῶσ, ἤγουν ἑνοειδῶσ,
ἐνεργῶν, καί διά πάντων ἀχωρίςτωσ τῇ κεϊκῇ δυνάμει ςυνεκφαίνων τῆσ οἰκείασ ςαρκόσ τιν ἐνζργειαν. Πῶσ γάρ ἔςται
φφςει Θεόσ, καί φφςει πάλιν ἄνκρωποσ ὁ αῦτόσ, οῦκ ἔχων ἀνελλιπῶσ τό φφςει κατ᾿ ἄμφω πεφυκόσ; Σί τε καί τίσ
ὑπάρχων γνωςκιςεται, μι πιςτοφμενοσ οἷσ ἐνιργει φυςικῶσ ὅπερ ἐςτί μι τρεπόμενον; πῶσ δζ πιςτϊςεται κακ᾿ ἕν τῶν
ἐξ ὧν , ἐν οἷσ τε καί ἅπερ ἐςτίν ἀκίνθτοσ μζνων καί ἀνενζργθτοσ;

Ὑπζρ οῦςίαν οὖν οῦςιϊκθ, γενζςεωσ ἀρχιν καί γεννιςεωσ ἑτζραν τῇ φφςει δθμιουργιςασ, ςυλλθφκείσ μζν ςπορᾷ τῆσ
οἰκείασ ςαρκόσ, τεχκείσ δζ ςφραγίσ τῆσ παρκενίασ τῇ τεκοφςῃ γενόμενοσ, καί τῶν ἀμίκτων ἐπ᾿ αῦτῆσ τιν ἀντίφαςιν
δείξασ ςυναλθκεφουςαν. Ἡ γάρ αῦτι καί παρκζνοσ καί μιτθρ, καινοτομοῦςα τιν φφςιν τῇ ςυνόδῳ τῶν ἀντικειμζνων,
εἴπερ τῶν ἀντικειμζνων παρκενία καί γζννθςισ, ὧν ἐκ φφςεωσ οῦκ ἄν τισ ἐπινοθκιςεται ςφμβαςισ. Διό καί Θεοτόκοσ
ἀλθκῶσ ἡ Παρκζνοσ, ὑπερφυῶσ δίκθν ςπορᾶσ ςυλλαβοῦςά τε καί τεκοῦςα τόν ὑπεροφςιον Λόγον· ἐπείπερ τοῦ
ςπαρζντοσ τε καί ςυλλθφκζντοσ κυρίωσ ἡ τίκτουςα μιτθρ.

Καί ὑπζρ ἄνκρωπον ἐνιργει τά ἀνκρϊπου, κατ᾿ ἄκραν ἕνωςιν δίχα τροπῆσ ςυμφυεῖςαν δεικνφσ τῇ κεϊκῇ δυνάμει τιν
ἀνκρωπίνθν ἐνζργειαν· ἐπειδι καί ἡ φφςισ ἀςυγχφτωσ ἐνωκεῖςα τῇ φφςει δι᾿ ὅλου περικεχϊρθκε, μθδζν ἀπόλυτον
παντάπαςιν ἔχουςα, καί τῆσ ἡνωμζνθσ αῦτῇ κακ᾿ ὑπόςταςιν κεχωριςμζνον κεότθτοσ. Ὑπζρ ἡμᾶσ γάρ ἀλθκῶσ τιν ἡμῶν
οῦςίαν οῦςιωκείσ ὁ ὑπεροφςιοσ Λόγοσ ςυνῆψε τῇ καταφάςει τῆσ φφςεωσ καί τῶν αῦτῆσ φυςικῶν κακ᾿ ὑπεροχιν τιν
ἀπόφαςιν, καί γζγονεν ἄνκρωποσ, τόν ὑπζρ φφςιν τοῦ πῶσ εἶναι τρόπον ἔχον ςυνθμμζνον τῷ τοῦ εἶναι λόγῳ τῆσ
φφςεωσ, ἵνα καί τιν φφςιν πιςτϊςθται τῇ τῶν τρόπων καινότθτι, μι δεχομζνθν κατά τόν λόγον ἀλλοίωςιν, καί δείξῃ
τιν ὑπεράπειρον δφναμιν ὡςαφτωσ κἀν τῇ τῶν ἐναντίων γενζςει γνωριηομζνθν· ἀμζλει ἐξουςίᾳ γνϊμθσ ἔργα
πεποιθκϊσ τά πάκθ τῆσ φφςεωσ, ἀλλ᾿ οῦχ ὡσ ἡμεῖσ ἀνάγκθσ ἀποτελζςματα φυςικῆσ, ἔμπαλιν ἤ ἐφ' ἡμῶν ἔχει, τό κακ᾿

΢ελίδα 8 από 10
ἡμᾶσ φφςει πακθτόν διεξῆλκεν, ἐξουςίᾳ γνϊμῃ κινθτόν δείξασ ἐφ᾿ ἑαυτοῦ τό πεφυκόσ ἐφ᾿ ἡμῶν εἶναι γνϊμθσ
κινθτικόν.

Ὅπερ τοῖσ ἑξῆσ ςαφθνίηων φθςίν ὁ διδάςκαλοσ· "Σί ἄν τισ τά λοιπά πάμπολλα ὄντα διζλκοι; δι᾿ ὧν ὁ κείωσ ὁρῶν ὑπζρ
νοῦν γνϊςεται καί τά ἐπί τῇ φιλανκρωπίᾳ τοῦ Ἰθςοῦ καταφαςκόμενα, δφναμιν ὑπεροχικῆσ ἀποφάςεωσ ἔχοντα». Σά
γάρ τῆσ φφςεωσ πάντα μετά τῆσ φφςεωσ κατά ςφλλθψιν ἄῤῥθτον ὑποδφσ ὁ ὑπεροφςιοσ Λόγοσ οῦδζν εἶχεν ἀνκρϊπινον
φυςικῷ λόγῳ καταφαςκόμενον, ὅ μι καί κεῖον ἦν, τρόπῳ τῷ ὑπζρ φφςιν ἀποφαςκόμενον. Ὧν ὑπζρ νοῦν ὡσ
ἀναπόδεικτοσ ὑπῆρχεν ἡ γνῶςισ, μόνθν κατάλθψιν ἔχουςα τιν πίςτιν τῶν γνωςίωσ τό τοῦ Χριςτοῦ ςεβαηομζνων
μυςτιριον. Οὗτινοσ ὥςπερ ςυνοπτικόν τόν λόγον ἀποδιδοφσ φθςι· " Καί γάρ, ἵνα ςυνελόντεσ εἴπωμεν, οῦδζ ἄνκρωποσ
ἦν», ὅτι φφςει τῆσ κατά φφςιν ἀνάγκθσ ἄνετοσ ἦν, τῷ κακ᾿ ἡμᾶσ οῦχ ὑπαχκείσ κεςμῷ γενζςεωσ. "Οῦχ ὡσ μι
ἄνκρωποσ», ὅτι κατ᾿ οῦςίαν ὅλθν ἀλθκῶσ ἄνκρωποσ ἦν, φφςει τῶν κακ᾿ ἡμᾶσ φυςικῶν ἀνεχόμενοσ, "ἀλλ᾿ ὡσ ἐξ
ἀνκρϊπων»· ἐπείπερ ἡμῖν ὁμοοφςιοσ ἦν, ὅπερ ἡμεῖσ κατά φφςιν ἄνκρωποσ ὤν, "ἀνκρϊπων ἐπζκεινα», καινότθτι
τρόπων, ὅπερ οῦχ ἡμεῖσ, τιν φφςιν περιγράφων.

" Καί ὑπζρ ἄνκρωπον ἀλθκῶσ ἄνκρωποσ γεγονϊσ», τοφσ ὑπζρ φφςιν τρόπουσ καί τοφσ κατά φφςιν λόγουσ ἀλυμάντωσ
ἔχων ἀλλιλοισ ςυνθμμζνουσ, ὧν ἀμιχανοσ ἡ ςφμβαςισ ἦν, αῦτόσ ᾧ μθδζν ἐςτιν ἀμιχανον ἀλθκισ γενόμενοσ ἕνωςισ
μθδετζρῳ τό παράπαν ὧν ὑπόςταςισ ἦν κατζρου κεχωριςμζνωσ ἐνεργῶν, δι᾿ ἑκατζρου δζ μᾶλλον πιςτοφμενοσ
κάτερον· εἴπερ ἄμφω κατ᾿ ἀλικειαν ὤν ὡσ μζν Θεόσ τῆσ ἰδίασ ἦν κινθτικόσ ἀνκρωπότθτοσ, ὡσ ἄνκρωποσ δζ τῆσ οἰκείασ
ἐκφαντικόσ ὑπῆρχε κεότθτοσ. Θεϊκῶσ μζν, ἵν᾿ οὕτωσ εἴπω, τό πάςχειν ἔχων, ἐκοφςιον γάρ, ἐπεί μι ψιλόσ ἄνκρωποσ ἦν,
ἀνκρωπικῶσ δζ τό καυματουργεῖν, διά ςαρκόσ γάρ, ἐπεί μι γυμνόσ ὑπῆρχε Θεόσ. Ὡσ εἶναι τά μζν πάκθ καυμαςτά τῇ
κατά φφςιν κεϊκῇ δυνάμει τοῦ πάςχοντοσ καινιηόμενα, τά δζ καφματα πακθτά, τῇ κατά φφςιν τοῦ αῦτά
καυματουργοῦντοσ πακθτικῇ δυνάμει ςυμπλθροφμενα τῆσ ςαρκόσ. Ὅπερ εἰδϊσ ὁ διδάςκαλόσ φθςι· " Καί τό λοιπόν οῦ
κατά Θεόν τά κεῖα δράςασ», ὅτι μι μόνον κεϊκῶσ κεχωριςμζνα ςαρκόσ, οῦ γάρ ὑπεροφςιοσ μόνον, οῧτε τά ἀνκρϊπινα
κατά ἄνκρωπον, ὅτι μι μονον ςαρκικῶσ κεχωριςμζνα κεότθτοσ, οῦ γάρ ἄνκρωποσ μόνον, "ἀλλ᾿ ἀνδρωκζντοσ Θεοῦ
καινιν τινα τιν " κεανδρικιν" ἐνζργειαν ἡμῖν πεπολιτευμζνοσ». Καί γάρ προςλιψει ςαρκόσ νοερῶσ ἐψυχωμζνθσ
ἀλθκῶσ ἄνκρωποσ γεγονϊσ, ὁ διαφερόντωσ φιλάνκρωποσ, τιν δζ κεϊκιν ἐνζργειαν κακ᾿ ἕνωςιν ἄῤῥθτοσ τῇ ςυμφυΐα
τῆσ ςαρκικῆσ ἐςχθκϊσ ἀνδρωκεῖςαν, τιν ὑπζρ ἡμῶν οἰκονομίαν πεπλιρωκε κεανδρικῶσ, ἠγουν κεϊκῶσ ἅμα καί
ἀνδρικῶσ τά τε κεῖα καί τά ἀνκρϊπινα δράςασ, ἤ ςαφζςτερον εἰπεῖν, κεϊκιν ἐν ταυτῷ καί ἀνδρικιν ἐνζργειαν
πεπολιτευμζνοσ.

Οῦκοῦν ἀποφάςει τῆσ τῶν κείων καί ἀνκρωπίνων πρόσ ἄλλθλα διαιρζςεωσ τιν τῆσ ἑνϊςεωσ κατάφαςιν ὁ ςοφόσ
ποιθςάμενοσ τιν φυςικιν τῶν ἡνωμζνων διαφοράν οῦκ ἠγνόθςεν· ἡ γάρ ἕνωςισ τιν διαίρεςιν ἀπωςαμζνθ τιν
διαφοράν οῦκ ἐλϊβθςεν. Εἰ δζ τῆσ διαφορᾶσ τόν λόγον ὁ τῆσ ἑνϊςεωσ τρόποσ ἔχει ςωηόμενον, ἄρα περίφραςίσ ἐςτιν ἡ
τοῦ ἁγίου φωνι, καταλλιλῳ κλιςει τοῦ διττοῦ τιν φφςιν Χριςτοῦ τιν διττιν παραδθλοῦντοσ ἐνζργειαν· εἴπερ φφςει τε
καί ποιότθτι κατ᾿ οῦδζνα τρόπον ἐκ τῆσ ἑνϊςεωσ ὁ τῶν ἡνωμζνων οῦςιϊδθσ μεμείωται λόγοσ. Ἀλλ᾿ οῦχ ὥσ τινι,
ἀποφάςει τῶν ἄκρων τινόσ μζςου ποιουμζνου κατάφαςιν. Οῦκ ἔςτι γάρ τι μζςον ἐπί Χριςτοῦ, τῇ τῶν ἄκρων ἀποφάςει
καταφαςκόμενον. " Καινιν μζν», ὡσ κοινοῦ μυςτθρίου χαρακτθριςτικιν, οὗ λόγοσ ἐςτίν ὁ ἀπόῤῥθτοσ τρόποσ τῆσ
ςυμφυΐασ. Σίσ γάρ ἔγνω πῶσ ςαρκοῦται Θεόσ, καί μζνει Θεόσ; πῶσ μζνων Θεόσ ἀλθκισ, ἄνκρωπόσ ἐςτιν ἀλθκισ; ἄμφω
δεικνφσ ἑαυτόν ἀλθκῶσ ὑπάρξει φυςικῇ, καί δι' ἐκατζρου κάτερον, καί μθδετζρῳ τρεπόμενοσ. Σαῦτα μόνθ πίςτισ
χωρεῖ, ςιγῇ τιμῶςα τόν Λόγον, οὗτινοσ τῇ φφςει τῶν ὄντων ἐμπζφυκε λόγοσ οῦδείσ. "Θεανδρικιν" δζ, οῦχ ὡσ ἁπλῆν,
οῦδζ πρᾶγμά τι ςφνκετον, καί ἤ μόνθσ γυμνῆσ κατά φφςιν κεότθτοσ, ἤ μόνθσ ψιλῆσ ὑπάρχουςαν ἀνκρωπότθτοσ, ἤ
ςυνκζτῳ φφςει τινῶν ἄκρων μεταιχμίῳ προςικουςαν, ἀλλ᾿ ἀνδρωκζντι Θεῷ, τουτζςτι τελείωσ ἐνανκρωπιςαντι,
προςφυεςτάτθν. Οῦδ᾿ αὖ πάλιν μίαν, ὡσ οῦκ ἄν ἄλλωσ νοθκῆναι "τῆσ καινῆσ" κακά τιςιν ἔδοξεν, ἤ "μιᾶσ δυναμζνθσ»·
ποιότθτοσ γάρ, ἀλλ᾿ οῦ ποςότθτοσ ἡ "καινότθσ»· ἐπεί καί φφςιν ἐξ ἀνάγκθσ ἑαυτῇ ςυνειςάξει τοιαφτθν· εἴπερ πάςθσ

΢ελίδα 9 από 10
φφςεωσ ὅροσ ὁ τῆσ οῦςιϊδουσ αῦτῆσ ἐνεργείασ κακζςτθκε λόγοσ, ἥν οῦ διπλῆν εἴποι ποτ᾿ ἄν τραγελάφων μφκοισ
φιλοτιμοφμενοσ.

Πῶσ δζ καί τοφτου δοκζντοσ ὁ τοῦτο πεφυκϊσ μίαν ἔχων ἐνζργειαν, καί ταφτθν φυςικιν, ἐπιτελζςει τῇ αῦτῇ τά
καφματα καί τά πάκθ, λόγῳ φφςεωσ ἀλλιλων διαφζροντα, δίχα ςτεριςεωσ ἐπιςυμβαινοφςθσ τῇ ἀπογενζςει τῆσ
ἕξεωσ; Οῦδζν γάρ τῶν ὄντων μιᾷ καί τῇ αῦτῇ ἐνεργείᾳ τἀναντία πζφυκε δρᾷν, ὅρῳ τε καί λόγῳ ςυνεχόμενον φφςεωσ.
Διό μίαν ἁπλῶσ ἤ φυςικιν ἐπί Χριςτοῦ κεότθτοσ καί ςαρκόσ ἐνζργειαν λζγειν οῦ κζμισ, εἴπερ μι ταυτόν ποιότθτι
φυςικῇ κεότθσ καί ςάρξ, ἐπί καί φφςιν, καί γενιςεται τετράσ ἡ τριάσ. Οῧτε γάρ κατά φφςιν, οῧτε κατά δφναμιν, οῧτε
κατ᾿ ἐνζργειαν, γζγονε ταυτόν, φθςί, τῇ ςαρκί. Οῦδενί γάρ ᾦ πζφυκεν εἶναι διά τιν μίαν οῦςίαν Πατρί καί Πνεφματι
ταυτόν ὁ Τἱόσ, γζγονε ταυτόν τῇ ςαρκί διά τιν ἕνωςιν, κἄν πεποίθκεν αῦτιν ηωοποιόν ἑνϊςει τῇ πρόσ αῦτόν, ἔχουςαν
τό φφςει κνθτόν. Ἐπεί καί τρεπτῆσ ὑπάρχων δειχκιςεται φφςεωσ, καί τιν οῦςίαν τῆσ ςαρκόσ εἰσ ὅπερ οῦκ ἦν
ἀλλοιϊςασ, καί ταυτόν πεποιθκϊσ τῇ φφςει τιν ἕνωςιν.

Σιν γάρ κεανδρικιν ἐνζργειαν, ὡσ ἀπεδόκθ νοιςωμεν· ἥν ἡμῖν οῦχ ἑαυτῷ πολιτευςάμενοσ τιν φφςιν τοῖσ ὑπζρ φφςιν
ἐκαίνιςε. Πολιτεία γάρ ἐςτι βίοσ κατά νόμον φφςεωσ διεξαγόμενοσ. Διπλοῦσ δζ ὤν τιν φφςιν ὁ Κφριοσ, εἰκότωσ βίον
ἔχων ἐφάνθ κατάλλθλον, νόμῳ τε κείῳ καί ἀνκρωπίνῳ, κατά ταυτόν ἀςυγχφτωσ ςυγκεκροτθμζνον· καινόν καί αῦτόν,
οῦχ ὡσ μόνον ξζνον τοῖσ ἐπί γῆσ καί παράδοξον, καί οὕτω τῇ φφςει τῶν ὄντων διεγνωςμζνον, ἀλλά καί χαρακτῆρα
καινῆσ τοῦ καινῶσ βιϊςαντοσ ἐνεργείασ. Ἥν κεανδρικιν τυχόν προςθγόρευςεν ὁ τῷ μυςτθρίῳ τοφτῳ κλῆςιν ἐπινοιςασ
ἁρμόδιον, ἵνα δείξῃ τόν κατά τιν ἀπόῤῥθτον ἕνωςιν τῆσ ἀντιδόςεωσ τρόπον, κατ᾿ ἐπαλλαγιν τά φυςικῶσ ἑκατζρῳ
μζρει τοῦ Χριςτοῦ προςόντα κατζρῳ πεποιθμζνον, χωρίσ τῆσ ἑκατζρου μζρουσ πρόσ κάτερον κατά τόν φφςει λόγον
μεταβολῆσ καί ςυμφφρςεωσ.

Ὥςπερ γάρ τοῦ πυρακτωκζντοσ ξίφουσ τό τμθτικόν γζγονε καυςτικόν, καί τό καυςτικόν τμθτικόν (ἡνϊκθ γάρ ὥςπερ
ςιδιρῳ τό πῦρ), οὕτω καί τῷ τοῦ ςιδιρου τμθτικῷ τό τοῦ πυρόσ καυςτικόν, καί γζγονε μζν καυςτικόσ ὁ ςίδθροσ ἑνϊςει
τῇ πρόσ τό πῦρ, καί τμθτικόν τό πῦρ ἑνϊςει τῇ πρόσ τόν ςίδθρον· οῦδζτερον δζ τρόπον τῇ κακ᾿ ἕνωςιν ἀντιδόςει πρόσ
κάτερον πζπονκεν, ἀλλ᾿ ἑκάτερον κἀν τῇ τοῦ ςυγκειμζνου κακ᾿ ἕνωςιν ἰδιότθτι μεμζνθκε τῆσ κατά φφςιν οἰκείασ
ἀνζκπτωτον· οὕτω κἀν τῷ μυςτθρίῳ τῆσ κείασ ςαρκϊςεωσ κεότθσ καί ἀνκρωπότθσ ἡνϊκθ κακ᾿ ὑπόςταςιν, μθδετζρασ
τῆσ φυςικῆσ ἐκςτάςθσ ἐνεργείασ διά τιν ἕνωςιν, μιτε μιν ἄςχετον αῦτιν κεκτθμζνθσ μετά τιν ἕνωςιν, καί τῆσ
ςυγκειμζνθσ καί ςυνυφεςτϊςθσ διακεκριμμζνθν. Ὅλῃ γάρ τῇ δραςτικῇ δυνάμει τῆσ οἰκείασ κεότθτοσ ὀ ςαρκωκείσ
Λόγοσ ὅλθν ἐςχθκϊσ ςυμφυεῖςαν κακ᾿ ἕνωςιν ἄλυτον τιν πακθτικιν τῆσ ἰδίασ ἀνκρωπότθτοσ δφναμιν ἀνκρωπίνωσ
Θεόσ ὤν ἐνιργει τά καφματα, διά ςαρκόσ φφςει πακθτῆσ ςυμπλθροφμενα, καί κεϊκῶσ ἄνκρωποσ ὤν διεξῄει τά πάκθ
τῆσ φφςεωσ, κατ᾿ ἐξουςίαν ἐπιτελοφμενα κεϊκιν· ἄμφω δζ μᾶλλον κεανδρικῶσ, ὡσ Θεόσ ὁμοῦ καί ἄνκρωποσ ὤν τοῖσ
μζν ἡμᾶσ ἑαυτοῖσ ἀποδιδοφσ, φανζντασ ὅπερ γεγόναμεν, τοῖσ δζ διδοφσ ἡμᾶσ ἑαυτῷ, γενομζνουσ ὅπερ παρζδειξε, καί
δι᾿ ἀμφοτζρων πιςτοφμενοσ τιν τῶν ἐξ ὧν, ἐν οἷσ τε καί ἅπερ ὑπῆρχεν ἀλικειαν, ὡσ μόνοσ ἀλθκισ και πιςτόσ, καί ὅπερ
ἐςτι παρ᾿ ἡμῶν ὁμολογεῖςκαι βουλόμενοσ.

Ὅν ἔχοντεσ, ἡγιαςμζνοι λόγῳ τε καί βίῳ, μορφοφμενον μιμιςαςκε τιν μακροκυμίαν, καί τιν παροῦςαν δεχόμενοι
γραφιν, φάνθτζ μοι τῶν ἐμφερομζνων φιλάνκρωποι κριταί νικῶντεσ ςυμπακείᾳ τά τοῦ παιδόσ ὑμῶν ὀλιςκιματα,
μόνθν ταφτθν ἐκδεχομζνῳ τῆσ εῦπεικείασ ἀντίδοςιν, καί γζνεςκζ μοι μεςῖται τῆσ πρόσ αῦτόν καταλλαγῆσ εἰρινθν
δθμιουργοῦντεσ τιν πάντα νοῦν ὑπερζχουςαν, ἧσ αῦτόσ ἄρχων ἐςτίν ὁ ΢ωτιρ, ἕξει πρακτικῇ τῆσ τῶν πακῶν ταραχῆσ
ἐλευκερῶν τοφσ φοβουμζνουσ αῦτόν, καί Πατιρ τοῦ μζλλοντοσ αἰῶνοσ, Πνεφματι γεννῶν δι᾿ ἀγάπθσ καί γνϊςεωσ τοφσ
τόν ἄνω κόςμον πλθρϊςαντασ.

΢ελίδα 10 από 10

Αῦτῷ δόξα, μεγαλωςφνθ, κράτοσ, ςφν τῷ Πατρί καί τῷ ἁγίῳ Πνεφματι εἰσ τοφσ αἰῶνασ. Ἀμιν.

ΠΑΣΕΡΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ