© ΢ηπιηαλφο Γ.

Παπαδφπνπινο


Σν παξφλ θείκελν πεξηιακβάλεηαη ζην δίηνκν έξγν «Απφζηνινο
Παχινο θαη Κφξηλζνο. 1950 ρξφληα απφ ηε ζπγγξαθή ησλ Δπη-
ζηνιψλ πξνο Κνξηλζίνπο – Πξαθηηθά Γηεζλνχο Δπηζηεκνληθνχ
΢πλεδξίνπ, Κφξηλζνο 2007», ην νπνίν ζα θπθινθνξήζεη ηνλ Ννέκ-
βξην ηνπ 2009 απφ ηηο Δθδφζεηο ΦΤΥΟΓΗΟ΢.





὇κφηηκνπ Καζεγεηῆ ηῆο Θενινγηθῆο ΢ρνιῆο
ηνῦ Παλεπηζηεκίνπ Ἀζελῶλ


































὇ Παῦινο ηῶλ ἖ζλῶλ:
Σί ηνῡ ἀπεθάιπςε ὁ Κχξηνο




Ἡ κλήζη ηοῦ Παύλοσ

Σὸ ζρέδην ηνῦ Θενῦ γηὰ ηὴλ ζσηεξία ηνῦ ἀλζξσπίλνπ
γέλνπο εἶλαη θαὶ θαηαλνεῖηαη ὡο κπζηήξην, ἡ ἐμήγεζε
ηνῦ ὁπνίνπ πξνβιεκάηηδε θαὶ πξνβιεκαηίδεη ηὸλ ἄλ-
ζξσπν. Ἰδίσο ηὸλ ἄλζξσπν πνὺ εἰζέξρεηαη ζηὴλ πνξεία
ηνῦ ζρεδίνπ α὎ηνῦ, πνὺ βηψλεη δειαδὴ πξνζσπηθὰ ηὸ
ζέιεκα ηνῦ Θενῦ. Ἔηζη, θαίλεηαη πεξίεξγν πνὺ ὁ Θεὸο
ἐπέιεμε λ’ ἀλαδείμεη ζὲ ζθεῦνο, ὄξγαλν ἐθιεθηφ, ἕλαλ
἗βξαῖν ζενιφγν ηῆο δηαζπνξᾶο, γηὰ λὰ θεξχμεη ηὸλ
Υξηζηὸ ζηὰ Ἔζλε. ὇ ΢ανχι, κάιηζηα, ὁ Παῦινο, ὏πῆξ-
με ἀθφκα θαὶ «δεισηήο», α὎ζηεξὸο ἗βξαῖνο, κὲ ζαπ-
καζηὴ δξάζε ζθιεξνῦ δηψθηε ηῶλ κειῶλ ηῆο ἖θθιε-
ζίαο, ὅπσο ὁκνινγεῖ ὁ ἴδηνο:
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


«…θαζ’ ὏πεξβνιὴλ ἐδίσθνλ ηὴλ ἖θθιεζίαλ ηνῦ Θενῦ
θαὶ ἐπφξζνπλ α὎ηήλ. Καὶ πξνέθνπηνλ ἐλ ηῷ Ἰνπδατ-
ζκῷ… πεξηζζνηέξσο δεισηὴο ὏πάξρσλ ηῶλ παηξη-
θῶλ παξαδφζεσλ» (Γαι. 1,13-14).

Σξία ἔηε πξνεηνίκαδε ὁ Ἰεζνῦο Υξηζηὸο ηνὺο δψ-
δεθα Μαζεηὲο θαὶ καδί ηνπο ἕλα ε὎ξχηεξν θχθιν κα-
ζεηῶλ γηὰ ηὴλ ζπλέρηζε ηνῦ ἔξγνπ ηνπ. Οἱ Μαζεηὲο
ἄθνπζαλ ηὴλ δηδαζθαιία ηνπ, ηὸλ εἴδαλε λὰ ζαπκα-
ηνπξγεῖ, παξαθνινχζεζαλ ηὸ πάζνο ηνπ, ηὸλ ἀλαγλψ-
ξηζαλ ἀλαζηεκέλν. Πξνπαληφο, δερζήθαλε ηὸ ὏πε-
ζρεκέλν ἅγην Πλεῦκα θαηὰ ηὴλ Πεληεθνζηή, γηὰ λὰ
θαηαλνήζνπλε ὅζα ηνὺο εἶρε εἰπεῖ, γηὰ λὰ ηνὺο ὁδεγεῖ
(ἀπνθαιχπηεη) «εἰο πᾶζαλ ηὴλ ἀιήζεηαλ» θαὶ λὰ ηνὺο
ἐλζαξξχλεη ζηὸ ἔξγν ηνπο ὡο δηαδφρσλ θαὶ ζπλερη-
ζηῶλ ηνπ:


«὇ Παξάθιεηνο, ηὸ Πλεῦκα ηὸ ἅγηνλ, ὅ πέκςεη ὁ Πα-
ηὴξ ἐλ ηῷ ὀλφκαηί κνπ, ἐθεῖλνο ἡκᾶο δηδάμεη πάληα
θαὶ ὏πνκλήζεη ὏κᾶο πάληα ἃ εἶπνλ ὏κῖλ (Ἰσάλ. 14,26).
«Ὅηαλ ἔιζῃ ἐθεῖλνο, ηὸ Πλεῦκα ηῆο ἀιεζείαο, ὁδε-
γήζεη ὏κᾶο εἰο πᾶζαλ ηὴλ ἀιήζεηαλ» (Ἰσάλ. 16,13).

὇ πξννξηζκέλνο γηὰ ηὰ Ἔζλε θήξπθαο, ὅκσο, γηὰ
ηὴλ θαη’ ἐμνρὴλ ἐμαθηίλσζε ηῆο ἖θθιεζίαο ζηὰ Ἔζλε,
ἔμσ ἀπὸ ηὸλ Ἰνπδατζκὸ ηῆο Παιαηζηίλεο θαὶ ηῆο δηα-
ζπνξᾶο, πξνεηνηκάζζεθε γηὰ ηὸ ἔξγν ηνπ ηειείσο δηα-
θνξεηηθά.
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


«πνξεχνπ (= ηνῦ εἶπε ὁ ἴδηνο ὁ Κχξηνο), ὅηη ἐγὼ εἰο
ἔζλε καθξὰλ ἐμαπνζηειῶ ζε» (Πξάμ. 22,21).

Καὶ ηῆο πξνεηνηκαζίαο πξνεγήζεθε κὲ θαηαηγηζηη-
θὸ ηπθισηηθὸ θῶο πξφζθιεζε, πεξὶ ηὸ 34/37 (;), ἐλῶ
ἔθηππνο θαὶ κὲ ζηξαηησηηθὸ ζῶκα βάδηδε πξὸο ηὴλ Γα-
καζθὸ κὲ ζθνπὸ ηὴλ ζχιιεςε ρξηζηηαλῶλ. Σφηε, «ἐμαίθ-
λεο», ἄζηξαςε πάλσ ηνπ ἰζρπξὸ θῶο ἀπὸ ηὸλ ν὎ξαλὸ
θη ἔπεζε ζηὸ ἔδαθνο ηπθιὸο (Πξάμ. 9,3
·
22,6). ΢πγρξφ-
λσο, ἄθνπζε ηὴλ θσλὴ ηνῦ Κπξίνπ: «΢ανὺι ΢ανύι, ηί
κε δηώθεηο;».
Ἔθπιεθηνο θαὶ ηπθισκέλνο ἐξψηεζε γηὰ ηὴλ πξνέ-
ιεπζε ηῆο θσλῆο θαὶ πῆξε ηὴλ ἀπάληεζε:


«ἐγψ εἰκη Ἰεζνῦο ὁ Ναδσξαῖνο, ὃλ ζὺ δηώθεηο» (Πξάμ.
9,4-5
·
22,7-8).


Ἀπὸ ηὴλ θνβεξὴ α὎ηὴ ζηηγκὴ ὁ ΢ανὺι παξαδφζε-
θε ζηὸ Μπζηήξην ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ ἂο κὴλ ηὸ θαηαλννῦ-
ζε. Πῆξε ἀπνθαζηζηηθὰ ηὸλ δξφκν πνὺ ζὰ ηὸλ ὁδε-
γνῦζε ζηὸλ ζεφπηε Παῦιν, ηὸλ Ἀπφζηνιν ηῶλ ἖ζλῶλ
(νἱ ἗βξαῖνη, ηῆο δηαζπνξᾶο ἰδηαίηεξα, ὡο Ρσκαῖνη πν-
ιίηεο, ιάκβαλαλ θαὶ ἄιιν ὄλνκα γηὰ ηὶο ξσκατθὲο κφ-
λν ἀξρέο).
Ἡ παξάδνζε ηνῦ ΢ανὺι ζηὸ κπζηήξην ηνῦ Υξη-
ζηνῦ δειψζεθε κὲ ηὴλ ρσξὶο δηζηαγκὸ ἐξψηεζή ηνπ:
«Σί πνηήζσ, Κχξηε;» (Πξάμ. 22,10). ὘πελζπκίδεη ηὴλ
παξάδνζε ζηὸ ἴδην κπζηήξην ηῆο παξζέλνπ Μαξηὰκ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ηὴλ ὥξα ηνῦ Δ὎αγγειηζκνῦ («ἰδνὺ ἡ δνχιε Κπξίνπ,
γέλνηηφ κνη θαηὰ ηὸ ξῆκά ζνπ»: Λνπθ. 1,38). Γέρζεθε
ηὴλ ἐληνιὴ ηνῦ Κπξίνπ λὰ θζάζεη «ρεηξαγσγνχκε-
λνο» ζηὴλ Γακαζθὸ θη ἐθεῖ λὰ ηνῦ ιερζεῖ ὅ,ηη ἀπὸ ηὸλ
Θεὸ ἔρεη ὁξηζζεῖ λὰ πξάμεη. Παξάιιεια, ὄξγαλν ηνῦ
κπζηεξίνπ ηνῦ Υξηζηνῦ ἐπηιέρζεθε ὁ θαιὸο ρξη-
ζηηαλὸο ηῆο Γακαζθνῦ Ἀλαλίαο, πνὺ ζὲ ὅξακα ἔιαβε
ἐληνιὴ λὰ ἐπηζθεθζεῖ ηὸλ Παῦιν, λὰ ηνῦ ἀπνδψζεη
ηὴλ ὅξαζε θαὶ λὰ ηὸλ βεβαηψζεη ὅηη ζὰ πιεξσζεῖ
Πλεχκαηνο Ἁγίνπ, ζὰ βαπηηζζεῖ θαὶ ζὰ γλσξίζεη ηὸ
ζεῖν ζέιεκα.


«Δἶπε δὲ πξὸο α὎ηὸλ (= ηὸλ Ἀλαλία) ὁ Κχξηνο
·
πν-
ξεχνπ, ὅηη (= ὁ ΢ανχι) ζθεῦνο ἐθινγῆο κνί ἐζηηλ νὗ-
ηνο ηνῦ βαζηᾶζαη ηὸ ὄλνκά κνπ ἐλψπηνλ ἐζλῶλ…
἖γὼ γὰξ ὏πνδείμσ α὎ηῷ ὅζα δεῖ α὎ηὸλ ὏πὲξ ηνῦ ὀλφ-
καηφο κνπ παζεῖλ… Ἀπῆιζε δὲ Ἀλαλίαο… θαὶ ἐπη-
ζεὶο ἐπ’ α὎ηὸλ ηὰο ρεῖξαο εἶπε
·
΢ανὺι ἀδειθέ, ὁ Κχ-
ξηνο ἀπέζηαιθέ κε, Ἰεζνῦο ὁ ὀθζεὶο ζνη ἐλ ηῇ ὁδῷ ᾗ
ἤξρνπ, ὅπσο ἀλαβιέςῃο θαὶ πιεζζῇο Πλεχκαηνο
ἁγίνπ… θαὶ ἀλαζηὰο (= ὁ ΢ανχι) ἐβαπηίζζε…» (Πξάμ.
9,15-18).
«὇ δὲ (= Ἀλαλίαο) εἶπε
·
ὁ Θεὸο ηῶλ παηέξσλ ἡκῶλ
πξνερεηξήζαηφ ζε γλῶλαη ηὸ ζέιεκα α὎ηνῦ θαὶ ἰδεῖλ
ηὸλ δίθαηνλ θαὶ ἀθνῦζαη θσλὴλ ἐθ ηνῦ ζηφκαηνο α὎-
ηνῦ, ὅηη ἔζῃ κάξηπο α὎ηῷ πξὸο πάληαο ἀλζξψπνπο
ὧλ ἑψξαθαο θαὶ ἤθνπζαο» (Πξάμ. 22,14-15).
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


Ἡ ἀπνζηνιὴ ηνῦ Ἀλαλία ἀπνηειεῖ ηὸ πξῶην ζηάδην
πξνεηνηκαζίαο ηνῦ Ἀπνζηφινπ ηῶλ ἖ζλῶλ, ηὴλ ἐλεκέ-
ξσζή ηνπ γηὰ ηὸ κπζηήξην ηνῦ Υξηζηνῦ: ὅηη ὁ Κχξηνο
ζὰ ηνῦ ὏πνδείμεη ηί ζὰ ηνῦ ζπκβεῖ, ὅηη ζὰ δερζεῖ ηὸ ἅγην
Πλεῦκα, ὅηη ζὰ γλσξίζεη ἐθεῖλνλ πνὺ ἐθπιήξσζε ηὸ
ζεῖν ζέιεκα (= ηὸλ Υξηζηφ) θαὶ ζ’ ἀθνχζεη ἀπὸ ηὸ ἴδην
ηνπ ηὸ ζηφκα ὅ,ηη ἀθνξᾶ ζηὴλ ἀπνζηνιή ηνπ. Σφηε ὁ
΢ανὺι βαπηίζζεθε
·
ἦηαλ ἕηνηκνο λὰ δερζεῖ ηὸ ἅγην
Πλεῦκα, πνὺ ηνῦ ἀπνθάιπςε ηὸλ ἄγλσζηφ ηνπ Ἰεζνῦ
Υξηζηφ. Μὲ ηὸ «ε὎δφθεζελ ὁ Θεφο… δηὰ ηῆο ράξηηνο
α὎ηνῦ ἀπνθαιχςαη ηὸλ Τἱὸλ α὎ηνῦ ἐλ ἐκνί, ἵλα ε὎αγ-
γειίδσκαη α὎ηὸλ ἐλ ηνῖο ἔζλεζη» (Γαι. 1,15-16), «ἡκῖλ
δὲ ἀπεθάιπςελ ὁ Θεὸο δηὰ ηνῦ Πλεχκαηνο
·
ηὸ γὰξ Πλεῦ-
κα πάληα ἐξεπλᾶ» (Α΄ Κνξ. 2,10).
Ἡ ἐλέξγεηα ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (θαὶ δὴ ἡ ἀπνθα-
ιππηηθή) ζηὸλ ΢ανὺι θαηέζηε δπλαηή, ὅηαλ κὲ ηὸ βά-
πηηζκα κεηαζηνηρεηψζεθε ὁ ἴδηνο ζὲ λαφ, ζηὸλ ὁπνῖν
«θαηνίθεζε» ηὸ ἅγην Πλεῦκα. O Παῦινο δὲλ ἐθζηαζηά-
ζζεθε, δὲλ εἶρε ηὴλ δηαδηθαζία ηῆο ἐθζηάζεσο, ηῆο ἐμφ-
δνπ ἀπὸ ηὸλ ἑαπηφ ηνπ, ὅπσο ηὴλ ἐλλνεῖ π.ρ. ὁ Πιάησ-
λαο θαὶ δὴ ὁ Πισηίλνο (἖λλεάδεο Γ΄ 8 θαὶ ΢T΄ 7, 9). ὇
Παῦινο δχν θνξὲο ρξεζηκνπνηεῖ ηὴλ ιέμε «ἔθζηαζηο»
(Πξάμ. 11,5
·
22,17), γηὰ λὰ δειψζεη ὅηη ἐλ ἐγξεγφξζεη
εἶδε ηὸ ὅξακα
·
ὄρη ὅηη ἐμῆιζε ηνῦ θαθνῦ ἑαπηνῦ ηνπ
ράξηλ ὏ςειφηεξεο ἐκπεηξίαο. Ὅιεο νἱ πλεπκαηηθὲο δηεξ-
γαζίεο θαὶ ἡ ἀπνθάιπςε ζπληεινῦληαη ἐληφο ηνπ, ἐληὸο
ηνῦ ἀλζξψπνπ, ὅζν ἡ θαξδία ἐιεπζεξψλεηαη ἀπὸ ηὸ
ζθφηνο ηῆο ἁκαξηίαο (Ρσκ. 1,21).
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


«Ο὎θ νἴδαηε ὅηη λαὸο Θενῦ ἐζηε θαὶ ηὸ Πλεῦκα ηνῦ
Θενῦ νἰθεῖ ἐλ ἡκῖλ;» (A΄ Κνξ. 3,16 θαὶ 6,19).


Καὶ ἡ ἴδηα ἡ πίζηε ζηὸλ Υξηζηὸ ὡο Θεὸ (Κχξηνλ) θαὶ
΢σηήξα εἶλαη ἀπνηέιεζκα ἐλεξγείαο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκα-
ηνο. Σὸ γεγνλὸο ηῆο ἀπνθαιχςεσο ζηὸλ ἄλζξσπν θαὶ
ηῆο πίζηεψο ηνπ βξίζθνληαη ζὲ ζρέζε αἰηίνπ θαη αἰηηα-
ηνῦ, ἀιιὰ θαὶ ζὲ πιήξε ἀιιεινεμάξηεζε. Γη’ α὎ηὸ ἡ ὁκν-
ινγία (πίζηε) ὅηη ὁ Ἰεζνῦο εἶλαη ὁ Κχξηνο (δειαδὴ Θεφο)
εἶλαη ἀπνηέιεζκα ἐλέξγεηαο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο.


«Ο὎δεὶο δχλαηαη εἰπεῖλ Κχξηνο Ἰεζνῦο εἰ κὴ ἐλ Πλεχ-
καηη ἁγίῳ» (A΄ Κνξ. 12,3).



Ἡ προζφπικὴ ζηὸν Παῦλο ἀποκάλσυη ηοῦ Χριζηοῦ,
ηοῦ Εὐαγγελίοσ καὶ ηῆς ἀποζηολῆς ηοσ

἖θφζνλ ρσξὶο ηὴλ ἐλέξγεηα ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο εἶ-
λαη ἀδχλαην λὰ γλσξίζεη θαὶ λὰ ζενινγήζεη θάπνηνο
γηὰ ηὸλ Υξηζηὸ θαὶ ηὸ ἔξγν ηνπ, ἕπεηαη ὅηη ηὸ Δ὎αγγέ-
ιην πνὺ ὁ Παῦινο θήξπηηε, ἡ ζενινγία ηνπ δειαδή,
ὀθείιεηαη ζὲ ἀπνθάιπςε. Γὲλ δίζηαδε λὰ ὁκνινγεῖ ὁ
ἴδηνο ὅηη εἶρε Πλεῦκα Θενῦ.


«Γνθῶ δὲ θἀγὼ Πλεῦκα Θενῦ ἔρεηλ» (A΄ Κνξ. 7,40).


Θεσξνῦζε ηὸ γεγνλὸο ηῆο ἀπνθαιχςεσο ηφζν ἱεξὸ
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


θαὶ ηφζν κπζηεξηαθφ, πνὺ δὲλ ἤζειε λὰ κηιάεη γη’ α὎ηφ,
ἕλεθα ηῆο ἄθξαο ηαπεηλνθξνζχλεο ηνπ, ἕλεθα ηνῦ θφ-
βνπ λὰ ηὸλ ὏πεξηηκήζνπλ θαὶ ηνῦ θηλδχλνπ λὰ ηὸλ πα-
ξεμεγήζνπλ ὡο θαπρεζηνιφγν. Ἀπνθαζίδεη ὅκσο λὰ
κηιήζεη γηὰ ηὶο ζπγθινληζηηθὲο ἀπνθαιχςεηο πνὺ δέ-
ρζεθε, ζρεδὸλ λὰ θαπρεζεῖ, κφλν θαὶ κφλν γηαηί θά-
πνηνη θήξπηηαλ Υξηζηὸ δηαθνξεηηθὸ ἀπὸ ηὸλ πξαγκα-
ηηθφ. Α὎ηνὶ δηέδηδαλ κεηαμὺ ηῶλ πηζηῶλ ηῶλ ἐθθιεζηῶλ,
πνὺ ὁ ἴδηνο εἶρε ἱδξχζεη, ὅηη ὁ ἴδηνο δὲλ ἔρεη ηὴλ α὎ζε-
ληία πνὺ ἔρνπλ ὅζνη ὏πεξαπφζηνινη-καζεηὲο γλψξη-
ζαλ ηὸλ Κχξην πξνζσπηθά.
Σειεηψλνληαο ηὸ 56/57, ηὴλ B΄ πξὸο Κνξηλζίνπο ἖πη-
ζηνιή ηνπ, ἀλαθέξεηαη κὲ πφλν θαὶ παξάπνλν ζὲ «ὀπηα-
ζίαο θαὶ ἀπνθαιχςεηο Κπξίνπ», πνὺ ζπλέβεζαλ «πξὸ
ἐηῶλ δεθαηεζζάξσλ», πεξὶ ηὸ 42/3 δειαδή. «Ἡξπάγε»
ζηὸλ παξάδεηζν θαὶ ἄθνπζε θαὶ εἶδε θαηαζηάζεηο δπ-
ζπεξίγξαπηεο. Α὎ηὲο κάιηζηα νἱ ἀπνθαιχςεηο, γηὰ ηὶο
ὁπνῖεο θαὶ κφλν θαπρᾶηαη –ἐλῶ δὲλ θαπρᾶηαη γηὰ ηὸλ
ἑαπηὸ ηνχ–, ὏πῆξμαλ θαηὰ θαηξνὺο πνιιὲο («ηῇ ὏πεξ-
βνιῇ ηῶλ ἀπνθαιχςεσλ»: B΄ Κνξ. 12,1-10). ΢ηὴλ A΄
Κνξ. βεβαηψλεη ὅηη ηὸ θήξπγκά ηνπ ηνῦ ηὸ ἀπνθάιπςε
ὁ Θεὸο κὲ ηὸ ἅγην Πλεῦκα,


«Ἡκῖλ δὲ ἀπεθάιπςελ ὁ Θεὸο δηὰ ηνῦ Πλεχκαηφο
ηνπ» (2,10),

ἐλῶ ζηὴλ B΄ Κνξ. ιέγεη ὅηη ηνῦ κηιάεη ἐληὸο ηνπ ὁ ἴδηνο ὁ
Υξηζηφο:
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


«…δνθηκὴλ δεηεῖηε ηνῦ ἐλ ἐκνὶ ιαινῦληνο Υξηζηνῦ»
(13,3).

Ἀλαγθάδεηαη, ἀθφκα, λὰ δειψζεη ὅηη ζὲ ζχγθξηζε
κὲ ηνὺο γλσζηνὺο Ἀπνζηφινπο-Μαζεηὲο ηνῦ Κπξίνπ
δὲλ «὏ζηέξεζε» ζὲ ηίπνηα («ν὎δέλ»), ὅηη ἔπξαμε θαὶ
὏πέζηε ηὰ ηνῦ ἀπνζηνιηθνῦ ἀμηψκαηνο κὲ ηὸ παξαπά-
λσ (B΄ Κνξ. 12,11-13).
Σὸ ἴδην πξφβιεκα, ηὶο ἴδηεο εἰο βάξνο ηνπ ζπεξκνιν-
γίεο, ηὶο ἀκθηζβεηήζεηο δειαδὴ ηῆο α὎ζεληηθφηεηαο
ηνῦ θεξχγκαηφο ηνπ θαὶ ηῆο ἀπνζηνιηθφηεηάο ηνπ, εἶ-
ρε λ’ ἀληηκεησπίζεη ζηὰ κέιε ηῆο ἖θθιεζίαο ηῆο Γαια-
ηίαο, ιίγν ἐλσξίηεξα. Καὶ ηφηε ἀλαγθάζζεθε λὰ ὏πεξα-
ζπηζζεῖ ηὴλ γλεζηφηεηα ηνῦ θεξχγκαηφο ηνπ (=«Δ὎αγ-
γειίνπ» ηνπ), παξαζέηνληαο κὲ ζαθήλεηα θαὶ ζηνηρεῖα
πξνζσπηθά, ὅζν θαὶ ἂλ ηνῦ ἦηαλ δχζθνιν. Γειψλεη
ζηνὺο Γαιάηεο (1,15-16) ὅηη ηὸλ θάιεζε ζηὸ ἔξγν ηνῦ
ε὎αγγειηζκνῦ ὁ ἴδηνο ὁ Θεὸο θαὶ Α὎ηὸο ηνῦ ἀπνθάιπ-
ςε «ηὸλ Τἱὸλ α὎ηνῦ», ηὸλ Ἰεζνῦ Υξηζηφ. Γη’ α὎ηὸ θαὶ ηὸ
Δ὎αγγέιην ηνῦ Παχινπ, ἡ δηδαζθαιία ηνπ, δὲλ ἀπνηε-
ιεῖ ἔξγν ἀλζξψπνπ, δὲλ ηὸ παξέιαβε ἀπὸ ἄλζξσπν
θαὶ δὲλ ηνῦ ηὸ δίδαμε θάπνηνο – ὅπσο ηὸ δηδάρζεθαλ
νἱ Μαζεηὲο ηνῦ Κπξίνπ. Σνλίδεη κὲ ἔκθαζε ὅηη ηὸ ἔια-
βε κὲ ἀπνθάιπςε Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ.


«Γλσξίδσ γὰξ ὏κῖλ, ἀδειθνί, ηὸ Δ὎αγγέιηνλ ηὸ ε὎αγ-
γειηζζὲλ ὏π’ ἐκνῦ ὅηη ν὎θ ἔζηηλ θαηὰ ἄλζξσπνλ. Ο὎-
δὲ γὰξ ἐγὼ παξὰ ἀλζξψπνπ παξέιαβνλ α὎ηφ, νὔηε
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ἐδηδάρζελ, ἀιιὰ δη’ ἀπνθαιχςεσο Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ»
(Γαι. 1,11-12).

Γηὰ λὰ πείζεη ηνὺο δχζπηζηνπο Γαιάηεο, παξαζέηεη
θαὶ ἄιια πξνζσπηθὰ ἱζηνξηθὰ ζηνηρεῖα, ἀπὸ ηὰ ὁπνία
ζεκεηψλνπκε δχν. Σὸ πξῶην, ὅηη κεηὰ ηὴλ θιήζε ηνπ
ζηὴλ Γακαζθὸ θαὶ ηὴλ βάπηηζή ηνπ δὲλ ἐπηζθέθζεθε
ηὰ Ἱεξνζφιπκα, ὥζηε λὰ ηὸλ δηδάμνπλ ἐθεῖ ηὸ Δ὎αγγέ-
ιην νἱ «πξφ» α὎ηνῦ Ἀπφζηνινη. Ἀληίζεηα ἔθπγε γηὰ ηὴλ
Ἀξαβία (Γαι. 1,17), ὅπνπ εἶρε ηὴλ πξνζσπηθὴ πλεπκα-
ηηθή ηνπ πξνεηνηκαζία, κὲ «὏πεξβνιή» κάιηζηα ἀπν-
θαιχςεσλ.
Σὸ δεχηεξν ἱζηνξηθὸ ζηνηρεῖν ἀπνηειεῖ, παξὰ ηὴλ
πξαθηηθφηεηά ηνπ, ζεκειηῶδεο θξηηήξην γλεζηφηεηαο
ηνῦ παπιείνπ Δ὎αγγειίνπ, ἀιιὰ θαὶ ἀξρὴ πνιπζήκα-
ληε γηὰ ηὴλ γλεζηφηεηα ηῆο ζπλερῶο ἀλαπηπζζφκε-
λεο παξαδφζεσο. Ἀλαθέξεη, ινηπφλ, ὅηη ηὰ Ἱεξνζφιπ-
κα ἐπηζθέθζεθε ηξία ἔηε κεηὰ ηὴλ θιήζε ηνπ θαὶ ηὴλ
ἀπνθάιπςε ηνῦ Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ, κὲ ζθνπὸ λὰ γλσξίζεη
(«ἱζηνξῆζαη Κεθᾶλ») ηὸλ Πέηξν θαὶ καδὶ ηὸλ Ἰάθσβν
(Γαι. 1,18-19), ζηνὺο ὁπνίνπο ἀζθαιῶο ἐμέζεζε ὅ,ηη
ἀπνθαιππηηθὰ γλψξηδε γηὰ ηὸλ Υξηζηφ. Καὶ ζὲ λεψηεξε
ἐπίζθεςή ηνπ ζηὰ Ἱεξνζφιπκα, 14 ἔηε ἀξγφηεξα (ὅηαλ
ἔγηλε ἡ ἀπνζηνιηθὴ ΢χλνδνο), ζπλήληεζε ηνὺο Ἰάθσ-
βν, Πέηξν θαὶ Ἰσάλλε, ὅπσο θαὶ ἄιινπο ζηπινβάηεο ηῆο
἖θθιεζίαο, ζηνὺο ὁπνίνπο παξνπζίαζε («ἀλεζέκελ»)
ηὴλ δηδαζθαιία, ηὸ Δ὎αγγέιην δειαδὴ πνὺ θήξπηηε ζηὰ
Ἔζλε. Ἀθνῦ ηὸλ ἄθνπζαλ «θαη’ ἰδίαλ», δὲλ εἴραλε ηίπν-
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ηα λὰ πξνζζέζνπλ («ν὎δὲλ πξνζαλέζελην»). Σὸ Δ὎αγ-
γέιην πνὺ θήξπηηαλ ἐθεῖλνη πνὺ γλψξηζαλ θαιὰ θαὶ
ἄθνπγαλ ηξία ἔηε ηὸλ Υξηζηὸ θαὶ πνὺ ἤζαλε παξφληεο
ζηὴλ Πεληεθνζηή, ηὸ ἴδην θήξπηηε θαὶ ὁ Παῦινο. Α὎-
ηὸ πνὺ ἀξγφηεξα δηδάρζεθε κὲ πξνζσπηθὴ ἀπνθάιπ-
ςε ὁ Παῦινο ζπκθσλνῦζε ἀπφιπηα κὲ α὎ηὸ πνὺ ἐλσ-
ξίηεξα γλψξηδαλ νἱ Μαζεηὲο ηνῦ Κπξίνπ.


« Ἔπεηηα, κεηὰ ηξία ἔηε (= κεηὰ ηὴλ Ἀξαβία) ἀλῆι-
ζνλ εἰο Ἱεξνζφιπκα ἱζηνξῆζαη Κεθᾶλ θαὶ ἐπέκεηλα
πξὸο α὎ηὸλ ἡκέξαο δεθαπέληε. Ἕηεξνλ δὲ ηῶλ Ἀπν-
ζηφισλ ν὎θ εἶδνλ εἰ κὴ Ἰάθσβνλ ηὸλ ἀδειθὸλ ηνῦ
Κπξίνπ» (Γαι. 1,18-19).
« Ἔπεηηα, δηὰ δεθαηεζζάξσλ ἐηῶλ, πάιηλ ἀλέβελ
εἰο Ἱεξνζφιπκα… ἀλέβελ δὲ θαηὰ ἀπνθάιπςηλ. Καὶ
ἀλεζέκελ α὎ηνῖο ηὸ ε὎αγγέιηνλ ὃ θεξχζζσ ἐλ ηνῖο
ἔζλεζη, θαη’ ἰδίαλ δὲ ηνῖο δνθνῦζηλ… ἐκνὶ γὰξ νἱ δν-
θνῦληεο ν὎δὲλ πξνζαλέζελην… θαὶ γλφληεο ηὴλ ρά-
ξηλ ηὴλ δνζεῖζάλ κνη, Ἰάθσβνο θαὶ Κεθᾶο θαὶ Ἰσάλ-
λεο, νἱ δνθνῦληεο ζηῦινη εἶλαη, δεμηὰο ἔδσθαλ ἐκνὶ
θαὶ Βαξλάβᾳ θνηλσλίαο» (Γαι. 2,1-9).

Ἀλακθίβνια, ηὸ Δ὎αγγέιην ηνῦ Παχινπ ἤηαλ ε὎ξχ-
ηεξν ἀπὸ ηὸ Δ὎αγγέιην ηνῦ Πέηξνπ, δηφηη ὁ Παῦινο
ὄθεηιε λὰ ζενινγήζεη ε὎ξχηεξα, βαζχηεξα θαὶ ἀλαιπ-
ηηθφηεξα, ἕλεθα ηῶλ πξνθιήζεσλ ηῶλ ἀθξναηῶλ ηνπ.
Ἡ ἀπάληεζή ηνπ ζηὶο πξνθιήζεηο, ἡ ζενινγία ηνπ δε-
ιαδὴ γηὰ ηὸ πξφζσπν θαὶ ηὸ ἔξγν ηνῦ Υξηζηνῦ, ἐπεηδὴ
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ἤηαλε ἀπνηέιεζκα θαζνδεγήζεσο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκα-
ηνο, ὅπσο ηφζεο θνξὲο βεβαίσλε (π.ρ. A΄ Κνξ. 2,10
·
7,4
·

12,13), ἀλαγλσξίζζεθε ὡο ζχκθσλε κὲ ηὸ Δ὎αγγέιην
ηῶλ Μαζεηῶλ ηνῦ Κπξίνπ. Μνινλφηη ηὸ θήξπγκα (ζεν-
ινγία) ηνῦ Παχινπ ἤηαλ α὎μεκέλν, ζὲ ζχγθξηζε κὲ ηὸ
ἁπινχζηεξν ηῶλ πξψησλ Μαζεηῶλ, ἀπνηεινῦζε ἀιή-
ζεηα γλήζηα θαὶ ὡο ηέηνηα δὲλ κπνξνῦζε λὰ εἶλαη ἀληί-
ζεηε ἢ δηάθνξε ἐθείλεο πνὺ ἐμαξρῆο εἶρε πξνζθεξζεῖ.
O Παῦινο, πξῶηνο ζενιφγνο ηῆο ἖θθιεζίαο, πξνζέ-
θεξε, ράξηλ ζσηεξίαο ηῶλ πηζηῶλ, α὎μεκέλν θήξπγκα,
ἀπφιπηα ὁκφινγν πξὸο ηὸ ἀξρηθφ.
Γη’ α὎ηὸ θαὶ ὅ,ηη ζηὴλ πνξεπφκελε θαὶ δῶζα παξάδν-
ζε ηῆο ἖θθιεζίαο ζὰ πξνζθέξεηαη ζενινγηθά, ἐὰλ εἶλαη
ὁκφινγν πξὸο ηὴλ πξνγελέζηεξε παξάδνζε θαὶ ἐὰλ
ζπληζηᾶ ἐκβάζπλζε ζηὴλ ἴδηα ἀιήζεηα, ζὰ πἱνζεηεῖηαη
ἀπὸ ηὴλ ἖θθιεζία θαὶ ζὰ ἐλζσκαηψλεηαη ζηὴλ δηδα-
ζθαιία ηεο. Α὎ηνλφεην εἶλαη ὅκσο ὅηη ηὸ λέν κπνξεῖ λὰ
εἶλαη ὁκφινγν πξὸο ηὸ ἀξρηθὸ θαὶ λὰ ζπληζηᾶ ζπλέπεηά
ηνπ, κφλν ἐὰλ ὀθείιεηαη ζὲ θσηηζκὸ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκα-
ηνο, δηφηη κφλν Α὎ηὸ γλσξίδεη ηὴλ ἄθηηζε ζεία ἀιήζεηα
θαὶ κφλν Α὎ηὸ ηὴλ θαλεξψλεη, ζηὸ βαζκὸ πάληα πνὺ εἶ-
λαη ἀλαγθαία γηὰ ηὴλ ζσηεξία ηνῦ ἀλζξψπνπ.



Τὰ ἐθόδια ηοῦ Παύλοσ

἖πηγξακκαηηθὰ εἴδακε ηὸ πῶο ηῆο θιήζεσο ηνῦ Παχ-
ινπ θαὶ ηὴλ δηαξθὴ Πεληεθνζηή ηνπ, ὥζηε λὰ γλσξίδεη
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ὅιν θαὶ βαζχηεξα ηὸ κπζηήξην ηνῦ Υξηζηνῦ ράξηλ ηῆο
ζσηεξίαο ηῶλ κειῶλ ηῆο ἖θθιεζίαο ηῶλ ἖ζλῶλ. Ἡ Πε-
ληεθνζηή ηνπ ὅκσο, νἱ ἱεξὲο ἀπνθαιχςεηο ηνπ, δὲλ εἴ-
ραλε δηθή ηνπο γιψζζα θαὶ δνκέο. Α὎ηά, ζηνηρεῖα θηη-
ζηὰ θαὶ ἀλζξψπηλα, ηὰ εἶρε πινχζηα θαὶ ηὰ ρξεζηκν-
πνηνῦζε ἀξηζηνηερληθά, γηὰ λὰ ἐθθξάζεη ηὴλ ἀπνθα-
ιπθζεῖζα ἀιήζεηα θαὶ λὰ ηῆο δψζεη κνξθὴ ηέηνηα, πνὺ
λὰ γίλεηαη, θαηὰ ηὸ ἀλζξψπηλν ηνπιάρηζηνλ, θαηαλνε-
ηή, ρσξὶο ἡ γισζζηθὴ κνξθὴ θαὶ νἱ δνκὲο λὰ θαιθη-
δεχνπλε ηὴλ ἄθηηζηε ἀιήζεηα.
Σὰ ἀλζξψπηλα α὎ηὰ ζηνηρεῖα εἶλαη ἡ ε὎ξεία παηδεία,
ἑιιεληζηηθὴ θαὶ θηινζνθηθή, πνὺ ε὎ηχρεζε λ’ ἀπνθηή-
ζεη ζηὴλ παηξίδα ηνπ Σαξζὸ ηῆο Κηιηθίαο, πεξίθεκν
γηὰ ηὴλ ἐπνρὴ πλεπκαηηθὸ θέληξν κεγάιεο ἀθηηλνβν-
ιίαο, ὅπνπ ἔδξαζαλ θηιφζνθνη (ὅπσο ὁ Ἀζελφδσξνο)
θαὶ ξήηνξεο. Ἡ θηινζνθηθὴ λενζησηθὴ παξάδνζε ηνῦ
Ἀζελνδψξνπ ηνῦ Κνξδπιίσλα (1νο αἰ. π.X.) ἦηαλ πν-
ιὺ ἔληνλε ζηὴλ Σαξζφ, ὅπνπ ζπνχδαζε ὁ Παῦινο κὲ
ηὴλ νἰθνλνκηθὴ ἄλεζε ηνῦ παηέξα ηνπ, πνὺ εἶρε θαὶ ηὰ
πξνλφκηα ηνῦ Ρσκαίνπ πνιίηε.
Παξάιιεια, θηινκαζὴο θαὶ ὀμχλνπο, ζὰ ἔκαζε πνι-
ιὰ γηὰ ηὴλ ἑιιελνξσκατθὴ ζξεζθεία θαὶ ηὰ ἀλαηνιη-
θὰ ζξεζθεχκαηα. Φπζηθά, ἡ πξψηε παηδεία ηνπ, ὡο ηέ-
θλν παξαδνζηαθῆο ἑβξατθῆο νἰθνγέλεηαο, ἀπνθηήζεθε
ζηνὺο θφιπνπο ηῆο ΢πλαγσγῆο, ἀιιὰ ζηὴλ ζπλέρεηα
ζπνχδαζε ξαββηληθὴ ἑξκελεία ζηὸλ πεξίθεκν ξαββί-
λν Γακαιηὴι A΄, πνὺ δίδαζθε ζηὰ Ἱεξνζφιπκα. Γλψξηζε
πνιὺ θαιὰ ηὴλ Παιαηὰ Γηαζήθε θαὶ γεληθὰ ηὴλ ἰνπ-
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


δατθὴ γξακκαηεία, ὥζηε λὰ ζεσξεῖηαη δηδάζθαινο θη
ἑξκελεπηὴο ηῶλ Γξαθῶλ, ἄξα ζενιφγνο θαὶ κᾶιινλ
Φαξηζαῖνο.
Γὲλ εἶλαη, ινηπφλ, ηπραῖν πνὺ ὡο ρξηζηηαλὸο κεηὰ
γλσξίδεη λὰ ἑξκελεχεη ηὴλ ΠΓ ζηὸ θῶο ηνῦ κπζηεξίνπ
ηνῦ Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ θαὶ λὰ ἀλαιχεη –πξῶηνο κὲ ηφζε
ζαθήλεηα– ηὴλ ἐπαιήζεπζε ηῶλ πξνθεηεηῶλ ζηὸ πξφ-
ζσπν ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ ζηὴλ ἖θθιεζία. Δἶλαη ὅκσο θαὶ
ζαπκαζηφ ὅηη ἐλίνηε ρξεζηκνπνηεῖ ἄλεηα ζηστθὴ ὁξν-
ινγία (ἐιεπζεξία, ζπλείδεζηο), κνινλφηη βεβαηψλεη
ὅηη θεξχηηεη Υξηζηὸ «ν὎θ ἐλ ζνθίᾳ ιφγνπ» (A΄ Κνξ.
1,17). ΢εκαληηθφηεξν εἶλαη ὅηη ἀπνδεηθλχεηαη δεκηνπξ-
γηθὸο θαὶ ηαιαληνῦρνο ρξήζηεο ηῆο ἑιιεληζηηθῆο γιψζ-
ζαο, ηῆο ὁπνίαο γλσξίδεη πνιὺ θαιὰ ηὰ ζρήκαηα θαὶ
ηνὺο λφκνπο, ἀιιὰ ηῆο δίλεη ηὴ δηθή ηνπ ἔληνλε πξν-
ζσπηθὴ ζθξαγίδα. Γίθαηα γίλεηαη ιφγνο γηὰ παχιεηα
γιψζζα, πνὺ ὏πεξβαίλεη ηὴλ ιεγφκελε «θνηλή» ἑιιε-
ληζηηθή.



Τὸν ἐζηασρφμένο καὶ ἀναζηάνηα μόνο κηρύηηει ἔνα-
νηι ηῶν Ἑβραίφν, ηῶν ζοθῶν Ἑλλήνφν καὶ ηοῦ εὐδαι-
μονικοῦ περιβάλλονηος


«Ο὎ γὰξ ἔθξηλά ηη εἰδέλαη ἐλ ὏κῖλ εἰκὴ Ἰεζνῦλ Υξη-
ζηὸλ θαὶ ηνῦηνλ ἐζηαπξσκέλνλ» (A΄ Κνξ. 2,2).
«Πηζηεχνκελ ὅηη Ἰεζνῦο ἀπέζαλε θαὶ ἀλέζηε» (Α΄
Θεζζ. 4,14).
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


«἖λ λφκῳ ν὎δεὶο δηθαηνῦηαη» (Γαι. 3,11).
«Σέινο γὰξ λφκνπ Υξηζηφο» (Ρσκ. 10,4).


΢ηὰ δχν πξῶηα ρσξία ἔρνπκε ηὴλ κνλαδηθφηεηα
ηνῦ Υξηζηνῦ, ζαλφληα θαὶ ἀλαζηάληα, ἔρνπκε ηὸ ζεκε-
ιηῶδεο θίλεηξν ηνῦ θεξχγκαηνο θαὶ ηῆο ζενινγίαο
ηνῦ Παχινπ, ἀιιὰ θαὶ ηὸ ἀπφιπην θέληξν ηνῦ ὅινπ
ἔξγνπ ηνπ. O ἴδηνο ἀπνξξνθᾶηαη ἀπὸ ηὸ κπζηήξην ηνῦ
Υξηζηνῦ, δεῖ ἐλ Υξηζηῷ (Γαι. 2,20) θαὶ γηὰ ηὸλ Υξηζηφ,
πνὺ ηὸλ θάιεζε λὰ ἐξγαζζεῖ ὡο ἀπφζηνιφο ηνπ. Σὸ Δ὎αγ-
γέιην ηνῦ Θενῦ πνὺ θεξχηηεη εἶλαη «πεξὶ ηνῦ Τἱνῦ α὎-
ηνῦ» πνὺ ἐλελζξψπεζε («γελνκέλνπ ἐθ ζπέξκαηνο Γα-
βὶδ θαηὰ ζάξθα»: Ρσκ. 1,2-3).
΢πλεπὴο πξὸο ηὴλ θιήζε ηνπ θαὶ ἀπὸ βαζηὰ ε὎γλσ-
κνζχλε ἀθνζηψλεηαη ἄρξη ζαλάηνπ ζηὴλ παξνπζίαζε
ηνῦ Υξηζηνῦ ὡο ηνῦ Μεζζία θαὶ ηνῦ ΢σηήξα ηῶλ Πξν-
θεηῶλ θαὶ ζπγρξφλσο ἐθθξάδεη ηὴλ ἐκπεηξία πνὺ βηψ-
λεη ἐλ Υξηζηῷ. Ἀπνινγεῖηαη θη ἐμεγεῖ ηὸ γηαηί, ὄληαο
α὎ζηεξὸο ἗βξαῖνο ἐθεῖλνο θαὶ κᾶιινλ Φαξηζαῖνο, ἀθν-
ινχζεζε ηὸλ Υξηζηὸ θη ἔγηλε κέινο ηῆο ἖θθιεζίαο ηνπ.
΢ηὸ ἔξγν ηνῦ Παχινπ δειαδὴ ἐλππάξρεη ἡ ἀπνινγία
ηῆο ἀπνδνρῆο ηνῦ Υξηζηνῦ, ηῆο κεηαζηξνθῆο ηνπ, ὅπσο
α὎ηὴ ραξαθηεξίδεηαη. Γλσξίδνληαο θαιὰ ηὴλ ΠΓ θαὶ
δὴ ηνὺο Πξνθῆηεο, ἀιιὰ θαὶ βηψλνληαο ηὸ κπζηήξην
ηνῦ Υξηζηνῦ, ἐμεγεῖ ἐπίκνλα, θπξίσο γηὰ ηνὺο ἗βξαίνπο,
ηὸλ ξφιν ηνῦ Νφκνπ (ΠΓ) ὡο παηδαγσγνῦ (Γαι. 3,24)
θαὶ ζθηᾶο ηῶλ κειιφλησλ, ἐθείλσλ πνὺ ζὰ ἔξρνληαλ κὲ
ηὸλ Υξηζηὸ (἗βξ. 10,1). O ξφινο ηνῦ Νφκνπ ηειεηψλεη
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


κὲ ηὸ ἔξγν ηνῦ Υξηζηνῦ (Ρσκ. 10,4), δηὰ ηνῦ ὁπνίνπ
κφλν –θαὶ ὄρη δηὰ ηνῦ Νφκνπ– πξαγκαηψλεηαη δηθαην-
ζχλε θαὶ ζσηεξία (Ρσκ. 3,20-21 θαὶ 28
·
Γαι. 2,21 θαὶ
16
·
3,11).
὆θείιεη ἀθφκα λὰ ἐμεγήζεη –θαὶ εἶλαη ὁ πξῶηνο πνὺ
ζεφπλεπζηα ηὸ ἐπηρεηξεῖ– ὅηη ηὸ ιπηξσηηθὸ ἔξγν ηνῦ
΢σηήξα Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ ζπλερίδεηαη ζηνὺο αἰῶλεο – δηα-
θνλεῖηαη, κεηὰ ηὴλ Ἀλάιεςή ηνπ, ἀπὸ ηνὺο Ἀπνζηφ-
ινπο-δηαδφρνπο ηνπ θαὶ πξαγκαηψλεηαη ζηὸ κπζηήξην
ηῆο ἖θθιεζίαο. Πξαγκαηψλεηαη ζηὴλ ἖θθιεζία, δηφηη
α὎ηὴ ἀπνηειεῖ ζῶκα, ηνῦ ὁπνίνπ θεθαιὴ εἶλαη ὁ ἴδηνο
ὁ Υξηζηὸο (἖θεζ. 1,2
·
2,3) θαὶ κέιε «ἐθ κέξνπο» νἱ πη-
ζηνὶ ὅινη, θαζφζνλ κεηέρνπλ ξεαιηζηηθὰ ηνῦ κπζηεξίνπ
ηῆο Δ὎ραξηζηίαο (A΄ Κνξ. 10,16-17
·
11,23-24,26), θα-
ζφζνλ δειαδὴ κεηέρνπλ ηνῦ ε὎ραξηζηηαθνῦ ἄξηνπ θαὶ
ηνῦ νἴλνπ, πνὺ εἶλαη ἡ ἁγηαζκέλε θαὶ ζεσκέλε ἀλζξψ-
πηλε θχζε ηνῦ Υξηζηνῦ. Σὸ κπζηήξην ηνῦην, βεβαηψ-
λεη, παξέιαβε ἀπὸ ηὸλ ἴδην ηὸλ Κχξην θαὶ ηὸ παξαδίδεη
ζηνὺο πηζηνὺο (A΄ Κνξ. 11,23).
Ἀιι’ ἐὰλ ἤηαλε δχζθνιν λὰ πείζεη ηνὺο ζπκπαηξηῶ-
ηεο ηνπ ὅηη ὁ Ἰεζνῦο Υξηζηὸο ἀπνηειεῖ ηὴλ ἐθπιήξσζε
ηῶλ πξνθεηῶλ-ἐπαγγειηῶλ θαὶ ὅηη ὁ Νφκνο ηῆο ΠΓ
δὲλ ζψδεη, ηὸ ἴδην δχζθνιν ἤηαλε θαὶ λὰ δερζνῦλ νἱ
Ἕιιελεο θαὶ γεληθὰ νἱ ἐζληθνὶ ἀληὶ ηνῦ θηινζνθηθνῦ
ιφγνπ ηὸλ ζεῖν θαὶ πξναηψλην Λφγν, ηὸλ Τἱὸ ηνῦ Θενῦ
Παηέξα, ηὸλ ζηαπξσζέληα θαὶ ἀλαζηάληα Υξηζηφ. Οἱ
δησγκνὶ ηνῦ Παχινπ, ἰδηαίηεξα ἀπὸ ηνὺο ζπκπαηξηῶηεο
ηνπ, νἱ θαηαηξεγκνί, νἱ θπιαθίζεηο, νἱ ἀπεηιὲο γηὰ ζα-
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


λάησζε, νἱ ξαβδηζκνί, ἀθφκα θαὶ ὁ καξηπξηθφο ηνπ
ζάλαηνο, θαίλνληαη α὎ηνλφεηνη, ἀθνῦ ἐξγάζζεθε θαξ-
πνθφξα ὡο ὄξγαλν ζεήιαην γηὰ ηὴλ ἀλαηξνπὴ ηῆο
πλεπκαηηθῆο θαηαζηάζεσο ηνῦ θφζκνπ θαὶ ηὴλ κεηα-
ζηνηρείσζή ηνπ ζὲ ἖θθιεζία Υξηζηνῦ.
Ἡ ἀλαηξνπή, κάιηζηα, ηὴλ ὁπνία ἐπηδίσμε ὁ Παῦινο,
δὲλ ἀπαηηνῦζε κφλν λνεζηαξρηθὴ κεηαζηξνθή, ἀπνδν-
ρὴ κὲ ηὸλ λνῦ ἄιιεο ἰδέαο. Ἀπαηηνῦζε πνιὺ πεξηζζφ-
ηεξν κεηαζηξνθὴ θαὶ ἀλαδεκηνπξγία ὅινπ ηνῦ ἀλ-
ζξψπηλνπ εἶλαη, ξηδηθὴ ἀιιαγὴ ηξφπνπ δσῆο, ἀλάπια-
ζε ηνῦ ἀλζξψπνπ ζὲ θαηλὴ θηίζε κὲ ἀπφιπην πξφηππν
ηὸλ Υξηζηὸ (ηὸλ λέν Ἀδάκ) θαὶ ἐλ Υξηζηῷ. Α὎ηὸ κπν-
ξνῦζε λὰ γίλεη κφλν κὲ ηὴλ κεηνρὴ ζηὸ κπζηήξην ηῆο
἖θθιεζίαο, κὲ ηὴλ δχλακε ηνῦ ἄξηνπ θαὶ ηνῦ νἴλνπ ηῆο
ζείαο Δ὎ραξηζηίαο, ἀιιά, ζπγρξφλσο, θαὶ κὲ ηὸλ πξν-
ζσπηθὸ πλεπκαηηθφ-ἀζθεηηθὸ ἀγψλα ηνῦ πηζηνῦ. Σὸ
ηειεπηαῖν ηνῦην, ἑπφκελν ἤηαλε γηὰ ηὶο ἐπηθξαηνῦζεο
ε὎δαηκνληζηηθέο-὏ιηζηηθὲο ἀληηιήςεηο ὅισλ ηῶλ ἐπν-
ρῶλ, λὰ ζπληζηᾶ ηεξάζηην ἐκπφδην γηὰ ηὴλ ἀπνδνρὴ θη
ἐθαξκνγὴ ηῆο δηδαζθαιίαο ηνῦ ἀπνζηφινπ Παχινπ.
Καὶ δὲλ εἶλαη ηπραῖν ὅηη ὁ ζεφπηεο θαὶ πλεπκαηνθψ-
ηηζηνο Παῦινο ἔγηλε θαὶ ὁ πξῶηνο ζενιφγνο ηνῦ θα-
ζεκεξηλνῦ βίνπ ηῶλ πηζηῶλ. Ὅιεο νἱ ἐθθάλζεηο θαὶ πξα-
θηηθὲο πιεπξὲο ηῆο δσῆο ηῶλ ἀλζξψπσλ ἔπξεπε λ’ ἀι-
ιάμνπλ ζχκθσλα πιένλ κὲ ηὸ ἀπνθεθαιπκκέλν ζέιε-
κα ηνῦ Θενῦ θαὶ πξνπαληὸο κὲ θξηηήξην ηὴλ ἀπφιπηε
ἀγάπε ηνῦ Θενῦ πξὸο ηὸλ ἄλζξσπν θαὶ ηνῦ ἀλζξψπνπ
πξὸο ηὸλ Θεὸ ἀιιὰ θαὶ πξὸο ηὸλ πιεζίνλ ηνπ ἄλζξσ-
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


πν. Γη’ α὎ηὸ θαί, ὅζν δχζθνιν θαὶ ἂλ ἤηαλε, κίιεζε θη
ἔγξαςε γηὰ πνιιὰ –ηὰ πηὸ ἀλαγθαῖα– πξαθηηθὰ δεηή-
καηα, ὅπσο εἶλαη ἡ πξνζεπρή, νἱ ζρέζεηο κεηαμὺ ηῶλ
ἀλζξψπσλ, ἡ πεξηνπζία, ὁ πινῦηνο, ἡ κέζε, ὁ θαζεκε-
ξηλὸο πλεπκαηηθὸο ἀγψλαο, νἱ δαίκνλεο, ἡ δσὴ ηῆο ἐθ-
θιεζηαζηηθῆο θνηλφηεηαο, ηὸ ἔξγν ηῶλ ιεηηνπξγῶλ, ἡ
ἀπφιπηε ὏πεξνρὴ ηῆο ἀγάπεο, ὁ ζάλαηνο, ἡ ιχπε, νἱ
ζπκθνξὲο ζηὴλ δσή, ὁ γάκνο, ἡ πνξλεία, ἡ παξζελία
θαὶ ἡ δνπιεία.
Οὔηε ιίγν νὔηε πνιχ, κὲ ηὶο ἀθνξκὲο θαὶ ηὶο πξν-
θιήζεηο πνὺ ηνῦ παξέρνληαλ, παξνπζίαζε πνιχπιεπ-
ξα ηὴλ ζσηεξηψδε πνξεία ηῆο ἖θθιεζίαο, πνὺ ζπλη-
ζηᾶ θνηλσλία ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (B΄ Κνξ. 13,13
·
Φη-
ιηπ. 2,1-11) θαὶ ὁδεγεῖ ηνὺο πηζηνὺο ζηὴλ ν὎ξάληα βα-
ζηιεία θαὶ δφμα, ζηὴλ ὁινθιεξσηηθὴ ἐθπιήξσζε ηῶλ
ἐπαγγειηῶλ, ζηὴλ ηειηθὴ δειαδὴ θαηάζηαζε καθαξηφ-
ηεηαο, γηὰ ηὴλ ὁπνία πξνφξηδε ὁ Θεὸο ηὸ ἀλζξψπηλν
γέλνο (B΄ Θεζζ. 1,5
·
Ρσκ. 8,18
·
B΄ Θεζζ. 2,12).
Ὡο ἗βξαῖνο κπνξνῦζε λ’ ἀπνινγεζεῖ ζηνὺο ζπκπα-
ηξηῶηεο ηνπ, ὏πνδεηθλχνληαο ηὴλ ἐπαιήζεπζε ηῶλ πξν-
θεηεηῶλ ηῆο Παιαηᾶο Γηαζήθεο ζηὸ πξφζσπν ηνῦ Υξη-
ζηνῦ. Ὡο κέηνρνο ὅκσο ηῆο ἑιιεληθῆο παηδείαο ρξεηά-
ζζεθε λὰ γίλεη πνιὺ ξηδηθφηεξνο. Δἶρε ἤδε ηὴλ πηθξὴ
ἐκπεηξία ἀπὸ ηὸ θήξπγκά ηνπ ζηὸλ Ἄξεην Πάγν ηῶλ
Ἀζελῶλ, πνχ, παξὰ ηὴλ ἀλαθνξά ηνπ ζηὸλ βσκὸ πξὸο
ηηκὴλ ηνῦ Ἀγλψζηνπ Θενῦ (Πξάμ. 17, 16-32) θαὶ δὴ
ηὴλ ρξεζηκνπνίεζε ηνῦ θηινζφθνπ Ἀξάηνπ (πνὺ ἤηα-
λε ἀπὸ ηὴλ Κηιηθία, ὅπσο θαὶ ὁ Παῦινο, ἔδεζε δὲ ηὸ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


305-240 π.Υ.), νἱ Ἀζελαῖνη ηὸλ ἀπέπεκςαλ ὡο «ζπεξ-
κνιφγν». Γὲλ ζπγθηλήζεθαλ ἀπὸ ηὴλ γλψζε ηνπ ηῶλ
ζνθῶλ, δηφηη ζπγρξφλσο ηνὺο κίιεζε γηὰ κεηάλνηα θαὶ
ἀλάζηαζε λεθξῶλ.
Ὄθεηιε, γη’ α὎ηφ, λὰ ἐμεγήζεη κὲ ζαθήλεηα ζηνὺο
Κνξηλζίνπο, πνὺ ἐπίζεο εἴραλε πνιὺ ε὎ξεία παηδεία θαὶ
θηινζνθηθὴ θαηάξηηζε, ὅηη ηίπνηε ἄιιν δὲλ εἶρε ζθν-
πὸ λὰ ηνὺο γλσξίζεη παξὰ κφλν ηὸλ Ἰεζνῦ Υξηζηφ, ηὸλ
ἐζηαπξσκέλν θαὶ ἀλαζηάληα (A΄ Κνξ. 2,2). Σνὺο κεηα-
δίδεη ηὴλ βαζηά ηνπ πίζηε ὅηη, ἐλῶ ἡ ζηαχξσζε ηνῦ
Κπξίνπ εἶλαη ἡ δχλακε ηνῦ Θενῦ γηὰ ηνὺο ρξηζηηαλνχο,
γηὰ ηνὺο κὴ ρξηζηηαλνὺο θαὶ δὴ ηνὺο Ἕιιελεο ἀπνηε-
ιεῖ «κσξίαλ», ἀλνεζία. Κη ἐμεγεῖ ὅηη ὁ Θεφο, πνὺ ἤζειε
λὰ ζψζεη ηὸ ἀλζξψπηλν γέλνο, ε὎δφθεζε λὰ ηὸ ζψζεη
κὲ ηὴλ κσξία ηνῦ θεξχγκαηνο γηὰ ηὸλ ἐζηαπξσκέλν
θαὶ ἀλαζηάληα Κχξην. Α὎ηὸ ἔγηλε ἀλαγθαῖν, δηφηη νἱ ἄλ-
ζξσπνη κὲ ηὴλ ζνθία ηνπο δὲλ θαηφξζσζαλ λὰ γλσξί-
ζνπλ ηὴλ παληνῦ θαλεξὴ ζηὸλ θφζκν ζεία ζνθία, δε-
ιαδὴ ηὸλ δεκηνπξγὸ Θεφ.


«἖πεηδὴ γὰξ ἐλ ηῇ ζνθίᾳ ηνῦ Θενῦ ν὎θ ἔγλσ ὁ θφ-
ζκνο δηὰ ηῆο ζνθίαο ηὸλ Θεφλ, ε὎δφθεζελ ὁ Θεὸο δηὰ
ηῆο κσξίαο ηνῦ θεξχγκαηνο ζῶζαη ηνὺο πηζηεχν-
ληαο» (A΄ Κνξ. 1,21).

Σὴλ ἴδηα ἐμήγεζε γηὰ ηὸ ζέκα δίλεη κὲ ἄιιν ηξφπν,
γξάθνληαο πξὸο ηνὺο Ρσκαίνπο (1,19-21). ὇ Θεὸο θα-
λέξσζε ηὴλ ὕπαξμή ηνπ («ηὸ γλσζηφλ ηνῦ Θενῦ») ζηνὺο
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ἀλζξψπνπο κὲ ηὰ γλσζηὰ ζὲ ὅινπο δεκηνπξγήκαηά ηνπ
(«ηνῖο πνηήκαζη»), κέζσ ηῶλ ὁπνίσλ θαηαθαίλεηαη ἡ
ζετθή ηνπ δχλακε («ἥ ηε ἀΐδηνο α὎ηνῦ δχλακηο θαὶ ζεηφ-
ηεο»). Ὅκσο α὎ηνί, κνινλφηη ἀληειήθζεθαλ (ἀλαγλψ-
ξηζαλ) ὅηη ηὰ δεκηνπξγήκαηα πξνυπνζέηνπλ (πνιὺ γε-
ληθά, βέβαηα) ζετθὴ δχλακε, δὲλ δφμαζαλ ηὸλ Θεὸ νὔηε
ηὸλ ε὎ραξίζηεζαλ
·
γη’ α὎ηὸ εἶλαη ἀλαπνιφγεηνη. Σειη-
θὰ δειαδὴ ηὸλ ἀιεζηλὸ Θεὸ ἀλαγλσξίδνπλ ζηὰ δε-
κηνπξγήκαηά ηνπ ὅζνη ἔρνπλε δερζεῖ ηὴλ ἀπνθάιπςε.
Καί, πιένλ, κεηὰ ηὴλ ἐλαλζξψπεζε ηνῦ Τἱνῦ θαὶ Λφ-
γνπ ηνῦ Θενῦ ἡ πξαγκαηηθὴ γλψζε ηνῦ ἀιεζηλνῦ Θενῦ,
ἄξα θαὶ ἡ ζσηεξία ηνῦ ἀλζξψπνπ, ἐμαξηῶληαη ἀπφιπ-
ηα ἀπὸ ηὴλ πίζηε ζηὸλ Υξηζηφ, ζηὸλ ἐλαλζξσπήζαληα
ζεῖν Λφγν (἗βξ. 5,10).



Ἡ ζφηηρία μόνο ἐν Χριζηῷ δι’ ἁγίοσ Πνεύμαηος

Ἔηζη θαηαλνεῖηαη γηαηί ὁ Υξηζηὸο θαὶ ηὸ εἶλαη ἐλ Υξη-
ζηῷ θαὶ ηὸ δῆλ ἐλ Υξηζηῷ ἀπνηεινῦλ ξηδηθὴ ἀλαγθαηφ-
ηεηα, ηὸ ἄιθα θαὶ ηὸ ὠκέγα ηῆο ζενινγίαο ηνῦ Παχ-
ινπ. Μφλν ηὸ δῆλ ἐλ Υξηζηῷ εἶλαη θαὶ ἀπνδεηθλχεη ηὴλ
«θαηλὴλ θηίζηλ», γηὰ ηὴλ ὁπνία ἐλαλζξψπεζε ὁ Τἱὸο
ηνῦ Θενῦ.


«Δἴ ηηο ἐλ Υξηζηῷ, θαηλὴ θηίζηο. Σὰ ἀξραῖα παξῆιζελ,
ἰδνὺ γέγνλε θαηλὰ ηὰ πάληα» (B΄ Κνξ. 5,17).
«Εῶ δὲ ν὎θέηη ἐγψ, δῇ δὲ ἐλ ἐκνὶ Υξηζηφο. Ὅ δὲ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


λῦλ δῶ ἐλ ζαξθί, ἐλ πίζηεη δῶ ηῇ ηνῦ Θενῦ ηνῦ ἀγαπή-
ζαληφο κε» (Γαι. 2,20).
«Ὅ δὲ δῇ, δῇ ηῷ Θεῷ. Οὕησ θαὶ ὏κεῖο ινγίδεζζε
ἑαπηνὺο εἶλαη λεθξνὺο κὲλ ηῇ ἁκαξηίᾳ δῶληαο δὲ ηῷ
Θεῷ ἐλ Υξηζηῷ Ἰεζνῦ» (Ρσκ. 6,10-11).

Δἶλαη ραξαθηεξηζηηθὸ ὅηη ηὸ λὰ δῆ ὁ ἄλζξσπνο κὲ
ηὸλ Θεφ, ηὸ λὰ ἐπαλεπηθνηλσλεῖ κὲ ηὸλ Θεὸ –δεδνκέ-
λεο ηῆο ἀπψιεηαο ηῆο θνηλσλίαο ηνπ κὲ ηὸλ Θεὸ κεηὰ
ηὴλ ἀδακηθὴ πηψζε– εἶλαη κφλν ἀπνηέιεζκα ηῆο δσῆο
ηνπ ἐλ Υξηζηῷ. Ὅια πιένλ γίλνληαη δηὰ Υξηζηνῦ θαὶ ἐλ
Υξηζηῷ. Σὸ ζρέδην ηνῦ Θενῦ, «ηὸ κπζηήξηνλ ηνῦ ζειή-
καηνο ηνῦ Θενῦ», γηὰ ηὴλ ζσηεξία ζπλνςίδεηαη, ηειεηψ-
λεηαη, ζηὸ πξφζσπν θαὶ ηὸ ἔξγν ηνῦ Υξηζηνῦ, εἰο Α὎-
ηὸλ «ἀλαθεθαιαηψλνληαη» «ηὰ πάληα», «ηὰ ἐλ ηνῖο ν὎-
ξαλνῖο θαὶ ηὰ ἐπὶ ηῆο γῆο ἐλ α὎ηῷ» (἖θεζ. 1,10
·
Α΄ Κνξ.
8,6
·
Κνι. 1,15-19). Α὎ηὸλ ηὸλ ηξφπν ἀπνθάζηζε ὁ Θεὸο
γηὰ ηὴλ ζσηεξία ηνῦ θφζκνπ, α὎ηὸο κφλν ὏πάξρεη.
Ἀιιὰ ηὸ κπζηήξην ηῆο ζσηεξίαο ἐλέρεη ἐζσηεξηθὴ
ζπλέπεηα θαὶ ινγηθή, ὥζηε θαὶ ἀπνηειεζκαηηθὸ θαὶ
θαηαλνεηφ, ἐλ κέξεη, λὰ εἶλαη ζηὸλ ἄλζξσπν. O Ἀδὰκ
὏πῆξμε ἁπιῶο «ςπρὴ δῶζα» ἀιιὰ «ρντθφο». Ἁκάξηε-
ζε, ἐμέπεζε, θαὶ ηὴλ πησηηθή ηνπ θαηάζηαζε ηὴλ θιε-
ξνλφκεζε ζὲ ὅιε ηὴλ ἀλζξσπφηεηα. Ἀθνῦ, ινηπφλ, ηὸ
θαθὸ ιεηηνπξγεῖ ζηνὺο ἀλζξψπνπο ὅισλ ηῶλ ἐπνρῶλ,
ἔπξεπε λὰ ὏πάξμεη πάιη ἄλζξσπνο, πνὺ ζὰ ἀπνθαζη-
ζηνῦζε ηὸλ «ρντθφ» θαὶ «ςπρηθφ» ἐθπεζφληα Ἀδάκ.
Α὎ηὸο ζὰ ἤηαλε λένο Ἀδάκ, ὁ «ἔζραηνο», πνὺ ζὰ δσν-
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


πνηνῦζε, ζὰ ἐπαλαζπλέδεε κὲ ηὸλ Θεὸ ηνὺο ἀπνγφ-
λνπο ηνῦ πξψηνπ Ἀδάκ.
Ἀιιὰ γηὰ λὰ ἔρεη ηὸ ὂλ α὎ηὸ ηὴ δχλακε λὰ δσνπνηή-
ζεη, ζὰ ἔπξεπε λὰ εἶλαη «ν὎ξάλην», δειαδὴ ἐξρφκελν
ἀπὸ ηὸλ ν὎ξαλφ, ἄξα Θεφο. ΢πγρξφλσο, ἔπξεπε λὰ εἶ-
λαη θαὶ ἄλζξσπνο, ὥζηε λὰ εἶλαη δπλαηή, πξαγκαηηθὴ
θαὶ θαηαλνεηὴ ἡ ζρέζε ηνπ κὲ ηὸλ ἀδακηθὸ ἄλζξσπν
πνὺ ἤζειε λὰ ζψζεη, ἔπξεπε λὰ ἀλαιάβεη ζηὸλ ἐπνπ-
ξάλην ἑαπηφ ηνπ θαὶ ηὴλ ἀλζξψπηλε θχζε («εἰθφλα ρντ-
θνῦ») (A΄ Κνξ. 15,45-49). Ἔηζη, ἡ θνηλσλία-ζρέζε θάζε
ἀλζξψπνπ κὲ ηὸλ Θεὸ κπνξνῦζε λὰ πξαγκαηνπνηεζεῖ,
ἀθξηβῶο δηφηη ὁ Τἱὸο θαὶ Λφγνο ηνῦ Θενῦ ἐλαλζξψπε-
ζε, ἔγηλε Υξηζηφο, δειαδὴ ζεάλζξσπνο, Θεὸο πνὺ εἶρε
ζηὸλ ἑαπηφ ηνπ θαὶ ηὴλ ἀλζξψπηλε θχζε.
Ἡ ἐλαλζξψπεζε ὏πῆξμε ηὸ ζπγθινληζηηθὸ ζθάλ-
δαιν ηῆο ἱζηνξίαο θαὶ ηὸ ζσηήξην ζεκέιην ηῆο ἀπνιπ-
ηξψζεσο ἀπὸ ηὴλ θαηάζηαζε ηῆο πηψζεσο.


«὇ Θεὸο ηὸλ ἑαπηνῦ Τἱὸλ πέκςαο ἐλ ὁκνηψκαηη ζαξ-
θφο» (Ρσκ. 8,16
·
἖θεζ. 2,14).
«Ὃο (= ὁ Τἱὸο ηνῦ Θενῦ) ἐθαλεξψζε ἐλ ζαξθί»
(A΄ Σηκ. 3,16).

Σὸλ Υξηζηφ, ηὸλ Θεάλζξσπν, νἱ ἄλζξσπνη ηὸλ γλψ-
ξηζαλ («ἐγλψθακελ») «θαηὰ ζάξθα», ὡο ἄλζξσπν (B΄
Κνξ. 5,16). Ἀθξηβῶο δέ, δηφηη ὁ Τἱὸο ηνῦ Θενῦ ἔιαβε
ηὴλ ἀλζξψπηλε θχζε («ζάξθα») θαὶ ἄξα δνῦζε θαὶ ὡο
ἄλζξσπνο, ὁ Παῦινο κπνξεῖ λὰ ιέγεη ὅηη ἡ «δσὴ ηνῦ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


Ἰεζνῦ» πξέπεη λὰ «θαλεξσζῇ ἐλ ηῇ ζλεηῇ ζαξθὶ ἡκῶλ»
(B΄ Κνξ. 4,11), λὰ γίλεη βίσκα, δσή, ζηὸ δηθφ καο εἶλαη,
ζηὴλ δηθή καο ζλεηὴ δσή. Καὶ γηὰ λὰ κὴλ ἀθήζεη θακία
ἀκθηβνιία γηὰ ηὴλ ζρέζε ηνῦ Υξηζηνῦ κὲ ηνὺο πηζηνχο,
὏πνγξακκίδεη ὅηη νἱ πηζηνὶ ἀπνηεινῦλ κέιε ηνῦ (ἀλ-
ζξσπίλνπ) ζψκαηνο ηνῦ Υξηζηνῦ, ηῆο ζάξθαο ηνπ θαὶ
ηῶλ ὀζηῶλ ηνπ, θάηη πνὺ πξαγκαηψλεηαη κὲ ηὴλ ζεία
Δ὎ραξηζηία, γηὰ ηὴλ ὁπνία ζὰ ἐπαλέιζνπκε.


«Μέιε ἐζκὲλ ηνῦ ζψκαηνο α὎ηνῦ, ἐθ ηῆο ζαξθὸο α὎-
ηνῦ θαὶ ἐθ ηῶλ ὀζηέσλ α὎ηνῦ» (἖θεζ. 5,30).

Οἱ ἄλζξσπνη ὡο κέιε ηῆο ἖θθιεζίαο εἶλαη κέιε ηνῦ
Υξηζηνῦ, ὁ ὁπνῖνο εἶλαη Θεφο, ἀθνῦ εἰο Α὎ηὸλ «θαηνη-
θεῖ πᾶλ ηὸ πιήξσκα ηῆο ζεφηεηνο ζσκαηηθῶο» (Κνι.
2,9
·
Σίη. 2,13
·
Φηι. 2,6) θαί, βέβαηα, «εἰθὼλ ηνῦ Θενῦ»
(B΄ Κνξ. 4,4. «Ἀπαχγαζκα ηῆο δφμεο θαὶ ραξαθηὴξ ηῆο
὏πνζηάζεσο α὎ηνῦ»: ἗βξ. 1,3). ΢πγρξφλσο ὡο ἀλζξψ-
πηλε θχζε εἶλαη ἀλακάξηεηνο, ἀθνῦ ὁ ἴδηνο πξνθαιεῖ
«ηίο ἐιέγρεη κε πεξὶ ἁκαξηίαο;» (Ἰσάλ. 8,46) θαὶ ἡ πξὸο
἗βξαίνπο βεβαηψλεη ὅηη ὁ ἀξρηεξέαο Υξηζηὸο εἶλαη
θαζ’ ὅια ὅκνηφο καο ἀιιὰ «ρσξὶο ἁκαξηίαο» (἗βξ. 4,15
θαὶ 7,26). Δἶλαη ὁ λένο, ὁ «ἐζράηνο», Ἀδάκ, πνὺ ὡο ἄλ-
ζξσπνο ἔγηλε α὎ηὸ πνὺ ὄθεηιε λὰ γίλεη ὁ πξῶηνο Ἀδὰκ
(δειαδὴ θαζ’ ὁκνίσζηλ» Θενῦ, ἅγηνο). Καὶ πξὸο ηὸλ λέν
Ἀδὰκ θαινῦληαη λὰ ὁκνησζνῦλ νἱ ἄλζξσπνη, δειαδὴ
λ’ ἀπνθηήζνπλε ζηὸλ ἑαπηὸ ηνπο ηὴλ δσὴ ηνῦ λένπ
Ἀδάκ, λὰ γίλνπλ, ηέινο, λένη Ἀδάκ.
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


Ὅιε ὅκσο ἡ ζσηήξηα θαηάζηαζε α὎ηὴ πξνυπνζέηεη
ἀπφιπηα ηὴλ δξαζηηθὴ παξνπζία ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκα-
ηνο, πνὺ ἀξρίδεη κὲ ηὴλ θαζνδήγεζε πξὸο ἀπνδνρὴ
ηνῦ Δ὎αγγειίνπ ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ κὲ ηὸ κπζηήξην ηνῦ Βα-
πηίζκαηνο («ἐλ ἑλὶ Πλεχκαηη ἡκεῖο πάληεο εἰο ἓλ ζῶκᾳ
ἐβαπηίζζεκελ»: A΄ Κνξ. 12,13). ὇ Παῦινο, πνὺ ηφζν βα-
ζηὰ θη ε὎γλψκνλα δνῦζε ηὴλ ἐλέξγεηα ηνῦ ἁγίνπ Πλεχ-
καηνο, εὔρεηαη νἱ πηζηνὶ λὰ ἔρνπλε ηὴλ ζρέζε, «ηὴλ
θνηλσλίαλ», ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (B΄ Κνξ. 13,13), δηφ-
ηη α὎ηὸ «ἐλεξγεῖ» ὅια ηὰ παληὸο εἴδνπο πλεπκαηηθὰ
(A΄ Κνξ. 12,1-2,11), α὎ηὸ ζπλδέεη ηὸλ ἄλζξσπν κὲ ηὸλ
Υξηζηφ. Δἶλαη ὁ ἄλζξσπνο ἐλ Υξηζηῷ, ὅζν ἔρεη ἐληφο
ηνπ θαὶ δεῖ ζχκθσλα κὲ ηὸ ἅγην Πλεῦκα. Ἡ πξαγκάησ-
ζε ηῆο δσῆο ηνῦ Υξηζηνῦ ζηὸλ ἄλζξσπν εἶλαη ἀπνηέ-
ιεζκα ηῆο δξάζεσο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο. Μὲ Α὎ηὸ
«κεγαιχλεηαη» θαὶ δνμάδεηαη ὁ Υξηζηὸο ζηὴλ δσὴ ηνῦ
ἀλζξψπνπ (Φηιηπ. 1,20). Σφηε ζπληειεῖηαη θαὶ ἡ ἀπε-
ιεπζέξσζε ἀπὸ ηὴλ ἁκαξηία θαὶ ηὸλ ζάλαην (Ρσκ.
8,1-2). Ἡ ἀπειεπζέξσζε ἀπὸ ηὴλ ἁκαξηία θαὶ ηὴλ αἰρ-
καισζία ζηὸλ ΢αηαλᾶ εἶλαη ἡ ἀξλεηηθὴ πιεπξὰ ηνῦ
ἔξγνπ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο, πνὺ ἔξρεηαη ὡο ζπλέπεηα
ηῆο ζεηηθῆο. Καὶ α὎ηὴ εἶλαη ἡ δεκηνπξγία ηνῦ Υξηζηνῦ
ζηὸλ ἄλζξσπν θαὶ ηέινο ἡ δσνπνίεζε ηῶλ ζλεηῶλ ζσ-
κάησλ ηῶλ ἀλζξψπσλ, ἀθνῦ εἶλαη ηὸ ἴδην ἅγην Πλεῦκα
πνὺ ἀλέζηεζε θαὶ ηὸλ Υξηζηφ.


«὘κεῖο δὲ ν὎θ ἐζηε ἐλ ζαξθί, ἀιι’ ἐλ πλεχκαηη, εἴπεξ
Πλεῦκα Θενῦ νἰθεῖ ἐλ ὏κῖλ. Δἰ δέ ηηο Πλεῦκα Υξηζηνῦ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ν὎θ ἔρεη, νὗηνο ν὎θ ἔζηηλ α὎ηνῦ… Δἰ δὲ ηὸ Πλεῦκα
ηνῦ ἐγείξαληνο Ἰεζνῦλ ἐθ λεθξῶλ νἰθεῖ ἐλ ὏κῖλ, ὁ ἐγεί-
ξαο ηὸλ Υξηζηὸλ ἐθ λεθξῶλ δσνπνηήζεη θαὶ ηὰ ζλεηὰ
ζψκαηα ὏κῶλ δηὰ ηνῦ ἐλνηθνῦληνο α὎ηνῦ Πλεχκαηνο
ἐλ ὏κῖλ» (Ρσκ. 8,6-11).

἗πνκέλσο κφλν ηὸ ἅγην Πλεῦκα κᾶο ὁδεγεῖ θαὶ κᾶο
ζπλάπηεη κὲ ηὸλ Υξηζηὸ θαὶ κφλν κὲ α὎ηὸ γίλνληαη νἱ
ἄλζξσπνη ηέθλα Θενῦ («Ὅζνη γὰξ Πλεχκαηη Θενῦ ἄγν-
ληαη, νὗηνί εἰζηλ πἱνὶ Θενῦ»: Ρσκ. 8,14).



Ὁ Χριζηὸς ζηὴ θεία Εὐταριζηία διὰ ηοῦ ἁγίοσ Πνεύ-
μαηος

Ἀθνῦ ηὸ Δ὎αγγέιην πνὺ ε὎αγγειίδεηαη θαὶ γηὰ ηὸ ὁπνῖν
ζενινγεῖ ὁ Παῦινο εἶλαη ὁ Τἱὸο ηνῦ Θενῦ, ὁ Υξηζηὸο
(Ρσκ. 1,3), θπζηθὸ εἶλαη ὅηη ζεσξεῖ ἀλαγθαία γηὰ ηὴλ
ζσηεξία ηὴλ πξαγκαηηθὴ θαὶ ζπγθεθξηκέλε ζρέζε ηῶλ
πηζηῶλ κὲ ηὸλ Υξηζηφ. Γηὰ ηὴλ ζρέζε, κάιηζηα, α὎ηὴ ὁ
ζεφπλεπζηνο Παῦινο ρξεζηκνπνηεῖ ηὸλ ὅξν «θνηλσλία»,
πνὺ ζεκαίλεη κεηνρή, ὄρη ἁπιὴ ἀλαθνξὰ ἢ ἰδενινγηθὴ
πίζηε. ἖μεγεῖ ὅηη ὁ Θεφο, ράξηλ ηῆο δηθῆο καο ζσηεξίαο,
κᾶο πξνζθαιεῖ ζὲ θνηλσλία ηνῦ Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ.


«Πηζηὸο ὁ Θεφο, δη’ νὗ ἐθιήζεηε εἰο θνηλσλίαλ ηνῦ
Τἱνῦ α὎ηνῦ Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ ηνῦ Κπξίνπ ἡκῶλ» (A΄
Κνξ. 1,9).
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


Πφζν θαὶ πῶο ἡ πξφζθιεζε γηὰ θνηλσλία κὲ ηὸλ
Υξηζηὸ εἶλαη ξεαιηζηηθὴ θαίλεηαη ζηὸλ ηξφπν πνὺ ὁ Παῦ-
ινο παξνπζηάδεη ηὸ κπζηήξην ηῆο ζείαο Δ὎ραξηζηίαο
θαὶ πξῶηνο ζενινγεῖ γη’ α὎ηφ. O ἄξηνο θαὶ ὁ νἶλνο ηῆο
ε὎ραξηζηίαο («ηὸ πνηήξηνλ ηῆο ε὎ινγίαο…») ἀπνηε-
ινῦλ ζαθῶο «θνηλσλία» θαὶ «κεηνρή» ζηὸ ζῶκα θαὶ ζηὸ
αἷκα ηνῦ Υξηζηνῦ. Ὅινη, κάιηζηα, «κεηέρνκελ» ηνῦ ἴδηνπ
ζψκαηνο θαὶ ηνῦ ἴδηνπ αἵκαηνο, ιφγνο γηὰ ηὸλ ὁπνῖν
γηλφκαζηε ὅινη ἕλα ζῶκα, θεθαιὴ ηνῦ ὁπνίνπ εἶλαη ὁ
Υξηζηφο.


«Σὸ πνηήξηνλ ηῆο ε὎ινγίαο ὃ ε὎ινγνῦκελ, ν὎ρὶ θνηλσ-
λία ἐζηὶ ηνῦ αἵκαηνο ηνῦ Υξηζηνῦ; Σὸλ ἄξηνλ ὃλ θιῶ-
κελ, ν὎ρὶ θνηλσλία ηνῦ ζψκαηνο ηνῦ Υξηζηνῦ ἐζηηλ;
Ὅηη εἷο ἄξηνο, ἓλ ζῶκα νἱ πνιινὶ ἐζκέλ, νἱ γὰξ πάληεο
ἐθ ηνῦ ἑλὸο ἄξηνπ κεηέρνκελ» (A΄ Κνξ. 10,16-17).

Μνινλφηη ὁ Υξηζηφο, ἀθνῦ πεξάησζε ηὸ ἔξγν ηνπ
ζηὴλ γῆ, ἀλαιήθζεθε ζηνὺο ν὎ξαλνχο, ζπλέζηεζε, ἵδξπ-
ζε, ηὸλ ηξφπν γηὰ λὰ εἶλαη πάληνηε παξὼλ ζηὸλ θφζκν,
ζηνὺο ἀλζξψπνπο. Ἵδξπζε δειαδὴ ὁ ἴδηνο ηὸ κπζηήξην
ηῆο Δ὎ραξηζηίαο, ὅπνπ δηὰ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (ηνῦ
ὁπνίνπ εἴκαζηε λανί: A΄ Κνξ. 3,16) ὁ πξνζθεξφκελνο
ἄξηνο θαὶ ὁ νἶλνο γίλνληαη (κεηαβάιινληαη) ζὲ ἁγηα-
ζκέλε θαὶ ζεσκέλε ηνῦ Υξηζηνῦ ἀλζξψπηλε θχζε. Οἱ
Δ὎αγγειηζηὲο θαηέγξαςαλ ηὸ ζεκειηῶδεο θαὶ ἱεξὸ ηνῦ-
ην γεγνλὸο (Μαηζ. 26,26-27
·
Μάξθ. 14,22-23
·
Λνπθ.
22,19-20
·
Ἰσάλ. 6,54-56), ἀιιὰ ηὸ θαηαγξάθεη πξῶηνο
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


θαὶ ηὸ παξαδίδεη θαὶ ὁ Παῦινο, ὅπσο ηνῦ ηὸ ἀπνθάιπ-
ςε ὁ ἴδηνο ὁ Κχξηνο («παξέιαβνλ ἀπὸ ηνῦ Κπξίνπ»), ὅηαλ
ἄξρηζε λὰ θεξχηηεη πξὶλ ἀθφκα γλσξίζεη ηνὺο ζηχινπο
(Ἀπνζηφινπο) ηῆο ἖θθιεζίαο ζηὰ Ἱεξνζφιπκα.
἖πηζεκαίλεη, ινηπφλ, ὅηη ἡ ἵδξπζε-ζχζηαζε ηνῦ Μπ-
ζηεξίνπ ἔγηλε ηὴλ λχρηα, πξὶλ ὁ Κχξηνο παξαδνζεῖ. Σφ-
ηε ἔιαβε ἄξην θαὶ «ε὎ραξηζηήζαο», ἀθνῦ ηὸλ ε὎ιφγε-
ζε, ηὸλ ηεκάρηζε θαὶ πξνζέθεξε ζηνὺο Μαζεηέο, ιέγν-
ληαο «ηνῦηφ κνπ ἐζηὶ ηὸ ζῶκα». Σὸ ἴδην ἔθαλε κὲ ηὸ «πν-
ηήξηνλ», ιέγνληαο «ηνῦην ηὸ πνηήξηνλ ἡ Καηλὴ Γηαζή-
θε ἐζηὶλ ἐλ ηῷ ἐκῷ αἵκαηη». Μὲ παξαιιαγὲο ζηὰ ἐπνπ-
ζηψδε θαηαγξάθνπλ ηὸ κπζηήξην ηῆο ζείαο Δ὎ραξηζηίαο
θαὶ νἱ Δ὎αγγειηζηέο, ἀιιὰ ηὸ «θάγεηε» ηνῦ Μαηζαίνπ
θαὶ ηὸ «ηξψγσλ κνπ ηὴλ ζάξθα» ηνῦ Ἰσάλλνπ, γίλεηαη
ζηὸλ Παῦιν «ἐζζίεηε». ὇ ξεαιηζκὸο παληνῦ εἶλαη ηφ-
ζν ζαθὴο πνὺ μελίδεη.
὇ Ἰσάλλεο, ἀπνδίδνληαο θαὶ ηὴλ ἐκπεηξία ηῆο ἖θ-
θιεζίαο, πνὺ δνῦζε ηὸ Μπζηήξην ζρεδὸλ ἑμήληα ρξφ-
ληα, ηνλίδεη ὅηη ἡ ζάξθα ηνῦ Υξηζηνῦ («ἡ ζάξμ κνπ»)
εἶλαη ἀιεζηλὴ «βξῶζηο» θαὶ ηὸ αἷκα ηνπ ἀιεζηλὴ «πφ-
ζηο» (6,55). Κη ἐπηκέλεη ζηὸλ ἔληνλν ξεαιηζκφ ηνπ,
δηφηη κφλν ὅπνηνο «ηξψγεη «ηὴλ ζάξθα» ηνπ θαὶ ὅπνηνο
«πίλεη» ηὸ «αἷκα» ηνπ κέλεη ζηὸλ Xξηζηφ («ἐλ ἐκνί»)
θαὶ ὁ Υξηζηὸο ζ’ α὎ηὸλ («ἐλ α὎ηῷ») (6,56). Μφλν κὲ
ηὴλ πξαγκαηηθὴ βξψζε θαὶ πφζε ηνῦ ζψκαηνο θαὶ
ηνῦ αἵκαηνο ηνῦ Υξηζηνῦ ἑλψλεηαη πξαγκαηηθὰ ὁ πη-
ζηὸο κὲ ηὸλ Υξηζηὸ θαὶ ὁ Υξηζηὸο κὲ ηὸλ πηζηφ. Ἀπφ-
ιπην ἑπνκέλσο θξηηήξην ηνῦ εἶλαη ἐλ Υξηζηῷ ἀπνβαί-
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


λεη ἡ κεηνρὴ ζηὴλ ξεαιηζηηθὴ ζεία Δ὎ραξηζηία. Καὶ ὁ
Παῦινο:


«἖γὼ γὰξ παξέιαβνλ ἀπὸ ηνῦ Κπξίνπ, ὃ θαὶ παξέδσθα
὏κῖλ, ὅηη ὁ Κχξηνο Ἰεζνῦο ἐλ ηῇ λπθηὶ ᾗ παξεδίδεην ἔια-
βελ ἄξηνλ θαὶ ε὎ραξηζηήζαο ἔθιαζε θαὶ εἶπε
·
ηνῦηφ
κνχ ἐζηη ηὸ ζῶκα ηὸ ὏πὲξ ὏κῶλ θιψκελνλ
·
ηνῦην
πνηεῖηε εἰο ηὴλ ἐκὴλ ἀλάκλεζηλ. Ὡζαχησο θαὶ ηὸ πνηή-
ξηνλ κεηὰ ηὸ δεηπλῆζαη ιέγσλ
·
ηνῦην ηὸ πνηήξηνλ ἡ
θαηλὴ δηαζήθε ἐζηὶλ ἐλ ηῷ ἐκῷ αἵκαηη. Σνῦην πνηεῖηε,
ὁζάθηο ἂλ πίλεηε, εἰο ηὴλ ἐκὴλ ἀλάκλεζηλ. ὇ζάθηο γὰξ
ἂλ ἐζζίεηε ηὸλ ἄξηνλ ηνῦηνλ θαὶ ηὸ πνηήξηνλ ηνῦην πί-
λεηε, ηὸλ ζάλαηνλ ηνῦ Κπξίνπ θαηαγγέιιεηε, ἄρξηο νὗ
ἂλ ἔιζῃ. Ὥζηε ὃο ἂλ ἐζζίῃ ηὸλ ἄξηνλ ηνῦηνλ ἢ πίλῃ ηὸ
πνηήξηνλ ηνῦ Κπξίνπ ἀλαμίσο, ἔλνρνο ἔζηαη ηνῦ ζψκα-
ηνο θαὶ ηνῦ αἵκαηνο ηνῦ Κπξίνπ» (A΄ Κνξ. 11,23-27).


὇ Παῦινο πξνυπνζέηεη ζαθῶο ε὎ρὲο θαὶ πξνζεπρὲο
θαηὰ ηὴλ ηέιεζε ηῆο Δ὎ραξηζηίαο, πνὺ θαηαθιείνληαη
κὲ ηὸ ιεηηνπξγηθφ-ηειεηνπξγηθὸ «ἀκήλ».


«἖πεὶ ἐὰλ ε὎ινγῇο ηῷ πλεχκαηη (= λνεξά, κφλν πλεπ-
καηηθά), ὁ ἀλαπιεξῶλ ηὸλ ηφπνλ ηνῦ ἰδηψηνπ πῶο
ἐξεῖ ηὸ ἀκὴλ ἐπὶ ηῇ ζῇ ε὎ραξηζηίᾳ; ἖πεηδὴ ηί ιέγεηο
ν὎θ νἶδε» (A΄ Κνξ. 14,16).

Γηαθξίλνληαη κάιηζηα νἱ πξνζεπρὲο ἀπὸ ηὴλ «ε὎ρα-
ξηζηία» ὡο ε὎ρὴ θαὶ «ε὎ινγία» (π.ρ. A΄ Κνξ. 10,16).
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


«Σῇ πξνζεπρῇ πξνζθαξηεξεῖηε, γξεγνξνῦληεο ἐλ α὎-
ηῇ ἐλ ε὎ραξηζηίᾳ» (Κνι. 4,2).

὇ Παῦινο, ἐλῶ θαὶ α὎ηὸο ἐπαλαιακβάλεη κὲ ζαθή-
λεηα ηὴλ ηαχηηζε ηνῦ ἄξηνπ θαὶ ηνῦ νἴλνπ ηῆο Δ὎ρα-
ξηζηίαο κὲ ηὸ ζῶκα θαὶ ηὸ αἷκα ηνῦ ἰδίνπ ηνῦ Κπξίνπ, ἐ-
μεγεῖ ηὸλ κεγάιν θίλδπλν πνὺ δηαηξέρεη ὅπνηνο «ἀλα-
μίσο» ἐζζίεη θαὶ πίλεη ηὸλ ἄξην ηῆο Δ὎ραξηζηίαο. ὇ ἀλά-
μηνο γίλεηαη ἔλνρνο, δηφηη ἐθεῖ πξφθεηηαη γηὰ ηὸ ζῶκα
θαὶ ηὸ αἷκα ηνῦ Κπξίνπ. Ἁκαξηάλεη ζηὸλ ἴδην ηὸλ Κχξην,
ἐὰλ θάπνηνο κεηέρεη ἀλάμηα (A΄ Κνξ. 11,29) ηῆο ζείαο
Δ὎ραξηζηίαο, ὡο ἐὰλ δειαδὴ ἐπξφθεηην πεξὶ ζπκβνιη-
θῆο πξάμεσο θαὶ ὄρη πεξὶ ηνῦ Κπξηαθνῦ ζψκαηνο θαὶ αἵ-
καηνο. Α὎ηὸο πνὺ «ἐζζίεη» θαὶ «πίλεη» ηὴλ Δ὎ραξηζηία
ρσξὶο λὰ ἀλαγλσξίδεη («κὴ δηαθξίλσλ») εἰο α὎ηὴλ ηὸ
«ζῶκα» ηνῦ Κπξίνπ πξνθαιεῖ θαηαδίθε ζηὸλ ἑαπηφ ηνπ.


«὇ γὰξ ἐζζίσλ θαὶ πίλσλ θξίκα ἑαπηῷ ἐζζίεη θαὶ πίλεη
κὴ δηαθξίλσλ ηὸ ζῶκα (= ηνῦ Κπξίνπ)» (A΄ Κνξ. 11,29).

Καὶ ἤδε, πνιινὶ πνὺ δὲλ ἀλαγλψξηδαλ ηὸ ἴδην ηὸ Κπ-
ξηαθὸ ζῶκα ζηὴλ Δ὎ραξηζηία, ηηκσξήζεθαλ κὲ ἀζζέ-
λεηεο θαὶ ζαλάηνπο (A΄ Κνξ. 11,30).
Ἡ πξψηκε ζηὴλ δσὴ ηῆο ἖θθιεζίαο ὏πνγξάκκηζε ἀπὸ
ηὸλ Παῦιν ηνῦ ξεαιηζκνῦ ηῆο Δ὎ραξηζηίαο θαὶ ἡ κεηα-
γελέζηεξε ἐπηβεβαίσζή ηνπ ἀπὸ ηὸλ Ἰσάλλε («ἀκὴλ
ἀκὴλ ιέγσ ὏κῖλ, ἐὰλ κὴ θάγεηε ηὴλ ζάξθα ηνῦ Τἱνῦ
ηνῦ ἀλζξψπνπ θαὶ πίεηε α὎ηνῦ ηὸ αἷκα, ν὎θ ἔρεηε δσὴλ
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ἐλ ἑαπηνῖο. ὇ ηξψγσλ κνπ ηὴλ ζάξθα… ἔρεη δσὴλ αἰψ-
ληνλ…»: 26,53-54) ἀπνδεηθλχνπλ ὅηη ἡ ἖θθιεζία ηνῦ
πξψηνπ αἰψλα δνῦζε ηὸ κπζηήξην ηῆο ζείαο Δ὎ραξηζηίαο
ὡο κεηνρὴ ζηὴλ ἴδηα ηὴλ ἁγηαζκέλε θαὶ ζεσκέλε (ἕλε-
θα ηῆο ἑλψζεψο ηεο κὲ ηὴλ ζεία θχζε) ἀλζξψπηλε θχ-
ζε ηνῦ Υξηζηνῦ.
὇ Παῦινο, γηὰ λὰ ἐμεγήζεη ηὸλ ξεαιηζκὸ ηῆο Δ὎ρα-
ξηζηίαο, ὏πελζπκίδεη ζηνὺο Κνξηλζίνπο ηὸλ ξεαιηζκὸ
ηῶλ ζπζηῶλ ηῶλ Ἰζξαειηηῶλ. Α὎ηνί, ἐζζίνληαο ηὰ ζπ-
ζηαδφκελα δῶα, γίλνληαη πξάγκαηη, ὄρη ζπκβνιηθά,
«θνηλσλνί» ηνῦ ζπζηαζηεξίνπ.

«Βιέπεηε ηὸλ Ἰζξαὴι θαηὰ ζάξθα
·
ν὎ρ νἱ ἐζζίνληεο
ηὰο ζπζίαο θνηλσλνὶ ηνῦ ζπζηαζηεξίνπ εἰζίλ;» (A΄
Κνξ. 10,18).

Ἡ «θνηλσλία», ζηὴλ ὁπνία θιήζεθαλ ἀπὸ ηὸλ Θεὸ
νἱ ἄλζξσπνη (A΄ Κνξ. 1,9), πξαγκαηψλεηαη κὲ «ηὸ πν-
ηήξηνλ ηῆο ε὎ινγίαο» θαὶ «ηὸλ ἄξηνλ», δηφηη ηὰ ζηνη-
ρεῖα α὎ηὰ ἀπνηεινῦλ «θνηλσλίαλ» «ηνῦ αἵκαηνο ηνῦ
Υξηζηνῦ» θαὶ «ηνῦ ζψκαηνο ηνῦ Υξηζηνῦ» (A΄ Κνξ.
10,16). Ἔηζη γίλνληαη νἱ πηζηνὶ ὄρη κφλν πηζηνί-ὁκντ-
δεάηεο ἀιιὰ «κέιε» ηνῦ ζψκαηφο ηνπ, δηὰ ηῆο «ζαξ-
θὸο α὎ηνῦ θαὶ ηῶλ ὀζηέσλ α὎ηνῦ» (἖θεζ. 5,30). ΢ηὴλ
πξὸο ἗βξαίνπο ἡ ἀιήζεηα α὎ηὴ δηαηππψλεηαη κὲ ηὴλ
ιέμε «κέηνρνη» ηνῦ Υξηζηνῦ,«κέηνρνη ηνῦ Υξηζηνῦ γε-
γφλακελ» (3-14), ὅπσο ἐπίζεο γηλφκαζηε πξάγκαηη «κέ-
ηνρνη» ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (἗βξ. 6,4). Ὅζν εἶλαη πξα-
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


γκαηηθὸ ηὸ δεχηεξν, ηφζν εἶλαη θαὶ ηὸ πξῶην. Γη’ α὎ηὸ
κπνξεῖ λὰ βεβαηψλεη ὁ Παῦινο ὅηη ηὰ «ζψκαηα» ηῶλ
πηζηῶλ εἶλαη «κέιε Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ» (A΄ Κνξ. 6,15).
὇ κέγαο Ἀπφζηνινο ηῶλ ἐζλῶλ, ἐλῶ ρξεζηκνπνηεῖ
ζπρλὰ ηὸλ ὅξν πίζηε («πίζηηο εἰο Υξηζηφλ»), ὅηαλ ἀλα-
θέξεηαη ζηὴλ ζεία Δ὎ραξηζηία, ἐθηὸο ἀπὸ ηὰ θπξηαθὰ
ιφγηα «ιάβεηε θάγεηε» θαὶ «πίεηε», ρξεζηκνπνηεῖ ιέμεηο,
ὅπσο «κεηέρνκελ», «θνηλσλία», «κέηνρνο» θαὶ «κέιε
ζαξθὸο α὎ηνῦ», πνὺ πξνυπνζέηνπλε ξεαιηζηηθὴ κεην-
ρὴ ζηὸ θπξηαθὸ ζῶκα θαὶ πνὺ ἡ κὴ ἀλαγλψξηζε α὎ηνῦ
ὡο πξαγκαηηθνῦ ἐπηθέξεη ηηκσξία θαὶ θαηαδίθε.
Ἡ κὲ ἀπνθάιπςε ζηὸλ Παῦιν παξαιαβὴ θαὶ θαηα-
λφεζε ηνῦ κπζηεξίνπ ηνῦ Υξηζηνῦ γεληθὰ θαὶ ηνῦ κπ-
ζηεξίνπ ηῆο ζείαο Δ὎ραξηζηίαο εἰδηθά, ὅπσο ἀλαιχν-
ληαη θαὶ ὅπσο ὏πνγξακκίδνληαη, ὁδεγνῦλ ε὎ζέσο ζηὴλ
ἀιήζεηα, ὅηη ἡ ἐλαλζξψπεζε ηνῦ Τἱνῦ θαὶ Λφγνπ ηνῦ
Θενῦ, ηὸ ἔξγν ζηὴ γῆ ηνῦ Υξηζηνῦ, ἡ δηδαζθαιία ηνπ,
ηὰ ζαχκαηα, ηὸ ζεῖν πάζνο, ἡ ζηαχξσζε, ἡ ηαθή, ἡ ἀλά-
ζηαζε θαὶ ἡ ἀλάιεςε ζπλέβεζαλ γηὰ λὰ γίλεη πξαγκα-
ηηθφηεηα ἡ ζεία Δ὎ραξηζηία θαὶ δη’ α὎ηῆο ἡ ἖θθιεζία,
ηὸ ζῶκα ηνῦ Κπξίνπ. Σὸλ ηξφπν ηῆο ζείαο Δ὎ραξηζηίαο,
δειαδή, ἐπέιεμε ὁ Θεὸο γηὰ ηὴλ πξαγκαηηθὴ θαὶ ἀζθαιὴ
ἐπαλεπηθνηλσλία ηνῦ καθξὰλ ηνῦ Θενῦ δῶληνο ἀλζξψ-
πνπ κὲ ηὸλ δεκηνπξγφ ηνπ
·
ηὴλ δπλαηφηεηα ηῆο κε-
ηνρῆο ζηὴλ ἁγηαζκέλε θαὶ ζεσκέλε ἀλζξψπηλε θχζε
ηνῦ Υξηζηνῦ.
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


Ἐνοίκηζη ηοῦ ἁγίοσ Πνεύμαηος

΢πλεπὴο ὁ Παῦινο πξὸο ηὸλ ε὎ραξηζηηαθὸ α὎ηὸ ξεαιη-
ζκφ, πξνβαίλεη ζηὴλ ὏πνγξάκκηζή ηνπ θαὶ κὲ ἄιινλ
ηξφπν. Γὲλ ἀξθέζζεθε ζηὶο βεβαηψζεηο «ἐλ Υξηζηῷ»
(Ρσκ. 6,4), «Ἰεζνῦο Υξηζηὸο ἐλ ὏κῖλ» (B΄ Κνξ. 13,5
·
Ρσκ.
8,10), «δῷ δὲ ν὎θέηη ἐγψ, δῇ ἐλ ἐκνὶ Υξηζηφο» (Γαι. 2,19)
θαὶ ηὰ ὅκνηα, πνὺ πξνυπνζέηνπλ ηὴλ ἁγηαζκέλε ἀλζξψ-
πηλε θχζε ηνῦ Υξηζηνῦ, ἐθφζνλ κηιάεη ζπλερῶο γηὰ
δσή, ηὴλ ὁπνία νἱ πηζηνὶ ἔρνπλ –θαὶ κάιηζηα αἰψληα–
κεηέρνληαο ζηὴλ Δ὎ραξηζηία (Ἰσάλ. 6,53-58). Ἔηζη ἄι-
ισζηε, βαπηηδφκελνο θαὶ θνηλσλψληαο ηὸλ Υξηζηὸ, ὁ
ἄλζξσπνο «ἐλδχεηαη» ηὸλ Υξηζηὸ (Γαι. 3,26-27). Γὲλ
ζηακάηεζε νὔηε ζηὴλ δηαβεβαίσζε ὅηη ὁ πηζηὸο γελη-
θὰ εἶλαη λαὸο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (A΄ Κνξ. 3,16-17).
Πξνζζέηεη κὲ ζαθήλεηα ὅηη ὄρη κφλν λνῦο θαὶ θαξδία
δέρνληαη ηὸ ἅγην Πλεῦκα, ἀιιὰ ηὸ ἴδην ηὸ ζῶκα ηνῦ
πηζηνῦ εἶλαη λαὸο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο.


« Ἤ ν὎θ νἴδαηε ὅηη ηὸ ζῶκα ὏κῶλ λαὸο ηνῦ ἐλ ὏κῖλ
ἁγίνπ Πλεχκαηφο ἐζηηλ, νὗ ἔρεηε ἀπὸ Θενῦ θαὶ ν὎θ
ἐζηὲ ἑαπηῶλ;» (A΄ Κνξ. 6,19).

Γη’ α὎ηὸ θαὶ θξνχεη ηὸλ θψδσλα ηῆο ηηκσξίαο γηὰ
ὅπνηνλ θζείξεη ηὸλ λαὸ α὎ηὸ (A΄ Κνξ. 3,16-17) κὲ ἁκαξ-
ηίεο ζσκαηηθέο. Σὸ ζῶκα ηνῦ πηζηνῦ γίλεηαη κὲ ηὴλ Δ὎ρα-
ξηζηία θαὶ ζῶκα-κέινο ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ ζπγρξφλσο
λαὸο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο. ἖ὰλ ἡ ζεία Δ὎ραξηζηία δὲλ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ηαπηηδφηαλ κὲ ηὴλ ἁγηαζκέλε ἀλζξψπηλε θχζε ηνῦ Υξη-
ζηνῦ, δὲλ ζὰ γηλφηαλ ἡ ἀλζξψπηλε ηῶλ πηζηῶλ θχζε
(θαὶ ηὸ ζῶκα) νὔηε κέινο ηνῦ Υξηζηνῦ νὔηε λαὸο ηνῦ
ἁγίνπ Πλεχκαηνο. ὇ Παῦινο ζηειηηεχεη ηὴλ πνξλεία,
δηφηη α὎ηὴ κεηαβάιιεη ηὸ ζῶκα ηνῦ πηζηνῦ ἀπὸ κέινο
ηνῦ Υξηζηνῦ ζὲ κέινο ηῆο πφξλεο (A΄ Κνξ. 6,15-17).
Σὸ ζρέδην ηνῦ Θενῦ γηὰ ηὴλ ζσηεξία ηνῦ ἀλζξψπνπ
ἀπὸ ηὴλ ἐπνρὴ ηῆο ἐλζαξθψζεσο θαὶ ηνῦ ὅινπ ἔξγνπ
ηνῦ Υξηζηνῦ ζπληειεῖηαη ἐλ Υξηζηῷ δηὰ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχ-
καηνο. Α὎ηὸ ζεκαίλεη ὅκσο ὅηη θέληξν ηνῦ ζείνπ ζρε-
δίνπ εἶλαη πιένλ ἡ δηὰ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο ζπλέρηζε
ηῆο πξαγκαηηθῆο παξνπζίαο ζηὸλ θφζκν ηνῦ Υξηζηνῦ.
Σῆο παξνπζίαο ηνπ ὡο Θεαλζξψπνπ, ὡο Θενῦ θαὶ ἀλ-
ζξψπνπ, δηὰ ηῆο κεηαδηδνκέλεο θαὶ κὴ δαπαλσκέλεο
ἁγηαζκέλεο θαὶ ζεσκέλεο ἀλζξσπίλεο ηνπ θχζεσο, ρά-
ξηλ εἰο ηὴλ ὁπνίαλ νἱ πηζηνὶ κπνξνῦλε λὰ γίλνπλ «ζχκ-
κνξθνη» πξὸο ηὸλ Τἱὸ ηνῦ Θενῦ (Ρσκ. 8,29). Καὶ πηὸ
ζπγθεθξηκέλα: ηὰ ζλεηὰ ζψκαηα ηῶλ πηζηῶλ γίλνληαη
ζχκκνξθα πξὸο ηὸ «ζῶκα ηῆο δφμεο» ηνῦ Υξηζηνῦ (Φη-
ιηπ. 3,21), ζὰ γίλνπλ «πλεπκαηηθά» (A΄ Κνξ. 15,44) ζηὴλ
κέιινπζα δσή. H ἐλνίθεζε ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο ζηὸλ
ἄλζξσπν πξνυπνζέηεη ηὴλ ἐλζάξθσζε, ηὴλ πξφζιεςε
θαὶ ηὴλ ζέσζε ηῆο ἀλζξσπίλεο θχζεσο ἀπὸ ηὸλ Τἱὸ
θαὶ Λφγν ηνῦ Θενῦ. Ἀιιὰ ηὸ ζθάλδαιν ηνῦην ἐμεγεῖ-
ηαη κφλν ἀπὸ ηὸ ὅηη ὁ λένο Ἀδάκ, ὁ Υξηζηφο, ζὰ ἀλα-
δσνγσλνῦζε ηὸλ πεπησθφηα ἄλζξσπν (A΄ Κνξ. 15,22
θαὶ 45), κεηαδίδνληάο ηνπ ηὴλ ἀλαδσνγνλεζεῖζα θαὶ
ἁγηαζζεῖζα θαηλὴ ἀλζξψπηλε θχζε πνὺ πξνζέιαβε.
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


Ἡ ἐλνίθεζε ὅκσο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο ζηὸλ ἄλ-
ζξσπν πξνυπφζεζε ἀθφκα ἔρεη ηὴλ θαζαξφηεηα λνῦ
θαὶ θαξδίαο, βέβαηα, ἀιιὰ θαὶ ηὴλ θαζαξφηεηα ηνῦ ζψ-
καηνο. Ἡ ἐπηκνλὴ ηνῦ Παχινπ ζηὴλ ἀπνθπγὴ ζαξθη-
θῶλ ἁκαξηηῶλ ὀθείιεηαη ἀθξηβῶο ζηὸ γεγνλὸο ὅηη ὁ
πηζηφο, πξαγκαηηθά, κεηαιακβάλεη, θνηλσλεῖ, ηνῦ ζψ-
καηνο θαὶ ηνῦ αἵκαηνο ηνῦ Κπξίνπ. Γη’ α὎ηὸ θαὶ ρξεζη-
κνπνηεῖ ἐθθξάζεηο, ξεαιηζηηθφηεξεο θαὶ ζαθέζηεξεο
ηῶλ ὁπνίσλ δὲλ εἶλαη δπλαηὸ λὰ ἐπηλνεζνῦλ:


«κέιε ἐζκὲλ (= νἱ πηζηνί) ηνῦ ζψκαηνο α὎ηνῦ, ἐθ ηῆο
ζαξθὸο α὎ηνῦ θαὶ ἐθ ηῶλ ὀζηέσλ α὎ηνῦ» (἖θεζ. 5,30).

Σὸ θαηεμνρὴλ ζθαλδαιῶδεο θαὶ ζσηεξηῶδεο Μπζηή-
ξην ηῆο ζπλερνῦο δηὰ ηῆο Δ὎ραξηζηίαο παξνπζίαο ηνῦ
Υξηζηνῦ ζηὸλ θφζκν δὲλ πξαγκαηψλεηαη κὲ ἀλαπαξα-
ζηαηηθὲο θαὶ ζπκβνιηθὲο πξάμεηο, ἀιιὰ κφλν κὲ ζετθὲο
θαὶ ξεαιηζηηθὰ ἀλαθαηληζηηθὲο πξάμεηο ζηνὺο θφιπνπο
ηῆο ἖θθιεζίαο.



«Ἀνάμνηζις» ηῆς Εὐταριζηίας: Ἐπανάληυη
ἀναίμακηη

΢πδεηήζεθε πνιὺ θαὶ ζπρλὰ ζπδεηεῖηαη ἀθφκα ἡ ἔλλνηα
ηνῦ ὅξνπ «ἀλάκλεζηο», πνὺ θαηὰ ηὴλ ζχζηαζε-ἵδξπζε
ηνῦ κπζηεξίνπ ηῆο Δ὎ραξηζηίαο ρξεζηκνπνίεζε ὁ Κχ-
ξηνο θαὶ πνὺ ηὴλ δηέζσζαλ πξῶηνο ὁ Παῦινο (A΄ Κνξ.
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


11,24-25) θαὶ κεηὰ ὁ Λνπθᾶο (22,19): «Σνῦην πνηεῖηε
εἰο ηὴλ ἐκὴλ ἀλάκλεζηλ». Μὲ ὅζα ζηὶο πξνεγνχκελεο
παξαγξάθνπο ἐπηζεκάλζεθαλ, ἔγηλε, θξνλνῦκε, ζα-
θὲο ὅηη ἡ Δ὎ραξηζηία, ηὴλ ὁπνία ὁ Παῦινο θαὶ νἱ Δ὎αγ-
γειηζηὲο παξαδίδνπλ ὡο πξάμε ηῆο ἖θθιεζίαο, εἶλαη
ξεαιηζηηθὴ θαὶ ηαπηφζεκε πξὸο ἐθείλε πνὺ ηέιεζε ζηὸ
Μπζηηθὸ δεῖπλν ὁ ἴδηνο ὁ Κχξηνο. Ἄξα, ηὸ «ἀλάκλε-
ζηο» δὲλ ζεκαίλεη ἐδῶ ἁπιὴ κλήκε, ἐλζχκεζε θαὶ ὏πφ-
κλεζε, γηὰ λὰ ζπκᾶζζε. Ἔρεη ἄιιν ιφγν:
Γηὰ ηῆο Δ὎ραξηζηίαο ὁ Κχξηνο ζὰ εἶλαη κὲ ηνὺο Ἀπν-
ζηφινπο θαὶ ηνὺο πηζηνὺο γεληθὰ «πάζαο ηὰο ἡκέξαο
ἕσο ηῆο ζπληειείαο ηνῦ αἰῶλνο» (Μαηζ. 28,30). Ὄρη ἁπιὰ
ὡο Θεφο, πνὺ ἔηζη θη ἀιιηῶο εἶλαη παληαρνῦ παξψλ,
ἀιιὰ θαὶ ὡο Υξηζηφο, ὡο Θεάλζξσπνο. Γειαδή, κνιν-
λφηη ἀλαιήθζεθε, ζὰ εἶλαη παξὼλ κὲ ηὴλ ἀλζξψπηλε θχ-
ζε ηνπ, ηὴλ ὁπνία ἁγίαζε θαὶ ζέσζε, θαζφζνλ ηὴλ ἕλσ-
ζε ζηὸλ ἑαπηφ ηνπ κὲ ηὴλ ζεία ηνπ θχζε. Ὅηαλ ὁ Κχξη-
νο κηινῦζε θαὶ ηεινῦζε ηὴλ Δ὎ραξηζηία, νἱ Ἀπφζηνινη
ἔβιεπαλ ἄλζξσπν, πνὺ ηὸλ θαηαλνχζαλε πνιὺ γεληθὰ
ὡο Μεζζία θαὶ Τἱὸ ηνῦ Θενῦ (Μαηζ. 16,16). Καὶ ὅηαλ
ηνὺο ἔιεγε «ηνῦηφ κνχ ἐζηη ηὸ ζῶκα» ἔβιεπαλ κφλν
«ἄξηνλ», ὅπσο ἔβιεπαλ ζηὸ «πνηήξηνλ» ηῆο Δ὎ραξη-
ζηίαο κφλν θξαζί, πνὺ ὅκσο ὁ Κχξηνο ηὰ ζπλέδεε ξεα-
ιηζηηθὰ κὲ ηὴλ ζπζία ηνπ, ηὸλ ζηαπξηθὸ ζάλαην, πνὺ ζὰ
ζπλέβαηλε ηὴλ ἑπφκελε ἡκέξα. Καὶ γηὰ λὰ κὴλ ἔρνπλ
ἀξγφηεξα ἀκθηβνιίεο γηὰ ηὸλ ξεαιηζκὸ ηῆο Δ὎ραξη-
ζηίαο, ηνὺο εἶπε ἀθφκα ὅηη «ηνῦην ηὸ πνηήξηνλ» εἶλαη ἡ
«θαηλὴ δηαζήθε», πνὺ ζθξαγίδεηαη κὲ ηὸ γηὰ ράξε ζαο
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ρπλφκελν αἷκα κνπ («ἐλ ηῷ αἵκαηί κνπ ηὸ ὏πὲξ ὏κῶλ ἐθ-
ρπλφκελνλ»: Λνπθ. 22,20). Σὸ ἴδην Μπζηήξην «παξέδσ-
ζε» ὁ Κχξηνο θαὶ ζηὸλ Παῦιν: ηὸ «πνηήξηνλ», κνινλφηη
ηὸ εἴραλε ἀξρηθὰ γεκίζεη θνηλὸ θξαζί, ἀπνηεινῦζε κεηὰ
ηὴλ ε὎ινγία ράξηλ ηῶλ πηζηῶλ, «θαηλὴλ δηαζήθελ»,
ζθξαγηζκέλε κὲ ηὸ αἷκα ηνπ («ἐλ ηῷ ἐκῷ αἵκαηη»: A΄
Κνξ. 11,25). Μεηὰ πξφζζεζε ὁ Κχξηνο ηὴλ πνιπζήκα-
ληε θξάζε: «Σνῦην πνηεῖηε εἰο ηὴλ ἐκὴλ ἀλάκλεζηλ».
΢ηὴλ ἖θθιεζία, ἤδε ἀπὸ ηνὺο Ἀπνζηφινπο, ηειεῖ-
ηαη ηὸ ἴδην κπζηήξην (ἀλάκλεζε) ηῆο Δ὎ραξηζηίαο ὡο
ζπζία, ἐπίζεο κὲ ἄξην θαὶ νἶλν, ἀιιὰ ηψξα θαιεῖηαη ηὸ
ἅγην Πλεῦκα λὰ πξαγκαηψζεη ηὸ Μπζηήξην, ὥζηε λὰ γί-
λνπλ ὁ ἄξηνο θαὶ ὁ νἶλνο ζῶκα θαὶ αἷκα Υξηζηνῦ («…θα-
ηάπεκςνλ [= Κχξηε] ηὸ Πλεῦκά ζνπ ηὸ ἅγηνλ ἐθ’ ἡκᾶο
θαὶ ἐπὶ ηὰ πξνθείκελα δῶξα ηνῦηα, θαὶ πνίεζνλ ηὸλ
ἄξηνλ ηνῦηνλ ηίκηνλ ζῶκα ηνῦ Υξηζηνῦ ζνπ, ηὸ δὲ ἐλ
ηῷ πνηεξίῳ ηνχηῳ ηίκηνλ αἷκα ηνῦ Υξηζηνῦ ζνπ, κεηα-
βαιὼλ ηῷ Πλεχκαηί ζνπ ηῷ ἁγίῳ»: βι. Λεηηνπξγία
Υξπζνζηφκνπ). Ὅ,ηη δειαδὴ ἔθαλε ὁ Υξηζηὸο ὡο Θεὸο
ζηὸλ Μπζηηθὸ δεῖπλν, θάλεη ηψξα ηὸ ἅγην Πλεῦκα, ἐ-
πίζεο ὡο Θεφο, πνὺ ὅκσο θαιεῖηαη ζηὸ ἔξγν ηῆο πξαγ-
καηνπνηήζεσο ηνῦ Μπζηεξίνπ ἀπὸ ηὸλ ἱεξέα. Ὅζν ξεα-
ιηζηηθὸ ἤηαλε ηὸ Μπζηήξην ηὸ βξάδπ ηῆο παξακνλῆο
ηῆο ζπζίαο ηνῦ Υξηζηνῦ, ηφζν ἀθξηβῶο ξεαιηζηηθὸ εἶ-
λαη θαὶ ὅηαλ πξαγκαηψλεηαη ἀπὸ ηὸ ἅγην Πλεῦκα. Θεὸο
(ὁ Τἱφο) ηὸ πξαγκαηνπνίεζε ἅπαμ, Θεὸο (ηὸ Πλεῦκα)
ηὸ πξαγκαηνπνηεῖ ζηὴλ ἖θθιεζία ζπλερῶο, ὥζηε λὰ
κεηαδίδεηαη ὁ Υξηζηὸο γηὰ ηὴλ ζσηεξία ηνῦ θφζκνπ.
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


὇ Κχξηνο, θπζηθὰ θαὶ νἱ Μαζεηέο, γλσξίδαλε ηὴλ
πξαθηηθὴ ηῶλ ἐηήζησλ ζπζηῶλ ζηὰ Ἅγηα ηῶλ Ἁγίσλ,
πνὺ ηεινῦζε ὁ Ἀξρηεξέαο ζηὸλ Ναφ
·
ζπζηῶλ, θπζηθά,
δψσλ. Σψξα ὁ Υξηζηὸο ηνὺο παξέδσζε ηὸ κπζηήξην ηῆο
Δ὎ραξηζηίαο κὲ ηὴλ ζπζία ηνῦ ἑαπηνῦ ηνπ, θάηη πνὺ ζὰ
θαηαλννχζαλε κφλν ἀξγφηεξα, κὲ ηὴλ θάζνδν ηνῦ
ἁγίνπ Πλεχκαηνο. Ὄθεηιαλ, βέβαηα, λὰ ηεξήζνπλε ηὴλ
ἐληνιή ηνπ, λὰ ηεινῦλ θαὶ α὎ηνὶ ηὸ Μπζηήξην («ηνῦην
πνηεῖηε»), ἀθνῦ ἐπξφθεηην, θπξηνιεθηηθά, γηὰ ηὴλ Γηα-
ζήθε ηνπ. Ἀιιὰ πῶο ζὰ ηεινῦζαλ ἄπεηξεο θνξὲο ηὸ
Μπζηήξην ηῆο ζπζίαο ηνπ κὲ ηὴ ζάξθα θαὶ ηὸ αἷκα ηνπ;
Ἡ ζπζία ὅκσο νὕησο ἢ ἄιισο ἔπξεπε λὰ ηειεῖηαη, ἀ-
θνῦ εἶρε ζθνπὸ ηὴλ ἄθεζε ηῶλ ἁκαξηηῶλ ηῶλ ἀλζξψ-
πσλ (Μαηζ. 26,28) θαὶ κάιηζηα ηὸ λὰ δήζνπλε νἱ ἄλζξσ-
πνη ηὴλ αἰψληα δσή, ηὴλ βαζηιεία ηῶλ ν὎ξαλῶλ (Ἰσάλ.
6,54-55). Ἡ ἐπαλάιεςε ηῆο ζπζίαο ἦηαλ ἀδχλαηε, ἀθνῦ
ὁ Κχξηνο ζὰ εἶρε ἀλαιεθζεῖ θαὶ νἱ ζπζίεο ηῶλ δψσλ δὲλ
εἶραλ θακία ζρέζε κὲ ηὴλ θαηλὴ δηαζήθε ηνπ, δειαδὴ
κὲ ηὴλ ζσηήξηα ζπζία ηνῦ ἑαπηνῦ ηνπ.
Γηὰ ηνὺο ιφγνπο α὎ηνὺο πξφιαβε ὁ Κχξηνο θαὶ ηνὺο
ἐμήγεζε ὅηη ζηὸ ἑμῆο ζὰ ηεινῦλε ηὸ κπζηήξην ηῆο Δ὎ρα-
ξηζηίαο «εἰο ἀλάκλεζίλ» ηνπ, ζὰ ηεινῦλε ηὴλ κία, ηὴλ
ἐθάπαμ γελνκέλε, ηὴλ ἴδηα ζπζία, α὎ηὴ ἀθξηβῶο πνὺ
πξαγκαηνπνίεζε ἐλψπηφλ ηνπο. Γὲλ ζὰ εἶλαη ζπζία κὲ
αἵκαηα θαὶ ζάλαην ζηαπξηθφ. Θὰ ἐπαλαιακβάλεηαη κὲ
ηὶο ε὎ρὲο («ε὎ραξηζηία»: A΄ Κνξ. 14,16) ἀλαίκαθηα, ὅπσο
ἀθξηβῶο ἔγηλε ηὴλ ὥξα ἐθείλε.
΢ηὴλ πξὸο ἗βξαίνπο ηνλίδεηαη ἰδηαίηεξα ἡ δηαθνξὰ
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ηῆο κηᾶο ζπζίαο ηνῦ Υξηζηνῦ, πνὺ ἔγηλε ἐθάπαμ κὲ ηὸ
δηθφ ηνπ αἷκα θαὶ ἰζρχεη γηὰ πάληα, ἀπὸ ηὶο ζπζίεο ηῆο
ΠΓ, ὅπνπ ὁ ἀξρηεξέαο ηειεῖ ζπζία θάζε ρξφλν θάπνηνπ
δψνπ (9,24-26
·
10,12-14,19-20). Μὲ ηὴλ ἀλαίκαθηε
πιένλ ζπζία ηνῦ Υξηζηνῦ, ζπλερίδεηαη ἡ ὏πεζρεκέλε
παξνπζία ηνπ ζηὸλ θφζκν θαὶ νἱ ἄλζξσπνη, πνὺ δηὰ πί-
ζηεσο κεηέρνπλε ἄμηα ζηὸ Μπζηήξην ηῆο ζπζίαο α὎-
ηῆο, πξνγεχνληαη ηὴλ αἰψληα βαζηιεία, ηὴλ ὁπνία ὁιν-
θιεξσκέλα ζ’ ἀπνιαχζνπλ κεηὰ ηὴλ δεπηέξα παξνπ-
ζία ηνῦ Κπξίνπ.
Δἶλαη ραξαθηεξηζηηθὸ ὅηη γηὰ ηὴλ ὀξζὴ θαηαλφεζε
ηῆο θξάζεσο «εἰο ηὴλ ἐκὴλ ἀλάκλεζηλ», ὁ ἴδηνο ὁ Κχξηνο,
ηνλίδνληαο ηὴλ πξαγκαηηθὴ κεηνρὴ («θνηλσλία») ζηὸ
ζῶκα ηνπ θαὶ ηὸ αἷκα ηνπ, θέξεη ὡο παξάδεηγκα ηὶο ζπ-
ζίεο ηῶλ Ἰζξαειηηῶλ, ὅπνπ α὎ηνὶ κεηέρνπλ, ηξψγνπλ,
γίλνληαη «θνηλσλνί», ηῶλ ζπζηαζζέλησλ δψσλ (A΄ Κνξ.
10,18). Ὅπσο ζηὶο ζπζίεο δψσλ νἱ ἄλζξσπνη κεηέρνπλ
ξεαιηζηηθά-πξαγκαηηθὰ ζηὰ ζπζηαζζέληα, ἔηζη θαὶ ζηὸ
κπζηήξην ηῆο Δ὎ραξηζηίαο νἱ πηζηνὶ κεηέρνπλ ηνῦ ζπζηα-
δνκέλνπ Υξηζηνῦ, θνηλσλνῦλ ηὴλ ἁγηαζκέλε θαὶ ζεσκέ-
λε ἀλζξψπηλε θχζε ηνπ, ἀιιὰ ὅπσο ηὴλ πξαγκάησζε-
ηέιεζε ἐλψπηφλ ηνπο ὁ Κχξηνο ζηὸ Μπζηηθὸ Γεῖπλν.
Ἄιισζηε, δὲλ εἶλαη ηπραία ἡ ρξήζε ηνῦ ὅξνπ «ἀλά-
κλεζηο», δηφηη α὎ηὴ ζπλδεφηαλ ζηνὺο θιαζηθνὺο Ἕι-
ιελεο κὲ ηὶο πξαγκαηηθὲο ζπζίεο θαὶ ηὴλ κεηνρὴ ζ’ α὎-
ηὲο (βι. Λπζία, Λφγνο 2, 39: 194,22). Καὶ ζηὸλ Πιάησ-
λα ἐπίζεο (Φαίδσλ 72ε) ἡ ἀλάκλεζηο εἶλαη ζηὴλ ςπ-
ρὴ ηνῦ ἀλζξψπνπ ἡ πξαγκαηηθὴ (ἔζησ κηθξή) κεηνρὴ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


θαὶ ἀπήρεζε (ἀπείθαζε) ηνῦ ηέιεηνπ θφζκνπ ηῶλ ἰδεῶλ.
Μὲ ηὴλ θξάζε «εἰο ηὴλ ἐκὴλ ἀλάκλεζηλ» ἀπνθεχγε-
ηαη ὁ α὎ηνλφεηνο ζθαλδαιηζκὸο ηῶλ πηζηῶλ, ὅηη θάζε
θνξὰ ἐπαλαιακβάλεηαη θπζηνθξαηηθὰ αἱκαηεξὴ ζπζία.
἖πίζεο γίλεηαη ζαθὴο ἡ δηάθξηζε ηῆο Καηλῆο Γηαζήθεο,
ἡ ὁπνία ζθξαγίζζεθε κὲ ηὴλ ἅπαμ γελνκέλε ζπζία ηνῦ
Υξηζηνῦ, ἀπὸ ηὴλ Παιαηὰ Γηαζήθε, ὅπνπ ὁ Ἀξρηεξέαο
ὄθεηιε θάζε ρξφλν λὰ ηειεῖ λέα πάληνηε ζπζία δψσλ.



Ἡ Ἐκκληζία γίνεηαι διὰ ηῆς Εὐταριζηίας καὶ διὰ ηοῦ
ἁγίοσ Πνεύμαηος

Ἡ «θαηλὴ θηίζηο» (Γαι. 6,15
·
B΄ Κνξ. 5,17), ἡ ἀλαδε-
κηνπξγία ηνῦ θφζκνπ, ἡ ἖θθιεζία δειαδή, ἀπνηειεῖ
ηὸ ἀπνθαζηζηηθὸ ζηάδην ηῆο ὅιεο ζείαο νἰθνλνκίαο,
πνὺ ἦηαλ βνχιεζε θαὶ ζέιεκα ηνῦ Θενῦ πξναηψλην
θαὶ πνὺ πξαγκαηψζεθε ζηὸλ ἐλαλζξσπήζαληα, ζηαπ-
ξσζέληα θαὶ ἀλαζηάληα Υξηζηὸ («θαηὰ πξφζεζηλ ηῶλ
αἰψλσλ, ἣλ [= νἰθνλνκίαο κπζηήξην] ἐπνίεζελ ἐλ ηῷ
Υξηζηῷ Ἰεζνῦ ηῷ Κπξίῳ ἡκῶλ»: ἖θεζ. 3,11 θαὶ 8-10
·

5,14). ΢ηὸλ Υξηζηὸ θαὶ ἄξα ζηὴλ ἖θθιεζία ηνπ ἐθπιε-
ξψλνληαη νἱ ἐπαγγειίεο θαὶ νἱ πξνθεηεῖεο ηῆο ΠΓ (Γαι.
3,16). ἗πνκέλσο, γίλεηαη θαηαλνεηφ, γηαηί ὁ Παῦινο
δηὰ βίνπ πξνζεχρεηαη θαὶ πξνζπαζεῖ λὰ δήζεη ηὸ κπ-
ζηήξην ηνῦ Υξηζηνῦ, ὥζηε λὰ ηὸ ε὎αγγειηζζεῖ ζηὰ
Ἔζλε.
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


«἖κνί… ἐδφζε ἡ ράξηο αὕηε, ηνῖο ἔζλεζηλ ε὎αγγειί-
ζαζζαη ηὸ ἀλεμηρλίαζηνλ πινῦηνο ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ
θσηίζαη πάληαο ηίο ἡ νἰθνλνκία ηνῦ κπζηεξίνπ ηνῦ
ἀπνθεθξπκκέλνπ ἀπὸ ηῶλ αἰψλσλ ἐλ ηῷ Θεῷ…»
(἖θεζ. 3,8-9).

὇ Υξηζηφο, βέβαηα, ηὸλ ὁπνῖνλ ε὎αγγειίδεηαη ὁ Παῦ-
ινο εἶλαη ὁ ἀλαζηεκέλνο, ὁ κεηαδηδφκελνο ζηνὺο ἀλ-
ζξψπνπο, ὁ Υξηζηὸο πνὺ ζπλερίδεη ηὴλ παξνπζία ηνπ
ζηὸλ θφζκν ὡο ἖θθιεζία. Δἶλαη παξὼλ ὡο θεθαιὴ ηῆο
἖θθιεζίαο, ἡ ὁπνία ζπληζηᾶ ηὸ ζῶκα ηνπ (἖θεζ. 1,22-
23). ὇ Θεὸο Παηέξαο «ἔδσθελ α὎ηὸλ (= ηὸλ Τἱφ-Υξη-
ζηὸ) θεθαιὴλ ὏πὲξ πάληα ηῇ ἐθθιεζίᾳ, ἥηηο ἐζηὶλ ηὸ
ζῶκα α὎ηνῦ» (ζηὸ ἴδην). Ἔρεη κεγάιε ζενινγηθὴ ζε-
καζία ὁ παχιεηνο ραξαθηεξηζκὸο ηῆο ἖θθιεζίαο ὡο
ζψκαηνο (Κνι. 1,18). Γὲλ ὏πάξρεη ζῶκα ρσξὶο θεθαιή,
νὔηε θεθαιὴ ρσξὶο ζῶκα. Α὎ηὸ πξνυπνζέηεη ηὴλ ιεη-
ηνπξγία ηνῦ ἀλαζηεκέλνπ δηὰ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο
Υξηζηνῦ (Ρσκ. 8,11). Πξφθεηηαη γηὰ ηὴλ ιεηηνπξγία ηῆο
κεηαδφζεψο ηνπ ζηὴλ ζεία Δ὎ραξηζηία, δηὰ ηῆο ὁπνίαο
ὁ Παῦινο ἀπνθαιχπηεη ηὴλ ἀιήζεηα ηῆο ἖θθιεζίαο. ἖θεῖ
ὅινη πνηίδνληαη ἀπὸ ηὸ ἴδην «πλεπκαηηθὸλ πφκα», ηὸλ
Υξηζηὸ (A΄ Κνξ. 10,4).
Σνῦ ἀλαζηεκέλνπ Υξηζηνῦ ἡ ἀλζξψπηλε θχζε, ἁγηα-
ζκέλε ἕλεθα ηῆο ἑλψζεψο ηεο ἀζπγρχησο θαὶ ἀηξέ-
πησο κὲ ηὴλ ζεία ηνπ θχζε, ηαπηίδεηαη κὲ ηὸλ ἄξην θαὶ
ηὸλ νἶλν ηῆο ζείαο Δ὎ραξηζηίαο («ηὸ πνηήξηνλ ηῆο ε὎-
ινγίαο») θαὶ «ηὸλ ἄξηνλ ὃλ θιῶκελ», «ηνῦηφ ἐζηη ηὸ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ζῶκα κνπ», «ηνῦηφ ἐζηη ηὸ αἷκα κνπ»: A΄ Κνξ. 10,15-
16) θαὶ νἱ πηζηνὶ θνηλσλνῦλ-κεηέρνπλ ηνῦ Υξηζηνῦ.
Πίλνπλ θαὶ ηξέθνληαη ἀπὸ ηὸλ Υξηζηὸ (A΄ Κνξ. 10,4) θαὶ
γίλνληαη «κέιε» Υξηζηνῦ θαὶ λαὸο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκα-
ηνο (A΄ Κνξ. 6,9), δηφηη, κεηέρνληαο ηνῦ ἄξηνπ θαὶ ηνῦ
νἴλνπ ηῆο Δ὎ραξηζηίαο, γίλνληαη «κέιε ηνῦ ζψκαηνο
α὎ηνῦ (= ηνῦ Υξηζηνῦ), ἐθ ηῆο ζαξθὸο α὎ηνῦ θαὶ ἐθ
ηῶλ ὀζηέσλ α὎ηνῦ» (἖θεζ. 5,30
·
A΄ Κνξ. 6,19).
Σὸ ζῶκα ὅκσο ηνῦ Υξηζηνῦ, ἡ ζὰξμ θαὶ ηὰ ὀζηά ηνπ,
πξαγκαηψζεθε θαηὰ ηὴλ ἐλαλζξψπεζε δηὰ Πλεχκα-
ηνο ἁγίνπ (ηὸ «γελλεζέλ» ἀπὸ ηὴλ Παξζέλν Μαξία εἶ-
λαη «ἐθ Πλεχκαηνο ἁγίνπ»
·
ἡ Παξζέλνο «ε὏ξέζε ἐλ γα-
ζηξὶ ἔρνπζα ἐθ πλεχκαηνο ἁγίνπ»: Μαηζ. 1,18 θαὶ 20).
Ἡ ἀλζξψπηλε θχζε ηνῦ Υξηζηνῦ εἶλαη πλεπκαηέκθν-
ξνο θαὶ ὅζνη κεηέρνπλε ζηὴλ ζεία Δ὎ραξηζηία, ὅπνπ κὲ
εἰδηθὴ ε὎ρὴ («ε὎ινγία», «ε὎ραξηζηία») ὁ ἄξηνο θαὶ ὁ νἶ-
λνο γίλνληαη ζῶκα θαὶ αἷκα Κπξίνπ, ἔρνπλ θαὶ α὎ηνὶ ἅγην
Πλεῦκα, θαηνηθεῖ θαὶ ζ’ α὎ηνὺο ηὸ Πλεῦκα (A΄ Κνξ.
3,16
·
6,19), γίλνληαη δειαδὴ «κέηνρνη ἁγίνπ Πλεχκα-
ηνο» (἗βξ. 6,4). Κη ἐπεηδὴ εἶλαη πλεπκαηέκθνξνη ὅινη
θαζνδεγνῦληαη («ἄγνληαη») ἀπὸ ηὸ ἐληὸο ηνπο ἅγην
Πλεῦκα λὰ ἀλαθσλνῦλ «ἀββᾶ ὁ Παηήξ» (Ρσκ. 8,14-
15). Ἄιισζηε, νἱ πηζηνὶ ὅινη, ηὰ κέιε δειαδὴ ηῆο ἖θ-
θιεζίαο, βαπηίδνληαη, γηὰ λὰ ἐγθεληξηζζνῦλ (Ρσκ.
11,17 θ.ἀ.) ζηὸ ἕλα «ζῶκα» ηνῦ Υξηζηνῦ, ἀπὸ ηὸ ἴδην
θαὶ δηὰ ηνῦ ἰδίνπ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (A΄ Κνξ. 12,12-13).
Σὸ ἀπνηέιεζκα ηῆο κπζηεξηαθῆο α὎ηῆο πξαγκαηηθφ-
ηεηαο εἶλαη ὅηη ιεηηνπξγεῖ-δξᾶ ἐληφο καο «ὁ λφκνο ηνῦ
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


Πλεχκαηνο», πνὺ εἶλαη ἡ ἐληφο καο «δσὴ ἐλ Υξηζηῷ».
Σέινο, ἔηζη γηλφκαζηε «ζπγθνηλσλνί» ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ
«ἅγηνη» (Ρσκ. 11,16).
἖παλεξρφκελνη ζηὸ ζεκειηῶδεο παχιεην ζέκα ηῆο ἖θ-
θιεζίαο, γίλεηαη ζαθέο ὅηη, ἀπ’ ὅζα ιίγα ιέρζεθαλ, θξη-
ηήξην γηὰ ηὸ ηί εἶλαη ἡ ἖θθιεζία ἀπνηεινῦλ ηὸ κπζηήξην
ηῆο ζείαο Δ὎ραξηζηίαο (ὡο πξαγκαηηθνῦ ζψκαηνο θαὶ αἵ-
καηνο Κπξίνπ) θαὶ ηὸ Βάπηηζκα εἰο ηὸ ἓλα ἅγην Πλεῦκα.
Ἡ ζεία Δ὎ραξηζηία, ηεινχκελε ζηὴλ ἐπνρὴ ηνῦ Παχ-
ινπ θαὶ ζηνὺο αἰῶλεο ὅινπο κπξηάδεο θνξέο, παξακέ-
λεη θαζεαπηὴλ κία, δηφηη ὁ ἄξηνο θαὶ ὁ νἶλνο κὲ ηὴλ ἐπί-
θιεζε ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο («ε὎ραξηζηία»: Κνι 4,2
·

A΄ Κνξ. 14,16) γίλνληαη πάληνηε ηὸ ἕλα ζεσκέλν θαὶ
ἁγηαζκέλν ζῶκα ηνῦ Κπξίνπ, ἀπνηεινῦλ «θνηλσλία ηνῦ
ζψκαηνο ηνῦ Υξηζηνῦ». ὇ «ε὎ινγνχκελνο» ὅκσο «ἄξ-
ηνο» εἶλαη «εἷο» θαὶ ηὸ «ζῶκα» Υξηζηνῦ, πνὺ γίλνληαη
ὅζνη θνηλσλνῦλ ηὸλ ἕλαλ, ηὸλ ἴδην, «ἄξην», εἶλαη πάιη
«ἕλ», ἀπνηέιεζκᾳ ηῆο ζαπκαηνπξγηθῆο κπζηεξηαθῆο
ἐπεκβάζεσο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο. Γηαθνξεηηθὰ ζὰ
ἔπξεπε νἱ ἄξηνη θαὶ ηὰ πνηήξηα ηῆο Δ὎ραξηζηίαο λὰ εἶ-
λαη ἄπεηξα θαὶ ἄζρεηα πξὸο ηὸλ Υξηζηφ.

«Δἷο ἄξηνο, ἓλ ζῶκᾳ νἱ πνιινὶ ἐζκέλ
·
νἱ γὰξ πάληεο
ἐθ ηνῦ ἑλὸο ἄξηνπ κεηέρνκελ» (A΄ Κνξ. 10,16-17).

Ἡ ἀξηζκεηηθὴ πνιιαπιφηεηα ἕσο ἀπεηξία ηῶλ θνη-
λῶλ (θπζηθῶλ) ἄξησλ θαὶ πνηεξίσλ νἴλνπ, δηὰ ηῆο «ε὎-
ινγίαο», «ε὎ραξηζηίαο», γίλνληαη πάληνηε «ἐλ ζῶκα»,
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ηὸ ζῶκα Κπξίνπ (A΄ Κνξ. 12,14). Καὶ νἱ κεηέρνληεο ηνῦ
ζψκαηνο ηνῦ Κπξίνπ ἀπνηεινῦλ κὲ α὎ηὸ ἕλα θαὶ ηὸ
α὎ηὸ ζῶκα, δειαδὴ ηὴλ ἖θθιεζία. Οἱ βαπηηζκέλνη ὅινη,
ηὰ παληαρνῦ κέιε ηῆο ἖θθιεζίαο, κνινλφηη «πνιινί»
ζπληζηνῦλ «ἓλ ζῶκα» (Ρσκ. 12,5). Ὅινη θιεζήθακε
λ’ ἀπνηειέζνπκε «ἓλ ζῶκα θαὶ ἓλ πλεῦκα», ἀθνῦ ἕλαο
εἶλαη ὁ Κχξηνο, ζηὸλ ὁπνῖν κεηέρνπκε, θαὶ ἕλα ηὸ Βά-
πηηζκά καο (἖θεζ. 4,4-5). Ἡ ἐζσηεξηθὴ δηάζπαζε ηῶλ
ἀλζξψπσλ θαὶ ἡ ἀληηπαιφηεηα κεηαμχ ηνπο πξνῆιζε
ἀπὸ ηὴλ πηψζε, ηὴλ ἀπνκάθξπλζή ηνπο ἀπὸ ηὸλ Θεφ,
ηὴλ α὎ηνλφκεζή ηνπο ἀπὸ ηὸλ Θεφ. Καὶ ηψξα νἱ ἄλ-
ζξσπνη εἶλαη δηαθεθξηκέλα, ἰδηαίηεξα ὁ θαζέλαο, πξφ-
ζσπα, εἶλαη «κέιε ἐθ κέξνπο», ἀιιὰ δηὰ ηῆο ζείαο Δ὎ρα-
ξηζηίαο, ηνῦ «ἑλὸο ἄξηνπ», ἀπνηεινῦλ ὅινη «ζῶκα
Υξηζηνῦ», δηφηη ζῶκα Υξηζηνῦ ἔγηλε ὁ κὲ «ε὎ραξηζηία»
(A΄ Κνξ. 14,16
·
Κνι. 4,2) ἄξηνο, ηὸλ ὁπνῖν «ηξψγνκελ»
(Ἰσάλ. 6,54-55.58). Ἡ ζρέζε α὎ηή, βέβαηα, κὲ ηὸλ Υξη-
ζηὸ εἶλαη ζπλέπεηα ηῆο «θνηλσλίαο ηνῦ ἁγίνπ Πλεχ-
καηνο» (B΄ Κνξ. 13,13
·
Φηιηπ. 2,1). Καὶ ὅηαλ ἔρνπκε
ηὸ Πλεῦκα-ηὸλ Παξάθιεην, πνὺ ἀπνζηέιιεη ὁ Τἱὸο
ηνῦ Θενῦ (Ἰσάλ. 14,25-26
·
16,13), ηφηε κφλν εἶλαη βέ-
βαην ὅηη εἴκαζηε ηνῦ Υξηζηνῦ, ὅηη θάζε πηζηὸο ἀπνηε-
ινῦκε «κέινο ἐθ κέξνπο» ηνῦ ζψκαηνο ηνῦ Υξηζηνῦ
(Ρσκ. 8,9).
΢ηὶο ἖πηζηνιὲο ηῆο αἰρκαισζίαο ὁ Παῦινο ηαπηίδεη
κὲ ἀπφιπηε ζαθήλεηα ηὸ «ζῶκα» ηνῦ Υξηζηνῦ πξὸο
ηὴλ ἖θθιεζία, ἐλῶ ζπγρξφλσο ὀλνκάδεη θεθαιὴ ηῆο
἖θθιεζίαο ηὸλ Υξηζηφ.
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


«Α὎ηὸλ (=ηὸλ Υξηζηφ) ἔδσθε θεθαιὴλ ὏πὲξ πάληα
ηῇ ἐθθιεζίᾳ, ἥηηο ἐζηὶ ηὸ ζῶκα α὎ηνῦ, ηὸ πιήξσ-
κα ηνῦ ηὰ πάληα ἐλ πᾶζη πιεξνπκέλνπ» (἖θεζ. 1,
22-23).
«Α὎ηὸο ἔζηηλ ἡ θεθαιὴ ηνῦ ζψκαηνο ηῆο ἖θθιε-
ζίαο» (Κνι. 1,18).

Σνλίδεη ἔηζη ηὴλ ἀξξαγὴ ἐζσηεξηθὴ ἑλφηεηα Υξη-
ζηνῦ θαὶ πηζηῶλ θαὶ ἀζθαιίδεη ηὴλ α὎ζεληηθφηεηα ηῆο
ἑλφηεηαο α὎ηῆο. ΢ηὸ κπζηεξηαθὸ ζῶκα ηῆο ἖θθιεζίαο
δψληαο νἱ πηζηνὶ δηὰ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο ἀπνθηνῦλ
ηὴλ δσὴ ηνῦ Υξηζηνῦ, ὅπσο ἐθδειψζεθε θαηὰ ηὴλ ἐπί-
γεηα δσή ηνπ θαὶ ὅπσο ηνὺο ηὴλ ἐμεγεῖ-ἀπνθαιχπηεη ηὸ
ἅγην Πλεῦκα (A΄ Κνξ. 2,10) θαηὰ ηὶο ἀλάγθεο ηῆο ἱζην-
ξηθῆο πνξείαο ηῆο ἖θθιεζίαο.
Οἱ πηζηνί, δψληαο ζηὴλ ἖θθιεζία ηὸλ Υξηζηὸ πνὺ
ἀπνθαιχπηεη ηὸ ἅγην Πλεῦκα θαὶ ζπλεηδεηνπνηψληαο
ἐθεῖ –θαὶ κφλνλ ἐθεῖ– ηὴλ ἀιήζεηα ηνῦ Υξηζηνῦ, α὎μά-
λνπλ εἰο Υξηζηφλ, ζηὴλ θεθαιή. Γειαδὴ πξνθφπηνπλ
ζ’ ε὎ζέβεηα θαὶ γλψζε ηῆο ἀιήζεηαο. Ἔηζη, ὅζν ηὸ ζῶ-
κα, ἡ ἖θθιεζία, κέλεη ἁξκνζκέλε ζηὴλ θεθαιή, ηὸλ Υξη-
ζηφ, ἐλεξγνῦληαη νἱ «ἐπηρνξεγίεο» ηνῦ Πλεχκαηνο (Γαι.
3,5) ζηνὺο ἐπηκέξνπο πηζηνὺο («ἐθ κέξνπο κέιε») θαὶ
ηὸ ὅιν ζῶκα α὎μάλεη εἰο Υξηζηὸλ (἖θεζ. 4,15-16
·
Κνι.
2,19). Ἔηζη ἐμεγεῖηαη ἡ πξνθνπὴ ζὲ ἁγηφηεηα θαὶ ἡ αὔ-
μεζε-πξνθνπὴ ζὲ ζενινγηθὴ ἐκβάζπλζε ζηὸ κπζηήξην
ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ ηῆο ζσηεξίαο (A΄ Κνξ. 12,8
·
B΄ Κνξ.
4,6). Α὎ηὸ γίλεηαη ὅκσο ὡο αὔμεζε ἐζσηεξηθὴ κὲ ηὴλ
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


θαζνδήγεζε ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο, πνὺ κφλν α὎ηὸ
«ὁδεγεῖ» «εἰο πᾶζαλ ηὴλ ἀιήζεηαλ» (Ἰσάλ. 16,14) θη α὎-
ηὸ κφλν «δηδάζθεη» θαὶ «὏πνκηκλήζθεη» ὅζα «εἶπε» ὁ
Υξηζηὸο θαὶ ὅ,ηη εἶλαη ὁ Υξηζηὸο (Ἰσάλ. 14,26). Σὸ Πλεῦ-
κα ἐξγάδεηαη θαὶ ιεηηνπξγεῖ ζηὴλ ἖θθιεζία, δηφηη ἐθεῖ
εἶλαη ὁ Υξηζηφο. ὇πνηνζδήπνηε ἄιινο δηδάζθαινο
ἀγλνεῖ ηὸλ Υξηζηὸ θαὶ ὅ,ηη ζὰ ιέεη γηὰ ηὸλ Υξηζηὸ ζὰ
εἶλαη κὴ πξαγκαηηθφ, κὴ ἀιεζέο.



Οἱ πολλὲς ηοπικὲς ἐκκληζίες εἶναι ἡ Μία Ἐκκληζία
μὲ ηοὺς πολλοὺς λειηοσργούς ηης

Ὅπσο νἱ πνιινὶ πηζηνὶ ἀπνηεινῦλ ἕλα ζῶκα, ηὸ ζῶκα
ηνῦ Υξηζηνῦ (A΄ Κνξ. 10,16-17
·
12,14), δηφηη κεηέρνπλ
ζηὴλ ἴδηα ζεία Δ὎ραξηζηία («εἷο ἄξηνο – ἓλ ζῶκᾳ»), ἔηζη
θαὶ νἱ πνιιὲο θαηὰ ηφπνπο θη ἐπνρὲο ἖θθιεζίεο ἀπνηε-
ινῦλ ηὸ ἕλα ζῶκα ηνῦ Κπξίνπ. Οἱ ἖θθιεζίεο, πνὺ βξί-
ζθνληαη ἄιιε «ἐλ Κνξίλζῳ» (A΄ Κνξ. 1,2), ἄιιεο ζηὴλ
πεξηνρὴ «ηῆο Γαιαηίαο» (Γαι. 1,2) θαὶ ἄιιεο πνιιὲο ζὲ
δηάθνξα «ἔζλε» (Ρσκ. 16,4), εἶλαη ὅιεο ηνπ Υξηζηνῦ
(Ρσκ. 16,16), δηφηη ὅιεο ἔρνπλε ηὸ δηθφ ηνπ ζῶκα θαὶ
αἷκα δηὰ ηνῦ κπζηεξίνπ ηῆο Δ὎ραξηζηίαο θαὶ ηὸ ἴδην ἅγην
Πλεῦκα (἖θεζ. 4,4-5
·
Φηιηπ. 2,1).
Γηὰ λὰ ιεηηνπξγήζνπλ ὅκσο νἱ πνιιὲο ἐθθιεζίεο,
πνὺ κάιηζηα ζπλερῶο ζὰ α὎μάλνληαλ, ὥζηε λὰ νἰθν-
δνκνῦληαη θαὶ λὰ ἁγηάδνληαη ὅζν γίλεηαη πεξηζζφηε-
ξνη ἄλζξσπνη, ὁ Κχξηνο, πνὺ ἵδξπζε ηὴλ ἖θθιεζία, ὁ
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ἴδηνο «ἔδσθελ», ὅξηζε, θαηέζηεζε, εἰο α὎ηὴλ «ηνὺο κὲλ
ἀπνζηφινπο, ηνὺο δὲ πξνθήηαο, ηνὺο δὲ ε὎αγγειηζηάο,
ηνὺο δὲ πνηκέλαο θαὶ δηδαζθάινπο, πξὸο ηὸλ θαηαξηη-
ζκὸλ ηῶλ ἁγίσλ εἰο ἔξγνλ δηαθνλίαο, εἰο νἰθνδνκὴλ ηνῦ
ζψκαηνο ηνῦ Υξηζηνῦ» (἖θεζ. 4,11-12). Σὸ ἴδην βεβαίσ-
λε ὁ Παῦινο, ὅηαλ ἔγξαθε θαὶ πξὸο ηνὺο Κνξηλζίνπο,
πξνζζέηνληαο θαὶ ἔθηαθηα ραξίζκαηα (A΄ Κνξ. 12,28).
Οἱ δηαθνλνῦληεο ηὸ ἔξγν ηῆο ἖θθιεζίαο ηνῦ Υξηζηνῦ
ὅινη ἔρνπλε ηὸ δηθφ ηνπο ιεηηνχξγεκα θαὶ ράξηζκα, ηὸ
ὁπνῖν –πιὴλ ηῶλ Μαζεηῶλ-Ἀπνζηφισλ– ηνὺο ἀλαηί-
ζεηαη κὲ ἱεξνπξγία-ρεηξνηνλία, «δη’ ἐπηζέζεσο ηῶλ ρεη-
ξῶλ» (A΄ Σηκ. 4,14
·
B΄ Σηκ. 1,6).
O Παῦινο πξῶηνο πιεξνθνξεῖ ὅηη ὁ ἴδηνο («δηὰ ηῶλ
ρεηξῶλ κνπ») κεηέδσζε ηὸ «ράξηζκα» ηνῦ πξεζβπηέξνπ
(ηνῦ ιεηηνπξγνῦ) ζηὸλ Σηκφζεν (B΄ Σηκ. 1,6) θαὶ ζηὸλ
Σίην (Σίη. 1,5), ὥζηε λὰ ἐξγαζζνῦλ ὡο ζπλερηζηέο ηνπ.
Ἀθφκα ζεκαληηθφηεξν, δίλεη ἐληνιὴ ζηὸλ Σίην λὰ «θα-
ηαζηήζῃ», λὰ ρεηξνηνλήζεη θαὶ λὰ ηνπνζεηήζεη, πξε-
ζβπηέξνπο ζηὴλ Κξήηε (ζηὸ ἴδην), ἐλῶ ἤδε νἱ πξεζβχ-
ηεξνη, ζπλερηζηὲο (δηάδνρνη) δειαδὴ ηῶλ Ἀπνζηφισλ
(A΄ Σηκ. 4,16), ρεηξνηνλνχζαλ δηθνχο ηνπο ζπλερηζηέο,
θάηη πνὺ δὲλ δηαθφπεθε πνηέ.



Ὁ πρῶηος ποὺ ὄθειλε νὰ θεολογήζει γιὰ πολλὰ θέ-
μαηα

Σὸ ζῶκα ηῆο ἖θθιεζίαο, ὅπσο ηὸ πεξηέγξαςε ὁ Παῦ-
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ινο, ἀπνζπαζκαηηθὰ ἔζησ, ἀλάινγα κὲ ηὶο πξνθιή-
ζεηο ηῶλ πηζηῶλ θαὶ ηὸλ θσηηζκὸ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκα-
ηνο, ἔρεη δσηηθφηεηα θη ἐληππσζηαθὴ δπλακηθή. Οἱ πη-
ζηνὶ θαινῦληαλ λὰ πηζηέςνπλ θαὶ λὰ δήζνπλ ηὸ ζπ-
γθινληζηηθὸ κπζηήξην ηῆο ἐλαλζξσπήζεσο, ηνῦ πά-
ζνπο θαὶ ηῆο ἀλαζηάζεσο ηνῦ Κπξίνπ, δειαδὴ ηὴλ ξη-
δηθὴ ἀλαηξνπὴ ηῶλ ζξεζθεπηηθῶλ, θνηλσληθῶλ θαὶ θη-
ινζνθηθῶλ ζηαζεξῶλ ηνῦ πεξηβάιινληφο ηνπο. Ὅζν
ε὎ξχηεξα ζηξψκαηα ἀλζξψπσλ θαὶ ὁκάδσλ ἀπὸ δηα-
θνξεηηθὲο πεξηνρέο, θπιὲο θη ἔζλε πίζηεπαλ ζηὸ Δ὎αγ-
γέιην θαὶ γίλνληαλ κέιε ηῆο ἖θθιεζίαο, ηφζν δπζθν-
ιφηεξν ἤηαλε λὰ θαηαλνήζνπλε θαὶ λὰ δήζνπλε κὲ ζπ-
λέπεηα ηὴ δηδαζθαιία ηνῦ Δ὎αγγειίνπ. Καὶ ὅζν ζπλε-
πέζηεξα ζέιαλε λὰ δήζνπλε ηὴλ ἐλ Υξηζηῷ δσή, ηφζν
πεξηζζφηεξα ἐξσηεκαηηθὰ ἔζεηαλ θαὶ ζὲ ηφζν πεξηζ-
ζφηεξεο παξεθθιίζεηο-ιάζε θαηέιεγαλ.
Α὎ηὲο ἀθξηβῶο νἱ δπζθνιίεο ἀπέβαηλαλ πξνθιήζεηο
γηὰ ηὸλ Παῦιν, ἀθνξκέο, ὥζηε θαηὰ πεξίπησζε λὰ
ἐμεγεῖ, λ’ ἀλαιχεη, δειαδὴ λὰ ζενινγεῖ, ζχκθσλα κὲ
ηὸλ θσηηζκὸ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (A΄ Κνξ. 14,37
·
B΄
Κνξ. 13,3) θη ἐλίνηε θαηὰ ηὴλ δηθή ηνπ γλψκε (A΄ Κνξ.
7,6
·
B΄ Κνξ. 8,8), πνὺ ηφηε δὲλ ηὴλ ζεσξνῦζε ὏πνρξεσ-
ηηθή. Ἔηζη ὁ Παῦινο ἔγηλε ὁ πξῶηνο Θενιφγνο, ηὸ ἐθιε-
θηὸ ζθεῦνο, πνὺ ὁδεγήζεθε ἀπὸ ηὸλ Θεὸ λὰ ζενινγή-
ζεη γηὰ ηὰ γεληθφηεξα ζέκαηα ηνῦ Δ὎αγγειίνπ θαὶ ηῆο
἖θθιεζίαο, ὅηαλ ἀθφκα δὲλ εἴραλε γξαθεῖ νὔηε ηὰ ε὎αγ-
γειηθὰ θείκελα. Παξάιιεια δὲλ παξέιεηςε λὰ κηιήζεη
ζεφπλεπζηα γηὰ δεηήκαηα ηῆο θαζεκεξηλῆο δσῆο θαὶ
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ζπκπεξηθνξᾶο ηῶλ πηζηῶλ. Γη’ α὎ηὸ εἶλαη ὄρη κφλν ὁ
πξῶηνο, ἀιιὰ θαὶ ὁ πνιππιεπξηθφηεξνο ζπγγξαθέαο
ηῆο Καηλῆο Γηαζήθεο, ηὸ πιάηνο θαὶ ηὸ εὖξνο ηῆο ζν-
θίαο ηνῦ ὁπνίνπ ηὰ κὲλ ζπλεηδεηὰ κέιε ηῆο ἖θθιεζίαο
δνῦλε θαὶ ζψδνληαη ἐλ Υξηζηῷ δη’ ἁγίνπ Πλεχκαηνο, νἱ δὲ
εἰδηθνὶ ἐξεπλεηὲο δὲλ θαηνξζψζαλε λὰ ἐμαληιήζνπλ.
Γεηγκαηηθὰ κφλν ἀλαθέξνπκε ὅηη ζενιφγεζε:


Γηὰ ηὴλ πξνζσπηθή ηνπ θιήζε ζηὸ ἀπνζηνιηθὸ ἀμίσ-
κα θαὶ ηὶο πξνζσπηθὲο εἰο α὎ηὸλ ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ ηνῦ
ἁγίνπ Πλεχκαηνο ἀπνθαιχςεηο.
Γηὰ ηὸ πξφζσπν ηνῦ Υξηζηνῦ θαὶ ηὴλ ἖θθιεζία
ηνπ, πνὺ ἀπὸ ηὴλ Πεληεθνζηὴ πξαγκαηψλεηαη ἀπὸ
ηὸ ἅγην Πλεῦκα.
Γηὰ ηὴλ ιεηηνπξγηθὴ δσὴ ηῆο ἖θθιεζίαο, ηνὺο ιεη-
ηνπξγνχο-πξεζβπηέξνπο ηεο, ηὰ ραξίζκαηα θαὶ ηὶο
ἀπνθαιχςεηο ζηνὺο θφιπνπο ηεο, ἀιιὰ –θαη’ ἀλά-
γθελ– θαὶ γηὰ ηὰ ζρίζκαηα θαὶ ηνὺο ςεπδαπνζηφ-
ινπο, πνὺ θαηαιχνπλ ηὴλ ἑλφηεηα ηῆο α὎ζεληηθῆο
἖θθιεζίαο θαὶ ζέηνπλ ζὲ θίλδπλν ηὴλ ζσηεξία ηῶλ
κειῶλ ηεο.
Γηὰ ηὸλ θαζεκεξηλὸ πλεπκαηηθὸ ἀζθεηηθὸ ἀγψλα
ηῶλ πηζηῶλ, ηὴλ ἐλ Υξηζηῷ δσὴ ηνῦ θαηλνῦ ἀλζξψ-
πνπ, πνὺ ἐιεπζεξψλεηαη ἀπὸ ηὴλ ἁκαξηία θαὶ ηὸλ
δηάβνιν θαὶ ἁγηάδεηαη θαὶ ζψδεηαη ὅζν κεηέρεη ἄμηα
ζηὸ ζεσκέλν θαὶ πξαγκαηηθὸ ζῶκα θαὶ αἷκα ηνῦ
Κπξίνπ.
Γηὰ ηὸλ πηζηὸ πνὺ πνξεχεηαη πιήξεο ἐιπίδαο πξὸο
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


ηὴλ κέιινπζα βαζηιεία ηῶλ ν὎ξαλῶλ, ὅπνπ θαηὰ ηὴλ
ηειηθὴ θξίζε ζ’ ἀπνιαχζεη ράξηηη ζείᾳ ηὴλ αἰψληα κα-
θαξηφηεηα.
Γηὰ ηὸ λέν πλεῦκα, ηὴ λέα ζεψξεζε ηνῦ ἀλζξσπί-
λνπ γέλνπο, ὅπνπ, ὏πεξβαίλνληαο ηὸλ παιαηὸ λφκν
νἱ ἄλζξσπνη ὡο «ζχκκνξθνη» ηνῦ Υξηζηνῦ, εἶλαη ὅινη
ἴζνη (ἐιεχζεξνη θαὶ δνῦινη, ἄλδξεο θαὶ γπλαῖθεο).
Σψξα κὲ ηὸλ Παῦιν ὁ γάκνο ἀπνβαίλεη Μπζηήξην θαὶ
θαζ’ ἑαπηὸ θαὶ ζηὴλ ἖θθιεζία, ἐλῶ ηηκᾶηαη θαη’ ἀμίαλ
ἡ παξζελία δηὰ Υξηζηὸλ (δη’ ὁκνίσζηλ πξὸο Θεφλ) θαὶ
ἀμηνινγεῖηαη ζεηηθὰ ηὸ ζῶκα ὡο θαηνηθεηήξην, κάιη-
ζηα, ηνῦ Πλεχκαηνο, ιφγνο γηὰ ηὸλ ὁπνῖν δὲλ πξέπεη
λὰ ἁκαξηάλεη θαλεὶο εἰο α὎ηφ.
Γηὰ ηὴλ ζρέζε ηῶλ κειῶλ ηῆο ἖θθιεζίαο κὲ ηὸ ἱζην-
ξηθνεπνρηθὸ πεξηβάινλ ηνπο, εἴηε α὎ηὸ εἶλαη ὁ ζξε-
ζθεπηηθὸο εἰδσινιαηξηθὸο θφζκνο, εἴηε ηὰ θηινζν-
θηθὰ ζπζηήκαηα ἢ ηὰ ἰζρπξὰ πνιηηηθνθνηλσληθὰ θη
ἐμνπζηαζηηθὰ κνξθψκαηα.
Σέινο, θιείλνληαο κφλν ζπκβαηηθά, ζενιφγεζε γηὰ
ηὸ κπζηήξην ηῆο ἀλαθεθαιαηψζεσο: πῶο ἀλαδεκηνπξ-
γεῖηαη ὅινο ὁ θφζκνο ζηὸλ ἀλαζηεκέλν Υξηζηφ, πῶο ἡ
πλεπκαηηθὴ δσή, πξνζθεξφκελε ἀπὸ ηὸ ἅγην Πλεῦκα,
κέηξν θαὶ θνξχθσζε ἔρεη ηὸλ Υξηζηφ. Σὸ παλίεξν α὎ηὸ
γεγνλὸο ἐθθξάδεηαη θαὶ ἀπνδεηθλχεηαη κὲ ηὴλ πξὸο
ηὸλ Θεὸ θαὶ ηὸλ πιεζίνλ ἀγάπε, γηὰ ηὴλ ὁπνία ὁ ζεφ-
θιεηνο Παῦινο κᾶο ἄθεζε ἀλεπαλάιεπηεο ζειίδεο,
ἱθαλὲο λὰ ηὸλ ζαπκάδνπλ νἱ γελεὲο ηῶλ ἀλζξψπσλ θαὶ
λὰ ηὸλ ε὎γλσκνλνῦλ ηὰ κέιε ηῆο ἖θθιεζίαο.
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


Πρὸς ηὴν ὁλοκλήρφζη ηῆς ἀνακεθαλαιώζεφς-
Ἔζταηα

὇ Παῦινο, δέθηεο ἀπνθαιχςεσλ ἀιιὰ θαὶ κάξηπο ηῆο
δσῆο ηῆο ἖θθιεζίαο θαηὰ ηὶο πξῶηεο δεθαεηίεο ηνῦ βίνπ
ηεο, θαηαγξάθεη ηὸ «καξὰλ ἀζά» (A΄ Κνξ. 16,22) ὁ Κχ-
ξηνο ἔξρεηαη, πνὺ ηφηε νἱ πηζηνὶ ἔλησζαλ ἔληνλα. ὇ ἀλα-
ζηεκέλνο Κχξηνο ἀπνηεινῦζε ηὸ ζθάλδαιν γηὰ ηνὺο ἔμσ
ηῆο ἖θθιεζίαο θαὶ ηὴλ κέγηζηε ἐιπίδα θαὶ παξεγνξὶα
γηὰ ηνὺο πηζηνχο. ΢ηὸλ ἀλαζηεκέλν Κχξην ζεκειηψλεη
ηὴλ ἀλαθεθαιαίσζε ηῶλ πάλησλ ὁ Παῦινο, α὎ηὴλ πξν-
βάιιεη ὡο ἀπφδεημε ηῆο ἀλαζηάζεσο ηῶλ λεθξῶλ (A΄
Κνξ. 15,14 θαὶ 20) θαὶ ηῆο δσνπνηήζεσο ηῶλ ζσκάησλ
ηῶλ πηζηῶλ δηὰ ηνῦ ἁγίνπ Πλεχκαηνο (Ρσκ. 8,11
·
A΄
Κνξ. 15,22 θαὶ 42).
Σὸ «ἔξρεηαη ὁ Κχξηνο» δὲλ κεηψλεη ηὸλ ξεαιηζκὸ ηνῦ
δέθηε ἀπνθαιχςεσλ Παχινπ. Σνῦ δίλεη ηὴλ ε὎θαηξία λὰ
὏πνγξακκίδεη ηὴλ πίζηε, ὅηη ὁ ἀλαζηεκέλνο Κχξηνο ζὰ
πξαγκαηνπνηήζεη θαὶ λέα «παξνπζία» (A΄ Κνξ. 15,23). Σὰ
κέιε ηῆο ἖θθιεζίαο πξέπεη λὰ ἐιπίδνπλ θαὶ λὰ εὔρνληαη
λὰ ἐθδεκήζνπλε, λὰ ἐγθαηαιείςνπλε ηὰ ζλεηὰ ζψκαηά
ηνπο θαὶ λὰ κεηαβνῦλε ζηὸλ Κχξην, ιφγνο γηὰ ηὸλ ὁπνῖν
εἶλαη ἀλάγθε λὰ ε὎αξεζηνῦλε, λὰ ε὎ραξηζηνῦλ ηὸλ Θεὸ
κὲ ηὴλ δσὴ θαὶ ηὶο πξάμεηο ηνπο (B΄ Κνξ. 5,8-9). Ἡ δσὴ δε-
ιαδὴ ζηὸλ θφζκν α὎ηὸλ ἀπνηειεῖ θξηηήξην γηὰ ὅ,ηη ζὰ
ζπκβεῖ ζηὴλ δεπηέξα παξνπζία. ὇ Υξηζηὸο ζὰ θξίλεη ηφ-
ηε ηνὺο ἀλζξψπνπο ζχκθσλα κὲ ηὸ Δ὎αγγέιην θαὶ ηὶο ἐπη-
ηαγέο ηνπ γηὰ ηὴλ ἐδῶ δσὴ ηῶλ πηζηῶλ (Ρσκ. 2,16).
ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟ΢


Γξάθνληαο πξὸο ηνὺο Φηιηππεζίνπο δίλεη πνιὺ πξν-
ζσπηθὸ ραξαθηήξα ζηὴλ δηδαζθαιία ηνπ. Καηαζέηεη
ἐζψηαην βίσκα. Εσή κνπ, ιέγεη, ἐδῶ ζηὴλ γῆ εἶλαη λὰ
δῶ ἐλ Υξηζηῷ («ἐκνὶ ηὸ δῆλ Υξηζηφο»), ἀιιὰ θαὶ ἂλ πε-
ζάλσ ηὸ ζεσξῶ «θέξδνο» (1,21). Καηαπηέδεηαη ἀπὸ ηὴλ
ἐπηζπκία λὰ πεζάλεη γηὰ λὰ δῆ ἐλ Κπξίῳ, ηὸλ ζπλεπαίξ-
λεη ὅκσο θαὶ ἡ ἀγάπε, ηὸ θαζῆθνλ: κέλνληαο ζηὴλ δσὴ
ἐδῶ, ζὰ πξνζθέξεη «ἔξγν» γηὰ ηὴλ ἖θθιεζία πνιὺ «ἀ-
λαγθαηφηεξνλ». Καὶ πξνηηκάεη λὰ ἐξγαζζεῖ ἀθφκα ζηὴλ
἖θθιεζία (1,22-25) ράξηλ ηῶλ πηζηῶλ.
Ἡ ηνπνζέηεζε α὎ηὴ ηνῦ Παχινπ θαηαλνεῖηαη ἀπὸ
ηὴλ ζενινγία ηνπ πεξὶ ἀλαθεθαιαηψζεσο ηῶλ πάλησλ
ζηὸλ Υξηζηὸ (἖θεζ. 1,10). Ἡ ἀλαθεθαιαίσζε, πνὺ ἄξ-
ρηζε κὲ ηὴλ ἐλαλζξψπεζε θαὶ ζπλερίδεηαη ζηὴλ ἖θ-
θιεζία, ζὰ ὁινθιεξσζεῖ κὲ ηὴλ δεπηέξα παξνπζία
θαὶ ηὴλ ηειηθὴ θξίζε, ὁπφηε ζὰ θαηαξγεζεῖ ὁξηζηηθὰ ὁ
ζάλαηνο, ζὰ ὏πνηαρζνῦλ ζηὸλ Κχξην ηὰ πάληα θαὶ ὁ
Θεὸο πιένλ ζὰ εἶλαη «ηὰ πάληα ἐλ πᾶζηλ» (A΄ Κνξ.
15,28-29).
Ἡ θαηάζηαζε ηῆο ὁξηζηηθῆο ἀλαθεθαιαηψζεσο δὲλ
πεξηγξάθεηαη ὅζν ζὰ ἤζειε θάπνηνο. ΢εκεηψλεη ὅκσο
ὁ ζεφπηεο Παῦινο ὅηη ηφηε ζὰ ἐγεξζνῦλ νἱ λεθξνὶ θαὶ
ζὰ εἶλαη ἀιιαγκέλνη («πάληεο ἀιιαγεζφκεζα», ζὰ ἔρνπλ
ζῶκα «ν὎ξάληνλ» θαὶ «πλεπκαηηθφλ», ζὰ ἔρνπλ «ἀζα-
λαζίαλ» θαὶ «ἀθζαξζίαλ»: A΄ Κνξ. 15,40-53). Οἱ ἀλα-
ζηεκέλνη λεθξνὶ ζὰ βξίζθνληαη ζὲ δφμα, ὅπσο α὎ηὴ
πνὺ δφζεθε ζηὸ πξφζσπν ηνῦ Μσπζῆ (B΄ Κνξ. 3,7)
θαὶ κάιηζηα ζὲ δφμα αἰψληα (4,17), «ζχκκνξθνλ» πξὸο
Ο ΣΧΝ ΣΗ ΣΟΤ Ο ΚΤΡΗΟ΢


ηὴλ δφμα ηνῦ ἀλαιεθζέληνο «ζψκαηνο» ηνῦ Κπξίνπ
(Φηιηπ. 3,21
·
βι. Ρσκ. 17,7
·
A΄ Θεζζ. 2,12). Οἱ ἀλαζηε-
κέλνη δὲλ ζὰ βηψλνπλ παζεηηθὰ ηὰ δῶξα ηῆο ν὎ξάληαο
βαζηιείαο. Ἀληίζεηα, ζὰ ιεηηνπξγεῖ ἡ γλσζηηθὴ ἐλέξ-
γεηα ἔηζη, ὥζηε λὰ γλσξίδνπλε ηὸλ Θεὸ πιεξέζηεξα
(«ηφηε ἐπηγλψζνκαη θαζὼο θαὶ ἐπεγλψζζελ»). Ἀθφκα
ζεηηθφηεξα, ζ’ ἀπνιακβάλνπλ ηὴλ ζέα ηνῦ Θενῦ «πξφ-
ζσπνλ πξὸο πξφζσπνλ» (A΄ Κνξ. 13,12).
Ὅζν εἶλαη ὅκσο θαζ’ ὏πεξβνιὴλ ζαγελεπηηθὴ ἡ θα-
ηάζηαζε ηῶλ ἐζράησλ, ηφζν δχζθνινο θαὶ ἀπνθξνπ-
ζηηθὸο εἶλαη ὁ ἀγψλαο ηῆο πξνεηνηκαζίαο ηνῦ πηζηνῦ
γηὰ ηὴλ θαηάζηαζε α὎ηή. Ἄπεηξεο θνξὲο ὁ Παῦινο ἐμή-
γεζε ηὴλ ἀλάγθε λὰ ἐγθαηαιείςνπλ νἱ πηζηνὶ ηὸλ «πα-
ιαηὸλ ἄλζξσπνλ» (἖θεζ. 4,22
·
Ρσκ. 6,6), ὅ,ηη ηνὺο δέ-
λεη κὲ ηὰ ζέιγεηξα ηνῦ θφζκνπ, κὲ θάζε εἴδνπο ἁκαξηία,
ὅπσο ἀδηθία, κίζνο, πιενλεμία, πνξλεία θαὶ ηὰ ὅκνηα.
Μὲ α὎ηὰ θαλεὶο δὲλ ἔρεη ζέζε («θιεξνλνκίαλ») ζηὴλ
βαζηιεία ηνῦ «Υξηζηνῦ θαὶ Θενῦ» (἖θεζ. 5,5). Οἱ πηζηνὶ
πξέπεη λὰ «ἐξγάδνληαη ηὸ ἀγαζφλ» πξὸο ὅινπο ηνὺο
ἀλζξψπνπο (Γαι. 6,10), πξέπεη λ’ ἀγσλίδνληαη γηὰ ηὴλ
ἀιεζηλὴ πξὸο ηὸλ πιεζίνλ ἀγάπε (A΄ Κνξ. 13,4-7). Πξέ-
πεη λὰ θνπηάδνπλ ἀθάληαζηα, λὰ «ζηελάδνπλ», ζηὴλ
πλεπκαηηθὴ θαὶ ζσκαηηθὴ ἄζθεζε, γηὰ λ’ ἀπνθηήζνπλ
«ν὎ξάλην» ζῶκα (B΄ Κνξ. 5,2), θη ἔηζη λ’ ἀηελίδνπλ αἰψ-
ληα ηὸλ Θεὸ «πξφζσπνλ πξὸο πξφζσπνλ».









ΣΟ ΚΔΗΜΔΝΟ ΣΟΤ ΢ΣΤΛΗΑΝΟΤ Γ. ΠΑΠΑΓΟΠΟΤΛΟΤ Ο
ΠΑΤΛΟ΢ ΣΧΝ ΔΘΝΧΝ: ΣΗ ΣΟΤ ΑΠΔΚΑΛΤΦΔ Ο ΚΤΡΗΟ΢
΢ΣΟΗΥΔΗΟΘΔΣΖΘΖΚΔ ΜΔ MINION PRO KAI ΢ΔΛΗΓΟ
ΠΟΗΖΘΖΚΔ ΢ΣΟ ΔΠΗΣΡΑΠΔΕΗΟ ΔΚΓΟΣΗΚΟ ΢Τ΢ΣΖΜΑ
ΣΧΝ ΔΚΓΟ΢ΔΧΝ ΦΤΥΟΓΗΟ΢. ΣΖ ΜΑΚΔΣΑ ΣΟΤ ΔΞΧ
ΦΤΛΛΟΤ ΢ΥΔΓΗΑ΢Δ Ο ΓΗΧΡΓΟ΢ ΠΑΕΑΛΟ΢, ΣΟ ΖΛΔ
ΚΣΡΟΝΗΚΟ ΜΟΝΣΑΕ ΚΑΗ Ζ ΔΚΣΤΠΧ΢Ζ ΔΓΗΝΑΝ ΑΠΟ
ΣΟΝ ΢ΣΑΜΑΣΗΟ ΚΟΣ΢ΑΣΟ & ΢ΗΑ Ο.Δ. ΚΑΗ Ζ ΒΗΒΛΗΟ
ΓΔ΢ΗΑ ΑΠΟ ΣΖΝ ΚΧΝ΢ΣΑΝΣΗΝΑ ΠΑΝΑΓΗΧΣΟΤ & ΢ΗΑ
Ο.Δ. ΣΟΝ ΗΟΤΝΗΟ ΣΟΤ 2009 ΓΗΑ ΛΟΓΑΡΗΑ΢ΜΟ ΣΧΝ
ΔΚΓΟ΢ΔΧΝ ΦΤΥΟΓΗΟ΢

❇