Σελίδα 1 από 71

ΚΔΦΑΛΑΗΑ ΓΗΑΦΟΡΑ ΘΔΟΛΟΓΗΚΑ ΣΔ ΚΑΗ ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΑ

ΚΑΗ ΠΔΡΗ ΑΡΔΣΖ΢ ΚΑΗ ΚΑΚΗΑ΢

ΔΚΑΣΟΝΣΑ΢ ΠΡΧΣΖ

1.1 (α΄) Ἕλ ἐζηη ηφ ὏πεξάλαξρνλ θαί ὏πεξνχζηνλ ἀγαζφλ, ἟ ἁγία ηξηζππφζηαηνο Μνλάο, Παηήξ θαί Τἱφο θαί ἅγηνλ
Πλεῦκα• ηξηῶλ ἀπείξσλ ἄπεηξνο ζπκθπΐα ηφλ ηε ηνῦ εἶλαη, θαί πῶο, θαί ηί, θαί πνῖνλ εἶλαη ιφγνπ πάκπαλ ηνῖο νὖζηλ
ἄβαηνλ ἔρνπζα. Πᾶζαλ γάξ δηαθεχγεη λφεζηλ ηῶλ λννχλησλ η῅ο θαηά θχζηλ ν὎δακῶο θξπθίαο ἐλδφηεηνο ἐμηνῦζα, θαί
πάζεο παζῶλ γλψζεσλ ἀπείξσο ὏πεξεθηείλεηαη γλψζεσο.

1.2 (β΄) Σφ θαη᾿ ν὎ζίαλ θπξίσο ὅλ ἀγαζφλ, ἐζηί ηφ κήηε ἀξρήλ, κήηε ηέινο, κήηε αἰηίαλ ηνῦ εἶλαη ηηλά θίλεζηλ ἔρνλ. Σφ δέ
κή νὕησο ἔρνλ, ν὎δέ θπξίσο ὄλ, ὡο ἀξρήλ θαί ηέινο θαί αἰηίαλ ηνῦ εἶλαη, θαί ηήλ θαηά ηφ εἶλαη πξφο αἰηίαλ θίλεζηλ ἔρνλ.
Σφ δέ θπξίσο ν὎θ ὄλ, θἄλ εἶλαη ιέγεηαη, θαηά κέζεμηλ βνπιήζεη ηνῦ θπξίσο ὄληνο, θαί ἔζηη θαί ιέγεηαη.

1.3 (γ΄) Δἰ Λφγνο πξνθαζεγεῖηαη η῅ο ηῶλ ὄλησλ γελέζεσο, νὔηε ἦλ, νὔηε ἔζηηλ, νὔηε ἔζηαη ηνῦ Λφγνπ ιφγνο ἀλψηεξνο.
Λφγνο δέ, ν὎θ ἄλνπο ἤ δσ῅ο ἄκνηξνο• ἀιι᾿ ἔλλνπο θαί δῶλ, ὡο γελλῶληα Ννῦλ ἔρσλ ν὎ζησδῶο ὏θεζηῶηα, ηφλ Παηέξα•
θαί Εσήλ ὏θεζηῶζαλ ν὎ζησδῶο ζπλππάξρνπζαλ, ηφ Πλεῦκα ηφ ἅγηνλ.

1.4 (δ΄) Δἷο Θεφο, ἑλφο Τἱνῦ γελλήησξ, Παηήξ, θαί Πλεχκαηνο ἑλφο ἁγίνπ πεγή• κνλάο ἀζχγρπηνο, θαί Σξηάο ἀδηαίξεηνο•
Ννῦο ἄλαξρνο, κφλνπ κφλνο ν὎ζησδῶο ἀλάξρνπ Λφγνπ Γελλήησξ• θαί κφλεο ἀτδίνπ Εσ῅ο, ἤγνπλ Πλεχκαηνο ἁγίνπ,
πεγή.

1.5 (ε΄) Δἷο Θεφο, ὅηη κία Θεφηεο. Μνλάο ἄλαξρνο, θαί ὏πεξνχζηνο, θαί ἀκεξήο θαί ἀδηαίξεηνο• ἟ α὎ηή κνλάο θαί Σξηάο,
θαί ηά ἑμ῅ο.

1.6 (ζη΄) Δἰ πᾶζα κεηνρή ηῶλ κεηερφλησλ πξνεπηλνεῖηαη• πάλησλ δειαδή ζαθῶο ὏πέξθεηηαη ηῶλ ὄλησλ ἀζπγθξίησο θαηά
πάληα ηξφπνλ ἟ ηῶλ ὄλησλ αἰηία, θαηά θχζηλ πξνυπάξρνπζά ηε θαί πξνεπηλννπκέλε ηῶλ ὄλησλ• ν὎ρ ὡο ν὎ζία
ζπκβεβεθφησλ• ἐπεί ζχλζεηνλ ἀπνδεηρζήζεηαη ηφ Θεῖνλ, εἰο ζπκπιήξσζηλ ἔρνλ η῅ο νἰθείαο ὏πάξμεσο ηήλ ηῶλ ὄλησλ
὏πφζηαζηλ• ἀιι' ὡο ν὎ζίαο, ηφ ὏πεξνχζηνλ. Δἰ γάξ αἱ κέλ ηέρλαη, ηῶλ ἐμ α὎ηῶλ ἐθεῦξνλ ηά ζρήκαηα, ἟ δέ θαζφινπ θχζηο,
ηά εἴδε ηῶλ ὏π᾿ α὎ηήλ, πνιιῷ κᾶιινλ ὁ Θεφο ηάο ηῶλ ὄλησλ ν὎ζίαο ἐθ κή ὄλησλ ὏πέζηεζελ, ὡο ὏πεξνχζηνο, θαί ἔηη
κᾶιινλ η῅ο θαζ᾿ ὏πεξνπζηφηεηα ζέζεσο, ἀπείξσο ἐμῃξεκέλνο• ὁ θαί ηάο ηέρλαο ζπδεχμαο πξφο ἐμεχξεζηλ ζρεκάησλ ηάο
ἐπηζηήκαο, θαί ηῆ θχζεη δνχο ηήλ ἀπεξγαζηηθήλ ηῶλ εἰδῶλ ἐλέξγεηαλ, θαί α὎ηφ ηφ εἶλαη ηῶλ ν὎ζηῶλ, ὅπεξ ἐζηίλ
὏πνζηεζάκελνο.

1.7 (δ΄) ὇ ηνῖο νὖζη κή θαη᾿ ν὎ζίαλ ὏πάξρσλ κεζεθηφο, θαη᾿ ἄιινλ δέ ηξφπνλ κεηέρεζζαη ηνῖο δπλακέλνηο βνπιφκελνο,
ηνῦ θαη᾿ ν὎ζίαλ θξπθίνπ παληειῶο ν὎θ ἐμίζηαηαη• ὁπφηε θαί α὎ηφο ὁ ηξφπνο, θαζ᾿ ὅλ ζέισλ κεηέρεηαη, κέλεη δηελεθῶο
ηνῖο πᾶζηλ ἀλέθθαληνο. Ο὎θνῦλ, ὥζπεξ ὁ Θεφο ζέισλ κεηέρεηαη, θαζ᾿ ὅλ α὎ηφο νἶδε ηξφπνλ• νὕησ θαί ζέισλ ὏πέζηεζε

Σελίδα 2 από 71
ηά κεηέρνληα, θαζ᾿ ὅλ α὎ηφο ἐπίζηαηαη ιφγνλ, δη᾿ ὏πεξβάιινπζαλ ἀγαζφηεηνο δχλακηλ. Ο὎θνῦλ ηφ ζειήζεη ηνῦ
πεπνηεθφηνο γελφκελνλ, ν὎θ ἄλ εἴε πνηέ ζειήζαληη α὎ηφ γελέζζαη, ζπλαΐδηνλ.

1.8 (ε΄) ὇ ηνῦ Θενῦ Λφγνο ἐθάπαμ θαηά ζάξθα γελλεζείο, ἀεί γελλᾶηαη ζέισλ θαηά πλεῦκα δηά θηιαλζξσπίαλ ηνῖο
ζέινπζη• θαί γίλεηαη βξέθνο, ἑαπηφλ ἐλ ἐθείλνηο δηαπιάηησλ ηαῖο ἀξεηαῖο• θαί ηνζνῦηνλ θαηλφκελνο, ὅζνλ ρσξεῖλ
ἐπίζηαηαη ηφλ δερφκελνλ• ν὎ θζφλῳ ζκηθξχλσλ ηνῦ νἰθείνπ κεγέζνπο ηήλ ἔθθαλζηλ, ἀιιά κέηξῳ ζηαζκίδσλ ηῶλ ὁξᾷλ
πνζνχλησλ ηήλ δχλακηλ. Οὕησο ἀεί θαί θαηλφκελνο ὁ ηνῦ Θενῦ Λφγνο ηνῖο ηξφπνηο ηῶλ κεηφρσλ, ἀεί δηακέλεη θαηά ηήλ
὏πεξβνιήλ ηνῦ κπζηεξίνπ, ηνῖο πᾶζηλ ἀζέαηνο. Ὅζελ ζνθῶο ηνῦ κπζηεξίνπ ηήλ δχλακηλ δηαζθνπήζαο ὁ ζεῖνο
Ἀπφζηνινο, θεζίλ• Ἰεζνῦο Υξηζηφο, ρζέο θαί ζήκεξνλ, ὁ α὎ηφο θαί εἰο ηνχο αἰῶλαο• εἰδψο ἀεί θαηλφλ ηφ κπζηήξηνλ, θαί
κεδέπνηε πεξηιήςεη λνφο παιαηνχκελνλ.

1.9 (ζ΄) Γελλᾶηαη Υξηζηφο ὁ Θεφο, πξνζιήςεη ζαξθφο ςπρήλ ἐρνχζεο λνεξάλ γελφκελνο ἄλζξσπνο• ὁ παξαζρφκελνο ηνῖο
νὖζηλ ἐθ κή ὄλησλ ηήλ γέλεζηλ• ὅλ Παξζέλνο ὏πεξθπῶο ηεθνῦζα, παξέιπζελ ν὎δέλ η῅ο παξζελίαο ηεθκήξηνλ. Ὡο γάξ
α὎ηφο ἄλζξσπνο γέγνλελ, ν὎θ ἀιινηψζαο ηήλ θχζηλ, ν὎δ᾿ ἀκείςαο ηήλ δχλακηλ• νὕησ ηήλ ηεθνῦζαλ θαί κεηέξα πνηεῖ, θαί
παξζέλνλ δηαηεξεῖ, ζαχκαηη ζαῦκα θαηά ηαπηφ δηεξκελεχσλ ἅκα, θαί ζαηέξῳ θξχπησλ ηφ ἕηεξνλ. ἖πεηδή δη᾿ ἑαπηφλ ὁ
Θεφο ἀεί θαη᾿ ν὎ζίαλ ὏πάξρεη κπζηήξηνλ, ηνζνῦηνλ ἑαπηφλ ἐμάγσλ η῅ο θπζηθ῅ο θξπθηφηεηνο, ὅζνλ ηαχηελ πιένλ δηά η῅ο
ἐθθάλζεσο θξπθησηέξαλ ἐξγάδεζζαη• θαί ηνζνῦηνλ πάιηλ κεηέξα ηήλ ηεθνῦζαλ παξζέλνλ πνηνχκελνο, ὅζνλ ηήλ θχεζηλ
ἄιπηνλ η῅ο παξζελίαο δεζκφλ ἀπεξγάδεζζαη.

1.10 (η΄) Καηλνηνκνῦληαη θχζεηο, θαί Θεφο ἄλζξσπνο γίλεηαη• ν὎ κφλνλ ἟ ζεία θαί ζηαζεξά θαί ἀθίλεηνο, θηλνπκέλε πξφο
ηήλ θηλνπκέλελ θαί ἄζηαηνλ, ἵλα ζηήζῃ ηνῦ θέξεζζαη• ν὎δέ κφλνλ ἟ ἀλζξσπίλε δίρα ζπνξᾶο ὏πέξ θχζηλ γεσξγνῦζα
ζάξθα ηῷ Λφγῳ ηειεζθνξνπκέλελ, ἵλα ζηῆ ηνῦ θέξεζζαη• ἀιιά θαί ἀζηήξ ἐμ ἀλαηνιῶλ ἐλ ἟κέξᾳ θαηλφκελνο, θαί ηνχο
κάγνπο ὁδεγῶλ εἰο ηφλ ηφπνλ η῅ο ηνῦ Λφγνπ ζαξθψζεσο, ἵλα δείμῃ κπζηηθῶο ληθῶληα ηήλ αἴζζεζηλ, ηφλ ἐλ λφκῳ θαί
πξνθήηαηο ιφγνλ, θαί ὁδεγνῦληα ηά ἔζλε πξφο ηφ κέγηζηνλ θῶο η῅ο ἐπηγλψζεσο. Πξφο γάξ ἐπίγλσζηλ ηνῦ ζαξθσζέληνο
Λφγνπ ζαθῶο ὁ λνκηθφο ηε θαί πξνθεηηθφο ιφγνο, θαζάπεξ ἀζηήξ ε὎ζεβῶο θαηαλννχκελνο, ὁδεγεῖ ηνχο θαηά πξφζεζηλ
ηῆ δπλάκεη θεθιεκέλνπο η῅ο ράξηηνο.

1.11 (ηα΄) ἖πεηδή ζέισλ ἐγψ, ηήλ ζείαλ ἐληνιήλ παξέβελ ὁ ἄλζξσπνο, θαί ηφ ζηεῤῥφλ κνπ η῅ο θχζεσο, ζεφηεηνο ἐιπίδη
δειεάζαο πξφο ἟δνλήλ θαηέζπξελ ὁ δηάβνινο, δη᾿ ἧο ὏πνζηήζαο ηφλ ζάλαηνλ ἟κβξχλεην ηξπθῶλ ηήλ θζνξάλ η῅ο θχζεσο•
δηά ηνῦην γίλεηαη ηέιεηνο ἄλζξσπνο ὁ Θεφο, κεδέλ παξακείςαο η῅ο θχζεσο, πιήλ η῅ο ἁκαξηίαο• ἐπεί κεδέ η῅ο θχζεσο
ἦλ• ἵλα ζαξθφο πξνβιήκαηη δειεάζαο, ἐξεζίζῃ ηφλ ἄπιεζηνλ δξάθνληα πεξηραλφληα ηήλ ζάξθα θαηαπηεῖλ, γελεζνκέλελ
α὎ηῷ κέλ δειεηήξηνλ, ηῆ δπλάκεη η῅ο ἐλ α὎ηῆ ζεφηεηνο παληειῶο α὎ηφλ δηαθζείξνπζαλ• ηῆ δέ θχζεη ηῶλ ἀλζξψπσλ
ἀιεμεηήξηνλ, πξφο ηήλ ἐμ ἀξρ῅ο ράξηλ δπλάκεη η῅ο ἐλ α὎ηῆ ζεφηεηνο ἀλαθαινπκέλελ. Ὡο γάξ α὎ηφο ηφλ ἰφλ α὎ηνῦ η῅ο
θαθίαο ηῷ μχιῳ η῅ο γλψζεσο ἐγρέαο ηήλ γεπζακέλελ δηέθζεηξε θχζηλ, νὕησ θαί α὎ηφο ἐκθαγεῖλ βνπιεζείο η῅ο ζαξθφο
ηνῦ Γεζπφηνπ, ηῆ δπλάκεη η῅ο ἐλ α὎ηῆ ζεφηεηνο δηεθζάξε.

1.12 (ηβ΄) Σφ κέγα η῅ο ζείαο ἐλαλζξσπήζεσο κπζηήξηνλ, ἀεί κέλεη κπζηήξηνλ• ν὎ κφλνλ ὅηη ζπκκέηξσο ηῆ δπλάκεη ηῶλ
὏π᾿ α὎ηνῦ ζσδνκέλσλ ἐθθαηλφκελνλ, ἔρεη κεῖδνλ ηνῦ ἐθθαλζέληνο ηφ κήπσ ὁξψκελνλ, ἀιι᾿ ὅηη θαί ηφ α὎ηφ ηφ θαλέλ, ἔηη
κέλεη πάκπαλ ἀπφθξπθνλ, ν὎δελί ιφγῳ θαζψο ἔζηη γηλσζθφκελνλ. Καί κή ηῷ δφμῃ παξάδνμνλ ηφ ιεγφκελνλ. ὇ γάξ Θεφο
὏πεξνχζηνο ὤλ, θαί ὏πεξνπζηφηεηνο ἁπάζεο ὏πεξαλεζηεθψο, εἰο ν὎ζίαλ ἐιζεῖλ βνπιεζείο, ὏πεξνπζίσο ν὎ζηψζε. Γηφ θαί
὏πέξ ἀλζξψπσλ, ὡο θηιάλζξσπνο, ἐθ η῅ο ἀλζξψπσλ ν὎ζίαο ἀιεζῶο ἄλζξσπνο γεγνλψο, ηφλ ηνῦ πῶο ἄλζξσπνο γέγνλε
ηξφπνλ, κέλεη δηά παληφο ἔρσλ ἀλέθθαληνλ• ὏πέξ ἄλζξσπνλ γάξ γέγνλελ ἄλζξσπνο.


Σελίδα 3 από 71
1.13 (ηγ΄) ΢θνπήζσκελ πηζηῶο ηφ κπζηήξηνλ η῅ο ζείαο ἐλαλζξσπήζεσο, θαί κφλνλ δνμάζσκελ ἀπεξηέξγσο ηφλ ηνῦην
γελέζζαη δη᾿ ἟κᾶο ε὎δνθήζαληα. Σίο γάξ δπλάκεη ζαῤῥῶλ ινγηθ῅ο ἀπνδείμεσο, ἐμεηπεῖλ δχλαηαη, πῶο Θενῦ Λφγνπ γίλεηαη
ζχιιεςηο• πῶο γέλεζηο ζαξθφο ἄλεπ ζπνξᾶο• πῶο γέλλεζηο ἄλεπ θζνξᾶο• πῶο κήηεξ, ἟ θαί κεηά ηφθνλ δηακείλαζα
παξζέλνο• πῶο ὁ ὏πεξηειήο, θαζ᾿ ἟ιηθίαλ πξνέθνπηε• πῶο ὁ θαζαξφο, ἐβαπηίδεην• πῶο δηέηξεθελ, ὁ πεηλῶλ• πῶο ὁ
θνπηῶλ, ἐραξίδεην δχλακηλ• πῶο ὁ πάζρσλ, ἐδίδνπ ἰάκαηα• πῶο ὁ ζλήζθσλ, ἐδσνπνίεη• θαί ἵλα ηφ πξῶηνλ ηειεπηαῖνλ
εἴπσ, πῶο Θεφο ἄλζξσπνο γίλεηαη• θαί ηφ δή πιένλ κπζηεξησδέζηεξνλ, πῶο ν὎ζησδῶο ἐλ ζαξθί θαζ᾿ ὏πφζηαζηλ ὁ Λφγνο,
ὁ θαη᾿ ν὎ζίαλ ὏πνζηαηηθῶο ὅινο ὏πάξρσλ ἐλ ηῷ Παηξί; Πῶο ὁ α὎ηφο, θαί ὅινο ἐζηί Θεφο θαηά θχζηλ, θαί ὅινο γέγνλε
θαηά θχζηλ ἄλζξσπνο, κεδεκίαλ θχζηλ ἞ξλεκέλνο παληάπαζη, κήηε ηήλ ζείαλ, θαζ᾿ ἥλ ὏πάξρεη Θεφο, κήηε ηήλ ἟κεηέξαλ,
θαζ᾿ ἥλ γέγνλελ ἄλζξσπνο; Σαῦηα πίζηηο κφλε ρσξεῖ ηά κπζηήξηα, ηῶλ ὏πέξ λνῦλ θαί ιφγνπ ὏πάξρνπζα πξαγκάησλ
὏πφζηαζηο.

1.14 (ηδ΄) ὇ Ἀδάκ παξαθνχζαο, ἐμ ἟δνλ῅ο ἄξρεζζαη ηήλ η῅ο θχζεσο ἐδίδαμε γέλεζηλ• ὇ Κχξηνο ηαχηελ ἐμνηθίδσλ η῅ο
θχζεσο, ηήλ ἐθ ζπνξᾶο ν὎ πξνζήθαην ζχιιεςηλ. Ἡ γπλή παξαβᾶζα ηήλ ἐληνιήλ, ἐμ ὀδχλεο ἄξρεζζαη ηήλ η῅ο θχζεσο
θαηέδεημε γέλλεζηλ• ὇ Κχξηνο ηαχηεο ἀπνηηλάζζσλ η῅ο θχζεσο, γελλεζείο, θζνξάλ ὏πνκεῖλαη ηήλ ηεθνῦζαλ ν὎
ζπλερψξεζελ• ἵλ᾿ ὁκνῦ ηήλ ηε ἑθνχζηνλ ἟δνλήλ, θαί ηήλ δη᾿ α὎ηήλ ἀθνχζηνλ ὀδχλελ, ἐμέιῃ η῅ο θχζεσο, ὧλ ν὎θ ἦλ
δεκηνπξγφο, ἀλαηξέηεο γελφκελνο• θαί δηδάμῃ κπζηηθῶο θαηά γλψκελ, ἄιιεο ἀπάξρεζζαη δσ῅ο, ἐμ ὀδχλεο κέλ ηπρφλ
ἀξρνκέλεο θαί πφλσλ, ιεγνχζεο δέ πάλησο εἰο ἟δνλήλ ζείαλ θαί ε὎θξνζχλελ ἀπέξαληνλ. Γηά ηνῦην γίλεηαη ἄλζξσπνο,
θαί γελλᾶηαη ὡο ἄλζξσπνο, ὁ πνηήζαο ηφλ ἄλζξσπνλ, ἵλα ζψζῃ ηφλ ἄλζξσπνλ, θαί πάζε πάζεζηλ ἰαζάκελνο, πάζνο α὎ηφο
὏πάξρσλ ἀπνδεηρζῆ ηῶλ ἟κεηέξσλ παζῶλ, ὏πεξθπῶο ηαῖο ἑαπηνῦ θαηά ζάξθα ζηεξήζεζη, ηάο ἟κῶλ θηιαλζξψπσο θαηά
πλεῦκα ἕμεηο ἀλαλενχκελνο.

1.15 (ηε΄) ὇ ηῷ ζείῳ πφζσ ληθήζαο ηήλ πξφο ηφ ζῶκα η῅ο ςπρ῅ο δηάζεζηλ, ἀπεξίγξαθνο γέγνλε, θἄλ ἐζηηλ ἐλ ζψκαηη. ὇
γάξ ἕιθσλ ηήλ ηνῦ πνζνῦληνο ἔθεζηλ Θεφο, πάλησλ ἀζπγθξίησο ἐζηίλ ὏ςειφηεξνο, ν὎θ ἐῶλ ηφλ πνζνῦληα ηηλί ηῶλ κεηά
Θεφλ πξνζειῶζαη ηήλ ἔθεζηλ. Πνζήζσκελ νὖλ ηφλ Θεφλ θαζ᾿ ὅιελ ἟κῶλ ηήλ η῅ο θχζεσο δχλακηλ, θαί πᾶζη ηνῖο
ζσκαηηθνῖο ηήλ πξναίξεζηλ ἀθξάηεηνλ πνηεζψκεζα, θαί πάλησλ ηῶλ ὄλησλ αἰζζεηῶλ ηε θαί λνεηῶλ ὏πεξάλσ ηῆ δηαζέζεη
γελψκεζα, θαί ν὎δέλ θαηά ηήλ γλψκελ πξφο ηφ ζπλεῖλαη Θεῷ ηῷ θαηά θχζηλ ἀπεξηγξάθῳ, παληειῶο ὏πφ η῅ο θπζηθ῅ο
πεξηγξαθ῅ο δεκησζεζψκεζα.

1.16 (ηζη΄) Ἀγψλ ἐζηη θζφλνπ θαί ἀξεη῅ο, ἟ ηῶλ ἁγίσλ δπζπάζεηα• ηνῦ κέλ, ὅπσο θξαηήζῃ θηινλεηθνῦληνο• η῅ο δέ, ὅπσο
ἀήηηεηνο δηακείλῃ, πάληα θεξνχζεο• θαί ηνῦ κέλ, ὅπσο ε὎νδψζῃ θαθία ἀγσληδνκέλνπ, δηά η῅ο ηῶλ θαηνξζνχλησλ
θνιάζεσο• η῅ο δέ, ὅπσο θαηάζρῃ ηνχο ἀγαζνχο θἀλ ηαῖο ζπκθνξαῖο ηφ πιένλ ἔρνληαο.

(1188) 1.17 (ηδ΄) Ἀξεη῅ο ἆζιφλ ἐζηη, ηφ ηνῖο πφλνηο ἐλαγσλίδεζζαη• λίθεο ἔπαζινλ θεξνχζεο ηνῖο ὏πνκέλνπζη, η῅ο ςπρ῅ο
ηήλ ἀπάζεηαλ, θαζ᾿ ἥλ δη᾿ ἀγάπεο ἑλνπκέλε Θεῷ, ζψκαηνο θαί θφζκνπ ηῆ δηαζέζεη ρσξίδεηαη. Φπρ῅ο γάξ ῥῶζίο ἐζηη ηνῖο
὏πνκέλνπζηλ, ὁ ηνῦ ζψκαηνο αἰθηζκφο.

1.18 (ηε΄) Ἡδνλ῅ο ἀπάηῃ θιαπέληεο ηφ ἀπαξρ῅ο, ηφλ ζάλαηνλ η῅ο ὄλησο δσ῅ο πξνεθξίλακελ. Σαχηεο νὖλ ηφλ θνλεπηήλ
ε὎ραξίζησο ἐλέγθσκελ πφλνλ ηνῦ ζψκαηνο, ὅπσο ηνῦ ηαχηεο ζαλάηνπ ἑαπηῶ ζπλαθαλίζαληνο ηφλ δη᾿ α὎ηήλ γελφκελνλ
ζάλαηνλ, ἀπνιάβσκελ ἟κῖλ ἐπαλαηξέρνπζαλ ηήλ ἟δνλῆ πξαζεῖζαλ δσήλ, κηθξνῖο πφλνηο ζαξθφο ἀγνξαζζεῖζαλ.

1.19 (ηζ΄) Δἰ ζαξθφο ε὎παζνχζεο, ὁ η῅ο ἁκαξηίαο εἴσζε πηαίλεζζαη ηφλνο, δ῅ινλ ὅηη ηαχηεο δπζπαζνχζεο, ὁ η῅ο ἀξεη῅ο
ἀλεβᾷλ εἰθφησο πέθπθε. Γελλαίσο νὖλ ἐλέγθσκελ η῅ο ζαξθφο ηήλ δπζπάζεηαλ, ηῶλ θαηά ςπρήλ νὖζαλ ῥππηηθήλ

Σελίδα 4 από 71
κνιπζκῶλ, θαί η῅ο κειινχζεο δφμεο πξφμελνλ. Ο὎θ ἄμηα γάξ ηά παζήκαηα ηνῦ λῦλ θαηξνῦ, πξφο ηήλ κέιινπζαλ δφμαλ
἟κῖλ ἀπνθαιχπηεζζαη.

1.20 (θ΄) Οὔηε ζῶκα ζεξαπεχνληεο ἰαηξνί, ἕλ θαί ηφ α὎ηφ πᾶζηλ πξνζθέξνπζη θάξκαθνλ, νὔηε Θεφο ςπρῶλ ἰαηξεχσλ
λνζήκαηα, ἕλ κφλνλ ζεξαπείαο νἶδε ηξφπνλ πάζαηο ἁξκφδηνλ• ἀιι᾿ ἑθάζηῃ ηφλ πξφζθνξνλ ἀπνλείκαο, ηάο ἰάζεηο
ἐξγάδεηαη. Δ὎ραξηζηήζσκελ νὖλ ζεξαπεπφκελνη, θἄλ ἔρῃ βάζαλνλ ηφ γηλφκελνλ• ηφ γάξ ηέινο, καθάξηνλ.

1.21 (θα΄) Ο὎δέλ νὕησ ςπρ῅ο ἐιέγρεη δηάζεζηλ, ὡο ζαξθφο δπζπαζνχζεο ἐπαλαζηήκαηα• νἷο, ἐάλ κέλ ὏πελδῷ, Θενῦ
πιένλ ζηέξγνπζα ηήλ ζάξθα θαλήζεηαη• ἐάλ δέ ηνῖο ηνχησλ δηακείλῃ ηηλάγκαζηλ ἄζεηζηνο, ζαξθφο πιένλ ἀξεηήλ ηηκῶζα
δεηρζήζεηαη• δη᾿ ἧο ηφλ Θεφλ ἔλνηθνλ ὏πνδέμεηαη, ηφλ δη᾿ α὎ηήλ παζεῖλ θαζ᾿ ἟κᾶο ἀλαζρφκελνλ, βνῶληα, θαζάπεξ πάιαη
ηνῖο καζεηαῖο• Θαξζεῖηε, ἐγψ λελίθεθα ηφλ θφζκνλ.

1.22 (θβ΄) Δἰ πάληεο παηδείαο νἱ ἅγηνη γεγφλαζη κέηνρνη, θαί ἟κεῖο ε὎ραξηζηήζσκελ ζχλ α὎ηνῖο παηδεπφκελνη, ἵλα η῅ο
α὎η῅ο κέηνρνη γελέζζαη δφμεο ἀμησζῶκελ. Ὅλ γάξ ἀγαπᾶ Κχξηνο, παηδεχεη• καζηηγνῖ δέ πάληα πἱφλ, ὅλ παξαδέρεηαη.

1.23 (θγ΄) ὇ κέλ Ἀδάκ ηήλ πιεπξάλ ἟δνλήλ πξνηείλνπζαλ παξαδεμάκελνο, ἔμσ ηνῦ παξαδείζνπ πνηεῖ ηφ ἀλζξψπηλνλ• ὁ
δέ Κχξηνο πφλῳ ηαχηελ δηά η῅ο ιφγρεο ἀλαζρηζζείο, ηφλ ιῃζηήλ ἔζσ ηνῦ παξαδείζνπ ἐπνίεζελ. Ἀγαπήζσκελ ηνίλπλ ηφλ
πφλνλ η῅ο ζαξθφο• κηζήζσκελ δέ ηαχηεο ηήλ ἟δνλήλ• ὁ κέλ γάξ εἰζάγεη θαί ηνῖο ἀγαζνῖο ἀπνθαζίζηεζηλ• ἟ δέ ἐμάγεη θαί
ηῶλ ἀγαζῶλ ἀπνδηίζηεζηλ.

1.24 (θδ΄) Δἰ Θεφο πάζρεη ζαξθί, γελφκελνο ἄλζξσπνο ηίο πάζρσλ ν὎ γέγεζε Θεφλ ἔρσλ ηνῦ πάζνπο ζπκκέηνρνλ; ᾧ ηφ
ζπκπάζρεηλ, βαζηιείαο πξφμελνλ γίλεηαη. Ἀιεζήο γάξ ὁ εἰπψλ• Δἴπεξ ζπκπάζρνκελ, ἵλα θαί ζπλδνμαζζῶκελ.

1.25 (θε΄) Δἰ πάλησο πνλ῅ζαη δεῖ, δηά ηήλ ἐκθπξεῖζαλ ηῆ θχζεη δηά ηνῦ Πξνπάηνξνο ἟δνλήλ, γελλαίσο ηνχο πξνζθαίξνπο
θαξηεξήζσκελ πφλνπο, η῅ο ηε ἟δνλ῅ο ηφ θέληξνλ ἟κῖλ ἀκβιχλνληαο, θαί ηῶλ δη᾿ α὎η῅ο ἟κᾶο αἰσλίσλ ἐιεπζεξνῦληαο
θνιάζεσλ.

1.26 (θζη΄) Πάλησλ ηῶλ ἀγαζῶλ ηέινο ἐζηίλ ἟ ἀγάπε, ὡο πξφο Θεφλ ηφ ηῶλ ἀγαζῶλ ἀθξφηαηνλ, θαί παληφο αἴηηνλ
ἀγαζνῦ, ηνχο ἐλ α὎ηῆ πεξηπαηνῦληαο ἄγνπζα θαί πξνζάγνπζα θαί ζπλάγνπζα, ὡο πηζηή θαί ἀδηάπησηνο θαί κέλνπζα. Ἡ
πίζηηο γάξ, βάζηο ἐζηί ηῶλ κεη᾿ α὎ηήλ, ἐιπίδνο ιέγσ θαί ἀγάπεο, βεβαίσο ηφ ἀιεζέο ὏θεζηῶζα. Ἡ δέ ἐιπίο, ηῶλ ἄθξσλ
ἐζηίλ ἰζρχο, ἀγάπεο ιέγσ θαί πίζηεσο, ηφ πηζηφλ ηε δη᾿ ἑαπη῅ο θαί ηφ ἐξαζηφλ ἀκθνῖλ ὏πνθαίλνπζα, θαί πξφο α὎ηφ ηφλ
δξφκνλ δη᾿ ἑαπη῅ο πνηεῖζζαη δηδάζθνπζα. Ἡ δέ ἀγάπε, ηνχησλ ἐζηί ζπκπιήξσζηο, ηφ ἔζραηνλ ὀξεθηφλ ὅινλ ὅιε
πεξηπηπζζνκέλε, θαί ηαχηαηο η῅ο ἐπ᾿ α὎ηφ θηλήζεσο ζηάζηλ παξερνκέλε, ηνῦ πηζηεχεηλ εἶλαη, θαί ἐιπίδεηλ παξέζεζζαη, ηφ
ἀπνιαχεηλ παξφληνο δη᾿ ἑαπη῅ο ἀληεηζάγνπζα.

1.27 (θδ΄) Ἔξγνλ η῅ο ἀγάπεο ηειεηφηαηνλ, θαί η῅ο θαη᾿ α὎ηήλ ἐλεξγείαο πέξαο, δη᾿ ἀληηδφζεσο ζρεηηθ῅ο ηῶλ θαη᾿ α὎ηήλ
ζπλεκκέλσλ, ἀιιήινηο ἐκπξέπεηλ ηά ἰδηψκαηα, θαί ηάο θιήζεηο παξαζθεπάδεηλ• θαί ζεφλ κέλ ηφλ ἄλζξσπνλ πνηεῖλ,
ἄλζξσπνλ δέ ηφλ Θεφλ ρξεκαηίδεηλ θαί θαίλεζζαη, δηά ηήλ κίαλ θαί ἀπαξάιιαθηνλ ἀκθνηέξσλ θαηά ηφ ζέιεκα βνχιεζίλ
ηε θαί θίλεζηλ.

Σελίδα 5 από 71

1.28 (θε΄) Δἰ θαη᾿ εἰθφλα Θενῦ πάλησο ἟κεῖο γελψκεζα ἑαπηῶλ θαί ηνῦ Θενῦ• κᾶιινλ δέ, κφλνπ θαί ὅινπ Θενῦ, θαί ὅινη
κεδέλ ἐπίγεηνλ ἐλ ἟κῖλ α὎ηνῖο θέξνληεο, ἵλα Θεῶ πιεζηάζσκελ, θαί ζενί γελψκεζα, ἐθ Θενῦ ηφ ζενί εἶλαη ιαβφληεο.
Οὕησ γάξ ηηκᾶηαη ηά ζεῖα δσξήκαηα, θαί ἟ η῅ο ζείαο εἰξήλεο θηινθξνλεῖηαη παξνπζία.

1.29 (θζ΄) Μέγα ἀγαζφλ ἟ ἀγάπε, θαί ηῶλ ἀγαζῶλ ηφ πξῶηνλ θαί ἐμαίξεηνλ ἀγαζφλ, ὡο Θεφλ θαί ἀλζξψπνπο δη᾿ ἑαπη῅ο
πεξί ηφλ α὎ηήλ ἔρνληα ζπλάπηνπζαλ θαί ὡο ἄλζξσπνλ ηφλ πνηεηήλ ηῶλ ἀλζξψπσλ θαλ῅λαη παξαζθεπάδνπζα, δηά ηήλ ηνῦ
ζενπκέλνπ πξφο ηφλ Θεφλ θαηά ηφ ἀγαζφλ ὡο ἐθηθηφλ ἀλζξψπῳ ἀπαξαιιαμίαλ• ἥλ ἐλεξγεῖλ ὏πνιακβάλσ ηφ, Ἀγαπ῅ζαη
Κχξηνλ ηφλ Θεφλ ἐμ ὅιεο θαξδίαο, θαί ςπρ῅ο θαί δπλάκεσο• θαί ηφλ πιεζίνλ ὡο ἑαπηφλ.

1.30 (ι΄) Ἰζηένλ, ὡο δφιῳ θαθνχξγσο κεκεραλεκέλῳ δηά θηιαπηίαο, θαζ᾿ ἟δνλ῅ο πξνζβνιήλ ἀπαηήζαο ἟κᾶο ὁ δηάβνινο,
Θενῦ θαί ἀιιήισλ θαηά γλψκελ δηέζηεζε, ηφ ε὎ζέο δηαζηξέςαο, θαί ηήλ θχζηλ θαηά ηφλ ηξφπνλ ηνῦηνλ κεξίζαο, θαί
θαηαηεκψλ εἰο πνιιάο δφμαο θαί θαληαζίαο.

1.31 (ια΄) Σξία ἐζηί ηά κέγηζηα θαί ἀξρέθαθα, θαί πάζεο ἁπιῶο εἰπεῖλ, θαθίαο γελλεηηθά• ἄγλνηα, θεκί, θαί θηιαπηία θαί
ηπξαλλίο• ἀιιήισλ ἐμεξηεκέλα θαί δη᾿ ἀιιήισλ ζπληζηάκελα. ἖θ γάξ η῅ο πεξί Θενῦ ἀγλνίαο, ἟ θηιαπηία• ἐθ δέ ηαχηεο,
἟ πξφο ηφ ζπγγελέο ηπξαλλίο ἐζηη. Καί ν὎δείο ἀληεξεῖ ιφγνο, κή ν὎ρί ηῷ θαηά παξάρξεζηλ ηξφπῳ ηῶλ νἰθείσλ δπλάκεσλ,
ιφγνπ ηε θαί ἐπηζπκίαο θαί ζπκνῦ, ηαχηαο ἐλ ἟κῖλ ηφλ πνλεξφλ ὏πνζηήζαζζαη.

1.32 (ιβ΄) Γένλ, ιφγῳ κέλ, ἀληί η῅ο ἀγλνίαο, πξφο ηφλ Θεφλ δηά γλψζεσο θαηά δήηεζηλ κνλψηαηνλ θηλεῖζζαη• δη᾿
ἐπηζπκίαο δέ, ηνῦ η῅ο θηιαπηίαο πάζνπο θαζαξᾶο, θαηά πφζνλ πξφο ηφλ Θεφλ κφλνλ ἐιαχλεζζαη• θαί ηῷ ζπκῷ ηπξαλλίδνο
θερσξηζκέλῳ, πξφο ηφ ηνῦ Θενῦ κφλνπ ηπρεῖλ ἀγσλίδεζζαη, θαί ηήλ ἐθ ηνχησλ θαί δη᾿ ἥλ ηαῦηα ζείαλ θαί καθαξίαλ
ἀγάπελ δεκηνπξγ῅ζαη, ηῷ Θεῷ ζπλάπηνπζάλ ηε θαί ζεφλ ἀπνθαίλνπζαλ ηφλ θηιφζενλ.

1.33 (ιγ΄) Σ῅ο θηιαπηίαο ὡο ἀξρ῅ο, θαζψο εἶπνλ, θαί κεηξφο ηῶλ θαθῶλ ἀπνηηιείζεο, πάληα ηά ἐμ α὎η῅ο ηε θαί κεη᾿
α὎ηήλ, ζπλαπνηίιιεζζαη εἴσζελ ἐπεηδή ηαχηεο κή νὔζεο, ν὎δέ ν὎δακῶο ηφ παξάπαλ θαθίαο εἶδνο ἤ ἴρλνο ὏θίζηαζζαη
δχλαηαη.

1.34 (ιδ΄) Γένλ ἐζηίλ, ἑαπηῶλ θαί ἀιιήισλ ηνζνῦηνλ ἀληέρεζζαη, ὅζνλ α὎ηφο δη᾿ α὎ηνῦ ὁ Υξηζηφο πξνιαβψλ ἀπεδείμαην,
὏πέξ ἟κῶλ παζεῖλ ἀλαζρφκελνο.

1.35 (ιε΄) Γηά ηήλ ἀγάπελ νἱ ἅγηνη πάληεο πξφο ηήλ ἁκαξηίαλ ἀληηθαηέζηεζαλ, η῅ο παξνχζεο δσ῅ο ν὎δέλα ιφγνλ
πνηεζάκελνη• θαί ηνχο πνιπεηδεῖο ηνῦ ζαλάηνπ ηξφπνπο ὏πέζηεζαλ, ἵλα πξφο ἑαπηνχο ἀπφ ηνῦ θφζκνπ θαί ηφλ Θεφλ
ζπλαρζῶζη, θαί ηά η῅ο θχζεσο ἐθ᾿ ἑαπηῶλ ἑλψζσζη ῥήγκαηα. Αὕηε γάξ ἐζηηλ ἟ ἀιεζήο θαί ἀκψκεηνο ηῶλ πηζηῶλ
ζενζνθία• ἧο ηέινο, ηφ ἀγαζφλ ἐζηη θαί ἟ ἀιήζεηα• εἴπεξ ἀγαζφλ ηφ θηιάλζξσπνλ, θαί ἀιεζέο ηφ θαηά πίζηηλ θηιφζενλ,
ηά η῅ο ἀγάπεο γλσξίζκαηα• ὡο Θεῷ θαί ἀιιήινηο ηνχο ἀλζξψπνπο ζπλάπηνπζα, θαί δηά ηνῦην ηῶλ ἀγαζῶλ ηήλ δηακνλήλ
ἀδηάπησηνλ ἔρνπζα.


Σελίδα 6 από 71
1.36 (ιζη΄) ἖λέξγεηα θαί ἀπφδεημηο η῅ο πξφο Θεφλ ηειείαο ἀγάπεο ἐζηίλ, ἟ γλεζία δη᾿ ε὎λνίαο ἑθνπζίνπ πξφο ηφλ πιεζίνλ
δηάζεζηο. ὇ γάξ κή ἀγαπῶλ ηφλ ἀδειθφλ α὎ηνῦ, ὅλ ἐψξαθε, θεζίλ ὁ ζεῖνο Ἰσάλλεο, ηφλ Θεφλ ὅλ ν὎ρ ἐψξαθελ, ν὎
δχλαηαη ἀγαπᾷλ.

1.37 (ιδ΄) Ἡ η῅ο ἀιεζείαο ὁδφο, ἟ ἀγάπε ἐζηίλ, ἥλ ἑαπηφλ ὀλνκάζαο ὁ ηνῦ Θενῦ Λφγνο, ηνχο ἐλ α὎ηῆ ὁδεχνληαο, ηῷ Θεῷ
θαί Παηξί θαζαξνχο παληνίσλ γελνκέλνπο παξίζηεζηλ.

1.38 (ιε΄) Αὕηε ἐζηίλ ἟ ζχξα, δη᾿ ἧο ὁ εἰζεξρφκελνο, εἰο ηά Ἅγηα γίλεηαη ηῶλ ἁγίσλ, θαί ηνῦ ἀπξνζίηνπ θάιινπο η῅ο ἁγίαο
θαί βαζηιηθ῅ο Σξηάδνο θαζίζηαηαη ἄμηνο ζεαηήο γελέζζαη.

1.39 (ιζ΄) Φνβεξφλ ὄλησο θαί πάζεο θαηαθξίζεσο ὏πεξέθεηλα, ηφ ηήλ δνζεῖζαλ ἟κῖλ παξά Θενῦ θαηά δσξεάλ ηνῦ ἁγίνπ
Πλεχκαηνο ἑθνπζίσο λεθξῶζαη δσήλ, δηά η῅ο πξφο ηά θζεηξφκελα ἀγάπεο• θαί ἴζαζη πάλησο ηνῦηνλ ηφλ θφβνλ, νἱ ηήλ
ἀιήζεηαλ η῅ο θηιαπηίαο πξνηηκᾷλ κειεηήζαληεο.

1.40 (κ΄) Υξεζψκεζα εἰο δένλ ηῆ εἰξήλῃ, θαί ηήλ πξφο ηφλ θφζκνλ, θαί ηφλ θνζκνθξάηνξα θαθῶο ἟κῖλ ἐλππάξμαζαλ
ἀζεηήζαληεο θηιίαλ, ηφλ δηά ηῶλ παζῶλ πξφο ηφλ Θεφλ ζπληζηάκελνλ, θἄλ ὀςέ πνηε θαηαιχζσκελ πφιεκνλ• θαί ζπνλδάο
ἀιχηνπο η῅ο πξφο α὎ηφλ εἰξήλεο πνηήζαληεο, ἐλ ηῆ θαηαξγήζεη ηνῦ ζψκαηνο η῅ο ἁκαξηίαο, η῅ο πξφο α὎ηφλ ἔρζξαο
παπζψκεζα.

1.41 (κα΄) Ἀδχλαηφλ ἐζηηλ ἟κᾶο θηιησζ῅λαη Θεῷ, δηά ηῶλ παζῶλ πξφο α὎ηφλ ζηαζηάδνληαο, θαί ηῷ πνλεξῷ ηπξάλλῳ θαί
θνλεπηῆ ηῶλ ςπρῶλ δηαβφιῳ δηά θαθίαο δαζκνθνξεῖλ ἀλερνκέλνπο, κή πξφηεξνλ δηφινπ πνιεκσζέληαο ηῷ πνλεξῷ.
Μέρξη γάξ ηφηε ηνῦ Θενῦ θαζεζηήθακελ ἐρζξνί θαί πνιέκηνη, θἄλ πηζηῶλ πξνζεγνξίαλ ἟κῖλ α὎ηνῖο πεξηπιάηησκελ,
κέρξηο νὗ πάζεζηλ ἀηηκίαο δνπιεχεηλ βνπιφκεζα• θαί ν὎δέλ ὄθεινο ἟κῖλ ἐθ η῅ο θαηά ηφλ θφζκνλ εἰξήλεο ινηπφλ
πεξηγελήζεηαη, η῅ο ςπρ῅ο θαθῶο δηαθεηκέλεο, θαί πξφο ηφλ ἴδηνλ πνηεηήλ ζηαζηαδνχζεο, θαί ὏πφ ηήλ α὎ηνῦ βαζηιείαλ
γελέζζαη ν὎θ ἀλερνκέλεο• ἔηη κπξίνηο πεπξακέλεο ὠκνῖο δεζπφηαηο εἰο θαθίαλ α὎ηήλ θαηεπείγνπζη, θαί ηήλ εἰο ἀπψιεηαλ
θέξνπζαλ ὁδφλ, η῅ο ζσδνχζεο κᾶιινλ ἀπαηειῶο αἱξεῖζζαη παξαζθεπάδνπζηλ.

1.42 (κβ΄) Δἰο ηνῦην ἟κᾶο πεπνίεθελ ὁ Θεφο, ἵλα γελψκεζα ζείαο θνηλσλνί θχζεσο, θαί η῅ο α὎ηνῦ ἀτδηφηεηνο κέηνρνη, θαί
θαλῶκελ α὎ηῷ ὅκνηνη θαηά ηήλ ἐθ ράξηηνο ζέσζηλ, δη᾿ ἥλ πᾶζάλ ηε ηῶλ ὄλησλ ἟ ζχζηαζίο ἐζηη θαί δηακνλή, θαί ἟ ηῶλ κή
ὄλησλ παξαγσγή θαί γέλεζηο.

1.43 (κγ΄) Δἰ ηνῦ Θενῦ ὀλνκάδεζζαί ηε θαί εἶλαη ἐθηέκεζα, ἀγσληζψκεζα κή πξνδνῦλαη ηνῖο πάζεζη ηφλ Λφγνλ, θαηά ηφλ
Ἰνχδαλ• ἤ κή ἀξλήζαζζαη, θαηά ηφλ Πέηξνλ. Ἄξλεζηο γάξ ἐζηη ηνῦ Λφγνπ, ἟ ηνῦ πξάηηεηλ ηφ ἀγαζφλ δηά θφβνλ
παξαίηεζηο• πξνδνζία δέ, ἟ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ἐκπξφζεηνο ἁκαξηία, θαί ἟ πξφο ηήλ ἁκαξηίαλ ὁξκή.

1.44 (κδ΄) Πάζεο ζιίςεσο ηέινο ἐζηίλ ἟ ραξά• θαί παληφο θφπνπ, ἟ ἀλάπαπζηο• θαί πάζεο ἀηηκίαο, ἟ δφμα. Καί ἁπιῶο,
πάλησλ ηῶλ ὏πέξ ἀξεη῅ο ἀιγεηλῶλ ηέινο ἐζηί, ηφ κεηά Θενῦ γελέζζαη θαί εἶλαη δηαπαληφο, θαί η῅ο αἰσλίνπ θαί πέξαο κή
ἐρνχζεο ἀλέζεσο ἀπνιαῦζαη.


Σελίδα 7 από 71
1.45 (κε΄) ὇ Θεφο πξφο ηῆ θχζεη, θαί γλψκῃ ἀιιήινηο ἟κᾶο ἑλῶζαη βνπιφκελνο, θαί πξφο ηνῦην ἅπαλ ὡο ἀιεζῶο ὠζῶλ
ηφ ἀλζξψπηλνλ, ηάο ζσηεξίνπο θηιαλζξψπσο ἟κῖλ ἐληνιάο δηεράξαμε, θαί ηνχηνπ ράξηλ ἐιεεῖλ θαί ἐιεεῖζζαη ἁπιῶο
ἐλνκνζέηεζελ.

1.46 (κζη΄) Ἡ ηῶλ ἀλζξψπσλ θηιαπηία θαί ζχλεζηο, ἀιιήινπο θαί ηφλ λφκνλ, ἤ ἀπσζακέλε, ἤ ζνθηζακέλε, εἰο πνιιάο
κνίξαο ηήλ κίαλ θχζηλ θαηέηεκε• θαί ηήλ λῦλ ἐπηθξαηνῦζαλ α὎η῅ο ἀλαιγεζίαλ εἰζεγεζακέλε, α὎ηήλ θαζ᾿ ἑαπη῅ο ηήλ
θχζηλ δηά η῅ο γλψζεσο ἐμψπιηζε. Γηά ηνη ηνῦην, πᾶο ὅζηηο ζψθξνλη ινγηζκῷ θαί θξνλήζεσο ε὎γελείᾳ, ηαχηελ ιῦζαη
δεδχλεηαη η῅ο θχζεσο ηήλ ἀλσκαιίαλ, ἑαπηφλ πξφ ηῶλ ἄιισλ ἐιέεζε, ηήλ γλψκελ θαηά ηήλ θχζηλ δεκηνπξγήζαο, θαί
Θεῷ θαηά ηήλ γλψκελ δηά ηήλ θχζηλ πξνζρσξήζαο, θαί δείμαο ἐθ᾿ ἑαπηῷ, ηίο ηνῦ θαη᾿ εἰθφλα ιφγνπ ὁ ηξφπνο, θαί πῶο
ἑαπηῷ ὁ Θεφο πξεπφλησο θαη᾿ ἀξράο ὁκνίαλ ηήλ ἟κεηέξαλ θχζηλ, θαί η῅ο ἰδίαο ἀγαζφηεηνο ἀξίδεινλ ἀπεηθφληζκα
δεκηνπξγήζαο, θαηέζηεζελ α὎ηήλ ἑαπηῆ θαί πάληα ηαπηήλ, ἄκαρνλ, εἰξεληθήλ, ἀζηαζίαζηνλ, πξφο ηε Θεφλ θαί ἑαπηήλ δη᾿
ἀγάπεο ἐζθηγκέλελ, θαζ᾿ ἥλ Θενῦ κέλ ἐθεηῶο, ἀιιήισλ δέ ζπκπαζῶο ἀληερφκεζα.

1.47 (κδ΄) ὇ θηιάλζξσπνο Θεφο δηά ηνῦην γέγνλελ ἄλζξσπνο, ἵλα ηήλ θχζηλ ηῶλ ἀλζξψπσλ πξφο ἑαπηφλ ζπλαγάγῃ, θαί
ζηῄζε ηνῦ θέξεζζαη θαθῶο, πξφο ἑαπηήλ, κᾶιινλ δέ θαζ᾿ ἑαπη῅ο ζηαζηηάδνπζάλ ηε θαί κεκεξηζκέλελ• θαί κεδεκίαλ
ἔρνπζαλ ζηάζηλ, δηά ηήλ πεξί ἕθαζηνλ η῅ο γλψκεο ἀζηάζκεηνλ θίλεζηλ.

1.48 (κε΄) Ο὎δέλ ἐζηη ηῶλ κεηά Θεφλ ηνῖο λνῦλ ἔρνπζη ηηκηψηεξνλ, κᾶιινλ δέ ηῷ Θεῷ πξνζθηιέζηεξνλ, η῅ο ηειείαο
ἀγάπεο, ὡο ηνχο δηῃξεκέλνπο εἰο ἕλ ζπλαγνχζεο, θαί κίαλ ἐλ ηνῖο πνιινῖο ἤ ηνῖο πᾶζηλ, ἀζηαζίαζηνλ θαηά ηήλ γλψκελ
δεκηνπξγ῅ζαη δπλακέλεο ηα὎ηφηεηα. Καί γάξ ἴδηνλ η῅ο ἀγάπεο, ηῶλ ηά θαη᾿ α὎ηήλ δεηνχλησλ, κίαλ ἀπνδεῖμαη ηήλ
γλψκελ.

1.49 (κζ΄) Δἰ θχζεη ηφ θαιφλ ἐζηηλ ἑλνπνηεηηθφλ ηῶλ δηῃξεκέλσλ θαί ζπλεθηηθφλ, ηφ θαθφλ δεινλφηη ηῶλ ἟λσκέλσλ ἐζηί
δηαηξεηηθφλ ηε θαί θζαξηηθφλ. Καί γάξ θχζεη ηφ θαθφλ ζθεδαζηφλ ὏πάξρεη, θαί ἄζηαηνλ θαί πνιχκνξθνλ θαί δηαηξεηηθφλ.

1.50 (λ΄) Πάλησλ ηῶλ θαθῶλ ἀπαιιαγή θαί ζχληνκνο πξφο ζσηεξίαλ ὁδφο, ἟ ἀιεζήο ηνῦ Θενῦ θαη᾿ ἐπίγλσζηλ ἀγάπε
ἐζηί, θαί ἟ θαζφινπ η῅ο θαηά ςπρήλ πξφο ηε ηφ ζῶκα θαί ηφλ θφζκνλ ηνῦηνλ ζηνξγ῅ο ἐμάξλεζηο, θαζ᾿ ἥλ, η῅ο κέλ ἟δνλ῅ο
ἐπηζπκίαλ, η῅ο ὀδχλεο δέ ηφ θφβνλ ἀπνβαιιφκελνη, η῅ο θαθ῅ο ἐιεπζεξνχκεζα θηιαπηίαο, πξφο ηήλ γλῶζηλ
ἀλαβηβαζζέληεο ηνῦ Κηίζαληνο• θαί πνλεξᾶο ἀγαζήλ ἀληηιαβφληεο λνεξάλ θηιαπηίαλ ζσκαηηθ῅ο θερσξηζκέλελ ζηνξγ῅ο,
ν὎ παπφκεζα ιαηξεχνληεο ηῷ Θεῷ δηά ηαχηεο η῅ο θαι῅ο θηιαπηίαο, ἐθ Θενῦ η῅ο ςπρ῅ο ἀεί δεηνῦληεο ηήλ ζχζηαζηλ. Αὕηε
γάξ ἐζηηλ ἀιεζήο ιαηξεία, θαί ὄλησο ζεάξεζηνο, ἟ η῅ο ςπρ῅ο δηά ηῶλ ἀξεηῶλ ἀθξηβήο ἐπηκέιεηα.

1.51 (λα΄) ὇ ζσκαηηθ῅ο ἟δνλ῅ο κή ἐθηέκελνο, θαί ὀδχλελ παληειῶο κή θνβνχκελνο, γέγνλελ ἀπαζήο. Σαχηαηο γάξ κεηά
η῅ο ηεθνχζεο α὎ηάο θηιαπηίαο, πάληα ηά δη᾿ α὎ηάο ηε θαί ἐμ α὎ηῶλ κεηά η῅ο ἀξρεγηθσηάηεο ηῶλ θαθῶλ ἀγλνίαο,
ὁκνζπκαδφλ ζπλαπέθηεηλε πάζε, θαί ὅινο γέγνλε ηνῦ ἑζηῶηνο θαί κέλνληνο θαί ἀεί ὡζαχησο ἔρνληνο θχζεη θαινῦ,
παληάπαζηλ α὎ηῷ ζπλδηακέλσλ ἀθίλεηνο, θαί ἀλαθεθαιπκκέλῳ πξνζψπῳ ηήλ δφμαλ ηνῦ Θενῦ θαηνπηξηδφκελνο• ἐθ η῅ο
ἐλ α὎ηῷ θσηνεηδνῦο ιακπξφηεηνο, ηήλ ζείαλ θαί ἀπξφζηηνλ δφμαλ ζεψκελνο.

1.52 (λβ΄) Σήλ ἟δνλήλ η῅ο παξνχζεο δσ῅ο θαί ηήλ ὀδχλελ, ὅζε δχλακηο, ἀξλεζψκεζα, θαί πάζεο παζῶλ ἐπηλνίαο θαί
δαηκνληψδνπο θαθνπξγίαο παληειῶο ἀπαιιαγεζφκεζα. Γηά γάξ ηήλ ἟δνλήλ ἀγαπῶκελ ηά πάζε, θαί δηά ηήλ ὀδχλελ
θεχγνκελ ηήλ ἀξεηήλ.

Σελίδα 8 από 71

1.53 (λγ΄) ἖πεηδή πᾶζα θαθία πέθπθε ηνῖο ζπληζηῶζηλ α὎ηήλ ζπκθζείξεζζαη ηξφπνηο, ε὏ξίζθσλ δη᾿ α὎η῅ο η῅ο πείξαο ὁ
ἄλζξσπνο, πάζεο ἟δνλ῅ο εἶλαη πάλησο ηήλ ὀδχλελ δηάδνρνλ, πξφο κέλ ηήλ ἟δνλήλ, ηήλ ὅιελ ἔζρελ ὁξκήλ• πξφο δέ ηήλ
ὀδχλελ, ηήλ ὅιελ ἀπνθπγήλ• η῅ο κέλ, θαηά πᾶζαλ ὏πεξαγσληδφκελνο δχλακηλ• η῅ο δέ, θαηά πᾶζηλ ζπνπδήλ
θαηαγσληδφκελνο, νἰφκελνο, ὅπεξ ἀκήραλνλ ἦλ, δηά η῅ο ηνηαχηεο κεζνδείαο, ἀιιήισλ ηαχηαο δηαζη῅ζαη, θαί κφλῃ ηῆ
἟δνλῆ ζπλεκκελελ ηήλ θηιαπηίαλ ἔρεηλ παληειῶο ὀδχλεο ἀπείξαηνλ, ἀγλνήζαο ὏πφ ηνῦ πάζνπο, ὡο ἔνηθελ, ὡο ν὎θ
ἐλδέρεηαί πνηε ρσξίο ὀδχλεο εἶλαη ηήλ ἟δνλήλ. ἖γθέθξαηαη γάξ ηῆ ἟δνλῆ η῅ο ὀδχλεο ὁ πφλνο, θἄλ ιαλζάλεηλ δνθῆ ηνχο
ἔρνληαο, δηά ηήλ θαηά ηφ πάζνο η῅ο ἟δνλ῅ο ἐπηθξάηεηαλ• ἐπεηδή δέ ηφ ἐπηθξαηνῦλ, ἀεί δηαθαίλεζζαη πέθπθε, θαιχπηνλ
ηνῦ παξαθεηκέλνπ ηήλ αἴζζεζηλ. Ἡδνλ῅ο νὖλ δηά ηήλ θηιαπηίαλ ἀληηπνηνχκελνη, θαί ὀδχλελ δηά ηήλ α὎ηήλ αἰηίαλ πάιηλ
θεχγεηλ ζπνπδάδνληεο, ηάο ἀκπζήηνπο ηῶλ θζνξνπνηῶλ παζῶλ ἐπηλννῦκελ γελέζεηο.

1.54 (λδ΄) Ἀγλνεῖ ηηο ηήλ θαζ᾿ ἟δνλήλ θαί ὀδχλελ η῅ο αἰζζήζεσο πεῖξαλ, ὅηαλ ηῷ Θεῷ ηῷ ὄλησο ἀγαπεηῷ θαί ἐξαζηῷ θαί
ἐθεηῷ πξνζδήζῃ, κᾶιινλ δέ θνιιήζῃ ηφλ λνῦλ, η῅ο ζσκαηηθ῅ο γελφκελνλ ἐιεχζεξνλ ζρέζεσο.

1.55 (λε΄) Ὥζπεξ ν὎ δχλαηαί ηηο ἄιισο ιαηξεχεηλ ηῷ Θεῷ θαζαξῶο, κή ηήλ ςπρήλ ἄξδελ ἐθθαζαίξσλ• νὕησο νὔηε ηῆ
θηίζεη ιαηξεχεηλ, κή ηφ ζῶκα πεξηπνηνχκελνο• θαζ᾿ ὅ ζῶκα ηήλ θζνξνπνηφλ ἐπηηειῶλ ιαηξείαλ ὁ ἄλζξσπνο, θαί θαη᾿
α὎ηφ γελφκελνο θίιαπηνο, ἟δνλήλ εἶρελ ἀπαχζησο θαί ὀδχλελ ἐλεξγνπκέλελ, ἐζζίσλ ἀεί ηφ μχινλ η῅ο παξαθν῅ο, ηφ
θαινῦ ηε θαί θαθνῦ, θαηά ηα὎ηφλ κεκηγκέλελ θαηά ηήλ αἴζζεζηλ δηά η῅ο πείξαο ἔρνλ ηήλ γλῶζηλ. Καί ηάρα μχινλ εἶλαη
γλσζηφλ θαινῦ θαί πνλεξνῦ, ηήλ θαηλνκέλελ θηίζηλ εἰπψλ ηηο, ν὎ρ ἁκαξηήζεη η῅ο ἀιεζείαο• ἟δνλ῅ο γάξ θαί ὀδχλεο
πνηεηηθήλ ἔρεη θπζηθῶο ηήλ κεηάιεςηλ.

1.56 (λζη΄) Ἔλζα ιφγνο ν὎ θξαηεῖ, ηφ θαη᾿ αἴζζεζηλ πέθπθελ ἐπηγίλεζζαη θξάηνο, ἐλ ᾧ η῅ο ἁκαξηίαο πέθπξηαί πσο ἟
δχλακηο, πξφο νἶθηνλ η῅ο ζπγγελνῦο ζαξθφο θαζ᾿ ὏πφζηαζηλ, ηήλ ςπρήλ δη᾿ ἟δνλ῅ο ὏πνζχξνπζα• θαζ᾿ ἥλ ὡο ἔξγνλ α὎ηῆ
θπζηθφλ ἐγρεηξίζαζα ηήλ ἐκπαζ῅ θαί θαζήδνλνλ η῅ο ζαξθφο ἐπηκέιεηαλ, ἀπάγεη η῅ο θαηά θχζηλ δσ῅ο, θαί πείζεη η῅ο
ἀλππνζηάηνπ θαθίαο γελέζζαη ηαχηελ δεκηνπξγφλ.

1.57 (λδ΄) Καθία ἐζηί ςπρ῅ο λνεξᾶο, ἟ ιήζε ηῶλ θαηά θχζηλ θαιῶλ, ἥηηο ἐθ η῅ο πεξί ηήλ ζάξθα ηε θαί θφζκνλ, ἐκπαζνῦο
ἐπηγίλεηαη ζρέζεσο, ἥλ ἀθαλίδεη ζηξαηεγῶλ ὁ ιφγνο θαη᾿ ἐπηζηήκελ πλεπκαηηθήλ, ηήλ ηε ηνῦ θφζκνπ θαί η῅ο ζαξθφο
δηεξεπλψκελνο γέλεζίλ ηε θαί θχζηλ, θαί πξφο ηήλ ζπγγελ῅ ηῶλ λνεηῶλ ρψξαλ ηήλ ςπρήλ ἐιαχλσλ• πξφο ἥλ ν὎δεκίαλ ὁ
λφκνο η῅ο ἁκαξηίαο πνηεῖηαη δηάβαζηλ, ν὎θ ἔρσλ θαζάπεξ γέθπξαλ πξφο ηφλ λνῦλ δηαβηβάδνπζαλ α὎ηφλ ἔηη ηήλ αἴζζεζηλ,
δηαιπζεῖζαλ ἤδε πξφο ηήλ ςπρήλ θαηά ηήλ ζρέζηλ, θαί ηνῖο αἰζζεηνῖο ἐλαπνῤῥηθεῖζαλ ζεάκαζηλ, ὧλ δηαβάο ηήλ ζρέζηλ
θαί ηήλ θχζηλ ὁ λνῦο παληειῶο ν὎θ αἰζζάλεηαη.

1.58 (λε΄) Καζάπεξ ὁ ιφγνο θξαηῶλ ηῶλ παζῶλ, ἀξεη῅ο ὄξγαλνλ πνηεῖηαη ηάο αἰζζήζεηο• νὕησ θαί ηά πάζε θξαηνῦληα
ηνῦ ιφγνπ, κνξθνῦζη ηάο αἰζζήζεηο πξφο ἁκαξηίαλ. Καί ρξή λεθφλησο ζθνπεῖλ ηε θαί κειεηᾷλ, πῶο ἟ ςπρή ηήλ θαιήλ
πνηήζεηαη δεφλησο ἀληηζηξνθήλ, ηνῖο δη᾿ ὧλ ηφ πξίλ ἐπιεκκέιεη ρξσκέλε πξφο γέλεζηλ ἀξεηῶλ θαί ὏πφζηαζηλ.

1.59 (λζ΄) Σφ ἅγηνλ Δ὎αγγέιηνλ, ζαξθηθ῅ο κέλ εἰζεγεῖηαη δσ῅ο ἄξλεζηλ, πλεπκαηηθ῅ο δέ ὁκνινγίαλ. Πεξί ηνχησλ δέ ιέγσ,
ηῶλ ἀεί κέλ θαηά ηφλ ἄλζξσπνλ, ιέγσ δέ ηήλ ἀλζξσπίλελ ἐλ ζαξθί θαηά ηφλ αἰῶλα ηνῦηνλ δσήλ, ἀπνζλεζθφλησλ,
δψλησλ δέ θαηά Θεφλ κφλῳ ηῷ Πλεχκαηη, θαηά ηφλ ζεῖνλ Ἀπφζηνινλ θαί ηνχο ἀκθ᾿ α὎ηφλ, ηνχο δῶληαο κέλ ν὎δακῶο
ἰδίαλ δσήλ, δῶληα δέ ηφλ Υξηζηφλ ἐλ ἑαπηνῖο θαηά κφλελ ἔρνληαο ηήλ ςπρήλ. Οὕησο νἱ δηά ηφλ Θεφλ ἐλ ηῷ αἰῶλη ηνχηῳ

Σελίδα 9 από 71
λεθξνί ζαξθί, θξίλνληαη, ζιίςεηο θαί βαζάλνπο πνιιάο θαί ζηελνρσξίαο ἔρνληεο, θαί δησγκνχο, θαί κπξία πεηξαζκῶλ εἴδε
κεηά ραξᾶο ὏πνκέλνληεο.

1.60 (μ΄) Πᾶλ πάζνο θαηά ζπκπινθήλ πάλησο αἰζζεηνῦ ηηλνο θαί αἰζζήζεσο, θαί θπζηθ῅ο δπλάκεσο, ζπκνῦ ιέγσ ηπρφλ,
ἤ ἐπηζπκίαο, ἤ ιφγνπ παξαηξαπέληνο ηνῦ θαηά θχζηλ, ζπλίζηαηαη. ἖άλ νὖλ ηφ πξφο ἄιιεια θαηά ζχλζεζηλ ηέινο, ηνῦ ηε
αἰζζεηνῦ θαί η῅ο αἰζζήζεσο, θαί η῅ο ἐπ᾿ α὎ηῆ θπζηθ῅ο δπλάκεσο ζεσξήζαο ὁ λνῦο, δπλεζῆ πξφο ηφλ νἰθεῖνλ θχζεη
ιφγνλ, ηνχησλ ἕθαζηνλ δηαθξίλαο ἐπαλαγαγεῖλ, θαί ζεσξ῅ζαη θαζ᾿ ἑαπηφ ηφ αἰζζεηφλ, ἄλεπ η῅ο πξφο α὎ηφ η῅ο αἰζζήζεσο
ζρέζεσο, θαί ηήλ αἴζζεζηλ δίρα η῅ο ηνῦ αἰζζεηνῦ πξφο α὎ηήλ νἰθεηφηεηνο• θαί ηήλ ἐπηζπκίαλ θέξε εἰπεῖλ, ἤ ἄιιελ ηηλά
ηῶλ θαηά θχζηλ δπλάκεσλ ρσξίο η῅ο ἐκπαζνῦο ἐπ᾿ αἰζζήζεη ηε θαί αἰζζεηῷ δηαζέζεσο• ὡο ἟ ηνῦ πάζνπο πνηά
παξαζθεπάδεη ηήλ ζεσξίαλ γίλεζζαη θίλεζηο, δηεζθέδαζε θαί ἐιέπηπλε, θαηά ηφλ πάιαη ηνῦ Ἰζξαήι κφζρνλ, ηνῦ
νἱνδήπνηε ζπκβαίλνληνο πάζνπο ηήλ ζχζηαζηλ, θαί ὏πφ ηφ ὕδσξ η῅ο γλψζεσο ἔζπεηξελ, ἀθαλίζαο παληειῶο θαί α὎ηήλ
ηῶλ παζῶλ ηήλ ςηιήλ θαληαζίαλ, δηά η῅ο πξφο ἑαπηά ηῶλ ἀπνηεινχλησλ α὎ηφ θαηά θχζηλ πξαγκάησλ ἀπνθαηαζηάζεσο.

1.61 (μα΄) ὇ πνιινῖο πιεκκειήκαζη ηῶλ ἐθ η῅ο ζαξθφο παζεκάησλ θεθειηδσκέλνο βίνο, ρηηψλ ἐζηηλ ἐζπηισκέλνο. Ὡο ἔθ
ηηλνο γάξ ἐλδχκαηνο η῅ο θαηά ηφλ βίνλ ἀλαζηξνθ῅ο, ἕθαζηνο ηῶλ ἀλζξψπσλ δηαθαίλεζζαη πέθπθελ, εἴηε δίθαηνο, εἴηε
ἄδηθνο• ὁ κέλ, ρηηῶλα θαζαξφλ ἔρσλ, ηφλ ἐλάξεηνλ βίνλ• ὁ δέ, πνλεξνῖο ἐζπηισκέλελ ἔξγνηο ηήλ δσήλ θεθηεκέλνο. Ἤ
κᾶιινλ, ἐζπηισκέλνο ἀπφ η῅ο ζαξθφο ἔζηη ρηηψλ, ἤ θαηά ζπλείδεζηλ κνξθνῦζα δηά η῅ο κλήκεο ηῶλ ἐθ η῅ο ζαξθφο
πνλεξῶλ θηλεκάησλ ηε θαί ἐλεξγεκάησλ ηήλ ςπρήλ, ἕμηο ηε θαί δηάζεζηο, ἥλ ὁξῶζα δηαπαληφο θαζάπεξ ρηηῶλά ηηλα πεξί
ἑαπηήλ, δπζσδίαο πιεξνῦηαη παζῶλ. Ὡο γάξ ἀπφ ηνῦ Πλεχκαηνο, δηά ηῶλ ἀξεηῶλ ἀιιήιαηο θαηά ιφγνλ ζπλπθαηλνκέλσλ,
ἀθζαξζίαο γίλεηαη ηῆ ςπρῆ ρηηψλ, ὅλ ἐλδπζακέλε γίλεηαη θαιή θαί ἐπίδνμνο• νὕησ θαί ἀπφ η῅ο ζαξθφο, ηῶλ παζῶλ
ἀιιήινηο θαηά ἀλαινγίαλ ζπλπθαηλνκέλσλ, γίλεηαί ηηο ρηηψλ ἀθάζαξηνο θαί ἐζπηισκέλνο, ἐμ ἑαπηνῦ δεηθλχο γλψξηκνλ
ηήλ ςπρήλ, κνξθήλ ἄιιελ α὎ηῆ θαί εἰθφλα παξά ηήλ ζείαλ ἐλζέκελνο.

1.62 (μβ΄) Βεβαία πίζηηο ἐζηί η῅ο πξφο ἐθζέσζηλ ἐιπίδνο ηῆ θχζεη ηῶλ ἀλζξψπσλ, ἟ ηνῦ Θενῦ ἐλαλζξψπεζηο, ηνζνῦηνλ
ζεφλ πνηνῦζα ηφλ ἄλζξσπνλ, ὅζνλ α὎ηφο γέγνλελ ἄλζξσπνο. ὇ γάξ ρσξίο ἁκαξηίαο γελφκελνο ἄλζξσπνο, δ῅ινλ ὅηη
ρσξίο η῅ο εἰο ζεφηεηα κεηαβνι῅ο, ηήλ θχζηλ ζενπνηήζεη• θαί ηνζνῦην ἀλαβηβάζεη δη᾿ ἑαπηφλ, ὅζνλ α὎ηφο δηά ηφλ
ἄλζξσπνλ ἑαπηφλ θαηεβίβαζελ. Ὅπεξ κπζηηθῶο δηδάζθσλ ἑαπηφλ ὁ κέγαο Ἀπφζηνινο, θεζίλ, ἐλ ηνῖο αἰῶζη ηνῖο
ἐπεξρνκέλνηο, ηφλ εἰο ἟κᾶο ὏πεξβάιινληα πινῦηνλ η῅ο ηνῦ Θενῦ ρξεζηφηεηνο δεηρζήζεζζαη.

1.63 (μγ΄) Σνῦ κέλ ζπκνῦ θαί η῅ο ἐπηζπκίαο ἐπηζηαηῶλ ὁ ιφγνο, πνηεῖ ηάο ἀξεηάο• ὁ δέ λνῦο ηνῖο ιφγνηο ἐπηβάιισλ, ηῶλ
γεγνλφησλ ηήλ ἄπηαηζηνλ ζπιιέγεηαη γλῶζηλ. Ὅηαλ νὖλ ὁ ιφγνο κεηά ηήλ ηῶλ ἀληηθεηκέλσλ ἀπνβνιήλ, εὕξῃ ηφ θαηά
θχζηλ ἑξαζηφλ, θαί ὁ λνῦο κεηά ηήλ ηῶλ γηλσζθνκέλσλ δηάβαζηλ ιάβεηαη η῅ο ὏πέξ ν὎ζίαλ θαί γλῶζηλ ηῶλ ὄλησλ Αἰηίαο,
ηεληθαῦηα ηφ η῅ο ζεψζεσο θαηά ράξηλ ἐπηγίλεηαη πάζνο, ηφλ κέλ ιφγνλ ἀπάγνλ η῅ο θπζηθ῅ο δηαθξίζεσο, ἔλζα ηφ
δηαθξηλφκελνλ ν὎θ ἔζηη• ηφλ δέ λνῦλ θαηαπαῦνλ η῅ο θαηά θχζηλ λνήζεσο, ἔλζα κή ἔζηη ηφ γηλσζθφκελνλ, θαί πνηνῦλ ηῆ
θαηά ηήλ ζηάζηλ ηα὎ηφηεηη ζεφλ, ηφλ ἀμηνχκελνλ η῅ο ζείαο κεζέμεσο.

1.64 (μδ΄) Καηησζεῖζαλ ηήλ ςπρήλ ηῷ ῥχπῳ η῅ο ἟δνλ῅ο, ἀπνθαζαίξεη πφλνο, θαί ἀθεινῖ παληειῶο α὎η῅ο ηήλ ζρέζηλ ηῶλ
὏ιηθῶλ, η῅ο πξφο α὎ηά θηιίαο ηήλ δεκίαλ κεηακαζνῦζαλ• δη᾿ ἥλ αἰηίαλ ὁ Θεφο ζπγρσξεῖ ηῷ δηαβφιῳ, θαηά θξίζηλ δηθαίαλ
ηνχο ἀλζξψπνπο βαζάλνηο θαηαπηέδεηλ.

1.65 (με΄) Ἡδνλή θαί ιχπε, ἐπηζπκία θαί θφβνο, θαί ηά ηνχηνηο ἑπφκελα, ηῆ θχζεη ηῶλ ἀλζξψπσλ πξνεγνπκέλσο ν὎
ζπλεθηίζζε• ἐπεί θαί εἰο ηφλ ὅξνλ ἄλ ζπλεηέινπλ η῅ο θχζεσο. Λέγσ δή παξά ηνῦ Νπζαέσο κεγάινπ Γξεγνξίνπ καζψλ,
ὅηη δηά ηήλ η῅ο ηειεηφηεηνο ἔθπησζηλ, ἐπεηζήρζε ηαῦηα, ηῷ ἀινγνηέξῳ κέξεη πξνζθπέληα η῅ο θχζεσο• δη᾿ ὧλ, ἀληί η῅ο

Σελίδα 10 από 71
καθαξίαο θαί ζείαο εἰθφλνο, ε὎ζχο ἅκα ηῆ παξαβάζεη, δηαθαλήο θαί ἐπίδεινο ἐλ ηῷ ἀλζξψπῳ γέγνλελ ἟ ηῶλ ἀιφγσλ
δψσλ ὁκνίσζηο. Ἔδεη γάξ η῅ο ἀμίαο ηνῦ ιφγνπ θαιπθζείζεο, ὏θ᾿ ὧλ ἐπεζπάζαην η῅ο ἀινγίαο γλσξηζκάησλ, ἐλδίθσο ηήλ
θχζηλ ηῶλ ἀλζξψπσλ θνιάδεζζαη• ζνθῶο εἰο ζπλαίζζεζηλ η῅ο ινγηθ῅ο κεγαινλνίαο ἐιζεῖλ νἰθνλνκνῦληνο ηνῦ Θενῦ ηφλ
ἄλζξσπνλ.

1.66 (μζη΄) Καιά γίλεηαη θαί ηά πάζε ἐλ ηνῖο ζπνπδαίνηο, ὁπελίθα ζνθῶο α὎ηά ηῶλ ζσκαηηθῶλ ἀπνζηήζαληεο, πξφο ηήλ
ηῶλ ν὎ξαλίσλ κεηαρεηξηδψκεζα θη῅ζηλ• νἷνλ, ὅηε ηήλ κέλ ἐπηζπκίαλ, η῅ο λνεξᾶο ηῶλ ζείσλ ἐθέζεσο ὀξεθηηθήλ
ἐξγαζφκεζα θίλεζηλ• ηήλ ἟δνλήλ δέ, η῅ο ἐπί ηνῖο ζείνηο ραξίζκαζη ηνῦ λνῦ ζειθηηθ῅ο ἐλεξγείαο ε὎θξνζχλελ ἀπήκνλα• ηφ
δέ θφβνλ, η῅ο κειινχζεο ἐπί πιεκκειήκαζη ηηκσξίαο πξνθπιαθηηθήλ ἐπηκέιεηαλ• ηήλ δέ ιχπε, δηνξζσηηθήλ ἐπί παξφληη
θαθῷ κεηακέιεηαλ. Καί ζπληφκσο εἰπεῖλ, θαηά ηνχο ζνθνχο ηῶλ ἰαηξῶλ, ζψκαηη θζαξηηθνῦ ζεξφο η῅ο ἐρίδλεο, ηήλ νὖζαλ
ἤ κειεησκέλελ ἀθαηξνπκέλνπο ιψβεζηλ, ηνῖο πάζεζη ηνχηνηο πξφο ἀλαίξεζηλ ρξψκελνη παξνχζεο θαθίαο ἤ
πξνζδνθσκέλεο, θαί θη῅ζηλ θαί θπιαθήλ ἀξεη῅ο ηε θαί γλψζεσο.

1.67 (μδ΄) ὇ κέλ η῅ο πξψηεο Γηαζήθεο λφκνο, δηά η῅ο πξαθηηθ῅ο θηινζνθίαο, παληφο κνιπζκνῦ ηήλ θχζηλ ἀπνθαζαίξεη.
὇ δέ η῅ο Καηλ῅ο, δηά η῅ο ζεσξεηηθ῅ο κπζηαγῳγίαο, ἀπφ ηῶλ ζσκαηηθῶλ πξφο ηά ζπγγελ῅ ηῶλ λνεηῶλ ζεάκαηα, ηφλ λνῦλ
γλσζηηθῶο ἀλαβηβάδεη.

1.68 (με΄) Ἡ ζεία Γξαθή, ηνχο κέλ εἰζαγνκέλνπο, θαί ἐπί ηά πξνπχιαηά πνπ ηπγράλνληαο η῅ο ζείαο α὎ι῅ο ηῶλ ἀξεηῶλ,
θνβνπκέλνπο θαιεῖ• ηνχο δέ θηεζακέλνπο ζχκκεηξνλ ἕμηλ ηῶλ θαη᾿ ἀξεηήλ ιφγσλ ηε θαί ηξφπσλ, νἶδελ ὀλνκάδεηλ
πξνθφπηνληαο• ηνχο δέ θαη᾿ α὎ηήλ γλσζηηθῶο ἤδε γεγελεκέλνπο η῅ο ηῶλ ἀξεηῶλ ἐθθαληηθ῅ο ἀιεζείαο ηήλ θνξπθήλ,
πξνζαγνξεχεη ηειείνπο. ὇ ηνίλπλ ηήλ ἐλ ηνῖο πάζεζηλ ἀξραίαλ ἀλαζηξνθήλ ἀπνζηξαθείο, θαί πᾶζαλ ἑαπηνῦ ηήλ δηάζεζηλ
δηά ηφλ θφβνλ ἐθδεδσθψο ηνῖο ζείνηο πξνζηάγκαζηλ, ν὎δελφο θαινῦ ηῶλ εἰζαγνκέλνηο πξεπφλησλ θαζπζηεξεῖ• θἄλ νὔπσ
ηήλ ἐλ ἀξεηαῖο ἕμηλ ἐθηήζαην, θαί η῅ο ἐλ ηνῖο ηειείνηο ιαινπκέλνηο ζνθίαο γέγνλε κέηνρνο. Ἀιι᾿ ν὎δέ ὁ πξνθφπησλ, ηῶλ
ἐπηβεβιεκέλσλ α὎ηνῦ ηῷ βαζκῷ θαιῶλ ηηλνο ὏ζηεξεῖ• θἄλ ηήλ α὎ηήλ νὔπσ ηνῖο ηειείνηο ὏πεξέρνπζαλ ηῶλ ζείσλ
ἐθηήζαην γλῶζηλ. Οἱ γάξ ηέιεηνη, η῅ο ζεσξεηηθ῅ο ἤδε κπζηηθῶο ἀμησζέληεο ζενινγίαο, θαί πάζεο θαληαζίαο ὏ιηθ῅ο ηφλ
λνῦλ θαζαξφλ θαηαζηήζαληεο, θαί εἰθφλνο η῅ο ζείαο ὡξαηφηεηνο ὅιελ ἀλειιηπῶο θέξνπζαλ ηήλ ἐθκίκεζηλ, ηήλ ζείαλ
ἀγάπεο ἐλ ἑαπηνῖο ἐλζηεξληζάκελνη θαίλνληαη.

1.69 (μζ΄) Γηηηφο ἐζηηλ ὁ θφβνο• ὁ κέλ ἁγλφο• ὁ δέ ν὎ρ ἁγλφο. ὇ κέλ γάξ ἐπί πιεκκειήκαζη θαη᾿ ἐθδνρήλ θνιάζεσο
ζπληζηάκελνο θφβνο, αἰηίαλ ἔρσλ η῅ο νἰθείαο γελέζεσο ηήλ ἁκαξηίαλ, ν὎ρ ἁγλφο, ν὎δέ ἔζηαη δηαπαληφο, ηῆ ἁκαξηίᾳ δηά
η῅ο κεηαλνίαο ζπλαθαληδφκελνο. ὇ δέ δίρα η῅ο ἐπί πιεκκειήκαζη ιχπεο ἀεί ζπλεζηψο, νὗηνο θφβνο ἁγλφο, θαί ν὎θ
ἀπνγελήζεηαί πνηε• δηφηηπεξ ν὎ζησδῶο ἐκπέθπθέ πσο ηῷ Θεῷ πξφο ηήλ θηίζηλ, πνηνχκελνο ἔθδεινλ α὎ηνῦ πᾶζηλ ηήλ
θπζηθήλ αἰδεζηκφηεηα, η῅ο ὏πέξ πᾶζαλ βαζηιείαλ θαί δχλακηλ ὏πεξνρ῅ο.

1.70 (ν΄) ὇ κή θνβνχκελνο ηφλ Θεφλ ὡο θξηηήλ, ἀιι᾿ αἰδνχκελνο α὎ηφλ δηά ηήλ ὏πεξβάιινπζαλ η῅ο ἀπείξνπ δπλάκεσο
὏πεξνρήλ, ν὎θ ἔρεη δηθαίσο ὏ζηέξεκα, ηέιεηνο ὏πάξρσλ ἐλ ηῆ ἀγάπῃ, κεη᾿ αἰδνῦο θαί η῅ο πξεπνχζεο ζεβαζκηφηεηνο
ἀγαπῶλ ηφλ Θεφλ• θαί νὗηφο ἐζηηλ ὁ θηεζάκελνο ηφλ δηακέλνληα θφβνλ εἰο αἰῶλα αἰῶλνο, θαί ν὎θ ἔζηηλ α὎ηῷ ὏ζηέξεκα
ηνπαξάπαλ ν὎δέλ.

1.71 (να΄) ἖θ ηῶλ ὄλησλ, ηφλ ηῶλ ὄλησλ γηλψζθνκελ αἴηηνλ• θαί ἐθ η῅ο δηαθνξᾶο ηῶλ ὄλησλ, ηήλ ἐλππφζηαηνλ ηνῦ ὄληνο
δηδαζθφκεζα ζνθίαλ• θαί ἐθ η῅ο ηῶλ ὄλησλ θπζηθ῅ο θηλήζεσο, ηήλ ἐλππφζηαηνλ ηνῦ ὄληνο καλζάλνκελ δσήλ, ηήλ ηῶλ
ὄλησλ δσνπνηφλ δχλακηλ, ηφ Πλεῦκα ηφ ἅγηνλ.

Σελίδα 11 από 71

1.72 (νβ΄) Σφ Πλεῦκα ηφ ἅγηνλ ν὎δελφο ἄπεζηη ηῶλ ὄλησλ, θαί κάιηζηα ηῶλ ιφγνπ θαζ᾿ ὁηηνῦλ κεηεηιεθφησλ. ΢πλεθηηθφλ
γάξ ὏πάξρεη η῅ο ἑθάζηνπ γλψζεσο, ὅηη Θεφο θαί Θενῦ Πλεῦκα, θαηά δχλακηλ πξνλνεηηθῶο δηά πάλησλ ρσξνῦλ, θαί ηφλ
ἐλ ἑθάζηῳ ιφγνλ θαηά θχζηλ ἀλαθηλνῦλ, θαί δη᾿ α὎ηνῦ πξφο ζπλαίζζεζηλ ηῶλ πιεκκειῶο παξά ηφλ ζεζκφλ η῅ο θχζεσο
πεπξαγκέλσλ, ἄγνλ ηφλ αἰζζαλφκελνλ• θαί ηήλ πξναίξεζηλ εὔεηθηνλ ἔρνληα, πξφο ὏πνδνρήλ ηῶλ ἐθ θχζεσο ὀξζῶλ
ινγηζκῶλ. Γηφ θαί πνιινχο ε὏ξίζθνκελ θαί ηῶλ ἄγαλ βαξβάξσλ θαί λνκάδσλ ἀλζξψπσλ, θαινθαγαζίαο
κεηαπνηνπκέλνπο, θαί ηνχο ἀλέθαζελ θξαηήζαληεο ἐλ α὎ηνῖο ζεξηψδεηο ἀζεηνῦληαο λφκνπο.

1.73 (νγ΄) Ἔζηη κέλ ἐλ πᾶζηλ ἁπιῶο ηφ Πλεῦκα ηφ ἅγηνλ, θαζφ πάλησλ ἐζηί ζπλεθηηθφλ θαί πξνλνεηηθφλ, θαί ηῶλ
θπζηθῶλ ζπεξκάησλ ἀλαθηλεηηθφλ. Πξνζδησξηζκέλσο δέ, θαί ἐλ πᾶζη ηνῖο ἐλ λφκῳ, θαζφηη η῅ο ηῶλ ἐληνιῶλ ἐζηηλ
὏πνδεηθηηθφλ παξαβάζεσο, θαί η῅ο θαηά Υξηζηφλ πξναγνξεπζείζεο ἐπαγγειίαο, θσηηζηηθφλ• ἐλ δέ πᾶζη ηνῖο θαηά
Υξηζηφλ πξφο ηνῖο εἰξεκέλνηο, θαί ὡο πἱνζεηηθφλ. Ὡο δέ ζνθίαο πνηεηηθφλ, ἐλ ν὎δελί ηῶλ εἰξεκέλσλ ἐζηίλ ἁπιῶο, πιήλ
ηῶλ ζπληέλησλ, θαί ἑαπηνχο δηά η῅ο ἐλζένπ πνιηηείαο ἀμίνπο πνηεζακέλσλ η῅ο α὎ηνῦ ζεσηηθ῅ο ἐλνηθήζεσο. Πᾶο γάξ κή
πνηῶλ ηά ζεῖα ζειήκαηα, θἄλ πηζηφο ᾗ, ἀζχλεηνλ ἔρεη ηήλ θαξδίαλ, ὡο πνλεξῶλ ινγηζκῶλ ἐξγαζηήξηνλ, θαί ηφ ζῶκα
θαηάρξεσλ ἁκαξηίαηο, ὡο δηαπαληφο κνιπζκνῖο παζῶλ ἐλερφκελνλ.

1.74 (νδ΄) ὇ η῅ο ζσηεξίαο ὀξεγφκελνο πάλησλ ἀλζξψπσλ Θεφο, θαί πεηλῶλ α὎ηῶλ ηήλ ἐθζέσζηλ, ηήλ ηνχησλ νἴεζηλ ὡο
ηήλ ἄθαξπνλ θαηαξψκελνο ἀπνμεξαίλεη ζπθ῅λ, ὅπσο ηνῦ δνθεῖλ εἶλαη δίθαηνη, ηφ εἶλαη κᾶιινλ πξνθξίλαηεο, ηφλ κέλ θαζ᾿
὏πφθξηζηλ η῅ο ἞ζηθ῅ο ἐπηδείμεσο ἐθδπζάκελνη ρηηῶλα, ηφλ ἐλάξεηνλ δέ, θαζψο ὁ ζεῖνο βνχιεηαη ιφγνο, ἀλνζεχησο
κεηειζφληεο βίνλ, ε὎ζεβῶο ηήλ δσήλ δηελέγθσζη, Θεῷ κᾶιινλ η῅ο ςπρ῅ο ηήλ δηάζεζηλ, ἤ ηνῖο ἀλζξψπνηο ηφλ ἐθηφο
ἐπηδεηθλχκελνη πεξί ηά ἤζε ζρεκαηηζκφλ.

1.75 (νε΄) Ἕηεξφο ἐζηηλ ὁ ηνῦ πνηεῖλ, θαί ἕηεξνο ὁ ηνῦ πάζρεηλ ιφγνο• θαί ὁ κέλ ηνῦ πνηεῖλ ιφγνο ἐζηίλ, ἟ θπζηθή πξφο
ἀξεηῶλ ἐλέξγεηαλ δχλακηο• ὁ δέ ηνῦ πάζρεηλ, ἤ ράξηο ηῶλ ὏πέξ θχζηλ, ἤ ζχκβαζηο ηῶλ παξά θχζηλ. Ὡο γάξ ηνῦ ὏πεξφληνο
θπζηθήλ ν὎θ ἔρνκελ δχλακηλ, νὕησο νὔηε ηνῦ κή ὄληνο ἔρνκελ θχζεη ηήλ δχλακηλ. Πάζρνκελ νὖλ ὡο ὏πέξ θχζηλ νὖζαλ
θαηά ράξηλ, ἀιι᾿ ν὎ πνηνῦκελ ηήλ ζέσζηλ• ν὎ γάξ ἔρνκελ θχζεη δεθηηθήλ η῅ο ζεψζεσο δχλακηλ. Καί πάζρνκελ πάιηλ ὡο
παξά θχζηλ, γλψκῃ θαηά ζχκβαζηλ ηήλ θαθίαλ• ν὎ γάξ ἔρνκελ πξφο γέλεζηλ θαθίαο θπζηθήλ δχλακηλ. Πνηνῦκελ νὖλ
ἐληαῦζα θχζεη ὄληεο ηάο ἀξεηάο, πξφο ηφ ηαχηαο πνηεῖλ ἔρνληεο θπζηθήλ ηήλ δχλακηλ• πάζρνκελ δέ θαηά ηφ κέιινλ ηήλ
ζέσζηλ, ηήλ πξφο ηφ παζεῖλ ηαχηελ θαηά δσξεᾶο ράξηλ δερφκελνη.

1.76 (νζη΄) Πνηνῦκελ ἟κεῖο, ἐθ᾿ ὅζνλ ηήλ ηε ηῶλ ἀξεηῶλ πνηεηηθήλ θχζεη ινγηθήλ ἔρνκελ δχλακηλ ἐλεξγνπκέλελ• θαί ηήλ
πάζεο γλψζεσο δεθηηθήλ λνεξάλ ἀζρέησο δχλακηλ, πᾶζαλ ηῶλ ὄλησλ θαί γηλσζθνκέλσλ θχζηλ δηαβαίλνπζαλ, θαί πάληαο
θαηφπηλ ἑαπη῅ο ηνχο αἰῶλαο πνηνπκέλελ• πάζρνκελ δέ, ἟λίθα ηῶλ ἐμ ν὎θ ὄλησλ ηνχο ιφγνπο ηειείσο πεξάζαληεο, εἰο ηήλ
ηῶλ ὄλησλ ἀγλψζησο ἔιζσκελ Αἰηίαλ, θαί ζπγθαηαπαχζσκελ ηνῖο θχζεη πεπεξαζκέλνηο ηάο νἰθείαο δπλάκεηο, ἐθεῖλν
γηλφκελνη, ὅπεξ η῅ο θαηά θχζηλ δπλάκεσο ν὎δακῶο ὏πάξρεη θαηφξζσκα• ἐπεηδή ηνῦ ὏πέξ θχζηλ, ἟ θχζηο θαηαιεπηηθήλ
ν὎ θέθηεηαη δχλακηλ• ζεψζεσο γάξ ν὎δέλ γελεηφλ θαηά θχζηλ ἐζηί πνηεηηθφλ, ἐπεηδή κεδέ Θενῦ θαηαιεπηηθφλ• κφλεο
γάξ η῅ο ζείαο ράξηηνο ἴδηνλ ηνῦην πέθπθελ εἶλαη, ηφ ἀλαιφγσο ηνῖο νὖζη ραξίδεζζαη ζέσζηλ• η῅ο ιακπξπλνχζεο ηήλ θχζηλ
ηῷ ὏πέξ θχζηλ θσηί, θαί ηῶλ νἰθείσλ ὅξσλ α὎ηήλ ὏πεξάλσ, θαηά ηήλ ὏πεξβνιήλ η῅ο δφμεο, πνηνπκέλεο.

1.77 (νδ΄) Σάο ἀξεηάο πνηνῦληεο, κεηά ηήλδε παπφκεζα ηήλ δσήλ• ηήλ δέ θαηά ράξηλ ὏πέξ α὎ηῶλ ν὎ παπφκεζα πάζρνληεο
ζέσζηλ. Σφ γάξ ὏πέξ θχζηλ, ἀλχπαξθηνλ, ὅηη θαί ἀδξαλέο.


Σελίδα 12 από 71
1.78 (νε΄) Σῶλ ζείσλ ἀγαζῶλ ηχπνη, νἵ ηε θαη᾿ ἀξεηήλ ηξφπνη, θαί νἱ ηῶλ ὄλησλ ιφγνη• νἷο ὁ Θεφο δηαπαληφο ἄλζξσπνο
γίλεηαη, ὡο κέλ ζῶκα, ηνχο ηξφπνπο ἔρσλ ηῶλ ἀξεηῶλ, ὡο δέ ςπρήλ, ηνχο ἐλ πλεχκαηη ιφγνπο η῅ο γλψζεσο, νἷο ηνχο
ἀμίνπο ζενπνηεῖ, ραξαθη῅ξα δηδνχο ἀξεη῅ο ἐλππφζηαηνλ, θαί ἀπιαλνῦο γλψζεσο ἐλνχζηνλ ραξηδφκελνο ὕπαξμηλ.

1.79 (νζ΄) ὇ πηζηφο, θαηά ηφλ ἅγηνλ Πέηξνλ, θαί πξαθηηθφο λνῦο, ὏πφ Ἡξψδνπ θξαηνχκελνο, ηνῦ δεξκαηίλνπ λφκνπ•
δεξκάηηλνο γάξ ὁ Ἡξψδεο ἑξκελεχεηαη, ὅπεξ ἐζηί ηφ θξφλεκα η῅ο ζαξθφο• ὏πφ δχν ζπγθιείεηαη θπιαθάο, θαί κίαλ
πχιελ ζηδεξᾶλ, πνιεκνχκελνο ἔθ ηε η῅ο ηῶλ παζῶλ ἐλεξγείαο, θαί η῅ο θαηά δηάλνηαλ ἐπί ηνῖο πάζεζη ζπγθαηαζέζεσο, ἅο
ηηλαο θαζάπεξ θπιαθάο, ἤγνπλ εἰξθηάο, δηά ηνῦ ιφγνπ η῅ο πξαθηηθ῅ο θηινζνθίαο, ὡο δη᾿ ἀγγέινπ δηαπεξάζαο, ἔξρεηαη ἐπί
ηήλ πχιελ ηήλ ζηδεξᾶλ ηήλ θέξνπζαλ εἰο ηήλ πφιηλ• ηήλ πξφο ηά αἰζζεηά ιέγσ ηῶλ αἰζζήζεσλ, ζηεῤῥάλ θαί ἀπφηνκνλ
θαί δπζθαηακάρεηνλ ζρέζηλ• ἥλ ὁ η῅ο θπζηθ῅ο ἐλ πλεχκαηη ζεσξίαο δηαλνίγσλ ιφγνο α὎ηνκάηελ, πξφο ηά ζπγγελ῅ λνεηά
ινηπφλ ἀθφβσο ηφλ λνῦλ παξαπέκπεη η῅ο Ἡξψδνπ καλίαο ἐιεχζεξνλ.

1.80 (π΄) ὇ δηάβνινο θαί ἐρζξφο ἐζηη ηνῦ Θενῦ, θαί ἐθδηθεηήο• ἐρζξφο κέλ, ὅηαλ ὡο κηζῶλ α὎ηφλ, δνθεῖ πσο ηήλ ὀιέζξηνλ
θεθη῅ζζαη πξφο ἟κᾶο ηνχο ἀλζξψπνπο ἀγάπελ, ηνῖο ηῶλ ἑθνπζίσλ παζῶλ ηξφπνηο, δηά η῅ο ἟δνλ῅ο πείζσλ ἟κῶλ ηήλ
πξναίξεζηλ ηῶλ αἰσλίσλ ἀγαζῶλ, πξνθξίλεηλ ηά πξφζθαηξα• δη᾿ ὧλ θιέπησλ ὅιελ η῅ο ςπρ῅ο ηήλ ἔθεζηλ, η῅ο ζείαο
παληειῶο ἀγάπεο ἟κᾶο ἀθίζηεζηλ, ἑθνπζίνπο ἐρζξνχο πνηῶλ ηνῦ πνηήζαληνο• ἐθδηθεηήο δέ, ὅηαλ γπκλψζαο ηφ πξφο ἟κᾶο
κῖζνο, ὡο ἤδε γελνκέλνπο α὎ηῷ δηά ηήλ ἁκαξηίαλ ὏πνρεηξίνπο, ἐμαηη῅ηαη ηήλ θαζ᾿ ἟κῶλ ηηκσξίαλ. Ο὎δέλ γάξ νὕησ θίινλ
ηῷ δηαβφιῳ θαζέζηεθελ, ὡο ἄλζξσπνο ηηκσξνχκελνο. Σνῦην δέ ζπγρσξεζείο, ηάο ἀπαιιήινπο ἐπηλνῶλ ηῶλ ἀθνπζίσλ
παζῶλ ἐπαγσγάο, ιαίιαπνο δίθελ ἀπελῶο ἐπηθέξεηαη ηνῖο θαζ᾿ ὧλ ἐθνκίζαην ζπγρσξήζεη Θενῦ ηήλ ἐμνπζίαλ• ν὎ ηφ
πξφζηαγκα ηφ ζεῖνλ ἐθπιεξῶζαη βνπιφκελνο, ἀιιά ηφ νἰθεῖνλ ηνῦ θαζ᾿ ἟κῶλ κίζνπο δηαζξέςαη πάζνο ἐπηζπκῶλ• ἵλα ηῷ
πνιιῷ βάξεη ηῶλ ὀδπλεξῶλ ζπκθνξῶλ, ἟ ςπρή δη᾿ ἀηνλίαλ ὀθιάζαζα, η῅ο ζείαο ἐιπίδνο ἑαπη῅ο πεξηθφςῃ ηήλ δχλακηλ,
ἀληί λνπζεζίαο, ἀζεΐαο αἰηίαλ πνηνπκέλε ηήλ ηῶλ ἀιγεηλῶο ζπκβαηλφλησλ ἐπαγσγήλ.

1.81 (πα΄) Ὅηαλ νἱ ηήλ πξαθηηθήλ ἕμηλ, θαί ηήλ ζεσξεηηθήλ ἐπηζηήκελ ἀπεηιεθφηεο, πξφο ηήλ ηῶλ ἀλζξψπσλ ηαχηαο
κεηέξρσληαη δφμαλ, ἤζε κέλ ἀξεηῶλ ηῷ θαηλνκέλῳ ηξφπῳ ζθηαγξαθνῦληεο• ιφγνπο δέ ζνθίαο θαί γλψζεσο κφλνλ
ιαινῦληεο, δίρα ηῶλ θαηά δηθαηνζχλελ ἔξγσλ• θαί ηφλ ὡο ἐπ᾿ ἀξεηῆ θαί γλψζεη ηνῖο ἄιινηο ἐπηδείθλπληαη ηχθνλ, εἰθφησο
πξέπνπζη παξαδίδνληαη πφλνηο, δηά ηνῦ πάζρεηλ ηήλ ἀγλνεζεῖζαλ α὎ηνῖο ἐθ η῅ο καηαίαο νἰήζεσο ηαπεηλνθξνζχλελ
κεηακαλζάλνληεο.

1.82 (πβ΄) Ἕθαζηνο ηῶλ δαηκφλσλ θαηά ηήλ ἐλδηαζέησο ὏πνθεηκέλελ ἐπηηεδεηφηεηα, πξφο ηήλδε ἤ ηήλδε ηῶλ πεηξαζκῶλ
ηήλ ἐπαγσγήλ ηπγράλεη ιεηηνπξγῶλ• ἄιινο γάξ ἄιιεο ἐζηί πνηεηηθφο θαθίαο, θαί ἄιινο ἄιινπο ζαθῶο ἐζηη κηαξψηεξνο,
θαί πξφο ηφδε κᾶιινλ η῅ο θαθίαο ηφ εἶδνο ἐπηηεδεηφηεξνο.

1.83 (πγ΄) Ἄλεπ η῅ο ζείαο ζπγρσξήζεσο, ν὎δέ α὎ηνί νἱ δαίκνλεο θαη᾿ ν὎δέλ ὏πνπξγεῖλ δχλαληαη ηῷ δηαβφιῳ. Οἶδε γάξ
α὎ηφο ὁ Θεφο ὅπσο κεηά η῅ο δενχζεο θηιαλζξψπνπ θαί ἀγαζ῅ο πξνλνίαο ζπγρσξεῖ ηῷ δηαβφιῳ δηά ηῶλ α὎ηνῦ ὏πνπξγῶλ,
ηάο ἐθ᾿ νἷο ἟κάξηνκελ, δηαθφξνπο πνηεῖζζαη ηηκσξίαο• θαί δεινῖ ηνῦην ζαθῶο, ἟ πεξί ηνῦ Ἰψβ ζπγγξαθή κή δπλάκελνλ
ηῷ Ἰψβ παληειῶο πξνζπειάζαη ηφλ δηάβνινλ ἀλαγξαθνκέλε, δίρα ηνῦ ζείνπ βνπιήκαηνο.

1.84 (πδ΄) ἖λππφζηαηνο πίζηηο ἐζηίλ, ἟ ἐλεξγήο θαί ἔκπξαθηνο, θαζ᾿ ἥλ ὁ ηνῦ Θενῦ ιφγνο ἐλ ηνῖο πξαθηηθνῖο δείθλπηαη,
ηαῖο ἐληνιαῖο ζσκαηνχκελνο, δη᾿ ὧλ ὡο Λφγνο πξφο ηφλ ἐλ ᾧ θαηά θχζηλ ἐζηίλ, ἀλάγεη Παηέξα ηνχο πξάηηνληαο.


Σελίδα 13 από 71
1.85 (πε΄) Εσ῅ο κεηάζεζηλ θαί ιαηξείαλ ἀγγειηθήλ, θαί πξφο ζῶκα ςπρ῅ο ἑθνχζηνλ ἀιινηξίσζηλ, θαί η῅ο ἐλ πλεχκαηη
ζείαο κεηαπνηήζεσο γέλεζηλ, ηφ η῅ο Νέαο Γηαζήθεο θαηαγγέιιεη κπζηήξηνλ. Πλεπκαηηθήλ δέ πεξηηνκήλ ὁ ιφγνο νἶδε
θαιεῖλ, ηήλ η῅ο ἐκπαζνῦο ζρέζεσο πξφο ζῶκα η῅ο ςπρ῅ο ἐθηνκήλ.

1.86 (πζη΄) Ἀγαζφο ὏πάξρσλ ὁ Θεφο, θαί ζέισλ ἟κῶλ ἐθηῖιαη παληειῶο ηφ η῅ο θαθίαο ζπέξκα ηήλ ἟δνλήλ, ηήλ ηφλ λνῦλ
η῅ο ζείαο ἀπνζπιήζαζαλ ἀγάπεο, ζπγρσξεῖ ηῷ δηαβφιῳ πφλνπο ἟κῖλ θαί ηηκσξίαο ἐπαγαγεῖλ• θαηά ηα὎ηφλ θαί η῅ο
πξνιαβνχζεο ἟δνλ῅ο ηφλ ἰφλ, δηά ηῶλ πφλσλ η῅ο ςπρ῅ο ἀπνμέσλ, θαί πξφο ηά παξφληα θαί κφλελ ηήλ αἴζζεζηλ ζαίλνληα,
κῖζνο ἟κῖλ θαί ηειείαλ ἀπνδηάζεζηλ, ὡο κεδέλ ηηκσξίαο πιένλ εἰο θέξδνο θεθηεκέλα θαηά ηήλ ρξ῅ζηλ, ἐκπνη῅ζαη
βνπιφκελνο, θαί ηήλ ἐθείλνπ ηηκσξφλ δχλακηλ θαί κηζάλζξσπνλ, η῅ο πξφο ἀξεηήλ ἐπαλαγσγ῅ο πεξηζηαηηθήλ αἰηίαλ
πνηήζαζζαη ηῶλ α὎η῅ο ἑθνπζίσο ἀπνιηζζεζάλησλ.

1.87 (πδ΄) Πξέπνλ ἐζηί θαί δίθαηνλ ὏πφ ηνῦ δηαβφινπ θνιάδεζζαη, ηνχο ηάο α὎ηνῦ πνλεξάο ὏πνζήθαο ηῶλ ἑθνπζίσλ
ἁκαξηεκάησλ ἟δέσο δεμακέλνπο. Καί γάξ θαί ἟δνλ῅ο ἐζηη δηά ηῶλ ἑθνπζίσλ παζῶλ ζπνξεχο ὁ δηάβνινο, θαί ὀδχλεο δηά
ηῶλ ἀθνπζίσλ ἐπαγσγεχο.

1.88 (πε΄) ὇ ζεσξεηηθφο λνῦο θαί γλσζηηθφο, πξφο ηηκσξίαλ ἐθδίδνηαη δηά ηνῦην πνιιάθηο ηῷ δηαβφιῳ, πφλνπο α὎ηῷ
δηθαίσο ἐπάγνληη θαί ζπκθνξάο, ἵλα κάζῃ πάζρσλ πεξί θαξηεξίαο κᾶιινλ θαί πφλσλ ὏πνκνλ῅ο θηινζνθεῖλ, ἤ δηαθελ῅ο
ηνῖο ν὎θ νὖζηλ ὏πεξεθάλσο ἐκκαηαηάδεηλ.

1.89 (πζ΄) ὇ πάζρσλ ὏πφ ράξηηνο [ fort. ὏πέξ ζείαο ἐληνι῅ο] Θενῦ παξαβαζείζεο, ἐάλ ἐπηγλῶ η῅ο ἰσκέλεο α὎ηφλ ζείαο
πξνλνίαο ηφλ ιφγνλ ηήλ ηε ζπκθνξάλ ε὎ραξίζησο δέρεηαη ραίξσλ, θαί ηήλ ὏πέξ ἧο παηδεχεηαη δηνξζνῦηαη πιεκκέιεηαλ• ὁ
δέ ηαχηεο ἀλαηζζεηῶλ η῅ο ἰαηξείαο, η῅ο ηε δνζείζεο ἐλδίθσο ἀπάγεηαη ράξηηνο θαί ηῆ ζπγρχζεη ηῶλ παζῶλ παξαδίδνηαη,
πξφο ηήλ πξᾶμηλ ἐιζεῖλ θαηαιηκπαλφκελνο, ὧλ ἐλδηαζέησο εἶρε ηήλ ἔθεζηλ.

1.90 (ƒ΄) Πᾶο ἀλερφκελνο ἑθνπζίσο ἐθ η῅ο ηῶλ α὎ηῷ πεπξαγκέλσλ ζπλαηζζήζεσο, δέμαζζαη ηάο ἐπηπφλνπο ηῶλ ἀθνπζίσλ
ἐπηθνξάο πεηξαζκῶλ, κεηά η῅ο δενχζεο ε὎ραξηζηίαο, ν὎θ ἐμνηθίδεηαη η῅ο θαη᾿ ἀξεηήλ ἕμεψο ηε θαί ράξηηνο, ὡο ὏πειζψλ
ἑθνπζίσο ηφλ δπγφλ βαζηιέσο Βαβπιῶλνο, θαί ὡο ρξένο ἀπνηηλλχο, ηάο ηῶλ βαζάλσλ ἐπηθνξάο θαηαδερφκελνο• ἀιι᾿ ἐλ
α὎ηαῖο κέλσλ, ηειεῖ ηῷ κέλ βαζηιεῖ Βαβπιῶλνο, ηνχο ἐθ ηνῦ παζεηνῦ η῅ο θχζεσο βηαίνπο πφλνπο, θαί ηήλ ἐπ᾿ α὎ηνῖο,
θαηά δηάλνηαλ ὡο ὀθεηιέηεο α὎ηῶλ δηά ηάο πξνιαβνχζαο πιεκκειίαο, ζπγθαηάζεζηλ• ηῷ δέ Θεῷ, πξνζθέξσλ δηά
ιαηξείαο ἀιεζηλ῅ο, η῅ο ηαπεηλ῅ο ιέγσ δηαζέζεσο, ηήλ ηῶλ παξεκειεκέλσλ δηφξζσζηλ.

1.91 (ƒα΄) ὇ ηήλ θαηά ζπγρψξεζηλ Θενῦ πξφο δηφξζσζηλ ἐπαγνκέλελ α὎ηῷ δηά ηῶλ ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ ζπκθνξάλ,
ε὎ραξίζησο κή θαηαδερφκελνο θαί ηήλ ἐπί ηῷ δνθεῖλ δίθαηνο εἶλαη, κεηαγλνχο, ν὎θ ἀπνηηζέκελνο νἴεζηλ, ὡο ηνῖο ζείνηο
ηῶλ δηθαίσλ θξηκάησλ ἀληηπίπησλ ζεζπίζκαηα, θαί κή θαηαδερφκελνο ἑθνπζίσο ὏πφ ηφλ δπγφλ γελέζζαη ηνῦ βαζηιέσο
Βαβπιῶλνο θαηά ηήλ ζείαλ δηαηαγήλ, εἰο αἰρκαισζίαλ παξαδίδνηαη• θαί θινηνχο θαί δεζκά θαί ινηκφλ θαί ζάλαηνλ θαί
κάραηξαλ, θαί η῅ο ἰδίαο παληειῶο ἀπνηθίδεηαη γ῅ο. Πάληα γάξ ηαῦηα, θαί ηνχησλ πιείνλα, ὁ η῅ο θαη᾿ ἀξεηήλ θαί γλῶζηλ
ὡο ἰδίαο η῅ο ἐμνηθηδφκελνο ἕμεσο πάζρεη• δηά ηφ κή ζέιεηλ α὎ηφλ ἐμ ὏πεξεθαλίαο θαί καηαίαο νἰήζεσο ηάο ἐθ᾿ νἷο
ἐπιεκκέιεζελ ἐθηηλλχο δίθαο, ἐλ ζιίςεζηλ ε὎δνθ῅ζαη θαί ἀλάγθαηο θαί ζηελνρσξίαηο θαηά ηφλ ζεῖνλ Ἀπφζηνινλ. Ἤδεη
γάξ ὁ κέγαο Ἀπφζηνινο, θπιαθηηθήλ ηῶλ ζείσλ θαηά ςπρήλ ζεζαπξῶλ ὏πάξρνπζαλ, ηήλ ἐθηφο πεξί ηφ ζῶκα
ζπληζηακέλελ δηά ηῶλ πφλσλ ηαπείλσζηλ• θαί δηά ηνῦην ζηέξγσλ ὏πέκελε, θαί δηά ἑαπηφλ, θαί ηνχο νἷο ἀξεη῅ο θαί
πίζηεσο πξνέθεηην ηχπνο• ἵλα θἄλ ὡο ὏πεχζπλνη πάζρσζη θαηά ηφλ ἐπηηηκεζέληα Κνξίλζηνλ, εἰο παξεγνξίαλ ἔρσζη θαί
὏πνκνλ῅ο κίκεζηλ ηφλ ἀλεπζχλσο πάζρνληα.

Σελίδα 14 από 71

1.92 (ƒβ΄) ὇ κή ηνῖο ζρήκαζη ηῶλ ὁξαηῶλ ἐλαπνκέλσλ δηά ηήλ αἴζζεζηλ, ἀιιά θαηά λνῦλ ηνχο ιφγνπο α὎ηῶλ ἀλαδεηῶλ,
ὡο λνεηῶλ ηχπνπο ἤ ιφγνπο αἰζζεηῶλ ζεψκελνο θηηζκάησλ, ν὎δέλ ἀθάζαξηνλ εἶλαη ηῶλ ὁξσκέλσλ δηδάζθεηαη• πάληα
γάξ θχζεη θαιά ιίαλ θαζέζηεθελ.

1.93 (ƒγ΄) ὇ ηῆ θηλήζεη ηῶλ αἰζζεηῶλ κή ζπλαιινηνχκελνο, ἀθίβδεινλ ηήλ ηῶλ ἀξεηῶλ κεηέξρεηαη πξᾶμηλ. ὇ δέ ηνῖο
α὎ηῶλ ζρήκαζη κή δηαηππψζαο ηφλ λνῦλ, ηήλ ἀιεζ῅ ηῶλ ὄλησλ ἀπείιεθε δφμαλ. ὇ δέ θαί α὎ηήλ ηήλ ν὎ζίαλ ηῶλ ὄλησλ ηῆ
δηαλνίᾳ παξαδξακψλ, ὡο ἄξηζηνο ζενιφγνο, κεηά ηαχηελ ἀγλψζησο ηῆ κνλάδη πξνζέβαιε.

1.94 (ƒδ΄) Πᾶο ζεσξεηηθφο λνῦο, ἔρσλ ηήλ κάραηξαλ ηνῦ πλεχκαηνο, ὅ ἐζηη ῥ῅κα Θενῦ, ἐλ ἑαπηῷ η῅ο θαηλνκέλεο θηίζεσο
ἀπνθηείλαο ηήλ θίλεζηλ, θαηψξζσζελ ἀξεηήλ• θαί ηῶλ αἰζζεηῶλ ζρεκάησλ ἑαπηνῦ ηήλ θαληαζίαλ ἀπνηεκψλ, ηήλ ἐλ ηνῖο
ιφγνηο ηῶλ ὄλησλ εὗξελ ἀιήζεηαλ, θαζ᾿ ἥλ θπζηθή ζεσξία ζπλέζηεθε• θαί η῅ο ν὎ζίαο ηῶλ ὄλησλ ὏πεξάλσ γελφκελνο, ηφλ
η῅ο ζείαο θαί ἀκάρνπ κνλάδνο δέρεηαη θσηηζκφλ, θαζ᾿ ὅλ η῅ο ἀιεζνῦο ζενινγίαο ζπλέζηεθε ηφ κπζηήξηνλ.

1.95 (ƒε΄) ἗θάζηῳ θαηά ηήλ ὏πνθεηκέλελ α὎ηῷ πεξί Θενῦ δφμαλ, ὁ Θεφο ἐκθαλίδεηαη• ηνῖο κέλ θαη᾿ ἔθεζηλ ηήλ ὏ιηθήλ
πεξάζαζη ζχλζεζηλ, θαί ηάο δπλάκεηο η῅ο ςπρ῅ο ἰζνδπλακνχζαο ἀιιήιαηο θεθηεκέλνηο θαηά κίαλ θαί ηήλ α὎ηήλ
ἀεηθηλεζίαλ πεξί Θεφλ, ὡο κνλάο ἐθθαίλεηαη θαί Σξηάο, ἵλα θαί ηήλ νἰθείαλ ὕπαξμηλ παξαδείμεηε, θαί ηφλ α὎η῅ο ηξφπνλ
κπζηηθῶο ἐθδηδάμεηε. Σνῖο δέ πεξί κφλελ ηήλ ὏ιηθήλ ζχλζεζηλ ἔρνπζη θηλνπκέλελ ηήλ ἔθεζηλ, θαί ἀιιήιαηο ἀζπλδέηνπο
ηάο η῅ο ςπρ῅ο δπλάκεηο θεθηεκέλνηο, ν὎ρ ὡο ἔζηηλ, ἀιι᾿ ὡο εἰζίλ ἐκθαλίδεηαη, δεηθλχο ὅηη η῅ο ὏ιηθ῅ο δπάδνο ἀκθνῖλ
ἐπειάβνλην ηαῖλ ρεξνῖλ• θαζ᾿ ἥλ ὁ ζσκαηηθφο, ὡο ἐμ ὕιεο θαί εἴδνπο, ζπλέζηεθε θφζκνο.

1.96 (ƒζη΄) ὇ ζεῖνο Ἀπφζηνινο, ηάο δηαθφξαο ἐλεξγείαο ηνῦ ἑλφο ἁγίνπ Πλεχκαηνο, ραξίζκαηα ιέγεη δηάθνξα, ὏θ᾿ ἑλφο
δεινλφηη θαί ηνῦ α὎ηνῦ ἐλεξγνχκελα Πλεχκαηνο. Δἰ ηνίλπλ θαηά ηφ κέηξνλ η῅ο ἐλ ἑθάζηῳ πίζηεσο δίδνηαη ἟ θαλέξσζηο
ηνῦ Πλεχκαηνο ἐλ ηῆ κεηνρῆ ηνῦ ηνηνῦδε ραξίζκαηνο, ἕθαζηνο ηῶλ πηζηῶλ δεινλφηη θαηά ηήλ ἀλαινγίαλ η῅ο πίζηεσο, θαί
η῅ο ὏πνθεηκέλεο α὎ηῷ θαηά ςπρήλ δηαζέζεσο, ζπκκεκεηξεκέλελ δέρεηαη ηνῦ Πλεχκαηνο ηήλ ἐλέξγεηαλ, ραξηδνκέλελ
α὎ηῷ η῅ζδε ἤ η῅ζδε η῅ο ἐληνι῅ο ηήλ ἁξκφδνπζαλ πξφο ἐλέξγεηαλ ἕμηλ.

1.97 (ƒδ΄) Ὥζπεξ ὁ κέλ ιακβάλεη ιφγνλ ζνθίαο, ὁ δέ ιφγνλ γλψζεσο, ἕηεξνο δέ, πίζηεσο, θαί ἄιινο ἄιιν ηη ηῶλ
ἀπεξηζκεκέλσλ ηῷ κεγάιῳ Ἀπνζηφιῳ ραξηζκάησλ ηνῦ Πλεχκαηνο• νὕησο ὁ κέλ δέρεηαη δηά ηνῦ Πλεχκαηνο ράξηζκα η῅ο
ηειείαο θαί ἀκέζνπ πξφο Θεφλ θαί κεδέλ ἐρνχζεο ὏ιηθφλ ἀγάπεο, θαηά ηήλ ἀλαινγίαλ η῅ο πίζηεσο• ἕηεξνο δέ δηά ηνῦ
α὎ηνῦ Πλεχκαηνο, η῅ο ηειείαο ἀγάπεο πξφο ηφλ πιεζίνλ ράξηζκα• ἄιινο δέ ἄιιν ηη, θαηά ηφ α὎ηφ Πλεῦκα, ὡο ἔθελ,
ἔρνληνο ἑθάζηνπ ἐλεξγνχκελνλ ηφ νἰθεῖνλ ράξηζκα. Πᾶζαλ γάξ ἐληνι῅ο ἕμηλ ἐλεξγνπκέλελ, Πλεχκαηνο εἶλαη ράξηζκα
ιέγεη.

1.98 (ƒε΄) Σφ ηνῦ Κπξίνπ βάπηηζκά ἐζηηλ, ἟ παληειήο πξφο ηφλ αἰζζεηφλ θφζκνλ η῅ο πξναηξέζεσο ἟κῶλ λέθξσζηο• ηφ δέ
πνηήξηνλ, θαί α὎η῅ο ἟κῶλ η῅ο παξνχζεο δσ῅ο ὏πέξ ἀιεζείαο θαζέζηεθελ ἄξλεζηο.

1.99 (ƒζ΄) Σφ ηνῦ Κπξίνπ βάπηηζκα, ηῶλ ὏πέξ ἀξεη῅ο θαηά πξφζεζηλ ἑθνπζίσλ θαί ἟κεηέξσλ πφλσλ, ηχπνο ὏πάξρεη• δη᾿
ὧλ ηάο θαηά ζπλείδεζηλ ἀπνῤῥχπηνληεο θειῖδαο, ηφλ πξφο ηά θαηλφκελα η῅ο πξναηξέζεσο ἑθνχζηνλ θαηαδερφκεζα
ζάλαηνλ• ηφ δέ πνηήξηνλ, ηῶλ ἐθ πεξηζηάζεσο παξά πξναίξεζηλ ἐπαληζηακέλσλ ἟κῶλ ὏πέξ η῅ο ἀιεζείαο ἀθνπζίσλ

Σελίδα 15 από 71
πεηξαζκῶλ ηχπνο ἐζηί• δη᾿ ὧλ θαί α὎η῅ο πξνθξίλνληεο ηφλ ζεῖνλ πφζνλ η῅ο θχζεσο, ἑθφληεο ηφλ πεξηζηαηηθφλ
὏πεξρφκεζα η῅ο θχζεσο ζάλαηνλ.

1.100 (ξ΄) Σαχηελ ἔρεη ηήλ δηαθνξάλ ηφ βάπηηζκα πξφο ηφ πνηήξηνλ• ὅηη ηφ κέλ βάπηηζκα, ὏πέξ ἀξεη῅ο πξφο ηά ἟δέα ηνῦ
βίνπ λεθξάλ ἐξγάδεηαη ηήλ πξναίξεζηλ• ηφ δέ πνηήξηνλ, ηήλ ἀιήζεηαλ θαί α὎η῅ο πξνθξίλεηλ πείζεη η῅ο θχζεσο ηνχο
ε὎ζεβεῖο.

ΔΚΑΣΟΝΣΑ΢ ΓΔΤΣΔΡΑ

2.1 (α΄) Πξφηεξνλ ηνῦ βαπηίζκαηνο ἔζεην ηφ πνηήξηνλ, ὅηη δηά ηήλ ἀιήζεηάλ ἐζηηλ ἟ ἀξεηή, ἀιι᾿ ν὎ δηά ηήλ ἀξεηήλ ἟
ἀιήζεηα. Ὅζελ ὁ δηά ηήλ ἀιήζεηαλ πξάηησλ ηήλ ἀξεηήλ, θελνδνμίαο ν὎ ηηηξψζθεηαη βέιεζηλ• ὁ δέ ηήλ ἀιήζεηαλ ἀξεη῅ο
ἕλεθελ ἐπηηεδεχσλ, ζχλνηθνλ ἔρεη η῅ο θελνδνμίαο ηήλ νἴεζηλ.

2.2 (β΄) Ἀιήζεηαλ κέλ εἶλαη ιέγεη, ηήλ ζείαλ γλῶζηλ• ἀξεηήλ δέ, ηνχο ὏πέξ ἀιεζείαο ηῶλ ἐθηεκέλσλ α὎η῅ο ἀγῶλαο. ὇
ηνίλπλ γλψζεσο ἕλεθελ, ἀξεη῅ο ὏πνκέλσλ πφλνπο, ν὎ θελνδνμεῖ, γηλψζθσλ ἀπεξίιεπηνλ εἶλαη θχζεη ηνῖο πφλνηο ηήλ
ἀιήζεηαλ• ηνῖο δεπηέξνηο γάξ ν὎ πεξηγξάθεηαη θχζεη ηφ πξῶηνλ. ὇ δέ ηήλ γλῶζηλ δηά ηνχο ὏πέξ α὎η῅ο ἀγῶλαο
ἐπηηεδεχσλ, πάλησο θελφδνμνο ὡο εἰιεθέλαη δνθῶλ ηνχο ζηεθάλνπο πξφ ηῶλ ἱδξψησλ• ν὎θ εἰδψο ὅηη δηά ηνχο ζηεθάλνπο
νἱ πφλνη, ἀιι᾿ ν὎ δηά ηνχο πφλνπο νἱ ζηέθαλνη• θχζεη γάξ ἀκειέηεηνο πᾶζα θαζέζηεθε κέζνδνο, ηνῦ δη᾿ ὅ πέθπθελ
ἐμαλπζζέληνο, ἤ ἀλπζζ῅λαη δφμαληνο.

2.3 (γ΄) ὇ κφλνλ η῅ο γλψζεσο ηήλ κνξθήλ, ὅπεξ ἐζηίλ ὁ ςηιφο ιφγνο• θαί ὁ ηήλ εἰθφλα η῅ο ἀξεη῅ο, ὅπεξ ἐζηί ηφ ςηιφλ
ἦζνο, ἐπηηεδεχσλ, Ἰνπδαῖφο ἐζηη θαί α὎ηφο ἀιεζείαο ηχπνηο θπζηνχκελνο.

2.4 (δ΄) ὇ πᾶζαλ ηήλ θαηλνκέλελ ηνῦ λφκνπ ιαηξείαλ κή θαη᾿ αἴζζεζηλ ὁξῶλ, ἀιιά ηαῖο θαηά λνῦλ ἐθφδνηο ἕθαζηνλ ηῶλ
ὁξσκέλσλ ζπκβφισλ δηαζθνπήζαο, ηφλ ἐλ ἑθάζηῳ θεθξπκκέλνλ ζενηει῅ Λφγνλ ἐθδηδαζθφκελνο, ἐλ ηῷ λφκῳ ηφλ Θεφλ
ε὏ξίζθεη, θαιῶο ςειαθῶλ δηά η῅ο λνεξᾶο δπλάκεσο ὡο ἐλ θνξπηῷ, ηῆ ὕιῃ ηῶλ λνκηθῶλ δηαηάμεσλ, εἴ πνπ θεθξπκκέλνλ
εὕξνη ηῆ ζαξθί ηνῦ λφκνπ ηφλ ηήλ αἴζζεζηλ δηαθεχγνληα παληειῶο καξγαξίηελ Λφγνλ.

2.5 (ε΄) Καί ὁ ηήλ θχζηλ δέ ηῶλ ὁξσκέλσλ κή ηῆ αἰζζήζεη κφλῃ πεξηγξάθσλ, ἀιιά θαηά λνῦλ ζνθῶο ηφλ ἐλ ἑθάζηῳ
θηίζκαηη ιφγνλ ἐξεπλψκελνο, ε὏ξίζθεη Θεφλ, ἀπφ η῅ο πξνβεβιεκέλεο ηῶλ ὄλησλ κεγαινπξγίαο, ηήλ α὎ηῶλ ηῶλ ὄλησλ
δηδαζθφκελνο αἰηίαλ.

2.6 (ζη΄) ἖πεηδή ηνίλπλ ἴδηνλ ηνῦ ςειαθῶληνο ἟ δηάθξηζίο ἐζηηλ• ὁ ηά λνκηθά ζχκβνια γλσζηηθῶο ἐπεξρφκελνο, θαί ηήλ
θαηλνκέλελ ηῶλ ὄλησλ θχζηλ ἐπηζηεκνληθῶο ζεψκελνο, δηαθξίλσλ ηήλ Γξαθήλ θαί ηήλ θηίζηλ θαί ἑαπηφλ, ηήλ κέλ
Γξαθήλ, εἰο γξάκκα θαί πλεῦκα• ηήλ δέ θηίζηλ, εἰο ιφγνλ θαί ἐπηθάλεηαλ• ἑαπηφλ δέ, εἰο λνῦλ θαί αἴζζεζηλ• θαί η῅ο κέλ
Γξαθ῅ο, ηφ πλεῦκα• η῅ο δέ θηίζεσο, ηφλ ιφγνλ• ἑαπηνῦ δέ, ηφλ λνῦλ ιαβψλ, θαί ἀιιήινηο ἀιχησο ἑλψζαο, εὗξε Θεφλ• ὡο
ἐπηγλνχο θαζψο δεῖ, θαί δπλαηφλ ἐζηη, ηφλ Θεφλ, ηφλ ἐλ Νῷ θαί Λφγῳ θαί Πλεχκαηη• πάλησλ ηῶλ πιαλψλησλ θαί εἰο
κπξίαο δφμαο θαηαζπξφλησλ ἀπαιιαγείο, ιέγσ δέ γξάκκαηνο θαί ἐπηθαλείαο θαί αἰζζήζεσο, ἐλ νἷο ἟ δηάθνξνο ὏πάξρεη
πνζφηεο, θαί η῅ο κνλάδνο ἀληίζεηνο. Δἰ δέ ηφ γξάκκα ηνῦ λφκνπ, θαί ηήλ ηῶλ ὁξσκέλσλ ἐπηθάλεηαλ θαί ηήλ νἰθείαλ
αἴζζεζηλ ἀιιήινηο ηηο πξνζπιέμαο ζπκθχξῃ, ηπθιφο ἐζηη κπσπάδσλ, ηήλ η῅ο Αἰηίαο ηῶλ ὄλησλ ἀγλσζίαλ λνζῶλ.

Σελίδα 16 από 71

2.7 (δ΄) ὇ ζεῖνο θαί κέγαο Ἀπφζηνινο, ηί ἐζηη πίζηηο ὁξίδσλ, θεζί• Πίζηηο ἐζηίλ, ἐιπηδνκέλσλ ὏πφζηαζηο, θαί πξαγκάησλ
ἔιεγρνο ν὎ βιεπνκέλσλ. Δἰ δέ ηηο θαί ἐλδηάζεηνλ α὎ηήλ ἀγαζφλ ὁξίζαηην, ἤ γλῶζηλ ἀιεζ῅ ηῶλ ἀπνῤῥήησλ ἀγαζῶλ
ἀπνδεηθηηθήλ, η῅ο ἀιεζείαο ν὎ δηήκαξηελ.

2.8 (ε΄) Ἡ πίζηηο, δχλακίο ἐζηη ζρεηηθή, ἤ ζρέζηο δξαζηηθή η῅ο ὏πέξ θχζηλ ἀκέζνπ ηνῦ πηζηεχνληνο πξφο ηφλ
πηζηεπφκελνλ Θεφλ, ηειείαο ἑλψζεσο.

2.9 (ζ΄) ἖πεηδή ηνίλπλ ὁ ἄλζξσπνο ἐθ ςπρ῅ο ὏πάξρσλ θαί ζψκαηνο, δπζί ζαιεχεηαη λφκνηο, ζαξθφο ιέγσ θαί πλεχκαηνο•
θαί ὁ κέλ η῅ο ζαξθφο λφκνο, θαηά ηήλ αἴζζεζηλ• ὁ δέ ηνῦ πλεχκαηνο, θαηά ηφλ λνῦλ θέθηεηαη ηήλ ἐλέξγεηαλ• θαί ὁ κέλ
η῅ο ζαξθφο ὕιῃ ζπλδεῖλ πέθπθε, θαηά ηήλ αἴζζεζηλ ἐλεξγνχκελνο, ὁ δέ ηνῦ πλεχκαηνο θαηά λνῦλ ἐλεξγνχκελνο, πξφο ηφλ
Θεφλ ἀκέζσο πνηεῖηαη ηήλ ἕλσζηλ• εἰθφησο ὇ κή δηαθξηζείο ἐλ ηῆ θαξδίᾳ α὎ηνῦ• ηνπηέζηηλ, ἐλ ηῷ λνΐ κή δηαθξίλαο, ἤγνπλ
δηαηεκψλ ηήλ δηά η῅ο πίζηεσο πξφο ηφλ Θεφλ γεγελεκέλελ ἄκεζνλ ἕλσζηλ, ὡο ἀπαζήο, κᾶιινλ δέ ζεφο ἤδε δηά η῅ο
πίζηεσο ηῆ ἑλψζεη γεγελεκέλνο, ἐξεῖ ηῷ ὄξεη ηνχηῳ κεηαβ῅λαη, θαί κεηαβήζεηαη• δεηθηηθῶο δηά ηνῦ ηνῦην θάλαη, ηφ
θξφλεκα θαί ηφλ λφκνλ δειῶλ η῅ο ζαξθφο, ηφλ βαξχλ ὄλησο θαί δπζκεηαθίλεηνλ, θαί ὅζνλ πξφο δχλακηλ θπζηθήλ,
παληειῶο ἀθίλεηνλ θαί ἀζάιεπηνλ.

2.10 (η΄) Σνζνῦηνλ ἐῤῥίδσηαη ηῆ θχζεη ηῶλ ἀλζξψπσλ δηά η῅ο αἰζζήζεσο ἟ η῅ο ἀινγίαο δχλακηο, ὥζηε ηνχο πνιινχο κεδ᾿
ἄιιν ηη λνκίδεηλ εἶλαη ηφλ ἄλζξσπνλ, ἤ ζάξθα, δχλακηλ πξφο ἀπφιαπζηλ η῅ο παξνχζεο δσ῅ο ηήλ αἴζζεζηλ ἔρνπζαλ.

2.11 (ηα΄) Πάληα, θεζί, δπλαηά ηῷ πηζηεχνληη, θαί κή δηαθξηλνκέλῳ, ηνπηέζηη κή δηαηξνπκέλῳ η῅ο θαηά λνῦλ δηά πίζηεσο
γεγελεκέλεο α὎ηῷ πξφο ηφλ Θεφλ ἑλψζεσο, δηά ηήλ πξφο ηφ ζῶκα η῅ο ςπρ῅ο θαηά ηήλ αἴζζεζηλ ζρέζηλ• ὅζα θφζκνπ θαί
ζαξθφο ηφλ λνῦλ ἀιινηξηνῖ• Θεῷ δέ πξνζνηθεηνῖ, ηεηειεησκέλνλ ηνῖο θαηνξζψκαζη. Σνῦην γάξ πξνζππαθνπζηένλ ηῷ,
Πάληα δπλαηά ηῷ πηζηεχνληη.

2.12 (ηβ΄) Ἡ πίζηηο ἀλαπφδεηθηνο γλῶζίο ἐζηηλ. Δἰ δέ γλῶζίο ἐζηηλ ἀλαπφδεηθηνο, ἄξα ζρέζηο ἐζηίλ ὏πέξ θχζηλ ἟ πίζηηο,
δη᾿ ἧο ἀγλψζησο, ἀιι᾿ ν὎θ ἀπνδεηθηηθῶο ἑλνχκεζα ηῷ Θεῷ θαηά ηήλ ὏πέξ λφεζηλ ἕλσζηλ.

2.13 (ηγ΄) Σήλ ἄκεζνλ ιαβψλ ἕλσζηλ πξφο ηφλ Θεφλ ὁ λνῦο, ηήλ ηνῦ λνεῖλ θαί λνεῖζζαη παληειῶο δχλακηλ ἔρεη
ζρνιάδνπζαλ. ὇πελίθα γνῦλ ηαχηελ ιχζεη, λνήζαο ηη ηῶλ κεηά Θεφλ, δηεθξίζε, ηεκψλ ηήλ ὏πέξ λφεζηλ ἕλσζηλ, θαζ᾿ ἥλ
ἕσο ἐζηί ηῷ Θεῷ ζπλεκκέλνο, ὡο ὏πέξ θχζηλ θαί ηῆ κεζέμεη Θεφο γεγελεκέλνο, θαζάπεξ ὄξνο ἀθίλεηνλ, ἑαπηνῦ ηφλ η῅ο
θχζεσο κεηαηίζεζη λφκνλ.

2.14 (ηδ΄) ὇ πξφο ε὎ζέβεηαλ εἰζαγφκελνο, πεξί ηῶλ ἔξγσλ δηδαζθφκελνο η῅ο δηθαηνζχλεο, ηήλ πξᾶμηλ κφλελ ἐπηηειεῖ,
κεηά πάζεο ὏παθν῅ο θαί πίζηεσο, θαζάπεξ ζάξθαο ἐζζίσλ ηῶλ ἀξεηῶλ ηά θαηλφκελα, ηήλ ἞ζηθήλ δεινλφηη παηδαγσγίαλ•
ηνχο δέ ηῶλ ἐληνιῶλ ιφγνπο, ἐλ νἷο ἟ ηῶλ ηειείσλ ὏πάξρεη γλῶζηο, ηῷ Θεῷ παξαρσξεῖ δηά η῅ο πίζηεσο, κή δπλάκελνο
ζπλεπεθηαζ῅λαη ηέσο ηῷ κήθεη η῅ο γλψζεσο.


Σελίδα 17 από 71
2.15 (ηε΄) ὇ ηέιεηνο, ν὎ κφλνλ ηήλ ηῶλ εἰζαγνκέλσλ ηάμηλ, ἀιιά θαί ηήλ ηῶλ πξνθνπηφλησλ δηαδξακψλ, ν὎θ ἀγλνεῖ ηῶλ
὏π᾿ α὎ηνῦ θαη᾿ ἐληνιήλ γηλνκέλσλ ηνχο ιφγνπο, ἀιι᾿ ἐθείλνπο πλεχκαηη πξῶηνλ δηαπηψλ, πᾶζαλ ἐζζίεη δηά ηῶλ ἔξγσλ ηήλ
ζάξθα ηῶλ ἀξεηῶλ, πξφο ηήλ θαηά λνῦλ γλῶζηλ ἀλαβηβάδσλ, ηήλ ηῶλ γηλνκέλσλ θαη᾿ αἴζζεζηλ θίλεζηλ.

2.16 (ηζη΄) ὇ Κχξηνο εἰπψλ, Εεηεῖηε πξῶηνλ ηήλ βαζηιείαλ ηνῦ Θενῦ, θαί ηήλ δηθαηνζχλελ α὎ηνῦ• ηνπηέζηη, πξφ πάλησλ
ηήλ ἐπίγλσζηλ η῅ο ἀιεζείαο, θαί νὕησ ηήλ ηῶλ θαζεθφλησλ ηξφπσλ ἐμάζθεζηλ• ζαθῶο ἔδεημε, πεξί κφλεο η῅ο ζείαο
γλψζεσο δεῖλ δεηεῖλ ηνχο πηζηεχνληαο, θαί η῅ο α὎ηήλ θνζκνχζεο δηά ηῶλ ἔξγσλ ἀξεη῅ο.

2.17 (ηδ΄) ἖πεηδή πνιιά ηπγράλεη ηά πξφο γλῶζηλ Θενῦ θαί ἀξεηήλ δεηνχκελα ηνῖο πηζηεχνπζηλ, ἀπαιιαγή παζῶλ,
὏πνκνλήλ πεηξαζκῶλ, ἀξεηῶλ ιφγνη, ηξφπνη ἐλεξγεηῶλ, ἐμήισζηο η῅ο πξφο ζάξθα η῅ο ςπρ῅ο δηαζέζεσο, ἀπνμέλσζηο η῅ο
πξφο ηά αἰζζεηά η῅ο αἰζζήζεσο ζρέζεσο, ηνῦ λνῦ παληειήο ἀπφ πάλησλ ηῶλ γεγνλφησλ ἀλαρψξεζηο. Καί ἁπιῶο κπξία
ἄιια εἰζί, ηά πξφο ἀπνρήλ κέλ θαθίαο θαί ἀγλσζίαο, θαηφξζσζηλ δέ γλψζεσο θαί ἀξεη῅ο• εἰθφησο ὁ Κχξηνο ἔθεζελ,
Πάληα ὅζα ἄλ αἰη῅ζζε πηζηεχνληεο, ιήςεζζε• πάληα ἁπιῶο, ηά πξφο ἐπίγλσζηλ Θενῦ θαί ἀξεηήλ ζπληείλνληα κφλα θαί
δεηεῖλ θαί αἰηεῖλ κεη᾿ ἐπηζηήκεο θαί πίζηεσο δεῖλ εἰπψλ ηνχο ε὎ζεβεῖο. Σαῦηα γάξ πάληα ζπκθέξεη, θαί πάλησο δίδσζηλ
α὎ηά ηνῖο αἰηνῦζηλ ὁ Κχξηνο.

2.18 (ηε΄) ὇ ηνίλπλ δηά κφλελ ηήλ πίζηηλ, ἤγνπλ ηήλ πξφο Θεφλ ἄκεζνλ ἕλσζηλ, πάληα δεηῶλ ηά πξφο ηήλ ἕλσζηλ, πάλησο
ιήςεηαη• ὁ δέ ηαχηεο δίρα η῅ο αἰηίαο, θἄλ ἄιια, θἄλ ηά πξνεηξεκέλα δεηῆ, ν὎ ιήςεηαη. Ο὎ γάξ πηζηεχεη, ἀιι᾿ νἰθείαλ ὡο
ἄπηζηνο δηά ηῶλ ζείσλ πξαγκαηεχεηαη δφμαλ.

2.19 (ηζ΄) ὇ γλψκῃ η῅ο θαζ᾿ ἁκαξηίαλ θαζαξεχσλ θζνξᾶο, θζείξεη ηήλ ηῶλ θζείξεηλ πεθπθφησλ θζνξάλ. Ἡ γάξ
ἀθζαξζία η῅ο πξναηξέζεσο, ηήλ θζνξάλ ζπληεξεῖλ η῅ο θχζεσο πέθπθελ ἄθζαξηνλ, θαηά πξφλνηαλ, δηά η῅ο ἐλ α὎ηῆ ηνῦ
Πλεχκαηνο ράξηηνο, κή ζπγρσξνῦζα ηαῖο ἐλαληίαηο πνηφηεζηλ α὎ηήλ δηαθζείξεζζαη.

2.20 (θ΄) ἖πεηδή θχζεσο θαί ράξηηνο εἷο θαί ὁ α὎ηφο ν὎θ ἔζηη ιφγνο, ν὎θ ἔζηηλ ἀπνξίαο ἄμηνλ, πῶο ηηλεο ηῶλ ἁγίσλ, πνηέ
κέλ παζῶλ ὏πεξεῖρνλ, πνηέ δέ κᾶιινλ ὏πέπηπηνλ πάζεζη• γηλσζθφλησλ ἟κῶλ, ὅηη ηφ κέλ ζαῦκα, η῅ο ράξηηνο ἦλ• ηφ δέ
πάζνο, η῅ο θχζεσο.

2.21 (θα΄) ὇ δηά κηκήζεσο ηήλ κλήκελ ἔρσλ η῅ο ηῶλ ἁγίσλ ἀλαζηξνθ῅ο, ηήλ κέλ ηῶλ παζῶλ ἀπνηίζεηαη λέθξσζηλ• ηήλ δέ
ηῶλ ἀξεηῶλ δσήλ ὏πνδέρεηαη.

2.22 (θβ΄) ᾯ ηξφπῳ βνχιεηαη ὁ ηήλ ἑθάζηνπ δηνξίζαο δσήλ πξφ ηῶλ αἰψλσλ Θεφο, ἕθαζηνλ πξφο ηφ νἰθεῖνλ η῅ο δσ῅ο
ἄγεη ηέινο, εἴηε δίθαηνλ, εἴηε ἄδηθνλ.

2.23 (θγ΄) Σφλ ηῷ καθαξίῳ Παχιῳ ζπκβάληα δνθεξφλ ρεηκῶλα, ηφ βάξνο εἶλαη ηῶλ ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ ηεθκαίξνκαη•
ηήλ δέ λ῅ζνλ, ηήλ παγίαλ ἕμηλ η῅ο ζείαο ἐιπίδνο θαί ἄζεηζηνλ• ηήλ δέ ππξάλ ηήλ ἕμηλ η῅ο γλψζεσο• ηά δέ θξχγαλα, ηήλ
ηῶλ ὁξσκέλσλ θχζηλ• ἥλ ζπλέζηξεθε κέλ ηῆ ρεηξί, ηῆ θαηά ζεσξίαλ ιέγσ ςειαθεηηθῆ ηνῦ λνῦ δπλάκεη, δηαηξέθσλ ηνῖο
ἐμ α὎η῅ο λνήκαζη ηήλ ἕμηλ η῅ο γλψζεσο, ηήλ ζεξαπεχνπζαλ ηήλ ἐθ ηνῦ ρεηκῶλνο ηῶλ πεηξαζκῶλ πξνζηξηβεῖζαλ ηῆ
δηαλνίᾳ θαηήθεηαλ• ηήλ δέ ἔρηδλαλ, ηήλ ιαλζαλφλησο ἐγθεθξπκκέλελ ηῆ θχζεη ηῶλ αἰζζεηῶλ πνλεξάλ θαί ὀιέζξηνλ
δχλακηλ• δήμαζαλ κέλ ηήλ ρεῖξα, ηνπηέζηη, ηήλ θαηά λνῦλ ςειαθεηηθήλ η῅ο ζεσξίαο ἐλέξγεηαλ• ν὎ βιάςαζαλ δέ ηφλ

Σελίδα 18 από 71
δηνξαηηθφλ λνῦλ, ηῷ θσηί η῅ο γλψζεσο α὎ηήλ ε὎ζχο ὡο ἐλ ππξί δηαθζείξαληα, ηήλ ηῷ πξαθηηθῷ θηλήκαηη ηνῦ λνῦ,
πξνζαθζεῖζαλ ἐθ η῅ο ηῶλ αἰζζεηῶλ ζεσξίαο, ὀιέζξηνλ δχλακηλ.

2.24 (θδ΄) ὆ζκή ἦλ ἀπφ δσ῅ο εἰο δσήλ ὁ Ἀπφζηνινο, ὡο ηνχο πηζηνχο ηῷ θαζ᾿ ἑαπηφλ ὏πνδείγκαηη, δηά πξάμεσο πξφο ηήλ
ε὎σδίαλ ηῶλ ἀξεηῶλ θηλεῖζζαη, παξαζθεπάδσλ• ἤ ηνχο πεηζνκέλνπο ηῷ ιφγῳ η῅ο ράξηηνο, ὡο θήξπμ ἀπφ η῅ο θαη᾿
αἴζζεζηλ δσ῅ο, εἰο ηήλ ἐλ πλεχκαηη κεηάγσλ δσήλ. ὆ζκή δέ ζαλάηνπ εἰο ζάλαηνλ, ηνῖο ἀπφ ηνῦ ζαλάηνπ η῅ο ἀγλνίαο εἰο
ηφλ η῅ο ἀπηζηίαο ἐιάζαζη ζάλαηνλ, δηδνχο α὎ηνῖο αἴζζεζηλ η῅ο κελνχζεο α὎ηνῦ θαηαθξίζεσο. Ἤ πάιηλ ὀζκή ἀπφ δσ῅ο
εἰο δσήλ, ηνῖο ἀπφ πξάμεσο εἰο ζεσξίαλ ἀλαγνκέλνηο• ὀζκή δέ ζαλάηνπ εἰο ζάλαηνλ, ηνῖο ἀπφ λεθξῶζαη ηῆ θαζ᾿ ἁκαξηίαλ
ἀξγίᾳ ηά κέιε ηά ἐπί η῅ο γ῅ο, εἰο ηήλ ηῶλ ἐκπαζῶλ λνεκάησλ ηε θαί θαληαζηῶλ ἐπαηλνπκέλελ κεηαβαίλνπζη λέθξσζηλ.

2.25 (θε΄) Σξεῖο εἰζηλ αἱ η῅ο ςπρ῅ο δπλάκεηο, ιφγνο, ζπκφο, θαί ἐπηζπκία. Σῷ κέλ ιφγῳ, δεηνῦκελ• ηῆ ἐπηζπκίᾳ δέ,
πνζνῦκελ ηφ δεηεζέλ ἀγαζφλ• ηῷ δέ ζπκῷ, ὏πεξαγσληδφκεζα. Καηά ηαχηαο δή ηάο δπλάκεηο πξνζκέλνληεο νἱ ηφλ Θεφλ
ἀγαπῶληεο, ηῷ ζείῳ ιφγῳ η῅ο ἀξεη῅ο θαί η῅ο γλψζεσο• ηῆ κέλ, δεηνῦληεο• ηῆ δέ, πνζνῦληεο• ηῆ δέ, ὏πεξαγσληδφκελνη,
δέρνληαη ηξνθήλ ἄθζαξηνλ, θαί ηφλ λνῦλ πηαίλνπζαλ ηῆ γλῶζηλ ηῶλ γεγνλφησλ.

2.26 (θζη΄) Σήλ θελσζεῖζαλ η῅ο δνζείζεο γλψζεσο θχζηλ, γελφκελνο ἄλζξσπνο ὁ ηνῦ Θενῦ Λφγνο, πάιηλ ἐπιήξσζε
γλψζεσο• θαί ζηνκψζαο πξφο ἀηξεςίαλ, ν὎ θχζεη, πνηφηεηη δέ, ηαχηελ ἐζέσζελ• ἀλειιηπῶο α὎ηήλ ηῷ νἰθείῳ
ραξαθηεξίζαο Πλεχκαηη θαζάπεξ ὕδσξ, νἴλνπ πνηφηεηη πξφο ηφλνλ κεηαθεξάζαο. Γηά ηνῦην γάξ θαί γίλεηαη θαη᾿
ἀιήζεηαλ ἄλζξσπνο, ἵλα θαηά ράξηλ ἟κᾶο θαηαζηήζῃ ζενχο.

2.27 (θδ΄) ὇ ηήλ θχζηλ ηῶλ ἀλζξψπσλ δεκηνπξγήζαο Θεφο, ἅκα βνπιήζεη ηφ εἶλαη α὎ηῆ δέδσθελ, ζπλήξκνζελ α὎ηῆ θαί
δχλακηλ ηῶλ θαζεθφλησλ πνηεηηθήλ• δχλακηλ δέ ιέγσ, ηήλ ν὎ζησδῶο κέλ θαηεζπαξκέλελ ηῆ θχζεη, πξφο ἀξεηῶλ
ἐλέξγεηαλ θίλεζηλ• γλσκηθῶο δέ, πξφο ηήλ ηνῦ θεθηεκέλνπ βνχιεζηλ, θαηά ηήλ ρξ῅ζηλ ἐθθαηλνκέλελ.

2.28 (θε΄) Φπζηθφλ ἔρνκελ θξηηήξηνλ, ηφλ θαηά θχζηλ λφκνλ, δηδάζθνληα ἟κᾶο, ὅηη πξφο η῅ο ἐλ ὅινηο ζνθίαο, ἔδεη πξφο
ηήλ ηνῦ πνηεηνῦ ηῶλ ὅισλ κπζηαγσγίαλ ἟κῶλ θηλεῖζζαη ηήλ ἔθεζηλ.

2.29 (θζ΄) Σφ θξέαξ ἐζηί ηνῦ Ἰαθψβνπ, ἟ Γξαθή• ηφ δέ ὕδσξ ἐζηίλ, ἟ ἐλ ηῆ Γξαθῆ γλῶζηο• ηφ δέ βάζνο, ἟ ηῶλ Γξαθηθῶλ
αἰληγκάησλ δπζδηεμίηεηνο ζέζηο• ηφ δέ ἄληιεκά ἐζηηλ, ἟ δηά ηῶλ γξακκάησλ ηνῦ ζείνπ ιφγνπ κάζεζηο, ἥλ ν὎θ εἶρελ ὁ
Κχξηνο Α὎ηνιφγνο ὏πάξρσλ, θαί ν὎ ηήλ ἐθ καζήζεσο θαί κειέηεο δηδνχο γλῶζηλ ηνῖο πηζηεχνπζηλ, ἀιιά ηήλ ἐθ ράξηηνο
πλεπκαηηθ῅ο ἀέλλανλ ζνθίαλ, θαί κεδέπνηε ιήγνπζαλ ηνῖο ἀμίνηο δσξνχκελνο. Σφ γάξ ἄληιεκα, ηνπηέζηηλ ἟ κάζεζηο,
κέξνο ἐιάρηζηνλ ιακβάλνπζα γλψζεσο, ηφ πᾶλ ἐᾷ κεδελί ιφγῳ θξαηνχκελνλ. Ἡ δέ θαηά ράξηλ γλῶζηο, ὅιελ ἔρεη θαί δίρα
κειέηεο, ηήλ ἐθηθηήλ ἀλζξψπνηο ζνθίαλ, πξφο ηάο ρξείαο πνηθίισο βιπζηάλνπζαλ.

2.30 (ι΄) Σφ μχινλ η῅ο δσ῅ο, θαί ηφ κή ηνηνῦηνλ, ἐμ α὎ηνῦ κφλνπ, ηνῦ, ηφ κέλ δσ῅ο μχινλ ὀλνκαζζ῅λαη• ηφ δέ, ν὎ δσ῅ο,
ἀιιά κφλνλ γλσζηφλ θαινῦ θαί πνλεξνῦ, πνιιήλ θαί ἄθαηνλ ἔρνπζη ηήλ δηαθνξάλ. Σφ γάξ η῅ο δσ῅ο μχινλ, πάλησο θαί
δσ῅ο ἐζηη πνηεηηθφλ• ηφ δέ κή η῅ο δσ῅ο μχινλ, δ῅ινλ ὅηη ζαλάηνπ πνηεηηθφλ. Σφ γάξ κή πνηεηηθφλ δσ῅ο, ἐθ ηνῦ κή
πξνζαγνξεπζ῅λαη μχινλ η῅ο δσ῅ο, ζαλάηνπ ζαθῶο ἄλ εἴε πνηεηηθφλ• ἄιιν γάξ ν὎δέλ ηῆ δσῆ θαη᾿ ἐλαληίσζηλ
ἀληηδηαηξεῖηαη.


Σελίδα 19 από 71
2.31 (ια΄) Σφ μχινλ η῅ο δσ῅ο, θαί ὡο ζνθία, πιείζηελ ἔρεη δηαθνξάλ πξφο ηφ μχινλ ηφ γλσζηηθφλ θαινῦ θαί πνλεξνῦ, ηφ
κήηε ὄλ ζνθία, κήηε ὠλνκαζκέλνλ. Σ῅ο κέλ γάξ ζνθίαο ἴδηνλ λνῦο θαί ιφγνο, η῅ο δέ ηῆ ζνθίᾳ θαηά ηφ ἐλαληίνλ
ἀληηθεηκέλεο ἕμεσο ἴδηνλ ἀινγία θαί αἴζζεζηο.

2.32 (ιβ΄) ἖πεηδή ἐθ ςπρ῅ο λνεξᾶο θαί ζψκαηνο αἰζζεηηθνῦ ζπλεζηψο πξφο γέλεζηλ ἦιζελ ὁ ἄλζξσπνο, ἔζησ θαηά κίαλ
ἐπηβνιήλ μχινλ δσ῅ο ὁ η῅ο ςπρ῅ο λνῦο, ἐλ ᾧ η῅ο ζνθίαο ὏πάξρεη ηφ ρξ῅κα• μχινλ δέ γλσζηφλ θαινῦ θαί πνλεξνῦ, ἟ ηνῦ
ζψκαηνο αἴζζεζηο, ἐλ ᾗ η῅ο ἀινγίαο ὏πάξρεη ζαθῶο ἟ θίλεζηο, ἧο θαηά ηήλ πεῖξαλ, κή ἅςαζζαη δη᾿ ἐλεξγείαο ὁ ἄλζξσπνο
ηήλ ζείαλ ιαβψλ ἐληνιήλ, ν὎θ ἐθχιαμελ.

2.33 (ιγ΄) Ἀκθφηεξα ηά μχια θαηά ηήλ Γξαθήλ, ηηλῶλ εἰζη δηαθξηηηθά, ἤγνπλ ὁ λνῦο θαί ἟ αἴζζεζηο• νἷνλ, ὁ κέλ λνῦο, ἔρεη
δχλακηλ δηαθξηηηθήλ, λνεηῶλ θαί αἰζζεηῶλ, πξνζθαίξσλ θαί αἰσλίσλ• κᾶιινλ δέ ςπρ῅ο ὏πάξρσλ δχλακηο δηαθξηηηθή,
ηῶλ κέλ, α὎ηήλ ἀληέρεζζαη πείζεη• ηῶλ δέ, ὏πεξαίξεζζαη. Ἡ δέ αἴζζεζηο ἔρεη δχλακηλ δηαθξηηηθήλ ἟δνλ῅ο ζσκάησλ θαί
ὀδχλεο• κᾶιινλ δέ δχλακηο ὏πάξρνπζα ἐκςχρσλ θαί αἰζζεηηθῶλ ζσκάησλ, ηήλ κέλ ἟δνλήλ ἐπηζπᾶζζαη πείζεη, ηήλ δέ
ὀδχλελ ἀπνπέκπεζζαη.

2.34 (ιδ΄) ὇ ἄλζξσπνο, ἐάλ κέλ κφλεο η῅ο θαζ᾿ ἟δνλήλ θαί ὀδχλελ αἰζζεηηθ῅ο ηῶλ ζσκάησλ γέλεηαη δηαθξίζεσο, ηήλ
ζείαλ παξαβάο ἐληνιήλ, ἐζζίεη ηφ μχινλ ηφ γλσζηφλ θαινῦ θαί πνλεξνῦ• ηνπηέζηη, ηήλ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἀινγίαλ• ἔρσλ
κφλελ ηήλ ζπζηαηηθήλ ηῶλ ζσκάησλ δηάθξηζηλ, θαζ᾿ ἥλ, ὡο κέλ θαινῦ, η῅ο ἟δνλ῅ο ἀληέρεηαη• ὡο δέ θαθνῦ, η῅ο ὀδχλεο
ἀπέρεηαη. ἖άλ δέ κφλεο η῅ο ηῶλ αἰσλίσλ δηαθξηλνχζεο ηά πξφζθαηξα δη᾿ ὅινπ γέλεηαη λνεξᾶο δηαθξίζεσο, ηήλ ζείαλ
θπιάμαο ἐληνιήλ, ἐζζίεη ηφ μχινλ η῅ο δσ῅ο• ηήλ θαηά λνῦλ ιέγσ ζπληζηακέλελ ζνθίαλ• κφλεο ἔρσλ ηήλ ζπζηαηηθήλ η῅ο
ςπρ῅ο δηάθξηζηλ• θαζ᾿ ἥλ, ὡο κέλ θαινῦ, η῅ο ηῶλ αἰσλίσλ ἀληέρεηαη δφμεο• ὡο δέ θαθνῦ, η῅ο ηῶλ πξνζθαίξσλ ἀπέρεηαη
θζνξᾶο.

2.35 (ιε΄) Ννῦ κέλ θαιφλ ἐζηηλ, ἟ ἀπαζήο πξφο ηφ πλεῦκα δηάζεζηο• θαθφλ δέ, ἟ ἐκπαζήο πξφο ηήλ αἴζζεζηλ ζρέζηο•
αἰζζήζεσο δέ θαιφλ ἐζηηλ, ἟ θαζ᾿ ἟δνλήλ ἐκπαζήο πξφο ζῶκα θίλεζηο• θαθφλ δέ, ἟ θαηά ζηέξεζηλ ηαχηεο ἐπηγηλνκέλε
δηάζεζηο.

2.36 (ιζη΄) ὇ πείζαο ηφ ζπλεηδφο ὡο θχζεη θαιφλ, πξαηηφκελνλ ἔρεηλ ηφ θάθηζηνλ, νὗηνο ρεηξφο δίθελ ἐθηείλαο ηφ
πξαθηηθφλ, ἔιαβε ςεθηῶο ηνῦ μχινπ η῅ο δσ῅ο, ἀζάλαηνλ ἟γεζάκελνο θχζεη ηφ θάθηζηνλ. Γηφπεξ ηήλ θαηά ηφ ζπλεηδφο
ηνῦ θαθνῦ δηαβνιήλ ηῷ ἀλζξψπῳ θπζηθῶο ἐλζέκελνο ὁ Θεφο, δηέθξηλελ α὎ηφλ η῅ο δσ῅ο, θαθφλ ηῆ πξναηξέζεη
γεγελεκέλνλ• ἵλα κή ηφ θαθφλ πξάηησλ, δχλεηαη πεῖζαη ηήλ ἰδίαλ ζπλείδεζηλ, ὅηη θχζεη θαιφλ ὏πάξρεη ηφ θάθηζηνλ.

2.37 (ιδ΄) Ἡ ἄκπεινο, νἶλνλ πνηεῖ• ὁ νἶλνο, κέζελ• ἟ κέζε, ἔθζηαζηλ. Ο὎θνῦλ ὁ ἐλεξγήο ιφγνο, ὅπεξ ἐζηίλ ἟ ἄκπεινο,
γεσξγνχκελνο ηαῖο ἀξεηαῖο, γελλᾷ ηήλ γλῶζηλ• ἟ δέ γλῶζηο, γελλᾷ ηήλ θαιήλ ἔθζηαζηλ, ηήλ ηφλ λνῦλ η῅ο θαη᾿ αἴζζεζηλ
ζρέζεσο ἐμηζηῶζαλ.

2.38 (ιε΄) Σνῖο ηῶλ αἰζζεηῶλ λνήκαζηλ εἴσζε θαθνχξγσο ὁ πνλεξφο ζπκβάιιεηλ ηά ηῶλ αἰζζεηῶλ εἴδε θαί ζρήκαηα, δη᾿
ὧλ πέθπθε ηά πάζε δεκηνπξγεῖζζαη πεξί ηάο ἐπηθαλείαο ηῶλ ὁξαηῶλ, ζηάζηλ ιακβαλνχζεο δηά η῅ο κέζεο αἰζζήζεσο η῅ο
πεξί ηά λνεηά δηαβάζεσο, η῅ο ἐλ ἟κῖλ ινγηθ῅ο ἐλεξγείαο. Γηφ θαί θαηηζρχεη πνξζεῖλ ηήλ ςπρήλ, θαί εἰο ηήλ ηῶλ παζῶλ
ζχγρπζηλ θαηαζχξεηλ.

Σελίδα 20 από 71

2.39 (ιζ΄) Λχρλνο ἐζηί, θαηά ηαπηφλ ὁκνῦ θαί θῶο, ὁ ηνῦ Θενῦ ιφγνο, θαί ὡο θσηίδσλ ηνχο θαηά θχζηλ ινγηζκνχο ηῶλ
πηζηῶλ, θαί ὡο θαίσλ ηνχο παξά θχζηλ• θαί ὡο ιχσλ ηφλ δφθνλ η῅ο θαη᾿ αἴζζεζηλ δσ῅ο, ηνῖο δηά ηῶλ ἐληνιῶλ πξφο ηήλ
ἐιπηδνκέλελ ἐπεηγνκέλνηο δσήλ, θαί ὡο θνιάδσλ ηῆ θαχζεη η῅ο θξίζεσο ηνχο ηαχηεο η῅ο ζθνηεηλ῅ο ηνῦ βίνπ λπθηφο θαηά
γλψκελ δηά θηιίαλ ζαξθφο ἐληερνκέλνπο.

2.40 (κ΄) ὇ κή πξφο ἑαπηφλ, θεζί, πξφηεξνλ ἀλαρζείο δηά η῅ο ἀπνβνι῅ο ηῶλ παξά θχζηλ παζῶλ, πξφο ηήλ ἰδίαλ αἰηίαλ,
ἤγνπλ ηφλ Θεφλ, δηά η῅ο ἐλ ράξηηη ηῶλ ὏πέξ θχζηλ ἀγαζῶλ ἐπηθηήζεσο, ν὎θ ἀλαρζήζεηαη. Σῶλ γάξ πεπνηεκέλσλ
ρσξηζζ῅λαη δεῖ θαηά δηάλνηαλ, ηφλ πξφο Θεφλ ἀιεζῶο ζπλαγφκελνλ.

2.41 (κα΄) Σνῦ κέλ γξαπηνῦ λφκνπ ἔξγνλ ἐζηίλ, ἟ ηῶλ παζῶλ ἀπαιιαγή• θπζηθνῦ δέ λφκνπ, ἟ θαη᾿ ἰζνλνκίαλ πξφο
πάληαο ἀλζξψπνπο ἰζνηηκία• πλεπκαηηθνῦ δέ λφκνπ ηειείσζηο, ἟ πξφο ηφλ Θεφλ, ὡο ἔζηηλ ἀλζξψπῳ δπλαηφλ ἐμνκνίσζηο.

2.42 (κβ΄) Σ῅ο κέλ ηῶλ ζσκάησλ θαί ἀζσκάησλ γλψζεσο, δεθηηθή θαηά θχζηλ ἐζηίλ ἟ ηνῦ λνῦ δχλακηο• η῅ο δέ η῅ο ἁγίαο
Σξηάδνο, θαηά κφλελ ηήλ ράξηλ δέρεηαη ηάο ἐκθάζεηο• ὅηη ἐζηί κφλνλ πηζηεχζνπζα, ἀιι᾿ ν὎ ηί πνηε θαη᾿ ν὎ζίαλ ἐζηίλ
α὎ζαδηδνκέλε, ὡο δαηκφληνο λνῦο. ὇ γάξ γλψζεσο ἄκνηξνο, ηφλ θαη᾿ ἀξεηήλ ῥππηηθφλ η῅ο θαθίαο ν὎δακῶο ἐπίζηαηαη
ηξφπνλ.

2.43 (κγ΄) ὇ ηφ ςεῦδνο ἀγαπῶλ, α὎ηῷ παξαδίδνηαη πξφο ἀπψιεηαλ, ἵλα γλῷ πάζρσλ ὅπεξ ἑθψλ πεξηεῖπε, θαί κάζῃ θαηά
ηήλ πεῖξαλ γελφκελνο, ὡο ἐιάλζαλελ ἀληί δσ῅ο πεξηπηπζζφκελνο ζάλαηνλ.

2.44 (κδ΄) Μφλελ ἔρεη ηνῦ θαινῦ ηήλ γλῶζηλ ὁ Θεφο, ὡο θαη᾿ ν὎ζίαλ ηνῦ θαινῦ θχζηο ηέ θαί γλῶζηο ὏πάξρσλ• ηνῦ δέ
θαθνῦ, ηήλ ἄγλνηαλ, ὡο ηήλ α὎ηνῦ ἔρσλ ἀδπλακίαλ• ὧλ γάξ ἔρεη ηήλ δχλακηλ θπζηθῶο, ηνχησλ ν὎ζησδῶο θέθηεηαη ηήλ
γλῶζηλ.

2.45 (κε΄) Σφ ἐλ ηῷ Λεπτηηθῷ ζηεζχληνλ, ηήλ ἀκείλσ θαί ὏ςειήλ ζεσξίαλ δεινῖ• ὁ δέ βξαρίσλ, ηήλ πξᾶμηλ, ἤγνπλ ηνῦ
δηαλνεηηθνῦ ηήλ ἕμηλ θαί ηήλ ἐλέξγεηαλ, ἤ ηήλ γλῶζηλ θαί ηήλ ἀξεηήλ• ὡο η῅ο κέλ γλψζεσο, α὎ηῷ πξνζαγνχζεο ἀκέζσο
ηφλ λνῦλ ηῷ Θεῷ• η῅ο ἀξεη῅ο δέ, θαηά ηήλ πξᾶμηλ πάζεο ἀθαηξνπκέλεο α὎ηφλ η῅ο ηῶλ ὄλησλ γελέζεσο• ἅπεξ ἱεξεῦζηλ
ἀθψξηζελ ὁ ιφγνο, ηνῖο κφλνλ ηφλ Θεφλ δηά πάλησλ θηεζακέλνηο θιεξνλνκίαλ, θαί κεδέλ ηφ ζχλνινλ θεθηεκέλνηο
ἐπίγεηνλ.

2.46 (κζη΄) ἖πεηδή ηάο ἄιισλ θαξδίαο δηά ηνῦ ιφγνπ η῅ο δηδαζθαιίαο, νἱ γλψζεη θαί ἀξεηῆ δη᾿ ὅινπ πνησζέληεο ηῷ
πλεχκαηη, ε὎ζεβείαο θαί πίζηεσο πνηνῦληαη δεθηηθάο, θαί ηήλ πξαθηηθήλ α὎ηῶλ ἕμηλ θαί δχλακηλ ἀθαηξνχκελνη, ηῶλ ἐπί ηῆ
θζαξηῆ θχζεη ζπνπδαζκάησλ, πξφο ηήλ ηῶλ ὏πέξ θχζηλ ἀθζάξησλ ἐλέξγεηαλ ἀγαζῶλ κεηαθέξνπζηλ• εἰθφησο ηῶλ
πξνζαγνκέλσλ εἰο ζπζίαλ Θενῦ, ηφ ζηεζχληνλ ηνῦ ἐπηζέκαηνο• ηνπηέζηη, ηῶλ πξνζαγνκέλσλ ηήλ θαξδίαλ• θαί ηφλ
βξαρίνλα, ηῶλ α὎ηῶλ δεινλφηη ηήλ πξᾶμηλ• πξνζέηαμελ ἀθηεξνῦζζαη ηνῖο ἱεξεῦζηλ ὁ Λφγνο.

2.47 (κδ΄) Πᾶζα ἟ ἐληαῦζα δηθαηνζχλε ζπγθξηλνκέλε πξφο ηήλ κέιινπζαλ, ἐζφπηξνπ ιφγνλ ἐπέρεη, ηήλ ηῶλ ἀξρεηχπσλ
πξαγκάησλ εἰθφλα, ν὎θ α὎ηά δέ ηά πξάγκαηα θαη᾿ εἶδνο ὏θηζηάκελα ἔρνπζα• θαί πᾶζα γλῶζηο ἐληαῦζα ηῶλ ὏ςειῶλ

Σελίδα 21 από 71
ζπγθξηλνκέλε πξφο ηήλ κέιινπζαλ, αἴληγκά ἐζηηλ, ἔκθαζηλ η῅ο ἀιεζείαο, ἀιι᾿ ν὎θ α὎ηήλ ὏θηζηακέλελ ἔρνπζα ηήλ
θαλήζεζζαη κέιινπζαλ ἀιήζεηαλ.

2.48 (κε΄) ἖πεηδή ἀξεηῆ θαί γλψζεη ηά ζεῖα ζπλέρεηαη, ηῶλ θαη᾿ ἀξεηήλ πξσηνηχπσλ ἐζηίλ ἐλδεηθηηθφλ ηφ ἔζνπηξνλ, θαί
ηῶλ θαηά γλῶζηλ ἀξρεηχπσλ ἐθθαληηθφλ ὏πάξρεη ηφ αἴληγκα.

2.49 (κζ΄) ὇ δηά πξάμεσο ε὎αξεζηήζαο ηῷ Θεῷ, δηά ζεσξίαο πξφο ηήλ ηῶλ λνεηῶλ ρψξαλ, ηφλ λνῦ δειαδή κεηαηίζεζηλ•
ἵλα κή δηά θαληαζίαο ηηλνο ηφλ ἐλ ηνῖο πάζεζη ζεάζεηαη ζάλαηνλ θαηά ηήλ αἴζζεζηλ, ὡο ὏πφ κεδελφο ηῶλ ἑιεῖλ
βνπινκέλσλ παληειῶο ε὏ξηζθφκελνο.

2.50 (λ΄) ὇ θαζαξῷ πίζηεσο ὀθζαικῷ ηῶλ κειιφλησλ ἀγαζῶλ ἰδψλ ηήλ ε὎πξέπεηαλ, ὏παθνχεη γ῅ο θαί ζπγγελείαο θαί
νἴθνπ παηξηθνῦ πξνζχκσο ἐμειζεῖλ, θαηαιηπψλ ηήλ πξφο ζάξθα θαί αἴζζεζηλ θαί αἰζζεηά ζρέζηλ ηε θαί πξνζπάζεηαλ• θαί
θχζεσο ἐλ θαηξῶ πεηξαζκνῦ θαί ἀγψλσλ ὏ςειφηεξνο ὤλ, πξνηηκήζαο ηήλ αἰηίαλ η῅ο θχζεσο, ὡο ηνῦ Ἰζαάθ, ηφλ Θεφλ, ὁ
κέγαο Ἀβξάακ.

2.51 (λα΄) ὇ κήηε δφμεο ἕλεθελ, κήηε πξνθάζεη πιενλεμίαο, κήηε θνιαθείαο ράξηλ, θαί ἀλζξσπαξεζθίαο θαί ἐπηδείμεσο,
ηήλ ἀξεηήλ, ἤ ηήλ κειέηελ ηῶλ ζείσλ ιφγσλ κεηειζεῖλ ἐπηηεδεχσλ, ἀιιά πάληα δηά ηφλ Θεφλ θαί πνηῶλ θαί ιέγσλ θαί
δηαλννχκελνο, νὗηνο ἐλ η῅ ὁδῷ η῅ο ἀιεζείαο ἐλ γλψζεη πνξεχεηαη. Σξίβνηο γάξ ν὎θ ε὎ζείαηο ὁ Θεῖνο ν὎ πέθπθελ
ἐκθηινρσξεῖλ ιφγνο, θἄλ εὕξῃ ηήλ ὁδφλ ἔλ ηηζηλ ἕηνηκνλ.

2.52 (λβ΄) Νεζηεχεη ηηο, θαί ἀπέρεηαη η῅ο ἐμαπηηθ῅ο ηῶλ παζῶλ δηαίηεο• ηά ἄιια ηε πνηεῖ, ὅζα πξφο ἀπαιιαγήλ θαθίαο
ζπκβάιιεζζαη δχλαηαη• ηήλ ιεγνκέλελ ὁδφλ νὗηνο ἟ηνίκαζε• θελνδνμίαο, ἤ θνιαθείαο, ἤ ἀλζξσπαξεζθίαο, ἤ ἄιιεο ηηλφο
ἕλεθελ αἰηίαο, δίρα η῅ο ζείαο ε὎αξεζηήζεσο ηνχο ηνηνχηνπο ἐπηηεδεχεη ηξφπνπο, νὗηνο ν὎θ ἐπνίεζελ ε὎ζείαο ηάο ηξίβνπο
ηνῦ Θενῦ• θαί ηφλ κέλ η῅ο ἑηνηκαζίαο η῅ο ὁδνῦ πφλνλ ὏πέκεηλελ, ηφλ δέ Θεφλ ν὎θ ἔζρε ηαῖο α὎ηνῦ ηξίβνηο
ἐκπεξηπαηνῦληα.

2.53 (λγ΄) Πᾶζα θάξαγμ πιεξσζήζεηαη• ν὎ρ ἁπιῶο πᾶζα, ν὎δέ πάλησλ• νὔηε γάξ ηῶλ κή ἑηνηκαζάλησλ ηήλ ὁδφλ ηνῦ
Κπξίνπ, θαί ε὎ζείαο πνηεζάλησλ ηάο ηξίβνπο α὎ηνῦ. ὇πελίθα νὖλ θάξαγμ, ἤγνπλ ζάξμ ἤ ςπρή, ηῶλ ἑηνηκαζάλησλ, ὡο
εἶπνλ, ηήλ ὁδφλ ηνῦ Κπξίνπ, θαί ε὎ζείαο πνηεζάλησλ ηάο ηξίβνπο α὎ηνῦ, δηά η῅ο ηνῦ πεξηπαηνῦληνο ἐλ α὎ηνῖο δηά ηῶλ
ἐληνιῶλ Θενῦ Λφγνπ παξνπζίαο, πιεξσζῆ γλψζεψο ηε θαί ἀξεη῅ο, πάληα η῅ο ςεπδσλχκνπ γλψζεσο θαί θαθίαο ηά
πλεχκαηα ηαπεηλνῦηαη, παηνῦληνο α὎ηά ηνῦ Λφγνπ θαί ὏πνηάηηνληνο, θαί ηφ ἐπαηξφκελνλ θαηά η῅ο ἀλζξσπίλεο θχζεσο,
πνλεξφλ θξάηνο θαηαβάιινληνο, θαί νἷνλ ηφ κέγεζνο θαί ηφ ὕςνο ηῶλ ὀξέσλ θαί ηῶλ βνπλῶλ θαηαζθάπηνληνο• θαί εἰο
ηήλ ηῶλ θαξάγγσλ ἄγνληνο πιήξσζηλ. Ἡ γάξ ηῶλ παξά θχζηλ ἀπνβνιή παζῶλ, θαί ἟ ηῶλ θαηά θχζηλ ἀξεηῶλ ἐπηβνιή,
ηήλ θαξαγγσζεῖζαλ ςπρήλ ἀλαπιεξνῖ, θαί ηήλ ὀξηλνκέλελ ηῶλ πνλεξῶλ πλεπκάησλ ηαπεηλνῖ δπλαζηείαλ.

2.54 (λδ΄) Αἱ ηξαρεῖαη (ηνπηέζηηλ, αἱ ηῶλ ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ ἐπηθνξαί) ἔζνληαη εἰο ὁδνχο ιείαο, ὅηαλ κάιηζηα ραίξσλ
θαί ε὎θξαηλφκελνο ὁ λνῦο, ἐλ ἀζζελείαηο ε὎δνθῆ θαί ζιίςεζη θαί ἀλάγθαηο, δηά ηῶλ ἀθνπζίσλ πφλσλ, ηήλ ὅιε ηῶλ
ἑθνπζίσλ παζῶλ ἀθαηξνχκελνο δπλαζηείαλ. Σξαρείαο γάξ θέθιηθε, ηάο ηῶλ ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ ζπκβάζεηο, εἰο ὁδνχο
ιείαο δηά η῅ο θαηά η῅ο ε὎ραξηζηίαλ ὏πνκνλ῅ο κεηαπηπηνχζαο.


Σελίδα 22 από 71
2.55 (λε΄) ὇ η῅ο ἀιεζηλ῅ο ἐθηέκελνο δσ῅ο, γλνχο ὅηη πᾶο πφλνο, εἴηε ἑθνχζηνο, εἴηε ἀθνχζηνο, η῅ο ηνῦ ζαλάηνπ κεηξφο
἟δνλ῅ο γίλεηαη ζάλαηνο, πάζαο ηάο ηξαρείαο ηῶλ ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ ἐπηθνξάο δέμεηαη κεη᾿ ε὎θξνζχλεο ραίξσλ• δηά
η῅ο ὏πνκνλ῅ο, ὁδνχο ε὎καξεῖο ηε θαί ιείαο, ηάο ζιίςεηο πνηνχκελνο, θαί πξφο ηφ βξαβεῖνλ η῅ο ἄλσ θιήζεσο ἀπιαλῶο
παξαπεκπνχζαο α὎ηφλ, ε὎ζεβῶο ἐλ α὎ηαῖο ηφλ ζεῖνλ δξφκνλ πνηνχκελνλ. Καί γάξ, ηνῦ κέλ ζαλάηνπ κήηεξ ἐζηίλ ἟ ἟δνλή•
η῅ο ἟δνλ῅ο δέ ζάλαηφο ἐζηηλ, ὁ πφλνο• ὅ ηε πξναηξεηηθφο, θαί ὁ παξά πξναίξεζηλ.

2.56 (λζη΄) Πᾶο ηνηγαξνῦλ ὁ ηήλ πνιπέιηθηφλ ηε θαί πνιχπινθνλ ἟δνλήλ, θαί πᾶζηλ ὁκνῦ ηνῖο αἰζζεηνῖο πνιπηξφπσο
ζπκπεπιεγκέλελ ηῆ ἐγθξαηείᾳ δηαιχζαο, ηά ζθνιηά εἰο ε὎ζείαο ἐπνίεζε• θαί ὁ ηήλ δχζβαηνλ θαί ηξαρεῖαλ ηῶλ πφλσλ
ἐπηθνξάλ δη᾿ ὏πνκνλ῅ο παηήζαο, ηάο ηξαρείαο ἐπνίεζελ εἰο ὁδνχο ιείαο. Ὅζελ ὥζπεξ ἔπαζινλ ἀξεη῅ο θαί ηῶλ ὏πέξ α὎η῅ο
θακάησλ, νἷα θαιῶο ηε θαί λνκίκσο ἀζιήζαο, θαί ηήλ ἟δνλήλ ληθήζαο, ηῷ πφζῳ η῅ο ἀξεη῅ο, θαί ηήλ ὀδχλελ παηήζαο ηῷ
η῅ο γλψζεσο ἔξσηη, θαί δη᾿ ἀκθνηέξσλ γελλαίσο ηνχο ζείνπο δηελέγθαο ἀγῶλαο, Ὄςεηαη, θαηά ηφ γεγξακκέλνλ, ηφ
ζσηήξηνλ ηνῦ Θενῦ.

2.57 (λδ΄) ὇ ηήλ ἀξεηήλ ἀγαπῶλ, ηήλ ηῶλ ἟δνλῶλ ἑθνπζίσο ἀπνκαξαίλεη θάκηλνλ• ὁ δέ ηῆ γλψζεη η῅ο ἀιεζείαο
πεπνησκέλνο ηφλ λνῦλ, ἀθνπζίνηο ν὎θ ἐπέρεηαη πφλνηο, η῅ο θαηά ηήλ ἔθεζηλ πξφο ηφλ Θεφλ θεξνχζεο ἀεηθηλεζίαο.

2.58 (λε΄) ὇ ηά ζθνιηά ηῶλ ἑθνπζίσλ παζῶλ, ἤγνπλ η῅ο ἟δνλ῅ο ηά θηλήκαηα δηά η῅ο ἐγθξαηείαο ε὎ζχλαο, θαί ηά ηξαρείαο,
ηῶλ ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ ζπκθνξάο, ἤγνπλ ηνχο ηξφπνπο η῅ο ὀδχλεο δηά η῅ο ὏πνκνλ῅ο ὁκαιίζαο, θαί εἰο ὁδνχο ιείαο
θαηαζηήζαο• ὁ ηνηνῦηνο εἰθφησο ὄςεηαη ηφ ζσηήξηνλ ηνῦ Θενῦ, θαζαξφο ηῆ θαξδίᾳ γελφκελνο• θαζ᾿ ἥλ δηά ηῶλ ἀξεηῶλ
θαί ηῶλ ε὎ζεβῶλ ζεσξεκάησλ, ὁξᾷ ηφλ Θεφλ ἐπί ηέιεη ηῶλ ἄζισλ, θαηά ηφ, Μαθάξηνη νἱ θαζαξνί ηῆ θαξδίᾳ, ὅηη α὎ηνί
ηφλ Θεφλ ὄςνληαη• ηῶλ ὏πέξ ἀξεη῅ο πφλσλ, η῅ο ἀπαζείαο ηήλ ράξηλ ἀληηιαβψλ, ἧο ν὎δέλ πιένλ ηφλ Θεφλ ἐκθαλίδεη ηνῖο
ἔρνπζη.

2.59 (λζ΄) Λάθθνπο θαιεῖ ἟ Γξαθή, ηάο δεθηηθάο ηῶλ ν὎ξαλίσλ ραξηζκάησλ η῅ο ἁγίαο γλψζεσο θαξδίαο, ιαηνκνπκέλαο
ηῷ ζηεξῷ ιφγῳ ηῶλ ἐληνιῶλ, θαί ἀπνβαιινκέλαο θαζάπεξ πσξψκαηα, ηήλ ηε πξφο ηά πάζε θηιεδνλίαλ, θαί ηήλ πξφο ηά
αἰζζεηά η῅ο θχζεσο ζρέζηλ, θαί πιεξνπκέλαο η῅ο ἄλσζελ θεξνκέλεο ῥππηηθ῅ο ηε ηῶλ παζῶλ, θαί δσνπνηεηηθ῅ο θαί νἷνλ
ζξεπηηθ῅ο ηῶλ ἀξεηῶλ ἐλ πλεχκαηη, γλψζεσο.

2.60 (μ΄) Λάθθνπο ιαηνκεῖ ὁ Κχξηνο ἐλ ηῆ ἐξήκῳ• ιέγσ δέ ηῷ θφζκῳ, θαί ηῆ θχζεη ηῶλ ἀλζξψπσλ• ηάο ηῶλ ἀμίσλ
θαξδίαο ἐθρνΐδσλ, θαί ἀπνθαζαίξσλ ηνῦ ὏ιηθνῦ βάξνπο ηε θαί θξνλήκαηνο, θαί πνηῶλ ε὏ξπρψξνπο πξφο ὏πνδνρήλ ηῶλ
ζείσλ η῅ο ζνθίαο θαί η῅ο γλψζεσο ὏εηῶλ, ἵλα πνηίδνπζη ηά θηήλε ηνῦ Υξηζηνῦ, ηνχο δενκέλνπο ιέγσ δηά ςπρ῅ο
λεπηφηεηα, η῅ο ἞ζηθ῅ο δηδαζθαιίαο.

2.61 (μα΄) ὆ξεηλήλ ἟ Γξαθή, ηήλ ὏ςειήλ ἐλ πλεχκαηη ζεσξίαλ η῅ο θχζεσο ιέγεη, ἥλ γεσξγνῦζηλ νἱ ηῶλ αἰζζεηῶλ
ἀπνγελφκελνη θαληαζηῶλ, θαί πξφο ηνχο α὎ηῶλ λνεηῶο δηά κέζνπ ηῶλ ἀξεηῶλ δηαβάληεο ιφγνπο.

2.62 (μβ΄) ὇ λνῦο ἐθ᾿ ὅζνλ ἔρεη δῶζαλ ἐλ ἑαπηῶ ηήλ ηνῦ Θενῦ κλήκελ, δηά η῅ο ζεσξίαο ἐθδεηεῖ ηφλ Κχξηνλ• θαί ν὎ρ
ἁπιῶο, ἀιι᾿ ἐλ θφβῳ Κπξίνπ• ηνπηέζηηλ, ἐλ ηῆ πξάμεη ηῶλ ἐληνιῶλ. ὇ γάξ ἐθδεηῶλ δηά ζεσξίαο ηφλ Κχξηνλ ρσξίο
πξάμεσο, ν὎θ ε὏ξίζθεη α὎ηφλ, ὅηη ν὎θ ἐλ θφβῳ Κπξίνπ ηφλ Κχξηνλ ἐμεδήηεζε. Καί ε὎ψδσζελ α὎ηῷ ὁ Κχξηνο• παληί γάξ
ηῷ κεηά γλψζεσο πξάηηνληη, ε὎νδνῖ ὁ Κχξηνο, ηνχο ηε ηῶλ ἐληνιῶλ δηδάζθσλ ηξφπνπο, θαί ηνχο ηῶλ ὄλησλ ἀιεζεῖο
ιφγνπο ἀπνθαιχπησλ.

Σελίδα 23 από 71

2.63 (μγ΄) ὇ πεξί ζεφηεηνο ὏ςειφο ιφγνο, πχξγνο ἐζηί θαηά ςπρήλ, ηαῖο ηῶλ ἐληνιῶλ ἐλεξγείαηο ὠρπξσκέλνο. Καί ηνῦηφ
ἐζηηλ ὅ θεζηλ, ὅηη ᾨθνδφκεζελ ὆δίαο πχξγνπο ἐλ Ἱεξνπζαιήκ. ὇ γάξ θαιῶο ε὎νδνχκελνο ἐπί ηήλ δηά ζεσξίαο ἐθδήηεζηλ
ηνῦ Κπξίνπ, κεηά ηνῦ ἐπηβεβιεκέλνπ θφβνπ, ηνπηέζηη η῅ο ηῶλ ἐληνιῶλ πξάμεσο, νἰθνδνκεῖ πχξγνπο ἐλ Ἱεξνπζαιήκ,
θαηά ηήλ ἁπι῅λ δειαδή θαί ἟ξεκαίαλ η῅ο ςπρ῅ο θαηάζηαζηλ, ηνχο πεξί ζεφηεηνο ἀλπςῶλ ιφγνπο.

2.64 (μδ΄) Οἱ ηῶλ ἐπί κέξνπο ιφγνη, ηνῖο θαζφινπ πξνζρσξνῦληεο, ηά ηῶλ δηῃξεκέλσλ ἑλψζεηο πνηνῦληαη• δηφηη ηῶλ
κεξηθσηέξσλ ἑλνεηδῶο νἱ θαζνιηθψηεξνη ηνχο ιφγνπο πεξηιακβάλνπζη, πξφο νὕο θπζηθῶο ηήλ ἀλαθνξάλ ἔρεη ηά θαηά
κέξνο. Ἀιιά θαί λνῦ πξφο αἴζζεζηλ, θαί ν὎ξαλνῦ πξφο γ῅λ, θαί αἰζζεηῶλ πξφο λνεηά, θαί θχζεσο πξφο ιφγνλ, ἔζηη ηηο
θαί ηνχησλ ζρεηηθφο ἐλ πλεχκαηη ιφγνο, ηήλ πξφο ἄιιεια δηδνχο α὎ηνῖο ἕλσζηλ.

2.65 (με΄) ὇ ηῶλ παζῶλ δπλεζείο ἐμειῶζαη ηάο αἰζζήζεηο, θαί η῅ο ηῶλ αἰζζήζεσλ ζρέζεσο ηήλ ςπρήλ ἀπνδηαζηείιαο,
θαηίζρπζελ ἀπνηεηρίζαη ηήλ γελνκέλελ ηνῦ δηαβφινπ πξφο ηφλ λνῦλ δηά κέζσλ ηῶλ αἰζζήζεσλ εἴζνδνλ• θαί δηά ηνῦην
θαηά ηήλ ἔξεκνλ, θεκί δέ ηήλ θπζηθήλ ζεσξίαλ, νἱνλεί πχξγνπο ἀζθαιεῖο, ηάο ε὎ζεβεῖο πεξί ηῶλ ὄλησλ ᾠθνδφκεζε
δφμαο• ἐλ αἷο ὁ θαηαθεχγσλ, ν὎ θνβεῖηαη ηνχο θαηά ηήλ ἔξεκνλ ηαχηελ• ιέγσ δέ ηήλ θχζηλ ηῶλ ὁξσκέλσλ, ιῃζηεχνληαο
δαίκνλαο, θαί πιαλῶληαο ηφλ λνῦλ δηά η῅ο αἰζζήζεσο, θαί πξφο ἀγλνίαο θαηαζχξνληαο δφθνλ. ὇ γάξ ηήλ ε὎ζεβ῅ πεξί
ἕθαζηνλ δφμαλ θηεζάκελνο, ν὎ δέδνηθε ηνχο δηά ηῶλ θαηλνκέλσλ πιαλῶληαο ηνχο ἀλζξψπνπο δαίκνλαο.

2.66 (μζη΄) Πᾶο λνῦο ἰζρχλ πξφο ζεσξίαλ ἔρσλ, ἀιεζήο ἐζηη γεσξγφο, θαζαξά δηδαλίσλ δηά η῅ο νἰθείαο ζπνπδ῅ο θαί
ἐπηκειείαο ηά ζεῖα ηῶλ ἀγαζῶλ δηαθπιάηησλ ζπέξκαηα, κέρξηο νὗ ζπληεξνῦζαλ α὎ηφλ ἔρῃ ηήλ ηνῦ Θενῦ κλήκελ. Φεζί
γάξ• Καί ἦλ ἐθδεηῶλ ηφλ Κχξηνλ ἐλ ηαῖο ἟κέξαηο Εαραξίνπ ἐλ θφβῳ Κπξίνπ. Εαραξίαλ δέ, κλήκελ Θενῦ πξφο ηήλ ἑιιάδα
θσλήλ κεηαθεξφκελνλ νἶδελ ὁ ιφγνο. Γηφ πάληνηε δεεζῶκελ ηνῦ Κπξίνπ, ηήλ ζσηεξίαλ α὎ηνῦ θπιαρζ῅λαη ἟κῖλ κλήκελ,
ἵλα κή θαί α὎ηφ δηαθζείξῃ ηήλ ςπρήλ ηφ θαηνξζνχκελνλ, πξφο ὕςνο ἀξζεῖζαλ, θαί ηῶλ ὏πέξ θχζηλ, ὡο ὁ ὆δίαο,
θαηαηνικήζαζαλ.

2.67 (μδ΄) Ἡ ηῶλ ὄλησλ ἀπιαλήο ζεσξία, παζῶλ ἀπειιαγκέλεο δεῖηαη ςπρ῅ο• ἥηηο Ἱεξνπζαιήκ ιέγεηαη, δηά ηε ηήλ ἄξηηνλ
ἀξεηήλ θαί ηήλ ἄυινλ γλῶζηλ• ἥηηο ν὎ κφλνλ θαηά ζηέξεζηλ παζῶλ, ἀιιά θαί θαληαζηῶλ αἰζζεηῶλ ἐπηγίλεηαη.

2.68 (με΄) Υσξίο πίζηεσο θαί ἐιπίδνο θαί ἀγάπεο, ν὎δέλ νὔηε ηῶλ θαθῶλ θαηαξγεῖηαη παληειῶο, νὔηε ηῶλ θαιῶλ
θαηνξζνῦηαη ηφ ζχλνινλ. Ἡ κέλ γάξ πίζηηο, πείζεη ηῷ Θεῷ πξνζρσξεῖλ ηφλ λνῦλ πνιεκνχκελνλ, πάζεο α὎ηῷ γηλνκέλε
παξαζθεπ῅ο ὅπισλ πλεπκαηηθῶλ πξφο ηφ ζαῤῥεῖλ παξακχζηνλ. Ἡ δέ ἐιπίο, η῅ο ζείαο α὎ηῷ θαζίζηαηαη βνεζείαο ἐγγπεηήο
ἀςεπδέζηαηνο, ηήλ ηῶλ ἐλαληίσλ θαζαίξεζηλ ἐπαγγειινκέλε δπλάκεσλ. Ἡ δέ ἀγάπε, δπζκεηαθίλεηνλ, κᾶιινλ δέ,
πάκπαλ ἀθίλεηνλ, η῅ο ζείαο ζηνξγ῅ο α὎ηφλ εἶλαη παξαζθεπάδεη θαί πνιεκνχκελνλ, πξνζεινῦζα ηῷ ζείῳ πφζῳ πᾶζαλ
α὎ηνῦ ηήλ η῅ο ἐθέζεσο δχλακηλ.

2.69 (μζ΄) Ἡ πίζηηο παξακπζεῖηαη ηφλ λνῦλ πνιεκνχκελνλ, βνεζείαο ἐιπίδη ῥσλλχκελνλ• ἟ δέ ἐιπίο ὏π᾿ ὄςηλ ἄγνπζα ηήλ
πηζηεπζεῖζαλ βνήζεηαλ, ἀπνθξνχεηαη ηήλ ηῶλ ἀληηθεηκέλσλ θαηαδξνκήλ• ἟ δέ ἀγάπε, λεθξάλ θαζίζηεζη ηῷ θηινζέῳ λῷ
ηῶλ πνιεκίσλ ηήλ πξνζβνιήλ, ηῆ πξφο Θεφλ ἐθέζεη παληειῶο ἀκαπξνπκέλελ.


Σελίδα 24 από 71
2.70 (ν΄) Θείαο ὄλησο κεξίδνο, ἤγνπλ γλψζεσο ἀιεζνῦο, πἱφο, πξῶηφο ηε θαί κφλνο, ὁ θαηά ηήλ πίζηηλ η῅ο ἐλ ἟κῖλ ζείαο
ἀλαζηάζεψο ἐζηη ιφγνο, κεηά η῅ο δενχζεο θαηά ηήλ γλψκελ νἰθνλνκίαο, ἤγνπλ δηαθξίζεσο, θαιῶο δηαθέξσλ ηάο ηε ηῶλ
ἑθνπζίσλ θαί ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ ἐπαλαζηάζεηο. Καί γάξ πξψηε ἐλ ἟κῖλ ἀλάζηαζηο ηνῦ δηά η῅ο ἀγλνίαο ἟κῖλ
λεθξσζέληνο Θενῦ, ἟ πίζηηο ἐζηί, θαιῶο ηνῖο ἔξγνηο ηῶλ ἐληνιῶλ νἰθνλνκνπκέλε.

2.71 (να΄) Ἡ πξφο Θεφλ ἐπηζηξνθή, ζαθῶο κελχεη δη᾿ ἑαπη῅ο ηφλ πιεξέζηαηνλ η῅ο ζείαο ἐιπίδνο ιφγνλ, νὗ ρσξίο,
ν὎δακῶο ν὎δελί θαζ᾿ ὁηηνῦλ πξφο Θεφλ ἐπίλεπζηο γίλεζζαη πέθπθελ• εἴπεξ ἐιπίδνο ἴδηνλ, ηφ ὏π᾿ ὄςηλ ἄγεηλ ὡο παξφληα
ηά κέιινληα• θαί κεδακῶο ἀπεῖλαη πείζεηλ ηῶλ πνιεκνπκέλσλ ὏πφ η῅ο ἀληηθεηκέλεο δπλάκεσο, ηφλ ὏πεξαζπίδνληα Θεφλ•
὏πέξ νὗ, θαί δη᾿ ὅλ ἁγίνηο ὁ πφιεκνο. Υσξίο γάξ ηηλνο πξνζδνθίαο ἤ δπζρεξνῦο ἤ ε὎ρεξνῦο, ἐπηζηξνθή πξφο ηφ θαιφλ
ν὎δελί πνηε πέθπθε γίλεζζαη.

2.72 (νβ΄) Ο὎δέλ ὄλησο νὕησο ἟ ἀγάπε ζπλάγεη ηνχο ἐζθνξπηζκέλνπο, θαί κίαλ α὎ηνῖο δεκηνπξγεῖ ηήλ γλψκελ ζπκπλνίᾳ
θξαηνπκέλελ, ἧο ὁ ραξαθηήξ, ηφ η῅ο ἰζνηηκίαο θαζέζηεθε θάιινο. Ο὎θνῦλ η῅ο θαηά ηφ α὎ηφ πεξί ηά ζεῖα ζπλαγσγ῅ο ηε
θαί ἑλψζεσο ηῶλ ςπρηθῶλ δπλάκεσλ• ηνπηέζηη, η῅ο ινγηθ῅ο θαί ζπκηθ῅ο θαί ἐπηζπκεηηθ῅ο, ἟ ἀγάπε θαζέζηεθε γέλλεκα•
θαζ᾿ ἥλ ἐγγξάθνληεο ηῆ κλήκῃ ηφ η῅ο ζείαο ὡξαηφηεηνο θάιινο, νἱ ηφ ἱζφηηκνλ ἤδε πξφο Θεφλ δηά η῅ο ράξηηνο
θνκηζάκελνη, ἀλεπίιεζηνλ ἔρνπζη• η῅ο ηῷ ἟γεκνληθῷ η῅ο ςπρ῅ο ὏πνκλεκαηνγξαθνχζεο ηε θαί ἐληππνχζεο ηφ ἀθήξαηνλ
θάιινο, η῅ο ζείαο ἀγάπεο ηήλ ἔθεζηλ.

2.73 (νγ΄) Πᾶο λνῦο ζείῳ θξάηεη δηεδσζκέλνο, θαζάπεξ πξεζβπηέξνπο ηηλάο θαί ἄξρνληαο θέθηεηαη, ηήλ ηε ινγηθήλ
δχλακηλ, ἐμ ἧο ἟ γλσζηηθή γελλᾶζζαη πέθπθε πίζηηο, θαζ᾿ ἥλ ἀεί παξφληα ηφλ Θεφλ ἀῤῥήησο δηδάζθεηαη, θαί ὡο παξνῦζη
ζπγγίλεηαη δηά η῅ο ἐιπίδνο ηνῖο κέιινπζη• θαί ηήλ ἐπηζπκεηηθήλ δχλακηλ, θαζ᾿ ἥλ ἟ ζεία ζπλέζηεθελ ἀγάπε, δη᾿ ἥλ
ἑθνπζίσο πξνζειψζαο ηῷ πφζῳ η῅ο ἀθεξάηνπ ζεφηεηνο, ἄιπηνλ ἔρεη ηνῦ πνζνπκέλνπ ηήλ ἔθεζηλ• ἔηη κήλ θαί ηήλ
ζπκηθήλ δχλακηλ, θαζ᾿ ἥλ ἀπξίμ η῅ο ζείαο εἰξήλεο ἀληέρεηαη, ἐπηζηχθσλ πξφο ηφλ ζεῖνλ ἔξσηα η῅ο ἐπηζπκίαο ηήλ θίλεζηλ.
Σαχηαο δέ ἔρεη ηάο δπλάκεηο πᾶο λνῦο, ζπλεξγνῦζαο α὎ηῷ πξφο ηε ηήλ η῅ο θαθίαο θαζαίξεζηλ, θαί ηήλ η῅ο ἀξεη῅ο
ζχζηαζίλ ηε θαί ζπληήξεζηλ.

2.74 (νδ΄) Γίρα ινγηθ῅ο δπλάκεσο, ἐπηζηεκνληθή γλῶζηο ν὎θ ἔζηη• θαί γλψζεσο ρσξίο, ν὎ ζπλίζηαηαη πίζηηο, ἀθ᾿ ἧο ηφ
θαιφλ γέλλεκα πξφεηζηλ ἟ ἐιπίο, θαζ᾿ ἥλ ὡο παξνῦζη ζπγγίλεηαη ηνῖο κέιινπζηλ ὁ πηζηφο. Καί δίρα η῅ο θαη᾿ ἐπηζπκίαλ
δπλάκεσο, ν὎ ζπλίζηαηη πφζνο, νὗ ηέινο ἐζηίλ ἟ ἀγάπε• ηφ γάξ ἐξᾷλ ηηλνο, ἴδηφλ ἐζηηλ ἐπηζπκίαο. Καί δίρα ζπκηθ῅ο
δπλάκεσο λεπξνχζεο ηήλ ἐπηζπκίαλ πξφο ηήλ ηνῦ ἟δένο ἕλσζηλ, ν὎δακῶο γίλεζζαη πέθπθελ εἰξήλε• εἴπεξ ἀιεζῶο εἰξήλε
ἐζηίλ ἟ ἀλελφριεηνο θαί παληειήο ηνῦ θαηαζπκίνπ θαηάζρεζηο.

2.75 (νε΄) Ο὎ δεῖ ηφλ κή πξφηεξνλ θαζαξζέληα παζῶλ, θπζηθ῅ο ἅπηεζζαη ζεσξίαο, δηά ηάο εἰθφλαο ηῶλ αἰζζεηῶλ,
δπλακέλαο ηππῶζαη πξφο πάζνο ηφλ λνῦλ ηνῦ κή ηειείσο ἀπαιιαγέληνο παζῶλ. ὇ γάξ θαηά θαληαζίαλ ηαῖο ἐπηθαλείαηο
ηῶλ αἰζζεηῶλ ἐλαπνκέλσλ δηά ηήλ αἴζζεζηλ λνῦο, ἀθαζάξησλ γίλεηαη παζῶλ δεκηνπξγφο, δηά ζεσξίαο πξφο ηά ζπγγελ῅
λνεηά κή δπλάκελνο δηαβ῅λαη.

2.76 (νζη΄) ὇ ἐλ θαηξῷ η῅ο ηῶλ παζῶλ ἐπαλαζηάζεσο γελλαίσο κχζαο ηάο αἰζζήζεηο, θαί ηήλ ηῶλ αἰζζεηῶλ θαληαζίαλ ηε
θαί κλήκελ παληειῶο ἀπσζάκελνο, θαί ζπζηείιαο πάληε ηάο ηνῦ λνῦ πεξί ηήλ ηῶλ ἐθηφο ἔξεπλαλ θπζηθάο θηλήζεηο,
θαηῄζρπλε ληθήζαο δηά η῅ο ζείαο ρεηξφο, ηήλ ἐπαλαζηᾶζαλ α὎ηῷ πνλεξάλ θαί ηπξαλληθήλ δπλαζηείαλ.


Σελίδα 25 από 71
2.77 (νδ΄) Ὅηαλ ἄλνπο ὁ ιφγνο γέλεηαη, θαί πξνπεηήο ὁ ζπκφο θαί ἄινγνο ἟ ἐπηζπκία, θαί ἄγλνηα θαί ηπξαλλίο θαί
ἀθνιαζία θξαηῶζη η῅ο ςπρ῅ο, ηφηε ἟ η῅ο θαθίαο ἕμηο ἔκπξαθηνο γίλεζζαη πέθπθε, ζπκπιαθεῖζα ηῆ δηαθφξῳ ηῶλ
αἰζζήζεσλ ἟δνλῆ.

2.78 (νε΄) Υξή ηφλ γλσζηηθῶο ηάο ἀνξάηνπο ζπκπινθάο, ὏παιχζθεηλ ἐπηζηάκελνλ λνῦλ, κήηε θπζηθήλ κεηηέλαη ζεσξίαλ,
κεδ᾿ ἄιιν ηη πνηεῖλ ἐλ ηῷ θαηξῷ η῅ο ηῶλ πνλεξῶλ δπλάκεσλ πξνζβνι῅ο, ἤ κφλνλ πξνζεχρεζζαη, θαί ηφ ζῶκα πφλνηο
δακάδεηλ, θαί ηήλ ηνῦ ρντθνῦ θξνλήκαηνο δηά πάζεο ζπνπδ῅ο πνηεῖζζαη θαζαίξεζηλ, θαί θπιάηηεηλ ηά ηείρε η῅ο πφιεσο•
ιέγσ δέ ηάο θξνπξεηηθάο η῅ο ςπρ῅ο ἀξεηάο, ἤ ηάο ηῶλ ἀξεηῶλ θπιαθηηθάο κεζφδνπο• ἐγθξάηεηαλ ιέγσ θαί ὏πνκνλήλ•
κήπσο δηά ηῶλ δεμηῶλ ἀπαηήζαο, ἀπνζηήζῃ Θενῦ θιέςαο ηήλ ἔθεζηλ, ὁ ηήλ ςπρήλ πνηίδσλ ἀλαηξαπήλ ζνιεξάλ, θαί δηά
ηῶλ λνκηδνκέλσλ θαιῶλ, πξφο ηά ρείξνλα ηήλ ηά θαιά δεηνῦζαλ ὏πνζχξῃ δηάλνηαλ.

2.79 (νζ΄) ὇ γελλαίσο δηά η῅ο ιεινγηζκέλεο θαί πεξηεθηηθ῅ο ἐγθξαηείαο θαί ὏πνκνλ῅ο κχζαο ηάο αἰζζήζεηο, θαί δηά ηῶλ
θαηά ςπρήλ δπλάκεσλ ηάο πξφο ηφλ λνῦλ ηῶλ αἰζζεηῶλ ζρεκάησλ ἀπνηεηρίζαο εἰζφδνπο, ε὎ρεξῶο ηνῦ δηαβφινπ ηάο
πνλεξάο δηφιιπζη κεραλάο, ὏πνζηξέθσλ α὎ηφλ κεη᾿ αἰζρχλεο ηῆ ὁδῷ ᾗ ἦιζελ. ὇δφο δέ δη᾿ ἧο ὁ δηάβνινο ἔξρεηαη, ἐζηί ηά
πξφο ζχζηαζηλ ηνῦ ζψκαηνο εἶλαη δνθνῦληα ὏ιηθά.

2.80 (π΄) Ννῦο ἑαπηῷ θαηά θχζηλ δηά κέζνπ ιφγνπ ζπλάςαο ηήλ αἴζζεζηλ, ηήλ ἐθ η῅ο θπζηθ῅ο ζεσξίαο ἀιεζ῅ ζπιιέγεηαη
γλῶζηλ.

2.81 (πα΄) Πεγαί εἰζηλ ἔμσ η῅ο πφιεσο• ηνπηέζηη η῅ο ςπρ῅ο• ἅο ἖δεθίαο ἐκθξάηηεη• ηά αἰζζεηά πάληα• ὕδαηα δέ ηνχησλ
ηπγράλνπζη ηῶλ πεγῶλ, ηά ηῶλ αἰζζεηῶλ λνήκαηα• πνηακφο δέ δηνξίδσλ δηά κέζεο η῅ο πφιεψο ἐζηηλ, ἟ θαηά θπζηθήλ
ζεσξίαλ ἐθ ηῶλ αἰζζεηῶλ λνεκάησλ ζπλαγνκέλε γλῶζηο, δηά κέζεο δηεξρνκέλε η῅ο ςπρ῅ο, ὡο λνῦ θαί αἰζζήζεσο νὖζα
κεζφξηνο. Ἡ γάξ γλῶζηο ηῶλ αἰζζεηῶλ, νὔηε πάληε λνεξᾶο ἀπεμέλσηαη δπλάκεσο, νὔηε δηφινπ πξνζλελέκεηαη ηῆ θαη᾿
αἴζζεζηλ ἐλεξγείᾳ• ἀιι᾿ νἷνλ η῅ο ηε ηνῦ λνῦ πξφο ηήλ αἴζζεζηλ, θαί πξφο ηφλ λνῦλ η῅ο αἰζζήζεσο ζπλφδνπ, κέζε
ηπγράλνπζα, δη᾿ ἑαπη῅ο πνηεῖηαη ηήλ πξφο ἄιιεια ηνχησλ ζπλάθεηαλ• θαηά κέλ ηήλ αἴζζεζηλ, θαη᾿ εἶδνο ηππνπκέλε ηνῖο
ζρήκαζη ηῶλ αἰζζεηῶλ• θαηά δέ ηφλ λνῦλ, εἰο ιφγνπο ηῶλ ζρεκάησλ ηνχο ηχπνπο κεηαβηβάδνπζα. Γηφ πνηακφο δηνξίδσλ
δηά κέζεο η῅ο πφιεσο, εἰθφησο πξνζεγνξεχζε ηῶλ ὁξσκέλσλ ἟ γλῶζηο, ὡο ηῶλ ἄθξσλ, ιέγσ δέ λνῦ θαί αἰζζήζεσο, νὖζα
κεηαίρκηνο.

2.82 (πβ΄) ὇ θαηά ηφλ θαηξφλ η῅ο ηῶλ πεηξαζκῶλ ἐπαλαζηάζεσο, η῅ο κεηά θπζηθ῅ο ἀπερφκελνο ζεσξίαο, η῅ο δέ
πξνζεπρ῅ο θαηά ηήλ ἐθ πάλησλ πξφο ἑαπηφλ ηε θαί ηφλ Θεφλ ηνῦ λνῦ ζπζηνιήλ ἀληερφκελνο, ἀπνθηείλεη ηήλ πνηεηηθήλ
η῅ο θαθίαο ἕμηλ, θαί ἀπνζηξέθεη κεη᾿ αἰζρχλεο ηφλ δηάβνινλ, ὏πνβαιιφκελνλ ηήλ εἰξεκέλελ ἕμηλ, ἐθ᾿ ᾗ πεπνηζψο κεηά
η῅ο νἰθείαο ἀιαδνλείαο ἦιζε πξφο ηήλ ςπρήλ, δηά ηῶλ ὏πεξεθάλσλ ινγηζκῶλ η῅ο ἀιεζείαο θαηεπαηξφκελνο• ὅπεξ ηπρφλ
θαί γλνχο θαί παζψλ θαί πνηήζαο ὁ κέγαο Γαβίδ, ὁ πάλησλ κάιηζηα πεῖξαλ ἔρσλ η῅ο ηῶλ λνεηῶλ πνιέκσλ παξαηάμεσο,
἖λ ηῷ ζπζη῅λαη, θεζί, ηφλ ἁκαξησιφλ ἐλαληίνλ κνπ , ἐθσθψζελ θαί ἐηαπεηλψζελ, θαί ἐζίγεζα ἐμ ἀγαζῶλ• θαί κεη᾿
α὎ηφλ ὁ ζεῖνο Ἱεξεκίαο, πξνζηάζζσλ ηῷ ιαῷ κή ἐθβ῅λαη η῅ο πφιεσο, δηά ηήλ θχθισζηλ παξνηθνῦζαλ ηῶλ ἐρζξῶλ
ῥνκθαίαλ.

2.83 (πγ΄) Καί ὁ καθάξηνο ηνίλπλ Ἄβει, εἴπεξ ἐθπιάμαην, θαί κή ζπλεμ῅ιζε ηῷ Κάτλ ἐλ ηῷ πεδίῳ• ηνπηέζηηλ ἐλ ηῷ πιάηεη
η῅ο θπζηθ῅ο ζεσξίαο• πξφ η῅ο ἀπαζείαο, ν὎θ ἄλ ἐπαλαζηάο ἀπέθηεηλελ α὎ηφλ κεηά δφινπ, θιέςαο ηνῖο δεμηνῖο θαηά ηήλ
ηῶλ ὄλησλ ζεσξίαλ πξφ η῅ο ηειαίαο ἕμεσο, ὁ η῅ο ζαξθφο λφκνο, ὁ Κάτλ θαί ὤλ θαί θαινχκελνο.


Σελίδα 26 από 71
2.84 (πδ΄) ὇κνίσο θαί Γίλα, ἟ ηνῦ κεγάινπ ζπγάηεξ Ἰαθψβ, εἰ κή ζπλεμ῅ιζε ηαῖο ζπγαηξάζη ηῶλ ἐγρσξίσλ• ηνπηέζηη,
ηαῖο αἰζζεηηθαῖο θαληαζίαηο• ν὎θ ἄλ ΢πρέκ ὁ πἱφο ἖κκφξ ἐπαλαζηάο α὎ηήλ ἐηαπείλσζε.

2.85 (πε΄) Καιφλ ἐζηη πξφ η῅ο ηειείαο ἕμεσο, κή ἅπηεζζαη ἟κᾶο η῅ο θπζηθ῅ο ζεσξίαο, ἵλα κή ιφγνπο ἐπηδεηνῦληεο
πλεπκαηηθνχο ἐθ ηῶλ ὁξσκέλσλ θηηζκάησλ, ιάζσκελ πάζε ζπιιέγνληεο. Πιένλ γάξ ἐλ ηνῖο ἀηειέζη δπλαζηεχεη πξφο ηήλ
αἴζζεζηλ ηά θαηλφκελα ζρήκαηα ηῶλ ὁξσκέλσλ, ἤ πξφο ηήλ ςπρήλ νἱ θεθξπκκέλνη ηνῖο ζρήκαζη ιφγνη ηῶλ γεγνλφησλ. Οἱ
κέληνη κφλῳ ηῷ γξάκκαηη πξνζδήζαληεο Ἰνπδατθῶο ηήλ δηάλνηαλ, θαηά ηφλ αἰῶλα ηνῦηνλ ἐθδέρνληαη ηάο ἐπαγγειίαο ηῶλ
ἀθεξάησλ ἀγαζῶλ, ἀγλννῦληεο ηά θαηά θχζηλ η῅ο ςπρ῅ο ἀγαζά.

2.86 (πζη΄) ὇ ηήλ εἰθφλα θνξέζαο ηνῦ ἐπνπξαλίνπ, ηῷ πλεχκαηη δηά πάλησλ ἕπεζζαη ζπεχδεη η῅ο ἁγίαο Γξαθ῅ο, ἐλ ᾧ δη᾿
ἀξεη῅ο θαί γλψζεσο, ἟ η῅ο ςπρ῅ο ὏πάξρεη ζπληήξεζηο• ὁ δέ ηήλ εἰθφλα θνξῶλ ηνῦ ρντθνῦ, ηφ γξάκκα κφλνλ πεξηέπεη• ἐλ
ᾧ ἟ θαη᾿ αἴζζεζηλ πξφο ζῶκα ιαηξεία ζπλέζηεθε ηά πάζε δεκηνπξγνῦζα.

2.87 (πδ΄) Κξάηνο Θενῦ θαζέζηεθελ, ἟ ἀλαηξεηηθή ηῶλ παζῶλ ἀξεηή, θαί ηῶλ ε὎ζεβῶλ θξνπξεηηθή ινγηζκῶλ, ἥλ γελλᾷ
πξᾶμηο ἐληνιῶλ, δη᾿ ἧο ηάο ἀληηθεηκέλαο ηῷ ἀγαζῷ πνλεξάο δπλάκεηο, ζπλεξγείᾳ Θενῦ• κᾶιινλ δέ κφλῃ δπλάκεη Θενῦ
δηαθζείξνκελ. Ὕςνο δέ Θενῦ ἐζηηλ ἟ γλῶζηο η῅ο ἀιεζείαο, ἥλ γελλᾷ η῅ο ηῶλ γεγνλφησλ ζεσξίαο ὁ πφλνο, θαί νἱ ἐπί ηῆ
πξάμεη ηῶλ ἀξεηῶλ ἱδξῶηεο πφλνπ παηέξεο γηλφκελνη• δη᾿ ἧο ηήλ ἀληηθεηκέλελ ηῆ ἀιεζείᾳ ηνῦ ςεχδνπο δχλακηλ, παληειῶο
ἐμαθαλίδνκελ, πᾶλ ὕςσκα ηῶλ ἐπαηξνκέλσλ θαηά η῅ο γλψζεσο ηνῦ Θενῦ πνλεξῶλ πλεπκάησλ ηαπεηλνῦληεο θαί
θαηαβάιινληεο. Καί γάξ ὥζπεξ ἟ πξᾶμηο γελλᾷ ηήλ ἀξεηήλ, νὕησο ἟ ζεσξία ηήλ γλῶζηλ.

2.88 (πε΄) Ἡ ἄιεζηνο γλῶζηο, ἀφξηζηνλ ἔρνπζα πεξί ηήλ ζείαλ ἀπεηξίαλ ηήλ θαηά λνῦλ ὏πέξ λφεζηλ θίλεζηλ, εἰθνλίδεη δηά
η῅ο ἀνξηζηίαο ηήλ ὏πεξάπεηξνλ δφμαλ η῅ο ἀιεζείαο• ἟ δέ η῅ο θαηά ηήλ πξφλνηαλ ζνθ῅ο ἀγαζφηεηνο α὎ζαίξεηνο κίκεζηο,
ηηκήλ θέξεη ηήλ πξφο ηφλ Θεφλ ηνῦ λνῦ θαηά ηήλ δηάζεζηλ ἀξίδεινλ, ὡο ἔζηη δπλαηφλ, ἐμνκνίσζηλ.

2.89 (πζ΄) Ἡ γιῶζζα η῅ο θαηά ςπρήλ γλσζηηθ῅ο ἐλεξγείαο ἐζηί ζχκβνινλ• ὁ δέ ιάξπγμ, η῅ο πξφο ηφ ζῶκα θπζηθ῅ο
θηιαπηίαο ηεθκήξηνλ. ὇ γνῦλ ηαῦηα ςεθηῶο θνιιήζαο ἀιιήινηο, κλεζζ῅λαη η῅ο θαη᾿ ἀξεηήλ θαί γλῶζηλ εἰξεληθ῅ο ἕμεσο
ν὎ δχλαηαη, ηῆ ζπγρχζεη δηά ζπνπδ῅ο ηῶλ ζσκαηηθῶλ ἟δφκελνο παζῶλ.

2.90 (ƒ΄) Αἱ θαηά θχζηλ ὀξέμεηο θαί ἟δνλαί, κή θέξνπζαη ηνῖο θεθηεκέλνηο δηαβνιήλ, ὡο ἀλαγθαῖνλ παξαθνινχζεκα η῅ο
θπζηθ῅ο ὀξέμεσο θαζεζηήθαζηλ. Ἡδνλήλ γάξ θαηά θχζηλ πνηεῖ θαί κή βνπινκέλσλ ἟κῶλ, θαί ἟ ηπρνῦζα ηξνθή,
πξνιαβνῦζαλ ἔλδεηαλ παξακπζνπκέλε• θαί πφζηο, ἀπνθξνπνκέλε ηνῦ δίςνπο ηήλ ὄριεζηλ• θαί ὕπλνο, ηήλ ἐθ η῅ο
ἐγξεγφξζεσο δαπαλεζεῖζαλ ἀλαλενχκελνο δχλακηλ• θαί ὅζα ηῶλ θαζ᾿ ἟κᾶο θπζηθῶλ ἕηεξα ηπγράλεη, πξφο κέλ ζχζηαζηλ
θχζεσο, ἀλαγθαῖα• πξφο δέ θη῅ζηλ ἀξεη῅ο, ὏πάξρνληα ρξήζηκα ηνῖο ζπνπδαίνηο. Ἅπεξ ζπλεθβαίλεη παληί λνΐ θεχγνληη
η῅ο ἁκαξηίαο ηήλ ζχγρπζηλ• ἵλα κή δη᾿ α὎ηά κείλῃ θξαηνχκελνο εἰο δνπιείαλ ηῶλ ἐθ᾿ ἟κῖλ θαί δηαβεβιεκέλσλ, θαί παξά
θχζηλ παζῶλ, ν὎θ ἐρφλησλ ἄιιελ ἀξρήλ ἐλ ἟κῖλ πιήλ η῅ο θηλήζεσο ηῶλ θαηά θχζηλ παζῶλ, ηῶλ κεδέ πεθπθφησλ πξφο
ηήλ ἀζάλαηνλ θαί καθξαίσλα δσήλ ζπκκεηαβαίλεηλ ἟κῖλ.

2.91 (ƒα΄) Οἱ ιφγνη ηνῦ Θενῦ, ςηιῶο θαηά κφλελ ιαινχκελνη ηήλ πξνθνξάλ, ν὎θ ἀθνχνληαη, θσλήλ ηήλ ηῶλ α὎ηνχο
ιαινχλησλ πξᾶμηλ ν὎θ ἔρνληεο. Δἰ δέ ηῆ πξάμεη ηῶλ ἐληνιῶλ ἐθθσλνῦληαη, ηνχο ηε δαίκνλαο ἔρνπζη ηῆ ηνηαχηῃ
δηαηεθνκέλνπο θσλῆ, θαί ηνχο ἀλζξψπνπο ηῆ πξνθνπῆ ηῶλ ἔξγσλ η῅ο δηθαηνζχλεο, ε὎πεηζῶο ηφλ ζεῖνλ η῅ο θαξδίαο
νἰθνδνκνῦληαο λαφλ.

Σελίδα 27 από 71

2.92 (ƒβ΄) Ὥζπεξ ὁ Θεφο θαη᾿ ν὎ζίαλ ν὎ρ ὏πνπέπησθε γλψζεη, νὕησο νὔηε ὁ ιφγνο α὎ηνῦ γλψζεη ηῆ θαζ᾿ ἟κᾶο
πεξηιακβάλεηαη. ὇ γάξ η῅ο ἁγίαο Γξαθ῅ο ιφγνο, θἄλ εἰ δέρεηαη πεξηγξαθήλ θαηά ηφ γξάκκα, ηνῖο ρξφλνηο ηῶλ
ἱζηνξνπκέλσλ πξαγκάησλ ζπλαπνιήγσλ• ἀιιά θαηά ηφ πλεῦκα ηαῖο ηῶλ λννπκέλσλ ζεσξίαηο κέλεη δηαπαληφο
ἀπεξίγξαθνο.

2.93 (ƒγ΄) Υξή ηφλ γλσζηηθῶο πξφο ςπρήλ ηήλ ἁγίαλ Γξαθήλ θαηά Υξηζηφλ ἐθδερφκελνλ, ἀζθεζ῅λαη θηινπφλσο θαί ηῶλ
ὀλνκάησλ ηήλ ἑξκελείαλ, α὎ηφζελ δπλάκελνλ ὅιελ ηήλ ηῶλ γεγξακκέλσλ ζαθελίζαη δηάλνηαλ, εἴπεξ κέιεη α὎ηῷ η῅ο
ἀθξηβνῦο ηῶλ γεγξακκέλσλ θαηαλνήζεσο• ἀιι᾿ ν὎θ Ἰνπδατθῶο πξφο ζῶκα θαί γ῅λ θαηάγεηλ ηφ ὕςνο ηνῦ πλεχκαηνο, θαί
ηάο ζείαο θαί ἀθεξάηνπο ηῶλ λνεηῶλ ἀγαζῶλ, ηῆ ηῶλ παξερνκέλσλ θζνξᾶ πεξηγξάθεηλ ἐπαγγειίαο.

2.94 (ƒδ΄) Ὥζπεξ ε὎ρή ἐζηηλ, ὏πφζρεζηο ηῶλ ἐμ ἀλζξψπσλ Θεῷ θαη᾿ ἐπαγγειίαλ πξνζαγνκέλσλ θαιῶλ, νὕησ πξνζεπρή
θαηά ηφλ εἰθφηα ιφγνλ ἔζηαη ζαθῶο, ἟ ηῶλ ἐθ Θενῦ πξφο ζσηεξίαλ ρνξεγνπκέλσλ ηνῖο ἀλζξψπνηο ἀγαζῶλ ἐμαίηεζηο,
ἀληίδνζηλ θέξνπζα η῅ο ηῶλ πξνεγκέλσλ θαι῅ο δηαζέζεσο. Βνή δέ ἐζηηλ ἟ ηῶλ θαηά ηήλ πξᾶμηλ ἐλαξέησλ ηξφπσλ, θαί
ηῶλ θαηά ηήλ ζεσξίαλ γλσζηηθῶλ ζεσξεκάησλ, ἐλ ηῷ θαηξῷ η῅ο ηῶλ πνλεξῶλ δαηκφλσλ ἐπαλαζηάζεσο, ἐπίδνζίο ηε θαί
ἐπαχμεζηο, ἧο πάλησλ ν὎ρ ἥθηζηα θπζηθῶο ἀθνχεη Θεφο, ἀληί κεγάιεο θσλ῅ο, ηήλ ηῶλ η῅ο ἀξεη῅ο θαί γλψζεσο
ἐπηκεινπκέλσλ δηάζεζηλ.

2.95 (ƒε΄) Ἡ πνλεξά θαί ὀιέζξηνο ηνῦ δηαβφινπ βαζηιεία, δηά η῅ο ηῶλ Ἀζζπξίσλ ηππνπκέλε βαζηιείαο, ηφλ θαηά η῅ο
ἀξεη῅ο θαί η῅ο γλψζεσο ζπλαγείξνπζα πφιεκνλ, δηά ηῶλ α὎η῅ο ἐκθχησλ δπλάκεσλ ηξνπνῦζζαη κεραλᾶηαη ηήλ ςπρήλ•
ηήλ κέλ ἐπηζπκίαλ πξῶηνλ, εἰο ὄξεμηλ ηῶλ παξά θχζηλ δηεξεζίδνπζα, θαί ηά αἰζζεηά ηῶλ λνεηῶλ πξνηηκᾶλ ἀλαπείζνπζα•
ηφλ δέ ζπκφλ, ὏πεξαγσλίδεζζαη ηνῦ αἱξεζέληνο ὏πφ η῅ο ἐπηζπκίαο αἰζζεηνῦ δηεγείξνπζα• ηφ δέ ινγηθφλ, ηνχο ηξφπνπο
ἐπηλνεῖλ ηῶλ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλῶλ ἐθδηδάζθνπζα.

2.96 (ƒζη΄) Σ῅ο ἄθξαο ἀγαζφηεηνο ἴδηνλ, ηφ, κή κφλνλ ηάο ζείαο θαί ἀζσκάηνπο ηῶλ λνεηῶλ ν὎ζίαο, η῅ο ἀπνῤῥήηνπ θαί
ζείαο ἀπεηθνλίζκαηα θαηαζη῅ζαη δφμεο, ὅιελ θαηά ηφ ζεκηηφλ ἀλαιφγσο α὎ηαῖο εἰζδερνκέλαο ηήλ ἀπεξηλφεηνλ
ὡξαηφηεηα ηνῦ ἀπξνζίηνπ θάιινπο• ἀιιά θαί ηνῖο αἰζζεηνῖο, θαί ηῶλ λνεηῶλ ν὎ζηῶλ θαηά πνιχ ἀπνδένπζηλ, ἀπερήκαηα
η῅ο νἰθείαο ἐγθαηακίμαη κεγαιεηφηεηνο, δπλάκελα ηφλ ἀλζξψπηλνλ λνῦλ ἐπνρνχκελνλ α὎ηνῖο, πξφο Θεφλ ἀπιαλῶο
δηαπνξζκεχεηλ, ὏πεξάλσ πάλησλ ηῶλ ὁξσκέλσλ γηλφκελνλ, νἷα η῅ο ἄθξαο ἐπηβάληα καθαξηφηεηνο.

2.97 (ƒδ΄) Πᾶο λνῦο ἀξεηῆ θαί γλψζεη θαηεζηεκκέλνο, νἷα δή θαηά ηφλ κέγαλ ἖δεθίαλ βαζηιεχεηλ ιαρψλ η῅ο
Ἱεξνπζαιήκ• ηνπηέζηη, η῅ο εἰξήλελ κφλελ ὁξψζεο ἕμεσο, ἤγνπλ η῅ο παληνίσλ παζῶλ ἐζηεξεκέλεο θαηαζηάζεσο• ὅξαζηο
γάξ εἰξήλεο Ἱεξνπζαιήκ ἑξκελεχεηαη• πᾶζαλ ἔρεη ηήλ θηίζηλ ὏πνρείξηνλ• δηά ηῶλ α὎ηήλ ζπκπιεξνχλησλ εἰδῶλ, ηῷ κέλ
Θεῷ δη α὎ηνῦ ηνχο ἐλ α὎ηῆ πλεπκαηηθνχο η῅ο γλψζεσο θαζάπεξ δῶξα πξνζθνκίδνπζαλ ιφγνπο• α὎ηῷ δέ θαζάπεξ
δφκαηα, ηνχο ἐλππάξρνληαο α὎ηῆ θαηά ηφλ θπζηθφλ λφκνλ πξφο ἀξεηήλ ηξφπνπο παξέρνπζαλ, θαί δηά ηῶλ ἀκθνηέξσλ
δεμηνπκέλελ, ηφλ θαη᾿ ἀκθφηεξα θξαηίζησο ε὎δνθηκεῖλ δπλάκελνλ• ιέγσ δέ, ηφλ θαηά ιφγνλ θαί βίνλ, δηά πξάμεψο ηε θαί
ζεσξίαο ηειεησζέληα θηιφζνθνλ λνῦλ.

2.98 (ƒε΄) ὇ δηά πξάμεσο θαί ζεσξίαο θαηνξζψζαο εἰο ἄθξνλ ηήλ ἀξεηήλ θαί ηήλ γλῶζηλ, εἰθφησο ὏πεξαίξεηαη πάλησλ,
ηῶλ ζαξθηθῶλ θαί δηαβεβιεκέλσλ παζῶλ ὏πεξάλσ θαηά ηήλ πξᾶμηλ γηλφκελνο, θαί ηῶλ θπζηθῶλ ιεγνκέλσλ ζσκάησλ,
ιέγσ δή, ηῶλ ὏πφ γέλεζηλ ὄλησλ θαί θζνξάλ• θαί ἁπιῶο, ἵλα ζπλειψλ εἴπσ, πάλησλ ηῶλ ὏πφ αἴζζεζηλ εἰδῶλ, θαηά ηήλ
ζεσξίαλ, ηνχο ἐλ α὎ηνῖο πάληαο γλσζηηθῶο δηαπεξάζαο ιφγνπο, ηφλ λνῦλ ὁ ηνηνῦηνο πξφο ηά ζπγγελ῅ θαί ζεῖα ἀλήγαγελ.

Σελίδα 28 από 71

2.99 (ƒζ΄) ὇ ηήλ ἀπάζεηαλ θαζάπεξ Ἱεξνπζαιήκ νἰθεῖλ δηά ηῶλ θαηά ηήλ πξᾶμηλ πφλσλ ιαρψλ, θαί πάζεο η῅ο θαζ᾿
ἁκαξηίαλ ἀπειιαγκέλνο ὀριήζεσο, θαί κφλελ εἰξήλελ θαί πξάηησλ θαί ιαιῶλ, θαί ἀθνχσλ θαί ινγηδφκελνο• κεηά ηφ
δέμαζζαη δηά η῅ο θπζηθ῅ο ζεσξίαο ηήλ θχζηλ ηῶλ ὁξαηῶλ, ηνχο ἐλ α὎ηῆ ζεηνηέξνπο θαζάπεξ δῶξα ηῷ Κπξίῳ δη᾿ α὎ηνῦ
πξνζθνκίδνπζα ιφγνπο θαί ηνχο ἐλ α὎ηῆ λφκνπο α὎ηῷ θαζάπεξ βαζηιεῖ δφκαηα θέξνπζαλ, θαη᾿ ὀθζαικνχο ἐπαίξεηαη
πάλησλ ηῶλ ἐζλῶλ, ὏πεξάλσ γηλφκελνο πάλησλ, δεινλφηη ηῶλ ηε θαηά ζάξθα παζῶλ δηά η῅ο πξάμεσο, ηῶλ ηε θπζηθῶλ
ζσκάησλ, θαί ηῶλ ὏πφ ηήλ αἴζζεζηλ πάλησλ εἰδῶλ δηά η῅ο ζεσξίαο, ηνχο ἐλ α὎ηνῖο πλεπκαηηθνχο δηαβάο ιφγνπο ηε θαί
ηξφπνπο.

2.100 (ξ΄) Ἡ πξαθηηθή θηινζνθία, ηφλ πξαθηηθφλ ὏πεξάλσ πνηεῖ ηῶλ παζῶλ• ἟ ζεσξία δέ, ηφλ γλσζηηθφλ, ὏πεξάλσ ηῶλ
ὁξσκέλσλ θαζίζηεζηλ, ἀλαβηβάζαζα ηφλ λνῦλ πξφο ηά ζπγγελ῅ λνεηά.

ΔΚΑΣΟΝΣΑ΢ ΣΡΗΣΖ

3.1 (α΄) ὇ κεηά πξάμεσο γηλψζθσλ, θαί κεηά γλψζεσο πξάηησλ, ζξφλνο θαί ὏πνπφδηφλ ἐζηη ηνῦ Θενῦ• ζξφλνο κέλ, δηά
ηήλ γλῶζηλ• ὏πνπφδηνλ δέ, δηά ηήλ πξᾶμηλ. Δἰ δέ θαί ηφλ ἀλζξψπηλνλ λνῦλ θαίε ηηο εἶλαη ν὎ξαλφλ, πάζεο κέλ ὏ιηθ῅ο
θαζαηξφκελνλ θαληαζίαο, ηνῖο δέ ζείνηο ηῶλ λνεηῶλ ἐλαζρνινχκελνλ, κᾶιινλ δέ θαηαθνζκνχκελνλ ιφγνηο, ν὎θ ἔμσ η῅ο
ἀιεζείαο, ἔκνηγε δνθεῖ, βέβεθε.

3.2 (β΄) Πᾶο θηιφζνθνο δεινλφηη θαί ε὎ζεβήο, ἀξεηῆ θαί γλψζεη, ἤ πξάμεη θαί ζεσξίᾳ θξνπξνχκελνο, ἐπεηδάλ ἴδῃ δηά ηῶλ
παζῶλ ἐπαλαζηᾶζαλ α὎ηῷ ηήλ πνλεξάλ δχλακηλ, θαζάπεξ ηῷ ἖δεθίᾳ ὁ ηῶλ Ἀζζπξίσλ βαζηιεχο, κίαλ ἔρεη πξφο ηήλ ηῶλ
θαθῶλ ιχζηλ βνήζεηαλ, ηφλ Θεφλ, ὅλ ἱιενῦηαη βνῶλ ἀιαιήησο δηά η῅ο θαηά ηήλ ἀξεηήλ θαί γλῶζηλ πιείνλνο ἐπηηάζεσο•
θαί δέρεηαη πξφο ζπκκαρίαλ, κᾶιινλ δέ πξφο ζσηεξίαλ, ἄγγεινλ, δεινλφηη κείδνλα ζνθίαο θαί γλψζεσο ιφγνλ,
ἐθηξίβνληα πάληα δπλαηφλ θαί πνιεκηζηήλ θαί ἄξρνληα θαί ζηξαηεγφλ ἐλ ηῆ παξεκβνιῆ.

3.3 (γ΄) Παληφο πέθπθε πάζνπο ἄξρεηλ ηφ πξνζθπέο αἰζζεηφλ. Ἄλεπ γάξ ηηλνο ὏πνθεηκέλνπ, θαί ηάο δπλάκεηο η῅ο ςπρ῅ο
δηά κέζεο ηηλφο αἰζζήζεσο ἐπηθηλνῦληνο πξφο ἑαπηφ, πάζνο ν὎θ ἄλ ζπζηαίε πνηέ. Υσξίο γάξ αἰζζεηνῦ πξάγκαηνο, πάζνο
ν὎ ζπλίζηαηαη. Μή γάξ νὔζεο γπλαηθφο, ν὎θ ἔζηη πνξλεία• θαί βξσκάησλ ν὎θ ὄλησλ, ν὎θ ἔζηαη γαζηξηκαξγία• θαί
ρξπζνῦ κή ὄληνο, ν὎θ ἔζηαη θπιαξγπξία. Ο὎θνῦλ πάζεο ἐκπαζνῦο θηλήζεσο ηῶλ ἐλ ἟κῖλ θπζηθῶλ δπλάκεσλ ἄξρεη ηφ
αἰζζεηφλ, ἤγνπλ, δη᾿ α὎ηνῦ ηήλ ςπρήλ δηεξεζίδσλ πξφο ἁκαξηίαλ δαίκσλ.

3.4 (δ΄) Ἡ ηξίςηο, ηήλ ἐλέξγεηαλ• ἟ ἔθηξηςηο δέ, θαί α὎ηήλ ἀθαλίδεη η῅ο θαθίαο ηήλ ἐλζχκεζηλ. Ἡ κέλ γάξ ηξίςηο, η῅ο
ἐκπαζνῦο θαη᾿ ἐλέξγεηαλ κφλεο ὏πάξρεη πξάμεσο θαηάξγεζηο• ἟ δέ ἔθηξηςηο, θαί ηῶλ θαηά δηάλνηαλ πνλεξῶλ θηλεκάησλ
παληειήο ἐζηηλ ἀθαληζκφο.

3.5 (ε΄) Μέζα εἰζί Θενῦ θαί ἀλζξψπσλ ηά αἰζζεηά θαί ηά λνεηά• ὧλ ὏πεξάλσ γίλεηαη ρσξῶλ πξφο Θεφλ ὁ ἀλζξψπηλνο
λνῦο• ηνῖο κέλ αἰζζεηνῖο θαηά ηήλ πξᾶμηλ κή δνπινχκελνο, ηνῖο δέ λνεηνῖο θαηά ηήλ ζεσξίαλ κεδφισο θξαηνχκελνο.


Σελίδα 29 από 71
3.6 (ζη΄) Καηήγνξνο ἟ θηίζηο γίλεηαη ηῶλ ἀζεβῶλ ἀλζξψπσλ• δηά κέλ ηῶλ ἐλ α὎ηῆ ιφγσλ, ηφλ ἑαπη῅ο θεξχηηνπζα
πνηεηήλ• δηά δέ ηῶλ ἐλ α὎ηῆ θαη᾿ εἶδνο ἕθαζηνλ θπζηθῶλ λφκσλ, πξφο ἀξεηήλ παηδαγσγνῦζα ηφλ ἄλζξσπνλ. Οἱ κέλ νὖλ
ιφγνη, ἐλ ηῆ ζπλνρῆ η῅ο ηνῦ θαζ᾿ ἕθαζηνλ εἴδνπο γλσξίδνληαη κνληκφηεηνο• νἱ δέ λφκνη, ἐλ ηῆ ηαπηφηεηη θαίλνληαη η῅ο
ηνῦ θαζ᾿ ἕθαζηνλ εἴδνπο θπζηθ῅ο ἐλεξγείαο• νἷο κή ἐπηβάιινληεο θαηά ηήλ ἐλ ἟κῖλ λνεξάλ δχλακηλ, ηήλ ηε ηῶλ ὄλησλ
἞γλνήζακελ αἰηίαλ, θαί πᾶζη ηνῖο παξά θχζηλ πξνζηεηήθακελ πάζεζη.

3.7 (δ΄) Γῶξα ηῷ Θεῷ πξνζθέξεζζαη παξ᾿ ἟κῶλ ὁ ιφγνο δηαθειεχεηαη, ἵλα παξαζηήζῃ ηφ η῅ο ζείαο ἀγαζφηεηνο ἄπεηξνλ,
ὡο κεδέλ πξνεηζελεγθνχζεο δέρεζζαη παξ᾿ ἟κῶλ ὡο δῶξα ηά δφκαηα, ηφ πᾶλ ἟κῖλ ινγηδνκέλεο η῅ο εἰζθνξᾶο, πνιιήλ θαί
ἄθαηνλ εἶλαη πεξί ἟κᾶο δεηθλχσλ ηνῦ Θενῦ ηήλ ἀγαζφηεηα, δερνκέλνπ ὡο ἟κῶλ ηά ἑαπηνῦ, ἐμ ἟κῶλ α὎ηῷ πξνζθεξφκελα,
θαί ηήλ ὏πέξ α὎ηῶλ ὡο ἀιινηξίσλ ὀθεηιήλ ὁκνινγνῦληνο.

3.8 (ε΄) ὇ ἄλζξσπνο, ηνχο πλεπκαηηθνχο ηῶλ ὁξσκέλσλ ιφγνπο θαηαλνῶλ, δηδάζθεηαη, ὡο ἔζηη ηηο ηῶλ θαηλνκέλσλ
πνηεηήο• ηήλ ηνῦ ὁπνῖφο ἐζηηλ ἔλλνηαλ, ὡο ἀλέθηθηνλ ἀθείο ἀλεμέηαζηνλ. Σήλ γάξ ὅηη Πνηεηήο, ἀιι᾿ ν὎ρ ὁπνῖφο ἐζηηλ ὁ
πνηεηήο, ὁξσκέλε ζαθῶο ἟ θηίζηο, παξέρεη θαηάιεςηλ.

3.9 (ζ΄) ὆ξγή Θενῦ ἐζηηλ, ἟ ηῶλ παηδαγσγνπκέλσλ ἐπίπνλνο αἴζζεζηο. ἖πίπνλνο δέ θαζέζηεθελ αἴζζεζηο, ἟ ηῶλ
ἀθνπζίσλ πφλσλ ἐπαγσγή, δη᾿ ἧο ηφλ ἐπ᾿ ἀξεηῆ θαί γλψζεη θπζηνχκελνλ λνῦλ, ὁ Θεφο ἄγεη πνιιάθηο πξφο ζπζηνιήλ θαί
ηαπείλσζηλ• α὎ηφλ ἑαπηνῦ γελέζζαη δηδνχο ἐπηγλψκνλα, θαί η῅ο νἰθείαο ἀζζελείαο ζπλίζηνξα• ἧο ἐπαηζζφκελνο, ηφ
κάηαηνλ νἴδεκα η῅ο θαξδίαο ἀπνηίζεηαη.

3.10 (η΄) ὆ξγή Κπξίνπ ἐζηίλ, ἟ ἀλαθσρή η῅ο ηῶλ ζείσλ ραξηζκάησλ ρνξεγίαο• ἤ ηηο ζπκθεξφλησο ἐπί πάληα γίλεηαη λνῦλ
὏ςειφλ θαί κεηέσξνλ• θαί ηνῖο δνζεῖζηλ α὎ηῷ ζεφζελ θαινῖο, ὡο ἐπί ἰδίνηο θαηνξζψκαζη κεγαιαπρνχκελνλ.

3.11 (ηα΄) Πᾶο γλσζηηθφο θαί θηιφζνθνο λνῦο, θαί ηφλ Ἰνχδαλ ἔρεη θαί ηήλ Ἱεξνπζαιήκ• ηφλ κέλ Ἰνχδαλ, ὡο πξαθηηθήλ
θηινζνθίαλ• ηήλ δέ Ἱεξνπζαιήκ, ὡο ζεσξεηηθήλ κπζηαγσγίαλ. ὇πελίθα νὖλ δηά η῅ο ζείαο ράξηηνο ὁ θηιφζενο λνῦο, θαηά
ηε ηήλ πξαθηηθήλ θαί ζεσξεηηθήλ θηινζνθίαλ, πᾶζαλ ἀληηθεηκέλελ ἀξεηῆ θαί γλψζεη δηαθξνπζάκελνο δχλακηλ, ηειείσο
ηφ θαηά ηῶλ πλεπκάησλ η῅ο πνλεξίαο ἀλαδήζεηαη θξάηνο, θαί κή ηήλ δένπζαλ ε὎ραξηζηίαλ ἀλάζεηαη ηῷ αἰηίῳ η῅ο λίθεο
Θεῷ, ἀιι᾿ ὏ςσζῆ ηήλ θαξδίαλ, ἑαπηφλ ηνῦ παληφο θαηνξζψκαηνο ἟γεζάκελνο αἴηηνλ• ηεληθαῦηα ὡο κή ἀληαπνδνχο ηῷ
Θεῷ, θαηά ηφ ἀληαπφδνκα, ὅ ἀληαπέδσθελ α὎ηῷ, δέρεηαη ν὎ κφλνλ α὎ηφο γηλνκέλελ ἐπ᾿ α὎ηφλ ηήλ ὀξγήλ η῅ο
ἐγθαηαιείςεσο, ἀιιά θαί Ἰνχδαο θαί Ἱεξνπζαιήκ• ηνπηέζηηλ, ἟ η῅ο πξάμεσο ἕμηο θαί η῅ο ζεσξίαο παζῶλ ἀηηκίαο ε὎ζέσο,
ζπγρσξήζεη Θενῦ, θαηεπαληζηακέλσλ η῅ο πξάμεσο, θαί ηήλ ηέσο θαζαξάλ κνιπλφλησλ ζπλείδεζηλ• θαί ςεπδῶλ ἐλλνηῶλ,
ζπλεπηπιεθνκέλσλ ηῆ ζεσξίᾳ ηῶλ ὄλησλ, θαί ηήλ ηέσο ὀξζήλ δηαζηξεθνπζῶλ δφμαλ η῅ο γλψζεσο. Σφλ γάξ ἐπαηξφκελνλ
ἐπί πξάμεη, παζῶλ ἀηηκία δηαδέρεηαη• ηφλ δέ ἐπί γλψζεη ὏ςνχκελνλ, πεξί ηήλ ἀιεζ῅ ζεσξίαλ πηαίεηλ ἟ δηθαία θξίζηο
ζπγρσξεῖ.

3.12 (ηβ΄) Θεῖνο ὡο ἀιεζῶο ὅξνο ηε θαί λφκνο θαηά ηήλ Πξφλνηαλ ἐλππάξρεη ηνῖο νὖζη, παηδεχεζζαη δηά ηῶλ ἐλαληίσλ
ἐπηηξέπσλ πξφο ε὎γλσκνζχλελ, ηνχο ἐπί θξείηηνζη θαλέληαο ἀγλψκνλαο, θαί ηήλ πεῖξαλ ηῶλ ἀληηθεηκέλσλ η῅ο ηῶλ θαιῶλ
θαηνξζσηηθ῅ο ζείαο ἐπίγλσζηλ πνηεῖζζαη δπλάκεσο• ὡο ἄλ κή παληειῶο ἐπί ηνῖο ἀκείλνζηλ ἀθαζαίξεηνλ παξά η῅ο
Πξνλνίαο ἔρεηλ ζπγρσξεζέληεο ηήλ νἴεζηλ, εἰο ηήλ ἀληίζενλ η῅ο ὏πεξεθαλίαο δηάζεζηλ θαηνιηζζήζσκελ, ἑαπηῶλ θαηά
θχζηλ, ἀιι᾿ ν὎θ ἐπίθηεηνλ ράξηηη ηήλ η῅ο ἀξεη῅ο θαί η῅ο γλψζεσο θη῅ζηλ εἶλαη λνκίδνληεο• θαί ε὏ξεζῶκελ ηῷ θαιῷ πξφο
ηήλ ηνῦ θαθνῦ ρξψκελνη γέλεζηλ, θαί δη᾿ ὧλ ἔδεη πιένλ δηαζθηγρζεῖζαλ ἐλ ἟κῖλ ἀζάιεπηνλ κέλεηλ ηήλ ζείαλ ἐπίγλσζηλ, δη᾿
ἐθείλσλ ὡο ν὎θ ὤθεινλ ηήλ ηαχηεο λνζήζαληεο ἄγλνηαλ.

Σελίδα 30 από 71

3.13 (ηγ΄) Ὅξνλ θαί λφκνλ ἐλππάξρνληα ζεῖνλ ηνῖο νὖζηλ ἴζκελ, ηήλ ηῶλ ὄλησλ ζπλεθηηθήλ πξφλνηαλ, θαηά θξίζηλ δηθαίαλ
ηῆ ζπάλεη ηῶλ ἀγαζῶλ παηδεχνπζαλ πξφο ε὎γλσκνζχλελ, ηνχο ἐπί ηῆ ἀθζνλίᾳ ηῶλ ἀγαζῶλ πξφο ηφλ ηαχηεο ρνξεγφλ
θαλέληαο ἀγλψκνλαο, δηά ηῶλ ἐλαληίσλ α὎ηνχο πξφο ζπλαίζζεζηλ ἄγνπζαλ η῅ο ηνῦ ραξηδνκέλνπ ηά θαιά δηαγλψζεσο. Ἡ
ἐπ᾿ ἀξεηῆ γάξ νἴεζηο, ἀπαηδαγψγεηνο κέλνπζα, ηφ η῅ο ὏πεξεθαλίαο γελλᾷλ πέθπθε λφζεκα, ηφ ηήλ ἀληηθεηκέλελ ηῷ Θεῷ
θέξνλ δηάζεζηλ.

3.14 (ηδ΄) ὇ νἰφκελνο ἑαπηφλ θαηεηιεθέλαη ηφ ηέινο η῅ο ἀξεη῅ο, ν὎δακῶο δεηήζεη ινηπφλ ηήλ πεγαίαλ ηῶλ θαιῶλ αἰηίαλ,
ἑαπηῷ κφλῳ πεξηγξάςαο ηήλ η῅ο ἐθέζεσο δχλακηλ, θαί α὎ηφλ η῅ο ζσηεξίαο ηφλ ὅξνλ ὏θ᾿ ἑαπηνῦ, θεκί δέ ηφλ Θεφλ,
δεκηνχκελνο. ὇ δέ η῅ο ἑαπηνῦ πεξί ηά θαιά θπζηθ῅ο ζπλαηζζφκελνο πελίαο, ν὎ παχεηαη πξνηξνπάδελ ηξέρσλ πξφο ηφλ
δνῦλαη δπλάκελνλ η῅ο ἐλδείαο ηήλ πιήξσζηλ.

3.15 (ηε΄) ὇ ηήλ ἀπεηξίαλ η῅ο ἀξεη῅ο δηαγλνχο, ν὎δέπνηε ηνῦ θαη᾿ α὎ηήλ παχεηαη δξφκνπ, ἵλα κή δεκησζῆ α὎ηήλ η῅ο
ἀξεη῅ο ηήλ ἀξρήλ θαί ηφ ηέινο, ηφλ Θεφλ ιέγσ, πεξί ἑαπηφλ ζηήζαο ηήλ θίλεζηλ η῅ο ἐθέζεσο• θαί ιάζῃ λνκίδσλ
ἐπεηι῅θζαη η῅ο ηειεηφηεηνο, ὏πνκέλσλ ηνῦ ἀιεζῶο ὄληνο ηήλ ἔθπησζηλ, πξφο ὅπεξ ἐπείγεηαη πᾶζα ζπνπδαίνπ θίλεζηο.

3.16 (ζη΄) Γίλεηαη δηθαίσο ἐπί ηφλ ὏ςειφθξνλα λνῦλ ὀξγή• ηνπηέζηηλ, ἐγθαηάιεηςηο, θαζά εἴξεηαη• ἤγνπλ ἟ ηνῦ
δηνριεζ῅λαη α὎ηφλ θαηά ηε ηήλ πξᾶμηλ, θαηά ηε ηήλ ζεσξίαλ ὏πφ δαηκφλσλ ζπγρψξεζηο• ἵλα ιάβῃ, η῅ο κέλ ἑαπηνῦ
θπζηθ῅ο ἀζζελείαο, ζπλαίζζεζηλ• η῅ο δέ ζθεπνχζεο α὎ηφλ, θαί ηφ πᾶλ θαηνξζνχζεο ηῶλ ἀγαζῶλ ζείαο δπλάκεψο ηε θαί
ράξηηνο, ηήλ ἐπίγλσζηλ• θαί ηαπεηλσζῆ, πφῤῥσ παληειῶο ἑαπηνῦ ηφ ἀιιφηξηνλ θαί παξά θχζηλ ὕςνο πνηνχκελνο• ὥζηε κή
ἐπειζεῖλ ἐπ᾿ α὎ηφλ ηήλ ἄιιελ ὀξγήλ, η῅ο ηῶλ δνζέλησλ ραξηζκάησλ ἀθαηξέζεσο, ηαπεηλσζέληα θαί γελφκελνλ η῅ο ηνῦ
παξέρνληνο ηά θαιά ζπλαηζζήζεσο.

3.17 (ηδ΄) ὇ κή ζσθξνληζζείο ηῷ πξψηῳ εἴδεη η῅ο ὀξγ῅ο, ἤγνπλ ἐγθαηαιείςεσο, ἐιζεῖλ πξφο ηαπείλσζηλ, ἟γεζάκελνο
α὎ηήλ η῅ο θαι῅ο ἐπηγλσκνζχλεο δηδάζθαινλ, ηήλ ἄιιελ δέρεηαη ζαθῶο ἐπ᾿ α὎ηφλ ἐξρνκέλελ ὀξγήλ, ἀθαηξνπκέλελ
α὎ηνῦ ηήλ ηῶλ ραξηζκάησλ ἐλέξγεηαλ, θαί ἔξεκνλ α὎ηφλ θαζηζηῶζαλ η῅ο ηέσο θξνπξνχζεο δπλάκεσο. Ἀθειῶ γάξ, θεζί,
ηφλ θξαγκφλ α὎ηνῦ, πεξί ηνῦ ἀγλψκνλνο Ἰζξαήι ὁ Θεφο ιέγσλ, θαί ἔζηαη εἰο δηαξπαγήλ• θαί θαζειῶ ηφλ ηνῖρνλ α὎ηνῦ,
θαί ἔζηαη εἰο θαηαπάηεκα• θαί ἀλήζσ ηφλ ἀκπειῶλά κνπ, θαί ν὎ κή ηηκεζῆ, ν὎δέ κή ζθαθῆ• θαί ἀλαβήζεηαη εἰο α὎ηφλ ὡο
εἰο ρέξζνλ ἄθαλζα, θαί ηαῖο λεθέιαηο ἐληεινῦκαη ηνῦ κή βξέμαη εἰο α὎ηφλ.

3.18 (ηε΄) Ὅηη πξφο ἀζέβεηαλ πξαλήο θαζέζηεθελ ὁδφο, ἟ πεξί ηήλ δεκίαλ ηῶλ ἀξεηῶλ ἀλαηζζεζία. ὇ γάξ ἐζίζαο ἑαπηφλ
δηά ηάο ἟δνλάο η῅ο ζαξθφο Θενῦ παξαθνχεηλ, θαί α὎ηφλ ἀξλήζεηαη ηφλ Θεφλ, θαινχζεο πξνθάζεσο• Θενῦ ηήλ ζαξθφο
δσήλ πξνηηκῶλ, ἧο θαί κφλεο ηάο ἟δνλάο ηῶλ ζείσλ θξείηηνπο ἔζρεθε ζειεκάησλ.

3.19 (ηζ΄) Ὅηαλ ηη θαζ᾿ νἱνλδήπνηε ηξφπνλ ηφλ λνῦλ πεπνλζέλαη λνκίζσκελ, ηῷ ηνηνχηῳ λνΐ, ηήλ ηε πξαθηηθήλ α὎ηνῦ θαί
ζεσξεηηθήλ δχλακηλ, θαηά ηνχο θπζηθνχο α὎ηῶλ ιφγνπο ζπκπεπνλζέλαη πάλησο πηζηεχζνκελ. Ο὎ γάξ ἐζηη δπλαηφλ
παζεῖλ ηφ ὏πνθείκελνλ, ηῶλ ἐλ ὏πνθεηκέλῳ κή παζρφλησλ• ὏πνθείκελνλ δέ ιέγσ ηφλ λνῦλ, ὡο ἀξεη῅ο θαί γλψζεσο
δεθηηθφλ• ἐλ ὏πνθεηκέλῳ δέ, ηήλ πξᾶμηλ θαί ηήλ ζεσξίαλ, αἵηηλεο πξφο ηφλ λνῦλ ζπκβεβεθφησλ ιφγνλ ἐπέρνπζη. Γηφ θαηά
πάληα ηξφπνλ, θαί ζπκπάζρνπζη πάζρνληη, ηήλ α὎ηνῦ πνηάλ θίλεζηλ, ἀξρήλ η῅ο νἰθείαο ἀιινηψζεσο ἔρνπζαη.


Σελίδα 31 από 71
3.20 (θ΄) Πᾶο ζενθηιήο θαί ἐλάξεηνο ἄλζξσπνο θαηά ηφλ ἖δεθίαλ, γλσζηηθῶο ηε θαηά ηῶλ δαηκφλσλ δηαδσζάκελνο
θξάηνο, ἄλ γέλεηαί ηηο α὎ηῷ πξνζβνιή πλεπκάησλ πνλεξῶλ, ἀνξάησο θαηά λνῦλ πξφο α὎ηφλ ζπκπιεθφλησλ ηφλ πφιεκνλ,
θαί δηά πξνζεπρ῅ο δέμεηαη ζεφζελ α὎ηῷ πεκπφκελνλ ἄγγεινλ• ιέγσ δέ ζνθίαο ιφγνλ κείδνλα• θαί πᾶζαλ ἐθηξίςαο
δηαζθεδάζῃ ηνῦ δηαβφινπ ηήλ θάιαγγα• θαί η῅ο ηνηαχηεο λίθεο ηε θαί ζσηεξίαο αἴηηνλ ηφλ Θεφλ κή ἐπηγξάςεηαη, ἀιι᾿
ἑαπηῷ ηήλ ὅιελ ἀλάζεηαη λίθελ, ὁ ηνηνῦηνο ν὎θ ἀληαπέδσθε ηῷ Θεῷ θαηά ηφ ἀληαπφδνκα α὎ηνῦ, κή ἐμηζψζαο ηῷ
κεγέζεη η῅ο ζσηεξίαο, ηφ πι῅ζνο η῅ο ε὎ραξηζηίαο• κεδέ ηῆ ε὎εξγεζίᾳ ηνῦ ζψζαληνο, ἀληηκεηξήζαο ηήλ νἰθείαλ δηάζεζηλ.

3.21 (θα΄) Φσηίζσκελ ηφλ λνῦλ η῅ο ζείνηο λνήκαζη• ηφ δέ ζῶκα ηνῖο ηῶλ λνεζέλησλ ζεηνηέξσλ ιφγσλ ηξφπνηο
θαηδξχλσκελ, ἀξεη῅ο α὎ηφλ πνηνῦληεο ινγηθφλ ἐξγαζηήξηνλ, ηῆ ἀπνβνι῅ ηῶλ παζῶλ• ηά γάξ ἔκθπηα πάζε ηνῦ ζψκαηνο,
ιφγῳ κέλ θπβεξλψκελα, ν὎θ ἔρεη δηαβνιήλ• θηλνχκελα δέ ηνχηνπ ρσξίο, θέξεη δηαβνιήλ. Σνχησλ νὖλ ιέγεη γέλεζζαη δεῖλ
ἀπνβνιήλ, ὧλ ἔκθπηνο κέλ ἟ θίλεζηο, παξά θχζηλ δέ γίλεηαη πνιιάθηο ἟ ρξ῅ζηο, ιφγῳ κή θπβεξλσκέλε.

3.22 (θβ΄) Πᾶο ὁ ὏ςψζαο ἑαπηνῦ ηήλ θαξδίαλ, ἐθ᾿ νἷο ἔιαβε ραξίζκαζη, κέγα θξνλήζαο, ὡο κή ιαβψλ, ἐλδίθσο δέρεηαη
γηλνκέλελ ἐπ᾿ α὎ηῷ ηήλ ὀξγήλ, ζπγρσξνῦληνο ηνῦ Θενῦ ηῷ δηαβφιῳ λνεηῶο α὎ηῷ ζπκπιαθ῅λαη• θαί ηνχο θαηά ηήλ
πξᾶμηλ παξαζαιεῦζαη ηξφπνπο η῅ο ἀξεη῅ο, θαί ηνχο θαηά ζεσξίαλ δηαπγεῖο ἐπηζνιῶζαη ιφγνπο η῅ο γλψζεσο, ἵλα καζψλ
ηήλ νἰθείαλ ἀζζέλεηαλ, ἐπηγλῷ ηήλ κφλελ δχλακηλ, ηήλ ηά πάζε ἐλ ἟κῖλ θαηαπαιαίνπζαλ, θαί ηαπεηλσζῆ κεηαλνήζαο, ηφλ
ὄγθνλ ἀπνβαιψλ η῅ο νἰήζεσο, θαί ηφλ Θεφλ ἱιεψζεηαη, θαί ἀπνζηξέςῃ ηήλ ἐπεξρνκέλελ ηνῖο κή κεηαλννῦζηλ ὀξγήλ, ηήλ
ἀθαηξνπκέλελ ηήλ θξνπξνῦζαλ ηήλ ςπρήλ ράξηλ, θαί ἔξεκνλ θαηαιηκπάλνπζαλ ηφλ ἀγλψκνλα λνῦλ.

3.23 (θγ΄) ὆ξγή ζσηήξηφο ἐζηηλ, ἟ πξφο ηφ πνιεκεῖζζαη ηφλ ὏ςειφθξνλα λνῦλ ηνῖο πάζεζηλ ὏πφ ηῶλ δαηκφλσλ, ζεία
ζπγρψξεζηο• ἵλα γλῷ πάζρσλ ἀηίκσο, ἐπ᾿ ἀξεηαῖο κεγαιαπρνχκελνο, ηίο ὁ ηνχησλ ὏πάξρεη δνηήξ• ἤ γέλεηαη ηῶλ
ἀιινηξίσλ γπκλφο, ἅπεξ ὡο κή ιαβψλ, ἔρεηλ ἐλφκηδε.

3.24 (θδ΄) Μαθάξηνο ὄλησο ἐθεῖλνο ὁ λνῦο, ὁ ηνῖο νὖζηλ ἅπαζηλ ἐπαηλεηῶο ἀπνζαλψλ• ηνῖο κέλ αἰζζεηνῖο, ηῆ ἀπνζέζεη η῅ο
θαη᾿ αἴζζεζηλ ἐλεξγείαο• ηνῖο δέ λνεηνῖο ηῆ η῅ο λνεξᾶο ἀπνπαχζεη θηλήζεσο. ΢εκείσζαη δέ ὅηη λνῦ ζαλάηνλ
ἐπαηλνχκελνλ ιέγεη, ηήλ πξφο πάληα ηά ὄληα γλσκηθήλ ἀπνγέλεζηλ, κεζ᾿ ἥλ ηήλ ζείᾳ ράξηηη δσήλ ὏πνδέρεζζαη πέθπθελ•
ἀληί ηῶλ ὄλησλ, ηφ αἴηηνλ ηῶλ ὄλησλ ἀλελλνήησο ἀπνιαβψλ.

3.25 (θε΄) Μαθάξηνο ὁ ζπλάςαο ηφ κέλ πξαθηηθφλ ηῷ θαηά θχζηλ ἀγαζῷ• ηφ δέ ζεσξεηηθφλ, ηῆ θαηά θχζηλ ἀιεζείᾳ.
Πᾶζα γάξ πξᾶμηο, δηά ηφ ἀγαζφλ γίλεζζαη πέθπθε• θαί πᾶζα ζεσξίαλ, ηήλ γλῶζηλ δηά κφλελ δεηεῖ ηήλ ἀιήζεηαλ• ὧλ
δηαλπζζέλησλ, ν὎δέλ ἔζηαη ηφ ζχλνινλ ηφ πι῅ηηνλ η῅ο ςπρ῅ο ηφ πξαθηηθφλ, νὔηε κήλ ηφ ζεσξεηηθφλ α὎η῅ο, δηά μέλσλ
δξηκχηηνλ ζεσξεκάησλ• παληφο ἐπέθεηλα γελνκέλεο θαί ὄληνο, θαί λννπκέλνπ, θαί εἰο α὎ηφλ εἰζδπζάζεο ηφλ Θεφλ ηφλ
κφλνλ ἀγαζφλ θαί ἀιεζηλφλ, θαί ὏πέξ πᾶζαλ ν὎ζίαλ ὄληα θαί λφεζηλ.

3.26 (θζη΄) Πξαθηηθ῅ο ἀξεη῅ο ηέινο εἶλαί θαζη ηφ ἀγαζφλ. Σνῦην δέ, ζείαο ἐλεξγείαο ὏πάξρεη ζπκπιήξσζηο, πξφο ἥλ ἄγεη
ηφ ινγηθφλ η῅ο ςπρ῅ο, ηῷ ζπκῷ θαί ηῆ ἐπηζπκίᾳ ρξψκελνλ θαηά θχζηλ• ἐλ ᾗ ηφ θαζ᾿ ὁκνίσζηλ ἀλαθαίλεζζαη πέθπθε
θάιινο• ζεσξεηηθ῅ο δέ θαζη θηινζνθίαο εἶλαη ηήλ ἀιήζεηαλ, ηέινο• ἥηηο ἀκεξῶο ηῶλ πεξί Θεφλ ἁπάλησλ ἑλνεηδήο ἐζηη
γλῶζηο, πξφο ἥλ ὁ θαζαξφο θέξεηαη λνῦο• ἀπνζβέζαο ἑαπηνῦ παληειῶο ηήλ θαη᾿ αἴζζεζηλ θξίζηλ• ἐλ ᾗ (γλψζεη δεινλφηη)
ἀθίβδεινλ ηφ η῅ο ζείαο εἰθφλνο ἀμίσκα δείθλπηαη.


Σελίδα 32 από 71
3.27 (θδ΄) Ο὎δείο δχλαηαη ηφλ Θεφλ ε὎ινγεῖλ ἀιεζῶο, κή ηφ ζῶκα θαζαγηάζαο ηαῖο ἀξεηαῖο, θαί ηήλ ςπρήλ θαηαθσηίζαο
ηαῖο γλψζεζηλ. Ἡ γάξ θαη᾿ ἀξεηήλ δηάζεζηο, πξφζσπφλ ἐζηη ηνῦ ζεσξεηηθνῦ λνφο, ὡο εἰο ν὎ξαλφλ πξφο ηφ ὕςνο η῅ο
ἀιεζηλ῅ο ἐπαηξφκελνλ γλψζεσο.

3.28 (θε΄) Μαθάξηνο ὁ ἐλ ἀιεζείᾳ εἰδψο, ὅηη πᾶζαλ ἐλ ἟κῖλ ὡο ὀξγάλνηο ὁ Θεφο ἐπηηειεῖ πξᾶμηλ θαί ζεσξίαλ, ἀξεηήλ ηε
θαί γλῶζηλ, θαί λίθελ θαί ζνθίαλ, θαί ἀγαζφηεηα θαί ἀιήζεηαλ, κεδέλ ἟κῶλ ζπλεηζθεξφλησλ ηφ ζχλνινλ, πιήλ η῅ο
ζεινχζεο ηά θαιά δηαζέζεσο• ἥλ ἔρσλ ὁ κέγαο Ενξνβάβει, πξφο ηνῖο εἰξεκέλνηο, θεζίλ, Δ὎ινγεηφο εἶ, πξφο ηφλ Θεφλ
ιέγσλ, ὅο ἔδσθάο κνη ζνθίαλ, θαί ζνί ὁκνινγῶ, Γέζπνηα ηῶλ παηέξσλ• παξά ζνῦ ἟ λίθε θαί παξά ζνῦ ἟ ζνθία, θαί ζνί ἟
δφμα, θαί ἐγψ ζφο νἰθέηεο. Ὡο ε὎γλψκσλ ὄληεο νἰθέηεο, πάληα ηῷ Θεῷ ἀλέζεην ηῷ πάληα δσξεζακέλῳ, ἐμ νὗ ιαβψλ εἶρε
ηήλ ζνθίαλ, α὎ηῷ ὁκνινγῶλ ὡο Γεζπφηῃ παηέξσλ ηῶλ θεραξηζκέλσλ ἀγαζῶλ ηήλ δχλακηλ, ἅπεξ εἰζίλ, ἕλσζηο λίθεο, ὡο
εἴξεηαη, θαί ζνθίαο, ἀξεη῅ο ηε θαί γλψζεσο, πξάμεσο θαί ζεσξίαο, ἀγαζφηεηφο ηε θαί ἀιεζείαο• αὗηαη γάξ ἀιιήιαηο
ἑλνχκελαη, κίαλ ἀπαζηξάπηνπζηλ δφμαλ θαί α὎ηήλ Θενῦ.

3.29 (θζ΄) Πάληα ηά ηῶλ ἁγίσλ θαηνξζψκαηα, Θενῦ πξνδήισο ὏π῅ξρνλ ραξίζκαηα• κεδελφο ηφ παξάπαλ ἔρνληνο κεδέλ,
ἤ ηφ δνζέλ ἀγαζφλ• ὡο παξά Γεζπφηνπ ηνῦ Θενῦ, πξφο ἀλαινγίαλ η῅ο ε὎γλσκνζχλεο ηε θαί ε὎λνίαο ηνῦ δερνκέλνπ
κεηξνχκελνλ• θἀθεῖλα κφλα θεθηεκέλνπ, ὅζα ηῷ Γεζπφηῃ δσξνπκέλῳ παξίζηαηαη.

3.30 (ι΄) ὇ η῅ο ἀξεη῅ο θαί η῅ο γλψζεσο πξντζηάκελνο λνῦο, θαί η῅ο θαθ῅ο ηῶλ παζῶλ δνπιείαο ηήλ ςπρήλ ζηεξεζ῅λαη
βεβνπιεκέλνο, θεζίλ, ὘πεξηζρχνπζηλ αἱ γπλαῖθεο, θαί ὏πεξληθᾷ ἟ ἀιήζεηα• γπλαῖθαο κέλ εἰπψλ, ηάο ζενπνηνχο ἀξεηάο,
ἐμ ὧλ ἟ πξφο Θεφλ θαί ἀιιήινπο ηνῖο ἀλζξψπνηο ἑλνπνηφο ἀγάπε ζπλέζηεθελ• ἁπάλησλ ηήλ ςπρήλ ἐμαξπάδνπζα ηῶλ ὏πφ
γέλεζηλ θαί θζνξάλ, θαί ηῶλ ὏πέξ α὎ηά λνεηῶλ ν὎ζηῶλ, θαί α὎ηῷ ηῷ Θεῷ θαη᾿ ἐξσηηθήλ ηηλα ζχγθξαζηλ πεξηπιέθνπζα,
θαζ᾿ ὅζνλ ἐζηί δπλαηφλ ἀλζξσπίλῃ θχζεη, θαί ηήλ ἄρξαληνλ θαί ζείαλ κπζηηθῶο δεκηνπξγνῦζα ζπκβίσζηλ. Ἀιήζεηαλ δέ
θήζαο, ηήλ κφλελ θαί κίαλ αἰηίαλ ηῶλ ὄλησλ, θαί ἀξρήλ θαί βαζηιείαλ θαί δχλακηλ θαί δφμαλ, ἐμ ἧο θαί δη᾿ ἥλ πάληα
γέγνλέ ηε θαί γίλεηαη, θαί πξφο ηφ εἶλαη ὏π᾿ α὎η῅ο θαί δη᾿ α὎η῅ο ζπγθξαηεῖηαη• θαί ὏πέξ ἧο πᾶζα ηνῖο θηινζένηο ἐζηί
ζπνπδή ηε θαί θίλεζηο.

3.31 (ια΄) Γηά κέλ ηῶλ γπλαηθῶλ, ηφ ηέινο ἐλδείμαην ηῶλ ἀξεηῶλ, ηήλ ἀγάπελ• ὅπεξ ἐζηίλ ἟ θαη᾿ ἔθεζηλ ηνῦ θχζεη
ἀγαζνῦ ηῶλ κεηερφλησλ ἀδηάπησηνο ἟δνλή θαί ἀδηαίξεηνο ἕλσζηο. Γηά δέ η῅ο ἀιεζείαο, ηφ πέξαο παζῶλ ἐπεζήκαλε ηῶλ
γλψζεσλ, θαί α὎ηῶλ γηλσζθνκέλσλ• εἰο ὅπεξ, ὡο ἀξρήλ θαί πέξαο πάλησλ ηῶλ ὄλησλ, αἱ θαηά θχζηλ θηλήζεηο γεληθῷ ηηλη
ιφγῳ ζπλέιθνληαη• πάληα ληθψζεο θαηά θχζηλ ὡο ἀιεζείαο η῅ο ηῶλ ὄλησλ ἀξρ῅ο θαί αἰηίαο, θαί πξφο ἑαπηήλ
ζπλειθνχζεο ηῶλ γεγνλφησλ ηήλ θίλεζηλ.

3.32 (ιβ΄) Σῆ θαζ᾿ ὏πεξνρήλ ζηεξήζεη ηῶλ πνιιῶλ, ὡο ἕλ θαί κφλνλ ἟ ἀιήζεηα πέθπθελ ἀλαθαίλεζζαη, θαιχπηνπζα
πάλησλ ηῶλ λνεῖλ ἤ λνεῖζζαη δπλακέλσλ ηάο γλσζηηθάο δπλάκεηο, ὡο ὏πέξ ηά λννῦληά ηε θαί λννχκελα θαζ᾿ ὕπαξμηλ
὏πεξνχζηνλ νὖζα• θαί ἀπείξῳ δπλάκεη ηάο θαηά ηήλ ἀξρήλ θαί ηφ ηέινο ηῶλ ὄλησλ ἀθξφηεηαο πεξηγξάθνπζα, πᾶζαλ
πάλησλ πξφο ἑαπηήλ ζπλέιθεη θίλεζηλ• ηνῖο κέλ παξερνκέλε γλῶζηλ ἀξίδεινλ ἧο ἐζηεξήζεζαλ ράξηηνο• ηνῖο δέ
δσξνπκέλε θαη᾿ αἴζζεζηλ ἄῤῥεηνλ, ἧο εἶρνλ ηήλ ἔθεζηλ ἀγαζφηεηνο, ηῆ κεζέμεη θαλεξάλ ηήλ ἐπίγλσζηλ.

3.33 (ιγ΄) ὇ λνῦο, ζνθίαο ὄξγαλνλ, θεζίλ• ὁ ιφγνο, γλψζεσο• ἟ θαη᾿ ἄκθσ θπζηθή πιεξνθνξία, η῅ο θαη᾿ ἄκθσ
ζπληζηακέλεο πίζηεσο• ηνῦ δέ ηῶλ ἰακάησλ ραξίζκαηνο ἟ θπζηθή θηιαλζξσπία. Πᾶλ γάξ ράξηζκα ζεῖνλ, ἐπηηήδεηνλ ἐλ
἟κῖλ ἔρεη θαί πξνζθπέο, ὥζπεξ δχλακηλ, ἤ ἕμηλ ἤ δηάζεζηλ, ὄξγαλνλ δεθηηθφλ. Οἷνλ, ὁ ηφλ λνῦλ πάζεο αἰζζεηῶλ
θαληαζίαο πνηήζαο θαζαξφλ, δέρεηαη ζνθίαλ• ὁ δέ ηφλ ιφγνλ ηῶλ ἐκθχησλ παζῶλ, ζπκνῦ ιέγσ θαί ἐπηζπκίαο,
θαηαζηήζαο δεζπφηελ, δέρεηαη γλῶζηλ• ὁ δέ ηήλ θαηά λνῦλ θαί ιφγνλ πεξί ηά ζεῖα ἀζάιεπηνλ πιεξνθνξίαλ ἔρσλ, ηήλ

Σελίδα 33 από 71
πάληα δπλακέλελ δέρεηαη πίζηηλ• ὁ δέ ηήλ θπζηθήλ θαηνξζψζαο θηιαλζξσπίαλ κεηά ηήλ ηειείαλ η῅ο θηιαπηίαο ἀλαίξεζηλ,
ἰακάησλ δέρεηαη ραξίζκαηα.

3.34 (ιδ΄) Ἕθαζηνο ἟κῶλ, θαηά ηήλ ἀλαινγίαλ η῅ο ἐλ α὎ηῷ πίζηεσο, θαλεξνπκέλελ θέθηεηαη ηνῦ Πλεχκαηνο ηήλ
ἐλέξγεηαλ. Ὥζηε ηακίαο ὏πάξρεη η῅ο ράξηηνο ἕθαζηνο ἑαπηνῦ• θαί νὔπνη᾿ ἄλ εὖ θξνλῶλ ἄιιῳ θζνλήζεηελ ἐλεπδνθηκνῦληη
ηαῖο ράξηζηλ, ἐπ᾿ α὎ηῷ θεηκέλεο η῅ο δεθηηθ῅ο ηῶλ ζείσλ ἀγαζῶλ δηαζέζεσο.

3.35 (ιε΄) Αἴηηνλ εἶλαί θεζη η῅ο ηῶλ ζείσλ δηαλνκ῅ο ἀγαζῶλ, ηφ κέηξνλ η῅ο ἑθάζηνπ πίζηεσο. Καζψο γάξ πηζηεχνκελ, θαί
ηήλ ἐπί ηφ πξάηηεηλ η῅ο πξνζπκίαο ἐπίδνζηλ ἔρνκελ. ὇ γνῦλ πξάηησλ, θαηά ηήλ ἀλαινγίαλ η῅ο πξάμεσο ἐπηδείθλπηαη ηφ
κέηξνλ η῅ο πίζηεσο, δερφκελνο ὡο ἐπίζηεπζε ηφ κέηξνλ η῅ο ράξηηνο• ὁ δέ κή πξάηησλ, θαηά ηήλ ἀλαινγίαλ η῅ο ἀπξαμίαο
ἐπηδείθλπηαη ηφ κέηξνλ η῅ο ἀπηζηίαο, δερφκελνο ὡο ἞πίζηεζε, η῅ο ράξηηνο ηήλ ζηέξεζηλ. Ο὎θνῦλ θαθῶο πνηεῖ βαζθαίλσλ
ηνῖο θαηνξζνῦζηλ ὁ θζνλεξφο ἐπ᾿ α὎ηῷ ζαθῶο, ν὎θ ἐπ᾿ ἄιιῳ θεηκέλεο η῅ο ηῶλ πηζηεχεηλ ηε θαί πξάηηεηλ, θαί πξφο ηφ
κέηξνλ η῅ο πίζηεσο ἐξρνκέλελ δέμαζζαη ηήλ ράξηλ, ἐπηινγ῅ο.

3.36 (ιζη΄) ὇ ηῶλ θαιῶλ ἐξαζηήο, θαηά πξφλνηαλ ζνθίαο ιφγνηο ἑθνπζίσο ἐπείγεηαη πξφο ηήλ η῅ο ζεψζεσο ράξηλ• ὁ δέ
ηνχησλ ἀλέξαζηνο, θαηά ηήλ δηθαίαλ θξίζηλ, παηδείαο ηξφπνηο ἀθνπζίσο θαθίαο ἀπάγεηαη• ὁ κέλ, ὡο θηιφζενο δηά η῅ο
πξνλνίαο ζενχκελνο• ὁ δέ, δηά η῅ο θξίζεσο, ὡο θηιφυινο εἰο θαηάθξηζηλ ἐιζεῖλ κή ζπγρσξνχκελνο. ὇ γάξ Θεφο ὡο
ἀγαζφο, ζνθίαο κέλ ιφγνηο ζεξαπεχεη ηνχο ζέινληαο• παηδείαο δέ ηξφπνηο ηνχο πξφο ἀξεηήλ δπζθηλήηνπο ἰᾶηαη.

3.37 (ιδ΄) Ἡ κέλ ὄλησο πίζηηο, ἀιήζεηα ἐζηη ζπλεθηηθή ηε θαί ζπζηαηηθή, ςεῦδνο ν὎θ ἔρνπζα• ἟ δέ ἀγαζή ζπλείδεζηο, ηήλ
η῅ο ἀγάπεο ἐπηθέξεηαη δχλακηλ, ὡο κεδεκίαλ ἔρνπζα παξάβαζηλ ἐληνι῅ο.

3.38 (ιε΄) Καί ἐπαλαπαχζεηαη, θεζίλ, ἐπ᾿ α὎ηφλ, ἑπηά πλεχκαηα• πλεῦκα ζνθίαο, πλεῦκα ζπλέζεσο, πλεῦκα γλψζεσο,
πλεῦκα ἐπηζηήκεο, πλεῦκα βνπι῅ο, πλεῦκα ἰζρχνο, πλεῦκα θφβνπ Θενῦ. Ἔζηη δέ ἴδηνλ ηῶλ πλεπκαηηθῶλ ηνχησλ
ραξηζκάησλ, θφβνπ κέλ, ἟ ἀπνρή ηῶλ θαθῶλ• ἰζρχνο δέ, ἟ πξᾶμηο ηῶλ ἀγαζῶλ• βνπι῅ο δέ, ἟ ηῶλ ἀληηθεηκέλσλ δηάθξηζηο•
ἐπηζηήκε δέ, ἟ ηῶλ θαζεθφλησλ ἀλφζεπηνο εἴδεζηο• γλψζεσο δέ, ἟ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ηῶλ ἐλ ηαῖο ἀξεηαῖο ζείσλ ιφγσλ
πεξίιεςηο• ζπλέζεσο δέ, ἟ πξφο ηά γλσζζέληα δηφινπ η῅ο ςπρ῅ο ζπλδηάζεζηο• ζνθίαο δέ, ἟ πξφο Θεφλ ἀδηάγλσζηνο
ἕλσζηο, θαζ᾿ ἥλ ηνῖο ἀμίνηο ἟ ἔθεζηο ἀπφιαπζηο γίλεηαη, κεζέμεη πνηνῦζα ζεφλ ηφλ κεηέρνληα, θαί η῅ο ζείαο α὎ηφλ
὏πνθήηελ θαζηζηῶζα καθαξηφηεηνο, θαηά ηήλ ἀέλλανλ πξφο ηνχο δενκέλνπο ηῶλ ζείσλ κπζηεξίσλ, ἀλεθπφκπεπηνλ
πξνβνιήλ θαί δηέμνδνλ.

3.39 (ιζ΄) Σφ πλεῦκα ηνῦ θφβνπ ηνῦ Θενῦ, ηῶλ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ θαθῶλ ἐζηηλ ἀπνρή• ηφ δέ πλεῦκα η῅ο ἰζρχνο, ἟ πξφο
ἐλέξγεηαλ θαί πξᾶμηλ ηῶλ ἐληνιῶλ πξφζπκνο ὁξκή θαί θίλεζηο• ηφ δέ πλεῦκα η῅ο βνπι῅ο, ἟ ἕμηο η῅ο δηαθξίζεσο, θαζ᾿ ἥλ
ζχλ ιφγῳ ηάο ζείαο πξάηηνκελ ἐληνιάο, θαί ηῶλ θξεηηηφλσλ δηαηξνῦκελ ηά ρείξνλα• ηφ δέ πλεῦκα η῅ο ἐπηζηήκεο, ἟ ηῶλ
θαη᾿ ἀξεηήλ η῅ο πξάμεσο ηξφπσλ ἄπησηνο εἴδεζηο• θαζ᾿ ἥλ πξάηηνληεο, η῅ο ὀξζ῅ο ηνῦ ιφγνπ θξίζεσο ν὎δακῶο πίπηνκελ•
ηφ δέ πλεῦκα η῅ο γλψζεσο, ἟ ηῶλ ἐληνιῶλ θαί ηῶλ ἐλ α὎ηαῖο ιφγσλ πεξίιεςηο, θαζ᾿ νὕο νἱ ηξφπνη ηῶλ ἀξεηῶλ
ζπλεζηήθαζη• πλεῦκα δέ ζπλέζεψο ἐζηηλ, ἟ πξφο ηνχο ηξφπνπο θαί ηνχο ιφγνπο ηῶλ ἀξεηῶλ ζπγθαηάζεζηο, ἤ θπξηψηεξνλ
εἰπεῖλ, κεηαπνίεζηο, θαζ᾿ ἥλ ζχγθξαζηο γίλεηαη ηῶλ θπζηθῶλ δπλάκεσλ δπλάκεσλ πξφο ηνχο ηξφπνπο θαί ηνχο ιφγνπο ηῶλ
ἐληνιῶλ• πλεῦκα δέ ζνθίαο ἐζηίλ, ἟ πξφο ηήλ αἰηίαλ ηῶλ ἐλ ηαῖο ἐληνιαῖο πλεπκαηηθσηέξσλ ιφγσλ ἀλάιεςίο ηε θαί
ἕλσζηο, θαζ᾿ ἥλ ἀγλψζησο ηνχο ἐλ Θεῷ, θαηά ηφ ζεκηηφλ ἀλζξψπνηο, ἁπιῶο κπνχκελνη ηῶλ ὄλησλ ιφγνπο, ὡο ἔθ ηηλνο
βιπζηαλνχζεο πεγ῅ο η῅ο θαξδίαο, ηήλ ἐλ ηνῖο ὅινηο ἀιήζεηαλ πνηθίισο ηνῖο ἄιινηο ἀλζξψπνηο πξνζθέξνκελ.


Σελίδα 34 από 71
3.40 (κ΄) Ἀπφ κέλ ηῶλ ἐθ Θενῦ ηειεπηαίσλ, ἟κῖλ δέ πξνζερῶλ, ἐπί ηά πξῶηα, θαί ἟κῶλ κέλ πφῤῥσ, ηῷ δέ Θεῷ πξνζερ῅,
θαζ᾿ ὁδφλ θαί ηάμηλ ἀλαβαίλνκελ. Ἀπφ γάξ η῅ο ἀξγίαο ηῶλ θαθῶλ δηά θφβνπ, ἐπί ηήλ ηῶλ ἀξεηῶλ δη᾿ ἰζρχνο ἐξρφκεζα
πξᾶμηλ• ἀπφ δέ η῅ο ηῶλ ἀξεηῶλ πξάμεσο, ἐπί ηήλ δηάθξηζηλ η῅ο βνπι῅ο• ἀπφ δέ η῅ο δηαθξίζεσο, ἐπί ηήλ ἕμηλ ηῶλ ἀξεηῶλ,
ἤγνπλ ἐπηζηήκελ• ἀπφ δέ η῅ο ἕμεσο ηῶλ ἀξεηῶλ, ἐπί ηήλ γλῶζηλ ηῶλ ἐλ α὎ηαῖο ηαῖο ἀξεηαῖο ιφγσλ• ἀπφ δέ ηαχηεο, εἰο ηήλ
πξφο ηνχο ἐγλσζκέλνπο ιφγνπο ηῶλ ἀξεηῶλ κεηαπνηεηηθήλ ἕμηλ• θεκί δέ ηήλ ζχλεζηλ• θαί ἀπφ ηαχηεο, εἰο ηήλ ἁπι῅λ η῅ο
ἐλ ὅινηο ἀιεζείαο ἀθξηβ῅ ζεσξίαλ• ἀθ' ἧο ὁξκψκελνη, πνιινχο θαί πνηθίινπο ἐθ η῅ο ηῶλ ὄλησλ αἰζζεηῶλ ηε θαί λνεηῶλ
ν὎ζηῶλ ζνθ῅ο ζεσξίαο, ε὎ζεβεῖο ιφγνπο πεξί η῅ο ἀιεζείαο ἀπνδψζνκελ.

3.41 (κα΄) Σφ πξφο ἟κᾶο θαη᾿ ἐλέξγεηαλ πξῶηνλ ἀγαζφλ, ὅπεξ ἐζηίλ ὁ θφβνο, ηειεπηαῖνλ ἀπεξηζκήζαην η῅ο Γξαθ῅ο ὁ
ιφγνο, ὡο ζνθίαο ἀξρήλ, ἀθ᾿ νὗ θηλνχκελνη, πξφο ηφ η῅ο ζνθίαο ηέινο ηήλ ζχλεζηλ, ἀλαβαίλνκελ, κεζ᾿ ἥλ πξνζερεῖο α὎ηῷ
γηλφκεζα ηῷ Θεῷ, κφλελ ηήλ ζνθίαλ η῅ο πξφο α὎ηφλ ἑλψζεσο κεζηηεχνπζαλ ἔρνληεο. Ο὎ γάξ ἐζηη δπλαηφλ ἐπηιαβέζζαη
ζνθίαο, ηφλ κή πξφηεξνλ δηά ηνῦ θφβνπ, θαί ηῶλ δηά κέζνπ ινηπῶλ ραξηζκάησλ, ηήλ ηε ιήκελ η῅ο ἀγλνίαο, θαί ηφλ η῅ο
θαθίαο θνληνξηφλ, ἑαπηνῦ παληειῶο ἀπνζεηζάκελνλ. Γηά ηνῦην Θεῷ κέλ, πξνζερ῅ ηήλ ζνθίαλ, ἟κῖλ δέ, ηφλ θφβνλ ἟
γξαθηθή ηάμηο δηέζεθελ, ἵλα ἟κεῖο ε὎ηαμίαο κάζσκελ ὅξνλ θαί λφκνλ.

3.42 (κβ΄) Γηά ηνχησλ νὖλ ἀλαβαίλνληεο ηῶλ ὀθζαικῶλ η῅ο πίζηεσο, ἤγνπλ θσηηζκῶλ, πξφο ηήλ ζείαλ η῅ο ζνθίαο
ζπλαγφκεζα κνλάδα• ηήλ γεγελεκέλελ δη᾿ ἟κᾶο ηῶλ ραξηζκάησλ δηαίξεζηλ, πξφο ηήλ αἰηίαλ ηῶλ ραξηζκάησλ ζπλάγνληεο,
ηαῖο θαηά κέξνο ηῶλ ἀξεηῶλ ἀλαβάζεζη, κεδέλ ηῶλ εἰξεκέλσλ ζπλεξγίᾳ Θενῦ παξαιηκπάλνληεο, ἵλα κή θαη᾿ ὀιίγνλ
ἀκεινῦληεο, ηπθιήλ ἟κῶλ ηήλ πίζηηλ θαη ἀλφκκαηνλ θαηαζηήζσκελ, ν὎θ ἔρνπζαλ ηνχο δηά ηῶλ ἔξγσλ ηνῦ Πλεχκαηνο
θσηηζκνχο, θαί θνιαζζῶκελ δηθαίσο εἰο ἀπείξνπο αἰῶλαο, ὡο ἐλ ἑαπηνῖο θαηά ηήλ πίζηηλ ὅζνλ ηφ ἐθ᾿ ἟κῖλ, ηνχο ζείνπο
ἐθηπθιψζαληεο ὀθζαικνχο.

3.43 (κγ΄) Πᾶο ὁ η῅ο πίζηεσο ἐλ ἑαπηῷ δηά η῅ο ἀξγίαο ηῶλ ἐληνιῶλ ηνχο ηνηνχηνπο ἀλνξχμαο ὀθζαικνχο, πάλησο
θαηάθξηηνο, κεθέηη ηφλ Θεφλ ἔρσλ εἰο α὎ηφλ ἐπηβιέπνληα. Δἰ γάξ ηάο ἐλεξγείαο ηνῦ Πλεχκαηνο, θεζίλ, ὀθζαικνχο
Κπξίνπ πξνζαγνξεχεη ὁ ιφγνο, ὁ κή ηνχηνπο ηῆ πξάμεη ηῶλ ἐληνιῶλ δηαλνίγσλ, ἐπηβιέπνληα ηφλ Θεφλ ἐπ᾿ α὎ηφλ ν὎θ
ἔρεη. Γη᾿ ἄιισλ γάξ, ὡο εἰθφο, ὀθζαικῶλ ἐπηζθνπεῖλ ηνχο ἐπί γ῅ο ν὎ πέθπθελ ὁ Θεφο, εἴπεξ ζείαο ὁξάζεσο ἀθηίο ἐζηηλ, ὁ
θαη᾿ ἀξεηήλ ἟κῶλ θσηηζκφο.

3.44 (κδ΄) Ἡ ζνθία κνλάο ἐζηη, ηαῖο ἐμ α὎η῅ο δηαθφξνηο ἀξεηαῖο ἀηκήησο ἐλζεσξνπκέλε• θαί κνλνεηδῶο ηαῖο α὎ηῶλ
ἐλεξγείαηο ἐπηλννπκέλε• θαί πάιηλ ἁπι῅ κνλάο ἀπνδεηθλπκέλε, ηαῖο πξφο α὎ηήλ ηῶλ ἐμ α὎η῅ο ἀξεηῶλ ἀπνθαηαζηάζεζηλ•
ὅηαλ ἟κεῖο, δη᾿ νὕο θαηά ηήλ ἑθάζηεο ἀξεη῅ο γέλεζηλ πνηεῖηαη ηήλ πξφνδνλ, ἀλαηαηηθῶο δη᾿ ἑθάζηεο ἀξεη῅ο πξφο α὎ηήλ
ζπλαγφκεζα.

3.45 (κε΄) Σπθιήλ ἔρεη ηήλ πίζηηλ, ὁ ηά θαηά ηήλ πίζηηλ ζεῖα πξνζηάγκαηα κή ἐξγαδφκελνο. Δἰ γάξ θῶο εἰζη ηά ηνῦ Θενῦ
πξνζηάγκαηα, δ῅ινλ ὅηη δίρα ζείνπ θσηφο ἐζηηλ, ὁ κή πξάηησλ ηά ζεῖα πξνζηάγκαηα, θαί ςηιήλ, ἀιι᾿ ν὎θ ἀιεζ῅ ηήλ
ζείαλ πεξηθέξεηαη θι῅ζηλ.

3.46 (κζη΄) Ο὎δείο ἁκαξηάλσλ δχλαηαη η῅ο ἁκαξηίαο ζπλήγνξνλ ἔρεηλ η῅ο ζαξθφο ηήλ ἀζζέλεηαλ. Ἡ γάξ πξφο ηφλ Θεφλ
Λφγνλ ἕλσζηο, ὅιελ ηήλ θχζηλ ηῆ ιχζεη η῅ο θαηάξαο ἀλέῤῥσζελ, ἀπξνθάζηζηνλ ἟κῖλ πνηεζακέλε ηήλ πξφο ηά πάζε η῅ο
γλψκεο πξνζπάζεηαλ. Ἡ γάξ ηνῦ Λφγνπ ζεφηεο, θαηα ράξηλ ἀεί ζπλνῦζα ηνῖο εἰο α὎ηφλ πηζηεχνπζη, ηφλ ἐλ η῅ ζαξθί
λφκνλ η῅ο ἁκαξηίαο ἀπνκαξαίλεη.


Σελίδα 35 από 71
3.47 (κδ΄) ὇ ηῶλ παξά θχζηλ παζῶλ δηά η῅ο εἰο Θεφλ πίζηεσο θαί ἀγάπεο ληθήζαο ηάο παξαιφγνπο ἐπηζπκίαο, εἴηνπλ
θηλήζεηο, θαί α὎ηνῦ ηνῦ θαηά θχζηλ ἔμσ γίλεηαη λφκνπ, θαί πξφο ηήλ ρψξαλ ηῶλ λνεηῶλ ὅινο κεηαβηβάδεηαη, θαί ηφ θαηά
θχζηλ ὁκφθπινλ, κεηά ηῶλ πξνζγελνκέλσλ α὎ηῷ, η῅ο ἀιινηξίαο ἑαπηῷ ζπλεθβάιιεη δνπιείαο.

3.48 (κε΄) Μή ραιηλνπκέλε ηῷ ζείῳ θφβῳ θαηά ηήλ πξᾶμηλ ἟ γλῶζηο, ηχθνλ ἐξγάδεηαη, ὡο νἰθεῖνλ ηφ δεδαλεηζκέλνλ
πξνβάιιεζζαη πείζνπζα ηφλ ἐπ᾿ α὎η῅ ηπθσζέληα, πξφο νἰθεῖνλ ἔπαηλνλ ηφλ ἔξαλνλ ηνῦ ιφγνπ πνηνχκελνλ. Ἡ δέ πξᾶμηο
ηῷ ζείῳ ζπλαπμάλνπζα πφζῳ, ηήλ ὏πέξ ηά πξαθηέα κή ιακβάλνπζα γλῶζηλ, ηφλ πξαθηηθφλ ἐξγάδεηαη ηαπεηλφθξνλα, ηνῖο
὏πέξ ηήλ νἰθείαλ δχλακηλ ιφγνηο πξφο ἑαπηφλ ζπζηειιφκελνλ.

3.49 (κζ΄) Ο὎ξάληνλ νἰθεηήξηνλ ἐζηηλ, ἟ θαη᾿ ἀξεηήλ ἀπαζήο ἕμηο, θαί ἟ κεδέλ ἔρνπζα πιάλεο πνιεκνῦλ α὎ηῆ λφεκα
γλῶζηο.

3.50 (λ΄) Ὥζπεξ ηέινο θηλεζείζεο κνλάδνο ἐζηίλ ἟ κπξηάο, θαί ἀξρή κή θηλεζείζεο κπξηάδνο ἐζηίλ ἟ κνλάο• ἀξρή γάξ
παληφο ηέινπο, ἟ θαη᾿ α὎ηφ ζαθῶο ἀθηλεζία θαζέζηεθε• θαί ηέινο πάζεο ἀξρ῅ο, ἟ η῅ο θαη᾿ α὎ηήλ θηλήζεσο ὏πάξρεη
ζπκπιήξσζηο• νὕησ θαί ἟ πίζηηο, ἀξρή θαηά θχζηλ ἀξεηῶλ ὏πάξρνπζα, ηέινο ἔρεη ηνῦ δη᾿ α὎ηῶλ ἀγαζνῦ ηήλ
ζπκπιήξσζηλ• θαί ηφ θαηά θχζηλ ἀγαζφλ, ὡο ἀξεηῶλ ηέινο, ἀξρήλ ἔρνλ ηήλ πίζηηλ, πξφο α὎ηήλ ἐλδηαζέησο ζπλάγεηαη.
Πίζηηο γάξ ἐζηηλ ἐλδηαζέηνλ ἀγαζφλ, θαί ἀγαζφλ ἐζηηλ ἐλεξγεζεῖζα πίζηηο. Πηζηφο δέ θαηά θχζηλ, θαί ἀγαζφο ἐζηίλ ὁ
Θεφο• ηφ κέλ, ὡο πξῶηνλ ἀγαζφλ• ηφ δέ, ὡο ἔζραηνλ ὀξεθηφλ. Σα὎ηφλ δέ ηαῦηα θαζέζηεθε παληί ηξφπῳ ἀιιήινηο ὄληα,
κεδελί ιφγῳ πιήλ ηνῦ θαη᾿ ἐπίλνηαλ ἀιιήισλ δηαηξνχκελα παληειῶο, δηά ηήλ ηῶλ ἀπ᾿ α὎ηνῦ ἀξρνκέλσλ, θαί εἰο α὎ηφλ
ιεγφλησλ, θίλεζηλ. Ἄξα ἟ κπξηάο ἐζράηνπ ὀξεθηνῦ θέξνπζα ηχπνλ, ηῶλ πξφο α὎ηφ θηλνπκέλσλ ηειείαλ πεξηγξάθεη ηήλ
ἔθεζηλ• θαί ἟ κνλάο, πξψηνπ ἀγαζνῦ θέξνπζα ζχκβνινλ, ηῶλ ἀπ᾿ α὎ηνῦ θηλνπκέλσλ ηειείαλ ἐπηθέξεηαη βάζηλ.

3.51 (λα΄) Πξψηε ἐζηίλ ἀπάζεηα, ἟ παληειήο ἀπνρή ηῶλ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ θαθῶλ, ἐλ ηνῖο εἰζαγνκέλνηο ζεσξνπκέλε•
δεπηέξα δέ, ἟ παληειήο θαηά δηάλνηαλ πεξί ηήλ ηῶλ θαθῶλ ζπγθαηάζεζηλ ἀπνβνιή ινγηζκῶλ, ἐλ ηνῖο κεηά ιφγνπ ηήλ
ἀξεηήλ κεηηνῦζη γηλνκέλε, ηξίηε δέ, ἟ θαη᾿ ἐπηζπκίαλ πεξί ηά πάζε παληειήο ἀθηλεζία, ἐλ ηνῖο δηά ηῶλ ζρεκάησλ ηνχο
ιφγνπο λνεηῶο ζεσκέλνηο ηῶλ ὁξσκέλσλ• ηεηάξηε δέ ἐζηηλ ἀπάζεηα, ἟ θαί α὎η῅ο η῅ο ςηι῅ο θαληαζίαο παληειήο
θάζαξζηο, ἐλ ηνῖο δηά γλψζεσο θαί ζεσξίαο θαζαξφλ θαί δηεηδέο ἔζνπηξνλ ηνῦ Θενῦ πνηεζακέλνηο ηφ ἟γεκνληθφλ,
ζπληζηακέλε. ὇ ηνίλπλ θαζάξαο ἑαπηφλ ἐλεξγείαο παζῶλ, θαί η῅ο ἐπ᾿ α὎ηνῖο θαηά δηάλνηαλ ζπγθαηαζέζεσο
ἐιεπζεξσζείο, θαί η῅ο πεξί α὎ηά θαη᾿ ἐπηζπκίαλ θηλήζεσο ζηάζηλ ιαβψλ, θαί η῅ο α὎ηῶλ ςηι῅ο θαληαζίαο ηφλ λνῦλ
θαηαζηήζαο ἀκφιπληνλ, ηάο ηέζζαξαο γεληθάο ἀπαζείαο ἔρσλ, ἐμέξρεηαη η῅ο ὕιεο θαί ηῶλ ὏ιηθῶλ, θαί πξφο ηήλ λνεξάλ
θαί ζείαλ θαί εἰξεληθήλ ηῶλ λνεηῶλ ἐπείγεηαη ι῅μηλ.

(λβ΄) Πξψηελ ἀπάζεηαλ ιέγεη, ηήλ πξφο ἁκαξηίαλ ηνῦ ζψκαηνο θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ἀλέπαθνλ θίλεζηλ• δεπηέξαλ δέ, ηήλ θαηά
ςπρήλ ηῶλ ἐκπαζῶλ ινγηζκῶλ ηειείαλ ἀπνβνιήλ, δη᾿ ἧο ηῶλ παζῶλ ἀπνκαξαίλεηαη θαηά ηήλ πξψηελ ἀπάζεηαλ θίλεζηλ,
ἐμάπηνλαο α὎ηήλ πξφο ἐλέξγεηαλ ν὎θ ἔρνπζα ηνχο ἐκπαζεῖο ινγηζκνχο• ηξίηελ δέ, ηήλ πεξί ηά πάζε ηειείαλ η῅ο ἐπηζπκίαο
ἀθηλεζίαλ, δη᾿ ἥλ θαί ἟ δεπηέξα γίλεζζαη πέθπθε, ηῆ ηῶλ ινγηζκῶλ θαζαξφηεηη ζπληζηακέλε• ηεηάξηελ δέ ιέγεη ἀπάζεηαλ,
ηήλ θαηά δηάλνηαλ παζῶλ ηῶλ αἰζζεηῶλ θαληαζηῶλ ηειείαλ ἀπφζεζηλ θαζ᾿ ἥλ ἟ ηξίηε ηήλ γέλεζηλ εἴιεθελ, ν὎θ ἔρνπζα
ηάο θαληαζίαο ηῶλ αἰζζεηῶλ εἰδνπνηνχζαο α὎ηῆ ηῶλ παζῶλ ηάο εἰθφλαο.

3.53 (λγ΄) Παληί πξαθηηθῷ, παηδφο θαί παηδίζθεο δίθελ, ὁ ιφγνο θαί ἟ δηάλνηα κνρζνῦζη, ηνχο θαη᾿ ἀξεηήλ η῅ο πξάμεσο
ηξφπνπο ἐπηλννῦληέο ηε θαί δεκηνπξγνῦληεο, θαί νἷνλ πᾶζαλ ἑαπηῶλ θαηά ηῶλ ἀληηθεηκέλσλ ηῆ πξαθηηθῆ πλεπκάησλ η῅ο
πνλεξίαο ηήλ δχλακηλ ἔρνληεο ἀληηηεηαγκέλελ• πιεξψζαληεο δέ ηήλ πξαθηηθήλ θηινζνθίαλ, ἥλ ὁ ἕθηνο ηῶλ ἐληαπηῶλ

Σελίδα 36 από 71
παξεδήισζελ ἀξηζκφο• εἴξεηαη γάξ ὅηη ὁ ἕμ ἀξηζκφο, ηήλ πξαθηηθήλ ζεκαίλεη θηινζνθίαλ• ἐιεχζεξνη πξφο ηήλ
πλεπκαηηθήλ ἀπνιχνληαη, δεινλφηη ηῶλ ἐλ ηνῖο νὖζη ζπγγελῶλ ιφγσλ ζεσξίαλ ἐπαλεξρφκελνλ, ὅ ηε ιφγνο θαί ἟ δηάλνηα.

3.54 (λδ΄) Ἀιιφθπινο παῖο ἐζηη θαί παηδίζθε, ὁ ζπκφο θαί ἟ ἐπηζπκία• νὕο ὏πνδεχγλπζη δηά παληφο ηῆ δεζπνηείᾳ ηνῦ
ιφγνπ, πξφο ὏πεξεζίαλ ηῶλ ἀξεηῶλ, δη᾿ ἀλδξίαο θαί ζσθξνζχλεο ὁ ζεσξεηηθφο λνῦο, κή δηδνχο α὎ηνῖο παληειῶο ηήλ
πξφο ἐιεπζεξίαλ ἄθεζηλ, ἕσο ἄλ θαηαπνζῆ ηῷ λφκῳ ηνῦ πλεχκαηνο ηειείσο ὁ ηήο θχζεσο λφκνο, θαζάπεξ ὏πφ δσ῅ο
ἀπείξνπ, ζαξθφο δπζηήλνπ ζάλαηνο, θαί πᾶζα δεηρζῆ θαζαξῶο ἟ η῅ο ἀλάξρνπ βαζηιείαο εἰθψλ, πᾶζαλ ἔρνπζα ηνῦ
ἀξρεηχπνπ δηά κηκήζεσο ηήλ κνξθήλ• θαζ᾿ ἥλ γελφκελνο ὁ ζεσξεηηθφο λνῦο, ἐιεπζέξνπο πνηεῖηαη ηφλ ηε ζπκφλ θαί ηήλ
ἐπηζπκίαλ• ηήλ κέλ, πξφο ηήλ ἀθήξαηνλ ηνῦ ζείνπ ἔξσηνο ἟δνλήλ θαί ηήλ ἄρξαληνλ ζέιμηλ κεηαζθεπάδσλ• ηήλ δέ, πξφο
δέζηλ πλεπκαηηθήλ θαί δηάππξνλ ἀεηθηλεζίαλ θαί ζψθξνλα καλίαλ κεηαβηβάδσλ.

3.55 (λε΄) Ἀλάξρνπ βαζηιείαο ἐζηίλ εἰθψλ, ἟ ηνῦ λνῦ πεξί ηήλ ἀιεζ῅ γλῶζηλ ἀηξεςία, θαί ἟ η῅ο αἰζζήζεσο πεξί ηήλ
ἀξεηήλ ἀθζαξζία• η῅ο ςπρ῅ο θαί ηνῦ ζψκαηνο, θαηά ηήλ ἐλ πλεχκαηη πξφο ηφλ λνῦλ η῅ο αἰζζήζεσο κεηαπνίεζηλ, κφλῳ ηῷ
ζείῳ λφκῳ ηνῦ πλεχκαηνο ἀιιήινηο ζπλδεδεκέλσλ, θαζ᾿ ἥλ ηήλ ἀεηθίλεηνλ ηνῦ ιφγνπ θαί δῶζαλ δηαπαληφο ἔρνπζη
δηηθλνπκέλελ ἐλέξγεηαλ• ἐλ ᾗ πᾶζα παληειῶο ἄπεζηη πξφο ηφ Θεῖνλ ἀπέκθαζηο.

3.56 (λζη΄) ἖λεξγνπκέλελ ἐπηζπκίαλ θαζίλ εἶλαη ηήλ ἟δνλήλ, εἴπεξ παξφλ ἀγαζφλ, θαηά ηφλ α὎η῅ο ἐζηηλ ὁξηζκφλ•
ἀλελέξγεηνλ δέ ἟δνλήλ, ηήλ ἐπηζπκίαλ, εἴπεξ κέιινλ ἀγαζφλ, θαηά ηφλ α὎η῅ο ἐζηηλ ὁξηζκφλ• ηφλ δέ ζπκφλ, καλίαο
κειεησκέλελ θίλεζηλ, θαί ηήλ καλίαλ ζπκφλ ἐλεξγνχκελνλ. ὇ γνῦλ ηαχηαο ὏πνηάμαο ηῷ ιφγῳ ηάο δπλάκεηο, ε὏ξήζεη, ηήλ
κέλ ἐπηζπκίαλ, α὎ηῷ γηλνκέλελ ἟δνλήλ, θαηά ηήλ ἐλ ράξηηη πξφο ηφ Θεῖνλ η῅ο ςπρ῅ο ἄρξαληνλ ζπκπινθήλ• ηφλ δέ ζπκφλ,
δέζηλ ἀθήξαηνλ, η῅ο πεξί ηφ Θεῖνλ ἟δνλ῅ο θξνπξεηηθήλ, θαί ζψθξνλα καλίαλ, η῅ο θαηά ηήλ ἔθεζηλ η῅ο ςπρ῅ο ζειθηηθ῅ο
δπλάκεσο ἀπφ ηῶλ ὄλησλ ηειείσο ἐθζηαηηθήλ. Ο὎θνῦλ ἕσο ἐλ ἟κῖλ ὁ θφζκνο δῆ, θαί ἟ πξφο ηά ὏ιηθά η῅ο ςπρ῅ο ἑθνχζηνο
ζρέζηο, ν὎ δεῖ ηαχηαηο παξέρεηλ ἐιεπζεξίαλ ηαῖο δπλάκεζη, κήπσο κηγεῖζαη ηνῖο αἰζζεηνῖο ὡο ὁκνθχινηο, πνιεκήζσζη ηήλ
ςπρήλ, θαί ιάβσζηλ α὎ηήλ δνξπάισηνλ γεγελεκέλελ ηνῖο πάζεζηλ, ὡο πάιαη ηήλ Ἱεξνπζαιήκ, νἱ Βαβπιψληνη. Σφλ γάξ
αἰῶλα θαζ᾿ ὅλ ηνχο ἀιινθχινπο παῖδαο δνπιεχεηλ ὁ λφκνο ἐθέιεπζε, ηήλ πξφο ηφλ θφζκνλ ηνῦηνλ, ἤγνπλ ηήλ παξνῦζαλ
δσήλ, γλσκηθήλ η῅ο ςπρ῅ο ἐζήκαλε ζρέζηλ ὁ ιφγνο, δηά ηῶλ ἱζηνξνπκέλσλ παξαδεηθλχο ηά λννχκελα.

3.57 (λδ΄) Ἠξγκέλνλ ιέγεη, ηφ θαθφλ• ἀξρήλ γάξ ἔρεη ηήλ ἟κῶλ παξά θχζηλ θίλεζηλ• ν὎θ ἞ξγκέλνλ δέ, ηφ ἀγαζφλ• πξφ
παληφο γάξ αἰῶλνο θαί ρξφλνπ, θχζεη ηφ ἀγαζφλ. Ννεηφλ ιέγεη ηφ ἀγαζφλ, ὅ δεῖ κφλνλ λνεῖλ• ῥεηφλ δέ ιέγεη ηφ ἀγαζφλ,
α὎ηφ γάξ δεῖ κφλνλ ιαιεῖζζαη. Καί γηλφκελνλ ιέγεη ηφ ἀγαζφλ• θαηά θχζηλ γάξ ὏πάξρνλ ἀγέλλεηνλ, θαηά ράξηλ δηά
θηιαλζξσπίαλ παξ᾿ ἟κῶλ ἀλέρεηαη γίλεζζαη, πξφο ηήλ ἟κῶλ ηῶλ πνηνχλησλ θαί ιαινχλησλ ἐθζέσζηλ, ὅπεξ δεῖ
κνλψηαηνλ γίλεζζαη• ν὎ πνηνχκελνλ δέ ηφ θαθφλ, ὅπεξ δεῖ κφλνλ κή γίλεζζαη. Φζαξηφλ ιέγεη ηφ θαθφλ• θζνξά γάξ ἐζηηλ
἟ ηνῦ θαθνῦ θχζηο, ν὎δακῶο θαη᾿ ν὎δέλ ὕπαξμηλ ἔρνπζα• ἄθζαξηνλ δέ ηφ ἀγαζφλ, ὡο ἀεί ὄλ, θαί κεδέπνηε ηνῦ εἶλαη
παπφκελνλ, θαί πάλησλ νἷο ἐγγίλεηαη, θξνπξεηηθφλ. Σνῦην γνῦλ, ηῷ κέλ ινγηζηηθῷ, δεηνῦκελ• ηῷ δέ ἐπηζπκεηηθῷ,
πνζνῦκελ• ηῶ δέ ζπκηθῷ θπιάηηνκελ ἄζπινλ• ηῷ δ᾿ αἰζζεηηθῷ θαη᾿ ἐπηζηήκελ, ἀκηγέο α὎ηφ ηῶλ ἐλαληίσλ δηαθξίλνκελ•
ηῷ δέ θσλεηηθῷ, ιαινῦληεο α὎ηφ πνηνῦκελ ηνῖο ἀγλννῦζη θαλεξφλ• θαί ηῷ γνλίκῳ, πιεζχλνκελ α὎ηφ• κᾶιινλ δ᾿ ἀιεζέο
εἰπεῖλ, ἟κεῖο θαη᾿ α὎ηφ πιεζπλφκεζα.

3.58 (λε΄) Γεῖ ηφλ ζεσξεηηθφλ λνῦλ, βαζηιεχνληα ηῶλ ἐλ ηνῖο νὖζη λνεκάησλ ηε θαί ζεακάησλ, θαί ηῶλ νἰθείσλ
θηλεκάησλ, ἕμηλ ἄγνλνλ ἔρεηλ θαθίαο• ηνπηέζηη, θαθίαλ κήηε ζπιιακβάλνπζαλ παληειῶο, κήηε ηίθηνπζαλ• ἐθ᾿ ἧο α὎ηφλ
δεῖ πεξί ζεσξίαλ θηλνχκελνλ θέξεζζαη, κήπσο πλεπκαηηθήλ πνηνχκελνο ηήλ ηῶλ ὄλησλ δηάζθεςηλ, ιαζψλ πεξηπέζῃ ηηλί
ηῶλ παξαθζείξεηλ δηά ηηλφο ηῶλ αἰζζεηῶλ πεθπθφησλ πνλεξῶλ πλεπκάησλ, ηήλ ἁγλή η῅ο θαξδίαο δηάζεζηλ.


Σελίδα 37 από 71
3.59 (λζ΄) ὇ θελνδνμίᾳ ηηλί, δη᾿ ἀξεηήλ ἤ γλῶζηλ ηξσζείο, ηήλ θφκελ καηαίσο δηαηξέθσλ, θαζάπεξ Ἀβεζαιψλ, η῅ο
νἰήζεσο, ἐπηηεηερλαζκέλελ ηε θαί κηθηήλ ὥζπεξ ἟κίνλνλ πξφο ἀπάηελ ηῶλ ζεσκέλσλ, ηήλ ἞ζηθήλ ἐπηδείθλπηαη πνιηηείαλ•
ἐθ᾿ ἧο αἰσξνχκελνο, νἴεηαη ηφλ γελλήζαληα δηά η῅ο δηδαζθαιίαο ηνῦ ιφγνπ παηέξα ρεηξψζαζζαη, πᾶζαλ βνπιφκελνο ηήλ
ηῷ παηξί πξνζνῦζαλ ζεφζελ δφμαλ η῅ο ἀξεη῅ο θαί η῅ο γλψζεσο, ὡο ὏πεξήθαλνο εἰο ἑαπηφλ ηπξαλληθῶο ἐθειθχζαζζαη.
Ἀιι᾿ ὁ ηνηνῦηνο ἐμειζψλ εἰο ηφ πιάηνο η῅ο ἐλ πλεχκαηη θπζηθ῅ο ζεσξίαο, πξφο ηφλ ὏πέξ ἀιεζείαο ινγηθφλ πφιεκνλ, δηά
ηήλ δῶζαλ αἴζζεζηλ, ηῷ δάζεη η῅ο δξπφο ηῶλ ὏ιηθῶλ ζεακάησλ θξαηεῖηαη η῅ο θφκεο, α὎ηήλ ἔρσλ ζπλδεζκνῦζαλ πξφο
ζάλαηνλ, ηήλ δηάθελνλ νἴεζηλ, ηήλ θξεκλνῦζαλ α὎ηφλ ἀλακέζνλ ηνῦ ν὎ξαλνῦ, θαί ἀλακέζνλ η῅ο γ῅ο. Ο὎ γάξ ἔρεη γλῶζηλ
ὁ θελφδνμνο, θαζάπεξ ν὎ξαλφλ ἐλέιθνπζαλ α὎ηφλ η῅ο θαηαζπψζεο νἰήζεσο• ν὎δ᾿ αὖ πάιηλ γ῅λ, ηήλ ἐλ ηῆ ηαπεηλψζεη
ιέγσ βάζηλ η῅ο πξάμεσο, θαζέιθνπζαλ α὎ηφλ η῅ο ἀλαζπψζεο θπζηψζεσο• ὅλ πελζεῖ θαί ζαλφληα δηά θηιαλζξσπίαλ ὡο
θηιφζενο ὁ γελλήζαο δηδάζθαινο, κηκήζεη Θενῦ, κή βνπιφκελνο ηφλ ζάλαηνλ ηνῦ ἁκαξησινῦ, ὡο ηφ ἐπηζηξέςεη, θαί δῆλ
α὎ηφλ.

3.60 (μ΄) Ἀξρή θαί ηέινο ἐζηί η῅ο ἑθάζηνπ ζσηεξίαο, ἟ ζνθία• θφβνλ κέλ ἀξρνκέλε πξῶηνλ δεκηνπξγνῦζα, θαί πφζνλ
ὕζηεξνλ ηειεηνπκέλε ζπληζηῶζα• κᾶιινλ δέ θφβνο α὎ηή θαη᾿ ἀξράο δη᾿ ἟κᾶο νἰθνλνκηθῶο γηλνκέλε, ἵλα παχζῃ θαθίαο
ηφλ ἐξαζηήλ, θαί πφζνο ὕζηεξνλ θπζηθῶο ε὏ξηζθνκέλε δη᾿ ἑαπηήλ θαηά ηφ ηέινο, ἵλα πιεξψζῃ γέισηνο λνεηνῦ, ηνχο ηήλ
α὎η῅ο πάλησλ ηῶλ ὄλησλ ἀιιαμακέλνπο ζπκβίσζηλ.

3.61 (μα΄) Ἡ ζνθία θαί θφβνο ἐζηί, θαηά ηήλ ἀπνθπγήλ γηλνκέλε ζηέξεζηο, ηνῖο ν὎θ ὀξεγνκέλνηο α὎η῅ο• θαί πφζνο ἐζηίλ,
ἕμηο ἀπνιαπζηηθ῅ο ἐλεξγείαο ε὏ξηζθνκέλε ηνῖο ἀγαπῶζηλ α὎ηήλ. Αὕηε γάξ ἐιπίδη θνιάζεσο παζῶλ ἀπαιιάζζνπζα, θαί
θφβνλ πνηεῖ• θαί πφζνλ ἐξγάδεηαη, ηῆ ηῶλ ἀξεηῶλ ἐπηθηήζεη ηφλ λνῦλ ἐζίδνπζα βιέπεηλ ηά κέιινληα.

3.62 (μβ΄) Πᾶζα ἐμνκνιφγεζηο, ηαπεηλνῖ ηήλ ςπρήλ• ἟ κέλ, ράξηηη Θενῦ δηθαησζεῖζαλ• ἟ δέ, ῥαζπκίᾳ γλψκελ νἰθείαο ἐπ᾿
ἐγθιήκαζηλ ἐλερνκέλελ, α὎ηήλ ἐθδηδάζθνπζα.

3.63 (μγ΄) Γηηηφο ὁ η῅ο ἐμνκνινγήζεσο ιφγνο• ὁ κέλ, ἐπ᾿ ε὎ραξηζηίᾳ ηῶλ δεδσξεκέλσλ ἀγαζῶλ γηλφκελνο• ὁ δέ, ἐπ᾿
ἐιέγρῳ θαί ἐηαζκῶ ηῶλ θαθῶο πεπξαγκέλσλ ιεγφκελνο. ἖μνκνιφγεζηο γάξ ιέγεηαη, θαί ἟ ηῶλ εὖ πεπνλζφησλ κεη᾿
ε὎ραξηζηίαο ηῶλ ζείσλ ε὎εξγεζηῶλ ἀπαξίζκεζηο, θαί ἟ ηῶλ θαθῶο πεπξαγκέλσλ παξά ηῶλ ὏παηηίσλ ἐμαγφξεπζηο•
ἀκθφηεξα δέ, ηαπεηλψζεσο ὏πάξρεη πνηεηηθά. Ὅ ηε γάξ ἐπ᾿ ἀγαζνῖο ε὎ραξηζηηῶλ ὁκνῦ, θαί ὁ ἐπ᾿ ἐγθιήκαζηλ ἐηαδφκελνο,
ηαπεηλνῦηαη• ὁ κέλ, ἑαπηφλ ἀλάμηνλ θξίλσλ ηῶλ δνζέλησλ θαιῶλ• ὁ δέ, ιαβεῖλ ἄθεζηλ ηῶλ πιεκκειεζέλησλ δεφκελνο.

3.64 (μδ΄) Σφ η῅ο ὏πεξεθαλίαο πάζνο, ἐθ δχν ζπλέζηεθελ ἀγλνηῶλ. Γχν δέ ζπλειζνῦζαη πξφο ἕλσζηλ ἄγλνηαη, κίαλ
θξφλεζηλ ζπγθερπκέλελ ἀπνηεινῦζη. Μφλνο γάξ ἐθεῖλφο ἐζηηλ ὏πεξήθαλνο, ὁ θαί ηήλ ζείαλ βνήζεηαλ, θαί ηήλ
ἀλζξσπίλελ ἀγλνήζαο ἀζζέλεηαλ. Ο὎θνῦλ ὏πεξεθαλία ἐζηί, ζείαο θαί ἀλζξσπίλεο γλψζεσο ζηέξεζηο. Σῆ γάξ ηῶλ
ἀιεζῶλ ἄθξσλ ἀπνθάζεη, κία θαί ςεπδήο ὏πάξρεη θαηάθαζηο.

3.65 (με΄) Ἡ θελνδνμία, ζθνπνῦ κέλ ηνῦ θαηά Θεφλ ἐζηηλ ἔθζηαζηο• πξφο δέ ἄιινλ ζθνπφλ παξά ηφλ ζεῖνλ ὏πάξρεη
κεηάβαζηο. Κελφδνμνο γάξ ἐζηηλ, ὁ η῅ο νἰθείαο, ἀιιά κή η῅ο ζείαο ἕλεθα δφμεο, ηήλ ἀξεηήλ ἐπηηεδεχσλ, θαί πφλνηο
νἰθείνηο ηνχο ἐμ ἀλζξψπσλ ἀλππνζηάηνπο ἐπαίλνπο ὠλνχκελνο.

3.66 (μζη΄) ὇ ἀλζξσπάξεζθνο, κφλσλ ἐπηκειεῖηαη ηῶλ θαηλνκέλσλ ἞ζῶλ, θαί κήλ θαί ιφγνπ ηνῦ θφιαθνο• ἵλα ηνῖο κέλ
ηήλ ὅξαζηλ, ηῷ δέ ηήλ ἀθνήλ ζθεηεξίδεηαη, ηῶλ κφλνηο ἟δνκέλσλ ἤ θαί θαηαπιεηηνκέλσλ ηνῖο θαηλνκέλνηο ηε θαί

Σελίδα 38 από 71
ἀθνπνκέλνηο, θαί κφλῃ ηῆ αἰζζήζεη πεξηγξαθφλησλ ηήλ ἀξεηήλ. Ἀλζξσπαξέζθεηαλ νὖλ θακελ, ηήλ ὡο ἐπ᾿ ἀξεηῆ δη᾿
ἀλζξψπνπο γηλνκέλελ ηῶλ ἞ζῶλ ηε ιφγσλ ἐπίδεημηλ.

3.67 (μδ΄) ὘πφθξηζίο ἐζηη, θηιίαο πξνζπνίεζηο• ἤ κῖζνο, ζρήκαηη θηιίαο θεθαιπκκέλνλ• ἤ ἔρζξα, δη᾿ ε὎λνίαο
ἐλεξγνπκέλε• ἤ θζφλνο, ἀγάπεο ραξαθη῅ξα κηκνχκελνο• ἤ βίνο, ἀξεη῅ο πιάζκαηη, ἀιι᾿ ν὎ πξάγκαηη ηφ θφζκηνλ ἔρσλ• ἤ
δηθαηνζχλεο πξνζπνίεζηο, ηῆ ηνῦ εἶλαη δνθήζεη ζπληεξνπκέλε• ἤ ἀπάηε, ἀιεζείαο ἔρνπζα κφξθσζηλ• ἥλ νἱ ηφλ ὄθηλ ηῆ
ηῶλ ἞ζῶλ ζθνιηφηεηη κηκνχκελνη, ἐπηηεδεχνπζηλ.

3.68 (με΄) Ἡ ηῶλ ὄλησλ αἰηία, θαί ηῶλ ἐλ ηνῖο νὖζηλ ἀγαζῶλ, ἐζηίλ ὁ Θεφο. ὇ ηνίλπλ πεξί ηήλ ἀξεηήλ ἤ ηήλ γλῶζηλ
ἐπαηξφκελνο, θαί κή ηῷ κέηξῳ η῅ο ἐλ ράξηηη ἀξεη῅ο ἤηνη πξνθνπ῅ο, ζπλεπεθηείλσλ η῅ο νἰθείαο ἀζζελείαο ηήλ
ἐπηγλσκνζχλελ, ηφ η῅ο ὏πεξεθαλίαο θαθφλ ν὎ δηέθπγελ. ὇ δέ δφμεο ἕλεθελ ἰδίαο ηφ θαιφλ ἐπηηεδεχσλ, ἑαπηφλ ηνῦ Θενῦ
πξνηεηίκεθε, ηῷ η῅ο θελνδνμίαο ἥιῳ πεξηπαξείο. ὇ δέ πξφο ηφ ζεαζ῅λαη ηνῖο ἀλζξψπνηο, πνηῶλ ἤ ιαιῶλ ηήλ ἀξεηήλ, η῅ο
ζείαο πνιιῷ ηήλ ἀλζξσπίλελ ἀπνδνρήλ ὏πεξέζεθε, ηῷ η῅ο ἀζξσπαξεζθείαο πάζεη λνζειεπφκελνο• ὁ δέ κφλνλ ηῆ θαη᾿
ἀξεηήλ ζεκλφηεηη πξφο ἀπάηελ θαθνχξγσο ἐπηρξψζαο ηά ἤζε, θαί ηήλ πνλεξάλ η῅ο γλψκεο δηάζεζηλ ηῷ θαηλνκέλῳ
ζρήκαηη θαιχπησλ η῅ο ε὎ιαβείαο, ηῷ η῅ο ὏πνθξίζεσο ἐμσλεῖηαη δφιῳ ηήλ ἀξεηήλ. Ο὎θνῦλ ὁ ηνηνῦηνο, ἐπ᾿ ἄιια παξά ηήλ
αἰηίαλ ἑθάζηνπ ηνχησλ ἀπήγαγε ηφλ ζθνπφλ.

3.69 (μζ΄) Ο὎δείο ηῶλ πνλεξῶλ δαηκφλσλ, ηνῦ ἐλαξέηνπ πνηέ θσιχεη ηφ πξφζπκνλ• ἀιιά θαί κᾶιινλ ηάο ἐιιείςεηο
δνιεξῶο πεξηθφςαο ηῶλ ἀξεηῶλ, ηάο ἐπηηάζεηο ὏παγνξεχεη, ηνῖο ἀγσληζηαῖο ζπκπξνζπκνχκελνο• ἵλα πξφο ἑαπηφλ ὅιελ
πνηήζεηαη ηνῦ ἀζθνπκέλνπ ηήλ ἔλλνηαλ, παξαπνιέζαζαλ ηφ ἴζνλ η῅ο κεζφηεηνο ζηάζκηζηλ, θαί ιάζῃ πξφο ἄιιν παξά ηφ
δνθνῦλ ὁδεχνπζα θαηαγψγηνλ.

3.70 (ν΄) Οἱ δαίκνλεο νὔηε ζσθξνζχλελ κηζνῦζηλ, νὔηε λεζηείαλ βδειχζζνληαη• ν὎ ρξεκάησλ δηάδνζηλ, ν὎ θηινμελίαλ,
ν὎ ςαικῳδίαλ, ν὎ ζρνιήλ ἀλαγλψζεσο, ν὎ρ ἟ζπρίαλ, ν὎ ηῶλ καζεκάησλ ηά ὏ςειφηαηα, ν὎ ρακεπλίαλ, ν὎θ ἀγξππλίαλ,
ν὎ ηά ινηπά πάληα, δη᾿ὧλ ὁ θαηά Θεφλ ραξαθηεξίδεηαη βίνο, ἕσο πξφο α὎ηνχο λέλεπθελ ὁ ζθνπφο θαί ἟ αἰηία ηῶλ
γηλνκέλσλ.

3.71 (να΄) Σνχο κέλ ἄιινπο δαίκνλαο, ηάρηνλ ἴζσο ὁ ἀζθεηήο θαηαιαβφκελνο, ῥᾳδίσο ηήλ ἐμ α὎ηῶλ βιάβελ
δηαδηδξάζθεη• ηνχο δέ δνθνῦληαο ζπλεξγεῖλ ηῷ δξφκῳ η῅ο ἀξεη῅ο, θαί νἷνλ ζπλνηθνδνκεῖλ βνπινκέλνπο ηφλ λαφλ Κπξίῳ,
ηίο ἄλ ηῶλ ἄγαλ ὏ςειῶλ θαηαιάβνη λνῦο, ρσξίο ηνῦ δηά πάλησλ ρσξνῦληνο ἐλεξγνῦο ιφγνπ θαί δῶληνο, θαί δηηθλνπκέλνπ
ἄρξη κεξηζκνῦ ςπρ῅ο θαί πλεχκαηνο, ηνπηέζηη, δηαγηλψζθνληνο ηίλα ηῶλ ἔξγσλ ἤ λνεκάησλ εἰζί ςπρηθά, ηνπηέζηηλ εἶδε
θπζηθά η῅ο ἀξεη῅ο ἤ θηλήκαηα, θαί ηίλα ηπγράλεη πλεπκαηηθά, ηνπηέζηηλ, ὏πέξ θχζηλ θαί Θεφλ ραξαθηεξίδνληα• ηῆ θχζεη
δέ θαηά ράξηλ δηδφκελα• ἁξκῶλ ηε θαί κπειῶλ, ηήλ πξφο ηνχο πλεπκαηηθνχο ιφγνπο ηῶλ θαη᾿ ἀξεηήλ ηξφπσλ, ἁξκφδηνλ ἤ
ἀλαξκφδηνλ δηφινπ ζχλλεπζηλ ἐπηζηακέλνπ, θξίλνληφο ηε ηάο ἐλζπκήζεηο θαί ηάο ἐλλνίαο ηῶλ θαξδηῶλ, ηνπηέζηη, ηάο ἐπί
ηνῖο εἰξεκέλνηο ἀθαλεῖο θαηά ηφ βάζνο ζρέζεηο, ᾧ ν὎θ ἔζηη θηίζηο ἀθαλήο, ἐλ ἟κῖλ ηνῖο ιαλζάλεηλ δνθνῦζη• πάληα δέ
γπκλά θαί ηεηξαρειηζκέλα, ν὎ κφλνλ ηά γεγελεκέλα ηε θαί λελνεκέλα, ἀιι᾿ ἤδε θαί ηά γελλεζφκελα παξ᾿ ἟κῶλ θαί
λνεζεζφκελα.

3.72 (νβ΄) Μεξηζκφλ ςπρ῅ο θαί πλεχκαηνο ιέγεη, ηήλ δηαθνξάλ ηῶλ ἐθ θχζεσο ἀξεηῶλ, ὧλ θπζηθῶο ἔρνκελ ηνχο ιφγνπο•
θαί ηῶλ ἐθ πλεχκαηνο, ὧλ θαηά δσξεάλ δερφκεζα ηήλ ράξηλ. Σνχησλ γάξ ε὎θξηλῶο ηήλ δηαζηνιήλ πνηεῖηαη θξίλσλ ὁ
ιφγνο.


Σελίδα 39 από 71
3.73 (νγ΄) Σάο ἐλζπκήζεηο θαί ηάο ἐλλνίαο, ὧλ ἐζηη θξηηηθφο ὁ ιφγνο, θεζίλ εἶλαη ηάο η῅ο ςπρ῅ο ἐπί ηε ηνῖο ζείνηο ιφγνηο
θαί ηνῖο ινγηζκνῖο ζρέζεηο, θαί ηάο α὎ηῶλ δειαδή ηῶλ ζρέζεσλ αἰηίαο. Ἡ γάξ ἐλζχκεζηο, θηλεῖ κλήκελ, ἧο νἰθεῖνλ ἟
ζρέζηο• ἟ δέ ἔλλνηα πέξαο ἀπνζθνπεῖ, ὅπεξ αἰηίαλ ραξαθηεξίδεη.

3.74 (νδ΄) Δἰ θαη᾿ ν὎ζίαλ γλῶζίο ἐζηηλ ὁ Θεφο, πξνεγεῖηαη δέ ζαθῶο πάζεο γλψζεσο λνῦο, ᾧ θαί ὏πνπίπηεηλ πέθπθελ•
ἅξα ὏πέξ ηαχηελ ἐζηίλ ὁ Θεφο, ὅηη θαί ὏πέξ πάληα λνῦλ, ᾧ γλῶζηο θαζ᾿ ὁηηνῦλ πέθπθελ ὏πνπίπηεηλ, ὏πεξαπείξσο
θαζέζηεθε.

3.75 (νε΄) Σίο ηφλ ζεῖνλ ν὎θ ἔρσλ ἐλνηθνῦληα ιφγνλ ηῷ βάζεη η῅ο θαξδίαο, δπλήζεηαη ηνχο ἀθαλεῖο δφινπο η῅ο θαζ᾿ ἟κῶλ
὏πνθξίζεσο ηῶλ δαηκφλσλ ὏πνθιίλαο, ζη῅λαη θαζ᾿ ἑαπηφλ κνλψηαηνο, ρσξίο ηηλνο ἐπηκημίαο, θαί νἰθνδνκ῅ζαη ηνῦ
Κπξίνπ ηφλ λαφλ, θαηά ηφλ κέγαλ Ενξνβάβει θαί ηφλ Ἰεζνῦλ θαί ηνχο ἟γνπκέλνπο ηῶλ παηξηῶλ, θάζθνληαο δηαῤῥήδελ
κεγάιε ηῆ θσλῆ ηνῖο ἀπαηεῶζη πλεχκαζη η῅ο ὏πεξεθαλίαο θαί η῅ο θελνδνμίαο θαί η῅ο ἀλζξσπαξεζθίαο θαί η῅ο
὏πνθξίζεσο• Ο὎ρ ἟κῖλ θαί ὏κῖλ ηνῦ νἰθνδνκ῅ζαη ηφλ νἶθνλ Κπξίῳ ηῷ Θεῷ ἟κῶλ• ἟κεῖο γάξ κφλνη νἰθνδνκήζνκελ ηῷ
Κπξίῳ ηνῦ Ἰζξαήι• γηλψζθσλ ὡο ἟ ηνχησλ ἐπηκημία, η῅ο ὅιεο νἰθνδνκ῅ο πνηεῖηαη θζνξάλ θαί θαζαίξεζηλ, θαί ζπιᾷ η῅ο
ηῶλ ζείσλ ἀλαζεκάησλ ε὎πξεπείαο ηήλ ράξηλ.

3.76 (νζη΄) Ο὎δείο δχλαηαί ηηλα ηῶλ εἰξεκέλσλ δαηκφλσλ ἔρσλ ηήλ ἀξεηήλ ζπκκεηεξρφκελνλ, ηαχηελ ηῷ Κπξίῳ
νἰθνδνκ῅ζαη• ν὎ γάξ ἔρεη ηφλ Θεφλ ηῶλ γηλνκέλσλ ηέινο, ὅλ ζεψκελνο ηαχηελ δηέμεηζη• ἀιιά ηφ πάζνο, ὅπεξ δηά ηαχηεο
ζπλίζηεζηλ.

3.77 (νδ΄) Οἱ θαη᾿ ἔιιεηςηλ ἀξεη῅ο πνιεκνῦληεο, δαίκνλέο εἰζηλ, νἱ πνξλείαλ θαί κέζελ, θπιαξγπξίαλ ηε θαί θζφλνλ
δηδάζθνληεο• νἱ δέ θαζ᾿ ὏πεξβνιήλ πνιεκνῦληεο, εἰζίλ νἱ ηήλ νἴεζηλ θαί ηήλ θελνδνμίαλ θαί ηήλ ὏πεξεθαλίαλ
δηδάθνληεο, θαί δηά ηῶλ δεμηῶλ ηνῖο ἀξηζηεξνῖο ἐπηθεθξπκκέλσο ἐκπείξνληεο.

3.78 (νε΄) Δἴζε γέλνηην θαί ἟κᾶο ἀεί ιέγεηλ ηνῖο ἐλ πιάζκαηη θηιίαο πλεπκαηηθ῅ο ἀνξάησο πξνζβάιινπζη πλεχκαζη η῅ο
πνλεξίαο, θαί δηά ηνῦ ἀγαζνῦ ιειεζφησο βνπινκέλνηο θαηεξγάζαζζαη η῅ο ἁκαξηίαο ηφλ ζάλαηνλ θαί ιέγνπζη•
΢πλνηθνδνκήζνκελ ὏κῖλ ηφλ λαφλ ηῷ Κπξίῳ ὏κῶλ• Ο὎ρ ἟κῖλ θαί ὏κῖλ ηνῦ νἰθνδνκ῅ζαη ηφλ νἶθνλ Κπξίῳ ηῷ Θεῷ ἟κῶλ•
἟κεῖο γάξ κφλνη νἰθνδνκήζνκελ ηῷ Κπξίῳ ηνῦ Ἰζξαήι. Μφλνη κέλ, ὅηη ηῶλ θαη᾿ ἔιιεηςηλ η῅ο ἀξεη῅ο πνιεκνχλησλ
ἐιεπζεξσζέληεο πλεπκάησλ, ὧλ θαί ἐθβεβήθακελ, ν὎ βνπιφκεζα ηαῖο ὏πεξβνιαῖο δη᾿ ὏κῶλ ἐπαξζέληεο πάιηλ
πεξηπαξ῅λαη, θαί πεζεῖλ πηῶζηλ, ηνζνῦηνλ η῅ο πξνηέξαο ραιεπσηέξαλ, ὅζνλ η῅ο κέλ ἦλ ἐπαλφδνπ ἐιπίο ε὎ρεξήο,
ζπγγλσζζεῖζη δηά ηήλ ἀζζέλεηαλ• ηῆ δέ, ἤ ν὎θ ἔζηηλ, ἤ δπζρεξήο ἔζηαη κηζεζεῖζη δηά ηήλ ὏πεξεθαλίαλ, θαί ηνῦ δεμηνῦ
πνηνπκέλνηο ἕηεξφλ ηη δεμηψηεξνλ. Ο὎ κφλνη δέ πάιηλ, ὅηη ηνχο ἁγίνπο ἀγγέινπο ἔρνκελ ηῶλ θαιῶλ ζπιιήπηνξαο• κᾶιινλ
δέ ηφλ Θεφλ α὎ηφλ, ἟κῖλ ἑαπηφλ ἐκθαλίδνληα δηά ηῶλ ἔξγσλ η῅ο δηθαηνζχλεο, θαί ἟κᾶο ἑαπηῷ λαφλ ἅγηνλ νἰθνδνκνῦληα,
θαί παληφο πάζνπο ἐιεχζεξνλ.

3.79 (νζ΄) Ἀξεη῅ο ὅξνο ἐζηίλ, ἟ η῅ο ἀλζξσπίλεο ἀζζελείαο θαη᾿ ἐπίγλσζηλ πξφο ηήλ ζείαλ δχλακηλ ἕλσζηο. ὇ ηνίλπλ
ἑαπηφλ ηῆ ἀζζελείᾳ πεξηγξάθσλ η῅ο θχζεσο, πξφο ηφλ ὅξνλ ν὎θ ἦιζε η῅ο ἀξεη῅ο• θαί δηά ηνῦην πιεκκειεῖ, κήπσ ιαβψλ
ηήλ ηφ ἀζζελέο ἐληζρχνπζαλ δχλακηλ. ὇ δέ η῅ο ζείαο δπλάκεσο ηήλ νἰθείαλ ἀζζέλεηαλ, ὡο ἰζρχλ α὎ζαδῶο
ἀληηπξνβαιφκελνο, ηφλ ὅξνλ παξ῅ιζε η῅ο ἀξεη῅ο• θαί δηά ηνῦην πιεκκειῶλ, ὡο ηνῦ θαηφπηλ ὏πεξθεξνῦο παξ᾿ ἑαπηῷ
γηλνκέλνπ, ν὎θ ἐπηγηλψζθεη• ἀξεηήλ γάξ εἶλαη λνκίδεη ηφ πιεκκέιεκα. ΢πγγλσζηφο νὖλ κᾶιινλ ὁ ηῆ θαηά θχζηλ ἀζζελείᾳ
ἑαπηφλ πεξηγξάςαο, παζψλ κᾶιινλ ἐθ ῥᾳζπκίαο ηήλ ἔθπησζηλ η῅ο ἀξεη῅ο• ἤ ὁ ηήλ νἰθείαλ ἀζζέλεηαλ ὡο ἰζρχλ πξφο ηήλ
ηῶλ θαζεθφλησλ πνίεζηλ ἀληηπξνβαιφκελνο η῅ο ζείαο δπλάκεσο, δξάζαο κᾶιινλ ἐμ α὎ζαδείαο η῅ο ἀξεη῅ο ηήλ ἔθπησζηλ.

Σελίδα 40 από 71

3.80 (π΄) ἖πεηδή εἴξεηαη• Πνιχ ἰζρχεη δέεζηο δηθαίνπ ἐλεξγνπκέλε, θαηά δχν ηξφπνπο νἶδα ηαχηελ ἐλεξγνπκέλελ• θαζ᾿
ἕλα κέλ, ὁπφηαλ κεηά ηῶλ θαη᾿ ἐληνιήλ ἔξγσλ, ηῷ Θεῷ ηήλ ηαχηεο πνη῅ηαη πξνζαγσγήλ η῅ο δεήζεσο ὁ ε὎ρφκελνο, ὡο κή
κφλνλ ἐλ ςηιῷ ιφγῳ θαί δηαθέλῳ θσλ῅ο ἤρῳ η῅ο γιψηηεο ἐθπίπηνπζαλ ἀξγήλ θεῖζζαη ηήλ δέεζηλ, θαί ἀλππφζηαηνλ, ἀιι᾿
ἐλεξγφλ θαί δῶζαλ, ηνῖο ἔξγνηο ηῶλ ἐληνιῶλ ςπρνπκέλελ. Δ὎ρ῅ο γάξ θαί δεήζεσο ὏πφζηαζηο, ἟ δηά ηῶλ ἀξεηῶλ ηῶλ
ἐληνιῶλ ὏πάξρεη πξνδήισο ἐθπιήξσζηο, θαζ᾿ ἥλ ἰζρπξάλ θαί πάληα δπλακέλελ ὁ δίθαηνο ἔρεη ηήλ δέεζηλ, ἐλεξγνπκέλελ
ηαῖο ἐληνιαῖο. Καζ᾿ ἕηεξνλ δέ ηξφπνλ, ὁπφηαλ ὁ η῅ο ε὎ρ῅ο ηνῦ δηθαίνπ δεφκελνο, ηά ἔξγα η῅ο ε὎ρ῅ο δηαπξάηηεηαη, ηφλ ηε
πξφηεξνλ δηνξζνχκελνο βίνλ, θαί ηήλ δέεζηλ ἰζρπξάλ ηνῦ δηθαίνπ πνηνχκελνο, δηά η῅ο νἰθείαο θαι῅ο ἀλαζηξνθ῅ο
δπλακνπκέλελ.

3.81 (πα΄) Ο὎δέλ ὄθεινο η῅ο ηνῦ δηθαίνπ δεήζεσο, ηνῦ ηαχηεο ρξῄδνληνο, πιένλ ηῶλ ἀξεηῶλ ἟δνκέλνπ ηνῖο
πιεκκειήκαζηλ. ἖πεί θαί ὁ κέγαο πνηέ ΢ακνπήι ἐπέλζεη ηφλ ΢ανχι πιεκκεινῦληα• ἀιι᾿ ν὎θ ἴζρπζε ηφλ Θεφλ
ἱιεψζαζζαη, κή ιαβψλ ζπιιήπηνξα ηνῦ πέλζνπο ηήλ θαζήθνπζαλ ηνῦ πιεκκεινῦληνο δηφξζσζηλ. Γηφ ηνῦ ἀλνλήηνπ
πέλζνπο ὁ Θεφο θαηαπαχσλ ηφλ ἑαπηνῦ ζεξάπνληα, θεζί πξφο α὎ηφλ, Ἕσο πφηε ζχ πελζεῖο ἐπί ΢ανχι, θαί ἐγψ
ἐμνπδέλσθα α὎ηφλ, ηνῦ βαζηιεχεη ἐπί ηφλ Ἰζξαήι;

3.82 (πβ΄) Καί πάιηλ Ἱεξεκίαο ὁ ζπκπαζέζηαηνο, ὏πέξ ηνῦ ιανῦ ηῶλ Ἰνπδαίσλ, πεξί ηήλ πιάλελ καλέληνο ηῶλ δαηκνλίσλ,
ν὎θ εἰζαθνχεηαη πξνζεπρφκελνο, ν὎θ ἔρσλ εἰο πξνζεπρ῅ο δχλακηλ, ηήλ ἀπφ η῅ο πιάλεο ηῶλ ἀζέσλ Ἰνπδαίσλ ἐπηζηξνθήλ.
Ὅζελ ηνῦ δηαθελ῅ο πξνζεχρεζζαη θαί ηνῦην ἀπάγσλ ὁ Θεφο, θεζί, Καί ζχ κή πξνζεχρνπ πεξί ηνῦ ιανῦ ηνχηνπ, θαί κή
ἀμίνπ ηνῦο ἐιεεζ῅λαη α὎ηνχο, θαί κή εὔρνπ, θαί κή πξνζέιζῃο κνη πεξί α὎ηῶλ ἔηη, ὅηη ν὎θ εἰζαθνχζνκαη.

3.83 (πγ΄) Πνιι῅ο ὄλησο ἐζηίλ ἀβειηεξίαο, ἵλα κή ιέγσ παξαθξνζχλεο, δη᾿ ε὎ρ῅ο δηθαίσλ ἐπηδεηεῖλ ζσηεξίαλ, ηφλ θαηά
δηάζεζηλ ηνῖο ὀιεζξίνηο ἟δφκελνλ• θἀθείλσλ αἰηεῖζζαη ζπγρψξεζηλ, νἷο ἐγθαπρᾶηαη θαη᾿ ἐλέξγεηαλ πξνζέζεη ζπηινχκελνο,
δένλ κή ἀξγήλ ἐᾶλ γίλεζζαη θαί ἀθίλεηνλ ηνῦ δηθαίνπ ηήλ δέεζηλ, ηφλ ηαχηεο δεφκελνλ, εἴπεξ ἀιεζῶο ηνῖο πνλεξνῖο
ἀπερζάλεηαη• ἀιι᾿ ἐλεξγφλ πνηεῖλ θαί ἰζρπξάλ, ηαῖο νἰθείαηο ἀξεηαῖο πηεξνπκέλελ, θαί θζάλνπζαλ ηφλ ζπγρψξεζηλ
δηδφλαη ηῶλ πιεκκειεζέλησλ δπλάκελνλ.

3.84 (πδ΄) Πνιχ ἰζρχεη ηνῦ δηθαίνπ ἟ δέεζηο, εἴηε ἐθ ηνῦ πνηνπκέλνπ ηαχηελ δηθαίνπ, εἴηε ἐθ ηνῦ γίλεζζαη α὎ηήλ
αἰηνπκέλνπ ηφλ δίθαηνλ, ἐλεξγνπκέλε. ὘πφ κέλ γάξ ηνῦ δηθαίνπ ἐλεξγνπκέλε, δίδσζηλ α὎ηῷ παῤῥεζίαλ πξφο ηφλ δνῦλαη
δπλάκελνλ ηά ηῶλ δηθαίσλ αἰηήκαηα• ὏πφ δέ ηνῦ ηαχηελ αἰηνπκέλνπ ηφλ δίθαηνλ, η῅ο πξνηέξαο α὎ηφλ κνρζεξίαο
ἀθίζηεζη, κεηαβάιινπζα πξφο ἀξεηήλ α὎ηῷ ηήλ δηάζεζηλ.

3.85 (πε΄) Σνῦ Ἀπνζηφινπ εἰξεθφηνο, ἖λ ᾧ ἀγαιιηᾶζζε ὀιίγνλ ἄξηη, εἰ δένλ ἐζηί ιππεζέληαο ὏κᾶο ἐλ πνηθίινηο
πεηξαζκνῖο, πῶο ηηο ιππνχκελνο ἐλ πεηξαζκνῖο δχλαηαη ἀγαιιηᾶζζαη ἐλ ᾧ ιππεῖηαη;

3.86 (πζη΄) Σήλ ιχπελ δηηηήλ νἶδε η῅ο ἀιεζείαο ὁ ιφγνο• ηήλ κέλ, θαηά ςπρήλ ἀθαλῶο• ηήλ δέ, θαη᾿ αἴζζεζηλ θαλεξῶο
ζπληζηακέλελ• θαί ηήλ κέλ, ὅινλ ςπρ῅ο ηφ βάζνο πεξηιακβάλνπζαλ, ηῆ κάζηηγη η῅ο ζπλεηδήζεσο αἰθηδφκελνλ• ηήλ δέ,
πᾶζαλ ηήλ αἴζζεζηλ πεξηγξάθνπζαλ, ηῷ βάξεη ηῶλ ἀιγεηλῶλ ζπζηειινκέλελ η῅ο θπζηθ῅ο δηαρχζεσο• θαί ηήλ κέλ, η῅ο
θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλ῅ο• ηήλ δέ, η῅ο θαηά ςπρήλ ε὎θξνζχλεο ηέινο ὏πάξρνπζαλ• κᾶιινλ δέ ηήλ κέλ, ηῶλ θαη᾿ αἴζζεζηλ
γλσκηθῶλ• ηήλ δέ, ηῶλ θαη᾿ α὎ηήλ ζπκπέξαζκα παξά γλψκελ παζῶλ ηπγράλνπζαλ.


Σελίδα 41 από 71
3.87 (πδ΄) Λχπε ἐζηί, θαη᾿ ἐκέ θάλαη, δηάζεζηο ἟δνλῶλ ἐζηεξεκέλε• ζηέξεζηο δέ θαζέζηεθελ ἟δνλῶλ, πφλσλ ἐπαγσγή•
πφλνο δέ ζαθῶο ἐζηη, θπζηθ῅ο ἕμεσο ἔιιεηςηο ἤ ὏πνρψξεζηο• ἔιιεηςηο δέ θπζηθ῅ο ἐζηηλ ἕμεσο, πάζνο η῅ο θαηά θχζηλ
὏πνθεηκέλεο ηῆ ἕμεη δπλάκεσο. Σφ δέ πάζνο η῅ο θαηά θχζηλ ὏πνθεηκέλεο ηῆ ἕμεη δπλάκεψο ἐζηηλ, ὁ θαηά ηήλ παξάρξεζηλ
η῅ο θπζηθ῅ο ἐλεξγείαο ηξφπνο• παξάρξεζηο δέ ηνῦ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ηξφπνπ θαζέζηεθελ, ἟ πξφο ηφ κή πεθπθφο θαηά θχζηλ
θαί ὏θηζηάκελνλ η῅ο δπλάκεσο θίλεζηο.

3.88 (πε΄) Σήλ θαηά ςπρήλ ιχπεο ηέινο εἶλαί θεζη η῅ο θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλ῅ο• ἐθ γάξ ηαχηεο ζπλίζηαηαη ιχπε ςπρ῅ο•
ὥζπεξ νὖλ θαί η῅ο θαηά ςπρήλ ἟δνλ῅ο ηέινο ἐζηίλ ἟ θαηά ζάξθα ιχπε• ςπρ῅ο γάξ ε὎θξνζχλε ζαξθφο γίλεηαη θφιαζηο.

3.89 (πζ΄) Γηηηήλ ηήλ ιχπελ ιέγεη• ηήλ κέλ, πεξί ηήλ αἴζζεζηλ, θαηά ζηέξεζηλ ηῶλ ζσκαηηθῶλ ἟δνλῶλ ζπληζηακέλελ• ηήλ
δέ, πεξί λνῦλ θαηά ζηέξεζηλ ηῶλ η῅ο ςπρ῅ο ἀγαζῶλ γηλνκέλελ. Γηηηνχο δέ ιέγεη θαί ηνχο πεηξαζκνχο, ηνχο κέλ,
ἑθνπζίνπο• ηνχο δέ, ἀθνπζίνπο. Καί ηνχο κέλ, ἑθνπζίνπο, η῅ο θαη᾿ αἴζζεζηλ ζσκαηηθ῅ο εἶλαη παηέξαο• η῅ο δέ θαηά ςπρήλ
ιχπεο [ unus Reg. ὀδχλεο] εἶλαη γελλήηνξαο• κφλε γάξ πξαρζεῖζα ιππεῖ ηήλ ςπρήλ ἟ ἁκαξηία• ηνχο δ᾿ ἀθνπζίνπο, νἵηηλεο
ἐλ ηνῖο παξά γλψκελ δείθλπληαη πφλνηο, η῅ο κέλ θαηά ςπρήλ ἟δνλ῅ο εἶλαη παηέξαο• η῅ο δέ θαη᾿ αἴζζεζηλ ζσκαηηθ῅ο
ιχπεο εἶλαη γελλήηνξαο.

3.90 (ƒ΄) Ὥζπεξ ηήλ ιχπελ δηηηήλ, ὡο ἔθελ, νἶδελ ὁ ιφγνο, νὕησ θαί ηῶλ πεηξαζκῶλ δηηηφλ ἐπίζηαηαη ηφλ ηξφπνλ• ηφλ
κέλ, θαηά γλψκελ• ηφλ δέ, παξά γλψκελ• θαί ηφλ κέλ, ἑθνπζίσλ ἟δνλῶλ δεκηνπξγφλ, ηφλ δέ ἀθνπζίσλ ὀδχλσλ ἐπαθηηθφλ.
὇ γάξ θαηά γλψκελ πεηξαζκφο, ηάο θαηά πξναίξεζηλ ἑθνπζίνπο ζαθῶο ζπλίζηεζηλ ἟δνλάο. ὇ δέ παξά γλψκελ, πξνδήισο
ηνχο ἀθνπζίνπο παξά πξναίξεζηλ ἐθίζηεζη πφλνπο• θαί ὁ κέλ, η῅ο θαηά ςπρήλ, ὁ δέ, η῅ο θαη᾿ αἴζζεζηλ ιχπεο θαζέζηεθελ
αἴηηνο.

3.91 (ƒα΄) ὇ κέλ θαηά γλψκελ πεηξαζκφο, ηήλ θαηά ςπρήλ ιχπελ ζπλίζηεζη• ηήλ δέ θαη᾿ αἴζζεζηλ δεκηνπξγεῖ ζαθῶο
἟δνλήλ• ὁ δέ παξά γλψκελ, ηήλ κέλ η῅ο ςπρ῅ο ἟δνλήλ, ηήλ δέ η῅ο ζαξθφο ιχπελ ὏θίζηεζηλ.

3.92 (ƒβ΄) Οἶκαη ηφλ Κχξηνλ ἟κῶλ θαί Θεφλ, πῶο δεῖ πξνζεχρεζζαη ηνχο νἰθείνπο δηδάζθνληα καζεηάο, πξφο ηφ, ηφ θαηά
γλψκελ εἶδνο ηῶλ πεηξαζκῶλ ἀπεχρεζζαη θάζθεηλ, Καί κή εἰζελέγθῃο ἟κᾶο εἰο πεηξαζκφλ• ηῶλ ἟δνληθῶλ δεινλφηη θαί
γλσκηθῶλ θαί ἑθνπζίσλ πεηξαζκῶλ, κή ἐγθαηαιεηθζ῅λαη πεῖξαλ ιαβεῖλ εὔρεζζαη• ηφλ δέ κέγαλ Ἰάθσβνλ ηνῦ Κπξίνπ
ιεγφκελνλ ἀδειθφλ, πξφο ηφ ηῶλ ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ εἶδνο, δηδάζθνληα κή ζπζηέιιεζζαη ηνχο ὏πέξ ἀιεζείαο
ἀγλσληδνκέλνπο, θάλαη. Πᾶζαλ ραξάλ ἟γήζαζζε, ἀδειθνί κνπ, ὅηαλ πεηξαζκνῖο πεξηπέζεηε πνηθίινηο, δεινλφηη ηνῖο
ἀθνπζίνηο θαί παξά γλψκελ, θαί πφλσλ πνηεηηθνῖο πεηξαζκνῖο. Καί δεινῦζη ζαθῶο, ἐθεῖ κέλ, ἐπάγσλ ὁ Κχξηνο, Ἀιιά
ῥ῅ζαη ἟κᾶο ἀπφ ηνῦ πνλεξνῦ• ἐληαῦζα δέ ὁ κέγαο Ἰάθσβνο, Γηλψζθνληεο ὅηη ηφ δνθίκηνλ ὏κῶλ η῅ο πίζηεσο,
θαηεξγάδεηαη ὏πνκνλήλ• ἟ δέ ὏πνκνλή, ἔξγνλ ηέιεηνλ ἐρέησ, ἵλα ἦηε ηέιεηνη θαί ὁιφθιεξνη, ἐλ κεδελί ιεηπφκελνη.

3.93 (ƒγ΄) ὇ κέλ Κχξηνο ἀπεχρεζζαη ηνχο ἑθνπζίνπο ἟κᾶο δηδάζθεη πεηξαζκνχο, ὡο ζαξθφο κέλ, ἟δνλ῅ο• ςπρ῅ο δέ,
πνηεηηθνχο ὀδχλεο• ὁ δέ κέγαο Ἰάθσβνο, ἐπί ηνῖο ἀθνπζίνηο ἟κῖλ παξαηλεῖ ραίξεηλ πεηξαζκνῖο, ὡο ζαξθφο κέλ ἟δνλήλ,
ςπρ῅ο δέ ὀδχλελ ἀθαηξνπκέλνηο.

3.94 (ƒδ΄) Σέιεηφο ἐζηηλ, ὁ ηνῖο ἑθνπζίνηο δη᾿ ἐγθξαηείαο καρφκελνο, θαί ηνῖο ἀθνπζίνηο δη᾿ ὏πνκνλ῅ο ἐγθαξηεξῶλ
πεηξαζκνῖο• θαί ὁιφθιεξφο ἐζηηλ, ὁ θαί ηήλ πξᾶμηλ κεηά γλψζεσο, θαί ηήλ ζεσξίαλ ν὎θ ἄπξαθηνλ δηαλχσλ.

Σελίδα 42 από 71

3.95 (ƒε΄) Γηῃξεκέλεο εἰο ςπρήλ ηε θαί αἴζζεζηλ η῅ο ηε ιχπεο θαί η῅ο ἟δνλ῅ο, ὁ ηήλ η῅ο ςπρ῅ο πεξηπνηνχκελνο ἟δνλήλ,
ηήλ δέ η῅ο αἰζζήζεσο κεζ᾿ ὏πνκνλ῅ο θαηαδερφκελνο ιχπελ, δφθηκνο γίλεηαη θαί ηέιεηνο θαί ὁιφθιεξνο• δφθηκνο κέλ, δηά
ηήλ πεῖξαλ ηῶλ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἐλαληίσλ• ηέιεηνο δέ, ὡο ηῆ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλῆ ηε θαί ιχπῃ δη᾿ ἐγθξαηείαο θαί ὏πνκνλ῅ο
ἀλελδφησο καρφκελνο• ὁιφθιεξνο δέ, ὡο ηάο καρνκέλαο ηαῖο θαη᾿ αἴζζεζηλ ἀιιήιαηο ἀληηθεηκέλαηο δηαζέζεζηλ ἕμεηο, ἐλ
ηῆ ζηαζεξφηεηη η῅ο θαηά ηφλ ιφγνλ ηαπηφηεηνο, ἀισβήηνπο δηαθπιάηησλ• θεκί δέ ηήλ πξᾶμηλ θαί ηήλ ζεσξίαλ, ἀιιήιαηο
ζπλερνκέλαο, θαί κεδεκίαλ η῅ο ἑηέξαο δηεδεπγκέλελ• ἀιιά ηήλ κέλ πξᾶμηλ η῅ο ζεσξίαο ηήλ γλῶζηλ δηά ηῶλ ηξφπσλ
πξνθαίλνπζαλ• ηήλ δέ ζεσξίαλ, ν὎ρ ἧηηνλ ηνῦ ιφγνπ ηήλ ἀξεηήλ ηεζσξαθηζκέλελ η῅ο πξάμεσο.

3.96 (ƒζη΄) ὇ ιχπεο θαί ἟δνλ῅ο ζαξθφο πεῖξαλ ιαβψλ, ιέγνηη᾿ ἄλ δφθηκνο• ὡο ε὎ρεξείαο θαί δπζρεξείαο ηῶλ πεξί ζάξθα
πξαγκάησλ πεπεηξακέλνο. Σέιεηνο δέ, ὁ ηήλ ἟δνλήλ η῅ο ζαξθφο θαί ηήλ ὀδχλελ ηῆ ηνῦ ιφγνπ δπλάκεη θαηαπαιαίζαο•
ὁιφθιεξνο δέ, ὁ ηάο θαηά πξᾶμηλ θαί ζεσξίαλ ἕμεηο, ἀηξέπηνπο ηῆ πεξί ηφλ ζεῖνλ πφζνλ ζπληνλίᾳ δηαηεξήζαο.

3.97 (ƒδ΄) Σ῅ο κέλ θαηά ςπρήλ ιχπεο ἐζηί, δηηηφο ὁ ηξφπνο• ὁ κέλ, ἐπί ηνῖο νἰθείνηο• ὁ δέ, ἐπί ηνῖο ἀιινηξίνηο
πιεκκειήκαζη ζπληζηάκελνο. Αἰηία δέ η῅ο ηνηαχηεο ιχπεο, ἟ θαη᾿ αἴζζεζηλ ηνῦ ιππνπκέλνπ ζαθῶο, ἤ ηῶλ δη᾿ νὕο
ιππεῖηαη θαζέζηεθελ ἟δνλή. Καηά γάξ ηφλ ἀθξηβ῅ ιφγνλ, ν὎θ ἔζηη παληειῶο ἁκαξηία ζρεδφλ ἐλ ἀλζξψπνηο, κή η῅ο ςπρ῅ο
πξφο αἴζζεζηλ, ἟δνλ῅ο ἕλεθελ ἀιφγηζηνλ ζρέζηλ, ἀξρήλ η῅ο νἰθείαο γελέζεσο ἔρνπζα. Σ῅ο δέ θαηά ςπρήλ ἟δνλ῅ο αἰηία,
πξνδήισο ἐζηίλ, ἟ θαη᾿ αἴζζεζηλ ηνῦ ἐπί ηαῖο νἰθείαηο ἤ ηαῖο ἀιινηξίαηο ἀξεηαῖο ἟δνκέλνπ ηε θαί ραίξνληνο ιχπε. Καηά
γάξ ηφλ ἀθξηβ῅ ιφγνλ, ν὎θ ἔζηηλ ἀξεηή ζρεδφλ ἐλ ἀλζξψπνηο, κή η῅ο ςπρ῅ο πξφο αἴζζεζηλ ιεινγηζκέλελ ἀπνδηάζεζηλ,
ἀξρήλ η῅ο νἰθείαο γελέζεσο ἔρνπζα.

3.98 (ƒε΄) Υσξίο η῅ο θαηά ςπρήλ ἐκπαζνῦο πξφο αἴζζεζηλ ζρέζεσο, ν὎θ ἔζηηλ ἐλ ἀλζξψπνηο παληειῶο ἁκαξηία• πάζεο
δέ ιχπεο ζπληζηακέλεο θαηά ςπρήλ, ἟δνλή ζαξθφο πξνεγεῖηαη.

3.99 (ƒζ΄) Γέλεζηο ἀξεη῅ο ἐζηηλ ἀιεζήο, ἟ πξφο ηήλ ζάξθα η῅ο ςπρ῅ο ἑθνχζηνο ἀιινηξίσζηο• ε὎θξαίλεη δέ ςπρήλ
πλεπκαηηθῶο, ὁ ηνῖο ἑθνπζίνηο ηήλ ζάξθα πφλνηο δακάδσλ.

3.100 (ξ΄) Σ῅ο ςπρ῅ο ὏πέξ ἀξεη῅ο πξφο ηήλ αἴζζεζηλ ἀπνδηάζεζηλ θηεζακέλεο, ἐμαλάγθεο ἟ αἴζζεζηο ἐλ πφλνηο ἔζηαη,
ηήλ ηῶλ ἟δέσλ ἐπηλνεηηθήλ ζπλεκκέλελ α὎ηῆ θαηα ηήλ γλσκηθήλ ζρέζηλ, η῅ο ςπρ῅ο ν὎θ ἔρνπζα δχλακηλ• ην὎λαληίνλ δέ,
ηήλ κέλ ηῶλ α὎η῅ο θπζηθῶλ ἟δνλῶλ ἐπαλάζηαζηλ, δη᾿ ἐγθξαηείαο ἀλδξηθῶο ἀπνῤῥαπίδνπζαλ• πξφο δέ ηήλ ηῶλ παξά
θχζηλ θαη ἀθνπζίσλ πφλσλ ἐπαγσγήλ, δηά η῅ο ὏πνκνλ῅ο, ἀκείιηθηνλ παληειῶο δηακέλνπζαλ, θαί η῅ο θαη᾿ ἀξεηήλ
ζενπξεπνῦο ἀμίαο ηε θαί δφμεο δηά ηήλ ἀλππφζηαηνλ ἟δνλήλ ν὎θ ἐμηζηακέλελ, θαί πξφο ηήλ ηῶλ πφλσλ ἀληίιεςηλ θεηδνῖ
η῅ο ζαξθφο δηά ηήλ ὀδπλῶζαλ αἴζζεζηλ, ηνῦ ὕςνπο ηῶλ ἀξεηῶλ ν὎θ ἀπνπίπηνπζαλ. Σ῅ο δέ θαη᾿ αἴζζεζηλ ιχπεο αἰηία
θαζέζηεθελ, ἟ πξφο ηά θαηά θχζηλ η῅ο ςπρ῅ο παληειήο ἀζρνιία. Σήλ δέ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλήλ, ἟ παξά θχζηλ ἐλέξγεηα
η῅ο ςπρ῅ο πξνδήισο ὏θίζηεζηλ, ἄιιελ ἀξρήλ ἔρεηλ ν὎ δπλακέλελ ζπζηάζεσο, ἤ ηήλ ςπρ῅ο ηῶλ θαηά θχζηλ ἀπφζεζηλ.

ΔΚΑΣΟΝΣΑ΢ ΣΔΣΑΡΣΖ


Σελίδα 43 από 71
4.1 (α΄) ἖πηλνεηηθήλ νἶδε ηήλ λνεξάλ η῅ο ςπρ῅ο δχλακηλ• ἥηηο ρσξηδνκέλε η῅ο θαη᾿ αἴζζεζηλ ζρέζεσο, ἔξεκνλ η῅ο πξφο
἟δνλήλ ηήλ ζάξθα θαηαιηκπάλεη πξνλνίαο, θαηά ηήλ ἐλ γλψκῃ ζρέζηλ, ν὎δέ ηήλ ὀδχλελ η῅ο ζαξθφο ἀλερνκέλε
παξακπζεῖζζαη, δηά ηήλ ἐλ ζρέζεη η῅ο γλψκεο πξφο ηά ζεῖα ὁιηθήλ ζρνιήλ.

4.2 (β΄) Ννῦο θαί αἴζζεζηο ἀληηθεηκέλελ ἔρνπζη πξφο ἄιιήια ηήλ θαηά θχζηλ ἐλέξγεηαλ, δηά ηήλ ηῶλ α὎ηνῖο ὏πνθεηκέλσλ
ἀθξνηάηελ δηαθνξάλ θαί ἑηεξφηεηα. ὇ κέλ γάξ, ὏πνθεηκέλαο ἔρεη ηάο λνεηάο θαί ἀζσκάηνπο ν὎ζίαο, ὧλ ἀζσκάησο
ἀληηιακβάλεζζαη πέθπθελ• ἟ δέ, ηάο αἰζζεηάο θαί ζσκαηηθάο θχζεηο, ὧλ θαί α὎ηή θπζηθῶο ἀληηιακβάλεηαη.

4.3 (γ΄) Ἡ η῅ο ςπρ῅ο ηῶλ θαηά θχζηλ ἀπφζεζηο, η῅ο θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλ῅ο ἀξρή γίλεζζαη πέθπθε. Σ῅ο γάξ ςπρ῅ο πεξί ηά
θαηά θχζηλ ἀγαζά πνλνπκέλεο, ν὎θ ἔζηηλ ἟ ηφλ θαη᾿ αἴζζεζηλ η῅ο ἟δνλ῅ο ηξφπνλ ἐθεπξίζθνπζα δχλακηο.

4.4 (δ΄) Ἔλζα ιφγνο πξνθαζεγεῖηαη η῅ο αἰζζήζεσο θαηά ηήλ ηῶλ ὁξαηῶλ ζεσξίαλ, πάζεο ἐζηέξεηαη η῅ο θαηα θχζηλ ἟
ζάξμ ἟δνλ῅ο, ν὎θ ἔρνπζα ηήλ αἴζζεζηλ ἄθεηνλ θαί ηῶλ ινγηθῶλ ἀπνιειπκέλελ δεζκῶλ, εἰο ὏πεξεζίαλ ηῶλ θαη᾿ α὎ηήλ
἟δνλῶλ. Ὅζελ θαί ἐμαλάγθεο θξαηνῦληνο ηνῦ ἐλ ἟κῶλ ιφγνπ, ἟ πξφο ἀξεηήλ α὎ηῷ δνπισζεῖζα βαζαλίδεηαη ζάξμ.

4.5 (ε΄) ὇ λνῦο ἅκα ηήλ αἴζζεζηλ νἰθείαλ θαηά θχζηλ ἟γήζεηαη δχλακηλ, ηαῖο ηῶλ αἰζζεηῶλ ἐπηπιεθφκελνο ἐπηθαλείαο,
ἐπηλνεῖηαη ηάο ζαξθηθάο ἟δνλάο, ν὎ δπλάκελνο ηῶλ ὁξαηῶλ δηαβ῅λαη ηήλ θχζηλ, ηῆ πξφο ηήλ αἴζζεζηλ ἐκπαζεῖ ζρέζεη
θαηαζρεζείο.

4.6 (ζη΄) Δἰ ν὎θ ἔζηη δπλαηφλ πξφο ηά ζπγγελ῅ λνεηά ηφλ λνῦλ δηαβ῅λαη, δίρα η῅ο ηῶλ δηά κέζνπ πξνβεβιεκέλσλ
αἰζζεηῶλ ζεσξίαο• ηαχηελ δέ γελέζζαη, παληειῶο ἀκήραλνλ ρσξίο η῅ο α὎ηῷ κέλ ζπγθεηκέλεο, ηνῖο αἰζζεηνῖο δέ θαηά
θχζηλ ζπγγελνῦο αἰζζήζεσο• εἰθφησο εἰ κέλ πξνβαιψλ ἐλζρεζῆ ηαῖο ἐπηθαλείαηο ηῶλ ὁξαηῶλ, ἐλέξγεηαλ εἶλαη θπζηθήλ
ηήλ ζπγθεηκέλελ νἰφκελνο αἴζζεζηλ, ηῶλ κέλ θαηά θχζηλ ἐθπέπησθε λνεηῶλ• ηῶλ δέ παξά θχζηλ ἀκθνῖλ ηαῖλ ρεξνῖλ, ὅ δή
ιέγεηαη, ἐπειάβεην ζσκάησλ• νἷο παξά ηφλ ιφγνλ ἐλεξγνχκελνο, δηά ηήλ α὎ηφλ ἐθληθήζαζαλ αἴζζεζηλ, η῅ο κέλ θαηά
ςπρήλ ιχπεο γελλήησξ θαζίζηαηαη, ζπρλαῖο ηαῖο θαηά ζπλείδεζηλ κάζηημηλ αἰθηδφκελνο• η῅ο δέ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλ῅ο
ἀξίδεινο γίλεηαη πνηεηήο, ηαῖο ἐπηλνίαηο ηῶλ πεξηπνηεηηθῶλ ηξφπσλ η῅ο ζαξθφο ιηπαηλφκελνο. Δἰ δέ ηήλ πξφο αἴζζεζηλ,
ἅκα ηῆ πξνζβνιῆ ηῶλ ὁξσκέλσλ δηαηεκψλ ἐπηθάλεηαλ, ηνχο πλεπκαηηθνχο ηῶλ ὄλησλ θαζαξνχο ηῶλ ἐπ᾿ α὎ηνῖο
ζρεκάησλ ζεάζεηαη ιφγνπο, ηήλ κέλ η῅ο ςπρ῅ο ἟δνλήλ θαηεηξγάζαην, κεδελί ηῶλ αἰζζεηῶλ ζεσξνπκέλσλ θξαηνπκέλεο,
ηήλ δέ η῅ο αἰζζήζεσο ζπλεζηήζαην ιχπελ, πάλησλ θαηά θχζηλ ηῶλ αἰζζεηῶλ ἐζηεξεκέλεο.

4.7 (δ΄) ἖πεηδή ηήλ κέλ η῅ο ςπρ῅ο ιχπελ, ἤγνπλ ηφλ πφλνλ (ηα὎ηφλ γάξ ἀιιήινηο ἀκθφηεξα), ἟ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλήλ
ζπλίζηεζη• ηήλ δέ η῅ο αἰζζήζεσο ιχπελ, ἤγνπλ ηφλ πφλνλ, ἟ θαηα ςπρήλ πνηεῖλ ἟δνλή πέθπθελ, εἰθφησο ὁ η῅ο θαη᾿
ἐιπίδα δσ῅ο ηνῦ Θενῦ θαί ΢ση῅ξνο ἟κῶλ Ἰεζνῦ Υξηζηνῦ, δη᾿ ἀλαζηάζεσο λεθξῶλ εἰο θιεξνλνκίαλ ἄθζαξηνλ θαί
ἀκίαληνλ θαί ἀκάξαληνλ ηεηεξεκέλελ ἐλ ν὎ξαλνῖο, ἐθηέκελνο, θαηά κέλ ηήλ ςπρήλ ἀγαιιίαζηλ ἔρεη, ραξάλ ἀλεθιάιεηνλ,
δηελεθῶο ηῆ ηῶλ κειιφλησλ ἐιπίδη γαλλχκελνο ἀγαζῶλ• θαηά δέ ηήλ ζάξθα θαί ηήλ αἴζζεζηλ, ἤγνπλ ηνχο ἐθ ηῶλ
πνηθίισλ πεηξαζκῶλ ἐπηγηλνκέλνπο α὎ηῆ πφλνπο, θαί ηάο ἐπ᾿ α὎ηνῖο ὀδχλαο. Πάζῃ γάξ ἀξεηῆ, ἟δνλή θαί πφλνο
παξέπεηαη• πφλνο κέλ ζαξθφο, ἐζηεξεκέλεο η῅ο πξνζελνῦο θαί ιεηνηέξαο αἰζζήζεσο• ἟δνλή δέ ςπρ῅ο, παληφο αἰζζεηνῦ
θαζαξνῖο ἐληξπθψζεο ηνῖο ἐλ πλεχκαηη ιφγνηο.

4.8 (ε΄) Γένλ ἐζηί ηφλ λνῦλ θαηά ηήλ παξνῦζαλ δσήλ (ηνῦην γάξ κνη λνεῖηαη, ηφ λῦλ), θαηά ζάξθα ιππνχκελνλ, δηά ηνχο
πνιινχο πφλνπο ηῶλ ὏πέξ ἀξεη῅ο α὎ηῷ πξνζαγνκέλσλ πεηξαζκῶλ, ἀεί ραίξεηλ θαηά ςπρήλ, θαί ἤδεζζαη δηά ηήλ ἐιπίδα

Σελίδα 44 από 71
ηῶλ αἰσλίσλ ἀγαζῶλ, θἄλ ἔρῃ θαηαπνλνπκέλελ ηήλ αἴζζεζηλ. Ο὎ γάξ ἄμηα ηά παζήκαηα ηνῦ λῦλ θαηξνῦ πξφο ηήλ
κέιινπζαλ δφμαλ ἀπνθαιχπηεζζαη εἰο ἟κᾶο, θεζίλ ὁ ζεῖνο Ἀπφζηνινο.

4.9 (ζ΄) Φπρ῅ο, ἟ ζάξμ, ἀιι᾿ ν὎ ζαξθφο ἟ ςπρή• ηνῦ γάξ θξείηηνλνο, θεζί, ηφ ἧηηνλ, ἀιι᾿ ν὎ ηνῦ ἥηηνλνο ηφ θξεῖηηνλ.
Ο὎θνῦλ, ἐπεηδή ηῆ ζαξθί δηά ηήλ παξάβαζηλ ἐλεθχξε η῅ο ἁκαξηίαο ὁ λφκνο, ὅπεξ ἐζηίλ ἟ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλή, δη᾿ ἥλ δηά
πφλσλ θαηεθξίζε η῅ο ζαξθφο ὁ ζάλαηνο, εἰο ηήλ ηνῦ λφκνπ η῅ο ζαξθφο ἀλαίξεζηλ ἐπηλελνεκέλνο, ὁ δηαγλνχο ὅηη δηά ηήλ
ἁκαξηίαλ εἰο ηήλ α὎η῅ο ἀλαίξεζηλ ἐπεηζ῅ιζελ ὁ ζάλαηνο, ἀεί ραίξνπζαλ ἔρεη ηήλ ςπρήλ, δηά πφλσλ πνηθίισλ ζεσκέλελ
ἀπνγηλφκελνλ η῅ο νἰθείαο ζαξθφο ηφλ λφκνλ η῅ο ἁκαξηίαο, πξφο ὏πνδνρήλ η῅ο κειινχζεο ἐλ πλεχκαηη καθαξίαο δσ῅ο, ἧο
ἄιισο ν὎θ ἔζηη ηπρεῖλ, κή πξφηεξνλ θελσζέληνο ὡο ἐμ ἀγγείνπ ηηλφο η῅ο ζαξθφο ἐλ ηῆ παξνχζῃ δσῆ, θαηά ηήλ πξφο
α὎ηήλ ζρέζηλ η῅ο γλψκεο, ηνῦ λφκνπ η῅ο ἁκαξηίαο.

4.10 (η΄) ὇ ηῆ ἀξεηῆ θαηά ζάξθα δηά ηνχο πφλνπο ιππνχκελνο, ἐλ α὎ηῆ ραίξεη ηῆ ἀξεηῆ θαηά ςπρήλ, ὡο παξνῦζαλ
ζεψκελνο ηήλ ηῶλ κειιφλησλ ε὎πξέπεηαλ• ὏πέξ ἧο, θαηά ηφλ κέγαλ Γαβίδ, ηῆ θαηά γλψκελ ἀπνγελέζεη η῅ο ζαξθφο, θαζ᾿
ἑθάζηελ ἀπνζλήζθεη ηήλ ἟κέξαλ, ὁ θαηά ηήλ η῅ο ςπρ῅ο ἐλ πλεχκαηη γέλεζηλ ἀεί θαηληδφκελνο, ἅηε δή θαί ηήλ ἟δνλήλ
ἔρσλ ζσηήξηνλ, θαί ηήλ ιχπελ ὠθέιηκνλ. Λχπελ γάξ θακελ, ν὎ ηήλ παξάινγνλ θαί ηῶλ πνιιῶλ, ἐπί ζηεξήζεη παζῶλ ἤ
πξαγκάησλ ὏ιηθῶλ ηήλ ςπρήλ βαζαλίδνπζαλ, ὡο ηάο ὁξκάο παξά θχζηλ ἐθ᾿ ἅ κή δεῖ, θαί ηάο ἀπνθπγάο ἀθ᾿ ὧλ κή δεῖ
πνηνπκέλσλ• ἀιιά ηήλ ιεινγηζκέλελ, θαί ηνῖο ηά ζεῖα ζνθνῖο ἐγθξηζεῖζαλ, θαί ηφ παξφλ θαθφλ ὏πνζεκαίλνπζαλ• παξφλ
γάξ θαθφλ, θαζίλ εἶλαη ηήλ ιχπελ, ζπληζηακέλελ κέλ θαηά ςπρήλ, ὅηαλ ἟ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἟δνλή η῅ο ινγηθ῅ο θξαηῆ
δηαθξίζεσο• ὏θηζηακέλελ δέ θαη᾿ αἴζζεζηλ, ὅηαλ η῅ο ςπρ῅ο θαη᾿ ἀξεηήλ ἀθσιχησο ὁ δξφκνο ἀλχεηαη• ηνζνῦηνλ ἐπάγσλ
ηῆ αἰζζήζεη ηνχο πφλνπο, ὅζνλ ἟δνλήλ ἐκπνηεῖ θαί ραξάλ ηῆ ςπρῆ, ηῷ Θεῷ πξνζαγνκέλῃ, δηά η῅ο ζπγγελνῦο θαη᾿ ἀξεηήλ
ηε θαί γλῶζηλ ἐιιάκςεσο.

4.11 (ηα΄) Ἡδνλήλ ιέγεη ζσηήξηνλ, ηήλ ἐπ᾿ ἀξεηῆ ραξάλ η῅ο ςπρ῅ο• ὠθέιηκνλ δέ ιχπελ, ηήλ ὏πέξ ἀξεη῅ο ὀδχλελ η῅ο
ζαξθφο. ὇ γνῦλ πάζεζη πξνζηεηεθψο θαί πξάγκαζηλ, ἐθ᾿ ἅ κή δεῖ ηάο ὁξκάο πνηεῖηαη• θαί ὁ ηάο πνηεηηθάο η῅ο ηῶλ παζῶλ
θαί ηῶλ πξαγκάησλ ζηεξήζεσο ζπκβάζεηο ν὎θ ἀζπαδφκελνο, ἀθ᾿ ὧλ κή δεῖ ηάο ἀπνθπγάο πνηεῖηαη.

4.12 (ηβ΄) Οὔηε ἟ ζεία ράξηο ἐλεξγεῖ θσηηζκνχο γλψζεσο, ν὎θ ὄληνο ηνῦ θαηά δχλακηλ θπζηθήλ δερνκέλνπ ηφλ θσηηζκφλ•
νὔηε κήλ ηφ δεθηηθφλ δίρα η῅ο ρνξεγνχζεο ράξηηνο, ηφλ θσηηζκφλ ἐλεξγεῖ γλψζεσο.

4.13 (ηγ΄) Οὔηε ἟ ράξηο ηνῦ παλαγίνπ Πλεχκαηνο ἐλεξγεῖ ζνθίαλ ἐλ ηνῖο ἁγίνηο, ρσξίο ηνῦ ηαχηελ δερνκέλνπ λνφο• νὔηε
γλῶζηλ ρσξίο η῅ο δεθηηθ῅ο ηνῦ ιφγνπ δπλάκεσο• νὔηε πίζηεη ἄλεπ η῅ο θαηά λνῦλ θαί ιφγνλ ηῶλ κειιφλησλ θαί πᾶζη ηέσο
ἀδήισλ πιεξνθνξίαο• νὔηε ἰακάησλ ραξίζκαηα, δίρα η῅ο θαηά θχζηλ θηιαλζξσπίαο• νὔηε ηη ἕηεξνλ ηῶλ ινηπῶλ
ραξηζκάησλ, ρσξίο η῅ο ἑθάζηνπ δεθηηθ῅ο ἕμεψο ηε θαί δπλάκεσο• νὔηε κήλ πάιηλ ἕλ ηῶλ ἀπεξηζκεκέλσλ ἄλζξσπνο
θηήζεηαη θαηά δχλακηλ θπζηθήλ, δίρα η῅ο ρνξεγνχζεο ηαῦηα ζείαο δπλάκεσο. Καί δεινῦζη ηνῦην ζαθῶο πάληεο ἅγηνη,
κεηά ηάο ἀπνθαιχςεηο ηῶλ ζείσλ, δεηνῦληεο ηῶλ ἀπνθαιπθζέλησλ ηνχο ιφγνπο.

4.14 (ηδ΄) ὇ δίρα πάζνπο αἰηῶλ, ιακβάλεη ηήλ ηνῦ ἐλεξγεῖλ δχλαζζαη ράξηλ θαηά ηήλ πξᾶμηλ ηάο ἀξεηάο• θαί ὁ δεηῶλ
ἀπαζῶο, ε὏ξίζθεη θαηά ηήλ θπζηθήλ ζεσξίαλ ηήλ ἐλ ηνῖο νὖζηλ ἀιήζεηαλ, θαί ὁ θξνχσλ ἀπαζῶο ηήλ ζχξαλ η῅ο γλψζεσο,
ἀθσιχησο εἰο ηήλ ἀπφθξπθνλ η῅ο κπζηηθ῅ο ζενινγίαο ἐιεχζεηαη ράξηλ.


Σελίδα 45 από 71
4.15 (ηε΄) ὇ ἀπαζῶο ηά ζεῖα δεηῶλ, πάλησο ιήςεηαη ηφ δεηνχκελνλ. ὇ δέ κεηά ηηλνο πάζνπο δεηῶλ, ἀπνηεχμεηαη ηνῦ
δεηνπκέλνπ. Φεζί γάξ, Αἰηεῖηε, θαί ν὎ ιακβάλεηε, δηφηη θαθῶο αἰηεῖηε.

4.16 (ηζη΄) Εεηεῖ ἐλ ἟κῖλ ηήλ ηῶλ ὄλησλ γλῶζηλ ηφ Πλεῦκα ηφ ἅγηνλ, θαί ἐξεπλᾷ• ἀιι᾿ ν὎θ ἑαπηῷ δεηεῖ ηφ δεηνχκελνλ,
ὅηη Θεφο, θαί πάζεο ἐπέθεηλα γλψζεσο• ἀιι᾿ ἟κῖλ ηνῖο δενκέλνηο η῅ο γλψζεσο• ὥζπεξ ἀκέιεη θαί ὁ Λφγνο γίλεηαη ζάξμ,
ν὎ρ ἑαπηῷ, ἀιι᾿ ἟κῖλ ηφ δηά η῅ο ζαξθφο ἐμαλχσλ κπζηήξηνλ. Ὡο γάξ ρσξίο ζαξθφο λνεξῶο ἐςπρσκέλεο, ν὎θ ἐλήξγεη
ζενπξεπῶο ηά θαηά θχζηλ ὁ Λφγνο η῅ο ζαξθφο, νὕησο ν὎δέ ηφ Πλεῦκα ηφ ἅγηνλ ἐλ ηνῖο ἁγίνηο ἐλεξγεῖ ηάο γλψζεηο ηῶλ
κπζηεξίσλ, ρσξίο η῅ο θαηά θχζηλ δεηνχζεο ηε θαί ἐξεπλψζεο ηήλ γλῶζηλ δπλάκεσο.

4.17 (ηδ΄) Ὥζπεξ ν὎θ ἔζηη ρσξίο ἟ιηαθνῦ θσηφο ὀθζαικφλ ἀληηιακβάλεζζαη ηῶλ αἰζζεηῶλ, νὕησ δίρα πλεπκαηηθνῦ
θσηφο λνῦο ἀλζξψπηλνο νὔπνη᾿ ἄλ δέμεηαη ζεσξίαλ πλεπκαηηθήλ. Σφ κέλ γάξ αἰζζεηφλ θῶο, θαηά θχζηλ θσηίδεη ηήλ
αἴζζεζηλ πξφο ηήλ ηῶλ ζσκαηηθῶλ ἀληίιεςηλ• ηφ δέ πλεπκαηηθφλ, πξφο ηήλ ζεσξίαλ ηφλ λνῦλ θαηαπγάδεη πξφο
θαηαλφεζηλ ηῶλ ὏πέξ αἴζζεζηλ.

4.18 (ηε΄) Σάο κέλ δεηεηηθάο ηε θαί ἐξεπλεηηθάο ηῶλ ζείσλ δπλάκεηο ν὎ζησδῶο ἔρεη θαηαβεβιεκέλαο α὎ηῆ παξά ηνῦ
Κηίζαληνο θαη᾿ α὎ηήλ ηήλ εἰο ηφ εἶλαη πάξνδνλ, ἟ ηῶλ ἀλζξψπσλ θχζηο• ηάο δέ ηῶλ ζείσλ ἀπνθαιχςεηο, θαηά ράξηλ ἟ ηνῦ
παλαγίνπ Πλεχκαηνο ἐπηθνηηῶζα πνηεῖηαη δχλακηο. ἖πεηδή δέ θαη᾿ ἀξράο δηά η῅ο ἁκαξηίαο, ηῆ θχζεη ηῶλ ὁξαηῶλ ηαχηαο
ὁ πνλεξφο πξνζήισζε ηάο δπλάκεηο, θαί ν὎θ ἦλ ὁ ζπληψλ ἤ ἐθδεηῶλ ηφλ Θεφλ, πάλησλ ηῶλ κεηεηιεθφησλ η῅ο θχζεσο,
ηήλ λνεξάλ ηε θαί ινγηθήλ δχλακηλ ἐρφλησλ πεξηγεγξακκέλελ ηῆ ἐπηθαλείᾳ ηῶλ αἰζζεηῶλ, θαί κεδεκίαλ θεθηεκέλσλ
ἔλλνηαλ ηῶλ ὏πέξ αἴζζεζηλ, εἰθφησο ἟ ηνῦ παλαγίνπ Πλεχκαηνο ράξηο, ηνῖο κή θαηά πξφζεζηλ ἐλδηαζέησο ὏πφ ηήλ ἀπάηελ
γελνκέλνηο, ηῶλ ὏ιηθῶλ ἀθειψζαζα, ηήλ πξνζεισκέλελ ἀπνθαηέζηεζελ δχλακηλ• ἦλ θαζαξάλ ἀπνιαβφληεο δηά η῅ο
ράξηηνο, πξῶηνλ ἐδήηεζαλ θαί ἞ξεχλεζαλ, θαί νὕησο ἐμεδήηεζαλ θαί ἐμεξεχλεζαλ, δηά η῅ο α὎η῅ο δειαδή ηνῦ Πλεχκαηνο
ράξηηνο.

4.19 (ηζ΄) ΢σηεξία δειαδή ςπρῶλ, θπξίσο ἐζηί, ηφ ηέινο η῅ο πίζηεσο. Σέινο δέ πίζηεψο ἐζηηλ, ἟ ηνῦ πηζηεπζέληνο ἀιεζήο
ἀπνθάιπςηο. Ἀιεζήο δέ ηνῦ πηζηεπζέληνο ἐζηίλ ἀπνθάιπςηο, ἟ θαηά ἀλαινγίαλ η῅ο ἐλ ἑθάζηῳ πίζηεσο ἄῤῥεηνο ηνῦ
πεπηζηεπκέλνπ πεξηρψξεζηο. Πεξηρψξεζηο δέ ηνῦ πεπηζηεπκέλνπ θαζέζηεθελ, ἟ πξφο ηήλ ἀξρήλ θαηά ηφ ηέινο ηῶλ
πεπηζηεπθφησλ ἐπάλνδνο. Ἡ δέ πξφο ηήλ νἰθείαλ ἀξρήλ θαηά ηφ ηέινο ηῶλ πεπηζηεπθφησλ ἐπάλνδφο ἐζηηλ, ἟ η῅ο ἐθέζεσο
πιήξσζηο. ἖θέζεσο δέ πιήξσζίο ἐζηηλ, ἟ πεξί ηφ ἐθεηφλ ηῶλ ἐθηεκέλσλ ἀεηθίλεηνο ζηάζηο. Ἀεηθίλεηνο δέ ζηάζηο πεξί ηφ
ἐθεηφλ ηῶλ ἐθηεκέλσλ ἐζηίλ, ἟ ηνῦ ἐθεηνῦ δηελεθήο ηε θαί ἀδηάζηαηνο ἀπφιαπζηο. Ἀπφιαπζηο δέ δηελεθήο ηε θαί
ἀδηάζηαηνο ηνῦ ἐθεηνῦ, ἟ ηῶλ ὏πέξ θχζηλ ζείσλ θαζέζηεθε κέζεμηο. Μέζεμηο δέ ηῶλ ὏πέξ θχζηλ ζείσλ ἐζηίλ, ἟ πξφο ηφ
κεηερφκελνλ ηῶλ κεηερφλησλ ὁκνίσζηο. Ἡ δέ πξφο ηφ κεηερφκελνλ ηῶλ κεηερφλησλ ὁκνίσζίο ἐζηηλ, ἟ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ
πξφο α὎ηφ ηφ κεηερφκελνλ ηῶλ κεηερφλησλ δη᾿ ὁκνηφηεηνο ἐλδερνκέλε ηαπηφηεο. Ἡ δέ ηῶλ κεηερφλησλ ἐλδερνκέλε θαη᾿
ἐλέξγεηαλ δη᾿ ὁκνηφηεηνο ηαπηφηεο, ἟ δη᾿ ὁκνηφηεηνο πξφο ηφ κεηερφκελφλ ἐζηη ζέσζηο ηῶλ ἀμηνπκέλσλ ζεψζεσο.

4.20 (θ΄) Ο὎θ ἔρεη ἟ θχζηο ηῶλ ὏πέξ θχζηλ ηνχο ιφγνπο, ὥζπεξ ν὎δέ ηῶλ παξά θχζηλ ηνχο λφκνπο. ὘πέξ θχζηλ δέ ιέγσ,
ηήλ ζείαλ θαί ἀλελλφεηνλ ἟δνλήλ, ἥλ πνηεῖλ πέθπθελ ὁ Θεφο θχζεη, θαηά ράξηλ ηνῖο ἀμίνηο ἑλνχκελνο• παξά θχζηλ δέ, ηήλ
θαηά ζηέξεζηλ ηαχηεο ζπληζηακέλελ ἀλεθιάιεηνλ ὀδχλελ, ἥλ πνηεῖλ εἴσζελ ὁ Θεφο θχζεη, παξά ηήλ ράξηλ ηνῖο ἀλαμίνηο
ἑλνχκελνο. Καηά γάξ ηήλ ὏πνθεηκέλελ ἑθάζηῳ πνηφηεηα η῅ο δηαζέζεσο, ὁ Θεφο ηνῖο πᾶζηλ ἑλνχκελνο, ὡο νἶδελ α὎ηφο,
ηήλ αἴζζεζηλ ἑθάζηῳ παξέρεηαη, θαζψο ἐζηηλ ἕθαζηνο ὏θ᾿ ἑαπηνῦ δηαπεπιαζκέλνο, πξφο ὏πνδνρήλ ηνῦ πάλησο πᾶζηλ
ἑλσζεζνκέλνπ θαηά ηφ πέξαο ηῶλ αἰψλσλ.


Σελίδα 46 από 71
4.21 (θα΄) Σνχο ἐθδεηνῦληαο ἐλ πλεχκαηη ηήλ ηῶλ ςπρῶλ ζσηεξίαλ, θαί ἐμεξεπλῶληαο ηνχο ηαχηεο πλεπκαηηθνχο η῅ο
ζσηεξίαο ιφγνπο ηε θαί ηξφπνπο, ὁδεγεῖ πξφο θαηαλφεζηλ ηφ Πλεῦκα ηφ ἅγηνλ, ν὎θ ἐῶλ ἀθίλεηνλ α὎ηνῖο κέλεηλ, θαί
ἀλελέξγεηνλ ηήλ δη᾿ ἧο ηά ζεῖα ἐθδεηεῖλ πεθχθαζη δχλακηλ.

4.22 (θβ΄) Πξῶηφλ ηηο δεηεῖ ηῆ πξναηξέζεη λεθξῶζαη ηήλ ἁκαξηίαλ, θαί ηήλ πξναίξεζηλ ηῆ ἁκαξηίᾳ• θαί νὕησο ἐξεπλᾷ,
πῶο δεῖ θαί πνίῳ ηξφπῳ λεθξῶζαη ηαχηαο ἀιιήιαηο. Καί πάιηλ κεηά ηήλ ηνχησλ ἀιιήιαηο ηειείαλ λέθξσζηλ, δεηεῖ ηήλ
θαη᾿ ἀξεηήλ η῅ο πξναηξέζεσο, θαί η῅ο ἀξεη῅ο ηήλ θαηά πξναίξεζηλ δσήλ• θαί νὕησο ἐξεπλᾷ, πῶο δεῖ θαί πνίῳ ηξφπῳ ηήλ
ἐλ ἀιιήιαηο ηνχησλ δεκηνπξγ῅ζαη δσήλ. Ἔζηηλ νὖλ ὡο ἐλ ὁξηζκῷ ιαβεῖλ,἟ κέλ δήηεζηο, ὄξεμηο θαηαζπκίνπ ηηλφο• ἟ δέ
ἐξεχλεζηο, ηξφπνο η῅ο πξφο ηφ θαηαζχκηνλ ὀξέμεσο ἀλπζηηθφο.

4.23 (θγ΄) Γεῖ ὡο ἀιεζῶο ηφλ ζσζεζφκελνλ, κή κφλνλ ηῆ πξναηξέζεη λεθξῶζαη ηήλ ἁκαξηίαλ, ἀιιά θαί α὎ηήλ ηήλ
πξναίξεζηλ ηῆ ἁκαξηίᾳ• θαί κή κφλνλ ἀλαζη῅ζαη ηῆ ἀξεηῆ ηήλ πξναίξεζηλ, ἀιιά θαί α὎ηήλ ηῆ πξναηξέζεη ηήλ ἀξεηήλ• ἵλα
λεθξά λεθξᾶο, ὅιε ὅιεο η῅ο ἁκαξηίαο δηαηξεζεῖζα κή αἰζζάλεηαη, θαί δῶζα δψζεο, ὅιε ὅιεο η῅ο ἀξεη῅ο ἐπαηζζάλεηαη,
θαζ᾿ ἕλσζηλ ἀδηάζηαηνλ ἟ πξναίξεζηο. ὇ γάξ λεθξψζαο ηῆ ἁκαξηίᾳ ηήλ πξναίξεζηλ, ζχκθπηνο γέγνλε ηῷ ὁκνηψκαηη ηνῦ
ζαλάηνπ ηνῦ Υξηζηνῦ• θαί ὁ ηαχηελ ἀλαζηήζαο ηῆ δηθαηνζχλῃ, ζχκθπηνο γέγνλε θαί η῅ο ἀλαζηάζεσο α὎ηνῦ.

4.24 (θδ΄) Ἡ ἁκαξηία θαί ἟ πξναίξεζηο λεθξνχκελαη ἀιιήιαηο, δηπι῅λ ἔρνπζη πξφο ἀιιήιαο ηήλ ἀλαηζζεζίαλ. Καί ἟
δηθαηνζχλε θαί ἟ πξναίξεζηο, ἀιιήιαηο ἔρνπζαη ηήλ δσήλ, δηπι῅λ ἔρνπζη ηήλ αἴζζεζηλ.

4.25 (θε΄) Θεφο ὏πάξρσλ θχζεη θαί ἄλζξσπνο ὁ Υξηζηφο, ὏θ᾿ ἟κῶλ ὡο Θεφο ὏πέξ θχζηλ ράξηηη θιεξνλνκεῖηαη, θαηά ηήλ
ἄῤῥεηνλ κέζεμηλ• θαί δη᾿ ἟κᾶο ἐλ εἴδεη ηῷ θαζ᾿ ἟κᾶο ὡο ἄλζξσπνο ἟κᾶο νἰθεηνχκελνο, ἑαπηφλ θιεξνλνκεῖ ζχλ ἟κῖλ θαηά
ηήλ ἀλελλφεηνλ ζπγθαηάβαζηλ• ὅλ ηῷ πλεχκαηη κπζηηθῶο νἱ ἅγηνη πξνζεσξήζαληεο, ἐδηδάρζεζαλ ὡο ρξή η῅ο θαηά ηφ
κέιινλ θαλεζνκέλεο δηά ηήλ ἀξεηήλ ἐλ Υξηζηῷ δφμεο, ηά εἰο α὎ηφλ ὏πέξ ἀξεη῅ο θαηά ηφ παξφλ πξνθαζεγεῖζζαη
παζήκαηα.

4.26 (θζη΄) ὇ κέλ λνῦο θαηά κφλελ ηήλ ἔθεζηλ ἀγλψζησο πξφο ηήλ ηῶλ ὄλησλ αἰηίαλ θηλνχκελνο, δεηεῖ κφλνλ• ὁ δέ
ιφγνο, ηνχο ἐλ ηνῖο νὖζηλ ἀιεζεῖο πνηθίισο ἐθνδεχσλ ἐξεπλᾶ ιφγνπο.

4.27 (θδ΄) Εήηεζίο ἐζηηλ ἟ ηνῦ λνῦ πξψηε ηε θαί ἁπι῅ πξφο ηήλ ἰδίαλ αἰηίαλ κεη᾿ ἐθέζεσο θίλεζηο• ἐξεχλεζηο δέ ἐζηηλ, ἟
πξψηε ηε θαί ἁπι῅ ηνῦ ιφγνπ πεξί ηήλ ἰδίαλ αἰηίαλ κεηά ηηλνο ἐλλνίαο δηάθξηζηο. ἖θδήηεζηο δέ πάιηλ ἐζηίλ, ἟ ηνῦ λνῦ
θαη᾿ ἐπηζηήκελ γλσζηηθή πξφο ηήλ ἰδίαλ αἰηίαλ κεηά ηηλνο δενχζεο ἐθέζεσο θίλεζηο• ἐμεξεχλεζηο δέ ἐζηηλ, ἟ ηνῦ ιφγνπ
θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ηῶλ ἀξεηῶλ πεξί ηήλ ἰδίαλ αἰηίαλ κεηά ηηλνο ἔκθξνλνο θαί ζνθ῅ο ἐλλνίαο γηλνκέλε δηάθξηζηο.

4.28 (θε΄) Οἱ ἅγηνη θαί ζεῖνη πξνθ῅ηαη, πεξί η῅ο ζσηεξίαο ηῶλ ςπρῶλ ἐθδεηήζαληέο ηε θαί ἐμεξεπλήζαληεο, δηάππξνλ
εἶρνλ θαί δένπζαλ κεη᾿ ἐπηζηήκεο θαί γλψζεσο πξφο ηφλ Θεφλ ηήλ ηνῦ λνῦ θαη᾿ ἔθεζηλ θίλεζηλ, θαί ἔκθξνλα θαί ζνθήλ
ηήλ ηνῦ ιφγνπ θαηά ηήλ ἐλέξγεηαλ ηῶλ ζείσλ δηάθξηζηλ• νὕο νἱ κηκνχκελνη, κεηά γλψζεσο θαί ἐπηζηήκεο ηήλ ηῶλ ςπρῶλ
ἐθδεηνῦζη ζσηεξίαλ, θαί κεηά θξνλήζεσο θαί ζνθίαο ἐμεξεπλῶληεο, κεηέξρνληαη ηήλ ἐλ ηνῖο ζείνηο ἔξγνηο δηάθξηζηλ.

4.29 (θζ΄) Γηηηήλ νἶδε ηήλ ηῶλ ζείσλ γλῶζηλ ὁ ιφγνο, ηήλ κέλ, ζρεηηθήλ, ὡο ἐλ ιφγῳ κφλῳ θεηκέλελ θαί λνήκαζη, θαί ηήλ
θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ηνῦ γλσζζέληνο δηά πείξαο ν὎θ ἔρνπζαλ αἴζζεζηλ, δη᾿ ἧο θαηά ηήλ παξνῦζαλ δσήλ νἰθνλνκνχκεζα• ηήλ

Σελίδα 47 από 71
δέ, θπξίσο ἀιεζηλήλ, ἐπί κφλῃ ηῆ πείξᾳ, θαη᾿ ἐλέξγεηαλ δίρα ιφγνπ θαί λνεκάησλ, ὅιελ ηνῦ γλσζζέληνο θαηά ράξηλ
κεζέμεη παξερνκέλελ ηήλ αἴζζεζηλ, δη᾿ ἧο θαηά ηήλ κέιινπζαλ ι῅μηλ, ηήλ ὏πέξ θχζηλ ὏πνδερφκεζα ζέσζηλ ἀπαχζησο
ἐλεξγνπκέλελ. Καί ηήλ κέλ ζρεηηθήλ, ὡο ἐλ ιφγῳ θεηκέλελ θαί ηνῖο λνήκαζη, θηλεηηθήλ εἶλαί θαζη, η῅ο πξφο ηήλ κεζέμεη
θαη᾿ ἐλέξγεηαλ γλῶζηλ ἐθέζεσο• ηήλ δέ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ, δηά η῅ο πείξαο κεζέμεη παξερνκέλελ ηνῦ γλσζζέληνο ηήλ
αἴζζεζηλ, ἀθαηξεηηθήλ εἶλαη η῅ο ἐλ ιφγῳ θεηκέλεο θαί λνήκαζη γλψζεσο.

4.30 (ι΄) Γηηηήλ εἶλαη ιέγεηλ ηήλ γλῶζηλ, ηήλ κέλ, ἐλ ιφγῳ θεηκέλελ θαί ζείνηο λνήκαζη, θαη᾿ εἶδνο παξνῦζαλ ηήλ
αἴζζεζηλ ηῶλ λνεζέλησλ ν὎θ ἔρνπζαλ• ηήλ δέ, θαη᾿ ἐλέξγεηαλ κφλελ ἔρνπζαλ, δίρα ιφγνπ θαί λνεκάησλ ηῶλ ἀιεζῶλ ηήλ
θαη᾿ εἶδνο ἀπφιαπζηλ. ἖πεηδή γάξ δηά γλψζεσο ὁ ιφγνο ηφ γλσζηφλ πέθπθελ ὏πνζεκαίλεηλ, θηλεῖ ηήλ ἔθεζηλ ηῶλ δη᾿
α὎ηνῦ θηλνπκέλσλ, πξφο ηήλ ηνῦ ζεκαλζέληνο ἀπφιαπζηλ.

4.31 (ια΄) Ἀκήραλνλ εἶλαί θαζηλ νἱ ζνθνί, ζπλππάξρεηλ ηῆ πείξᾳ ηνῦ Θενῦ, ηφλ πεξί α὎ηνῦ ιφγνλ, ἤ ηῆ αἰζζήζεη ηνῦ
Θενῦ, ηήλ πεξί α὎ηνῦ λφεζηλ. Λφγνλ δέ πεξί Θενῦ θεκη, ηήλ ἐθ ηῶλ ὄλησλ ἀλαινγίαλ η῅ο πεξί α὎ηνῦ γλσζηηθ῅ο ζεσξίαο•
αἴζζεζηλ δέ, ηήλ ἐλ ηῆ κεζέμεη πεῖξαλ ηῶλ ὏πέξ θχζηλ ἀγαζῶλ• λφεζηλ δέ, ηήλ ἐθ ηῶλ ὄλησλ ἁπι῅λ πεξί α὎ηνῦ θαί
ἐληαίαλ γλῶζηλ• ηάρα δέ θαί ἐπ᾿ ἄιινπ παληφο ηνῦην γλσξίδεηαη• εἴπεξ ἟ ηνῦδε ηνῦ πξάγκαηνο πεῖξα, ηφλ πεξί α὎ηνῦ
θαηαπαχεη ιφγνλ• θαί ἟ ηνῦδε ηνῦ πξάγκαηνο αἴζζεζηο, ηήλ πεξί α὎ηνῦ ζρνιάδνπζαλ ἐξγάδεηαη λφεζηλ. Πεῖξαλ δέ ιέγσ,
α὎ηήλ ηήλ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ γλῶζηλ, ηήλ κεηά πάληα ιφγνλ ἐπηγηλνκέλελ• αἴζζεζηλ δέ, α὎ηήλ ηνῦ γλσζζέληνο ηήλ κέζεμηλ,
ηήλ κεηά πᾶζαλ λφεζηλ ἐθθαηλνκέλελ. Καί ηνῦην ηπρφλ κπζηηθῶο δηδάζθσλ ὁ κέγαο Ἀπφζηνινο, θεζίλ• Δἴηε δέ
πξνθεηεῖαη θαηαξγεζήζνληαη, εἴηε γιῶζζαη παχζνληαη, εἴηε γλῶζηο θαηαξγεζήζεηαη, πεξί η῅ο ἐλ ιφγῳ θεηκέλεο θαί
λνήκαζη γλψζεσο δεινλφηη θάζθσλ.

4.32 (ιβ΄) ἖ρξ῅λ ὡο ἀιεζῶο ηφλ θαηά θχζηλ η῅ο ηῶλ ὄλησλ ν὎ζίαο δεκηνπξγφλ, θαί η῅ο θαηά ράξηλ α὎ηνπξγφλ γελέζζαη
ηῶλ γεγνλφησλ ζεψζεσο• ἵλα ὁ ηνῦ εἶλαη δνηήξ, θαλ῅ θαί ηνῦ ἀεί εὖ εἶλαη ραξηζηηθφο. ἖πεί νὖλ ν὎δέλ ηῶλ ὄλησλ ἑαπηφ
ηφ παξάπαλ, ἤ ἄιιν γηλψζθεη ὅ ηί πνηε θαη᾿ ν὎ζίαλ ἐζηίλ, εἰθφησο ν὎δέ ηῶλ γελεζνκέλσλ ν὎δελφο ν὎δέλ ηῶλ ὄλησλ, ἔρεη
θαηά θχζηλ ηήλ πξφγλσζηλ, πιήλ ηνῦ ὏πέξ ηά ὄληα Θενῦ, θαί ἑαπηφλ γηλψζθνληνο, ὅ ηη θαη᾿ ν὎ζίαλ ἐζηί, θαί πάλησλ ηῶλ
὏π᾿ α὎ηνῦ πεπνηεκέλσλ, θαί πξίλ γελέζζαη πξνεγλσθφηνο ηήλ ὕπαξμηλ• θαί κέιινληνο θαηά ράξηλ θηινηηκεῖζζαη ηνῖο νὖζη
ηήλ ἑαπηῶλ, θαί ἄιισλ, ὅ ηί πνηε θαη᾿ ν὎ζίαλ ὏πάξρνπζη γλῶζηλ, θαί ηνχο ἐλ α὎ηῷ κνλνεηδῶο πξνφληαο η῅ο α὎ηῶλ
γελέζεσο θαλεξῶζαη ιφγνπο.

4.33 (ιγ΄) ὇ ηήλ θχζηλ ηῶλ ἀλζξψπσλ δεκηνπξγήζαο ιφγνο, ν὎ ζπλέθηηζελ α὎ηῆ θαηά αἴζζεζηλ, νὔηε ἟δνλήλ, νὔηε
ὀδχλελ• ἀιιά δχλακίλ ηηλα θαηά λνῦλ α὎ηῆ πξφο ἟δνλήλ, θαζ᾿ ἥλ ἀῤῥήησο ἀπνιαχεηλ α὎ηνῦ δπλήζεηαη, ἐλεηεθηήλαην.
Σαχηελ δέ ηήλ δχλακηλ, ιέγσ δέ ηήλ θαηά θχζηλ ηνῦ λνῦ πξφο ηφλ Θεφλ ἔθεζηλ, ἅκα ηῷ γελέζζαη, ηῆ αἰζζήζεη δνχο ὁ
πξῶηνο ἄλζξσπνο, πξφο ηά αἰζζεηά θαη᾿ α὎ηήλ ηήλ πξψηελ θίλεζηλ δηά κέζεο η῅ο αἰζζήζεσο ἔζρε παξά θχζηλ
ἐλεξγνπκέλελ ηήλ ἟δνλήλ• ᾗηηλη θαηά πξφλνηαλ ὁ η῅ο ἟κῶλ ζσηεξίαο θεδφκελνο, παξέπεμελ ὥζπεξ ηηλά ηηκσξφλ
δχλακηλ, ηήλ ὀδχλελ• θαζ᾿ ἥλ ὁ ηνῦ ζαλάηνπ κεηά ζνθίαο ἐλεῤῥηδψζε ηῆ ηνῦ ζψκαηνο θχζεη λφκνο, πεξηνξίδσλ η῅ο ηνῦ
λνῦ καλίαο παξά θχζηλ ἐπί ηά αἰζζεηά θηλνπκέλελ ηήλ ἔθεζηλ.

4.34 (ιδ΄) Ἡδνλή θαί ὀδχλε, ηῆ θχζεη η῅ο ζαξθφο ν὎ ζπλεθηίζζεζαλ• ἀιι᾿ ἟ παξάβαζηο, ηήλ κέλ, ἐπελφεζελ εἰο θζνξάλ
η῅ο πξναηξέζεσο• ηήλ δέ, θαηεδίθαζελ εἰο ιχζηλ η῅ο θχζεσο• ἵλα ἟ κέλ ἟δνλή, ςπρ῅ο ἑθνχζηνλ ἐξγάζεηαη ζάλαηνλ ηήλ
ἁκαξηίαλ• ἟ δέ ὀδχλε δηά η῅ο ιχζεσο, ηήλ θαη᾿ εἶδνο πνηήζεηαη η῅ο ζαξθφο ἀπνγέλεζηλ. Καηά πξφλνηαλ γάξ πξφο
θφιαζηλ η῅ο θαηά πξναίξεζηλ ἟δνλ῅ο, δέδσθελ ὁ Θεφο ηῆ θχζεη, ηήλ παξά πξναίξεζηλ ὀδχλελ, θαί ηφλ ἐπ᾿ α὎ηῆ ζάλαηνλ.


Σελίδα 48 από 71
4.35 (ιε΄) Γηά ηήλ ἐπειζνῦζαλ η῅ θχζεη παξά ιφγνλ ἟δνλήλ, ἟ θαηά ιφγνλ ἐπεηζ῅ιζελ ὀδχλε, δηά πνιιῶλ παζεκάησλ, ἐλ
νἷο θαί ἐμ ὧλ ὁ ζάλαηνο, πνηνπκέλε η῅ο παξά θχζηλ ἟δνλ῅ο ηήλ ἀθαίξεζηλ• ν὎ κήλ δέ θαί ηειείαλ ἀλαίξεζηλ, θαί ἥλ ἟
θαηά λνῦλ η῅ο ζείαο ἟δνλ῅ο, ἀλαδείθλπζζαη πέθπθε ράξηο.

4.36 (ιζη΄) Ἡ ηῶλ ἑθνπζίσλ πφλσλ ἐπίλνηα, θαί ἟ ηῶλ ἀθνπζίσλ ἐπαγσγή, ἀθαηξνῦληαη κέλ ηήλ ἟δνλήλ, ηήλ θαη᾿
ἐλέξγεηαλ α὎η῅ο θαηαπαχνπζαη θίλεζηλ• ν὎θ ἀλαηξνῦζη δέ ηήλ ὥζπεξ λφκνλ ηῆ θχζεη ἐγθεηκέλελ πξφο γέλεζηλ α὎ηῆ
δχλακηλ. Ἡ γάξ θαη᾿ ἀξεηήλ θηινζνθία, γλψκεο ἀπάζεηαλ, ἀιι᾿ ν὎ θχζεσο ἐξγάδεζζαη πέθπθε• θαζ᾿ ἥλ δειαδή ηήλ
γλσκηθήλ ἀπάζεηαλ, ἟ θαηά λνῦλ η῅ο ζείαο ἟δνλ῅ο ἐπηγίλεηαη ράξηο.

4.37 (ιδ΄) Πᾶο πφλνο, ὡο αἰηίαλ η῅ο ἰδίαο γελέζεσο ἔρσλ, θαη᾿ ἐλέξγεηαλ πξνεγνπκέλελ ηήλ ἟δνλήλ, ρξένο ἐζηί δειαδή,
θπζηθῶο θαη᾿ αἰηίαλ παξά πάλησλ ηῶλ κεηεηιεθφησλ η῅ο θχζεσο ἐθηηλλχκελνλ. Σῆ γάξ παξά θχζηλ ἟δνλῆ, πάλησο
παξέπεηαη θπζηθῶο ὁ πφλνο ἐλ πᾶζηλ, ὧλ ὁ η῅ο ἟δνλ῅ο λφκνο ἀλαηηίσο πξνθαζεγήζαην η῅ο γέλεζεσο. Ἀλαίηηνλ δέ θεκη
ηήλ ἐθ η῅ο παξαβάζεσο ἟δνλήλ, ὡο κή γελνκέλελ δεινλφηη πξνιαβφληνο πφλνπ δηάδνρνλ.

4.38 (ιε΄) Ἀκήραλνλ ἦλ παληειῶο, ηήλ θχζηλ ὏πνθιηζεῖζαλ ηῆ ηε θαηά πξναίξεζηλ ἟δνλῆ, θαί ηῆ παξά πξναίξεζηλ ὀδχλῃ,
πάιηλ εἰο ηήλ ἐμαξρ῅ο ἀλαθιεζ῅λαη δσήλ, εἰ κή γέγνλελ ἄλζξσπνο ὁ δεκηνπξγφο, πξναηξέζεη δερφκελνο ηήλ πξφο θφιαζηλ
η῅ο θαηά πξναίξεζηλ η῅ο θχζεσο ἟δνλ῅ο, ἐπηλνεζεῖζαλ ὀδχλελ, ν὎θ ἔρνπζαλ πξνεγνπκέλελ α὎η῅ο ηήλ ἐμ ἟δνλ῅ο
γέλεζηλ• ἵλα η῅ο ἐθ θαηαδίθεο ἐιεπζεξψζῃ ηήλ θχζηλ γελλήζεσο, ἐμ ἟δνλ῅ο ἀξρήλ ν὎θ ἔρνπζαλ θαηαδερφκελνο γέλλεζηλ.

4.39 (ιζ΄) ἖πεηδή κεηά ηήλ παξάβαζηλ πάληεο ἄλζξσπνη ηήλ ἟δνλήλ εἶρνλ η῅ο ἰδίαο θπζηθῶο πξνθαζεγνπκέλελ
γελέζεσο, θαί ν὎δείο ἦλ ηφ ζχλνινλ ὁ η῅ο θαζ᾿ ἟δνλήλ ἐκπαζνῦο γελέζεσο θπζηθῶο ὏πάξρσλ ἐιεχζεξνο• ἀιι᾿ ὡο ρξένο
πάληεο θπζηθφλ ἀπνδηδφληεο ηνχο πφλνπο, θαί ηήλ ἐπ᾿ α὎ηνῖο ὏πέκελνλ ζάλαηνλ• θαί ἦλ ἄπνξνο παληάπαζηλ ὁ η῅ο
ἐιεπζεξίαο ηξφπνο, ηνῖο ὏πφ η῅ο ἀδίθνπ ηπξαλλνπκέλνηο ἟δνλ῅ο, θαί ὏πφ ηῶλ δηθαίσλ πφλσλ, θαί ηνῦ ἐπ᾿ α὎ηνῖο
δηθαηνηάηνπ ζαλάηνπ θπζηθῶο ἐλερνκέλνηο• ἔδεη δέ πξφο ἀλαίξεζηλ κέλ η῅ο ἀδηθσηάηεο ἟δνλ῅ο, θαί ηῶλ δη᾿ α὎ηήλ
δηθαηνηάησλ πφλσλ, ὏θ᾿ ὧλ ἐιεεηλῶο δηεζπᾶην πάζρσλ ὁ ἄλζξσπνο, ἐθ θζνξᾶο η῅ο θαζ᾿ ἟δνλήλ ἔρσλ ηήλ ἀξρήλ η῅ο
γελέζεσο, θαί εἰο θζνξάλ ηήλ δηά ηνῦ ζαλάηνπ ηφ η῅ο δσ῅ο θαηαιήγσλ ηέινο• πξφο δέ ηήλ ἐπαλφξζσζηλ η῅ο ἀπαζνῦο
θχζεσο, ἐπηλνεζ῅λαη πφλνλ θαί ζάλαηνλ, ἄδηθνλ ὁκνῦ θαί ἀλαίηηνλ• ἀλαίηηνλ κέλ, ὡο ν὎δακῶο πξνιαβνῦζαλ ἟δνλήλ
ἐζρεθφηα πξφο γέλεζηλ• ἄδηθνλ δέ, ὡο ν὎δεκηᾶο ηφ παξάπαλ δσ῅ο ἐκπαζνῦο ὄληα δηάδνρνλ, ἵλα κέζνο δηαιεθζείο ἟δνλ῅ο
ἀδίθνπ, θαί πφλνπ θαί ζαλάηνπ δηθαηνηάηνπ, πφλνο θαί ζάλαηνο ἀδηθψηαηνο, ἀλέιῃ δηφινπ ηήλ ἐμ ἟δνλ῅ο ἀδηθσηάηελ
ἀξρήλ, θαί ηφ δη᾿ α὎ηήλ δηά ζαλάηνπ δηθαηφηαηνλ ηέινο η῅ο θχζεσο, θαί γέλεηαη πάιηλ ἟δνλ῅ο θαί ὀδχλεο ἐιεχζεξνλ ηφ
γέλνο ηῶλ ἀλζξψπσλ, ηήλ ἐμαξρ῅ο ε὎θιεξίαλ ἀπνιαβνχζεο η῅ο θχζεσο, κεδελί ηῶλ ἐκπεθπθφησλ ηνῖο ὏πφ γέλεζηλ θαί
θζνξάλ γλσξηζκάησλ κνιπλνκέλελ. Γηά ηνῦην Θεφο ὏πάξρσλ ηέιεηνο θαηά θχζηλ ὁ ηνῦ Θενῦ Λφγνο, γίλεηαη ηέιεηνο
ἄλζξσπνο ἐθ ςπρ῅ο λνεξᾶο θαί ζψκαηνο παζεηνῦ θαηά θχζηλ παξαπιεζίσο ἟κῖλ, ρσξίο κφλεο ἁκαξηίαο ζπλεζηψο• ηήλ
κέλ ἐθ η῅ο παξαθν῅ο ἟δνλήλ, ν὎δακῶο ηφ ζχλνινλ ἐζρεθψο, πξνεγνπκέλελ α὎ηνῦ η῅ο ἐθ γπλαηθφο ἐλ ρξφλῳ γελέζεσο•
ηήλ δέ δη᾿ α὎ηήλ ὀδχλελ, ὏πάξρνπζαλ ηέινο η῅ο θχζεσο, δηά θηιαλζξσπίαλ θαηά ζέιεζηλ πξνζεθάκελνο, ἵλα πάζρσλ
ἀδίθσο, ἀλέιῃ ηήλ ἐμ ἟δνλ῅ο ἀδίθνπ ηπξαλλνῦζαλ ηήλ θχζηλ ἀξρήλ η῅ο γελέζεσο• ν὎θ ἔρνπζαλ ὡο ρξένο ὏πέξ α὎η῅ο
ἐθηηλλχκελνλ θαηά ηνχο ἄιινπο ἀλζξψπνπο θαί ηνῦ Κπξίνπ ηφλ ζάλαηνλ, ἀιιά κᾶιινλ θαη᾿ α὎η῅ο πξνβεβιεκέλνλ• θαί
ηφ δηά ηνῦ ζαλάηνπ δίθαηνλ ηέινο ἐμαθαλίζῃ η῅ο θχζεσο, ν὎θ ἔρσλ ηήλ δ᾿ ἥλ ἐπεηζ῅ιζε, θαί ὏π᾿ α὎ηνῦ δηθαίσο
ηηκσξνπκέλελ, ὡο αἰηίαλ ηνῦ εἶλαη παξάλνκνλ ἟δνλήλ.

4.40 (κ΄) Ἔδεη ὡο ἀιεζῶο, ἔδεη, ζνθφλ θαί δίθαηνλ θαί δπλαηφλ ὄληα θαηά θχζηλ ηφλ Κχξηνλ, ὡο κέλ ζνθφλ, κή ἀγλν῅ζαη
ηφλ ηξφπνλ η῅ο ἰαηξείαο• ὡο δίθαηνλ δέ, κή ηπξαλληθήλ πνηήζαζζαη ηνῦ θαηεηιεκκέλνπ θαηά γλψκελ ὏πφ η῅ο ἁκαξηίαο
ἀλζξψπνπ ηήλ ζσηεξίαλ• ὡο δέ πάληα δπλάκελνο, κή ἀηνλ῅ζαη πξφο ηήλ η῅ο ἰαηξείαο ἐθπιήξσζηλ.

Σελίδα 49 από 71

4.41 (κα΄) Σφ κέλ ζνθφλ ηνῦ Θενῦ, ἐλ ηῷ γελέζζαη θχζεη θαη᾿ ἀιήζεηαλ ἄλζξσπνλ δείθλπηαη• ηφ δέ δίθαηνλ, ἐλ ηῷ ηφ
παζεηφλ θαηά ηήλ γέλεζηλ ὁκνίσο ἟κῖλ ἀλεηιεθέλαη η῅ο θχζεσο• ηφ δέ δπλαηφλ, ἐλ ηῷ δηά παζεκάησλ θαί ζαλάηνπ, δσήλ
ἀΐδηνλ ηῆ θχζεη δεκηνπξγ῅ζαη θαί ἀπάζεηαλ ἄηξεπηνλ.

4.42 (κβ΄) Σφ κέλ η῅ο ζνθίαο ιφγνλ, ἐλ ηῷ ηξφπῳ η῅ο ἰαηξείαο, θαλεξφλ ὁ Κχξηνο ἐπνίεζε, ρσξίο ηξνπ῅ο θαί η῅ο νἱαζνῦλ
ἀιινηψζεσο, γελφκελνο ἄλζξσπνο• ηήλ ἰζφηεηα δέ η῅ο δηθαηνζχλεο, ἐλ ηῷ κεγέζεη η῅ο ζπγθαηαβάζεσο ἔδεημε, ηφ ἐλ ηῷ
παζεηῷ θαηάθξηκα η῅ο θχζεσο, θαηά ζέιεζηλ ὏πνδχο, θἀθεῖλν πνηήζαο ὅπινλ πξφο ηήλ η῅ο ἁκαξηίαο ἀλαίξεζηλ θαη ηνῦ
δη᾿ α὎ηήλ ζαλάηνπ, ηνπηέζηη η῅ο ἟δνλ῅ο θαί η῅ο δη᾿ α὎ηήλ ὀδχλεο, ἐλ ᾧ η῅ο ἁκαξηίαο ὏π῅ξρε θαί ηνῦ ζαλάηνπ ηφ θξάηνο,
θαί ἟ θαηά ηήλ ἟δνλήλ η῅ο ἁκαξηίαο ηπξαλλίο, θαί ἟ δη᾿ α὎ηήλ θαηά ηήλ ὀδχλελ ηνῦ ζαλάηνπ δπλαζηεία. ἖λ γάξ ηῷ
παζεηῷ πξνδήισο ὏πάξρεη η῅ο θχζεσο, ηφ η῅ο ἟δνλ῅ο θξάηνο θαί ηφ η῅ο ὀδχλεο. Καί γάξ πσο η῅ο ὀδχλεο πιένλ ηφ θαηά
θχζηλ ἐπηηεηλφκελνλ πξφζηηκνλ, δηά η῅ο ἟δνλ῅ο α὎ηήλ παξακπζεῖζζαη ζπνπδάδνκελ• ζέινληεο γάξ ἐθθπγεῖλ ηήλ θαηά ηήλ
ὀδχλελ ἐπίπνλνλ αἴζζεζηλ, πξφο ηήλ ἟δνλήλ θαηαθεχγνκελ, ηῷ η῅ο ὀδχλεο αἰθηζκῷ πηεδνκέλελ ηήλ θχζηλ, ἐπηρεηξνῦληεο
παξακπζεῖζζαη. ΢πεχδνληεο δέ δηά η῅ο ἟δνλ῅ο ηά η῅ο ὀδχλεο ἀκβιῦλαη θηλήκαηα, πιένλ α὎η῅ο ηφ θαζ᾿ ἑαπηῶλ
ἐπηθπξνῦκελ ρεηξφγξαθνλ, ὀδχλεο θαί πφλσλ ἔρεηλ ηήλ ἟δνλήλ ἀπνιειπκέλελ ν὎ δπλάκελνη.

4.43 (κγ΄) Σήλ δέ η῅ο ὏πεξβαιινχζεο δπλάκεσο ἰζρχλ δ῅ινλ θαηέζηεζε, ηῶλ νἷο α὎ηφο ἔπαζρελ ἐλαληίσλ, ὏πνζηήζαο ηῆ
θχζεη ηήλ γέλεζηλ ἄηξεπηνλ• δηά πάζνπο γάξ ηήλ ἀπάζεηαλ, θαί δηά πφλσλ ηήλ ἄλεζηλ, θαί δηά ζαλάηνπ ηήλ ἀΐδηνλ δσήλ ηῆ
θχζεη δνχο, πάιηλ ἀπνθαηέζηεζε• ηαῖο ἑαπηνῦ θαηαζηεξήζεζη ηάο ἕμεηο ἀλαθαηλίζαο η῅ο θχζεσο, θαί δηά η῅ο ἰδίαο
ζαξθψζεσο, ηήλ ὏πέξ θχζηλ ράξηλ δσξεζάκελνο ηῆ θχζεη, ηήλ ζέσζηλ.

4.44 (κδ΄) Γέγνλελ ὁ Θεφο θαη᾿ ἀιήζεηαλ ἄλζξσπνο, θαί δέδσθελ ἄιιελ ἀξρήλ ηῆ θχζεη δεπηέξαο γελέζεσο, δηά πφλνπ
πξφο ἟δνλήλ κειινχζεο δσ῅ο θαηαιήγνπζαλ. Ὡο γάξ Ἀδάκ ὁ πξνπάησξ ηήλ ζείαλ ἐληνιήλ παξαβάο, ἄιιελ ἀξρήλ
γελέζεσο, ἐμ ἟δνλ῅ο κέλ ζπληζηακέλελ, εἰο δέ ηφλ δηά πφλνπ ζάλαηνλ ηειεπηῶζαλ ηῆ θχζεη παξά ηήλ πξψηελ
παξεηζήγαγε, θαί ἐπελφεζε θαηά ηήλ ζπκβνπιήλ ηνῦ ὄθεσο ἟δνλήλ ν὎θ νὖζαλ πξνιαβφληνο πφλνπ δηάδνρνλ, ἀιιά
κᾶιινλ εἰο ηφλ πφλνλ πεξαηνπκέλελ, πάληαο ηνχο ἐμ α὎ηνῦ ζαξθί γελνκέλνπο θαη᾿ α὎ηφλ, δηά ηήλ ἐμ ἟δνλ῅ο ἄδηθνλ
ἀξρήλ, εἶρε ζπλππαγνκέλνπο α὎ηῷ δηθαίσο, πξφο ηφ δηά πφλνπ θαηά ηφλ ζάλαηνλ ηέινο• νὕησ θαί ὁ Κχξηνο γελφκελνο
ἄλζξσπνο, θαί ἄιιελ ἀξρήλ δεπηέξαο γελέζεσο ἐθ Πλεχκαηνο ἁγίνπ ηῆ θχζεη δεκηνπξγήζαο, θαί ηφλ δηά πφλνπ ηνῦ Ἀδάκ
δηθαηφηαηνλ θαηαδεμάκελνο ζάλαηνλ, ἐλ α὎ηῷ δειαδή γελφκελνλ ἀδηθψηαηνλ, ὡο ν὎θ ἔρνληα η῅ο ἰδίαο γελέζεσο ἀξρήλ
ηήλ ἐθ παξαθν῅ο ἀδηθσηάηελ ηνῦ πξνπάηνξνο ἟δνλήλ, ἀκθνηέξσλ ηῶλ ἄθξσλ, ἀξρ῅ο ηε ιέγσ θαί ηέινπο η῅ο θαηά ηφλ
Ἀδάκ ἀλζξσπίλεο γελέζεσο, νἷα δή πξνεγνπκέλσο ν὎θ ὄλησλ ἐθ ηνῦ Θενῦ, ηήλ ἀλαίξεζηλ ἐπνηήζαην, θαί πάληαο ηνχο
κπζηηθῶο ἐμ α὎ηνῦ ἀλαγελλσκέλνπο, η῅ο ἐπ᾿ α὎η῅ο ἐλνρ῅ο ἐιεπζέξνπο θαηέζηεζε.

4.45 (κε΄) Σήλ ἐθ ηνῦ λφκνπ η῅ο ἁκαξηίαο ἟δνλήλ εἰο ἀζέηεζηλ η῅ο θαηά ζάξθα γελλήζεσο ηῶλ ἐλ α὎ηῷ ράξηηη δηά
Πλεχκαηνο γελλσκέλσλ ὁ Κχξηνο ἀθειφκελνο, ηφλ εἰο θαηαδίθελ ηφ πξφηεξνλ ὄληα η῅ο θχζεσο, εἰο ηήλ η῅ο ἁκαξηίαο
θαηάθξηζηλ α὎ηνῖο ζπγρσξεῖ δέρεζζαη ζάλαηνλ, ἔρνληαο κέλ ηνῦ Ἀδάκ ν὎θέηη ηήλ ἐθ ηνῦ Ἀδάκ ἟δνλήλ η῅ο γελέζεσο•
κφλελ δέ ηήλ δηά ηφλ Ἀδάκ ὀδχλελ ἐλεξγνῦζαλ ἐλ α὎ηνῖο• ν὎ θαηά ρξένο ὏πέξ ἁκαξηίαο, ἀιιά θαη᾿ νἰθνλνκίαλ, δηά ηήλ
θαηά θχζηλ πεξίζηαζηλ, θαηά η῅ο ἁκαξηίαο, ηφλ ζάλαηνλ• ὅο ὁπφηαλ κή ἔρεη γελλῶζαλ α὎ηφλ κεηέξα ηήλ, ἧο γίλεζζαη
πέθπθε ηηκσξφο, ἟δνλήλ ἀτδίνπ δσ῅ο πξνδήισο θαζίζηαηαη παηήξ. Ὡο γάξ ηνῦ Ἀδάκ ἟ θαζ᾿ ἟δνλήλ δσή, ζαλάηνπ θαί
θζνξᾶο γέγνλε κήηεξ, νὕησ θαί ὁ δηά ηφλ Ἀδάκ ηνῦ Κπξίνπ ζάλαηνο ὏πάξρσλ η῅ο ἐθ ηνῦ Ἀδάκ ἐιεχζεξνο ἟δνλ῅ο, ἀτδίνπ
γελλήησξ γίλεηαη δσ῅ο.


Σελίδα 50 από 71
4.46 (κζη΄) Ἀξρήλ ἔζρε κεηά ηήλ παξάβαζηλ ἟ ηῶλ ἀλζξψπσλ θχζηο η῅ο ἰδίαο γελέζεσο ηήλ θαζ᾿ ἟δνλήλ ἐθ ζπνξᾶο
ζχιιεςηλ, θαί ηήλ θαηά ῥεῦζηλ γέλεζηλ• θαί ηέινο, ηήλ θαη᾿ ὀδχλελ δηά θζνξᾶο ζάλαηνλ• ὁ δέ Κχξηνο ηαχηελ ν὎θ ἔρσλ
ἀξρήλ η῅ο θαηά ζάξθα γελλήζεσο, νὔηε ηῷ ηέιεη, ηνπηέζηη ηῷ ζαλάηῳ, ὏π῅ξρελ ἁισηφο.

4.47 (κδ΄) Σφλ Ἀδάκ ἟ ἁκαξηία θαηαξράο δειεάζαζα, πξφο παξάβαζηλ η῅ο ζείαο παξέπεηζελ ἐιζεῖλ ἐληνι῅ο• θαζ᾿ ἥλ ηήλ
἟δνλήλ ὏πνζηήζαζα, θαί ἑαπηήλ δηά η῅ο ἟δνλ῅ο ἐλ α὎ηῷ θαζειψζαζα ηῷ ππζκέλη η῅ο θχζεσο, ηφλ ζάλαηνλ η῅ο ὅιεο
θαηέθξηλε θχζεσο, ὠζνῦζα πξφο ἀπνγέλεζηλ θαηά ηφλ ζάλαηνλ δηά ηνῦ ἀλζξψπνπ, ηήλ θχζηλ ηῶλ γεγνλφησλ. Σνῦην γάξ
θαί κεκεράλεην ηῷ ζπνξεῖ η῅ο ἁκαξηίαο, θαί παηξί η῅ο θαθίαο πνλεξῷ δηαβφιῳ, ηῷ ἑαπηφλ κέλ ἐμ ὏πεξεθαλίαο η῅ο ζείαο
ἐμνηθίζαληη δφμεο, δηά θζφλνλ δέ ηφλ ηε πξφο ἟κᾶο θαί ηφλ Θεφλ, ηνῦ παξαδείζνπ ηφλ Ἀδάκ ἐμνηθίζαληη, ἀθαλίζαη ηά
ἔξγα ηνῦ Θενῦ, θαί δηαιῦζαη ηά ζελεζηῶηα πξφο γέλεζηλ.

4.48 (κε΄) Φζνλῶλ ηῷ Θεῷ θαί ἟κῖλ ὁ δηάβνινο, δφιῳ ηφλ ἄλζξσπνλ ὏πφ Θενῦ θζνλεῖζζαη παξαπείζαο, παξαβ῅λαη ηήλ
ἐληνιήλ παξεζθεχαζε. Σῷ Θεῷ κέλ, ἵλα θαλεξά κή γέλεηαη θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ἟ παλχκλεηνο α὎ηνῦ δχλακηο ζενπξγνῦζα ηφλ
ἄλζξσπνλ• ηῷ δ᾿ ἀλζξψπῳ πξνδήισο, ἵλα κή γέλεηαη η῅ο ζείαο ἐλ εἴδεη θαη᾿ ἀξεηήλ κέηνρνο δφμεο. Φζνλεῖ γάξ ὁ
κηαξψηαηνο ν὎ κφλνλ ἟κῖλ η῅ο ἐπί ηῷ Θεῷ δηά ηήλ ἀξεηήλ δφμεο, ἀιιά θαί ηῷ Θεῷ η῅ο ἐθ᾿ ἟κῖλ δηά ηήλ ζσηεξίαλ
παλπκλήηνπ δπλάκεσο.

4.49 (κζ΄) Ὥζπεξ ἐλ ηῷ Ἀδάκ ὁ ζάλαηνο η῅ο θχζεσο ὏π῅ξρε θαηάθξηζηο, ἀξρήλ ἐρνχζεο ηήλ ἟δνλήλ η῅ο ἰδίαο γελέζεσο•
νὕησο ὁ ζάλαηνο ἐλ Υξηζηῷ, η῅ο ἁκαξηίαο θαηάθξηζηο γέγνλελ, ἟δνλ῅ο θαζαξάλ ἐλ Υξηζηῷ πάιηλ η῅ο θχζεσο
ἀπνιαβνχζεο ηήλ γέλεζηλ.

4.50 (λ΄) Δἰ ἟κεῖο νἱ νἶθνο ηνῦ Θενῦ ράξηηη γελέζζαη ἀμησζέληεο δηά Πλεχκαηνο, ηνζαχηελ ὏πέξ δηθαηνζχλεο εἰο
θαηάθξηζηλ η῅ο ἁκαξηίαο ὏πνκνλήλ ἐπηδείθλπζζαη παζεκάησλ ὀθείινκελ, θαί ὡο θαθνῦξγνη ηφλ ἐθχβξηζηνλ, ἀγαζνί
ηπγράλνληεο, πξνζχκσο ἀπνθέξεζζαη ζάλαηνλ, ηί ηφ ηέινο ηῶλ ἀπεηζνχλησλ ηῷ ηνῦ Θενῦ Δ὎αγγειίῳ; ηνπηέζηη πνῖνλ
ἔζηαη ηφ ηέινο, ἤγνπλ ἟ θξίζηο, ηῶλ κή κφλνλ δῶζάλ ηε θαί ἐλεξγνπκέλελ, θαηά ηε ςπρήλ θαί ζῶκα, γλψκῃ ηε θαί θχζεη
ηήλ θαζ᾿ ἟δνλήλ ηνῦ Ἀδάκ θξαηήζαζαλ η῅ο θχζεσο γέλεζηλ κέρξη ηέινπο δηά ζπνπδ῅ο ἐζρεθφησλ, ἀιιά κήηε
πξνζδεμακέλσλ παξαθαινῦληα ηφλ Θεφλ θαί Παηέξα δη᾿ Τἱνῦ ζαξθσζέληνο• κή ηε κήλ α὎ηφλ ηφλ ὏πέξ ηνῦ Παηξφο
πξεζβεχνληα κεζίηελ θαί Τἱφλ, θαί ὏πέξ η῅ο ἟κῶλ εἰο ηφλ Παηέξα θαηαιιαγ῅ο, ἑαπηφλ βνπιήζεη ηνῦ Παηξφο, εἰο ηφλ
὏πέξ ἟κῶλ ζάλαηνλ θαηά ζέιεζηλ πξντέκελνλ, ὅπσο δη᾿ ἑαπηφλ ἟κᾶο ηνζνῦηνλ δνμάζῃ, ηῷ θάιιεη θαηαθαηδξχλαο η῅ο
νἰθείαο ζεφηεηνο, ὅζνλ δη᾿ ἟κᾶο α὎ηφο θαηεδέμαην ηνῖο ἟κῶλ ἀηηκαζζ῅λαη παζήκαζηλ.

4.51 (λα΄) ἖πεηδή πάλησλ ηῶλ ζσδνκέλσλ ὁ Θεφο, ἔζηαη ηφπνο ἀπεξίγξαθφο ηε θαί ἀδηάζηαηνο θαί ἄπεηξνο, πᾶζη πάληα
γηλφκελνο θαηά ηήλ ἀλαινγίαλ η῅ο δηθαηνζχλεο, κᾶιινλ δέ θαηά ηφ κέηξνλ ηῶλ κεηά γλψζεσο ὏πέξ δηθαηνζχλεο ἐληαῦζα
παζεκάησλ, ἑαπηφλ ἑθάζηῳ δσξνχκελνο, θαζάπεξ ςπρή ζψκαηνο κέιεζη θαηά ηήλ ὏πνθεηκέλελ ἑθάζηῳ κέιεη δχλακηλ,
ἑαπηήλ ἐλεξγνῦζαλ ἐθθαίλνπζα, θαί πξφο ηφ εἶλαη δη᾿ ἑαπη῅ο ηά κέιε ζπλέρνπζα πξφο δσήλ ζπγθξαηνχκελα• ὁ ἀζεβήο
θαί ἁκαξησιφο πνῦ θαλεῖηαη, ηαχηεο ἐζηεξεκέλνο η῅ο ράξηηνο; ὇ γάξ κή δπλάκελνο ἐλεξγνπκέλελ ηήλ θαηά ηφ εὖ εἶλαη
ηνῦ Θενῦ δέμαζζαη παξνπζίαλ, πνῦ θαλεῖηαη, η῅ο ζείαο δσ῅ο η῅ο ὏πέξ αἰῶλα θαί ρξφλνλ θαί ηφπνλ ὏πνκείλαο ηήλ
ἔθπησζηλ;

4.52 (λβ΄) ὇ ηφλ Θεφλ ν὎θ ἔρσλ πξφο ηφ εὖ εἶλαη ζπλέρνληα ηήλ δσήλ, ηφλ κέιινληα πᾶζη γίλεζζαη ηφπνλ ηνῖο ἀμίνηο, πῶο
ἔζηαη, ηφπνλ α὎ηφλ ν὎θ ἔρσλ ηφλ Θεφλ θαηά ηήλ ηῶλ εὖ εἶλαη ἐλ Θεῷ κνλήλ ηε θαί ἵδξπζηλ; Καί εἰ κεηά πνιι῅ο
δπζρεξείαο ὁ δίθαηνο ζψδεηαη, ηί ἔζηαη, ἤ ηί πείζεηαη ὁ κεδέλα ιφγνλ ε὎ζεβείαο θαί ἀξεη῅ο θαηά ηήλ παξνῦζαλ δσήλ
πνηεζάκελνο;

Σελίδα 51 από 71

4.53 (λγ΄) ὇ κέλ Θεφο θαηά κίαλ ἀπεηξνδχλακνλ η῅ο ἀγαζφηεηνο βνχιεζηλ, πάληαο ζπλέμεη θαί ἀγγέινπο θαί ἀλζξψπνπο,
ἀγαζνχο ηε θαί πνλεξνχο• νὗηνη δέ πάληεο, ν὎θ ἴζσο κεζέμνπζη Θενῦ, ηνῦ δηά πάλησλ ἀζρέησο ρσξήζαληνο, ἀιι᾿
ἀλαιφγσο ἑαπηνῖο.

4.54 (λδ΄) Οἱ κέλ ηῆ θχζεη θπιάμαληεο δηά πάλησλ ἰζνλνκνῦζαλ ηήλ γλψκελ, θαί ηῶλ η῅ο θχζεσο ιφγσλ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ
δεθηηθήλ α὎ηήλ θαηαζηήζαληεο θαζ᾿ ὅινλ ηφλ ηνῦ εὖ εἶλαη ιφγνλ, δηά ηήλ πξφο ηήλ ζείαλ βνχιεζηλ η῅ο γλψκεο
ε὎πάζεηαλ, ὅιεο κεζέμνπζη η῅ο ἀγαζφηεηνο, θαηά ηήλ α὎ηνῖο ἐπηιάκπνπζαλ ὡο ἐλ ἀγγέινηο ἤ ὡο ἐλ ἀλζξψπνηο ζείαλ
δσήλ. Οἱ δέ ηῆ θχζεη πνηήζαληεο ἀληζνλνκνῦζαλ δηά πάλησλ ηήλ γλψκελ, θαί ηῶλ η῅ο θχζεσο ιφγσλ θαηά ηήλ ἐλέξγεηαλ
ζθεδαζηηθήλ α὎ηήλ ἀπνδείμαληεο θαζ᾿ ὅινλ ηφλ ηνῦ εὖ εἶλαη ιφγνλ, δηά ηήλ πξφο ηήλ ζείαλ βνχιεζηλ η῅ο γλψκεο
ἀληηπάζεηαλ, ὅιεο ἐθπεζνῦληαη η῅ο ἀγαζφηεηνο, θαηά ηήλ ἐκθαηλνκέλελ α὎ηνῖο πξφο ηφ θεῦ εἶλαη η῅ο γλψκεο νἰθείσζηλ•
θαζ᾿ ἥλ ἟ πξφο ηφλ Θεφλ ἔζηαη ηῶλ ηνηνχησλ δηάζηαζηο, ν὎θ ἐρφλησλ θαηά ηήλ πξφζεζηλ η῅ο γλψκεο, ηαῖο ἐλεξγείαηο ηῶλ
ἀγαζῶλ, ηφλ ηνῦ εὖ εἶλαη ιφγνλ δσνγνλνχκελνλ, θαζ᾿ ὅλ ἟ ζεία δσή δηαθαίλεζζαη πέθπθε.

4.55 (λε΄) Επγφο η῅ο ἑθάζηνπ γλψκεο ἔζηαη θαηά ηήλ θξίζηλ, ὁ η῅ο θχζεσο ιφγνο, ηήλ πξφο ηφ θεῦ, ἤ εὖ α὎η῅ο δηειέγρσλ
θίλεζηλ, θαζ᾿ ἥλ ἟ η῅ο ζείαο δσ῅ο κέζεμηο ἤ ἀκαζεμία γίλεζζαη πέθπθε. Καηά γάξ ηφ εἶλαη θαί ἀεί εἶλαη, πάληαο ζπλέμεη
παξψλ ὁ Θεφο• θαηά δέ ηφ ἀεί εὖ εἶλαη, κφλνπο ἰδηνηξφπσο ηνχο ἁγίνπο, ἀγγέινπο ηε θαί ἀλζξψπνπο, ηφ ἀεί θεῦ εἶλαη, ηνῖο
κή ηνηνχηνηο ὡο γλψκεο θαξπφλ ἀθείο ἐπηθηξλψκελνλ.

4.56 (λζη΄) Ο὎ ζπλεπάγεηαη ηῆ θαηά θχζηλ ηῶλ ἐμ ὧλ ζπλέζηεθελ ἑηεξφηεηη, θαί ηήλ θαζ᾿ ὏πφζηαζηλ δηαθνξάλ ηφ
κπζηήξηνλ η῅ο ζείαο ζαξθψζεσο• ηφ κέλ, ἵλα κή πξνζζήθελ ιάβῃ ηφ η῅ο Σξηάδνο κπζηήξηνλ• ηφ δέ, ἵλα κεδέλ ᾗ ηῆ
ζεφηεηη θαηά θχζηλ ὁκνγελέο θαί ὁκννχζηνλ. Γχν γάξ θχζεσλ πξφο ὏πφζηαζηλ, ἀιι᾿ ν὎ πξφο θχζηλ κίαλ γέγνλε ζχλνδνο•
ἵλα θαί ηφ θαζ᾿ ὏πφζηαζηλ ἕλ ἐθ ηῶλ ἀιιήιαηο ζπλδξακνπζῶλ θχζεσλ δεηρζῆ θαηά ηήλ ἕλσζηλ ἀπνηεινχκελνλ, θαί ηφ
δηάθνξνλ ηῶλ ζπλειζφλησλ πξφο ηήλ ἀδηάζπαζηνλ ἕλσζηλ θαηά ηήλ θπζηθήλ ἰδηφηεηα πηζηεπζῆ, πάζεο ἐθηφο κέλνλ
ηξνπ῅ο θαί ζπγρχζεσο.

4.57 (λδ΄) Ο὎ ιέγνκελ ἐπί Υξηζηνῦ δηαθνξάλ ὏πνζηάζεσλ, ὅηη Σξηάο κεκέλεθελ ἟ Σξηάο, θαί ζαξθσζέληνο ηνῦ Λφγνπ,
πξνζζήθεο πξνζψπνπ ν὎ πξνζγελνκέλεο ηῆ ἁγίᾳ Σξηάδη δηά ηήλ ζάξθσζηλ• ιέγνκελ δέ θχζεσλ δηαθνξάλ, ἵλα κή ηῷ
Λφγῳ θαηά ηήλ θχζηλ ὁκννχζηνλ ηήλ ζάξθα πξεζβεχσκελ.

4.58 (λε΄) ὇ κή ιέγσλ θχζεσο δηαθνξάλ, ν὎θ ἔρεη πφζελ πηζηψζαζζαη ηήλ ὅηη γέγνλε ζάξμ ὁ Λφγνο δίρα ηξνπ῅ο
ὁκνινγίαλ• κή γηλψζθσλ ζσδφκελνλ θαηά ηήλ θχζηλ ἐλ ηῆ κηᾷ ηνῦ ἑλφο Υξηζηνῦ θαί Θενῦ ΢ση῅ξνο ὏πνζηάζεη κεηά ηήλ
ἕλσζηλ, ηφ πξνιαβφλ θαί ηφ πξνζεηιεκκέλνλ.

4.59 (λζ΄) Δἰ ζαξθφο ἐλ Υξηζηῷ θαί ζεφηεηνο κεηά ηήλ ἕλσζηλ ὏πάξρεη δηαθνξά θαηά θχζηλ• ν὎ γάξ ηα὎ηφλ θαη᾿ ν὎ζίαλ
πνηέ ζεφηεο θαί ζάξμ• πξφο θχζεσο κηᾶο γέλεζηλ, ἟ ηῶλ ζπλειζφλησλ ν὎δακῶο γέγνλελ ἕλσζηο, ἀιιά πξφο κίαλ
὏πφζηαζηλ, θαζ᾿ ἥλ ν὎δεκίαλ ἐλ Υξηζηῷ θαζ᾿ νἱνλδήπνηε ηξφπνλ ε὏ξίζθνκελ δηαθνξάλ. Σα὎ηφλ γάξ ηῆ νἰθείᾳ ζαξθί
θαηά ηήλ ὏πφζηαζηλ ὁ Λφγνο. Καζ᾿ ὅ γάξ ἄλ ὁ Υξηζηφο ἔρῃ δηαθνξάλ, ἕλ εἶλαη θαηά πάληα ηξφπνλ ν὎ δχλαηαη• θαζ᾿ ὅ δέ
ηήλ νἱαλνῦλ παληειῶο ν὎θ ἐπηδέρεηαη δηαθνξάλ, θαηά πάληα ηξφπνλ ηφ ἕλ ἐπ᾿ α὎ηνῦ δηαπαληφο ε὎ζεβῶο ἔρεη θαί ὄλ θαί
ιεγφκελνλ.


Σελίδα 52 από 71
4.60 (μ΄) Ἡ πίζηηο δηά η῅ο ἐιπίδνο ηήλ εἰο Θεφλ ἀγάπελ ηειείαλ ζπλίζηεζηλ• ἟ ἀγαζή ζπλείδεζηο, ηήλ εἰο ηφλ πιεζίνλ δηά
η῅ο θπιαθ῅ο ηῶλ ἐληνιῶλ ἀγάπελ ὏θίζηεζηλ. Ἡ γάξ ἀγαζή ζπλείδεζηο παξαβαζεῖζαλ ἐληνιήλ ν὎θ ἔρεη θαηήγνξνλ.
Σαχηαο δέ κφλε θαξδία πηζηεχεζζαη πέθπθε, ηῶλ ἐθηεκέλσλ η῅ο ἀιεζνῦο ζσηεξίαο.

4.61 (μα΄) Ο὎δέλ ηνῦ πηζηεχεηλ ηαρχηεξνλ, θαί ηνῦ δηά ζηφκαηνο ὁκνινγεῖλ ηνῦ πηζηεπζέληνο ηήλ ράξηλ ἐζηίλ
ε὎θνιψηεξνλ• ηφ κέλ γάξ, δεινῖ ηήλ ἔκςπρνλ πξφο ηφλ πεπνηεθφηα ηνῦ πεπηζηεπθφηνο ἀγάπελ• ηφ δέ, ηήλ ζενθηι῅ πξφο
ηφλ πιεζίνλ δηάζεζηλ. Ἀγάπε δέ θαί γλεζία δηάζεζηο, ἤγνπλ πίζηηο θαί ἀγαζή ζπλείδεζηο, ἔξγνλ πξνδήισο ηνῦ θαηά
θαξδίαλ ἀθαλνῦο ὏πάξρεη θηλήκαηνο, η῅ο ἐθηφο ὕιεο πξφο γέλεζηλ παληειῶο ν὎ δεφκελνλ.

4.62 (μβ΄) ὇ ηήλ παληει῅ πεξί ηφ θαιφλ ἀθηλεζίαλ λνζῶλ, πεξί ηφ θαθφλ ὏πάξρεη πάλησο ε὎θίλεηνο. Καη᾿ ἄκθσ γάξ
ἀθίλεηνλ ὏πάξρεηλ, ἀδχλαηνλ. Ὅζελ θαί ιίζνπο θαιεῖλ νἶδελ ἟ Γξαθή, ηήλ πεξί ηά θαιά η῅ο ςπρ῅ο ῥαζπκίαλ, ὡο ἀξεηῶλ
ἀλαηζζεηνχζεο• μχια δέ, ηήλ πεξί ηά θαθά πξνζπκίαλ. Ἡ δέ θαη᾿ αἴζζεζηλ θίλεζηο ζπλαπηνκέλε ηῆ θαηά λνῦλ ἐλεξγείᾳ,
πνηεῖ ηήλ κεηά γλψζεσο ἀξεηήλ.

4.63 (μγ΄) Μεζφηνηρνλ ἟ Γξαθή, ηφλ θαηά θχζηλ, ὡο νἶκαη, λφκνλ ηνῦ ζψκαηνο θέθιεθε• θξαγκφλ δέ, ηήλ ἐλ ηῷ λφκῳ η῅ο
ζαξθφο πξφο ηά πάζε ζρέζηλ, ἤγνπλ ηήλ ἁκαξηίαλ. Μφλε γάξ ἟ πξφο ηά πάζε η῅ο ἀηηκίαο ζρέζηο, ηνῦ λφκνπ η῅ο θχζεσο,
ηνπηέζηη, ηνῦ παζεηνῦ η῅ο θχζεσο κέξνπο, θξαγκφο γίλεηαη, η῅ο ςπρ῅ο ηφ ζῶκα δηαηεηρίδσλ, θαί ηνῦ ιφγνπ ηῶλ ἀξεηῶλ
ηήλ πξφο ζάξθα δηά κέζεο ςπρ῅ο θαηά ηήλ πξᾶμηλ, κή ζπγρσξῶλ γελέζζαη δηάβαζηλ• ὁ δέ Λφγνο παξαγελφκελνο, θαί ηφλ
η῅ο θχζεσο λφκνλ, ἤγνπλ ηφ η῅ο θχζεσο παζεηφλ θαηαπαιαίζαο, ηήλ ἐλ α὎ηῷ ηῶλ παξά θχζηλ παζῶλ ζρέζηλ
θαηήξγεζελ.

4.64 (μδ΄) Ἡλίθα κέλ δη᾿ ἀπάηεο δφιῳ ζπιῶλ ηήλ πεξί Θεφλ ἔκθπηνλ γλῶζηλ η῅ο θχζεσο, ηαχηελ ὁ πνλεξφο εἰο ἑαπηφλ
ζθεηεξίδεηαη, θιέπηεο ἐζηί, πξφο ἑαπηφλ ἀπφ ηνῦ Θενῦ ηφ ζέβαο κεηαθέξεηλ πεηξψκελνο• ἀπάγσλ δεινλφηη ηῶλ ἐλ ηνῖο
γεγνλφζη πλεπκαηηθῶλ ιφγσλ, ηήλ θαηά λνῦλ η῅ο ςπρ῅ο ζεσξίαλ, θαί κφλῃ πεξηγξάθσλ ηήλ λνεξάλ δχλακηλ, ηῆ θαηά ηήλ
ἐπηθάλεηαλ πξνζφςεη ηῶλ αἰζζεηῶλ. ὇πελίθα δέ δηά ηῶλ θπζηθῶλ ἀπαξρφκελνο θηλεκάησλ, πξφο ηά παξά θχζηλ
ζνθηζηηθῶο θαηαζχξῃ ηήλ πξαθηηθήλ δχλακηλ, θαί δηά ηῶλ λνκηδνκέλσλ θαιῶλ ηαῖο ρείξνζη πηζαλῶο πξνζειψζῃ ηαχηεο
ηήλ ἔθεζηλ, ἐπί ηῷ ὀλφκαηη Κπξίνπ ὀκλχεη ςεπδῶο, πξφο ἄιια παξ᾿ ὏πφζρεζηλ ἄγσλ ηήλ πεηζνκέλελ ςπρήλ. Καί ἔζηη
θιέπηεο κέλ, ὡο πξφο ἑαπηφλ ζπιῶλ ηήλ γλῶζηλ η῅ο θχζεσο• ἐπίνξθνο δέ, ὡο ηφ πξαθηηθφλ η῅ο ςπρ῅ο κάηελ
δηαπνλεῖζζαη πείζσλ ηνῖο παξά θχζηλ.

4.65 (με΄) Ἤ πάιηλ, θιέπηεο ἐζηίλ, ὁ πξφο ἀπάηελ ηῶλ ἀθνπφλησλ ηνχο ζείνπο δ῅ζελ ἀζθνχκελνο ιφγνπο, ὧλ ν὎θ ἐπέγλσ
δηά ηῶλ ἔξγσλ ηήλ δχλακηλ, ηήλ ςηιήλ πξνθνξάλ δφμεο ἐκπνξίαλ πνηνχκελνο, θαί ηῷ δηά γιψζζεο ιφγῳ ηφλ ηνῦ δίθαηνο
λνκίδεζζαη παξά ηῶλ ἀθξνσκέλσλ ζεξψκελνο ἔπαηλνλ. Καί ἁπιῶο εἰπεῖλ, ὁ ηῷ ιφγῳ ηφλ βίνλ ἀλάξκνζηνλ, θαί ηῆ γλψκεη
ηήλ δηάζεζηλ η῅ο ςπρ῅ο ἔρσλ ἀληηθεηκέλελ, θιέπηεο ἐζηίλ, ἐθ ηῶλ ἀιινηξίσλ ἀγαζῶλ ν὎ θαιῶο δηαθαηλφκελνο. Πξφο ὅλ ὁ
ιφγνο εἰθφησο ἐξεῖ, Σῷ δέ ἁκαξησιῷ εἶπελ ὁ Θεφο, Ἵλα ηί ζχ ἐθδηεγῆ ηά δηθαηψκαηά κνπ, θαί ἀλαιακβάλεηο ηήλ
δηαζήθελ κνπ δηά ζηφκαηφο ζνπ;

4.66 (μζη΄) Κιέπηεο ὡζαχησο ἐζηί, θαί ὁ ηνῖο θαηλνκέλνηο ηξφπνηο θαί ἤζεζη, ηήλ κή θαηλνκέλελ ζπγθαιχπησλ η῅ο ςπρ῅ο
θαθνπξγίαλ, ἐπηεηθείαο πιάζκαηη ηήλ ἔλδνλ ἐπηθαιχπησλ δηάζεζηλ• θαί θιέπησλ, ὥζπεξ ἐθεῖλνο ηῆ πξνθνξᾷ ηῶλ ιφγσλ
η῅ο γλψζεσο, ηήλ ηῶλ ἀθνπφλησλ δηάλνηαλ• νὕησ δή θαί α὎ηφο ηῷ ηξφπῳ η῅ο ηῶλ ἞ζῶλ ὏πνθξίζεσο, ηῶλ ζενκέλσλ ηήλ
αἴζζεζηλ, πξφο ὅλ ὁκνίσο εἰξήζεηαη, Αἰζρχλζεηε, νἱ ἐλδεδπκέλνη ἱκάηηα ἀιιφηξηα• θαί ηφ, Ἀπνθαιχςεη Κχξηνο ηφ ζρ῅κα
α὎ηῶλ ἐλ ηῆ θαζ᾿ ἟κέξᾳ ἐθείλῃ. Καζ᾿ ἑθάζηελ γάξ ἐλ ηῷ θξππηῷ η῅ο θαξδίαο ἐξγαζηεξίῳ, ηαῦηά κνη ιέγνληνο ἀθνχεηλ
δνθῶ ηνῦ Θενῦ ηήλ ἟κέξαλ, ὡο ἐπ᾿ ἀκθνῖλ δηαῤῥήδελ θαηεγλσζκέλνο.

Σελίδα 53 από 71

4.67 (μδ΄) ἖πίνξθφο ἐζηηλ, ἤγνπλ ὀκλχσλ ἐπί ηῷ ὀλφκαηη Κπξίνπ ςεπδῶο, ὁ ἐπαγγειιφκελνο ηῷ Θεῷ ηφλ θαη᾿ ἀξεηήλ
βίνλ, θαί ἀιιφηξηα παξά ηήλ ὏πφζρεζηλ η῅ο νἰθείαο ἐπαγγειίαο ἐπηηεδεχσλ, θαί ηήλ ζπλζήθελ η῅ο ὁκνινγίαο ηνῦ ζεκλνῦ
βίνπ δηά η῅ο ἀξγίαο ηῶλ ἐληνιῶλ παξαβαίλσλ. Καί ζπληφκσο εἰπεῖλ, ὁ θαηά Θεφλ δῆλ πξνειφκελνο, θαί κή ηειείσο ηῷ
παξφληη βίῳ λεθξνχκελνο, ςεχζηεο ἐζηί θαί ἐπίνξθνο, ὁκφζαο κέλ ηῷ Θεῷ, ηνπηέζηηλ, ἐπαγγεηιάκελνο ηφλ ἐλ ηνῖο ζείνηο
ἀγῶζηλ ἄκεκπηνλ δξφκνλ, θαί κή πιεξψζαο, θαί δηά ηνῦην κεδακῶο ἐπαηλνχκελνο. ἖παηλεζήζεηαη γάξ πᾶο ὁ ὀκλχσλ ἐλ
α὎ηῷ, ηνπηέζηη, πᾶο ὁ ηῷ Θεῷ ηφλ ἔλζενλ ἐπαγγεηιάκελνο βίνλ, θαί δηά η῅ο ἀιεζείαο ηῶλ ἔξγσλ η῅ο δηθαηνζχλεο ηνχο
ὄξθνπο πιεξῶλ η῅ο θαι῅ο ὏πνζρέζεσο.

4.68 (με΄) ὇ θαηά κφλελ ηήλ ἐλ ηνῖο ιφγνηο πξνθνξάλ, γλῶζηλ ὏πνθξηλφκελνο, πξφο δφμαλ νἰθείαλ ηήλ ηῶλ ἀθνπφλησλ
θιέπηεη δηάλνηαλ• θαί ὁ ηνῖο ἤζεζη ηήλ ἀξεηήλ ὏πνθξηλφκελνο, πξφο δφμαλ νἰθείαλ θιέπηεη ηῶλ ζεσκέλσλ ηήλ ὅξαζηλ• θαί
δη᾿ ἀπάηεο ἀκθφηεξνη θιέπηνληεο, πιαλῶζηλ, ὁ κέλ, δηάλνηαλ ςπρ῅ο ηῶλ ἀθνπφλησλ, ὁ δέ, ηῶλ ζεσκέλσλ ζψκαηνο
αἴζζεζηλ.

4.69 (μζ΄) Δἰ πάλησο ἔπαηλνλ ἔρεη ὁ ηῶλ νἰθείσλ πιεξσηήο ἐπαγγειηῶλ, ὡο ὀκλχσλ ἐλ ηῷ Θεῷ, θαί ἀιεζεχσλ• δ῅ινλ ὅηη
ςφγνλ ἕμεη θαί ἀηηκίαλ, ὁ ηῶλ νἰθείσλ ζπλζεθῶλ παξαβάηεο γηλφκελνο, ὡο ὀκφζαο ἐλ ηῷ Θεῷ, θαί ςεπζάκελνο.

4.70 (ν΄) Ο὎ πᾶο ἄλζξσπνο εἰο ηνῦηνλ ἐξρφκελνο ηφλ θφζκνλ, ὏πφ ηνῦ Λφγνπ πάλησο θσηίδεηαη• πνιινί γάξ ἀθψηηζηνη
δηακέλνπζη, θαί ηνῦ θαη᾿ ἐπίγλσζηλ ἀκέηνρνη θσηφο• ἀιιά δ῅ινλ ὅηη πᾶο ἄλζξσπνο θαη᾿ νἰθείαλ γλψκελ, εἰο ηφλ ἀιεζ῅
θφζκνλ ἐξρφκελνο ηῶλ ἀξεηῶλ. Πᾶο γάξ ὁ θαη᾿ ἀιήζεηαλ δηά η῅ο α὎ζαηξέηνπ γελλήζεσο εἰο ηνῦηνλ ἐξρφκελνο ηφλ
θφζκνλ, ὏πφ ηνῦ Λφγνπ πάλησο θσηίδεηαη, ιακβάλσλ ἕμηλ ἀξεη῅ο ἀκεηαθίλεηνλ, θαί γλψζεσο ἀιεζνῦο ἐπηζηήκελ
ἄπηαηζηνλ.

4.71 (να΄) Ο὎ πάληεο ηε θαί πάληα ηά ηήλ α὎ηήλ ἐθθψλεζηλ ἔρνληα, θαζ᾿ ἕλα θαί ηφλ α὎ηφλ πάλησο λνεζήζεηαη ηξφπνλ•
ἀιι᾿ ἕθαζηνλ ηῶλ ιεγνκέλσλ πξφο ηήλ ὏πνθεηκέλελ δεινλφηη ηῷ ηξφπῳ η῅ο ἁγίαο Γξαθ῅ο δχλακηλ λνεηένλ, εἰ κέιινηκελ
ὀξζῶο ηνῦ ζθνπνῦ ηῶλ γεγξακκέλσλ θαηαζηνράδεζζαη.

4.72 (νβ΄) Ο὎δέλ ηῶλ ἀλαγεγξακκέλσλ ηῆ Γξαθῆ πξνζψπσλ, ἤ ηφπσλ, ἤ ρξφλσλ, ἤ ἑηέξσλ πξαγκάησλ ἐκςχρσλ ηε θαί
ἀςχρσλ, αἰζζεηῶλ ηε θαί λνεηῶλ, θαηά ηφλ α὎ηφλ ἀεί θηλνχκελνλ ηξφπνλ, ἔρεη ζπκβαίλνπζαλ ἑαπηῆ δηφινπ ηήλ ἱζηνξίαλ
ἤ ηήλ ζεσξίαλ. Γηφ ρξή ηφλ ἀπηαίζησο ηήλ ζείαλ η῅ο Γξαθ῅ο ἐμαζθνχκελνλ εἴδεζηλ, ηαῖο δηαθνξαῖο ηῶλ γηλνκέλσλ ἤ
ιεγνκέλσλ, δηαθφξσο ἐθδέρεζζαη ηῶλ ἀπεξηζκεκέλσλ ἕθαζηνλ, θαί ηήλ ἁξκφδνπζαλ α὎ηῷ θαηά ηφλ ηφπνλ, ἤ ηφλ ρξφλνλ
δεφλησο ζεσξίαλ πξνζλέκεηλ.

4.73 (νγ΄) Γηδάζθεηλ ρξή πάληαο ηνχο ἐλ παληί ηῷ θφζκῳ, ιφγῳ δῆλ κφλῳ πνιηηεχεζζαη, θαί ηνζνῦηνλ ἔρεηλ πεξί ηῶλ
ζσκάησλ ηήλ κέξηκλαλ, ὅζν δηά πνιι῅ο θξνληίδνο ηήλ πξφο α὎ηά ζρέζηλ η῅ο ςπρ῅ο δηαθφςαο, θαί κεδεκίαλ δηδφλαη ηφ
ζχλνινλ ὕιεο ηῆ ςπρῆ θαληαζίαλ• ζβεζζείζεο ἤδε ηῷ ιφγῳ η῅ο θαη᾿ ἀξράο, ηφλ κέλ ιφγνλ παξσζακέλεο, ηήλ ἀινγίαλ δέ
η῅ο ἟δνλ῅ο ὄθεσο δίθελ ἑξππζηηθνῦ πξνζδεμακέλεο, αἰζζήζεσο, θαζ᾿ ἧο ὡξίζζε δηθαίσο ὁ ζάλαηνο, ἵλα παχζεηαη ηῷ
δηαβφιῳ πξφο ηήλ ςπρήλ παξερνκέλε ηήλ εἴζνδνλ.


Σελίδα 54 από 71
4.74 (νδ΄) Μία ὏πάξρνπζα θαηά ηφ γέλνο ἟ αἴζζεζηο, πεληαπινῦηαη ηνῖο εἴδεζη, δηά η῅ο θαζ᾿ ἕθαζηνλ εἶδνο ἀληηιεπηηθ῅ο
ἐλεξγείαο, ηφ πξνζθπέο αἰζζεηφλ, ἀληί Θενῦ ζηέξγεηλ ηήλ πιαλσκέλελ ςπρήλ ἀλαπείζνπζα. Γηφπεξ ὁ ηῷ Λφγῳ ζνθῶο
ἑπφκελνο, πξφ ηνῦ βεβηαζκέλνπ θαί παξά γλψκελ ζαλάηνπ, ηφλ ζάλαηνλ η῅ο ζαξθφο ἑθνπζίσο θαηαςεθίδεηαη, ηφλ πξφο
αἴζζεζηλ η῅ο γλψκεο παληει῅ πνηνχκελνο ρσξηζκφλ.

4.75 (νε΄) Λαβνῦζα ηφλ λνῦλ ἟ αἴζζεζηο ὏πνρείξηνλ, δηδάζθεη πνιχζενλ, δη᾿ ἑθάζηεο αἰζζήζεσο ηῆ πεξί ηά πάζε δνπιείᾳ
ὡο ζεῖνλ ηφ πξνζθπέο αἰζζεηφλ ζεξαπεχνπζα.

4.76 (νζη΄) ὇ κφλῳ ηῷ γξάκκαηη η῅ο Γξαθ῅ο παξαθαζήκελνο, κφλελ ἔρεη ηήλ αἴζζεζηλ θξαηνῦζαλ η῅ο θχζεσο, θαζ᾿ ἥλ ἟
πξφο ηήλ ζάξθα η῅ο ςπρ῅ο ζρέζηο κφλε δηαθαίλεζζαη πέθπθε. Σφ γάξ γξάκκα κή λννχκελνλ πλεπκαηηθῶο, κφλελ ἔρεη ηήλ
αἴζζεζηλ πεξηγξάθνπζαλ α὎ηνῦ ηήλ ἐθθψλεζηλ, θαί κή ζπγρσξνῦζαλ πξφο ηφλ λνῦλ δηαβ῅λαη ηῶλ γεγξακκέλσλ ηήλ
δχλακηλ. Δἰ δέ πξφο κφλελ ηήλ αἴζζεζηλ ἔρεη ηφ γξάκκα ηήλ νἰθεηφηεηα, πᾶο ὁ θαζ᾿ ἱζηνξίαλ κφλελ Ἰνπδατθῶο ηφ γξάκκα
δερφκελνο, θαηά ζάξθα δῆ, η῅ο ἁκαξηίαο θαζ᾿ ἑθάζηελ ἟κέξαλ δηά ηήλ δῶζαλ αἴζζεζηλ γλσκηθῶο ἀπνζλήζθσλ ηφλ
ζάλαηνλ, κή δπλάκελνο πλεχκαηη ηάο πξάμεηο ζαλαηῶζαη ηνῦ ζψκαηνο, ἵλα δῆ ηήλ ἐλ πλεχκαηη καθαξίαλ δσήλ. Δἰ γάξ
θαηά ζάξθα δ῅ηε, κέιιεηε ἀπνζλήζεηλ, θεζίλ ὁ ζεῖνο Ἀπφζηνινο• εἰ δέ πλεχκαηη ηάο πξάμεηο ηνῦ ζψκαηνο ζαλαηνῦηε,
δήζεζζε.

4.77 (νδ΄) Μή ηνίλπλ ηφλ ζεῖνλ ιχρλνλ, ἤγνπλ ηφλ θσηηζηηθφλ η῅ο γλψζεσο ιφγνλ ἀλάπηνληεο δηά ζεσξίαο θαί πξάμεσο,
὏πφ ηφλ κφδηνλ ζήζσκελ, ἵλα κή θαηαθξηζῶκελ ὡο πεξηγξάθνληεο ηῷ γξάκκαηη ηήλ η῅ο ζνθίαο ἀπεξίιεπηνλ δχλακηλ•
ἀιι᾿ ἐπί ηήλ ιπρλίαλ, ιέγσ ηήλ ἁγίαλ ἖θθιεζίαλ, ἐλ ηῷ ὕςεη η῅ο ἀιεζνῦο ζεσξίαο, πᾶζη ηφ θῶο ηῶλ ζείσλ δνγκάησλ
ππξζεχνπζαλ.

4.78 (νε΄) ὇ ηάο πξνζβνιάο ηῶλ ἀθνπζίσλ πεηξαζκῶλ θαηά ηφλ καθάξηνλ Ἰψβ θαί ηνχο γελλαίνπο κάξηπξαο
ἀθαηαζείζηῳ θέξσλ ηῷ θξνλήκαηη, ιχρλνο ἐζηίλ ἰζρπξφο, ἀθαηάζβεζηνλ θαί α὎ηφο θπιάηησλ ηφ θῶο η῅ο ζσηεξίαο, ἐλ
ηῷ ηξφπῳ η῅ο θαηά ηήλ ἀλδξίαλ ὏πνκνλ῅ο θπιαηηφκελνλ, ὡο ηφλ Κχξηνλ ἰζρχλ ἔρσλ θαί ὕκλεζηλ. ὇ δέ γηλψζθσλ ηνῦ
πνλεξνῦ ηά κεραλήκαηα, θαί ηάο ζπκπινθάο ηῶλ ἀθαλῶλ πνιέκσλ ν὎θ ἀγλνῶλ, θαί νὗηνο ηῷ θσηί η῅ο γλψζεσο
πεξηιακπφκελνο, ἄιινο πέθελε ιχρλνο, ηῷ κεγάιῳ Ἀπνζηφιῳ πξνζεθφλησο θζεγγφκελνο, Ο὎ γάξ α὎ηνῦ ηά λνήκαηα
ἀγλννῦκελ.

4.79 (νζ΄) Σήλ κέλ θάζαξζηλ ηνῖο ἀμίνηο η῅ο ηῶλ ἀξεηῶλ θαζαξφηεηνο, δηά θφβνπ θαί ε὎ζεβείαο θαί γλψζεσο πνηεῖηαη ηφ
Πλεῦκα ηφ ἅγηνλ• ηφλ δέ θσηηζκφλ η῅ο ηῶλ ὄλησλ θαζ᾿ νὕο ὏πάξρνπζη ιφγνπο γλψζεσο, δη᾿ ἰζρχνο θαί βνπι῅ο θαί
ζπλέζεσο δσξεῖηαη ηνῖο ἀμίνηο θσηφο• ηήλ δέ ηειεηφηεηα, δηά η῅ο πακθανῦο θαί ἁπι῅ο θαί ὁινζρεξνῦο ζνθίαο ραξίδεηαη
ηνῖο ἀμίνηο ζεψζεσο, πξφο ηήλ ηῶλ ὄλησλ αἰηίαλ, ἀκέζσο α὎ηνχο ἀλάγνλ θαηά πάληα ηξφπνλ, ὡο ἔζηηλ ἀλζξψπῳ δπλαηφλ,
ἐθ κφλσλ ηῶλ ζείσλ η῅ο ἀγαζφηεηνο ἰδησκάησλ γλσξηδνκέλνπο, θαζ᾿ ἥλ ἐθ Θενῦ κέλ ἑαπηνχο, ἐμ ἑαπηῶλ δέ γηλψζθνληεο
ηφλ Θεφλ, ν὎θ ὄληνο ηηλφο κέζνπ δηαηεηρίδνληνο• ζνθίαο γάξ κέζνλ ν὎δέλ πξφο Θεφλ• ηήλ ἀλαιινίσηνλ ἕμνπζηλ
ἀηξεςίαλ, ηῶλ κέζσλ α὎ηνῖο ὁιηθῶο πάλησλ δηαβαζέλησλ, ἐλ νἷο ὏π῅ξρελ ὁ πεξί ηήλ γλῶζηλ πνηε ηνῦ ζθάιιεζζαη
θίλδπλνο. Μέζα δέ θαιεῖ, ηήλ ηῶλ λνεηῶλ θαί ηῶλ αἰζζεηῶλ ν὎ζίαλ, δη᾿ ὧλ πξφο Θεφλ ὡο αἰηίαλ ηῶλ ὄλησλ, ὁ
ἀλζξψπηλνο λνῦο ἀλάγεζζαη πέθπθελ.

4.80 (π΄ Σήλ κέλ πξαθηηθήλ θηινζνθίαλ, θφβνο, ε὎ζέβεηά ηε θαί γλῶζηο ἐξγάδνληαη• ηήλ δέ θπζηθήλ ἐλ πλεχκαηη ζεσξίαλ,
ἰζρχο θαί βνπιή θαί ζχλεζηο θαηνξζνῦζη• ηήλ δέ κπζηηθήλ ζενινγίαλ, ζνθία ζεία κφλε ραξίδεηαη.


Σελίδα 55 από 71
4.81 (πα΄) Ὥζπεξ ἐιαίνπ ρσξίο, ἄζβεζηνλ δηαηεξεζ῅λαη ιχρλνλ ἀκήραλνλ, νὕησο ἕμεσο ρσξίο, πξνζθφξνηο θαί ιφγνηο
θαί ηξφπνηο θαί ἤζεζη, λνήκαζί ηε αὖ θαί ινγηζκνῖο ηνῖο θαζήθνπζη ηά θαιά δηαηξεθνχζεο, ἄζβεζηνλ θπιαρζ῅λαη ηφ θῶο
ηῶλ ραξηζκάησλ ἀκήραλνλ. Πᾶλ γάξ ράξηζκα πλεπκαηηθφλ πξνζθπνῦο ρξῄδεη η῅ο ἕμεσο, ἀπαχζησο ἐπηρενχζεο α὎ηῷ
θαζάπεξ ἔιαηνλ ηήλ ὕιελ ηήλ λνεξάλ, ἵλα δηακείλῃ θαηά ηήλ ἕμηλ ηνῦ δεμακέλνπ θξαηνχκελνλ.

4.82 (πβ΄) Ὥζπεξ ἐιαίαο ρσξίο, ν὎θ ἔζηηλ ν὎δακῶο ε὏ξεῖλ θχζεη θαη᾿ ἀιήζεηαλ γλήζηνλ ἔιαηνλ• ἄγγνπο δέ δίρα
θξαηεῖζζαη ηνῦ δερνκέλνπ ηφ ἔιαηνλ ν὎ δπλαηφλ• ἐιαίῳ δέ κή ηξεθφκελνλ ζβέλλπηαη πάλησο ηφ ιπρλαῖνλ θῶο• νὕησ ηῶλ
ἁγίσλ Γξαθῶλ ρσξίο, ν὎θ ἔζηη θαηά ἀιήζεηαλ δχλακηο λνεκάησλ ζενπξεπήο• ἕμεσο δέ δίρα, θαζάπεξ ἄγγνπο λνεκάησλ
δεθηηθνῦ, ν὎δακῶο ἄλ ζπζηαίε λφεκα ζεῖνλ• ζείνηο δέ λνήκαζη κή ηξεθφκελνλ ηφ θῶο η῅ο ἐλ ηνῖο ραξίζκαζη γλψζεσο,
ἄζβεζηνλ ν὎ ζπληεξεῖηαη ηνῖο ἔρνπζη.

4.83 (πγ΄) Σήλ κέλ Παιαηάλ Γηαζήθελ, ηήλ ἐμ ε὎σλχκσλ ἐιαίαλ ὏πνιακβάλσ ζεκαίλεηλ, ὡο η῅ο πξαθηηθ῅ο κᾶιινλ
πξνλννπκέλελ θηινζνθίαο• ηήλ ἐθ δεμηῶλ δέ, ηήλ Νέαλ Γηαζήθελ, ὡο θαηλνῦ κπζηεξίνπ δηδάζθαινλ, θαί η῅ο ἐλ ἑθάζηῳ
ηῶλ πηζηῶλ ζεσξεηηθ῅ο ἕμεσο πνηεηηθήλ. Ἡ κέλ γάξ, ἀξεη῅ο ηξφπνπο, ἟ δέ, γλψζεσο ιφγνπο παξέρεηαη ηνῖο ηά ζεῖα
θηινζνθνῦζη• θαί ἟ κέλ, η῅ο ηῶλ ὁξσκέλσλ ὁκίριεο ὏θαξπάδνπζα πξφο ηφ ζπγγελέο ἀλάγεη ηφλ λνῦλ, πάζεο θαζαξφλ
὏ιηθ῅ο θαληαζίαο γεγελεκέλνλ• ἟ δέ, η῅ο ὏ιηθ῅ο πξνζπαζείαο α὎ηφλ ἀπνθαζαίξεη, ηῷ η῅ο ἀλδξίαο ηφλῳ, θαζάπεξ ζθχξᾳ
ηηλί ηνχο πξφο ηφ ζῶκα η῅ο γλψκεο θαηά ηήλ ζρέζηλ ἐθθξνπνκέλε ἥινπο.

4.84 (πδ΄) Ἡ κέλ Παιαηά, ηφ ζῶκα πξφο ςπρήλ ινγηζζέλ ἀλαβηβάδεη δηά κέζσλ ηῶλ ἀξεηῶλ, θσιχνπζα ηνῦ πξφο ζῶκα
ηφλ λνῦλ θαηαβηβάδεζζαη• ἟ δέ Νέα, ηφλ λνῦλ πξφο ηφλ Θεφλ ἀλαβηβάδεη, ηῷ ππξί η῅ο ἀγάπεο πηεξνχκελνλ. Καί ἟ κέλ,
ηα὎ηφλ ἐξγάδεηαη ηῷ λνΐ ηφ ζῶκα θαηά ηήλ ζέζηλ θίλεζηλ• ἟ δέ, ηα὎ηφλ ηῷ Θεῷ ηφλ λνῦλ ἀπνηειεῖ θαηά ηήλ ἕμηλ η῅ο
ράξηηνο ηνζαχηελ ἔρνληα πξφο Θεφλ ηήλ ἐκθέξεηαλ, ὥζηε ηφλ Θεφλ δη᾿ α὎ηνῦ γλσξίδεζζαη, ηφλ ἐμ ἑαπηνῦ θαηά θχζηλ
ν὎δακῶο ηφ παξάπαλ ν὎δελί γηλσζθφκελνλ, ὡο ἔθ ηηλνο εἰθφλνο ἀξρέηππνλ.

4.85 (πε΄) Ἡ κέλ Παιαηά Γηαζήθε, πξάμεσο θαί ἀξεη῅ο ὏πάξρνπζα ζχκβνινλ, ζπκθσλεῖλ ηφ ζῶκα ηῷ λνΐ παξαζθεπάδεη
θαηά ηήλ θίλεζηλ• ἟ δέ Νέα, ζεσξίαο νὖζα θαί γλψζεσο πνηεηηθήλ, ηφλ κπζηηθῶο α὎η῅ο ἀληερφκελνλ λνῦλ ηνῖο ζείνηο
λνήκαζη θαηαθαηδξχλεη θαί ηνῖο γλσξίζκαζη• θαί ἟ κέλ Παιαηά, ηῷ γλσζηηθῷ ρνξεγεῖ ηνχο ηξφπνπο ηῶλ ἀξεηῶλ• ἟ δέ
Νέα, ηῷ πξαθηηθῷ γλψζεσο ἀιεζνῦο ιφγνπο ραξίδεηαη.

4.86 (πζη΄) ἖θείλσλ ὁ Θεφο ιέγεηαί ηε θαί γίλεηαη θαηά ράξηλ Παηήξ, ηῶλ κφλελ ἐρφλησλ ηήλ θαη᾿ ἀξεηήλ γλσκηθήλ ἐλ
πλεχκαηη γέλλεζηλ• θαζ᾿ ἥλ ὥζπεξ ςπρ῅ο πξφζσπνλ, ηφλ ἐλ ἀξεηαῖο ηνῦ γελλήζαληνο Θενῦ ραξαθη῅ξα θαηλφκελνλ
ἔρνληεο θαηά ηφλ βίνλ, ηνχο ζεσκέλνπο ηῆ κεηαβνιῆ ηῶλ ηξφπσλ δνμάδεηλ ηφλ Θεφλ παξαζθεπάδνπζη, ηφλ νἰθεῖνλ βίνλ
πξφο κίκεζηλ παξέρνληεο α὎ηνῖο ἐμαίξεηνλ ἀξεη῅ο ἐμεκπιάξηνλ. Ο὎ γάξ ιφγῳ ςηιῷ Θεφο δνμάδεζζαη πέθπθελ, ἀιι᾿
ἔξγνηο δηθαηνζχλεο πνιιῷ πιείνλα ιφγσλ βνῶζη ηήλ ζείαλ κεγαινπξέπεηαλ.

4.87 (πδ΄) Ἀξηζηεξφο κέλ ὁ θπζηθφο λφκνο, δηά ηήλ αἴζζεζηλ• πξνζάγεη δέ ηῷ ιφγῳ ηνχο ηξφπνπο ηῶλ ἀξεηῶλ, θαί πνηεῖ
γλῶζηλ ἐλεξγνπκέλελ. ὇ δέ πλεπκαηηθφο λφκνο, δεμηφο κέλ ἐζηη δηά ηφλ λνῦλ• κίγλπζη δέ ηῆ αἰζζήζεη ηνχο ἐλ ηνῖο νὖζη
πλεπκαηηθνχο ιφγνπο, θαί πνηεῖ πξᾶμηλ ιεινγηζκέλελ.

4.88 (πε΄) ὇ ηῆ πξάμεη ζσκαηνπκέλελ ηήλ γλῶζηλ, θαί ηῆ γλψζεη ςπρνπκέλελ ηήλ πξᾶμηλ δεηθλχο, ηφλ ἀθξηβῆ ηξφπνλ
εὗξε η῅ο ἀιεζνῦο ζενπξγίαο. ὇ δ᾿ ὁπνηέξαλ ηνχησλ η῅ο ἑηέξαο ἔρσλ δηαδεπγκέλελ, ἤ ηήλ γλῶζηλ ἀλππφζηαηνλ πεπνίεθε

Σελίδα 56 από 71
θαληαζίαλ, ἤ ηήλ πξᾶμηλ ἄςπρνλ θαηέζηεζε εἴδσινλ. Γλῶζηο γάξ ἄπξαθηνο, θαληαζίαο ν὎δέλ δηελήλνρελ, ὏θηζηῶζα
α὎ηήλ ηήλ πξᾶμηλ ν὎θ ἔρνπζα• θαί πξᾶμηο ἀιφγηζηνο, ηα὎ηφλ εἰδψιῳ θαζέζηεθελ ςπρνῦζαλ α὎ηήλ ηήλ γλῶζηλ ν὎θ
ἔρνπζα.

4.89 (πζ΄) Σφ η῅ο ζσηεξίαο ἟κῶλ κπζηήξηνλ, ἐπίδεημηλ κέλ ιφγνπ, ηφλ βίνλ, δφμαλ δέ βίνπ, ηφλ ιφγνλ πνηεῖηαη• θαί ηήλ
κέλ πξᾶμηλ ζεσξίαλ ἐλεξγνπκέλελ, ηήλ δέ ζεσξίαλ, πξᾶμηλ κπζηαγσγνπκέλελ. Καί ζπληφκσο εἰπεῖλ, ηήλ κέλ ἀξεηήλ,
θαλέξσζηλ γλψζεσο, ηήλ δέ γλῶζηλ, ἀξεη῅ο ζπληεξεηηθήλ ἐξγαδφκελνλ δχλακηλ• θαί δη᾿ ἀκθνῖλ, ἀξεη῅ο δέ ιέγσ θαί
γλψζεσο, κίαλ ζνθίαλ ζπληζηακέλελ ἐπηδεηθλχκελνλ• ἵλα γλῶκελ ὅηη ζπκθσλνῦζηλ ἀιιήιαηο δηά πάλησλ αἱ δχν Γηαζ῅θαη
θαηά ηήλ ράξηλ, πιένλ εἰο ἑλφο κπζηεξίνπ ζπκπιήξσζηλ, ἤ ὅζνλ ςπρή θαί ζῶκα πξφο ἑλφο ἀλζξψπνπ γέλεζηλ, θαηά ηήλ
ζχλζεζηλ ἀιιήιαηο ζπκβαίλνπζαη.

4.90 (ƒ΄) Ὥζπεξ ςπρή θαί ζῶκα πνηεῖ θαηά ζχλζεζηλ ἄλζξσπνλ, νὕησ πξᾶμηο θαί ζεσξία, κίαλ θαηά ζχλνδνλ ἀπνηειεῖ
ζνθίαλ γλσζηηθήλ• θαί Παιαηά θαί Νέα Γηαζήθε, κπζηήξηνλ ἕλ ἀπεξγάδεηαη. Μφλνπ δέ ηνῦ Θενῦ θαηά θχζηλ ἐζηί ηφ
ἀγαζφλ, ἐμ νὗ, θαηά κεηνρήλ, πάληα θσηίδεηαί ηε θαί ἀγαζχλεηαη, ηά θσηφο θαηά θχζηλ θαί ἀγαζφηεηνο δεθηηθά.

4.91 (ƒα΄) ὇ ηφλ θαηλφκελνλ θφζκνλ λνῶλ, ζεσξεῖ ηφλ λννχκελνλ• ηππνῖ γάξ ηῆ αἰζζήζεη ηά λνεηά θαληαδφκελνο, θαί
θαηά λνῦλ ζρεκαηίδεη ηνχο ζεαζέληαο ιφγνπο• θαί κεηαθέξεη, πξφο κέλ αἴζζεζηλ πνιπεηδῶο, ηνῦ αἰζζεηνῦ θφζκνπ
πνιππιφθσο ηήλ ζχλζεζηλ• θαί λνεῖ, ἐλ κέλ ηῷ λνεηῷ, ηφλ αἰζζεηφλ, κεηελέγθαο πξφο ηφλ λνῦλ ηνῖο ιφγνηο ηήλ αἴζζεζηλ,
ἐλ δέ ηῷ αἰζζεηῷ, ηφλ λνεηφλ, πξφο ηήλ αἴζζεζηλ ἐπηζηεκφλσο ηνῖο ηχπνηο κεηεγθινηψζαο ηφλ λνῦλ.

4.92 (ƒβ΄) Σφλ κέλ πξῶηνλ πεξί κνλάδνο ιφγνλ, ὡο ἀξρήλ πάζεο ἀξεη῅ο θεθαιήλ ὁ πξνθήηεο ὠλφκαζελ• ὡο ηφ, Ἔδπ ἟
θεθαιή κνπ εἰο ζρηζκάο ὀξέσλ• ηάο δέ δηαλνίαο ηῶλ πλεπκάησλ η῅ο πνλεξίαο, ζρηζκάο ηῶλ ὀξέσλ, ὏θ᾿ ὧλ θαηεπφζε δηά
η῅ο παξαβάζεσο ὁ ἟κέηεξνο λνῦο• γ῅λ δέ θαησηάηελ, ηήλ κεδακῶο γλψζεσο αἰζζαλνκέλελ ζείαο, ἤ η῅ο θαη᾿ ἀξεηήλ
δσ῅ο, ηήλ νἱαλνῦλ θίλεζηλ ἔρνπζαλ ἕμηλ• ἄβπζζνλ δέ, ηήλ ἐπηθεηκέλελ ἄγλνηαλ ηῆ ἕμεη η῅ο θαθίαο, ἐθ᾿ ᾗ βέβεθε θαζάπεξ
γῆ, ηά η῅ο θαθίαο πειάγε ἤ γ῅λ, ηήλ παγίαλ η῅ο θαθίαο ἕμηλ εἶπελ• αἰσλίνπο δέ κνρινχο, ηάο ζπγθξαηνχζαο ηήλ ρεηξίζηελ
ἕμηλ ἐκπαζεῖο πξνζπαζείαο ηῶλ ὏ιηθῶλ.

4.93 (ƒγ΄) Ἡ ηῶλ ἁγίσλ ὏πνκνλή, ηήλ πνλεξάλ δχλακηλ πξνζβάιινπζαλ, δαπαλᾷ• ὡο πείζνπζα ηνῖο ὏πέξ ἀιεζείαο
ἐγθαιισπίδεζζαη πφλνηο, ηνχο α὎η῅ο δηαθφλνπο, θαί πιένλ ἐκπιαηχλεζζαη δηδάζθνπζα ηνῖο παζήκαζηλ, ἤ ηαῖο ἀλέζεζηλ,
νἱ η῅ο ἐλ ζαξθί δσ῅ο ἄγαλ θξνληίδνληεο, ὏πφζεζηλ α὎ηνῖο ὏πεξβαιινχζεο θαηά πλεῦκα δπλάκεσο πνηνπκέλε, ηήλ θαηά
θχζηλ η῅ο ζαξθφο πεξί ηφ πάζρεηλ ἀζζέλεηαλ. Ὅξα γάξ ὅπσο η῅ο θαζ᾿ ὏πεξβνιήλ ζείαο δπλάκεσο ἐζηηλ ὏πφζεζηο, ἟ θαηά
θχζηλ ηῶλ ἁγίσλ ἀζζέλεηα, ἧο ἥηηνλα ηφλ ὏πεξήθαλνλ δηάβνινλ Κχξηνο ἔδεημελ.

4.94 (ƒδ΄) ὇ ιφγνο η῅ο ράξηηνο, δηά πνιιῶλ πεηξαζκῶλ πξφο ηήλ ηῶλ ἀλζξψπσλ θχζηλ, ἤγνπλ ηήλ ηῶλ ἐζλῶλ ἖θθιεζίαλ,
ὥζπεξ Ἰσλᾶο δηά πνιιῶλ ζιίςεσλ πξφο Νηλεπί δηαβάο ηήλ πφιηλ ηήλ κεγάιελ, ἔπεηζε ηφλ βαζηιεχνληα λφκνλ η῅ο θχζεσο
ἐμαλαζη῅λαη ηνῦ ζξφλνπ, η῅ο πξνηέξαο δειαδή πεξί ηφ θαθφλ θαηά ηήλ αἴζζεζηλ ἕμεσο, θαί πεξηειέζζαη ηήλ ζηνιήλ
α὎ηνῦ, ηφλ ἐπί ηνῖο ἤζεζη ιέγσ η῅ο θνζκηθ῅ο δφμεο ἀπνζέζζαη ηῦθνλ, θαί πεξηβαιέζζαη ζάθθνλ, ηφ πέλζνο δειαδή θαί
ηήλ δπζρεξ῅ θαί ηξαρεῖαλ η῅ο θαθνπαζείαο, θαί βίῳ ηῷ θαηά Θεφλ πξέπνπζαλ ἀγσγήλ• θαί θαζίζαη ἐπί ζπνδνῦ• ζπνδφο
δέ ἐζηηλ ἟ πησρεία ηνῦ πλεχκαηνο, ἐθ᾿ ἧο θαζέδεηαη πᾶο ε὎ζεβῶο δῆλ δηδαζθφκελνο, θαί ηήλ κάζηηγα η῅ο ζπλεηδήζεσο
ἔρσλ ἐπί ηνῖο πιεκκειεζεῖζηλ, α὎ηφλ θαηαηθίδνπζαλ.


Σελίδα 57 από 71
4.95 (ƒε΄) Ὅξα ὅπσο βαζηιέα κέλ εἶλαη ιέγεη, ηφλ θπζηθφλ λφκνλ• ζξφλνλ δέ, ηήλ ἐκπαζ῅ θαη᾿ αἴζζεζηλ ἕμηλ• ηήλ δέ
ζηνιήλ, ηήλ η῅ο θελ῅ο δφμεο πξνβνιήλ• ηφλ δέ ζάθθνλ, ηφ θαηά ηήλ κεηάλνηαλ πέλζνο• ηήλ δέ ζπνδφλ, ηήλ
ηαπεηλνθξνζχλελ• ἀλζξψπνπο δέ, ηνχο πεξί ηφλ ιφγνλ• θηήλε δέ, ηνχο πεξί ηήλ ἐπηζπκίαλ• βφαο δέ, ηνχο πεξί ηφλ ζπκφλ•
πξφβαηα δέ, ηνχο πεξί ηήλ ζεσξίαλ ηῶλ ὁξαηῶλ πηαίνληαο.

4.96 (ƒζη΄) ὇ δηά ηήλ ἔλλνκνλ ἀξεηήλ ηῶλ ἐλ ζαξθί παζῶλ ὠο ἀξηζηεξῶλ πνηνχκελνο ιήζελ, θαί δηά ηήλ ἄπηαηζηνλ
γλῶζηλ, ἐπί ηνῖο θαηνξζψκαζη ηῆ λφζῳ η῅ο θπζηνχζεο νἰήζεσο ὡο δεμηᾶο ν὎ρ ἁιηζθφκελνο, ἀλήξ γέγνλε, κή γηλψζθσλ
δεμηάλ α὎ηνῦ, ὡο δφμεο ν὎θ ἐξῶλ ιπνκέλεο, ν὎δέ ἀξηζηεξάλ, ὡο ηνῖο η῅ο ζαξθφο ν὎θ ἐξεζηδφκελνο πάζεζη. Γεμηάλ νὖλ,
ὡο ἔνηθελ, εἶπελ ὁ ιφγνο, ηήλ ἐπί ηνῖο δ῅ζελ θαηνξζψκαζη θελνδνμίαλ• ἀξηζηεξάλ δέ, ηήλ ἐπί ηνῖο αἰζρξνῖο πάζεζηλ
ἀθνιαζίαλ. ὇ γάξ η῅ο ἀξεη῅ο ιφγνο, η῅ο ζαξθφο ὡο ἀξηζηεξᾶο ν὎θ νἶδελ ἁκαξηίαλ• ὁ δέ η῅ο γλψζεσο, ηήλ ςπρ῅ο ὡο
δεμηᾶο ν὎ γηλψζθεη θαθίαλ.

4.97 (ƒδ΄) Ἡ θαηά ιφγνλ γλῶζηο ηῶλ ἀξεηῶλ, ἤγνπλ ἟ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ἀιεζήο η῅ο ηῶλ ἀξεηῶλ αἰηίαο ἐπίγλσζηο, ἄγλνηαλ
παληει῅ πέθπθε πνηεῖλ, η῅ο δεμηᾶο θαί ἀξηζηεξᾶο ἑθαηέξσζελ παξαθεηκέλεο ηῆ κεζφηεηη ηῶλ ἀξεηῶλ ὏πεξβνι῅ο θαί
ἐιιείςεσο. Δἰ γάξ ν὎δέλ ἐλ ηῷ ιφγῳ παληειῶο πέθπθελ εἶλαη παξάινγνλ, ζαθῶο ὁ πξφο ηφλ ιφγνλ ηῶλ ἀξεηῶλ ἀλαρζείο,
ηήλ ηῶλ παξαιφγσλ ν὎δακῶο ἐπηγλψζεηαη ζέζηλ. Ο὎ γάξ δπλαηφλ ἄκθσ θαηά ηα὎ηφλ ἅκα θαηαζξ῅ζαη ηά ἀληηθείκελα,
θαί ζαηέξῳ ἅκα ηφ ἕηεξνλ γλῶλαη ζπλεκθαηλφκελνλ.

4.98 (ƒε΄) Δἰ ἀπηζηίαο ἐλ ηῆ πίζηεη ιφγνο ν὎δείο, ν὎δέ ζθφηνπο αἰηία θαηά θχζηλ ὏πάξρεη ηφ θῶο, ν὎δέ Υξηζηῷ
ζπλελδείθλπζζαη πέθπθελ ὁ δηάβνινο, δ῅ινλ ὡο ν὎δέ ηῷ ιφγῳ ηφ παξάπαλ ζπλππάξρεη ηφ παξάινγνλ. Δἰ δέ ηῷ ιφγῳ
ζπλεῖλαη παληειῶο ν὎ δχλαηαη ηφ παξάινγνλ, ὁ πξφο ηφλ ιφγνλ ηῶλ ἀξεηῶλ ἀλαρζείο, ηήλ ηῶλ παξαιφγσλ ν὎δακῶο
ἐπηγλψζεηαη ζέζηλ, κφλελ ὡο ἔζηηλ, ἀιι᾿ ν὎ρ ὡο λνκίδεηαη γηλψζθσλ ηήλ ἀξεηήλ• θαί δηά ηνῦην κήηε δεμηάλ δηά η῅ο
὏πεξβνι῅ο, κήηε ἀξηζηεξάλ δηά η῅ο ἐιιείςεσο ἐπηζηάκελνο. ἖π᾿ ἀκθνῖλ γάξ ζεσξεῖηαη ζαθῶο ηφ παξάινγνλ.

4.99 (ƒζ΄) Ἀπηζηίαλ ιέγεη, ηήλ ἄξλεζηλ ηῶλ ἐληνιῶλ• πίζηηλ δέ, ηήλ α὎ηῶλ ζπγθαηάζεζηλ• ηφ δέ ζθφηνο, ηνῦ θαινῦ ηήλ
ἄγλνηαλ• ηφ δέ θῶο, ηήλ ηνχηνπ δηάγλσζηλ. Υξηζηφλ δέ θέθιεθε, ηήλ ν὎ζίαλ ηνῦ θαινῦ θαί ηήλ ὏πφζηαζηλ• ηφλ δηάβνινλ
δέ, ηήλ πάλησλ γελλεηηθήλ ηῶλ θαθῶλ ρεηξίζηελ ἕμηλ.

4.100 (ξ΄) Δἰ ὅξνο ὏πάξρεη θαί κέηξνλ ηῶλ ὄλησλ ὁ ιφγνο, ἴζνλ πξφο ἀινγίαλ ἐζηί, θαί δηά ηνῦην παξάινγνλ, ηφ παξά ηφλ
ὅξνλ θαί παξά ηφ κέηξνλ, ἤ πάιηλ ὏πέξ ηφλ ὅξνλ θηλεῖζζαη θαί ὏πέξ ηφ κέηξνλ. ἖πίζεο γάξ ἄκθσ ηνῖο νὕησ θηλνπκέλνηο
ηνῦ θπξίσο ὄληνο θέξεη ηήλ ἔθπησζηλ• ηφ κέλ, ἄδεινλ α὎ηνῖο πνηεῖζζαη ηνῦ δξφκνπ πεῖζνλ ηήλ θίλεζηλ θαί ἀφξηζηνλ, ν὎θ
ἔρνπζαλ ζθνπφλ ηφλ Θεφλ δη᾿ ἀκεηξίαλ λνφο, ὡο ηέινο α὎ηνῖο πξνεπηλννχκελνλ• ηνῦ δεμηνῦ, δεμηψηεξνλ
ἀλαπιαηηνκέλνηο• ηφ δέ, παξά ηφλ ζθνπφλ, πξφο κφλελ ηήλ αἴζζεζηλ α὎ηνχο πεῖζνλ, ηνῦ δξφκνπ πνηεῖζζαη ηήλ θίλεζηλ,
δη᾿ ἀηνλίαο λνφο, πξνεπηλννχκελνλ ηέινο λνκίδνληαο, ηφ θαη᾿ αἴζζεζηλ α὎ηνῖο πεξηγξαθφκελνλ• ἅπεξ ἀγλνεῖ κή πάζρσλ,
ὁ κφλῳ ηῷ ιφγῳ η῅ο ἀξεη῅ο ζπλεκκέλνο, θαί πᾶζαλ α὎ηῷ η῅ο θαηά λνῦλ νἰθείαο δπλάκεσο πεξηγξάςαο ηήλ θίλεζηλ, θαί
δηά ηνῦην κεδέλ ὏πέξ ηφλ ιφγνλ ἤ παξά ηφλ ιφγνλ δηαλνεῖζζαη δπλάκελνο.

ΔΚΑΣΟΝΣΑ΢ ΠΔΜΠΣΖ


Σελίδα 58 από 71
5.1 (α΄) ὇ θαηά θχζηλ ιφγνο, δηά κέζσλ ηῶλ ἀξεηῶλ, πξφο ηφλ λνῦλ ἀλάγεηλ πέθπθε ηφλ ἐπηκεινχκελνλ πξάμεσο• ὁ δέ
λνῦο πξφο ηήλ ζνθίαλ εἰζάγεη δηά ζεσξίαο ηφλ ἐθηέκελνλ γλψζεσο. Σφ δέ παξάινγνλ πάζνο, πξφο ηήλ αἴζζεζηλ πείζεη
θαηαθέξεζζαη ηφλ ἀκεινῦληα ηῶλ ἐληνιῶλ, ἧο ηέινο ἐζηί, ηφ πξφο ηήλ ἟δνλήλ θαζεισζ῅λαη ηφλ λνῦλ.

5.2 (β΄) Ἀξεηήλ θαιεῖ, ηήλ ἀπαζεζηάηελ θαί παγίαλ πεξί ηφ θαιφλ ἕμηλ, ἧο ἐθ᾿ ἑθάηεξα θαζέζηεθελ ν὎δέλ, Θενῦ
θεξνχζεο ραξαθη῅ξα, ᾧ ν὎δέλ ἐζηηλ ἐλαληίνλ. Αἰηία δέ ηῶλ ἀξεηῶλ ἐζηηλ ὁ Θεφο• ηνχηνπ δέ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ γλῶζηο, ἟
ηνῦ θαη᾿ ἀιήζεηαλ ἐπεγλσθφηνο ηφλ Θεφλ πξφο ηφ πλεῦκα θαηά ηήλ ἕμηλ ἀιινίσζηο.

5.3 (γ΄) Δἰ ὁ ιφγνο δηψξηζελ ὡο πέθπθελ ἑθάζηνπ ηήλ γέλεζηλ, ν὎δέλ ηῶλ ὄλησλ ἑαπηφ θπζηθῶο ἤ ὏πεξβέβεθελ ἤ
὏πνβέβεθελ. Ο὎θνῦλ ὅξνο κέλ ηῶλ ὄλησλ ἐζηίλ, ἟ θαη᾿ ἔθεζηλ η῅ο αἰηίαο ἐπίγλσζηο• κέηξνλ δέ, ἟ ἐθηθηή ηνῖο νὖζη θαη᾿
ἐλέξγεηαλ η῅ο αἰηίαο ἐθκίκεζηο. Σφ δέ ὏πέξ ηφλ ὅξνλ θέξεζζαη θαί ηφ κέηξνλ ηῶλ θηλνπκέλσλ ηήλ ἔθεζηλ, ἀλφλεηνλ πνηεῖ
ηφλ δξφκνλ, κή θαηαληψλησλ εἰο Θεφλ, ἐλ ᾧ ἟ θαη᾿ ἔθεζηλ πάλησλ ἵζηαηαη θίλεζηο, α὎ζππφζηαηνλ δερνκέλε ηέινο ηνῦ
Θενῦ ηήλ ἀπφιαπζηλ. Σφ δέ παξά ηφλ ὄξνλ θέξεζζαη θαί ηφ κέηξνλ ηῶλ θηλνπκέλσλ ηήλ ἔθεζηλ, ἀλφλεηνλ πνηεῖ ηφλ
δξφκνλ, ἀληί Θενῦ θαηαληψλησλ πξφο ηήλ αἴζζεζηλ, ἐλ ᾗ θαζ᾿ ἟δνλήλ βέβεθελ ἟ ηῶλ παζῶλ ἀλππφζηαηνο ἀπφιαπζηο.

5.4 (δ΄) ὇ πξφο ηήλ αἰηίαλ ηῶλ ὄλησλ ἀζρέησο ἀλαηηζείο λνῦλ, ἀγλνήζεη παληειῶο, κεδέλα ζεσξῶλ ιφγνλ, ἐλ ηῷ θαηά
πᾶζαλ αἰηίαλ ὏πέξ πάληα ιφγνλ ὄληη θαη᾿ ν὎ζίαλ Θεῷ• πξφο ὅλ ἀπφ ηῶλ ὄλησλ ἁπάλησλ ζπζηαιείο, ν὎δέλα ηῶλ ἀθ᾿ ὧλ
ἀπέζηε ιφγσλ, ἐπίζηαηαη κφλνλ ηφλ πξφο ὅλ γέγνλε θαηά ράξηλ, ἀλεξκελεχησο ζεψκελνο. Καί γάξ θαί ηνχο ηῶλ
ἀζσκάησλ θαί ηνχο ηῶλ ζσκάησλ ἀθίεζη ιφγνπο, ὁ πξφο ηφλ Θεφλ ἀλαδξακψλ θαη᾿ ἔθζηαζηλ λνῦο. Ο὎ γάξ πέθπθέ ηη
Θεῷ ηῶλ κεηά Θεφλ, ἅκα ζπγθαηνπηεχεζζαη.

5.5 (ε΄) ἖πάξαηνλ ὄλησο πάζνο ὁ ηῦθνο, θαί ἐθ δχν θαθῶλ θαηά ζχλζεζηλ ζπληζηάκελνλ, ὏πεξεθαλίαο θεκί θαί
θελνδνμίαο• ὧλ ἟ κέλ ὏πεξεθαλία, ηήλ αἰηίαλ ἀξλεῖηαη η῅ο ἀξεη῅ο θαί η῅ο θχζεσο• ἟ δέ θελνδνμία, ηήλ ηε θχζηλ, θαί
α὎ηήλ λφζνλ ηήλ ἀξεηήλ θαζίζηεζηλ. Ο὎δέλ γάξ ηῷ ὏πεξεθάλῳ θαηά Θεφλ δηαπξάηηεηαη, θαί ν὎δέλ ηῷ θελνδφμῳ θαηά
θχζηλ πξνέξρεηαη.

5.6 (ζη΄) ὘πεξεθαλίαο ἴδηνλ, ηφ ἀξλεῖζζαη ηφλ Θεφλ ἀξεη῅ο εἶλαη γελέηελ θαί θχζεσο• θελνδνμίαο δέ, ηφ κεξίδεηλ ηήλ
θχζηλ πξφο ὕθεζηλ• ὧλ ὁ ηῦθνο εἶλαη γέλλεκα πέθπθελ, ἕμηο θαθίαο ὏πάξρσλ ζχλζεηνο, Θενῦ ἄξλεζηλ ἑθνχζηνλ ἔρνπζα,
θαί η῅ο θαηά θχζηλ ἰζνηηκίαο ἄγλνηαλ.

5.7 (δ΄) ὘πεξεθαλίαο θαί θελνδνμίαο κίμηο, ὁ ηῦθνο θαζέζηεθε• πξφο κέλ ηφλ Θεφλ ἔρσλ ηήλ θαηαθξφλεζηλ, θαζ᾿ ἥλ
πέθπθε βιαζθήκσο δηαβάιιεηλ ηήλ πξφλνηαλ• πξφο δέ ηήλ θχζηλ θεθηεκέλνο ηήλ ἀιινηξίσζηλ, θαζ᾿ ἥλ πάληα ηά η῅ο
θχζεσο παξά ηήλ θχζηλ κεηαρεηξίδεηαη, ηῷ θαηά παξάρξεζηλ ηξφπῳ ηήλ η῅ο θχζεσο παξαθζείξσλ ε὎πξέπεηαλ.

5.8 (ε΄) Σφ πλεῦκα ηνῦ θαχζσλνο, ν὎ κφλνλ ηνχο πεηξαζκνχο, ἀιιά θαί ηήλ ἐγθαηάιεηςηλ ηνῦ Θενῦ, ηήλ ἀθαηξνπκέλελ
ηῶλ Ἰνπδαίσλ ηήλ ηῶλ ζείσλ ραξηζκάησλ ρνξεγίαλ, δεινῖ. Ἡ δέ δηά πλεχκαηνο θαηά ςπρήλ ἀγρηζηεία, ζαξθφο κέλ ιχεη
ηήλ ζρέζηλ η῅ο πξναηξέζεσο, Θεῷ δέ πξνζδεζκεῖ θαηά πφζνλ πξνζεισζεῖζαλ.

5.9 (ζ΄) ὇ κέλ θπζηθφο λφκνο, ὅηαλ ν὎θ ἔρῃ πιενλεθηνῦζαλ ηφλ ιφγνλ ηήλ αἴζζεζηλ, ἀδηδάθησο ἀζπάδεζζαη πάληαο
πείζεη ηφ ζπγγελέο θαί ὁκφθπινλ, α὎ηήλ ἔρνληαο ηήλ θχζηλ η῅ο ηῶλ δενκέλσλ ἐπηθνπξίαο δηδάζθαινλ, θἀθεῖλν βνχιεζζαη

Σελίδα 59 από 71
πᾶζηλ ἅπαληαο, ὅπεξ ἕθαζηνο ἑαπηῷ παξά ηῶλ ἄιισλ γηλφκελνλ, εἶλαη δνθεῖ θαηαζχκηνλ. Καί ηνῦην δηδάζθσλ ὁ Κχξηνο,
θεζίλ, Ὅζα ζέιεηε ἵλα πνηῶζηλ ὏κῖλ νἱ ἄλζξσπνη, ὁκνίσο θαί ὏κεῖο πνηεῖηε α὎ηνῖο.

5.10 (η΄) Ἔξγνλ εἶλαη ηνῦ θπζηθνῦ λφκνπ θεζί, ηήλ γλσκηθήλ πάλησλ πξφο πάληαο ὁκφζπκνλ ζρέζηλ. ἖θ᾿ ὧλ γάξ ἟ θχζηο
ιφγῳ βξαβεχεηαη, ηνχησλ κία πέθπθελ εἶλαη δηάζεζηο. Ὧλ δέ δηάζεζηο ἟ α὎ηή, θαί ὁ θαη᾿ ἦζνο ηξφπνο, θαί ὁ ηνῦ βίνπ
δξφκνο εἷο ὏πάξρεηλ πξνδήισο πέθπθελ. Ὧλ δέ ηξφπνο ἞ζῶλ βίνπ δξφκνο ἐζηίλ ὁ α὎ηφο, εἷο δεινλφηη θαί ὁ α὎ηφο θαηά
ηήλ γλψκελ η῅ο πξφο ἀιιήινπο ζρέζεσο ὏πάξρεη δεζκφο, θαηά κίαλ γλψκελ ἄγσλ ηνχο πάληαο πξφο ηφλ ἕλα ιφγνλ η῅ο
θχζεσο• ἐλ ᾧ παληειῶο ν὎θ ἔζηηλ ἟ λῦλ θξαηνῦζα η῅ο θχζεσο δηά η῅ο θηιαπηίαο δηαίξεζηο. ὇ δέ γξαπηφο λφκνο, θφβῳ
ηῶλ ἐπηηηκίσλ ἐπέρσλ ηάο ἀηάθηνπο ηῶλ ἀθξνλεζηέξσλ ὁξκάο, ἐζίδεη δηδάζθσλ, πξφο κφλελ α὎ηνχο ὁξᾷλ ηήλ ηνῦ ἴζνπ
δηαλνκήλ, θαζ᾿ ἥλ η῅ο δηθαηνζχλεο ηφ θξάηνο ρξφλῳ βεβαησζέλ, εἰο θχζηλ κεζίζηαηαη, πνηνῦλ, ηφλ κέλ θφβνλ, δηάζεζηλ,
἞ξέκα θαηά κηθξφλ ηῆ πεξί ηφ θαιφλ γλψκῃ ζπγθξαηπλνκέλελ• ἕμηλ δέ, ηήλ ζπλήζεηαλ, ηῆ ιήζῃ ηῶλ πξνηέξσλ
θαζαηξνκέλελ, θαί ηφ θηιάιιεινλ ἑαπηῆ ζπλαπνηίθηνπζαλ.

5.11 (ηα΄) ὇ γξαπηφο λφκνο, θεζί, θσιχσλ θφβῳ ηήλ ἀδηθίαλ, ἐζίδεη πξφο ηφ δίθαηνλ• ρξφλῳ δέ ηφ ἔζνο πνηεῖ δηάζεζηλ
θηινδίθαηνλ, ὏θ᾿ ἧο παγία πξφο ηφ θαιφλ ἕμηο ἐπηγίλεηαη, ιήζελ πξνιαβνχζεο πνλεξίαο ἐπάγνπζα.

5.12 (ηβ΄) ὇ δέ η῅ο ράξηηνο λφκνο, α὎ηφλ ἀκέζσο δηδάζθεη ηνχο ἀγνκέλνπο κηκεῖζζαη ηφλ Θεφλ, ὅο ηνζνῦηνλ ὏πέξ ἑαπηφλ
἟κᾶο, εἰ ζέκηο εἰπεῖλ, θαί ηαῦηα δηά ηήλ ἁκαξηίαλ ὄληαο ἐρζξνχο, ἞γάπεζελ, ὥζηε θαί εἰο ηήλ θαζ᾿ ἟κᾶο ν὎ζίαλ ἐιζεῖλ
ἀηξέπησο, ὏πέξ πᾶζαλ ν὎ζίαλ ὄληα• θαί θχζηλ ὏πεξνπζίσο θαηαδέμαζζαη θαί ἄλζξσπνλ γελέζζαη, θαί ηῶλ ἀλζξψπσλ ἕλα
ρξεκαηίζαη βνχιεζζαη, θαί ηήλ ἟κεηέξαλ θαηάθξηζηλ νἰθείαλ πνη῅ζαη κή παξαηηήζαζζαη• θαί ηνζνῦηνλ ἟κᾶο ζεῶζαη θαηά
ράξηλ, ὅζνλ θαη᾿ νἰθνλνκίαλ α὎ηφο γέγνλελ ἄλζξσπνο• ἵλα κή κφλνλ κάζσκελ ἀιιήισλ ἀληέρεζζαη θπζηθῶο, θαί ὡο
ἑαπηνχο ἀιιήινπο ἀγαπᾷλ πλεπκαηηθῶο, ἀιιά θαί ὏πέξ ἑαπηνχο ἀιιήισλ θήδεζζαη ζετθῶο, θαί ηαχηελ η῅ο εἰο ἀιιήινπο
ἀγάπεο ἀπφδεημηλ πνηεῖζζαη, ηφ θαη᾿ ἀξεηήλ ὏πέξ ἀιιήισλ ηφλ ἑθνχζηνλ πξνζχκσο αἱξεῖζζαη ζάλαηνλ. Ο὎θ ἔζηη γάξ
ἄιιε κείδσλ ηαχηεο ἀγάπε, θεζίλ, ἵλα ηηο ζῆ ηήλ ςπρήλ α὎ηνῦ ὏πέξ θίινπ α὎ηνῦ.

5.13 (ηγ΄) ὇ κέλ η῅ο θχζεσο λφκνο ἐζηίλ, ἵλα ζπλειψλ εἴπσ, ιφγνο θπζηθφο, ηήλ αἴζζεζηλ ιαβψλ ὏πνρείξηνλ, πξφο
ἀθαίξεζηλ η῅ο ἀινγίαο• θαζ᾿ ἥλ ηῶλ θπζηθῶο ζπλεκκέλσλ ἐζηίλ ἟ δηαίξεζηο. ὇ δέ γξαπηφο λφκνο ἐζηί, ιφγνο θπζηθφο
κεηά ηήλ θαη᾿ αἴζζεζηλ η῅ο ἀινγίαο ἀθαίξεζηλ, πξνζιαβψλ θαί πφζνλ πλεπκαηηθφλ η῅ο πξφο ηφ ζπγγελέο ἀιιεινπρίαο
ζπλεθηηθφλ. ὇ δέ η῅ο ράξηηνο λφκνο, ὏πέξ θχζηλ θαζέζηεθελ ιφγνο, πξφο ζέσζηλ ἀηξέπησο ηήλ θχζηλ κεηαιιάησλ, θαί
ὡο ἐλ εἰθφλη δεηθλχο ἀθαηαιήπησο ηῆ θχζεη ηῶλ ἀλζξψπσλ, ηφ ὏πέξ ν὎ζίαλ θαί θχζηλ ἀξρέηππνλ, θαί ηήλ ηνῦ ἀεί εὖ εἶλαη
δηακνλήλ παξερφκελνο.

5.14 (ηδ΄) Σφ κέλ ἔρεηλ ὡο ἑαπηφλ ηφλ πιεζίνλ, κφλεο ἐζηί θξνληίζαη η῅ο πξφο ηφ εἶλαη δσ῅ο• ὅπεξ θπζηθνῦ λφκνπ
θαζέζηεθε• ηφ δέ ηφλ πιεζίνλ ἀγαπᾷλ ὡο ἑαπηφλ, θαί η῅ο πξφο ηφ εὖ εἶλαη θαη᾿ ἀξεηήλ ἐζηη πξνλνεῖζζαη ηνῦ πέιαο• ὅπεξ
ὁ γξαπηφο ἐπηηξέπεη λφκνο• ηφ δέ ὏πέξ ἑαπηφλ ἀγαπ῅ζαη ηφλ πιεζίνλ, ηνῦ λφκνπ η῅ο ράξηηφο ἐζηηλ ἰδηαίηαηνλ.

5.15 (ηε΄) ὇ θσιπφκελνο ηῶλ πξφο ἟δνλήλ ζψκαηνο ἀθνξκῶλ, καλζάλεη Πξνλνίαο ιφγνπο, ἐπερνχζεο ηήλ ἐμαπηηθήλ
ὕιελ ηῶλ παζῶλ• ὁ δέ ηάο πξφο ὀδχλελ ζψκαηνο δερφκελνο κάζηηγαο, δηδάζθεηαη θξίζεσο ιφγνπο, πξνιαβφλησλ
κνιπζκῶλ ἀθνπζίνηο πφλνηο α὎ηφλ ἐθθαζαηξνχζεο.


Σελίδα 60 από 71
5.16 (ηζη΄) Δἰ ηφλ πξνθήηελ δηά ηήλ ζθελήλ θαί ηήλ θνιφθπλζαλ ιππνχκελνλ, ιέγσ δέ ηήλ ζάξθα θαί ηήλ η῅ο ζαξθφο
἟δνλήλ, η῅ο δέ Νηλεπΐ ηφλ Θεφλ ἀληερφκελνλ ἀληεηζήγαγελ ὁ η῅ο Γξαθ῅ο ιφγνο, δ῅ινλ ὡο ηῶλ ηνῖο ἀλζξψπνηο ηηκίσλ θαί
ἐπεξάζησλ, ηφδε ηῷ Θεῷ θαλέλ πξνζθηιέο, πάλησλ ηῶλ ὄλησλ πνιιῷ θξεῖηηφλ ἐζηη θαί ηηκηψηεξνλ, ἤπνπγε [unus Reg.
ὅπνπ γε] ηῶλ ν὎θ ὄλησλ, θαί κφλῃ πξνιήςεη θαη᾿ ἐζθαικέλελ θξίζηλ εἶλαη δνθνχλησλ, ὧλ ν὎δείο ηφ παξάπαλ ἐζηί θαηά
ηήλ ὕπαξμηλ ιφγνο• κφλε δέ θαληαζία ηφλ λνῦλ θελαθίδνπζα, θαί ζρ῅κα ηνῖο ν὎θ νὖζη δηάθελνλ, ἀιι᾿ ν὎ρ ὏πφζηαζηλ ηῷ
πάζεη παξερνκέλε.

5.17 (ηδ΄) Ἡ κέλ ἀθξηβήο γλῶζηο ηῶλ ινγίσλ ηνῦ Πλεχκαηνο, κφλνηο ἀπνθαιχπηεζζαη πέθπθε ηνῖο ἀμίνηο ηνῦ Πλεχκαηνο•
νἵ δηά πνιιήλ ηῶλ ἀξεηῶλ ἐπηκέιεηαλ, η῅ο ηῶλ παζῶλ αἰζάιεο ηφλ λνῦλ ἐθθαζάξαληεο, ἐζφπηξνπ δίθελ θαζαξνῦ θαί
δηαπγνῦο, ἅκα ηῆ πξνζβνιῆ, θαζάπεξ πξφζσπνλ ἐληππνπκέλελ α὎ηνῖο θαί ἐκπίπηνπζαλ ηήλ ηῶλ ζείσλ δέρνληαη γλῶζηλ.
Οἷο δέ ηαῖο ηῶλ παζῶλ θειῖζηλ ὁ βίνο θαηέζηηθηαη, κφιηο θἄλ ἐμ εἰθφησλ ηηλῶλ ζηνραζκῶλ ηεθκεξηῶζαη ηήλ ηῶλ ζείσλ
γλῶζίλ ἐζηη δπλαηφλ, κή ὅηη γε λν῅ζαί ηε θαί θξάζαη ηαχηελ δη᾿ ἀθξηβείαο ἀπαπζαδίδεζζαη.

5.18 (ηε΄) ὇ ηνῦ λνῦ κνξθήλ ηήλ ἐμ ἀξεηῶλ ἐλ Πλεχκαηη ζείῳ δεμάκελνο γλῶζηλ, ηά ζεῖα ιέγεηαη παζεῖλ, ὅηη κή θχζεη
θαηά ηήλ ὕπαξμηλ, ἀιιά ράξηηη θαηά ηήλ κέζεμηλ, ηαχηελ πξνζέιαβελ. ὇ δέ ηήλ ἐθ ράξηηνο κή δεμάκελνο γλῶζηλ, θἄλ
ιέγῃ ηη γλσζηηθφλ, ν὎θ νἶδε θαηά πείξαλ ηνῦ ιεγνκέλνπ ηήλ δχλακηλ. Φηιή γάξ κάζεζηο, ηήλ θαζ᾿ ἕμηλ γλῶζηλ ν὎ δίδσζη.

5.19 (ηζ΄) Ννῦο εἰο ἄθξνλ δηά ηῶλ ἀξεηῶλ θαζαηξφκελνο, ηνχο ηῶλ ἀξεηῶλ πέθπθελ εἰθφησο ἐθδηδάζθεζζαη ιφγνπο, ηήλ
ἐμ α὎ηῶλ ζεησδῶο ραξαθηεξηζζεῖζαλ γλῶζηλ νἰθεῖνλ πνηνχκελνο πξφζσπνλ. Καζ᾿ ἑαπηφλ γάξ ἀλείδεφο ηε θαί
ἀραξαθηήξηζηνο πᾶο θαζέζηεθε λνῦο, κνξθήλ ἔρσλ ἐπίθηεηνλ, ἤ ηήλ ἐθ ηῶλ ἀξεηῶλ ὏πνζηᾶζαλ ἐλ πλεχκαηη γλῶζηλ, ἤ
ηήλ ἐθ ηῶλ παζῶλ ἐπηζπκβαίλνπζαλ ἄγλνηαλ.

5.20 (θ΄) Πᾶο ὁ η῅ο ζείαο ἐθπεπησθψο ἀγάπεο, ηφλ ἐλ ηῆ ζαξθί λφκνλ ἔρεη δηά η῅ο ἟δνλ῅ο βαζηιεχνληα, ηφλ κεδεκίαλ
ζείαλ ἐληνιήλ θπιάμαη δπλάκελνλ ἤ βνπιφκελνλ. Σ῅ο γάξ ἐλ πλεχκαηη Θενῦ θαη᾿ ἀξεηήλ δηεμαγνκέλεο δσ῅ο ηε θαί
βαζηιείαο, πξνηηκήζαο ηήλ θηιήδνλνλ δσήλ, ηήλ ἄγλνηαλ ἀληί η῅ο γλψζεσο ἑαπηῷ ἐπεζπάζαην.

5.21 (θα΄) ὇ κή δηαβαίλσλ θαηά λνῦλ πξφο ηήλ ἔλδνλ ἐλ πλεχκαηη ηνῦ λνκηθνῦ γξάκκαηνο ζείαλ ε὎πξέπεηαλ, ηήλ η῅ο
γλψκεο θηιήδνλνλ ζρέζηλ, ἤγνπλ ηήλ θνζκηθήλ πξνζπάζεηαλ θαί θηινθνζκίαλ γελλᾷλ πέθπθελ, ἐθ η῅ο θαηά κφλελ ηήλ ἐλ
ιφγῳ ηνῦ λφκνπ καζήζεσο πξνθνξάλ.

5.22 (θβ΄) Αἰζρχλε ζηφκαηφο ἐζηηλ, ἟ θαηά λνῦλ θηιφθνζκνο κειέηε ηῶλ ινγηζκῶλ θαί θηινζψκαηνο. ἖λ ᾧ γάξ ὁ θφζκνο
ἐθ η῅ο ἐκθαηλνκέλεο ηῷ γξάκκαηη ηνῦ λφκνπ ζσκαηηθ῅ο δηαπιάζεσο, θαηά ηήλ γλσκηθήλ ζρέζηλ γελλᾶζζαη πέθπθελ•
ἤγνπλ, ἟ ηφλ θφζκνλ θηινῦζα δηάζεζηο, θαί ἟ θαηά λνῦλ θηιήδνλνο κειέηε ηῶλ ινγηζκῶλ. Πξφο ὅ γάξ ζρεηηθῶο
δηαθείκεζα, πξφο ἐθεῖλν θαί θαηά λνῦλ κειέηελ θεθηήκεζα.

5.23 (θγ΄) Ἤ πάιηλ αἰζρχλε ζηφκαηφο ἐζηηλ, ἟ ηνῖο πάζεζηλ εἶδνο ἐπάγνπζα, θαί ηφ θαζ᾿ ἟δνλήλ πξφο αἴζζεζηλ
δηαπιάηηνπζα θάιινο, ηνῦ λνῦ θίλεζηο. Υσξίο γάξ η῅ο θαηά λνῦλ ἐπηλνεηηθ῅ο δπλάκεσο, πξφο δηάπιαζηλ κνξθ῅ο,
ν὎δακῶο πάζνο ἄγεηαη. Ἤ ἀλάζεκά ἐζηη, θαί ἟ πξφζπινο θαί ἀθαιιήο ηῶλ παζῶλ θαί ἀδηαηχπσηνο θίλεζηο• αἰζρχλε δέ
ζηφκαηνο, ἟ ηφ πάζνο εἰδνπνηνῦζα πξφο αἴζζεζηλ ηνῦ λνῦ θίλεζηο, θαί ηαῖο ἐπηλνίαηο ὕιελ ἁξκφδηνλ ηῷ πάζεη πνξίδνπζα.


Σελίδα 61 από 71
5.24 (θδ΄) ὇ δηά ηξπθήλ ζσκαηηθήλ θαί ἀλάπαπζηλ ηάο ζπζίαο θαί ηάο ἑνξηάο, ηά ηε ΢άββαηα θαί ηάο λενκελίαο θαηά ηφλ
λφκνλ ηφλ Θεφλ δηαηεηαρέλαη πηζηεχσλ, πάληε ηε θαί πάλησο, ὏πφ ηήλ ἐλνρήλ γελήζεηαη η῅ο ηῶλ παζῶλ ἐλεξγείαο, θαί
ηήλ αἰζρχλελ η῅ο ηῶλ ἐπ᾿ α὎ηαῖο αἰζρξῶλ ινγηζκῶλ ῥππαξίαο• ὏πφ ηε ηφλ θζεηξφκελνλ ἔζηαη θφζκνλ, θαί ηήλ ἐλ
ινγηζκνῖο θηινζψκαηνλ κειέηελ• ὏πφ ηε ηήλ ὕιελ ηῶλ θζεηξνκέλσλ ηίκηνλ ἔρεηλ δπλάκελνο.

5.25 (θε΄) ὇ πεηζζείο ζείαλ εἶλαη δηαηαγήλ ηφ ζσκαηηθῶο θαηά λφκνλ ηξπθᾷλ, ηήλ γαζηξηκαξγίαλ ὡο Θενῦ δῶξνλ
ιακβάλεη πξφο ζπκβίσζηλ κεηά ραξᾶο, ἐμ ἧο γελλᾷ ηνχο κνιχλνληαο ηῆ παξαρξήζεη ηήλ ἐλέξγεηαλ ηῶλ αἰζζήζεσλ
ηξφπνπο.

5.26 (θζη΄) ἖πεηδάλ ηφ ζεσξεηηθφλ η῅ο ςπρ῅ο ηήλ ηξπθήλ θαηά ηφλ ἐλ γξάκκαηη λφκνλ ὡο ζείαλ δηά ηήλ ἐληνιήλ
ἀζπάζεηαη πξφο ζπκβίσζηλ, ηήλ ηῶλ αἰζζήζεσλ παξά θχζηλ κεηέξρεηαη ρξ῅ζηλ, κεδεκηᾶο ζπγρσξνῦλ θαηά θχζηλ
δηαθαίλεζζαη ηήλ ρξ῅ζηλ η῅ο ἐλεξγείαο. Γελλᾷ γάξ ηήλ ηε ηῶλ παζῶλ ἕμηλ θαί ηήλ ἐλέξγεηαλ, θαί ὡο ζείαλ εἰζνηθίδεηαη ηήλ
γαζηξηκαξγίαλ, πξφο γέλεζηλ ηῶλ ῥππαηλφλησλ ηῆ παξαρξήζεη ηάο αἰζζήζεηο ηξφπσλ, εἰο ἀλαίξεζηλ ηῶλ ἐλ ηνῖο νὖζη
θπζηθῶλ ιφγσλ ηε θαί ζπεξκάησλ.

5.27 (θδ΄) Ο὎δείο κφλῃ πξνζαλέρσλ ηῆ ζσκαηηθῆ ηνῦ λφκνπ ιαηξείᾳ, θπζηθφλ ηφ παξάπαλ δχλαηη᾿ ἄλ παξαδέμαζζαη
ιφγνλ ἤ ινγηζκφλ, ὅηη κεδέ πέθπθε ηαπηφλ εἶλαη ηῆ θχζεη ηά ζχκβνια. ὇ γάξ ηνῖο ζπκβφινηο ἐλαπνκέλσλ ηνῦ λφκνπ, ν὎
δχλαηαη θαηά ιφγνλ ηήλ ηῶλ ὄλησλ θχζηλ ὁξᾷλ, θαί ηνχο ηεζέληαο ν὎ζησδῶο ὏πφ ηνῦ δεκηνπξγνῦ ηνῖο νὖζη ιφγνπο
πεξηπνηεῖζζαη, δηά ηφ ηῶλ ζπκβφισλ πξφο ηήλ ηῶλ ὄλησλ θχζηλ δηάθνξνλ.

5.28 (θε΄) ὇ Θεφλ ηήλ θνηιίαλ ἟γνχκελνο, θαί ὡο ἐπί δφμῃ ηῆ αἰζρχλῃ θαιισπηδφκελνο, κφλσλ νἶδελ ὡο ζείσλ
ἀληέρεζζαη δηά ζπνπδ῅ο ηῶλ παζῶλ η῅ο ἀηηκίαο• θαί δηά ηνῦην κφλα πεξηέπεη ηά ρξνληθά, ηνπηέζηη ηήλ ὕιελ θαί ηφ εἶδνο,
θαί ηήλ θαηά παξάρξεζηλ πεληαπι῅λ ἐλέξγεηαλ ηῶλ αἰζζήζεσλ. Σῆ γάξ ὕιῃ θαί ηῷ εἴδεη ζπκπιαθεῖζα θαηά κίμηλ ἟
αἴζζεζηο, ἀπνηειεῖλ κέλ πάζνο, ἀπεθηείλεηλ δέ θαί ἀλαηξεῖλ ηνχο θαηά θχζηλ πέθπθε ιφγνπο. Πάζνο γάξ θαί θχζηο θαηά
ηφλ ηνῦ εἶλαη ιφγνλ, ν὎δακῶο ἀιιήινηο ζπλππάξρνπζηλ. Ο὎ γάξ πέθπθε πάζεη ἐκθαίλεζζαη ηφ παξάπαλ θχζεσο ιφγνο,
ὥζπεξ νὔηε θχζεη ζπλαπνηίθηεζζαη θαηά γέλεζηλ πάζνο.

5.29 (θζ΄) ὇ κή πηζηεχσλ ηήλ Γξαθήλ εἶλαη πλεπκαηηθήλ, η῅ο νἰθείαο θαηά ηήλ γλῶζηλ πελίαο ν὎θ αἰζζάλεηαη, ἀιιά ιηκῶ
δηαθζείξεηαη. Ληκφο γάξ ἐζηηλ ὡο ἀιεζῶο, ἔθιεηςηο ηῶλ θαη᾿ α὎ηήλ ηήλ πεῖξαλ ἐγλσζκέλσλ ἀγαζῶλ, θαί ἀπνξία θαί
ζπάληο παληειήο ηῶλ ηήλ ςπρήλ ζπγθξαηνχλησλ πλεπκαηηθῶλ βξσκάησλ. Πῶο γάξ ιηκφλ ἟γήζεηαί ηηο ἤ δεκίαλ, ηήλ ηῶλ
θαζάπαμ α὎ηῷ κεδακῶο ἐγλσζκέλσλ ἀθαίξεζηλ;

5.30 (ι΄) Ληκψηηεη ἐπ᾿ ἀιεζείαο ηῶλ πηζηῶλ θαί ἐπεγλσθφησλ ηήλ ἀιήζεηαλ ὁ ιαφο, θαί ἟ ςπρή ηνῦ θαζ᾿ ἕθαζηνλ
ἀθεκέλε η῅ο ἐλ ηῆ ράξηηη πλεπκαηηθ῅ο ζεσξίαο, θαί γελνκέλε η῅ο ηππηθ῅ο ἐλ ηῷ γξάκκαηη δνπιείαο, κή δηαηξέθνπζα ηφλ
λνῦλ ηαῖο ηῶλ λνεκάησλ κεγαινθπΐαηο, ἀιιά πιεξνῦζα ηήλ αἴζζεζηλ ἐκπαζνῦο θαληαζίαο, ηαῖο ζσκαηηθαῖο ηῶλ Γξαθῶλ
ζπκβφισλ δηαηππψζεζη.

5.31 (ια΄) Πᾶο ὁ ηήλ πλεπκαηηθήλ η῅ο ἁγίαο Γξαθ῅ο ζεσξίαλ κή πξνζηέκελνο, ηφλ ηε θπζηθφλ ηαχηῃ θαί ηφλ γξαπηφλ
θαηά ηνχο Ἰνπδαίνπο ζπλαπψζαην λφκνλ, θαί ηφλ ἐλ ηῆ ράξηηη λφκνλ ἞γλφεζε, θαζ᾿ ὅλ δίδνηαη ηνῖο θαη᾿ α὎ηφλ ἀγνκέλνηο
἟ ζέσζηο. ὇ ηνίλπλ ηφλ γξαπηφλ λφκνλ ιακβάλσλ ζσκαηηθῶο, ἀξεηαῖο ηήλ ςπρήλ ν὎ δηαηξέθεη• θαί ὁ ηνῖο ιφγνηο ηῶλ
ὄλησλ ν὎θ ἐπηβάιισλ, ηῆ πνηθίιῃ ηνῦ Θενῦ ζνθίᾳ ηφλ λνῦλ ν὎ρ ἑζηηᾷ θηινηίκσο• θαί ὁ ηφ κέγα η῅ο θαηλ῅ο ράξηηνο κή

Σελίδα 62 από 71
γηλψζθσλ κπζηήξηνλ, ηῆ ἐιπίδη η῅ο κειινχζεο ζεψζεσο ν὎θ ἀγάιιεηαη. Ο὎θνῦλ ἟ ἔιιεηςηο η῅ο θαηά ηφλ γξαπηφλ λφκνλ
ζεσξίαο, ἔρεη παξεπνκέλελ α὎ηῆ ηήλ ἔλδεηαλ η῅ο θαηά ηφλ θπζηθφλ λφκνλ λννπκέλεο πνηθίιεο ζνθίαο ηνῦ Θενῦ,
ἐθεπνκέλελ ἔρνπζαλ η῅ο θαηά ηφ θαηλφλ κπζηήξηνλ ράξηηη δνζεζνκέλεο ζεψζεσο πάλησο ηήλ ἄγλνηαλ.

5.32 (ιβ΄) Πᾶο λνῦο θαηά Υξηζηφλ δηνξαηηθφο θαί ἰζρπξφο ὁξάζεη, ἀεί ἐθίεηαη θαί δεηεῖ ηφ πξφζσπνλ Κπξίνπ. Πξφζσπνλ
δέ Κπξίνπ θαζέζηεθελ, ἟ θαη᾿ ἀξεηήλ ηῶλ ζείσλ ἀιεζήο ζεσξία, θαί γλῶζηο, ἥλ δεηῶλ, δηδάζθεηαη ηήλ αἰηίαλ η῅ο θαη᾿
α὎ηφλ ἐλδείαο θαί ἀπνξίαο. Ὥζπεξ γάξ ηφ πξφζσπνλ ραξαθηεξηζηηθφλ ἐζηη ηνῦ θαζ᾿ ἕθαζηνλ, νὕησ θαί ἟ πλεπκαηηθή
γλῶζηο ἐκθαληηθῶο ραξαθηεξίδεη ηφ ζεῖνλ. Ἥλ ὁ δεηῶλ, ιέγεηαη δεηεῖλ ηφ πξφζσπνλ Κπξίνπ. ὇ δέ θαηαζαξθνχκελνο
θαηά ηφ γξάκκα ηνῦ λφκνπ ηαῖο ἐλαίκνηο ζπζίαηο, πνζνπκέλελ ἄγλνηαλ ἔρεη, πξφο κφλελ ζαξθφο ἟δνλήλ ἐληνιήλ
ἐθδερφκελνο, θαί κφλεο θαη᾿ αἴζζεζηλ ἀληερφκελνο ζσκαηηθῶο η῅ο ὕιεο ηνῦ γξάκκαηνο.

5.33 (ιγ΄) ὇ κέλ ζσκαηηθῶο θαηά ηφλ λφκνλ ιαηξεχσλ, θαζάπεξ ὕιελ γελλᾷ ηήλ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ἁκαξηίαλ, θαί ὡο εἶδνο
ηήλ ἐπ᾿ α὎ηῆ ηνῦ λνῦ ζπγθαηάζεζηλ ηαῖο πξνζθφξνηο ἟δνλαῖο ηῶλ αἰζζήζεσλ ὏ιηθῶο δηαπιάηηεηαη. ὇ δέ πλεπκαηηθῶο ηήλ
Γξαθήλ ἐθδερφκελνο, ὡο κέλ ὕιελ ηήλ ἐλέξγεηαλ, ὡο εἶδνο δέ η῅ο ἁκαξηίαο ηήλ ζπγθαηάζεζηλ, κεηά ηῶλ θαηά
παξάρξεζηλ πξφο ἟δνλήλ η῅ο αἰζζήζεσο ηξφπσλ ζαλαηνῖ, δηά ηῶλ θπζηθῶλ ινγηζκῶλ ἐλ ηῷ ὕςεη η῅οζεσξίαο.

5.34 (ιδ΄) Σήλ ὕιελ θαί ηφ εἶδνο, θαί ηνχο πεξί ηήλ ὕιελ θαί ηφ εἶδνο θαηά παξάρξεζηλ πέληε ηξφπνπο ηῶλ πέληε
αἰζζήζεσλ• ιέγσ δέ ηήλ ἐκπαζ῅ ηε θαί παξά θχζηλ πξφο ηά αἰζζεηά ηῶλ αἰζζήζεσλ ζπκπινθήλ, ἤγνπλ ηά ὏πφ ρξφλνλ
θαί ῥεῦζηλ, κεηά ηήλ πάξνδνλ η῅ο ἐλ λφκῳ θαηά ηφ γξάκκα ζσκαηηθ῅ο ιαηξείαο, θαί ηήλ η῅ο ἀγλνίαο δηάβαζηλ,
παξαδίδσζη ζαλαησζ῅λαη ηνῖο θαηά θπζηθήλ ζεσξίαλ ὏ςεινηέξνηο ιφγνηο θαί ινγηζκνῖο, ὁ πλεπκαηηθφο λφκνο, ἤ λνῦο•
ηήλ ἐλ ηνῖο ζπκβφινηο πξφο αἴζζεζηλ θαί ζῶκα θαζνιηθσηάηελ ηῶλ ὏πφ ρξφλνλ ζρέζηλ, ἀθαλίζαη θαί ζαλαηῶζαη, θαηά ηφ
ὕςνο γηλνκέλνηο ηνῦ λφκνπ η῅ο πλεπκαηηθ῅ο ζεσξίαο.

5.35 (ιε΄) Υσξίο θπζηθ῅ο ζεσξίαο, ν὎δείο ηήλ πξφο ηά ζεῖα ηῶλ λνκηθῶλ ζπκβφισλ ἀπέκθαζηλ δηαγηλψζθεη. Δἰ γάξ κή
θπζηθῶο πξφηεξφλ ηηο ηήλ ἐλ ηνῖο ζπκβφινηο ηῶλ ζείσλ θαί λνεηῶλ δηαζθνπήζαο ἀπέκθαζηλ, ἐιζεῖλ πνζήζεη θαηά λνῦλ,
ἔμσ παληειῶο ηῶλ ζείσλ ἀδχησλ ηήλ αἴζζεζηλ ζέκελνο, πξφο ηήλ ηῶλ λνεηῶλ ε὎πξέπεηαλ, η῅ο ἐλ ηνῖο ηχπνηο ἀπνιπζ῅λαη
θαζάπαμ ν὎ δχλαηαη ζσκαηηθ῅ο πνηθηιίαο• θαζ᾿ ἥλ ἕσο βέβεθε ηνῦ γξάκκαηνο ἀληερφκελνο, ηήλ ἐθ ηνῦ ιηκνῦ η῅ο
γλψζεσο εἰθφησο ἀπνξίαλ ν὎ παξακπζεῖηαη η῅ο Γξαθ῅ο ηήλ γ῅λ, ἤγνπλ ηφ ζῶκα, θαηά ηφλ ἀπαηειφλ ὄθηλ ἐζζίεηλ ἑαπηφλ
θαηαδηθάζαο• ἀιι᾿ ν὎ θαηά Υξηζηφλ, ηφλ ν὎ξαλφλ, ἤγνπλ η῅ο Γξαθ῅ο ηφ πλεῦκα θαί ηήλ ςπρήλ, ηνπηέζηη ηφλ ν὎ξάληνλ
θαί ἀγγειηθφλ ἄξηνλ• ιέγσ δέ, ηήλ ἐλ Υξηζηῷ ηῶλ Γξαθῶλ πλεπκαηηθήλ ζεσξίαλ θαί γλῶζηλ βξσκαηηδφκελνο, ἥλ δίδσζη
δαςηιῶο ἐπηρνξεγνπκέλελ ηνῖο ἀγαπῶζηλ α὎ηφλ Θεφο, θαηά ηφ γεγξακκέλνλ, Ἄξηνλ ν὎ξαλνῦ ἔδσθελ α὎ηνῖο, ἄξηνλ
ἀγγέισλ ἔθαγελ ἄλζξσπνο.

5.36 (ιζη΄) Υξή ηήλ θαη᾿ αἴζζεζηλ πξφο ζῶκα η῅ο Γξαθ῅ο ἐθδνρήλ, ὡο παζῶλ πξνδήισο θαί η῅ο πξφο ηά ρξνληθά θαί
ῥένληα ζρεηηθ῅ο δηαζέζεσο νὖζαλ γελλεηηθήλ, ἤγνπλ η῅ο πξφο ηά αἰζζεηά ηῶλ αἰζζήζεσλ ἐκπαζνῦο ἐλεξγείαο, ὡο ΢ανχι
ηέθλα θαί ἔθγνλα, δηά η῅ο θπζηθ῅ο ἐλ ὄξεη, ηῆ ηῶλ ζείσλ ἀλαγσγῆ ινγίσλ ἀθαλίζαη ζεσξίαο, εἴ πσο ἐκθνξεζ῅λαη ζείαο
ἐθηέκεζα ράξηηνο.

5.37 (ιδ΄) Ἀδηθεῖ ηήλ ἀιήζεηαλ ὅ ηε λφκνο θαηά κφλνλ ηφ γξάκκα λννχκελνο, θαί ὁ ηῶλ Ἰνπδαίσλ ιαφο, θαί εἴ ηηο ἐθείλσλ
὏πάξρεη θαηά δηάλνηαλ κηκεηήο, κφλῳ ηῷ γξάκκαηη πεξηγξάθσλ ηνῦ λφκνπ ηήλ δχλακηλ, θαί κή δερφκελνο πξφο ηήλ
θαλέξσζηλ η῅ο κπζηηθ῅ο ἐγθεθξπκκέλεο ηῷ γξάκκαηη γλψζεσο ηήλ θπζηθήλ ζεσξίαλ, κέζελ ὏πάξρνπζαλ ηχπσλ θαί
ἀιεζείαο• ηῶλ κέλ, ηνχο ἀγνκέλνπο ἀπάγνπζαλ, πξφο δέ ηήλ ἐπαλάγνπζαλ• ἀιι᾿ νἷνλ ηαχηελ πάκπαλ ἀξλνχκελνο, θαί η῅ο
ηῶλ ζείσλ α὎ηήλ ἔμσ πνηνχκελνο κπζηαγσγίαο. Σαχηελ ηνηγαξνῦλ ρξή ηνῦ λφκνπ ηήλ ζσκαηηθήλ θαί πξφζθαηξνλ

Σελίδα 63 από 71
ἐθδνρήλ ὡο ὏πφ ρξφλνλ θαί ῥένπζαλ, ἀπνθηείλεηλ δηά ηήλ θπζηθ῅ο ζεσξίαο, ὡο ἐλ ὄξεη ηῷ ὕςεη η῅ο γλψζεσο, ηνχο ηῶλ
ζείσλ ἐπηκειεηάο ζεακάησλ.

5.38 (ιε΄) Σφλ ζσκαηηθφλ λνῦλ η῅ο Γξαθ῅ο ἀθαλίδεη παληειῶο, ὁ πξάμεη δηά η῅ο θπζηθ῅ο ζεσξίαο ἀπνθηείλσλ ηήλ
γελνκέλελ ἐθ ηνῦ γξαπηνῦ λφκνπ, πξφο ηήλ ἄζηαηνλ ὕιελ θαί ῥένπζαλ ηῆ ςπρῆ θηιήδνλνλ ζρέζηλ θαί θηινζψκαηνλ,
θαηαζθάηησλ ὡο ηέθλα ηνῦ ΢ανχι θαί ἔθγνλα, ηήλ ρακαίδεινλ ηνῦ λφκνπ δηάλνηαλ, δηά κέζεο η῅ο θπζηθ῅ο ζεσξίαο, ὡο
ἐλ ὄξεη ηῷ ὕςεη η῅ο γλψζεσο, θαί θαλεξάλ πνηνχκελνο ἐλψπηνλ Κπξίνπ, δη᾿ ἐμνκνινγήζεσο δειαδή, ηήλ πξφο ζῶκα ηνῦ
λφκνπ πξνηέξαλ ἐθδνρήλ. Σνῦην γάξ ηφ, ἖μειηάζαη, λνεῖζζαη δχλαηαη ηνῖο θηινκαζέζηλ, ἔλαληη Κπξίνπ. Καί ἐμειίαζαλ
α὎ηνχο, θεζίλ, ἐλ ηῷ ὄξεη ἔλαληη Κπξίνπ• εἰο θῶο ἀγαγφληεο, δηά η῅ο γλψζεσο δειαδή, ηήλ θαηά ηφ γξάκκα
πεπιαλεκέλελ πξφιεςηλ• ὅπεξ ἐζηί, θαλεξῶζαη θαηά ηφ ὕςνο η῅ο ζεσξίαο ηφ γξάκκα ηνῦ λφκνπ λεθξφλ δηά η῅ο ἐλ
πλεχκαηη γλψζεσο.

5.39 (ιζ΄) Σφ γξάκκα, θεζίλ, ἀπνθηείλεη• ηφ δέ πλεῦκα δσνπνηεῖ. Γηφ ρξή ηφ ἀπνθηείλεηλ πεθπθφο, ἀπνθηείλεζζαη
πλεχκαηη δσνπνηῷ. ΢πλππάξρεηλ γάξ ἀιιήινηο θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ἅκα θαηά ηφ α὎ηφ ηφ ζσκαηηθφλ ηνῦ λφκνπ θαί ηφ ζεῖνλ,
ἤγνπλ ηφ γξάκκα θαί ηφ πλεῦκα, παληειῶο ἀκήραλνλ• ὅηη κεδέ ζπκθσλεῖλ πέθπθε ηῷ παξερνκέλῳ θαηά θχζηλ δσήλ, ηφ
ηαχηελ ἀθαηξεῖζζαη δπλάκελνλ.

5.40 (κ΄) Σφ κέλ πλεῦκα, δσ῅ο ὏πάξρεη παξεθηηθφλ• ηφ δέ γξάκκα, δσ῅ο ἐζηηλ ἀθαηξεηηθφλ. Ο὎θνῦλ ν὎ δχλαηαη θαί ηφ
γξάκκα πξάηηεηλ θαηά ηφ α὎ηφ θαί ηφ πλεῦκα, ὥζπεξ ν὎δέ ηφ δσνπνηφλ ηῷ θζνξνπνηῷ ζπλππάξρεηλ.

5.41 (κα΄) Πεξηηνκή ἐζηη κπζηηθή, η῅ο ἐκπαζνῦο θαηά λνῦλ πεξί ηήλ ἐπείζαθηνλ γέλεζηλ ζρέζεσο, παληειήο πεξηαίξεζηο.
Φπζηθῶο γάξ ἐπηβάιινληεο ηνῖο πξάγκαζηλ, νἴδακελ ὡο ν὎θ ἔζηη ηειεηφηεο ἟ η῅ο ἐθ Θενῦ θαηά θχζηλ ἀξηηφηεηνο
πεξηαίξεζηο. Ο὎ γάξ πνηεῖ ηειεηφηεηα θχζηο δηά ηέρλεο θνινβνπκέλε, θαί δηά πεξηλνίαο, ἀπνηηζεκέλε ηφ πξνζφλ α὎ηῆ
ζεφζελ θαηά ιφγνλ δεκηνπξγίαο, ἵλα κή ηήλ ηέρλελ, Θενῦ πξφο βεβαίσζηλ δηθαηνζχλεο ἰζρπξνηέξαλ εἰζάγσκελ, θαί ηήλ
πεξηλελνεκέλελ η῅ο θχζεσο ἔιιεηςηλ, ἀλαπιεξσηηθήλ πνηψκεζα η῅ο ἐλ δηθαηνζχλῃ θαηά δεκηνπξγίαλ ἐιιείςεσο• ἀιι᾿ ἐθ
η῅ο ηνπηθ῅ο ηνῦ πεξηηεκλνκέλνπ κνξίνπ ζέζεσο, δηδαζθφκεζα πνηεῖζζαη γλσκηθῶο ηήλ πεξηηνκήλ η῅ο θαηά ςπρήλ
ἐκπαζνῦο δηαζέζεσο• θαζ᾿ ἥλ κᾶιινλ ηῆ θχζεη ζπληξέρεηλ ἟ γλψκε ῥπζκίδεηαη, ηφλ ἐκπαζ῅ η῅ο ἐπηθηήηνπ γελέζεσο
λφκνλ δηνξζνπκέλε.

5.42 (κβ΄) Φπζηθφλ ἟ ἀθξνβπζηία. Πᾶλ δέ θπζηθφλ, ζείαο ἔξγνλ δεκηνπξγίαο ἐζηί, θαί ιίαλ θαιφλ, θαηά ηήλ θάζθνπζαλ
θσλήλ• Καί εἶδελ ὁ Θεφο πάληα ὅζα ἐπνίεζε, θαί ἰδνχ θαιά ιίαλ. ὇ δέ λφκνο ὡο ἀθάζαξηνλ πεξηαηξεῖζζαη θειεχσλ ηήλ
ἀθξνβπζηίαλ δηά πεξηηνκ῅ο, ηφλ Θεφλ εἰζάγεη, δηά ηέρλεο ηφ νἰθεῖνλ δηνξζνχκελνλ ἔξγνλ, ὅπεξ θἄλ ἐλλνεῖλ ἀζεβέζηαηνλ.
Ο὎θνῦλ ὁ ηνῖο ζπκβφινηο ηνῦ λφκνπ θπζηθῶο ἐπηβάιισλ, νἶδελ ὡο ν὎ ηήλ θχζηλ ὁ Θεφο δηνξζνῦηαη δηά ηέρλεο, ἀιιά ηφ
ἐπηπεηζέο ιφγῳ η῅ο ςπρ῅ο παζεηηθφλ πεξηηέκλεζζαη θειεχεη, ηφ δηά ηνῦ ζσκαηηθνῦ κνξίνπ ηππηθῶο δεινχκελνλ, ὅπεξ
γλῶζηο δηά η῅ο θαηά πξᾶμηλ ἀλδξείαο, η῅ο γλψκεο ἀπνηίζεζζαη πέθπθελ. ὇ γάξ πεξηηέκλσλ ἱεξεχο, ζεκαίλεη ηήλ γλῶζηλ,
ηήλ ἔρνπζαλ θαζάπεξ ζίδεξνλ θαηά ηνῦ πάζνπο, ηήλ ηνῦ ιφγνπ θαηά ηήλ πξᾶμηλ ἀλδξείαλ. Ἀθαλίδεηαη γάξ ἟ ηνῦ λφκνπ
παξάδνζηο, πιενλεθηνῦληνο ηφ γξάκκα ηνῦ πλεχκαηνο.

5.43 (κγ΄) Σφ ΢άββαηνλ, παζῶλ ἐζηη θαί η῅ο πεξί ηήλ θχζηλ ηῶλ ὄλησλ ηνῦ λνῦ θηλήζεσο ἀλάπαπζηο• ἤ ηειεία παζῶλ
ἀπξαμία, θαί η῅ο πεξί ηά πεπνηεκέλα θαζνιηθή ηνῦ λνῦ παχια θηλήζεσο, θαί πξφο ηφ Θεῖνλ ηειεία δηάβαζηο• ἐλ ᾧ ηφλ δη᾿
ἀξεη῅ο θαί γλψζεσο θαηά ηφ ζεκηηφλ ἀθηθφκελνλ, ν὎ δεῖ θαζάπεξ μχια ηήλ νἱαλνῦλ παληειῶο ὕιελ ἐμαπηηθήλ
ἐλζπκεῖζζαη παζῶλ, νὔηε κήλ θχζεσο ηφ παξάπαλ ἀλαιέγεζζαη ιφγνπο, ἵλα κή πάζεζηλ ἟δφκελνλ, ἤ θχζεσο ὅξνηο

Σελίδα 64 από 71
κεηξνχκελνλ, θαηά ηνχο Ἕιιελαο ηφλ Θεφλ δνγκαηίδσκελ• ὅλπεξ ἟ ηειεία κφλε θέθξαγε ζηγή, θαί ἟ παληειήο θαζ᾿
὏πεξνρήλ ἀγλσζία παξίζηεζη.

5.44 (κδ΄) ΢ηέθαλφο ἐζηη ρξεζηφηεηνο, πίζηηο θαζαξά, ιίζσλ ηηκίσλ δίθελ ηαῖο ηῶλ δνγκάησλ ὏ςεγνξίαηο, θαί ιφγνηο
δηελζηζκέλε πλεπκαηηθνῖο θαί λνήκαζη, ηφλ ζενθηι῅ θαζάπεξ δηαζθίγγνπζα λνῦλ. Ἤ κᾶιινλ ζηέθαλνο ρξεζηφηεηφο
ἐζηηλ, α὎ηφο ὁ ηνῦ Θενῦ Λφγνο, ὁ ηῆ πνηθηιίᾳ ηῶλ θαηά πξφλνηαλ θαί θξίζηλ ηξφπσλ, ἤγνπλ ἐγθξαηείᾳ ηῶλ ἑθνπζίσλ, θαί
὏πνκνλῆ ηῶλ ἀθνπζίσλ παζῶλ, ὡο θεθαιήλ ηφλ λνῦλ πεξηγξάθσλ, θαί ηῆ κεηνρῆ η῅ο θαηά ζέσζηλ ράξηηνο α὎ηφλ ἑαπηνῦ
ηφλ λνῦλ πνηῶλ ὡξαηφηεξνλ.

5.45 (κε΄) ἖ληαῦζα ηήλ ἐγθξάηεηαλ, ἔξγνλ εἶλαη ιέγεη η῅ο Πξνλνίαο, ὡο ηῶλ γλσκηθῶλ θαζαξηηθήλ παζῶλ• ηήλ ὏πνκνλήλ
δέ, η῅ο θξίζεσο εἶλαη θαηφξζσκά θεζηλ, ὡο ηνῖο ἀθνπζίνηο ἀληηηαζζνκέλελ πεηξαζκνῖο, θαί η῅ο πξαθηηθ῅ο θηινζνθίαο
὏πάξρνπζαλ ζχκβνινλ• πξφο ἀξεηήλ, ὡο ἀπ᾿ Αἰγχπηνπ η῅ο ἁκαξηίαο, ηνχο ὏π᾿ α὎η῅ο θξαηνπκέλνπο δηαβηβάδνπζαλ.

5.46 (κζη΄) Ο὎ ηάο ἟κέξαο ηηκᾶζζαη ζέισλ ὁ Θεφο ὏πφ ηῶλ ἀλζξψπσλ, πξνζέηαμε ηηκεζ῅λαη ηφ ηε ΢άββαηνλ, θαί ηάο
λενκελίαο, θαί ηάο ἑνξηάο• νὕησ γάξ ἄλ ιαηξεχεηλ ηῆ θηίζεη παξά ηφλ θηίζαληα θαηά λφκνπ ἐληνιήλ ἐδνγκάηηζελ,
νἰνκέλνπο ζεπηάο εἶλαη θχζεη ηάο ἟κέξαο, θαί δηά ηνῦην πξνζθπλεηάο• ἀιι᾿ ἑαπηφλ ηηκᾶζζαη ζπκβνιηθῶο δηά ηῶλ
἟κεξῶλ παξεδήισζελ. Α὎ηφο γάξ ἐζηη ΢άββαηνλ κέλ, ὡο ηῶλ ἐλ ζαξθί η῅ο ςπρ῅ο κφρζσλ ἀλάπαπζηο, θαί ηῶλ θαηά
δηθαηνζχλελ πφλσλ θαηάπαπζηο. Πάζρα δέ, ὡο ἐιεπζεξσηήο ηῶλ ηῆ πηθξᾷ δνπιείᾳ θεθξαηεκέλσλ η῅ο ἁκαξηίαο•
Πεληεθνζηή δέ, ὡο ἀπαξρή θαί ηέινο ηῶλ ὄλησλ, θαί ιφγνο, ᾧ ηά πάληα θχζεη ζπλέζηεθε. ΢θφπεη δέ πῶο ὁ λφκνο
ἀπφιιπζη ηνχο λννῦληαο α὎ηφλ ζσκαηηθῶο, ηῆ θηίζεη ιαηξεχεηλ παξά ηφλ Κηίζαληα πείζσλ, θαί ἟γεῖζζαη θχζεη ζεπηά, ηά
δη᾿ α὎ηνχο γεγνλφηα, ηφλ δη᾿ ὅλ α὎ηνί γεγφλαζηλ ἀγλνήζαληαο.

5.47 (κδ΄) ὇ κέλ θφζκνο, ηφπνο ἐζηί πεπεξαζκέλνο, θαί ζηάζηο πεξηγεγξακκέλε• ὁ δέ ρξφλνο, πεξηγξαθνκέλε θαζέζηεθε
θίλεζηο, ὅζελ θαί ἀιινησηή ηῶλ ἐλ α὎ηῷ θαζέζηεθελ ἟ θαηά ηήλ δσήλ θίλεζηο. ὇πελίθα δέ ηφλ ηφπνλ δηειζνῦζα θαί ηφλ
ρξφλνλ, θαη᾿ ἐλέξγεηάλ ηε θαί ἔλλνηαλ ἟ θχζηο, ἤγνπλ ηά ὧλ ν὎θ ἄλεπ, ηνπηέζηη ηήλ πεπεξαζκέλελ ζηάζηλ θαί θίλεζηλ,
ἀκέζσο ζπλαθζῆ ηῆ πξνλνίᾳ, ιφγνλ ε὏ξίζθεη ηήλ πξφλνηαλ, θαηά θχζηλ ἁπινῦλ ηε θαί ζηάζηκνλ, θαί κεδεκίαλ ἔρνληα
πάληε πεξηγξαθήλ, θαί δηά ηνῦην παληειῶο νὔηε θίλεζηλ.

5.48 (κε΄) ἖λ κέλ ηῷ θφζκῳ ὏πάξρνπζα ρξνληθῶο ἟ θχζηο, ἀιινησηήλ ἔρεη ηήλ θίλεζηλ, δηά ηήλ ηνῦ θφζκνπ
πεπεξαζκέλελ ζηάζηλ, θαί ηήλ θαζ᾿ ἑηεξνίσζηλ ηνῦ ρξφλνπ θνξάλ• ἐλ δέ ηῷ Θεῷ γηλνκέλε, δηά ηήλ θπζηθήλ ηνῦ ἐλ ᾧ
γέγνλε κνλάδα, ζηάζηλ ἀθίλεηνλ ἕμεη, θαί ζηάζηκνλ ηαπηνθηλεζίαλ, πεξί ηφ ηαπηφλ θαί ἕλ θαί κφλνλ, ἀτδίσο γηλνκέλελ, ἥλ
νἶδελ ὁ ιφγνο ἄκεζνλ εἶλαη πεξί ηφ πξῶηνλ αἴηηνλ, ηῶλ ἐμ α὎ηνῦ πεπνηεκέλσλ κφληκνλ ἵδξπζηλ.

5.49 (κζ΄) Μπζηήξηνλ ἐζηη Πεληεθνζη῅ο, ἟ πξφο ηήλ Πξφλνηαλ ἄκεζνο ηῶλ πξνλννπκέλσλ ἕλσζηο• ἤγνπλ ἟ πξφο ηφλ
ιφγνλ θαηά ηήλ η῅ο Πξνλνίαο ἐπίλνηαλ η῅ο θχζεσο ἕλσζηο, θαζ᾿ ἥλ ν὎δεκία ηφ παξάπαλ ἐζηί ρξφλνπ θαί γελέζεσο
ἔκθαζηο. ΢άιπηγμ δέ πάιηλ ἟κῶλ ἐζηηλ ὁ ιφγνο, ὡο ηάο ζείαο θαί ἀῤῥήηνπο ἟κῖλ ἐλερνχκελνο γλψζεηο• ἱιαζκφο δέ, ὡο ἐλ
ἑαπηῷ ηά ἟κέηεξα, θαζ᾿ ἟κᾶο γελφκελνο, δηαιχσλ ἐγθιήκαηα• θαί ηῆ δσξεᾷ η῅ο ράξηηνο ἐλ πλεχκαηη, ηήλ ἁκαξηήζαζαλ
θχζηλ ζενπνηῶλ• ζθελνπεγία δέ, ὡο η῅ο ἟κῶλ θαηά ηήλ ζενκίκεηνλ ἕμηλ πεξί ηφ θαιφλ ἀηξεςίαο πξᾶμηο, θαί ὁ η῅ο πξφο
ἀζαλαζίαλ κεηαπνηήζεσο ζπλεθηηθφο δεζκφο.


Σελίδα 65 από 71
5.50 (λ΄) ὇ ςηιαῖο ηαῖο ἐλαίκνηο ραίξσλ ζπζίαηο, πεξί ηά πάζε ζπνπδάδεηλ ὡο ἐκπαζήο παξαζθεπάδεη ηνχο ζχνληαο. Φηιεῖ
γάξ ραίξεηλ ηφ γλεζίσο ζέβνλ, νἷο ραίξεη ηφ πξνζθπλνχκελνλ. Ὅζελ ζπζίαο νἶδελ ὁ ιφγνο, ηήλ ηῶλ παζῶλ κᾶιινλ
ζθαγήλ, θαί ηήλ ηῶλ θπζηθῶλ δπλάκεσλ πξνζαγσγήλ• ὧλ, ηνῦ κέλ ιφγνπ, ηχπνο ἐζηίλ ὁ θξηφο• ηνῦ δέ ζπκνῦ θέξεη
ζχκβνινλ ὁ ηαῦξνο• η῅ο δέ ἐπηζπκίαο, ἟ αἴμ ὏πάξρεη δήισζηο.

5.51 (λα΄) Θπζίαο πλεπκαηηθάο θαί γηλψζθνκελ, ν὎ κφλνλ ηήλ ηῶλ παζῶλ λέθξσζηλ ζθαηηνκέλσλ ηῆ καραίξᾳ ηνῦ
πλεχκαηνο, ὅπεξ ἐζηί ῥ῅κα Θενῦ, θαί πάζεο η῅ο ἐλ ζαξθί δσ῅ο, ὡο αἵκαηνο ηήλ θαηά πξφζεζηλ θίλεζηλ, ἀιιά θαί ηῶλ
θαηά θηινζνθίαλ ἞ζῶλ, θαί παζῶλ ηῶλ θαηά θχζηλ δπλάκεσλ πξνζαγσγήλ ἀθηεξνπκέλσλ Θεῷ, θαί ηῷ ππξί η῅ο ἐλ
Πλεχκαηη ράξηηνο πξφο ηήλ ζείαλ ι῅μηλ ὁινθαπηνπκέλσλ.

5.52 (λβ΄) ὇ ρντθφο λνῦο η῅ο Γξαθ῅ο, θξαηῶλ η῅ο ςπρ῅ο, ηνχο θπζηθνχο ἀπνβάιιεηαη ιφγνπο, ηῆ παξαρξήζεη ηῶλ θαηά
θχζηλ δπλάκεσλ α὎ηνχο ἐμαθαλίδσλ. Οὗηνο γάξ δῶλ, ἐπ᾿ ἀιεζείαο ζπληειεῖ θαί δηψθεη θαί ἀπφιιπζη, ζαξθί κφλῃ ηφλ
λφκνλ πεξηγξάθσλ, ηνχο θαηά θχζηλ θεκί ιφγνπο θαί ινγηζκνχο, ηηκῶλ ὡο ζεῖα ηά πάζε η῅ο ἀηηκίαο, ἅπεξ νἱ θαηά θχζηλ
ινγηζκνί, ιακβάλνληεο ἄδεηαλ ὏πφ ηνῦ λφκνπ ηνῦ πλεχκαηνο, ἀπνθηείλνπζηλ ἐπηηαπηφ θαί ζαλαηνῦζηλ.

5.53 (λγ΄) Ἅκα ηηο ηήλ ηῶλ ἀξεηῶλ ινγηθῶο κεηέιζνη θηινζνθίαλ, ἅκα θαί ηήλ ηῶλ Γξαθῶλ πξφο ηφ πλεῦκα θπζηθῶο
κεηήλεγθελ ἐθδνρήλ, ἐλ θαηλφηεηη γξάκκαηνο, δηά η῅ο θαη᾿ αἴζζεζηλ πξφο ζῶκα ηαπεηλνηέξαο ηνῦ λφκνπ παξαδνρ῅ο,
ηξνθεχο παζῶλ θαηά ηνχο Ἰνπδαίνπο γηλφκελνο, θαί ἁκαξηίαο ζεξαπεπηήο.

5.54 (λδ΄) Ἅκα ηηο παχζεηαη θαη᾿ αἴζζεζηλ πξφο ζῶκα ηήλ Γξαθήλ ἐθδερφκελνο, ἅκα θαί πξφο ηφ πλεῦκα θαηά λνῦλ δηά
κέζεο ἀλαηξέρεη η῅ο θχζεσο, ἐθεῖλα πξάηησλ πλεπκαηηθῶο, ἅπεξ ζσκαηηθῶο ὁ Ἰνπδαῖνο ἐπηηειῶλ, ἔρεη ηφλ Θεφλ
ὀξγηδφκελνλ.

5.55 (λε΄) Πᾶο λνῦο θαηά Θεφλ ὏ςειφο θαί κεηέσξνο, θαηά ηφ α὎ηφ, ηήλ ηε ηῶλ παζῶλ θαηαζθάηηεη ἐλέξγεηαλ, θαί ηήλ
ηῶλ ινγηζκῶλ ἀζρήκνλα θίλεζηλ• πξφο δέ, θαί ηνχο θαηά παξάρξεζηλ η῅ο ηῶλ αἰζζήζεσλ ἐλεξγείαο ἀθνιάζηνπο ηξφπνπο.
Ἀλαηξνῦληαη γάξ ηά πάζε ὏πφ ηῶλ ὏ςειῶλ η῅ο θχζεσο ινγηζκῶλ, θαηά ηήλ ὏ςειήλ ζεσξίαλ ζξηακβεπφκελα.

5.56 (λζη΄) Σφ θξάηνο η῅ο ἁκαξηίαο, ἤγνπλ ηφ θξφλεκα η῅ο ζαξθφο, ἟ ράξηο ἀθαλίδεηλ πέθπθε ηνῦ ἁγίνπ βαπηίζκαηνο•
θαί ἟ θαη᾿ ἐλέξγεηαλ ὏παθνή ηῶλ ζείσλ ἐληνιῶλ, ἀπνθηείλεηλ ηῆ καραίξᾳ ηνῦ πλεχκαηνο, ἤγνπλ ηῷ ῥήκαηη η῅ο ζείαο ἐλ
πλεχκαηη γλψζεσο, βνῶζα κπζηηθῶο πξφο ηφ πάζνο η῅ο ἁκαξηίαο, ὡο ὁ κέγαο πξφο ηφλ Ἄγαγ, ΢ακνπήι, Ἀλζ᾿ ὧλ
἞ηέθλσζε γπλαῖθαο ἟ κάραηξά ζνπ, ἀηεθλσζήζεηαη ζήκεξνλ ἐθ γπλαηθῶλ ἟ κήηεξ ζνπ.

5.57 (λδ΄) Πνιιάο ηφ πάζνο η῅ο γαζηξηκαξγίαο ὡο ἐλ καραίξᾳ, ηῷ ηειείῳ η῅ο ἟δνλ῅ο ινγηζκῷ, ἞ηέθλσζελ ἀξεηάο. Σ῅ο
κέλ γάξ ζσθξνζχλεο, δηά η῅ο ἀθξαζίαο ἀπνθηείλεη ηά ζπέξκαηα• η῅ο δηθαηνζχλεο δέ, δηά η῅ο πιενλεμίαο δηαθζείξεη ηήλ
ἰζνλνκίαλ• η῅ο θηιαλζξσπίαο δέ, δηά η῅ο θηιαπηίαο, ηήλ ἐθ θχζεσο δηαηέκλεη ζπλέρεηαλ. Καί ζπληφκσο εἰπεῖλ, πάλησλ
ηῶλ θαη᾿ ἀξεηήλ γελλεκάησλ ἀλαηξεηηθφλ ἐζηη η῅ο γαζηξηκαξγίαο ηφ πάζνο.

5.58 (λε΄) Σφ η῅ο γαζηξηκαξγίαο πάζνο, πάληα ηά ζεῖα ηῶλ ἀξεηῶλ ἀπνθηείλεη γελλήκαηα πέθπθελ• α὎ηφ δέ ηῆ ηε ράξηηη
η῅ο πίζηεσο, θαί ηῆ ὏παθνῆ ηῶλ ζείσλ ἐληνιῶλ, δηά ηνῦ θαηα ηήλ γλῶζηλ ἀπνθηείλεηαη ιφγνπ.

Σελίδα 66 από 71

5.59 (λζ΄) Φῶο ἐζηηλ ὡο ἀιεζῶο ἐζλῶλ ὁ Κχξηνο ἟κῶλ, ἀπνθαιχπησλ α὎ηνῖο δηά η῅ο ἀιεζνῦο ἐπηγλψζεσο, ηνχο ηῷ δφθῳ
η῅ο ἀγλνίαο ἐπηκεκπθφηαο ὀθζαικνχο η῅ο δηαλνίαο, θαί ζείαο ἀγσγ῅ο πάιηλ ἑηνηκάζαο ἑαπηφλ ηνῖο πηζηνῖο ιανῖο, ἀγαζφλ
ἀξεη῅ο ἐμεκπιάξηνλ, πξνζψπνπ ηνῦ θαη᾿ ἀξεηήλ, ὏πνγξακκφο α὎ηνῖο γελφκελνο θαί ὏πνηχπσζηο, πξφο ὅλ ἀθνξῶληεο ὡο
ἀξρεγφλ η῅ο ζσηεξίαο ἟κῶλ, ηάο ἀξεηάο θαηά κίκεζηλ, ὡο ἟κῖλ ἐζηη δπλαηφλ, θαηνξζνῦκελ δηά η῅ο πξάμεσο.

5.60 (μ΄) Πᾶο ὁ δηά θζφλνλ κηζῶλ θαί θαθῶο δηαζξπιῶλ, ηαῖο δηαβνιαῖο ηφλ ἐλ ηνῖο ἀγῶζη ηῶλ ἀξεηῶλ, θαί ηῆ πεξηνπζίᾳ
ηνῦ ιφγνπ η῅ο πλεπκαηηθ῅ο γλψζεσο δπλαηψηεξνλ, ΢ανχι ἐζηη πνλεξῷ θαηαπληγφκελνο πλεχκαηη, κή θέξσλ ηφ θιένο η῅ο
θαη᾿ ἀξεηήλ θαί γλῶζηλ ε὎δαηκνλίαο ηνῦ θξείηηνλνο• θαί δηά ηνῦην πιένλ καηλφκελνο, ὅηη κή δχλαηαη ηφλ ε὎εξγέηελ
δηαρεηξίζαζζαη. Πνιιάθηο δέ θαί α὎ηφλ ἀπνπέκπεηαη πηθξῶο ηφλ θίιηαηνλ Ἰσλάζαλ, ηφλ ἔκθπηνλ ιέγσ θαηά ζπλείδεζηλ
ινγηζκφλ, ηφ ἄδηθνλ κῖζνο ἐιέγρνληα, θαί ηνῦ κηζνπκέλνπ θηιαιήζσο ἀθεγνχκελνλ ηά θαηνξζψκαηα.

5.61 (μα΄) Παξαθαιέζσκελ θαί ἟κεῖο ηφλ λνεηφλ Γαβίδ, ἐπερ῅ζαη ηῆ θηζάξᾳ η῅ο πλεπκαηηθ῅ο ζεσξίαο θαί γλψζεσο,
ἐπηιεπηεπφκελνλ ηνῖο ὏ιηθνῖο ηφλ ἟κέηεξνλ λνῦλ, θαί ἀπειάζαη ηφ πνλεξφλ πλεῦκα η῅ο πξφο αἴζζεζηλ ὏ιηθ῅ο
πεξηπεηείαο, ἵλα δπλεζῶκελ λν῅ζαη ηφλ λφκνλ πλεπκαηηθῶο, θαί ηφλ ἐλ α὎ηῷ θεθξπκκέλνλ ιφγνλ κπζηηθφλ ε὏ξεῖλ, θαί
θη῅κα πνηήζαζζαη δηαξθέο πξφο ἐθφδηνηλ δσ῅ο ἀτδίνπ.

5.62 (μβ΄) Πᾶο ὁ ζσηεξίαο ἐξῶλ, ἤ πξάμεη πάλησο ἤ ζεσξίᾳ πξνζαλέρεη. Ἀξεη῅ο γάξ θαί γλψζεσο ρσξίο, ν὎δακῶο ν὎δείο
πψπνηε ηπρεῖλ ζσηεξίαο δεδχλεηαη• εἴπεξ ἀξεη῅ο κέλ, ηφ ηάζζεηλ ηήλ ηνῦ ζψκαηνο θίλεζηλ, νἷνλ ραιηλῷ ηηλη ηῷ ὀξζῷ
ινγηζκῷ η῅ο πξφο ἀηνπίαλ θνξᾶο ἐπηζηεκφλσο ἀλαραηηηδνχζεο• ζεσξίαο δέ, ηφ ηά θαιῶο λνεζέληα ηε θαί θξηζέληα
ἐκθξφλσο αἱξεῖζζαη ςεθίδεζζαη.

5.63 (μγ΄) ἖πεηδή λνεξφλ κέλ ἐζηη ηφ λννῦλ, λνεηφλ δέ ηφ λννχκελνλ, ηξνθή δέ θαί νἷνλ ζχζηαζηο ηνῦ λννῦληνο ηφ
λννχκελνλ• εἰθφησο ὁ Θεφο ἅηε λφσλ ὄλησλ ηῶλ ἀζσκάησλ, α὎ηφο λννχκελνο, θαί λνεηφο α὎ηνῖο θαζ᾿ ὅζνλ ἐθηθλνῦληαη
γηλφκελνο, ἔζσζελ α὎ηνχο, ἐιιάκπεη, ηνῦ λνῦ λννῦληφο ηε θαί ηξεθνκέλνπ.

5.64 (μδ΄) Ἕηεξφλ ἐζηη λνεηφλ, θαί ἕηεξνλ λνεξφλ. Σφ γάξ λνεηφλ, ηξνθή νἷά ηηο, ὡο εἴξεηαη, ηνῦ λνεξνῦ ἐζηηλ• εἴπεξ ηφ
λννχκελνλ, ὅ ἐζηη λνεηφλ, κεῖδφλ ἐζηη θαί πξνεπηλννχκελνλ ηνῦ λννῦληνο, ὅ ἐζηη λνεξφλ. Ννεξά γάξ ιέγεηαη, ὅζα δηά ηφ
λνῦο εἶλαη, λνεῖ ηά ὏πέξθεηλα λνεηά• λνεηφλ γάξ ἐζηη ηφ λννχκελνλ, ὅπεξ θαί ηξνθή ἐζηη ηνῦ λνεξνῦ, ἤηνη ηνῦ λννῦληνο.

5.65 (με΄) Ἱζηένλ ὡο ἔρεη ηά αἰηηαηά, ηάο ηῶλ αἰηίσλ ἐλδερνκέλαο εἰθφλαο. Αἰηηαηά, γάξ ἐζηη πάληα ηά παξαρζέληα εἰο
θηίζηλ• αἴηηα δέ, ηά παξαγαγφληα• ν὎δεκία δέ ἐκθέξεηα ηνχησλ πξφο ἄιιεια, αἰηίσλ θεκί θαί αἰηηαηῶλ.

5.66 (μζη΄) Ο὎θ ἔζηηλ ἀθξηβήο ἐκθέξεηα ηνῖο αἰηηαηνῖο θαί ηνῖο αἰηίνηο• ἀιι᾿ ἔρεη κέλ ηά αἰηηαηά ηάο ηῶλ αἰηίσλ
ἐλδερνκέλαο εἰθφλαο• α὎ηά δέ ηά αἴηηα, ηῶλ αἰηηαηῶλ ἐμῄξεηαη, θαί ὏πεξίδξπηαη θαηά ηφλ η῅ο νἰθείαο ἀξρ῅ο ιφγνλ. Καί
γάξ πεξηζζῶο θαί ν὎ζησδῶο πξνέλεζηη ηά ηῶλ αἰηηαηῶλ ηνῖο αἰηίνηο.


Σελίδα 67 από 71
5.67 (μδ΄) Αἰηηαηά ἐζηη, πάληα ηά παξαρζέληα εἰο θηίζηλ• εἴηε ἐλ ν὎ξαλῷ, εἴηε ἐπί γ῅ο• αἴηηα δέ, ηά παξαγαγφληα,
ηνπηέζηηλ, αἱ ηξεῖο ὏πνζηάζεηο η῅ο ἁγίαο Σξηάδνο. Πξφδεινλ νὖλ, ὅηη ν὎δεκία ἐκθέξεηα ηνχησλ πξφο ἄιιεια, αἰηίσλ θεκί
θαί αἰηηαηῶλ.

5.68 (με΄) Γένλ εἰδέλαη ηφλ θαζ᾿ ἟κᾶο λνῦλ, ηήλ κέλ ἔρεηλ δχλακηλ εἰο ηφ λνεῖλ, δη᾿ ἧο ηά λνεηά βιέπεη• ηήλ δέ ἕλσζηλ
὏πεξαίξνπζαλ ηνῦ λνῦ ηήλ θχζηλ, δη' ἧο ζπλάπηεηαη πξφο ηά ἐπέθεηλα ἑαπηνῦ. Καηά ηαχηελ νὖλ ηά ζεῖα λνεηένλ, ν὎ θαζ᾿
἟κᾶο• ἀιι᾿ ὅινπο ἑαπηνχο, ὅισλ ἑαπηῶλ ἐμηζηακέλνπο, θαί ὅινπο Θενῦ γηλνκέλνπο. Κξεῖηηνλ γάξ εἶλαη Θενῦ, θαί κή
ἑαπηῶλ. Οὕησ γάξ ἔζηαη ηά ζεῖα δνηά ηνῖο κεηά Θενῦ γηλνκέλνηο.

5.69 (μζ΄) ὇ λνῦο λνεῖλ βνπιφκελνο, θάηεηζηλ ἑαπηνῦ εἰο ηάο λνήζεηο θαηαβαίλσλ. Αἱ γάξ λνήζεηο, θαηψηεξαί εἰζη ηνῦ
λννῦληνο, ὡο λννχκελαη θαί θαηαιακβαλφκελαη, θαί ζθεδαζκφο εἰθφησο θαί κεξηζκφο η῅ο ἑλφηεηνο ηνῦ λνῦ α὎ηνῦ. ὇ κέλ
γάξ λνῦο, ἁπινῦο θαί ἀκεξήο• αἱ δέ λνήζεηο, πακπιεζεῖο θαί ζθεδαζηαί, θαί νἷνλ εἴδε ηνῦ λνῦ. Γηά ηνῦην ηά λνεξά,
ηνπηέζηη ηά λννῦληα, ἐιάηηνλά ἐζηη ηῶλ λνεηῶλ, ἤγνπλ ηῶλ λννπκέλσλ. Ἕλσζηλ δέ θεζη ηνῦ λνῦ, θαζψο ἐλ ηνῖο ἑμ῅ο
ζαθέζηεξνλ ιέγεη, δη᾿ ἧο πξφο ηά ἐπέθεηλα ἑαπηνῦ ἀλαηείλεηαη, ἤγνπλ ηῆ πεξί Θενῦ πξνζβάιιεη ζεσξίᾳ• ηφ, πάλησλ
ἐθζη῅λαη ηῶλ αἰζζεηῶλ θαί ηῶλ λνεηῶλ, ἔηη δέ θαί η῅ο νἰθείαο θηλήζεσο• εἴζ᾿ νὕησο η῅ο ζείαο γλψζεσο δέμαζζαη ηήλ
ἀθηῖλα.

5.70 (ν΄) Δἰ θηλεῖηαη ἀλαιφγσο ἑαπηῷ λνεξῶο ηφλ λνεξφλ, θαί λνεῖ πάλησο• εἰ δέ λνεῖ, θαί ἐξᾷ πάλησο ηνῦ λνεζέληνο• εἰ
δέ ἐξᾷ, θαί πάζρεη πάλησο ηήλ πξφο α὎ηφ ὡο ἐξαζηφλ ἔθζηαζηλ• εἰ δέ πάζρεη, δ῅ινλ ὅηη θαί ἐπείγεηαη• εἰ δέ ἐπείγεηαη, θαί
ἐπηηείλεη πάλησο ηφ ζθνδξφλ η῅ο θηλήζεσο. Δἰ δέ ἐπηηείλεη ζθνδξῶο ηήλ θίλεζηλ, ν὎ρ ἵζηαηαη κέρξηο ἄλ γέλεηαη ὅινλ ἐλ
ὅιῳ ηῷ ἐξαζηῷ, θαί ὏θ᾿ ὅινπ πεξηιεθζῆ ἑθνπζίσο, ὅινλ θαηά πξναίξεζηλ ηήλ ζσηήξηνλ πεξηγξαθήλ δερφκελνλ [male
edida δεδνκέλνλ]• ἵλ᾿ ὅινλ ὅιῳ πνησζῆ ηῷ πεξηγξάθνληη, ὡο κεδ᾿ ὅισο ινηπφλ βνχιεζζαη ἐμ ἑαπηνῦ α὎ηφ ἐθεῖλν ὅινλ
γλσξίδεζζαη δχλαζζαη ηφ πεξηγξαθφκελνλ• ἀιι᾿ ἐθ ηνῦ πεξηγξάθνληνο, ὡο ἀήξ δηφινπ πεθσηηζκέλνο θσηί• θαί ππξί
ζίδεξνο ὅινο ὅιῳ πεππξαθησκέλνο, ἤ εἴ ηη ἄιιν ηῶλ ηνηνχησλ ἐζηί.

5.71 (να΄) Πνιιή ἟ πξφο ηά λννχκελα ηῶλ λννχλησλ, θαί πξφο ηά αἰζζεηά ηῶλ αἰζζαλνκέλσλ ζρέζηο. ὇ δέ ἄλζξσπνο ἐθ
ςπρ῅ο θαί ζψκαηνο ηπγράλσλ αἰζζεηηθνῦ, δηά η῅ο θαη᾿ ἐπαιιαγήλ πξφο ἑθάηεξα ηά η῅ο θηίζεσο ηκήκαηα θπζηθ῅ο
ζρέζεψο ηε θαί ἰδηφηεηνο, θαί πεξηγξάθεηαη θαί πεξηγξάθεη• ηφ κέλ, ηῆ ν὎ζίᾳ• ηφ δέ, ηῆ δπλάκεη. Πεξηγξάθεζζαη γάξ ηνῖο
λνεηνῖο θαί αἰζζεηνῖο ὡο ςπρή ηπγράλσλ θαί ζῶκα, θαί πεξηγξάθεηλ ηαῦηα θαηά δχλακηλ πέθπθελ, ὡο λνῶλ θαί
αἰζζαλφκελνο• ὁ δέ Θεφο ἁπιῶο θαί ἀνξίζησο ὏πέξ πάληα ηά ὄληα ἐζηί, ηά πεξηέρνληά ηε θαί πεξηερφκελα, ὡο πᾶζη
παληειῶο ἄζρεηνο ὤλ.

5.72 (νβ΄) Πᾶζα ἟δνλή ηῶλ ἀπεγνξεπκέλσλ, ἐθ πάζνπο δηά κέζεο αἰζζήζεσο πξφο ηη πάλησο γίλεζζαη πέθπθελ αἰζζεηφλ.
Ο὎δέ γάξ ἄιιν ηί ἐζηηλ ἟δνλή, ἤ εἶδνο αἰζζήζεσο, ἐλ ηῷ αἰζζεηηθῷ ηηλνο αἰζζεηνῦ κνξθνπκέλε• ἤ ηξφπνο αἰζζεηηθ῅ο
ἐλεξγείαο, θαη᾿ ἐπηζπκίαλ ἄινγνλ ζπληζηάκελνο. ἖πηζπκία γάξ αἰζζήζεη πξνζηεζεῖζα, εἰο ἟δνλήλ κεηαπίπηεη, εἶδνο α὎ηῆ
ἐπάγνπζα• θαί αἴζζεζηο θαη᾿ ἐπηζπκίαλ θηλεζεῖζα, ἟δνλήλ ἀπεξγάδεηαη, ηφ αἰζζεηφλ πξνζιαβνῦζα. Γλφληεο νὖλ νἱ ἅγηνη,
ὅηη δηά κέζεο ζαξθφο πξφο ηήλ ὕιελ ἟ ςπρή παξά θχζηλ θηλνπκέλε ηήλ ρντθήλ κνξθήλ ὏πνδχεηαη, δηά κέζεο κᾶιινλ
ςπρ῅ο θαηά θχζηλ α὎ηνί πξφο ηφλ Θεφλ θηλνχκελνη, θαί ηήλ ζάξθα ηῷ Θεῷ πξεπφλησο νἰθεηῶζαη δηελνήζεζαλ, δη᾿
ἀζθήζεσο ἀξεηῶλ ἐλδερνκέλσο α὎ηήλ ηαῖο ζείαηο ἐκθάζεζη θαιισπίζαληεο.

5.73 (νγ΄) Μεγαινθπῶο νἱ ἅγηνη θαηά ηφλ ἀιεζ῅ θαί ἄπηαηζηνλ η῅ο θαηά θχζηλ θηλήζεσο ηξφπνλ, ηφλ παξφληα ηῶλ
ζθακκάησλ αἰῶλα δηέβεζαλ• ηήλ κέλ αἴζζεζηλ, ἁπινῦο δηά κέζνπ ηνῦ ιφγνπ πξφο ηφλ λνῦλ ηνχο ηῶλ ὄλησλ ἔρνληα
ιφγνπο ἑλψζαληεο• ηφλ δέ λνῦλ, η῅ο πεξί ηά ὄληα πάληα θηλήζεσο θαζαξῶο ἀπνιπζέληα, θαί α὎η῅ο η῅ο θαζ᾿ α὎ηφλ

Σελίδα 68 από 71
θπζηθ῅ο ἐλεξγείαο ἟ξεκνῦληα, ηῷ Θεῷ πξνζθνκίζαληεο• θαζ᾿ ὅλ ὁιηθῶο πξφο Θεφλ ζπλαρζέληεο, ὅινη ὅιῳ Θεῷ
ἐγθξαζ῅λαη δηά ηνῦ πλεχκαηνο ἞μηψζεζαλ, ὅιελ ηνῦ ἐπνπξαλίνπ θαηά ηφ δπλαηφλ ἀλζξψπνηο, ηήλ εἰθφλα θνξέζαληεο, θαί
ηνζνῦηνλ ἕιμαληεο η῅ο ζείαο ἐκθάζεσο, εἰ ζέκηο ηνῦην εἰπεῖλ, ὅζνλ ἐιρζέληεο α὎ηνί ηῷ Θεῷ ἐλεηέζεζαλ.

5.74 (νδ΄) Ἀιιήισλ εἶλαί θαζη παξαδείγκαηα, ηφλ Θεφλ θαί ηφλ ἄλζξσπνλ, θαί ηνζνῦηνλ ηῷ ἀλζξψπῳ ηφλ Θεφλ δηά
θηιαλζξσπίαλ ἀλζξσπίδεζζαη, ὅζνλ ὁ ἄλζξσπνο ἑαπηφλ ηῷ Θεῷ δη᾿ ἀγάπεο δπλεζείο ἀπεζέσζε• θαί ηνζνῦηνλ ὏πφ Θενῦ
ηφλ ἄλζξσπνλ θαηά λνῦλ ἁξπάδεζζαη πξφο ηφ γλσζηφλ, ὅζνλ ὀ ἄλζξσπνο ηφλ ἀφξαηνλ θχζεη Θεφλ δηά ηῶλ ἀξεηῶλ
ἐθαλέξσζε.

5.75 (νε΄) Πᾶο ὁ ηά κέιε λεθξψζαο ηά ἐπί γ῅ο, θαί ὅινλ ἑαπηνῦ η῅ο ζαξθφο θαηαζβέζαο ηφ θξφλεκα, θαί ηήλ πξφο α὎ηήλ
δηφινπ ζρέζηλ ἀπνζεηζάκελνο, δη᾿ ἧο ἟ ηῷ Θεῷ κφλῳ ρξεσζηνπκέλε παξ᾿ ἟κῶλ ἀγάπε κεξίδεηαη, θαί ἀξλεζάκελνο πάληα
ηά η῅ο ζαξθφο θαί θφζκνπ γλσξίζκαηα, η῅ο ζείαο ἕλεθελ ράξηηνο• ὥζηε θαί ιέγεηλ δχλαζζαη κεηά ηνῦ καθαξίνπ Παχινπ
ηνῦ ἀπνζηφινπ, Σίο ἟κᾶο ρσξίζεη ἀπφ η῅ο ἀγάπεο ηνῦ Υξηζηνῦ; θαί ηά ἑμ῅ο• ὁ ηνηνῦηνο ἀπάησξ θαί ἀκήησξ θαί
ἀγελεαιφγεηνο θαηά ηφλ κέγαλ Μειρηζεδέθ γέγνλελ, ν὎θ ἔρσλ ὅπσο ὏πφ ζαξθφο θξαηεζῆ θαί θχζεσο, δηά ηήλ
γεγελεκέλελ πξφο ηφ πλεῦκα ζπλάθεηαλ.

5.76 (νζη΄) Σφ πέξαο η῅ο παξνχζεο δσ῅ο, ν὎ δίθαηνλ νἶκαη ζάλαηνλ ὀλνκάδεηλ, ἀιιά ζαλάηνπ ἀπαιιαγήλ, θαί θζνξᾶο
ρσξηζκφλ, θαί δνπιείαο ἐιεπζεξίαλ, θαί ηαξαρ῅ο παῦιαλ, θαί πνιέκσλ ἀλαίξεζηλ, θαί ζθφηνπο ὏πνρψξεζηλ, θαί πφλσλ
ἄλεζηλ, θαί βξάζκαηνο ἟ξεκίαλ, θαί αἰζρχλεο ζπγθάιπκκα, θαί παζῶλ ἀπνθπγήλ, θαί πάλησλ, ἵλα ζπλειψλ εἴπσ, ηῶλ
θαθῶλ πεξηγξαθήλ• ἅπεξ δη᾿ ἑθνπζίνπ λεθξψζεσο νἱ ἅγηνη θαηνξζψζαληεο, μέλνπο ἐαπηνχο ηνῦ βίνπ θαί παξεπηδήκνπο
παξέζηεζαλ. Κφζκῳ ηε γάξ θαί ζψκαηη, θαί ηαῖο ἐμ α὎ηῶλ ἐπαλαζηάζεζη γελλαίσο καρφκελνη, θαί ηήλ ἐμ ἀκθνῖλ θαηά
ηήλ ηῶλ αἰζζήζεσλ πξφο ηά αἰζζεηά ζπκπινθήλ παξαγελνκέλελ ἀπάηελ ἀπνπλίμαληεο, ἀδνχισηνλ ἑαπηνῖο ἐθχιαμαλ η῅ο
ςπρ῅ο ηφ ἀμίσκα.

5.77 (νδ΄) Σεθκήξηνλ ν὎ ζκηθξφλ ηνῦ θπζηθῶο ἟κῖλ ἐλεζπάξζαη ηήλ η῅ο πξνλνίαο γλῶζηλ, ἟ θχζηο α὎ηή δίδσζηλ• ὁπελίθα
ἄλ ἟κᾶο ἀδηδάθησο ὥζπεξ ὠζνῦζα πξφο ηφλ Θεφλ δηά ηῶλ ε὎ρῶλ ἐλ ηαῖο ἐμαίθλεο πεξηζηάζεζηλ, ἐθεῖζελ δεηεῖλ ηήλ
ζσηεξίαλ παξαζθεπάδῃ. ὘π᾿ ἀλάγθεο γάξ ἄθλσ ζπιιεθζέληεο, ἀπξναηξέησο πξίλ ηη ζθέςαζζαη, ηφλ Θεφλ ἐπηβνψκεζα•
ὡο ἄλ η῅ο πξνλνίαο α὎η῅ο πξφο ἑαπηήλ, θαί ινγηζκῶλ ρσξίο, ἑιθνχζεο ἟κᾶο, θαί ηφ ηάρνο η῅ο ἐλ ἟κῖλ λνεξᾶο ληθψζεο
δπλάκεσο, θαί πάλησλ ἰζρπξνηέξαλ ηήλ ζείαλ πξνδεηθλπνχζεο βνήζεηαλ. Ο὎θ ἄλ δέ ἟κᾶο ἦγελ ἀπξναηξέησο ἟ θχζηο, ἐπί
ηφ κή θχζηλ ἔρνλ γίλεζζαη• πᾶλ δέ ηφ ὁηῳνῦλ θπζηθῶο ἑπφκελνλ, ὡο πᾶζηλ εὔδεινλ, ἰζρπξάλ ἔρεη θαί ἀθαηακάρεηνλ θαηά
ηήλ ἀπφδεημηλ η῅ο ἀιεζείαο ηήλ δχλακηλ.

5.78 (νε΄) ἖πεηδή ηῶλ ὄλησλ, ηά κέλ ἔζηηλ ἀγαζά, ηά δέ θαῦια• ηαῦηα δέ, ἤ παξφληα ἐζηίλ ἤ κέιινληα• πξνζδνθψκελνλ
κέλ ἀγαζφλ, ἐπηζπκίαλ θαιεῖ• παξφλ δέ, ἟δνλήλ• θαί πάιηλ, πξνζδνθψκελνλ κέλ θαθφλ, θφβνλ• παξφλ δέ, ιχπελ• ὡο
εἶλαί ηε θαί ζεσξεῖζζαη, πεξί κέλ ηά θαιά, εἴηε ηά ὄλησο ὄληα, εἴηε ηά λνκηδφκελα, ηήλ ἟δνλήλ θαί ηήλ ἐπηζπκίαλ• πεξί δέ
ηά θαῦια, ηήλ ιχπελ θαί ηφ θφβνλ. Καί γάξ ἐπηηπγράλνπζα κέλ ἟ ἐπηζπκία, ἟δνλήλ ἐξγάδεηαη• ἀπνηπγράλπζα δέ ιχπελ.

5.79 (νζ΄) Καθφλ εἶλαί θαζη πᾶζαλ ιχπελ ηῆ ἑαπη῅ο θχζεη. Κἄλ γάξ ὁ ζπνπδαῖνο ἐπ᾿ ἀιινηξίνηο ιππ῅ηαη θαθνῖο, ὡο
ἐιεήκσλ, ἀιι᾿ ν὎ πξνεγνπκέλσο θαηά πξφζεζηλ, ἀιι᾿ ἐθεπνκέλσο θαηά πεξίζηαζηηλ• ὇ δέ ζεσξεηηθφο, θἄλ ηνχηνηο
ἀπαζήο δηακέλεη, ζπλάςαο ἑαπηφλ ηῷ Θεῷ, θαί ηῶλ η῅δε πάλησλ ἀιινηξηψζαο.


Σελίδα 69 από 71
5.80 (π΄) Οἱ ἅγηνη πάληεο ηνῦ ζείνπ θαί ἀπιαλνῦο ιφγνπ γλεζίσο ἐπεηιεκκέλνη, ηφλ αἰῶλα ηνῦην δηέβεζαλ, ν὎δελί ηῶλ ἐλ
α὎ηῷ ηεξπλῶλ ηφ η῅ο ςπρ῅ο ἴρλνο ἐλαπεξείζαληεο. Πξφο γάξ ηνχο ἄθξνπο ηῶλ ἀλζξψπνηο ἐθηθηῶλ πεξί Θενῦ ιφγνπο, η῅ο
ἀγαζφηεηφο ηέ θεκη θαί η῅ο ἀγάπεο, κάια γε εἰθφησο ηφλ λνῦλ ἀλαπεηάζαληεο• νἷο θηλεζέληα ηφλ Θεφλ, ηφ εἶλαί ηε
δνῦλαη ηνῖο νὖζη, θαί ηφ εὖ εἶλαη ραξίζαζζαη, ἐπαηδεχζεζαλ• εἴπεξ θίλεζηλ ἐπί Θενῦ ηνῦ κφλνπ ἀθηλήηνπ ζέκηο εἰπεῖλ,
ἀιιά κή κᾶιινλ βνχιεζηλ, ηήλ πάληα θηλνῦζάλ ηε θαί εἰο ηφ εἶλαη παξάγνπζαλ θαί ζπλέρνπζαλ, θηλνπκέλελ δέ ν὎δακῶο
ν὎δέπνηε.

5.81 (πα΄) Ἡ ςπρή ν὎ζία λνεξά ηε θαί ινγηθή ὏πάξρνπζα, θαί λνεῖ θαί ινγίδεηαη• δχλακηλ κέλ ἔρνπζα ηφλ λνῦλ• θίλεζηλ
δέ, ηήλ λφεζηλ• ἐλέξγεηαλ δέ, ηφ λφεκα. Πέξαο γάξ ηνῦην, η῅ο ηε ηνῦ λννῦληνο θαί ηνῦ λννπκέλνπ λνήζεψο ἐζηηλ, ὡο
πεξηνξηζηηθφλ η῅ο πξφο ἄιιεια ηῶλ ἄθξσλ ὏πάξρνλ ζρέζεσο. Νννῦζα γάξ ἟ ςπρή. ἵζηαηαη ηνῦ λνεῖλ ἐθεῖλν ηφ λνεζέλ
κεηά ηήλ α὎ηνῦ λφεζηλ. Σφ γάξ λνεζέλ θπξίσο ἅπαμ, ν὎θέηη ηήλ πξφο ηφ λνεζ῅λαη πάιηλ ἐθθαιεῖηαη η῅ο ςπρ῅ο δχλακηλ•
θαί θαζ᾿ ἕθαζηνλ λφεκα νὕησ ζηάζηλ δέρεηαη η῅ο πνηᾶο ἐπί ηῷ λνήκαηη ηνῦ λνεζέληνο λνήζεσο.

5.82 (πβ΄) Ὥζπεξ ἟ ἄγλνηα δηαηξεηηθή ηῶλ πεπιαλεκέλσλ ἐζηίλ, νὕησο ἟ ηνῦ λνεηνῦ θσηφο παξνπζία ζπλαγσγφο θαί
ἑλσηηθή ηῶλ θσηηδνκέλσλ ἐζηί θαί ηειεησηηθή θαί ἐπηζηξεπηηθή• πξφο ηφ ὄλησο ὄλ, ἀπφ ηῶλ πνιιῶλ δνμαζκάησλ
ἐπηζηξέθνπζα, θαί ηάο πνηθίιαο ὄςεηο, ἤ θπξηψηεξνλ εἰπεῖλ, θαληαζίαο, εἰο κίαλ ἀιεζ῅ θαί θαζαξάλ θαί κνλνεηδ῅
ζπλάγνπζα γλῶζηλ• θαί ἑλφο θαί ἑλσηηθνῦ θσηφο ἐκπηπιῶζα.

5.83 (πγ΄) Σα὎ηφλ ἐζηηλ ηῷ ἀγαζῷ ηφ θαιφλ, ὅηη ηνῦ θαινῦ θαί ἀγαζνῦ θαηά πᾶζαλ αἰηίαλ πάληα ἐθίεηαη, θαί ν὎θ ἔζηη
ηῶλ ὄλησλ, ὅ κή κεηέρεη ηνῦ θαινῦ θαί ἀγαζνῦ. Πᾶζη γάξ ἐζηη ηφ θαιφλ θαί ἀγαζφλ, ὡο ὄλησο ἀγαζηφλ, ἐθεηφλ θαί
ἐξαζηφλ θαί ἀξεζηφλ θαί αἱξεηφλ θαί ἀγαπεηφλ. ΢εκείσζαη δέ πῶο ὁ ζεῖνο ἔξσο ἐλ ηῷ ἀγαζῷ πξνυπάξρσλ, ἔηεθε ηφλ ἐλ
἟κῖλ ἀγαζφλ ἔξσηα, δη᾿ νὗ ηνῦ θαινῦ θαί ἀγαζνῦ ἐθηέκεζα, θαηά ηφλ εἰπφληα, ἖ξαζηήο ἐγελφκελ ηνῦ θάιινπο α὎η῅ο.
Καί, ἖ξάζζεηη α὎η῅ο, θαί ηεξήζεη ζε• πεξηραξάθσζνλ α὎ηήλ, θαί ὏ςψζεη ζε.

5.84 (πδ΄) Σφ ζεῖνλ νἱ ζενιφγνη, πνηέ κέλ ἔξσηα, πνηέ δέ ἀγάπελ, πνηέ δέ ἐξαζηφλ θαί ἀγαπεηφλ θαινῦζηλ. Ὅζελ, ὡο κέλ
ἔξσο ὏πάξρνλ θαί ἀγάπε, θηλεῖηαη• ὡο δέ ἐξαζηφλ θαί ἀγαπεηφλ, θηλεῖ πξφο ἑαπηφ πάληα ηά ἔξσηνο θαί ἀγάπεο δεθηηθά.
Καί ηξαλφηεξνλ αὖζηο θάλαη, θηλεῖηαη κέλ ὡο ζρέζηλ ἐκπνηνῦλ ἐλδηάζεηνλ ἔξσηνο θαί ἀγάπεο ηνῖο ηνχησλ δεθηηθνῖο• θηλεῖ
δέ, ὡο ἑιθηηθφλ θχζεη, η῅ο ηῶλ ἐπ᾿ α὎ηφ θηλνπκέλσλ ἐθέζεσο. Καί πάιηλ θηλεῖ θαί θηλεῖηαη, ὡο δηςῶλ ηφ δηςᾶζζαη, θαί
ἐξῶλ ηφ ἐξᾶζζαη, θαί ἀγαπῶλ ηφ ἀγαπᾶζζαη.

5.85 (πε΄) Ἔζηη δέ θαί ἐθζηαηηθφο ὁ ζεῖνο ἔξσο, ν὎θ ἐῶλ ἑαπηῶλ εἶλαη ηνχο ἐξαζηάο, ἀιιά ηῶλ ἐξσκέλσλ. Καί δεινῦζη
ηά κέλ ὏πέξηεξα, η῅ο πξνλνίαο ηῶλ θαηαδεεζηέξσλ γηλφκελα• θαί ηά ὁκφζηνηρα, η῅ο ἀιιήισλ ζπλνρ῅ο• θαί ηά ὏θεηκέλα,
η῅ο πξφο ηά πξῶηα ζεηνηέξαο ἐπηζηξνθ῅ο. Γηφ θαί Παῦινο ὁ κέγαο ἐλ θαηνρῆ ηνῦ ζείνπ γεγνλψο ἔξσηνο, θαί η῅ο
ἐθζηαηηθ῅ο α὎ηνῦ δπλάκεσο κεηεηιεθψο, ἐλζέῳ ζηφκαηη, Εῷ ἐγψ,θεζίλ, ν὎θέηη, δῆ δέ ἐλ ἐκνί Υξηζηφο• ὡο ἀιεζήο
ἐξαζηήο θαί ἐμεζηεθψο, ὡο α὎ηφο θεζί, ηῷ Θεῷ, θαί ν὎ ηήλ ἑαπηνῦ δῶλ, ἀιιά ηήλ ηνῦ ἐξαζηνῦ δσήλ, ὡο ζθφδξα
ἀγαπεηήλ.

5.86 (πζη΄) Σνικεηένλ θαί ηνῦην ὏πέξ ἀιεζείαο εἰπεῖλ• ὅηη θαί α὎ηφο ὁ πάλησλ αἴηηνο, ηῷ θαιῷ θαί ἀγαζῷ ηῶλ πάλησλ
ἔξσηη, δη᾿ ὏πεξβνιήλ η῅ο ἐξσηηθ῅ο ἀγαζφηεηνο, ἔμσ ἑαπηνῦ γίλεηαη, ηαῖο εἰο ηά ὄληα πάληα πξνλνίαηο, θαί νἷνλ ἀγαζφηεηη
θαί ἀγαπήζεη θαί ἔξσηη ζέιγεηαη• θαί ἐθ ηνῦ ὏πέξ πάληα, θαί πάλησλ ἐμῃξεκέλνπ, πξφο ηφ ἐλ πᾶζη θαηάγεηαη θαη᾿
ἐθζηαηηθήλ ὏πεξνχζηνλ δχλακηλ, ἀλεθθνίηεηνο ἑαπηνῦ. Γηφ θαί δεισηήλ α὎ηφλ νἱ ηά ζεῖα δεηλνί πξνζαγνξεχνπζηλ, ὡο
πνιχλ ηφλ εἰο ηά ὄληα ἀγαζφλ ἔξσηα, θαί ὡο πξφο δ῅ινλ ἐγεξηηθφλ η῅ο ἐθέζεσο α὎ηνῦ η῅ο ἐξσηηθ῅ο, θαί ὡο δεισηήλ
α὎ηφλ ἀπνδεηθλχληα, ᾧ θαί ηά ἐθηέκελα δεισηά, θαί ὡο ηῶλ πξνλννπκέλσλ ὄλησλ α὎ηῷ δεισηῶλ.

Σελίδα 70 από 71

5.87 (πδ΄) Σ῅ο ἀγάπεο θαί ηνῦ ἔξσηνο, α὎ηφλ, δειαδή ηφλ Θεφλ, πξνβνιέα θαζί δέ γελλήηνξα. Α὎ηφο γάξ ηαῦηα ἐλ ἑαπηῷ
ὄληα, πξνήγαγελ εἰο ηά ἐθηφο, ηνπηέζηη πεξί ηά θηίζκαηα• θαί θαηά ηνῦην εἴξεηαη, ὇ Θεφο ἀγάπε ἐζηί• Καί πάιηλ,
Γιπθαζκφο θαί ἐπηζπκία, ὅ ἐζηηλ ἔξσο• ηφ δέ ἀγαπεηφλ θαί ὄλησο ἐξαζηφλ, α὎ηφο ἐζηη. Σῷ κέλ νὖλ ηφλ ἀγαπεηηθφλ
ἔξσηα ἐμ α὎ηνῦ πξνρεῖζζαη, α὎ηφο θηλεῖζζαη ιέγεηαη ὁ ηνχηνπ γελλήησξ• ηῷ δέ α὎ηφλ εἶλαη ηφ ἀιεζέο ἐξαζηφλ θαί
ἀγαπεηφλ θαί ἐθεηφλ θαί αἰξεηφλ, θηλεῖ ηά πξφο ηνῦην ὁξῶληα• θαί νἷο ἟ ηνῦ ἐθίεζζαη δχλακηο, ἀλαιφγσο α὎ηνῖο.

5.88 (πε΄) Πξναγσγηθφλ θαί θηλεηηθφλ πξφο ἐξσηηθήλ ζπλάθεηαλ ηήλ ἐλ πλεχκαηη, ηφλ Θεφλ εἶλαί κνη λφεη, ηνπηέζηη
κεζίηελ ηαχηεο, θαί πξφο α὎ηήλ ζπλαξκνζηήλ, ηνῦ ἐξᾶζζαη α὎ηφλ ὏πφ ηῶλ α὎ηνῦ πνηεκάησλ θαί ἀγαπᾶζζαη. Κηλεηηθφλ
δέ θεζηλ, ὡο θηλνῦληα ἕθαζηα θαηά ηφλ νἰθεῖνλ ιφγνλ πξφο α὎ηφλ ἐπηζηξέθεζζαη. Σφ δέ η῅ο πξναγσγίαο ὄλνκα, εἰ θαί
παξά ηνῖο ἔμσζελ πξᾶγκα ζεκαίλεη ν὎θ ε὎αγέο, ἀιι᾿ ἐληαῦζα ηήλ πξφμελνλ η῅ο ἐλ Θεῷ ἑλψζεψο θεζη κεζηηείαλ.

5.89 (πζ΄) Ἡ ἐξσηηθή θίλεζηο ηνῦ ἀγαζνῦ πξνυπάξρνπζα ἐλ ηῷ ἀγαζῷ, ἁπι῅ θαί ἀθίλεηνο νὖζα, θαί ἐθ ηνῦ ἀγαζνῦ
πξντνῦζα, αὖζηο ἐπί ηφ α὎ηφ ἐπηζηξέθεη, ἀηειεχηεηνο θαί ἄλαξρνο νὖζα• ὅπεξ δεινῖ ηήλ ἟κῶλ ἀεηθίλεηνλ ἔθεζηλ πξφο ηφ
ζεῖνλ θαί ἕλσζηλ. Ἡ γάξ πξφο Θεφλ ἀγαπεηηθή ἕλσζηο, πάζεο ἐμῄξεηαη θαί ὏πέξθεηηαη ἑλψζεσο.

5.90 (ƒ΄) Σφλ ἔξσηα εἴηε ζεῖνλ εἴηε ἀγγειηθφλ, εἴηε λνεξφλ εἴηε ςπρηθφλ, εἴηε θπζηθφλ εἴπνηκελ, ἑλσηηθήλ ηηλα θαί
ζπγθξαηηθήλ ἐλλνήζσκελ δχλακηλ• ηά κέλ ὏πέξηεξα θηλνῦζαλ ἐπί πξφλνηαλ ηῶλ θαηαδεεζηέξσλ• ηά δέ ὁκφζηνηρα πάιηλ,
εἰο θνηλσληθήλ ἀιιεινπρίαλ• θαί ἐπ᾿ ἐζράησλ, ηά ὏θεηκέλα πξφο ηήλ ηῶλ θξεηηηφλσλ θαί ὏πεξθεηκέλσλ ἐπηζηξνθήλ.

5.91 (ƒα΄) Δἰ ἟ γλῶζηο ἑλσηηθή ηῶλ ἐγλσθφησλ θαί ἐγλσζκέλσλ• ἟ δ᾿ ἄγλνηα, κεηαβνι῅ο ἀεί θαί η῅ο ἐμ α὎ηνῦ ηῷ
ἀγλννῦληη δηαηξέζεσο αἰηία, ηφλ ἐλ ἀιεζείᾳ πηζηεχζαληα θαηά ηφλ ἱεξφλ Λφγνλ, ν὎δέλ ἀπνθηλήζεη η῅ο θαηά ηήλ ἀιεζ῅
πίζηηλ ἑζηίαο• ἐθ᾿ ᾗ ηφ κφληκνλ ἕμεη η῅ο ἀθηλήηνπ θαί ἀκεηαβφινπ ηαπηφηεηνο. Δὖ γάξ νἶδελ ὁ πξφο ηήλ ἀιήζεηαλ
ἑλσζείο, ὅηη εὖ ἔρεη, θἄλ νἱ πνιινί λνπζεηνῖελ α὎ηφλ ὡο ἐμεζηεθφηα. Λαλζάλεη κέλ γάξ ὡο εἰθφο α὎ηνχο, ἐθ πιάλεο ηῆ
ἀιεζείᾳ η῅ο ὄλησο πίζηεσο ἐμεζηεθψο, α὎ηφο δ᾿ ἀιεζῶο νἶδελ ἑαπηφλ, ν὎ρ ὅ θαζηλ ἐθεῖλνη καηλφκελνλ, ἀιιά η῅ο
ἀζηάηνπ θαί ἀιινηση῅ο, πεξί ηήλ παληνδαπῆ η῅ο πιάλεο πνηθηιίαλ θνξᾶο, δηά η῅ο ἁπι῅ο θαί ἀεί θαηά ηά α὎ηά θαί
ὡζαχησο ἐρνχζεο ἀιεζείαο ἞ιεπζεξσκέλνλ.

5.92 (ƒβ΄) Ἀγαζνί θαί θηιάλζξσπνη, εὔζπιαρλνί ηε θαί νἰθηίξκνλεο γεγφλαζηλ νἱ ἅγηνη• κίαλ πξφο ἅπαλ ηφ γέλνο δηάζεζηλ
ἔρνληεο ἀγάπεο δεηρζέληεο• ὏θ᾿ ἧο ηφ πάλησλ ἐμαίξεηνλ εἶδνο ηῶλ ἀγαζῶλ, ηήλ ηαπείλσζηλ ιέγσ, δηά πάζεο α὎ηῶλ η῅ο
δσ῅ο βεβαίαλ θαηαζρφληεο, ηήλ θπιαθηηθήλ κέλ ηῶλ ἀγαζῶλ, θζαξηηθήλ δέ ηῶλ ἐλαληίσλ, ν὎δελί ηφ παξάπαλ ἁιψζηκνη
ηῶλ δηνρινχλησλ γεγφλαζη πεηξαζκῶλ, ηῶλ ηε ἑθνπζίσλ θαί ηνῦ ἐθ᾿ ἟κῖλ ιφγνπ, θαί ηῶλ ἀθνπζίσλ θαί ν὎θ ἐθ᾿ ἟κῖλ• ηῷ
ηνῖο κέλ, δη᾿ ἐγθξάηεηαλ ἀπνκαξαίλεηλ ηάο ἐπαλαζηάζεηο• ηῶλ δέ, δη᾿ ὏πνκνλ῅ο ηάο πξνζβνιάο ἀπνζείεζζαη.

5.93 (ƒγ΄) Σήλ κέλ ηειείαλ πξᾶμηλ η῅ο ἀξεη῅ο, πίζηηο ὀξζή πνηεῖ, θαί θφβνο εἰο Θεφλ ἀλφζεπηνο• ηήλ δέ θαηά ηήλ
ἀλάβαζηλ ἄπηαηζηνλ θπζηθήλ ζεσξίαλ, ἐιπίο βεβαία θαί ἀιψβεηνο ζχλεζηο• ηήλ δέ θαηά ηήλ ἀλάιεςηλ ζέσζηλ, ἀγάπε
ηειεία, θαί λνῦο ηνῖο νὖζη θαζ᾿ ὏πεξνρήλ πάκπαλ ἑθνπζίσο πεπεξσκέλνο.

5.94 (ƒδ΄) Σ῅ο κέλ πξαθηηθ῅ο θηινζνθίαο ἔξγνλ εἶλαί θαζη, πάζεο ηφλ λνῦλ ἐκπαζνῦο θαληαζίαο θαζαξφλ θαηαζη῅ζαη•
η῅ο δέ θπζηθ῅ο ζεσξίαο, πάζεο η῅ο ἐλ ηνῖο νὖζη θαζ᾿ ἥλ αἰηίαλ ὏πάξρνπζηλ, ἀιεζνῦο γλψζεσο α὎ηφλ ἐπηζηήκνλα δεῖμαη•

Σελίδα 71 από 71
η῅ο δέ ζενινγηθ῅ο κπζηαγσγίαο, ὅκνηνλ Θεῷ θαί ἴζνλ ὡο ἐθηθηφλ, ηῆ ράξηηη θαηά ηήλ ἕμηλ πνη῅ζαη, κεδελφο ηφ ζχλνινλ
ἔηη ηῶλ κεηά Θεφλ, δηά ηήλ ὏πεξνρήλ ὄληα λνήκνλα.
5.95 (ƒε΄) ὇πέξ ἐζηηλ ὁ αἰζήξ, ἤγνπλ ηφ πχξηνλ ζηνηρεῖνλ, ἐλ ηῷ θαη᾿ αἴζζεζηλ θφζκῳ, ηνῦην ἐλ ηῷ θφζκῳ η῅ο δηαλνίαο
ἐζηίλ ἟ θξφλεζηο, ὡο ἕμηο θσηηζηηθή, θαί ηῶλ ἐθ᾿ ἑθάζηνπ ηῶλ ὄλησλ ἰδίσο πλεπκαηηθῶλ ιφγσλ ὏πνδεθηηθή [edit.
ἀπνδεθηηθή], ηήλ ἐλ ὅινηο ἀπιαλῶο αἰηίαλ δη᾿ α὎ηῶλ ἐθθαίλνπζα, θαί η῅ο θαηά ςπρήλ πεξί ηφ ζεῖνλ ἐθέζεσο ἑιθηηθή• θαί
ὅπεξ ἐλ ηῷ αἰζζεηῷ θφζκῳ ἐζηίλ ὁ ἀήξ, ηνῦην ἐλ ηῷ θαηά δηάλνηαλ θφζκῳ ἐζηίλ ἟ ἀλδξεία, ὡο ἕμηο θηλεηηθή θαί η῅ο
ἐκθχηνπ θαηά πλεῦκα δσ῅ο ζπλεθηηθή ηε ἅκα θαί δξαζηηθή, θαί η῅ο θαηά ςπρήλ πεξί ηφ ζεῖνλ ἀεηθηλεζίαο ηνλσηηθή• θαί
ὅπεξ ἐλ ηῷ αἰζζεηῷ θφζκῳ ἐζηί ηφ ὕδσξ, ηνῦην ἐλ ηῷ η῅ο δηαλνίαο θφζκῳ ἐζηίλ ἟ ζσθξνζχλε, ἕμηλ ὏πάξρνπζα η῅ο ἐλ
πλεχκαηη δσηηθ῅ο γνληκφηεηνο πνηεηηθή, θαί η῅ο ἀεηβιχζηνπ θαηά ηήλ ἔθεζηλ πεξί ηφ ζεῖνλ ἐξσηηθ῅ο ζέιμεσο γελλεηηθή•
θαί ὅπεξ ἐλ ηῷ αἰζζεηῷ θφζκῳ ἐζηίλ ἟ γ῅, ηνῦην ἐλ ηῷ η῅ο δηαλνίαο θφζκῳ ἐζηίλ ἟ δηθαηνζχλε, ἕμηο ὏πάξρνπζα θαη᾿
εἶδνο γελλεηηθή πάλησλ ηῶλ ἐλ ηνῖο νὖζη ιφγσλ, θαί η῅ο ἐλ πλεχκαηη θαηά ηῷ ἴζνλ ἑθάζηῳ δσηηθ῅ο δηαδφζεσο
ἀπνλεκεηηθή• θαί η῅ο νἰθείαο ἐλ ηῷ θαιῷ θαηά ηήλ ζέζηλ βάζεσο ἀκεηάζεηνο [male edita, κεηάζεηνο] ἵδξπζηο.
5.96 (ƒζη΄) Ὅζπεξ ζαξθφο ε὎εθηνχζεο θαί πηαηλνκέλεο, ηνῖο πάζεζηλ ἟ ςπρή βαζαλίδεηαη θαί ζθνηίδεηαη, η῅ο ηῶλ ἀξεηῶλ
ἕμεσο θαί ηνῦ θσηηζκνῦ η῅ο γλψζεσο ὏πνρσξνχλησλ• νὕησ θαί η῅ο ςπρ῅ο ηῷ ζείῳ θάιιεη ηῶλ ἀξεηῶλ, θαί ηῷ θσηηζκῷ
η῅ο γλψζεσο θξνπξνπκέλεο ηε θαί ιακπξπλνκέλεο, ὁ ἔμσ ἄλζξσπνο δηαθζείξεηαη, η῅ο ζαξθφο δηά ηήλ ἐπηδεκίαλ ηνῦ
ιφγνπ ηήλ θπζηθήλ ε὎εμίαλ ἀπνβαιινκέλεο.
5.97 (ƒδ΄) Ο὎θ ἦλ δπλαηφλ ἄιισο πἱφλ ἀπνδεηρζ῅λαη Θενῦ θαί Θεφλ θαηά ηήλ ράξηηνο ζέσζηλ, ηφλ γελφκελνλ ἄλζξσπνλ,
κή πξφηεξνλ θαηά πξναίξεζηλ γελλεζέληα ηῷ πλεχκαηη, δηά ηήλ ἑλνῦζαλ α὎ηῷ θπζηθῶο α὎ηνθίλεηνλ θαί ἀδέζπνηνλ
δχλακηλ• ἥλ ηηλα ζενπνηφλ θαί ζείαλ θαί ἄυινλ γέλλεζηλ, δηά ηφ πξνηηκ῅ζαη ηῶλ λννπκέλσλ θαί ἀδήισλ ηέσο ἀγαζῶλ ηφ
θαη᾿ αἴζζεζηλ ηεξπλφλ θαί ἐπίδεινλ, παξαιηπψλ ὁ πξῶηνο ἄλζξσπνο, ηήλ ἐθ ζσκάησλ εἰθφησο ἀπξναίξεηνλ θαί ὏ιηθήλ
θαί ἐπίθεξνλ ἔρεη θαηαδηθάδεηαη γέλεζηλ.
5.98 (ƒε΄) Κηλεῖηαη λῦλ ὁ ἄλζξσπνο, ἤ πεξί θαληαζίαο ἀιφγνπο παζῶλ ἐμ ἀπάηεο δηά θηιεδνλίαλ• ἤ πεξί ιφγνπο ηερλῶλ
ἐθ πεξηζηάζεσο δηά ηήλ ρξείαλ• ἤ πεξί θπζηθνχο ιφγνπο ἐθ ηνῦ λφκνπ η῅ο θχζεσο δηά κάζεζηλ• ὧλ ν὎δέλ θαη᾿ ἀξράο
ἐμαλάγθεο εἷιθε ηφλ ἄλζξσπνλ, εἰθφησο, ὏πεξάλσ πάλησλ γελφκελνλ. Οὕησ γάξ ἔπξεπελ εἶλαη ηφλ ἀπ᾿ ἀξρ῅ο, κεδελί ηφ
ζχλνινλ πεξηζπψκελνλ ηῶλ κεη᾿ α὎ηφλ, ἤ πεξί α὎ηφλ, ἤ θαη᾿ α὎ηφλ, θαί πξφο ηειείσζηλ ἑλφο κφλνπ πξνζδεφκελνλ, η῅ο
πξφο ηφλ ὏πέξ α὎ηφλ, θεκί δέ ηφλ Θεφλ, θαζ᾿ ὅιελ ηήλ ἀγαπεηηθήλ δχλακηλ ἀζρέηνπ θηλήζεσο.
5.99 (ƒζ΄) Ο὎δέλ εἶρελ ὁ πξῶηνο ἄλζξσπνο κεηαμχ Θενῦ θαί α὎ηνῦ πξνβεβιεκέλνλ πξφο εἴδεζηλ, θαί θσιχνλ ηήλ δη᾿
ἀγάπεο α὎ζαίξεηνλ θαηά ηήλ πξφο Θεφλ θίλεζηλ γελλεζνκέλελ ζπγγέλεηαλ. Ἀπαζήο γάξ ράξηηη ὤλ, ἀπάηελ παζῶλ
θαληαζίαο δη᾿ ἟δνλ῅ο ν὎ πξνζίεην• θαί ἀπξνζδεήο [ male edita πξνζδεήο] ὏πάξρσλ, η῅ο πεξί ηέρλαο πεξηζηαηηθ῅ο
ἀλάγθεο δηά ηήλ ρξείαλ, ἐιεχζεξνο ἦλ• θαί ζνθφο ὤλ, η῅ο πεξί ηήλ θχζηλ ζεσξίαο ὏πεξάλσ θαζεηζηήθεη δηά ηήλ γλῶζηλ.
5.100 (ξ΄) ὇ πᾶζαλ κεηά ζνθίαο ηήλ θχζηλ ὏πνζηήζαο Θεφο, θαί πξφο ηήλ ἑθάζηνπ ηῶλ ινγηθῶλ ν὎ζηῶλ δχλακηλ ηήλ
α὎ηνῦ γλῶζηλ θξπθίσο ἐλζέκελνο, δέδσθε θαί ἟κῖλ ηνῖο ἀλζξψπνηο, ὡο κεγαιφδσξνο Γεζπφηεο, θαηά θχζηλ ηφλ εἰο α὎ηφλ
πφζνλ θαί ἔξσηα, ζπλεπηπιέμαο α὎ηῷ θπζηθῶο ηνῦ ιφγνπ ηήλ δχλακηλ• ἐθ᾿ ᾧ δπλεζ῅λαη κεηά ῥαζηψλεο γλῶλαη ηνχο
ηξφπνπο η῅ο ηνῦ πφζνπ πιεξψζεσο, θαί κή παξαζθαιέληαο δηακαξηεῖλ νὗ ηπρεῖλ ἀγσληδφκεζα. Καηά ηνῦηνλ νὖλ
θηλνχκελνη ηφλ πφζνλ, πεξί ηε η῅ο ἀιεζείαο α὎η῅ο θαί η῅ο ε὎ηάθησο ηνῖο ὅινηο ἐκθαηλνκέλεο ζνθίαο ηε θαί δηνηθήζεσο,
δεηεῖλ ἐλαγφκεζα, ἐθείλνπ ηπρεῖλ δηά ηνχησλ γιηρφκελνη, νὗ ράξηλ ηφλ πφζνλ ἐιάβνκελ.
Σέινο Μαμίκνπ ηῶλ ζείσλ θεθαιαίσλ.

ΠΑΣΔΡΗΚΖ ΘΔΟΛΟΓΗΑ