Χωροθέτηση υπαίθριων εξορυκτικών δραστηριοτήτων: ο μεταλλευτικός και ο πολεοδομικός νόμος.
34 pages
1-2/2010 17
H
χωροθέτηση
των
υπαίθριων
εξορυκτικών
δραστηριοτήτων
Γενικά
κριτήρια
χωροθέτησης
,
η
χωροθέτηση
πλησίον
οικισµών
και
η
στάθµιση
του
περιβαλλοντικού
κόστους
σύµφωνα
µε
τη
νοµολογία
του
Συµβουλίου
της
Επικρατείας
—
Βιβλιογραφική
ανασκόπηση
—
Μαρία
Κ
.
Στουµπίδη
*
Η
χωροθέτηση
των
υπαίθριων
εξορυκτικών
δραστηριοτήτων
εξαρτάται
κατ
’
αρχάς
από
την
ίδια
την
ύπαρξη
εντοπισµένων
κοιτασµάτων
σε
µία
περιοχή
.
Από
νοµικής
απόψεως
εξαρτάται
από
ένα
πλέγµα
διατάξεων
του
περιβαλλοντικού
,
του
µεταλλευτικού
και
του
πολεοδοµικού
νόµου
,
που
,
αν
και
εξυπηρετούν
ο
κάθε
ένας
τον
δικό
του
σκοπό
,
εντάσσονται
πάντως
σε
ένα
ενιαίο
σύστηµα
δικαίου
µέσα
στο
οποίο
ερµηνεύο
-
νται
ενιαία
και
συνδυαστικά
µεταξύ
τους
.
Μόνη
η
εκ
του
νόµου
χωροθέτηση
των
µεταλλεί
-
ων
που
προκύπτει
λόγω
της
τεκµηριωµένης
παρουσίας
κοιτασµάτων
δεν
επαρκεί
.
Τελικώς
η
χωροθέτηση
λαµβάνει
χώρα
σύµφωνα
µε
τις
υφιστάµενες
χωροταξικές
κατευθύνσεις
και
υπό
τη
στάθµιση
του
περιβαλλοντικού
κόστους
της
πραγµατοποίησης
µεταλλευτικών
έργων
προς
άλλους
παράγοντες
αναγόµενους
στο
γενικότερο
εθνικό
και
δηµόσιο
συµφέρον
.
Η
παρούσα
µελέτη
ασχολείται
µε
την
ανάδειξη
των
ερµηνευτικών
ζητηµάτων
από
τη
συνδυασµένη
εφαρµογή
των
γενικών
κριτηρίων
χωροθέτησης
υπαίθριων
εξορυκτικών
δρα
-
στηριοτήτων
σύµφωνα
µε
το
Σύνταγµα
,
τις
υφιστάµενες
χωροταξικές
κατευθύνσεις
και
τυ
-
χόν
ένταξη
των
δραστηριοτήτων
εντός
προστατευοµένων
περιοχών
καθώς
επίσης
και
την
εφαρµογή
των
µεταλλευτικών
και
των
πολεοδοµικών
διατάξεων
στο
πλαίσιο
της
χωροθέ
-
τησης
πλησίον
οικισµών
.
Αναλύονται
θέµατα
όπως
η
απόσταση
των
εξορυκτικών
έργων
από
οικισµούς
ή
κτίσµατα
,
ο
τρόπος
υπολογισµού
της
απόστασης
αυτής
και
επιχειρείται
η
προσέγγιση
του
ευρύτερου
ζητήµατος
της
επίλυσης
των
συγκρούσεων
των
διατάξεων
.
Επί
-
σης
αναλύεται
η
παράλληλη
εφαρµογή
των
διατάξεων
αυτών
στο
πλαίσιο
του
Συντάγµατος
που
επιβάλλει
την
ολοκληρωµένη
περιβαλλοντική
προστασία
µε
στόχο
την
αποφυγή
της
πε
-
ριβαλλοντικής
βλάβης
µε
προληπτικά
και
κατασταλτικά
µέτρα
και
την
προρρηθείσα
στάθ
-
µιση
.
Το
ζήτηµα
της
στάθµισης
περιπλέκεται
ειδικώς
ως
προς
την
υλοποίηση
µεταλλευτι
-
κών
έργων
από
το
γεγονός
ότι
η
εθνική
αναγκαιότητα
για
την
ανάπτυξη
της
µεταλλευτικής
δραστηριότητας
ανάγεται
στο
ίδιο
το
Σύνταγµα
,
η
δε
εκµετάλλευση
των
µεταλλείων
θεω
-
ρείται
δηµόσια
ωφέλεια
που
µπορεί
να
οδηγήσει
ακόµα
και
στην
αναγκαστική
απαλλοτρί
-
ωση
εκτάσεων
,
εφόσον
αυτό
είναι
απαραίτητο
για
την
εκµετάλλευση
σηµαντικής
εθνικής
πλουτοπαραγωγικής
πηγής
.
*
∆ικηγόρος
,
∆ικηγορική
εταιρεία
«
∆ρυλλεράκης
&
Συνεργάτες
»
Βουκουρεστίου
25106 71
Αθήνα
Η
/
Τ
: ms@dryllerakis.gr
18 1-2/2010
1
ΕΙΣΑΓΓΗ
Η
χωροθέτηση
δραστηριοτήτων
για
την
υπαίθρια
εξόρυξη
µεταλλευτικών
και
βιο
-
µηχανικών
ορυκτών
καθώς
και
την
εξόρυξη
µαρµάρων
1
εξαρτάται
από
το
πραγµατικό
γεγονός
της
ίδιας
της
ύπαρξης
κοιτασµάτων
σε
µία
δεδοµένη
περιοχή
,
διαπίστωση
που
αφορά
και
το
ουσιαστικότερο
κριτήριο
χωροθέτησης
ενός
εξορυκτικού
έργου
.
Από
νοµικής
απόψεως
η
χωροθέτηση
των
υπαίθριων
εξορυκτικών
δραστηριοτήτων
διέπεται
από
τρία
βασικά
πλέγµατα
διατάξεων
:
την
εν
γένει
περιβαλλοντική
νοµοθεσία
2
,
στο
πλαίσιο
της
οποίας
λαµβάνονται
υπ
’
όψιν
οι
υφιστάµενες
χωροταξικές
κατευθύνσεις
και
τυχόν
περιορισµοί
από
ειδικά
καθεστώτα
προστασίας
του
περιβάλλοντος
,
τις
ειδικές
διατάξεις
του
µεταλλευτικού
νόµου
3
και
τον
πολεοδοµικό
νόµο
4
.
Κάθε
πλέγµα
διατάξε
-
ων
εξυπηρετεί
το
δικό
του
σκοπό
και
κατά
περίπτωση
µπορεί
να
οδηγεί
τους
µελετητές
σε
διαφορετικά
συµπεράσµατα
ως
προς
την
εφαρµογή
των
διατάξεων
χωροθέτησης
.
Γεννάται
ως
εκ
τούτου
το
ερώτηµα
µε
ποιο
τρόπο
τα
ως
άνω
πλέγµατα
διατάξεων
µε
τους
διαφορετικούς
τους
σκοπούς
και
στόχους
εφαρµόζονται
στην
πράξη
και
πώς
επιλύ
-
ονται
οι
τυχόν
συγκρούσεις
,
δεδοµένου
ότι
οι
επιµέρους
διατάξεις
τελικώς
εντάσσονται
στο
ίδιο
ευρύτερο
ενιαίο
σύστηµα
δικαίου
και
ερµηνεύονται
σύµφωνα
µε
αυτό
και
όχι
µεµονωµένα
.
Η
νοµοθεσία
για
την
προστασία
του
περιβάλλοντος
και
η
διαδικασία
της
περιβαλ
-
λοντικής
αδειοδότησης
εξασφαλίζει
τη
µετουσίωση
της
αρχής
της
πρόληψης
5
και
λαµ
-
βάνει
υπ
’
όψιν
της
και
αναφέρεται
σε
κάθε
επιµέρους
παράµετρο
του
φυσικού
,
πολιτι
-
στικού
και
κοινωνικοοικονοµικού
περιβάλλοντος
υπό
το
πρίσµα
της
αρχής
της
αειφόρου
αναπτύξεως
.
Κατά
την
περιβαλλοντική
αδειοδότηση
ελέγχεται
άλλωστε
η
συµβατότητα
της
ασκήσεως
συγκεκριµένης
εξορυκτικής
δραστηριότητας
προς
τις
απαιτήσεις
προστα
-
σίας
του
περιβάλλοντος
,
ενώ
η
επιλογή
της
συγκεκριµένης
περιοχής
στην
οποία
θα
ανα
-
πτυχθεί
η
υπαίθρια
εξορυκτική
δραστηριότητα
θα
επιλεγεί
και
µε
βάση
τις
εκάστοτε
1
Η
µελέτη
αυτή
δεν
ασχολείται
µε
τη
χωροθέτηση
των
λατοµείων
αδρανών
υλικών
,
τα
οποία
διέπονται
από
ειδικές
διατάξεις
ούτε
και
µε
το
θέµα
της
χωροθέτησης
και
λειτουργίας
των
υπόγειων
εκµεταλλεύσεων
.
Ειδικά
για
τις
τελευταίες
πάντως
αναφέρεται
η
πρόσφατη
ΣτΕ
462/2010,
Ολοµ
.
σχετικά
µε
την
υπόθεση
για
την
επέκταση
της
υπόγειας
εκµετάλλευσης
του
µεταλλείου
Μαύρων
Πετρών
για
την
εξόρυξη
µικτών
θειούχων
µεταλλευµάτων
µολύβδου
και
ψευδαργύρου
σε
συνεχόµενη
µε
υφιστάµενες
µεταλλευτικές
εγκαταστάσεις
περιοχή
κάτω
από
τη
δοµηµένη
περιοχή
του
οικισµού
Στρατονίκης
(
σκ
. 13),
σύµφωνα
µε
την
οποία
η
σκο
-
πούµενη
δραστηριότητα
δεν
έρχεται
σε
αντίθεση
µε
εγκεκριµένα
χωροταξικά
,
ρυθµιστικά
και
πολεοδοµικά
σχέδια
αφού
περιλαµβάνει
κατά
κύριο
λόγο
υπόγειες
εργασίες
.
2
Ν
. 1650/1986
όπως
έχει
τροποποιηθεί
και
ισχύει
.
3
Τον
Μεταλλευτικό
Κώδικα
(
Ν∆
210/1973,
ΦΕΚ
Α΄
277/1973)
και
κυρίως
τον
κατ
’
εξουσιο
-
δότηση
αυτού
εκδοθέντα
Κανονισµό
Μεταλλευτικών
και
Λατοµικών
Εργασιών
(
ΚΜΛΕ
–
ΥΑ
11-5
Η
/
Φ
/17402/1984,
ΦΕΚ
Β΄
931/1984).
Ειδικά
ως
προς
τα
λατοµεία
αδρανών
υλικών
αναφέρεται
ο
Ν
. 1428/84,
ΦΕΚ
Α΄
43/1984.
4
Π
.
∆
.
της
2/13.03.1981,
Ν
. 3325/2005
και
Π
.
∆
.
της
24.4/3.5.1985.
5
Ίδετε
µεταξύ
άλλων
ΣτΕ
613/2002 (
Ολοµ
.)
υπόθεση
της
Μεταλλουργίας
Χρυσού
Ολυµπιά
-
δας
και
την
πρόσφατη
ΣτΕ
462/2010 (
Ολοµ
.)
υπόθεση
επέκτασης
υπόγειας
εκµετάλλευσης
µεταλλείου
Μαύρων
Πετρών
Στρατονίκης
,
καθώς
και
Γλυκερία
Σιούτη
,
∆ίκαιο
Περιβάλλο
-
ντος
,
Εκδ
.
Αντ
.
Ν
.
Σάκκουλα
Αθήνα
–
Κοµοτηνή
2003,
σελ
. 155,
Ευαγγελία
Κουτούπα
–
Ρε
-
γκάκου
,
∆ίκαιο
του
Περιβάλλοντος
,
Εκδ
.
Σάκκουλα
Αθήνα
–
Θεσσαλονίκη
2008,
σελ
. 46
επ
.
και
89
επ
.,
Ανδρέα
Παπαπετρόπουλο
Οι
Μελέτες
Περιβαλλοντικών
Επιπτώσεων
στην
Ευρω
-
παϊκή
και
στην
Ελληνική
Έννοµη
Τάξη
,
Εκδ
.
Αντ
.
Ν
.
Σάκκουλα
Αθήνα
–
Κοµοτηνή
2003,
σελ
. 51
επ
.
1-2/2010 19
υφιστάµενες
χωροταξικές
κατευθύνσεις
.
Από
την
εφαρµογή
της
περιβαλλοντικής
νοµο
-
θεσίας
προκύπτει
άλλωστε
πλήθος
κριτηρίων
χωροθέτησης
και
περιορισµών
.
Ειδικότε
-
ρα
,
περιορισµοί
µπορεί
να
προκύπτουν
από
Προεδρικά
∆ιατάγµατα
/
Αποφάσεις
Χαρα
-
κτηρισµού
Περιοχών
και
Καθορισµού
Ζωνών
Προστασίας
που
εκδίδονται
κατ
’
εξουσι
-
οδότηση
των
άρθρων
18
επ
.
του
Ν
. 1650/1986,
από
την
ύπαρξη
περιοχών
προστατευό
-
µενων
από
διεθνείς
συνθήκες
6
ή
δίκτυα
όπως
το
δίκτυο
Φύση
2000
7
,
από
την
ύπαρξη
περιοχών
αρχαιολογικού
ενδιαφέροντος
κ
.
λπ
.
Επίσης
η
ανάλυση
των
επιπτώσεων
ενός
έργου
µπορεί
κατά
περίπτωση
να
οδηγήσει
σε
περιορισµούς
ως
προς
τη
χωροθέτηση
ενός
έργου
ή
ακόµα
και
σε
απαγόρευση
υλοποίησης
της
συγκεκριµένης
εξορυκτικής
δραστηριότητας
.
Τέλος
,
στο
πλαίσιο
των
διατάξεων
για
την
προστασία
του
περιβάλλο
-
ντος
αναφέρεται
επίσης
η
στάθµιση
του
περιβαλλοντικού
κόστους
της
πραγµατοποίησης
µεταλλευτικών
έργων
προς
άλλους
παράγοντες
αναγόµενους
στο
γενικότερο
εθνικό
και
δηµόσιο
συµφέρον
,
η
οποία
και
τελικά
θα
κρίνει
την
πραγµατοποίηση
του
εξορυκτικού
έργου
ή
µη
.
Οι
διατάξεις
του
µεταλλευτικού
νόµου
,
οι
οποίες
στοχεύουν
στη
ρύθµιση
των
µε
-
ταλλευτικών
και
λατοµικών
εργασιών
έχουν
πολύ
ειδικό
περιεχόµενο
και
ως
προς
το
ζήτηµα
της
χωροθέτησης
αναφέρονται
κυρίως
σε
κριτήρια
προστασίας
της
ασφάλειας
των
εγκαταστάσεων
και
των
παρακειµένων
κτισµάτων
,
την
οποία
εν
πολλοίς
προσδιορί
-
ζουν
σε
απόσταση
250
µέτρων
8
.
Η
πολεοδοµική
νοµοθεσία
,
που
αφορά
στην
εύρυθµη
λειτουργία
και
προστασία
των
οικισµών
,
του
δοµηµένου
και
του
ανθρωπογενούς
περιβάλλοντος
αυτών
,
στοχεύει
στην
προστασία
των
οικισµών
πλησίον
των
οποίων
επιχειρείται
η
χωροθέτηση
της
εξορυκτι
-
6
Για
παράδειγµα
αναφέρεται
η
περίπτωση
µεταλλευτικών
εργασιών
εντός
περιοχής
ενταγµέ
-
νης
στο
δίκτυο
Ραµσάρ
που
κρίθηκε
από
την
απόφαση
του
Συµβουλίου
της
Επικρατείας
υπ
’
αριθ
. 4447/2005.
Η
υπόθεση
αυτή
αφορούσε
εξορυκτικές
εργασίες
στην
περιοχή
των
(
τότε
)
κοινοτήτων
Μαυρορράχης
και
Νικοπόλεως
Θεσσαλονίκης
,
στην
ευρύτερη
περιοχή
της
Κο
-
ρώνειας
,
εντός
περιοχής
Ραµσάρ
,
για
την
οποία
εν
συνεχεία
εξεδόθη
η
υπ
’
αριθ
. 6919/2004
κοινή
απόφαση
των
Υπουργών
Ανάπτυξης
,
ΠΕΧ∆Ε
,
Γεωργίας
και
Μακεδονίας
-
Θράκης
«
Χαρακτηρισµός
των
λιµναίων
,
χερσαίων
και
υδάτινων
περιοχών
του
υγροτοπικού
συστήµα
-
τος
των
λιµνών
Βόλβης
–
Κορώνειας
και
Μακεδονικών
Τεµπών
ως
«
Εθνικό
Πάρκο
Υγροτό
-
πων
των
λιµνών
Κορώνειας
–
Βόλβης
και
των
Μακεδονικών
Τεµπών
»
και
καθορισµός
ζωνών
προστασίας
και
καθορισµός
χρήσεων
,
όρων
και
περιορισµών
δόµησης
»,
οριοθετήθηκε
ο
εν
λόγω
υγρότοπος
και
διαιρέθηκε
σε
ζώνες
προστασίας
και
χρήσεων
.
7
Τα
βασικά
νοµοθετήµατα
για
την
προστασία
της
βιοποικιλότητας
στην
Ευρωπαϊκή
Ένωση
,
η
Οδηγία
92/43/
ΕΟΚ
του
Συµβουλίου
της
21
ης
Μαΐου
1992
για
τη
διατήρηση
των
φυσικών
οι
-
κοτόπων
καθώς
και
της
άγριας
πανίδας
και
χλωρίδας
και
η
Οδηγία
79/409/
ΕΟΚ
του
Συµβου
-
λίου
της
2
ας
Απριλίου
1979
για
τη
διατήρηση
των
αγρίων
πτηνών
(
όπως
κωδικοποιήθηκε
από
την
Οδηγία
2009/147/
ΕΚ
)
συνθέτουν
το
γνωστό
δίκτυο
Φύση
2000.
Οι
σχετικές
οδηγίες
έχουν
ενσωµατωθεί
στην
ελληνική
έννοµη
τάξη
µε
τις
ΚΥΑ
υπ
’
αριθ
. 33318/1998 «
Καθορι
-
σµός
µέτρων
και
διαδικασιών
για
τη
διατήρηση
των
φυσικών
οικοτόπων
(
ενδιαιτηµάτων
)
κα
-
θώς
και
της
άγριας
πανίδας
και
χλωρίδας
»,
ΦΕΚ
Β΄
1289/1998
και
414985/1985 «
Μέτρα
δι
-
αχείρισης
της
άγριας
πτηνοπανίδας
»,
ΦΕΚ
Β΄
757 /1985
σε
συνδυασµό
µε
την
ΚΥΑ
37338/2010 «
Καθορισµός
µέτρων
και
διαδικασιών
για
τη
διατήρηση
της
άγριας
ορνιθοπανί
-
δας
και
των
οικοτόπων
/
ενδιαιτηµάτων
της
,
σε
συµµόρφωση
µε
τις
διατάξεις
της
Οδηγίας
79/409/
ΕΟΚ
, “
Περί
διατηρήσεως
των
άγριων
πτηνών
”,
του
Ευρωπαϊκού
Συµβουλίου
της
2
ας
Απριλίου
1979,
όπως
κωδικοποιήθηκε
µε
την
οδηγία
2009/147/
ΕΚ
»
αντίστοιχα
.
8
Άλλες
διατάξεις
του
ΚΜΛΕ
(
π
.
χ
.
τα
άρθρα
79
επ
.)
αναφέρονται
σε
κριτήρια
ασφαλείας
του
εδάφους
και
εν
γένει
του
περιβάλλοντος
,
των
εκσκαφών
κ
.
λπ
.
tzeferisp published this
