ΕΛΛΗΝΙΚΗ

ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ
ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ – ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
Η εκτύπωση έγινε με τη χορηγία του Σύνδεσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων
ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ
ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ – ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
sme_exof_24sel.pdf 2/14/12 2:36:25 PM
// 1
Με τη συνεργασία Πολιτείας, κοινωνίας και επιχειρήσεων του εξορυκτικού κλάδου,
διαμορφώνουμε δημόσιες πολιτικές ώστε ο ορυκτός πλούτος να αποδειχθεί καταλύτης
για την εθνική οικονομική ανάταξη και ανάπτυξη.
Οι άξονες άσκησης της πολιτικής που εφαρμόζουμε είναι τρεις:
1. Η ανάδειξη και αποκάλυψη του ορυκτού πλούτου, η ανάθεση της εκμετάλλευσής
του με διαφανείς διεθνείς διαγωνιστικές διαδικασίες, με στόχο τη μεγιστοποίηση
των ωφελειών της εθνικής οικονομίας.
2. Η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου της χώρας μέσα από διαδικασίες ορθολογικής
εκμετάλλευσης και εφαρμογής των αρχών βιώσιμης ανάπτυξης.
3. Η ύπαρξη αντισταθμιστικών ωφελημάτων για τις τοπικές κοινωνίες, καθώς και η
κοινωνικά δίκαιη κατανομή των εθνικών εσόδων.
Θέσαμε τις βάσεις για μια ολοκληρωμένη Μεταλλευτική Πολιτική. Ήδη έχει εκδοθεί
ο νέος Κανονισμός Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών (Κ.Μ.Λ.Ε.), ο οποίος
αποτελεί ένα σύγχρονο εργαλείο για την ασφαλή και ορθολογική διενέργεια των εξο-
ρυκτικών εργασιών, με βάση την αρχή της βιώσιμης αξιοποίησης.
Ολοκληρώνουμε σύντομα τη διαμόρφωση του νέου Λατομικού Νόμου.
Προωθούμε τις προκηρύξεις Διεθνών Πλειοδοτικών Διαγωνισμών για την αξιοποίηση
όλων των οικονομικά ελκυστικών Δημόσιων Μεταλλευτικών Χώρων.
Βάλαμε ήδη δυναμικά στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας την πιο παραμελημένη
μορφή πράσινης ενέργειας, τη Γεωθερμία, με δυο διεθνείς γύρους παραχωρήσεων.
Στόχος μας είναι η δημιουργία μιας οικονομίας η οποία θα αξιοποιεί αλλά και θα σέβε-
ται το φυσικό πλούτο της χώρας, συμβάλλοντας έτσι στην αναβάθμιση της ποιότητας
ζωής των Ελλήνων. Οι φυσικοί πόροι που διαθέτουμε μας επιτρέπουν να τους αξιοποιή-
σουμε για την αντιμετώπιση τόσο της οικονομικής όσο και της κλιματικής κρίσης.
Οι Ορυκτές Πρώτες Ύλες μπορούν να μας κάνουν πρωταγωνιστές. Με όραμα, με σχέ-
διο, με αποφασιστικότητα και καθημερινή επιμονή, μπορούν να δώσουν απαντήσεις
στο ζητούμενο μιας σύγχρονης, βιώσιμης και ανταγωνιστικής οικονομίας.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΙΑΤΗΣ
ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ,
ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ & ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ
// 3
01 \\ Εισαγωγή 04
02 \\ Η σημασία των Ορυκτών Πρώτων Υλών (ΟΠΥ)
στη σύγχρονη κοινωνία 06
03 \\ Προκλήσεις σε παγκόσμιo επίπεδο 07
04 \\ Η Ευρωπαϊκή Πολιτική για τις Ορυκτές Πρώτες Ύλες 09
05 \\ Ο Ελληνικός Ορυκτός Πλούτος
και η σημασία του για την Εθνική οικονομία 11
06 \\ Ελληνική Εξορυκτική Βιομηχανία
και Βιώσιμη ανάπτυξη 14
07 \\ Αναπτυξιακές δυνατότητες της ελληνικής
εξορυκτικής βιομηχανίας.
Eμπόδια, προκλήσεις, προοπτικές 16
08 \\ Η Εθνική Πολιτική για την Αξιοποίηση
των Ορυκτών Πρώτων Υλών 18
περιεχόμενα
Τα ορυκτά
της Ελλάδας
Άστριος
Κίσσηρις
Θειάφι
Χουντίτης
Χρυσός
Βωξίτης
Γαληνίτης
Λιγνίτης
Μπεντονίτης
Τάλκης
Ασβεστόλιθος
Ανθρακικό ασβέστιο
Λευκόλιθος
Νικελιούχα
Σιδηρομεταλλεύματα
Φθορίτης
Χαλκοπυρίτης
Χρωμίτης
Πυρολουσίτης
Ολιβίνης
Χαλαζίας
Ποζολάνη
Ατταπουλγίτης
Μάρμαρο
Περλίτης
Σφαλερίτης
Γύψος
Καολίνης
Σιδηροπυρίτης
4 \\ // 5
Η επάρκεια των Ορυκτών Πρώτων Υλών
(ΟΠΥ) αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση
για τη βιώσιμη λειτουργία, την ευημερία
και την πρόοδο των σύγχρονων κοινωνι-
ών. Όλες πλέον οι πτυχές της καθημερι-
νής ζωής, της ανάπτυξης, της προόδου
ακόμη και της ίδιας της προστασίας του
περιβάλλοντος εξαρτώνται ουσιαστικά
από την διαθεσιμότητα των ΟΠΥ.
Οι οικονομικά προσιτές ΟΠΥ και η αξιό-
πιστη και περιβαλλοντικά ασφαλής πρό-
σβαση σε αυτές έχουν μεγάλη σημασία
για την καλή λειτουργία της οικονομίας
τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο
επίπεδο. Τομείς όπως οι δομικές κατα-
σκευές, τα χημικά προϊόντα, η αυτοκινη-
τοβιομηχανία, η ενέργεια και οι ανανεώ-
σιμες πηγές της, οι ηλεκτρικές και ηλε-
κτρονικές συσκευές υψηλής τεχνολογίας
κλπ. εξαρτώνται αποκλειστικά από την
διαθεσιμότητα των ΟΠΥ.
Με βάση τα χαρακτηριστικά της παγκό-
σμιας οικονομίας, ιδιαίτερα αυτά που
έχουν διαμορφωθεί την τελευταία δεκα-
ετία, αναμένεται ότι η ζήτηση για ΟΠΥ
θα συνεχίσει να κινείται με ολοένα και
εντονότερους αυξητικούς ρυθμούς, κυρί-
ως λόγω της αύξησης του επιπέδου της
κατανάλωσης στις ταχύτατα αναπτυσ-
σόμενες οικονομίες της Κίνας, της Ινδίας,
της νοτιοανατολικής Ασίας, της Λατινι-
κής Αμερικής και της Ρωσίας. Η βιώσιμη
κάλυψη των αναγκών κάθε κοινωνίας σε
ΟΠΥ είναι πλέον σαφές ότι δεν μπορεί να
επιτευχθεί χωρίς συγκεκριμένη στρατη-
γική, βασικό πυλώνα της οποίας αποτε-
λεί μια στοχευμένη πολιτική αξιοποίησης
του ορυκτού της πλούτου.
Η εξορυκτική βιομηχανία καλείται να
καλύψει ένα μεγάλο μέρος από τις ανά-
γκες αυτές που αυξάνουν με ταχύτατους
ρυθμούς. Ωστόσο, η τεράστια ζήτηση σε
ορυκτά, οι ιδιαιτερότητες της εξορυκτι-
κής δραστηριότητας, η οποία υποχρε-
ούται να λειτουργήσει εκεί που η φύση
τοποθέτησε το κοίτασμα, τα περιβαλλο-
ντικά ζητήματα που εγείρονται διεθνώς
επιδρώντας άμεσα στον κοινωνικό αντί-
κτυπο της δραστηριότητας, τα πολλαπλά
εμπόδια που τίθενται στη πρόσβασή τους
και επιτείνονται από τον ανταγωνισμό με
άλλες χρήσεις γης, καθώς και η εμφάνι-
ση περιοριστικών μέτρων ή στρεβλώσε-
ων στο επίπεδο, του διεθνούς εμπορίου
σε συνάρτηση με γεωπολιτικά συμφέ-
ροντα, αναδεικνύουν την αναγκαιότητα
εφαρμογής βέλτιστων βιώσιμων πρακτι-
κών έρευνας κι εκμετάλλευσης των ΟΠΥ,
στρατηγικών για την προώθηση της απο-
δοτικής χρήσης τους και της ανακύκλω-
σης τους, αλλά και πολιτικών χωροταξι-
κού σχεδιασμού για τα ορυκτά.
Ειδικότερα αναφορικά με την Ευρωπαϊ-
κή Ένωση (ΕΕ), η ζήτηση σε πρώτες ύλες
υπερβαίνει κατά πολύ την αντίστοιχη
παραγωγή, με αποτέλεσμα η ΕΕ να εμφα-
νίζεται πλήρως ή σε μεγάλο βαθμό εξαρ-
τώμενη από εισαγωγές πρώτων υλών. Οι
όποιες πιθανές διαταραχές στον έγκαιρο
κι απρόσκοπτο εφοδιασμό της ευρωπαϊ-
κής αγοράς είναι δυνατόν να επηρεάσουν
αρνητικά την οικονομία της και γενικότε-
ρα την αναπτυξιακή της πορεία.
Για το λόγο αυτό η ΕΕ άρχισε ήδη να
αντιμετωπίζει ενεργά το ζήτημα της
μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης
διαθεσιμότητας των αναγκαίων ορυκτών
πόρων. Στο πλαίσιο αυτό η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή με την υπ’ αριθ. COM2008/699
Ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοι-
νοβούλιο και το Συμβούλιο Υπουργών με
θέμα «Πρωτοβουλία για τις πρώτες ύλες -
Κάλυψη των ουσιωδών αναγκών μας για
ανάπτυξη και απασχόληση στην Ευρώ-
πη» (Raw Materials Initiative - RMI),
έθεσε εκ νέου το θέμα της μετάβασης σε
μία οικονομία αποδοτικότερης αξιοποίη-
σης των ευρωπαϊκών ΟΠΥ, υπό συνθήκες
«βιωσιμότητας» τόσο για τα κοιτάσματα
όσο και για το περιβάλλον, ενώ παράλ-
ληλα τόνισε την ανάγκη διασφάλισης της
αξιόπιστης και χωρίς στρεβλώσεις πρό-
σβασης της ΕΕ στις πρώτες ύλες τρίτων
χωρών.
Ειδικότερα για την επιτυχή εφαρμογή του
δεύτερου πυλώνα της ευρωπαϊκής πρω-
τοβουλίας για τις πρώτες ύλες («Προώθη-
ση του βιώσιμου εφοδιασμού με πρώτες
ύλες από ευρωπαϊκές πηγές») απαιτεί-
ται η χάραξη αντίστοιχων εθνικών πολι-
τικών από τα κράτη – μέλη με στόχο τη
διασφάλιση της ομαλής πρόσβασης στα
κοιτάσματα της Ε.Ε. και την απρόσκοπτη
παραγωγή των ΟΠΥ που είναι δυνατό να
εξορυχθούν από τα κοιτάσματα αυτά.
Προς τον σκοπό αυτό η Ευρωπαϊκή Επι-
τροπή προτείνει την υιοθέτηση δεικτών
προκειμένου τα κράτη μέλη (European
Commission, Feb 2011, Communication:
“Tackling the challenges in commodity
markets and orow materials”) να απο-
τυπώσουν την πορεία εφαρμογής των
καλών πρακτικών όπως αυτές διατυπώ-
θηκαν από την αντίστοιχη Ομάδα Εργα-
σίας που συστάθηκε για τον σκοπό αυτό,
στα πλαίσια της υλοποίησης του δεύτε-
ρου πυλώνα της RMI.
Επίσης βρίσκεται σε εξέλιξη ο διάλογος
μεταξύ ευρωπαϊκών οργάνων, κρατών
μελών και εμπλεκόμενων φορέων για
τη δημιουργία συγκεκριμένης πολιτικής
που θα στοχεύει σε μία Ευρώπη απαλ-
λαγμένη από την πιεστική ανάγκη της
εξεύρεσης τεράστιων ποσοτήτων πόρων
(πρώτων υλών και άλλων υλικών), προ-
κειμένου να στηρίξει την αναπτυξιακή
πορεία των κοινωνιών της. Η πολιτική
αυτή προσδιορίζεται ως “αποδοτικότη-
τα πόρων” (Resource Efficiency). Βασι-
κή κατεύθυνση της προτεινόμενης αυτής
πολιτικής είναι η βέλτιστη χρήση των
πόρων σε όλες τις παραγωγικές δραστη-
ριότητες της Ε.Ε. και μέσω αυτής η επί-
τευξη ουσιαστικής μείωσης των αναγκών
σε πρωτογενείς πόρους, η μείωση των
αποβλήτων και συνακόλουθα η προστα-
σία του περιβάλλοντος και η βελτίωση
της ποιότητας ζωής.
Ο ελληνικός εξορυκτικός τομέας, απο-
τελεί σημαντικό τομέα οικονομικής δρα-
στηριότητας του τόπου μας, ο οποίος
διαχρονικά τροφοδοτεί με τις απαραί-
τητες πρώτες ύλες μία σειρά ζωτικών
για την εθνική οικονομία κλάδων όπως
της παραγωγής ενέργειας, της τσιμεντο-
βιομηχανίας, των κατασκευών, της βιο-
μηχανίας αλουμινίου, των οικοδομικών
υλικών κ.α. Παράλληλα, έχει έντονο εξω-
στρεφή χαρακτήρα, αφού οι εξαγωγές
του αντιπροσωπεύουν πάνω από το 65%
των πωλήσεών του, διαμορφώνοντας ένα
σημαντικό παραγωγικό κρίκο στην Ευρω-
παϊκή αλλά και στην παγκόσμια αγορά.
Στο ανωτέρω πλαίσιο, η Ελληνική Πολι-
τεία ανταποκρινόμενη στα δεδομένα
αλλά και τις σύγχρονες ανάγκες και
προκλήσεις, κατέστρωσε, με την συμμε-
τοχή στελεχών του ΥΠΕΚΑ, παραγωγι-
κών, επαγγελματικών και επιστημονικών
φορέων (ΣΜΕ, ΙΓΜΕ, ΤΕΕ, ΓΕΩΤΕΕ),
τους βασικούς άξονες, τις απαιτούμενες
επιμέρους κατευθύνσεις όπως και τις
επί μέρους εξειδικευμένες ενέργειες που
απαιτεί μια Εθνική Πολιτική (ΕΠ) για
την βιώσιμη αξιοποίηση του εθνικού ορυ-
κτού πλούτου, στοχεύοντας στην εναρ-
μόνιση της πολιτικής για τις ΟΠΥ με τη
βασική αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης και
τη σύζευξή της με τις υπόλοιπες εθνικές
τομεακές πολιτικές.
01
Εισαγωγή
Η εξορυκτική
δραστηριότητα
είναι ζωτικής
σημασίας για την
βιώσιμη ανάπτυ-
ξη των σύγχρο-
νων κοινωνιών.
Η φύση έχει
προικίσει
την χώρα μας με
σημαντικό ορυ-
κτό πλούτο που
έχει μεγάλο
βιομηχανικό
ενδιαφέρον και
μεγάλη ποικιλία
εφαρμογών
// 7
Υλικά, προϊόντα ή κατασκευές που βασί-
ζονται στους ορυκτούς πόρους, αποτε-
λούν την πλειονότητα των υλικών αντι-
κειμένων και ουσιών που χρησιμοποιού-
νται στην καθημερινή ζωή. Αυτό συχνά
δεν γίνεται άμεσα αντι ληπτό γιατί οι
ορυκτές ύλες δεν χρησιμοποιούνται
συνήθως στην φυσική τους μορφή, ώστε
να είναι αναγνωρίσιμες από το ευρύ
κοινό. Η εξάρτηση της σύγχρονης κοι-
νωνίας από τα ορυκτά έχει παγκοσμίως
αυξηθεί σημαντικά και η τάση αυτή δεν
αναμένεται να ανατραπεί, κυρίως εξαιτί-
ας της διαρκούς αύξησης του πληθυσμού
και της βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου
των αναπτυσσόμενων χωρών.
Ενδεικτικά, έχει υπολογιστεί πως ο μέσος
άνθρωπος χρησιμοποιεί κατά την διάρ-
κεια της ζωής του περί τους 400 τόνους
ορυκτών υλών, ενώ για την κατασκευή
ενός ηλεκτρονικού τσιπ βάρους 2 γραμ-
μαρίων απαιτούνται περί τα 1660 κιλά
ορυκτών, καυσίμων και χημικών και για
την κατασκευή ενός χιλιόμετρου εθνικής
οδού απαιτούνται 30.000 τόνοι αδρανών
υλικών.
Η ευημερία, η ασφάλεια και η πρόοδος
της σύγχρονης κοινωνίας εξαρτώνται
καθοριστικά από τη χρήση πρώτων υλών.
Η σύγχρονη κοινωνία έχει ανάγκη τη
χρήση των ορυκτών για τη δημιουργία
βασικών δικτύων, κατασκευών και υπο-
δομών (κατοικίες, κτίρια, σιδηροδρομικά
και οδικά δίκτυα, αεροδρόμια, λιμάνια,
δίκτυα μεταφοράς νερού και ενέργειας
κλπ), για την παραγωγή ενέργειας, για
την επεξεργασία λυμάτων, για τη βιο-
μηχανική παραγωγή προϊόντων ευρείας
κατανάλωσης, μηχανημάτων, εξοπλισμού,
οχημάτων, χημικών προϊόντων, φαρμά-
κων, καλλυντικών, προϊόντων ψηφιακής
τεχνολογίας, και πολλών άλλων αγαθών.
Επίσης σε σημαντικό βαθμό η κάλυψη
των ζωτικών διατροφικών αναγκών της
μέσω της παραγωγής τροφίμων, βασίζε-
ται σημαντικά σε ορυκτές πρώτες ύλες
για την παραγωγή ανόργανων λιπασμά-
των, γεωργικών μηχανημάτων, γεωργι-
κών φαρμάκων, αρδευτικών συστημάτων
και άλλα συναφή.
Σύγχρονες απαιτήσεις και υιοθέτη-
ση τεχνολογιών με στόχο την επίτευ-
ξη καλύτερης προστασίας του φυσικού
περιβάλλοντος, έχουν επεκτείνει περαι-
τέρω τις ανάγκες μας σε ορυκτές πρώτες
ύλες και στα προϊόντα τους. Ενδεικτικές,
μεταξύ άλλων, είναι η χρήση μπεντονί-
τη, τάλκη και ανθρακικού ασβεστίου για
την επίτευξη ανακύκλωσης του χαρτιού,
μπεντονίτη για την στεγάνωση των υπο-
βάθρων των χώρων υγειονομικής ταφής
αποβλήτων και απόθεσης πυρηνικών
αποβλήτων, ζεολίθου και μπεντονίτη για
τον καθαρισμό υδάτων
Ταυτόχρονα, εκτός από τις αυξημένες
ανάγκες σε βασικά μέταλλα και ορυκτά
η κοινωνία μας καθίσταται όλο και περισ-
σότερο εξαρτώμενη από τα λεγόμενα
«μέταλλα υψηλής τεχνολογίας». Αυτά
βρίσκονται σε σχετικά σπάνια φυσικά
υλικά (σπάνιες γαίες, πλατινοειδή κτλ)
που είναι απαραίτητα για την κατασκευή
τεχνολογικά προηγμένων προϊόντων,
συμπερι λαμβανομένων ηλεκτρονικών
κυκλωμάτων, ημιαγωγών, μαγνητών,
κινητών τηλεφώνων, οθονών, οικιακών
συσκευών, φωτοβολταϊκών συστημάτων,
ανεμογεννητριών και υβριδικών – ηλε-
κτρικών αυτοκινήτων.
Η συνεχής αύξηση του πληθυσμού, η
ιδιαίτερα ταχεία αστικοποίησή του και η
αύξηση του ρυθμού χρήσης αγαθών στην
σύγχρονη ζωή, οδηγούν διαρκώς σε μια
άνευ προηγουμένου ζήτηση σε μέταλ-
λα, βιομηχανικά ορυκτά, διακοσμητικά
πετρώματα, δομικούς λίθους και αδρανή
υλικά. Από την άλλη πλευρά με το πέρα-
σμα του χρόνου η σύγκρουση χρήσεων
γης καθίσταται εντονότερη και οι αδει-
οδοτικές διαδικασίες για τα εξορυκτικά
έργα γίνονται διαρκώς δυσκολότερες,
απαιτητικότερες και ιδιαίτερα χρονοβό-
ρες, με αποτέλεσμα την επιπλέον μείωση
του βαθμού διαθεσιμότητας των πρώτων
υλών.
Παρά τη συνεχή αύξηση της ζήτησης και
των αδειοδοτικών δυσκολιών η μελλο-
ντική απρόσκοπτη κάλυψη των αναγκών
σε ΟΠΥ της παγκόσμιας κοινωνίας θα
μπορούσε να επιτευχθεί μέσω του συν-
δυασμού της αύξησης της πρωτογενούς
παραγωγής τους, της αποδοτικότερης
χρήσης τους και της βελτίωσης των διαδι-
κασιών και των τεχνολογιών ανακύκλω-
σής τους.
Η αύξηση της πρωτογενούς παραγωγής
ΟΠΥ προϋποθέτει την εντατικοποίηση
της έρευνας για ανακάλυψη νέων κοιτα-
σμάτων, την καλύτερη αξιοποίηση των
ήδη γνωστών οικονομικώς εκμεταλλεύ-
σιμων αποθεμάτων καθώς και την αξιο-
ποίηση φτωχότερων ποιοτικά κοιτασμά-
των ή κοιτασμάτων σε μεγαλύτερα βάθη
τα οποία λόγω τεχνολογικών εξελίξεων,
γεωγραφικής θέσης, διαμόρφωσης ζήτη-
σης και τιμών, περιοριστικών εμπορικών
μέτρων ή άλλων πολιτικών από παραγω-
γές χώρες, μπορούν να καταστούν οικο-
νομικώς εκμεταλλεύσιμα.
Με δεδομένες τις τάσεις που προανα-
φέρθηκαν, στο άμεσο μέλλον αναμένε-
ται αφ’ ενός η συνεχής αύξηση των τιμών
των ορυκτών πρώτων υλών και αφ΄ ετέ-
ρου η συνεχής βελτίωση της απόδοσης
της ανακύκλωσης καθώς και γενικότε-
ρα της επαναχρησιμοποίησης των ΟΠΥ,
παράλληλα με την εκμετάλλευση δευτε-
ρευουσών πρώτων υλών και την αναζή-
τηση εναλλακτικών υλικών.
Οι ορυκτές πρώτες ύλες αποτελούν μη
ανανεώσιμους φυσικούς πόρους τα προ-
ϊόντα όμως που προέρχονται απ΄ αυτές
έχουν μικρές, μέτριες ή μεγάλες δυνατό-
τητες ανακύκλωσης, ανάλογα με τη φύση
της πρώτης ύλης, τη φύση των προϊόντων
και την τελική τους χρήση.
Για παράδειγμα τα παραγόμενα μέταλ-
λα έχουν μεγάλες δυνατότητες ανακύ-
κλωσης και σημαντική διάρκεια ζωής.
Ωστόσο από μόνη της η ανακύκλωση
μπορεί μόνο εν μέρει να ανταποκριθεί
στην αυξανόμενη ζήτηση σε μέταλλα.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέ-
ρεται η περίπτωση του χαλκού ο οποίος,
αν και ανακυκλώνεται σε ποσοστό πάνω
από 80%, οι ανακυκλούμενες ποσότητες
καλύπτουν μόνο το 1/3 των τρεχουσών
αναγκών εξ΄ αιτίας της ταχείας αύξησης
της ζήτησής του και του γεγονότος ότι η
μέση διάρκεια ζωής των προϊόντων του
είναι μεγαλύτερη από 30 χρόνια. Παρ’
όλα αυτά, o ρυθμός αύξησης της ζήτη-
σης για μέταλλα μπορεί να επιβραδυνθεί
μέσω του προσεκτικού σχεδιασμού των
προϊόντων και της βελτίωσης της αποδο-
τικότητας της ανακύκλωσης.
Για άλλες κατηγορίες υλικών όπως αυτά
που προέρχονται από βιομηχανικά ορυ-
κτά ή τα ίδια τα ορυκτά εάν χρησιμοποι-
ούνται απ΄ ευθείας σε βιομηχανικές χρή-
σεις, η ανακύκλωσή τους είναι δυσκολό-
τερη και πολλές φορές σχεδόν αδύνατη.
Σε περιπτώσεις όπως π.χ. το γυαλί η ανα-
κύκλωση του προϊόντος εξοικονομεί σε
σημαντικό βαθμό ορυκτές πρώτες ύλες,
ενώ σε περιπτώσεις όπου χρησιμοποιού-
νται βιομηχανικά ορυκτά σε απ΄ ευθείας
χρήσεις (π.χ. περλίτης ως δομικό υλικό,
ατταπουλγίτης ως απορροφητικό υλικό
κλπ) η ανακύκλωση, η ανάκτηση ή η
επαναχρησιμοποίησή τους είναι ιδιαίτε-
ρα περιορισμένη.
Στην περίπτωση των αδρανών υλικών
η δυνατότητα ανακύκλωσή τους από
παλιές κατασκευές ή άλλες πηγές είναι
02 03
Η σημασία των ορυκτών
πρώτων υλών
στη σύγχρονη κοινωνία
Προκλήσεις
σε παγκόσμιο επίπεδο
6 \\
>
>
>
>
>
Μπορεί να µην το καταλαβαίνουµε,
αλλά σε όλη τη διάρκεια της ζωής
µας θα χρησιµοποιήσουµε έως και
400 τόνους ορυκτών!
Αν κοιτάξετε γύρω σας, δεν τα
βλέπετε µε την πρώτη µατιά. Αν
όµως µπορούσατε να κοιτάξετε
καλύτερα, θα βλέπατε πως τα
ορυκτά υπάρχουν παντού γύρω σας.
Σε κάθε σπίτι, σε κάθε γραφείο, στα
αυτοκίνητα, στις τηλεοράσεις, στα
φάρµακα, στα καλλυντικά, ακόµη
και στην καρέκλα που κάθεστε αυτή
τη στιγµή και στην οδοντόκρεµα που
βουρτσίσατε τα δόντια σας σήµερα
το πρωί!
Τα ορυκτά αγκαλιάζουν την
καθηµερινότητά µας και βρίσκονται
παντού και σε όλα γύρω µας.
Από τις πόρτες και τα κουφώµατα, µέχρι
το καλοριφέρ την ηλεκτρική κουζίνα, το
πλυντήριο, τα πιάτα και τα µαχαιροπήρουνα,
ακόµη και την άµµο για τη γάτα µας, τα
ορυκτά είναι παντού ανάµεσά µας!!
Ορυκτά που µας πάνε!
Σήµερα έχει κίνηση και θα πάρετε τον ηλεκτρικό,
αύριο είναι Σάββατο και θα πάτε µια οικογενειακή
βόλτα µε το αυτοκίνητο και µέχρι το τέλος
του µήνα θα πεταχτείτε για µια δουλειά µε το
αεροπλάνο!
Χωρίς τα ορυκτά θα πηγαίνατε παντού, αλλά µε
τα πόδια! Και αυτό γιατί για το αυτοκίνητό σας,
χρησιµοποιήθηκαν περίπου 150 κιλά βιοµηχανικά
ορυκτά για τα τζάµια, τα ελαστικά, τα πλαστικά κ.ά.
και περίπου 1 τόνος σε µέταλλα όπως αλουµίνιο,
σίδηρο και νικέλιο για τα υπόλοιπα εξαρτήµατα.
Αν για το αυτοκίνητό σας χρειάστηκαν τόσα πολλά
ορυκτά και µέταλλα, φανταστείτε τι αναλογίες
χρειάστηκαν για όλα τα υπόλοιπα µέσα µαζικής
µεταφοράς!Αλλά και οι δρόµοι µην νοµίζετε πως
πάνε πίσω. Απλά σκεφτείτε πως για κάθε ένα
χιλιόµετρο της εθνικής οδού, χρειάζονται 30.000
ΤΟΝΟΙ ορυκτών!
Τα ορυκτά µάς φτιάχνουν τη ζωή!
Από τη στιγµή που µπήκαν στη ζωή µας τα ορυκτά,
η καθηµερινότητά µας άρχισε να εκσυγχρονίζεται.
Αρκεί να σκεφτούµε πως χωρίς αυτά, θα ζούσαµε
µε τα κεριά, γιατί πολύ απλά δεν θα είχαµε
λάµπες, άρα ούτε και φως. Αντίστοιχα δεν θα
µπορούσαµε να επικοινωνήσουµε ούτε από τον
υπολογιστή, ούτε από το κινητό, αλλά ούτε από το
σταθερό τηλέφωνο γιατί κι αυτά δε θα υπήρχαν!
FAX, MAIL, CD, MP3, DVD, GPS και φυσικά
Internet θα έπρεπε να τα ξεχάσετε µιας και θα
αποτελούσαν ακόµη σενάρια επιστηµονικής
φαντασίας!
www.orykta.gr
Συγκατοίκηση µε τα ορυκτά!
Όπως ένας άνθρωπος στηρίζεται στο σκελετό του, έτσι και ένα
σπίτι στηρίζεται στα ορυκτά του. Αν µπορούσαµε να περάσουµε
ένα σπίτι από ακτινογραφία, θα βλέπαµε πως χρειάζονται 150
τόνοι βιοµηχανικών ορυκτών σε τσιµέντα, σοβάδες, τζάµια,
χρώµατα κ.ά. και εκατοντάδες τόνοι µεταλλευµάτων για τα
µεταλλικά του µέρη.
Αντίστοιχα µεγάλος αριθµός ορυκτών είναι απόλυτα απαραίτητος
και για τον εξοπλισµό κάθε νοικοκυριού.
Αλουμίνιο
2007 - 2030
Σύνολο= 1200 Mt
1900- 2006
Σύνολο= 800Mt
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Έτος
M
t

A
l
1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010 2020 2030
\\ Προβολή παγκόσμιας ανάγκης σε αλουμίνιο
8 \\
περιορισμένη κυρίως λόγω των ποιοτι-
κών προδιαγραφών που απαιτούνται,
ιδιαίτερα για τη χρήση τους σε αντισει-
σμικές κατασκευές σε χώρες με υψηλή
σεισμικότητα.
Επίσης πρέπει να επισημανθεί ότι ο σύγ-
χρονος πολιτισμός κινείται σε πιο πολύ-
πλοκες τεχνολογίες που σκοπό έχουν να
περιορίσουν αφ΄ ενός το περιβαλλοντικό
αποτύπωμα των παραγόμενων προϊό-
ντων και αφ΄ ετέρου να δημιουργήσουν
υποδομές φιλικότερες προς το περιβάλ-
λον, όπως υποδομές παραγωγής ενέργει-
ας από μη ορυκτά καύσιμα.
Όμως αυτές οι αλλαγές παραγωγικών
δομών και απαιτήσεων γεννούν νέες ανά-
γκες ορυκτών πόρων που θα τις στηρί-
ξουν. Τα πλεονεκτήματα από τις αλλαγές
αυτές δημιουργούν παράλληλα και μια
σαφή ποσοτική και ποιοτική διαφοροποί-
ηση ως προς τις ανάγκες σε πρώτες ύλες.
Τυπικό παράδειγμα αποτελεί η πρόοδος
των τεχνολογιών εκμετάλλευσης ανανε-
ώσιμων πηγών ενέργειας (ανεμογεννή-
τριες, φωτοβολταϊκά κλπ) και η παρα-
γωγή υβριδικών αυτοκινήτων, οι οποίες
δημιούργησαν νέες ανάγκες σε υλικά της
ομάδας των σπανίων γαιών και μάλιστα
σε ετήσιες ποσότητες που θεωρούνταν
αδιανόητες προ εικοσαετίας.
Η ανακύκλωση τέτοιων υλικών μπορεί
να καλύψει μόνο ένα μικρό ποσοστό των
παγκόσμιων αναγκών . Για την κάλυ-
ψη της ζήτησης απαιτούνται σημαντικά
ερευνητικά και εξορυκτικά έργα καθώς
και αποτελεσματικές τεχνικές ανάκτη-
σής τους από απόβλητα ή απορρίμματα.
Είναι επίσης γνωστό ότι ορυκτά υλικά
όπως οι σπάνιες γαίες που απαιτούνται
για υψηλής τεχνολογίας κατασκευές
ή τεχνολογικούς νεωτερισμούς, έχουν
σήμερα περιορισμένη διαθεσιμότη-
τα λόγω γεωπολιτικών και οικονομικών
συμφερόντων και ιδιαίτερα λόγω του βιο-
μηχανικού ανταγωνισμού μεταξύ μεγά-
λων δυνάμεων στη παγκόσμια σκακιέρα.
Η απρόσκοπτη προμήθεια των υλικών
αυτών, ιδιαίτερα για τις ευρωπαϊκές
χώρες οι οποίες, συγκριτικά με τις ανά-
γκες τους, διαθέτουν μηδαμινά αποθέ-
ματα τέτοιων πόρων, θεωρείται ιδιαίτερα
επισφαλής.
Αυτό οδήγησε την Ε.Ε. στα πλαίσια της
εξειδίκευσης της πολιτικής για τις πρώ-
τες ύλες (RMI), μετά από συγκεκριμένη
μελέτη, στην δημιουργία λίστας υλικών
με το χαρακτηρισμό τους ως «Κρίσιμων
Πρώτων Υλών» για τα οποία θα πρέπει
να ληφθεί μέριμνα ώστε να διασφαλισθεί
η κάλυψη των αναγκών της Ευρωπαϊ-
κής βιομηχανίας, είτε μέσω της άσκησης
κατάλληλων πολιτικών προς τις χώρες
παραγωγούς των υλικών αυτών, είτε με
την ανάληψη ερευνητικών προσπαθειών
υποκατάστασής τους από άλλα λιγότερο
σπάνια. Συμπερασματικά, επισημαίνεται
ότι η επιτυχία των εκάστοτε επιδιώξεων
εξασφάλισης ποσοτήτων πρώτων υλών
εξαρτάται άμεσα από την υφιστάμενη
σε κάθε χρονική περίοδο διαθεσιμότητά
τους, η οποία με την σειρά της επηρεά-
ζεται από μια σειρά καθοριστικές παρα-
μέτρους όπως η ύπαρξη διαθέσιμων κοι-
τασμάτων, οι τρέχουσες τεχνολογικές και
οικονομικές συνθήκες, οι εφαρμοζόμενες
πολιτικές χρήσης και διάθεσης σε επίπε-
δο χωρών κ.λ.π.
Για τους λόγους αυτούς είναι αναγκαία
περισσότερο από ποτέ η δημιουργία από
τα κράτη συγκροτημένης μεταλλευτικής
πολιτικής.
Από το 2007 η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει
αναγνωρίσει ότι η διαθεσιμότητα των
ορυκτών υλών αποτελεί ένα πολύ σημα-
ντικό παράγοντα ευημερίας και προόδου.
Ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών των
κατασκευών, των χημικών προϊόντων, της
αυτοκινητοβιομηχανίας, της αεροναυπη-
γικής, των μηχανημάτων και των κατα-
σκευών γενικού εξοπλισμού, ανέρχεται
περίπου σε 1,3 τρις Ευρώ και παρέχει
σταθερή απασχόληση σε 30 εκατομμύρια
ανθρώπους.
Τα τελευταία χρόνια αναπτυσσόμενες
χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία κατανα-
λώνουν ραγδαία αυξανόμενες ποσότη-
τες πρώτων υλών με αποτέλεσμα πλέον
να έχουν προσδώσει στις μεταλλευτικές
τους πολιτικές έναν έντονα στρατηγικό
χαρακτήρα. Μεσοπρόθεσμα, το γεγονός
αυτό αναμφισβήτητα θα επιφέρει αντα-
γωνιστικές δυσκολίες στην προμήθεια
των ευρωπαϊκών χωρών με πρώτες ύλες,
καθώς η βιομηχανία τους εξαρτάται σε
μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές αυτών
των υλών.
Οι χώρες-μέλη της Ε.Ε. καταναλώνουν
περί το 25-30% των μετάλλων που παρά-
γονται σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ αντί-
θετα, η παραγωγή μετάλλων στο εσωτε-
ρικό της Ε.Ε. είναι μόνο το 3% της παγκό-
σμιας παραγωγής. Είναι επίσης γνωστό
ότι πολλά σημαντικά μέταλλα δεν παρά-
γονται καθόλου εντός Ε.Ε. Η συμμετοχή
των μετάλλων και ορυκτών πρωτογενούς
παραγωγής στη συνολική κατανάλωση
της Ε.Ε. αρχίζει να περιορίζεται, έστω
και με αργούς ρυθμούς, καθώς η ανακύ-
κλωση γίνεται πιο αποδοτική και εφευ-
ρίσκονται νέα υποκατάστατα πολλών
υλικών. Παρ’ όλα αυτά, αναμένεται ότι οι
ευρωπαϊκές βιομηχανίες θα παραμείνουν
για πολύ καιρό ακόμα ευάλωτες στην
αστάθεια της αγοράς, με ισχυρό ενδεχό-
μενο να δημιουργηθούν ανωμαλίες στη
ροή του εφοδιασμού τους με αναγκαίες
ορυκτές πρώτες ύλες.
Αντίστοιχα, ο βιώσιμος εφοδιασμός με
αδρανή υλικά αντιμετωπίζει σημαντι-
κές προκλήσεις στον ευρωπαϊκό χώρο
καθώς υπάρχουν εκτεταμένες περιφε-
ρειακές διαφορές και ανισορροπίες στη
διαθεσιμότητα των εκμεταλλεύσιμων
κοιτασμάτων.
Για τη βελτίωση της μακροπρόθεσμης
διαθεσιμότητας των πρώτων υλών, η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την Ανακοίνωσή
της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και
το Συμβούλιο Υπουργών με θέμα « Πρω-
τοβουλία για τις πρώτες ύλες - Κάλυψη
των ουσιωδών αναγκών μας για ανάπτυ-
ξη και απασχόληση στην Ευρώπη» (Raw
Materials Initiative) τονίζει ότι:
«Η διασφάλιση αξιόπιστης και
χωρίς στρεβλώσεις πρόσβασης στις
ορυκτές πρώτες ύλες καθίσταται με
αυξανόμενο ρυθμό ένας σημαντικός
παράγοντας για την ανταγωνιστικό-
τητα της Ε.Ε. και ως εκ τούτου κρί-
σιμος παράγοντας για την επιτυχία
των στόχων του Συμφώνου της Λισ-
σαβώνας για την ανάπτυξη και την
απασχόληση.»
Η πρωτοβουλία αυτή μέσω των κοινών
αποφάσεων των ευρωπαϊκών οργάνων
έχει πάρει πλέον διάσταση πολιτικής για
τις πρώτες ύλες.
Βασίζεται σε τρεις συγκεκρι μένους
πυλώνες:
1. Διασφάλιση της πρόσβασης στις
πρώτες ύλες των διεθνών αγορών,
κάτω από τις ίδιες προϋποθέ-
σεις και με καθεστώς διαφάνει-
ας για όλους τους βιομηχανικούς
ανταγωνιστές.
2. Θέσπιση κατάλληλου κανονιστι-
κού πλαισίου εντός της Ε.Ε. προ-
κειμένου να προωθηθεί η βιώσι-
μη παροχή των πρώτων υλών από
τα κοιτάσματα ορυκτών πρώτων
υλών που ευρίσκονται στο έδα-
φος της Ε.Ε. καθώς και δημιουρ-
γία μιας ενιαίας βάσης γεωλογι-
κών δεδομένων.
3. Ενίσχυση της συνολικής αποδο-
τικότητας στη χρήση των ορυ-
κτών πόρων και προώθηση της
ανακύκλωσης για να μειωθεί η
κατανάλωση πρωτογενών πρώ-
των υλών από την Ε.Ε. και να
ελαττωθεί η αντίστοιχη εξάρτη-
ση από εισαγωγές.
Επιπλέον, η Επιτροπή συστήνει ως ενέρ-
γειες προτεραιότητας τα εξής:
• Λήψη ολοκληρωμένων μέτρων τόσο
από την Ε.Ε. όσο και από τα κράτη-
μέλη ώστε να προωθηθεί περαιτέρω η
εκμετάλλευση των αξιόλογων Ευρωπα-
ϊκών κοιτασμάτων ορυκτών πόρων.
04
Η ευρωπαϊκή πολιτική
για τις ορυκτές πρώτες ύλες
Είναι αναγκαίο περισσότερο από ποτέ,
η θέσπιση εθνικών πολιτικών αξιοποίησης
των ορυκτών πρώτων υλών από τις χώρες
που διαθέτουν ορυκτό πλούτο
// 9
// 11
• Παράλ ληλη ενί σχυση της τεχνο-
γνωσί ας και της ανάπτ υξης νέων
τεχνολογιών.
• Ενθάρρυνση της διατήρησης της δια-
φάνειας στην παγκόσμια αγορά πρώ-
των υλών.
• Μείωση των αποβλήτων.
• Μέγιστη αξιοποίηση των παραγόμενων
υλικών.
• Μέγιστη αποδέσμευση της παραγωγής
από την κατανάλωση φυσικών πόρων
(decoupling).
• Προώθηση της βι ώσι μης αξιοποί-
ησης των ορυκτών πόρων και της
ανακύκλωσης.
• Καθορισμό των πρώτων υλών με κρίσι-
μη (στρατηγική) σημασία για την ΕΕ.
Εξειδικεύοντας την πολιτική αυτή η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προέβη στις
εξής ενέργειες:
- Μετά από αντίστοιχη ανάλυση, λαμ-
βάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα για
τις χρήσεις των πρώτων υλών από την
ευρωπαϊκή βιομηχανία, προχώρησε
στον καθορισμό δεκατεσσάρων «Κρί-
σιμων Πρώτων Υλών» που η διαθεσι-
μότητά τους επηρεάζει ιδιαίτερα την
ομαλή εξέλιξη της βιομηχανικής της
παραγωγής (Report on critical raw
materials). Για την αντιμετώπιση των
κινδύνων που μπορούν να προκληθούν
από τυχόν έλλειψη των υλικών αυτών
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ιδι-
αίτερες πολιτικές για την προμήθειά
τους, αποτελεσματικότερη ανακύκλω-
ση, αξιοποίηση αποβλήτων και απορ-
ριμμάτων και τέλος ερευνητικές προ-
σπάθειες υποκατάστασης.
- Για την εφαρμογή του δεύτερου πυλώ-
να της RMI και επειδή κατά την Ευρω-
παϊκή Επιτροπή πρέπει να εξασφαλι-
σθεί ένα ευνοϊκό περιβάλλον λειτουρ-
γίας της εξορυκτικής δραστηριότητας
μέσω βελτιστοποίησης της σχετικής
νομοθεσίας, των διαδικασιών αδειοδό-
τησης και του χωροταξικού σχεδιασμού,
συστήθηκε ομάδα εργασίας μέσω της
οποίας καταγράφηκαν και συμφωνή-
θηκαν καλές πρακτικές μεταξύ κρατών
μελών τις οποίες κατέγραψε η Ευρω-
παϊκή Επιτροπή σε συγκεκριμένο κεί-
μενο (Report “Improving Framework
Conditions for Extracting Minerals
for EU - Exchanging best Practice on
Land Use Planning, Permitting and
Geological Knowledge Sharing”) ώστε
να αποτελέσουν κατευθύνσεις υλο-
ποίησης της πολιτικής για βέλτιστη
αξιοποίηση των ευρωπαϊκών ορυκτών
πόρων.
Στο κείμενο αυτό τονίζεται η σπουδαι-
ότητα δημιουργίας στοχευμένης και
συγκεκριμένης πολιτικής αξιοποίη-
σης των ορυκτών πόρων από τα κράτη
μέλη όπως και της δημιουργίας μιας
ενιαίας βάσης γεωλογικών και χωρικών
δεδομένων με σκοπό την άντληση πλη-
ροφοριών σχετικά με τις ευρωπαϊκές
πηγές πρώτων υλών και τις δυνατότητες
αξιοποίησής τους.
Στα πλαίσια αυτά σήμερα ευρίσκεται σε
εξέλιξη ο καθορισμός ευρωπαϊκών δει-
κτών μέσω των οποίων θα αποτυπώνεται
η εφαρμογή των καλών πρακτικών.
Επίσης η ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε
κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις
προϋποθέσεις υπό τις οποίες θα πρέπει
να ασκείται η εξορυκτική δραστηριό-
τητα εντός των περιοχών του δικτύου
NATURA (Non energy mineral extraction
and NATURA – Guidance document).
Επισημαίνουμε ότι οι ΟΠΥ αποτελούν
βασικό αντικείμενο και κυρίαρχο ανα-
πτυξιακό στόχο της νέας ευρωπαϊκής
στρατηγικής για την καινοτομία με ορί-
ζοντα το 2020 (Europe 2020- Flagship
Initiative Innovation Union). Στην κατεύ-
θυνση αυτή έρχεται να συμβάλλει η
πρόσφατη Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής
Επιτροπής «Αντιμετωπίζοντας τις προ-
κλήσεις στις αγορές εμπορευμάτων και
πρώτων υλών» (Tackling the challenges
i n commodi t y market s and on raw
materials-COM 25/2011) καθώς και η
σχεδιαζόμενη πρωτοβουλία της Σύμπρα-
ξης για την Καινοτομία «Μη ενεργει-
ακές ορυκτές πρώτες ύλες για μια σύγ-
χρονη κοινωνία» (European Innovation
Partnership: Non Energy Raw Materials
for a Modern Society) . Στις βασικές επι-
διώξεις περιλαμβάνονται η ανάπτυξη και
εφαρμογή νέων φιλικών στο περιβάλλον
τεχνολογιών κοιτασματολογικής έρευ-
νας, εξόρυξης, εμπλουτισμού και διαχεί-
ρισης αποβλήτων έτσι ώστε η παραγωγι-
κή εκμετάλλευση και βιώσιμη χρήση των
ΟΠΥ να ολοκληρώνει και να κλείνει με
αποτελεσματικό τρόπο τον κύκλο ζωής
τους καθώς και η εξεύρεση υποκατάστα-
των για τουλάχιστον τρείς κρίσιμες πρώ-
τες ύλες.
Επι πρόσθετα για τη χάραξης ενιαίας
στρατηγικής ανάπτυξης της Ε.Ε. για το
εγγύς και το απώτερο μέλλον, η Ευρω-
παϊκή Επιτροπή εισηγήθηκε στα άλλα
ευρωπαϊκά όργανα μία διευρυμένη πολι-
τική για την αποδοτικότητα των πόρων,
συμπεριλαμβανομένων και των ΟΠΥ, με
την ονομασία «αποδοτικότητα πόρων»
(Resource Efficiency) για την οποία
έχει ξεκινήσει ευρύτατος διάλογος μετα-
ξύ των Κρατών Μελών και των εμπλεκο-
μένων φορέων.
Τέλος προέβει στην έκδοση επίσημης
ανακοίνωσης (COM (2011) 5, 2/2/2011)
προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμ-
βούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικομική και Κοι-
νωνική Επιτροποή και την Επιτροπή των
Περιφερειών για την αντιμετώπιση των
προκλήσεων που αφορούν τις αγορές
εμπορευμάτων και τις πρώτες ύλες, στην
οποία τονίζεται η σημασία του βιώσιμου
εφοδιασμού με πρώτες ύλες στο εσωτε-
ρικό της Ε.Ε. μέσα από την εκπόνηση
σαφών εθνικών σχετικών πολιτικών, την
εκπόνηση πολιτικής χωροταξικού σχε-
διασμού που αναφέρεται στις ΟΠΥ και
την θέσπιση μηχανισμών αδειοδότησης
εξορυκτικών έργων που θα προσφέ-
ρουν σαφείνια και απλοποίηση διοικη-
τικών διαδικασιών όπως και επενδυτική
ασφάλεια.
Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες της ΕΕ
που διαθέτει σημαντικό ορυκτό πλούτο,
τόσο σε ποιότητα, όσο και σε ποσότητα
και ποικιλία ορυκτών και μεταλλευμά-
των, µε μεγάλο βιοµηχανικό ενδιαφέρον
και ποικιλία εφαρμογών. Το γεγονός αυτό
σε συνδυασμό με τις ανάγκες σε ΟΠΥ της
ευρωπαϊκής αλλά και της διεθνούς κοινό-
τητας προσφέρει συγκριτικά πλεονεκτή-
ματα για την οικονομία της χώρας.
Ο ελληνικός εξορυκτικός κλάδος, απο-
τελεί σημαντικό τοµέα της οικονοµικής
δραστηριότητας της χώρας µας (συμμε-
τοχή 3-5% στο ΑΕΠ αν συμπεριληφθεί
και ο συσχετιζόμενος μεταποιητικός
τομέας) ο οποίος τροφοδοτεί µε πρώτες
ύλες µια σειρά άλλων επίσης σηµαντικών
κλάδων όπως η παραγωγή ενέργειας, η
τσιµεντοβιοµηχανία, η οκοδομική/κατα-
σκευαστική βιομηχανία, η βιοµηχανία μη
σιδηρούχων μετάλλων (αλουµινίου, νικε-
λίου, κλπ), η βιομηχανία ανοξείδωτου
χάλυβα κ.ά.
Πρέπει να τονιστεί ότι η χώρα μας διαθέ-
τει επάρκεια σε αδρανή δομικά υλικά ενώ
παράλληλα είναι σημαντική παραγωγός
βασικών μετάλλων αλλά και βιομηχανι-
κών ορυκτών, ορισμένων με μεγέθη απο-
θεμάτων και ύψη παραγωγής που κατέ-
χουν υψηλότατη θέση στη παγκόσμια
κατάταξη. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι
η Ελλάδα, σε παγκόσμια κλίμακα, είναι
η μοναδική χώρα παραγωγής χουντίτη-
υδρομαγνησίτη, πρώτη χώρα παραγω-
γής περλίτη, δεύτερη χώρα παραγωγής
κίσσηρης (ελαφρόπετρας) και μπεντονί-
τη καθώς και πρώτη στην εξαγωγή προ-
ϊόντων λευκόλιθου/μαγνησίτη στην ΕΕ.
Όλα τα παραπάνω ορυκτά είναι μοναδι-
κά σε ποιότητα, με ευρεία χρήση σε πάρα
πολλές βιομηχανικές και περιβαλλοντι-
κές εφαρμογές.
Ακόμη η χώρα διαθέτει αξιοσημείωτα
κοιτάσματα λιγνίτη, με ετήσια παρα-
γωγή που υπερβαίνει τα 50 εκ. τόνους
(5η παραγωγός στον κόσμο) χάρις στην
οποία καλύπτεται το μεγαλύτερο ποσο-
στό των αναγκών της στο τομέα της
ηλεκτροπαραγωγής.
Ο εξορυκτικός κλάδος, είναι ισχυρά εξω-
στρεφής, αφού οι εξαγωγές πρωτογενών
και επεξεργασμένων υλικών αντιπρο-
σωπεύουν πάνω από το 65% των πωλή-
σεών του, ενώ παράλληλα εταιρείες του
κλάδου κατέχουν ηγετικές θέσεις στην
Ευρωπαϊκή αλλά και στην διεθνή αγορά
σε προϊόντα όπως βωξίτης, αλουμίνα,
αλουμίνιο, νικέλιο, καυστική μαγνησία,
μπεντονίτης, περλίτης, ελαφρόπετρα και
μάρμαρα.
Την τελευταία δεκαετία, υπάρχει στροφή
στην αξιοποίηση βιομηχανικών ορυκτών
σε καινοτόμες, εξειδικευμένες χρήσεις
που έχουν περιβαλλοντικό προσανα-
τολισμό και υψηλή προστιθέμενη αξία
(πχ. μπεντονίτης, περλίτης, ατταπουλγί-
της αμφιβολίτης, ολιβινίτης, ανθρακικό
ασβέστιο, βιομηχανικοί άργιλοι ειδικών
χρήσεων κλπ).
Σ΄ ότι αφορά τους κλασικούς τομείς εκμε-
τάλλευσης μεταλλευμάτων της χώρας
αναφέρουμε τα εξής:
- Στον τομέα του βωξίτη, που αποτελεί
την πρώτη ύλη της πολύ συμαντικής
ενγχώριας βιομηχανίας παραγωγής
αλουμίνας - αλουμινίου, η χώρα μας
κατέχει παγκοσμίως την 8η θέση μετα-
ξύ των χωρών με τα μεγαλύτερα απο-
θέματα βωξίτη και είναι η μεγαλύτερη
βωξιτοπαραγωγός χώρα της ΕΕ (στα-
θερά πάνω από 2 εκατ. τόνους ετησί-
ως). Επίσης επειδή ο ελληνικός βωξίτης
ανήκει στην κατηγορία του μοϊδρικού
έναντι των περισσότερο διαδεδομένων
παγκόσμια κοιτασμάτων που περιέχουν
τριϊδρικό (3η μεγαλύτερη χώρα παγκό-
σμια στην παραγωγή τέτοιου υλικού),
αποτελεί ουσιαστικής σημασίας πρώτη
ύλη για την χαλυβουργία και τα αλου-
μινούχα τσιμέντα, στα οποία η Ευρώπη
πρωτοπορεί στην διεθνή αγορά.
- Στον τομέα του νικελίου, η παραγωγή
σιδηρονικελίου (FeNi) καλύπτει το 7%
σχεδόν των αναγκών της ευρωπαϊκής
αγοράς (2-3% του δυτικού κόσμου),
καθιστώντας την Ελλάδα μια από τις
μεγαλύτερες παραγωγούς της Ευρώπης
και μάλιστα τη μοναδική παραγωγό
εντός ΕΕ από ίδιες (εγχώριες) πρώτες
ύλες (ελληνικά σιδηρονικελιούχα κοι-
τάσματα-λατερίτες). Το σύνολο δε της
05
Ο Ελληνικός Ορυκτός
Πλούτος και η σημασία του
για την Εθνική οικονομία
10 \\
Ανάπτυξη & προστασία περιβάλλοντος
μπορούν να βρίσκονται σε ισόρροπη
σχέση. Αξιοποίηση των πλουτοπαραγω-
γικών εθνικών πηγών δεν μπορεί
να υπάρξει χωρίς ελαχιστοποίηση
του περιβαλλοντικού αποτυπώματος
12 \\ // 13
παραγωγής (17-20 χιλιάδες τόνοι νικε-
λίου στο κράμα) εξάγεται στις ευρω-
παϊκές βιομηχανίες ανοξείδωτου χάλυ-
βα κι αυτό γιατί το κύριο προϊόν δηλ.
το νικέλιο, αποτελεί τη βασική πρώτη
ύλη, μαζί με το σιδηροχρώμιο, για την
παραγωγή του ανοξείδωτου χάλυβα.
- Στον τομέα του λευκολίθου και της
παραγωγής μαγνησιακών προϊόντων η
χώρα μας πραγματοποιεί σημαντικές
εξαγωγές, κατέχοντας μία από τις υψη-
λότερες θέσεις παγκοσμίως.
Σε ότι αφορά τον παραδοσιακό κλάδο
του μαρμάρου η χώρα μας συνεχίζει να
κρατά την ηγετική της θέση στις διεθνείς
αγορές, χάρις στην ποιότητα και την
πλούσια ποικιλία χρωμάτων και τύπων
των ελληνικών μαρμάρων, ιδιαίτερα των
λευκών και ανοιχτόχρωμων.
Παρά τις αντίξοες συνθήκες των τελευ-
ταίων χρόνων λόγω έντονου διεθνούς
ανταγωνισμού, κρίσης στον οικοδομι-
κό και κατασκευαστικό τομέα αλλά και
απαιτήσεων που σχετίζονται με θέματα
περιβάλλοντος και αδειοδότησης, συνε-
χίζουν να λειτουργούν σε όλη τη χώρα
190 περίπου λατομεία, με συνολική ετή-
σια παραγωγή μαρμαρικών προϊόντων 1
εκ. τόνων.
Πρέπει να τονιστεί ότι η χώρα μας διαθέ-
τει σημαντικά κοιτάσματα μεικτών θει-
ούχων (μόλυβδος, ψευδάργυρος, χαλκός
που περιέχουν άργυρο και χρυσό) αλλά
και επιθερμικού χρυσού, σε πολλές περι-
οχές της Βορείου Ελλάδος (Χαλκιδική,
Έβρος, Ροδόπη, Κιλκίς) που αποτελούν
ουσιαστική προοπτική για το μεταλλευ-
τικό κλάδο.
Η αξία των περιεχομένων μετάλλων στα
βεβαιωμένα πολυμεταλλικά αποθέματα
όπως και του χρυσού - αργύρου ανέρχε-
ται σε 20 δις ευρώ.
Οι εκτιμώμενες ποσότητες χρυσού ανέρ-
χονται σε 8,5 εκατομμύρια ουγγιές, και οι
αντίστοιχες αργύρου σε 65 εκατομμύρια
ουγγιές.
Η εκμετάλλευση μόνο των βεβαίων απο-
θεμάτων χρυσού – αργύρου της Β. Ελλά-
δος μπορεί να καταστήσει τη χώρα μας
μία από τις μεγαλύτερες χώρες παραγω-
γής πολύτιμων μετάλλων στην Ε.Ε.
Επίσης σημαντική εκμετάλλευση διε-
νεργείται στον τομέα αδρανών - δομικών
υλικών όπου τα τελευταία χρόνια η ετή-
σια παραγωγή κυμαίνεται από 50 - 90
εκατ. τόνους.
Πέραν αυτών η χώρα μας διαθέτει σημα-
ντικότατο γεωθερμικό δυναμικό, κατάλ-
ληλο και για ηλεκτροπαραγωγή σε αρκε-
τές περιοχές: στα νησιά του ηφαιστεια-
κού τόξου του Αιγαίου (Μήλος, Σαντο-
ρίνη, Νίσυρος), αλλά και στη Λέσβο, τη
Χίο, τη Σαμοθράκη, την Αλεξανδρούπολη
και αλλού. Τα νησιά Μήλος, Σαντορίνη
και Νίσυρος περιλαμβάνουν γεωθερμικά
πεδία υψηλής ενθαλπίας με θερμοκρασί-
ες 150-350 οC με συνολικό γεωθερμικό
δυναμικό τουλάχιστον 250 MW(e). Επιση-
μαίνεται ότι η γεωθερμική ενέργεια απο-
τελεί ήπια ΑΠΕ, από τη χρήση της οποίας
για ηλεκτροπαραγωγή είτε για θερμικές
εφαρμογές, προκύπτουν σημαντικά περι-
βαλλοντικά οφέλη και η εκμετάλλευση
της οποίας σε εντατικότερο βαθμό έχει
ήδη δρομολογηθεί σε εθνικό επίπεδο με
τη διενέργεια δύο γύρων διεθνών διαγω-
νισμών για την εκμίσθωση δικαιωμάτων
έρευνας γεωθερμικού δυναμικού.
Στον τομέα (μεταλλεία, λατομεία και
βασικές μεταλλουργίες της Χώρας) απα-
σχολούνται με οποιαδήποτε σχέση εργα-
σίας 20-23 χιλ. εργαζόμενοι, ενώ έμμε-
σα από την εξορυκτική/ μεταλλουργική
δραστηριότητα, εξαρτάται η απασχόλη-
ση περίπου άλλων 90-100 χιλ. ατόμων.
Αντίστοιχα, η μη-ενεργειακή εξορυκτική
βιομηχανία της ΕΕ απασχολεί άμεσα 250
χιλ. εργαζόμενους.
Η εξορυκτική - μεταλλουργική βιομηχα-
νία αναπτύσσεται, κατ΄ εξοχήν στην περι-
φέρεια, χωρίς να απαιτεί ιδιαίτερα κίνη-
τρα. Προσπαθεί να παράξει αξία πολλές
φορές σε δύσκολες και απομακρυσμένες
περιοχές, χωρίς ανάλογο εξειδικευμένο
εργατικό δυναμικό το οποίο όμως το ανα-
δεικνύει και το εξελίσσει, με τη βοήθεια
και του επιστημονικού και τεχνικού προ-
σωπικού που χρησιμοποιεί εκεί όπου η
φύση έχει δημιουργήσει-χωροθετήσει τα
κοιτάσματα ή τα πετρώματά της, αξιοποι-
ώντας τον ελληνικό ορυκτό πλούτο.
Με τις προσπάθειες αυτές, σχεδόν δύο
αιώνες τώρα, από το ξεκίνημα του νεοσύ-
στατου ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα,
ο φυσικός γεωλογικός πλούτος της χώρας
μετατρέπεται σε οικονομικό πλούτο
πολύτιμο για την εθνική οικονομία, την
πρόοδο της Περιφέρειας και τη διασφά-
λιση βασικών υλικών πόρων και εθνικών
εσόδων για την ελληνική κοινωνία.
Σε ότι αφορά στο βασικό θέμα της απα-
σχόλησης, δεδομένου ότι κατά μέσο όρο
κάθε μία θέση εργασίας στον μεταλλευ-
τικό κλάδο υποστηρίζει - τροφοδοτεί
περί τις 4 θέσεις εκτός αυτού (τριτογενής
τομέας), η κοινωνική και αναπτυξιακή
προσφορά των μεταλλευτικών έργων
καθίσταται πρωταρχικής σημασίας για
τη χώρα, ειδικά για τις περιοχές της περι-
φέρειας όπου δραστηριοποιούνται ως επί
το πλείστον οι μεταλλευτικές επιχειρή-
σεις. Αν σε αυτά προστεθεί και η συμβο-
λή των μονάδων παραγωγής προϊόντων
προστιθέμενης αξίας από την εσωτερική
βιομηχανική επεξεργασία εγχώριων εξο-
ρυγμένων υλικών (πχ. παραγωγή αλουμι-
νίου από βωξίτη, νικελίου από λατερίτη,
τσιμέντου από ασβεστόλιθο κτλ) τότε η
θέση του εξορυκτικού κλάδου κρίνεται
ιδιαίτερα σημαντική για το σύνολο της
βιομηχανικής βάσης της χώρας και της
εθνικής της οικονομίας.
Στο Παράρτημα I παρουσιάζονται ο
γεωλογικός χάρτης της χώρας και χάρ-
τες με τη μεταλλευτική και λατομική
δραστηριότητα.
Στο Παράρτημα II παρουσιάζονται
οι βασικότερες ΟΠΥ που παράγονται
στον τόπο μας. Παρατίθενται ενδεικτικά
στοιχεία παραγωγής και εξαγωγών που
αφορούν την τελευταία πενταετία κατά
κλάδο και υλικό. Τα στοιχεία προέρχονται
από τα στατιστικά που τηρεί η Διεύθυν-
ση Πολιτικής Ορυκτών Πρώτων Υλών του
Υπ. Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλι-
ματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ) και από αυτά
που δημοσιοποιεί ετήσια ο Σύνδεσμος
Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ).
Ο βαθμός σημαντικότητας των παραγό-
μενων ορυκτών υλών από τον Ελληνικό
χώρο διαφοροποιείται ανάλογα με τη
χρήση, τον τόπο παραγωγής και κατανά-
λωσης καθώς και τον βαθμό επεξεργα-
σίας. Αυτή η διαφοροποίηση μπορεί να
συνοψιστεί ως ακολούθως:
• Ορυκτές ύλες γι α τ ην παραγωγή
ενέργειας
• Ορυκτές ύλες που παράγονται και
καταναλώνονται ως έχουν σε τοπικό –
περιφερειακό επίπεδο.
• Ορυκτές ύλες που παράγονται σε τοπι-
κό επίπεδο αλλά καταναλώνονται σε
εθνικό επίπεδο μετά από επεξεργασία
σε κοντινές ή απομακρυσμένες περιο-
χές από τη θέση εξόρυξης.
• Ορυκτές ύλες που παράγονται σε τοπι-
κό επίπεδο και εξάγονται χωρίς περαι-
τέρω επεξεργασία εκτός χώρας.
• Ορυκτές ύλες που παράγονται σε τοπι-
κό επίπεδο και εξάγονται σε τρίτες
χώρες μετά από εγχώρια επεξεργασία
σε κοντινές ή απομακρυσμένες περιο-
χές από τη θέση εξόρυξης.
Βάσει της παραπάνω κατηγοριοποίησης
και της σημασίας των παραγόμενων ορυ-
κτών πρώτων υλών της χώρας και πέραν
των υλικών που έχουν χαρακτηρισθεί
ως «κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες» σε
επίπεδο Ε.Ε., προσδιορίζονται τέσσερις
κατηγορίες σημαντικότητας ΟΠΥ για την
ελληνική οικονομία.
- Ενεργειακά ορυκτά που ουσιαστικά
στηρίζουν την ηλεκτροπαραγωγή της
χώρας.
- Μεταλλεύματα και βιομηχανικά ορυ-
κτά που δύνανται να θεωρηθούν ως
«σημαντικά» για την εθνική οικονο-
μία, δεδομένου ότι αποτελούν βασικό
παράγοντα στήριξης της εγχώριας βιο-
μηχανίας ή προσδίδουν ανταγωνιστικά
πλεονεκτήματα έναντι τρίτων χωρών
σε επίπεδο αυτάρκειας και εξαγωγών
(βωξίτης, λευκόλιθος, σιδηρονικελιού-
χα μεταλλεύματα, περλίτης, μπεντονί-
της, μικτά θειούχα, χρυσός).
- Μάρμαρα που διαδραματίζουν σημα-
ντικό ρόλο στις εξαγωγές και στην
κάλυψη αναγκών τ ης ελ ληνι κής
αγοράς.
- Λοιπές ΟΠΥ που εξυπηρετούν περισ-
σότερο τον τοπικό - περιφερειακό χώρο
αλλά και τις ανάγκες σε πρώτες ύλες
της εθνικής τσιμεντοβιομηχανίας.
Επομένως η εθνική μεταλλευτική πολιτι-
κή επί των ορυκτών πρώτων υλών οφείλει
να λάβει υπ’ όψη της, εκτός από τα βασι-
κά σημεία της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας
για τις πρώτες ύλες (R.M.I.) την προη-
γούμενη ανάλυση για την σημαντικότητα
των διαφόρων ορυκτών πόρων της χώρας,
δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα υλικά που
επηρεάζουν άμεσα την ελληνική οικο-
νομία και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Με αυτόν τον τρόπο η εθνική πολιτική
για τους ορυκτούς πόρους θα μπορεί να
οδηγήσει σε κατάλληλο σχεδιασμό για
την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου
της χώρας, κατά τα πρότυπα και άλλων
ευρωπαϊκών και μη χωρών με σημαντικό
ορυκτό πλούτο.
Μακροπρόθεσμος στόχος της εθνι -
κής πολιτικής αξιοποίησης του ορυκτού
πλούτου της χώρας είναι η εξασφάλιση
της ομαλής λειτουργίας και περαιτέρω
ανάπτυξης ενός εγχώριου εξορυκτικού
κλάδου ώστε να είναι υγιής και δυναμι-
κός, να καλύπτει τις εγχώριες ανάγκες σε
πρώτες ύλες, να είναι παγκόσμια αντα-
γωνιστικός με δυνατότητες επίτευξης
σημαντικών εξαγωγών, να υποστηρίζει
την εθνική και περιφερειακή ανάπτυξη,
να εκμεταλλεύεται ορθολογικά τους δια-
θέσιμους φυσικούς πόρους, να περιορίζει
το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα και
να διαθέτει την κοινωνική αποδοχή του
έργου του.
Όπως τεκμηριώνεται από τα παραπάνω,
ο ελληνικός εξορυκτικός κλάδος χαρα-
κτηρίζεται από εξαιρετικά δυναμική
παρουσία σε διαχρονική βάση, στηρι-
ζόμενος στο ικανοποιητικό μέγεθος των
βέβαιων και πιθανών εκμεταλλεύσιμων
αποθεμάτων ορυκτών και μεταλλευ-
μάτων της χώρας, στις υποδομές και τα
σημαντικά υπάρχοντα εξορυκτικά έργα,
στις αξιόλογες για ευρωπαϊκά δεδομένα
εμπειρίες και στην τεχνογνωσία εξορυ-
κτικών διαδικασιών και μεθόδων εκμε-
τάλλευσης αλλά και στο υπάρχον εξει-
δικευμένο προσωπικό και τον χρησιμο-
ποιούμενο εξελιγμένο εξοπλισμό στα ήδη
λειτουργούντα έργα.
Η αξιοποίηση του ορυκτού μας πλούτου,
αποτελεί εθνική επι λογή, στα πλαίσια
πάντοτε των αρχών της βιώσιμης ανά-
πτυξης αλλά και της νέας ευρωπαϊκής
πολιτικής στο θέμα των Ο.Π.Υ., όπως
αυτή οριοθετήθηκε σε γενικές γραμμές
παραπάνω.
\\ Αποκατάσταση ορυχείου «Ελληνικοί Λευκόλιθοι»
Η απαίτηση για μια ισορροπημένη προ-
σέγγιση και σύνθεση οικονομικών, περι-
βαλλοντικών και κοινωνικών παραμέ-
τρων για την διασφάλιση της βιώσιμης
ανάπτυξης της κοινωνίας προβάλλει
πλέον ως απόλυτη αναγκαιότητα.
Η δραστηριότητα της εξορυκτικής βιο-
μηχανίας είναι από τη φύση της άρρηκτα
συνδεδεμένη με την έννοια της βιώσιμης
ανάπτυξης καθώς αφ΄ ενός εκμεταλλεύ-
εται μη ανανεώσιμους φυσικούς πόρους
και αφ΄ ετέρου πρέπει να εξασφαλίζει την
προμήθεια αναγκαίων για την κοινωνία
υλικών, σε βάθος χρόνου, με κατάλληλη
διασφάλιση αποθεμάτων για την κάλυ-
ψη των σημερινών και των μελλοντικών
αναγκών της, αλλά και με παράλληλες
προσπάθειες ελαχιστοποίησης του περι-
βαλλοντικού αποτυπώματος της δραστη-
ριότητάς της.
Μία εθνική πολιτική αξιοποίησης του
ορυκτού πλούτου πρέπει να είναι συμβα-
τή με την στρατηγική της βιώσιμης ανά-
πτυξης που έχει υιοθετηθεί από την ΕΕ.
Η πολιτική αυτή πρέπει να επικεντρώνε-
ται στην αποτελεσματικότερη αξιοποί-
ηση των ορυκτών πόρων, στη βελτίωση
της περιβαλλοντικής επίδοσης, στην
ασφάλεια της λειτουργίας των εκμεταλ-
λεύσεων και την πρόληψη των ατυχημά-
των, στην διαχείριση των αποβλήτων από
την εξορυκτική βιομηχανία και στην δια-
δικασία της ανακύκλωσης. Βασικό στοι-
χείο για την αποδοτική εφαρμογή μιας
τέτοιας πολιτικής αποτελεί η αποδοχή
της εξορυκτικής δραστηριότητας από τις
τοπικές κοινωνίες ως παράγοντα ισόρρο-
πης ανάπτυξής τους.
Αναλυτικότερα, οι κύριοι άξονες μιας
ολοκληρωμένης πολιτικής για τις ΟΠΥ
στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης
είναι:
• Βελτίωση και διάχυση της γεωλογικής
γνώσης.
• Εξασφάλιση της πρόσβασης στα κοιτά-
σματα με κατάλληλη πολιτική χωροτα-
ξικού σχεδιασμού
• Σύγχρονο θεσμικό πλαίσιο που θα προ-
βλέπει σαφείς διαδικασίες αδειοδότη-
σης οι οποίες θα υλοποιούνται σε εύλο-
γο χρόνο, και παράλληλα θα περιλαμ-
βάνει δεσμεύσεις για την προστασία
του περιβάλλοντος.
• Λειτουργία αποτελεσματικών μηχανι-
σμών παρακολούθησης της εφαρμο-
γής των περιβαλλοντικών όρων σε όλη
τη διάρκεια ζωής της εκμετάλλευσης
καθώς και κατά την περίοδο «μετά το
κλείσιμο».
• Ορθολογική διαχείριση των υπαρχό-
ντων αποθεμάτων αλλά και έρευνα και
ανάπτυξη της τεχνολογίας με στόχο
αποδοτικότερους τρόπους εξόρυξης
και επεξεργασίας.
• Έρευνα για ανακάλυψη νέων κοιτα-
σμάτων ΟΠΥ.
• Χρήση εναλλακτικών υλικών προς
υποκατάσταση υφισταμένων, ανάπτυ-
ξη νέων χρήσεων στα ήδη γνωστά προ-
ϊόντα, ανακύκλωση.
• Εξασφάλιση συνθηκών ασφάλειας
και υγείας στους χώρους εξορυκτικών
εργασιών.
• Ορθολογική διαχείριση/αξιοποίηση
των αποβλήτων (αποφυγή παραγω-
γής, ασφαλής αποθήκευση ή διάθεση ή
επωφελής χρήση κλπ).
• Προστασία περιβάλλοντος, αποκα-
τάσταση και φροντίδα μετά την ολο-
κλήρωση των εξορυκτικών εργασιών
(«σχέδιο κλεισίματος»).
• Παρακολούθηση κι έλεγχος εφαρμο-
γής της νομοθεσίας.
Η πολιτική βιώσιμης ανάπτυξης για τις
ΟΠΥ πρέπει συνεπώς να εξασφαλίζει την
εφαρμογή των ευρωπαϊκών οδηγιών, τους
βασικούς άξονες της ευρωπαϊκής πρωτο-
βουλίας για τις πρώτες ύλες (R.M.I.) και
τις προτεινόμενες «καλές πρακτικές»
από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής,
συνθέτοντας παράλληλα ένα νέο σύγ-
χρονο πλαίσιο προσανατολισμού για την
έρευνα και την αξιοποίηση του ορυκτού
πλούτου.
Βασική προϋπόθεση για την βιώσιμη
ανάπτυξη της εξορυκτικής βιομηχανί-
ας και της επίτευξης του στόχου της για
κάλυψη σε βάθος χρόνου των αναγκών
της κοινωνίας σε πρώτες ύλες, είναι η
ανακάλυψη νέων κοιτασμάτων. Για να
επιτευχθεί αυτό χρειάζεται μία συνεχής
σημαντική επενδυτική προσπάθεια για
την διενέργεια ερευνών προκειμένου να
εντοπίζονται νέα οικονομικώς εκμεταλ-
λεύσιμα κοιτάσματα ώστε να διατηρείται
η απαιτούμενη παραγωγή σε ΟΠΥ.
Η διαδικασία αυτή απαιτεί αρκετό χρόνο,
έχει σημαντική αβεβαιότητα (υψηλό
ρίσκο) και φυσικά απαιτεί να δαπανη-
θούν υψηλά χρηματικά ποσά. Γι΄ αυτό η
έρευνα για την ανακάλυψη νέων κοιτα-
σμάτων πρέπει να στηριχθεί και από την
πολιτεία και από την κοινωνία, αφ’ ενός
μεν με την αποδοχή της σημασίας του
ρόλου της εξορυκτικής βιομηχανίας στην
απρόσκοπτη ανάπτυξη και αφ’ ετέρου με
τη θεσμοθέτηση κινήτρων και ξεκάθαρου
νομοθετικού πλαισίου που θα διέπει την
απόκτηση δικαιωμάτων για έρευνα και
εκμετάλλευση και αποτελεσματικής, μη
χρονοβόρας αδειοδοτικής διαδικασίας.
Αν και οι εξορυκτικές εταιρείες επενδύ-
ουν συστηματικά στην έρευνα για νέα
εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα, η βασική
κοιτασματολογική γνώση για κάθε χώρα
δημιουργείται μέσω εξιδεικευμένων των
κρατικών φορέων οι οποίοι με την εξέ-
λιξη της επιστήμης και της τεχνολογί-
ας εμπλουτίζουν συνεχώς τη γνωσιακή
βάση για τον εθνικό ορυκτό πλούτο, συμ-
βάλλοντας αποφασιστικά στην προσέλ-
κυση ιδιωτικών επενδύσεων για περαιτέ-
ρω έρευνα και εκμετάλλευση κοιτασμά-
των ΟΠΥ. Για το λόγο αυτό απαιτείται
συνεχής και περαιτέρω μελέτη των κοι-
τασματολογικών δυνατοτήτων της χώρας
με την διενέργεια νέων ερευνητικών
προγραμμάτων από αρμόδιους φορείς
(Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλ-
λευτικών Ερευνών και Μελετών) με την
χρήση των πλέον σύγχρονων μεθόδων
(π.χ. τηλεπισκόπηση, γεωφυσική) και την
ανάπτυξη και ελεύθερη διάθεση βάσεων
δεδομένων.
Κρίσιμη παράμετρο για την βιώσιμη λει-
τουργία της εξορυκτικής δραστηριότη-
τας αποτελεί η εξασφάλιση «κοινωνικής
άδειας» που θα επιτρέψει την εύρυθμη
λειτουργία της.
Η ενημέρωση του ενδιαφερόμενου κοινού
είναι ένα πολύ σηµαντικό στοιχείο για τη
χάραξη πολιτικών διαχείρισης ορυκτών
πόρων ενώ η συνύπαρξη μεταλλευτικών
δραστηριοτήτων και τοπικών κοινωνιών
αποτελεί σήμερα ζήτημα πολύπλευρης
διεπιστημονικής προσέγγισης αλλά και
ουσιαστικό στόχο που προωθείται μέσα
από θεσμικά εργαλεία εντός της ΕΕ (σύμ-
βαση του Aarhus για την περιβαλλοντική
πληροφορία, οδηγία 2004/35/ΕΚ για την
περιβαλλοντική ευθύνη, κλπ).
Η πολιτική βιώσιμης ανάπτυξης ΟΠΥ
πρέπει να αναγνωρίζει την ανάγκη για
την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου
με όλους τους φορείς (τοπική κοινωνία,
Μ.Κ.Ο., επιχειρήσεις, εργαζόμενους,
περιφέρεια, κεντρική και αποκεντρω-
μένη διοίκηση) με στόχο την εκχώρηση
της «κοινωνικής άδειας» ως προϊόν μιας
συναινετικής διαβούλευσης, γεγονός που
θα επιτρέψει παράλληλα στις επιχειρή-
σεις του κλάδου να είναι οικονομικά βιώ-
σιμες σε βάθος χρόνου.
Στα πλαίσια της προσπάθειας μείωσης
του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των
εξορυκτικών δραστηριοτήτων έχει ιδιαί-
τερη σημασία η εφαρμογή νέων αποτελε-
σματικότερων τεχνολογιών αποκατάστα-
σης περιβάλλοντος όπως και η ανάπτυξη
ευρηματικών εναλλακτικών χρήσεων των
παλαιών χώρων εκμετάλλευσης, προς
όφελος της τοπικής κοινωνίας
Η εναρμόνιση της εξορυκτικής δραστη-
ριότητας με τις αρχές της βιώσιμης ανά-
πτυξης, οδήγησε τις επιχειρήσεις μέλη
του Συνδέσμου Μεταλλευτικών Επιχει-
ρήσεων (ΣΜΕ) στην υιοθέτηση Κώδικα
Δέκα (10) Αρχών Βιώσιμης Ανάπτυξης,
ο οποίος προβλέπει τη συνεχή βελτίω-
ση των επιδόσεών τους στον οικονομικό,
περιβαλλοντικό και κοινωνικό τομέα με
παράλληλη δημοσιοποίηση των αποτε-
λεσμάτων μέσω μετρήσιμων δεικτών σε
κάθε ετήσιο απολογισμό του Συνδέσμου
(βλ. Παράρτημα III).
Εκτός απ΄αυτό, πολλές εταιρείες του εξο-
ρυκτικού κλάδου είναι πιστοποιημένες
βάσει προτύπων διαχείρισης ποιότητας,
περιβάλλοντος, υγιεινής και ασφάλειας,
με δική τους επιλογή.
Σε ότι αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη του
τομέα των αδρανών υλικών, εκτός των
γενικότερων πολιτικών που προαναφέρ-
θηκαν, και λαμβάνοντας υπόψη ότι στη
χώρα μας τα υλικά αυτά απαντώνται σε
αφθονία σχεδόν σε όλες τις περιοχές,
μεταξύ των στόχων της πολιτικής για τον
τομέα θα πρέπει να περιληφθούν και τα
ακόλουθα:
- Εξασφάλιση της επάρκειας αδρανών
υλικών κατάλληλων ποιοτικών προδι-
αγραφών για την εύρυθμη λειτουργία
και ανάπτυξη των αστικών περιοχών
τόσο σε τοπικό, όσο και σε περιφερεια-
κό επίπεδο η οποία πρέπει να διασφα-
λίζεται με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό,
προβλέποντας χώρους παραγωγής
καθώς και ορθές και σύννομες πρα-
κτικές λειτουργίας και διαχείρισης, σε
συνδυασμό με αποδεκτές τιμές στον
τελικό καταναλωτή, ως συνάρτηση
της χωροθέτησης και της απόστασης
μεταφοράς.
- Εξορθολογισμός του σημερινού συστή-
ματος παραγωγής και εμπορίας αδρα-
νών και επακόλουθη αυστηρή τήρηση
σαφούς αδειοδοτικού πλαισίου τόσο
για τη λειτουργία των λατομείων όσο
και για τις ποιοτικές προδιαγραφές των
παραγόμενων υλικών, ώστε να δοθεί
στις επιχειρήσεις του κλάδου η δυνα-
τότητα να επενδύσουν στην χρήση
καλύτερων και πιο φι λικών προς το
περιβάλλον τεχνολογιών παραγωγής
(συμπεριλαμβανομένης της ανακύκλω-
σης), με ταυτόχρονη εξάλειψη φαινο-
μένων αθέμιτου ανταγωνισμού.
Σημαντική παράμετρος για την εξυπηρέ-
τηση των στόχων της εξορυκτικής βιομη-
χανίας στα πλαίσια της βιώσιμης ανάπτυ-
ξης είναι η εκπαίδευση και η καινοτομία.
Σε ότι αφορά στην εξασφάλιση του απαι-
τούμενου ανθρώπινου δυναμικού, ο ελλη-
νικός εξορυκτικός κλάδος αντιμετωπίζει
αρκετά προβλήματα μη ικανοποιητικής
στελέχωσης σε αρκετές ειδικότητες ανα-
γκαίες για τη λειτουργία του.
Αν και το επιστημονικό και τεχνολογικό
προσωπικό ανώτερης βαθμίδας κρίνεται
επαρκές σε αριθμό (στη Χώρα λειτουρ-
γούν πέντε ανώτατες σχολές γεωεπιστη-
μών και μία ανωτέρα), υφίστανται αρκε-
τές ελλείψεις σε συγκεκριμένες δεξιότη-
τες και γνώσεις αιχμής του αντικειμένου.
Το εξειδικευμένο εργατοτεχνικό προσω-
πικό (χειριστές, επιστάτες, γομωτές κτλ)
κρίνεται ως ανεπαρκές σε αριθμό. Για το
λόγο αυτό απαιτείται η ενίσχυσή του με
νέα μέλη εκπαιδευμένα στις σύγχρονες
εξορυκτικές πρακτικές και τεχνολογίες.
Η επί λυση του προβλήματος αυτού
απαιτεί μακρόχρονη διαδικασία και προ-
σαρμογή των εκπαιδευτικών προγραμ-
μάτων στις απαιτήσεις της παραγωγής.
Η ίδρυση ειδικών σχολών μαθητείας για
εξειδικευμένο εργατοτεχνικό προσωπικό
(χειριστές μηχανημάτων, χειριστές εγκα-
ταστάσεων, εξορύκτες κλπ) και κατώτε-
ρα στελέχη επίβλεψης (επιστάτες, εργο-
δηγοί) μπορούν να δώσουν λύση στο
πρόβλημα.
Η επίτευξη των στόχων της βιώσιμης
ανάπτυξης από πλευράς εξορυκτικής
βιομηχανίας απαιτεί και την δημιουργία
νέων γενεών στελεχών και επιστημό-
νων που θα επικεντρωθούν στους τομείς
προτεραιότητάς της, μέσα από κατάλλη-
λες εκπαιδευτικές κατευθύνσεις. Αυτές
πρέπει να στοχεύουν στη διατήρηση σε
υψηλό επίπεδο της γεωεπιστημονικής
γνώσης της Ελλάδος, και στην προώθη-
ση της έρευνας και της καινοτομίας σε
κλάδους αιχμής όπως:
- Μη οχλούσες και τεχνολογικά προηγ-
μένες εκμεταλλεύσεις
- Καινοτόμες παραγωγικές διαδικασίες,
αυτοματισμοί παραγωγής και βελτι-
στοποίηση συστημάτων παραγωγής.
- Οικοαποδοτική χρήση υλικών, ενέργει-
ας και υδάτων.
- Ελαχιστοποίηση εκπομπών
- Βελτιστοποίηση χημικών – βιομηχανι-
κών διαδικασιών.
- Γεωπληροφοριακά συστήματα .
- Καινοτόμες τεχνολογίες μεταλλευτι-
κής έρευνας.
- Βελτίωση χρήσης ελληνικών πρώτων
υλών - νέες χρήσεις, ανταγωνιστικά
πλεονεκτήματα, αύξηση προστιθέμε-
νης αξίας.
- Ανακύκλωση και εναλλακτικές πρώτες
ύλες.
- Διαχείριση και αξιολόγηση - μέτρη-
ση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και
αντιμετώπιση.
06
Ελληνική εξορυκτική
βιομηχανία
& βιώσιμη ανάπτυξη
14 \\ // 15
16 \\ // 17
Ο ελληνικός εξορυκτικός κλάδος, χάρις
στην υπάρχουσα δυναμική του, στο
μέγεθος των βέβαιων και πιθανών εκμε-
ταλλεύσιμων αποθεμάτων ορυκτών και
μεταλλευμάτων που διαθέτει, στις υπο-
δομές και τα σημαντικά υφιστάμενα εξο-
ρυκτικά έργα, στην αξιόλογη για ευρω-
παϊκά δεδομένα μεταλλευτική εμπειρία
και στην αναπτυγμένη τεχνογνωσία περί
εξορυκτικών διαδικασιών – μεθόδων
εκμετάλλευσης, ιδιαίτερα στα υπόγεια
έργα, στο υπάρχον εξειδικευμένο προσω-
πικό και στον εξελιγμένο χρησιμοποιού-
μενο εξοπλισμό στα ήδη λειτουργούντα
έργα, έχει αποκτήσει ζωτικό ρόλο στην
ανάπτυξη του τόπου, της εθνικής και
ευρωπαϊκής οικονομίας και της περιφε-
ρειακής ανάπτυξης, με διεθνή αναγνώ-
ριση στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια
αγορά.
Ο κλάδος μπορεί να ενισχύσει ακόμη
περισσότερο τη θέση του, εξασφαλίζο-
ντας σε βάθος χρόνου αναγκαίες πρώτες
ύλες για την ανάπτυξη της εγχώριας και
ευρωπαϊκής βιομηχανίας αλλά και με
ουσιαστική συνεισφορά στη παγκόσμια
αγορά.
Βασική προϋπόθεση γι΄αυτό αποτελεί η
επίλυση χρόνιων προβλημάτων που τον
ταλανίζουν και η άρση των υφιστάμενων
εμποδίων, παράλληλα με την αντιμετώ-
πιση των προκλήσεων που τίθενται για
το ξεπέρασμά τους.
Τα κυριότερα απ΄ αυτά είναι:
- Η έλλειψη μέχρι σήμερα συγκροτημέ-
νης πολιτικής για την ανάπτυξη των
ΟΠΥ από πλευράς ελληνικής πολιτείας
κάτι το οποίο αντιμετωπίζεται με την
υιοθέτηση της παρούσας εθνικής πολι-
τικής αξιοποίησης του ορυκτού πλού-
του της χώρας. Υπαρκτή είναι η πρό-
κληση για την πλήρη και αποτελεσμα-
τική εφαρμογή της σε σύντομο χρονικό
διάστημα.
- Οι χρονοβόρες και πολύπλοκες διαδικα-
σίες αδειοδότησης εξορυκτικών έργων,
με συχνή εμφάνιση απρόβλεπτων εξε-
λίξεων ή ακόμη και ανατροπών. Με το
νέο νόμο για την περιβαλλοντική αδει-
οδότηση (Ν. 4014/2011), αντιμετωπίζο-
νται αρκετά από τα υπάρχοντα προβλή-
ματα. Η πρόκληση είναι να εξειδικευτεί
ο νόμος αυτός με τις απαραίτητες ΚΥΑ
και Π.Δ. και να τεθεί σε πλήρη εφαρμο-
γή το συντομότερο δυνατό.
- Η υπάρχουσα πολυνομία σε σχέση με τη
λειτουργία των εξορυκτικών έργων. Το
φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζει σχεδόν
όλες τις πτυχές λειτουργίας της πολι-
τείας. Πρόκληση αποτελεί η συνολικό-
τερη απλούστευση διαδικασιών, μέσω
απλοποίησης νόμων, που θα συμβάλλει
και στη μείωση της γραφειοκρατίας.
- Η έλλειψη ολοκληρωμένου χωροτα-
ξικού σχεδιασμού σε περιφερειακό
και τοπικό επίπεδο που να προβλέπει
και να σχεδιάζει σε βάθος χρόνου τις
διάφορες χρήσεις γης, λαμβάνοντας
υπόψη τον υπάρχοντα ορυκτό πλούτο
και τις δυνατότητες προσβασιμότητας
στα αποθέματα των πρώτων υλών.
- Οι υπάρχουσες προκαταλήψεις και η
στείρα κριτική από πολλές πλευρές σε
σχέση με την εκμετάλλευση του ορυ-
κτού πλούτου της χώρας. Αποτελεί πρό-
κληση για όλους τους εμπλεκόμενους
φορείς αλλά προπαντός για την Πολι-
τεία, η αλλαγή αυτής της νοοτροπίας,
με ειλικρινή ανοιχτό διάλογο και αντί-
στοιχη ολοκληρωμένη πληροφόρηση
για την ανάπτυξη του ορυκτού πλού-
του της χώρας και τα πολλαπλά οφέλη
απ΄ αυτήν. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται
07
Αναπτυξιακές δυνατότητες
της ελληνικής εξορυκτικής
βιομηχανίας.
Εμπόδια, προκλήσεις, προοπτικές
και η ανάληψη πρωτοβουλιών από την
Πολιτεία με τη στήριξη της συλλογικής
εκπροσώπησης του κλάδου, των ΑΕΙ
και των ερευνητικών ιδρυμάτων της
χώρας, ώστε να διορθωθούν λαθεμένες
επι λογές του παρελθόντος οι οποίες
δυσφημούν τον κλάδο. Οι δράσεις Εται-
ρικής Κοινωνικής Ευθύνης θα πρέπει
να εμπλουτισθούν και να στηριχθούν
περισσότερο οικονομικά και λειτουργι-
κά. Παράλληλα πρέπει να επιδιωχθεί η
λειτουργία αποτελεσματικού αδειοδο-
τικού μηχανισμού που θα εγγυάται την
ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού
αποτυπώματος από την εξορυκτική
δραστηριότητα
- Τα προβλήματα προσβασιμότητας
στις πρώτες ύλες, στο βαθμό που η
χώρα διαθέτει εκτεταμένο δίκτυο προ-
στατευόμενων περιοχών. Αποτελεί
κατεπείγουσα προτεραιότητα για τη
δημόσια διοίκηση η εφαρμογή κατά
τον πλέον εποικοδομητικό τρόπο των
κατευθυντήριων γραμμών της Ευρω-
παϊκής Επιτροπής.
- Οι ελλιπείς και αναποτελεσματικοί
μηχανισμοί ελέγχου που επιτείνουν
την διστακτικότητα των τοπικών κοι-
νωνιών έναντι των εξορυκτικών έργων.
Η δημιουργία αποτελεσματικού και
εξειδικευμένου με το έργο της εξόρυ-
ξης ελεγκτικού μηχανισμού αποτελεί
βασικό παράγοντα για να ξεπεραστούν
πολλά από τα προβλήματα που ανα-
φέρθηκαν προηγούμενα.
- Η αρνητική στάση της κοινής γνώ-
μης για τα έργα του κλάδου. Αποτελεί
την μεγαλύτερη πρόκληση εταιρειών
και πολιτείας η μεταστροφή της κοι-
νής γνώμης και η θετική αποδοχή του
έργου της εξορυκτικής βιομηχανίας. Το
έργο αυτό είναι δύσκολο, πολύπλοκο
και μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω
ει λικρινών προσπαθειών εφαρμογής
των αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης
όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Παρά την ύφεση που παρουσιάζεται στη
ζήτηση των πρώτων υλών από πολλές
αγορές παγκόσμια και πολύ περισσότερο
την παρατεταμένη οικονομική ύφεση της
χώρας μας, ο ελληνικός εξορυκτικός κλά-
δος έχει και δυναμική και ισχυρό μέλλον.
Μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μοχλό
για το ξεπέρασμα της σημερινής σκλη-
ρής πραγματικότητας της χώρας. Για να
επιτευχθεί αυτό απαιτείται μια καθαρή,
δομημένη εθνική πολιτική αξιοποίησης
του ορυκτού πλούτου η οποία να εξασφα-
λίζει τόσο την ανάγκη προστασίας του
περιβάλλοντος όσο και την προσβασιμό-
τητα στις πρώτες ύλες, προκειμένου να
δώσει τη δυνατότητα να ξεπεραστούν τα
υπάρχοντα προβλήματα και να προσφέ-
ρει στην ελληνική εξορυκτική βιομηχανία
αναπτυξιακή τροχιά με βιώσιμο τρόπο.
Η παρούσα ύφεση μπορεί -υπό προϋ-
ποθέσεις- να εκληφθεί ως αναπτυξιακή
πρόκληση κι ευκαιρία για την ελληνική
εξορυκτική/μεταλλουργική βιομηχανία,
η οποία θα πρέπει να επανακαθορίσει τη
στρατηγική αλλά και τις τακτικές της,
εντός των πλαισίων του «οδικού χάρτη»
της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για τις
πρώτες ύλες (RMI).
Η ελληνική εξορυκτική βιομηχανία, χάρις στην υπάρχουσα
δυναμική της, στο μέγεθος των εκμεταλλεύσιμων
αποθεμάτων της, στις υπάρχουσες υποδομές
και στη διαθέσιμη τεχνογνωσία της, έχει αποκτήσει
ζωτικό ρόλο στην ανάπτυξη του τόπου και διεθνή
αναγνώριση στην ευρωπαϊκή και παγκόσμια αγορά
\\ ΔΕΗ - Πτολεμα¨ίδα
Αποκατεστημένη περιοχή στο εξοφλημένο ορυχείο Κυρίου Πεδίου
18 \\ // 19
Η Εθνική Πολιτική (ΕΠ) για το στρατη-
γικό σχεδιασμό και την εκμετάλλευση
του ορυκτού πλούτου αναγνωρίζει την
σημασία των Ορυκτών Πρώτων Υλών
(ΟΠΥ) για την πρόοδο, την διασφάλιση
ενός υψηλού βιοτικού επιπέδου, τη δημι-
ουργία ανταγωνιστικής περιφερειακής
οικονομίας και νέων θέσεων απασχόλη-
σης. Παράλληλα πρέπει να διασφαλίζει
με συνέπεια ότι η παραγωγή και η διάθε-
ση των ΟΠΥ στην κοινωνία διενεργείται
σύμφωνα με τους όρους της βιώσιμης
ανάπτυξης.
H ΕΠ οφείλει να είναι σταθερή και δια-
φανής, αλλά και με δυνατότητα ανα-
προσαρμογής, σύμφωνα με τις εκάστοτε
κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες ή
για λόγους προστασίας του φυσικού και
ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Πρέπει
επίσης να δένει αρμονικά με τις υπό-
λοιπες Εθνικές Πολιτικές, αμβλύνοντας
αντιθέσεις που αποτελούν τροχοπέδη
για την ανάπτυξη της Εθνικής Οικονο-
μίας. Μια τέτοια πολιτική, αλλά και όλες
οι εκφάνσεις εφαρμογής της, δεν μπο-
ρεί παρά να είναι αποτέλεσμα διαλόγου
και ενημέρωσης, το δυνατόν ευρύτερης,
τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπε-
δο. Επιπλέον, η πολιτική αυτή απαιτεί
ως βασικό εργαλείο ένα απλοποιημένο,
κωδικοποιημένο και εκσυγχρονισμένο
κανονιστικό (θεσμικό) πλαίσιο.
Οι βασικοί επιμέρους στόχοι της πολιτι-
κής αυτής είναι:
• Η επαρκής και σταθερή διάθεση ΟΠΥ
στην κοινωνία με οικονομικά βιώσιμο
τρόπο, εναρμονισμένο με τις εθνικές
τομεακές πολιτικές ανάπτυξης άλλων
δραστηριοτήτων
• Η ανάδειξη και εφαρμογή βέλτιστων
πρακτικών που προλαμβάνουν ή μει-
ώνουν και τελικά αποκαθιστούν, στο
μέτρο του δυνατού, τις επιπτώσεις της
εξόρυξης και των συναφών δραστηριο-
τήτων στο περιβάλλον και στη ανθρώ-
πινη υγεία.
• Η εξοικονόμηση των ΟΠΥ μέσα από
βέλτιστες οικο-αποδοτικές πρακτικές
παραγωγής.
• Η αναβάθμιση και στήριξη όλων των
Πανεπιστημιακών Τμημάτων και Σχο-
λών που σχετίζονται με την αξιοποίηση
των Ο.Π.Υ. με παράλληλη αναπροσαρ-
μογή των χρηματοδοτικών ροών που
διατίθενται από τα κάθε είδους προ-
γράμματα του Υπουργείου Παιδείας,
της Γ.Γ.Ε.Τ. του ΕΣΠΑ κ.λ.π.
• Η διασφάλιση της χρήσης των ΟΠΥ
για όσο το δυνατόν περισσότερο χρο-
νικό διάστημα μέσα από κατάλληλες
πρακτικές αποτελεσματικής χρήσης,
αύξησης του κύκλου ζωή τους και
ανακύκλωσης.
• Η μεγιστοποίηση του αναπτυξιακού
οφέλους και η ελαχιστοποίηση των
αρνητικών επιπτώσεων της εξορυκτι-
κής δραστηριότητας.
• Η εναρμόνιση των ιδιαίτερων χαρα-
κτηριστικών και αναγκών των τοπικών
κοινωνιών με τις αναπτυξιακές δυνα-
τότητες που δημιουργούν οι εκμεταλ-
λεύσεις σε τοπικό και περιφερειακό
επί πεδο. Η διαμόρφωση πολιτικών
και μέτρων που θα μεγιστοποιούν την
ωφελιμότητα των δράσεων στις τοπι-
κές κοινωνίες με πολλαπλούς (και όχι
μόνο οικονομικούς ή απασχόλησης)
τρόπους.
• Η διαμόρφωση των χώρων των λατο-
μείων και μεταλλείων, ώστε να είναι
αυτοί δεκτικοί άλλων προγραμματι-
σμένων χρήσεων, μετά την ολοκλήρω-
ση των εκμεταλλεύσεων.
• Η χωροταξική οργάνωση της μεταποίη-
σης πρώτων υλών, όταν αυτή συντελεί-
ται εκτός των μεταλλευτικών ή λατομι-
κών χώρων.
Επίσης, η ΕΠ για την αξιοποίηση των
ΟΠΥ πρέπει:
• Να στηρίζεται στη γνώση του αποθε-
ματικού δυναμικού των ορυκτών της
χώρας. Η γνώση αυτή προϋποθέτει ότι
όλα τα κοιτάσματα ΟΠΥ είναι κατα-
γεγραμμένα με τεκμηριωμένο τρόπο
και ότι τα σχετικά στοιχεία είναι δια-
θέσιμα σε ένα λειτουργικό γεωχωρικό
πληροφοριακό σύστημα, συμβατό με
την πανευρωπαϊκή βάση γεωχωρικών
δεδομένων ΟΠΥ.
• Να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες
της εξορυκτικής δραστηριότητας, που
επηρεάζουν καθοριστικά τη χωροθέ-
τηση και τη «βιώσιμη» διαχείρισή της
απαιτώντας ειδικές παρεμβάσεις, που
προκύπτουν από α) τον γεωγραφικό
εντοπισμό τους σε θέσεις που έχει επι-
λέξει η ίδια η Φύση β) το γεγονός ότι
οι ΟΠΥ δεν είναι «ανανεώσιμες» παρά
μόνον σε κλίμακα γεωλογικού χρόνου
και γ) το γεγονός ότι η εκμετάλλευση
των ΟΠΥ οδηγεί σε ορατό αποτύπω-
μα, οι επιπτώσεις του οποίου πρέπει να
ελαχιστοποιούνται.
• Να λαμβάνει υπόψη ότι η εξορυκτική
βιομηχανία είναι ευάλωτη και άρρηκτα
συνδεδεμένη με τις εθνικές και διε-
θνείς οικονομικοπολιτικές συγκυρίες
και συνεπώς να συνεκτιμά τις τάσεις
και διακυμάνσεις της παγκόσμιας αγο-
ράς πρώτων υλών.
• Να παρακολουθεί τις ευρωπαϊκές εξε-
λίξεις σε θέματα που αφορούν στις
κατευθύνσεις και όρους στρατηγικής
ανάπτυξης των ΟΠΥ.
• Να δημιουργεί αξιόπιστο και κατάλλη-
λο κλίμα για την προσέλκυση και πραγ-
ματοποίηση παραγωγικών επενδύσεων
αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της
χώρας.
08
Εθνική Πολιτική
για την αξιοποίηση
των ορυκτών πρώτων υλών
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I \\
20 \\ // 21
\\
Δ
Ρ
Α
Σ
Τ
Η
Ρ
Ι
Ο
Τ
Η
Τ
Α

Λ
Α
Τ
Ο
Μ
Ε
Ι
Ω
Ν


Β
Ι
Ο
Μ
Η
Χ
Α
Ν
Ι
Κ
Ω
Ν

Ο
Ρ
Υ
Κ
Τ
Ω
Ν

(
2
0
1
0
)
I
N
D
U
S
T
R
I
A
L

M
E
N
E
R
A
L

Q
U
A
R
R
I
E
S

(
2
0
1
0
)
Υ
Π
Ο
Μ
Ν
Η
Μ
Α
:
Α
ν
θ
ρ
α
κ
ικ
ό
α
σ
β
έ
σ
τ
ιο
-
C
a
C
O
3
/
/

K
ίσ
σ
η
ρ
ις
-
P
u
m
ic
e
/
/

Α
τ
τ
α
π
ο
υ
γ
λ
ίν
η
ς
-
A
t
t
a
p
u
lg
it
e
/
/


X
α
λ
α
ζ
ίτ
η
ς
-
Q
u
a
r
t
z
/
/

Δ
ο
λ
ο
μ
ίτ
η
ς
-
Α
σ
β
ε
σ
τ
ίτ
η
ς
-
D
o
lo
m
it
e
-
C
a
lc
it
e
/
/

K
α
ο
λ
ίν
η
ς
-
C
a
o
lin
e
/
/

Π
ο
ζ
ο
λ
α
ν
ικ
έ
ς
Γ
α
ίε
ς
-

P
o
s
s
o
la
n
e
/
/

Π
ε
ρ
λ
ίτ
η
ς
-
P
e
r
lit
e
/
/

M
π
ε
τ
ο
ν
ίτ
η
ς
-
B
e
t
o
n
it
e
/
/

Γ
ύ
ψ
ο
ς
-
G
y
p
s
u
m
/
/

Ά
ρ
γ
ιλ
ο
ι-
G
la
y
s
Δ
Ρ
Α
Σ
Τ
Η
Ρ
Ι
Ο
Τ
Η
Τ
Α

M
E
T
A
Λ
Λ
Ε
Υ
Τ
Ι
Κ
Ω
Ν


Κ
Α
Ι

Ε
Ν
Ε
Ρ
Γ
Ε
Ι
Α
Κ
Ω
Ν

Ο
Ρ
Υ
Κ
Τ
Ω
Ν


(
2
0
1
0
)
Μ
E
T
A
L
L
I
C

A
N
D

G
I
G
N
I
T
E

M
I
N
E
S

(
2
0
1
0
)
Υ
Π
Ο
Μ
Ν
Η
Μ
Α
:
Ά
σ
τ
ρ
ιο
ι -
F
e
ld
s
p
a
r
/
/

X
ο
υ
ν
τ
ίτ
η
ς
-
H
u
n
t
it
e
/
/

Μ
α
γ
γ
α
ν
ιο
ύ
χ
α
-
Μ
a
n
g
a
n
e
s
e
o
r
e
s
/
/

Μ
ικ
τ
ά

Θ
ε
ιο
ύ
χ
α
-
Μ
ix
e
d
S
u
lf
id
e
s
/
/

Λ
ε
υ
κ
ό
λ
ιθ
ο
ς
-
Μ
a
g
n
e
s
it
e
/
/

Ν
ικ
ε
λ
ιο
ύ
χ
α
Σ
ιδ
η
ρ
ο
μ
ε
τ
α
λ
λ
ε
ύ
μ
α
τ
α
-
F
e
r
r
o
u
s
N
ic
k
e
l
O
r
e
s
/
/

Β
ω
ξ
ίτ
ε
ς
-
Β
a
u
x
it
e
/
/

Λ
ιγ
ν
ίτ
η
ς
-
L
ig
n
it
e
ΧΑΡΤΗΣ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΜΑΡΜΑΡΟΦΟΡΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
22 \\ // 23
• ΛΙΓΝΙΤΗΣ: η πρώτη σε μέγεθος εξορυκτι-
κή δραστηριότητα στη χώρα, η 2η μεγα-
λύτερη στην Ε.Ε. και η 5η παγκόσμια.
Καλύπτει το 57% της εγχώριας παραγω-
γής ηλεκτρικής ενέργειας, με το φθηνό-
τερο κόστος συγκριτικά με οποιαδήπο-
τε άλλη πηγή ενέργειας, συμβάλλοντας
ουσιαστικά στην ανάπτυξη της χώρας
και στην ανταγωνιστικότητα της εθνικής
οικονομίας.
• ΣΙΔΗΡΟΝΙΚΕΛΙΟ: μία από τις μεγαλύτε-
ρες παραγωγές στην Ευρώπη από εγχώ-
ρια πρώτη ύλη (λατερίτες) το σύνολο
της οποίας εξάγεται στις ευρωπαϊκές
βιομηχανίες ανοξείδωτου χάλυβα, καλύ-
πτοντας το 7% σχεδόν των αναγκών της
ευρωπαϊκής αγοράς.
• ΒΩΞΙΤΗΣ: η μεγαλύτερη μεταλλευτική
παραγωγή της Χώρας και πρώτη σε μέγε-
θος σε όλη την Ευρώπη. Αποτελεί την
πρώτη ύλη στην, ιδιαίτερης σημασίας για
την ελληνική οικονομία, εγχώρια παρα-
γωγή αλουμίνας - αλουμινίου και σημα-
ντικό εξαγωγικό προϊόν.
• ΜΑΡΜΑΡΑ ΚΑΙ ΜΑΡΜΑΡΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ:
παγκοσμίου φήμης, η συνολική παραγω-
γή των οποίων κατέχει ακόμη, παρά τον
έντονο διεθνή ανταγωνισμό και τα προ-
βλήματα ανάπτυξης στο εσωτερικό της
χώρας, ηγετική θέση στην παγκόσμια
αγορά.
• ΑΣΒΕΣΤΟΛΙΘΙΚΑ ΑΔΡΑΝΗ: ζωτικής σημα-
σίας για την βιομηχανία τσιμέντων και
τις κατασκευές, με ουσιαστική συμμετο-
χή στην περιφερειακή ανάπτυξη.
• ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΣ, ΜΑΓΝΗΣΙΑ: κατέχει την
πρώτη θέση σε εξαγωγές στην Ε.Ε. καλύ-
πτοντας ευρύτατο φάσμα βιομηχανικών
και άλλων εφαρμογών.
• ΠΕΡΛΙΤΗΣ: πρώτη σε μέγεθος παραγω-
γή παγκόσμια, συμμετέχοντας κατά 25%
στο συνολικό, διεθνώς παραχθέν προϊόν.
• ΜΠΕΝΤΟΝΙ ΤΗΣ: πρώτ η σε μέ γεθος
παραγωγή πανευρωπαϊκά και δεύτερη
παγκόσμια, με ευρύτατες βιομηχανικές
χρήσεις.
• ΚΙΣΣΗΡΙΣ (ΕΛΑΦΡΟΠΕΤΡΑ): μονωτικό και
οικοδομικό υλικό, με σημαντικού ύψους
παραγωγή που διοχετεύεται στην ελληνι-
κή και διεθνή αγορά.
• ΠΟΖΟΛΑΝΗ, ΑΣΤΡΙΟΙ, ΧΑΛΑΖΙΑΣ, ΓΥΨΟΣ,
ΚΑΟΛΙΝΗΣ, ΑΝΘΡΑΚΙΚΟ ΑΣΒΕΣΤΙΟ, ΧΟΥ-
ΝΤΙΤΗΣ, ΑΤΤΑΠΟΥΛΓΙΤΗΣ, ΟΛIΒΙΝΗΣ:
εκμεταλλεύσεις με οικολογικό παρόν και
μέλλον που καλύπτουν βασικές ανάγκες
της εγχώριας και διεθνούς βιομηχανίας.
• ΜΙΚΤΑ ΘΕΙΟΥΧΑ: η ιστορική παραγω-
γή της περιοχής της Χαλκιδικής μετά
από πολλά χρόνια παύσης, συνεχίστηκε
με ιδιαίτερες αξιώσεις, υποστηρίζοντας
σημαντικότατης αξίας εξαγωγές μεταλ-
λευτικών συμπυκνωμάτων.
• ΧΑΛΚΟΣ, ΑΡΓΥΡΟΣ, ΧΡΥΣΟΣ: σημαντικά
κοιτάσματα στη Β. Ελλάδα για τα οποία
υφίστανται σοβαρές επενδυτικές προτά-
σεις και η εκμετάλλευσή τους αναμένε-
ται να τελεσφορήσει τα επόμενα χρόνια.
• ΑΣΒΕΣΤΟΛΙ ΘΙ ΚΑ ΑΔΡΑΝΗ - ΔΟΜΙ ΚΑ
ΥΛΙΚΑ
Λειτουργούν διάσπαρτα στην ελληνική
περιφέρεια περί τις 70 εγκριμένες λατο-
μικές περιοχές με 200 περίπου λατομεία
εξόρυξης, και μονάδες επεξεργασίας των
προϊόντων τους με συνολική ετήσια παρα-
γωγή που αθροιστικά για όλα τα προϊό-
ντα (πέτρα, άμμος, γαρμπίλι, σκύρα, 3Α)
υπερβαίνει τους 50 εκατ. τόνους (πριν την
οικονομική κρίση η παραγωγή κυμαινόταν
80-100 εκατ. τον.). Στηρίζουν κατά κύριο
λόγο την περιφερειακή οικοδομική ανάπτυ-
ξη, τα περιφερειακά έργα και την ελληνική
τσιμεντοβιομηχανία που και αυτή δραστη-
ριοποιείται στην περιφέρεια.
• ΛΑΤΟΜΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΟΥ
Λειτουργούν περί τα 190 περίπου λατομεία,
ιδιαίτερα στην περιφέρεια, παράγοντας
ετησίως ένα εκ. τον. μαρμαρικών προϊόντων.
Η δραστηριότητα αυτή εντοπίζεται κύρια
στους νομούς Δράμας, Καβάλας, Κοζάνης,
Ιωαννίνων, Μαγνησίας, Βοιωτίας, Ευβοίας,
Αργολίδος, Αρκαδίας, Κυκλάδων`. Η δρα-
στηριότητα αυτή καλύπτει τις ανάγκες της
εγχώριας οικοδομικής δραστηριότητας και
πραγματοποιεί σημαντικού ύψους εξαγω-
γές που υπερβαίνουν τα 30 εκ. ευρώ.
• ΜΕΤΑΛΛΕΥΜΑΤΑ
Είτε ως πρωτογενή υλικά είτε ως καθετο-
ποιημένα προϊόντα, άμεσα συνδεδεμένα με
τις ανάγκες της διεθνούς και ελληνικής βιο-
μηχανίας και μεταλλουργίας παράγονται:
άστριοι, βωξίτης, λευκόλιθος, καυστική και
δίπυρη μαγνησία, λατερίτης ως πρώτη ύλη
σιδηρονικελίου και συμπυκνώματα μολύ-
βδου, ψευδαργύρου και σιδηροπυρίτη από
μικτά θειούχα μεταλλεύματα. Η συνολική
ετήσια παραγωγή των υλικών αυτών ανέρ-
χεται σε 5,5 εκατ. τον. Η δραστηριότητα
αυτή εντοπίζεται στους νομούς Θεσσαλονί-
κης, Φωκίδος, Βοιωτίας, Φθιώτιδος, Ευβοί-
ας και Χαλκιδικής.
• ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΟΡΥΚΤΑ
Τα παραγόμενα στην Ελλάδα βιομηχανι-
κά ορυκτά έχουν σημαντικές βιομηχανικές
εφαρμογές και καλύπτουν τις ανάγκες τις
εγχώριας βιομηχανίας και της διεθνούς
ζήτησης. Πολλά από αυτά τα προϊόντα σε
όρους σημασίας και ύψους παραγωγής
είναι από τα σημαντικότερα στον κόσμο
(περλίτης, μπεντονίτης, κίσσηρις, ανθρα-
κικό ασβέστιο κλπ). Η δραστηριότητα αυτή
αναπτύσσεται στους νομούς Γρεβενών,
Θεσσαλονίκης, Αιτωλίας και Ακαρνανίας,
Ζακύνθου, Κεφαλληνίας, Λαρίσης, Χαλκι-
δικής Αττικής και στις περιφέρειες Κρήτης,
Βορείου και Νοτίου Αιγαίου. Η συνολική
ετήσια παραγωγή των υλικών αυτών ανέρ-
χεται σε 6 εκ. τον. περίπου.
• ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΟΡΥΚΤΑ (ΛΙΓΝΙΤΗΣ)
Ουσιαστικά στηρίζουν την ενεργειακή
παραγωγή της χώρας. Εξορύσσονται ετη-
σίως περί τους 55 εκατ. τον. λιγνίτη και η
δραστηριότητα αυτή κατανέμεται στους
νομούς Κοζάνης, Φλωρίνης και Αρκαδίας.
Εκτιμάται ότι οι περιφέρειες αυτές έχουν
ως πρόσοδο από αυτή τη δραστηριότητα
(μισθοί, προμήθειες, εργολαβίες, έμμεση
απασχόληση, υπηρεσίες, κοινωνικά αντα-
ποδοτικά έργα και είσπραξη τέλους ανά-
πτυξης) πλέον των 380 εκατ. ευρώ ανά
έτος.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II \\
ΠΡΟΪΟΝ 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Αλουμίνα (ένυδρη) 782 780 789 807,5 796 785
Αλουμίνιο 165 164,5 168 162,3 129 137
Ανθρακικό ασβέστιο 300 400 500 600 600 450
Ασβεστολιθικά αδρανή 90.000 100.000 90.000 85.000 70.000 50.000
Άστριοι 99 56 38 35,7 27,12 23,05
Ατταπουλγίτης 7 7 7 25 28 30
Βωξίτης 2.495 2.194 2.128 2.174 1.935 1.902
Γύψος 915 900 940 900 580 470
Δίπυρη μαγνησία 67 51 42 46,7 51,8 63,9
Καολίνης 44 40 40 - - -
Καυστική μαγνησία 73 69 72 70,5 57,5 67
Κίσσηρις 852 801 838 828 381 413
Λευκόλιθος 410 373 340 396,5 326,3 400
Λιγνίτης 69.064 64.100 66.100 65.000 64.000 53.600
Μάρμαρα (προϊόντα από εξόρυξη) 1.500 1.790 1.690 1.500 950 1.000
Μάρμαρα όγκοι 398 420 440 430 360 400
Μικτά θειούχα 180 214 272 231 236
Μικτά θειούχα συμπυκνώματα 69 144 82 60 58
Μπεντονίτης (ορυκτός) 1.125 1.166 1.342 1.580 750 1.250
Μπεντονίτης (ενεργοποιημένος) 880 962 1.113 1.262,8 850 1.020
Νικέλιο (περιεχ. σε κράμα) 19 18 18,67 16,6 8,3 13,96
Νικελιούχα σιδ/τα 2.776 2.320 2.367 2.262 1.398 1.942
Ολιβίνης 35 40 40 33,3 25
Περλίτης (ορυκτός) 1.075 1.049 1.100 1.000 700 760
Περλίτης κατεργασμένος 600 700 650 600 450 480
Ποζολάνη 1.459 1.525 1.520 1.059 830 540
Πυρίμαχες μάζες 26 30 31 35,6 31,6 36,3
Πυριτικό 113 110 52 52,5 38 6
Χαλαζίας – χαλαζιακά προϊόντα 15 14 15 16,2 14,3 12,1
Χουντίτης - Υδρομαγνησίτης 9 25,7 15 19,6 10 16,35
ΠΡΟΪΟΝ 2005 2006 2007 2008 2009
Αλουμίνα 97.952 120.000 106.497 105.675 57.309
Αλουμίνιο 109.815 153.000 171.302 151.284 89.114
Ανθρακικό ασβέστιο 21.000 22.400 29.742 22.400 25.800
Άστριοι 187 189 270 254 254
Ατταπουλγίτης 480 640 800 1.300 1.463
Βωξίτης 41.887 36.872 42.595 45.400 23.649
Γύψος 425 660 416 400 300
Δίπυρος μαγνησία 10.818 10.674 11.696 12.465 5.762
Καολίνης - - - - -
Καυστική μαγνησία 8.327 8.019 10.165 11.837 11.014
Κίσσηρις 4.400 3.839 5.079 4.758 2.307
Λευκόλιθος 1.164 1.006 887 1002 482
Λιγνίτης (ξηρός & λιγνιτόπλιθοι) 2.515 2.500 - - -
Μάρμαρα όγκοι 20.789 27.470 30.498 27.904 29.275
Μικτά θειούχα συμπυκνώματα 40.000 41.125 58.000 45.800 38.000
Μπεντονίτης (ορυκτός) 1.000 700 700 800 500
Μπεντονίτης ενεργοποιημένος 57.500 59.800 66.000 75.100 50.818
Νικέλιο (περιεχ. σε κράμα) 287.185 324.717 502.373 255.000 230.127
Ολιβίνης - - - 54
Περλίτης (ορυκτός) 2.100 2.100 2.700 3.000 2.400
Περλίτης κατεργασμένος 27.010 29.500 29.200 34.200 30.140
Ποζολάνη - - - - -
Πυρίμαχες μάζες 6.162 6.812 7.362 8.865 7657
Χαλαζίας – χαλαζιακά προϊόντα 445 262 165 155 155
Χουντίτης- Υδρομαγνησίτης 1.476 1.960 2.481 1.278 1620
ΣΥΝΟΛΟ 742.637 854.245 1.078.928 808.877 608.200
ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ 2005-2010
Μεταλλευμάτων, Βιομηχανικών
Ορυκτών, Προϊόντων Εμπλου-
τισμού, Μεταλλουργικών Προ-
ϊόντων και Μαρμάρων (σε χιλ.
τόνους).
ΕΞΑΓΩΓΕΣ 2005-2009
Μεταλλευμάτων Βιομηχανικών
Ορυκτών, Προϊόντων Επεξερ-
γασία & Εμπλουτισμού, Μεταλ-
λουργικών Προϊόντων και Μαρ-
μάρων (σε χιλιάδες €).
Ελληνική Εξορυκτική Δραστηριότητα Προϊόντα, Παραγωγές, Εξαγωγές
Χαρακτηριστικά παραδείγματα σημαντικών προϊόντων που περιγράφουν διαχρονικά τη δυναμική παρουσία του ελληνικού εξορυ-
κτικού κλάδου:
Η εξορυκτική δραστηριότητα στην Ελλάδα ανά κλάδο
2
0
0
5
0 500 1000 1500 2000 2500 3000
Αλουμίνα
(ένυδρη)
Περλίτης
(ορυκτός)
Ασβεστολιθικά
αδρανή
Λιγνήτης
Νικελιούχα
σιδ/τα
Μπεντονίτης
(ορυκτός)
Μάρμαρα όγκοι
Μάρμαρα
(προϊόντα
από εξόρυξη)
Λευκόλιθος
Κίσσηρις
Γύψος
Βωξίτης
Ανθρακικό
ασβέστιο
Αλουμίνιο
0 20000 40000 60000 80000 100000
2
0
0
6
2
0
0
7
2
0
0
8
2
0
0
9
2
0
1
0
Περλίτης
Κατεργασμένος
Νικέλιο
(περιεχ. σε κράμα)
Μπεντονίτης
(ενεργοποιημένος)
Μικτά θειούχα
Μάρμαρα
όγκοι
Κίσσηρις
Καυστική
μαγνησία
Δίπυρoς
μαγνησία
Βωξίτης
Ανθρακικό
ασβέστιο
Αλουμίνα
Αλουμίνιο
0 100000 200000 300000 400000 500000 600000
0 10000 20000 30000 40000 50000 60000
2
0
0
5
2
0
0
6
2
0
0
7
2
0
0
8
2
0
0
9
Ο εξορυκτικός κλάδος είναι οικονοµική δραστηριότητα ζωτικής σηµασίας για την ανθρώπινη ευηµερία, καθώς
παράγει προϊόντα που καλύπτουν βασικές ανάγκες της κοινωνίας. Για την ικανοποίηση των σηµερινών και µελ-
λοντικών αναγκών της κοινωνίας, οι επιχειρήσεις του εξορυκτικού κλάδου πρέπει να µπορούν να λειτουργούν σε
ένα προβλέψιµο θεσµικό και νοµικό πλαίσιο που προάγει την επιχειρηµατικότητα, διασφαλίζει την προστασία
του περιβάλλοντος και ενισχύει την κοινωνική συνοχή.
Οι παραπάνω στόχοι εναρµονίζονται µε τις αρχές της βιώσιµης ανάπτυξης, όπως αυτή ορίστηκε από την Ευρω-
παϊκή Ένωση (Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Βιώσιµη Ανάπτυξη, Goetheborg 2001), και η οποία
αποβλέπει στην ταυτόχρονη βελτίωση των δραστηριοτήτων και αποτελεσµάτων των επιχειρήσεων και στους
τρεις πυλώνες της: Οικονοµία, Περιβάλλον, Κοινωνία.
Τα µέλη του Συνδέσµου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ) αναγνωρίζουν ότι η βιώσιµη ανάπτυξη αποτε-
λεί πρωταρχικής σηµασίας στόχο της κοινωνίας και αποδέχονται το δικό τους ρόλο στην επίτευξη αυτής της
επιδίωξης.
Για το σκοπό αυτό οι επιχειρήσεις-µέλη του ΣΜΕ υιοθετούµε τον παρόντα Κώδικα Αρχών και δεσµευόµαστε για
τη συνεχή βελτίωση των επιδόσεών µας στον οικονοµικό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό τοµέα της εργασίας:
1. Ενσωµατώνοντας αρχές βιώσιµης ανάπτυξης στις
διαδικασίες λήψης αποφάσεων των εταιριών-µελών
µας.
2. Εφαρµόζοντας αρχές και πρακτικές επιχειρηµα-
τικής ηθικής και σύγχρονα συστήµατα εταιρικής
διακυβέρνησης.
3. Εκπληρώνοντας µε συνέπεια τις θεσµοθετηµένες
υποχρεώσεις µας και παρέχοντας ορθή και συστηµα-
τική ενηµέρωση και πληροφόρηση σε όσους επηρεά-
ζονται ή επηρεάζουν τις δραστηριότητες των επιχει-
ρήσεών µας.
4. Επιδιώκοντας τον ειλικρινή διάλογο µε όσους επη-
ρεάζονται ή επηρεάζουν τις δραστηριότητες των επι-
χειρήσεών µας, µε πνεύµα αµοιβαίας κατανόησης των
απόψεων των διαφόρων µερών.
5. Υιοθετώντας την ανάπτυξη και εφαρµογή ορθών και
επιστηµονικά θεµελιωµένων µεθόδων σχεδιασµού των
εξορυκτικών δραστηριοτήτων για την αποτελεσµατι-
κή προστασία του περιβάλλοντος και για τη διατήρη-
ση της βιοποικιλότητας.
6. ∆ιευκολύνοντας και ενθαρρύνοντας τη σχεδίαση
προϊόντων και διαδικασιών παραγωγής, τη χρήση και
ανακύκλωση των προϊόντων µας και τη διάθεση των
αποβλήτων, µε υπεύθυνο τρόπο.
7. Επενδύοντας σε φυσικούς, τεχνολογικούς, οικονοµι-
κούς και ανθρώπινους πόρους µε σκοπό την ανάπτυξη
και συνεχή βελτίωση της αποτελεσµατικότητας και
αποδοτικότητας σε βάθος χρόνου.
8. Επιδιώκοντας τη συνεχή βελτίωση των επιδόσε-
ών µας στον τοµέα της υγιεινής και ασφάλειας της
εργασίας.
9. ∆ηµοσιοποιώντας στοιχεία για την παρακολούθηση
της προόδου που αφορά στις οικονοµικές, περιβαλλο-
ντικές και κοινωνικές επιδόσεις του κλάδου, µε ιδιαί-
τερη έµφαση στους τοµείς της υγιεινής και ασφάλειας
της εργασίας.
10. Συµβάλλοντας οι επιχειρήσεις, ως «ενεργοί πολί-
τες», στην κοινωνική, οικονοµική, πολιτιστική και
θεσµική ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών στις οποί-
ες δραστηριοποιούµαστε.
Κώδικας Αρχών
Βιώσιµης Ανάπτυξης
24 \\
ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ
ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ – ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
Η εκτύπωση έγινε με τη χορηγία του Σύνδεσμου Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων
ΕΛΛΗΝΙΚΗ
ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ
ΔΙΕΘΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑ – ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ
sme_exof_24sel.pdf 2/14/12 2:36:25 PM