Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Τμήμα Μηχανικών Περιβάλλοντος
Π.Μ.Σ: Τεχνολογίες Περιβάλλοντος στη Περιβαλλοντική Νομοθεσία

ΜΕΣΑΠΣΤΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑ΢ΙΑ

ΘΕΜΑ

«Η ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΩΝ Χ΢ΥΣΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.
ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΚΑΙ Ρ΢ΟΟΡΤΙΚΕΣ ΑΝΑΡΤΥΞΗΣ»

Επιβλζπουςα κακθγιτρια: Αλεξάνδρα Γκεμιτηι
Πνομα Φοιτθτι: Σοφία Χορόηθ
Α.Μ: N15014

ΞΑΝΘΗ 2014 

ΔΛΛΗΝΙΚΗ ΓΗΜΟΚΡΑΣΙΑ
ΓΗΜΟΚΡΙΣΔΙΟ ΠΑΝΔΠΙ΢ΣΗΜΙΟ
ΘΡΑΚΗ΢
ΣΜΗΜΑ
ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΟ΢
Πξόγξακκα Μεηαπηπρηαθώλ ΢πνπδώλ
«Σερλνινγίεο Πεξηβάιινληνο ζηελ
Πεξηβαιινληηθή Ννκνζεζία»

HELLENIC REBUBLIC
DEMOCRITUS UNIVERSITY OF
THRACE
DEPARTMENT OF
ENVIRONMENTAL
ENGINEERING
MSc in The Technologies of
Environmental Legislation

Β. ΢ΟΦΙΑ΢ 12, 671 00 ΞΑΝΘΗ

V. SOFIAS 12, GR 671 00 XANTHI

Ξάλζε, 26-01-2015
Η Μεηαπηπρηαθή Δξγαζία ηεο Χνξόδε ΢νθία κε Α.Μ. Ν15014, κε ηίηιν «Η εθκεηάιιεπζε ησλ θνηηαζκάησλ
ρξπζνύ ζηελ Διιάδα. Ννκηθό θαζεζηώο θαη πξννπηηθέο αλάπηπμεο» εμεηάζηεθε θαη εγθξίζεθε σο πξνο ην
πεξηερόκελν θαη ηελ παξνπζίαζή ηεο από ηελ εμεηαζηηθή επηηξνπή. Η παξνπζίαζε πξαγκαηνπνηήζεθε ζηηο
14/01/2015

Η επηβιέπνπζα:

Αιεμάλδξα Γθεκηηδή, Δπ. Καζεγήηξηα ΓΠΘ

Η εμεηαζηηθή επηηξνπή:

΢ππξίδσλ Ραςνκαλίθεο, Καζεγεηήο ΓΠΘ
Ισάλλεο Νηθνιάνπ, Δπ. Καζεγεηήο ΓΠΘ 

ΠΡΟΛΟΓΟ΢
Ζ παξνχζα δηπισκαηηθή εξγαζία έρεη σο ζέκα ην λνκηθφ θαζεζηψο εμφξπμεο ησλ
θνηηαζκάησλ ρξπζνχ ζηελ Διιάδα θαη ηηο πξννπηηθέο αλάπηπμεο ηνπ
εμνξπθηηθνχ-κεηαιιεπηηθνχ θιάδνπ έηζη ψζηε λα ζπκβάιεη ζηελ επεκεξία ηνπ
ηφπνπ κέζσ ησλ θαλφλσλ ηεο αεηθνξηθήο θαη βηψζηκεο αλάπηπμεο.
Σα ζέκαηα πνπ αλαιχνληαη ζε θάζε κέξνο είλαη ηα εμήο:
-΢ην Μέπορ Α παξαζέηνληαη εηζαγσγηθά ζηνηρεία γηα ηνλ ρξπζφ θαη ηηο
εκθαλίζεηο ηνπ ζηνλ Διιαδηθφ ρψξν.
-΢ην Μέπορ Β παξνπζηάδεηαη θαη αλαιχεηαη ην λνκηθφ θαζεζηψο ηεο
κεηαιιεηνθηεζίαο απφ ηελ απφθηεζε ηνπ δηθαηψκαηνο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ
κέρξη ηελ δεκηνπξγία-παξαρψξεζε κεηαιιείνπ, νη ππνρξεψζεηο θαη ηα
δηθαηψκαηα ελφο κεηαιιεηνθηήηε θαη νη πεξηπηψζεηο απψιεηαο θαη δηάζεζεο ησλ
δηθαησκάησλ απηψλ.
-΢ην Μέπορ Γ αλαιχεηαη ην λνκηθφ θαζεζηψο ηεο αδεηνδφηεζεο εμνξπθηηθψλ
δξαζηεξηνηήησλ θαη δε ελφο κεηαιιείνπ ρξπζνχ.
-΢ην Μέπορ Γ γίλεηαη θξηηηθή ζεψξεζε κεηαιιεπηηθψλ θαζεζηψησλ δηαθφξσλ
επηιεγκέλσλ ρσξψλ παγθνζκίσο κε γλψκνλα ηελ εκπεηξία ηνπο ζε
δξαζηεξηφηεηεο εμφξπμεο ρξπζνχ .
-΢ην Μέπορ Δ παξαζέηνληαη πξννπηηθέο αλάπηπμεο ηνπ κεηαιιεπηηθνχ θιάδνπ
κε ηελ θαηαγξαθή θαη παξνπζία πξνηάζεσλ γηα επέκβαζε ζε δηάθνξνπο ηνκείο.
-Σέινο αλαθέξνληαη ηα ζπκπεξάζκαηα ζηα νπνία θαηέιεμα θαηά ηελ εθπφλεζε
ηεο παξνχζαο κεηαπηπρηαθήο εξγαζίαο.
Ζ κεηαπηπρηαθή εξγαζία εθπνλήζεθε ζηα πιαίζηα ηνπ Πξνγξάκκαηνο
Μεηαπηπρηαθψλ ΢πνπδψλ: Σερλνινγίεο Πεξηβάιινληνο ζηε Πεξηβαιινληηθή
Ννκνζεζία ηνπ Σκήκαηνο Μεραληθψλ Πεξηβάιινληνο ηνπ ΓΠΘ, θαηά ην
αθαδεκατθφ έηνο 2014 – 2015.
Με αθνξκή ηελ πεξάησζή ηεο ζα ήζεια λα επραξηζηήζσ:
- Σνλ θ. Βαζίιε Μέιθν, Δπίθ. Καζεγεηή ηεο ΢ρνιήο Θεηηθψλ Δπηζηεκψλ ηνπ
ΑΠΘ, ηνλ θ. Πέηξν Σδεθέξε, Πξντζηάκελν ηεο Γηεχζπλζεο Πνιηηηθήο Οξπθηψλ
Πξψησλ Τιψλ ηνπ ΤΠΔΚΑ θαη ηνλ θ. Γεψξγην Γθατληαηδή, Δπίθ. Καζεγεηή ηνπ
Σκήκαηνο Μεραληθψλ Παξαγσγήο & Γηνίθεζεο ηνπ ΓΠΘ γηα ηηο ζπκβνπιέο, ηηο
ππνδείμεηο θαη ην πιηθφ πνπ κνπ παξείραλ θαζψο θαη γηα ηε ζεκαληηθή θαη άκεζε
βνήζεηα πνπ κνπ πξνζέθεξαλ ζε θάζε έθθιεζή κνπ.
- Σνλ θ. Κσλζηαληίλν Μηραήι απφ ην παξάηεκα ηνπ ΗΓΜΔ ζηελ Ξάλζε γηα ηελ
παξνρή ζηνηρείσλ πνπ βνήζεζαλ ζεκαληηθά ζηελ νινθιήξσζε ηεο εξγαζίαο
- Σελ θα. Αιεμάλδξα Γθεκηηδή, Δπίθ. Καζεγήηξηα ηνπ Σκήκαηνο Μεραληθψλ
Πεξηβάιινληνο ηνπ ΓΠΘ θαη επηβιέπνπζα θαζεγήηξηα κνπ γηα ηνλ ρξφλν πνπ
αθηέξσζε γηα ηελ εθπφλεζε ηεο ελ ιφγσ εξγαζίαο.

2 

ΠΔΡΗΔΥΟΜΔΝΑ
ΠΔΡΗΛΖΦΖ……………………………………………………………….

΢ει.7

ΜΔΡΟ΢ Α΄
ΔΗ΢ΑΓΧΓΖ
A. ΥΡΤ΢Ο΢………………………………………………………………..

΢ει.10

B. Ο ΥΡΤ΢Ο΢ ΢ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ………………………………………….

΢ει.11

B.Η. Ο ΥΡΤ΢Ο΢ ΣΖ΢ ΥΑΛΚΗΓΗΚΖ΢……………………………………..

΢ει.13

B.II. Ο ΥΡΤ΢Ο΢ ΣΖ΢ ΘΡΑΚΖ΢………………………………………….

΢ει.14

ΜΔΡΟ΢ Β΄
ΑΝΑΛΤ΢Ζ ΝΟΜΗΚΟΤ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΟΤ ΚΑΘΔ΢ΣΧΣΟ΢
Α. ΣΟ ΔΛΛΖΝΗΚΟ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΟ ΓΗΚΑΗΟ………………………..

΢ει.15

Β.
ΒΑ΢ΗΚΔ΢
ΑΡΥΔ΢
ΔΛΛΖΝΗΚΖ΢
ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΖ΢
ΝΟΜΟΘΔ΢ΗΑ΢………………………………............................................

΢ει.15

Γ. ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢ ΗΓΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢-Ζ ΔΗΓΗΚΖ ΡΤΘΜΗ΢Ζ ΣΟΤ Ν.Γ
210/73……………………………………………………………………...

΢ει.17

Γ. ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΑ ΟΡΤΚΣΑ………………………………………….

΢ει.17

Γ.I. ΠΟΗΑ ΔΗΝΑΗ ΣΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΑ ΟΡΤΚΣΑ……………………..

΢ει.17

Γ.II. ΢Δ ΠΟΗΟΝ ΑΝΖΚΟΤΝ ΣΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΑ ΟΡΤΚΣΑ………..

΢ει.17

Δ. ΚΣΖ΢Ζ ΚΤΡΗΟΣΖΣΑ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΤ……………………………..

΢ει.18

΢Σ. ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΔ΢ ΔΡΔΤΝΔ΢……………………………………...

΢ει.18

΢Σ.I. ΝΟΜΗΚΖ ΦΤ΢Ζ ΓΗΚΑΗΩΜΑΣΟ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΩΝ
ΔΡΔΤΝΩΝ ………………………………………………………………...

΢ει.18

΢Σ.II. ΑΓΔΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΩΝ ΔΡΔΤΝΩΝ………………………….

΢ει.19

΢Σ.III. ΠΔΡΗΟΡΗ΢ΜΟΗ ΢ΣΖΝ ΚΣΖ΢Ζ ΚΑΗ Α΢ΚΖ΢Ζ ΣΟΤ
ΓΗΚΑΗΩΜΑΣΟ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΩΝ ΔΡΔΤΝΩΝ …………………….

΢ει.19

΢Σ.IV. ΓΗΑΘΔ΢Ζ ΣΟΤ ΓΗΚΑΗΩΜΑΣΟ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΩΝ
ΔΡΔΤΝΩΝ…………………………………………………………………

΢ει.20

3 

΢Σ.V. ΠΑΡΑΗΣΖ΢Ζ ΑΠΟ ΣΖΝ ΑΓΔΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΩΝ
ΔΡΔΤΝΩΝ…………………………………………………………………

΢ει.20

Ε. ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ………………………………………………...

΢ει.21

Ε.I. ΠΑΡΑΥΩΡΖ΢Ζ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΤ…………………………………….

΢ει.21

Ε.I.1. ΣΟ ΠΑΡΑΥΩΡΖΣΖΡΗΟ ΓΗΑΣΑΓΜΑ……………………................

΢ει.21

Ε.I.2. ΠΡΟ΢ΒΟΛΖ ΠΑΡΑΥΩΡΖΣΖΡΗΟΤ ΓΗΑΣΑΓΜΑΣΟ΢………………

΢ει.21

Ε.I.3. ΑΝΑΚΛΖ΢Ζ ΣΟΤ ΠΑΡΑΥΩΡΖΣΖΡΗΟΤ ΓΗΑΣΑΓΜΑΣΟ΢………...

΢ει.22

Ε.II. ΜΗ΢ΘΩ΢Ζ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΤ………………………………………….

΢ει.22

Ε.III. ΓΗΑΡΚΔΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢...............................................

΢ει.23

Ε.IV. ΓΗΑΘΔ΢Ζ ΣΟΤ ΓΗΚΑΗΩΜΑΣΟ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢ ……..

΢ει.23

Ε.V. ΑΠΩΛΔΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢ ……………………………..

΢ει.23

Ε.V.1. ΠΑΡΑΗΣΖ΢Ζ ……………………………………………….........

΢ει.23

Ε.V.2. ΔΚΠΣΩ΢Ζ…………………..........................................................

΢ει.24

Ε.V.3. ΠΑΡΔΛΔΤ΢Ζ ΠΔΝΖΝΣΑ ΥΡΟΝΩΝ …………………………..

΢ει.24

Ζ. ΑΛΛΟΓΑΠΟΗ ΚΑΗ ΓΗΚΑΗΩΜΑ ΚΣΖ΢Ζ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΤ…...........

΢ει.24

Θ. ΓΗΚΑΗΩΜΑΣΑ ΚΑΗ ΤΠΟΥΡΔΩ΢ΔΗ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖΣΖ….........

΢ει.25

Θ.I. ΓΗΚΑΗΩΜΑΣΑ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖΣΖ………....................................

΢ει.25

Θ.II. ΠΔΡΗΟΡΗ΢ΜΟΗ ΣΖ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢ ………………........

΢ει.25

ΜΔΡΟ΢ Γ΄
ΑΝΑΛΤ΢Ζ ΝΟΜΗΚΟΤ ΚΑΘΔ΢ΣΧΣΟ΢
ΔΞΟΡΤΚΣΗΚΧΝ ΓΡΑ΢ΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ

ΑΓΔΗΟΓΟΣΖ΢Ζ΢

Α. ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΑΓΔΗΟΓΟΣΖ΢Ζ………………………………

΢ει.26

Α.I. ΠΠΠΑ …………………………………………………………………

΢ει.27

Α.II.1. ΤΠΟΒΟΛΖ ΜΔΛΔΣΖ΢ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΩΝ ΔΠΗΠΣΩ΢ΔΩΝ
(ΜΠΔ)………………………………………………………………………

΢ει.28

Α.II.1.i. ΢ΥΔΓΗΟ ΓΗΑΥΔΗΡΗ΢Ζ΢ ΑΠΟΒΛΖΣΩΝ (΢ΓΑ) ………………….

΢ει.28

Α.II.1.ii. ΢Τ΢ΣΖΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΤΘΖ΢Ζ΢ …………………………….

΢ει.30

Α.II.1.iii. ΔΗΓΗΚΖ ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΑΞΗΟΛΟΓΖ΢Ζ (ΔΟΑ) ΓΗΑ
ΓΡΑ΢ΣΖΡΗΟΣΖΣΔ΢ ΔΝΣΟ΢ ΠΡΟ΢ΣΑΣΔΤΟΜΔΝΩΝ ΠΔΡΗΟΥΩΝ ΣΟΤ

΢ει.31

4 

ΔΤΡΩΠΑΪΚΟΤ ΓΗΚΣΤΟΤ NATURA 2000…………................................

Α.II.2. ΓΗΑΒΟΤΛΔΤ΢Ζ ………………………………………….............

΢ει.31

Α.II.3. ΈΚΓΟ΢Ζ ΑΔΠΟ ………………………………………….............

΢ει.33

A.II.4. ΑΝΑΝΔΩ΢Ζ ΑΔΠΟ……………………………………….............

΢ει.36

Α.II.5. ΣΡΟΠΟΠΟΗΖ΢Ζ ΑΔΠΟ…………………………………...............

΢ει.36

Β. ΣΔΥΝΗΚΖ ΜΔΛΔΣΖ…………………………………………………..

΢ει.36

Γ. ΆΛΛΔ΢ ΑΓΔΗΔ΢…………………………………………………….....

΢ει.38

Γ.
ΤΠΟΥΡΔΩ΢Ζ
ΣΟΤ
ΦΟΡΔΑ
ΣΟΤ
ΔΡΓΟΤ
ΓΗΑ
ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΑΠΟΚΑΣΑ΢ΣΑ΢Ζ……………………….............

΢ει.40

Δ. ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΔ΢ ΤΠΟΥΡΔΩ΢ΔΗ΢ ΣΟΤ ΦΟΡΔΑ ΣΟΤ ΔΡΓΟΤ……..

΢ει.42

΢Σ. ΤΠΟΥΡΔΩ΢ΔΗ΢ ΓΗΟΗΚΖ΢Ζ΢ ΑΝΑΦΟΡΗΚΑ ΜΔ ΣΟ ΔΡΓΟ………

΢ει.46

Ε. «ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΑΓΔΗΑ»………………………………………………..

΢ει.47

ΜΔΡΟ΢ Γ΄
ΠΑΓΚΟ΢ΜΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΑ ΚΑΘΔ΢ΣΧΣΑ
Α. ΚΡΗΣΗΚΖ ΘΔΩΡΖ΢Ζ…………………………………………………..

΢ει.50

ΜΔΡΟ΢ Δ΄
ΠΡΟΟΠΣΗΚΔ΢ ΑΝΑΠΣΤΞΖ΢
Α. ΓΔΝΗΚΑ………………………………………………………………..

΢ει.51

Β. ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΟ΢ ΚΩΓΗΚΑ΢………………………………………

΢ει.56

Γ. ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΓΗΑΓΗΚΑ΢ΗΑ ΑΓΔΗΟΓΟΣΖ΢Ζ΢……………..

΢ει.67

Γ. ΤΠΟΓΟΜΔ΢…………………………………………………………...

΢ει.71

Γ.I. ΈΡΔΤΝΑ …………………………………………………………….

΢ει.71

Γ.II. ΔΚΜΔΣΑΛΛΔΤ΢Ζ…………………………………………………

΢ει.75

Δ. ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΟ-ΦΟΡΟΛΟΓΗΚΟ ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢……………………….

΢ει.76

΢Σ. ΚΟΗΝΩΝΗΚΖ ΑΓΔΗΑ…………………………………………………

΢ει.84

΢ΤΜΠΔΡΑ΢ΜΑΣΑ ………………………………………….

΢ει.92

ΑΝΑΦΟΡΔ΢…………………………………………………..

΢ει.109

5 

ΔΤΡΔΣΖΡΗΟ ΠΗΝΑΚΧΝ
ΠΗΝΑΚΑ΢ Η: ΥΡΤ΢ΟΦΟΡΔ΢ ΔΜΦΑΝΗ΢ΔΗ΢ ΔΝΣΟ΢ ΣΖ΢ ΔΛΛΖΝΗΚΖ΢
ΔΠΗΚΡΑΣΔΗΑ΢ ………………..............................................................................

΢ει.12

ΠΗΝΑΚΑ΢ II: ΢ΤΝΣΔΛΔ΢ΣΔ΢ ΣΔΛΟΤ΢ ΢Δ ΢ΥΔ΢Ζ ΜΔ ΣΡΔΥΟΤ΢Α
ΣΗΜΖ ΥΡΤ΢ΟΤ ΔΝΔΡΓΔ΢ ΠΑΡΑΥΩΡΖ΢ΔΗ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΩΝ…....................

΢ει.44

ΠΗΝΑΚΑ΢ III: ΢ΤΝΣΔΛΔ΢ΣΔ΢ ΣΔΛΟΤ΢ ΢Δ ΢ΥΔ΢Ζ ΜΔ ΣΑ ΔΣΖ ΑΜΔ ….

΢ει.44

ΠΗΝΑΚΑ΢ IV: ΠΡΑΚΣΗΚΔ΢ ΔΠΗΒΟΛΖ΢ ΓΗΚΑΗΩΜΑΣΩΝ ΢Δ ΠΔΡΗΟΥΔ΢
ΣΖ΢ Β. ΑΜΔΡΗΚΖ΢...............................................................................................

΢ει.62

ΠΗΝΑΚΑ΢ V: ΣΑΞΗΝΟΜΖ΢Ζ ΦΟΡΩΝ ΢ΣΖΝ ΔΔ………………………….

΢ει.81

ΔΤΡΔΣΖΡΗΟ ΓΗΑΓΡΑΜΜΑΣΧΝ-΢ΥΖΜΑΣΧΝ-ΔΗΚΟΝΧΝ
ΓΗΑΓΡΑΜΜΑ 1: ΚΑΣΑΝΑΛΩ΢Ζ ΥΡΤ΢ΟΤ ΚΑΗ ΣΔΛΗΚΖ ΥΡΖ΢Ζ………....

΢ει.92

΢ΥΖΜΑ 1: ΔΠΗ΢ΚΟΠΖ΢Ζ ΢Τ΢ΥΔΣΗ΢ΜΟΤ ΣΩΝ ΔΝΝΟΗΩΝ……………….

΢ει.49

΢ΥΖΜΑ 2: ΣΑ ΒΑ΢ΗΚΑ ΠΔΓΗΑ ΑΞΗΟΛΟΓΖ΢Ζ΢ ΚΑΗ ΣΟ ΠΛΑΗ΢ΗΟ
ΑΞΗΟΛΟΓΖ΢Ζ΢ ΣΟΤ ΑΓΔΗΟΓΟΣΗΚΟΤ ΢Τ΢ΣΖΜΑΣΟ΢……….....................

΢ει.68

ΔΗΚΟΝΑ 1, 2: ΜΔΣΑΛΛΔΗΟ ΥΡΤ΢ΟΤ EL VALLE BOINAS (Η΢ΠΑΝΗΑ)
ΠΡΗΝ ΚΑΗ ΜΔΣΑ ΣΖΝ ΑΠΟΚΑΣΑ΢ΣΑ΢Ζ……………………………………

΢ει.95

ΠΑΡΑΡΣΖΜΑ Η
ΥΑΡΣΖ΢ 1: ΚΟΗΣΑ΢ΜΑΣΟΛΟΓΗΚΟ΢ ΥΑΡΣΖ΢ ΜΔ ΣΟΤ΢ ΒΑ΢ΗΚΟΤ΢
ΓΔΝΔΣΗΚΟΤ΢ ΣΤΠΟΤ΢ ΜΔΣΑΛΛΗΚΩΝ ΟΡΤΚΣΩΝ ΢ΣΖ ΜΑΚΔΓΟΝΗΑ
ΚΑΗ ΘΡΑΚΖ……………………………………………………………………...

΢ει.98

ΥΑΡΣΖ΢ 2: ΠΔΡΗΟΥΔ΢ ΓΤΝΑΜΗΚΟΤ ΚΟΗΣΑ΢ΜΑΣΟΛΟΓΗΚΟΤ
ΔΝΓΗΑΦΔΡΟΝΣΟ΢ ΓΗΑ ΣΟΝ ΔΝΣΟΠΗ΢ΜΟ ΔΚΜΔΣΑΛΛΔΤ΢ΗΜΩΝ
ΑΠΟΘΔΜΑΣΩΝ ΥΡΤ΢ΟΤ ΢ΣΖΝ ΜΑΚΔΓΟΝΗΑ ΚΑΗ ΘΡΑΚΖ……………...

΢ει.99

ΥΑΡΣΖ΢ 3: ΠΔΡΗΟΥΔ΢ ΜΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑΚΩΝ ΟΡΤΚΣΩΝ ΠΡΩΣΩΝ ΤΛΩΝ
ΜΔ ΑΤΞΖΜΔΝΔ΢ ΑΝΑΠΣΤΞΗΑΚΔ΢ ΓΤΝΑΣΟΣΖΣΔ΢ ΚΑΗ ΔΠΔΝΓΤΣΗΚΟ
ΔΝΓΗΑΦΔΡΟΝ…………………………………………………………………..

΢ει.99

Π Α Ρ Α Ρ Σ Ζ Μ Α II
΢ΤΓΚΡΗΣΗΚΖ ΘΔΩΡΖ΢Ζ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΩΝ ΚΡΗΣΖΡΗΩΝ ΓΗΑΦΟΡΩΝ
ΥΩΡΩΝ...................................................................................................................

6

΢ει.100 

ΠΔΡΗΛΖΦΖ
Ζ Διιάδα είλαη κηα απφ ηηο ρψξεο ηεο Δ.Δ. πνπ δηαζέηεη ζεκαληηθφ νξπθηφ
πινχην, εηδηθφηεξα θαη ζε θνηηάζκαηα ρξπζνχ κε ηθαλνπνηεηηθά πνηνηηθά θαη
πνζνηηθά ραξαθηεξηζηηθά θαη βηνκεραληθφ ελδηαθέξνλ. Ζ κεηαιιεπηηθή ηζηνξία
ηηο ρψξαο εθηείλεηαη ζην απψηαην παξειζφλ ηεο θαη νη απαξρέο ηεο βπζίδνληαη
ζηελ αριή ηνπ κχζνπ. Ζ εθκεηάιιεπζε ησλ κεηαιιείσλ θαη δε ηνπ ρξπζνχ είλαη
δεδνκέλε ινηπφλ απφ ηελ αξραηφηεηα.
΢ηελ ελ ιφγσ δηπισκαηηθή εξγαζία θαηαγξάθεηαη κηα πξνζπάζεηα λα
παξνπζηαζηεί θαη λα αλαιπζεί ην ηζρχνλ λνκνζεηηθφ θαζεζηψο πνπ δηέπεη ηνλ
κεηαιιεπηηθφ θιάδν θαη εηδηθφηεξα ηα κεηαιιεία ρξπζνχ. Παξνπζηάδεηαη ε
ηζρχνπζα λνκνζεζία απφ ηελ απφθηεζε ηεο έθηαζεο εληφο ηεο νπνίαο ζα
δεκηνπξγεζεί ην κεηαιιείν, ηελ παξαρψξεζε ηνπ δηθαηψκαηνο έξεπλαο άιια θαη
δεκηνπξγίαο κεηαιιείνπ θαη ηελ λνκηθή θχζε ηνπ ηειεπηαίνπ κέρξη ηελ
κεηαβίβαζε θαη ηελ απψιεηα ηνπ δηθαηψκαηνο απηνχ θαη ηελ πξνζηαζία ηνπ
κεηαιιεηνθηήηε. Παξνπζηάδνληαη φιεο νη απαηηήζεηο πνπ ζέηεη ν λφκνο
πξνθεηκέλνπ λα δνζεί απφ ηελ Γηνίθεζε ε απαηηνχκελε πεξηβαιινληηθή
αδεηνδφηεζε ζχκθσλα κε ηελ πξφζθαηε λνκνζεζία αιιά θαη νη επηπιένλ άδεηεο
πνπ απαηηνχληαη γηα δηελέξγεηα κεηαιιεπηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ. Έγηλε δε
δηαρσξηζκφο θαη αμηνιφγεζε ησλ νηθνλνκηθψλ δεζκεχζεσλ ελφο κεηαιιεηνθηήηε
απφ ηελ παξαρψξεζε εζεινληηθά θάπνησλ παξνρψλ θπξίσο ζηελ ηνπηθή θνηλσλία
κε ηνλ ραξαθηήξα ησλ αληηζηαζκηζηηθψλ νθειψλ αιιά θαη δηαζθαιίζεσλ ελψ
πεξαηηέξσ παξνπζηάζηεθε αιιά θαη αλαιχζεθε ην δηθαίσκα ησλ πνιηηψλ θαηά
ηελ δηαδηθαζία ηεο δηαβνχιεπζεο ζηα πιαίζηα πεξηβαιινληηθήο αδεηνδφηεζεο .
Γεληθφηεξα παξνπζηάδεηαη νινθιεξσκέλα θαη ζθαηξηθά ην λνκηθφ
θαζεζηψο κηαο εθκεηάιιεπζεο ρξπζνχ κε ηελ παξάζεζε ησλ δηθαησκάησλ αιιά
θαη ππνρξεψζεσλ ησλ θπξίσο εκπιεθνκέλσλ θνξέσλ, ήηνη ηνπ κεηαιιεηνθηήηε,
ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο αιιά θαη ηεο Γηνίθεζεο κέζα απφ ηελ ηζρχνπζα ειιεληθή
αιιά θαη θνηλνηηθή λνκνζεζία. Αθφκα απνηππψζεθε ζε γεληθά πιαίζηα θαη ην
λνκηθφ θαζεζηψο πνπ ηζρχεη ελδεηθηηθά ζε δηάθνξεο ρψξεο ζε παγθφζκην επίπεδν
πξνθεηκέλνπ λα εληνπηζηνχλ ζηνηρεία ηα νπνία λα ρξήδνπλ ελζσκάησζεο θαη ζην
δηθφ καο λνκηθφ θαζεζηψο.
Έλαο επηπιένλ ζηφρνο ηεο εθπφλεζεο ηεο ελ ιφγσ δηπισκαηηθήο εξγαζίαο
ήηαλ λα εληνπηζηνχλ θαη λα παξνπζηαζηνχλ νη πξννπηηθέο αλάπηπμεο ηνπ
κεηαιιεπηηθνχ-εμνξπθηηθνχ θιάδνπ πξνθεηκέλνπ ε ρψξα λα εθκεηαιιεπηεί κε
ηνλ θαιχηεξν δπλαηφ θαη πιένλ πξνζνδνθφξν ηξφπν ηα θνηηάζκαηά ρξπζνχ πνπ
δηαζέηεη κέζα απφ πνιηηηθέο θαη πξαθηηθέο βηψζηκεο αλάπηπμεο θαη θπξίσο
θνηλσληθήο απνδνρήο, παξέρνληαο θίλεηξα γηα επελδχζεηο ηελ ίδηα ζηηγκή πνπ ν
κεηαιιεπηηθφο θιάδνο ζα ππνρξενχηαη λα επαλαπξνζδηνξίδεη θαη λα
επαλαμηνινγεί ηηο δπλαηφηεηέο ηνπ έηζη ψζηε λα κεηψλεη ην πεξηβαιινληηθφ ηνπ
απνηχπσκα θαη νη Γηνίθεζε ζα επαλδξψλεηαη κε φξγαλα θαη ζεζκνχο
ζπζηεκαηηθήο παξαθνινχζεζεο.
7 

Δλ θαηαθιείδη επηρεηξήζεθε ε παξνχζα δηπισκαηηθή εξγαζία λα απνηειέζεη έλα
νινθιεξσκέλν θαη πιήξεο εγρεηξίδην λνκηθήο θπξίσο θχζεσο ην νπνίν ζα δηέπεη
ηελ λνκηθή ππφζηαζε ελφο κεηαιιείνπ ρξπζνχ θαη ηελ ζχλλνκε θαη απνδεθηή
ιεηηνπξγία απηνχ εληφο κηαο ηνπηθήο θνηλσλίαο, θαηαβάιινληαο πξνζπάζεηα λα
ηνληζηνχλ ζεκεία πνπ ρξήδνπλ αιιαγήο ή ηξνπνπνίεζεο πξνθεηκέλνπ ην
εθάζηνηε κεηαιιείν ρξπζνχ εληφο ηεο ρψξαο λα ιεηηνπξγεί κε ηε βέιηηζηε δπλαηή
απφδνζε, ηηο ειάρηζηεο δπλαηέο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο θαη κε ζχκκαρν ηελ
ηνπηθή θνηλσλία.

ABSTRACT
Greece is one of the countries of THE EUROPEAN UNION with significant
mineral wealth, especially in gold deposits, both in quality and quantity and
varieties of minerals with equally important industrial interest. The country's
mining history goes back to the distant past and the beginnings are lost in legend.
The gold mining exploitation is therefore given by antiquity.
In this MSc study the recorded attempt aims to present and analyze the current
legal status concerning mining and more specifically gold mining projects. The
existing legislation is being presented starting from the acquisition of the land
within which the gold mine will be developed, going on to the concession of the
exploration rights as well as the right for the gold mine creation and its legal
nature until up to the transfer and loss of that right and protection of gold mining
owners. All the law requirements are reported in order to be given, by the
Administration, the required environmental permission based on the most recent
legislation and furthermore the required additional licenses for gold mining
activities. The gold mining owners financial commitments were evaluated
separately from certain voluntary provisions mainly in the local community under
the redeeming benefits and assurances while further is being presented and
analyzed the citizens‟ right in the process of consultation within environmental
licensing.
The legal status of gold mining projects is generally presented by listing the
mainly stakeholders rights and obligations namely gold mines owner, local
community and Administration through the current national and EU legislation.
The applicable legal status of several countries worldwide is also reflected, aiming
to identify data which could be incorporated in our own legal system.
An additional goal of this study was to identify and display the development
prospects of the mining industry so as for the country to take advantage in the best
possible and profitable way its available gold deposits through policies over
sustainable development practices and mainly social acceptance, providing
investment motivation while at the same time the mining industry will be obliged
8 

to redefine and re-evaluate its capabilities so as to reduce its environmental
imprint and Administration will be staffed by systematic monitoring institutions.
In conclusion, the specific MSc study is provided as an integrated and
comprehensive legal manual, which will govern of an acceptable gold mine
operation endeavoring to highlight legal points that need to be changed or
modified so as each domestic gold mine operate with best possible performance,
minimizing environmental impacts and at the same time having as an ally the
local community.
KEYWORDS: MINING LEGISLATION, GOLD DEPOSITS IN GREECE,
DEVELOPMENT PROSPECTS

9 

ΜΔΡΟ΢ Α΄
ΔΗ΢ΑΓΧΓΖ
A. ΥΡΤ΢Ο΢
Σν ρεκηθφ ζηνηρείν ρξπζφο είλαη ππθλφ, καιαθφ, αζηξαθηεξφ, ειαηφ θαη φιθηκν
ζηεξεφ κέηαιιν. Ωο ρεκηθφ ζηνηρείν έρεη σο ζχκβνιν ην Au θαη αηνκηθφ
αξηζκφ 79. Ο θαζαξφο ρξπζφο έρεη έλα έληνλν θίηξηλν ρξψκα, ελψ καδί κε
ην ραιθφ είλαη ηα δπν κνλαδηθά «έγρξσκα κέηαιια». Παξακέλεη έηζη δε ρσξίο
λα νμεηδψλεηαη απφ ηνλ αηκνζθαηξηθφ αέξα ή ην λεξφ. Δίλαη απφ ηα ιηγφηεξν
δξαζηηθά ρεκηθά ζηνηρεία πνπ ππάξρνπλ θαη σο εθ ηνχηνπ είλαη έλα ηδηαίηεξα
ζηαζεξφ κέηαιιν. Γη' απηφλ ην ιφγν βξίζθεηαη αξθεηά ζπρλά ζε ειεχζεξε
ζηνηρεηαθή κνξθή, ζε ζβψινπο ή θφθθνπο αλάκεζα ζε πεηξψκαηα, ζε «θιέβεο» ή
θαη ζε πξνζρψζεηο1.
Ο ρξπζφο αληηζηέθεηαη ζηελ πξνζβνιή απφ κεκνλσκέλα νμέα, αιιά κπνξεί
λα δηαβξσζεί απφ κίγκα ππθλνχ πδξνρισξηθνχ νμένο (HCl) θαη ππθλνχ ληηξηθνχ
νμένο (HNO3),
ζε αλαινγία κίμεο
3:1.
Ο
ρξπζφο δηαιχεηαη επίζεο
ζε αιθαιηθά δηαιχκαηα αληφλησλ θπαλίνπ (CN-), ηδηφηεηα πνπ ρξεζηκνπνηείηαη
επξχηαηα θαηά ηελ εμφξπμε ηνπ κεηάιινπ απφ ηα θνηηάζκαηά ηνπ. Αθφκε, ν
ρξπζφο δηαιχεηαη ζε πδξάξγπξν (Hg), κε ηνλ νπνίν ζρεκαηίδεη ακαγάικαηα.
Πάλησο, ν ρξπζφο είλαη αδηάιπηνο ζην ληηξηθφ νμχ, πνπ φκσο δηαιχεη
ηνλ άξγπξν (Ag) θαη ηα ππφινηπα βαζηθά κέηαιια, κηα ηδηφηεηα πνπ
ρξεζηκνπνηείηαη γηα λα επηβεβαησζεί ε παξνπζία ρξπζνχ ζε αληηθείκελα. Ζ
ζπγθεθξηκέλε δηεξγαζία νλνκάδεηαη «δνθηκαζία νμένο» (acid test)1.
Ο ρξπζφο ινηπφλ είλαη έλα ζπάλην νξπθηφ, πνπ ρξεζηκνπνηήζεθε απφ ηελ
αξραηφηεηα αθφκα απφ ηνλ άλζξσπν γηα αληαιιαθηηθνχο θαη δηαθνζκεηηθνχο
ζθνπνχο2. Ο ρξπζφο φκσο δελ είλαη κφλν πνιχηηκν κέηαιιν. Δθηφο απφ ηηο
επξχηαηα δηαδεδνκέλεο λνκηζκαηηθέο θαη ζπκβνιηθέο ηνπ ιεηηνπξγίεο, ν ρξπζφο
έρεη θαη πνιιέο πξαθηηθέο εθαξκνγέο. Υξεζηκνπνηείηαη ζε έλα επξχ θάζκα
βηνκεραληθψλ πξαθηηθψλ ελψ παξάιιεια απνηειεί θαη έλα νξπθηφ κε κεγάιε
«απνζεθεπηηθή αμία» αθνχ ην ρξεζηκνπνηνχλ νη ηξάπεδεο σο κέζν
ζπλαιιαγκαηηθνχ δηαζεζίκνπ2.
Αλαιπηηθφηεξα φζνλ αθνξά ηηο βηνκεραληθέο εθαξκνγέο ηνπ απηφ
ρξεζηκνπνηείηαη2:
1. ζηελ ηαηξηθή (νδνληηαηξηθή, νθζαικνινγία, ιέηδεξ θαηά ηνπ θαξθίλνπ,
ζεξαπεία ξεπκαηνεηδνχο αξζξίηηδαο)
2. ζηηο ηειεπηθνηλσλίεο (ηειενξάζεηο, βίληεν)
3. ζηελ δηαζηεκηθή (ειεθηξνληθά θπθιψκαηα δνξπθφξσλ)
4. ζηελ ειεθηξνληθή (ειεθηξνληθνχ ππνινγηζηέο, επίζηξσζε θηικ, εκηαγσγνί)
5. ζηελ λαλνηερλνινγία (παξαγσγή θαξκάθσλ, έιεγρνο ξχπαλζεο απφ
πδξάξγπξν)
6. ζηα νπηηθά (θάκεξεο αζθαιείαο, αζηξνλνκία)
10 

΢χκθσλα φκσο κε ηα ζηνηρεία πνπ παξνπζηάδεη ν Γθατληαηδήο Γ. θ.α. (2013)2 ζην
εξεπλεηηθφ ηνπ έξγν κε ηίηιν «Δπηζθφπεζε, αλάιπζε θαη αμηνιφγεζε
αληηζηαζκηζηηθψλ νθειψλ απφ κεηαιιεπηηθά έξγα. Δθαξκνγή ζην κεηαιιεπηηθφ
έξγν ΢απψλ Ρνδφπεο» ην πνζνζηφ ηνπ ρξπζνχ πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζηελ
θαηαζθεπή θνζκεκάησλ αλέξρεηαη θαηά κέζν φξν ζην 52% θαηέρνληαο εμέρνπζα
ζέζε, έλαληη ηνπ ρξπζνχ πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζε ξάβδνπο ή λνκίζκαηα θαη
θαηαιακβάλεη έλα πνζνζηφ πεξίπνπ 28% θαη ηνπ ρξπζνχ πνπ βξίζθεη εθαξκνγή
ζηελ βηνκεραλία κε πνζνζηφ κφιηο 11%.
Σα πιενλεθηήκαηα ρξήζεο ηνπ είλαη φηη έρεη κεγάιε ειαηφηεηα, νιθηκφηεηα,
αληίζηαζε ζηελ επίδξαζε ησλ πεξηζζνηέξσλ ρεκηθψλ νπζηψλ, αιιά θαη
κεγάιε ειεθηξηθή αγσγηκφηεηα. Δμαηηίαο ινηπφλ ησλ ηδηνηήησλ ηνπ απηψλ ν
ρξπζφο ρξεζηκνπνηείηαη ζηελ βηνκεραλία, ζε κηθξέο πνζφηεηεο σζηφζν, ιφγσ ηνπ
πςεινχ ηνπ θφζηνπο, γεγνλφο πνπ δηθαηνινγεί θαη ην κηθξφ πνζνζηφ δήηεζήο ηνπ
ζηνλ ηνκέα απηφ2.
Σέινο ζε παγθφζκηα θιίκαθα, ηα γεσινγηθά απνζέκαηα ρξπζνχ εθηηκψληαη ζε
150.000 tn πεξίπνπ κε ηελ δηαρξνληθή ηάζε παξαγσγήο ρξπζνχ ζε παγθφζκην
επίπεδν λα ζπλδέεηαη κε θνηλσληθά γεγνλφηα, αλάπηπμε λέσλ ηερλνινγηψλ θαη
νηθνλνκηθέο ζπγθπξίεο2. Αλαθνξηθά ηψξα κε ηελ Διιάδα, εκθαλίζεηο ρξπζνχ
θαηαγξάθνληαη ήδε απφ ηελ αξραηφηεηα κε εληνπηζκφ θαη αμηνπνίεζε (ή έζησ
πξνζπάζεηα αμηνπνίεζεο) ζήκεξα ζεκαληηθψλ θνηηαζκάησλ ζηελ ΒΑ Υαιθηδηθή
θαη Θξάθε.
B. Ο ΥΡΤ΢Ο΢ ΢ΣΖΝ ΔΛΛΑΓΑ
Ζ Διιάδα, εμαηηίαο ηεο γεσηεθηνληθήο ηεο ζέζεο αιιά θαη ηεο γεσινγηθήο ηεο
δνκήο, εκθαλίδεη έλαλ κεγάιν αξηζκφ θνηηαζκάησλ ρξπζνχ. Σα ζεκαληηθφηεξα
βέβαηα απνζέκαηα βξίζθνληαη ζηελ Θξάθε θαη ηελ Μαθεδνλία. ΢ηελ ππφινηπε
Διιάδα ρξπζνθφξα θνηηάζκαηα αλαθέξνληαη ζηα λεζηά Δχβνηα, ΢ίθλν, Μήιν,
΢άκν, Λέζβν θαη Λήκλν3.
Οη δηάθνξεο εκθαλίζεηο ρξπζνθφξσλ θνηηαζκάησλ απαληψληαη ζηηο παξαθάησ
κνξθέο, ζηηο αληίζηνηρεο πεξηνρέο θαη κε ηελ αληίζηνηρε πνζφηεηα-ππθλφηεηα
πνπ παξνπζηάδνληαη ζην Πίλαθα I ελψ ραξηνγξαθηθή απεηθφληζε απηψλ, πνπ
βξίζθνληαη ζηελ πεξηνρή ηεο Βνξείνπ Διιάδαο παξαηίζεηαη ζην ράξηε 1 ηνπ
Παξαξηήκαηνο I:

11 

Πίνακαρ Η: Υξπζνθφξεο εκθαλίζεηο εληφο ηεο Διιεληθήο επηθξάηεηαο4
ΜΟΡΦΖ

Πολςμεηαλλικόρ
σπςζόρ ιφγσ ηεο
ζπλχπαξμήο ηνπ κε
άιια αμηνπνηήζηκα
κέηαιια φπσο
κφιπβδνο (Pb)ςεπδάξγπξνο (Zn)άξγπξνο (Ag)

ΥΡΤ΢ΟΦΟΡΔ΢ ΠΔΡΗΟΥΔ΢
΢ηξαηψλη/Μεηαιιείν Μαχξσλ Πεηξψλ
(ΒΑ Υαιθηδηθή)
Οιπκπηάδα (ΒΑ Υαιθηδηθή)
Πηάβηηζα (ΒΑ Υαιθηδηθή)
Μπαμίλα (ΒΑ Υαιθηδηθή)
Εέπθνο, Βίλα (ΒΑ Υαιθηδηθή)
Άζπξεο Γνχβεο (ΒΑ Υαιθηδηθή)
Φαξαζηλφ (Γξάκα)
Νηθήζηαλε (Καβάια)
΢ηαλφο (Υαιθηδηθή)
Ξπιαγαλή (Ρνδφπε)
Παιηά Καβάια (Καβάια)
Μπξηφθπηνπ (Κηιθίο)
Μαχξα Ληζάξηα (΢έξξεο)
Άγηνο Κσλζηαληίλνο Αγθίζηξνπ (΢έξξεο)
Μέηαιια (΢έξξεο)
Θπκαξηά (Καβάια)
΢θνπξηέο (ΒΑ Υαιθηδηθή)

Φηζψθα, Σζηθάξα (ΒΑ Υαιθηδηθή)
Πνληνθεξαζηά, Γεξαθαξηφ (Κηιθίο)
Ποπθςπικόρ σπςζό
Μαχξν Γέλδξν (Κηιθίο)
κέζα ζε πνξθπξηθά
Μηθξφ Γξαλίηε (Γξάκα)
ζπζηήκαηα ραιθνχ
Μειίηαηλα-Καιφηπρν (Ξάλζε)
Κηκκέξηα (Ξάλζε)
Παγψλη Ράρε (Έβξνο)
΢άππεο (Ρνδφπε)
Πέξακα (Έβξνο)
Πεχθα (Έβξνο)
Κίξθε (Έβξνο)
Δπιθεπμικόρ σπςζόρ
Πεηξσηά (Έβξνο)
ζε επηζεξκηθά
Βίλα (Υαιθηδηθή)
ζπζηήκαηα ρξπζνχ
Γηάλλαβνο (Υαιθηδηθή)
(Au)
Πξνθήηεο Ζιίαο (Μήινο)
Υνλδξφ Βνπλφ (Μήινο)
Μεγάια Θεξκά (Λέζβνο)
Φαθφο (Λήκλνο)

12

ΠΟ΢ΟΣΖΣΑ –
ΠΔΡΗΔΚΣΗΚΟΣΖΣΑ
9 ηφλνη Au
115 ηφλνη Au
8,9 γξ/ηφλν Au

7 γξ/ηφλν Au
12 γξ/ ηφλν Au
1,3 ηφλνη Au

125 ηφλνη Au
40 ηφλνη Au

23,7 ηφλνη Au
54 ηφλνη Au
8 γξ/ηφλν Au
0,2-5 γξ/ηφλν Au
0,3-1 γξ/ηφλν Au
3,3 γξ/ηφλν Au
3,5 γξ/ηφλν Au
24,2 ηφλσλ Au
13,9 ηφλσλ Au
9 γξ/ηφλν Au
15 γξ/ηφλν Au 

ΜΟΡΦΖ

ΥΡΤ΢ΟΦΟΡΔ΢ ΠΔΡΗΟΥΔ΢

Γθνξίδνο Λφθνο Παιηάο Καβάιαο
(Καβάια)
Γθηφιηα Παιηάο Καβάιαο (Καβάια)
Θπκαξηά (Καβάια)
Κνθθηλφρσκα (Καβάια)
Λειμωνιηικόρ σπςζόρ Αγθάζη-Μαχξα Ληζάξηα (Άγθηζηξν
πος εκπινπηίδεηαη ΢εξξψλ)
θαη θηινμελείηαη ζε Καιιηζέα (΢έξξεο)
Αγ. Γεψξγηνο Αγθίζηξνπ (΢έξξεο)
ζηδεξνχρεο δψλεο
΢ηελφιαθθνο Αγθίζηξνπ (΢έξξεο)
νμείδσζεο
Πφηνθαο Αγθίζηξνπ (΢έξξεο)
Αγ. Κσλζηαληίλνο Αγθίζηξνπ (΢έξξεο)
Καηάθπην Αγθίζηξνπ (΢έξξεο)
Μπξηφθπην (Κηιθίο)
Φηεξνχδα (Υαιθηδηθή)
Φηιηνχξεο πνηακφο (Ρνδφπε)
Πποζσωζιγενήρ
σπςζόρ ζε απνζέζεηο Γαιιηθφο πνηακφο (Κηιθίο)
Νηγξίηα (΢έξξεο)
πνηάκησλ ηδεκάησλ

ΠΟ΢ΟΣΖΣΑ –
ΠΔΡΗΔΚΣΗΚΟΣΖΣΑ
3,5 γξ/ηφλν Au
7 γξ/ηφλν Au
9 γξ/ηφλν Au
7,3 γξ/ηφλν Au
3,3 - 4,8 γξ/ηφλν Au
4,4 γξ/ηφλν Au
1,8 γξ/ηφλν Au
11,5 γξ/ηφλν Au
2 γξ/ηφλν Au
1,5 γξ/ηφλν Au
2 γξ/ηφλν Au
4,3 γξ/ηφλν Au
8 γξ/ηφλν Au
0,04-0,08 γξ/ηφλν Au
0,06 γξ/ηφλν Au
0,12 γξ/ηφλν Au

Διδικόηεπα:
B.I. Ο σπςζόρ ηηρ Υαλικιδικήρ3
Σν ππέδαθνο ηεο Υαιθηδηθήο θαη εηδηθφηεξα ην ΒΑ θνκκάηη ηεο θηινμελεί
αμηφινγα θνηηάζκαηα βαζηθψλ κεηάιισλ φπσο ςεπδαξγχξνπ, κνιχβδνπ, ραιθνχ,
καγγαλίνπ αιιά θαη πνιχηηκσλ κεηάιισλ φπσο ρξπζνχ θαη αξγχξνπ, ηα νπνία
βξίζθνληαη κέζα ζηνπο γεσινγηθνχο ζρεκαηηζκνχο ησλ Κεξδπιίσλ θαη
Βεξηίζθνπ ηεο ΢εξβν-Μαθεδνληθήο Μάδαο.
Σα κεηαιιεία Οιπκπηάδνο, Μαχξσλ Πεηξψλ, θαη Μαληέκ Λάθθνπ δηαζέηνπλ
απνζέκαηα 120 ηφλσλ Au ελψ ζηηο ΢θνπξηέο Υαιθηδηθήο ηα απνζέκαηα πνπ
ρξήδνπλ εθκεηάιιεπζεο αλέξρνληαη ζε 3,7 εθαη. Οπγθηέο Au.
Δηδηθφηεξα ε κεηαιινθνξία ρξπζνχ ηεο Υαιθηδηθήο ζπλδέεηαη θπξίσο κε ηξεηο
θνηηαζκαηνινγηθνχο ηχπνπο, θαη ζπγθεθξηκέλα:
 Πολςμεηαλλικά θειούσα κοιηάζμαηα. Πξφθεηηαη γηα ζπκπαγή ζψκαηα
κηθηψλ ζεηνχρσλ κεηαιιεπκάησλ, ηα νπνία βξίζθνληαη κέζα ζηα κάξκαξα ηνπ
ζρεκαηηζκνχ ησλ Κεξδπιίσλ. Σα θπξηφηεξα θνηηάζκαηα απηνχ ηνπ ηχπνπ είλαη
ηνπ Μαληέκ Λάθθνπ, ηεο Οιπκπηάδνο θαη ησλ Μαχξσλ Πεηξψλ. Ζ ζεηνχρνο
13 

κεηαιινθνξία έγθεηηαη θπξίσο ζηελ παξνπζία γαιελίηε, ζθαιεξίηε,
ζηδεξνππξίηε, αξζελνππξίηε, ραιθνππξίηε, ηελαληίηε, ηεηξαεδξίηε θαη απφ
δεπηεξνγελή κεηαιιηθά ζπζηαηηθά. ΢ην θνίηαζκα ηνπ Μαληέκ Λάθθνπ, ην νπνίν
ραξαθηεξίδεηαη απφ ηελ παξνπζία ραιθνχρσλ ζηδεξνππξηηψλ αλαπηχζζεηαη θαη
κεηαιινθνξία ζθαξλ ελψ ε κεηαιινθνξία ηεο Οιπκπηάδνο δηαθέξεη απφ θείλε
ηνπ Μαληέκ Λάθθνπ ζηηο ζαθψο κεγαιχηεξεο πεξηεθηηθφηεηεο ζε Au, ζηελ
απνπζία ζθαξλ θαη ζηηο ρακειφηεξεο ζεξκνθξαζίεο ζρεκαηηζκνχ.
 Ποπθςπικά κοιηάζμαηα σαλκού-σπςζού. ΢ηελ ΢εξβν-Μαθεδνληθή Μάδα
εληνπίδεηαη έλαο αξηζκφο πνξθπξηθψλ ζσκάησλ ραιθνχ-ρξπζνχ, κε
ζεκαληηθφηεξν απηφ ησλ ΢θνπξηψλ. Σα ζψκαηα απηά απνηεινχλ κηα μερσξηζηή
κεηαιινγελεηηθή επαξρία ΒΓ θαηεχζπλζεο πνπ εθηείλεηαη ζηε Φχξνκ θαη ΢εξβία.
Σν κεγαιχηεξν ηκήκα ηνπ ζψκαηνο απηνχ ζηηο ΢θνπξίεο έρεη ππνζηεί θαιηνχρν
εμαιινίσζε ελψ άιια γεηηνληθά ηνπ ηκήκαηα εκθαλίδνπλ πξνππιηηηθή
εμαιινίσζε. Δίλαη ην κεγαιχηεξν θνίηαζκα απηνχ ηνπ ηχπνπ ζηνλ Διιαδηθφ
ρψξν, φπνπ ν ρξπζφο είλαη κηθξνζθνπηθψλ δηαζηάζεσλ θαη βξίζθεηαη θπξίσο κε
ηελ κνξθή ζηεξεψλ εγθιεηζκάησλ ζην ραιθνππξίηε ελψ αμηφινγε κεηαιινθνξία
ηνπ ηχπνπ απηνχ ζπλαληάκε ζηελ πεξηνρή Φηζψθαο ΢θνπξηψλ.
 Τπεπγενεηική μεηαλλοθοπία μαγγανίος-σπςζού. Σα καγγαληνχρα ζψκαηα
αλαπηχζζνληαη θαηά κήθνο ηνπ ξήγκαηνο ΢ηξαησλίνπ-Βαξβάξαο θαη ζπλδένληαη
γελεηηθά κε ηα θνηηάζκαηα βαζηθψλ θαη πνιχηηκσλ κεηάιισλ. Έξεπλα ηνπ ΗΓΜΔ
ζην ρψξν ηνπ κεηαιιείνπ ηεο Βαξβάξαο απφδεημε ηελ χπαξμε κεηαιινθφξνπ
θνηηάζκαηνο κε ηελ φπνηα ηπρφλ εθκεηάιιεπζε φκσο λα παξάγεη ηνλ ρξπζφ κφλν
σο παξαπξντφλ.
΢ηελ Διιάδα, απηή ηε ζηηγκή ε πεξηνρή ηεο ΒΑ Υαιθηδηθήο απνηειεί ηε
κνλαδηθή επέλδπζε παξαγσγήο θαη αμηνπνίεζεο ρξπζνθφξσλ θνηηαζκάησλ, ε
νπνία εμειίζζεηαη απφ ηελ Διιεληθφο Υξπζφο Α.Δ. (ζπγαηξηθή πιένλ ηεο
Eldorado Gold Corporation) ζπγθεθξηκέλα ζε θνηηάζκαηα ηεο Οιπκπηάδαο,
΢ηξαησλίνπ/΢ηξαησλίθεο, Μαχξσλ Πεηξψλ θαη ΢θνπξηψλ.
B.II. Ο σπςζόρ ηηρ Θπάκηρ.
Σα πην ζεκαληηθά θνηηάζκαηα κεηαιιηθψλ νξπθηψλ ζηελ πεξηνρή αθνξνχλ ζε
εκθαλίζεηο ρξπζνχ (Au) / αξγχξνπ (Ag). Πην ζπγθεθξηκέλα, έρνπλ εξεπλεζεί θαη
πξνηαζεί γηα εθκεηάιιεπζε δχν βαζηθά θνηηάζκαηα, ην θνίηαζκα Πεξάκαηνο θαη
ην θνίηαζκα ΢απψλ.
Σν θνίηαζκα Πεξάκαηνο είλαη έλα πδξνζεξκηθήο πξνέιεπζεο, νμεηδσκέλν
θνίηαζκα ρξπζνχ. Δπεθηείλεηαη ζε βάζνο κέζα ζε εκθαλίζεηο αλδεζηηηθψλ
ιαηππνπαγψλ θαη θξνθαινπαγψλ. Σν θνίηαζκα εθηείλεηαη πεξί ηα 750 m θαηά ηε
δηεχζπλζε Β-Ν θαη ζε 300 m θαηά ηε δηεχζπλζε Α-Γ, κε ην πάρνο ηνπ λα
θπκαίλεηαη απφ 20 m έσο 120 m. Σα απνζέκαηα (Βέβαηα θαη Πηζαλά) εθηηκψληαη
ζε 9,4 εθαη. t πεξίπνπ κε κέζε πεξηεθηηθφηεηα 3,2 gr/t Au θαη 3,75 gr/tn Ag5.

14 

΢ηελ πεξηνρή ησλ ΢απψλ, έρνπλ εληνπηζηεί δχν δηαθξηηά ζψκαηα κεηαιινθνξίαο,
ην θνίηαζκα ηεο Ορηάο θαη ην θνίηαζκα ηνπ Αγ. Γεκεηξίνπ. Σν θνίηαζκα ηεο
Ορηάο αλαπηχζζεηαη ζε βάζνο πεξίπνπ 250 m απφ ηελ επηθάλεηα ηνπ εδάθνπο
εληφο εθαηζηεηαθψλ πεηξσκάησλ. Ο ρξπζφο ηνπ θνηηάζκαηνο ζπλδέεηαη είηε κε
ζεηνχρα νξπθηά, είηε βξίζθεηαη σο ειεχζεξνο ζε ππξηηηθφ πιηθφ. ΢ην θνίηαζκα
Αγ. Γεκεηξίνπ, ην νπνίν ππνζηεξίδεηαη πσο είλαη πιεπξηθή πξνέθηαζε ηνπ
θνηηάζκαηνο Ορηάο, ν ρξπζφο, ιφγσ ηεθηνληζκνχ, εληνπίδεηαη ζε επηθαλεηαθνχο
νξίδνληεο, θαηά βάζε ειεχζεξνο εληφο ηνπ ππξηηηθνχ πιηθνχ θαη νμεηδίσλ ηνπ
ζηδήξνπ. ΢χκθσλα ηελ κειέηε ζθνπηκφηεηαο (2011) ηεο εηαηξείαο Cape Lambert
ηα απνζέκαηα ρξπζνχ γηα ηα δχν θνηηάζκαηα ζηελ πεξηνρή ησλ ΢απψλ
αλέξρνληαη ζπλνιηθά ζε 1,32 εθαη. tn κεηαιιεχκαηνο κέζεο πεξηεθηηθφηεηαο 15,1
g/t Au θαη 8,2 g/t Ag5
΢ηελ Θξάθε ε εηαηξεία Υξπζσξπρεία Θξάθεο Α.Δ. (αλήθεη πιένλ ζηελ
ηδηνθηεζία ηεο Eldorado Gold Corporation) απνβιέπεη ζε θνίηαζκα ζην Πέξακα,
ζηα φξηα Έβξνπ-Ρνδφπεο θαη ε Μεηαιιεπηηθή Θξάθεο Α.Δ. (ζπγαηξηθή πιένλ θαη
απηή ηεο Eldorado Gold Corporation) ζρεδηάδεη ηελ πινπνίεζε ηνπ έξγνπ
ρξπζνχ ζηελ πεξηνρή ησλ ΢απψλ, ζηα κεηαιινθφξα ζψκαηα Ορηάο θαη Αγ.
Γεκεηξίνπ αλακέλνληαο ηελ έγθξηζε πεξηβαιινληηθψλ φξσλ απφ ηελ αξκφδηα
Τπεξεζία ηνπ Τ.ΠΔ.Κ.Α. θαη θαη΄επέθηαζε ηελ πεξηβαιινληηθή αδεηνδφηεζε ηνπ
έξγνπ.
ΜΔΡΟ΢ Β΄
ΑΝΑΛΤ΢Ζ ΝΟΜΗΚΟΤ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΟΤ ΚΑΘΔ΢ΣΧΣΟ΢
Α. ΣΟ ΔΛΛΖΝΗΚΟ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΟ ΓΗΚΑΗΟ
Σν λνκηθφ θαζεζηψο ινηπφλ πνπ δηέπεη ζήκεξα ηελ ειιεληθή κεηαιιεία
απνηειείηαη απφ ηηο δηαηάμεηο ηνπ Ν.Γ 210/1973 (ΦΔΚ 277/Α΄/5.10.1973), ην
νπνίν επί ηεο νπζίαο είλαη κηα θσδηθνπνίεζε ησλ κεηαιιεπηηθψλ δηαηάμεσλ έηζη
φπσο έρεη ηξνπνπνηεζεί απφ ην Ν.Γ 274/1976 (ΦΔΚ 50/Α΄/6.3.1976).
Β. ΒΑ΢ΗΚΔ΢ ΑΡΥΔ΢ ΔΛΛΖΝΗΚΖ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΖ΢ ΝΟΜΟΘΔ΢ΗΑ΢.
Οη βαζηθέο αξρέο ειιεληθήο κεηαιιεπηηθήο λνκνζεζίαο ζχκθσλα κε ηνλ
Βνχιγαξε είλαη νη εμήο6:
Ο δηαρσξηζκφο ησλ κεηαιιεπηηθψλ νξπθηψλ απφ ηελ απφ ηελ εδαθηθή ηδηνθηεζία:
Σα κεηαιιεπηηθά νξπθηά ή κεηαιιεχκαηα δειαδή δηαρσξίδνληαη απφ ηελ εμνπζία
ηνπ ηδηνθηήηε ηνπ εδάθνπο (ην δηθαίσκα έξεπλαο θαη εθκεηάιιεπζεο
κεηαιιεπηηθψλ νξπθηψλ δελ αλήθεη ζηνλ ηδηνθηήηε ηνπ εδάθνπο αιιά είηε αλήθεη
ζην Γεκφζην θαη εθκηζζψλεηαη ή παξαρσξείηαη κε Πξνεδξηθφ Γηάηαγκα, κε ην
νπνίν ζπλίζηαηαη ην δηθαίσκα θπξηφηεηαο επί κεηαιιείνπ ή δηθαίσκα
κεηαιιεηνθηεζίαο).
15 

Ζ κεηαιιεηνθηεζία θαη ε εδαθνθηεζία, δπν απηνηειή, παξάιιεια θαη
αλεμάξηεηα δηθαηψκαηα: Σν δηθαίσκα ηεο κεηαιιεηνθηεζίαο είλαη έλα
εκπξάγκαην δηθαίσκα ην νπνίν ξπζκίδεηαη κε ην Ν.Γ 210/73 (άξζξν 65) ηνπ
Μεηαιιεπηηθνχ Κψδηθα θαη είλαη δηαθνξεηηθφ απφ ηελ θπξηφηεηα πάλσ ζην
έδαθνο. Σν ηπρφλ δε παξαρσξεκέλν ζε ηδηψηε δηθαίσκα κεηαιιεηνθηεζίαο
εγγξάθεηαη ζηα θηεκαηνινγηθά βηβιία (Ν.2308/95), κεηαβηβάδεηαη αιιά θαη
θιεξνλνκείηαη. Δπί ζπληζηψκελεο κεηαιιεηνθηεζίαο εθαξκνγή βξίζθνπλ θαη νη
δηαηάμεηο ηνπ Αζηηθνχ Κψδηθα γηα ηα αθίλεηα.
Ζ λνκηθή δηάθξηζε ησλ νξπθηψλ πξψησλ πιψλ (ΟΠΤ). Ζ δηάθξηζε ησλ ΟΠΤ
ζχκθσλα κε ηελ ειιεληθή λνκνζεζία είλαη λνκηθή-ζπκβαηηθή ζηεξηδφκελε
θπξίσο ζε νηθνλνκηθά θξηηήξηα θαη φρη πάληα ζε επηζηεκνληθά δεδνκέλα. Έηζη
γηα παξάδεηγκα, πνιιά νξπθηά φπσο ν ηάιθεο, ν θζνξίηεο, θ.α ηα νπνία απφ
πιεπξάο ρξήζεσο ζεσξνχληαη βηνκεραληθά νξπθηά, ν λνκνζέηεο ζηαζκίδνληαο
ηελ νηθνλνκηθή ηνπο αμία αιιά θαη ηελ παξάδνζε ηα θαηέηαμε ζηα κεηαιιεχκαηα
φπσο θαη κε ηελ γεσζεξκία, ε νπνία απνηειεί Αλαλεψζηκε Πεγή Δλέξγεηαο
(ΑΠΔ).
Ζ κεηαιιεηνθηεζία δελ πξνζηαηεχεηαη ζπληαγκαηηθά. Λφγσ ηεο ζεκαληηθήο
ζπκβνιήο ησλ κεηαιιείσλ ζηελ εζληθή νηθνλνκία αιιά θαη ησλ εηδηθψλ λνκηθψλ
θαη ηερληθψλ ζπλζεθψλ πνπ επηθξαηνχλ ζηελ δηαδηθαζία εθκεηάιιεπζεο απηψλ,
ην ΢χληαγκα αθήλεη ειεχζεξν ηνλ θνηλφ λνκνζέηε λα απνθαζίδεη γηα ηηο
πξνυπνζέζεηο απφθηεζεο, δηαηήξεζεο αιιά θαη αθαίξεζεο θάζε δηθαηψκαηνο
πάλσ ζηα κεηαιιεία (΢ηΔ Οινκ. 170/1968, ΝνΒ 16, 1002).
Ζ αξρή ηεο κεηαιιεπηηθήο ειεπζεξίαο. Ζ έξεπλα θαη ε εθκεηάιιεπζε ησλ
κεηαιιείσλ αθήλεηαη ζηελ ηδησηηθή πξσηνβνπιία. Μφλε παξέθθιηζε απνηειεί ην
άξζξν 143 ΜΚ γηα ηηο «εμεξεκέλεο ππέξ ηνπ δεκνζίνπ» ΟΠΤ ζχκθσλα κε ην
νπνίν, ην δεκφζην έρεη απνθιεηζηηθφ δηθαίσκα αλαδήηεζεο, έξεπλαο θαη
εθκεηάιιεπζεο γηα ηα εμεξεκέλα ππέξ ηνπ δεκνζίνπ νξπθηά. Δίλαη έλα δηθαίσκα
ηνπ δεκνζίνπ ην νπνίν αζθείηαη δηα απηεπηζηαζίαο ή κέζσ εθκίζζσζεο έπεηηα
απφ δεκνπξαζία ή κε ζχκβαζε θπξνχκελε κε εηδηθφ λφκν.
Ζ αξρή ηεο πξνηεξαηφηεηαο. Σν κεηαιιείν δειαδή παξαρσξείηαη ζε απηφλ πνπ ζα
ην αηηεζεί πξψηνο. Ζ αξρή απηή πξνθχπηεη απφ ην άξζξν 25 ΜΚ.
Ζ αξρή ηεο ιεηηνπξγίαο ησλ κεηαιιείσλ. Τπνρξέσζε ηνπ θάζε κεηαιιεηνθηήηε
λα πξνβαίλεη ζε εθκεηάιιεπζε ησλ κεηαιιείνπ ή έζησ ζε κεηαιιεπηηθέο έξεπλεο
ηηο νπνίεο ζε θάπνηεο πεξηπηψζεηο ν λφκνο ηηο εμηζψλεη κε εξγαζίεο
εθκεηάιιεπζεο ηνπ απηνχ κεηαιιείνπ.
Ζ αξρή ιεηηνπξγίαο απνζεκαηηθψλ κεηαιιείσλ. Ζ αξρή απηή δίλεη ην δηθαίσκα λα
ηεζνχλ νη επηρεηξήζεηο ησλ κεηαιιείσλ ζε αξγία εάλ ζηελ ίδηα κεηαιινγελή
πεξηνρή ππάξρνπλ θαη άιια κεηαιιεία ηα νπνία παξάγνπλ ην ίδην κεηάιιεπκα.
Με ηνλ ηξφπν απηφ κπνξνχλ λα θαηαξηίδνπλ καθξνρξφληεο ζπκβάζεηο πψιεζεο
κε αληαγσληζηηθφ θφζηνο.
Ζ αξρή ηεο έθπησζεο. ΋πσο αλαθέξζεθε θαη αλσηέξσ ε κεηαιιεηνθηεζία δελ
πξνζηαηεχεηαη απφ ην ΢χληαγκα θαη γηα ηνλ ιφγν απηφ νη δηαηάμεηο πνπ αθνξνχλ
16 

ηελ έθπησζε δελ πξνζθξνχνπλ ζηηο δηαηάμεηο ηνπ ΢πληάγκαηνο πνπ αθνξνχλ ηελ
πξνζηαζία ηεο ηδηνθηεζίαο (΢ηΔ 1319/1962).
Γ. ΚΑΘΔ΢ΣΧ΢ ΗΓΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢ - Ζ ΔΗΓΗΚΖ ΡΤΘΜΗ΢Ζ ΣΟΤ Ν.Γ 210/73
΋ζνλ αθνξά ηα κεηαιιηθά νξπθηά ή κεηαιιεχκαηα ε εηδηθή απηή ξχζκηζε ζίγεη
ην δηθαίσκα θπξηφηεηαο ηνπ ηδηνθηήηε ηνπ αθηλήηνπ. Δηδηθφηεξα ην άξζξν 3 ΜΚ
«Κπξηφηεο µεηαιιεπηηθψλ νξπθηψλ» νξίδεη πσο ην δηθαίσκα ηεο επί ηνπ εδάθνπο
θπξηφηεηνο δελ επεθηείλεηαη επί ησλ κεηαιιεπηηθψλ νξπθηψλ, είηε απηά
βξίζθνληαη επί ηεο επηθαλείαο είηε ππφ απηήλ. Έηζη ε δηάηαμε απηή ηνπ λφκνπ
αθνχ εηζάγεη εηδηθφηεξε ξχζκηζε αλαθνξηθά κε ηα δηθαηψκαηα θαη ηηο εμνπζίεο
ηνπ θπξίνπ πάλσ ζηα κεηαιιεπηηθά νξπθηά ζπληζηά εμαηξεηηθφ δίθαην θαη
εθαξκφδεηαη κφλν ζηα κέηαιια. Έηζη φπνηνο ελδηαθέξεηαη λα απνθηήζεη
δηθαίσκα έξεπλαο ή εθκεηάιιεπζεο κεηαιιηθψλ νξπθηψλ ζα πξέπεη λα
αθνινπζήζεη ηηο εηδηθφηεξεο δηαηάμεηο ηνπ Μεηαιιεπηηθνχ Κψδηθα.
Γ. ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΑ ΟΡΤΚΣΑ
Γ.I. ΠΟΗΑ ΔΗΝΑΗ ΣΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΑ ΟΡΤΚΣΑ
Ο θαηάινγνο ηνπ άξζξν 2 ΜΚ σο πξνο ην πνία ζεσξνχληαη κεηαιιεπηηθά νξπθηά
ή κεηαιιεχκαηα ελψ θαίλεηαη εμαηξεηηθά επξχο επί ηεο νπζίαο ε αξίζκεζε είλαη
πεξηνξηζηηθή αθνχ ιείπεη θάζε ζηνηρείν ην νπνίν ζα αληηζηνηρνχζε ζε ελδεηθηηθή
αλαθνξά θαηά ηνλ Ληβάλε Ν. (1987)7. Έηζη δε ζεσξνχληαη κεηαιιεχκαηα, φζα
δελ κπνξνχλ λα ππαρζνχλ ζε θακία απφ ηηο θαηεγνξίεο πνπ αλαθέξνληαη ζηνλ
λφκν ή δελ θαηνλνκάδνληαη ζ‟ απηφλ. Δπεηδή φκσο ε πεξηνξηζηηθή απηή αλαθνξά
κπνξεί λα νδεγήζεη ζε εκπφδηα εθκεηάιιεπζεο νξπθηψλ ηα νπνίν
αλαθαιχπηνληαη κε ηελ πξφνδν ηεο επηζηήκεο πεξηέιαβε ηελ δηάηαμε ηεο παξ. 2
ηνπ άξζξνπ 2 ηνπ ΜΚ ζχκθσλα κε ηελ νπνία κεηαιιεπηηθά νξπθηά είλαη θαη
εθείλα απφ ηα νπνία κε θαηάιιειε επεμεξγαζία κπνξνχλ λα ιεθζνχλ
κεηαιιεχκαηα.
Γ.II. ΢Δ ΠΟΗΟΝ ΑΝΖΚΟΤΝ ΣΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΑ ΟΡΤΚΣΑ
΢ρεηηθά κε ην ζέκα απηφ έρνπλ ήδε αλαπηπρζεί ηξεηο ζεσξίεο. ΢χκθσλα κε ηελ
πξψηε, ηελ ζεσξία ηνπ pars fundi ηα κεηαιιεπηηθά νξπθηά απνηεινχλ ζπζηαηηθά
ηνπ αθηλήηνπ θαη επνκέλσο πξηλ ζπζηαζεί ε κεηαιιεηνθηεζία απηά αλήθνπλ ζηνλ
θχξην ηνπ εδάθνπο. Ζ γλψκε φκσο απηή ζε θακία πεξίπησζε δελ ζα κπνξνχζε λα
βξεη αληίθξηζκα ζην ηζρχνλ ειιεληθφ κεηαιιεπηηθφ θαζεζηψο θαζψο ππάξρεη
ξεηή δηάηαμε, απηή ηνπ άξζξνπ 3 ΜΚ ελψ πξνο ηελ θαηεχζπλζε απηή ζπλάδεη
θαη ε δηάηαμε ηνπ άξζξνπ 166 ΜΚ.
Ζ δεχηεξε ζεσξία ππνζηεξίδεη φηη ηα κεηαιιεπηηθά νξπθηά απνηεινχλ αδέζπνηα
πξάγκαηα. Ο λνκνζέηεο ήξε ηελ θπξηφηεηα επ‟ απηψλ νπφηε βάζηκα κπνξεί
θαλείο λα ππνζηεξίμεη πσο απηά είλαη απηνηειή θαη αλεμάξηεηα πξάγκαηα, ηα
νπνία κπνξνχλ λα έρνπλ δηαθνξεηηθή έλλνκε ηχρε απφ εθείλε ηεο ηδηνθηεζίαο ηνπ
17 

εδάθνπο. Έηζη ηα κεηαιιεχκαηα απνρσξίζηεθαλ απφ ηελ θπξηφηεηα ηνπ θπξίνπ
ηνπ αθηλήηνπ ρσξίο λα έρνπλ ππαρζεί ζηελ θπξηφηεηα θάπνηνπ άιινπ.
Ζ ηξίηε ηέινο άπνςε ππνζηεξίδεη πσο ηα κεηαιιεχκαηα αλήθνπλ ζην θξάηνο.
΢ηελ Διιάδα φκσο ζχκθσλα κε ηνλ Ληβάλε Ν. (1987)7 δελ ίζρπζε πνηέ ν ζεζκφο
ηνπ κεηαιιεπηηθνχ λνκήκαηνο θαη ζπλεπψο δελ κπνξεί λα ππνζηεξηρζεί θαη ε
άπνςε απηή. Πξνο ηελ αληίιεςε απηή, φηη δειαδή ηα κεηαιιεχκαηα πνηέ δελ
αλήθαλ ζηελ θπξηφηεηα ηνπ θξάηνπο ζπλάδεη θαη ην άξζξν 3 ΜΚ ην νπνίν
αλαθέξεη φηη ε θπξηφηεηα ηνπ θπξίνπ ηνπ αθηλήηνπ δελ «επεθηείλεηαη» επί ησλ
κεηαιιεπηηθψλ νξπθηψλ ππνλνψληαο φηη ν λνκνζέηεο πξνυπνζέηεη θπξηφηεηα
απηνχ ζε φια ηα νξπθηά. Αλάινγν κε ην άξζξν 3 ΜΚ είλαη θαη ην 166 ΜΚ ην
νπνίν αλαθέξνληαο πσο ηα παξαλφκσο εμνξπρζέληα κεηαιιεπηηθά νξπθηά
πεξηέξρνληαη απηνδηθαίσο ζηελ θπξηφηεηα ηνπ Γεκνζίνπ, δελ θαζηεξψλεη ηελ
πξηλ ηελ εμφξπμε θπξηφηεηα ηνπ θξάηνπο επ‟ απηψλ αιιά ηελ απφθηεζε
θπξηφηεηαο ζχκθσλα κε ηελ 1091 ΑΚ θαζψο απηνί πνπ ηα εμήγαγαλ παξάλνκα
δελ κπνξνχλ λα επηθαιεζηνχλ λφκηκν ηξφπν θηήζεο ηεο θπξηφηεηαο απηψλ.
΢πλνςίδνληαο νη ηξεηο ζεσξίεο πνπ ππάξρνπλ ζρεηηθά κε ηελ θπξηφηεηα ησλ
κεηαιιεπκάησλ είλαη νη αλσηέξσ. De lege ferenda φκσο πάληνηε ηίζεηαη ην
δήηεκα, κήπσο ηα κεηαιιεπηηθά νξπθηά ζα πξέπεη λα πεξηέιζνπλ ζηελ θπξηφηεηα
ηνπ θξάηνπο.
Δ. ΚΣΖ΢Ζ ΚΤΡΗΟΣΖΣΑ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΤ
Ζ απφθηεζε θπξηφηεηαο ελφο κεηαιιείνπ ινηπφλ δηαθξίλεηαη ζε πξσηφηππε θαη
παξάγσγε. Πξσηφηππε θηήζε θπξηφηεηαο κεηαιιείνπ έρνπκε φηαλ απηή
επέξρεηαη κε παξαρψξεζε απφ ην θξάηνο. Παξάγσγε δε θηήζε φηαλ απηή
επέξρεηαη κε εηδηθή ή θαζνιηθή δηαδνρή δειαδή θιεξνλνκηθή δηαδνρή θαη
κεηαβίβαζε.
Δηδηθφηεξα ε πξσηφηππε θηήζε ηεο θπξηφηεηαο κεηαιιείνπ πξνυπνζέηεη ηε
δηελέξγεηα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ πξνθεηκέλνπ λα δηαπηζησζεί εάλ ππάξρεη
κεηαιιεπηηθφ νξπθηφ. Ζ δηελέξγεηα ησλ εξεπλψλ απηψλ φκσο επηηξέπεηαη αθνχ
πξψηα ρνξεγεζεί ζρεηηθή άδεηα απφ ηελ δηνίθεζε, αθνχ ρνξεγεζεί δειαδή ε
άδεηα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ.
΢Σ. ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΔ΢ ΔΡΔΤΝΔ΢
΢Σ.I. ΝΟΜΗΚΖ ΦΤ΢Ζ ΓΗΚΑΗΧΜΑΣΟ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΧΝ ΔΡΔΤΝΧΝ
Ωο πξνο ηελ λνκηθή θχζε ηνπ δηθαηψκαηνο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ απηφ κεηέρεη
αθ‟ ελφο ηνπ δεκνζίνπ θαη ηνπ ηδησηηθνχ δηθαίνπ θαη αθ‟ εηέξνπ ησλ
εκπξαγκάησλ θαη ησλ ελνρηθψλ ζρέζεσλ ππφ ηελ έλλνηα ηεο «νηνλεί λνκήο»
(άξζξν 37 παξ. 1 ΜΚ) ελψ ε επέκβαζε ηνπ δεκνζίνπ δηθαίνπ είλαη ζαθήο θαη
εκθαλήο ζην άξζξν 26 παξ. 6 ΜΚ. ΢ε θάζε πεξίπησζε φκσο ππφ νπνηαδήπνηε
εθδνρή σο πξνο ηελ λνκηθή θχζε ηνπ αλσηέξσ δηθαηψκαηνο έλα είλαη βέβαην, ην

18 

φηη ην ελ ιφγσ δηθαίσκα ππάγεηαη ζηελ έλλνηα ηεο «πεξηνπζίαο» θαηά ην άξζξν 1
ηνπ Α΄ Πξφζζεηνπ Πξσηνθφιινπ ζηελ Δ΢ΓΑ8.
΢Σ.II. ΑΓΔΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΧΝ ΔΡΔΤΝΧΝ
Ο ΜΚ εθαξκφδεη ην ζχζηεκα ηεο κεηαιιεπηηθήο ειεπζεξίαο θαη ηελ αξρή ηεο
πξνηεξαηφηεηαο φπσο αλαθέξζεθε θαη αλσηέξσ. Ζ αξρή απηή νδεγεί ζηελ
ρνξήγεζε ηεο άδεηαο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ, δειαδή ζηελ έθδνζε αηνκηθήο
δηνηθεηηθήο πξάμεο πνπ επηηξέπεη ζηνλ δηθαηνχρν νηθνλνκηθή δξαζηεξηφηεηα,
ζχκθσλα κε ηελ αξρή ηεο πξνηεξαηφηεηαο.
Ζ αξρή ηεο πξνηεξαηφηεηαο ζπλδέεηαη άξξεθηα κε ηνλ ζθνπφ ηνπ δεκνζίνπ
ζπκθέξνληνο θαη είλαη εηδηθά απζηεξή θαηά ηνλ ΜΚ, ηφζν σο πξνο ηελ ηήξεζε
ησλ ηχπσλ φζν θαη ηνπ ζθνπνχ πνπ νδεγεί ζηελ παξαρψξεζε ηεο άδεηαο απηήο.
Γεληθφηεξα κπνξεί λα ιερζεί πσο ε αξρή ηεο πξνηεξαηφηεηαο ξπζκίδεηαη απφ έλα
θαζεζηψο απζηεξήο λνκηκφηεηαο αιιηψο πξνθχπηνπλ γηα ηνλ αηηήζαληα απφιπηεο
αθπξφηεηεο (απηνδηθαίσο άθπξεο)9.
Ζ θηήζε θαη ε άζθεζε ηνπ κεηαιιεπηηθνχ δηθαηψκαηνο γεληθφηεξα εληάζζεηαη
ζην ζπληαγκαηηθφ αηνκηθφ δηθαίσκα ηεο νηθνλνκηθήο θαη επαγγεικαηηθήο
ειεπζεξίαο ζχκθσλα κε ην άξζξν 5 παξ. 1 ΢πλη. Ζ δηελέξγεηα κεηαιιεπηηθψλ
εξεπλψλ ινηπφλ είλαη λφκηκε κφλν εθφζνλ ρνξεγεζεί ε ζρεηηθή δηνηθεηηθή άδεηα,
ε νπνία απνβιέπεη πξσηίζησο ζηελ ζεξαπεία ηνπ δεκνζίνπ ζπκθέξνληνο θαη
δεπηεξεπφλησο ή παξαιιήισο ηνπ ηδησηηθνχ. Δπηπιένλ ε άδεηα απηή απνηειεί θαη
ηελ απαξαίηεηε πξνυπφζεζε γηα ηελ κεηέπεηηα παξαρψξεζε ηεο εθκεηάιιεπζεο
ηνπ κεηαιιείνπ απνζθνπψληαο ζηελ πξαγκάησζε ηεο πξνεηνηκαζίαο ηεο
δηαδηθαζίαο παξαρψξεζεο θαη φρη απιψο ζηελ ζηαηηθή θαηνρή ηνπ εδάθνπο.
Απηφο άιισζηε είλαη θαη ν ιφγνο πνπ ε άδεηα απηή ζηελ νπζία ππνρξεψλεη ηνλ
δηθαηνχρν ηδηψηε λα ελεξγήζεη ζηελ πξαγκαηηθφηεηα ζρεηηθέο πξάμεηο έξεπλαο.
΢Σ.III. ΠΔΡΗΟΡΗ΢ΜΟΗ ΢ΣΖΝ ΚΣΖ΢Ζ ΚΑΗ
ΓΗΚΑΗΧΜΑΣΟ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΧΝ ΔΡΔΤΝΧΝ

Α΢ΚΖ΢Ζ

ΣΟΤ

Οη πξνυπνζέζεηο θαη ε δηαδηθαζία γηα ηελ ρνξήγεζε ηεο άδεηαο κεηαιιεπηηθψλ
εξεπλψλ πξνβιέπνληαη απφ ηνλ ΜΚ ζηα πιαίζηα ηνπ εηδηθνχ λνκηθνχ θαζεζηψηνο
πνπ επηβάιιεη ην ΢χληαγκα θαη επνκέλσο ε εξκελεία θαη ε εθαξκνγή ησλ
δηαηάμεσλ ηνπ ΜΚ γίλεηαη πάληνηε κε γλψκνλα ηελ πξνζηαζία θαη ζεξαπεία ηνπ
δεκνζίνπ ζπκθέξνληνο ππφ ηελ έλλνηα ηεο εζληθήο νηθνλνκίαο.
Αλαιπηηθφηεξα ε άδεηα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ ρνξεγείηαη κε απφθαζε ηεο
δηνίθεζεο ζε απηφλ πνπ ην αηηείηαη θαη πνπ πξφθεηηαη λα ελεξγήζεη ηελ έξεπλα κε
ηελ πξνυπφζεζε πσο ν ρψξνο είλαη ειεχζεξνο απφ κεηαιιεπηηθή άπνςε δειαδή
δελ ππάξρεη πξνγελέζηεξε αίηεζε γηα δηελέξγεηα εξεπλψλ απφ άιισλ
ελδηαθεξφκελν θαη ππν ηελ απηνλφεηε πξνυπφζεζε φηη ν δηθαηνχρνο ζα ελεξγήζεη
έξεπλα. Ζ ζπζηεκαηηθή παξάιεηςε ή αδξάλεηα ηεο έξεπλαο αλαηξεί ηνλ ζθνπφ γηα
ηνλ νπνίν ρνξεγήζεθε ε άδεηα απηή, ε νπνία θαη αιινηψλεηαη ζε ζαθή αληίζεζε
19 

κε ην ΢χληαγκα θαη ηνλ ΜΚ θαη θαζίζηαηαη απιψο έλα αδξαλέο πεξηνπζηαθφ
ζηνηρείν κφλν ππέξ ηνπ ηδηψηε δηθαηνχρνπ.
Ζ δηνίθεζε έρεη ηελ δηαθξηηηθή επρέξεηα είηε λα ρνξεγήζεη ηελ άδεηα ζηνλ
αηηήζαληα είηε φρη αλ θαηά ηελ θξίζε ηεο ζπληξέρνπλ ιφγνη δεκνζίνπ
ζπκθέξνληνο (άξζξν 31, 32 ΜΚ).
Ζ άδεηα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ ηζρχεη γηα ηξία ρξφληα θαη παξάηαζε κπνξεί λα
δνζεί γηα έλαλ ρξφλν αθφκα. Γελ επηηξέπεηαη σζηφζν ε ρνξήγεζε άδεηαο
κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ γηα ρψξν πνπ έρεη ραξαθηεξηζηεί σο κεηαιιεπηηθή
πεξηνρή ηνπ Γεκνζίνπ ελφζσ ν ραξαθηεξηζκφο απηφο δελ έρεη αξζεί.
΢Σ.IV. ΓΗΑΘΔ΢Ζ ΣΟΤ ΓΗΚΑΗΧΜΑΣΟ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΧΝ ΔΡΔΤΝΧΝ
Σν δηθαίσκα απηφ είλαη κεηαβηβαζηφ ηφζν κε δηθαηνπξαμία ελ δσή ηνπ
δηθαηνχρνπ φζν θαη κε δηθαηνπξαμία αηηία ζαλάηνπ. Σνχην πξνθχπηεη εμ
αληηδηαζηνιήο απφ ην άξζξν 26 παξ. 6 ΜΚ θαη απφ ην άξζξν 74 ΜΚ, ην νπνίν
απαηηεί έγθξηζε ηεο δηνίθεζεο γηα ηελ ηειείσζε ζπκβάζεσλ πνπ έρνπλ
αληηθείκελν δηθαίσκα απνξξένλ απφ άδεηα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ ελψ
αλαθνξηθά κε ηελ θιεξνλνκηθή δηαδνρή ηζρχνπλ ηα φζα αλαθέξνληαη ζην άξζξν
78 ΜΚ.
Ζ ζρεηηθή κεηαβηβαζηηθή πξάμε ελ δσή ππνβάιιεηαη ζηνλ ηχπν ηνπ
ζπκβνιαηνγξαθηθνχ εγγξάθνπ θαη απνθηά πιήξε ηζρχ απφ ηελ έγθξηζε ηεο
δηνίθεζεο (άξζξν 74 παξ. 1 &2, 76 παξ. 1 ΜΚ). Οη θιεξνλφκνη δε ηνπ ζαλφληνο
νθείινπλ λα γλσζηνπνηήζνπλ ηελ δηαδνρή ζηελ δηνίθεζε
ψζηε λα
αλαγλσξηζηνχλ απφ απηήλ σο δηθαηνχρνη ηεο άδεηαο άιισο εθπίπηνπλ ηνπ
δηθαηψκαηφο ηνπο (άξζξν 81 ΜΚ).
Σέινο ην δηθαίσκα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ κε ηηο εηδηθφηεξεο εμνπζίεο πνπ
απνξξένπλ απ‟ απηφ κπνξεί λα παξαρσξεζεί ζε ηξίηνπο θαη‟ ελάζθεζε. Ο ηξίηνο
δειαδή απνθηά ελνρηθφ δηθαίσκα δπλάκεη ηεο ζρεηηθήο ζπκθσλίαο κε ηνλ
δηθαηνχρν λα αζθεί απηφο ηηο εμνπζίεο πνπ απνξξένπλ απφ ην αλσηέξσ δηθαίσκα,
θπξίσο δε λα ελεξγεί απηφο ηηο έξεπλεο. Απηή ηε ζρέζε δηθαηνχρνπ θαη ηξίηνπ ν
λφκνο ηελ νλνκάδεη «παξαρψξεζε ρξήζεο» ηε δε δηθαηνπξαμία «κίζζσζε».
΢Σ.V. ΠΑΡΑΗΣΖ΢Ζ ΑΠΟ ΣΖΝ ΑΓΔΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΧΝ ΔΡΔΤΝΧΝ
Ωο πξνο ηελ παξαίηεζε απφ ηελ ρνξεγεζείζα άδεηα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ
ηζρχεη ην άξζξν 42 ΜΚ ην νπνίν πξνβιέπεη ηα εμήο:
Ζ παξαίηεζε γίλεηαη πάληνηε κε ζπκβνιαηνγξαθηθή δήισζε παξαίηεζεο, θαηά
ηνλ εηδηθφ απηφ θαη επίζεκν ηξφπν ψζηε λα απνδεηθλχεηαη ξεηά θαη
αλακθηζβήηεηα, θαηά ηξφπν απνιχησο βέβαην ε δήισζε ηεο βνχιεζεο ηνπ
παξαηηνχκελνπ. Ζ παξαίηεζε ππνβάιιεηαη πξνο ηελ δηνίθεζε θαη γίλεηαη δεθηή
κε πξάμε ηεο ηειεπηαίαο, ε νπνία ππνρξενχηαη λα δερζεί ηελ παξαίηεζε θαη απηφ
γηαηί ηα δηθαηψκαηα πνπ παξέρεη ε άδεηα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ δελ ππάγνληαη
20 

ζηα απφιπηα ζπληαγκαηηθά δηθαηψκαηα απφ ηα νπνία δελ ρσξεί παξαίηεζε θαη
γηαηί ε άδεηα απηή παξέρεηαη γηα ζεξαπεία δεκνζίνπ ζπκθέξνληνο δειαδή γηα
απνηειεζκαηηθή θαη ζπλερή ιεηηνπξγία ησλ κεηαιιείσλ πξνο φθεινο ηεο εζληθήο
νηθνλνκίαο.
Ε. ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ
Ε.I. ΠΑΡΑΥΧΡΖ΢Ζ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΤ
Παξέρεηαη ην δηθαίσκα ζε απηφλ πνπ αλαθάιπςε ην κεηαιιεπηηθφ νξπθηφ ζηα
πιαίζηα ηεο άδεηαο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ λα δεηήζεη απφ ηελ δηνίθεζε ηελ
παξαρψξεζε ηνπ κεηαιιείνπ. Γηα ηνλ ιφγν απηφ απαηηείηαη θαηάζεζε αίηεζεο
πξνο ηελ δηνίθεζε πξηλ ηελ ιήμε ηεο δηάξθεηαο ησλ ηξηψλ εηψλ. Μεηά ηελ
ππνβνιή ηεο αίηεζεο έπεηαη ην ζηάδην ηεο επαιήζεπζεο ησλ ζηνηρείσλ απηήο θαη
εηδηθφηεξα σο πξνο ηελ νηθνλνκηθνηερληθή κειέηε πξέπεη λα ιερζεί πσο ε
δηνίθεζε πξνβαίλεη ζε αληηθεηκεληθή αμηνιφγεζε ησλ ζηνηρείσλ ηεο, ειέγρεη
δειαδή εάλ αληηθεηκεληθά είλαη δπλαηή ε εμφξπμε ηνπ κεηαιιεχκαηνο θαη φρη αλ
ν αηηψλ είλαη ζε ζέζε γηα παξάδεηγκα λα πξαγκαηνπνηήζεη ηηο απαηηνχκελεο
εγθαηαζηάζεηο. Απφ ηελ ππνβνιή ηεο αίηεζεο ν αηηψλ απνθηά ηδησηηθνχ δηθαίνπ
δηθαίσκα πξνζδνθίαο αιιά θαη αμίσζε θαηά ηνπ θξάηνπο πξνο παξαρψξεζε ζε
απηφλ ηνπ κεηαιιείνπ. Απφ θακία δηάηαμε ηνπ λφκνπ δελ πξνθχπηεη δηαθξηηηθή
επρέξεηα ηεο δηνίθεζεο λα απνξξίπηεη ηελ αίηεζε αληηζέησο δε απφ πνιιέο
πξνθχπηεη πσο εάλ ζπληξέρνπλ νη λφκηκεο πξνυπνζέζεηο γηα ηελ παξαρψξεζε ε
δηνίθεζε ππνρξενχηαη λα πξνβεί ζε απηήλ, παξάδεηγκα ην άξζξν 59ΜΚ.
Ε.I.1. ΣΟ ΠΑΡΑΥΧΡΖΣΖΡΗΟ ΓΗΑΣΑΓΜΑ
Σν κεηαιιείν παξαρσξείηαη ζηνλ αηηνχληα κε Πξνεδξηθφ Γηάηαγκα. Δπηβάιιεηαη
δε απφ ηνλ λφκν, ζην ελ ιφγσ δηάηαγκα λα ππάξρεη εηδηθή κλεία πσο αλ δελ
ζπκκνξθσζεί ν αηηψλ κε ηνπο φξνπο απηνχ ζα εθπέζεη ησλ δηθαησκάησλ ηνπ ζην
κεηαιιείν.
Σν Πξνεδξηθφ απηφ Γηάηαγκα δεκνζηεχεηαη ζηελ Δθεκεξίδα ηεο Κπβέξλεζεο,
απφ απηή δε ηε δεκνζίεπζε ν δηθαηνχρνο απνθηά δηθαηψκαηα θπξηφηεηαο ηνπ
κεηαιιείνπ, ην δηθαίσκα δειαδή ηεο κεηαιιεηνθηεζίαο (άξζξν 65ΜΚ). ΋ζνλ
αθνξά ηελ λνκηθή θχζε ηνπ παξαρσξεηεξίνπ απηνχ αξθεί λα αλαθεξζεί πσο
απηφ απνηειεί αηνκηθή δηνηθεηηθή πξάμε, δηαπιαζηηθή κηαο έλλνκεο ζρέζεο
ηδησηηθνχ δηθαίνπ (απνλέκεηαη ζε ηδηψηε δηθαίσκα ηδησηηθνχ δηθαίνπ) ηεο
θπξηφηεηαο ηνπ κεηαιιείνπ.
Ε.I.2. ΠΡΟ΢ΒΟΛΖ ΠΑΡΑΥΧΡΖΣΖΡΗΟΤ ΓΗΑΣΑΓΜΑΣΟ΢
Σν παξαρσξεηήξην δηάηαγκα φπσο άιισζηε θαη θάζε δηνηθεηηθή πξάμε κπνξεί λα
πεξηέρεη ειαηηψκαηα, ηα νπνία δίλνπλ ην δηθαίσκα ζε φπνηνλ έρεη έλλνκν
ζπκθέξνλ λα δεηήζεη ηελ αθχξσζή ηνπ. Σν έλδηθν βνήζεκα ζηελ πεξίπησζε
απηή είλαη ε αίηεζε αθπξψζεσο, ε νπνία αζθείηαη ζην ΢πκβνχιην ηεο
21 

Δπηθξαηείαο ζε πξνζεζκία εμήληα εκεξψλ απφ ηελ δεκνζίεπζε απηνχ ζηελ
Δθεκεξίδα ηεο Κπβέξλεζεο.
Ε.I.3. ΑΝΑΚΛΖ΢Ζ ΣΟΤ ΠΑΡΑΥΧΡΖΣΖΡΗΟΤ ΓΗΑΣΑΓΜΑΣΟ΢
Σν λφκηκν παξαρσξεηήξην δελ αλαθαιείηαη παξά κφλν γηα ιφγνπο δεκνζίνπ
ζπκθέξνληνο, νη νπνίνη γελλήζεθαλ κεηά ηελ παξαρψξεζε ηνπ κεηαιιείνπ,
δεδνκέλνπ φηη θαηά ηελ ρνξήγεζε ηεο άδεηαο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ έρεη ήδε
εμεηαζηεί ην δήηεκα απηφ.
Ε.IΗ. ΜΗ΢ΘΧ΢Ζ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΤ
Δθηφο φκσο απφ ηελ πεξίπησζε ησλ αλσηέξσλ κεηαιιείσλ (διδ ησλ κεηαιιείσλ
φπνπ πξνέθπςαλ κεηά απφ κεηαιιεπηηθή έξεπλα ηδηψηε ή ηδησηψλ) γηα ηα νπνία
ηζρχνπλ φια ηα αλσηέξσ, ππάξρνπλ θαη ηα κεηαιιεία-νη κεηαιιεπηηθνχ ρψξνη, ην
απνζεκαηηθφ δπλακηθφ ησλ νπνίσλ βεβαηψλεηαη έπεηηα απφ έξεπλα ηνπ
Ηλζηηηνχηνπ Γεσινγηθψλ θαη Μεηαιιεπηηθψλ Δξεπλψλ θαη ηα νπνία
εθκηζζψλνληαη ζε ηξίηνπο κέζσ πξνθεξχμεσλ δεκφζησλ δηεζλψλ δηαγσληζκψλ.
Ζ κίζζσζε κεηαιιείνπ θαηαξηίδεηαη κε ζπκβνιαηνγξαθηθφ έγγξαθν θαη
ππνβάιιεηαη πξνο έγθξηζε ζηελ Δπηζεψξεζε Μεηαιιείσλ. ΢ηελ νπζία πξφθεηηαη
γηα κηα ζχκβαζε, αληηθείκελν ηεο νπνίαο είλαη ε παξαρψξεζε απνθιεηζηηθνχ
δηθαηψκαηνο απφ ηνλ κεηαιιεηνθηήηε ζε ηξίηνλ λα εθκεηαιιεχεηαη ην κεηαιιείν,
δειαδή λα εμνξχζζεη, λα επεμεξγάδεηαη θαη λα δηαζέηεη ην κεηάιιεπκα έλαληη
θαηαβνιήο κηζζψκαηνο (άξζξα 82 & 84 ΜΚ). Ζ δηάξθεηα ηεο κίζζσζεο κπνξεί
λα είλαη νξηζκέλε ή αφξηζηε ζε πεξίπησζε φκσο δηάξθεηαο πέξαλ ησλ 9 εηψλ ην
ζπκβφιαην κεηαγξάθεηαη.
΢ην λνκνζρέδην πνπ ππεξςεθίζηεθε ζηε Βνπιή ζηηο 2 Φεβξνπαξίνπ 2012
(Ν.4042/2012 ΦΔΚ 24/Β/13-2-2012), γηα ηελ Πνηληθή Πξνζηαζία ηνπ
Πεξηβάιινληνο θαη ηελ Γηαρείξηζε ησλ Απνβιήησλ, πξνζηέζεθε ηξνπνινγία κε
ηελ νπνία επέξρεηαη αλαπξνζαξκνγή ησλ αλψηαησλ νξίσλ ηνπ ζεκηηνχ
κηζζψκαηνο γηα ηελ εθκίζζσζε δηθαησκάησλ κεηαιιεηνθηεζίαο θαζψο θαη
δηθαησκάησλ πνπ απνξξένπλ απφ άδεηεο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ, επί ηεο ηηκήο
πσιήζεσλ ηνπ κεηαιιεχκαηνο ή ηνπ πξντφληνο επεμεξγαζίαο απηνχ. ΢πλνπηηθά,
νξίδεηαη σο αλψηαην ζεκηηφ κίζζσκα πνζνζηφ απφ 1,5% έσο 12% επί ηεο ηηκήο
πσιήζεσο ηνπ κεηαιιεχκαηνο (αλάινγα κε ην βαζκφ επεμεξγαζίαο ησλ
κεηαιιεπκάησλ ) θαη θαζνξίδεηαη επίζεο ε δπλαηφηεηα επηβνιήο εηδηθνχ ηέινπο
ζε ηδησηηθά κεηαιιεία. Δπίζεο θαηαξγήζεθαλ νη δηαηάμεηο ηνπ άξζξνπ 176 ηνπ
ΝΓ 210/1973, κε βάζε ηηο νπνίεο απαγνξεπφηαλ ε επηβνιή νπνηαζδήπνηε
ηνπηθήο εηδηθήο θνξνινγίαο ή εηζθνξάο ή άιιεο νηαζδήπνηε ηνπηθήο νηθνλνκηθήο
επηβάξπλζεο ζηα κεηαιιεία ή ζηα πξντφληα απηψλ, ππέξ νηαζδήπνηε ηνπηθήο,
δεκνηηθήο ή θνηλνηηθήο αξρήο ή λνκηθνχ πξνζψπνπ Γεκνζίνπ Γηθαίνπ θαη ππέξ
νηνπδήπνηε εηδηθνχ ηακείνπ ή θνηλσθεινχο ζθνπνχ. Έηζη, κε ηελ ξχζκηζε απηή
απφ ηα κηζζψκαηα πνπ βεβαηψλνληαη θαη εηζπξάηηνληαη εηεζίσο απφ ην Διιεληθφ
Γεκφζην γηα ηελ εθκίζζσζε δηθαησκάησλ κεηαιιεηνθηεζίαο ηνπ Γεκνζίνπ ζε
22 

Γεκφζηνπο Μεηαιιεπηηθνχο Υψξνπο, πνζνζηφ 20% δηαηίζεηαη κε Κνηλή
Τπνπξγηθή Απφθαζε Τπνπξγψλ Οηθνλνκηθψλ & Πεξηβάιινληνο ζηνπο Γήκνπο
εληφο ησλ νξίσλ ησλ νπνίσλ δηελεξγείηαη ε κεηαιιεπηηθή δξαζηεξηφηεηα.
Ε.III. ΓΗΑΡΚΔΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢
Καη ελψ κέρξη ην έηνο 1976 ηα κεηαιιεία παξαρσξνχληαλ ρσξίο θαλέλαλ ρξνληθφ
πεξηνξηζκφ ν λνκνζέηεο ζέινληαο λα ππνβνεζήζεη ηελ αλάπηπμε ηεο κεηαιιείαο
πεξηφξηζε κε ηνλ Ν.274/1976 ηελ δηάξθεηα ηεο παξαρψξεζεο ζε πελήληα ρξφληα
κε δπλαηφηεηα παξάηαζεο γηα άιιεο δπν εηθνζηπεληαεηίεο. ΢πλνιηθά δειαδή
πεξηφξηζε ηελ δηάξθεηα ηεο παξαρψξεζεο κεηαιιείνπ ζε εθαηφ ρξφληα θαη‟
αλψηαην φξην.
Ε.IV. ΓΗΑΘΔ΢Ζ ΣΟΤ ΓΗΚΑΗΧΜΑΣΟ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢
΋πσο αλαθέξζεθε αλσηέξσ γηα ην δηθαίσκα κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ έηζη θαη ην
δηθαίσκα κεηαιιεηνθηεζίαο κπνξεί λα δηαηεζεί απφ ηνλ κεηαιιεηνθηήηε ηφζν ελ
δσή φζν θαη αηηία ζαλάηνπ. Σνχην πξνθχπηεη ηφζν απφ ην γεληθφ άξζξν 66 ΜΚ
φζν θαη απφ ην εηδηθφηεξν άξζξν 74ΜΚ. Με ηνλ φξν «δηάζεζε» βέβαηα ζηελ
πξνθείκελε πεξίπησζε δελ ελλννχκε κφλν ηελ κεηαβίβαζε απηνχ αιιά θαη ηελ
επηβάξπλζή ηνπ κε εκπξάγκαην δηθαίσκα φπσο γηα παξάδεηγκα ππνζήθε ή
επηθαξπία.
Αλαθνξηθά ηψξα κε ηελ θιεξνλνκηθή δηαδνρή ζηελ κεηαιιεηνθηεζία απηή
κπνξεί λα επέιζεη είηε κέζσ δηαζήθεο είηε εθ ηνπ λφκνπ σο εμ αδηαζέηνπ ή ιφγσ
λφκηκεο κνίξαο. ΢ηελ πεξίπησζε απηή φκσο νη θιεξνλφκνη νθείινπλ λα ην
γλσζηνπνηήζνπλ ζηελ Δπηζεψξεζε Μεηαιιείσλ ζε δηάζηεκα έμη κελψλ ή ελφο
έηνπο εάλ είλαη θάηνηθνη εμσηεξηθνχ απφ ηνλ ζάλαην ηνπ θιεξνλνκνχκελνπ. Ζ
αλαγλψξηζε ησλ θιεξνλφκσλ σο δηθαηνχρσλ επέξρεηαη απηνδηθαίσο απφ ηελ
γλσζηνπνίεζε ηνπ ζαλάηνπ. Ζ παξάιεηςε φκσο γλσζηνπνίεζεο απηήο επηθέξεη
ηελ έθπησζε απηψλ απφ ην δηθαίσκα ηεο κεηαιιεηνθηεζίαο. ΢ηελ πεξίπησζε
απηή ε Δπηζεψξεζε Μεηαιιείσλ νθείιεη λα εθδψζεη ζρεηηθή πξάμε, ε νπνία
πξέπεη λα δεκνζηεπηεί ζηελ Δθεκεξίδα ηεο Κπβέξλεζεο.
Ε.V. ΑΠΧΛΔΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢
Ε.V.1.ΠΑΡΑΗΣΖ΢Ζ
Ο κεηαιιεηνθηήηεο κπνξεί λα παξαηηεζεί νπνηεδήπνηε ηεο κεηαιιεηνθηεζίαο. Ζ
παξαίηεζε γίλεηαη κνλνκεξψο, πεξηβάιιεηαη ηνλ ζπκβνιαηνγξαθηθφ ηχπν θαη
ππφθεηηαη ζε έγθξηζε απφ ηνλ Δπηζεψξεζε Μεηαιιείσλ. Ζ Δπηζεψξεζε
Μεηαιιείσλ θεξχζζεη ηελ θαηάξγεζε ηεο κεηαιιεηνθηεζίαο κε απφθαζή ηεο πνπ
δεκνζηεχεηαη ζηελ Δθεκεξίδα ηεο Κπβέξλεζεο. Απφ ηελ δεκνζίεπζε ηεο
απφθαζεο απηήο ν ρψξνο θαζίζηαηαη ειεχζεξνο. Σέινο ε απφθαζε απηή κπνξεί
λα δεκηνπξγήζεη δηαθνξά νπζίαο, ε νπνία ππφθεηηαη ζε δηθαζηηθή εθηίκεζε
ελψπηνλ ησλ ηαθηηθψλ δηνηθεηηθψλ δηθαζηεξίσλ.
23 

Ε.V.2. ΔΚΠΣΧ΢Ζ
Ο κεηαιιεηνθηήηεο εθπίπηεη ηνπ δηθαηψκαηφο ηνπ φηαλ:
 Γελ πξνβαίλεη ζε εθκεηάιιεπζε ηνπ κεηαιιείνπ επί ηξία έηε (106, 121, 122
ΜΚ).
 Γελ ζπκκνξθψλεηαη κε ηα κέηξα πνπ ηνπ έρεη ππνδείμεη ε Δπηζεψξεζε
Μεηαιιείσλ πξνθεηκέλνπ λα απνθεπρζεί ιεζηξηθή εμφξπμε (114Γ ΜΚ).
 Οη θιεξνλφκνη ηνπ κεηαιιεηνθηήηε δελ πξνβαίλνπλ εκπξφζεζκα ζε
δήισζε γλσζηνπνίεζεο ηεο θιεξνλνκηθήο δηαδνρήο πξνθεηκέλνπ λα
αλαγλσξηζηνχλ σο δηθαηνχρνη απφ ηελ δηνίθεζε (79, 81 ΜΚ).
 Ο κεηαιιεηνθηήηεο παξαβεί ηνπο φξνπο πνπ επηβιήζεθαλ θαηά ηελ
ρνξήγεζε ηεο άδεηαο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ θαηά ηα άξζξα 31 θαη 32 ΜΚ(61
ΜΚ).
Οη ζπλέπεηεο ηεο έθπησζεο είλαη ίδηεο γηα φιεο ηηο αλσηέξσ πεξηπηψζεηο.
Δπέξρεηαη δειαδή θαηάξγεζε ηεο κεηαιιεηνθηεζίαο θαη ειεπζέξσζε ηνπ ρψξνπ
φπσο ζπκβαίλεη θαη κε ηελ παξαίηεζε.
Ε.V.3. ΠΑΡΔΛΔΤ΢Ζ ΠΔΝΖΝΣΑ ΥΡΟΝΧΝ
Με ηελ πάξνδν ησλ εηψλ απηψλ ή ηπρφλ παξαηάζεσλ ην κεηαιιείν πεξηέξρεηαη
ζην θξάηνο ρσξίο θαηαβνιή απνδεκίσζεο ζηνλ δηθαηνχρν, ξχζκηζε ε νπνία
ζπλάδεη θαη κε ην ΢χληαγκα.
Ζ. ΑΛΛΟΓΑΠΟΗ ΚΑΗ ΓΗΚΑΗΧΜΑ ΚΣΖ΢Ζ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΤ
΢χκθσλα κε ην άξζξν 20 παξ. 3 ΜΚ ππάξρεη απφιπηε απαγφξεπζε θηήζεο
θπξηφηεηαο κεηαιιείνπ θαηά πξσηφηππν ηξφπν δειαδή κε παξαρσξεηήξην
δηάηαγκα γηα ηα αιινδαπά θπζηθά θαη λνκηθά πξφζσπα. Αληίζεηα επηηξέπεηαη ε
θηήζε κεηαιιείνπ κε παξάγσγν ηξφπν. Σν ηειεπηαίν έρεη δηαθξηηηθή επρέξεηα γηα
ηελ παξνρή ή κε ηεο έγθξηζεο (άξζξα 8, 9, 10 ΜΚ). Σν ίδην (έγθξηζε διδ απφ ην
Τπνπξγηθφ ΢πκβνχιην) απαηηείηαη θαη γηα ηηο ζπκβάζεηο κε ηηο νπνίεο
παξαρσξνχληαη ελνρηθή δηθαηψκαηα ζε αιινδαπνχο φπσο γηα παξάδεηγκα
επηθαξπία ή δνπιεία κε αληηθείκελν ηελ απφιεςε κεηαιιεχκαηνο γεγνλφο ην
νπνίν πξνθχπηεη θαη απφ ην άξζξν 8 παξ.1 ΜΚ απφ ηελ θξάζε «τρήσεως και
καρπώσεως».
Αθφκα γηα ιφγνπο δεκνζίνπ ζπκθέξνληνο ν λφκνο ζην άξζξν 13 ΜΚ απαγνξεχεη
γεληθά ηελ θηήζε ησλ «ελ γέλεη κεηαιιεπηηθψλ δηθαησκάησλ» ζε παξακεζφξηεο
πεξηνρέο, λήζνπο θαη λεζίδεο ρσξίο ηελ πξνεγνχκελε έγθξηζε ηνπ αξκνδίνπ
Τπνπξγνχ ρσξίο λα θάλεη νπδεκία δηάθξηζε ζε αιινδαπνχο θαη εκεδαπνχο.

24 

Θ. ΓΗΚΑΗΧΜΑΣΑ ΚΑΗ ΤΠΟΥΡΔΧ΢ΔΗ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖΣΖ
Θ.I. ΓΗΚΑΗΧΜΑΣΑ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖΣΖ
Δηδηθφηεξα ν ΜΚ πεξηέρεη νξηζκέλεο δηαηάμεηο, νη νπνίεο αλαθέξνληαη ζην
πεξηερφκελν ηεο κεηαιιεηνθηεζίαο φπνπ κε ηνλ φξν «πεξηερφκελν» λννχληαη ην
ζχλνιν ησλ εμνπζηψλ ηνπ κεηαιιεηνθηήηε. Σέηνηεο δηαηάμεηο είλαη απηέο ησλ
άξζξσλ 67 επ. ΜΚ θαη 102 επ. ΜΚ, ζηηο νπνίεο αλαθέξνληαη θάπνηεο απφ ηηο
εμνπζίεο ηνπ κεηαιιεηνθηήηε. Ο λνκνζέηεο φκσο ζην άξζξν 66 ΜΚ,
ρξεζηκνπνηψληαο ηελ κέζνδν ηεο επαγσγήο φξηζε ηελ εθαξκνγή ησλ δηαηάμεσλ
ηνπ Αζηηθνχ Κψδηθα γηα ηα αθίλεηα εθφζνλ απηέο δελ αληίθεηληαη ζηνλ ΜΚ.
Έηζη ινηπφλ έρνπκε αθελφο ηελ χπαξμε εηδηθψλ δηαηάμεσλ ζηνλ ΜΚ, νη νπνίεο
απνθιείνπλ ηελ εθαξκνγή ησλ γεληθψλ δηαηάμεσλ ηνπ ΑΚ θαη αθεηέξνπ ηελ
αλαινγηθή εθαξκνγή ησλ δηαηάμεσλ ηνπ ΑΚ ζην κεηαιιεπηηθφ δίθαην.
΢χκθσλα κε ην άξζξν 67 παξ. 1 ΜΚ ν κεηαιιεηνθηήηεο έρεη απνθιεηζηηθφ
δηθαίσκα αλαδήηεζεο, εμφξπμεο θαη εθκεηάιιεπζεο φισλ ησλ κεηαιιεπηηθψλ
νξπθηψλ πνπ βξίζθνληαη κέζα ζηα φξηα ηνπ παξαρσξεζέληνο ρψξνπ.
Πέξα φκσο απφ ηα παξαπάλσ δηθαηψκαηα, ηα νπνία ραξαθηεξίδνληαη σο θχξηα
δηθαηψκαηα πνπ απνξξένπλ απφ ηελ κεηαιιεηνθηεζία, ν λφκνο παξέρεη ζηνλ
κεηαιιεηνθηήηε θαη θάπνηα άιια, δεπηεξεχνληα δηθαηψκαηα. Απηά είλαη θαηά ηνλ
Ληβάλε N. (1987)7:
΢χκθσλα κε ην άξζξν 67 παξ. 3 ΜΚ παξέρεηαη ην δηθαίσκα αλέγεξζεο είηε ζηελ
επηθάλεηα ηεο γεο είηε ππνγείσο ησλ απαξαίηεησλ εγθαηαζηάζεσλ γηα ηελ
εθκεηάιιεπζε ηνπ κεηαιιείνπ θαη ησλ ζπλαθψλ έξγσλ.
΢χκθσλα κε ην άξζξν 68 παξ. 1 ΜΚ παξέρεηαη ην δηθαίσκα ρξήζεο ησλ
ιαηνκηθψλ νξπθηψλ πνπ πξνέξρνληαη απφ ηελ εθκεηάιιεπζε ηνπ κεηαιιείνπ.
΢χκθσλα κε ην άξζξν 69 παξ. 1 ΜΚ παξέρεηαη ην δηθαίσκα εθκεηάιιεπζεο ησλ
εθβνιάδσλ δειαδή ησλ κεηαιιεπκάησλ πνπ είραλ εμνξπρηεί θαηά ηα
πξνεγνχκελα ρξφληα, βξίζθνληαη ζην κεηαιιείν θαη δελ έρνπλ ππνζηεί θακηλεία
θαη ησλ ζθσξηψλ δειαδή ησλ ππνιεηκκάησλ πνπ εμνξχρηεθαλ παιαηφηεξα θαη
έρνπλ ππνζηεί θακηλεία.
Θ.II. ΠΔΡΗΟΡΗ΢ΜΟΗ ΣΖ΢ ΜΔΣΑΛΛΔΗΟΚΣΖ΢ΗΑ΢
Ζ ζπκβνιή ηεο κεηαιιεηνθηεζίαο ζηελ εζληθή νηθνλνκία ηεο ρψξαο, ε κε
δπλαηφηεηα αλαπαξαγσγήο ηνπ νξπθηνχ πινχηνπ αιιά θαη ε θχζε ησλ
αλαγθαίσλ εξγαζηψλ γηα ηελ εμφξπμε ηνπ κεηαιιεχκαηνο επηβάιινπλ ηελ ιήςε
κηαο ζεηξάο πεξηνξηζηηθψλ ηεο κεηαιιείαο κέηξσλ.
Οη πεξηνξηζκνί ηνπ ΜΚ είλαη νη εμήο:

Τπνρξέσζε εθκεηάιιεπζεο κεηαιιείνπ. Ο ΜΚ ππνρξεψλεη ηνλ
κεηαιιεηνθηήηε λα εθκεηαιιεπηεί ην κεηαιιείν (άξζξν 103 ΜΚ). ΋ηαλ δε ν
κεηαιιεηνθηήηεο αδπλαηεί λα εθκεηαιιεπηεί ην κεηαιιείν, νθείιεη ηνπιάρηζηνλ
25 

λα ελεξγήζεη αθνχ ηνπ παξαρσξεζεί ην κεηαιιείν θαη γηα ηξία ρξφληα, δηάζηεκα
πνπ κπνξεί λα παξαηαζεί απφ ηνλ αξκφδην Τπνπξγφ γηα κηα αθφκα ηξηεηία
κεηαιιεπηηθέο έξεπλεο. ΢ε αληίζεηε πεξίπησζε θεξχζζεηαη έθπησηνο ησλ
δηθαησκάησλ κεηαιιεηνθηεζίαο. Ο ιφγνο ηεο χπαξμεο ηεο ππνρξέσζεο απηήο
πνηθίιεη απφ επνρή ζε επνρή. ΢ήκεξα κπνξνχκε λα πνχκε πσο ιφγνη δεκνζίνπ
ζπκθέξνληνο, πνπ ζπλαξηψληαη κε ηελ αλάπηπμε ηεο εζληθήο νηθνλνκίαο
ππαγνξεχνπλ ηνλ πεξηνξηζκφ απηψλ.

Απαγφξεπζε ιεζηξηθήο εμφξπμεο. Υαξαθηεξίδεηαη δε ιεζηξηθή ε εμφξπμε
φηαλ απηή δηελεξγείηαη κε ηέηνην ηξφπν, ψζηε λα απεηιείηαη ζνβαξά ε θαλνληθή
νιηθή νηθνλνκηθή απφδνζε απηνχ, ή ε δηαηήξεζε ηνχηνπ ή δπλαηφηεηα ηεο
πεξαηηέξσ θαλνληθήο εθκεηαιιεχζεσο ηνπ (άξζξν 114Γ ΜΚ).

Τπνρξέσζε πξνζηαζίαο πεξηβάιινληνο. Δάλ ιφγσ ησλ κεηαιιεπηηθψλ
εξεπλψλ ή ηεο εθκεηάιιεπζεο ηνπ κεηαιιείνπ δχλαηαη λα επέιζεη ζεκαληηθή
αιιαγή
ησλ
βαζηθψλ ραξαθηεξηζηηθψλ ηνπ πεξηβάιινληνο ν αξκφδηνο
Τπνπξγφο δχλαηαη λα δηαηάμεη ηα αλαγθαία κέηξα ηα νπνία ζα απνζθνπνχλ είηε
ζηελ απνηξνπή ησλ άλσ θηλδχλσλ είηε ζηελ απνθαηάζηαζε ησλ ζηνηρείσλ ηνπ
πεξηβάιινληνο πνπ έρνπλ πιεγεί. Σα κέηξα απηά βέβαηα ηάζζνληαη απφ ηνλ
αξκφδην Τπνπξγφ κφλν εάλ ν κεηαιιεηνθηήηεο παξαιείςεη λα ππνδείμεη ν ίδηνο
ηέηνηα κέηξα ή απηά πνπ έρεη ππνδείμεη θξίλνληαη αλεπαξθή (άξζξν 114Β ΜΚ).

ΜΔΡΟ΢ Γ΄
ΑΝΑΛΤ΢Ζ
ΝΟΜΗΚΟΤ
ΚΑΘΔ΢ΣΧΣΟ΢
ΔΞΟΡΤΚΣΗΚΧΝ ΓΡΑ΢ΣΖΡΗΟΣΖΣΧΝ

ΑΓΔΗΟΓΟΣΖ΢Ζ΢

Α. ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΑΓΔΗΟΓΟΣΖ΢Ζ
΢χκθσλα κε ην Τπνπξγείν Πεξηβάιινληνο, Δλέξγεηαο θαη Κιηκαηηθήο Αιιαγήο 10,
πεξηβαιινληηθή αδεηνδφηεζε είλαη ε δηαδηθαζία εθηίκεζεο ησλ δπλεηηθψλ
επηπηψζεσλ ζην πεξηβάιινλ απφ ηελ πινπνίεζε έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ θαη ε
πηνζέηεζε ζρεδίσλ θαη πξνγξακκάησλ, κε ζθνπφ λα αμηνινγνχληαη νη
πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο φζν ην δπλαηφλ πην έγθαηξα θαη πξηλ ηελ έθδνζε ησλ
ζρεηηθψλ απνθάζεσλ/εγθξίζεσλ, ψζηε λα ελζσκαηψλεηαη ε πεξηβαιινληηθή
δηάζηαζε ζε απηέο.
Με ηελ παξαπάλσ δηαδηθαζία, θαη ζην πιαίζην ησλ αξρψλ ηεο πξφιεςεο θαη
πξνθχιαμεο, ζεζπίδνληαη ηα αλαγθαία κέηξα, νη φξνη θαη νη πεξηνξηζκνί, κέζσ
ησλ νπνίσλ εμαζθαιίδεηαη φηη ην έξγν / δξαζηεξηφηεηα ή ην ζρέδην / πξφγξακκα
ζα πινπνηεζεί κε βάζε ηηο αξρέο ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο. Μέζσ δειαδή ηεο
πεξηβαιινληηθήο αδεηνδφηεζεο εμαζθαιίδεηαη ε εθαξκνγή ηεο αξρήο ηεο
πξφιεςεο θαη πξνθχιαμεο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη φια απηά
έρνληαο σο βαζηθφ εξγαιείν γηα ηελ πεξηβαιινληηθή αδεηνδφηεζε ηηο Μειέηεο
Πεξηβαιινληηθψλ Δπηπηψζεσλ.

26 

Γηα ηελ πεξηβαιινληηθή αδεηνδφηεζε έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ ηνπ δεκφζηνπ
θαη ηδησηηθνχ ηνκέα, εθαξκφδνληαη νη δηαηάμεηο ηνπ λ. 4014/11 «Πεξηβαιινληηθή
αδεηνδφηεζε έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ, ξχζκηζε απζαηξέησλ ζε ζπλάξηεζε κε
δεκηνπξγία πεξηβαιινληηθνχ ηζνδπγίνπ θαη άιιεο δηαηάμεηο αξκνδηφηεηαο
Τπνπξγείνπ Πεξηβάιινληνο» (ΦΔΚ 209/Α/2011).
Καηά ην άξζξν 1 λ.4014/2011 ινηπφλ ε πξψηε θαηεγνξία (Α) πεξηιακβάλεη ηα
έξγα θαη ηηο δξαζηεξηφηεηεο ηα νπνία ελδέρεηαη λα πξνθαιέζνπλ ζεκαληηθέο
επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ θαη γηα ηα νπνία απαηηείηαη ε δηεμαγσγή Μειέηεο
Πεξηβαιινληηθψλ Δπηπηψζεσλ (ΜΠΔ) πξνθεηκέλνπ λα επηβάιινληαη εηδηθνί φξνη
θαη πεξηνξηζκνί γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο ζρεηηθά κε ην
ζπγθεθξηκέλν έξγν ή δξαζηεξηφηεηα, ζχκθσλα κε ηα πξνβιεπφκελα ζηα άξζξα 2,
3 θαη 4 ηνπ παξφληνο. Σα έξγα θαη νη δξαζηεξηφηεηεο ηεο θαηεγνξίαο Α
θαηαηάζζνληαη: α) ζε απηά πνπ ελδέρεηαη λα πξνθαιέζνπλ πνιχ ζεκαληηθέο
επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ θαη απνηεινχλ ηελ ππνθαηεγνξία Α1 θαη β) ζε απηά
πνπ ελδέρεηαη λα πξνθαιέζνπλ ζεκαληηθέο επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ θαη
απνηεινχλ ηελ ππνθαηεγνξία Α2.
Αλαθνξηθά ηψξα κε ηελ εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα, απηή θαηαηάζζεηαη ζηελ
πέκπηε νκάδα «εμνξπθηηθέο θαη ζπλαθείο δξαζηεξηφηεηεο» ζχκθσλα κε ηελ
αλσηέξσ ΤΑ. Δηδηθφηεξα φκσο φζνλ αθνξά ηφζν ηηο εξεπλεηηθέο γεσηξήζεηο γηα
αλεχξεζε κεηαιιηθψλ νξπθηψλ κεηαμχ απηψλ θαη ρξπζνχ φζν θαη ηελ εμφξπμε
ησλ κεηαιιεπκάησλ απηψλ νη δξαζηεξηφηεηεο απηέο εληάζζνληαη ζην ζχλνιφ
ηνπο θαη ρσξίο πεξηνξηζκνχο θαη εμαηξέζεηο ζηελ ππνθαηεγνξία Α1 (Παξάξηεκα
V , ΤΑ 1958/2012, α/α 2).
Αλαιπηηθφηεξα ε δηαδηθαζία πεξηβαιινληηθήο αδεηνδφηεζεο γηα έξγα θαη
δξαζηεξηφηεηεο κε αληηθείκελν είηε ηελ έξεπλα είηε ηελ εμφξπμε κεηαιιεπκάησλ
είλαη νη εμήο:
Α.I. ΠΠΠΑ
΋πσο ήδε αλαθέξζεθε, νη αλσηέξσ δξαζηεξηφηεηεο εληάζζνληαη ζηελ θαηεγνξία
Α θαη εηδηθφηεξα ζηελ ππνθαηεγνξία Α1. ΢χκθσλα ινηπφλ κε ην άξζξν 3
Ν.4014/2011 ν θνξέαο ηνπ έξγνπ αξρηθά θαη πξηλ ηελ ππνβνιή Μειέηεο
Πεξηβαιινληηθψλ Δπηπηψζεσλ δχλαηαη λα ππνβάιιεη θάθειν Πξνθαηαξθηηθνχ
Πξνζδηνξηζκνχ Πεξηβαιινληηθψλ Απαηηήζεσλ (ΠΠΠΑ), δεηψληαο γλσκνδφηεζε
ηεο αξκφδηαο πεξηβαιινληηθήο αξρήο φπσο θαη λα δηελεξγήζεη δεκφζην δηάινγν
ζρεηηθά κε ηα βαζηθά ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ έξγνπ θαη ηηο ελδερφκελεο
θχξηεο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο, ζε κηα πξνζπάζεηα πξνθαλψο λα
ζθπγκνκεηξήζεη ηηο δηαζέζεηο ηεο ηνπηθήο θπξίσο θνηλσλίαο απέλαληη ζην έξγν
θαη δεπηεξεπφλησο ηηο πξνζέζεηο ηεο Γηνίθεζεο αλαθνξηθά κε ηελ απνδνρή ή κε
ηνπ έξγνπ. ΢ην παξάξηεκα Η ηεο ΤΑ 170225/2014 (ΦΔΚ 135/Β/2014)
εμεηδηθεχνληαη ζχκθσλα κε ηα νξηδφκελα ζην άξζξν 11 Ν.4014/2011, ζηελ ΚΤΑ
κε αξ. 36060//1155/Δ.103//2013 (ΦΔΚ Β/1450), ζηελ ΚΤΑ κε αξ.
27 

48416/2037/2011 (ΦΔΚ Β/2516)θαη ζηελ ΚΤΑ 39624/2209/Δ.103/2009 (ΦΔΚ
Β/2076) ηα πεξηερφκελα ηεο κειέηεο πεξηβάιινληνο γηα ηνλ Πξνθαηαξθηηθνχ
Πξνζδηνξηζκνχ Πεξηβαιινληηθψλ Απαηηήζεσλ.
Σελ ηαθηηθή απηή παξ‟ φηη κε ππνρξεσηηθή (άξζξν 2, παξ. 6ζη ηνπ Ν. 3010/2002
θαη πεξ. Α΄ ηεο παξ. 1 ηνπ άξζξνπ 12 ηνπ Ν. 2837/2000 ΦΔΚ 178 Α΄)
αθνινχζεζαλ θαη ηα ηξία έξγα πνπ δξαζηεξηνπνηνχληαη εληφο ηνπ Διιαδηθνχ
ρψξνπ ζηελ εμφξπμε ρξπζνχ.
Α.II.1. ΤΠΟΒΟΛΖ ΜΔΛΔΣΖ΢ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΧΝ ΔΠΗΠΣΧ΢ΔΧΝ
(ΜΠΔ)
Ζ πξψηε θαηεγνξία (Α) θαη ζπγθεθξηκέλα ε ππνθαηεγνξία Α1 πεξηιακβάλεη ηα
έξγα θαη ηηο δξαζηεξηφηεηεο ηα νπνία ελδέρεηαη λα πξνθαιέζνπλ ηδηαίηεξα
ζεκαληηθέο επηπηψζεηο ζην πεξηβάιινλ θαη γηα ηα νπνία απαηηείηαη ε δηεμαγσγή
Μειέηεο Πεξηβαιινληηθψλ Δπηπηψζεσλ (ΜΠΔ) πξνθεηκέλνπ λα επηβάιινληαη
εηδηθνί φξνη θαη πεξηνξηζκνί γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο ζρεηηθά κε ην
ζπγθεθξηκέλν έξγν ή δξαζηεξηφηεηα, ζχκθσλα κε ηα πξνβιεπφκελα ζηα άξζξα 2,
3 θαη 4 ηνπ Ν.4014/2011.
Οη ζεκαληηθφηεξεο παξάκεηξνη ησλ πξνδηαγξαθψλ θάζε ΜΠΔ είλαη ε
ζθνπηκφηεηα ηνπ έξγνπ, ε ζπκβαηφηεηά ηνπ κε άιιεο ρξήζεηο γεο, ε αλαιπηηθή
πεξηγξαθή ηνπ ηφζν ζηελ θάζε ηεο θαηαζθεπήο φζν θαη ζηελ θάζε ηεο
ιεηηνπξγίαο, ε αληηκεηψπηζε ησλ επηπηψζεσλ αιιά θαη ην ζρέδην γηα ηελ
απνηειεζκαηηθή πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηελ εθαξκνγή ηνπ, νη
ελαιιαθηηθέο ιχζεηο πνπ εμεηάζηεθαλ σο πξνο ηε ζέζε, ην κέγεζνο, ην
ζρεδηαζκφ, ηελ παξαγσγηθή δηαδηθαζία θαη ηελ δηαδηθαζία θαηαζθεπήο ηνπ έξγνπ
ζπκπεξηιακβαλνκέλεο θαη ηεο κεδεληθήο ιχζεο θαη ηέινο ε εθηίκεζε θαη
αμηνιφγεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ κε ζπγθεθξηκέλεο κεζνδνινγηθέο
απαηηήζεηο. ΢ην παξάξηεκα ΗΗ ηεο ΤΑ 170225/2014 (ΦΔΚ 135/Β/2014)
εμεηδηθεχνληαη ζχκθσλα κε ηα νξηδφκελα ζην άξζξν 11 Ν.4014/2011, ζηελ ΚΤΑ
κε αξ. 36060/1155/Δ.103/2013 (ΦΔΚ Β/1450), ζηελ ΚΤΑ κε αξ.
48416/2037/2011 (ΦΔΚ Β/2516) θαη ζηελ ΚΤΑ 39624/2209/Δ.103/2009 (ΦΔΚ
Β/2076) νη βαζηθέο πξνδηαγξαθέο ησλ Μειεηψλ Πεξηβαιινληηθψλ Δπηπηψζεσλ.
Δληφο ηεο Μειέηεο Πεξηβαιινληηθψλ Δπηπηψζεσλ ελζσκαηψλνληαη σο
Παξαξηήκαηα απηήο θαη ηα εμήο:
Α.II.1.i. ΢ΥΔΓΗΟ ΓΗΑΥΔΗΡΗ΢Ζ΢ ΑΠΟΒΛΖΣΧΝ (΢ΓΑ)
Δπηπξφζζεηα ησλ φζσλ πξνβιέπνληαη αλσηέξσ, ηα αλαγθαία κέηξα θαη φξνη πνπ
ηίζεληαη ζηελ κεηέπεηηα ΑΔΠΟ θαζνξίδνληαη κε βάζε ηα ζπκπεξάζκαηα
Βέιηηζησλ Γηαζέζηκσλ Σερληθψλ (νδεγία 2010/75/ΔΔ «πεξί βηνκεραληθψλ
εθπνκπψλ - Κ.Τ.Α 36060/1155/Δ.103 (ΦΔΚ 1450/Β/14-6-2013), ηφζν γηα ηνλ
πεξηνξηζκφ ηνπ πεξηβαιινληηθνχ απνηππψκαηνο φζν θαη γηα ηελ δηαρείξηζε ησλ
απνβιήησλ, ελψ ε ΑΔΠΟ δελ θαιχπηεη ζέκαηα αζθάιεηαο έλαληη αηπρεκάησλ
28 

κεγάιεο έθηαζεο ή αζθάιεηαο θαη πγηεηλήο, νχηε απαιιάζζεη ηνλ ππφρξεν θνξέα
απφ ηελ ππνρξέσζε εθνδηαζκνχ ηνπ κε άιιεο άδεηεο ή πεξηνξηζκνχο, πνπ ηπρφλ
πξνβιέπνληαη απφ ηελ θείκελε λνκνζεζία. Καζηεξψλεηαη δειαδή ε ππνρξέσζε
ηνπ εθκεηαιιεπηή γηα ηελ εθαξκνγή ησλ Βέιηηζησλ Γηαζέζηκσλ Σερληθψλ (Best
Available Techniques, BAT, νδεγία 2010/75/ΔΔ «πεξί βηνκεραληθψλ εθπνκπψλ Κ.Τ.Α 36060/1155/Δ.103 (ΦΔΚ 1450/Β/14-6-2013) θαηά ηελ έξεπλα, εμφξπμε
θαη
απφζεζε-δηαρείξηζε
ησλ
εμνξπθηηθψλ
απνβιήησλ
(Τ.Α.
39624/2209/Δ103/2009 ζε ζπκκφξθσζε κε ηελ νδεγία 2006/21/ΔΚ),
απαγνξεχνληαο πιένλ ηελ εγθαηάιεηςε, εθθφξησζε ή αλεμέιεγθηε ελαπφζεζε
εμνξπθηηθψλ απνβιήησλ, φπσο απηά νξίδνληαη θαη θαηεγνξηνπνηνχληαη ζηελ σο
άλσ απφθαζε.
Σα εμνξπθηηθά απφβιεηα (ΔΑ) πξέπεη λα απνζεθεχνληαη ή λα δηαηίζεληαη κε
αζθαιή θαη πεξηβαιινληηθά ζπκβαηφ ηξφπν πξνζηαηεχνληαο ην πεξηβάιινλ θαη
ηελ αλζξψπηλε πγεία ζχκθσλα κε ηελ θνηλνηηθή θαη εζληθή λνκνζεζία. Ζ
ζπζζψξεπζε ζε κεγάιεο πνζφηεηεο ησλ ΔΑ θαη ε πηζαλή έθπιπζή ηνπο απφ ηα
φκβξηα, επηθαλεηαθά ή ππφγεηα χδαηα, κπνξεί λα πξνθαιέζεη φμηλε απνξξνή,
ξχπαλζε πδάησλ θαη ηνπ εδάθνπο κε βαξέα κέηαιια ή άιιεο επηθίλδπλεο νπζίεο.
Άιισζηε ηα κεγάιεο θιίκαθαο αηπρήκαηα εγθαηαζηάζεσλ ΔΑ κε ηδηαίηεξα
αξλεηηθέο πεξηβαιινληηθέο θαη νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο απνηέιεζαλ ηελ αηηία
ψζηε ε ΔΔ λα ζεζπίζεη λνκνζεζία γηα ηελ πξφιεςε θαη ηελ απνηξνπή παξφκνησλ
ζπκβάλησλ ζην κέιινλ αλαθέξνληαο σο ραξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα ηελ
θαηάξξεπζε θξάγκαηνο ηεικάησλ επεμεξγαζίαο ρξπζνχ κε θπάλσζε ζην Baia
Mare ηεο Ρνπκαλίαο ην 2010.
΢χκθσλα κε ηελ νδεγία 2006/21/ΔΚ γηα ηελ δηαρείξηζε εμνξπθηηθψλ απνβιήησλ,
θακία εγθαηάζηαζε δηαρείξηζεο απνβιήησλ ηεο εμνξπθηηθήο βηνκεραλίαο δελ
κπνξεί λα ιεηηνπξγήζεη ρσξίο άδεηα ηεο αξκφδηαο αξρήο. Σα Κξάηε Μέιε πξέπεη
λα δηαζθαιίζνπλ φηη ν θνξέαο ηεο εγθαηάζηαζεο δηαρείξηζεο απνβιήησλ
θαηαξηίδεη ΢ρέδην Γηαρείξηζεο Απνβιήησλ γηα ηελ κείσζε ζην ειάρηζην ησλ
πνζνηήησλ, ηελ επεμεξγαζία, ηελ αμηνπνίεζε θαη ηε δηάζεζε ησλ εμνξπθηηθψλ
απνβιήησλ ιακβάλνληαο ππφςε ηελ αξρή ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο.
Αλαιπηηθφηεξα θαη αλαθνξηθά κε ηελ εζληθή λνκνζεζία ν θνξέαο δηαρείξηζεο
ππνβάιιεη θαηά ην άξζξν 7 παξ. 1 Τ.Α. 39624/2209/Δ103/2009 (κε ηελ νπνία
ελζσκαηψζεθε ζην εζληθφ δίθαην ε νδεγία 2006/21/ΔΚ) ζηελ αξκφδηα αξρή, ην
ζρέδην δηαρείξηζεο απνβιήησλ καδί κε ηελ Μειέηε Πεξηβαιινληηθψλ
Δπηπηψζεσλ (ΜΠΔ) σο απηνηειέο παξάξηεκα απηήο, γηα ηελ έθδνζε ηεο
απφθαζεο έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ. ΢ε πεξίπησζε κεηαβνιψλ ζηε
ιεηηνπξγία ησλ εγθαηαζηάζεσλ απνβιήησλ ή ζηα απνηηζέκελα απφβιεηα, ν
θνξέαο δηαρείξηζεο ππνρξενχηαη λα ηξνπνπνηήζεη ην ζρέδην δηαρείξηζεο θαη λα ην
ππνβάιιεη άκεζα ζηελ αξκφδηα αξρή, πξνθεηκέλνπ λα αμηνινγεζεί ε
αλαγθαηφηεηα ηεο ηξνπνπνίεζεο ηεο απφθαζεο έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ,
φπσο πξνβιέπεηαη ζην άξζξν 11 (παξ. Β εδ. 1.4) ηεο Τ.Α.
39624/2209/Δ103/2009.
29 

Οη απαξαίηεηεο ινηπφλ πξνυπνζέζεηο γηα ηελ ιεηηνπξγία ηεο εγθαηάζηαζεο
απνβιήησλ είλαη ε ΑΔΠΟ θαη ε άδεηα ιεηηνπξγίαο. Αλαθνξηθά ηψξα κε ηελ άδεηα
απηή γηα ηελ ρνξήγεζε ηεο ν θνξέαο δηαρείξηζεο ηεο εγθαηάζηαζεο απνβιήησλ
ππνβάιιεη αίηεζε ζηελ αξκφδηα αξρή. Μεηαμχ ησλ άιισλ ζηνηρείσλ ππνβάιεη
ρξεκαηηθή εγγχεζε, ην πνζφ ηεο νπνίαο έρεη πξνζδηνξηζζεί ζηελ απφθαζε ΔΠΟ
γηα λα α) λα ηεξνχληαη φιεο νη ππνρξεψζεηο πνπ απνξξένπλ απφ ηελ απφθαζε
ΔΠΟ, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ δηαηάμεσλ πνπ εθαξκφδνληαη ζηε κεηά ην
θιείζηκν θάζε, θαη β) λα ππάξρνπλ αλά πάζα ζηηγκή ακέζσο δηαζέζηκα θεθάιαηα
γηα ηελ απνθαηάζηαζε ηνπ εδάθνπο πνπ έζημε ε εγθαηάζηαζε απνβιήησλ, φπσο
πεξηγξάθεηαη ζην ζρέδην δηαρείξηζεο απνβιήησλ.
Σν χςνο ηεο εγγχεζεο πξνζαξκφδεηαη αλά πεληαεηία, ζχκθσλα κε ην άξζξν 7
(παξ. 5), αλάινγα κε ηηο απαηηνχκελεο εξγαζίεο απνθαηάζηαζεο ζην έδαθνο πνπ
ζίγεηαη απφ ηελ εγθαηάζηαζε απνβιήησλ. Δθφζνλ φκσο ε αδεηνδνηνχζα αξρή
εγθξίλεη ην θιείζηκν εγθαηαζηάζεσλ ζχκθσλα κε ην άξζξν 15 (παξ. 2 θαη 3),
παξέρεη ζηνλ θνξέα έγγξαθε δήισζε κε ηελ νπνία ηνλ απνδεζκεχεη απφ ηελ
ππνρξέσζε ηεο εγγχεζεο εμαηξνπκέλσλ ησλ κεηά ην θιείζηκν ππνρξεψζεσλ ηνπ
άξζξνπ 15 παξάγξαθνο 5. ΢ε πεξίπησζε ηψξα κε ζπκκφξθσζεο ηνπ θνξέα
δηαρείξηζεο πξνο ηηο ππνρξεψζεηο ηνπ πνπ απνξξένπλ απφ ηηο δηαηάμεηο ηεο
παξνχζαο απφθαζεο, αλεμάξηεηα απφ ηηο πξνβιεπφκελεο ζην άξζξν 20 θπξψζεηο,
ε ρξεκαηηθή εγγχεζε θαηαπίπηεη πξνο φθεινο ηνπ Γεκνζίνπ.
Α.II.1.ii. ΢Τ΢ΣΖΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΤΘΖ΢Ζ΢
Γπλάκεη ηεο Τ.Α. 170225/2014 ζπκπεξηιακβάλνληαη ζηηο Μ.Π.Δ. ησλ έξγσλ Α΄
θαηεγνξίαο Πξφγξακκα Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο θαη Πξφγξακκα
Πεξηβαιινληηθήο Παξαθνινχζεζεο κε ην Πξφγξακκα Πεξηβαιινληηθήο
Γηαρείξηζεο λα αθνξά φιεο ηηο θάζεηο ηνπ έξγνπ κε ζθνπφ λα δηαζθαιίδεηαη ε
απνηειεζκαηηθή πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ε ηήξεζε ησλ
πεξηβαιινληηθψλ φξσλ, ελψ φπνπ απηφ είλαη θαηάιιειν, ελζαξξχλεηαη ε
εθαξκνγή ζπζηήκαηνο πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο θαηά ηε ζεηξά πξνηχπσλ ISO
14000.
Σν Πξφγξακκα Πεξηβαιινληηθήο Παξαθνινχζεζεο είλαη κέξνο ηνπ ζρεδίνπ
πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο, φπνπ θξίλεηαη αλαγθαίν, έρνληαο σο ζθνπφ ηελ
παξαθνινχζεζε φισλ ησλ ζεκαληηθψλ πεξηβαιινληηθψλ παξακέηξσλ, πνπ
ζρεηίδνληαη κε ηηο επηπηψζεηο ηνπ έξγνπ ζαλ ν θνξέαο ηνπ ίδηνπ ηνπ έξγνπ αζθεί
έλαλ ηαθηηθφ «εζσηεξηθφ» πεξηβαιινληηθφ έιεγρν.
Καηά ηελ εθαξκνγή ηνπ θαηαγξάθνληαη θαη δηαηεξνχληαη ζηνηρεία πνπ
ηεθκεξηψλνπλ ηελ ηήξεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ φξσλ θαη επηηξέπνπλ ηνλ έιεγρν
ηεο απνηειεζκαηηθφηεηάο ηνπο. Αθφκε, κέζσ ηνπ Πξνγξάκκαηνο ζηφρνο είλαη λα
επηηπγράλεηαη ε παξνρή πιεξνθφξεζεο πξνο ηηο δεκφζηεο αξρέο θαη ην θνηλφ,
ζχκθσλα κε ηελ ηζρχνπζα λνκνζεζία.

30 

Α.II.1.iii. ΔΗΓΗΚΖ ΟΗΚΟΛΟΓΗΚΖ ΑΞΗΟΛΟΓΖ΢Ζ (ΔΟΑ) ΓΗΑ
ΓΡΑ΢ΣΖΡΗΟΣΖΣΔ΢ ΔΝΣΟ΢ ΠΡΟ΢ΣΑΣΔΤΟΜΔΝΧΝ ΠΔΡΗΟΥΧΝ ΣΟΤ
ΔΤΡΧΠΑΨΚΟΤ ΓΗΚΣΤΟΤ NATURA 2000
Αξρηθά ζα πξέπεη λα αλαθεξζεί πσο ε βαζηθή λνκνζεζία πεξί πξνζηαηεπφκελσλ
πεξηνρψλ πνπ ζα πξέπεη λα ιακβάλεηαη ππφςε γηα ηελ αδεηνδφηεζε έξγσλ θαη
δξαζηεξηνηήησλ εληφο ή πιεζίσλ ησλ πεξηνρψλ απηψλ είλαη ε αθφινπζε:

Νφκνο 3937/2011 (ΦΔΚ 60 Α΄/2011) «Γηαηήξεζε ηεο βηνπνηθηιφηεηαο
θαη άιιεο δηαηάμεηο»

Κ.Τ.Α. 37338/1807/Δ.103 (ΦΔΚ 1495 Β‟/2010) «Καζνξηζκφο κέηξσλ θαη
δηαδηθαζηψλ γηα ηε δηαηήξεζε ηεο άγξηαο νξληζνπαλίδαο θαη ησλ
νηθνηφπσλ/ελδηαηηεκάησλ ηεο, ζε ζπκκφξθσζε κε ηηο δηαηάμεηο ηεο Οδεγίαο
79/409/ΔΟΚ, “Πεξί δηαηεξήζεσο ησλ άγξησλ πηελψλ”, ηνπ Δπξσπατθνχ
΢πκβνπιίνπ ηεο 2αο Απξηιίνπ 1979, φπσο θσδηθνπνηήζεθε κε ηελ νδεγία
2009/147/ΔΚ»

Κ.Τ.Α. 8353/276/Δ103 (ΦΔΚ 415 Β΄/2012) Σξνπνπνίεζε θαη
ζπκπιήξσζε ηεο ππ‟ αξηζ. 37338/1807/2010 ΚΤΑ ζε ζπκκφξθσζε κε ηηο
δηαηάμεηο ηνπ πξψηνπ εδαθίνπ ηεο παξαγξάθνπ 1 ηνπ άξζξνπ 4 ηεο Οδεγίαο
79/409/ΔΟΚ «Γηα ηε δηαηήξεζε ησλ άγξησλ πηελψλ»

Κ.Τ.Α. 33318/3028/1998 (ΦΔΚ 1289 Β΄/1998) «Καζνξηζκφο κέηξσλ θαη
δηαδηθαζηψλ γηα ηε δηαηήξεζε ησλ θπζηθψλ νηθνηφπσλ (ελδηαηηεκάησλ) θαζψο
θαη ηεο άγξηαο παλίδαο θαη ρισξίδαο»

Κ.Τ.Α. 14849/853/Δ 103/2008 (ΦΔΚ 645 Β΄/2008) «Σξνπνπνίεζε ησλ ππ'
αξηζκ. 33318/3028/1998 θαη 29459/1510/2005 ΚΤΑ, ζε ζπκκφξθσζε κε
δηαηάμεηο ηεο νδεγίαο 2006/105 ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο 20εο Ννεκβξίνπ 2006 ηεο
Δπξσπατθήο Έλσζεο».
Ζ ΔΟΑ εζηηάδεη ζηηο ζπλέπεηεο γηα ηελ πεξηνρή απφ ηελ θαηαζθεπή θαη
ιεηηνπξγία ηνπ έξγνπ, βάζεη ησλ ζηφρσλ δηαηήξεζεο ηεο πεξηνρήο. Βάζεη ησλ
ζπκπεξαζκάησλ ηεο ΔΟΑ, ε αξκφδηα Αξρή ζπκθσλεί γηα ην έξγν, κφλν αθνχ
βεβαησζεί φηη δελ ζα παξαβιάςεη ηελ αθεξαηφηεηα ηεο ζπγθεθξηκέλεο πεξηνρήο,
εθφζνλ εθαξκνζηνχλ κέηξα αληηκεηψπηζεο ησλ επηπηψζεσλ θαη ελαιιαθηηθέο
ιχζεηο.
Α.II.2. ΓΗΑΒΟΤΛΔΤ΢Ζ
Ζ δηαδηθαζία αδεηνδφηεζεο πεξηιακβάλεη ηελ πξφβιεςε γηα δηαβνχιεπζε κε ηηο
επεξεαδφκελεο θνηλφηεηεο ζε κηα πξνζπάζεηα λα πξνζδηνξηζηνχλ ζηξαηεγηθέο
κεηξηαζκνχ ησλ επηπηψζεσλ θαη λα ελζσκαησζνχλ νη πεξηβαιινληηθέο αλεζπρίεο
ησλ θνηλνηήησλ απηψλ γηα ην πξνηεηλφκελν έξγν Kazakidis, V. et. al. (2013)11.
Έηζη κε ηελ ππνβνιή ηεο ΜΠΔ ε αξκφδηα πεξηβαιινληηθή αξρή νξίδεη ππάιιειν
ππεχζπλν γηα ην ζπληνληζκφ θαη ηε δηαρείξηζε φιεο ηεο δηαδηθαζίαο
πεξηβαιινληηθήο αδεηνδφηεζεο ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο εληφο ησλ
πξνβιεπνκέλσλ απφ ην λ.4014/2011 πξνζεζκηψλ. Δθφζνλ ν θάθεινο θξηζεί
31 

επαξθήο, ε αξκφδηα πεξηβαιινληηθή αξρή δηαβηβάδεη ηα απαηηνχκελα αληίγξαθα
γηα γλσκνδφηεζε ζηνπο αξκφδηνπο θαηά ηηο παξαγξάθνπο 4, 5 θαη 12 ηνπ άξζξνπ
2, ηελ παξάγξαθν 3 ηνπ άξζξνπ 3 θαη ην άξζξν 19 ηνπ Ν. 4014/2011 θνξείο θαη
ππεξεζίεο ηεο Γηνίθεζεο, ελψ, παξάιιεια, δεκνζηνπνηεί ηε ζρεηηθή ΜΠΔ γηα ηελ
έλαξμε ηεο δηαδηθαζίαο δηαβνχιεπζεο.
Οη θνξείο γλσκνδνηήζεσο έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ ηεο ππνθαηεγνξίαο Α1
πξνθχπηνπλ απφ ηελ ΚΤΑ κε αξηζκ. νηθ. 1649/45 (ΦΔΚ 458/Β/2014) θαη είλαη νη
εμήο:
α) Οη αξκφδηεο ππεξεζίεο
β) Ζ νηθεία Πεξηθέξεηα κέζσ ηνπ Πεξηθεξεηαθνχ ΢πκβνπιίνπ, ην Γεκνηηθφ
΢πκβνχιην ηνπ νηθείνπ Γήκνπ, ΢πκβνχιηα Σνπηθήο ή Γεκνηηθήο Κνηλφηεηαο, ην
ελδηαθεξφκελν θνηλφ θαη ην θνηλφ.
Οη γλσκνδνηήζεηο ησλ αξκνδίσλ θνξέσλ θαη ππεξεζηψλ θαζψο θαη νη απφςεηο
ηνπ θνηλνχ νθείινπλ λα πεξηέιζνπλ ζηελ αξκφδηα πεξηβαιινληηθή αξρή ην
αξγφηεξν κέζα ζε ρξνληθφ δηάζηεκα ζαξάληα πέληε (45) εξγαζίκσλ εκεξψλ απφ
ηε δηαβίβαζε θαη δεκνζηνπνίεζε ηεο ΜΠΔ αληηζηνίρσο. Αλ νη αξκφδηνη θνξείο
θαη ππεξεζίεο ή ην θνηλφ, δελ απνζηείινπλ ηηο γλσκνδνηήζεηο θαη απφςεηο ηνπο
κέζα ζηελ αλσηέξσ πξνζεζκία, δελ εκπνδίδεηαη ε πξφνδνο ηεο δηνηθεηηθήο
δηαδηθαζίαο. Δθφζνλ ππάξρνπλ αξλεηηθέο ή ακθίζεκεο γλσκνδνηήζεηο, ε
αξκφδηα πεξηβαιινληηθή αξρή ελεκεξψλεη εγγξάθσο ηνλ θνξέα ηνπ έξγνπ ή ηεο
δξαζηεξηφηεηαο γηα ηε δπλαηφηεηά ηνπ λα ιάβεη γλψζε ησλ γλσκνδνηήζεσλ ησλ
αξκνδίσλ θνξέσλ θαη ππεξεζηψλ θαη ησλ απφςεσλ ηνπ θνηλνχ πνπ έρνπλ
πεξηέιζεη ζε απηήλ θαη λα δηαηππψζεη ηπρφλ παξαηεξήζεηο επ‟ απηψλ ζε ρξφλν
πνπ νξίδεη ε ππεξεζία. Σν δηθαίσκα γλψζεσο αζθείηαη κε κειέηε ησλ εγγξάθσλ
ζην θαηάζηεκα ηεο αξκφδηαο πεξηβαιινληηθήο αξρήο ή θαη κε ηε ρνξήγεζε
ζρεηηθψλ αληηγξάθσλ, ε δαπάλε αλαπαξαγσγήο ησλ νπνίσλ βαξχλεη ηνλ θνξέα
ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο. Οη γλσκνδνηήζεηο ησλ αξκνδίσλ θνξέσλ θαη
ππεξεζηψλ θαη νη απφςεηο ηνπ θνηλνχ, θαζψο θαη νη ηπρφλ παξαηεξήζεηο ηνπ
θνξέα ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο επ‟ απηψλ, αμηνινγνχληαη θαη
ζηαζκίδνληαη απφ ηελ αξκφδηα πεξηβαιινληηθή αξρή
Πξνθεηκέλνπ ινηπφλ λα πξνζηαηεπηεί ην δηθαίσκα θάζε αηφκνπ απφ ηηο παξνχζεο
αιιά θαη κειινληηθέο γελεέο λα δεη ζε έλα θαηάιιειν θαη αζθαιέο γηα ηελ πγεία
ηνπ θαη ηελ επεκεξία ηνπ πεξηβάιινλ ςεθίζηεθε ηελ 25 Ηνπλίνπ 1998 ε ΢χκβαζε
ηνπ Άξρνπο. ΢ηφρνο ηεο ελ ιφγσ ζχκβαζεο είλαη λα εμαζθαιίζεη ην δηθαίσκα
πξφζβαζεο ζε πιεξνθνξίεο, ηε ζπκκεηνρή ηνπ θνηλνχ ζηελ ιήςε απνθάζεσλ θαη
ην δηθαίσκα πξφζβαζεο απηψλ ζηελ δηθαηνζχλε. Ζ ζεκαληηθφηεξε φκσο
πξσηνηππία ηεο ζχκβαζεο απηήο ζχκθσλα κε ηνπο ΓησηνπνχινπΜαξαγθνπνχινπ Α θ.α (2008)12 έγθεηηαη ζηνλ ηξφπν πνπ ρξεζηκνπνηεί ηα
αλζξψπηλα δηθαηψκαηα γηα λα δεκηνπξγήζεη φξνπο πεξηβαιινληηθήο πξνζηαζίαο.
΢ηελ πξάμε δειαδή ε ζχκβαζε ζπλδπάδεη ηηο δηαηάμεηο πεξί πξνζηαζίαο ησλ
32 

αλζξσπίλσλ δηθαησκάησλ κε ηηο ηππηθέο ξπζκίζεηο κηαο πεξηβαιινληηθήο
ζχκβαζεο αλαδεηθλχνληαο απφ ηνλ ελ ιφγσ ζπγθεξαζκφ δεηήκαηα θαη αηηήκαηα
ρξεζηήο δηνίθεζεο, ελαξκνληδφκελε παξάιιεια θαη κε ην άξζξν 10 ηεο
΢χκβαζεο ηνπ Ρίνπ πνπ ζεσξεί πσο ηα πεξηβαιινληηθά δεηήκαηα
αληηκεησπίδνληαη θαιχηεξα κε ηελ ζπκκεηνρή ηνπ ελδηαθεξφκελνπ θνηλνχ
(Γησηνπνχινπ-Μαξαγθνπνχινπ Α θ.α. 2008)12 .
Ζ έγθαηξε ινηπφλ ελεκέξσζε ηνπ ελδηαθεξφκελνπ θνηλνχ είλαη ππνρξεσηηθή,
θαζψο θαη ε δηαζθάιηζε ηεο ζπκκεηνρήο ηνπ ζηηο δηαδηθαζίεο ιήςεο απνθάζεσλ
κέζσ ηεο δηαηχπσζεο γλψκεο. Σν θνηλφ δχλαηαη λα θαηαζέζεη ηε γλψκε ηνπ ηφζν
κέζσ ηνπ νηθείνπ Πεξηθεξεηαθνχ ή θαη Γεκνηηθνχ ΢πκβνπιίνπ φζν θαη
απεπζείαο, εγγξάθσο ή ειεθηξνληθά, ζηελ αξκφδηα πεξηβαιινληηθή αξρή. Ο δε
θνξέαο ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο επηβαξχλεηαη κε φια ηα έμνδα
δεκνζίεπζεο ζηνλ ηχπν, αλαπαξαγσγήο θαη δηαλνκήο θαθέισλ θαη δηνξγάλσζεο
ελεκεξσηηθψλ εθδειψζεσλ. Ζ νηθεία Πεξηθέξεηα θαη ν Γήκνο, κεηά ηελ
παξαιαβή ηνπ θαθέινπ, ην ζέηνπλ ακειιεηί ζηε δηάζεζε ηνπ θνηλνχ θαη ησλ
θνξέσλ εθπξνζψπεζήο ηνπ, πξνθεηκέλνπ λα δηαηππψζνπλ ηε γλψκε ηνπο.
Α.II.3. ΈΚΓΟ΢Ζ ΑΔΠΟ
Με ηελ επηθχιαμε ηεο παξαγξάθνπ 2 ηνπ άξζξνπ 9 ηνπ λ.4014/2011, ε αξκφδηα
πεξηβαιινληηθή αξρή ζπληάζζεη ζρέδην ΑΔΠΟ ή ζρέδην απνξξηπηηθήο απφθαζεο,
αλεμαξηήησο ηνπ αλ έρνπλ εθθξάζεη γλψκε νη ζπλαξκφδηνη θνξείο ή, εθφζνλ
δεηεζεί ε γλσκνδφηεζε ηνπ Κεληξηθνχ ΢πκβνπιίνπ Πεξηβαιινληηθήο
Αδεηνδφηεζεο, απφ ηελ παξαιαβή ηεο γλσκνδφηεζεο ηνπ σο άλσ ΢πκβνπιίνπ. Ο
Τπνπξγφο Πεξηβάιινληνο, Δλέξγεηαο θαη Κιηκαηηθήο Αιιαγήο ή ν Γεληθφο
Γξακκαηέαο ηνπ Τπνπξγείνπ Πεξηβάιινληνο, Δλέξγεηαο θαη Κιηκαηηθήο
Αιιαγήο, κεηά ηελ νινθιήξσζε ηεο πξνβιεπφκελεο δηαδηθαζίαο, δχλαληαη, είηε
απηεπαγγέιησο είηε κεηά απφ εηζήγεζε ηεο αξκφδηαο πεξηβαιινληηθήο αξρήο, λα
δεηήζνπλ ηε γλσκνδφηεζε ηνπ Κεληξηθνχ ΢πκβνπιίνπ Πεξηβαιινληηθήο
Αδεηνδφηεζεο (ΚΔ΢ΠΑ), φπσο απηφ νξίδεηαη ζην άξζξν 13 ηνπ Ν. 4014/2011,
εθφζνλ είηε: α) δελ έρνπλ δηαβηβαζζεί γλσκνδνηήζεηο απφ ππεξεζίεο ησλ νπνίσλ
ην πεξηερφκελν εθηηκάηαη σο νπζηψδεο γηα ηνλ πιεξέζηεξν θαζνξηζκφ ησλ
πεξηβαιινληηθψλ φξσλ σο πξνο ηελ θαηαζθεπή θαη ιεηηνπξγία ηνπ
ζπγθεθξηκέλνπ έξγνπ ή δξαζηεξηφηεηαο απηνχ είηε β) απφ ηηο δηαβηβαζζείζεο
γλσκνδνηήζεηο πξνθχπηνπλ αληηθαηηθά δεδνκέλα πνπ ρξήδνπλ ηδηαίηεξεο
ηεθκεξίσζεο είηε γ) γηα νπνηνδήπνηε άιιν δήηεκα ζρεηηθφ κε ηηο πεξηβαιινληηθέο
επηπηψζεηο ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο πνπ αλαθχπηεη κεηά ην πέξαο ησλ
δηαδηθαζηψλ γλσκνδνηήζεσλ θαη δεκφζηαο δηαβνχιεπζεο. Ζ έγθξηζε ησλ
πεξηβαιινληηθψλ φξσλ γίλεηαη κε απφθαζε ηνπ Τπνπξγνχ Πεξηβάιινληνο,
Δλέξγεηαο θαη Κιηκαηηθήο Αιιαγήο. Με φκνηα απφθαζε κπνξεί λα απνξξίπηεηαη
ε αίηεζε έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ, εθφζνλ θξηζεί αηηηνινγεκέλα φηη νη
αξλεηηθέο πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο ηνπ πξνηεηλφκελνπ έξγνπ ή ηεο
δξαζηεξηφηεηαο είλαη εμαηξεηηθά ζεκαληηθέο αθφκε θαη κεηά ηελ πξφβιεςε
εηδηθψλ φξσλ θαη πεξηνξηζκψλ, θαζψο θαη κεηά ηελ αληηζηάζκηζή ηνπο.
33 

Υαξαθηεξηζηηθή πεξίπησζε δεκνζηνπνίεζεο απνηεινχλ νη δηαδηθηπαθνί ηφπνη
www.diavgeia.gov.gr θαη www.aepo.ypeka.gr φπνπ κεηά ηελ έγθξηζε απφ ηελ
αξκφδηα πεξηβαιινληηθή αξρή, ε ΑΔΠΟ, ε απφθαζε αλαλέσζεο, παξάηαζεο
ηζρχνο ή ηξνπνπνίεζήο ηεο αλαξηψληαη ππνρξεσηηθά ζε απηνχο, επί πνηλή
αθπξφηεηαο, εληφο ελφο κελφο απφ ηελ έθδνζή ηεο (άξζ.19α). Ζ ΤΑ αξηζ. 21398
πεξί ίδξπζεο θαη ιεηηνπξγίαο εηδηθνχ δηθηπαθνχ ηφπνπ γηα ηελ αλάξηεζε ησλ
απνθάζεσλ έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ (ΑΔΠΟ), ςεθίζηεθε έπεηηα απφ ηελ
επηηαγή κε ην άξζξν 19α ηνπ Ν. 4014/2011. Με ηελ αλάξηεζε ηεο ΑΔΠΟ, ζηνπο
δηθηπαθνχο απηνχο ηφπνπο ηεθκαίξεηαη ε πιήξεο γλψζε γηα θάζε ελδηαθεξφκελν
πξνθεηκέλνπ λα ππνβάιιεη αίηεζε αθχξσζεο ή λα αζθήζεη νπνηνδήπνηε άιιν
έλδηθν βνήζεκα
΢ε πηινηηθφ ζηάδην εθαξκνγήο βξίζθεηαη απηήλ ηελ ζηηγκή ην πξφγξακκα
eEnviPer κηα νινθιεξσκέλε δηαδηθηπαθή πιαηθφξκα γηα ηελ ππνβνιή θαη ηνλ
έιεγρν αηηεκάησλ πεξηβαιινληηθήο αδεηνδφηεζεο έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ θαη
γηα ηε δηελέξγεηα δηαβνχιεπζεο επ‟ απηψλ. Σα πιενλεθηήκαηα ηνπ πξνγξάκκαηνο
απηνχ είλαη φηη νη δηαδηθαζίεο πεξηβαιινληηθήο αδεηνδφηεζεο, γίλνληαη πην
δηαθαλείο, πην εχθνια πξνζβάζηκεο θαη πην απνηειεζκαηηθέο, παξέρνληαη
θαιχηεξεο πνηφηεηαο ππεξεζίεο ζηηο επηρεηξήζεηο, ηνπο κειεηεηέο θαη ηνπο
απινχο πνιίηεο, κεηψλεηαη ν ρξφλνο δηεθπεξαίσζεο θαη έρνπκε ζπκβνιή ζηε
κείσζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ ησλ δξαζηεξηνηήησλ κε νηθνλνκηθά
απνδνηηθφ ηξφπν.
Ζ δεκνζηνπνίεζε φκσο ή ε ρνξήγεζε αληηγξάθνπ ηερληθήο ή θαη
πεξηβαιινληηθήο κειέηεο λαη κελ ππαγνξεχεηαη απφ ηελ ΢χκβαζε ηνπ Άξρνπο θαη
ηνλ Κψδηθα Γηνηθεηηθήο Γηαδηθαζίαο θάκπηεηαη φκσο ζε νξηζκέλεο πεξηπηψζεηο
απφ εηδηθέο δηαηάμεηο θαη ζπγθεθξηκέλα απφ δηαηάμεηο πξνζηαζίαο ηνπ εκπνξηθνχ
θαη βηνκεραληθνχ απνξξήηνπ θαη ζην δηθαίσκα πλεπκαηηθήο ηδηνθηεζίαο, φπσο
πξνβιέπεηαη απφ ην άξζξν 4 παξ. 2 ηεο ΚΤΑ Ζ.Π.11764/653/16-3-2006 (ΦΔΚ
327/Β/17-3-2006) κε ηελ νπνία ελζσκαηψζεθε ζην εζληθφ δίθαην ε Οδεγία
2003/4/ΔΚ (Β 795) θαη απφ ην άξζξν 5 παξ.3 ηνπ Ν.2690/1999.
΢ηελ ΑΔΠΟ ελζσκαηψλνληαη πιένλ, ζχκθσλα κε ην άξζξν 12 ηνπ Ν.4014/2011,
φιεο νη άδεηεο θαη εγθξίζεηο γηα ηε δηαρείξηζε ησλ ζηεξεψλ απνβιήησλ πνπ
πξνβιέπνληαη ζηελ πθηζηάκελε λνκνζεζία, ε έγθξηζε επέκβαζεο θαηά ηελ έλλνηα
ηνπ έθηνπ θεθαιαίνπ ηνπ λ. 998/1979 (Α΄ 279), θαζψο θαη ε άδεηα δηάζεζεο
ιπκάησλ ή βηνκεραληθψλ απνβιήησλ πνπ πξνβιέπεηαη ζην άξζξν 14 ηεο Κ.Τ.Α.
Δηβ. 221/65 (Β΄ 138), φπσο έρεη ηξνπνπνηεζεί κε ην άξζξν 3 ηεο Κ.Τ.Α.
Γ1/17831/71 (Β΄ 986), γηα έξγα θαη δξαζηεξηφηεηεο θαηεγνξίαο Α θαηαξγνχληαη
αληηθαζηζηάκελεο απφ ηελ ΑΔΠΟ. ΢ηελ ίδηα απφθαζε αθφκα (διδ ΑΔΠΟ)
ελζσκαηψλεηαη πιένλ ζχκθσλα κε ηελ Τπνπξγηθή Απφθαζε (ΤΑ) κε αξ.
15277/12 (ΦΔΚ 1077/Β/12) θαη ε άδεηα επέκβαζεο ζε δάζε ή δαζηθέο εθηάζεηο
κε ηελ εμεηδίθεπζε ησλ δηαδηθαζηψλ ελζσκάησζεο ηεο άδεηαο απηήο λα
παξαηίζεηαη ιεπηνκεξψο ζηελ ππ‟ αξηζκ. 15277/2012 (ΦΔΚ 1077/Β/9-4-2012).
΢χκθσλα δε κε ηελ ηξνπνπνίεζε ηνπ άξζξνπ 45 ηνπ Ν.998/1979 πνπ επήιζε κε
34 

ηελ δηάηαμε ηνπ άξζξνπ 36 ηνπ Ν.4028/2014 (ΦΔΚ 159/Α/8-8-2014) κεηά ηελ
έθδνζε ηεο ΑΔΠΟ κε απφθαζε ηνπ αξκφδηνπ Τπνπξγνχ εθδίδεηαη πξάμε
πιεξνθνξηαθνχ ραξαθηήξα ηεο αξκφδηαο Γαζηθήο Αξρήο κε ηελ νπνία
εμεηδηθεχνληαη νη φξνη θαη νη πξνυπνζέζεηο θάζε επέκβαζεο, αλαθέξνληαη δε ζε
απηήλ, ηδίσο, ηα ζηνηρεία ηνπ δηθαηνχρνπ, ηα φξηα, ε ζέζε θαη ην εκβαδφλ ηεο
έθηαζεο, ν ζθνπφο ηεο επέκβαζεο, ν ρξφλνο δηάξθεηάο ηεο, κε δπλαηφηεηα
αλαλέσζήο ηεο. Αλαθέξνληαη επίζεο, ε δηαδηθαζία έθπησζεο ηνπ δηθαηνχρνπ ζε
πεξίπησζε κε ηήξεζεο ησλ φξσλ ηεο επέκβαζεο, ην χςνο ηνπ αληαιιάγκαηνο
ρξήζεο, ηα φξηα, ε ζέζε θαη ην εκβαδφλ ηεο πξνο αλαδάζσζε έθηαζεο, θαζψο
επίζεο θαη νη φξνη απνθαηάζηαζεο ηνπ θπζηθνχ πεξηβάιινληνο κεηά ηε ιήμε ηνπ
ρξφλνπ δηάξθεηαο ηεο επέκβαζεο.
΢χκθσλα κε ην άξζξν 2 παξ. 8 Ν.4014/2011 ε ΑΔΠΟ έρεη δηάξθεηα ηζρχνο δέθα
εηψλ, εθφζνλ δελ επέξρεηαη κεηαβνιή ησλ δεδνκέλσλ βάζεη ησλ νπνίσλ
εθδφζεθε. Ζ ηζρχο ηεο παξαηείλεηαη γηα ηέζζεξα έηε εθφζνλ αθνξά ζε έξγα ή
δξαζηεξηφηεηεο πνπ δηαζέηνπλ σο ΢χζηεκα Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο ηελ
Οηθνινγηθή Γηαρείξηζε θαη Οηθνινγηθφ Έιεγρν (EMAS) θαη γηα δχν έηε εθφζνλ
αθνξά ζε έξγα θαη δξαζηεξηφηεηεο πνπ δηαζέηνπλ ΢χζηεκα Πεξηβαιινληηθήο
Γηαρείξηζεο ISO 14001 ή άιιν αληίζηνηρν ζε ηζρχ θαη γηα φζν ρξφλν ην ΢χζηεκα
απηφ βξίζθεηαη ζε ηζρχ. Με έγθαηξε αλαλέσζε ηνπ ΢πζηήκαηνο Πεξηβαιινληηθήο
Γηαρείξηζεο ζπλεπάγεηαη, εθφζνλ έρεη παξέιζεη ε αξρηθή δηάξθεηα ησλ δέθα εηψλ,
απηνδίθαηε ιήμε ηεο ηζρχνο ηεο ΑΔΠΟ. Δπηπιένλ ν θνξέαο ππνρξενχηαη λα
δηαζέηεη ζε ηζρχ ην ΢χζηεκα Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο γηα ηνπιάρηζηνλ πέληε
έηε πξηλ απφ ηελ παξέιεπζε δέθα εηψλ απφ ηελ εκεξνκελία έθδνζεο ηεο ΑΔΠΟ.
Ζ ΑΔΠΟ κπνξεί κε εηδηθή αηηηνινγία λα εθδίδεηαη γηα δηάξθεηα ηζρχνο κηθξφηεξε
ησλ δέθα εηψλ θαη απνηειεί πξνυπφζεζε γηα ηελ έθδνζε θάζε δηνηθεηηθήο πξάμεο
πνπ απαηηείηαη θαηά πεξίπησζε, ζχκθσλα κε ηηο θείκελεο δηαηάμεηο γηα ηελ
πξαγκαηνπνίεζε ή ιεηηνπξγία ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο.
Με ηελ Απφθαζε Έγθξηζεο Πεξηβαιινληηθψλ ΋ξσλ (ΑΔΠΟ) επηβάιινληαη:
πξνυπνζέζεηο, φξνη, πεξηνξηζκνί θαη δηαθνξνπνηήζεηο γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε
ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο, ηδίσο σο πξνο ηε ζέζε, ην κέγεζνο, ην είδνο, ηελ
εθαξκνδφκελε ηερλνινγία θαη ηα γεληθά ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά αιιά θαη ηπρφλ
αλαγθαία επαλνξζσηηθά ή πξνιεπηηθά κέηξα θαη δξάζεηο παξαθνινχζεζεο ησλ
πεξηβαιινληηθψλ κέζσλ θαη παξακέηξσλ ή θαη αληηζηαζκηζηηθά κέηξα. Οη φξνη
αθνξνχλ, θαηά ζεηξά πξνηεξαηφηεηαο, ζηελ απνθπγή ή ειαρηζηνπνίεζε ησλ
επηπηψζεσλ ή ζηελ επαλφξζσζε ή απνθαηάζηαζε ηνπ πεξηβάιινληνο.
Οη πεξηβαιινληηθνί φξνη ηεο ΑΔΠΟ πξέπεη λα είλαη:
α) ΢πκβαηνί κε ηελ ηζρχνπζα πεξηβαιινληηθή ή άιιε λνκνζεζία θαη ην
ρσξνηαμηθφ θαη πνιενδνκηθφ ζρεδηαζκφ.
β) Δπαξθείο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο.
γ) Άκεζα ζπζρεηηδφκελνη κε ην ζπγθεθξηκέλν έξγν θαη ηηο επηπηψζεηο ηνπ.
35 

δ) Γίθαηνη θαη αλαινγηθνί κε ην κέγεζνο θαη ην είδνο ηνπ έξγνπ.
ε) Αθξηβείο, εθηθηνί, δεζκεπηηθνί θαη ειέγμηκνη.
Α.II.4. ΑΝΑΝΔΧ΢Ζ ΑΔΠΟ
Σνπιάρηζηνλ 2 κήλεο πξηλ ηε ιήμε ηζρχνο ηεο ΑΔΠΟ, νη θνξείο έξγσλ θαη
δξαζηεξηνηήησλ ππνρξενχληαη λα ππνβάιινπλ πξνο έγθξηζε ζηελ αξκφδηα
πεξηβαιινληηθή αξρή Φάθειν Αλαλέσζεο ΑΔΠΟ, ν νπνίνο ζα πεξηιακβάλεη
ηνπιάρηζηνλ ηε κειέηε αλαλέσζεο ΑΔΠΟ ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο.
΢ην άξζξν 11, παξ. 5 θαη Τ.Α. 170225/2014, Παξάξηεκα 6 θαζνξίδνληαη
αλαιπηηθά νη πξνδηαγξαθέο Μειέηεο Πεξηβάιινληνο γηα ηελ Αλαλέσζε ΑΔΠΟ
ελψ ε δεκνζηνπνίεζε θαη ε ελεκέξσζε ηνπ θνηλνχ, κέζσ ηνπ Πεξηθεξεηαθνχ
΢πκβνπιίνπ δελ απαηηείηαη.
Α.II.5. ΣΡΟΠΟΠΟΗΖ΢Ζ ΑΔΠΟ
Οη θνξείο έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ ζε πεξίπησζε εθζπγρξνληζκνχ, επέθηαζεο,
βειηίσζεο ή ηξνπνπνίεζεο πεξηβαιινληηθά αδεηνδνηεκέλσλ έξγσλ ή
δξαζηεξηνηήησλ, ππνρξενχληαη λα ππνβάιινπλ πξνο έγθξηζε ζηελ αξκφδηα
πεξηβαιινληηθή αξρή Φάθειν Σξνπνπνίεζεο ΑΔΠΟ, φπνπ νη πξνδηαγξαθέο ηεο
Μειέηεο Πεξηβάιινληνο γηα ηελ Σξνπνπνίεζε ΑΔΠΟ εμεηδηθεχνληαη ζην άξζξν
11, παξ. 6 θαη Τ.Α. 170225/2014, Παξάξηεκα 5. Οη θνξείο ησλ έξγσλ σζηφζν
δχλαληαη λα ππνβάιινπλ απεπζείαο λέα ΜΠΔ, εάλ θξίλνπλ εθ ησλ πξνηέξσλ φηη
επέξρεηαη νπζηαζηηθή κεηαβνιή ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ απφ ηελ
ηξνπνπνίεζε ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο.
Β. ΣΔΥΝΗΚΖ ΜΔΛΔΣΖ
Δθηφο φκσο απφ ηελ θαηάζεζε ηεο ΜΠΔ θαη ηελ έγθξηζε ηεο ΑΔΠΟ ν θνξέαο
ηεο εθκεηάιιεπζεο έρεη ππνρξέσζε ζχκθσλα κε ηνλ Καλνληζκφ Μεηαιιεπηηθψλ
Λαηνκηθψλ Δξγαζηψλ (ΚΜΛΔ) θαη ζπγθεθξηκέλα ζχκθσλα κε ηα άξζξα 101-102
απηνχ λα θαηαξηίδεη θαη λα ππνβάιιεη ζηελ αξκφδηα Τπεξεζία ηνπ ΤΠΔΚΑ, πξηλ
απφ ηελ έλαξμε ησλ κεηαιιεπηηθψλ ηνπ εξγαζηψλ ζην έξγν, ηερληθή κειέηε ηνπ
έξγνπ. Σα θξηηήξηα γεληθά πνπ πξέπεη λα ηθαλνπνηνχληαη ζηηο παξαπάλσ κειέηεο
είλαη ε πξνζηαζία ηνπ θνηηάζκαηνο, ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ αζθάιεηα ησλ
εξγαδνκέλσλ, ησλ εξγαζηψλ θαη ησλ εγθαηαζηάζεσλ θαζψο θαη κε ηελ πξνζηαζία
ηνπ πεξηβάιινληνο θαη γεληθφηεξα ε ειαρηζηνπνίεζε ηνπ θνηλσληθνχ θφζηνπο
ζηα πιαίζηα ησλ αξρψλ ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο.
Ζ ηερληθή κειέηε απηή φπσο πξνθχπηεη θαη απφ ηελ νλνκαζία ηεο θαη απφ ηνλ
ΚΜΛΔ ζρεηίδεηαη κε ηα ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά ηνπ έξγνπ θαζηεξψλνληαο ηελ
ππνρξέσζε ηνπ εθκεηαιιεπηή γηα ηελ εθαξκνγή ζην έξγν ησλ Βέιηηζησλ
Γηαζέζηκσλ Σερληθψλ (Best Available Techniques, BAT, νδεγία 2010/75/ΔΔ
«πεξί βηνκεραληθψλ εθπνκπψλ - Κ.Τ.Α 36060/1155/Δ.103 (ΦΔΚ 1450/Β/14-636 

2013) φρη κφλν θαηά ηελ έξεπλα θαη ηελ εμφξπμε φζν θαη ηελ απφζεζε –
δηαρείξηζε ησλ εμνξπθηηθψλ απνβιήησλ.
΢χκθσλα κε ηνλ νξηζκφ ησλ Βέιηηζησλ Γηαζέζηκσλ Σερληθψλ αλαθέξεηαη πσο
πξφθεηηαη γηα ηερληθέο, νη νπνίεο ζπκβάιινπλ ζηελ πξφιεςε ή ηνλ πεξηνξηζκφ
ηεο ξχπαλζεο, κπνξνχλ λα πινπνηεζνχλ απνηειεζκαηηθά θαη είλαη νηθνλνκηθά θαη
ηερληθά εθαξκφζηκεο ελψ παξάιιεια εθπιεξψλνπλ θαη ηνπο ζηφρνπο ηεο
θνηλνηηθήο νδεγίαο IPPC θαη ηα ζρεηηθά εγρεηξίδηα BREF πνπ αθνξνχλ Βέιηηζηεο
Γηαζέζηκεο Σερληθέο, ηα νπνία ε Διιάδα πηνζέηεζε δπλάκεη ηεο Κ.Τ.Α
36060/1155/Δ.103 (ΦΔΚ 1450/Β/14-6-2013) ελζσκαηψλνληαο ηελ νδεγία
2010/75/ΔΔ «πεξί βηνκεραληθψλ εθπνκπψλ (νινθιεξσκέλε πξφιεςε θαη έιεγρνο
ηεο ξχπαλζεο)» ηνπ Δπξσπατθνχ Κνηλνβνπιίνπ θαη ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο 24εο
Ννεκβξίνπ 2010, ε νπνία ζπγθέληξσζε ηελ αλσηέξσ νδεγία IPPC. Σα ηειεπηαία
δε (BREF‟s) θαηαξηίδνληαη απφ ην Δπξσπατθφ Γξαθείν γηα ηελ Οινθιεξσκέλε
Πξφιεςε θαη Έιεγρν ηεο Ρχπαλζεο (European Integrated Pollution Prevention
and Control, IPPC Bureau) κε ηελ ελεξγφ ζπκκεηνρή εθπξνζψπσλ ησλ θξαηψλ
κειψλ θαη ηεο βηνκεραλίαο. Δλ πξνθεηκέλσ, ε Δπηηξνπή κε ηε δηαδηθαζία
επηηξνπψλ θαζνξίδεη θαηεπζπληήξηεο γξακκέο γηα ηε ζπιινγή δεδνκέλσλ, γηα ηελ
θαηάξηηζε ησλ εγγξάθσλ αλαθνξάο ΒΓΣ θαη γηα ηελ αμηνιφγεζε ηεο πνηφηεηάο
ηνπο. Σα ζπκπεξάζκαηα ΒΓΣ δε, πνπ απνηεινχλ ηε βάζε γηα ηνλ θαζνξηζκφ ησλ
φξσλ ηεο άδεηαο κπνξνχλ λα ζπκπιεξσζνχλ απφ άιιεο πεγέο. Ζ Δπηηξνπή απφ
ηελ κεξηά ηεο πξέπεη λα έρεη ζηφρν λα επηθαηξνπνηεί ηα έγγξαθα αλαθνξάο ΒΓΣ
ην αξγφηεξν εληφο νθηψ εηψλ απφ ηε δεκνζίεπζε ηεο πξνεγνχκελεο έθδνζεο.
΢ηα πιαίζηα εθαξκνγήο ηεο Οδεγίαο IPPC έρεη πηνζεηεζεί απφ ηελ Δπξσπατθή
Δπηηξνπή ζρεηηθφ εγρεηξίδην BREF (January 2009, BREF code MTWR) φπνπ
πεξηγξάθνληαη νη βέιηηζηεο δηαζέζηκεο ηερληθέο (ΒΓΣ), φζνλ αθνξά ζηε
δηαρείξηζε ησλ ζηείξσλ εμφξπμεο θαη ησλ απνβιήησλ θαηεξγαζίαο (ηεικάησλ)
πνπ παξάγνληαη απφ ηηο εμνξπθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο κεηαμχ απηψλ θαη ηνπ
ρξπζνχ. Με ηελ έλαξμε ηζρχνο φκσο ηεο Οδεγίαο 2010/75/ΔΔ πεξί βηνκεραληθψλ
εθπνκπψλ αλακέλεηαη φρη κφλν θαηάξηηζε αιιά θαη αλαζεψξεζε ησλ εγγξάθσλ
αλαθνξάο ΒΓΣ ζχκθσλα κε ηηο δηαηάμεηο ηνπ εγγξάθνπ θαζνδήγεζεο γηα ηελ
αληαιιαγή πιεξνθνξηψλ (Δθηειεζηηθή απφθαζε ηεο Δπηηξνπήο 2012/119 / ΔΔ).
΢πλνςίδνληαο ηα αλαγθαία κέηξα θαη φξνη πνπ ηίζεληαη ζηελ ΑΔΠΟ θαη ζηελ
έγθξηζε ηεο ηερληθήο κειέηεο θαζνξίδνληαη κε βάζε ηα ζπκπεξάζκαηα Βέιηηζησλ
Γηαζέζηκσλ Σερληθψλ (Best Available Techniques, νδεγία 2010/75/ΔΔ «πεξί
βηνκεραληθψλ εθπνκπψλ - Κ.Τ.Α 36060/1155/Δ.103 (ΦΔΚ 1450/Β/14-6-2013),
ηφζν γηα ηνλ πεξηνξηζκφ ηνπ πεξηβαιινληηθνχ απνηππψκαηνο φζν θαη γηα ηελ
δηαρείξηζε ησλ απνβιήησλ. Γηα παξάδεηγκα ζην έξγν ρξπζνχ ηνπ Πεξάκαηνο
Θξάθεο ε ρξήζε θπαληνχρνπ λαηξίνπ θαη ε απφζεζε ησλ θπαληφλησλ είλαη
ζχκθσλε κε ηηο ΒΓΣ ηεο ΔΔ (πξνβιέπεηαη φξην 10 ppm ειεχζεξα θπαληφληα ελψ
ζην έξγν ηνπ Πεξάκαηνο πξνβιέπεηαη 1 ppm θπαληφλησλ) αιιά θαη ε απφζεζε
ηνπ πνιθνχ επεμεξγαζίαο ζχκθσλα κε ηηο ΒΓΣ ηεο ΔΔ γίλεηαη ζε ιίκλε ηεικάησλ
ελψ ζην έξγν ηνπ Πεξάκαηνο πξνβιέπεηαη ρξήζε θηιηξφπξεζζαο θαη μεξή
37 

απφζεζε (αζθαιήο πεξηβαιινληηθά). Αθφκα ε εθαξκνγή ηεο αθαξηαίαο ηήμεο γηα
ηελ παξαγσγή ρξπζνχ (flash smelting), απνθιεηζκέλεο ηεο ρξήζεο θπαλίνπ ή
ελψζεψλ ηνπ θαηά ηε ιεηηνπξγία ηεο κεηαιινπξγίαο, κε παξάιιειε παξαγσγή
ζεηηθνχ νμένο, ε νπνία αθνξά ηελ επεμεξγαζία ππξηηψλ θάζε κνξθήο κε
ηαπηφρξνλε εμαγσγή φισλ ησλ εκπεξηερφκελσλ πνιχηηκσλ κεηάιισλ ζα
ρξεζηκνπνηεζεί ζηα κεηαιιεία Υαιθηδηθήο. ΢εκεηψλεηαη φηη ε ζπγθεθξηκέλε
κέζνδνο επεμεξγαζίαο απνηειεί κηα απφ ηηο θχξηα πξνηεηλφκελεο Βέιηηζηεο
Γηαζέζηκεο Σερληθέο γηα ηελ επεμεξγαζία παξφκνησλ θνηηαζκάησλ, ζχκθσλα κε
ηα ζρεηηθά θαζνδεγεηηθά θείκελα ηεο νδεγίαο IPPC.
Ζ έγθξηζε ηεο ηερληθήο κειέηεο έξεπλαο ή εθκεηάιιεπζεο (απφ κφλε ηεο) πάλησο
δελ ζπλεπάγεηαη, ηελ αλαγλψξηζε δηθαησκάησλ θπξηφηεηαο ή άιισλ
εκπξαγκάηνπ θχζεσο γηα ην ρψξν ζηνλ νπνίν αλαθέξεηαη θαη ζπλεπψο δελ
παξάγεη πξαγκαηηθφ απνηέιεζκα ή βιάβε, βάζεη ηνπ νπνίνπ ή ηεο νπνίαο ζα
κπνξνχζε λα ζηνηρεηνζεηεζεί νπνηνζδήπνηε αλεπαλφξζσηνο ραξαθηήξαο βιάβεο.
Σν ίδην ηζρχεη θαη γηα ηελ Μειέηε Πεξηβαιινληηθψλ Δπηπηψζεσλ (ΜΠΔ) θαη ηελ
ΑΔΠΟ, ε νπνία εθδίδεηαη ρσξίο λα εμεηαζηνχλ νη ηίηινη ηδηνθηεζίαο ηνπ ρψξνπ
πινπνίεζεο ηνπ έξγνπ ή ηεο δξαζηεξηφηεηαο θαη ε νπνία πξνεγείηαη ρξνληθψο
ηεο Σερληθήο Μειέηεο.
Γ. ΆΛΛΔ΢ ΑΓΔΗΔ΢
Έλα απφ ηα πιενλεθηήκαηα ηνπ λένπ ζεζκηθνχ πεδίνπ (Ν.4014/2011) είλαη
αδηακθηζβήηεηα ε ελζσκάησζε ησλ απαηηνχκελσλ αδεηψλ γηα ηελ εγθαηάζηαζε
θαη ιεηηνπξγία ελφο έξγνπ ρξπζνχ ζε κηα εληαία δηαδηθαζία. Καηαξγήζεθαλ
δειαδή αιιειεπηθαιππηφκελεο άδεηεο, φπσο ε άδεηα δηάζεζεο ιπκάησλ, νη άδεηεο
δηαρείξηζεο κε επηθηλδχλσλ θαη επηθηλδχλσλ απνβιήησλ ε έγθξηζε επέκβαζεο ζε
δάζνο ή δαζηθή έθηαζε θ.α, θαη ελζσκαηψζεθαλ ζηελ Απφθαζε Έγθξηζεο
Πεξηβαιινληηθψλ ΋ξσλ.
Ζ θαηαζθεπή φκσο ησλ απαξαίηεησλ ηερληθψλ έξγσλ θαη ε εθηέιεζε ησλ
εξγαζηψλ γηα ηελ εγθαηάζηαζε ησλ κεραλεκάησλ, εληφο κεηαιιεπηηθήο πεξηνρήο,
πνπ εμππεξεηνχλ ηηο αλάγθεο ηνπ κεηαιιείνπ θαηά ην άξζξν 103 παξ. 1ε΄ ΚΜΛΔ
θαη αθνξνχλ θαηαζθεπέο έδξαζεο ησλ κεραλεκάησλ απηψλ κεηά ησλ ζρεηηθψλ
εξγαζηψλ δηακφξθσζεο ηνπ εδάθνπο, δηελεξγνχληαη θαηφπηλ άδεηαο πνπ
ρνξεγείηαη απφ ηελ αξκφδηα γηα ηελ έθδνζε ηεο άδεηαο εγθαηάζηαζεο αξρή έπεηηα
απφ ππνβνιή ησλ απαηηνχκελσλ δηθαηνινγεηηθψλ κεηαμχ ησλ νπνίσλ θαη ζηαηηθή
κειέηε, φπνπ βεβαηψλεηαη ε ηήξεζε ησλ φξσλ δφκεζεο ηεο πεξηνρήο θαη ησλ
θαλνληζκψλ αζθαιείαο.
Άδεηα πνιενδνκηθήο αξρήο απαηηείηαη γηα αλέγεξζε θαηνηθηψλ, γξαθείσλ,
απνζεθψλ (πιελ απνζήθεο εθξεθηηθψλ) θαη θηηζκάησλ εξγνζηαζίσλ πνπ
εμππεξεηνχλ ηελ ελ γέλεη εθκεηάιιεπζε ηνπ κεηαιιείνπ (εμφξπμε θαη
επεμεξγαζία κεηαιιεπκάησλ). Ζ εγθαηάζηαζε σζηφζν ησλ θαηά ηνπ άξζξνπ 103
38 

παξ. 1α΄ ΚΜΛΔ θαηαιπκάησλ γηα ηηο αλάγθεο θαηαζθεπήο ησλ απαηηνχκελσλ
έξγσλ θαη εθηέιεζεο εξγαζηψλ πξνπαξαζθεπήο ηνπ κεηαιιείνπ, ε νπνία είλαη
ππνρξέσζε ηνπ εθκεηαιιεπηή, εγθξίλεηαη ζε θαηάιιειεο ζέζεηο κε ηελ νηθεία
ηερληθή κειέηε. Αθφκα πξφρεηξα αιιά θαη θηλεηά θαηαιχκαηα ηνπ εδ. β΄ ηεο παξ.
3 ηνπ άξζξνπ 103 ΚΜΛΔ κπνξνχλ λα ηνπνζεηεζνχλ απφ ηνλ εθκεηαιιεπηή εληφο
ηεο κεηαιιεπηηθήο παξαρψξεζεο ρσξίο άδεηα, δεδνκέλνπ φηη απηά ζπλδένληαη
άξξεθηα κε ηα έξγα θαηαζθεπήο ηνπ κεηαιιείνπ θαη ηελ αλάπηπμε ησλ εξγαζηψλ,
είλαη πξνζσξηλά, θηλνχκελα θαη δελ έρνπλ ραξαθηήξα δνκηθνχ έξγνπ. Γελ
απαηηείηαη φκσο νχηε θαη έγθξηζε κηθξήο θιίκαθαο εξγαζηψλ γη απηά θαηά ην
άξζξν 4 ΝΟΚ, θαζ‟ φζνλ δελ ζπλδένληαη κε εξγαζίεο ζε θηίξηα αιιά κε
κεηαιιεπηηθή εθκεηάιιεπζε θαη ζρεηηθέο κε απηή εξγαζίεο. (΢ηΔ 839/2012
ΠεξΓηθ 1/2014).
Μηα
αθφκε
απαηηνχκελε
άδεηα,
είλαη
ε
άδεηα
εγθαηάζηαζεο
ειεθηξνκεραλνινγηθνχ εμνπιηζκνχ, ε νπνία ππφθεηηαη ζε έγθξηζε απφ ηελ Γ/λζε
Μεηαιιεπηηθψλ θαη Βηνκεραληθψλ Οξπθηψλ ηνπ ΤΠΔΚΑ θαη ζηελ νπνία
πεξηγξάθεηαη ιεπηνκεξψο θαη αλαιπηηθψο ν ειεθηξνκεραλνινγηθφο εμνπιηζκφο
ηνπ έξγνπ ή ηεο επηκέξνπο κνλάδαο ηνπ έξγνπ φπσο π.ρ. ηεο κνλάδαο
εκπινπηηζκνχ θαη παξαηίζεηαη αλαιπηηθά ν ζπλνιηθψο πξνυπνινγηζκφο ηεο ελ
ιφγσ
κνλάδαο (΢ηΔ 839/2012 ΠεξΓηθ 1/2014), ελψ ηα απαηηνχκελα
δηθαηνινγεηηθά γηα ηελ έθδνζή ηεο παξαηίζεληαη ζην άξζξν 103 ΚΜΛΔ.
Πέξαλ φισλ ησλ αλσηέξσ αδεηψλ ζχκθσλα κε ηελ Τ.Α αξηζ. ∆7/Φ1/4817/90
(ΦΔΚ 188/Β/21-3-90) ν εθκεηαιιεπηήο ππνρξενχηαη λα ιακβάλεη θαηάιιεια
κέηξα γηα ηελ απνθπγή ή ηνλ πεξηνξηζκφ ησλ θηλδχλσλ έθξεμεο ππξθαγηάο ζηηο
εγθαηαζηάζεηο ή ηηο απνζήθεο ηνπ έξγνπ ιακβάλνληαο ηφζν πξνιεπηηθά κέηξα
ππξνπξνζηαζίαο γηα ην ζχλνιν ηεο εγθαηάζηαζεο φζν θαη θαηαζηαιηηθά κέηξα
ζπγθξνηψληαο παξάιιεια κηα νκάδα ππξνπξνζηαζίαο απφ ην πξνζσπηθφ ηεο
επηρείξεζεο. Καηά ην άξζξν 2 ινηπφλ ηεο αλσηέξσ Τ.Α. ν εθκεηαιιεπηήο νθείιεη
λα ζπληάμεη κειέηε ππξνπξνζηαζίαο, ε νπνία εγθξίλεηαη απφ ηελ θαηά ηφπν
αξκφδηα Ππξνζβεζηηθή Τπεξεζία. Γηα ηε ρνξήγεζε φκσο απφ ηελ αξκφδηα
Τπεξεζία ηεο άδεηαο εγθαηάζηαζεο ή θαηαζθεπήο πνπ πξνβιέπεηαη απφ ηηο
ζρεηηθέο δηαηάμεηο, απαηηείηαη ε ππνβνιή πέξαλ ησλ άιισλ δηθαηνινγεηηθψλ πνπ
νξίδνπλ νη δηαηάμεηο απηέο θαη κειέηεο ππξνπξνζηαζίαο εγθεθξηκέλεο απφ ηελ
Ππξνζβεζηηθή Τπεξεζία αιιά θαη πηζηνπνηεηηθνχ ηεο αξκφδηαο Ππξνζβεζηηθήο
Τπεξεζίαο, φηη έρνπλ ιεθζεί ηα κέηξα θαη κέζα ππξνπξνζηαζίαο, πνπ
αλαθέξνληαη ζηελ κειέηε πνπ ηζρχεη γηα ηηο ζπγθεθξηκέλεο εγθαηαζηάζεηο ή
απνζήθεο θαη φηη απηά είλαη ζχκθσλα µε ηηο δηαηάμεηο ηεο παξνχζαο απφθαζεο.
Σν αλσηέξσ πηζηνπνηεηηθφ ηζρχεη γηα πέληε (5) ρξφληα θαη ν εθκεηαιιεπηήο
νθείιεη λα δεηήζεη απφ ηελ Ππξνζβεζηηθή Τπεξεζία αλαλέσζε θαη ηπρφλ
αλαζεψξεζε ηνπ ηζρχνληνο πηζηνπνηεηηθνχ ππξνπξνζηαζίαο δχν ηνπιάρηζηνλ
κήλεο πξηλ απφ ηελ ιήμε ηεο ηζρχνο ηνπ.
Σέινο γηα ηηο εξγαζίεο ρεκηθήο θαη ζεξκηθήο επεμεξγαζίαο ηνπ ρξπζνχ θαη ηεο
ζπλαθφινπζεο απνζήθεπζεο, γηα ηηο νπνίεο απαηηείηαη ρξήζε επηθηλδχλσλ νπζηψλ
39 

ν εθκεηαιιεπηήο ζχκθσλα κε ηελ θνηλνηηθή νδεγία 96/82/ΔΚ (SEVESO II)
νθείιεη ππνρξεσηηθψο λα ππνβάιιεη έγγξαθν, εθζέηνληαο ηελ νηθεία πνιηηηθή
πξφιεςεο κεγάισλ αηπρεκάησλ θαη λα εμαζθαιίδεη ηελ νξζή ηεο εθαξκνγή. Ζ
πνιηηηθή απηή απνβιέπεη ζε πςειφ επίπεδν πξνζηαζίαο ηνπ αλζξψπνπ θαη ηνπ
πεξηβάιινληνο κε ηα θαηάιιεια κέζα, δνκέο θαη ζπζηήκαηα δηαρείξηζεο
ιακβάλνληαο ππφςε ηηο αξρέο ηνπ παξαξηήκαηνο III, άιισο λα ππνβάιιεη έθζεζε
αζθαιείαο ζηελ αξκφδηα αξρή θαηαξηίδνληαο παξάιιεια εζσηεξηθά ζρέδηα
έθηαθηεο αλάγθεο. Σν πην απφ ηα δπν ζα απαηηεζεί δειαδή πνιηηηθά πξφιεςεο ή
έθζεζε αζθαιείαο εμαξηάηαη απφ ην είδνο ησλ επηθίλδπλσλ νπζηψλ πνπ
ρξεζηκνπνηείηαη απφ ην έξγν θαη ηελ πνζφηεηα απηψλ θαηά ην Παξάξηεκα Η ηεο
αλσηέξσ Οδεγίαο.
Γ. ΤΠΟΥΡΔΧ΢Ζ ΣΟΤ ΦΟΡΔΑ ΣΟΤ ΔΡΓΟΤ ΓΗΑ ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ
ΑΠΟΚΑΣΑ΢ΣΑ΢Ζ
Ζ ππνρξέσζε ηνπ κεηαιιεηνθηήηε γηα απνθαηάζηαζε ηνπ πεξηβάιινληνο πνπ
απνξξέεη ηφζν απφ ηελ νδεγία 2006/21/ΔΚ, ε νπνία ελζσκαηψζεθε ζην εζληθφ
δίθαην κε ηελ ΤΑ 39624/2209/Δ103/2009 θαη αθνξά ηελ ππνρξέσζε
απνθαηάζηαζεο ηνπ ρψξνπ φπνπ πξαγκαηνπνηήζεθε ε εμφξπμε κε ην θιείζηκν
ησλ εγθαηαζηάζεσλ αιιά θαη παξάιιεια κε ηελ δξαζηεξηφηεηα ζχκθσλα κε ηνλ
Ν.998/1979, επηβάιιεηαη κε ηελ ΑΔΠΟ. Έηζη απαηηείηαη έγθξηζε γηα ην θιείζηκν
ησλ εγθαηαζηάζεσλ απνβιήησλ, ε νπνία ρνξεγείηαη απφ ηελ αδεηνδνηνχζα αξρή,
ρσξίο πεξηηηή θαζπζηέξεζε εθφζνλ:
α) έρεη δηελεξγήζεη ηειηθή επηηφπνπ επηζεψξεζε,
β) έρεη αμηνινγήζεη φιεο ηηο εθζέζεηο πνπ ππέβαιε ν θνξέαο,
γ) έρεη βεβαηψζεη ηελ απνθαηάζηαζε ηνπ εδάθνπο πνπ έρεη πξνζβάιιεη ε
εγθαηάζηαζε απνβιήησλ.
Ζ έγθξηζε θνηλνπνηείηαη ζηνλ θνξέα δηαρείξηζεο, νπφηε θαη νξηζηηθνπνηείηαη ην
θιείζηκν ηεο εγθαηάζηαζεο απνβιήησλ. ΢ε θακία πεξίπησζε φκσο δελ πεξηνξίδεη
ηηο ππνρξεψζεηο ηνπ θνξέα δηαρείξηζεο πνπ απνξξένπλ απφ ηελ απφθαζε ΔΠΟ ή
απφ άιιεο δηαηάμεηο ηεο θείκελεο λνκνζεζίαο. Μεηά ην νξηζηηθφ θιείζηκν
εγθαηαζηάζεσλ απνβιήησλ θαη κε ηελ επηθχιαμε δηαηάμεσλ ηεο θείκελεο
λνκνζεζίαο πνπ δηέπεη ηελ επζχλε ηνπ θαηφρνπ ησλ απνβιήησλ, ν θνξέαο είλαη
ππεχζπλνο γηα ηε ζπληήξεζε, ηελ παξαθνινχζεζε θαη ηνλ έιεγρν ηνπο θαζψο θαη
γηα δηνξζσηηθά κέηξα, θαηά ηε κεηά ην θιείζηκν θάζε, γηα φζν ρξνληθφ δηάζηεκα
απαηηείηαη ζχκθσλα κε ηνπο εγθξηζέληεο πεξηβαιινληηθνχο φξνπο, ιακβάλνληαο
ππφςε ηε θχζε θαη ηε δηάξθεηα ησλ ελδερφκελσλ θηλδχλσλ, εθηφο εάλ ε
αδεηνδνηνχζα αξρή απνθαζίζεη λα αλαιάβεη απφ ηνλ θνξέα δηαρείξηζεο ηηο ελ
ιφγσ εξγαζίεο θαηαπίπηνληαο ππέξ ηνπ δεκνζίνπ ηελ ρξεκαηηθή εγγχεζε πνπ
έδσζε ν θνξέαο ηνπ έξγνπ. ΢ηηο πεξηπηψζεηο θαη κε ηε ζπρλφηεηα πνπ
θαζνξίδεηαη ζηελ απφθαζε έγθξηζεο πεξηβαιινληηθψλ φξσλ, ν θνξέαο
ππνρξενχηαη λα αλαθέξεη ζηελ αξκφδηα αξρή, ηα απνηειέζκαηα ηεο
40 

παξαθνινχζεζεο, κε βάζε ζπγθεληξσηηθά ζηνηρεία, ψζηε λα απνδεηθλχεηαη ε
ηήξεζε ησλ φξσλ ηεο πεξηβαιινληηθήο αδείαο θαη λα βειηηψλνληαη νη γλψζεηο
ζρεηηθά κε ηε ζπκπεξηθνξά ησλ απνβιήησλ θαη ηεο εγθαηάζηαζεο απνβιήησλ.
Πέξα φκσο απφ ηελ παξαπάλσ ππνρξέσζε ζρεηηθά κε ηηο εγθαηαζηάζεηο
απνβιήησλ, ζε πεξίπησζε πνπ ε εθκεηάιιεπζε πξαγκαηνπνηήζεθε εληφο δάζνπο
ή δαζηθήο έθηαζεο επηβάιιεηαη ππνρξεσηηθή αλαδάζσζε ή δάζσζε έθηαζεο
ίδηνπ εκβαδνχ κε εθείλεο ζηελ νπνία εγθξίζεθε ε επέκβαζε. Ζ έθηαζε απηή
πξέπεη λα βξίζθεηαη ζηελ ίδηα πεξηνρή ή ζε φκνξε απηήο, ειιείςεη δε έθηαζεο
εληφο ηεο ηδίαο δηνηθεηηθήο ελφηεηαο ή φκνξεο απηήο, ζε άιιε πνπ ζα ππνδεηρζεί
απφ ηε δαζηθή ππεξεζία.
Αλ δελ πξαγκαηνπνηεζεί ή δελ πξαγκαηνπνηεζεί πξνζεθφλησο ε αλαδάζσζε ή
δάζσζε απφ ηνλ ππφρξεν, θαηαβάιιεηαη απφ απηφλ πνζφ ηξηπιάζην απφ ηε
δαπάλε ηεο αλαδάζσζεο, ην νπνίν θαηαηίζεηαη ζε εηδηθφ θσδηθφ ηνπ Δηδηθνχ
Φνξέα Γαζψλ ηνπ Πξάζηλνπ Σακείνπ. Σν σο άλσ πνζφ δηαηίζεηαη απνθιεηζηηθά
γηα ηελ αλαδάζσζε ή δάζσζε εθηάζεσλ, θαηά πξνηεξαηφηεηα δε γηα ηελ
αλαδάζσζε ή δάζσζε έθηαζεο ζε αληηθαηάζηαζε εθείλεο, ηεο νπνίαο ελεθξίζε ε
κεηαβνιή ηνπ πξννξηζκνχ, απαγνξεπκέλεο απνιχησο ηεο δηάζεζήο ηνπ γηα άιιν
ζθνπφ.
΢ε πεξίπησζε φκσο πνπ ε Γαζηθή Τπεξεζία θξίλεη φηη ε απνθαηάζηαζε ηνπ
θπζηθνχ ηνπίνπ θαη ηεο δαζηθήο βιάζηεζεο ησλ εθηάζεσλ ησλ παξαπάλσ
παξαγξάθσλ είλαη ηδηαίηεξα δπζρεξήο, επηβάιιεη ζηνλ ππφρξεν πξνο
απνθαηάζηαζε λα αλαδαζψζεη, κεηά απφ ππφδεημή ηεο, άιιεο εθηάζεηο κέρξη
πεληαπιάζηνπ εκβαδνχ θαη νη νπνίεο βξίζθνληαη ζηελ πεξηνρή αξκνδηφηεηάο ηεο.
Ζ κε ζπκκφξθσζε ηνπ ππφρξενπ πξνο ηα αλσηέξσ, ζπλεπάγεηαη ηελ επηβνιή ζε
απηφλ ησλ ζρεηηθψλ δαπαλψλ γηα ηελ απνθαηάζηαζε. ΢ε πεξίπησζε πνπ έρεη
θαηαηεζεί εγγπεηηθή επηζηνιή, ζχκθσλα κε ηα νξηδφκελα ζηελ παξ. 3 άξζξνπ 8
ηνπ λ. 1428/1984, φπσο ηζρχεη, αθνινπζείηαη ε δηαδηθαζία θαηάπησζεο ηεο
εγγπεηηθήο επηζηνιήο θαη θαηάζεζεο ηνπ πνζνχ ππέξ ηνπ Πξάζηλνπ Σακείνπ ζηνλ
εηδηθφ θσδηθφ Δηδηθφο Φνξέαο Γαζψλ, δηαηηζεκέλνπ απηνχ απνθιεηζηηθά γηα ηελ
απνθαηάζηαζε. Ο ππφρξενο, αξλνχκελνο ή παξαιείπσλ ηελ εθπιήξσζε ησλ
αλσηέξσ, ππφθεηηαη ζε πνηληθή δίσμε θαηά ηα ζην άξζξν 71 παξάγξαθνο 9 ηνπ
παξφληνο λφκνπ νξηδφκελα. ΢ε πεξίπησζε ππνηξνπήο αίξεηαη αξκνδίσο
ππνρξεσηηθά ε θαηά ηελ παξάγξαθν 1 ή 2 ηνπ παξφληνο άξζξνπ έγθξηζε ή πξάμε
ηεο παξαγξάθνπ 6 ηνπ άξζξνπ 45.
Δηδηθφηεξα νη ηνπηθέο θνηλσλίεο είλαη ηδηαίηεξα επηθπιαθηηθέο κε κηα εμνξπθηηθή
δξαζηεξηφηεηα θαζψο δηαθαηέρνληαη απφ ηνλ θφβν ππνβάζκηζεο ηνπ
πεξηβάιινληνο αιιά θαη επηβάξπλζεο ηεο πγείαο ησλ αλζξψπσλ θαζ‟ φιε ηε
δηάξθεηα ιεηηνπξγίαο αιιά θαη κεηά ην θιείζηκν ηεο εμνξπθηηθήο δξαζηεξηφηεηαο.
΢ηελ πεξίπησζε ησλ εθκεηαιιεχζεσλ ρξπζνθφξσλ θνηηαζκάησλ ην πξφβιεκα
εληνπίδεηαη ζηελ ππνβάζκηζεο ηνπ πδάηηλνπ δπλακηθνχ, ζηελ πξνζηαζία ησλ
41 

ελδηαηηεκάησλ ζε ραξαθηεξηζκέλεο σο πξνζηαηεπφκελεο πεξηνρέο, ζε αιιαγέο ππνβαζκίζεηο ηεο ρξήζεο γεο, θαζψο θαη ζηελ κεηαβνιή ηνπ γεσκνξθνινγηθνχ
αλάγιπθνπ ηεο πεξηνρήο.
Γηα ην ιφγν απηφ αλαπηχρζεθαλ εξγαιεία θαη ηερληθέο ψζηε νη εμνξπθηηθέο
επηρεηξήζεηο ρξπζνχ λα θαζίζηαληαη ηθαλέο λα αληηκεησπίζνπλ θαη λα απνθχγνπλ
ζέκαηα πνπ ελδερνκέλσο κπνξνχλ λα πξνθαιέζνπλ ζνβαξέο αξλεηηθέο
επηπηψζεηο ζην θπζηθφ πεξηβάιινλ θαη θαη‟ επέθηαζε ζηε ρξεκαηννηθνλνκηθή
ηνπο εηθφλα. Σα εξγαιεία απηά ηα νπνία βξίζθνπλ εθαξκνγή ζηελ ειιεληθή
λνκνζεηηθή πξαθηηθή είλαη απηά πνπ βαζίδνληαη ζην κεραληζκφ ησλ ηηκψλ ι.ρ.
εγγπεηηθέο επηζηνιέο πνπ παξέρνληαη απφ ηξαπεδηθά ζπζηήκαηα, ηα νπνία
αλαιακβάλνπλ λα απνθαηαζηήζνπλ ηηο πεξηβαιινληηθέο δεκίεο πνπ πξνθχπηνπλ
απφ ηελ ιεηηνπξγία ησλ επηρεηξήζεσλ ρξπζνχ θαη ε αζθάιηζε πνπ ζπλάπηεηαη
κεηαμχ ηεο επηρείξεζεο εθκεηάιιεπζεο ρξπζνχ θαη αζθαιηζηηθψλ νξγαληζκψλ κε
ζηφρν νη ηειεπηαίνη λα απνθαηαζηήζνπλ ηηο πεξηβαιινληηθέο δεκίεο πνπ
δεκηνπξγνχληαη θαηά ηηο δηαδηθαζίεο ιεηηνπξγίαο αιιά θαη θιεηζίκαηνο ησλ
επηρεηξήζεσλ εθκεηάιιεπζεο ρξπζνχ.
Δ. ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΔ΢ ΤΠΟΥΡΔΧ΢ΔΗ΢ ΣΟΤ ΦΟΡΔΑ ΣΟΤ ΔΡΓΟΤ
΢χκθσλα κε ηελ ΚΤΑ 1264/2012 (ΦΔΚ 230/Β/2012), ε νπνία ηξνπνπνηεί ηελ
αξηζ. Γ7/19488/22−8−2011 θνηλή ππνπξγηθή απφθαζε ησλ Τπνπξγψλ
Οηθνλνκηθψλ θαη Πεξηβάιινληνο Δλέξγεηαο θαη Κιηκαηηθήο Αιιαγήο (ΦΔΚ
1986/Β/7−9−2011), φπσο ηξνπνπνίεζε ηελ Γ7/Β/Οηθ.13803/Γ.Γ.ΦΠ4213 θνηλή
ππνπξγηθή απφθαζε ησλ Τπνπξγψλ Οηθνλνκίαο – Οηθνλνκηθψλ θαη Αλάπηπμεο
«Θεζκνζέηεζε ρξεκαηηθνχ αληηζηαζκίζκαηνο (παξαβφινπ) γηα ηελ ρνξήγεζε
νπνηαζδήπνηε άδεηαο ή έγθξηζεο ή δηθαηψκαηνο πνπ πξνβιέπνληαη απφ ηελ
Μεηαιιεπηηθή θαη Λαηνκηθή Ννκνζεζία» (ΦΔΚ 1228/Β/11−8−2004)
επηβάιινληαη παξάβνια γηα ηελ έγθξηζε ηερληθψλ κειεηψλ, εθρψξεζεο
κεηαβίβαζεο ή νπνηαζδήπνηε ηξνπνπνίεζεο κεηαιιεπηηθψλ δηθαησκάησλ, αδεηψλ
ιεηηνπξγίαο θαη εγθαηαζηάζεσλ κεηαιιείσλ, εηδηθψλ θαλνληζκψλ αζθαιείαο θαη
αδεηψλ θαηαζθεπήο θαη ιεηηνπξγίαο απνζεθψλ εθξεθηηθψλ πιψλ.
Πέξαλ φκσο ησλ αλσηέξσ νηθνλνκηθψλ ππνρξεψζεσλ αιιά θαη ηεο ππνρξέσζεο
θαηαβνιήο κηζζσκάησλ γηα ηα δεκφζηα κεηαιιεία φπσο αλαιχζεθε αλσηέξσ
ςεθίζηεθε ε Κ.Τ.Α. αξηζκ. Γ8/Γ/Φ1/νηθ.10697/2714/23.6.2014 (ΦΔΚ Β'
1800/01-07-2014) γηα ηνλ θαζνξηζκφ ηέινπο, θαζψο θαη θάζε ζρεηηθήο
ιεπηνκέξεηαο κε απηφ, γηα ελεξγέο, απνζεκαηηθέο θαη αξγνχζεο παξαρσξήζεηο
κεηαιιείσλ θαη γηα άδεηεο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ.
Γηα ηελ εμφξπμε ησλ νξπθηψλ πφξσλ ε Διιεληθή λνκνζεζία δελ πξνέβιεπε κέρξη
ζήκεξα ηελ απφδνζε ζην Γεκφζην «δηθαησκάησλ» (royalties). Σα royalties είλαη
δηαθξηηά απφ ηνπο άιινπο θφξνπο θαη λννχληαη σο κηα απνδεκίσζε γηα ηελ
εμάληιεζε ελφο κε αλαλεψζηκνπ θπζηθνχ πφξνπ. Ζ Διιάδα είλαη απφ ηηο πνιχ
ιίγεο ρψξεο ζηνλ θφζκν πνπ δελ έρεη θαζεζηψο royalties. Απφ ηνλ ΜΚ (άξζξν
42 

176 ΜΚ) πξνβιεπφηαλ φηη ηα πάζεο θχζεσο κεηαιιεπηηθά δηθαηψκαηα δελ
πιεξψλνπλ πξφζζεηα ηέιε πέξαλ ησλ κηζζσκάησλ ζε πεξίπησζε δεκνζίσλ
κεηαιιείσλ. Μάιηζηα κε ην αλσηέξσ άξζξν απαγνξεπφηαλ ε επηβνιήο ηνπο κε
απψηεξν ζηφρν λα πξνζειθπζζνχλ λένη επελδπηέο.
΢ην άξζξν 63 ηνπ Ν.4042/2012 θαηαξγήζεθε ην άξζξν 176 ΜΚ δίλνληαο ην
δηθαίσκα ζην θξάηνο λα επηβάιιεη πξφζζεηα ηέιε κε ηελ ςήθηζε ΚΤΑ. Με ηνλ
ηξφπν απηφ ηέζεθε γηα πξψηε θνξά ζηελ Διιάδα ην ζέκα επηβνιήο ηειψλ επί
δηθαησκάησλ κεηαιιεηνθηεζίαο (mining royalties) ην νπνίν πξαγκαηψζεθε κε ηελ
ςήθηζε ηεο αλσηέξσ ΚΤΑ.
Σα κεηαιιεία δπλάκεη ηεο αλσηέξσ ΚΤΑ δηαθξίλνληαη σο ελεξγά, απνζεκαηηθά
θαη αξγνχληα, ραξαθηεξηζκφο πνπ γηα ηελ εθαξκνγή ηεο αλσηέξσ ΚΤΑ
πξνθχπηεη απνθιεηζηηθά απφ ηα δειηία θαη ηηο θαηαζηάζεηο πνπ ππνρξενχηαη λα
ππνβάιιεη θαη' έηνο ν έρσλ ηα δηθαηψκαηα εθκεηάιιεπζεο ηνπο, γηα ην
πξνεγνχκελν έηνο, θαη' εθαξκνγή ηνπ άξζξνπ 118 ηνπ Μεηαιιεπηηθνχ Κψδηθα
(Ν.Γ. 210/1973, ΦΔΚ Α' 277), αλεμάξηεηα απφ ηα απνηειέζκαηα ηεο
θξηζηνιφγεζεο παξαρσξήζεσλ κεηαιιείσλ θαηά ηα άξζξα 102 έσο 127 ηνπ
Μεηαιιεπηηθνχ Κψδηθα (Ν.Γ. 210/1973, ΦΔΚ Α' 277).
΢ε ελεξγέο παξαρσξήζεηο κεηαιιείσλ επηβάιιεηαη εηήζην ηέινο, ην νπνίν είλαη
απηνηειέο, κε ζπκςεθηδφκελν κε νπνηαδήπνηε άιιε ππνρξέσζε ηνπ
εθκεηαιιεπηή πνπ απνξξέεη απφ πθηζηάκελε ή λέα ηδησηηθή ζπκθσλία ή
ζπκβνιαηνγξαθηθή πξάμε. ΢ηελ θαηαβνιή ηνπ ηέινπο ππνρξενχληαη νη
εθκεηαιιεπηέο ελεξγψλ παξαρσξήζεσλ κεηαιιείσλ φπσο ηα κεηαιιεία ΒΑ
Υαιθηδηθήο, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ θαη απηψλ πνπ ιεηηνχξγεζαλ έζησ θαη γηα
κηθξφηεξν ηνπ έηνπο ρξνληθφ δηάζηεκα. Σν χςνο ηνπ ηέινπο γηα θάζε ελεξγή
παξαρψξεζε κεηαιιείνπ ππνινγίδεηαη απφ ηνλ παξαθάησ καζεκαηηθφ ηχπν:
Σ=Α*΢
΋πνπ:
Σ : Σέινο (ζε επξψ, €)
Α : Αμία (ζε επξψ, €)
΢ : ΢πληειεζηήο ηέινπο %, φπσο πξνθχπηεη απφ ηνλ παξαθάησ πίλαθα
Ο ζπληειεζηήο ηέινπο γηα ηνλ ρξπζφ (Au) πξνθχπηεη απφ ηνλ παξαθάησ πίλαθα
αλάινγα κε ηελ επίζεκε ηηκή ηνπ London Gold Market (London Gold Fixing PM) γηα ηελ πεξίπησζε ηνπ ρξπζνχ, ηελ πξνεγνχκελε εξγάζηκε εκέξα ηεο
εκεξνκελίαο έθδνζεο ηνπ ηηκνινγίνπ πψιεζεο, ελψ κε ηελ ίδηα ηηκή, αληίζηνηρα,
ππνινγίδεηαη ε αληηθεηκεληθή αμία ηνπ πεξηερνκέλνπ κεηάιινπ ζην κεηάιιεπκα
θαη ζην πξντφλ επεμεξγαζίαο:

43 

Πίνακαρ ΗI: ΢πληειεζηέο ηέινπο ζε ζρέζε κε ηξέρνπζα ηηκή ρξπζνχ ελεξγέο
παξαρσξήζεηο κεηαιιείσλ.
Σιμή €/οςγγιά

΢ςνηελεζηήρ Σέλοςρ (΢) %

601 – 900

1,0
1,5

901 - 1.100

2,0

1.101 - 1.300

3,0

1.301 - 1.500

4,0

1.501 - 1.650

5,0

1.651 - 1.800

6,0

1.801 +

Δηήζην ηέινο φκσο επηβάιιεηαη θαη ζε άδεηεο κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ (ΑΜΔ). Σν
χςνο ηνπ ηέινπο γηα θάζε ΑΜΔ ππνινγίδεηαη απφ ηνλ παξαθάησ καζεκαηηθφ
ηχπν θαη ηζρχνπλ φια φζα αλαθέξζεθαλ παξαπάλσ γηα ηελ πιεξσκή απηνχ ελψ
ζε πεξίπησζε κε θαηαβνιήο ηνπ ηέινπο ή κε πξνζθφκηζεο ηνπ δηπινηχπνπ
είζπξαμεο εληφο ηεο σο άλσ εμάκελεο πξνζεζκίαο βεβαηψλεηαη απφ ηελ αξκφδηα
Τπεξεζία πνπ εμέδσζε ηελ ΑΜΔ ή ηελ εηήζηα παξάηαζή ηεο ηέινο ίζν κε ην
δηπιάζην απηνχ πνπ πξνθχπηεη:
Σ=΢*Δ
΋πνπ:
Σ : Σέινο (ζε επξψ, €)
΢ : ΢πληειεζηήο, φπσο πξνθχπηεη απφ ηνλ παξαθάησ πίλαθα, αλάινγα κε ηα έηε
ηζρχνο ηεο θάζε ΑΜΔ.
Δ : Ζ έθηαζε ηεο ΑΜΔ ζε ζηξέκκαηα (κε ζηξνγγπινπνίεζε δχν δεθαδηθψλ
ςεθίσλ).
Ο ζπληειεζηήο (΢) ιακβάλεη ηηο ηηκέο πνπ αλαγξάθνληαη ζηνλ παξαθάησ πίλαθα.
Πίνακαρ III: ΢πληειεζηέο ηέινπο ζε ζρέζε κε ηα έηε ΑΜΔ
Έηη ΑΜΔ
1ν Έηνο
2ν Έηνο
3ν Έηνο
4ν Έηνο

΢
0
0,2
0,5
2

44 

Ζ εθκεηάιιεπζε ηέινο κεηαιιείνπ ζχκθσλα κε ηνλ λέν δαζηθφ λφκν 4280/2014
(ΦΔΚ 159/Α/8-8-2014) εληφο δαζψλ, δαζηθψλ εθηάζεσλ σο θαη δεκφζηεο
εθηάζεηο ησλ πεξηπηψζεσλ α΄ θαη β΄ ηεο παξαγξάθνπ 5 ηνπ άξζξνπ 3 ηνπ
παξφληνο λφκνπ δηα ηεο εμνξχμεσο, δηαινγήο, επεμεξγαζίαο κεραληθήο,
εκπινπηηζκνχ, θαη απνθνκηδήο κεηαιιεπηηθψλ νξπθηψλ, ε δηάλνημε νδψλ
πξνζπέιαζεο, ε αλέγεξζε εγθαηαζηάζεσλ πνπ εμππεξεηνχλ ηηο αλάγθεο ηεο
εθκεηάιιεπζεο απηψλ θαη ε ελαπφζεζε ζηείξσλ ή θαηαινίπσλ ή ησλ ππνινίπσλ
ηεο βηνκεραληθήο επεμεξγαζίαο ησλ κεηαιιεπκάησλ ζε εηδηθνχο πξνο ηνχην
ρψξνπο, επηηξέπεηαη κεηά ηελ έθδνζε ηεο ΑΔΠΟ θαη ηεο πξάμεο ηεο παξαγξάθνπ
6 ηνπ άξζξνπ 45. Γηα ηελ επέκβαζε απηή θαηαβάιιεηαη αληάιιαγκα ρξήζεο πνπ
αθνξά ζηελ επέκβαζε ζηελ επηθάλεηα ηνπ εδάθνπο. Αληίζεηα ε δηελέξγεηα
εξεπλψλ δηα γεσινγηθψλ, θνηηαζκαηνινγηθψλ, γεσθπζηθψλ θαη γεσρεκηθψλ
κεζφδσλ δελ απαηηεί έγθξηζε επέκβαζεο, παξά κφλν ελεκέξσζε ηεο αξκφδηαο
Γαζηθήο Αξρήο ελψ δελ θαηαβάιιεηαη θαη αληάιιαγκα ρξήζεο γηα ηελ επέκβαζε
απηή.
Γηα ηηο επεκβάζεηο ζε δεκφζηα δάζε θαη δαζηθέο εθηάζεηο ην αληάιιαγκα ρξήζεο
ππνινγίδεηαη ζην 50% ηεο θαζνξηδφκελεο, ζχκθσλα κε ην άξζξν 6, αμίαο ηνπο,
γηα δε ηηο επεκβάζεηο ζε ηδησηηθά ζην 30% απηήο. Δηδηθά γηα ηηο επεκβάζεηο ζηηο
δεκφζηεο εθηάζεηο ησλ πεξηπηψζεσλ α΄ θαη β΄ ηεο παξαγξάθνπ 5 ηνπ άξζξνπ 3
ηνπ παξφληνο λφκνπ, ην αληάιιαγκα ρξήζεο ππνινγίδεηαη ζην 40% ηεο αμίαο
ηνπο. Σα παξαπάλσ πνζνζηά δχλαληαη λα αλαπξνζαξκφδνληαη κε θνηλή απφθαζε
ησλ Τπνπξγψλ Πεξηβάιινληνο, Δλέξγεηαο θαη Κιηκαηηθήο Αιιαγήο θαη
Οηθνλνκηθψλ. Σν αληάιιαγκα ρξήζεο θαηαηίζεηαη ζε εηδηθφ θσδηθφ ηνπ Δηδηθνχ
Φνξέα Γαζψλ ηνπ Πξάζηλνπ Σακείνπ θαη δηαηίζεηαη απνθιεηζηηθά γηα ηελ
αλαδάζσζε εθηάζεσλ, απαγνξεπκέλεο απνιχησο ηεο δηάζεζήο ηνπ γηα άιιν
ζθνπφ.
Σέινο θαη αλαθνξηθά κε φζα έρνπλ εηπσζεί αλσηέξσ γηα ηελ ππνρξέσζε
απνθαηάζηαζεο
ηεο
παξαρσξεζείζαο
έθηαζεο
εληφο
ηεο
νπνίαο
δξαζηεξηνπνηείηαη θάζε εηαηξία εμφξπμεο ρξπζνχ ν θχξηνο ηνπ έξγνπ ζα πξέπεη
λα θαηαζέζεη ζηελ αξκφδηα Γ/λζε Μεηαιιεπηηθψλ θαη Βηνκεραληθψλ Οξπθηψλ
ηνπ ΤΠΔΚΑ εγγπεηηθή επηζηνιή ππέξ ηνπ Γεκνζίνπ, φπνπ γηα παξάδεηγκα ζηα
κεηαιιεία Υαιθηδηθήο αλεξρφηαλ ζην πνζφ ησλ 50εθαη.€, πξνθεηκέλνπ λα
δηαζθαιίδεηαη φηη ζα ππάξρνπλ δηαζέζηκα θεθάιαηα γηα ηηο εξγαζίεο
απνθαηάζηαζεο. Ζ δηάξθεηά ηεο ζα θαιχπηεη ηελ πεξίνδν ηζρχο ησλ
πεξηβαιινληηθψλ φξσλ θαη επηπιένλ πέληε (5) ρξφληα, ελψ ην χςνο ηεο
αλαπξνζαξκφδεηαη αλά πεληαεηία αθνινπζψληαο ηνλ πιεζσξηζκφ αιιά θαη ηελ
πξφνδν ησλ έξγσλ απνθαηάζηαζεο. Δπηπιένλ γηα ηηο εγθαηαζηάζεηο απφζεζεο
απνβιήησλ ππνρξενχηαη ν θχξηνο ηνπ έξγνπ ζε αζθαιηζηηθή θάιπςε, απαηηείηαη
δειαδή αζθαιηζηήξην ζπκβφιαην ζηα πιαίζηα ηνπ Π.Γ 148/2009 (ΦΔΚ
190/Α/29-9-2009) ην νπνίν απνηειεί ελαξκφληζε κε ηελ νδεγία 2004/35/ΔΚ ηνπ
Δπξσπατθνχ Κνηλνβνπιίνπ θαη ηνπ ΢πκβνπιίνπ ηεο 21εο Απξηιίνπ 2004 ρσξίο
φκσο ην δεκφζην λα ππεηζέξρεηαη ζηνπο φξνπο, πεξηνξηζκνχο, πξνυπνζέζεηο ηνπ
45 

ζπκβνιαίνπ, ην νπνίν ζπλάπηεηαη κεηαμχ ηνπ θπξίνπ ηνπ έξγνπ θαη ηεο
αζθαιηζηηθήο εηαηξείαο. Με ην Π.Γ 148/2009 (ΦΔΚ 190 Α΄/2009) νπζηαζηηθά
ζεζπίζηεθε ε πεξηβαιινληηθή επζχλε βάζεη ηεο αξρήο «ν ξππαίλσλ πιεξψλεη»
θαζνξίδνληαο κέηξα, φξνπο θαη δηαδηθαζίεο, ψζηε θάζε θνξέαο εθκεηάιιεπζεο, ε
δξαζηεξηφηεηα ηνπ νπνίνπ πξνθάιεζε πεξηβαιινληηθή δεκία ή άκεζε απεηιή
πεξηβαιινληηθήο δεκίαο λα είλαη θαη΄αξρήλ νηθνλνκηθά ππεχζπλνο γηα ηε ιήςε
ησλ απαξαίηεησλ κέηξσλ πξφιεςεο ή / θαη απνθαηάζηαζεο ηεο πεξηβαιινληηθήο
δεκίαο.
΢Σ. ΤΠΟΥΡΔΧ΢ΔΗ΢ ΓΗΟΗΚΖ΢Ζ΢ ΑΝΑΦΟΡΗΚΑ ΜΔ ΣΟ ΔΡΓΟ
Αξρηθή ππνρξέσζε ηεο Γηνίθεζεο είλαη λα θξνληίδεη γηα ηελ ηήξεζε ησλ
πεξηβαιινληηθψλ φξσλ πνπ έρνπλ επηβιεζεί ζε θάζε επηρείξεζε εμφξπμεο ρξπζνχ
αιιά θαη ελ γέλεη ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκνζεζίαο. Ζ ππνρξέσζε απηή
πξαγκαηψλεηαη κε ηελ δηελέξγεηα απφ ηηο αξκφδηεο αξρέο ή απφ
εμνπζηνδνηεκέλνπο θνξείο επηζεσξήζεσλ θαη ειέγρσλ ηφζν ηαθηηθψλ φζν θαη
έθηαθησλ.
Μέζσ ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηζεσξήζεσλ (Π.Γ. 148/2009, άξζξν 6) ησλ
επίζεκσλ δειαδή ειέγρσλ δηαπηζηψλεηαη εάλ έλα έξγν ή κία δξαζηεξηφηεηα
πξνθαιεί πεξηβαιινληηθή δεκία ή εάλ θαηαζθεπάδεηαη θαη ιεηηνπξγεί
ζπκκνξθνχκελε κε ηνπο πεξηβαιινληηθνχο φξνπο θαη ηελ ηζρχνπζα λνκνζεζία.
Γίλνληαη επίζεο φπσο πξναλαθέξζεθε θαη ηαθηηθνί, πξνγξακκαηηζκέλνη έιεγρνη
αιιά θαη έθηαθηνη. Οη ηειεπηαίνη νθείινπλ λα δηελεξγεζνχλ κεηά απφ θάζε
αίηεκα ή θαηαγγειία ελφο ή πεξηζζνηέξσλ πνιηηψλ, κεηά απφ αίηεκα ή
θαηαγγειία νκάδσλ πνιηηψλ ή Με Κπβεξλεηηθψλ Οξγαληζκψλ αιιά θαη γεληθά
κεηά απφ θάζε γλσζηνπνίεζε ελφο πεξηβαιινληηθνχ πξνβιήκαηνο κε θάζε κέζν
φπσο δεκνζηεχκαηα ζην Σχπν ή ζηα πιαίζηα δηελέξγεηαο άιισλ ειέγρσλ. Ζ
αξκφδηα Τπεξεζία νθείιεη λα πξνεηνηκάδεη ηνλ έιεγρν θαη ζε πεξίπησζε
δηαπίζησζεο ηεο παξάβαζεο εθθηλεί θαη ε δηαδηθαζία επηβνιήο δηνηθεηηθψλ
θπξψζεσλ θαη πνηληθψλ θπξψζεσλ.
Αλαθνξηθά κε ηελ επηβνιή ησλ δηνηθεηηθψλ πνηλψλ ζηνλ παξαβάηε εθαξκφδεηαη
ε Κ.Τ.Α. 59388/3363/1988 (Φ.Δ.Κ. 638 Β΄) «Σξφπνο, φξγαλα θαη δηαδηθαζία
επηβνιήο θαη είζπξαμεο ησλ δηνηθεηηθψλ πξνζηίκσλ ηνπ άξζξνπ 30 ηνπ Νφκνπ
1650/1986». Ζ βεβαίσζε ηεο παξάβαζεο πξνθχπηεη κέζσ ηεο έθζεζεο απηνςίαο,
ζηελ νπνία αλαθέξνληαη ην είδνο ηεο παξάβαζεο, ε ρξνλνινγία δηαπίζησζήο ηεο
αιιά θαη ν θνξέαο πνπ επζχλεηαη γη‟ απηήλ. Αληίγξαθν ηεο έθζεζεο απηήο
επηδίδεηαη ζηνλ παξαβάηε θαη ζε πεξίπησζε άξλεζεο παξαιαβήο ή απνπζίαο ηνπ
ηνηρνθνιιείηαη ζην ρψξν ηεο δξαζηεξηφηεηαο ζπληαζζφκελεο θαη ζρεηηθήο
έθζεζεο ηνηρνθφιιεζεο. Έπεηηα ε Τπεξεζία ζπληάζζεη ζρεηηθφ έγγξαθν κε ην
νπνίν ελεκεξψλεη ηπρφλ θαη άιιεο αξκφδηεο Τπεξεζίεο γηα ηελ παξάβαζε, ην
νπνίν επηδίδεη θαη ζηνλ παξαβάηε κε έγγξαθε πξφζθιεζε γηα ππνβνιή ησλ
απφςεψλ ηνπ ζην ηφπν θαη ρξφλν πνπ ζα νξηζηεί απφ ηελ Τπεξεζία. ΢ηελ
46 

πεξίπησζε πνπ ε ππεξεζία εμεηάδνληαο φια ηα ζηνηρεία ζπλνιηθά, θξίλεη φηη νη
ηζρπξηζκνί ηνπ παξαβάηε είλαη αβάζηκνη, αλαιεζείο ή αλεπαξθείο ηνπ επηβάιεη
πξφζηηκν.
Γελ ππάξρεη ζεζκνζεηεκέλνο ηξφπνο ππνινγηζκνχ ηνπ χςνπο ηνπ πξνζηίκνπ,
παξά κφλν γεληθά θξηηήξηα γηα ηελ επηβνιή θαηά άξζξν 21 ηνπ Ν.4014/2011, ην
νπνίν νξίδεη «Σα ελ ιφγσ πξφζηηκα επηβάιινληαη αλάινγα κε ηε ζνβαξφηεηα ηεο
παξάβαζεο, ηε ζπρλφηεηα, ηελ ππνηξνπή, ην χςνο ππέξβαζεο ησλ
ζεζκνζεηεκέλσλ νξίσλ εθπνκπψλ θαη ηελ παξαβίαζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ φξσλ
θαη πξνηχπσλ πεξηβαιινληηθψλ δεζκεχζεσλ».
Ο παξαβάηεο φκσο δελ ζηεξείηαη έλλνκεο πξνζηαζίαο απέλαληη ζηελ πξάμε
επηβνιήο ηνπ πξνζηίκνπ. Γηθαηνχηαη λα αζθήζεη πξνζθπγή θαηά ηεο Απφθαζεο
επηβνιήο πξνζηίκνπ ηεο Πεξηθέξεηαο ζχκθσλα κε ην άξζξν 227 Ν.3852/2010,
«Δηδηθή Γηνηθεηηθή Πξνζθπγή – Αηηήζεηο ζεξαπείαο». Δάλ φκσο ε πξνζθπγή
απνξξηθζεί, αθνινπζεί ε βεβαίσζε ηνπ πξνζηίκνπ, ζηελ Γ.Ο.Τ. φπνπ ππάγεηαη ν
παξαβάηεο θαη εηζπξάηηεηαη απφ απηήλ ην πξφζηηκν.
Αλαθνξηθά κε ηελ πνηληθή επζχλε ησλ παξαβαηψλ ηζρχνπλ ν Νφκνο 1650/1986,
άξζξν 28 θαη Νφκνο 4042/2012 (Φ.Δ.Κ. 24 Α΄) «Πνηληθή πξνζηαζία ηνπ
πεξηβάιινληνο − Δλαξκφληζε κε ηελ Οδεγία 2008/99/ΔΚ − Πιαίζην παξαγσγήο
θαη δηαρείξηζεο απνβιήησλ − Δλαξκφληζε κε ηελ Οδεγία 2008/98/ΔΚ − Ρχζκηζε
ζεκάησλ ΤΠΔΚΑ», άξζξν 7.
Ε. «ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΑΓΔΗΑ»
Ζ θνηλσληθή άδεηα ιεηηνπξγίαο είλαη κηα έλλνηα πνπ πξνέθπςε αξρηθά απφ ηελ
εμνξπθηηθή βηνκεραλία ζηα ηέιε ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1990 θαη κεξηθνί εξεπλεηέο
ζεσξνχλ φηη ε επίηεπμε κηαο ηέηνηαο άδεηαο είλαη κηα «βαζηθή πξνυπφζεζε γηα
ηελ επηηπρή ίδξπζε θαη ιεηηνπξγία ελφο έξγνπ εμφξπμεο» (Hall, N. et. al. 2014)13.
Ζ πεξηβαιινληηθή επαηζζεζία ζε πνιιέο ρψξεο παγθνζκίσο έρεη απμεζεί κε ηελ
πάξνδν ησλ εηψλ. Παξά ην γεγνλφο φκσο φηη ε δηαδηθαζία αλαζεψξεζεο ηνπ
δηθαίνπ ηνπ πεξηβάιινληνο είλαη πιένλ βέβαηε, ηα φζα θείκελα έρνπλ ζπζηαζεί
θαη λνκνζεηεζεί ζε κηα ρψξα, δελ αληηθαηνπηξίδνπλ ζπρλά ηηο ηδηαίηεξεο
πεξηβαιινληηθέο θαη θνηλσληθέο αλεζπρίεο ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ (Kazakidis, V.
et. al. (2013)11 .
Σηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο έρεη εκθαληζζεί δειαδή κηα απμαλφκελε αλεζπρία
κεηαμχ ησλ θνηλνηήησλ, ησλ θπβεξλήζεσλ θαη άιισλ ελδηαθεξνκέλσλ κεξψλ
ζρεηηθά κε ηηο αξλεηηθέο θνηλσληθέο θαη πεξηβαιινληηθέο επηπηψζεηο ηεο
εμνξπθηηθήο δξαζηεξηφηεηαο. Απηή ε αλεζπρία έρεη θέξεη ζην πξνζθήλην
δηάθνξεο πξαθηηθέο θαη έλλνηεο, φπσο ε εηαηξηθή θνηλσληθή επζχλε, ηελ έλλνηα
ησλ ελδηαθεξφκελσλ κεξψλ θαη ηελ αεηθφξν αλάπηπμε, πνπ θηινδνμνχλ λα
παξνηξχλνπλ ηνπο θνξείο λα δηαρεηξίδνληαη ηηο επηρεηξήζεηο κε έλα πην
«ππεχζπλν» ή/θαη «βηψζηκν» ηξφπν. Μεηαμχ ησλ ελλνηψλ απηψλ πεξηιακβάλεηαη
47 

πιένλ θαη ε «θνηλσληθή άδεηα» ή «θνηλσληθή άδεηα ιεηηνπξγίαο», έλαο φξνο πνπ
έρεη απνθηήζεη κεγαιχηεξν λφεκα ζηνλ θιάδν ησλ νξπθηψλ (Parsons, R., et.al.
(2014)14.
Ζ βηβιηνγξαθία γηα ηελ θνηλσληθή άδεηα είλαη αξαηή, αιιά ελζσκαηψλεη κηα
πνηθηιία απφ έλλνηεο φπσο απαηηήζεηο θαη πξνζδνθίεο, λνκηκφηεηα, αμηνπηζηία,
εκπηζηνζχλε, θαη ηελ απφ πξηλ θαη ελζπλείδεηε ζπλαίλεζε. Ίζσο πην αθξαία, ε
έλλνηα ηεο θνηλσληθήο άδεηαο λα ππνδειψλεη φηη νη ελδηαθεξφκελνη κπνξνχλ λα
απεηιήζνπλ ηε λνκηκφηεηα θαη ηελ ηθαλφηεηα λα ιεηηνπξγνχλ κέζσ κπντθνηάδ,
απεξγηψλ, ή λνκηθψλ πξνθιήζεσλ. Ωζηφζν, απηή ε εξκελεία ηεο λνκηκφηεηαο δελ
ζεκαίλεη φηη νη ελδηαθεξφκελνη έρνπλ ηελ ίδηα ηθαλφηεηα κε ηηο ξπζκηζηηθέο αξρέο
λα ρνξεγήζνπλ ή λα αξλεζνχλ ην δηθαίσκα ιεηηνπξγίαο ησλ επηρεηξήζεσλ
(Parsons, R., et.al. (2014)14.
Με ην φξν ινηπφλ θνηλσληθή άδεηα ελλννχκε ηε ζπλερή απνδνρή ή έγθξηζε απφ
ηελ ηνπηθή θνηλφηεηα θαη άιινπο ελδηαθεξφκελνπο πνπ κπνξνχλ λα επεξεάζνπλ
ηελ θεξδνθνξία ηεο δξαζηεξηφηεηαο. Με ηνλ ηξφπν απηφ, ε θνηλσληθή άδεηα ζε
αληίζεζε κε ηελ λφκηκε άδεηα είλαη κηα άηππε άδεηα, δελ πεξηβάιιεηαη έγγξαθν
ηχπν, δελ είλαη λνκνζεηηθά ππνρξεσηηθή γηα ηελ ζχλλνκε ιεηηνπξγία κηαο
δξαζηεξηφηεηαο θαη δελ κπνξεί λα ρνξεγεζεί επίζεκα απφ δηνηθεηηθέο, πνιηηηθέο,
ή λνκηθέο αξρέο. (Parsons, R., et.al. (2014)14.
Γηα ηηο εηαηξείεο εμφξπμεο, γίλεηαη νινέλα θαη πην θαλεξφ φηη ε απφθηεζε
επίζεκεο λφκηκεο άδεηαο ιεηηνπξγίαο απφ ηηο θπβεξλήζεηο θαη ε ηήξεζε ησλ
ξπζκηζηηθψλ απαηηήζεσλ δελ είλαη πιένλ αξθεηή. Δίλαη επξέσο απνδεθηφ φηη νη
εηαηξείεο εμφξπμεο ζα πξέπεη λα απνθηήζνπλ θαη ζηε ζπλέρεηα λα δηαηεξήζνπλ
ηελ «θνηλσληθή άδεηα ιεηηνπξγίαο» απφ ηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο, πξνθεηκέλνπ λα
απνθχγνπλ θαη δαπαλεξέο ζπγθξνχζεηο (Moffat, K., & Zhang, A. 2014)15. Μηα
καθξά δηθαζηηθή δηαδηθαζία ζπρλά νδεγεί ζε απψιεηα ηεο εκπηζηνζχλεο ζηε
ζπλνιηθή δηαδηθαζία αδεηνδφηεζεο. Θέκαηα βηψζηκεο αλάπηπμεο είλαη ζπρλά ζην
επίθεληξν ηεο δηαθνξάο. Έηζη αλ ε αληηπαξάζεζε θαη ε πφισζε γίλεηαη ην κέζν
γηα ηελ επίιπζε ησλ ζπγθξνχζεσλ, ην έξγν κπνξεί λα εηζέιζεη ζε κηα
παξαηεηακέλε θάζε ζπλερψλ λνκηθψλ δηαθνξψλ κε ακθίβνια απνηειέζκαηα
(Kazakidis, V. et. al. (2013)11.
΢εκαληηθφ ζηνηρείν, ζην πιαίζην ηεο θνηλσληθήο άδεηαο είλαη ε εκπηζηνζχλε ηνπ
θνηλνχ, πνπ αληηπξνζσπεχεη ην βαζκφ ζηνλ νπνίν ην επξχ θνηλφ σο κηα νκάδα
θαηέρεη ζπιινγηθφ πξνζαλαηνιηζκφ. Έξεπλα ησλ Moffat, K., & Zhang, A.
(2014)15 έρεη απνδείμεη φηη ε παξνρή θσλήο ζηε δηαδηθαζία ιήςεο απνθάζεσλ
πξνσζεί ηε ζπλεξγαζία. ΢πγθεθξηκέλα, πξνηείλνπλ φηη ε θνηλνηηθή εκπηζηνζχλε
ζε κηα εηαηξεία εμφξπμεο ζα είλαη θεληξηθήο ζεκαζίαο ζην κνληέιν ηεο
θνηλσληθήο άδεηαο θαη ηζρπξφο πξνγλσζηηθφο δείθηεο ηεο θνηλσλίαο γηα ηελ
απνδνρή ηεο ιεηηνπξγίαο ηνπ έξγνπ. ΢χκθσλα κε απηνχο, ε έθηαζε θαη ν ξπζκφο
κε ηα νπνία κηα κεηαιιεπηηθή εηαηξεία δηαρεηξίδεηαη θαη κεηξηάδεη ηηο
επηρεηξεζηαθέο επηπηψζεηο (π.ρ., νη επηπηψζεηο ζηηο θνηλσληθέο ππνδνκέο) ζα
48 

επεξεάζεη ηελ εκπηζηνζχλε ζηελ δξαζηεξηφηεηα θαη θαη΄ επέθηαζε ή αθφκα θαη
άκεζα ηελ απνδνρή απηήο. Αθφκα, ν ηξφπνο κε ην νπνίν νη εηαηξείεο
ζπλεξγάδνληαη κε ηηο θνηλφηεηεο (δειαδή, ε πνζφηεηα θαη ε πνηφηεηα ηεο
επηθνηλσλίαο) θαη δηαπξαγκαηεχνληαη κε ηα κέιε ηεο (ζπλερήο θαη εηιηθξηλή
δηαπξαγκάηεπζε) ζα δηακνξθψζνπλ ηελ εκπηζηνζχλε ησλ κειψλ ηεο θνηλφηεηαο
ζηα κεηαιιεία, θαη ηελ ζπλαθφινπζε απνδνρή ηεο ιεηηνπξγίαο ηνπο ζχκθσλα κε
ην παξαθάησ ζρήκα ησλ Moffat, K., & Zhang, A. (2014)15.

΢σήμα 1: Δπηζθφπεζε ζπζρεηηζκνχ ησλ ελλνηψλ 15.
Ζ κεηαιιεπηηθή βηνκεραλία γηα λα θεξδίζεη ηφζν ηελ απνδνρή φζν θαη ηνλ
ζεβαζκφ ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ πξέπεη λα πξνζθέξεη αληηζηαζκηζηηθά νθέιε
πξνθεηκέλνπ λα αλαβαζκίζεη ην βηνηηθφ επίπεδν ησλ θνηλσληψλ απηψλ. Με βάζε
ην ηζρχνλ κνληέιν αλάπηπμεο ησλ νξπθηψλ πφξσλ, πνπ βαζίδεηαη ζηελ αξρή ηεο
ηξηκεξνχο ζπκκεηνρήο, ζθφπηκν είλαη λα δηαβνπιεχεηαη ηφζν θαηά ην ζηάδην
αδεηνδφηεζεο φζν θαη θαηά ηελ δηάξθεηα ηνπ θχθινπ δσήο.
΢χκθσλα κε ηελ επξχηεξε βηβιηνγξαθία νη κεηαιιεπηηθέο επηρεηξήζεηο ζε
παγθφζκην επίπεδν αλά ηνλ θφζκν ζπλεηζθέξνπλ πνιπάξηζκα αληηζηαζκηζηηθά
νθέιε, ηα νπνία ζπλήζσο ζηνρεχνπλ ζηελ ζηήξημε ηεο νηθνλνκηθήο
δξαζηεξηφηεηαο, ζηελ αχμεζε ζέζεσλ εξγαζίαο, ζε επηπξφζζεηεο ππνδνκέο, ζε
ελίζρπζε ησλ εθπαηδεπηηθψλ θαη ηαηξηθψλ ππεξεζηψλ, πξνζπαζψληαο παξάιιεια
λα επηηχρνπλ ηζνξξνπία κεηαμχ ησλ δηθαησκάησλ ησλ εηαηξηθψλ νληνηήησλ θαη
ησλ αλζξσπίλσλ δηθαησκάησλ ησλ αηφκσλ θαη ησλ νκάδσλ πνπ επεξεάδνληαη
απφ εμνξπθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο (Owen, J. R., & Kemp, D. (2013)16.
΢πλνςίδνληαο, θαηά ηνλ B. Teschner (2013)17 ζε δξάζεηο κεγάιεο θιίκαθαο ζηα
πξψηα ζηάδηα ελφο έξγνπ νη εμνξπθηηθέο εηαηξείεο πξέπεη λα θαζηεξψζνπλ θαη λα
δηαηεξήζνπλ έλα πςειφ επίπεδν εκπηζηνζχλεο ζέηνληαο έηζη ηε βάζε γηα κηα
καθξνρξφληα ζρέζε ηνπ ελ ιφγσ κεηαιιείνπ κε ηελ ηνπηθή θνηλσλία θαη ηα
49 

ελδηαθεξφκελα κέξε. Ζ ζρέζε απηή πξέπεη λα ραξαθηεξίδεηαη απφ ηε κεγαιχηεξε
δπλαηή εκπηζηνζχλε, κε ζπλέπεηα νη ζηξαηεγηθέο εκπινθήο κε ελδηαθεξφκελα
κέξε λα είλαη απινχζηεξεο θαη πην απνηειεζκαηηθέο θαη νη ζπγθξνχζεηο θαη
δηαθσλίεο λα είλαη πνιχ πην εχθνιν δηαρεηξίζηκεο.
Ο S. Yirenkyi (2008)18 εμεηδηθεχνληαο ζε κηα πεξίπησζε επηθαλεηαθήο εμφξπμεο
ρξπζνχ ζηελ Γθάλα πξνζπαζεί λα δηεξεπλήζεη ηα κέηξα πνπ ηέζεθαλ ζε
εθαξκνγή απφ ηελ θπβέξλεζε θαη ηελ εμνξπθηηθή εηαηξία γηα ηελ άκβιπλζε ησλ
πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ, πξνθεηκέλνπ λα δηαζθαιηζηεί ε εηξεληθή
ζπλχπαξμε κεηαμχ ηεο κεηαιιεπηηθήο εηαηξείαο θαη ησλ ηνπηθήο θνηλσλίαο θαη
θαηαιήγεη ζην ζπκπέξαζκα φηη νη πεξηζζφηεξεο εηαηξείεο κε θνηλσληθννηθνλνκηθέο παξνρέο αλάπηπμεο ζεσξνχλ φηη εμαζθαιίδνπλ ηελ θνηλσληθή άδεηα
ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο. Απηφ φκσο δελ ηζρχεη πάληα. Πην απνηειεζκαηηθφ είλαη λα
ζπλδπαζηνχλ νη ζρέζεηο ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο – εηαηξίαο κε ηελ θνηλσληθν νηθνλνκηθή αλάπηπμε κε βάζε έλα πιάλν δηαρείξηζεο θξίζεσλ. Απηφ ζπλεπάγεηαη
δέζκεπζε θαη ζπλερή επαθή ηεο θνηλσλίαο γηα ηελ επίιπζε ζπγθξνχζεσλ θαη γηα
έλα νινθιεξσκέλν πξφγξακκα πεξηβαιινληηθήο παξαθνινχζεζεο πνπ ζα
νδεγήζεη ζε ζρέζεηο εκπηζηνζχλεο κε ηελ θνηλφηεηα.
Έηζη ζέκαηα βηψζηκεο αλάπηπμεο θαη πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ ηίζεληαη ζην
επίθεληξν ησλ ζπδεηήζεσλ πξνθεηκέλνπ νη δξαζηεξηφηεηεο εμφξπμεο ρξπζνχ λα
απνθηήζνπλ θαη λα δηαηεξήζνπλ ηελ θνηλσληθή άδεηα, ε νπνία νπζηαζηηθά
απνηειεί ην «θνηλσληθφ» ζπκβφιαην ηεο εηαηξίαο κε ηελ ηνπηθή θνηλσλία γηα ηελ
πινπνίεζε ηνπ έξγνπ. Ζ άδεηα απηή δελ πξνθχπηεη λνκνζεηηθά αιιά απφ ηα
αξλεηηθά βηψκαηα ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ ζε πεξηνρέο εμνξχμεσλ θαη
εμαζθαιίδεηαη απφ ηηο κεηαιιεπηηθέο επηρεηξήζεηο κέζσ ησλ αληηζηαζκηζηηθψλ
νθειψλ πνπ απηέο παξέρνπλ ζε θαίξηνπο ηνκείο ηεο θαζεκεξηλήο δσήο ησλ
ηνπηθψλ θαηνίθσλ θαη θπξίσο ζηελ θνηλσληθν - νηθνλνκηθή αλάπηπμε απηψλ θαη
ηεο πεξηνρήο ελ γέλεη.
ΜΔΡΟ΢ Γ΄
ΠΑΓΚΟ΢ΜΗΑ ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΑ ΚΑΘΔ΢ΣΧΣΑ
Α. ΚΡΗΣΗΚΖ ΘΔΧΡΖ΢Ζ
Δμεηάδνληαο ηελ παγθφζκηα λνκηθή πξαγκαηηθφηεηα, φπνπ ζην παξάξηεκα IΗ
παξαηίζεηαη ζπγθξηηηθή ζεψξεζε ελδεηθηηθψλ κεηαιιεπηηθψλ θξηηεξίσλ
δηαθφξσλ ρσξψλ, παξαηεξνχκε πσο ε γεληθφηεξε θαηεχζπλζε θαη δηάζεζε ηεο
πιεηνςεθίαο ησλ ρσξψλ έγθεηηαη ζηελ απινπνίεζε, ηελ εμεηδίθεπζε θαη ηελ
δεκηνπξγία δηαθαλψλ λνκηθψλ κεηαιιεπηηθψλ θαζεζηψησλ ζηελ πξνζπάζεηά
ηνπο λα πξνζειθχζνπλ λέεο επελδχζεηο. Πνιχ εχζηνρα γίλεηαη μεθάζαξνο ν
δηαρσξηζκφο ηεο θπξηφηεηαο κε ην δηθαίσκα ρξήζεο γεο γηα κεηαιιεπηηθνχο
ζθνπνχο αιιά θαη ν δηαρσξηζκφο πάγησλ θαη αλαινγηθψλ ηειψλ κε ηα πνζνζηά
ησλ royialties λα βξίζθνληαη αλάκεζα θπξίσο ζην 2-5% ελψ αλάινγα κε ηελ
πνιηηθν-νηθνλνκηθή-θνηλσληθή πξαγκαηηθφηεηα πνπ επηθξαηεί ζε θάζε ρψξα ε
50 

έθαζηε θπβέξλεζε πξνζπαζεί λα δηαθπιάμεη ηα ζπκθέξνληά ηεο, είηε
νηθνλνκηθά, είηε γεσπνιηηηθά πνπ πξνέξρνληαη απφ ηελ εθκεηάιιεπζε ηνπ
νξπθηνχ ηεο πινχηνπ. Πξνο ηελ θαηεχζπλζε απηή θάζε δηθαηηθφ ζχζηεκα
εζηηάδεη ζηα κέηξα ειέγρνπ θαη δηαρείξηζεο εκεδαπψλ ζπκκεηνρψλ ζε αιινδαπέο
νηθνλνκηθέο νληφηεηεο κε ηελ Αθξηθή λα επηβάιιεη γεληθά εζληθή ζπκκεηνρή ζε
αιινδαπνχο θνξείο επελδχζεσλ ζε πνζνζηφ απφ 10-51%.
΢ηα νκνζπνλδηαθά θξάηε φπσο γηα παξάδεηγκα ε Απζηξαιία θαη ν Καλαδάο
δηαρσξίδνληαη ηα επηκέξνπο θξαηίδηα απφ ηελ θεληξηθή θπβέξλεζε ελψ ηνπο
απνδίδνληαη εμνπζίεο θαη δηθαηψκαηα, έλα εμαηξεηηθά ζεηηθφ κέηξν ην νπνίν
επηβάιιεηαη λα ελζσκαησζεί θαη λα εθαξκνζηεί αλάινγα θαη ζηελ δηθή καο
λνκηθή πξαγκαηηθφηεηα κε ηελ παξαρψξεζε πεξαηηέξσ εμνπζηψλ ζηελ νηθεία
απνθεληξσκέλε δηνίθεζε.
Δπηπιένλ ε θνηλσληθή δηαβνχιεπζε έρεη αλαρζεί ζε πξναπαηηνχκελν κηαο άδεηαο
κεηαιιεπηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ αλαγλσξίδνληαο ηελ αλάγθε γηα άκεζε θαη
ελεξγή ζπκκεηνρή ησλ ηνπηθψλ θαηνίθσλ αιιά θαη γηα άκεζε θαη πξαγκαηηθή
νηθνλνκηθή ελίζρπζε απηψλ κέζα απφ ηελ επηβνιή θφξσλ θαη ηειψλ ηα νπνία
ζηνρεπκέλα ζα θαηαιήγνπλ ζηα ηακεία ησλ ηνπηθψλ θνξέσλ δηαθπβέξλεζεο
αλαγλσξίδνληαο ππέξ απηψλ έλα ζπγθεθξηκέλν πνζνζηφ γηα ηελ πεξαηηέξσ
αλάπηπμε ησλ ππνδνκψλ ησλ πεξηνρψλ απηψλ.
΋ια ηα λνκηθά ζπζηήκαηα παξνπζηάδνπλ ηφζν κεηνλεθηήκαηα θαη ειιείςεηο φζν
θαη ζεκαληηθέο θαη εχινγεο δηαηάμεηο πνπ ξπζκίδνπλ ηελ εθάζηνηε
πξαγκαηηθφηεηα. Αςεγάδηαζηα θαη άκεκπηα θαζεζηψηα είλαη απιψο νπηνπία, ε
πιεηνλφηεηα φκσο απηψλ νδεχεη ζε έλα πην νξζνινγηθφ θαη ξεαιηζηηθφ πιαίζην ην
νπνίν πιένλ ζηξέθεηαη πξνο ην ζεβαζκφ ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ηεο θνηλσλίαο
κέζα απφ ηελ δηαπξαγκάηεπζε ησλ αλαγθαίσλ πεξηβαιινληηθψλ αδεηνδνηήζεσλ
αιιά θαη ηελ εγθαζίδξπζε ηζνξξνπηψλ κε θάζε εκπιεθφκελνπ θνξέα.

ΜΔΡΟ΢ Δ΄
ΠΡΟΟΠΣΗΚΔ΢ ΑΝΑΠΣΤΞΖ΢
Α. ΓΔΝΗΚΑ
Ζ κεηαιιεπηηθή δξαζηεξηφηεηα θαη ε πεξαηηέξσ αμηνπνίεζε ηνπ νξπθηνχ
πινχηνπ παξακέλνπλ ζηηο βαζηθέο αλαπηπμηαθέο πξνηεξαηφηεηεο ηεο ρψξαο. Δίλαη
γεγνλφο φηη ε εθκεηάιιεπζε πινχζησλ θνηηαζκάησλ νξπθηψλ πξψησλ πιψλ
απνηέιεζε δηαρξνληθά βαζηθφ ζεκείν αλαθνξάο γηα ηελ κεηαιινπξγηθή
δξαζηεξηφηεηα ζηελ Διιάδα. Σα ειιεληθά νξπθηά βξέζεθαλ απφ λσξίο ζην
επίθεληξν ηνπ επελδπηηθνχ θαη παξαγσγηθνχ ελδηαθέξνληνο, κε ηζρπξή εκπνξηθή
παξνπζία ζηελ παγθφζκηα αγνξά θαη επθαηξίεο απαζρφιεζεο γηα κεγάιν αξηζκφ
απαζρνινπκέλσλ (κειέηε ΗΓΜΔ 2011)4. Ζ εμνξπθηηθή-κεηαιιεπηηθή βηνκεραλία
ινηπφλ, απνηειεί έλαλ απφ ηνπο θηλεηήξηνπο κνρινχο αλάπηπμεο ηεο νηθνλνκίαο
51 

καο θαη ε αλάπηπμή ηεο είλαη δήηεκα εζληθήο ζεκαζίαο, θαζψο ε θαηαλάισζε
πξψησλ πιψλ ζπλδέεηαη άξξεθηα κε ηνλ βαζκφ αλάπηπμεο κηαο νηθνλνκίαο θαη
πην ζπγθεθξηκέλα κε ην θαηά θεθαιή Αθαζάξηζην Δγρψξην Πξντφλ (ΑΔΠ)
(Γθατληαηδήο Γ. θ.α. 2013)2.
΋πσο ήδε έρεη αλαθεξζεί ε Διιάδα είλαη κηα πινχζηα ρψξα ζε νξπθηνχο πφξνπο
κεηαμχ ησλ νπνίσλ θαη ρξπζνχ. Απφ ηελ άιιε πιεπξά βέβαηα ηα ηειεπηαία έμη
ρξφληα δνθηκάδεηαη απφ κηα βαζηά χθεζε, ρσξίο κέρξη ζηηγκήο αμηφινγεο
πξννπηηθέο αλάπηπμεο θαη εμφδνπ απφ ηελ θαηάζηαζε απηή. Ζ δηαρξνληθή
αμηνπνίεζε ησλ Οξπθηψλ Πξψησλ Τιψλ έρεη ζπκβάιιεη θαζνξηζηηθά ζηελ
θνηλσληθή θαη πνιηηηζηηθή εμέιημε ηνπ αλζξψπνπ. Αθφκα θαη ζήκεξα ζηελ
πεξίνδν ηεο κεηα-βηνκεραληθήο επνρήο, ε εθκεηάιιεπζε ησλ ΟΠΤ εμππεξεηεί ζε
κεγάιν βαζκφ θαζεκεξηλέο αιιά θαη γεληθφηεξεο αλάγθεο ησλ πνιηηψλ θαη
ζπλεηζθέξεη ζηελ πεξαηηέξσ νηθνλνκηθή αλάπηπμε θαη πξφνδν θαζψο ε δηαξθψο
απμαλφκελε δήηεζή ηνπο απνηειεί ζηαζεξή πξνζηηζέκελε αμία γηα ην κέιινλ
(κειέηε ΗΓΜΔ 2011)4.
Δηδηθφηεξα ν ρξπζφο απφ ηα αξραηφηεξα ρξφληα απνηειεί ην ζεκαληηθφηεξν θαη
πην επηζπκεηφ απφ φια ηα πνιχηηκα κέηαιια. Απνηέιεζε θαη απνηειεί ην
ζχκβνιν ηεο θαζαξφηεηαο, αμίαο θαη δηαηήξεζεο ηνπ πινχηνπ ζε πεξηφδνπο
έληνλσλ αξλεηηθψλ νηθνλνκηθψλ δηαθπκάλζεσλ θαη θξίζεσλ, ιφγσ ηεο
ειαζηηθφηεηαο θαη ηεο δηαρξνληθήο έιμεο ησλ επελδπηψλ πξνο ην ρξπζφ, νη νπνίνη
ηνλ αληηκεησπίδνπλ σο έλαλ «αζθαιή παξάδεηζν» ζχκθσλα κε ηελ έθζεζε ηνπ
Γεκνθξίηεηνπ Παλεπηζηεκίνπ Θξάθεο (2009)19 πξνζηαζίαο ηνπ πινχηνπ ηνπο.
Πξφθεηηαη δειαδή γηα έλα ρξεκαηννηθνλνκηθφ πεξηνπζηαθφ ζηνηρείν
απνζήθεπζεο ηεο αμίαο θεθαιαίσλ πνπ παξέρεη αζθάιεηα απέλαληη ζηνλ θίλδπλν
ηνπ πιεζσξηζκνχ θαη ησλ λνκηζκαηηθψλ δηαθπκάλζεσλ. Γεληθά ε ηηκή ηνπ
ρξπζνχ είλαη ζεκαληηθά ιηγφηεξν επκεηάβιεηε απφ ηα πεξηζζφηεξα επελδπηηθά
αγαζά θαη ρξεκαηηζηεξηαθνχ δείθηεο θαηά ηελ αλσηέξσ έθζεζε.
Ζ ηηκή ηνπ ρξπζνχ αθνινπζεί αλνδηθή πνξεία εδψ θαη ζαξάληα ρξφληα κε ηελ
ζεκαληηθφηεξε άλνδν ηεο φκσο λα εληνπίδεηαη ηελ ηειεπηαία δεθαεηία.
Δλδεηθηηθά ε ηηκή ηνπ ρξπζνχ ην 1970 ήηαλ 35$/νπγγηά, ην 1971 161$/νπγγηά, ην
1985 318$/νπγγηά, ην 2005 446$/νπγγηά, ην 2010 1227$/νπγγηά ελψ ην 2012
έθηαζε ηα 1700$/νπγγηά. Καη απηφ ζπλέβε ιφγσ ηεο θαηάξγεζεο ηνπ θαλφλα ηνπ
ρξπζνχ πνπ επέηξεπε ηα θξάηε λα ηππψλνπλ λφκηζκα κφλν εάλ ππήξρε
αληίθξηζκα ζε απφζεκα ρξπζνχ, ε θαηάξγεζε ηνπ ζπζηήκαηνο ζηαζεξψλ
ηζνηηκηψλ ηνπ Μπξέηηνλ Γνχληο, ζχκθσλα κε ην νπνίν ηα λνκίζκαηα ησλ ρσξψλ
πνπ ζπκκεηείραλ είραλ αληίθξηζκα ζε δνιάξην θαη ην δνιάξην ζε ρξπζφ κε
ζηαζεξή αλαινγία 35$/νπγγηά ρξπζνχ, νη έληνλνη πιεζσξηζηηθνί θίλδπλνη, ε
αχμεζε ηεο δήηεζεο γηα θνζκήκαηα θαη επελδπηηθφ ρξπζφ απφ ηελ Κίλα θαη
Ηλδία, ε πεξηνξηζκέλε πξνζθνξά ηνπ ρξπζνχ ζε ζρέζε κε ηελ δήηεζε θαη ηελ
πηψζε ηεο ηζνηηκίαο ηνπ δνιαξίνπ γηαηί θαζψο ε ηηκή ηνπ ρξπζνχ απνηηκάηαη ζε
δνιάξηα Ακεξηθήο θάζε θνξά πνπ ππνηηκάηαη ην δνιάξην αλαηηκάηαη ν ρξπζφο.
΢χκθσλα κε ηελ έθζεζε ηνπ Γεκνθξίηεηνπ Παλεπηζηεκίνπ19 σζηφζν ε εμφξπμε
52 

ηνπ ρξπζνχ ιφγσ ηεο ηδηαηηεξφηεηαο ηνπ πξντφληνο δελ ζπλνδεχεηαη απφ κεγάιεο
δηαθπκάλζεηο ζηηο ρξεκαηννηθνλνκηθέο ξνέο. Ζ ηηκή ηνπ ρξπζνχ παξνπζηάδεη κηα
ζρεηηθή ζηαζεξφηεηα θαη επηπιένλ απνηειεί εμαγψγηκν πξντφλ. Οη παξάγνληεο
απηνί είλαη πνπ εμαιείθνπλ ηηο επηδξάζεηο απφ ηηο νηθνλνκηθέο δηαθπκάλζεηο. Ζ
πξννπηηθή απηή ινηπφλ είλαη πνπ ζα επλνήζεη ηα νθέιε πνπ δχλαηαη λα
απνθνκίζεη ε ηνπηθή θαη Δζληθή νηθνλνκία.
Σα άκεζα νθέιε πξνθχπηνπλ απφ ηηο επελδπηηθέο δαπάλεο ηεο επηρείξεζεο θαηά
ηελ έλαξμε ηεο ιεηηνπξγίαο ηεο, θαηά ηε δηάξθεηα ιεηηνπξγίαο ηεο θαη απφ ηελ
θνξνινγηθή ζπλεηζθνξά. Σα έκκεζα νθέιε πξνθχπηνπλ απφ ηελ αχμεζε ηεο
ελεξγνχ δήηεζεο ε νπνία πξνθχπηεη απφ ηελ ηφλσζε ηεο νηθνλνκηθήο δσήο, απφ
ηελ αλάπηπμε λέσλ επηρεηξεκαηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ πνπ ζα ππνζηεξίδνπλ ηελ
επέλδπζε θαη ηέινο απφ ηελ πξνζέιθπζε μέλσλ άκεζσλ επελδχζεσλ. Μειέηεο
ηεο παγθφζκηαο ηξάπεδαο δείρλνπλ φηη κηα λέα ζέζε απαζρφιεζεο ε νπνία
δεκηνπξγείηαη απφ κηα επηρείξεζε ηνπ ηνκέα εμφξπμεο νδεγεί ζε δεκηνπξγία 5
έσο 10 λέσλ ζέζεσλ εξγαζίαο ζε επηρεηξήζεηο νη νπνίεο ππνζηεξίδνπλ ηε
δξαζηεξηφηεηα ηεο κεηαιιεπηηθήο επηρείξεζεο19. Ωο εθ ηνχηνπ θξίλεηαη ζήκεξα
επηβεβιεκέλε ε αμηνπνίεζε ησλ θνηηαζκάησλ ρξπζνχ πνπ δηαζέηνπκε σο ρψξα
απφ εμνξπθηηθέο επηρεηξήζεηο φπνπ κεηαμχ άιισλ νη επελδχζεηο απηέο ζα
εληζρχζνπλ θαη ην νηθνλνκηθφ θχθισκα ησλ πεξηνρψλ εμφξπμεο. Δθηφο απφ ηηο
άκεζεο ζεηηθέο επηπηψζεηο απφ ηελ δεκηνπξγία ησλ ζέζεσλ εξγαζίαο ζα
πξνθχςνπλ θαη ζπκπιεξσκαηηθέο δξαζηεξηφηεηεο θαη επαγγέικαηα
ππνζηεξηθηηθά σο πξνο ηελ θχξηα δξαζηεξηφηεηα θαζψο θαη εξγαζίεο
outsourcing.
Δπνκέλσο φπσο γίλεηαη αληηιεπηφ απφ ηα αλσηέξσ ε θάζε εθκεηάιιεπζε, δελ ζα
πξέπεη λα πξαγκαηνπνηείηαη επθαηξηαθά ή ιεζηξηθά θαη λα πεξηνξίδεηαη κφλν ζηα
ηκήκαηα ηνπ θνηηάζκαηνο πνπ έρνπλ θαιχηεξε πνηφηεηα ή κπνξνχλ λα
εμνξπρζνχλ «επθνιφηεξα». Αληίζεηα κία εθκεηάιιεπζε κεηαιιείνπ ζα πξέπεη λα
δηελεξγείηαη νξζνινγηθά κε ζηφρν ηελ βέιηηζηε αμηνπνίεζε ηνπ θνηηάζκαηνο ππφ
ηηο επηθξαηνχζεο ηερληθννηθνλνκηθέο θαη γεσπνιηηηθέο ζπλζήθεο, ζηα πιαίζηα
ησλ αξρψλ ηεο βηψζηκεο θαη ηζφξξνπεο αλάπηπμεο. Δληνχηνηο, ραξαθηεξηζηηθή
είλαη ε απφθαζε ΢ηΔ 772/1998, κε ηελ νπνία θαζηεξψζεθε ν αηεθκεξίσηνο
επηζηεκνληθά φξνο ηεο «θεηδσιήο εμφξπμεο», φπνπ "ε εμφξπμε επηηξέπεηαη λα
γίλεηαη κε απζηεξφηαηνπο φξνπο θαη κε κεγάιε θεηδψ θαη κφλν κέρξηο φηνπ
αλαθαιπθζνχλ αλαλεψζηκα ππνθαηάζηαηα, θαη ιάβεη ηελ πιήξε έθθξαζή ηεο ε
βηψζηκε θνηλσλία, νπφηε θαη ζα πξέπεη λα παχζεη ε κεηαιιεία". Καηαξρήλ, απηφ
πνπ πξέπεη λα αλαθεξζεί είλαη πσο βαζηθή αξρή ηεο κεηαιιεπηηθήο επηζηήκεο
είλαη ε επηδίσμε ηεο κέγηζηεο δπλαηήο ζπλνιηθήο νηθνλνκηθήο απφδνζεο ησλ
θνηηαζκάησλ, πνπ πξνυπνζέηεη ηε ζπλέρηζε ηεο εμφξπμεο, κέρξη λα νινθιεξσζεί
θαηά ην δπλαηφλ ε απφιεςε ηνπο. ΢ε πεξίπησζε φκσο πνπ νδεγείηαη ζε
θαηάηκεζε ησλ θνηηαζκάησλ θαη εγθαηάιεηςε ηκεκάησλ ηνπο, πξνθαιψληαο φρη
κφλν πεξηβαιινληηθή δεκία αιιά θαη ελδερφκελε καηαίσζε ηεο κειινληηθήο
αμηνπνίεζεο ηνπο, απηή αληηβαίλεη ζηνπο θαλφλεο ηεο νξζνινγηθήο
53 

εθκεηάιιεπζεο θαη ηελ αξρή ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο. Δπηπιένλ, ε κεηαιιεία
ππάξρεη φζν ππάξρεη θαη ν άλζξσπνο θαη νπδέπνηε βξέζεθαλ αλαλεψζηκνη πφξνη
ππνθαηάζηαζήο ησλ ΟΠΤ νη νπνίνη κάιηζηα λα πιεξνχλ ηνλ θαλφλα ηεο
βησζηκφηεηαο θαη ηεο πεξηβαιινληηθήο πξνζηαζίαο. Αληίζεηα, φπσο δέρεηαη θαη ν
Σδεθέξεο Π. (2014)20 φιεο νη αλαλεψζηκεο πεγέο γηα ηελ αμηνπνίεζή ηνπο,
απαηηνχλ ηε ρξήζε λέσλ νξπθηψλ πξψησλ πιψλ, νη νπνίεο αλαγθαζηηθά ζα
πξέπεη λα εμνξπρζνχλ. Απφ πνπζελά ινηπφλ δελ πξνηείλεηαη ε επηβξάδπλζε ηεο
αλάπηπμεο ηνπ θιάδνπ κε φξνπο φπσο ε «δηαθχιαμε απνζέκαηνο» θαη ε
«δηαηήξεζε απνηακηεχκαηνο», ηνπο νπνίνπο επηθαιείηαη είηε ην ΢ηΔ είηε νη θαηά
θαηξνχο αηηνχληεο ζηηο πξνζθπγέο ηνπο πξνο ην ΢ηΔ νχηε βέβαηα είλαη δπλαηφλ λα
πξνβιεθηνχλ νη ρξήζεηο αιιά θαη ε εκπνξηθή ή ρξεκαηηζηεξηαθή αμία ησλ
πξψησλ πιψλ νχηε θαλ ζην άκεζν κέιινλ, ψζηε λα πξνβιεθζεί αλαιφγσο θαη ην
πφζν «θεηδσιή» ζα πξέπεη λα είλαη ε εμφξπμε. ΢ε θάζε πεξίπησζε φκσο, αλ ε
ηερληθννηθνλνκηθή απνηίκεζε θαη ε κειέηε πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ
αμηνινγεζνχλ ζεηηθά επηβάιιεηαη λα γίλεη ε επέλδπζε βέβαηα ζχκθσλα κε ηηο
αξρέο θαη ηνπο φξνπο ηεο βηψζηκεο θαη ηζφξξνπεο αλάπηπμεο.
Ζ παξαγσγηθή αμηνπνίεζε ηξηψλ θνηηαζκάησλ ρξπζνχ ζηελ Μαθεδνλία θαη
Θξάθε είλαη νη κνλαδηθέο κέρξη ζήκεξα κεηαιιεπηηθέο επελδχζεηο πνπ
εμειίζζνληαη ζηελ Διιάδα θαη φπσο πξναλαθέξζεθε είλαη νη εμήο:
Δλληνικόρ Υπςζόρ Α.Δ (θςγαηπική πλέον ηηρ Eldorado Gold Corporation).
Σν επελδπηηθφ ζρέδην πξνβιέπεη ηελ εθκεηάιιεπζε 240 ηφλσλ πνιπκεηαιιηθνχ
θαη πνξθπξηθνχ ρξπζνχ κεηαμχ ησλ άιισλ κεηάιισλ, ήηνη κνιχβδνπ,
ςεπδαξγχξνπ θαη ραιθνχ πνπ θηινμελνχληαη ζηα βεβαησκέλα απνζέκαηα ησλ
θνηηαζκάησλ Οιπκπηάδαο, ΢ηξαησλίνπ/΢ηξαηνλίθεο θαη ΢θνπξηψλ. Σν θφζηνο
ηεο επέλδπζεο ππνινγίδεηαη ζε 2,8 δηζ. επξψ εθ ησλ νπνίσλ ην 1 δηζ. ζα δηαηεζεί
γηα θαηαζθεπαζηηθέο αλάγθεο θαη 800 εθ. επξψ ζα δαπαλεζνχλ ζε κηζζνχο ζε
βάζνο 20 ρξφλσλ. Δπηπιένλ θαη ζύμθωνα με ηην ηπέσοςζα ηιμή ιζοηιμίαρ
(12/2014) η οποία διαμοπθώνεηαι ζηα 1.200 € / οςγκιά έναρ ηόνορ σπςζού
πωλείηαι 42,328 εκαη € και η πποβλεπόμενη αξία ηηρ ποζόηηηαρ ηων 240
ηόνων σπςζού ανέπσεηαι ζε 10,159 διρ €. ΢ύμθωνα δηλαδή με ηην ΚΤΑ
απιθμ. Γ8/Γ/Φ1/οικ.10697/2714/23.6.2014 (ΦΔΚ Β' 1800/01-07-2014) ο
ζςνηελεζηήρ ηέλοςρ (΢) % διαμοπθώνεηαι ζε 2% με αποηέλεζμα ηο ηέλορ
ηων μεηαλλεςηικών δικαιωμάηων να ανέπσεηαι ζηο ποζό ηων 203 εκαη € με
ηην ανωηέπω ιζοηιμία. ΢ήκεξα ε εηαηξεία απαζρνιεί πεξίπνπ 1.900
εξγαδφκελνπο ζηελ «Διιεληθφο Υξπζφο» θαη ζηνπο βαζηθνχο εξγνιάβνπο ηεο, κε
ην 90% ηνπ πξνζσπηθνχ λα είλαη απφ ηελ ηνπηθή θνηλσλία θαη εηδηθφηεξα απφ ηνλ
Γήκν Αξηζηνηέιε. ΢ηελ πιήξε αλάπηπμε ηνπ επελδπηηθνχ ζρεδίνπ ππνινγίδεηαη
φηη ζα απαζρνινχληαη πεξίπνπ 5.000 άλζξσπνη άκεζα θαη έκκεζα, σο
απνηέιεζκα ηεο αλαπηπμηαθήο δπλακηθήο πνπ θαηαγξάθεηαη ήδε ζηελ πεξηνρή
απφ ηε κεηαιιεπηηθή δξαζηεξηφηεηα. Ήδε πνιινί ληφπηνη πξνκεζεπηέο,
πξαηεξηνχρνη, επαγγεικαηίεο ζίηηζεο θαη εζηίαζεο, ηδηνθηήηεο μελψλσλ θαη
πνιινί άιινη επσθεινχληαη απφ ηελ ηφλσζε ηεο ξεπζηφηεηαο ζηελ ηνπηθή
54 

νηθνλνκία. Ζ κεληαία ξεπζηφηεηα απφ ηνπο κηζζνχο ησλ εξγαδνκέλσλ κε ηελ
νπνία εληζρχνληαη νη ηνπηθέο αγνξέο ππνινγίδεηαη ζηα 2 εθ. επξψ. ΢ε απηά
πξνζηίζεληαη θαη ηα πνζά πνπ δίλνληαη απφ ηελ εηαηξεία απεπζείαο ζε
πξνκεζεπηέο θαη ππεξγνιάβνπο. Σν 2013 ην πνζφ απηφ αλήιζε ζε 28 εθ. επξψ
(Έζλνο ηεο Κπξηαθήο 2014)21. Δίλαη κηα επέλδπζε κε επεκβάζεηο αλάπηπμεο
πθηζηακέλσλ θαη λέσλ κεηαιιεπηηθψλ εγθαηαζηάζεσλ αιιά θαη επεκβάζεηο
απνθαηάζηαζεο ηνπ πεξηβάιινληνο, ην νπνίν είρε δηαηαξαρζεί απφ ηελ
πξνγελέζηεξε καθξνρξφληα κεηαιιεπηηθή δξαζηεξηφηεηα.
Υπςζωπςσεία Θπάκηρ Α.Μ.Β.Δ. (θςγαηπική ηηρ Eldorado Gold Corporation)
΢ηελ Θξάθε ε εηαηξεία Υξπζσξπρεία Θξάθεο Α.Μ.ΒΔ. (αλήθεη πιένλ ζηελ
ηδηνθηεζία ηεο Eldorado Gold Corporation) δξαζηεξηνπνηείηαη ζηελ έξεπλα θαη
αμηνπνίεζε ρξπζνθφξσλ θνηηαζκάησλ ζηελ Β. Διιάδα. Απνβιέπεη ζε θνίηαζκα
ζην Πέξακα, ζηα φξηα Έβξνπ-Ρνδφπεο αμηνπνηψληαο πεξίπνπ 54 ηφλνπο
επηζεξκηθνχ ρξπζνχ θαη 96 ηφλνπο αξγχξνπ. Ζ εηήζηα παξαγσγή ππνινγίδεηαη ζε
4 ηφλνπο θαη ε ζπλνιηθή δηάξθεηα εθκεηάιιεπζεο 10 πεξίπνπ ρξφληα. Ζ επέλδπζε
ππφζρεηαη ηελ δεκηνπξγία 200 άκεζσλ ζέζεσλ εξγαζίεο θαη 800 πεξίπνπ
έκκεζσλ. Ζ άκεζε επέλδπζε εθηηκάηαη ζηα 120 εθ. επξψ ελψ ζε βάζνο δεθαεηίαο
ζα επελδπζνχλ ζηελ πεξηνρή επηπιένλ 174 εθ. επξψ. Σν 70% ησλ θεθαιαίσλ ζα
επελδπζνχλ ζηελ Θξάθε ελψ ην ειιεληθφ δεκφζην εθηηκάηαη φηη ζα εηζπξάμεη απφ
άκεζε θνξνινγία ηεο εηαηξείαο πνζφ άλσ ησλ 120 εθ. επξψ. Δπηπιένλ ζύμθωνα
με ηην ηπέσοςζα ηιμή ιζοηιμίαρ (12/2014) η οποία διαμοπθώνεηαι ζηα 1.200 €
/ οςγκιά έναρ ηόνορ σπςζού πωλείηαι 42,328 εκαη € και η πποβλεπόμενη αξία
ηηρ ποζόηηηαρ ηων 54 ηόνων σπςζού ανέπσεηαι ζε 2,285 διρ €. ΢ύμθωνα
δηλαδή με ηην ΚΤΑ απιθμ. Γ8/Γ/Φ1/οικ.10697/2714/23.6.2014 (ΦΔΚ Β'
1800/01-07-2014) ο ζςνηελεζηήρ ηέλοςρ (΢) % διαμοπθώνεηαι ζε 2% με
αποηέλεζμα ηο ηέλορ ηων μεηαλλεςηικών δικαιωμάηων να ανέπσεηαι ζηο
ποζό ηων 45,7 εκαη € με ηην ανωηέπω ιζοηιμία. Σν 80% ηνπ ρξπζνχ
θηινμελείηαη ζε ςακκίηεο (νμεηδσκέλν αλψηεξν ηκήκα ηεο απφζεζεο) θαη ην
ππφινηπν κε ζνπιθίδηα βαζηθψλ κεηάιισλ θαη ηειινπξίδηα ηα νπνία
θηινμελνχληαη κέζα ζε αλδεζηηηηθέο ιαηχπεο θαη θξνθάιεο.
Μεηαλλεςηική Θπάκηρ Α.Δ. (θςγαηπική πλέον και αςηή ηηρ Eldorado Gold
Corporation).
Ζ αλσηέξσ ζρεδηάδεη ηελ πινπνίεζε ηνπ έξγνπ ρξπζνχ ζηελ πεξηνρή ησλ ΢απψλ,
ζηα κεηαιινθφξα ζψκαηα Ορηάο θαη Αγ. Γεκεηξίνπ γηα ηελ παξαγσγηθή
εθκεηάιιεπζε ησλ 37,5 ηφλσλ επηζεξκηθνχ ρξπζνχ παξάγνληαο 510.000 νπγθηέο
ρξπζνχ, φπνπ ζύμθωνα με ηην ηπέσοςζα ηιμή ιζοηιμίαρ (12/2014) η οποία
διαμοπθώνεηαι ζηα 1.200 € / οςγκιά έναρ ηόνορ σπςζού πωλείηαι 42,328 εκαη
€ και η πποβλεπόμενη αξία ηηρ ποζόηηηαρ ηων 37,5 ηόνων σπςζού ανέπσεηαι
ζε 1,587 διρ €. ΢ύμθωνα δηλαδή με ηην ΚΤΑ απιθμ.
Γ8/Γ/Φ1/οικ.10697/2714/23.6.2014 (ΦΔΚ Β' 1800/01-07-2014) ο ζςνηελεζηήρ
ηέλοςρ (΢) % διαμοπθώνεηαι ζε 2% με αποηέλεζμα ηο ηέλορ ηων
55 

μεηαλλεςηικών δικαιωμάηων να ανέπσεηαι ζηο ποζό ηων 31,74 εκαη € με ηην
ανωηέπω ιζοηιμία. Σν επελδπηηθφ ζρέδην ηεο εηαηξείαο πξνβιέπεη ηελ
δεκηνπξγία 130 ζέζεσλ εξγαζίαο θαηά ηελ ιεηηνπξγία ηνπ έξγνπ θαη 200 ζέζεηο
εξγαζίαο θαηά ηελ δηάξθεηα θαηαζθεπήο ηεο κνλάδαο. Ζ επέλδπζε ησλ 90 εθ.
επξψ πεξίπνπ αλακέλεη σζηφζν αθφκα ηελ έγθξηζε πεξηβαιινληηθψλ φξσλ απφ
ηελ αξκφδηα Τπεξεζία ηνπ ΤΠΔΚΑ. Μέρξη ζήκεξα έρνπλ εθηειεζηεί πάλσ απφ
35 km γεσηξήζεσλ γηα ηνλ εληνπηζκφ θαη ηερλν-νηθνλνκηθή αμηνιφγεζε ηνπ
θνηηάζκαηνο ζηηο άλσ δπν πεξηνρέο. Σν κεγαιχηεξν κέξνο ηεο εμφξπμεο ζα γίλεη
ππφγεηα ελψ ε αλάθηεζε ζα γίλεη κε επίπιεπζε θαη θχθισκα βαξπηνκεηξίαο.
Δπνκέλσο νη ηνκείο πνπ ζα κπνξνχζαλ λα ππνζηνχλ ηξνπνπνηήζεηο, κεηαβνιέο,
εληζρχζεηο πξνθεηκέλνπ λα νδεγεζνχκε ζε κηα πνξεία πξνζέιθπζεο επελδχζεσλ,
αλάπηπμεο ηνπ θιάδνπ θαη θαη‟ επέθηαζε ηεο ρψξαο αλαιχνληαη αθνινχζσο.
Β. ΜΔΣΑΛΛΔΤΣΗΚΟ΢ ΚΧΓΗΚΑ΢
Τπφ ην θσο ηεο επξέσο δηαδεδνκέλεο αληίιεςεο φηη ε αλαπνηειεζκαηηθή
δηαρείξηζε ηνπ θξάηνπο ήηαλ ππεχζπλε γηα ηνλ πξνβιεκαηηθφ ηνκέα ησλ
νξπθηψλ, καδί κε ηελ απμαλφκελε θπβεξλεηηθή εμάξηεζε γηα ηα δάλεηα απφ
Γηεζλείο Υξεκαηνπηζησηηθνχο Οξγαληζκνχο, ζηνλ ηνκέα ησλ νξπρείσλ ηεο
Αθξηθήο ππέζηε ζεκαληηθή κεηαξξχζκηζε πνπ αξρίδεη ζηα ηέιε ηνπ 1980. Μέζα
ζε απηφ ην λέν πνιηηηθφ πεξηβάιινλ, ε επέθηαζε ησλ δηαθξαηηθψλ επελδχζεσλ
ζην κεηαιιεπηηθφ ηνκέα ραξαθηεξίζηεθε απφ «ηνλ επαλαπξνζδηνξηζκφ ηνπ
ξφινπ θαη ησλ ιεηηνπξγηψλ ηνπ θξάηνπο », θαη κηα« λέα νξηνζέηεζε κεηαμχ
δεκφζηαο θαη ηδησηηθήο ζθαίξαο εμνπζίαο » (Campbell B. 2008)22. Μεηαμχ άιισλ
ππήξμε καδηθή ηδησηηθνπνίεζε ησλ θξαηηθψλ εηαηξεηψλ, ην ηέινο ζηνπο
πεξηνξηζκνχο ηεο μέλεο ηδηνθηεζίαο, κείσζε ησλ πνζνζηψλ ηεο θνξνινγίαο θαη
ησλ δηθαησκάησλ (royalties), κεηαξξχζκηζε ηεο εξγαηηθήο λνκνζεζίαο γηα
κεγαιχηεξε "επειημία", θαη ηεξκαηηζκφο ησλ απαηηήζεσλ γηα ηελ ηνπηθή
πξνκήζεηα θαη πξφζιεςε (Szablowski D. 2007)23.
Ζ Παγθφζκηα Σξάπεδα εμήγεζε φηη: «Ζ αλάθακςε ηνπ ηνκέα ησλ νξπρείσλ ζηελ
Αθξηθή ζα απαηηήζεη κηα αιιαγή ζηνπο θπβεξλεηηθνχο ζηφρνπο πξνο ηελ
θαηεχζπλζε θπξίσο ηεο κεγηζηνπνίεζεο ησλ θνξνινγηθψλ εζφδσλ απφ ηελ
εμφξπμε καθξνπξφζεζκα, αληί λα επηδηψθνπλ άιινπο νηθνλνκηθνχο ή πνιηηηθνχο
ζηφρνπο φπσο ν έιεγρνο ησλ πφξσλ ή ηελ ελίζρπζε ηεο απαζρφιεζεο ... ζην λέν
πνιηηηθφ πεξηβάιινλ νη θπβεξλήζεηο ζα πξέπεη λα ιάβνπλ έλα δίθαην κεξίδην ηνπ
νηθνλνκηθνχ κηζζψκαηνο ηνπ ηνκέα κέζσ θνξνινγηθψλ ξπζκίζεσλ πνπ ζα είλαη
ζηαζεξέο, αληαγσληζηηθέο θαη δίθαηεο, θαη φρη κέζσ ηεο ηδηνθηεζίαο θαη
ιεηηνπξγίαο»24.
Μηα πεξίπησζε απφ ηελ παξαδεηγκαηηθή «πξψηε γεληά» παγθνζκηνπνίεζεο ησλ
θσδίθσλ εμφξπμεο ζπλέβε ζηε Γθάλα, φπνπ ην Γηεζλέο Ννκηζκαηηθφ Σακείν
(ΓΝΣ), εθάξκνζε ζεκαληηθή πίεζε ζηε πνιηηεηαθή θπβέξλεζε απφ ηα κέζα ηεο
δεθαεηίαο ηνπ 1980 γηα ηελ ηξνπνπνίεζε ηνπ λφκνπ πεξί Πξνψζεζεο
56 

Δπελδχζεσλ, επηηξέπνληαο κεγαιχηεξε ζπκκεηνρή μέλσλ επελδχζεσλ ζηνλ ηνκέα
ηεο εμφξπμεο ηεο ρψξαο. Ζ απειεπζέξσζε ηεο ηδηνθηεζίαο θαη νη θνξνινγηθνί
θαλνληζκνί νδήγεζαλ ζε εηζξνή επελδχζεσλ απφ ηηο ΖΠΑ, ηνλ Καλαδά, ηελ
Απζηξαιία, ηε Βξεηαλία θαη ηε Νφηην Αθξηθή, νη νπνίνη αλέιαβαλ θξαηηθέο
επηρεηξήζεηο εμφξπμεο κε ρακειέο επηδφζεηο θαη άλνημαλ λέα έξγα (Besada H. &
Martin P. 2013)24. ΢ηνπο μέλνπο επελδπηέο είραλ ρνξεγεζεί κηα ζεηξά θηλήηξσλ
γηα ηελ επηρεηξεκαηηθή δξαζηεξηφηεηα ζηελ Γθάλα, ζπκπεξηιακβαλνκέλνπ ηνπ
δηθαηψκαηνο λα επαλαπαηξίδνπλ ηα θέξδε ηνπο, απαιιαγή απφ ηελ θαηαβνιή
δαζκψλ γηα εηζαγφκελν εμνπιηζκφ, θαη θπξηφηεηα ηνπ ζπλφινπ ησλ
επηρεηξεκαηηθψλ ζρεδίσλ ζηελ ρψξα. Με αθνξκή απηέο ηηο πξν-επελδπηηθέο
πνιηηηθέο, ηελ αλάθακςε ηεο παγθφζκηαο δήηεζεο ζε βαζηθά πξντφληα θαη ηηο
άκεζεο πξνζπάζεηεο απφ ηελ θπβέξλεζε ηεο Γθάλα γηα ηελ πξνζέιθπζε θαη
ππνζηήξημε θνηλνπξαμηψλ κε μέλεο εηαηξείεο απφ ηα ηέιε ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1980
νη ηξεηο κεγαιχηεξεο εηαηξείεο εμφξπμεο ζηε ρψξα - Newmont, Golden Star θαη
AngloGold - επέλδπζαλ πάλσ απφ 3 δηζεθαηνκκχξηα δνιάξηα ζε εξγαζίεο
εμφξπμεο.
Ζ δεχηεξε γεληά ησλ θσδηθψλ εμφξπμεο εθηπιίρζεθε απφ ηηο αξρέο έσο ηα κέζα
ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1990, ζπλερίδνληαο ηελ ηάζε θηιειεπζεξνπνίεζεο θαη
ηδησηηθνπνίεζεο, αιιά κε πξνζρεκαηηθή αλαγλψξηζε ηεο αλάγθεο γηα νξηζκέλνπο
θνηλσληθνχο θαη πεξηβαιινληηθνχο θαλνληζκνχο (Campbell B. 2004)25. ΢ηε
Γνπηλέα, γηα παξάδεηγκα, ην 1994 ην Δζληθφ ΢ρέδην Γξάζεο d'pour
l'Environnement (PNUE) θαη ν Μεηαιιεπηηθφο θψδηθαο ηνπ 1995 πεξηγξάθνπλ
"ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο», σο επζχλε ηεο εηαηξείαο. Ωζηφζν, νη
θαλφλεο απηνί παξέκεηλαλ κε δεζκεπηηθνί γηα ηηο πνιπεζληθέο εηαηξείεο, θαη νη
θπβεξλήζεηο θξίζεθαλ αλεπαξθείο σο πξνο ηελ ηθαλφηεηά ηνπο γηα επηβνιή
εθαξκνγήο ηνπο25.
Απφ ην ηέινο φκσο ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1990, ρψξεο φπσο ην Μάιη θαη ε
Μαδαγαζθάξε άλνημαλ ηελ εμνξπθηηθή βηνκεραλία ηνπο ζε μέλεο επελδχζεηο. ΢ην
Μάιη, έλαο λένο κεηαιιεπηηθφο θψδηθαο ςεθίζηεθε ην 1999 έρνληαο σο
ππφδεηγκα ην πιαίζην πνπ ίζρπε γηα ηελ Γθάλα, ζρεδηαζκέλν λα πξνζειθχζεη
μέλεο επελδχζεηο κέζσ δηαθφξσλ θηλήηξσλ γηα μέλεο εηαηξείεο εμφξπμεο κε
απνηέιεζκα ην Μάιη λα γίλεη "έλαο απφ ηνπο ζεκαληηθφηεξνπο πφινπο ηνπ
Αθξηθαληθνχ εκπνξίνπ ρξπζνχ" (Hatcher P. 2004)26. Δπηπιένλ, ε λέα πνιηηηθή
εμφξπμεο είρε ζηφρν ηελ αχμεζε ηεο ζπλεηζθνξάο ησλ νξπθηψλ ζην ΑΔΠ ηεο
ρψξαο, θπξίσο κέζσ ηεο θνξνινγίαο ησλ επηρεηξήζεσλ εμφξπμεο (απηφ, παξά ην
γεγνλφο φηη πνιιέο θνξνινγηθέο απαιιαγέο δεκηνπξγήζεθαλ γηα ηηο εηαηξείεο
εμφξπμεο απφ ην 1999). Οκνίσο, ζηε Μαδαγαζθάξε, έλαο λένο κεηαιιεπηηθφο
θψδηθαο ην 1999 πξνζπάζεζε λα "επηηαρχλεη ηε δηαδηθαζία απεκπινθήο ηνπ
θξάηνπο απφ ηελ εκπνξηθή εμεξεχλεζε, ηελ παξαγσγή, θαη ηηο εξγαζίεο εκπνξίαο,
πξνσζψληαο παξάιιεια ηε κεγαιχηεξε επέλδπζε ηνπ ηδησηηθνχ ηνκέα θαη ηελ
αχμεζε ηεο ζπκβνιήο ηνπ ηνκέα ζηελ εζληθή νηθνλνκηθή αλάπηπμε» (Sarrasin B.
2004)27.
57 

Δλψ ε φκσο απειεπζέξσζε ησλ θσδίθσλ εμφξπμεο ηεθκαίξεηαη πξνο φθεινο ησλ
πινχζησλ ζε πφξνπο ρσξψλ κέζσ ησλ κεγάισλ εγρψξησλ επελδχζεσλ θαη ησλ
royialties, ε κεηαηξνπή ησλ πφξσλ ησλ εζφδσλ απφ ηε θνξνιφγεζε ζε βηψζηκε
νηθνλνκηθή αλάπηπμε εμαθνινπζεί λα είλαη έλα δχζθνιν έξγν (Collier P. &
Venables A. 2011)28. Απφ κία άπνςε, ε αχμεζε ησλ εμαγσγψλ ησλ θπζηθψλ
πφξσλ έρεη έλα φθεινο γηα ηε ζηαζηκφηεηα ησλ νηθνλνκηψλ. Ζ Γθάλα, γηα
παξάδεηγκα, ζπλδέζεθε κε αλακθηζβήηεηα νθέιε απφ ηελ απξνζδφθεηε
επέλδπζε ησλ μέλσλ ζηνλ ηνκέα ησλ νξπθηψλ ηεο. Πεξίπνπ 220.000 λέεο ζέζεηο
εξγαζίαο εμφξπμεο δεκηνπξγήζεθαλ γηα ηνπο Γθαλέδνπο κεηαμχ ηνπ 1987 θαη ηνπ
2002, θαη ν ηνκέαο ησλ νξπρείσλ μφδεςε εθαηνκκχξηα θάζε ρξφλν ζε αγαζά θαη
ππεξεζίεο απφ ηηο ηνπηθέο επηρεηξήζεηο γχξσ απφ ηηο πεξηνρέο ησλ εξγαζηψλ24.
Ωζηφζν, ε άλεπ πξνεγνπκέλνπ θαη ζε κεγάιν βαζκφ αλεμέιεγθηε επέθηαζε ησλ
εμνξπθηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ ζηελ πξφζθαηε θάζε ηεο αλάπηπμεο ηνπ θιάδνπ
έρεη πξνθαιέζεη ζπδεηήζεηο γηα ηα αλαπηπμηαθά νθέιε ηεο εθκεηάιιεπζεο
θπζηθψλ πφξσλ. Απειεπζεξσκέλα ξπζκηζηηθά πιαίζηα ζπρλά ζεσξείηαη φηη
κεγηζηνπνηνχλ ηα νθέιε γηα ηηο ηδησηηθέο μέλεο επηρεηξήζεηο θαη έλα κηθξφ
θνκκάηη ηεο ηνπηθήο ειίη, αληί λα παξέρνπλ ζε γεληθέο γξακκέο θνηλά νθέιε γηα
ηηο πιεγείζεο θνηλφηεηεο (Campbell B. 2009)29. Ζ Αθξηθαληθή Παγθφζκηα
Σξάπεδα Pulse αλέθεξε ην 2012 φηη ε ηζρπξή νηθνλνκηθή αλάπηπμε ζηηο πινχζηεο
ζε πφξνπο ρψξεο είρε "απνηχρεη λα κεηψζεη ζεκαληηθά ηα επίπεδα ηεο θηψρεηαο
ηνπο," πνπ ηηο πεξηζζφηεξεο θνξέο νθείινληαη ζε παξάιεηςε ησλ θπβεξλήζεσλ
θαη πνιπεζληθψλ επηρεηξήζεσλ λα επαλεπελδχζνπλ ηα έζνδα ησλ πφξσλ ζηνλ
ηνκέα ηεο πγείαο, εθπαίδεπζεο, θαζψο θαη ησλ ππεξεζηψλ δεκηνπξγίαο
απαζρφιεζεο εξρφκελνη ζε αληίζεζε κε ηηο δειψζεηο θαη ππνζρέζεηο ηνπο24.
Ο Campbell Β.(2008)22 ηνλίδεη φηη ε εμσηεξηθή επηξξνή ησλ θαλνληζηηθψλ
πιαηζίσλ θηλδπλεχεη ππνλνκεχνληαο ηε ιατθή λνκηκνπνίεζε ησλ θξαηψλ πνπ ηηο
πηνζεηνχλ. Ωο εθ ηνχηνπ, ελψ επέξρεηαη επηηπρία ζηελ πξνζέιθπζε πεξηζζφηεξσλ
μέλσλ επελδχζεσλ, φπσο κε ηα απειεπζεξσηηθά εμνξπθηηθά θαζεζηψηα πνπ
εγθξίζεθαλ ζε φιε ηελ Αθξηθή, απφ ηε δεθαεηία ηνπ 1980, εκθαλίδνληαη
ειιείςεηο ζηελ ηθαλφηεηα ηνπο λα αληαπνθξηζνχλ ζηηο πξνθιήζεηο ηεο αλάπηπμεο.
Ζ έιιεηςε ηεο ηθαλφηεηαο εθ κέξνο ησλ αθξηθαληθψλ θξαηψλ λα
παξαθνινπζήζνπλ θαη λα επηβάινπλ ηνπο θαλνληζκνχο δηαρείξηζεο ησλ θπζηθψλ
πφξσλ, πεξηφξηζαλ ηα νθέιε γηα ηελ ηνπηθή απαζρφιεζε θαη ηελ ππέξ-θησρή
νηθνλνκηθή αλάπηπμε ζε επίπεδν θνηλνηήησλ, θαζψο θαη ε έιιεηςε δηαθάλεηαο
φζνλ αθνξά ηηο πνιηηηθέο δηαρείξηζεο ησλ εζφδσλ ησλ πφξσλ πνπ παξφηξπλαλ
γηα εληνλφηεξεο ζηξαηεγηθέο δηαρείξηζεο ησλ θπζηθψλ πφξσλ.
Καη ελψ ζε παγθφζκην επίπεδν ζπλέβεζαλ απφ ην 1980 ζπλερείο ηξνπνπνηήζεηο
θαη αιιαγέο ζηνπο κεηαιιεπηηθνχο θψδηθεο ησλ παξαγσγψλ θξαηψλ κε ζηφρν ηελ
αχμεζε ησλ σθειεηψλ απφ ηηο θπξίσο αιινδαπέο εμνξπθηηθέο εηαηξίεο, ζηελ
Διιεληθή Δπηθξάηεηα αλάινγεο ελέξγεηεο θαηαγξάθεζαλ έσο ηνλ κεηαιιεπηηθφ
θψδηθα ηνπ 1973 ν νπνίνο βαζίζηεθε θπξίσο ζηνλ Γαιιηθφ θαη αζρέησο κε ην
γεγνλφο πσο ζε θάπνηα ζεκεία ηνπ είλαη απαξραησκέλνο θαη ρξήδεη αιιαγψλ ζην
58 

ζχλνιφ ηνπ έρεη αμηνινγεζεί ζεηηθά κε δηαηάμεηο πνπ επηβάιιεηαη λα
δηαηεξεζνχλ.
Ζ Διιάδα πξνο ηελ θαηεχζπλζε απηή (αλακφξθσζε κεηαιιεπηηθνχ θψδηθα) έρεη
μεθηλήζεη έζησ θαη κε κεγάιε θαζπζηέξεζε ηελ πηνζέηεζε Δζληθήο Πνιηηηθήο γηα
ηελ αμηνπνίεζε ησλ ΟΠΤ. Οη ηξεηο ζπληζηψζεο ηεο πνιηηηθήο απηήο είλαη νη εμήο:
 Ζ αλάδεημε θαη απνθάιπςε ηνπ νξπθηνχ καο πινχηνπ θαη ε αλάζεζε ηεο
εθκεηάιιεπζεο ηνπο κέζα απφ δηαθαλείο δηεζλείο πιεηνδνηηθνχο δηαγσληζκνχο
έηζη ψζηε λα κεγηζηνπνηεζνχλ ηα νθέιε ηεο εζληθήο νηθνλνκίαο.
 Ζ αμηνπνίεζε απηή λα γίλεη κέζα απφ δηαδηθαζίεο θαη πξαθηηθέο νξζνινγηθήο
εθκεηάιιεπζεο ε νπνία ζα ζέβεηαη θαη ζα ηεξεί ηηο αξρέο ηεο βηψζηκεο
αλάπηπμεο.
 Ζ χπαξμε αληηζηαζκηζηηθψλ νθειψλ γηα ηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο αιιά θαη
θνηλσληθά δίθαηε θαηαλνκή ησλ εζληθψλ εζφδσλ.
Δίλαη γλσζηφ φηη κε ηνλ Ν. 3986/2011 Δπείγνληα Μέηξα Δθαξκνγήο
Μεζνπξφζεζκνπ Πιαηζίνπ Γεκνζηνλνκηθήο ΢ηξαηεγηθήο 2012−2015,
δεκηνπξγήζεθε ην Σακείν Αμηνπνίεζεο ηεο Ηδησηηθήο Πεξηνπζίαο ηνπ Γεκνζίνπ
(ΣΑΗΠΔΓ) κε απνθιεηζηηθή απνζηνιή ηελ αμηνπνίεζε ή/θαη ε πψιεζε ησλ
ζηνηρείσλ πνπ πεξηέξρνληαη ζην ελεξγεηηθφ ηνπ. Μάιηζηα εληφο ηνπ 2011
αλαθνηλψζεθε θαη πξφζθιεζε απφ ηελ Δηδηθή Γξακκαηεία Αλαδηαξζξψζεσλ θαη
Απνθξαηηθνπνηήζεσλ ηνπ ΤΠΟΗΚ, κε ζθνπφ ηε δεκηνπξγία εηαηξείαο εηδηθνχ
ζθνπνχ (ΔΔ΢) ψζηε λα πεξηέιζνπλ ζε απηήλ σο κεηνρηθφ θεθάιαην ηα
κεηαιιεπηηθά δηθαηψκαηα κε ζθνπφ ηελ αμηνπνίεζε θαη ελ ζπλερεία πψιεζε ησλ
κεηνρψλ.
΢χκθσλα κε ηνλ Σδεθέξε Π. (2012)30 φκσο ην κφλν λφεκα πνπ έρεη κηα ηπρφλ
απνθξαηηθνπνίεζε ησλ δηθαησκάησλ ηνπ δεκνζίνπ επί ηνπ νξπθηνχ πινχηνπ
είλαη φηη δελ ππάξρεη εκπηζηνζχλε ζηελ ειιεληθή πνιηηεία αιιά ζε κηα ηδησηηθή
εηαηξεία εηδηθνχ ζθνπνχ πνπ ζα εξεπλήζεη, ππνινγίζεη, εθηηκήζεη, δηαρεηξηζηεί
θαη ελ ηέιεη αμηνπνηήζεη θαιχηεξα απφ ηελ ειιεληθή πνιηηεία ηνλ Διιεληθφ
Οξπθηφ Πινχην. Πξέπεη λα γίλεη θαηαλνεηφ φηη ηα δηθαηψκαηα ηνπ δεκνζίνπ επί
ηνπ Οξπθηνχ Πινχηνπ δελ απνθξαηηθνπνηνχληαη. Ζ κεηαιιεπηηθή πεξηνπζία, ν
Οξπθηφο Πινχηνο αλήθεη ζηνλ ειιεληθφ ιαφ θαη απιά ηνλ δηαρεηξίδεηαη ε
Διιεληθή Πνιηηεία ζχκθσλα κε ην ζχληαγκα θαη ηνπο λφκνπο θάηη πνπ φπσο
είδακε θαη ζην πξψην κέξνο ηζρχεη ζε παγθφζκην επίπεδν. Πξέπεη λα εξεπλήζεη
δηεμνδηθά, είηε ε πνιηηεία κφλε ηεο είηε ζε άκεζε ζπλεξγαζία κε ηνλ ηδησηηθφ
ηνκέα, λα πξνζδηνξίζεη κε επηζηεκνληθή κέζνδν έλα θνίηαζκα ηφζν πνηνηηθά φζν
θαη πνζνηηθά, θαη αθνχ εθηηκήζεη ηελ πηζαλή αμία πνπ δηαζέηεη, λα ηo
αμηνπνηήζεη κε ηξφπν ψζηε λα απνδψζεη ηα κέγηζηα γηα ηε ρψξα. Κη επηπιένλ λα
πεξηνξίζεη ζην ειάρηζην ηελ πεξηβαιινληηθή δεκία εθφζνλ θαη ην πεξηβάιινλ
απνηειεί εζληθή πεξηνπζία εθάκηιιε. Κη απηφ ζα πξέπεη λα ην θάλεη ν εζληθά
θπξίαξρνο, θαη φρη λα ην εθρσξήζεη αιινχ εθ ησλ πξνηέξσλ. Γηφηη ηφηε ειινρεχεη
ν θίλδπλνο αληί λα εθρσξεζεί θάηη πνπ ζα ζπληειέζεη ζην εζληθφ ζπκθέξνλ, απιά
λα εθπνηεζεί θάηη ζε εμεπηειηζηηθή ηηκή. Δθρσξψληαο απφ πξηλ ηνλ νξπθηφ
59 

πινχην, είλαη φρη κφλν ιαλζαζκέλν απφ ηερληθφ-νηθνλνκηθή θαη πεξηβαιινληηθή
άπνςε αιιά θαη εζληθά επηδήκην.
Δπνκέλσο ζα πξέπεη λα θαηνρπξσζεί λνκνζεηηθά ε κε αμηνπνίεζε ηνπ ζπλφινπ
ηνπ νξπθηνχ πινχηνπ ηεο ρψξαο απφ ηδηψηεο παξά κφλν απφ ην δεκφζην ην νπνίν
ζα εθρσξεί ηα κεηαιιεπηηθά δηθαηψκαηα εθκηζζψλνληάο ηα, κέζσ δηεζλψλ
πιεηνδνηηθψλ δηαγσληζκψλ, δηαθαλψλ, κε φξνπο θαη πξνυπνζέζεηο γλσζηέο εθ
ησλ πξνηέξσλ θαη επηπιένλ παξαρσξψληαο ζηνπο άκεζα ελδηαθεξνκέλνπο φιν
ηνλ απαξαίηεην ρξφλν (θαη δελ ελλννχκε κφλν 19 κέξεο φπσο έγηλε ην 1994 ζηνλ
δηεζλή δηαγσληζκφ πνπ πξνθεξχρζεθε θπξψλνληαο ηα κεηαιιεία Υαιθηδηθήο
ζηελ TVX Διιάο) πξνθεηκέλνπ λα εηνηκάζνπλ ηηο φπνηεο απαηηνχκελεο κειέηεο
δεηνχληαη πξνθεηκέλνπ λα κπνξνχλ λα ιάβνπλ κέξνο θαη λα πιεηνδνηήζνπλ είηε
παξαρσξψληαο απεπζείαο ην κεηαιιεπηηθφ δηθαίσκα ζε ηδηψηε κε ηελ
πξνυπφζεζε πσο έρεη πξνεγεζεί απ‟ απηφλ έξεπλα. Θα πξέπεη δειαδή λα
εμαιεηθζνχλ πεξηζηαηηθά αλάινγα κε ηα φζα ζπλέβεζαλ φρη κφλν ζηελ TVX
Διιάο αιιά θαη ζηελ πψιεζε ησλ κεηαιιεπηηθψλ δηθαησκάησλ γηα ηα κεηαιιεία
Καζζάλδξαο ηεο Υαιθηδηθήο θαη ηα νπνία φισο ζπλλφκσο θαηαδηθάζηεθαλ απφ
ην Δπξσπατθφ Γηθαζηήξην κε ηελ ππ‟ αξηζκ. Δ(2011) 1006, αλαγλσξίδνληαο σο
κφλν ζεηηθφ ηελ ππνρξέσζε θαζαξηζκνχ ηεο ιίκλεο ηεικάησλ ζηελ Οιπκπηάδα
θαη ηελ ππνρξέσζε απνθαηάζηαζεο ηνπ ρψξνπ. Δπηπιένλ φπσο πνιχ νξζά
πξνβιέπεηαη απφ ην 1973 κέρξη θαη ζήκεξα θαη είλαη κηα ξχζκηζε πνπ ζα πξέπεη
λα δηαηεξεζεί, ε θάζε ζχκβαζε πνπ ζα ππνγξάθεηαη γηα ηελ έξεπλα,
εθκεηάιιεπζε θαη ελ γέλεη αμηνπνίεζε ησλ ΟΠΤ ζα πξέπεη λα θπξψλεηαη κε λφκν
απφ ηελ Διιεληθή Βνπιή, ε νπνία πξέπεη λα εμεηάδεη θαη αμηνινγεί φινπο ηνπο
φξνπο κε γλψκνλα ην δεκφζην ζπκθέξνλ κηαο θαη νη ΟΠΤ ραξαθηεξίδνληαη απφ
ην ΢χληαγκα θαη ην άξζξν 102 ΜΚ σο «δεκφζηαο σθέιεηαο».
Έλαο αθφκα βαζηθφο άμνλαο αιιαγήο είλαη ν ρσξνηαμηθφο ζρεδηαζκφο πνπ ζα
δηαζθαιίζεη ηελ δπλαηφηεηα αμηνπνίεζεο θαη πξφζβαζεο ζηα ρξπζνθφξα
θνηηάζκαηα ζε καθξνρξφληα βάζε θαη ζα επηιχζεη ηα ζέκαηα αληαγσληζκνχ
ρξήζεσλ γεο. Ζ εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα φκσο παξνπζηάδεη ηηο εμήο
ηδηαηηεξφηεηεο, νη νπνίεο ζα πξέπεη λα ιεθζνχλ ζνβαξά ππφςε θαηά ηνλ αλσηέξσ
ζρεδηαζκφ. Οη Οξπθηέο Πξψηεο Όιεο (ΟΠΤ) ζπλδένληαη άξξεθηα κε ηα
γεσινγηθά ραξαθηεξηζηηθά ηεο πεξηνρήο ππαθνχνληαο ζε κηα "a priori" (απφ πξηλ)
ρσξνζέηεζε ησλ θνηηαζκάησλ ζε ζπγθεθξηκέλεο ζέζεηο. Ζ ηδηφηεηά ηνπο απηή
ζέηεη πεξηνξηζκνχο σο πξνο ηε ρσξνζέηεζε κηαο εμνξπθηηθήο κνλάδαο δεδνκέλνπ
φηη απηή πξέπεη λα εγθαηαζηαζεί ζην ρψξν πνπ ππάξρεη ην θνίηαζκα. Ζ αλσηέξσ
ηδηαηηεξφηεηα έρεη ιεθζεί ππφςε ζηηο ζρεηηθέο λνκνζεηηθέο δηαηάμεηο θαη
ζπγθεθξηκέλα ζηελ παξάγξαθν 1α ηνπ άξζξνπ 12 ηνπ Ν. 2837/2000 (ΦΔΚ 178/
Α), πνπ νξίδεηαη ζαθψο φηη: «Ο ρψξνο ζηνλ νπνίν εληνπίδεηαη θνίηαζκα
κεηαιιεπηηθψλ, βηνκεραληθψλ νξπθηψλ θαη καξκάξσλ, ζεσξείηαη εθ ηνπ λφκνπ
ρσξνζεηεκέλν κεηαιιείν ή ιαηνκείν αληίζηνηρα». Ζ αλσηέξσ δηάηαμε λφκνπ
εληάζζεη απηφκαηα ηελ εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα ζηηο πξνηεξαηφηεηεο
ζρεδηαζκνχ ρξήζεσλ γεο. ΢ην Γεληθφ Πιαίζην Υσξνηαμηθνχ ΢ρεδηαζκνχ θαη
60 

Αεηθφξνπ Αλάπηπμεο ηεο Υψξαο (άξζξν 7 (Β), ΦΔΚ Α‟ 128/2008), γίλεηαη ζαθήο
αλαθνξά α) ζηε δηαηήξεζε ηεο εμνξπθηηθήο δξαζηεξηφηεηαο ζηηο πθηζηάκελεο
πεξηνρέο εθκεηάιιεπζεο αιιά θαη β) ζηε δηαζθάιηζε ηεο δπλαηφηεηα επέθηαζεο
ζε πεξηνρέο φπνπ εληνπίδνληαη λέα θνηηάζκαηα ή λέα νξπθηά. Δπηπιένλ νη
Οξπθηέο Πξψηεο Όιεο (ΟΠΤ) ραξαθηεξίδνληαη απφ «ζπαληφηεηα» αιιά θαη απφ
ην γεγνλφο φηη είλαη "εμαληιήζηκεο" θαη "κε αλαλεψζηκεο" . Σα αλσηέξσ θαη ε
κεγάιε ζεκαζία ησλ ΟΠΤ έρνπλ ιεθζεί ππφςε ηφζν ζην ΢χληαγκα ηεο Υψξαο
(άξζξν 106 παξ. 1 θαη άξζξν 18 παξ. 1) φζν θαη ζηελ εμαγγειζείζα απφ ηελ
Πνιηηεία Δζληθή Πνιηηηθή γηα ηελ αμηνπνίεζε ησλ ΟΠΤ (ΔΒΔΑ, Φεβξνπάξηνο
2012). Βαζηθή αξρή ηεο Δζληθήο Πνιηηηθήο είλαη ε έληαμε ηεο εμνξπθηηθήο
δξαζηεξηφηεηαο ζηηο πξνηεξαηφηεηεο ηνπ Υσξνηαμηθνχ ΢ρεδηαζκνχ ηεο Υψξαο.
Ζ έληαμε ηεο "εμφξπμεο" ζηνλ ρσξνηαμηθφ ζρεδηαζκφ δξαζηεξηνηήησλ θαη
ρξήζεσλ γεο θαη κάιηζηα θαηά πξνηεξαηφηεηα, ζεκαίλεη φηη ζα πξέπεη λα
επηηξέπεηαη ε δπλαηφηεηα εμέηαζεο ηεο δξαζηεξηφηεηαο απηήο, δηαθνξεηηθά απηή
θηλδπλεχεη –ιφγσ ηνπ γεσγξαθηθνχ εληνπηζκνχ ηεο- λα απνιεζηεί γηα πάληα. ΢ε
θάζε πεξίπησζε ν ζηφρνο είλαη ε ζπλχπαξμε κε ηηο άιιεο ηνκεαθέο αλαπηπμηαθέο
δξαζηεξηφηεηεο θαη φρη ν απνθιεηζκφο ηφζν ηεο ζπγθεθξηκέλεο φζν θαη ησλ
ππνινίπσλ δξαζηεξηνηήησλ. ΢ην ζρεδηαζκφ απηφ, ζα πξέπεη επίζεο επί ηνπ
πξαθηένπ λα ιεθζνχλ ππφςε θαη ηα ηπρφλ θνηηάζκαηα πνπ έρνπλ εληνπηζηεί αιιά
δελ βξίζθνληαη αθφκα ζε θάζε εθκεηάιιεπζεο πξνθεηκέλνπ λα απνθεπρζεί ε
ελδερφκελε «αδξαλνπνίεζή» ηνπο εμαηηίαο ζεζκνζέηεζεο αληαγσληζηηθψλ
ρξήζεσλ γεο ή θαηαζθεπήο έξγσλ ππνδνκήο. Αθφκα ζα πξέπεη λα ππάξρεη
πξφβιεςε γηα θαη‟ εμαίξεζε δηαδηθαζίαο αιιαγήο ρξήζεσλ γεο φηαλ απηφ
θξίλεηαη αλαγθαίν γηα ηελ αμηνπνίεζε αμηφινγσλ θνηηαζκάησλ ηα νπνία ζα
ζπκβάιινπλ ηα κέγηζηα γηα ηελ ρψξα αιιά θαη πξφβιεςε γηα ηελ ρξήζε ηνπ
ρψξνπ ηεο εμφξπμεο κεηά ην θιείζηκν ηνπ κεηαιιείνπ (Σδεθέξεο Π. 2014)31.
Έλαο αθφκα ηνκέαο πνπ ζα έπξεπε λα ππνζηεί αλαζεψξεζε θαη αιιαγέο είλαη ηα
εξγαιεία πνπ δηαζέηνπκε, ρξεζηκνπνηνχκε θαη επηβάιινπκε ζηηο εηαηξείεο
εμφξπμεο ρξπζνχ πξνθεηκέλνπ απηέο λα αληηκεησπίζνπλ θαη λα απνθχγνπλ
πεξηπηψζεηο πνπ ελδερνκέλσο λα πξνθαιέζνπλ αξλεηηθέο κε αλαζηξέςηκεο
επηπηψζεηο ζην θπζηθφ πεξηβάιινλ. ΢χκθσλα κε ην ζχζηεκα εγγπνδνζίαο
ζήκεξα ρξεζηκνπνηνχκε ηελ κέζνδν ηεο ακεηάθιεηεο ρξεκαηηθήο εγγχεζεο κέζσ
θαηάζεζεο εγγπεηηθψλ επηζηνιψλ απφ ηξαπεδηθά ζπζηήκαηα ην πνζφ ησλ νπνίσλ
θαζνξίδεηαη απφ ηελ δηνίθεζε θαη ζχκθσλα κε ηελ ΑΔΠΟ ησλ κεηαιιείσλ ηεο
ΒΑ Υαιθηδηθήο γηα παξάδεηγκα αλαπξνζαξκφδεηαη θάζε πέληε ρξφληα. Σν πνζφ
φκσο ζα έπξεπε λα επαλαπξνζδηνξίδεηαη θαη λα επαλαμηνινγείηαη αληί θάζε πέληε
ρξφληα ζε εηήζηα βάζε αθνινπζψληαο ηελ πνξεία ηνπ πιεζσξηζκνχ.
Μηα άιιε κέζνδνο είλαη ε ζχλαςε αζθαιηζηηθψλ ζπκβνιαίσλ κεηαμχ
επηρεηξήζεσλ θαη αζθαιηζηηθψλ νξγαληζκψλ, κέζνδνο πνπ πξνβιέπεηαη πιένλ
θαη ζην δηθφ καο ζχζηεκα. Ωζηφζν ζχκθσλα θαη κε ην Σκήκα Δμνξπθηηθψλ θαη
Πεηξειατθψλ Δηαηξηψλ ηεο Κπβέξλεζεο ηεο Απζηξαιίαο νη εγγπήζεηο ησλ
αζθαιηζηηθψλ νξγαληζκψλ πξέπεη λα είλαη άλεπ φξσλ θαη ζην ζχλνιν ηνπ
61 

θφζηνπο πνπ είλαη αλαγθαίν γηα ηελ νινθιεξσκέλε απνθαηάζηαζε επηβάιινληαο
παξάιιεια ηελ ππνρξέσζε ν αζθαιηζηηθφο νξγαληζκφο πνπ ζα θαηαξηίζεη ηελ
ζχκβαζε λα παξέρεη ερέγγπα αμηνπηζηίαο φπσο π.ρ. ε LLOYD‟S ε νπνία απνηειεί
αλακθίβνια κηα παγθφζκηα αμηφπηζηε αζθαιηζηηθή δχλακε. ΢χκθσλα κε ην
ζχζηεκα δηθαησκάησλ, πξφζθαηα έρεη πξνζδηνξηζηεί ην ζχζηεκα ππνινγηζκνχ
απηψλ βάζεη ηεο αμίαο ησλ εμνξπθηηθψλ πιψλ.
Πίνακαρ ΗΗΗ: Πξαθηηθέο επηβνιήο δηθαησκάησλ ζε πεξηνρέο ηεο Β. Ακεξηθήο 32

Βιέπνληαο φκσο ηνλ παξαπάλσ πίλαθα ΗΗΗ παξαηεξνχκε πσο ν Καλαδάο,
θαηεμνρήλ παξαγσγφο ρψξα ρξπζνχ ρξεζηκνπνηεί ην ζχζηεκα βάζεη ησλ θεξδψλ,
ππνινγίδεηαη δειαδή σο πνζνζηφ επί ησλ θεξδψλ ηεο επηρείξεζεο αιιά ζε
θάπνηεο πεξηπηψζεηο φπσο θαη ε Ακεξηθή ρξεζηκνπνηεί πβξηδηθά ζπζηήκαηα
ζπλδπάδνληαο ην ζχζηεκα επί ηεο αμίαο κε απηφ ηνπ ππνινγηζκνχ βάζεη ησλ
θεξδψλ ηεο επηρείξεζεο. Αθνινπζψληαο ινηπφλ έλα πβξηδηθφ ζχζηεκα θαη
ζπλδπάδνληαο ηνλ ππνινγηζκφ ησλ δηθαησκάησλ ηφζν κε ηα θέξδε ηεο
επηρείξεζεο φζν θαη κε ηελ αμία ησλ πιψλ επηηπγράλεηαη ζπγθεξαζκφο απφςεσλ
ησλ δπν πιεπξψλ. Απφ ηελ κηα πιεπξά ησλ επηρεηξήζεσλ αθνχ κεηψλεηαη ν
θίλδπλνο λα πιεξψζνπλ θάπνην ρξεκαηηθφ πνζφ, ζηελ πεξίπησζε πνπ ε
επηρείξεζε έρεη δεκηέο θαη απφ ηελ άιιε ην θξάηνο ην νπνίν ζε θάζε πεξίπησζε
ζα ιάβεη ην ρξεκαηηθφ πνζφ σο αληηζηάζκηζκα γηα ηε ρξήζε ηνπ πφξνπ
(Νηθνιάνπ Η. 2014)32.
Καηά ηνπο Kristina Söderholm et. al. (2014)33, ε κεηαιιεπηηθή βηνκεραλία
αληηκεησπίδεη ζεκαληηθέο πεξηβαιινληηθέο πξνθιήζεηο. Παξάγεη κεγάιεο
πνζφηεηεο, γηα παξάδεηγκα, ζηεξεψλ απνβιήησλ, απνξξηκκάησλ, φμηλε απνξξνή,
αεξνκεηαθεξφκελε ζθφλε θαη άιινπο ξππαληέο, πνπ βξίζθνληαη ζηελ μεξά θαη
ζηνλ αέξα θαη λεξφ. Γηα ηνλ ιφγν απηφ είλαη θαη ζα πξέπεη λα είλαη ην επίθεληξν
ησλ νινέλα θαη πην απζηεξψλ πεξηβαιινληηθψλ θαλνληζκψλ. Καη ελψ νη
62 

θαλνληζκνί επηβάιινπλ εθηηκήζεηο πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ, άδεηεο γηα ηελ
αληηκεηψπηζε ηπρφλ αξλεηηθψλ επηπηψζεσλ, πξνψζεζε θαη πηνζέηεζε θηιηθψλ
πξνο ην πεξηβάιινλ δηεξγαζηψλ παξαγσγήο, κπνξνχλ παξάιιεια λα νδεγήζνπλ
ζε αχμεζε ηνπ ρξφλνπ, ηνπ θφζηνπο θαη ησλ θηλδχλσλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ην
άλνηγκα θαη ηε ιεηηνπξγία ησλ κεηαιιείσλ ελψ νη θαλνληζκνί απηνί κπνξνχλ
επίζεο λα νδεγήζνπλ ζε κείσζε ησλ επελδχζεσλ εμφξπμεο, ζε ξχπαλζε θαη
ρακέλεο επθαηξίεο απαζρφιεζεο ζηελ ηνπηθή θαη πεξηθεξεηαθή νηθνλνκία. Απηφ
ην δίιεκκα φκσο ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο είλαη πεξίπινθν θαη εμαξηάηαη ζε κεγάιν
βαζκφ απφ ηνλ ζρεδηαζκφ θαη εθαξκνγή ησλ θαλνληζκψλ.
Σν γεσινγηθφ δπλακηθφ θαη ε πνιηηηθή ζηαζεξφηεηα είλαη νη πην ζεκαληηθνί
παξάγνληεο πνπ θαζνξίδνπλ ηελ γεσγξαθηθή επηινγή ησλ εηαηξεηψλ εμφξπμεο. ΢ε
γεληθέο γξακκέο νη πεξηβαιινληηθνί θαλνληζκνί δελ απνηέιεζαλ ζεκαληηθφ
εκπφδην ζηηο επελδχζεηο (Peck, M.J et. al. 1992)34. Γειαδή, αληί λα αλαδεηνχλ
ρψξεο φπνπ νη πεξηβαιινληηθνί θαλνληζκνί είλαη ραιαξνί, νη κεηαιιεπηηθέο
επηρεηξήζεηο είλαη θπξίσο πνπ ςάρλνπλ γηα ρψξεο πνπ παξέρνπλ κηα ζπλνιηθή
ζηαζεξή πνιηηηθή θαηά ηνλ Wilkerson, J., (2010)35. Σαπηφρξνλα, νη ρψξεο κε
πνιηηηθή ζηαζεξφηεηα ηείλνπλ επίζεο λα είλαη εθείλεο κε ηνπο απζηεξφηεξνπο
πεξηβαιινληηθνχο θαλνληζκνχο. Έηζη, αλ θαη ε πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία κπνξεί
λα ιεηηνπξγεί σο εκπφδην γηα ηελ εμεξεχλεζε ζε νξηζκέλεο πεξηνρέο θαη κπνξεί
λα ζπλεπάγεηαη θαζπζηεξήζεηο ζηε δηαδηθαζία εθθίλεζεο, νη κεγαιχηεξεο
εηαηξείεο εμφξπμεο ηείλνπλ λα ππφθεηληαη ζε πεξηβαιινληηθνχο θαλνληζκνχο
ζρεδφλ ζε φια ηα κέξε πνπ επηιέγνπλ λα δξαζηεξηνπνηεζνχλ (Kristina Söderholm
et. al. 2014)33.
΢χκθσλα κε ηα «πεξηβαιινληηθά επίθαηξα»36 ν έιεγρνο ησλ θαλφλσλ πνπ
επηβάιινπλ ηα δεκφζηα φξγαλα είλαη πνπ παξνπζηάδεη πξνβιήκαηα θαη εθξεθηηθά
ειιείκκαηα θαη φρη ε απζηεξφηεηα απηψλ. Ζ πξνζηαζία πάζρεη φρη γηαηί ιείπνπλ
επαξθείο θαλφλεο αιιά γηαηί εθαξκφδνληαη πιεκκειψο ή παξαβηάδνληαη ελψ νη
κεραληζκνί γηα ηελ ηήξεζε θαη ηνλ έιεγρν ηεο πεξηβαιινληηθήο λνκηκφηεηαο,
θξίλνληαη αηειέζθνξνη. ΢ηελ Ακεξηθή ηζρχεη ν λφκνο Comprehensive
Environmental Response, Compensation and Liability Act, φπνπ ε εμνξπθηηθή
επηρείξεζε θαζψο θαη νη ηδηνθηήηεο ηεο γεο ή δαλεηζηέο ηεο επηρεηξήζεηο είλαη
ππεχζπλνη γηα ηα πεξηβαιινληηθά πξνβιήκαηα θαη γηα ηελ απνθαηάζηαζε ησλ
πεξηβαιινληηθψλ πξνβιεκάησλ κεηά ην πέξαο ιεηηνπξγίαο ησλ επηρεηξήζεσλ. Σα
απνηειέζκαηα απηήο ηεο λνκνζεζίαο είλαη λα θαηεπζχλεη ηνπο δαλεηζηέο ή ηα
ελδηαθεξφκελα κέξε (stakeholders) λα ππνρξεψλνπλ ηελ επηρείξεζε λα εθαξκφδεη
ζπγθεθξηκέλεο ζηξαηεγηθέο γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη
αλαπηχζζνληαο έλα ζχζηεκα παξαθνινχζεζεο γηα λα εμαζθαιίζνπλ ηελ
πξνζηαζία
ηνπ
πεξηβάιινληνο
ψζηε
λα
απνθχγνπλ
κειινληηθέο
ρξεκαηννηθνλνκηθέο απψιεηεο απαιιάζζνληαο θαη απνθνξηίδνληαο ηελ δηνίθεζε
απφ ην έξγν ηεο άκεζεο αλάγθεο πξαγκαηνπνίεζεο ειέγρσλ δηαηεξψληαο βέβαηα
ην δηθαίσκα γηα δηελέξγεηα έθηαθησλ ειέγρσλ κεηαθπιψληαο ηελ ππνρξέσζε
απηή θπξίσο ζηνπο δαλεηζηέο. Έλα αλάινγν ζχζηεκα ζηελ Διιάδα ζα ήηαλ
63 

θαηαδηθαζκέλν λα απνηχρεη θαζψο ζρεδφλ φινη πξνζπαζνχλ λα πεηχρνπλ
επλντθνχο θαη ζπκθέξνληεο φξνπο (ζπλ)εξγαζίαο απνζησπψληαο φκσο ηηο επζχλεο
ηνπο, πνπ ηπρφλ ζα πξνθχςνπλ απφ ην εγρείξεκά ηνπο απηφ κε απνηέιεζκα λα
νδεγνχληαλ ε εθάζηνηε επηρείξεζε εμφξπμεο ζε απνκφλσζε θαη
πεξηζσξηνπνίεζε. Σν ιηγφηεξν φκσο πνπ ζα κπνξνχζε λα γίλεη ζηνλ ηνκέα απηφ
ζα ήηαλ ε άκεζε ππνρξέσζε πηζηνπνίεζεο ηεο εηαηξίαο κε έλα ζχζηεκα
πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο. Θα κπνξνχζε γηα παξάδεηγκα λα ππνρξεσζεί ε
εηαηξεία ζην ζχλνιν ησλ δξαζηεξηνηήησλ απφ ηελ έξεπλα κέρξη ηελ
απνθαηάζηαζε, πέξαλ φισλ ησλ απαηηνχκελσλ αδεηνδνηήζεσλ λα πηζηνπνηείηαη
θαη βάζεη ηνπ ΢πζηήκαηνο Πεξηβαιινληηθήο Γηαρείξηζεο ISO 14001, φπνπ ε
πηζηνπνίεζε λα αθνξά ηε γεσινγηθή έξεπλα, ηηο πξνπαξαζθεπαζηηθέο εξγαζίεο,
ηελ εθκεηάιιεπζε, ηνλ εκπινπηηζκφ, ηε δηαθίλεζε κεηαιιεπκάησλ θαη πξντφλησλ
θαη αλακθίβνια ησλ έξγσλ απνθαηάζηαζεο. Άιιε ελαιιαθηηθή ιχζε ζα ήηαλ ν
εθνδηαζκφο ηεο επηρείξεζεο κε EMAS. Σν EMAS αθνξά ηνλ ηξφπν κε ηνλ νπνίν
ιεηηνπξγεί έλαο νξγαληζκφο (ή έλαο ζπγθεθξηκέλνο ρψξνο δξαζηεξηνηήησλ ελφο
νξγαληζκνχ) θαηά ηε δηαδηθαζία παξαγσγήο ησλ πξντφλησλ. Ζ πεξηβαιινληηθή
δήισζε ελφο θαηαρσξεκέλνπ ζην EMAS νξγαληζκνχ είλαη δηαζέζηκε ζην θνηλφ
θαη ζε θάζε ελδηαθεξφκελν, έρεη επηθπξσζεί απφ αλεμάξηεην δηαπηζηεπκέλν
θνξέα
επαιήζεπζεο
ηνπ
EMAS
θαη
παξέρεη
νινθιεξσκέλε
πιεξνθφξεζε ζρεηηθά κε ηελ πεξηβαιινληηθή πνιηηηθή ηνπ νξγαληζκνχ, ην
πεξηβαιινληηθφ ηνπ πξφγξακκα θαη ην ζχζηεκα πεξηβαιινληηθήο δηαρείξηζεο,
ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ ησλ πεξηβαιινληηθψλ πηπρψλ θαη επηπηψζεσλ ηνπ
νξγαληζκνχ, ησλ πεξηβαιινληηθψλ ηνπ επηδφζεσλ θαη ηεο ζπκκφξθσζήο ηνπ κε
ηηο εθαξκνζηέεο λνκηθέο ππνρξεψζεηο φζνλ αθνξά ην πεξηβάιινλ. Ο πνιίηεο
αιιά θαη ε δηνίθεζε πνπ βιέπεη φηη έλαο νξγαληζκφο (ή θάπνηνο ζπγθεθξηκέλνο
ρψξνο δξαζηεξηνηήησλ ελφο νξγαληζκνχ) έρεη επαιεζεπηεί θαηά EMAS, κπνξεί
λα γλσξίδεη φηη ν ζπγθεθξηκέλνο νξγαληζκφο (ή ρψξνο δξαζηεξηνηήησλ) έρεη
εληνπίζεη ηηο ζεκαληηθέο επηπηψζεηο ηεο ιεηηνπξγίαο ηνπ ζην πεξηβάιινλ, έρεη
ειεγρζεί γηα ζπκκφξθσζε κε ηελ πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία θαη έρεη ζέζεη ζε
εθαξκνγή έλα πξφγξακκα ζπλερνχο κείσζεο ησλ πεξηβαιινληηθψλ ηνπ
επηπηψζεσλ θαη εμνηθνλφκεζεο ησλ θπζηθψλ πφξσλ. Tέινο κπνξεί λα επηβιεζεί
ε ππνρξέσζε ζηελ εηαηξεία εμφξπμεο λα δαπαλήζεη ηνπιάρηζηνλ έλα πνζνζηφ
ησλ εηήζησλ δαπαλψλ ιεηηνπξγίαο γηα ηελ αλάπηπμε ηεο ηνπηθήο θνηλφηεηαο θαη
ηελ εμέιημε ηεο εμνξπθηηθήο ηερλνινγίαο θαη ησλ γεσεπηζηεκψλ φπσο ζπκβαίλεη
ζηηο Φηιηππίλεο φπνπ ην πνζνζηφ αλέξρεηαη ζην 1,5%.
Σα ηειεπηαία δε ρξφληα έρεη πξνθχςεη επηπιένλ θαη έλα λέν θχκα πξσηνβνπιηψλ
δηαθπβέξλεζεο ησλ θπζηθψλ πφξσλ πνπ απνζθνπνχλ ζην λα ζπκπιεξψζνπλ ηηο
αδπλακίεο ησλ πξνεγνχκελσλ γελεψλ ησλ θαλνληζκψλ ησλ νξπρείσλ. Ζ
εκθάληζε απηψλ ησλ λέσλ πξσηνβνπιηψλ ζε ζέκαηα δηαθπβέξλεζεο έρεη ηηο ξίδεο
ηεο ζηηο ζπδεηήζεηο γηα εηαηξηθή θνηλσληθή επζχλε, ηδίσο ζηνλ ηνκέα εμφξπμεο
ηεο Λαηηληθήο Ακεξηθήο, φπνπ νξγαλψζεηο ηεο θνηλσλίαο ησλ πνιηηψλ επέζηεζαλ
ηελ πξνζνρή ζηα αλζξψπηλα δηθαηψκαηα θαη ηηο πεξηβαιινληηθέο θαηαρξήζεηο
πνπ δηαπξάρζεθαλ απφ ηηο πνιπεζληθέο εηαηξείεο εμφξπμεο (Sagebien J. Καη N.M.
64 

Lindsay 2011)37. Δηδηθφο Δθπξφζσπνο ηνπ ΟΖΔ θαη αθαδεκατθφο Σδνλ Ruggie
ραξαθηεξίδεηαη ην θίλεκα σο απάληεζε ζε έλα παγθφζκην «θελφ
δηαθπβέξλεζεο»24.
Σν λεφηεξν θχκα ησλ πξσηνβνπιηψλ ζε ζέκαηα δηαθπβέξλεζεο, έρεη ζε κεγάιν
βαζκφ επηθεληξσζεί ζε έλα επνηθνδνκεηηθφ δηάινγν πνπ πεξηιακβάλεη θνξείο ηνπ
ηδησηηθνχ ηνκέα, σο δσηηθήο ζεκαζίαο ζηε δηαρείξηζε ησλ θπζηθψλ πφξσλ.
Αλαγλσξίδνληαο ην γεγνλφο φηη ε εθκεηάιιεπζε ηνπ ηεξάζηηνπ νξπθηνχ πινχηνπ
ηεο Αθξηθήο έρεη ηεξάζηην δπλακηθφ γηα ζεηηθή νηθνλνκηθή αλάπηπμε θαη
βειηίσζε ηεο πνηφηεηαο ηεο δσήο γηα πνιινχο απφ ηνπο πνιίηεο ηεο επείξνπ,
νκάδεο ηεο θνηλσλίαο ησλ πνιηηψλ έρνπλ πηνζεηήζεη κηα πην ζπλεξγάζηκε ζηάζε
κε ηνλ ηδησηηθφ ηνκέα. Οη επηρεηξήζεηο εμφξπμεο, απφ ηελ πιεπξά ηνπο, έρνπλ έλα
απμαλφκελν ελδηαθέξνλ γηα ζπκκεηνρή ζε εζεινληηθέο πξσηνβνπιίεο σο κέξνο
κηαο γεληθφηεξεο κεηαζηξνθήο ηεο εμνξπθηηθήο βηνκεραλίαο πξνο ηελ
θαηεχζπλζε ηεο πηνζέηεζεο ζηξαηεγηθψλ Δηαηξηθήο Κνηλσληθήο Δπζχλεο. Ωο
απνηέιεζκα, νη ζπδεηήζεηο ζε ζέκαηα δηαθπβέξλεζεο ησλ θπζηθψλ πφξσλ θαη
ΔΚΔ έρνπλ πξνρσξήζεη πέξα απφ ηηο παξαδνζηαθέο ζέζεηο ηνπ ππέξ ή θαηά ηεο
εμνξπθηηθήο δξαζηεξηφηεηαο ηεο βηνκεραλίαο, θαη αλη 'απηνχ πξνο έλαλ πην
εθιεπηπζκέλν δηάινγν ζρεηηθά κε ηηο κνξθέο ξχζκηζεο θαη πξνηάζεηο βειηίσζεο
ηεο εμνξπθηηθήο δξαζηεξηφηεηαο θαη κεηξηαζκνχ ηνπ πεξηβαιινληηθνχ
απνηππψκαηνο απηψλ (Canel E, et.al. 2010)38.
Γηα ηηο εμνξπθηηθέο εηαηξείεο, ε πηνζέηεζε εζεινληηθψλ θσδίθσλ ΔΚΔ σο
ζπκπιήξσκα ησλ εζληθψλ ξπζκηζηηθψλ ζρεδίσλ έρεη γίλεη πξνθεηκέλνπ λα
εμαζθαιίζεη κηα «θνηλσληθή άδεηα ιεηηνπξγίαο» ζηηο πιεγείζεο θνηλφηεηεο, θαη
λα απνθεπρζεί ε πξφζζεηε ξχζκηζε απφ ην θξάηνο ζην κέιινλ 38. Δλψ φινη νη
θψδηθεο ηεο ΔΚΔ παξακέλνπλ εζεινληηθνί, πνιιά απφ απηνχο πεξηιακβάλνπλ
κεραληζκνχο ινγνδνζίαο θαη, κέρξη έλα ζεκείν δεζκεπηηθφ γηα ηηο εηαηξείεο.
Ζ ζεκεξηλή ηάζε είλαη ε επηζεηηθή ζηξαηεγηθή επέλδπζε πνπ επηδηψθεηαη ιφγσ
ησλ πςειψλ ηηκψλ ησλ βαζηθψλ εκπνξεπκάησλ. Μεηά απφ κηα ζχληνκε θάκςε
κεηαμχ 1997 θαη 2002, νη παγθφζκηεο ηηκέο ησλ νξπθηψλ έρνπλ εηζέιζεη ζε κηα
πεξίνδν ηαρείαο αλάπηπμεο, ελ κέξεη, απφ ηελ απμεκέλε δήηεζε απφ ηηο
αλαδπφκελεο νηθνλνκίεο, φπσο ε Κίλα (Prichard W. 2009)39. Ζ άλνδνο ησλ ηηκψλ
έρεη θεληξίζεη ηηο παγθφζκηεο επελδχζεηο ζηνλ ηνκέα ηεο έξεπλαο ησλ νξπθηψλ.
΢ηε ζεηηθή πιεπξά, ν απμεκέλνο αληαγσληζκφο γηα ηελ πξφζβαζε ζηνπο
νξπθηνχο πφξνπο κπνξεί λα απμήζεη ηε δηαπξαγκαηεπηηθή ηζρχ πνπ δηαζέηνπλ νη
θπβεξλήζεηο ησλ ρσξψλ ππνδνρήο επηδηψθνληαο λα κεγηζηνπνηήζνπλ ηα ηνπηθά
έζνδα. Γηα παξάδεηγκα ε ζρέζε ηεο Κίλαο κε ηελ Αγθφια, ζχκθσλα κε ηελ νπνία
ε πξψηε έρεη ιάβεη ζεκαληηθά εξεπλεηηθά θαη δηθαηψκαηα παξαγσγήο κε
αληάιιαγκα ελφο παθέηνπ βνήζεηαο πνιιψλ δηζεθαηνκκπξίσλ δνιαξίσλ γηα ηελ
πξνψζεζε ηεο θαηαζθεπήο θαη επέθηαζεο ησλ ππνδνκψλ (Botchway F. 2011)40.
Παξφκνηα δάλεηα έρνπλ πξνηαζεί γηα ηε Νηγεξία ην 2008 θαη ην Κνλγθφ, ε νπνία
ζα παξείρε ζηελ Κίλα πξφζβαζε ζε κεγάια θνηηάζκαηα θπζηθψλ πφξσλ γηα λα
ηξνθνδνηήζεη ηελ απμαλφκελε δήηεζε. Σελ ίδηα ζηηγκή, σζηφζν, ζνβαξέο
65 

επηθξίζεηο απηψλ ησλ απμαλφκελσλ νηθνλνκηθψλ δεζκψλ έρνπλ ηεζεί. Δπελδχζεηο
ζε πφξνπο κε ηελ κνξθή «αξπαγήο γεο», θησρά εξγαζηαθά πξφηππα ζε
εμνξπθηηθέο επηρεηξήζεηο, ε εηζαγσγή μέλσλ εξγαηψλ, θαη ε έιιεηςε ινγνδνζίαο
πξνο ηηο θπβεξλήζεηο έρνπλ πξνθαιέζεη εληάζεηο κεηαμχ ηεο θνηλσλίαο ησλ
πνιηηψλ, ησλ αθξηθαληθψλ θπβεξλήζεσλ, θαη μέλσλ επελδπηψλ. ΢ηε Εάκπηα, κηα
δεκνθηιή θαηαθξαπγή ελαληίνλ ησλ θησρψλ εξγαζηαθψλ πξνηχπσλ ησλ
εμνξπθηηθψλ δξαζηεξηνηήησλ ραιθνχ ηεο Κίλαο, κεηά ην ζάλαην αξθεηψλ
δεθάδσλ εξγαδφκελσλ ην 2007 νδήγεζε ηελ θπβέξλεζε ηεο Εάκπηαο λα επηθξίλεη
αλνηρηά ηηο Κηλεδηθέο επηρεηξεκαηηθέο πξαθηηθέο θαη λα εμαπνιχζεη αθφκε θαη
απεηιέο ζρεηηθά κε ηηο κειινληηθέο ζπκβάζεηο εμφξπμεο24.
Σα αθξηθαληθά θξάηε έρνπλ ήδε εθθηλήζεη λνκηθέο πξνζπάζεηεο ελαξκφληζεο κε
νιφθιεξε ηελ ήπεηξν, ζπκπεξηιακβαλνκέλεο ηεο αχμεζεο ησλ κεραληζκψλ
παξαθνινχζεζεο, πιαηζίσλ γηα ηε βειηίσζε ησλ δηνηθεηηθψλ ζπζηεκάησλ,
θαζψο θαη εληαία ζεκεία επαθήο γηα ηελ αδεηνδφηεζε θαη θαλνληζηηθέο εγθξίζεηο.
Ζ αχμεζε ηεο δηαθάλεηαο θαη ηεο ινγνδνζίαο απφ κφλε ηεο, σζηφζν, κπνξεί λα
είλαη αλεπαξθήο γηα λα πξνβνχλ ζε πεξαηηέξσ ζεηηθή εμέιημε. Πνιιέο
θπβεξλήζεηο δεζκεχνληαη κε δηκεξείο ζπλζήθεο πνπ πξνζηαηεχνπλ ηα
ζπκθέξνληα ησλ μέλσλ επελδπηψλ θαη πεξηνξίδνπλ ην πεδίν ράξαμεο δεκφζηαο
πνιηηηθήο (UNCTAD 2007, αλαθέξεηαη ζε Campbell B. 2010)41.
΢πλνςίδνληαο ινηπφλ παξαηεξνχκε, πσο ε κεηαιιεπηηθή λνκνζεζία καο,
ζεκειησκέλε ηνλ πξνεγνχκελν αηψλα παξνπζηάδεη πεξηζψξηα εθζπγρξνληζηηθήο
αλαπξνζαξκνγήο θαζψο επηηαθηηθή είλαη θαη ε αλάγθε κηαο νινθιεξσκέλεο
θσδηθνπνίεζεο παξάιιεια κε ηνλ εθζπγρξνληζκφ, ελψ κηα ηππνπνίεζε, ζεζκηθή
θαη λνκνζεηηθή ησλ κεηαιιεπηηθψλ θαη κεηαιινπξγηθψλ πξντφλησλ θξίλεηαη
επηβεβιεκέλε.
Ζ αιήζεηα είλαη πσο ζήκεξα ρξεηαδφκαζηε πέξα απφ θάζε άιιε θνξά αλάπηπμε
αιιά θαη θαζαξφ πεξηβάιινλ. Γελ έρεη ζεκαζία πφζν «πξάζηλε» είλαη κηα
επηρείξεζε αιιά πσο θαη πφζεο πξνυπνζέζεηο απηή δεκηνπξγεί πξνθεηκέλνπ ε
νηθνλνκηθή αλάπηπμή ηεο λα ζπκβαδίζεη παξάιιεια κε ηελ αλαβάζκηζε ηεο
πεξηνρήο αιιά θαη ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Ωο εθ ηνχην πξνηεξαηφηεηα
ζα πξέπεη λα έρεη ν αλαπηπμηαθφο ζρεδηαζκφο θάζε κεηαιιεπηηθήο επηρείξεζεο κε
γλψκνλα ηελ πξνζηαζία θαη ηε βειηίσζε ηνπ πεξηβάιινληνο. ΋πσο αλαθέξεη θαη
ν Σζηξακπίδεο Α. (2005)3 γηα λα ην θαηαθέξνπκε απηφ δελ είλαη απαξαίηεην ην
θιείζηκν ησλ κεηαιιείσλ ή ε κε ίδξπζε λέσλ αιιά ε ζσζηή θαη απζηεξή ηήξεζε
ησλ εθάζηνηε πεξηβαιινληηθψλ φξσλ πνπ ηίζεληαη απφ ηελ πνιηηεία πξηλ ηελ
ιεηηνπξγία ηνπ κεηαιιείνπ. Καη εδψ είλαη ην δεηνχκελν. Μέρξη θαη ζήκεξα νη
κεραληζκνί ειέγρνπ θξίλνληαη ειιηπείο, αλεπαξθείο θαη αλαπνηειεζκαηηθνί,
επηηείλνληαο θαη απηνί κε ηελ ζεηξά ηνπο ην αξλεηηθφ θιίκα θαη ηελ
δηζηαθηηθφηεηα ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ ζηελ απνδνρή ηεο ιεηηνπξγίαο ησλ
κεηαιιείσλ. Έλαο αθφκα ζηφρνο, ινηπφλ, ζα πξέπεη λα είλαη ε δεκηνπξγία ελφο
εμεηδηθεπκέλνπ ειεγθηηθνχ κεραληζκνχ πξνθείκελνπ λα επηβιέπεη θαη λα επηβάιεη
66 

ηελ ηήξεζε ησλ φξσλ ζε έλα πξνιεπηηθφ ζηάδην απνθπγήο δπζάξεζησλ
αηπρεκάησλ. Πξνο απηήλ ηελ θαηεχζπλζε ζα κπνξνχζε λα ζεζκνζεηεζεί έλα
γξαθείν ή κηα επηηξνπή πεξηβάιινληνο, ζηελ πεξηνρή ηνπ έξγνπ κε πξσηνβνπιία
θαη επζχλε ηεο ηνπηθήο απηνδηνίθεζεο κε ηελ ζπκκεηνρή εθπξνζψπσλ αξκφδησλ
θξαηηθψλ θνξέσλ φπσο γηα παξάδεηγκα ηνπ ΗΓΜΔ θαη ηεο ηδηνθηήηξηαο εηαηξείαο.
Ζ δε ρξεκαηνδφηεζε ηνπ εγρεηξήκαηνο απηνχ ζα κπνξνχζε λα επηηεπρζεί κε ηελ
επηβνιή ελφο εηδηθνχ ηέινπο ζηα θέξδε ηεο επηρείξεζεο.
Γ. ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΖ ΓΗΑΓΗΚΑ΢ΗΑ ΑΓΔΗΟΓΟΣΖ΢Ζ΢
Ζ δηαδηθαζία πεξηβαιινληηθήο αδεηνδφηεζεο απνηεινχζε αλέθαζελ ηξνρνπέδε
γηα έλαλ αζθαιή πξνγξακκαηηζκφ θαη πινπνίεζε επελδχζεσλ γηα πνιινχο
θιάδνπο ζηελ ρψξα φρη κφλν ηνλ εμνξπθηηθφ ζηεξψληαο ηελ απφ αλαπηπμηαθή
δπλακηθή θαη αληαγσληζηηθφηεηα (΢ΔΒ 2014)42. Με ην λφκν 4014 πνπ εθδφζεθε
ηνλ ΢επηέκβξε ηνπ 2011, έγηλε κηα ζεηηθή πξνζπάζεηα επαλαθαζνξηζκνχ ησλ
δηαδηθαζηψλ πνπ αθνξνχλ ζηελ πεξηβαιινληηθή αδεηνδφηεζε ησλ έξγσλ θαη
δξαζηεξηνηήησλ, κε βαζηθνχο ζηφρνπο ησλ ξπζκίζεσλ ηνπ λφκνπ λα είλαη ε
απινπνίεζε, ν εμνξζνινγηζκφο θαη ε ζπληφκεπζε ησλ ζρεηηθψλ δηαδηθαζηψλ κε
ηαπηφρξνλε δηαζθάιηζε πςεινχ επηπέδνπ πξνζηαζίαο ηνπ πεξηβάιινληνο
(ΤΠΔΚΑ). Δλ ηνχηνηο φκσο ζχκθσλα θαη κε ηελ έθζεζε ηνπ ΢ΔΒ (2014)42 ην
απνηέιεζκα ηνπ λφκνπ θαη ε ζπκβνιή ηνπ ζηελ αλάπηπμε ηεο
αληαγσληζηηθφηεηαο θαη ηεο ελ γέλεη νηθνλνκίαο ηεο ρψξαο θξίλεηαη απφ ηνλ
ηξφπν εθαξκνγήο ηνπ λφκνπ θαη ηελ επίπησζή ηνπ ζηελ πξαγκαηηθή νηθνλνκία.
Αλακθίβνια απνηειεί έλα κεγάιν βήκα πξνφδνπ γηα ηελ ρψξα ρσξίο σζηφζν
κέρξη θαη ζήκεξα λα έρεη θέξεη ηα επηζπκεηά απνηειέζκαηα.
Ζ επηθείκελε ινηπφλ κεηαξξχζκηζε ηνπ ζπζηήκαηνο απηνχ πνπ μεθίλεζε κε ηνλ
αλσηέξσ λφκν ζα πξέπεη λα ζπλερηζηεί έρνληαο δηηηφ ραξαθηήξα θαη ζηφρν:
αξρηθά ζε βξαρππξφζεζκν νξίδνληα πεξαηηέξσ βειηίσζε ηνπ ζπζηήκαηνο πνπ
εηζήρζε κε ηνλ Ν.4014/2011 ζε έλα απνηειεζκαηηθφηεξν ζχζηεκα θαη
καθξνπξφζεζκα ξηδηθή κεηαξξχζκηζε απηνχ ζε έλα ζχζηεκα «δήισζεο
ζπκκφξθσζεο» βάζεη πξνδηαγξαθψλ, θάηη αλάινγν δειαδή κε ηελ ππαγσγή ζε
ΠΠΓ, ε νπνία ζπληειείηαη κε κηα ππεχζπλε δήισζε ηνπ θνξέα ηνπ έξγνπ ηεο
θαηεγνξίαο Β. Απφ έλα ζχζηεκα δειαδή ρακειήο σξηκφηεηαο πνπ κεγαιχηεξε
έκθαζε δίλεη ζηελ δηεθπεξαίσζε αηηεκάησλ απφ ηελ δηνίθεζε απμάλνληαο ηα
δηνηθεηηθά βάξε ζα πξέπεη λα κεηαβεί ζε έλα ζχζηεκα πςειήο σξηκφηεηαο πνπ
ζα δίλεη κεγαιχηεξε έκθαζε ζηε δηακφξθσζε πξνηχπσλ θαη ζηξαηεγηθήο θαη
ζηνλ απνηειεζκαηηθφηεξν έιεγρν ηεο εθαξκνγήο ηνπο (΢ΔΒ 2013)43.
Σα βαζηθά ινηπφλ πεδία αμηνιφγεζεο θαη ην πιαίζην αμηνιφγεζεο ηνπ
αδεηνδνηηθνχ ζπζηήκαηνο απεηθνλίδνληαη ζην παξαθάησ ζρήκα.

67 

΢σήμα 2: Σα βαζηθά πεδία αμηνιφγεζεο θαη ην πιαίζην αμηνιφγεζεο ηνπ
αδεηνδνηηθνχ ζπζηήκαηνο43
΢ην πεδίν «ζηξαηεγηθή αδεηνδφηεζεο» ην επίπεδν σξηκφηεηαο αλέξρεηαη ζην «1»
ζχκθσλα κε ηελ κειέηε ηνπ ΢ΔΒ (2013)43, θαζψο παξαηεξείηαη έιιεηκκα
νινθιεξσκέλεο ζηξαηεγηθήο πξνζέγγηζεο ελψ κέρξη θαη ζήκεξα δελ έρεη
εγθαζηδξπζεί έλα θιίκα εκπηζηνζχλεο κεηαμχ δεκνζίνπ θαη ηδησηηθνχ θνξέα. ΢ε
βξαρππξφζεζκν νξίδνληα ινηπφλ ζηφρνο είλαη ηππνπνίεζε πξνηχπσλ θαη ε
αδεηνδφηεζε βάζεη γεληθψλ δεζκεπηηθψλ θαλφλσλ κε ηαπηφρξνλε επηθνηλσλία κε
ηηο επηρεηξήζεηο γηα ηνλ ζρεδηαζκφ ηνπ ζπζηήκαηνο θαη ησλ πξνηχπσλ ζαλ κηα
πξνζπάζεηα ελίζρπζεο ηνπ κεηαμχ ηνπ θιίκαηνο εκπηζηνζχλεο. ΢ε
καθξνπξφζεζκν νξίδνληα ζηφρνο ζα πξέπεη λα είλαη ε μεθάζαξε ζηξαηεγηθή
αδεηνδφηεζε κε πςειφ βαζκφ πξνηππνπνίεζεο θαη ζπκκεηνρή ησλ επηρεηξήζεσλ
ζην ζρεδηαζκφ ησλ αλσηέξσ.
΢ην πεδίν «δηαθπβέξλεζε, ξφινη θαη αξκνδηφηεηεο» ην πεδίν σξηκφηεηαο
αλέξρεηαη ζην «1», θαζψο παξαηεξείηαη δηαζπνξά ησλ εκπιεθφκελσλ θνξέσλ,
έιιεηκκα αμηνπνίεζεο ησλ εξγαιείσλ ηεο δηνίθεζεο ελψ ην κεγαιχηεξν κέξνο ηεο
αδεηνδνηηθήο δηαδηθαζίαο δηεθπεξαηψλεηαη εζσηεξηθά απφ ηελ δηνίθεζε. Άκεζνο
ινηπφλ ζηφρνο ζα πξέπεη λα είλαη ε αμηνπνίεζε ησλ δηαηκεκαηηθψλ νκάδσλ κέζσ
κηαο δηαθξηηήο δνκήο αξκνδηνηήησλ αλαζέηνληαο επηιεθηηθά θαη κφλν ζε
πεξηπηψζεηο πιήξνπο αδπλακίαο αξκνδηφηεηεο ζε ηξίηνπο γηα δηεθπεξαίσζε
αηηεκάησλ αδεηνδφηεζεο. Μαθξνπξφζεζκνο ζηφρνο φκσο ζα πξέπεη λα είλαη ε
απνθέληξσζε αξκνδηνηήησλ θαη ε παξάιιειε χπαξμε θεληξηθψλ ζεκείσλ
εμππεξέηεζεο θαη ηελ δπλαηφηεηα αθφκα θαη ηνπ ζπλφινπ ησλ αξκνδηνηήησλ
αδεηνδφηεζεο ζε ηξίηνπο (out-sourcing). ΢χκθσλα κε ην Γίθαην Πεξηβάιινληνο
ηεο Ηλδνλεζίαο, νη πεξηνδηθνί πεξηβαιινληηθνί έιεγρνη δηελεξγνχληαη απφ ηηο ίδηεο
68 

ηηο εηαηξείεο πνπ επηδίδνληαη ζε δξαζηεξηφηεηεο πνπ ελέρνπλ πςειφ θίλδπλν γηα
ην πεξηβάιινλ ελψ φπνπ ε ίδηα ε εηαηξεία αδπλαηεί λα δηελεξγήζεη ηνλ έιεγρν, ν
Τπνπξγφο Πεξηβάιινληνο έρεη ην δηθαίσκα λα δηνξίδεη έλαλ ηξίην γηα λα
δηελεξγήζεη ηνλ έιεγρν.
Ο Καλαδάο γηα παξάδεηγκα είλαη κηα ζπληαγκαηηθή κνλαξρία κε έλα δπηηθνχ ζηηι
θνηλνβνπιεπηηθή δεκνθξαηία. Ο Καλαδάο είλαη επίζεο έλα νκνζπνλδηαθφ θξάηνο
ζην νπνίν ε λνκνζεηηθή εμνπζία ζπληαγκαηηθά δηαηξείηαη κεηαμχ ηεο
νκνζπνλδηαθήο θπβέξλεζεο ηνπ Καλαδά θαη ησλ 10 επαξρηαθψλ θπβεξλήζεσλ
ηνπ Καλαδά. Ννκνζεηηθέο εμνπζίεο, ζπκπεξηιακβαλνκέλσλ εθείλσλ πνπ αθνξνχλ
νξηζκέλα ζέκαηα εμφξπμεο, κπνξνχλ λα κεηαθεξζνχλ απφ ηελ νκνζπνλδηαθή
θπβέξλεζε γηα ηα εδάθε ηνπο κέζσ κηαο δηαδηθαζίαο πνπ είλαη γλσζηή σο
«απνθέληξσζε». Ζ ζπληαγκαηηθή θαηαλνκή ησλ αξκνδηνηήησλ ζηνλ Καλαδά
είλαη πεξίπινθε, αιιά σο γεληθφο θαλφλαο ε νκνζπνλδηαθή θπβέξλεζε έρεη
δηθαηνδνζία γηα ζέκαηα εζληθήο θαη δηεζλνχο ζεκαζίαο, ελψ νη επαξρίεο έρνπλ
δηθαηνδνζία γηα ζέκαηα ηνπηθήο ζεκαζίαο. Γηα παξάδεηγκα, ε νκνζπνλδηαθή
θπβέξλεζε έρεη εμνπζία πάλσ ζηηο ζπλαιιαγέο θαη ην εκπφξην, ελψ νη επαξρίεο
έρνπλ δηθαηνδνζία πάλσ ζην εκπξάγκαην δίθαην, ηε ρξήζε ηεο γεο θαη ηνλ
ζρεδηαζκφ θαη ην δίθαην ησλ ζπκβάζεσλ. Με ηνλ ηξφπν απηφ επέξρεηαη
δηθαηφηεξε θαηαλνκή αξκνδηνηήησλ θαη απνζπκθφξεζε ησλ αξκνδηνηήησλ ησλ
θεληξηθψλ ππεξεζηψλ. Ζ θεληξηθή θπβέξλεζε ζα είλαη επηθνξηηζκέλε κε
δεηήκαηα πην θαίξηαο ζεκαζίαο φπσο νη φξνη θαη νη πξνυπνζέζεηο ηεο ζπκκεηνρήο
μέλσλ επελδχζεσλ ζηνλ ηνκέα ηεο εμφξπμεο κε ηελ απνθεληξσκέλε δηνίθεζε λα
επηβάιιεη ηνπο εηδηθφηεξνπο φξνπο θαη πεξηνξηζκνχο εμαηνκηθεχνληαο ηνπο
λφκνπο ηεο θεληξηθήο θπβέξλεζεο ζηηο εηδηθφηεξεο πεξηπηψζεηο έθαζηεο
επηρείξεζεο. Ωο εθ ηνχηνπ ζα κεησζνχλ νη ρξφλνη δηεθπεξαίσζεο ησλ αηηεκάησλ
απηψλ γηα έθδνζε αδεηψλ θαη έγθξηζε κειεηψλ ελψ νη ηνπηθέο ή αθφκα θαη νη
πεξηθεξεηαθέο δηνηθήζεηο νχζεο θαιχηεξνη γλψζηεο ηηο πθηζηάκελεο
πεξηβαιινληηθήο, θνηλσληθήο θαη νηθνλνκηθήο θαηάζηαζεο ηεο πεξηνρήο ζα
κπνξνχλ λα επηβάιινπλ ηνπο εηδηθφηεξνπο φξνπο πην ζηνρεπκέλα.
΢ην πεδίν «δηαδηθαζίεο αδεηνδφηεζεο» ην ζχζηεκα αμηνινγείηαη ζχκθσλα κε ηελ
αλσηέξσ κειέηε ζην επίπεδν σξηκφηεηαο «2» θαζψο παξαηεξνχληαη ρξνληθέο
θαζπζηεξήζεηο, νη νπνίεο εκθαλίδνληαη επηαπιάζηεο ησλ ζεζκνζεηεκέλσλ,
έιιεηςε πξαθηηθψλ θαη ρξεζηηθψλ νδεγηψλ κε παληειή έιιεηςε εληαίαο
θσδηθνπνίεζεο ησλ έξγσλ αλά επηκέξνπο δηαδηθαζία αδεηνδφηεζεο θαη κε κηα
δηαδηθαζία
δηαβνχιεπζεο
ε
νπνία
ραξαθηεξίδεηαη
απφ
ρακειή
απνηειεζκαηηθφηεηα. Κάηη αλάινγν παξαηεξείηαη θαη ζηελ Απζηξαιία φπνπ ν
κέζνο ρξφλνο αδεηνδφηεζεο θπκαίλεηαη απφ 6-18 κήλεο ζε αληίζεζε κε ηελ Κίλα
φπνπ ε ζπλήζεο πξνζεζκία γηα ηε ιήςε απφθαζεο ζρεηηθά κε κηα αίηεζε γηα
άδεηα εμεξεχλεζεο είλαη 40 εκέξεο θαη γηα άδεηα εμφξπμεο είλαη επίζεο 40 εκέξεο
Βξαρππξφζεζκνο ζηφρνο ζα πξέπεη λα είλαη ηνπιάρηζηνλ ε κεξηθή ηππνπνίεζε
ησλ δηαδηθαζηψλ, κε ξεαιηζηηθέο πξνζεζκίεο, νη νπνίεο ζα ηεξνχληαη, πξνζπάζεηα
επίηεπμεο θνηλσληθήο ζπλαίλεζεο ζε επίπεδν πεξηβαιινληηθήο αδεηνδφηεζεο, θαη
69 

ειαρηζηνπνίεζε επαλαιακβαλφκελσλ θαη επηθαιππηφκελσλ απαηηήζεσλ κεηαμχ
θνξέσλ. ΢ε επφκελν ζηάδην βέβαηα ζηφρνο είλαη έλαο πςειφο βαζκφο
ηππνπνίεζεο θαη απηνκαηνπνίεζεο ησλ δηαδηθαζηψλ κε ηελ ρξήζε
εμεηδηθεπκέλσλ πιεξνθνξηαθψλ ζπζηεκάησλ ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ αλσηέξσ
ζπληέιεζε απνθέληξσζεο, εγθαζίδξπζε κεραληζκνχ παξαθνινχζεζεο βέιηηζησλ
πξαθηηθψλ θαη εθαξκνγήο θαηλνηνκηψλ ζηηο δηαδηθαζίεο πεξηβαιινληηθήο
αδεηνδφηεζεο θιηκαθψλνληαο ηελ δεκφζηα δηαβνχιεπζε ζε επίπεδν εζληθνχ θαη
πεξηθεξεηαθνχ ζρεδηαζκνχ.
΢ην πεδίν «ζπζηήκαηα θαη ηερλνινγίεο» ην επίπεδν σξηκφηεηαο θξίλεηαη «1»
γηαηί παξαηεξείηαη απνπζία απηνκαηνπνίεζεο κε ηελ αιιεινγξαθία λα
πξαγκαηνπνηείηαη αθφκα θαη εζσηεξηθά κε ηνλ παξαδνζηαθφ ηξφπν δειαδή
έληππα θαη κε ην ηαρπδξνκείν. Θεηηθφ βήκα σζηφζν θξίλεηαη ε δηαδηθηπαθή
αλάξηεζε ησλ ΑΔΠΟ ρσξίο φκσο απηφ λα είλαη αξθεηφ. Απαηηείηαη ηήξεζε
ειεθηξνληθνχ κεηξψνπ ηνπιάρηζηνλ ζε επίπεδν θνξέα γηα ηελ παξαθνινχζεζε
ηεο δηαδηθαζίαο θαη ηήξεζεο ηζηνξηθνχ αξρείνπ αιιά θαη ππνζηήξημε ηεο
δεκνζηνπνίεζεο πιεξνθνξηψλ σο πξνο ηελ εμέιημε ησλ αηηεκάησλ. ΢ε απψηεξν
επίπεδν δε ρξεζηηθφ ζα ήηαλ έλα θεληξηθφ πιεξνθνξηθφ ζχζηεκα δηαρείξηζεο ηεο
δηαδηθαζίαο αδεηνδφηεζεο κε ηεξκαηηθά ζε φινπο ηνπο εκπιεθφκελνπο θνξείο,
πιήξεο απηνκαηνπνίεζε ηεο δηαδηθαζίαο interface κε ηηο επηρεηξήζεηο, νη νπνίεο
ζα κπνξνχλ λα ππνβάινπλ θαη λα παξαθνινπζνχλ ηελ πνξεία ηνπ αηηήκαηφο ηνπο
ειεθηξνληθά αιιά θαη ζπγθξφηεζε ελφο κεηξψνπ αδεηψλ δηαζέζηκνπ ζην θνηλφ
κε πξφζβαζε ζηελ πιεξνθνξία.
΢ε ζρέζε κε ηελ «αμηνιφγεζε ηεο απφδνζεο θαη ηε ζπλερή βειηίσζε» ην επίπεδν
σξηκφηεηαο είλαη «1» γηαηί ππάξρεη απνπζία δεηθηψλ κέηξεζεο νηθνλνκηθήο θαη
πνηνηηθήο απφδνζεο θαη απνπζία ζπζηεκαηηθήο παξαθνινχζεζεο, αμηνιφγεζεο
θαη βειηίσζεο ηεο απφδνζεο. Πξνο απηή ηελ θαηεχζπλζε ζα πξέπεη λα ππάξμνπλ
δείθηεο κέηξεζεο ηεο απφδνζεο θαη νξηνζέηεζεο ζηφρσλ απφδνζεο γηα θάζε
θνξέα θαη επηκέξνπο δηαδηθαζία, παξαθνινχζεζε ησλ δεηθηψλ θαη αμηνιφγεζε
ηνπ ζπζηήκαηνο. Μαθξνπξφζεζκα ζηφρνο ζα πξέπεη λα είλαη ε νξηνζέηεζε ησλ
δεηθηψλ απφδνζεο ζε ζπλεξγαζία κε ην πξνζσπηθφ θαη ηηο επηρεηξήζεηο κε
δηαθάλεηα ζηα ζηνηρεία παξαθνινχζεζεο ηεο πξνφδνπ ηεο δηαδηθαζίαο
αδεηνδφηεζεο.
΢ην πεδίν «νξγάλσζε θαη αλζξψπηλν δπλακηθφ» ην ζχζηεκα αμηνινγείηαη ζην
επίπεδν σξηκφηεηαο «2» θαζψο αθφκα δελ έρεη πξνβιεθζεί έλα νινθιεξσκέλν
ζχζηεκα επηκφξθσζεο ησλ πθηζηακέλσλ θαη λέσλ ζηειερψλ ησλ ππεξεζηψλ,
εληνπίδεηαη έιιεηςε κεραληζκνχ δηάρπζεο πιεξνθνξηψλ θαη ηερλνγλσζίαο αιιά
θαη έιιεηκκα πηζηνπνίεζεο πξνζφλησλ. Αξρηθφο ινηπφλ ζηφρνο ζα πξέπεη λα
είλαη ν θαζνξηζκφο επηκνξθσηηθψλ πξνγξακκάησλ θαη ζεκηλαξίσλ γηα ηα ζηειέρε
πνπ εκπιέθνληαη ζην ζχζηεκα απηφ φπσο θαη ε θαηαγξαθή ησλ απαηηνχκελσλ
δεμηνηήησλ θαη πξνζφλησλ ηνπ πξνζσπηθνχ πνπ ιακβάλνπλ κέξνο ζηελ
δηαδηθαζία αδεηνδφηεζεο. Απψηεξνο ζηφρνο φκσο πξέπεη λα είλαη ε θαζηέξσζε
νξγαλσκέλσλ θαη πεξηνδηθψλ επηκνξθσηηθψλ πξνγξακκάησλ βαζηζκέλα ζηελ
70 

δηεζλή εκπεηξία αιιά θαη δπλαηφηεηα πηζηνπνίεζεο ησλ επαγγεικαηηθψλ
πξνζφλησλ ηφζν ζηνλ ηδησηηθφ φζν θαη ζην δεκφζην ηνκέα.
Σέινο ζε ζρέζε κε ην ζεζκηθφ πιαίζην ην ζχζηεκα θαηά ηελ άλσ κειέηε ηνπ ΢ΔΒ
(2013)43 αμηνινγείηαη ζην επίπεδν σξηκφηεηαο «1» θαη απηφ γηαηί ππάξρεη κηα
πιεζψξα ζεζκηθψλ θεηκέλσλ δηάζπαξησλ ζε δηάθνξα λνκνζεηήκαηα ηα νπνία
κάιηζηα ζπλερψο ηξνπνπνηνχληαη. ΢ηφρνο ζα πξέπεη λα είλαη ε πεξηνδηθή
απινπνίεζε ηνπ ζεζκηθνχ πιαηζίνπ κε έγθαηξε ελαξκφληζε ησλ δηαηάμεσλ απηνχ
κεηά απφ θάζε αιιαγή ή ηξνπνπνίεζε θαη κε ηελ πάξνδν ηνπ ρξφλνπ λα νδεγεζεί
ζε εμάιεηςε ησλ παξσρεκέλσλ δηαηάμεσλ, ζε έλα απιφ, ζαθέο θαη μεθάζαξν
πεξηερφκελν δηαηάμεσλ πξνθεηκέλνπ λα εμαζθαιηζηεί ε αζθάιεηα δηθαίνπ, ε
έιιεηςε ηεο νπνίαο ιεηηνπξγεί σο απνζαξξπληηθφο παξάγνληαο αλάπηπμεο ηεο
επηρεηξεκαηηθφηεηαο.
΢ηφρνο ινηπφλ είλαη λα θηάζνπκε ζε κηα επνρή φπνπ ε επηρείξεζε γηα λα
ιεηηνπξγήζεη δελ ζα ρξεηάδεηαη άδεηα αιιά ελεκεξφηεηα επηηξέπνληάο ηελ λα
ιεηηνπξγεί ρσξίο πξνεγνχκελε άδεηα απφ ηελ δεκφζηα δηνίθεζε. Καη απηφ γηαηί ε
ελεκεξφηεηα αθνινπζεί φιε ηελ δσή ηεο εγθαηάζηαζεο, παξαπέκπεη ζε απηφκαηε
ειεθηξνληθή δηαδηθαζία έθδνζεο ελψ θαηαξγνχληαη θαη ηα ελδηάκεζα ζηάδηα
αδεηνδφηεζεο φπσο άδεηα εγθαηάζηαζεο θαη ιεηηνπξγίαο. Ζ ελεκεξφηεηα δε, ζα
εθδίδεηαη έπεηηα απφ πηζηνπνίεζε ηδησηηθψλ θνξέσλ, ζχκθσλα κε πξνδηαγξαθέο
θαη πξφηππα ιεηηνπξγίαο κεηά απφ ζπλερή θαη πεξηνδηθή επηζεψξεζε ηεο λνκίκσο
ιεηηνπξγνχζαο επηρείξεζεο. Ζ δηαπίζηεπζε φκσο θαη ν έιεγρνο ησλ αλσηέξσ
ηδησηηθψλ θνξέσλ πηζηνπνίεζεο ζα δηελεξγνχληαη απφ ηελ δεκφζηα δηνίθεζε
βάζεη ηεθκεξησκέλσλ πξνηχπσλ πνπ έρνπλ θαζνξηζηεί ελψ παξάιιεια ζα
δηαηεξεί θαη ην δηθαίσκα ειέγρνπ είηε δεηγκαηνιεπηηθά είηε κεηά απφ θαηαγγειία
ηεο ιεηηνπξγνχζαο επηρείξεζεο. Με ηνλ ηξφπν απηφ θαη κε ηελ επαθφινπζε
απνζπκθφξεζε ησλ αξκνδηνηήησλ ηεο ζε δηεθπαηξεσηηθά θπξίσο αηηήκαηα ζα
κπνξεί λα ιεηηνπξγεί ακέξηζηα σο εγγπεηήο δηαζθάιηζεο νξζψλ πξαθηηθψλ πξνο
ην ζπκθέξνλ ηνπ πεξηβάιινληνο, ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο θαη φισλ ησλ
εκπιεθνκέλσλ θαη ελδηαθεξνκέλσλ κεξψλ (Σδεθέξεο Π. 2014)20.
Γ.ΤΠΟΓΟΜΔ΢
Γ.I. ΈΡΔΤΝΑ
Ζ ειιεληθή εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα απνηειεί ζεκαληηθφ νηθνλνκηθφ ηνκέα ηεο
ρψξαο, ν νπνίνο επηδέρεηαη αλαπηπμηαθέο πξννπηηθέο. Αθφκα ε ειιεληθή
βηνκεραλία Με Δλεξγεηαθψλ Οξπθηψλ Πξψησλ Τιψλ (ΜΔΟΠΤ) απνηειεί
δνκηθφ ζηνηρείν απαξαίηεην γηα ηελ βειηίσζε ηεο αληαγσληζηηθφηεηαο αιιά θαη
γηα ηελ αλάπηπμε κηαο πιεζψξαο νηθνλνκηθψλ θιάδσλ, ηξνθνδνηψληαο κε ηηο
απαξαίηεηεο πξψηεο χιεο κηα ζεηξά δσηηθψλ γηα ηελ εζληθή νηθνλνκία θιάδσλ
αιιά θαη ηεο θαζεκεξηλήο δσήο. Παξάιιεια, ν ειιεληθφο εμνξπθηηθφο θιάδνο
έρεη έληνλα εμσζηξεθή ραξαθηήξα, κε ηηο εμαγσγέο λα αληηπξνζσπεχνπλ πάλσ
απφ ην 65% ησλ πσιήζεψλ ηνπ, δηακνξθψλνληαο έλα ζεκαληηθφ παξαγσγηθφ
θξίθν ζηελ Δπξσπατθή αιιά θαη παγθφζκηα αγνξά. Γίλεηαη φκσο ζαθέο πσο
71 

εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα ρσξίο πξφζβαζε ζε λέα θνηηάζκαηα δελ λνείηαη. Ωο
παξάδεηγκα αλαθέξνπκε ηελ κεηαιιεπηηθή αμία ησλ βεβαησκέλσλ απνζεκάησλ
ρξπζνχ ζηελ Μαθεδνλία θαη ηελ Θξάθε, φπνπ έλα πνιχ κηθξφ κέξνο ηεο αμίαο
ηεο αμηνπνηείηαη ζήκεξα παξαγσγηθά. Με βάζε φκσο ηα απνζέκαηα θαη ην
κεηαιιηθφ πεξηερφκελν ζε ρξπζφ, άξγπξν, ραιθφ, κφιπβδν θαη ςεπδάξγπξν ε Β.
Διιάδα είλαη κηα απφ ηηο πινπζηφηεξεο θνηηαζκαηνινγηθέο πεξηθέξεηεο ηεο
Δπξψπεο θαη κπνξεί λα απνηειέζεη ζηαζεξή πεγή γηα ηελ βηψζηκε αλάπηπμε ηεο
ρψξαο ζχκθσλα κε ηελ κειέηε ηνπ ΗΓΜΔ (2011)4.
Βαζηθφο ινηπφλ ζηφρνο είλαη ε θνηηαζκαηνινγηθή αλαβάζκηζε θαη ε
νινθιεξσκέλε απνζεκαηηθή δηαρείξηζε ηνπ ειιεληθνχ νξπθηνχ πινχηνπ, ε
αλάδεημε θαη εθαξκνγή εηδηθφηεξσλ αλαπηπμηαθψλ πνιηηηθψλ θαη ηερλνινγηθψλ
εξγαιείσλ θαη ε ηήξεζε φξσλ θαη δεηθηψλ ζρεηηθψλ κε ηελ βηψζηκε
εθκεηάιιεπζε ησλ ΟΠΤ.
Σν κεηαιινγελεηηθφ πεξηβάιινλ ζηελ Β. Διιάδα είλαη ηδηαίηεξα επλντθφ γηα ηνλ
ζρεκαηηζκφ εθκεηαιιεχζηκσλ θνηηαζκάησλ ΜΔΟΠΤ. Δηδηθφηεξα ν ζπλδπαζκφο
πνιπκεηαιιηθψλ/ πνξθπξηθψλ/ επηζεξκηθψλ ηχπσλ πνπ παξάγεη, δηακνξθψλεη
ηδαληθέο ζπλζήθέο γηα ηνλ εληνπηζκφ πινχζησλ θαη δπλακηθψλ θνηηαζκάησλ
ρξπζνχ, παγθφζκηαο θιάζεο. Ζ αμηνπνίεζε θαηά ην ΗΓΜΔ ηεο κεηαιινγελεηηθήο
εξκελείαο ζηνλ θαζνξηζκφ ρσξνρξνληθά θαη γεσδπλακηθά ειεγρφκελσλ ηχπσλ
απνηειεί βαζηθφ δείθηε θαη παξάκεηξν γηα ηελ βηψζηκε εθκεηάιιεπζή ηνπο.
Πέξα ινηπφλ απφ ηελ δηαπίζησζε πσο ε ΒΑ Υαιθηδηθή απνηειεί κηα βηψζηκε θαη
«πινπηνπαξαγσγηθή δεμακελή» κεηάιισλ, ππάξρεη ελδηαθέξνλ γηα
ζπζηεκαηηθφηεξε έξεπλα ρξπζνχ θαη ζε άιιεο πεξηνρέο. ΋πσο απνηππψλεηαη θαη
ζηνλ Υάξηε 2 ηνπ Παξαξηήκαηνο II ηέηνηεο πεξηνρέο είλαη:
 Ζ δψλε ιεηκσληηηθψλ εκθαλίζεσλ ρξπζνχ ζηνλ νξεηλφ φγθν ΑγθίζηξνπΒξνληνχο-Μελνηθίνπ, ζηηο ΢έξξεο θαη Γξάκα.
 Σα πνξθπξηθά ζπζηήκαηα ραιθνχ-ρξπζνχ ηεο επξχηεξεο πεξηνρήο
Πνληνθεξαζηάο-Γεξαθαξηνχ-Βάζεο-Μπινρσξίνπ-Γξνζάηνπ ζην Κηιθίο.
 Ζ δπλακηθή πνιπκεηαιιηθή παξνπζία κηθηήο ζεηνχρνπ κεηαιινθνξίαο ζηελ
δψλε Φαξαζηλνχ-΢πθπδίσλ ζηελ Γξάκα.
 Οη λένη ζηφρνη επηζεξκηθνχ ρξπζνχ ζε κεηαιινθφξεο δνκέο ησλ πεξηνρψλ
Κίξθεο θαη Πεχθσλ ζηνλ Έβξν.
Κχξην κέιεκά καο ζα πξέπεη λα είλαη ε αθξηβήο γλψζε ηνπ θνηηαζκαηνινγηθνχ
δπλακηθνχ ηεο ρψξαο. Να εμαζθαιηζηεί δειαδή πσο φια ηα θνηηάζκαηα θαη δε ηα
ρξπζνθφξα είλαη θαηαγεγξακκέλα κε ηεθκεξησκέλν ηξφπν θαη ην θπξηφηεξν ηα
ζηνηρεία απηά λα είλαη δηαζέζηκα ζε έλα αλνηρηφ γεσρσξηθφ πιεξνθνξηαθφ
ζχζηεκα. Γηα λα επηηεπρζεί απηφ φκσο ζα πξέπεη λα δνζεί πξνηεξαηφηεηα ζε
πινπνίεζε εξεπλεηηθψλ πξνγξακκάησλ γηα ηελ αλάπηπμε θαη εθαξκνγή ηερληθψλ
εληνπηζκνχ θνηηαζκάησλ ζε κεγαιχηεξα βάζε, ζε πην δπζπξφζηηεο θαη
απνκαθξπζκέλεο πεξηνρέο κέζσ ηεο ελζάξξπλζεο εξεπλεηηθψλ πξνγξακκάησλ

72 

απφ ηδησηηθνχο θνξείο κε ηελ ζηελή ζπλεξγαζία εθπαηδεπηηθψλ ηδξπκάησλ,
δεκνζίσλ θνξέσλ θαη ζρεηηθψλ ηλζηηηνχησλ.
Υσξίο σζηφζν λα ππνηηκάηαη θαη ε ζεκαζία ησλ ηπραίσλ αλαθαιχςεσλ, νη
νπνίεο βέβαηα ζπαλίδνπλ κε ηελ πάξνδν ηνπ ρξφλνπ, ζχκθσλα κε ην εγρεηξίδην
ηνπ ΢ΜΔ6 κηα νξζνινγηθή έξεπλα απαηηεί δηεμαγσγή γεσηεθηνληθψλ,
γεσθπζηθψλ, γεσρεκηθψλ, ξαδηνκεηξηθψλ θαη άιισλ ραξηνγξαθήζεσλ φρη κφλν
απφ ην έδαθνο αιιά θαη απφ ςειά. Αθφκα επηβεβιεκέλεο είλαη νη νξπθηνινγηθέο
θαη κεηαιινγελεηηθέο δηαγλψζεηο ησλ θνηηαζκάησλ, εξγαζηεξηαθέο εμεηάζεηο θαη
δνθηκέο πξνθεηκέλνπ λα εθαξκνζηεί ε πην απνδνηηθή κέζνδνο γηα ηελ αμηνπνίεζή
ηνπο ζε ζπλδπαζκφ βέβαηα κε ηελ παξάιιειε εθηέιεζε θαη ηερληθψλ έξγσλ γηα
ηελ επαιήζεπζε ησλ απνηειεζκάησλ.
Σν θνκκάηη ινηπφλ ηεο έξεπλαο θαη ηνπ εληνπηζκνχ ρξπζνθφξσλ θνηηαζκάησλ
είλαη εμαηξεηηθήο θαη πξσηαξρηθήο ζεκαζίαο. Λφγσ φκσο κηαο πιεζψξαο
απαηηήζεσλ ζε κειέηεο, εμεηάζεηο, δνθηκέο, ιφγσ ηνπ πςεινχ ξίζθνπ ησλ
απνηειεζκάησλ αιιά θαη ηνπ κεγάινπ θαζαξνχ επελδπηηθνχ θφζηνπο ζε
ζπλδπαζκφ κε ακθίβνια θαη άθξσο κεηέσξα απνηειέζκαηα δελ ζα πξέπεη λα
αλαιεθζεί κνλάρα απφ έλα κέξνο, δειαδή είηε κφλν απφ ηνλ ηδησηηθφ ηνκέα είηε
απφ ηνλ δεκφζην ελ αληηζέζεη κε ηα φζα ηζρχνπλ ζηε Μηακάξ φπνπ ην Σκήκα
Γεσινγηθήο Δπηζθφπεζεο θαη Μεηαιιεπηηθψλ Δξεπλψλ δηεμάγεη ηηο γεσινγηθέο
έξεπλεο θαη ραξηνγξαθήζεηο κε δεζκεπηηθή εμεξεχλεζε νξπθηψλ πφξσλ. Θα
πξέπεη λα ππάξμεη ζπλεξγαζία απηψλ κέζσ ηεο παξνρήο επελδπηηθψλ θαη
νηθνλνκηθψλ θηλήηξσλ απφ ηελ πιεπξά ηεο πνιηηείαο πξνο ηηο επηρεηξήζεηο
πξνθεηκέλνπ λα αληιεζνχλ απ‟ απηέο ηα εμαηξεηηθά κεγάια νηθνλνκηθά κεγέζε
πνπ απαηηνχληαη γηα ηελ δηεμαγσγή εξεπλψλ ελψ κε ηνλ ηξφπν απηφ ζα κπνξεί ην
θξάηνο απφ ηελ κηα λα γλσξίδεη κε αθξίβεηα ην θνηηαζκαηνινγηθφ δπλακηθφ ηνπ
αθνχ νη επηκέξνπο δηεξγαζίεο ζα αλαιακβάλνληαη απφ εθπαηδεπηηθά ηδξχκαηα θαη
δεκφζηνπο θνξείο θαη απφ ηελ άιιε ζα κπνξεί λα δηαπξαγκαηεχεηαη αλάινγα ηελ
επηκέξνπο αμηνπνίεζε απηψλ ελψ νη εηαηξίεο γηα παξάδεηγκα κέζσ ηεο αηεινχο
εηζαγσγήο κεραληθνχ εμνπιηζκνχ, κέζσ ησλ θνξνινγηθψλ ειαθξχλζεσλ ησλ
δξαζηεξηνηήησλ θαηά ηελ δηάξθεηα ηεο έξεπλαο αιιά θαη ησλ κεησκέλσλ ηειψλ
θαηά ηελ πεξίνδν απηή θαη ηελ παξαρψξεζε δηθαηψκαηνο εμαγσγήο θαη πψιεζεο
ησλ δεηγκάησλ, φπσο ηζρχεη ζηελ Μνδακβίθε ζα κπνξνχλ λα δηεθδηθήζνπλ θαηά
πξνηεξαηφηεηα ηελ ελ ζπλερεία παξαρψξεζε ηνπ κεηαιιείνπ.
Με ηελ εθαξκνγή άξα θαηλνηφκσλ ηερλνινγηψλ θνηηαζκαηνινγηθήο έξεπλαο, ηελ
πνηνηηθή θαη πνζνηηθή απνηίκεζε, αμηνιφγεζε θαη εθηίκεζε ηνπ απνζεκαηηθνχ
δπλακηθνχ θαη ηελ νηθνλνκηθνηερληθή πξνζέγγηζε πεγψλ ΜΔΟΠΤ ηεο ρψξαο,
ζηφρνο είλαη ε δηακφξθσζε επελδπηηθψλ επθαηξηψλ θαη δπλαηνηήησλ γηα ηελ
παξαγσγηθή βησζηκφηεηα ηεο εμνξπθηηθήο βηνκεραλίαο 4.
Γπλαηέο αλαπηπμηαθέο παξεκβάζεηο ελδεηθηηθά φπσο θαίλεηαη θαη ζηνλ ράξηε 3
ηνπ Παξαξηήκαηνο II ζπλαληάκε ζηηο εμήο πεξηνρέο 4:

73 

1. Πξφζθιεζε επελδπηηθνχ ελδηαθέξνληνο γηα ην δεκφζην κεηαιιείν ρξπζνχ
ζηελ Πνληνθεξαζηά Ννκνχ Κηιθίο. Σν ελ ιφγσ θνίηαζκα εληάζζεηαη ζε κηα απφ
ηηο ζεκαληηθφηεξεο κεηαιινγελεηηθέο δψλεο ηεο Βαιθαληθήο κε ηελ λφηηα θαη
πινπζηφηεξε απφιεμή ηεο λα βξίζθεηαη ζηελ Βφξεηα Διιάδα. Παξάδεηγκα ηεο
νηθνλνκηθφηεηαο θαη ηεο κεηαιινγελεηηθήο δπλακηθήο ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ
κεηαιινθφξνπ ηχπνπ είλαη ην θνίηαζκα ησλ ΢θνπξηψλ αιιά θαη ηα πνιιά
γεσινγηθά ηνπ απνζέκαηα εθπιεξψλνληαο φιεο ηηο νηθνλνκνηερληθέο
πξνυπνζέζεηο γηα άκεζε παξαγσγηθή εθκεηάιιεπζε ηνπ. Ζ έξεπλα ηνπ ΗΓΜΔ
πξνβιέπεηαη λα εληνπίζεη 50.000.000 ηφλνπο κε πεξηερφκελν ρξπζφ 40 ηφλνπο,
ραιθφ 300.000 ηφλνπο θαη ζπλνιηθή κεηαιιεπηηθή αμία πεξίπνπ 4 δηζ. επξψ.
2. Γεκηνπξγία επελδπηηθνχ ελδηαθέξνληνο ζηνλ νξεηλφ φγθν Αγθίζηξνπ Ννκνχ
΢εξξψλ. Σν θνηηαζκαηνινγηθφ ελδηαθέξνλ εληνπίδεηαη ζηηο πςειέο
ζπγθεληξψζεηο πξσηνγελνχο ρξπζνχ ζηηο κεηαιινθφξεο πεξηνρέο «Μαχξα
Ληζάξηα- Αγθάζη». Πξφθεηηαη γηα νμεηδψζεηο ζπκπαγψλ ζεηνχρσλ παξαγελέζεσλ
κε πεξηεθηηθφηεηεο ζε ρξπζφ πνπ αλέξρνληαη κέρξη θαη 17,7 γξ/ηφλν. Ζ έξεπλα
ηνπ ΗΓΜΔ ζηνρεχεη ζηνλ εληνπηζκφ γεσινγηθψλ απνζεκάησλ 5.000.000 ηφλσλ κε
πεξηερφκελν ρξπζνχ 20 ηφλνπο θαη ζπλνιηθή κεηαιιεπηηθή αμία πεξίπνπ 0,8 δηζ.
επξψ.
3. Αμηνιφγεζε θνηηαζκαηνινγηθψλ απνζεκάησλ ρξπζνχ ζηα δεκφζηα κεηαιιεία
Κίξθεο θαη ΢πθνξξάρεο. Οη ζπγθεθξηκέλνη ρψξνη εθηείλνληαη αλαηνιηθά θαη
λφηηα ησλ θνηηαζκάησλ επηζεξκηθνχ ρξπζνχ ΢απψλ θαη πεξάκαηνο αληίζηνηρα.
Σφζν νη πεξηεθηηθφηεηεο ζε ρξπζφ, ˃2γξ/ηφλν φζν θαη νη εθηηκήζεηο ησλ
απνζεκάησλ βάζεη ραξηνγξαθήζεσλ ηνπ ΗΓΜΔ ζεσξνχληαη ελδεηθηηθέο γηα ην
έληνλν ελδηαθέξνλ ησλ πεξηνρψλ απηψλ. ΢ην δεκφζην κεηαιιείν Κίξθεο
εληάζζεηαη θαη ε αμηνιφγεζε θνηηαζκάησλ παιαηφηεξσλ κεηαιιεπηηθψλ
απνβιήησλ ε νπνία αθνξά εθαξκνγή ηερλνινγηψλ βην-εθρχιηζεο γηα ηελ βηψζηκε
νηθνλνκηθά θαη πεξηβαιινληηθά αλάθηεζε εθκεηαιιεχζηκσλ ζπκππθλσκάησλ
ζπλδπαδφκελε κε επηζεξκηθφ ρξπζφ ζε κηα θαηεχζπλζε βηψζηκεο αλαπηπμηαθήο
πξννπηηθήο.
4. Κνηηαζκαηνινγηθή αμηνιφγεζε ρξπζνχ ζηελ πεξηνρή Φαξαζηλνχ-΢πθηδίσλ.
Σα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ πεξηβάιινληνο θαη ε νξπθηνινγηθή ζχζηαζε ηνπ
κεηαιιεχκαηνο ηεθκεξηψλνπλ ηελ παξνπζία πνιπκεηαιιηθνχ ρξπζνχ, ηχπνπ
Οιπκπηάδαο. Σν νξπθηνινγηθφ δπλακηθφ είλαη εθηθηφ ζε κηα πεξηνρή πνπ
ζηεξείηαη ζπζηεκαηηθήο θαη νινθιεξσκέλεο έξεπλαο ηαθηηθνχ ζηαδίνπ.
Ζ πξνβιεπφκελε ηέινο πξφηαζε ηνπ ΗΓΜΔ ζηα πιαίζηα ηνπ ΔΠΑΔ/Δ΢ΠΑ γηα ηελ
δεκηνπξγία κηαο δηαιεηηνπξγηθήο βάζεο ζηαηηζηηθψλ θαη θνηηαζκαηνινγηθψλ
δεδνκέλσλ, ε νπνία ζα ζπκβαδίδεη θαη ζα ελαξκνλίδεηαη κε ηελ νδεγία INSPIRE
ζα παξέρεη δηαρξνληθέο νηθνλνκηθέο θαη δηαρεηξηζηηθέο αλαιχζεηο, θαη έξεπλεο
αγνξάο ειιεληθψλ ΜΔΟΠΤ ζε ζρέζε κε ηηο Δπξσπατθέο θαη παγθφζκηεο
εμειίμεηο. Σα απνηειέζκαηα ηνπ έξγνπ απηνχ ζα απεπζχλνληαη ζε έλα επξχ
θάζκα ηειηθψλ απνδεθηψλ θαη «ελ δπλάκεη» ρξεζηψλ φπσο είλαη νη θξαηηθνί
θνξείο, δεκφζηεο ππεξεζίεο, πεξηθεξεηαθέο θαη δεκνηηθέο απηνδηνηθήζεηο πνπ
εθπξνζσπνχλ ζεζκηθά ηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο, παλεπηζηήκηα, εξεπλεηηθά θέληξα,
74 

κεηαιιεπηηθέο θαη άιιεο επηρεηξήζεηο, βηνκεραληθνί ζχλδεζκνη, επηκειεηήξηα,
ΜΚΟ αιιά θαη νη απινί πνιίηεο, κε ζηφρν ηελ πξαγκαηηθή αλαπηπμηαθή θαη
παξαγσγηθή εθκεηάιιεπζε ησλ ρξπζνθφξσλ θνηηαζκάησλ.
Γ.II. ΔΚΜΔΣΑΛΛΔΤ΢Ζ
Ζ αμηνπνίεζε ηνπ νξπθηνχ πινχηνπ, φπσο είλαη γλσζηφ δελ ζηακαηάεη ζηελ
εμφξπμή ηνπ, ζπλερίδεη φκσο θαη νινθιεξψλεηαη κε ηελ θάζεηε
βηνκεραλνπνίεζε. Δπνκέλσο ε δξαζηεξηφηεηα απηή ζεκαίλεη αλάπηπμε
δεπηεξνγελνχο παξαγσγήο αιιά θαη πεξηθεξεηαθήο αλάπηπμεο απνηειψληαο έλαλ
απφ ηνπο βαζηθφηεξνπο ζηφρνπο ηνπ κεηαιιεπηηθνχ ηνκέα.
΢χκθσλα κε ηνλ Σζηξακπίδε Α. (2005)3 νη θαζεηνπνηεκέλεο κνλάδεο εμφξπμεο
θαη επεμεξγαζίαο, νη νπνίεο παξάγνπλ ηειηθά πξντφληα πςειήο πξνζηηζέκελεο
αμίαο ζπκβάινπλ πνιχ πην έληνλα αλάθακςε ηεο Δζληθήο Οηθνλνκίαο,
ζπκπέξαζκα πνπ εληζρχεηαη θαη απφ ην γεγνλφο φηη ε ηηκή ελφο επεμεξγαζκέλνπ
νξπθηνχ μεπεξλά αθφκα θαη ην 20πιάζην ηεο ηηκήο ηνπ αθαηέξγαζηνπ. Ωο εθ
ηνχηνπ θξίλεηαη πιένλ άκεζε ε αλάγθε ίδξπζεο εξγνζηαζίνπ κεηαιινπξγίαο
ρξπζνχ πνπ ζα ζπλδέεηαη άκεζα κε ηελ αμηνπνίεζε ηνπ ζπκππθλψκαηνο
ζηδεξνππξίηε-αξζελνππξίηε. Μέζσ ηνπ εξγνζηαζίνπ απηνχ ζα επηηεπρζεί
νηθνλνκηθή αλάθακςε, εξγαζηαθή ζηαζεξφηεηα θαη θεξδνθφξα ιεηηνπξγία ησλ
κεηαιιείσλ. Ζ πδξνκεηαιινπξγηθή κέζνδνο ηεο πδαηηθήο νμείδσζεο ππφ πίεζε, ε
νπνία ζα εθαξκνζηεί ζηα κεηαιιεία Καζζάλδξαο θαη ζχκθσλα κε ηελ νπνία ζα
ιεηηνπξγήζεη ην εξγνζηάζην παξνπζηάδεη πεξηβαιινληηθή ππεξνρή αθνχ ε φιε
δηαδηθαζία ιακβάλεη ρψξα ζε απηφθιεηζην ζχζηεκα, ην νπνίν πεξηιακβάλεη ηελ
«ελ μεξψ» απφζεζε αδξαλνπνηεκέλσλ ζηεξεψλ απνβιήησλ. Δπηπιένλ ε απνπζία
αεξίσλ θαη πγξψλ απνβιήησλ εληζρχεη ηελ θηιηθφηεηα ηεο κεζφδνπ απηήο πξνο ην
πεξηβάιινλ θαη εγγπάηαη ηελ ηνπξηζηηθή αιιά θαη αξραηνινγηθή αμηνπνίεζε ηεο
πεξηνρήο.
Δπηπξνζζέησο ε ρσξνζέηεζε ηεο κεηαιινπξγηθήο κνλάδα απνηειεί ζεκαληηθφ
θαζνξηζηηθφ παξάγνληα ζηελ δηαζθάιηζε θάζε επέλδπζεο εμφξπμεο ρξπζνχ. Ζ
εγθαηάζηαζε ηεο κεηαιινπξγίαο ρξπζνχ θνληά ζε ππάξρνλ εξγνζηάζην
εκπινπηηζκνχ ζα έρεη σο απνηέιεζκα ηε κείσζε ηνπ επελδπηηθνχ αιιά θαη
ιεηηνπξγηθνχ θφζηνπο ηαπηφρξνλα κε ηελ πιεξέζηεξε πξνζηαζία ηνπ
πεξηβάιινληνο.
΢χκθσλα κε ηα ζηαηηζηηθά γηα ηνλ Οξπθηφ Πινχην πνπ ηεξεί ζε εηήζηα βάζε ην
ΤΠΔΚΑ, εληφο ηνπ 2013 ε εηαηξεία ΔΛΛΖΝΗΚΟ΢ ΥΡΤ΢Ο΢ ΑΔ θαηεξγάζηεθε
552,6 ρηι. ηνλ. παιαηνχ ηέικαηνο ηεο πεξηνρήο Οιπκπηάδαο, απφ ηελ νπνία
πξνήιζαλ πεξίπνπ 64.837 ηνλ. ζπκππθλψκαηνο ρξπζνθφξνπ αξζελνππξίηε, κε
κέζε ζχζηαζε Ag= 40,52 gr/ηνλ. θαη Au=22,50 gr/ηνλ. Ζ θαηεξγαζία απηή έγηλε
ζην πιαίζην απνθαηάζηαζεο ηνπ πεξηβάιινληνο ηεο πεξηνρήο Οιπκπηάδαο ζηε
Υαιθηδηθή απφ ηηο παιαηέο κεηαιιεπηηθέο εθκεηαιιεχζεηο. Απφ ην ζπκπχθλσκα

75 

απηφ δηαηέζεθαλ ζηελ Κίλα 49.832 ηνλ. αμίαο 21,3 εθαη. Δπξψ, θαζψο νη Κηλέδνη
θαηεξγάδνληαη ην ζπκπχθλσκα απηφ θαη παξάγνπλ ρξπζφ44.
Αλ ε θαηεξγαζία ηνπ αξζελνππξίηε γηλφηαλ ζηε ρψξα καο ζα κπνξνχζαλ λα
παξαρζνχλ πάλσ απφ 50 ρηι. νπγθηέο ρξπζνχ, κφλν γηα ην 2013. Ζ ηδηαίηεξε
ζεκεηνινγία είλαη φηη ε ρψξα καο ζα κπνξνχζε λα θαηαζηεί παξαγσγφο ρξπζνχ,
θαη κάιηζηα απφ εξγαζίεο απνθαηάζηαζεο πεξηβάιινληνο νη νπνίεο ιακβάλνπλ
ρψξα ζηα 265 ζηξέκκαηα ησλ ηεικάησλ ηεο παιαηάο εθκεηάιιεπζεο ζηελ
Οιπκπηάδα, φπνπ πεξηέρνληαη ζπλνιηθά πάλσ απφ 2,4 Mt ρξπζνθφξνπ ππξίηε.
Γειαδή, ζα επηηπγράλνληαλ ηαπηφρξνλα θαη απνθαηάζηαζε πεξηβάιινληνο θαη
παξαγσγή ρξπζνχ 44.
Δπνκέλσο ηο κπάηορ οθείλει να διαμοπθώζει ηιρ ζςνθήκερ και ηιρ
πποϋποθέζειρ για ηην καθεηοποιημένη αξιοποίηζη ηος οπςκηού πλούηος. Να
θξαηήζεη δειαδή ζηε ρψξα φιν ηνλ πινχην πνπ παξάγεη ε κεηαιιεπηηθή
παξαγσγή ζπλνιηθά. ΢ηελ πεξίπησζε ησλ κεηαιιείσλ Καζζάλδξαο, ε
εμειηζζφκελε επέλδπζε πξέπεη λα πξνρσξήζεη ζχκθσλα κε ην ηζρχνλ
επηρεηξεζηαθφ ζρέδην θαη ηελ ηερληθή κειέηε πνπ ελέθξηλε ε ειιεληθή δεκφζηα
δηνίθεζε, πνπ πξνβιέπεη «ελ κέξε» θαζεηνπνηεκέλε αμηνπνίεζε ησλ
κεηαιιεπκάησλ ηεο πεξηνρήο θαη θαηαιήγεη ζηε κεηαιινπξγία ρξπζνχ.
Οπνηαδήπνηε άιιε επηινγή πνπ αλαηξέπεη ην παξφλ κνληέιν θαζεηνπνηεκέλεο
παξαγσγήο ζα ιεηηνπξγήζεη ελάληηα ζην ειιεληθφ δεκφζην ζπκθέξνλ αθνχ ην
ζεκαληηθφηεξν κέξνο ηεο πξνζηηζέκελεο αμίαο πνπ ζα πξνθχςεη ζα βξεζεί εθηφο
ρψξαο. Έηζη ζα κεησζεί δξακαηηθά ν παξαγφκελνο πινχηνο θαη άξα ζα πξνθχςεη
πνιχ κηθξφηεξν κέγεζνο θνξνινγηθήο απφδνζεο. Αληίζεηα ζα ππάξμνπλ ηα ίδηα
θαη ίζσο κεγαιχηεξα θέξδε γηα ηελ εηαηξία ε νπνία έηζη θαη αιιηψο ζα εηζπξάμεη
ηελ ζπλνιηθή παξαγφκελε αμία αλεμάξηεηα πνπ θαη πσο απηή
εμαξγπξψλεηαη.(Αξβαληηίδεο Ν. 2014)45 .
Γπζηπρψο φκσο, νη ρξπζνθφξνη ππξίηεο, εμαηηίαο ηεο κε χπαξμεο κέρξη ζήκεξα
κεηαιινπξγηθήο κνλάδαο παξαγσγήο ρξπζνχ ζηνλ ηφπν καο, εμάγνληαη ζηελ Κίλα
ή νπνπδήπνηε αιινχ θαη ηελ ππεξαμία θαξπνχηαη ε ρψξα απηή. Δπηζεκαίλεηαη φηη
ε θαηαζθεπή κεηαιινπξγηθήο κνλάδαο πξνβιέπεηαη ζηνλ Ν.3220/04 πνπ θχξσζε
ηελ κεηαβίβαζε ησλ Μεηαιιείσλ Καζζάλδξαο ζηελ Διιεληθφο Υξπζφο ΑΔ, αιιά
ε πινπνίεζή ηεο δελ έρεη θαηαζηεί δπλαηή κέρξη ζήκεξα.
Δ. ΟΗΚΟΝΟΜΗΚΟ-ΦΟΡΟΛΟΓΗΚΟ ΚΑΘΔ΢ΣΧ΢
Ζ Διιάδα ζε ζρέζε κε άιιεο ρψξεο αλάινγεο έθηαζεο ζεσξείηαη ηδηαίηεξα
πξνλνκηνχρα γηα ηνλ νξπθηφ πινχην πνπ δηαζέηεη. Ο Παλεπξσπατθφο Κψδηθαο
ηεο Δπηηξνπήο Αλαθνξάο Απνζεκάησλ θαη Πφξσλ (PERC: Pan-Europcan
Reserves and Resources Reporting Committee) πνπ ηζρχεη απφ ην 2008 θαη
πηνζεηήζεθε θαη απφ ηελ Δπξσπατθή Οκνζπνλδία Γεσιφγσλ ζέηεη ζπγθεθξηκέλεο
θαη απζηεξέο πξνδηαγξαθέο πξνθεηκέλνπ έλαο νξπθηφο πφξνο λα ραξαθηεξηζηεί
σο ππνζεηηθφο ή ελδεηθηηθφο θαη έλα νξπθηφ απφζεκα σο πηζαλφ ή βέβαην. Σα
76 

πηζαλά θαη ελδεηθηηθά απνζέκαηα ζχκθσλα κε ηνλ αλσηέξσ Κψδηθα ησλ
ζεκεξηλψλ εθκεηαιιεχζηκσλ νξπθηψλ πφξσλ αιιά θαη εθείλσλ ησλ πφξσλ πνπ
παξνπζηάδνπλ θαιέο πξννπηηθέο εθκεηάιιεπζεο έρνπλ ζπλνιηθή αθαζάξηζηε
αμία 1,5 ηξηζεθ. επξψ κε ηελ αμία ησλ κεηαιιηθψλ νξπθηψλ λα αλέξρεηαη ζε 79
δηζεθ. επξψ. ΢χκθσλα κε ηνπο Σζηξακπίδεο Α. & Φηιηππίδεο Α (2013)46 κφλε ηεο
ε νξζνινγηθή εθκεηάιιεπζε ηνπ νξπθηνχ καο πινχηνπ κπνξεί ζε βάζνο 20-25
ρξφλσλ λα νδεγήζεη ζηελ πιήξε απφζβεζε ηνπ δεκνζίνπ ρξένπο ηεο ρψξαο.
Δπνκέλσο θαζεηνπνηεκέλεο κνλάδεο εμφξπμεο θαη επεμεξγαζίαο, νη νπνίεο ζα
παξάγνπλ ηειηθά πξντφληα πςειήο πξνζηηζέκελεο αμίαο ζα ζπκβάινπλ πνιχ πην
έληνλα ζηελ εμάιεηςε απηνχ ηνπ ρξένπο θαη ζηελ κεηέπεηηα αλάθακςε ηεο
Δζληθήο Οηθνλνκίαο. Ζ αμία ησλ βεβαησκέλσλ απνζεκάησλ κεηάιισλ κεηαμχ
απηψλ θαη ρξπζνχ ζηελ Διιάδα καδί κε ηα δπλακηθά απνζέκαηα πνπ βξίζθνληαη
ζε κεηαιιεπηηθέο αιιά θαη λέεο πεξηνρέο θνηηαζκαηνινγηθνχ ελδηαθέξνληνο είλαη
ζε ζέζε λα πνιιαπιαζηάζνπλ ην νηθνλνκηθφ κέγεζνο ηεο αμίαο ηνπο (κειέηε
ΗΓΜΔ 2011)4. Σα ζπγθεθξηκέλα απνζέκαηα εληνπίδνληαη θπξίσο ζηελ ΒΑ
Υαιθηδηθή (Οιπκπηάδα, ΢ηξαηψλη, ΢θνπξηέο) θαη ζηελ Θξάθε (Πέξακα, ΢άπεο)
φπνπ ήδε βξίζθνληαη ζε εμέιημε επελδπηηθά έξγα. Δθηηκάηαη φηη ε αλάδεημε δπν
ηνπιάρηζηνλ επελδπηηθψλ επθαηξηψλ παξαγσγηθήο αμηνπνίεζεο θνηηαζκάησλ
κεηάιισλ ζα δεκηνπξγήζεη 500 ζέζεηο άκεζεο απαζρφιεζεο πιελ ησλ άιισλ
νηθνλνκηθψλ κεγεζψλ.
Ζ εθηίκεζε ηεο αμίαο ησλ απνζεκάησλ ησλ ΟΠΤ φκσο μόνο δςναμική κπνξεί λα
είλαη. Αθφκα θαη αλ ππνζέζνπκε πσο βξίζθεηαη ν αξηζκφο πνπ απνηηκά ηελ αμία
ηνπ νξπθηνχ καο δπλακηθνχ, απηφο δελ ζα έρεη θακία πξαθηηθή αμία ζην άκεζν
κέιινλ επεηδή ηα νηθνλνκηθψο βηψζηκα νξπθηά δελ είλαη θαζφινπ βέβαηα φηη ζα
είλαη πξαθηηθά εθκεηαιιεχζηκα θαη ζην κέιινλ ή φηη ζα ζπλερίζνπλ λα έρνπλ
δήηεζε ζηελ δηεζλή αγνξά ή φηη ε (ρξεκαηηζηεξηαθή ) ηνπο ηηκή ζα ζπλερίζεη λα
είλαη πςειή. Ζ εθηίκεζε ηεο αμίαο ησλ απνζεκάησλ επεξεάδεηαη ζπλερψο απφ
ηνλ εληνπηζκφ λέσλ απνζεκάησλ, απφ ηελ αλάπηπμε λέσλ ηερλνινγηψλ πνπ
θαζηζηνχλ πνπ θαζηζηνχλ εθκεηαιιεχζηκα νινέλα θαη θησρφηεξα θνηηάζκαηα ή
απαμηψλνπλ άιια θ.ι.π.
Ζ αμία ησλ ΟΠΤ επνκέλσο δελ κπνξεί λα πηζησζεί ζην ζχλνιν ηεο σο ρξεκαηηθή
εηζξνή ηνπ δεκνζίνπ ή θάπνησλ κεηαιιεπηηθψλ εηαηξεηψλ. Ζ αμηνπνίεζε ηνπο
απαηηεί ρξφλν, ρξήκα, ηερλνγλσζία, εξγαζία θαη επηρεηξεκαηηθφ ξίζθν. Απαηηεί
γεσηξεηηθή θαη γεσρεκηθή έξεπλα, πξνπαξαζθεπαζηηθά έξγα, θαηεξγαζίαο
κεγάινπ θφζηνπο θαη πςεινχ ξίζθνπ, αγνξά ηερλνγλσζίαο, ελέξγεηα, θαχζηκα,
κηζζψκαηα, ηέιε, θφξνπο, δάλεηα, θηλεηφ θαη αθίλεην εμνπιηζκφ εθκεηάιιεπζεο,
κηζζνχο εξγαδνκέλσλ, έμνδα δηνίθεζεο ησλ επηρεηξήζεσλ θ.α αιιά θαη έμνδα
απνθαηάζηαζεο ηνπ πεξηβάιινληνο θαη αληηζηαζκηζηηθά νθέιε γηα ηηο ηνπηθέο
θνηλσλίεο. Αθνχ αθαηξεζνχλ ινηπφλ φια απηά απφ ηελ εθηηκψκελε αμία ηφηε ζα
παξακείλεη ην (θπκαηλφκελν) θέξδνο ηεο κεηαιιεπηηθήο εηαηξίαο, ην άκεζν
φθεινο ηεο θνηλσλίαο απφ κηζζψκαηα θαη ηέιε θαη ην έκκεζν γεληθφηεξν δεκφζην

77 

ζπκθέξνλ απφ ηελ απαζρφιεζε, ηα αληηζηαζκηζηηθά νθέιε, ηελ πεξηθεξεηαθή
αλάπηπμε θ.ι.π «Η ορθή εικόνα για τον Ορσκτό Πλούτο»201347
Δθείλν φκσο πνπ κπνξεί λα πηζησζεί ζηα θξαηηθά ηακεία είλαη ηα πνζά απφ ηελ
άκεζε αιιά θαη έκκεζε θνξνινγία ησλ επελδπηηθψλ επηρεηξήζεσλ, ηα πνζά απφ
ηα ηέιε θαη δηθαηψκαηα (royialties), ηα κηζζψκαηα, ε αχμεζε ηεο αγνξαζηηθήο
δχλακεο ησλ εξγαδνκέλσλ ε νπνία κεηαθξάδεηαη ζε αχμεζε ησλ θεξδψλ ηεο ελ
γέλεη αγνξάο θαη πεξαηηέξσ αλάπηπμε θαη απηήο αιιά θαη θνξνιφγεζε λέσλ
εηζνδεκάησλ, εμνηθνλφκεζε ρξεκαηηθψλ πφξσλ απφ έξγα αλάπιαζεο θαη
πνηνηηθήο βειηίσζεο ηεο δσήο ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ ηα νπνία ηηο πεξηζζφηεξεο
θνξέο παξέρνληαη απφ ηηο εμνξπθηηθέο επηρεηξήζεηο κε ηελ κνξθή
αληηζηαζκηζηηθψλ νθειψλ ή ζηα πιαίζηα ηεο εηαηξηθήο θνηλσληθήο επζχλεο. Έλαο
ινηπφλ ηνκέαο πνπ ρξήδεη πεξαηηέξσ κεηαβνιψλ πξνθεηκέλνπ λα πξνζειθπζζνχλ
επελδχζεηο θαη δε μέλα θεθάιαηα είλαη ν νηθνλνκηθφο-θνξνινγηθφο κέζσ παξνρήο
επελδπηηθψλ θηλήηξσλ θαη θπξίσο θνξνινγηθψλ ειαθξχλζεσλ.
Δλδεηθηηθά αλαθέξεηαη ην κεηαιιεπηηθφ έξγν ηνπ Πεξάκαηνο φπνπ ζχκθσλα κε
ηελ ηειηθή έθζεζε εξεπλεηηθνχ πξνγξάκκαηνο «Αλάιπζε θνηλσληθνχ θφζηνπονθέινπο γηα ην κεηαιιεπηηθφ έξγν ηνπ Πεξάκαηνο» ηνπ ΔΜΠ (2010)48,
ππνινγίζηεθε ε κέζε εηήζηα Αθαζάξηζηε Πξνζηηζέκελε Αμία, ζε ηηκέο 2009, κε
βάζε ηε δηαθνξά κεηαμχ ηεο αμίαο παξαγσγήο θαη ηεο αμίαο ηεο ελδηάκεζεο
θαηαλάισζεο, ζχκθσλα κε ηηο αθφινπζεο παξαδνρέο:
 Δηήζηα παξαγσγή ηνπ κεηαιιείνπ : 1,2 εθαη. €
 Παξαγσγή ρξπζνχ : 108.675 ozs
 Παξαγσγή αξγχξνπ : 84.713 ozs
 Μέζε ηηκή ρξπζνχ (2009) : 698,5 €/oz
 Μέζε ηηκή αξγχξνπ (2009) : 10,6 €/oz
 Μέζν θφζηνο παξαγσγήο (2009) : 18 €/tn ore
εθ ησλ νπνίσλ






Δλδηάκεζεο πιεξσκέο : 11,72 €/tn ore
Ακνηβέο πξνζσπηθνχ : 5,68 €/tn ore
Δλίζρπζε ηνπηθήο θνηλσλίαο : 0,6 €/tn ore
Μεηαιιεπηηθά κηζζψκαηα : 2,5% NSR (Net Smelter Return)
΢πλη. θνξνιφγεζεο θεξδψλ : 25%

Δλδηαθέξνλ επίζεο παξνπζηάδεη ε δηαλνκή ηεο πξνζηηζέκελεο αμίαο ηνπ έξγνπ,
σο αθνινχζσο:



Ακνηβέο πξνζσπηθνχ : 6,82 εθαη. €
Σνπηθή θνηλσλία : 0,72 εθαη. €

Κξάηνο
 Φφξνη : 9,10 εθαη. €
 Μηζζψκαηα : 1,92 εθαη. €
Κέξδε : 44,19 εθαη. €
78 

Παξαηεξνχκε ινηπφλ πσο κφλν ηα νθέιε γηα ηελ εζληθή νηθνλνκία απφ ηνπο
άκεζνπο θφξνπο θαη ηα κηζζψκαηα εθηηκήζεθαλ ζε 11 εθαη. € πεξίπνπ, ζε εηήζηα
βάζε ελψ δελ ειήθζεζαλ ππφςε ηπρφλ επηρνξεγήζεηο θαζψο νη επηρείξεζε
ρξεκαηνδνηήζεθε απφ ηδία θεθάιαηα θαη ηα νθέιε απφ έκκεζνπο θφξνπο ηα
νπνία ζε θάζε πεξίπησζε ζα απμάλνπλ ην θνηλσληθφ φθεινο ηνπ έξγνπ.
Κίλεηξα ηα νπνία ζα κπνξνχζαλ λα δνζνχλ πξνθεηκέλνπ λα πξνζειθχζνπλ ην
επελδπηηθφ ελδηαθέξνλ ζα κπνξνχζαλ λα είλαη ηα εμήο:
Δπιηασςνόμενερ αποζβέζειρ. Ζ επηηαρπλφκελε απφζβεζε πάγησλ ζηνηρείσλ
φπσο θηηζκάησλ ή κεραλεκάησλ ζαλ θίλεηξν αχμεζεο ηεο ξεπζηφηεηαο ηεο
επηρείξεζεο, κε ηελ κεηάζεζε ηεο θνξνινγίαο ζην ηζφπνζν κε ηελ πξφζζεηε
απφζβεζε θέξδνπο γηα θάπνηα ρξφληα είρε εθαξκνζζεί αξρηθά κε ην Ν.Γ
2176/1952 ελψ δπλαηφηεξν θίλεηξν δφζεθε κε ηνλ Α.Ν. 147/1967, ν νπνίνο φξηδε
πσο νη ζπληειεζηέο ηαθηηθψλ απνζβέζεσλ πξνζαπμάλνληαη γηα ηελ Θεζζαινλίθε
θαηά 100% ελψ γηα ηελ ππφινηπε Διιάδα θαηά 200% γηα ηελ ελίζρπζε ηεο
πεξηθεξεηαθήο αλάπηπμεο. Καζψο φκσο ε πεξίνδνο ζέζπηζεο ηνπ ελ ιφγσ λφκνπ
ραξαθηεξηδφηαλ απφ κηα ηάζε θαη κηα πεξίνδν αλάπηπμεο γηα ηελ ρψξα ζε
αληίζεζε κε ηα ζεκεξηλά δεδνκέλα αλαπηπμηαθνχ ηέικαηνο ην ελ ιφγσ πνζνζηφ
ζα έπξεπε λα απμεζεί γηα φιε ηεο επηθξάηεηα θαηά 200% θαη απηφ γηαηί θάζε
κεηαιιεπηηθή-εμνξπθηηθή εηαηξεία ηα πξψηα ρξφληα ιεηηνπξγίαο ηεο δχζθνια
κπνξεί λα εκθαλίζεη έζνδα θαζψο απαηηείηαη θάπνην ρξνληθφ δηάζηεκα κέρξη ηελ
απφθηεζε παξαγσγήο. Βι. γηα παξάδεηγκα ην έξγν ζηελ ΒΑ Υαιθηδηθή φπνπ
παξαγσγή ρξπζνχ ζα ππάξμεη ην 2015 ελψ ε εηαηξία μεθίλεζε ηελ θαηαζθεπή θαη
ηελ ελ γέλεη δνκή ηεο φιεο δξαζηεξηφηεηαο ην 2009.
Αθοπολόγηηερ εκπηώζειρ. ΢χκθσλα κε ην άξζξν 7 ηνπ Α.Ν. 147/1967 «Δθεμήο
θαη κέρξη ηέινπο ηνπ 1972 απαιιάζεηαη ηνπ θφξνπ εηζνδήκαηνο θαη παληφο
ζπκπαξνκαξηνχληνο ηνχησ θφξνπ ή ηέινπο ην ζχλνινλ ησλ εηεζίσλ θαζαξψλ
θεξδψλ εκεδαπψλ βηνκεραληθψλ βηνηερληθψλ θαη κεηαιιεπηηθψλ επηρεηξήζεσλ
κεη` αθαίξεζηλ, θαηά ηελ θεηκέλελ εθάζηνηε Ννκνζεζίαλ, ησλ θξαηήζεσλ δηα ηνλ
ζρεκαηηζκφλ ηαθηηθψλ απνζεκαηηθψλ, ηεο ππνρξεσηηθήο δηαλνκήο κεξίζκαηνο εηο
ηνπο κεηφρνπο θαη ησλ απνιήςεσλ επί πξνζσπηθψλ εηαηξηψλ θαη αηνκηθψλ
επηρεηξήζεσλ, εθ` φζνλ ην πνζφλ ηνχην ησλ θεξδψλ δηαηίζεηαη απφ ηεο ηζρχνο
ηνπ παξφληνο Νφκνπ (9.10.67) ππν ησλ επηρεηξήζεσλ δηα ηελ απφθηεζηλ λέσλ
παγίσλ ζηνηρείσλ θαη ηελ δεκηνπξγίαλ ή θαη ηελ αχμεζηλ ηδίνπ θεθαιαίνπ
θηλήζεσο. Σν δηα θεθάιαηνλ θηλήζεσο δηαηηζέκελνλ ελ αλαγθαίσ ζπλδηαζκψ κε
ηελ θηήζηλ λέσλ παγίσλ ζηνηρείσλ σο άλσ πνζφλ δελ δχλαηαη λα ππεξβεί ην 20%
ησλ απαιιαζζνκέλσλ ηνπ θφξνπ δηα ηνπο ζθνπνχο ηνπ πξνεγνπκέλνπ εδαθίνπ
εηεζίσλ θεξδψλ, εηο ά ζπκπεξηιακβάλεηαη». ΢χκθσλα κε ην εγρεηξίδην ηνπ ΢ΜΔ6
ε αλσηέξσ δηάηαμε γηα ην αθνξνιφγεην ησλ εθπηψζεσλ θαη ησλ απνζεκαηηθψλ
εηζήγαγε ηξία θξίζηκα ζηνηρεία, ήηνη ην θίλεηξν θάιππηε ην ζχλνιν ησλ εηήζησλ
θεξδψλ, παξερφηαλ ζε φιεο ηηο επηρεηξήζεηο αλεμάξηεηα ηνπ ηφπνπ εγθαηάζηαζεο
ή ηνπ ραξαθηεξηζκνχ ηνπο σο «ζηξαηεγηθψλ επελδχζεσλ», έλλνηα πνπ ζπλαληάκε
ζήκεξα ζην Ν.4146/2013 κε ζπλαθφινπζε παξνρή επλντθφηεξσλ θηλήηξσλ κφλν
79 

ζηηο ελ ιφγσ ραξαθηεξηδφκελεο επελδχζεηο ελψ ιεηηνπξγνχζε πξνσζεηηθά γηα ηνλ
ζρεκαηηζκφ θεθαιαίνπ θίλεζεο. Σν ελ ιφγσ θίλεηξν φπσο παξαδέρεηαη θαη ην
΢ΜΔ6 νδήγεζε ζε αμηφινγε επηηάρπλζε ησλ επελδχζεσλ ζηε ρψξα. Γηαηί ινηπφλ
λα κελ επαλαιάβνπκε έλα δνθηκαζκέλν θίλεηξν κε ηελ δηαθνξά φκσο ην
θεθάιαην απηφ πνπ ζα δεκηνπξγείηαη λα επαλεπελδχεηαη ππνρξεσηηθψο είηε ζε
εηζαγσγή θηιηθφηεξσλ πεξηβαιινληηθψλ ηερληθψλ είηε ζε πεξαηηέξσ αλάπηπμε
ηεο επηρείξεζεο, ρσξίο φκσο λα παξακεινχληαη νη αξρέο ηεο βηψζηκεο αλάπηπμεο,
αλαγλσξίδνληαο σο ζεηηθφ ην γεγνλφο πσο νξίδεηαη πιένλ ξεηά φηη γηα ηα
απνζεκαηηθά πνπ θεθαιαηνπνηνχληαη θαη‟ εθαξκνγή ησλ δηαηάμεσλ ησλ Νφκσλ
1473/1984 θαη 1892/1990 δελ ηζρχνπλ νη γεληθφηεξεο δηαηάμεηο αιιά εθαξκφδεηαη
εηδηθφο ρακειφο θνξνινγηθφο ζπληειεζηήο 10% ή 5% αληίζηνηρα.
Άηοκορ δανειζμόρ ή άλλωρ δανειακή ενίζσςζη. Θα κπνξνχζε δειαδή λα
ππάξμεη παξνρή δαλείνπ ζε κεηαιιεπηηθέο επηρεηξήζεηο ρσξίο επηβνιή ηφθσλ
ππεξεκεξίαο θαζ‟ φιε ηελ πεξίνδν «ζηεζίκαηνο» ηνπ έξγνπ θαη κέρξη ηελ έλαξμε
ηεο παξαγσγηθήο δηαδηθαζίαο θαζψο φπσο πξναλαθέξζεθε πξφθεηηαη γηα έλα
ζηάδην φπνπ ε εηαηξία έρεη ειάρηζηα έσο θαη αλχπαξθηα φρη θέξδε αιιά έζνδα.
Δθηφο φκσο απφ ην αλσηέξσ θίλεηξν πξνο ηελ θαηεχζπλζε απηή ζα κπνξνχζε λα
νδεγήζεη θαη έλαο δαλεηζκφο κε παξάιιειν πάγσκα ηεο επηβνιήο ηφθσλ γηα ην
αλσηέξσ πεξηγξαθφκελν δηάζηεκα.
Μείωζη θοπολογικών ζςνηελεζηών. ΢ην παξάξηεκα II παξαηίζεληαη κεηαμχ
άιισλ θνξνινγηθνί ζπληειεζηέο δηαθφξσλ ρσξψλ παγθνζκίσο πξνθεηκέλνπ λα
γίλεη ε ζχγθξηζε. ΋πσο παξαηεξείηαη ινηπφλ θαη απφ ηα αλσηέξσ ζαλ ρψξα
έρνπκε απμεκέλν Φ.Π.Α, ν νπνίνο δηαθξίλεηαη ζηνλ θαλνληθφ 23%, ηνλ κεησκέλν
13% θαη ζηνλ ππεξκεησκέλν 6,5% κε εμαίξεζε κφλν ηα λεζηά ηνπ Αηγαίνπ πιελ
ηεο Κξήηεο φπνπ ν Φ.Π.Α είλαη 16%, 9% θαη 5% αληίζηνηρα θαη αθνξά κνλάρα
ηηο πεξηπηψζεηο ησλ αγαζψλ θαη ππεξεζηψλ πνπ αλαθέξνληαη ζην άξζξν 21 θαη
παξάξηεκα III ηνπ θψδηθα Φ.Π.Α (Ν. 2859/2000). Καη ελψ ινηπφλ ν κέζνο φξνο
ηνπ Φ.Π.Α. ησλ δηαθφξσλ ρσξψλ παγθνζκίσο θπκαίλεηαη πεξί ην 15% ην
ειιεληθφ θξάηνο επηβάιιεη 23%. Έλα θίλεηξν επνκέλσο ζα ήηαλ ε κείσζε ηνπ
αλσηέξσ ζπληειεζηή θφξνπ ζε αλάινγν επίπεδν ή έζησ εμηζνξξφπεζε απηνχ κε
ην κεησκέλν ζπληειεζηή πνπ ηζρχεη πεξηνξηζηηθά ζε θάπνηεο πεξηνρέο, κηαο θαη ε
νηθνλνκηθή θξίζε θαη ε ζηαζηκφηεηα ησλ επελδχζεσλ θαη ηεο αλάπηπμεο έρεη
«ρηππήζεη» ην ζχλνιν ηεο ρψξαο.
Δπηπιένλ θαη νη αζθαιηζηηθέο εηζθνξέο πνπ επηβάιινληαη είλαη ππέξκεηξεο.
΢πγθξίλνληαο απηέο ηεο Φηιαλδίαο πνπ είλαη 23% γηα ηνλ εξγνδφηε αιιά θαη κε
ην θαησηέξσ πίλαθα V εχθνια γίλεηαη αληηιεπηφ φηη ε επηβνιή εηζθνξψλ
θνηλσληθήο αζθάιηζεο ζε πνζνζηφ 28,6% ηελ ζηηγκή πνπ ζηελ Κχπξν θαη ηελ
Οιιαλδία θπκαίλεηαη κεηαμχ 6-7% ρξήδεη άκεζεο κείσζεο εηδηθά φηαλ θαίλεηαη
λα κελ έρεη αληίθξηζκα ζε ηαηξνθαξκαθεπηηθέο θαη ζπληαμηνδνηηθέο παξνρέο.

80 

Πίνακαρ V: Σαμηλφκεζε θφξσλ ζηελ ΔΔ49

Τπογπαθή ζύμβαζηρ ζηαθεπόηηηαρ. Έλα αθφκα κέηξν ην νπνίν ζπλαληάκε ζην
εμσηεξηθφ θαη ην νπνίν ζα κπνξνχζε λα πξνζειθχζεη ην ελδηαθέξνλ ησλ
επελδπηψλ είλαη ε παξαρψξεζε δπλαηφηεηαο ππνγξαθήο ζχκβαζεο
ζηαζεξφηεηαο. Κάζε εηαηξεία γηα παξάδεηγκα πνπ δξαζηεξηνπνηείηαη δπλάκεη ηνπ
Μεηαιιεπηηθνχ Δπελδπηηθνχ Νφκνπ ζηελ Αξγεληηλή απνιακβάλεη "ζηαζεξφηεηα
θφξνπ" γηα 30 ρξφληα απφ ηελ εκεξνκελία θαηάζεζεο ηεο κειέηεο ζθνπηκφηεηαο.
Απηή ε θνξνινγηθή ζηαζεξφηεηα 30 εηψλ θαιχπηεη θάζε νκνζπνλδηαθφ,
επαξρηαθφ θαη δεκνηηθφ θφξν πνπ κπνξεί λα επηβιεζεί γηα ηηο εμνξπθηηθέο
δξαζηεξηφηεηεο πνπ πξαγκαηνπνηνχληαη απφ ηηο εηαηξείεο πνπ είλαη
εγγεγξακκέλεο ππφ ην Μεηαιιεπηηθφ Δπελδπηηθφ Νφκν, εθηφο ηνπ ΦΠΑ.
Οπνηαδήπνηε αχμεζε ησλ θνξνινγηθψλ ζπληειεζηψλ ή λένη θφξνη πνπ κπνξεί λα
νδεγήζνπλ ζε κηα απμεζεί θνξνινγηθήο ππνρξέσζεο δελ ζα ηζρχνπλ γηα ηηο
εηαηξείεο πνπ ιεηηνπξγνχλ ππφ ηνλ Μεηαιιεπηηθφ Δπελδπηηθφ Νφκν. Ζ
ζηαζεξφηεηα εθαξκφδεηαη επίζεο ζηνλ έιεγρν ζπλαιιάγκαηνο θαη ηνπο
ηεισλεηαθνχο δαζκνχο, εθηφο απφ ηελ επηζηξνθή ησλ θφξσλ πνπ ζρεηίδνληαη κε
ηελ εμαγσγή. Σν ίδην ηζρχεη θαη ζηελ Γθάλα φπνπ ν λφκνο πεξί κεηαιιείσλ θαη
νξπθηψλ επηηξέπεη ζηνλ ππνπξγφ λα ζπλάπηεη ζπκθσλίεο ζηαζεξφηεηαο θαη
αλάπηπμεο κε ηνπο κηζζσηέο ηεο κεηαιιεπηηθήο κίζζσζεο, γηα λα εμαζθαιηζηεί
φηη ε θάηνρνο δελ ζα επεξεαζηεί δπζκελψο απφ ηηο αιιαγέο φρη κφλν ζην επίπεδν
ησλ ηεισλεηαθψλ ή άιισλ ηειψλ αιιά θαη ζηε λνκνζεζία. Ζ κφλε δηαθνξά κε
ηελ Αξγεληηλή είλαη ε δηάξθεηα ηεο ζπκθσλίαο θαζψο ζηελ Γθάλα ππνγξάθεηαη
γηα κηα πεξίνδν πνπ δελ ππεξβαίλεη ηα 15 έηε απφ ηελ εκεξνκελία ηεο
ζπκθσλίαο.
81 

Γηα λα παξαρσξεζνχλ φκσο φια ηα αλσηέξσ πιενλεθηήκαηα θαη θίλεηξα ζε κηα
εηαηξία εμφξπμεο ρξπζνχ απαξαίηεην πξναπαηηνχκελν θα ππέπει να είναι η
εγκαηάζηαζη ηηρ έδπαρ ηηρ ζηην σώπα μαρ. ΢πρλά παξαηεξείηαη πσο αλάινγεο
εηαηξίεο απνηεινχλ ζπγαηξηθέο πνιπεζληθψλ εηαηξηψλ κε έδξα κάιηζηα ζε θάπνηα
άιιε ρψξα θαη δε κε ηελ κνξθή ηαρπδξνκηθήο ζπξίδαο.
Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα απνηειεί ε έδξα ηεο κεηξηθήο εηαηξείαο ηνπ
ειιεληθνχ ηκήκαηνο ηεο «Eldorado Gold», ην νπνίν ζηελ νπζία είλαη κηα
ηαρπδξνκηθή ζπξίδα ζην Άκζηεξληακ, ρσξίο γξαθεία θαη ππαιιήινπο. Γελ ζα
πξέπεη λα μερλάκε φκσο πσο νη πνιπεζληθέο έρνπλ πξαγκαηηθά ζεκαζία γηα ηελ
παγθφζκηα νηθνλνκία. Απηέο νη επηρεηξήζεηο δελ είλαη κφλν κεγάιεο, αιιά επίζεο
πνιχ παξαγσγηθέο θαη θεξδνθφξεο. Δίλαη θαηά ζπλέπεηα, πνιχ ειθπζηηθέο γηα ηηο
θπβεξλήζεηο, φρη κφλν δηφηη πξνζθέξνπλ ζέζεηο εξγαζίαο αιιά ηα πςειά ηνπο
θέξδε πξνζθέξνπλ επίζεο ηελ επθαηξία γηα λα δεκηνπξγεζνχλ κεγάια
θνξνινγηθά έζνδα.
Ωζηφζν, ηα θέξδε ησλ πνιπεζληθψλ εηαηξεηψλ είλαη ηδηαίηεξα δχζθνιν λα
θνξνινγεζνχλ, θαζψο ιφγσ ηνπ δηεζλνχο ραξαθηήξα ηνπο κπνξνχλ λα
απνθχγνπλ ηε θνξνιφγεζε ζε ρψξεο κε πςειή θνξνινγία. ΢χκθσλα φκσο κε ην
άξζξν ηεο Dominica Langenmayr πνπ δεκνζηεχζεθε ζην VoxEU.org, έλα policy
portal πνπ ηδξχζεθε απφ ην Center for Economic Policy Research (CEPR)50
εκπεηξηθέο κειέηεο φπσο ησλ Egger, Eggert θαη Winner (2010), επηβεβαηψλνπλ φηη
νη πνιπεζληθέο εηαηξείεο πιεξψλνπλ ειάρηζηνπο θφξνπο ζε ζρέζε κε ηα θέξδε
ηνπο. Γηα παξάδεηγκα, ζηηο επξσπατθέο ρψξεο κε πςειή θνξνινγία, νη ζπγαηξηθέο
ησλ πνιπεζληθψλ πιεξψλνπλ θαηά κέζν φξν 32%-57% κηθξφηεξνπο θφξνπο απφ
φ,ηη παξφκνηεο, εγρψξηαο ηδηνθηεζίαο, εηαηξείεο, θαζψο νη πνιπεζληθέο εηαηξείεο
απιψο θνξνδηαθεχγνπλ κε ηε ρεηξαγψγεζε ησλ ηηκψλ κεηαβίβαζεο ή ηα πνζνζηά
ηνπ ρξένπο. Οη ρακειέο πιεξσκέο θφξσλ φκσο κπνξεί λα πξνθχπηνπλ εμαηηίαο
ησλ λνκνζεηηθψλ θνξνινγηθψλ ξπζκίζεσλ θαη φρη απφ ζπκπεξηθνξέο
θνξνδηαθπγήο θαη εηζθνξνδηαθπγήο ησλ επηρεηξήζεσλ.
Ζ λνκνζεζία ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο εηδηθφηεξα, δίλεη ηε δπλαηφηεηα ζε
πνιπεζληθέο εηαηξείεο φπσο ε «Eldorado Gold» λα ηδξχνπλ ζπγαηξηθέο εηαηξείεο
κε έδξα κηα απιή ηαρπδξνκηθή ζπξίδα θαη κε απηφ ηνλ ηξφπν λα πιεξψλνπλ
ειάρηζηνπο ή θαη θαζφινπ θφξνπο ζε ρψξεο ζηηο νπνίεο δξαζηεξηνπνηνχληαη,
φπσο ζηε ζπγθεθξηκέλε πεξίπησζε ζηελ Διιάδα (΢θνπξηέο- Πέξακα), αιιά θαη
ζηε Ρνπκαλία θαη ζηελ Σνπξθία. ΢ηελ πεξίπησζή καο ε «Οιιαλδία δελ είλαη
ρψξα ρακειήο θνξνινγίαο ή θνξνινγηθφο παξάδεηζνο, αληίζεηα δηεπθνιχλεη ηε
θνξνδηαθπγή, αθήλνληαο πνιπεζληθέο λα δηνρεηεχνπλ ην εηζφδεκά ηνπο κέζσ ηεο
Οιιαλδίαο απφ πςεινχ, ζε ρακεινχ πνζνζηνχ θνξνινγίεο, φπνπ παξακέλνπλ
αθνξνιφγεηα», αλαθέξεη ε εξεπλήηξηα ηεο νιιαλδηθήο ΜΚΟ, SOMO51.
Παξφκνηα ππφζεζε απαζρφιεζε ην Δπξσπατθφ Κνηλνβνχιην, κεηά απφ πξφηαζε
κνκθήο θαηά ηνπ Πξνέδξνπ ηεο Κνκηζηφλ, Εαλ Κινλη Γηνχλθεξ, ζρεηηθά κε ηελ
ππφζεζε πνπ έγηλε γλσζηή σο Luxleaks, ε νπνία αθνξά ζηηο ζπκθσλίεο ησλ
αξρψλ ηνπ Λνπμεκβνχξγνπ κε πνιπεζληθέο εηαηξείεο γηα ρακειή θνξνιφγεζε
82 

ψζηε λα έξζνπλ θεθάιαηα ζηε ρψξα. Σν 2001 ε Οιιαλδία είρε κία δηαθξαηηθή
ζπκθσλία κε ηελ Διιάδα θαη ηνλ Καλαδά, αιιά δελ είρε νινθιεξσζεί αθφκε ε
΢πκθσλία Γηπιήο Φνξνιφγεζεο (΢ΓΦ) κεηαμχ Καλαδά θαη Διιάδαο. Σν
πνζνζηφ παξαθξαηνχκελνπ θφξνπ ζηελ Διιάδα ήηαλ ηφηε 35% θαη 20% ζε
πιεξσκέο δηθαησκάησλ. Απηφ ζήκαηλε φηη νη ηφθνη απφ Διιεληθέο εηαηξίεο ζε
κεηφρνπο ηνπο ζηνλ Καλαδά ππφθεηλην ζε παξαθξαηνχκελν θφξν 35%. Ζ
ειιελνθαλαδηθή
΢ΓΦ
πεξηειάκβαλε
πνιχ
ρακειφηεξα
πνζνζηά
παξαθξαηνχκελσλ θφξσλ: 10% γηα ηφθνπο θαη 7% γηα δηθαηψκαηα.
Σν 2011, ηέζεθε ζε ηζρχ ε δηαθξαηηθή ζπκθσλία δηπιήο θνξνιφγεζεο κεηαμχ
Καλαδά θαη Διιάδαο κε ηελ νπνία ην πνζνζηφ παξαθξάηεζεο θφξνπ κεηψλεηαη
πιένλ ζην 10%. ΋κσο ήδε απφ ην 2009 είρε ηεζεί ζε εθαξκνγή ε Οδεγία Σφθσλ
θαη Γηθαησκάησλ ηεο Δπξσπατθήο Έλσζεο, πνπ είρε σο απνηέιεζκα αθφκε
ρακειφηεξν πνζνζηφ παξαθξάηεζεο θφξνπ. Καηά ζπλέπεηα, παξά ηελ
ειιελνθαλαδηθή ΢ΓΦ, ε ρξεκαηνδφηεζε κηαο δξαζηεξηφηεηαο ζηελ Διιάδα
κέζσ δνκψλ ζηελ Οιιαλδία ήηαλ πην ειθπζηηθή θνξνινγηθά απφ φ,ηη κέζσ
Καλαδά. Απηφ ζεκαίλεη φηη νη πιεξσκέο ηφθσλ απφ ηελ «Διιεληθφο Υξπζφο
Α.Δ.» ζηηο ζπγγελείο ηεο νιιαλδηθέο εηαηξείεο ππφθεηλην κφλν ζε 5% θφξν
παξαθξάηεζεο ζηελ Διιάδα51.
Ζ έξεπλα ηεο νιιαλδηθήο ΜΚΟ, SOMO, εληφπηζε επίζεο ηξεηο ζχλλνκνπο
ηξφπνπο κε ηνπο νπνίνπο ε «Eldorado Gold» σθειείηαη νηθνλνκηθά απφ ηηο
δξαζηεξηφηεηέο ηεο ζηελ Διιάδα52.
1) Ζ «Eldorado Gold» ιακβάλεη νηθνλνκηθή ελίζρπζε απφ ηελ Καλαδηθή
Τπεξεζία Δμαγσγηθψλ Πηζηψζεσλ (EDC – Export Development Canada).
2) ΢ην πιαίζην ησλ επηβεβιεκέλσλ απφ ηελ ηξφηθα κέηξσλ πξνψζεζεο
επελδχζεσλ, ην ζρέδην ηεο εηαηξείαο γηα ην ιφθν ηνπ Πεξάκαηνο ζηνλ Έβξν ζα
σθειεζεί απφ ην πξφγξακκα fast-track επελδχζεσλ ηεο Διιάδαο, αλ φιεο νη
άδεηεο εγθξηζνχλ. Αθφκε, φζνλ αθνξά ζηηο ΢θνπξηέο, ζην αξρηθφ ζπκβφιαην
κεηαβίβαζεο ησλ νξπρείσλ θαη ηεο γεο ζηελ εηαηξεία, ην ειιεληθφ θξάηνο
εμαίξεζε επίζεο ηελ «Διιεληθφο Υξπζφο» απφ απαηηήζεηο πνπ ζα κπνξνχζαλ λα
πξνθχςνπλ απφ ηηο κεηαιιεπηηθέο δξαζηεξηφηεηεο ηεο πξνθαηφρνπ ηεο, «TVX
Gold».
3) Ζ επελδπηηθή δνκή ηεο «Eldorado Gold» πεξλά απφ ηελ Οιιαλδία θαη ηα
Μπαξκπέηληνο, επηηξέπνληαο νπζηαζηηθά κείσζε ζηελ θαηαβνιή θφξσλ ζηελ
Διιάδα θαη απψιεηεο δεκφζησλ εζφδσλ.
΢ηα πξνθαηαξθηηθά απνηειέζκαηα ηεο έξεπλάο ηεο ε SOMO εθηηκά φηη ην
ειιεληθφ θξάηνο απψιεζε ζρεδφλ 1 εθαη. επξψ ζε θφξνπο παξαθξάηεζεο θαη
ζρεδφλ 2 εθαη. επξψ ζε θφξν εηαηξηθνχ εηζνδήκαηνο
΢πλεπψο λαη κελ βαζηθφο ζηφρνο είλαη ε πξνζέιθπζε μέλσλ επελδπηηθψλ
θεθαιαίσλ ζα πξέπεη φκσο παξάιιεια λα ηεζνχλ θαη απζηεξνί θαλφλεο ζε ζρέζε
83 

κε ηα πξναλαθεξζέληα επηβάιινληαο ζηηο εμνξπθηηθέο επηρεηξήζεηο πνπ
δξαζηεξηνπνηνχληαη ζηελ ρψξα καο λα δηαηεξνχλ ηελ έδξα ηνπο εληφο ηεο
Διιεληθήο επηθξάηεηαο ίζσο θαη ζηελ νηθεία ηνπηθή πεξηθέξεηα έηζη ψζηε λα
παξακέλνπλ ζην ειιεληθφ δεκφζην φια ηα ρξεκαηηθά πνζά πνπ ζα πξνέξρνληαη
απφ ηελ επηβνιή θνξνινγίαο.
΢Σ. ΚΟΗΝΧΝΗΚΖ ΑΓΔΗΑ
Σα ηειεπηαία δεθαπέληε ρξφληα δξνκνινγήζεθαλ ζηελ ΢νπεδία πεξίπνπ 60
κεηαιιεπηηθέο εηαηξίεο θαη άιιεο ηφζεο πεξίπνπ ζηελ Φηιαλδία ζε αληίζεζε κε
ηελ Διιάδα πνπ γηα ην ίδην ρξνληθφ δηάζηεκα απφ ηηο δέθα δελ πινπνηήζεθε
θακία. Καη απηφ ιφγσ κε εμαζθάιηζεο ηεο «θνηλσληθήο άδεηαο» ζε αληίζεζε κε
ηηο ρψξεο ηνπ Βνξξά είλαη ζηηο πξψηεο ζέζεηο ζε ζέκαηα ζπκκεηνρήο ησλ πνιηηψλ
ζε απνθάζεηο αλαπηπμηαθνχ πξνγξακκαηηζκνχ αιιά θαη επαηζζεηνπνίεζεο ζηελ
πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Μέζα ζ‟ απηφ ην θιίκα νη ηνπηθέο θνηλσλίεο
αμηνινγνχλ, θξίλνπλ, ζέηνπλ φξνπο θαη απνθαζίδνπλ πξνθεηκέλνπ λα
ζπλαηλέζνπλ ζηελ ιεηηνπξγία θάζε κεηαιιεπηηθήο δξαζηεξηφηεηαο έρνληαο σο
γλψκνλα ην δεκφζην ζπκθέξνλ, ην ζπκθέξνλ ηνπ ηφπνπ ηνπο κε ηελ δηαθνξά
φκσο φηη κε ην φξν «ηφπν» ελλννχλ ηελ ρψξα νιφθιεξε θαη φρη κφλν ηελ απιή
ηνπο, ηελ γεηηνληά ηνπο ή ην ρσξίν ηνπο. Σν αληίζεην ηζρχεη ζηελ Διιάδα πνπ νη
δξάζεηο ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ ραξαθηεξίδνληαη απφ εζσζηξέθεηα θαη
δηραζηηθέο ηάζεηο. Οη ζχγρξνλνη απηνί δηαθσλνχληεο σζηφζν δηαθέξνπλ απφ
απηνχο ηνπ παξειζφληνο θαζψο απηνί δελ ζέινπλ λα εθπξνζσπήζνπλ ηνλ ιαφ
αιιά λα δηαρεηξηζηνχλ θαηαζηάζεηο θαη λα επεξεάζνπλ ηελ πνιηηηθν-νηθνλνκηθή
εμνπζία θαη απηφ γηαηί ν απιφο πνιίηεο δελ είλαη έγθπξα ελεκεξσκέλνο ελψ ζε
πνιιέο πεξηπηψζεηο αγλνεί πιήξσο ή παξνπζηάδεηαη σο αδηάθνξνο θαηά ηνλ
Αξβαληηίδε Ν. (2010)53.
΋λησο απφ ηα κέζα ηεο δεθαεηίαο ηνπ 1990, ν ηνκέαο ησλ επελδχζεσλ γηα ηα
νξπθηά έρεη κεηαθηλεζεί απφ ηηο παξαδνζηαθέο νηθνλνκίεο εμφξπμεο (π.ρ., νη
Ζλσκέλεο Πνιηηείεο, Καλαδάο, Απζηξαιία) ζε ρψξεο ηνπ αλαπηπζζφκελνπ
θφζκνπ κε κηθξή πξνεγνχκελε εκπεηξία εμφξπμεο θαη κηθξή ηθαλφηεηα λα
δηαρεηξηζηνχλ ηελ εμφξπμε (Dougherty, M et. al. 2014)54. ΢‟ απηέο ηηο ρψξεο είλαη
ινηπφλ πνπ βξίζθνπλ εχθνιν πεδίν δξάζεο νη αθηηβηζηηθέο νξγαλψζεηο πνπ
κάρνληαη γηα ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο θαη νη αληίζηνηρεο κε
θπβεξλεηηθέο νξγαλψζεηο, νη νπνίεο αζρνινχληαη φρη κφλν κε ηηο επηπηψζεηο ηεο
εμφξπμεο, θνηλσληθέο θαη πεξηβαιινληηθέο, αιιά θαη κε ηηο λνκηθέο θαη
δηθαζηηθέο δηαδηθαζίεο θαη ηα δηθαηψκαηα ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ, ηηο ζρέζεηο
εηαηξεηψλ-θνηλνηήησλ, ηελ αλαδηάξζξσζε ηεο παγθφζκηαο βηνκεραλίαο νξπθηψλ,
ηελ εηαηξηθή θνηλσληθή επζχλε, ηελ θαηνρή γεο, ηα θνηλσληθά θεθάιαηα θαη ηελ
αλάπηπμε ησλ θνηλνηήησλ (Dougherty, M et. al. 2014)54. Γηα παξάδεηγκα ζηελ
πεξίπησζε ηεο ΒΑ Υαιθηδηθήο θαηά ηεο εμφξπμεο ρξπζνχ δξαζηεξηνπνηνχληαη
ηνπιάρηζηνλ 10 ΜΚΟ, φπσο WWF, Greenpeace, Αξθηνχξνο, Διιεληθή
Οξληζνινγηθή Δηαηξεία, Γίθηπα Μεζφγεηνο SOS, ε ειιεληθή «EUROPEAN

84 

VILLAGE» ζπλεξγαδφκελε κε ηελ βειγηθή «CATAPA» θαζψο βέβαηα θαη άιιεο
δηεζλείο θαη εζληθέο νξγαλψζεηο.
΢πρλά φρη κφλν νη εμαγγειίεο αιιά θαη νη ελέξγεηεο ησλ θηλεκάησλ απηψλ
δείρλνπλ πσο απηά δελ είλαη κφλν αληίζεηα ζηηο εμνξπθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο θαη
ηηο επηπηψζεηο απηψλ, αιιά πξνζπαζνχλ λα πξνζβάινπλ ηα κνληέια αλάπηπμεο
πνπ πηνζεηνχληαη απφ ηηο δεκνθξαηηθά εθιεγκέλεο θεληξηθέο θπβεξλήζεηο,
εγείξνληαο ηειηθά ην εξψηεκα πνηνο έρεη ην δηθαίσκα λα απνθαζίζεη γηα ηελ
ηνπηθή αλαπηπμηαθή πνξεία πνπ πξέπεη λα αθνινπζεζεί (Urkidi, L. et. al. 2011)55.
Υαξαθηεξηζηηθά αλαθέξνληαη ην ζχλζεκα «Σν λεξφ είλαη πνπ αμίδεη πεξηζζφηεξν
απφ ην ρξπζφ», ην νπνίν γίλεηαη ην θνηλφ αίηεκα πνιιψλ θηλεκάησλ θαηά ηεο
εμφξπμεο ζηε Λαηηληθή Ακεξηθή ελψ ζηελ Διιεληθή επηθξάηεηα πξνζπαζνχλ λα
εδξαηψζνπλ ην κνληέιν ηνπ ηνπξηζκνχ γηα ηελ αλάπηπμε, ελ αληηζέζεη κε ηνπο
Βαβειίδε Μ. θαη Μέιθν Β. (2012)56 πνπ ππνζηεξίδνπλ φηη ην αλαπηπμηαθφ
κνληέιν ηεο ΒΑ Υαιθηδηθήο είλαη άκεζα ζπλδεδεκέλν κε ηα κεηαιιεία εδψ θαη
2.500 ρξφληα. Αθφκα, ε ζπκκεηνρή ησλ θνηλνηήησλ απαηηείηαη ζηηο θηλήζεηο
απηέο, πξνθεηκέλνπ λα επηηεπρζνχλ πην δεκνθξαηηθέο θαη πην δίθαηεο δηαδηθαζίεο
ιήςεο απνθάζεσλ επηδεηψληαο ηελ ζπκκεηνρή ησλ αλζξψπσλ πνπ πιήηηνληαη,
πξνθεηκέλνπ λα επηηεπρζεί κηα αλαδηαλνκή ηεο πνιηηηθήο εμνπζίαο (Urkidi, L.
2011)57.
Ζ ππεξβνιηθή θαηαλάισζε ηνπ ρξπζνχ ζηηο αλαπηπζζφκελεο ρψξεο έρεη έηζη
δεκηνπξγήζεη κηα δπζάξεζηε θαηάζηαζε γηα πνιινχο αθηηβηζηέο πνπ έρνπλ
θαηεγνξήζεη ηνπο ζχγρξνλνπο πςειήο θαηαλάισζεο ηξφπνπο δσήο γηα πνιιά
ζχγρξνλα θνηλσληθά θαη πεξηβαιινληηθά δεηλά (Ali, S. H. 2006)58. Σνλ Μάην ηνπ
2002, ε εμνξπθηηθή βηνκεραλία νινθιήξσζε κηα δηεηή δηαδηθαζία απηναμηνιφγεζεο γηα λα εθηηκεζεί ε πξφνδνο πξνο ηελ αεηθφξν αλάπηπμε ζε κηα
έθζεζε κε ηίηιν Breaking New Ground: Δμφξπμε νξπθηψλ θαη Αεηθφξνπ
Αλάπηπμεο. Σα πνξίζκαηα ηεο αμηνιφγεζεο παξνπζηάζηεθαλ απφ αληηπξνζψπνπο
ζηελ Παγθφζκηα Γηάζθεςε Κνξπθήο γηα ηελ Αεηθφξν Αλάπηπμε ζην
Γηνράλεζκπνπξγθ, ηνλ Αχγνπζην ηνπ 2002. Πξνο απνγνήηεπζε φκσο πνιιψλ
ελδηαθεξφκελσλ κεξψλ ζηνλ ηνκέα ηεο εμφξπμεο, ε δηαδηθαζία πνπ νδήγεζε ζηελ
ηειηθή έθζεζε εκπνδίζηεθε απφ πνιινχο δηαθεθξηκέλνπο κε θπβεξλεηηθνχο
νξγαληζκνχο, ιφγσ ηεο αληίιεςεο φηη ε νπζηαζηηθή αιιαγή ζηελ αλαδηάξζξσζε
ηνπ ηνκέα ηεο εμφξπμεο δελ ήηαλ επηθείκελε. Οη πεξηβαιινληηθνί αθηηβηζηέο
ππνζηήξημαλ φηη ε εμφξπμε ηνπ ρξπζνχ, ηδίσο, δηέπεηαη απφ ηα αλζξψπηλα «ζέισ»
αληί γηα «αλάγθεο» θαη νη κέζνδνη πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηελ εμαγσγή ηνπ,
πνπ ζπρλά ρξεζηκνπνηνχλ πδξάξγπξν ή θπάλην, είλαη ηδηαίηεξα επηβιαβήο γηα ην
πεξηβάιινλ, θαζηζηψληαο αδχλαηε ηε βηψζηκε αλάπηπμε. Έηζη, έρνπλ ππάξμεη
επαλεηιεκκέλεο εθθιήζεηο απφ νκάδεο αθηηβηζηψλ λα έρνπλ έλα κνξαηφξηνπκ
ζηελ εμφξπμε ρξπζνχ ζε φιν ηνλ θφζκν (Ali, S. H. 2006)58.
Ζ εμφξπμε φκσο κπνξεί λα έρεη επηπηψζεηο ζηελ ηνπηθή θαη εζληθή νηθνλνκία κε
πνιινχο δηαθνξεηηθνχο ηξφπνπο. ΢ε γεληθέο γξακκέο, ηα έζνδα ηνπ δεκφζηνπ
ηνκέα πνπ δεκηνπξγνχληαη απφ ηε δξαζηεξηφηεηα εμφξπμεο έξρνληαη κε ηε κνξθή
85 

ησλ δηθαησκάησλ εμφξπμεο θαη άιια είδε θφξσλ (Waye A. et al., 2009)59. ΢ηε
Φηλιαλδία, ηα θχξηα δεκφζηα νηθνλνκηθά νθέιε ηεο εμφξπμεο πξνέξρεηαη απφ ηηο
επελδχζεηο εμφξπμεο (κέζσ παξνρψλ ζηνλ θιάδν ησλ θαηαζθεπψλ θαη real
estate), ηε θνξνινγία θεξδψλ (είλαη 24,5% ην 2013) θαη ηε θνξνινγία
εηζνδήκαηνο (Torma H. et al., 2013)60. Παξφιν πνπ νη νηθνλνκηθέο επηπηψζεηο ηεο
εμφξπμεο φκσο εκθαλίδνληαη ζε εζληθφ, πεξηθεξεηαθφ θαη ηνπηθφ επίπεδν, νη
πηέζεηο ζην πεξηβάιινλ θαη ηελ θνηλσλία ζπκβαίλνπλ θπξίσο ζε ηνπηθφ επίπεδν.
Ζ ρξήζε ηεο γεο γηα ηελ εμφξπμε θαη νη ζσξνί απνβιήησλ, ην λεξφ πνπ
απαηηείηαη γηα ηελ επεμεξγαζία, ε ζθφλε θαη ν ζφξπβνο κπνξεί λα πξνθαιέζνπλ
πξνβιήκαηα αλ δελ ειέγρνληαη θαηάιιεια ηα γχξσ νηθνζπζηήκαηα θαη νη
θνηλσληθέο δνκέο (Craig J.R. et al., 2010)61. Ωζηφζν, ε θιίκαθα ησλ
πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ εμαξηάηαη απφ ηηο κεζφδνπο εμφξπμεο θαη
επεμεξγαζίαο ηνπ κεηαιιεχκαηνο, ην είδνο, ηελ πνηφηεηα ηεο πεξηβαιινληηθήο
δηαρείξηζεο θαη ηνπ ειέγρνπ ησλ θηλδχλσλ θαη ηελ ηθαλφηεηα ηνπ ηνπηθνχ
νηθνζπζηήκαηνο γηα ηελ άκβιπλζε ησλ επηπηψζεσλ (Kauppila P. et al., 2011)62.
Αλ θαη νη ηνπηθέο θνηλφηεηεο κπνξνχλ λα ραηξεηίζνπλ ηελ αχμεζε ηεο
απαζρφιεζεο θαη ηνπ πινχηνπ, εληάζεηο αλαπηχζζνληαη ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο
κεηαμχ απηψλ ησλ θνηλνηήησλ, ησλ εζληθψλ θπβεξλήζεσλ θαη ησλ
κεηαιιεπηηθψλ εηαηξεηψλ (Crowson P. 2009)63, σο απνηέιεζκα ησλ
αληηθξνπφκελσλ απφςεσλ ζρεηηθά κε ηα πιενλεθηήκαηα θαη ηα κεηνλεθηήκαηα.
΢ε γεληθέο γξακκέο, νη θνηλσληθέο πηπρέο ηεο εμφξπμεο πεξηιακβάλνπλ ηελ
επεκεξία ηνπ πξνζσπηθνχ θαη ηεο ηνπηθήο θνηλφηεηαο ζηελ πεξηνρή εμφξπμεο.
΢ηελ πξάμε, νη εηαηξείεο εμφξπμεο εθαξκφδνπλ ηελ εηαηξηθή θνηλσληθή επζχλε
(ΔΚΔ) σο ζηξαηεγηθή γηα λα εληζρχζνπλ ηηο ζρέζεηο ηνπο κε ηνπο ληφπηνπο. Οη
ζηξαηεγηθέο απηέο πεξηιακβάλνπλ γεληθά αλαθνξέο ζηελ απφδνζε ηεο
επηρείξεζεο θαη ην πξφγξακκα γηα ηελ αχμεζε ηεο επεκεξίαο ησλ εξγαδνκέλσλ
θαη ηελ αζθάιεηα. Οη ζηξαηεγηθέο ηεο ΔΚΔ κπνξεί επίζεο λα πεξηιακβάλνπλ
δηάθνξνπο ηξφπνπο γηα λα απμεζεί ε επεκεξία ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ, γηα
παξάδεηγκα, κέζσ επελδχζεσλ ζηελ εθπαίδεπζε θαη ηηο θνηλέο ππνδνκέο θαη κε
ηε ρξεκαηνδφηεζε θαη ηε ζπκκεηνρή ζε θνηλσληθέο δξαζηεξηφηεηεο. Πξφζθαηε
ζπδήηεζε ζηε Φηλιαλδία γηα ηηο θνηλσληθέο επηπηψζεηο ηεο εμφξπμεο
επηθεληξψζεθε ζηελ θνηλσληθή άδεηα ιεηηνπξγίαο, ε νπνία είλαη έλα παξάγσγν
ηεο έγθξηζεο ή απνδνρήο ηεο κεηαιιεπηηθήο δξαζηεξηφηεηαο (Prno J. θαη
Slocombe S. 2012)64 ησλ ηνπηθψλ θνξέσλ. Δλψ ε ΔΚΔ απνηειεί έλα
ζεζκνζεηεκέλν πιαίζην γηα ηελ ραξηνγξάθεζε θαη ηελ αμηνιφγεζε ησλ
επηδφζεσλ ηεο εηαηξείαο απφ θνηλσληθή, πεξηβαιινληηθή θαη νηθνλνκηθή άπνςε,
ε θνηλσληθή άδεηα, ζην πιαίζην ηεο ΔΚΔ, κπνξεί λα ζεσξεζεί σο κηα γεληθή
άπνςε γηα ηελ απφδνζε κηαο εηαηξείαο κε ζθνπφ ηελ επίηεπμε θαη ηε δηαηήξεζε
ηεο εκπηζηνζχλεο θαη ηελ έγθξηζε ησλ ηνπηθψλ θνξέσλ (Ziessler-Korppi S.
2013)65.
Οη αθηηβηζηέο σζηφζν είλαη επηιεθηηθνί ζρεηηθά κε ηα δεηήκαηα ζηα νπνία
επηθεληξψλνληαη θαη ζηηο ηαθηηθέο πνπ ρξεζηκνπνηνχλ γηα λα επηηχρνπλ ηνπο
ζηφρνπο ηνπο. Οη πξνζπάζεηέο ηνπο έρνπλ επίζεο έκκεζα νδεγήζεη ζε κηα
86 

πξσηνβνπιία απφ ηε βηνκεραλία γηα λα πηζηνπνηήζεη ηελ εθνδηαζηηθή αιπζίδα
θνζκεκάησλ κέζσ ηνπ Responsible Jewellery Council (RJC), θαζψο θαη ηε
δεκηνπξγία ηεο Πξσηνβνπιίαο πνιιψλ ελδηαθεξνκέλσλ γηα ηελ ππεχζπλε Mining
Assurance (IRMA), ε νπνία επηδηψθεη λα πηζηνπνηεί κεκνλσκέλα νξπρεία θαη έρεη
νξηζηεί ε έλαξμε ην 2014 (Bloomfield, M. J. 2014)66.
Γπζηπρψο φκσο ε αλεζπρία επηθεληξψλεηαη ζηελ επηιεθηηθή θχζε ησλ
εθζηξαηεηψλ. Αλεμάξηεηα απφ ην αγαζφ ή πξντφλ ην νπνίν ζηνρεχνπλ, νη πην
επηηπρεκέλεο θακπάληεο ηεο αγνξάο έρνπλ επηθεληξσζεί είηε ζηηο ΖΠΑ είηε ζηηο
αγνξέο ηεο ΔΔ γηα ηα πξντφληα, άζρεηα απφ ην γεγνλφο πσο νη αγνξέο ρξπζνχ
ζηελ Κίλα θαη ηελ Ηλδία αλζνχλ ζε ζχγθξηζε κε ηηο Ζλσκέλεο Πνιηηείεο, θαζψο
θαίλεηαη λα θαηέρνπλ ηηο πην ιαλζάλνπζεο δπλαηφηεηεο γηα ηε κφριεπζε ηεο
θαηαλαισηηθήο δήηεζεο γηα θνζκήκαηα θαηαζθεπαζκέλα απφ «ππεχζπλν» ρξπζφ.
΢ηελ Διιάδα εηδηθφηεξα φπσο παξαηεξεί θαη ε θα. Μαξία Βηησξάθε67
θαζεγήηξηα επηζηήκεο πεξηβάιινληνο ζην θνιέγην Deree θαη ππνςήθηα ην 2009
κε ηνπο Οηθνιφγνπο-Πξάζηλνπο αλζεί ε πεξηβαιινληηθή θαηαζηξνθνινγία θαη
θαηαζηξνθν-ιαγλεία. Σα επηρεηξήκαηα ησλ νηθνιφγσλ ζηεξίδνληαη ζε εηθφλεο
«βηβιηθήο» πεξηβαιινληηθήο θαηαζηξνθήο πνπ κάιηζηα πεξηγξάθεηαη σο κε
αλαζηξέςηκε, δειαδή ηέηνηαο έθηαζεο θαη βαζκνχ πνπ δελ ζα κπνξέζεη πνηέ λα
απνθαηαζηαζεί κέζσ θπζηθψλ κεραληζκψλ. Απηφ επηζηεκνληθά ζπάληα είλαη
αιήζεηα φπσο ηζρπξίδεηαη θαη ε ίδηα. Ζ θχζε έρεη δηθνχο ηεο κεραληζκνχο
αλαγέλλεζεο θαη επαλάθακςεο ζε λέεο ζέζεηο ηζνξξνπίαο. Απηφ βέβαηα δελ
ζεκαίλεη φηη ζα πξέπεη λα αγλνεζνχλ νη αλζξψπηλεο (ζπρλά πνιχ αξλεηηθέο)
επηδξάζεηο ζην πεξηβάιινλ, αιιά λα πξνηαζεί έλα κνληέιν αιιειεπίδξαζεο κε ην
πεξηβάιινλ ζηε ινγηθή ηεο βησζηκφηεηαο- δειαδή ζπλεθηηκψληαο ην
πεξηβαιινληηθφ, θνηλσληθφ θαη νηθνλνκηθφ θφζηνο. Αθφκα εμαπνιχνπλ πφιεκν
«θαηά ησλ κεγάισλ επελδχζεσλ» άθξηηα. Σν «φρη» απέλαληη ζε κηα εμφξπμε
έξρεηαη πην γξήγνξα ζην ζηφκα ησλ νηθνιφγσλ απφ ην «λαη ππφ φξνπο», φπσο
ραξαθηεξηζηηθά αλαθέξεη ε ίδηα. Οη ζπλέπεηεο φκσο απηνχ πνιιέο θνξέο
απνδεηθλχνληαη ηφζν θαηαζηξνθηθέο φζν θαη ηνπ «ρσξίο φξνπο λαη». Οη ψξηκεο
θαη δεκνθξαηηθέο θνηλσλίεο πξέπεη λα παίξλνπλ απνθάζεηο ζπδεηψληαο –
ζρεδηάδνληαο – ζπλαπνθαζίδνληαο – αμηνινγψληαο – ινγνδνηψληαο –
ηξνπνπνηψληαο. Σέινο θάζε ΜΚΟ θαη θάζε πεξηβαιινληηθφ θαη νηθνινγηθφ
θίλεκα γηα λα εθπιεξψλεη ηνπο ζηφρνπο ηνπ αιιά θαη γηα λα απνηειεί
αλαπφζπαζην κέξνο θάζε θνηλσλίαο νθείιεη λα είλαη δεκηνπξγηθφ, θαηλνηφκν,
έμππλν θαη λα δίλεη πξνηεξαηφηεηα ζηηο ηνπηθέο ιχζεηο. Να δηδάμεη φηη ζηελ επνρή
ηεο νηθνλνκηθήο θξίζεο νη νηθνινγηθέο ιχζεηο δελ είλαη κηα «αθξηβή» επηινγή,
αιιά ην αθξηβψο αληίζεην, λα παξνπζηάδεη θαιά παξαδείγκαηα βηψζηκεο
επηρεηξεκαηηθφηεηαο θαη θαηλνηνκίαο θαη λα πξνζπαζεί ηα παξαδείγκαηα απηά λα
γίλνληαη πξαγκαηηθφηεηα θαη ζηελ Διιάδα φρη κφλν ζε ρψξεο γηα παξάδεηγκα ηνπ
Δπξσπατθνχ Βνξξά ή ηεο Απζηξαιίαο. Ο ξφινο ηνπο ζα πξέπεη λα είλαη ε
αλάδεημε εθείλσλ ησλ ηδεψλ, πξνηάζεσλ θαη παξαδεηγκάησλ πνπ δίλνπλ ιχζεηο ζε
ζέκαηα πνπ απαζρνινχλ ηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο.
87 

Παξαηεξνχκε ινηπφλ πσο παξά ηε γεληθή απνδνρή ηεο αλαγθαηφηεηαο εμφξπμεο
νξπθηψλ πξψησλ πιψλ ε έιιεηςε εμνηθείσζεο κε ηελ εμφξπμε ρξπζνχ ζηε ρψξα,
ηξνθνδνηεί ηελ αβεβαηφηεηα κηαο δηαδηθαζίαο ε νπνία, παξφιν πνπ αζθείηαη θαη
ζε άιιεο ρψξεο, είλαη άγλσζηα ηα απνηειέζκαηά ηεο ζηνπο πεξηζζφηεξνπο
αλζξψπνπο ηεο πεξηνρήο (Damigo et al 2006)68. ΢ε θάπνηεο πεξηπηψζεηο κάιηζηα,
ηξνρνπέδε ζηελ αλάπηπμε κεηαιιεπηηθψλ έξγσλ, ηα νπνία ελδερνκέλσο ζα
κπνξνχζαλ λα πξνζδψζνπλ ζεκαληηθή ψζεζε ζηελ ειιεληθή νηθνλνκία,
απνηεινχλ νη θνηλσληθέο αληηδξάζεηο, νη νπνίεο ζηελ πιεηνςεθία ηνπο
εθθηλνχληαη απφ ηηο αλσηέξσ νξγαλψζεηο, φπσο θαη ε έιιεηςε εκπηζηνζχλεο ησλ
θαηνίθσλ ζηνπο κεραληζκνχο ηεο πνιηηείαο αιιά θαη ζηελ επηζηεκνληθή
θνηλφηεηα, θαζψο εγείξνληαη εχινγα εξσηεκαηηθά γηα ηελ ηήξεζε ησλ αξρψλ ηεο
βηψζηκεο αλάπηπμεο θαηά ηελ άζθεζε ηεο κεηαιιεπηηθήο δξαζηεξηφηεηαο κε
ζεβαζκφ ζην πεξηβάιινλ ελψ ζαλ ρψξα δελ έρνπκε αλαπηχμεη κεραληζκνχο
ιήςεο απνθάζεσλ γηα ηηο νπνίεο ζα ππάξρεη ζπκθσλία φηη είλαη ζπλεηέο, εχινγεο
θαη δίθαηεο θαη σο εθ ηνχηνπ απνηεινχλ πξντφλ ζχλεζεο θαη ζεβαζκνχ απφ φιεο
ηηο πιεπξέο. Υαξαθηεξηζηηθή είλαη ε πεξίπησζε ηεο Απφθαζεο 613/2000 ηνπ
΢πκβνπιίνπ ηεο Δπηθξαηείαο, ζχκθσλα κε ηελ νπνία αθπξψζεθαλ νη
πεξηβαιινληηθνί φξνη γηα ηελ θαηαζθεπή θαη ιεηηνπξγία ησλ εγθαηαζηάζεσλ
παξαγσγήο ρξπζνχ ζηελ Οιπκπηάδα Υαιθηδηθήο επεηδή «... ε ζηάζκηζε κεηαμχ
ηνπ πξνζδνθψκελνπ νθέινπο απφ ηελ εθηέιεζε ηνπ έξγνπ θαη ηεο
επαπεηινχκελεο βιάβεο ζην θπζηθφ πεξηβάιινλ απφ ηελ θαηαζθεπή θαη
ιεηηνπξγία ηνπ είλαη πιεκκειήο θαη παξαβηάδεη ηελ αξρή ηεο βηψζηκεο
αλάπηπμεο...». (Σειηθή έθζεζε (2010) εξεπλεηηθνχ πξνγξάκκαηνο)48.
Γπζηπρψο φκσο ηηο ηειεπηαίεο δεθαεηίεο ε ειιεληθή θνηλσλία πίζηεςε πσο
κπνξεί λα νδεγεζεί ζηελ αλάπηπμε κέζσ ηνπ ηνκέα παξνρήο ππεξεζηψλ. Απηφ
είρε ζαλ απνηέιεζκα νη πνιίηεο λα δηακαξηχξνληαη γηα ηηο πεξηβαιινληηθέο
επηπηψζεηο ηεο πξσηνγελνχο παξαγσγήο ηελ ζηηγκή πνπ πηνζεηνχζαλ έλα
κνληέιν ππεξθαηαλαισηηζκνχ, ην νπνίν απαηηνχζε πεξηζζφηεξε ελέξγεηα αιιά
θαη θπζηθνχο πφξνπο. ΋κσο ε αλάπηπμε δελ κπνξεί λα ζηεξηρηεί ζε
κνλνθαιιηέξγεηα φπσο ν ηνπξηζκφο πνπ πνιινί πξνβάιινπλ σο κνληέιν
αλάπηπμεο ησλ ηνπηθψλ θνηλσληψλ πνπ ζρεηίδνληαη κε ηελ εμφξπμε ρξπζνχ ζηελ
Β. Διιάδα. Ζ κεηαιιεία δελ ζα έπξεπε θαη δελ αληηζηξαηεχεηαη ηνλ ηνπξηζκφ.
Αληίζεηα ε κεηαιιεπηηθή πεξηήγεζε θαη αξραηνινγία κπνξνχλ λα απνηειέζνπλ
κηα λέα ελαιιαθηηθή κνξθή βηψζηκνπ ηνπξηζκνχ πξσηφηππνπ θαη κε πςειή
ηζηνξηθή θαη πνιηηηζκηθή αμία. Αθφκα ραξαθηεξηζηηθή πεξίπησζε είλαη θαη απηή
ηνπ δήκνπ Kittila ηεο Φηλιαλδίαο, καδί θαη κε ην δηθφ καο ραξαθηεξηζηηθφ
παξάδεηγκα ηελ πεξίνδν ηεο ηνπξθνθξαηίαο (φπνπ ζηα καληεκνρψξηα
ζπλππήξραλ αξκνληθά θαη απνδνηηθά ε εθκεηάιιεπζε κεηαιιείσλ κε ην
αγξνθηελνηξνθηθφ ζχζηεκα, ηελ ηαπεηνπξγία θαη ηελ κεηαμνθαιιηέξγεηα), φπνπ
ηα νξπρεία ρξπζνχ ζπλππάξρνπλ κε ην κεγαιχηεξν ηνπξηζηηθφ ζέξεηξν ηεο
λνξβεγηθήο ρψξαο πνπ βξίζθεηαη ζηελ πεξηνρή Levi. Γηα ηελ αθξίβεηα ηηο δχν
δξαζηεξηφηεηεο ρσξίδεη απφζηαζε κφιηο 20 ρηιηνκέηξσλ, κε ηηο κνλάδεο
θαηεξγαζίαο ρξπζνχ λα είλαη νξαηέο απφ ην πνιπηειέο ρηνλνδξνκηθφ θέληξν ηεο
88 

πεξηνρήο Levi. Όζηεξα απφ δηαξθείο ζπδεηήζεηο, φπσο αλέθεξε ν πξψελ
δήκαξρνο ηεο Kittila Seppo Maula, ε ηνπηθή θνηλσλία απνθάζηζε φηη ν ηνπξηζκφο
θαη ε εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα κπνξνχλ λα ζπλππάξμνπλ, κε δεδνκέλν ην
ηδηαίηεξα απζηεξφ λνκνζεηηθφ πιαίζην γηα ηηο εμνξχμεηο. «Οη επηρεηξεκαηίεο ηνπ
ηνπξηζκνχ είραλ δηαθξίλεη πξννπηηθέο, ζεσξψληαο φηη ζα κπνξνχζαλ λα
αληιήζνπλ θαηλνχξγηνπο πειάηεο πνπ ζα ζρεηίδνληαλ κε ηελ εμνξπθηηθή
δξαζηεξηφηεηα. ΢ήκεξα, ηνπξίζηεο απφ ρψξεο ηνπ εμσηεξηθνχ, φπσο ε Μεγάιε
Βξεηαλία ή ε Ρσζία, επηζπκνχλ λα κάζνπλ ηη ζπκβαίλεη κφιηο 20 ρηιηφκεηξα απφ
ην ζέξεηξν ζην Levi» αλέθεξε. ΋ια απηά, φηαλ ζηελ Διιάδα νη επελδχζεηο
ρξπζνχ έρνπλ δαηκνλνπνηεζεί θαη ζεσξνχληαη ελ δπλάκεη θπζηθή θαηαζηξνθή.
Πάλησο, ζε επίπεδν γξαθεηνθξαηηθφ, κία απφ ηηο βαζηθέο δηαθνξέο κεηαμχ
Διιάδαο θαη Φηλιαλδίαο είλαη φηη ζηε ζθαλδηλαβηθή ρψξα, ε αδεηνδφηεζε ησλ
έξγσλ εμφξπμεο θαη θαηεξγαζίαο πνιχηηκσλ κεηάιισλ απνηεινχλ ππφζεζε ηεο
πεξηθέξεηαο ή ηνπ δήκνπ θαη φρη ηεο πνιηηείαο φπσο πξναλαθέξζεθε (Γειεβέγθνο
Γ. 2014)69.
Άκεζνο ινηπφλ ζηφρνο ζα πξέπεη λα είλαη ε πξνψζεζε ηνπ δηαιφγνπ κε ην θνηλφ
θαη ε απνδνρή ηεο κεηαιιεπηηθήο δξαζηεξηφηεηαο απφ ηελ ηνπηθή θνηλσλία. Γηα
λα επηηεπρζεί απηφ φκσο απαξαίηεην πξναπαηηνχκελν είλαη ε ελεκέξσζεεθπαίδεπζε ηνπ θνηλνχ ψζηε λα είλαη ζε ζέζε λα αμηνινγεί, λα θξίλεη θαη λα
απνθαζίδεη γηα ηα κεηαιιεπηηθά-πεξηβαιινληηθά ζέκαηα πνπ ηνπ ηίζεληαη. Γηα ηε
δηαρείξηζε απηήο ηεο θαηάζηαζεο, νη ιέμεηο-θιεηδηά είλαη δηαθάλεηα θαη
πιεξνθφξεζε. Δπαθέο θαη ζπδεηήζεηο κε ηελ ηνπηθή θνηλσλία δείρλνπλ φηη ηνπο
ζθέθηνληαη, ηνπο ζέβνληαη, ηνπο ελεκεξψλνπλ θαη θπξίσο ηνπο αθνχλ. Δίλαη
ινγηθφ πσο θάζε εμνξπθηηθή εηαηξία ζα πξέπεη λα εμεγήζεη ζηνλ θφζκν ηη
αθξηβψο πξφθεηηαη λα θάλεη. Απηή ε πνιηηηθή αλακθίβνια ζα εμνηθνλνκήζεη
ρξφλν θαη ζα απνηξέςεη πξνβιήκαηα πνπ ζα δεκηνπξγεζνχλ αξγφηεξα.
Πέξα φκσο απφ ηνπο θαηνίθνπο ηεο πεξηνρήο θαη ηηο επηρεηξήζεηο θαη νη ΜΚΟ ζα
πξέπεη λα ελζαξξχλνληαη λα δηνξγαλψλνπλ ζπλαληήζεηο κε γεσιφγνπο,
θνηηαζκαηνιφγνπο ή θάζε αξκφδηα εηδηθφηεηα απφ ηελ επηζηεκνληθή θνηλφηεηα, ή
νη επηζηήκνλεο απηνί λα κπνξνχλ λα ζπκκεηέρνπλ ζε εθδειψζεηο πνπ
δηνξγαλψλνληαη απφ απηνχο, αλνίγνληαο ηε δπλαηφηεηα επνηθνδνκεηηθνχ
δηαιφγνπ. Έλα παξάδεηγκα απηνχ ηνπ είδνπο ηεο εθδήισζεο ήηαλ ε ζπλάληεζε
γηα ην νπξάλην πνπ πξαγκαηνπνηήζεθε ηνλ Αχγνπζην ηνπ 2007 ζην Κφιη, ηεο
αλαηνιηθήο Φηλιαλδίαο (Eerola T. 2008)70, αλ θαη θαηά ηνλ Tontti, M. (2008)71
πνιινί γεσιφγνη είλαη ηεο γλψκεο φηη νη ζπδεηήζεηο κε ηνπο αθηηβηζηέο δελ είλαη
επνηθνδνκεηηθέο, επεηδή δελ πηζηεχνπλ, δελ απνδέρνληαη ή δελ ζέινπλ ή δελ
κπνξνχλ λα θαηαλνήζνπλ ηηο ηερληθέο απφ ηνπο επαγγεικαηίεο.
Οη πνιίηεο ζήκεξα ακθηζβεηνχλ πέξα απφ θάζε άιιε θνξά ηελ εηαηξηθή
θνηλσληθή επζχλε ησλ επηρεηξήζεσλ ελψ δελ εκπηζηεχνληαη πιήξσο θαη ηελ
ζπλδξνκή ηεο αθαδεκατθήο θνηλφηεηαο. Καη απηφ γηαηί θαηά ηνλ Σδεθέξε Π.
(2011)72 δελ ηεξαξρνχληαη ζσζηά νη επηηαγέο ηεο ΔΚΔ. Πξψην κέιεκα αξά ζα
πξέπεη λα είλαη ε ζσζηή αθνινπζία ησλ επηηαγψλ απηψλ, ήηνη πξψηα ην έξγν θαη
89 

νη λνκηθέο απαηηήζεηο ηεο πνιηηείαο, κεηά ε επηρεηξεκαηηθή εζηθή θαη
δενληνινγία θαη έπεηηα ην φπνηα θηιφδνμα ζρέδηα γηα αλαβάζκηζε ησλ ηνπηθψλ
ππνδνκψλ γηα βειηίσζε ηεο πνηφηεηαο δσήο ησλ θαηνίθσλ. Αξθεί ζην ζεκείν
απηφ λα αλαθεξζεί πσο ηα κέιε ηνπ ΢ΔΒ ήδε απφ ην 2006 έρνπλ πηνζεηήζεη ηνλ
Κψδηθα Βαζηθψλ Αξρψλ Βηψζηκεο Αλάπηπμεο, ν νπνίνο ζπλνδεχεηαη απφ ηξεηο
κεηξίζηκνπο δείθηεο πνπ απεηθνλίδνπλ ηελ πξφνδν ηεο εθαξκνγήο ηνπ θαη
αθνξνχλ ηελ αζθάιεηα/εθπαίδεπζε, πεξηβάιινλ, επηθνηλσλία/θνηλσλία θαη ηα
απνηειέζκαηα δεκνζηνπνηνχληαη θάζε ρξφλν.
΋ζνλ αθνξά ηψξα ηνπο αθαδεκατθνχο ζα πξέπεη θαη απηνί απφ κφλνη ηνπο λα
αληηιεθζνχλ πσο ην ζέκα ηνπο αθνξά άκεζα θαη λα ζπκκεηέρνπλ
αλαιακβάλνληαο δξάζεηο θαη πξσηνβνπιίεο ελεκέξσζεο ηνπ θνηλνχ θαη λα κελ
εγθαηαιείπνπλ ην ξφιν ηνπο απηφ ζηνπο απινχο επαηζζεηνπνηεκέλνπο εζεινληέο
ησλ νηθνινγηθψλ-πεξηβαιινληηθψλ νξγαλψζεσλ. Έξγν ηνπο ζα πξέπεη λα είλαη ε
παξνπζίαζε απαληήζεσλ θαη πξνηάζεσλ ζε ζέκαηα γηα παξάδεηγκα λέσλ πιηθψλ,
θαηλνηφκσλ ζε ζρέζε κε ην πεξηβάιινλ θαη ηελ εθκεηάιιεπζε, αλαθχθισζεο θαη
επαλαρξεζηκνπνίεζεο πξντφλησλ θαη παξαπξντφλησλ ηεο εμνξπθηηθήο
δξαζηεξηφηεηαο, απνθαηάζηαζεο ηνπ ηνπίνπ θαη ησλ απνβιήησλ, απνθπγήο ησλ
νριήζεσλ, απνθαηάζηαζεο αλελεξγψλ κεηαιιείνπ θ.ι.π.
Ζ επηθνηλσλία φκσο θαη ε ελεκέξσζε ηεο ηνπηθήο θνηλσλίαο απφ ηηο δεκνηηθέο
δηνηθήζεηο, ηνπο επηζηήκνλεο, θαη γεληθφηεξα ηνπο πιένλ αξκφδηνπο πξέπεη λα
ζεσξεζεί σο ζεκειηψδεο θαη πςίζηεο ζπνπδαηφηεηαο ζηνλ ηνκέα ηεο πξαγκαηηθήο
θαη βηψζηκεο αλάπηπμεο ηνπ θιάδνπ. Οη εηαηξείεο εμφξπμεο ζα πξέπεη λα
δηαδξακαηίδνπλ ελεξγφηεξν ξφιν ζε απηή ηε δηαδηθαζία, αληί ησλ ΜΚΟ.
Οη εηαηξείεο εμφξπμεο κπνξνχλ επίζεο λα ππνζηεξίμνπλ ηνπηθέο πξσηνβνπιίεο
νηθνινγίαο θαη νηθνινγηθνχ ηνπξηζκνχ, πνπ έρνπλ παξαηεξεζεί λα είλαη
θαηαηνπηζηηθά γηα ην θνηλφ θαη ζεηηθά γηα ηελ γεληθή εηθφλα ησλ εηαηξεηψλ
εμφξπμεο (Doss P.K & Doss H.J 1995)73. Μπνξνχλ λα ζπλάςνπλ ζπκβάζεηο κε
ηνπηθνχο αλζξψπνπο θαη εηαηξείεο γηα ππεξεζίεο πνπ ζρεηίδνληαη κε ηηο
δξαζηεξηφηεηεο εμεξεχλεζεο, απμάλνληαο ηελ ηνπηθή ζπκκεηνρή ζην θιάδν.
Έλαο ηδηαίηεξα ζεκαληηθφο παξάγνληαο πνπ επηβάιιεηαη λα ιάβεη ρψξα είλαη ε
βειηίσζε ηνπ ειέγρνπ θαη ηεο ηήξεζεο ησλ ζπζηεκάησλ πεξηβαιινληηθήο
παξαθνινχζεζεο απφ ηηο ηνπηθέο θνηλσλίεο θαη ηα ηνπηθά αθαδεκατθά ηδξχκαηα
έηζη ψζηε λα απμάλεηαη θαη λα πηζηνπνηείηαη θαη ην επίπεδν εκπηζηνζχλεο κε ηελ
εηαηξία εμφξπμεο
Σέινο πξνο ηελ θαηεχζπλζε απηή, δειαδή ηελ απνδνρή ηεο εμνξπθηηθήο
δξαζηεξηφηεηαο απφ ηελ ηνπηθή θνηλσλία ζεκαληηθή ζα ήηαλ ε ελεκέξσζε θαη
εθπαίδεπζε ησλ πνιηηψλ ήδε απφ κηα πξψηκε ειηθία. Αλαιπηηθφηεξα ε εηζαγσγή
θαη ελίζρπζε ηεο δηδαζθαιίαο καζεκάησλ ζρεηηθά κε ηηο γεσεπηζηήκεο, ηελ
ηζηνξία θαη ηελ αμία ηνπ νξπθηνχ καο πινχηνπ φρη κφλν ζηελ νηθνλνκία αιιά θαη
ζηελ ελ γέλεη θαζεκεξηλή καο δσή ήδε απφ ηελ θαηψηεξε θαη κέζε εθπαίδεπζε
έηζη ψζηε νη πνιίηεο λα είλαη ελεκεξσκέλνη φρη κφλν γηα ηελ αμία θαη ηηο
90 

ηδηαηηεξφηεηεο ησλ ΟΠΤ αιιά θαη γηα ηηο βέιηηζηεο δηαζέζηκεο ηερληθέο θαη
πξαθηηθέο κηαο βηψζηκεο θαη ηζφξξνπεο αλάπηπμεο. Δπηπιένλ επηβεβιεκέλε είλαη
θαη ε αλάπηπμε ζχγρξνλσλ πξνγξακκάησλ ζπνπδψλ ψζηε λα θαιχπηνπλ ηηο
πξαγκαηηθέο αλάγθεο έξεπλαο θαη παξαγσγήο ζε ηνκείο φπσο νη θαηλνηφκεο
δηεξγαζίεο, απηνκαηηζκνί θαη βειηηζηνπνίεζε κεηαιιεπηηθψλ δηεξγαζηψλ, ηελ
ειαρηζηνπνίεζε εθπνκπψλ, ηηο ρεκηθέο θαη βηνινγηθέο κεζφδνπο εκπινπηηζκνχ,
ηα γεσπιεξνθνξηαθά ζπζηήκαηα θαη ηελ κνληεινπνίεζε, λέεο ηερλνινγίεο
έξεπλαο θνηηαζκάησλ θαη αλαθχθισζεο αιιά θαη λέεο ελαιιαθηηθέο πξψηεο χιεο.

91 

΢ΤΜΠΔΡΑ΢ΜΑΣΑ
Αλέθαζελ ν ρξπζφο ππήξμε θαη παξακέλεη κνλαδηθφο αιιά θαη απαξαίηεηνο. Έρεη
φρη κφλν θπζηθέο ηδηφηεηεο αιιά θαη θπζηθφ θάιινο θαζηζηψληαο ηνλ πνιχηηκν
θαη αλαληηθαηάζηαην. Έρεη παξαδνζηαθά πςειή αμία, πςειή λνκηζκαηηθή αμία
αιιά θαη πςειή ηερλνινγηθή αμία. Δμαηηίαο ινηπφλ απηψλ ησλ κνλαδηθψλ
ηδηνηήησλ ηνπ ν ρξπζφο εμνξχζζεηαη εδψ θαη πάξα πνιιά ρξφληα πξνζπαζψληαο
ε ζχγρξνλε κεηαιιεπηηθή δξαζηεξηφηεηα λα αλαρζεί ζε αζθαιή αιιά θαη
πεξηβαιινληηθά ππεχζπλε δξαζηεξηφηεηα, ε νπνία ζα αμηνπνηεί ηηο πιένλ
πξνεγκέλεο ηερληθέο γηα ηνλ εληνπηζκφ, ηελ εμφξπμε θαη ηελ επεμεξγαζία ηνπ
ρξπζνχ (euromines)74.
Ο ρξπζφο είλαη απφ ηα ζπαληφηεξα ζηνηρεία ζηνλ πιαλήηε ελψ ζεσξείηαη σο ην
πιένλ πνιχηηκν. Οη εμαηξεηηθέο θπζηθέο ηδηφηεηέο ηνπ, ήηνη ην γεγνλφο φηη είλαη
καιαθφο, εχπιαζηνο, κε-ηνμηθφο, βην-ζπκβαηφο, θαιφο αγσγφο ηεο ζεξκφηεηαο
θαη ηνπ ειεθηξηζκνχ, αλζεθηηθφο ζηελ δηάβξσζε αιιά θαη ζε άιιεο ρεκηθέο
αληηδξάζεηο έρεη σο απνηέιεζκα λα απνηειεί έλα ζηαζεξφ θαη αλζεθηηθφ κέηαιιν.
Δμαηηίαο ηεο εγγελνχο αμίαο ηνπ ινηπφλ ν ρξπζφο παξακέλεη δηαρξνληθά θαη θαζ‟
φιε ηελ δηάξθεηα ηεο ηζηνξίαο θπζηθφ πεξηνπζηαθφ ζηνηρείν θαη παξαθαηαζήθε
πινχηνπ. ΢χκθσλα κε ην αθφινπζν δηάγξακκα 5 πνζνζηηθνπνηνχληαη ε
θαηαλάισζε ηνπ σο κέηαιιν θαη ε ηειηθή ρξήζε ηνπ σο πεξηνπζηαθφ –
επελδπηηθφ ζηνηρείν 74.

Γιάγπαμμα 1: Καηαλάισζε ρξπζνχ θαη ηειηθή ρξήζε74
΢χκθσλα κε ηα «πεξηβαιινληηθά επίθαηξα»36 ε ζέζπηζε ηνπ άξζξνπ 24 ηνπ
΢πληάγκαηνο απνηέιεζε ηελ αθεηεξία γηα ηελ δηακφξθσζε ηνπ πεξηβαιινληηθνχ
δηθαίνπ ζηε ρψξα καο. Οη δηαηάμεηο ηνπ ήηαλ απηέο πνπ ιεηηνχξγεζαλ σο
θαηαιχηεο γηα ηελ ζέζπηζε λφκσλ θαη θαλνληζηηθψλ πξάμεσλ. Δκπινπηίζηεθε
βέβαηα ζεκαληηθά θαη απφ δηεζλείο ζπκβάζεηο θαη νδεγίεο πνπ ελίζρπζαλ θαη
απηέο κε ηελ ζεηξά ηνπο ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο. Παξά φκσο ηηο
ειιείςεηο, ηηο θαζπζηεξήζεηο θαη ηηο αληηθάζεηο ε ρψξα καο έρεη έλα
92 

ηθαλνπνηεηηθφ ζψκα πεξηβαιινληηθψλ δηαηάμεσλ απνηεινχκελν ηφζν απφ ηελ
εζληθή λνκνζεζία φζν θαη απφ ηελ θνηλνηηθή θαη ηηο δηεζλείο ζπκβάζεηο.
Γηα ηελ ηθαλνπνίεζε φκσο ησλ ζεκεξηλψλ θαη κειινληηθψλ αλαγθψλ ηεο
θνηλσλίαο νη επηρεηξήζεηο ηνπ εμνξπθηηθνχ-κεηαιιεπηηθνχ θιάδνπ πξέπεη λα
κπνξνχλ λα ιεηηνπξγνχλ ζε έλα πξνβιέςηκν, ζπλνπηηθφ θαη πεξηεθηηθφ ζεζκηθφ
θαη λνκηθφ πιαίζην (αξθεί λα αλαθεξζεί πσο εληνπίδνληαη εθαηφλ ηξηάληα (130)
επηκέξνπο λνκνζεηήκαηα πνπ δηέπνπλ ηελ εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα)75 πνπ
πξνάγεη ηελ επηρεηξεκαηηθφηεηα, δηαζθαιίδεη ηελ πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο
θαη εληζρχεη ηελ θνηλσληθή ζπλνρή76.
Ζ νδεγία γηα ηελ εθηίκεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ είλαη έλα
εμαηξεηηθά ζεκαληηθφ θνκκάηη ηεο λνκνζεζίαο. Κάζε ζεκαληηθφ βηνκεραληθφ
έξγν πξέπεη λα ππνβιεζεί ζε κηα ηέηνηα αμηνιφγεζε κε ζηφρν ηελ κέηξεζε,
αμηνιφγεζε θαη θαη‟ επέθηαζε κείσζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ πξηλ
ηελ έλαξμε ηεο ιεηηνπξγίαο ηνπ.
Γηα ηελ άξζε επηπιένλ ησλ θαθψο θεηκέλσλ ηνπ πξνεγνχκελνπ ζπζηήκαηνο φπσο
παξνπζηάζηεθε ζπλνπηηθά αλσηέξσ θαη πξνειέρζε, ςεθίζηεθε ν Ν.4014/2011
πξνθεηκέλνπ λα εηζάγεη δηαδηθαζίεο πνπ εμαζθαιίδνπλ θαιχηεξε πνηφηεηα
πεξηβαιινληηθψλ φξσλ, κείσζε δηνηθεηηθνχ θφξηνπ, εμάιεηςε πνιιαπιψλ
αδεηνδνηήζεσλ, βειηίσζε ηεο πνηφηεηαο ησλ κειεηψλ, κεγαιχηεξε αζθάιεηα
δηθαίνπ θαη ηαπηφρξνλα λα επηβάιεη ζπζηεκαηνπνίεζε θαη ελδπλάκσζε
πεξηβαιινληηθψλ ειέγρσλ. Έηζη κε ηνλ λέν λφκν κεηψλεηαη ν ρξφλνο έθδνζεο ησλ
απνθάζεσλ, ν αξηζκφο ησλ έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ γηα ηηο νπνίεο απαηηείηαη
ΜΠΔ, ζεζπίδνληαη ππνρξεσηηθνί έιεγρνη απφ αξκφδηεο ππεξεζίεο θαη ηδηψηεο
επηζεσξεηέο, θαηαξγνχληαη αιιεινεπηθαιππηφκελεο άδεηεο θαη ελζσκαηψλνληαη
ζηελ ΑΔΠΟ, θαηαξγνχληαη νη ζπλππνγξαθέο άιισλ Τπνπξγψλ γηα ηελ έθδνζε
ΑΔΠΟ, επηκεθχλεηαη ε δηάξθεηα ηζρχο ησλ ΑΔΠΟ ζε 10 έηε, ή 12 έηε γηα έξγα
πνπ δηαζέηνπλ ISO 14001 ή ζε 14 έηε αλ έρνπλ EMAS, θαζίζηαηαη πιένλ
πξναηξεηηθή ε ππνβνιή ΠΠΔ, πξνβιέπεηαη ππνβνιή θαη αμηνιφγεζε «Δηδηθήο
Οηθνινγηθήο Αμηνιφγεζεο» γηα έξγα εληφο ηνπ δηθηχνπ NATURA 2000 ελψ
πξνβιέπεηαη θαη ε δεκηνπξγία ΖΠΜ θαη ειεθηξνληθή ππνβνιή ΜΠΔ
δεκηνπξγψληαο ηελ πεξηβαιινληηθή ηαπηφηεηα ηνπ έξγνπ.
Απηφ φκσο λαη κελ ήηαλ έλα ζεηηθφ βήκα δελ ήηαλ φκσο αξθεηφ. Βαζηθφο
πξνζαλαηνιηζκφο θαη ζηφρνο είλαη ε θνηηαζκαηνινγηθή αλαβάζκηζε θαη ε
νινθιεξσκέλε απνζεκαηηθή δηαρείξηζε ηνπ ειιεληθνχ νξπθηνχ πινχηνπ, ε
αλάδεημε θαη εθαξκνγή ζπγθεθξηκέλσλ αλαπηπμηαθψλ ηερλνινγηθψλ εξγαιείσλ
θαη ε ηήξεζε φξσλ θαη δεηθηψλ ζρεηηθψλ κε ηελ βηψζηκε αμηνπνίεζε νξπθηψλ
πξψησλ πιψλ. Γηα ηνλ ιφγν απηφ νη ζηφρνη αλακφξθσζεο ηνπ ζπζηήκαηνο
δηαθξίλνληαη ζε επηζηεκνληθνχο, θνηλσληθννηθνλνκηθνχο, επηθνηλσληαθνχο θαη
επελδπηηθνχο4.

93 

Απφ ηελ ζηηγκή δε πνπ ηα πεξηβαιινληηθά ζέκαηα άξρηζαλ λα απαζρνινχλ ηελ
θνηλή γλψκε έγηλε αληηιεπηφ πσο ε αληηκεηψπηζή ηνπο πξνυπνζέηεη ελεκέξσζε
θαη πιεξνθφξεζε ηνπ θνηλνχ. ΢ε θάζε ζχγρξνλε ινηπφλ δεκνθξαηηθή θνηλσλία ε
επίιπζε ησλ πξνβιεκάησλ θαη δε ησλ πεξηβαιινληηθψλ ζα πξέπεη λα ζηεξίδεηαη
ζηελ αμηφπηζηε ηεθκεξίσζε, ηελ ειεχζεξε αληαιιαγή απφςεσλ θαη ηελ πξνβνιή
ησλ αληίζεησλ ζέζεσλ. Ζ επηζηεκνληθή πιεξνθφξεζε φκσο θαη ε ελεξγεηηθή
ζπκκεηνρή ησλ πνιηηψλ απνηεινχλ βαζηθή πξνυπφζεζε γηα ηελ δηακφξθσζε θαη
ηήξεζε ησλ πξαθηηθψλ πνπ πξέπεη λα πξπηαλεχνπλ ζηελ πξνζηαζία ηνπ
πεξηβάιινληνο.
΢ε κηα έθζεζε ηνπ 2010, ε Deloitte77 παξαηήξεζε φηη νη εμνξπθηηθέο εηαηξίεο
έρνπλ αξρίζεη λα αλαγλσξίδνπλ φηη ε ζπκκεηνρή ησλ ελδηαθεξνκέλσλ ζε φια ηα
ζηάδηα ηεο δηαδηθαζίαο εμφξπμεο, απφ ηελ εμεξεχλεζε κέρξη ηελ νινθιήξσζε,
είλαη σθέιηκε θαη αλαγθαία. Γηα λα απνθεπρζεί ε πνιηηηθή θξίζε θαη λα
πξνζηαηεχζνπλ ηηο επελδχζεηο ηνπο, νη εηαηξείεο πξνζπαζνχλ ζηγά-ζηγά κηα
επαλαμηνιφγεζε ηεο ζρέζεο ηνπο κε ηηο ηνπηθέο θαη απηφρζνλεο θνηλφηεηεο,
αλαδεηψληαο έλα ειεχζεξν, εθ ησλ πξνηέξσλ, κνληέιν ζπλαίλεζεο. Απηή ε
κεηαηφπηζε αληηθαηνπηξίδεη ηελ απμαλφκελε αλαγλψξηζε φηη ηα επηρεηξεκαηηθά
ζπκθέξνληα ζα πξέπεη λα ιακβάλνπλ ππφςε έλα πνιχ επξχηεξν θάζκα
παξαγφλησλ. Ωο εθ ηνχηνπ, φηαλ ζπλδπάδεηαη κε λνκνζεηηθέο θπβεξλεηηθέο
πξσηνβνπιίεο, ππάξρεη ε δπλαηφηεηα γηα ηηο εηαηξείεο λα πξνσζήζνπλ ηελ
αλάπηπμε θαη ηε βησζηκφηεηα ζηηο ηνπηθέο θνηλφηεηεο.
Ζ εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα φκσο έρεη πέζεη ζε αλππνιεςία ζε φιν ηνλ θφζκν,
ιφγσ ηεο πεξηβαιινληηθήο θαη θνηλσληθήο επηβάξπλζεο πνπ έρεη θιεξνδνηήζεη.
Δθαηνληάδεο ρηιηάδεο εγθαηαιειεηκκέλα νξπρεία, ηα νπνία ελέρνπλ ζνβαξνχο
θηλδχλνπο γηα ην πεξηβάιινλ θαη ηελ θπζηθή αζθάιεηα, βξίζθνληαη ζε δεκφζηεο
εθηάζεηο. ΢χκθσλα κε ηνπο Lyon et al (1993)78, κφλν ζηηο Ζ.Π.Α., ππήξραλ
557.650 εγθαηαιειεηκκέλα νξπρεία. ΢ε κηα έθζεζε πνπ εθπνλήζεθε γηα ην Γεληθφ
Λνγηζηήξην (GAO 1996), ην Κέληξν Πνιηηηθήο Οξπθηψλ έρεη ππνινγίζεη φηη ην
θφζηνο ηνπ θαζαξηζκνχ γηα φια απηά ηα εγθαηαιειεηκκέλα νξπρεία θπκαίλνληαη
κεηαμχ 33 θαη 72 δηζεθαηνκκχξηα δνιάξηα. Έλα δεχηεξν δήηεκα πνπ πξνθαιεί
αλεζπρία ζηελ θνηλή γλψκε είλαη, ζε πνιιέο πεξηπηψζεηο, ε αδπλακία ησλ
θξαηηθψλ ή πεξηθεξεηαθψλ αξρψλ λα παξαθνινπζνχλ θαη λα επηβάιινπλ ηελ
πεξηβαιινληηθή λνκνζεζία, ιφγσ πεξηνξηζκψλ ηνπ πξνυπνινγηζκνχ, αλεπαξθέο
πξνζσπηθφ θαη έιιεηςε εμνπιηζκνχ. Ζ δεκφζηα δπζπηζηία απηή εληζρχεηαη
πεξαηηέξσ απφ ηελ απνηπρία ησλ νηθνλνκηθψλ κεραληζκψλ (π.ρ. εγγπεηηθέο
επηζηνιέο) λα δηαζθαιίζνπλ ηε ζεξαπεία ηεο εμνξπζζφκελεο γεο (Damigo D. et
al 2006)68. Ζ εμνξπθηηθή δξαζηεξηφηεηα φκσο κπνξεί λα ζπλππάξρεη θαη κε
άιιεο π.ρ. ηνπξηζκφ, γεσξγία θαη λα απνθαζηζηά ην πεξηβάιινλ κεηά ηελ
νινθιήξσζε ηεο εθκεηάιιεπζεο. Υαξαθηεξηζηηθφ παξάδεηγκα απνηειεί ην
κεηαιιείν ζηελ Ηζπαλία φπσο θαίλεηαη ζηηο εηθφλεο πνπ αθνινπζνχλ.

94 

Δικόνα 1, 2: Μεηαιιείν Υξπζνχ El Valle Boinas (Ηζπαλία) πξηλ θαη κεηά ηελ
απνθαηάζηαζε 74

95 

΋ζνλ αθνξά ηψξα ηηο μέλεο επελδχζεηο πέξα απφ κηα νπζηαζηηθή πεγή θεθαιαίσλ
ζπλδένληαη θαη κε ηελ κεηαθνξά ηερλνινγίαο θαη ηερλνγλσζίαο γηα δε ηελ
ειιεληθή πξαγκαηηθφηεηα κε ηελ εηθφλα ηεο νηθνλνκηθήο θαη θνηλσληθήο
θαηάξξεπζεο πνπ παξνπζηάδεη ηα ηειεπηαία έμη ρξφληα απνηεινχλ αλαγθαηφηεηα
πξνθεηκέλνπ λα επέιζεη ε πνιππφζεηε αλάθακςε θαη αλάπηπμε θαζψο ε χπαξμε
ηδίσλ θεθαιαίσλ, ηέηνησλ πνζψλ πνπ λα κπνξνχλ λα ζηεξίμνπλ αμηφινγεο
επελδχζεηο εμφξπμεο ρξπζνχ είλαη πιένλ αλχπαξθηε. Γίλεηαη ινηπφλ αληηιεπηφ
πσο θάζε μέλε επέλδπζε πνπ δελ πξαγκαηνπνηείηαη φρη κφλν ζπληζηά ρακέλε
επθαηξία γηα αλάπηπμε θαη ελίζρπζε ηεο αληαγσληζηηθφηεηαο ηεο ρψξαο αιιά
δεκηνπξγεί θαη έλα πεξαηηέξσ αξλεηηθφ θιίκα απνζαξξχλνληαο θάζε κειινληηθή
επέλδπζε (Σζηξακπίδεο Α. 2005)3.
Ζ πξνζέιθπζε φκσο μέλσλ θεθαιαίσλ δελ είλαη απιή ππφζεζε. Απαηηεί έλα
ζηαζεξφ θνξνινγηθφ ζχζηεκα, κε κείσζε ησλ θνξνινγηθψλ ζπληειεζηψλ,
εμάιεηςε ηεο πνιππινθφηεηαο θαη εθζπγρξνληζκφ ηεο λνκνζεζίαο ελψ θαη ν
ηνκέαο ηελ ελέξγεηαο θαη ησλ κεηαθνξψλ επηβάιιεηαη λα βειηησζνχλ.
Σα εηδηθφηεξα πξνβιήκαηα πνπ αληηκεησπίδεη ην Διιεληθφ θξάηνο είλαη ηα εμήο
θαηά ηνλ Σζηξακπίδε Α. (2005)3:


Έληνλε γξαθεηνθξαηία θαη αλαπνηειεζκαηηθφηεηα ηνπ θξάηνπο ην νπνίν
ζε κεγάιν κέξνο ηνπ είλαη επαλδξσκέλν κε εξγαδνκέλνπο πεξηνξηζκέλσλ
δπλαηνηήησλ, αλεθπαίδεπηνπο θαη ρσξίο θίλεηξα.



Αδπλακία πάηαμεο ηεο θνξνδηαθπγήο θαη ηεο ελ γέλεη παξανηθνλνκίαο.



Τςεινί θνξνινγηθνί ζπληειεζηέο.



Δμαηξεηηθά θαζπζηεξεκέλε ζπκκφξθσζε ζε δηθαζηηθέο απνθάζεηο.



Γηαθζνξά, αδηαθάλεηα θαη αλαμηνπηζηία.



Πνιχπινθν θαη αζαθέο λνκηθφ ζχζηεκα.



Πξνβιήκαηα θαη θαζπζηεξήζεηο ζηελ έλαξμε, ιεηηνπξγία θαη θιείζηκν
ησλ επηρεηξήζεσλ.



Δθπαηδεπηηθφ ζχζηεκα πνπ δελ ζπλάδεη κε ηηο αλάγθεο ησλ επηρεηξήζεσλ
θαη ηελ αγνξά εξγαζίαο.

Αληίζεηα ρψξεο φπσο ε Φηιαλδία, Νέα Εειαλδία θαη Υηιή θαηάθεξαλ λα
πξνζειθχζνπλ μέλα θεθάιαηα απμάλνληαο ηηο εμαγσγηθέο ηνπο επηδφζεηο θαη λα
γίλνπλ πξφηππα εμσζηξέθεηαο. Καη φια απηά αθνχ πάηαμαλ ηελ γξαθεηνθξαηία
θαη ηελ δηαθζνξά, δεκηνχξγεζαλ δνκέο ζηήξημεο θαη ελίζρπζεο ησλ εμαγσγψλ,
εθπαίδεπζαλ κεζνδηθά ην αλζξψπηλν δπλακηθφ, κείσζαλ ηνπο θνξνινγηθνχο
ζπληειεζηέο αιιά ην θπξηφηεξν ήηαλ φηη θαηφξζσζαλ θαη πέηπραλ ζπλεξγαζία
ηδησηηθνχ θαη δεκφζηνπ ηνκέα (Σζηξακπίδεο Α. 2005)3.
96 

Αθφκα πξνθχπηεη φηη απζηεξέο πεξηβαιινληηθέο λνκνζεηηθέο ξπζκίζεηο δελ
επεξεάδνπλ ηηο απνθάζεηο γηα εγθαηάζηαζε θαη ζα κπνξνχζαλ λα πξνζειθχζνπλ
αθφκε θαη ηηο επελδχζεηο. Οη εηαηξείεο πξνηηκνχλ λα αξρίζνπλ δξάζεηο ζε ρψξεο
φπνπ ην πεξηβαιινληηθφ θαλνληζηηθφ πιαίζην είλαη ζαθέο θαη ζπλεπέο. Απηφ
δείρλεη φηη ζα πξέπεη λα δνζεί έκθαζε ζε κηα απιή δηαδηθαζία πνπ λα βαζίδεηαη
ζε απζηεξνχο θαλφλεο γηα ηε ρνξήγεζε αδεηψλ ψζηε, φζν είλαη δπλαηφλ, λα
ειαρηζηνπνηείηαη ε αβεβαηφηεηα ησλ επελδπηψλ θαη λα εληζρχεηαη ε
πξνβιεςηκφηεηα (Kristina Söderholm et. al. 2014)33.
Έηζη απηή ε πνιηηηθή ζα πξέπεη λα απνηειέζεη ην βαζηθφ ζπζηαηηθφ ηεο εζληθήο
αιιά θαη ηεο πεξηθεξεηαθήο αλαπηπμηαθήο πνιηηηθήο ηεο ρψξαο. Δηδηθφηεξα ζα
πξέπεη λα δνζεί ε δπλαηφηεηα αμηνπνίεζεο ησλ θνηηαζκάησλ κέζσ θαηάιιεισλ
παξεκβάζεσλ ζην ζεζκηθφ πιαίζην, λα πξνσζεζεί ε έξεπλα, λα εληζρπζνχλ νη
εξεπλεηηθνί θνξείο αιιά θαη λα επαλαμηνινγεζεί ε ιεηηνπξγία ησλ δεκφζησλ
κεηαιιεπηηθψλ ρψξσλ κε νινθιήξσζε ηεο κεηαιιεπηηθήο έξεπλαο φπνπ
ρξεηάδεηαη θαη δεκνπξάηεζε ελ ζπλερεία ησλ ρψξσλ απηψλ κε δηεζλείο φξνπο,
έρνληαο απψηεξν ζηφρν ηελ βέιηηζηε αμηνπνίεζή ηνπο.
Έρνληαο ινηπφλ σο δεηνχκελν ηελ δηαζθάιηζε ηνπ δεκφζηνπ ζπκθέξνληνο, ε
πεγή πξνέιεπζεο ηνπ επελδπηηθνχ θεθαιαίνπ απφ θξαηηθνχο ή ηδησηηθνχο πφξνπο
ζα πξέπεη λα έρεη κηθξή ζεκαζία. Υαξαθηεξηζηηθφ είλαη ην κεηαιιεπηηθφ
παξάδεηγκα ηεο ΢νπεδίαο. ΢πγθεθξηκέλα είλαη αδχλαην λα δηαθξίλεη θάπνηνο
δηαθνξεηηθέο πξαθηηθέο ζηελ παξαγσγηθή ιεηηνπξγία ησλ δχν κεγάισλ
΢νπεδηθψλ κεηαιιεπηηθψλ εηαηξηψλ, ηεο απφιπηα ηδησηηθήο BOLIDEN θαη ηεο
απφιπηα θξαηηθήο LKAB, αθνχ θαη νη δχν επηρεηξνχλ κέζα ζην ίδην πιαίζην
δεκφζηνπ ζπκθέξνληνο πξνο φθεινο ησλ πνιηηψλ θαη ηνπ αλαπηπμηαθνχ θαινχ
γεληθφηεξα. ΢ην ίδην ιεηηνπξγηθφ πιαίζην πξνζαξκφδνληαη θαη νη μέλεο ηδησηηθέο
εηαηξίεο κε ην 95% φκσο ηνπ παξαγφκελνπ πινχηνπ λα παξακέλεη ζηε ρψξα
Αξβαληηίδεο Ν. (2014)45.
Ζ εθβηνκεράληζε ηεο ρψξαο είλαη ινηπφλ sine qua non-απαξαίηεηε πξνυπφζεζε
γηα ηελ αλάπηπμε θαη επεκεξία ηνπ ηφπνπ θαηά ηνλ Καηξάθε ΢. (1965)79. Απηφ
πνπ απαηηείηαη ζήκεξα είλαη κηα δπλακηθή κεηαιιεπηηθή πνιηηηθή, ζαξξαιέα
ζθέςε, απφθαζε, δξαζηεξηφηεηα θαη θπξίσο απαγθίζηξσζε απφ θάζε θχζεσο
αλεδαθηθέο παξαδνρέο θαη πξνιήςεηο. Δίλαη γλσζηφ φηη ζηε ρψξα επηθξαηεί κηα
πζηεξηθή άξλεζε γηα θάζε επέλδπζε. Ο ιατθηζκφο αιιά θπξίσο ε άγλνηα θαη ε
ρσξίο ιφγν άξλεζε φρη κφλν ακθηζβήηεζαλ αιιά καηαίσζαλ επελδχζεηο πνπ ζα
κπνξνχζαλ λα είραλ απνβεί εμαηξεηηθά ζεκαληηθέο θαη γηα ηελ αλάπηπμε ηεο
πεξηνρήο θαη γηα ην ίδην ην πεξηβάιινλ θαηά ηνλ ΢αθθά Ν. (2013)80. Γηα ηνλ ιφγν
απηφ είλαη ζεκαληηθφ λα εμεηάδεηαη ε θάζε επέλδπζε κε ηξφπν αληηθεηκεληθφ.

97 

ΠΑΡΑΡΣΖΜΑ Η
ΥΑΡΣΔ΢

Υάπηηρ 1: Κνηηαζκαηνινγηθφο ράξηεο κε ηνπο βαζηθνχο γελεηηθνχο ηχπνπο
κεηαιιηθψλ νξπθηψλ ζηε Μαθεδνλία θαη Θξάθε 4.

98 

Υάπηηρ 2: Πεξηνρέο δπλακηθνχ θνηηαζκαηνινγηθνχ ελδηαθέξνληνο γηα ηνλ
εληνπηζκφ εθκεηαιιεχζηκσλ απνζεκάησλ ρξπζνχ ζηελ Μαθεδνλία θαη Θξάθε4.

Υάπηηρ 3: Πεξηνρέο Με Δλεξγεηαθψλ Οξπθηψλ Πξψησλ Τιψλ κε απμεκέλεο
αλαπηπμηαθέο δπλαηφηεηεο θαη επελδπηηθφ ελδηαθέξνλ4.
99 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙI
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΦΩΡΩΝ
ΥΩΡΔ΢

Αλγερία

Μποηζοσάνα

ΑΓΔΙΔ΢
i)Αλαγλψξηζεο
ii)Έξεπλαο
iii)Παξαρψξεζεο
i)Παξαθξάηεζεο
ii)Δμνξπθηηθή
iii)Δμνξπθηηθή
κηθξήο θιίκαθαο

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

51% Αιγεξηλήο
ηδηνθηεζίαο

Δππξφζδεθηεο

Δηαηξηθφο θφξνο: 19% γηα ηηο εηαηξείεο πνπ
εκπιέθνληαη
ζηνλ ηνκέα ηεο παξαγσγήο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δππξφζδεθηεο

Κπκαηλφκελν επηηφθην θφξνπ εηζνδήκαηνο

5%

ROYALTIES

i)Έξεπλαο
Μποσρκίνα Φάζο ii)Δθκεηάιιεπζεο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δλζαξξχλνληαη

Δηαηξηθφο θφξνο: 20%

3% ησλ
εζφδσλ απφ
ηελ παξαγσγή
νξπθηψλ

Λαϊκή
i)Έξεπλαο
Γεμοκραηία ηοσ ii)Αμηνπνίεζεο
Κονγκό

Τπάξρνπλ πεξηνξηζκνί:
5% ηνπ κεηνρηθνχ
θεθαιαίνπ κεηαβηβάδεηαη
ζηελ θπβέξλεζε ηεο ΛΓΚ

Δππξφζδεθηεο

30% ζηα θαζαξά θέξδε απφ
εθκεηάιιεπζε θαη 10% επί ησλ πσιήζεσλ ησλ
πξντφλησλ

2,5%

Δπηηξέπεηαη 100% μέλε
ζπκκεηνρή ζε
Αηγππηηαθέο εηαηξίεο

Δππξφζδεθηεο

20% θφξνο εηζνδήκαηνο
Απαιιαγή απφ ηεισλεηαθνχο δαζκνχο γηα ηα
εηζαγφκελα κεραλήκαηα θαη
εμνπιηζκφ

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δλζαξξχλνληαη

Δηαηξηθφο θφξνο: 35%

Αίγσπηος
Γκαμπόν

Γκάνα

Γεμοκραηία ηες
Γοσινέας

i)Έξεπλαο
ii)Δθκεηάιιεπζεο
iii)Πξνζηαζίαο
i)Γηαζθφπεζεο
ii)Έξεπλαο
iii)Δμφξπμεο
i)Αλαγλψξηζεο
ii)Γηαζθφπεζεο
iii)Δμνξπθηηθήο
κίζζσζεο
i)Αλαγλψξηζεο
ii)Δμεξεχλεζεο
iii)Δθκεηάιιεπζεο
iv)Δμφξπμεο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δμεηάδνληαη ξπζκίζεηο

Δηαηξηθφο θφξνο: 25%
απαιιαγή ηεισλεηαθψλ
΢χλαςε
εηζαγσγηθψλ δαζκψλ γηα εγθαηαζηάζεηο,
ζπκθσληψλ
κεραλήκαηα, εμνπιηζκφ θαη
ζηαζεξφηεηαο γηα
εμαξηήκαηα εηδηθά θαη απνθιεηζηηθά γηα ηελ
15 έηε
εμφξπμε
νξπθηψλ
Φνξνινγία επηρεηξήζεσλ: 35% Παξαθξάηεζε
θφξνπ ζηελ πεγή: 15% θφξνο επί ησλ
Δλζαξξχλνληαη
θεξδψλ: 50% φηαλ ε απφδνζε ηδίσλ
θεθαιαίσλ
ππεξβαίλεη ην 20%

100

5% ησλ
ζπλνιηθψλ
εζφδσλ

5%

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ 

ΥΩΡΔ΢

ΑΓΔΙΔ΢

Ακηή
Δλεθανηοζηού

i)Έξεπλαο
ii)Γηαζθφπεζεο
iii)Δμφξπμεο

Λιβύε

Μάλι

Μασριηανία

Μαρόκο

i)Γηαζθφπεζεο
ii)Δμεξεχλεζεο
iii)Δπέλδπζεο
έξγνπ
Δμεξεχλεζεο
Αλαδήηεζεο
Μηθξήο θιίκαθαο
εμφξπμε
Βηνηερληθήο
εθκεηάιιεπζεο

i)Δμεξεχλεζεο
ii)Δμφξπμεο

i)Δμεξεχλεζεο
ii)Δμφξπμεο
iii)Παξαρψξεζεο

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

ROYALTIES

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δλζαξξχλνληαη

εηαηξηθφο θφξνο: 25%
θφξνο εηζνδήκαηνο: 2% έσο 36%.
Φφξνο Πξνζηηζέκελεο Αμίαο: 18%.

2,5% - 3%
κε βάζε ηελ
θαζαξή
απφδνζε

Ξέλεο εηαηξείεο νθείινπλ
λα έρνπλ ηνπηθφ εηαίξν
πνπ θαηέρεη έλα ειάρηζην
κεξίδην θνηλνπξαμίαο
35%.

Δλζαξξχλνληαη

΢πκκεηνρή μέλνπ
θεθαιαίνπ ζηελ
εμνξπθηηθή βηνκεραλία
θαη 'αλψηαην φξην 90%

Δππξφζδεθηεο

Φφξνο εηζνδήκαηνο λνκηθψλ πξνζψπσλ: 35%
Φφξνο Πξνζηηζέκελεο Αμίαο: 18%
θφξνο επί ησλ ηφθσλ: 9%

3%

Δλζαξξχλνληαη

Δηαηξηθφο θφξνο: 25%
Φφξνο Πξνζηηζέκελεο Αμίαο: 14%

Καζεζηψο ππφ
αλαζεψξεζε
ηα δηθαηψκαηα
εμαξηψληαη απφ
ηηο δηεζλείο
ηηκέο

Δππξφζδεθηεο

i)ΦΠΑ: 7% , 10%, 14% κεησκέλνο / 20%
πςειφο
ii)Δηαηξηθφο Φφξνο:
30 %, 37 % γηα ηξάπεδεο, 15% γηα
επηρεηξήζεηο κε ηδίξν θάησ ησλ 3 εθαη. MAD,
10% ρξεκαηννηθνλνκηθή δψλε Καδακπιάλθαο
iv)΢ηα θεθαιαηαθά θέξδε:
30 % (πεξηιακβάλνληαη ζηα εηαηξηθά θέξδε)
v)΢ηε δηαλνκή κεξίζκαηνο:
10% (5 %, εάλ ε δηθαηνχρνο κεξηζκάησλ
εηαηξεία θαηέρεη πάλσ απφ ην 25% ηνπ
θεθαιαίνπ ηεο εηαηξείαο πνπ θαηαβάιιεη ηα
κεξίζκαηα, 10 %, γηα ηηο άιιεο πεξηπηψζεηο,

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

101

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ 

ΥΩΡΔ΢

ΑΓΔΙΔ΢

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

ROYALTIES

βάζεη ΢ΑΓΦ)
vi)΢ηα Γηθαηψκαηα:
10% (10%, βάζεη ΢ΑΓΦ)
vii)Σφθνπο: 10% (10 %, βάζεη ΢ΑΓΦ)

Μοδαμβίκε

Ναμίμπια

Νιγερία

΢ιέρα Λεόνε

i)Αλαγλσξηζηηθή
Υσξίο πεξηνξηζκνχο ππφ
ii)Γηαζθφπεζεο
ηνλ φξν φηη νη
iii)Δμεξεχλεζεο
κεηαιιεπηηθέο
iv)Παξαρψξεζεο
παξαρσξήζεηο πνπ
εμφξπμεο
πξαγκαηνπνηήζεθαλ
v)Πηζηνπνηεηηθφ
κέζσ ελφο λνκηθνχ
εμφξπμεο
πξνζψπνπ ζα
vi)Δμφξπμεο
ελζσκαησζνχλ ζηε
κηθξήο θιίκαθαο
Μνδακβίθε
i)Οξπθηψλ
ii)Μεαπνθιεηζηηθή
αλαδήηεζε θαη
αμηψζεηο
εμφξπμεο

i)Αλαγλψξηζεο
ii)Δμεξεχλεζεο
iii)Δμφξπμεο
iv)Δμφξπμεο
κηθξήο θιίκαθαο
v)Άδεηα ρξήζεο
λεξνχ

i)Δμεξεχλεζεο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Με πεξηνξηζκνχο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δππξφζδεθηεο

Φφξνο εηζνδήκαηνο λνκηθψλ πξνζψπσλ θαη
θπζηθψλ πξνζψπσλ 32%
Φφξνο Πξνζηηζέκελεο Αμίαο: 17%

Δλζαξξχλνληαη

Δηαηξηθφο θφξνο: 37,5%
Φφξνο Πξνζηηζέκελεο Αμίαο: 15%.

10%

Δηαηξηθφο θφξνο: 30%
Φφξν Πξνζηηζέκελεο Αμίαο: 5%

3%

Δηαηξηθφο θφξνο: 37,5%.

5%

Μφλν Νηγεξηαλνί
πνιίηεο, εηαηξείεο
πνπ έρνπλ
ζπζηαζεί ζηε
Νηγεξία θαη
εμνξπθηηθνί
ζπλεηαηξηζκνί
εγγεγξακκέλνη
ζηε Νηγεξία
έρνπλ ην
δηθαίσκα λα
θαηέρνπλ ηίηινπο
γηα νξπθηά
Δππξφζδεθηεο,

102

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ 

ΥΩΡΔ΢

ΑΓΔΙΔ΢

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ii)Δμφξπμεο

Σανδανία

Νόηιος Αθρική

Οσγκάνηα

Εάμπια

i)Αλαδήηεζεο
ii)Δμφξπμεο
iii)Δμέρνπζαο
εμφξπμεο
i)Αλαδήηεζεο
ii)Δμφξπμεο
i)Γηαζθφπεζεο
ii)Δμεξεχλεζεο
iii)Γηαηήξεζεο
iv)Σνπνζεζίαο
(κηθξήο θιίκαθαο
αλαδήηεζε θαη
εξγαζίεο
εμφξπμεο)
i)Γηαζθφπεζεο
ii)Δμφξπμεο
κεγάιεο θιίκαθαο
iii)Δμφξπμε
πνιχηηκσλ ιίζσλ
iv)Δμφξπμε κηθξήο
θιίκαθαο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢
σζηφζν, νη μέλεο
εηαηξείεο πξέπεη
είηε λα έρνπλ
εγγξαθεί ζηε
΢ηέξα Λεφλε ή ζα
πξέπεη λα έρνπλ
κηα ηνπηθή
ζπγαηξηθή
εηαηξεία
Δππξφζδεθηεο
αιιά φινη νη μέλνη
επελδπηέο πξέπεη
λα ζπκκεηέρνπλ
ζην Κέληξν
Δπελδχζεσλ
Σαλδαλίαο

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ
Οη εηαηξείεο εμφξπμεο ππνρξενχληαη λα
παξέρνπλ 0,1% ησλ
εηήζησλ εζφδσλ γηα ηε ρξεκαηνδφηεζε ησλ
ηνπηθψλ πξσηνβνπιηψλ

Δηαηξηθφο θφξνο: 30%

Δππξφζδεθηεο

Δηαηξηθφο θφξνο: 28%,
Φφξνο Κεθαιαηνπρηθψλ Κεξδψλ: 14%

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δππξφζδεθηεο

Ο ζπληειεζηήο θφξνπ εηζνδήκαηνο γηα ηηο
εηαηξείεο εμφξπμεο
ππνινγίδεηαη ζχκθσλα κε έλα ζπγθεθξηκέλν
ηχπν

Με πεξηνξηζκνχο

Δππξφζδεθηεο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

ROYALTIES

4%

Δπί ηεο
αθαζάξηζηεο
αμίαο

5%

103

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ 

ΥΩΡΔ΢

ΑΓΔΙΔ΢

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

ROYALTIES

51% λα αλήθεη ζε
απηφρζνλεο

Δλζαξξχλνληαη

Φφξνο εηζνδήκαηνο: 25%

5%

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ

v)Βηνηερληθή
εμφξπμε

Ειμπάμποσε

Ασζηραλία

i)Υξπζνζήξα
ii)Απνθιεηζηηθήο
δηαζθφπεζεο
i)Γηαζθφπεζεο
ii)Δμεξεχλεζεο
iii)Γηαηήξεζεο
iv)Μεηαιιεπηηθήο
κίζζσζεο
v)Μίζζσζεο
γεληθνχ ζθνπνχ

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δλζαξξχλνληαη

i)Φφξνο πξντφλησλ θαη Τπεξεζηψλ: 10%
ii)Δηαηξηθφο Φφξνο: 30%
iv)΢ηα θεθαιαηαθά θέξδε: 30%
v)΢ηε δηαλνκή κεξίζκαηνο: 0% /30%
vi)΢ηα Γηθαηψκαηα: 30%
vii)Σφθνπο: 10%

2,5-5% επί ησλ
πσιήζεσλ

Δθηίκεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ
επηπηψζεσλ

Αξρή ηεο
πξνηεξαηφηεηαο

Κίνα

Ινδία

i)Δμεξεχλεζεο
ii)Δμφξπμεο

i)Αλαγλψξηζεο
ii)Αλαδήηεζεο
iii)Δμφξπμεο
Αξρή ηεο
πξνηεξαηφηεηαο

Ινδονεζία

i)Άζθεζεο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Μφλν Ιλδνί ππεθφνη ή
εηαηξείεο πνπ είλαη
εγγεγξακκέλεο ζηελ
Ιλδία, σζηφζν, δελ
ππάξρεη αλψηαην φξην
γηα ην βαζκφ ζπκκεηνρήο
μέλεο ηδηνθηεζίαο ζε
απηέο ηηο εηαηξείεο
Τπνρξέσζε εθπνίεζεο

i)Πξνθαηαξθηηθή εμέηαζε
πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ
ii)Η εμφξπμε ππφθεηληαη ζε έγθξηζε
απφ ηελ ζρεηηθή δαζηθή αξρή
iii)Απαηηείηαη εγγχεζε γηα ηε
ζεξαπεία θαη απνθαηάζηαζε ηνπ
πεξηβάιινληνο ηνπ νξπρείνπ
iv)Δθαξκφδεηαη δηαδηθαζία
δηαβνχιεπζεο

Δλζαξξχλνληαη

΢χκθσλα κε ηηο
ηηκέο πνπ
i)Πεξηβαιινληηθφ ζρέδην δηαρείξηζεο
θνηλνπνηεί ε
θεληξηθή
ii)Πεξηβαιινληηθή πηζηνπνίεζε
θπβέξλεζε

Δλζαξξχλνληαη

Δππξφζδεθηεο

i)Τπνρξέσζε κεηακεηαιιεπηηθήο

104 

ΥΩΡΔ΢

ΑΓΔΙΔ΢

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

επηρεηξεκαηηθήο ζηνπο μέλνπο κεηφρνπο νη
δξαζηεξηφηεηαο νπνίνη πξέπεη, κεηά απφ
εμφξπμεο
πέληε ρξφληα εκπνξηθήο
(ρνξεγείηαη ζε παξαγσγήο, λα πσινχλ
δχν θάζεηο, κία
κεηνρέο ζηελ θεληξηθή
γηα ηελ
θπβέξλεζε, ηε
εμεξεχλεζε θαη πεξηθεξεηαθή θπβέξλεζε,
κία γηα ηελ
κηα θξαηηθή επηρείξεζε,
παξαγσγή)
κηα πεξηθεξεηαθή
ii)Δηδηθή άδεηα
ηδηφθηεηε επηρείξεζε ή
άζθεζεο
κηα επηρείξεζε εζληθήο
επηρεηξεκαηηθήο
ηδηνθηεζίαο.
δξαζηεξηφηεηαο
εμφξπμεο
iii)Κνηλνηηθή
κεηαιιεπηηθή
άδεηα

Μογκολία

Φιλιππίνες

Μφλν ζε κηα εηαηξεία
πεξηνξηζκέλεο επζχλεο ή
κεηνρηθή εηαηξεία
νξγαλσκέλε ζχκθσλα κε
ηνπο λφκνπο ηεο
i)Δμεξεχλεζεο
Μνγγνιίαο. Έλαο πνιίηεο
ii)Δμφξπμεο
ηεο Μνγγνιίαο, έλαο
μέλνο πνιίηεο, ή κηα μέλε
νληφηεηα δελ επηηξέπεηαη
λα είλαη εγγεγξακκέλνη
θάηνρνη άδεηαο νξπθηψλ
Ξέλνο επελδπηήο κπνξεί
i)Δμεξεχλεζεο
κφλν λα κηζζψζεη
ii)Δμφξπμεο
ηδησηηθέο εθηάζεηο γηα
iii)Δμεξεχλεζε
πεξηφδνπο έσο 50 έηε,
κεγάιεο θιίκαθαο
αλαλεψζηκε άπαμ γηα
πεξαηηέξσ πεξίνδν 25

ROYALTIES

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ
πνηνηηθήο απνθαηάζηαζεο
ii)Τπνρξέσζε απνθαηάζηαζεο ησλ
εδαθψλ ζηελ αξρηθή ηνπο θαηάζηαζε
έλα βηψζηκα ζρεδηαζκέλν
πξφγξακκα

Δππξφζδεθηεο

΢ρέδην πξνζηαζίαο ηνπ
2,5% ηεο αμίαο
πεξηβάιινληνο κε δηαβνχιεπζε κε ην
πψιεζεο ησλ
γξαθείν πεξηβαιινληηθήο
νξπθηψλ πνπ
επηζεψξεζεο θαη ην δηνηθεηή ηεο
πσινχληαη
πεξηνρήο εμεξεχλεζεο

Δππξφζδεθηεο

i)Πηζηνπνηεηηθφ πεξηβαιινληηθήο
ζπκκφξθσζεο
ii)Τπνρξέσζε επέλδπζεο 1,5% ησλ
εηήζησλ δαπαλψλ ιεηηνπξγίαο γηα
ηελ αλάπηπμε ηεο θνηλφηεηαο θαη ηελ
εμέιημε ηεο εμνξπθηηθήο ηερλνινγίαο

105 

ΥΩΡΔ΢

ΑΓΔΙΔ΢

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

ROYALTIES

ρξφλσλ

Οσκρανία

i)Δμεξεχλεζε
ii)Δμφξπμεο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Δππξφζδεθηεο

i)Δμεξεχλεζεο
ii)Λεηηνπξγίαο

Σοσρκία

Φιλανδία

Αξρή ηεο
πξνηεξαηφηεηαο

i)Δμεξεχλεζεο
ii)Δμφξπμεο

Με πεξηνξηζκνχο

Υσξίο πεξηνξηζκνχο

Υξέσζε
ρξήζεο ηνπ
ππεδάθνπο =
Όγθνο x Σηκή x
Γείθηεο
Ρπζκνχ. Ο
Γείθηεο κπνξεί
λα πνηθίιεη απφ
0,5 έσο 2

Δππξφζδεθηεο

Δππξφζδεθηεο

Απαιιαγή ηνπ 50% ηνπ ηέινπο ησλ
εμαγφκελσλ κεηαιιεπκάησλ πνπ ππνβάιινληαη 2% ζηα θέξδε
ζε επεμεξγαζία ζηελ Σνπξθία
Δπηβάιινληαη
΢ηελ πεξίπησζε πνπ νη εμνξπθηηθέο
κε βάζε ηηο
δξαζηεξηφηεηεο πξαγκαηνπνηνχληαη εληφο
εηήζηεο
θξαηηθήο ηδηνθηεζίαο γεο, ν θάηνρνο ηεο
ζπλνιηθέο
άδεηαο ππνρξενχηαη λα θαηαβάιεη έλα
πσιήζεηο
επηπιένλ 30% ησλ δηθαησκάησλ
i)ΦΠΑ:
νξηζκέλα αγαζά / 23% πςειφο
0% / 9% / 13% γηα
ii)Δηαηξηθφο Φφξνο:
26 %
iv)΢ηα θεθαιαηαθά θέξδε:
26 % (πεξηιακβάλνληαη ζηα εηαηξηθά
0% ζηα θέξδε
θέξδε)
v)΢ηε δηαλνκή κεξίζκαηνο:
0 % γηα θάπνηεο πεξηπηψζεηο / 28% ( 47 %,
εάλ ε δηαλέκνπζα κεξηζκάησλ εηαηξεία εδξεχεη
ζηελ Διιάδα, 13%,
εάλ ε δηαλέκνπζα κεξηζκάησλ εηαηξεία εδξεχεη
ζηελ Φηλιαλδία, βάζεη ΢ΑΓΦ)

106

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ
θαη ησλ γεσεπηζηεκψλ
Πεξηβαιινληηθέο άδεηεο:
i)Άδεηα γηα λα αξρίζεη επηθίλδπλεο
εξγαζίεο θαη λα ιεηηνπξγήζεη
επηθίλδπλν εμνπιηζκφ
ii)Άδεηα γηα ηελ παξαγσγή θαη ηε
δηάζεζε ησλ απνβιήησλ
iii)Δηδηθή άδεηα ρξήζεο λεξνχ
Απαηηείηαη εθηίκεζε ησλ
πεξηβαιινληηθψλ
επηπηψζεσλ

Οη δξαζηεξηφηεηεο εμεξεχλεζεο
νξπθηψλ δελ ππφθεηληαη πιένλ ζε
δηαδηθαζία εθηίκεζεο ησλ
πεξηβαιινληηθψλ επηπηψζεσλ

Δθηίκεζε ησλ πεξηβαιινληηθψλ
επηπηψζεσλ 

ΥΩΡΔ΢

ΑΓΔΙΔ΢

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

ROYALTIES

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ

4% ηνπ
αθαζάξηζηνπ
εηζνδήκαηνο

Η θαηαζθεπή θαη ε ιεηηνπξγία
νξηζκέλσλ ηχπσλ εμνξπθηηθψλ έξγσλ
θαη δξαζηεξηνηήησλ απαηηνχλ κηα
πεξηβαιινληηθή άδεηα

vi)΢ηα Γηθαηψκαηα:
0 % γηα θάπνηεο πεξηπηψζεηο / 28% ( 10
% βάζεη ΢ΑΓΦ)
vii)Σφθνπο:
0% ( 10 % βάζεη ΢ΑΓΦ)
viii)Αζθαιηζηηθέο Δηζθνξέο:
23 % πεξίπνπ γηα ηνλ εξγνδφηε, 8,4 %
πεξίπνπ
γηα ηνλ εξγαδφκελν

Κολομβία

Αργενηινή

Καναδάς

i)Δμεξεχλεζεο
ii)Δθκεηάιιεπζε

Οη φξνη θαη νη
πξνυπνζέζεηο ηεο
ζχκβαζεο
Αξρή ηεο
παξαρψξεζεο δελ είλαη
πξνηεξαηφηεηαο
δηαπξαγκαηεχζηκνη
Μφλν ηδηψηεο κε
παξαρσξήζεηο
i)Δμεξεχλεζεο
εθκεηάιιεπζεο, κπνξνχλ
ii)Παξαρψξεζεο
λα αμηνπνηήζνπλ ηα
κέηαιια

i)Έξεπλαο
ii)Δμνξπθηηθήο
κίζζσζεο

Με πεξηνξηζκνχο

Δππξφζδεθηεο

Δππξφζδεθηεο

Δππξφζδεθηεο

Κάζε εηαηξεία πνπ δξαζηεξηνπνηείηαη δπλάκεη
ηνπ Μεηαιιεπηηθνχ Δπελδπηηθνχ Νφκνπ
απνιακβάλεη " ζηαζεξφηεηα θφξνπ" γηα 30
ρξφληα απφ ηελ εκεξνκελία θαηάζεζεο ηεο
κειέηεο ζθνπηκφηεηαο
i)ΦΠΑ:
Όιεο νη
5% νκνζπνλδηαθφο θφξνο GST + 5% - 10%
επαξρίεο (κε
επαξρηαθφο θφξνο = 15% κέγηζην, θπκαίλεηαη ηελ εμαίξεζε
αλάινγα κε
ηνπ Prince
Ο Καλαδάο έρεη ηνλ θαλαδηθφ λφκν
ηελ επαξρία
Edward Island) πεξί Πεξηβαιινληηθήο Δθηίκεζεο, ελψ
ii)Δηαηξηθφο Φφξνο:
επηβάιινπλ
απφ ην 2012 έρεη θαζηεξψζεη έλα
νκνζπνλδηαθφο 15 % + επαξρηαθφο 10 – 16% θφξνπο ή ηέιε ζηεξεφ, θαζφινπ απιφ ζχκπιεγκα
= 25 -31%
εμφξπμεο.
λφκσλ γηα ηελ πξνζηαζία ηφζν ηνπ
iv)΢ηα θεθαιαηαθά θέξδε:
Ωζηφζν,
πεξηβάιινληνο φζν θαη ηνπ
50 % ησλ εηαηξηθψλ θεξδψλ θνξνινγνχληαη
ππάξρνπλ
πιεζπζκνχ, απφ ηνπο βεβαησκέλνπο
κε ηνλ εηαηξηθφ
ζεκαληηθέο
πθηζηάκελνπο θηλδχλνπο ηεο
θφξν
δηαθνξέο
βηνκεραλίαο εμφξπμεο
v)΢ηε δηαλνκή κεξίζκαηνο:
κεηαμχ ησλ
25% ( 5 %, εάλ ε δηθαηνχρνο κεξηζκάησλ
επαξρηψλ
εηαηξεία θαηέρεη ην 25% ηνπ θεθαιαίνπ, 15%
ζρεηηθά κε ηε

107 

ΥΩΡΔ΢

ΑΓΔΙΔ΢

ΙΓΙΟΚΣΖ΢ΙΑΚΟ
ΚΑΘΔ΢ΣΩ΢

ΞΔΝΔ΢
ΔΠΔΝΓΤ΢ΔΙ΢

ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ

ROYALTIES

ΠΔΡΙΒΑΛΛΟΝΣΙΚΖ
ΑΓΔΙΟΓΟΣΖ΢Ζ

ζηηο άιιεο πεξηπηψζεηο, βάζεη
κεζνδνινγία
΢ΑΓΦ)
ππνινγηζκνχ,
vi)΢ηα Γηθαηψκαηα:
ην εθαξκνζηέν
25% ( 10%, φηαλ πιεξψλνληαη ή
πνζνζηφ ή
εηζπξάηηνληαη απφ ηελ Διιάδα βάζεη ΢ΑΓΦ) πνζνζηά θαη ηα
vii)Σφθνπο:
αλφξγαλα
25% ( 0%, γηα non-resident θνξνινγνχληαη ζπζηαηηθά πνπ
κφλν ζηελ Διιάδα βάζεη ΢ΑΓΦ)
ππφθεηληαη
viii)Αζθαιηζηηθέο Δηζθνξέο:
ζηνπο θφξνπο
$ 2910 CAD πεξίπνπ ην ρξφλν γηα ηνλ
εμφξπμεο
εξγαδφκελν

Ρωζία

Πνιχ δχζθνιν γηα ηνπο
μέλνπο επελδπηέο λα
ζπκκεηέρνπλ ζε
δξαζηεξηφηεηεο εμφξπμεο

Αιινδαπνί αλζξαθσξχρνη γηα λα
εμεξεπλήζνπλ ζα πξέπεη λα
παξακείλνπλ επραξηζηεκέλνη κε
ζρεηηθά κηθξφηεξεο θαηαζέζεηο ή λα
έρνπλ θαιά ζπλδεδεκέλε ξσζηθή
θνηλνπξαμία εηαίξσλ

Πεξηνξηζκέλεο

108 

ΑΝΑΦΟΡΔ΢
1.
2.

3.
4.
5.
6.
7.
8.

9.

10.
11.

12.

13.

14.

15.

16.
17.

18.

19.

Βηθηπαηδεία, Υξπζφο, el.wikipedia.org (accessed 22 Oct 2014)
«Δπηζθφπεζε, αλάιπζε θαη αμηνιφγεζε αληηζηαζκηζηηθψλ νθειψλ απφ
κεηαιιεπηηθά έξγα. Δθαξκνγή ζην κεηαιιεπηηθφ έξγν ΢απψλ Ρνδφπεο» ηειηθή
έθζεζε εξεπλεηηθνχ έξγνπ Γθατληαηδή Γ., Μαξαγθνχ Δ., Αγγειάθνγινπ Κ.,
Ξάλζε 2013
Σζηξακπίδεο Α. (2005), «Ο Οξπθηφο Πινχηνπο ηεο Διιάδνο» εθδφζεηο
Γηαρνχδε, Θεζζαινλίθε 2005
Αξβαληηίδεο Ν. (2011) «Διιεληθφο Οξπθηφο Πινχηνο-Νέεο αλαπηπμηαθέο
δπλαηφηεηεο γηα βηψζηκεο θαη παξαγσγηθέο επελδχζεηο.» ΗΓΜΔ Ννέκβξηνο 2011
Μπελάξδνο Α. «Ο Οξπθηφο Πινχηνο ηεο Αλ. Μαθεδνλίαο θαη Θξάθεο»,
www.fthrace.gr (accessed 7 Sept 2014)
Ο Διιεληθφο Οξπθηφο Πινχηνο» Δγρεηξίδην εθδφζεηο ΢ΜΔ, Αζήλα 1979
Ληβάλεο Ν. (1987), «Μαζήκαηα Μεηαιιεπηηθνχ Γηθαίνπ», εθδφζεηο ΢άθθνπια,
Αζήλα 1987
Σάρνο Α. Γλσκνδφηεζε «Μεηαιιεία-Ννκηθφ θαζεζηψο, ζθνπφο-Άδεηα
«κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ» & λνκηθή θχζε ηνπ ζρεηηθνχ δηθαηψκαηνοπεξηνξηζκνί ζηελ θηήζε θαη άζθεζε ηνπ δηθαηψκαηνο «κεηαιιεπηηθψλ εξεπλψλ»
έλεθα θαηάρξεζεο δηθαηψκαηνο, θαηαζηξαηήγεζεο ηνπ λφκνπ & αδξάλεηαο ηνπ
θαηφρνπ αδείαο», Δπηζηεκνληθφ πεξηνδηθφ Πεξηβάιινλ θαη Γίθαην, 2/2004
εθδφζεηο Ννκηθή Βηβιηνζήθε
Σάρνο Α. Γλσκνδφηεζε «Μεηαιιεπηηθφο Κψδηθαο (ΜΚ)-Έλλνηα θαη
πεξηερφκελν ηεο αξρήο ηεο πξνηεξαηφηεηαο-΢πλέπεηεο ηεο αξρήο ηεο
πξνηεξαηφηεηαο-Γηνηθεηηθή αλαζηνιή εθηέιεζεο δηνηθεηηθψλ πξάμεσλ ηνπ ΜΚ
θαη αξρή πξνηεξαηφηεηαο», Δπηζηεκνληθφ πεξηνδηθφ Πεξηβάιινλ θαη Γίθαην,
1/2006 εθδφζεηο Ννκηθή Βηβιηνζήθε
www.ypeka.gr ζηελ έλδεημε «πεξηβάιινλ» - «πεξηβαιινληηθή αδεηνδφηεζε»
Kazakidis, V. et. al. (2013) “Evaluation of Environmental and Social Parameters
of a Gold-Mining Project at the Prefeasibility Stage: A Case Study.” Global
Perspectives on Engineering Management, Vol. 2 Iss. 2, PP. 93-104
Γησηνπνχινπ-Μαξαγθνπνχινπ Α., Μπξεδήκαο Α., ΢ηζηιηάλνο Λ.Α, (2008). «Ζ
πξνζηαζία ηνπ πεξηβάιινληνο ζην δίθαην θαη ζηελ πξάμε», εθδφζεηο Ννκηθή
Βηβιηνζήθε, έθδνζε 2008
Hall, N., Lacey, J., Carr-Cornish, S., & Dowd, A. -. (2014). Social licence to
operate: Understanding how a concept has been translated into practice in energy
industries. Journal of Cleaner Production, Retrieved from www.scopus.com
Parsons, R., Lacey, J., & Moffat, K. (2014). Maintaining legitimacy of a
contested practice: How the minerals industry understands its 'social licence to
operate'. Resources Policy, 41(1), 83-90. Retrieved from www.scopus.com
Moffat, K., & Zhang, A. (2014). The paths to social licence to operate: An
integrative model explaining community acceptance of mining. Resources
Policy, 39(1), 61-70. Retrieved from www.scopus.com
Owen, J. R., & Kemp, D. (2013). Social licence and mining: A critical
perspective. Resources Policy, 38(1), 29-35. Retrieved fromwww.scopus.com
Benjamin Teschner, (2013) How you start matters: A comparison of GoldFields'
Tarkwa and Damang Mines and their divergent relationships with local smallscale miners in Ghana, Elsevier Ltd Colorado, United States
Stephen Yirenkyi (2008) Surface mining and its socio-economic impacts and
challenges The Southern African Institute of Mining and Metallurgy, Surface
Mining Tarkwa, Ghana
Υηφλε Γ., Γθφγθα Π., Πξαγγίδε Η.Υ. (2009), έθζεζε ηνπ Γεκνθξίηεηνπ
Παλεπηζηεκίνπ Θξάθεο κε ηίηιν «Ζ Δπέλδπζε Υξπζνχ ζην Πέξακα:Οηθνλνκηθή
Απνηίκεζε θαη Πξννπηηθέο»
109 

20. Σδεθέξεο Π. 2014, ΢εκεηψζεηο παξαδφζεσλ κεηαπηπρηαθνχ πξνγξάκκαηνο κε
ηίηιν «Σερλνινγίεο Πεξηβάιινληνο ζηελ Πεξηβαιινληηθή Ννκνζεζία»
21. Δθεκεξίδα Έζλνο ηεο Κπξηαθήο (2014), «Υξπζή» επέλδπζε ζηνλ άλζξσπν θαη
ζην πεξηβάιινλ, δεκνζηεχηεθε 2 Ννεκβξίνπ 2014
22. Campbell, Bonnie (2008) „Regulation & Legitimacy in the Mining Industry in
Africa: Where does Canada Stand?‟ Review of African Political Economy 117,
367-385
23. Szablowski, D. (2007) Transnational Law and Local Struggles, Mining,
Communities, and the World Bank (Oxford: Hart Publishing)
24. Besada H. & Martin P. (2013), Mining Codes in Africa: Emergence of a
“Forth”Generation?, Research Report, The North-South Institute
25. Campbell, Bonnie (2004) Regulating Mining in Africa: For whose benefit?
(Nordiska Afrikainstitutet, Discussion Paper 26, Uppsala)
26. Hatcher, Pascale (2004) „Mali: Re-writing the Mining Code or Re-defining the
Role of the State?‟ in Campbell (ed) Regulating Mining in Africa, 39-52
27. Sarrasin, Bruno (2004) „Madagascar: A Mining Industry Caught Between
Environment and Development‟ in Campbell (2004) Regulating Mining in
Africa, 53-66
28. Collier, P. & A. Venables (2011) Plundered Nations? Successes and Failures in
Natural Resource Extraction (New York: Palgrave Macmillan)
29. Campbell, Bonnie (2009) Mining in Africa: Regulation and Development (New
York: Pluto Press)
30. Σδεθέξεο Π. 2012, Απνθξαηηθνπνίεζε Μεηαιιεπηηθψλ Γηθαησκάησλ: Σα
δηθαηψκαηα νξπθηνχ πινχηνπ αλήθνπλ ζηνπο έιιελεο πνιίηεο!,
www.oryktosploutos.net (accessed 1 Sept 2014)
31. Σδεθέξεο Π. 2014, Πεξηθεξεηαθά ρσξνηαμηθά θαη αμηνπνίεζε ηνπ νξπθηνχ
πινχηνπ, www.oryktosploutos.net (accessed 1 Sept 2014)
32. Νηθνιάνπ Η. 2014, ΢εκεηψζεηο παξαδφζεσλ κεηαπηπρηαθνχ πξνγξάκκαηνο κε
ηίηιν «Σερλνινγίεο Πεξηβάιινληνο ζηελ Πεξηβαιινληηθή Ννκνζεζία»
33. Kristina Söderholm, Patrik Söderholm, Heidi Helenius, Maria Pettersson, Roine
Viklund, Vladimir Masloboev, Tatiana Mingaleva, Viktor Petrov, 2014.
Environmental regulation and competitiveness in the mining industry: Permitting
processes with special focus on Finland, Sweden and Russia, Resources Policy 43
(2015) 130–142
34. Peck, M.J., Landsberg, H.H., Tilton, J.E., 1992. Competitiveness in Metals: The
Impact of Public Policy, Mining Journal Books, London
35. Wilkerson, J., 2010. Competition and regulation in the gold industry: an
American perspective. Univ. Botsw. Law J. 12, 117–129
36. Παπαδεκεηξίνπ Γ. 2007, ΠΔΡΗΒΑΛΛΟΝΣΗΚΑ ΔΠΗΚΑΗΡΑ, η. 22, Δθδφζεηο
Αλη. Ν. ΢άθθνπια, Αζήλα-Κνκνηελή
37. Sagebien, Julia and N. M. Lindsay (2011) Governance Ecosystems: CSR in the
Latin American Mining Sector (New York, NY: Palgrave Macmillan)
38. Canel, E., U. Idemudia and L. L. North (2010) „Rethinking Extractive Industry:
Regulation, Dispossession, and Emerging Claims‟ Canadian Journal of
Development Studies 30:1-2, 5-26
39. Prichard, Wilson (2009) „The Minerals Boom in Sub-Saharan Africa: Continuity,
Change and Prospects for Development‟ in H. Melber and R. Southall (eds) The
New Scramble for Africa? Imperialism, Investment and Development (Durban:
KwaZulu-Natal Press)
40. Botchway, Francis N. (2011) „Regime Theory and China-Africa Economic
Relations: New Ideas in Old Paradigms‟ in F. Botchway (ed) Natural Resource
Investment and Africa‟s Development (Cheltenham: Edward Elgar Publishing
Limited)
41. Campbell, Bonnie (2010) „Revisiting the Reform Process of African Mining
Regimes‟ Canadian Journal of Development Studies 30:1-2, 197-217
110 

42. Έθζεζε «εθ ησλ πζηέξσλ» αμηνιφγεζεο ζπλεπεηψλ ξπζκίζεσλ ζηελ
αληαγσληζηηθφηεηα (ex post impact assessment), ν Νφκνο 4014/2011 (θεθάιαην
Α) «Πεξηβαιινληηθή αδεηνδφηεζε έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ», ΢ΔΒ Μάξηηνο
2014, www.scribd.com, (accessed 20 Nov 2014)
43. Θεκαηηθή κειέηε, Αδεηνδφηεζε έξγσλ θαη δξαζηεξηνηήησλ, ΢ΔΒ, Αζήλα Ηνχληνο
2013, newsletters.sev.org.gr, (accessed 20 Nov 2014)
44. Σδεθέξεο Π. (2014), «Πνηνο καο παίξλεη ην ρξπζνθφξν ππξίηε;»,
www.protagon.gr (accessed 19 July 2014)
45. Αξβαληηίδεο Ν. (2014), «Με δεκφζην ελδηαθέξνλ, ε αμηνπνίεζε ηνπ νξπθηνχ
πινχηνπ.», elladitsamas.blogspot.gr (accessed 18 Aug 2014)
46. Σζηξακπίδεο Α. & Φηιηππίδεο Α (2013) Οξπθηνί Πφξνη Διιάδνο: Απνζέκαηα θαη
Αμία. Σνκέαο Οξπθηνινγίαο-πεηξνινγίαο-Κνηηαζκαηνινγίαο. Σκήκα Γεσινγίαο
Αξηζηνηειείνπ Παλεπηζηεκίνπ Θεζζαινλίθεο 46 ζει.
47. «Ζ νξζή εηθφλα γηα ηνλ Οξπθηφ Πινχην» 2013, Απφζπαζκα απφ ζπλέληεπμε ηνπ
Διεπζέξηνπ Φαίδξνπ Πξνέδξνπ ηνπ ΢πλδέζκνπ Μεηαιιεπηηθψλ Δπηρεηξήζεσλ,
ζην 6ν Γηεζλέο ΢πλέδξην γηα ηε Βηψζηκε Αλάπηπμε ζηε Μεηαιιεπηηθή
Βηνκεραλία πνπ πξαγκαηνπνηήζεθε ζηε Μήιν, θαινθαίξη 2013,
www.oryktosploutos.net, (accessed 27 July 2014)
48. Σειηθή έθζεζε (2010) εξεπλεηηθνχ πξνγξάκκαηνο «Αλάιπζε θνηλσληθνχ
θφζηνπο-νθέινπο γηα ην κεηαιιεπηηθφ έξγν ηνπ Πεξάκαηνο». ΔΜΠ, ΢ρνιή
Μεραληθψλ
Μεηαιιείσλ-Μεηαιινπξγψλ,
Δξγαζηήξην
Μεηαιιεπηηθήο
Μεηαιινπξγίαο θαη Πεξηβαιινληηθήο Μεηαιιεπηηθήο
49. Ζ θνξνινγία ζηελ Δπξψπε, Δκπνξηθφ θαη Βηνκεραληθφ Δπηκειεηήξην Αζελψλ,
www.acci.gr (accessed 15 Nov 2014)
50. Dominica Langenmayr (2013), «Γηαηί νη πνιπεζληθέο πιεξψλνπλ κηθξφηεξν
θφξν», www.capital.gr, (accessed 15 Nov 2014)
51. Απνζηνιάθεο ΢. (2014), «3 εθαη. ρξπζφο πήγαλ...Παξάδεηζν», Δθεκεξίδα
Διεπζεξνηππία 3 Ννεκβξίνπ 2014
52. Katrin McGauran, Indra Römgens, Ilona Hartlief, Roos van Os (2014),
«Eldorado Gold The role of Dutch mailbox companies in tax avoidance and
human rights violations in Greece», www.somo.nl (accessed 23 Nov 2014)
53. Αξβαληηίδεο Ν. (2010),«Γεζκψηεο ηεο αλάπηπμεο», nikolaosarvanitidis.eu
(accessed 20 Oct 2014)
54. Dougherty, M. L., & Olsen, T. D. (2014). "They have good devices": Trust,
mining, and the microsociology of environmental decision-making. Journal of
Cleaner Production, Retrieved from www.scopus.com
55. Urkidi, L., & Walter, M. (2011). Dimensions of environmental justice in antigold mining movements in latin america. Geoforum,42(6), 683-695. Retrieved
from www.scopus.com
56. Βαβειίδεο Μ., Μέιθνο Β. (2012). Αξραηνκεηαιινπξγηθή έξεπλα ζηελ πεξηνρή
Κεπνπξίζηξα Οιπκπηάδαο (Αξραία ΢ηάγεηξα), ΒΑ Υαιθηδηθή. Δπηζηεκνληθή
Δπεηεξίδα ηνπ Σκήκαηνο Γεσινγίαο ηεο ΢ρνιήο ζεηηθψλ Δπηζηεκψλ ηνπ Α.Π.Θ,
Δηδηθφο Σφκνο 101, 9-16
57. Urkidi, L. (2011). The defence of community in the anti-mining movement of
guatemala. Journal of Agrarian Change, 11(4), 556-580. Retrieved
from www.scopus.com
58. Ali, S. H. (2006). Gold mining and the golden rule: A challenge for producers
and consumers in developing countries. Journal of Cleaner Production, 14(3-4),
455-462. Retrieved from www.scopus.com
59. Waye, A., Young, D., Richards, J.P., Doucet, A., 2009. Sustainable development
and mining - an exploratory examination of the roles of government and Industry.
In: Richards, J.P. (Ed.), Mining, Society, and a Sustainable World. SpringerVerlag, Berlin, Heidelberg
60. Törmä, H., Kinnunen, J., Määttä, S., Zimoch, U., 2013. The effect of the Kevitsa
mine in Sodankylä to the regional and local economy. Ruralia-institute. Report
111 

61.
62.
63.
64.

65.

66.

67.
68.

69.
70.

71.

72.

73.

74.
75.

76.
77.

78.

nro. 102 in Tuusjärvi, M., Mäenpää, I., Vuori, S., Eilu, P., Kihlman, S., &
Koskela, S. (2014). Metal mining industry in finland - development scenarios to
2030. Journal of Cleaner Production, Retrieved from www.scopus.com
Craig, J.R., Vaughan, D.J., Skinner, B.J., 2010. Earth Resources and the
Environment. Prentice Hall
Kauppila, P., Räisänen, M.-L., Myllyoja, S., 2011. Best Environmental Practices
in Metal Ore Mining. Finnish Environment 29en/2011
Crowson, P., 2009. Resource curse: a modern myth? In: Richards, J.P. (Ed.),
Mining, Society, and a Sustainable World. Springer-Verlag, Berlin, Heidelberg
Prno, J., Slocombe, S., 2012. Exploring the origins of „social license to operate‟
in the mining sector: perspectives from governance and sustainability theories,
Resources Policy 37, 346e357
Ziessler-Korppi, S., 2013. Local Stakeholder Engagement of Mineral Exploration
Companies within the Corporate Social Responsibility (CSR) Framework:
Insights into Companies Operating in Northern Finland. Master‟s thesis. Aalto
University School of Science Degree Programme in Information Networks
Bloomfield, M. J. (2014). Shame campaigns and environmental justice:
Corporate shaming as activist strategy, Environmental Politics, 23(2), 263-281.
Retrieved from www.scopus.com
Βηησξάθε Μαξία (2014), Πέληε «αγθάζηα» γηα ην νηθνινγηθφ θίλεκα…(θαη πψο
λα ηα μεπεξάζνπκε), www.athensvoice.gr, (accessed 1 Sept 2014)
Damigos, D., & Kaliampakos, D. (2006). The "battle of gold" under the light of
green economics: A case study from greece. Environmental Geology, 50(2), 202218. Retrieved from www.scopus.com
Γειεβέγθνο Γεκήηξεο 2014, Δμφξπμε ρξπζνχ: Καλ‟ ην φπσο ε Φηιαλδία,
www.capital.gr, (accessed 2 July 2014)
Eerola, T. (2008). Uranium exploration, non-governmental organizations, and
local communities. the origin, anatomy, and consequences of a new challenge in
finland, Estonian Journal of Earth Sciences, 57(2), 111-122. Retrieved from
www.scopus.com
Tontti, M. 2008. Comment on uranium exploration, Geologi, 60, 21 in Toni
Eerola (2008) Uranium exploration, non-governmental organizations, and local
communities. the origin, anatomy, and consequences of a new challenge in
finland, Estonian Journal of Earth Sciences, 57(2), 111-122. Retrieved from
www.scopus.com
Σδεθέξεο Π. 2011, Ο δεθάινγνο κείσζεο ηεο θνηλσληθήο βαξχηεηαο θαη
απνδνρήο ηνπ εμνξπθηηθνχ θιάδνπ, www.oryktosploutos.net, (accessed 2 July
2014)
Doss, P. K. & Doss, H. J. 1995. Enhanced Earth science research and public
education in the national park system. GSA Today, 11, 216.218 in Eerola, T.
(2008). Uranium exploration, non-governmental organizations, and local
communities. the origin, anatomy, and consequences of a new challenge in
finland, Estonian Journal of Earth Sciences, 57(2), 111-122. Retrieved
fromwww.scopus.com
Αεηθφξνο εμφξπμε ρξπζνχ ζηελ Δπξψπε, www.euromines.org, (accessed 15 Oct
2014)
Δηδηθή έθζεζε: Γηα ηηο δηαδηθαζίεο ειέγρνπ ηήξεζεο ηεο πεξηβαιινληηθήο
λνκνζεζίαο ζε εμνξπθηηθέο δξαζηεξηφηεηεο», ΢ΔΒ Απξίιηνο 2011
www.sev.org.gr, (accessed 20 Nov 2014)
Κψδηθαο αξρψλ βηψζηκεο αλάπηπμεο εηαηξεηψλ κειψλ ζπλδέζκνπ
κεηαιιεπηηθψλ επηρεηξήζεσλ, www.sme.gr, (accessed 7 July 2014)
Deloitte (2010) Tracking the Trends 2011 – The Top 10 Issues Mining
Companies will Face in the Coming Year (Canada: Deloitte),
www2.deloitte.com, (accessed 25 Sept 2014)
Lyon et al (1993) Burden of Gilt, Mineral Policy Center, Washington
112 

79. Καηξάθεο ΢. 1965, Οξπθηφο πινχηνο θαη νηθνλνκηθή αλάπηπμε ηεο ρψξαο,
εθδφζεηο Διιεληζκφο, Αζήλα 1965
80. ΢αθθάο Ν. 2013, Ζ επέλδπζε παξαγσγήο ρξπζνχ ζηηο ΢θνπξηέο, antigoldgr.org,
(accessed 25 Aug 2014)

113