ΕΚΘΕΣΗ -ΑΝΑΦΟΡΑ

ΕΚΘΕΣΗ -ΑΝΑΦΟΡΑ
«Η εξορυκτική/μεταλλουργική δραστηριότητα στην
Ελλάδα.
Στατιστικά δεδομένα για τη διετία 2012-2013»
COUNTRY PROFILE – GREECE
«The mining/metallurgical industry in Greece.
Commodity review for years 2012-2013»
Διεύθυνση Πολιτικής Ορυκτών Πρώτων Υλών
Γενική Γραμματεία Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής
ΥΠΕΚΑ
Ιούλιος 2014
Δρ. Π. Τζεφέρη, Δ/νση Πολιτικής Ορυκτών Πρώτων Υλών ΥΠΕΚΑ : Η εξορυκτική/μεταλλουργική δραστηριότητα
στην Ελλάδα. Στατιστικά δεδομένα 2012-2013.
1
Περιεχόμενα
Σελ.
Γενικά
3
Μεταλλουργία – Μεταλλευτικά Ορυκτά
3
Νικέλιο (Νi) και ΛΑΡΚΟ ΓΜΜΑΕ
3
Αλουμίνιο (Αl) και ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α.Ε.
4
Μεικτά θειούχα μεταλλεύματα και ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΑΕ
5
Ενεργειακά ορυκτά και Υδρογονάνθρακες
6
Βιομηχανικά Ορυκτά
7
Αδρανή και συναφή Υλικά. Κλάδος Τσιμέντου
9
Προϊόντα ανθρακικού ασβεστίου
10
Κλάδος Μαρμάρων και Φυσικών Λίθων
12
Σχ. 1: Εισαγωγές και Εξαγωγές μαρμάρων και διακοσμητικών λίθων [2000-2013]
13
Επενδυτικά Σχέδια Χρυσού
15
Υγιεινή και Ασφάλεια
15
Σχ. 2:
Εξέλιξη των θανατηφόρων ατυχημάτων στον εξορυκτικό τομέα (1987-2013)
16
Σχ.3:
Γεωγραφική Κατανομή των θανατηφόρων ατυχημάτων την περίοδο 2007-2013
16
Σχ.4:
Κατανομή θανατηφόρων ατυχημάτων σε εργοδοτικές/εργολαβικές εργασίες την
17
Περίοδο 2007-2013
Σχ.5: Δείκτης συχνότητας ατυχημάτων (με απώλεια 8ωρου) σε εργοδοτικές/εργολαβικές εργασίες
17
την περίοδο 2007-2013
ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Εξορυκτική Βιομηχανία στην Ελλάδα. Παραγωγή Λατομικών/Μεταλλευτικών/
18
Μεταλλουργικών Προϊόντων
ΠΙΝΑΚΑΣ 2. Εξαγωγές - Εισαγωγές Μαρμάρων-Διακοσμητικών Πετρωμάτων 2012 - 2013.
20
Ανάλυση ανά Δασμολογική Κλάση
An extended Summary: The mining/metallurgical industry in Greece.
22
Commodity review for years 2012-2013
Figure 1:
Imports and Exports of marble and other natural stones [2000-2013]
Table 1 GREECE : PRODUCTION OF MINERAL COMMODITIES
25
METALS, INDUSTRIAL MINERALS,
MINERAL FUELS AND RELATED MATERIALS
Δρ. Π. Τζεφέρη, Δ/νση Πολιτικής Ορυκτών Πρώτων Υλών ΥΠΕΚΑ : Η εξορυκτική/μεταλλουργική δραστηριότητα
26
2
Η εξορυκτική/μεταλλουργική δραστηριότητα στην Ελλάδα. Στατιστικά
δεδομένα για τη διετία 2012-2013.
* Δρ. Τζεφέρη Πέτρου, προϊσταμένου Της Δ/νσης Πολιτικής Ορυκτών
Πρώτων Υλών ΥΠEKA
Γενικά. Tη διετία 2012-2013 ο τομέας συνέχισε την ίδια πτωτική τάση που διαμορφώθηκε τα
προηγούμενα χρόνια λόγω της οικονομικής κρίσης, ακολουθώντας την σημαντική πτώση στη
ζήτηση αλλά και τις τιμές των πρώτων υλών στους κλάδους της χαλυβουργίας, των κατασκευών,
της οικοδομής, του τσιμέντου και του σκυροδέματος. H ύφεση ενισχύθηκε από την αστάθεια στις
διεθνείς αγορές των πρώτων υλών, τη μείωση στις διεθνείς τιμές των μετάλλων και την αύξηση
των τιμών της ενέργειας σε όλη την ΕΕ.
Η εγχώρια αγορά δομικών προϊόντων υπέστη σημαντική πτώση ενώ ως ενθαρρυντικό
στοιχείο μπορεί να εκληφθεί το γεγονός ότι η συνολική παραγωγή αλλά και οι πωλήσεις των
πρωτογενών αδρανών υλικών παρουσίασαν για το 2013 μια μικρή άνοδο της τάξης του 8%.
Αντίθετα, οι εξαγωγικές ελληνικές επιχειρήσεις με προϊόντα που διοχετεύονται στην ευρωπαϊκή
και γενικότερα στην διεθνή αγορά (βιομηχανικά ορυκτά, αλουμίνιο, νικέλιο, μαγνησιακά
προϊόντα κλπ) αντιμετώπισαν με σχετική επιτυχία την συνεχιζόμενη ύφεση διατηρώντας
ικανοποιητικά αποτελέσματα.
Στην βάση δεδομένων που τηρεί το
ΥΠΕΚΑ/Δνση Πολιτικής Ορυκτών Πρώτων Υλών
καταχωρούνται ετησίως πάνω από 700 δελτία δραστηριότητας/απραξίας που αφορούν την
εξορυκτική δραστηριότητα για κάθε κατηγορία ορυκτού (αδρανή, μάρμαρα, βιομηχανικά ορυκτά,
μεταλλευτικά ορυκτά). Από αυτά τα 500 δελτία περίπου αφορούν δραστηριότητα και τα 200
δελτία αφορούν απραξία. Στον Πίνακα 1 (σελ. 18-19) δίνονται οι ετήσιες παραγωγές για τα
βασικά προϊόντα της μεταλλευτικής/μεταλλουργικής βιομηχανίας που αφορούν τα έτη 2012 και
2013. Τα στοιχεία αυτά είναι συνδυασμός στοιχείων που προέρχονται α) από τα στατιστικά που
τηρεί το Υπ. Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, ΥΠΕΚΑ και β) τα στοιχεία που
δημοσιοποιεί ετήσια ο Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (ΣΜΕ). Ειδικότερα για τον κλάδο
των μαρμάρων τα στοιχεία εμπλουτίζονται με τα δεδομένα για τις εξαγωγές που παρέχονται από
την EΛ.ΣΤΑΤ, τα οποία ομαδοποιούνται και αναλύονται από Δ/νση Πολιτικής Ορυκτών Πρώτων
Υλών (Πίν. 2, σελ.20-21).
Μεταλλουργία-Μεταλλευτικά Ορυκτά. Αναλυτικότερα, για το νικέλιο (Νi), το 2013 υπήρξε
μια πτώση παραγωγής της τάξης του 10% μετά τις εξαιρετικές επιδόσεις του 2012, χρονιά κατά
την οποία η παραγωγή ανήλθε στο επίπεδο των 18.600 tn νικελίου και οι πωλήσεις σε 19.071 tn
δημιουργώντας ιστορικό ρεκόρ. Οι εξαγωγές για το 2013 ανήλθαν σε 17.054 tn Ni
με
παράλληλη εξάντληση των αποθεμάτων ετοίμου προϊόντος.
Εντούτοις, η υπό ιδιωτικοποίηση,
εξαγωγική μεταλλευτική και μεταλλουργική εταιρεία ΛΑΡΚΟ ΓΜΜΑΕ, μοναδική βιομηχανία
παραγωγής σιδηρονικελίου από δικά της κοιτάσματα σε ολόκληρη την Ευρώπη, η οποία
απασχολεί άμεσα ή μέσω εργολαβικής ανάθεσης 1582 εργαζομένους (168 επιστήμονες), επλήγη
από τη δυσμενή σχέση ευρω/δολαρίου και τις υψηλές τιμές ενέργειας, και το τελικό αποτέλεσμα
της χρήσης 2013, προστιθεμένων των φόρων, ήταν καθαρές ζημιές 76,385 εκατ. € , έναντι
αντίστοιχων ζημιών 34,32 εκατ. € το 2012 (κέρδη 6,37 εκατ. € το 2011).
Η μεταλλουργική μονάδα της ΛΑΡΚΟ ΓΜΜΑΕ στη Λάρυμνα τροφοδοτήθηκε σε πρώτη ύλη
αποκλειστικά με εγχώριο σιδηρονικελιούχο μετάλλευμα (λατερίτη) από τα μεταλλεία Ευβοίας,
Αγίου Ιωάννη και Καστοριάς, η δε συνολική παραγωγή σιδηρονικελιούχου μεταλλεύματος ανήλθε
σε 2,25 εκατ. tn (για το 2012) και 2,22 (για το 2013). Παράλληλα η Λάρκο παρήγαγε και 268
χιλ tn Λιγνίτη (για το 2012) και 273 χιλ tn Λιγνίτη (για το 2013) από το λιγνιτωρυχείο της στα
3
Σέρβια Κοζάνης, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου διατέθηκε στην ηλεκτροπαραγωγή μέσω της
ΔΕΗ ΑΕ.
Η παραγωγή Αl για το 2013 από την ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α.Ε. (ανήκει στον Όμιλο Μυτιληναίου και
αποτελεί τον μεγαλύτερο καθετοποιημένο παραγωγό αλουμινίου και αλουμίνας στην Ευρωπαϊκή
Ένωση) διατηρήθηκε στα ίδια επίπεδα με το 2012 (περίπου 169 χιλ. τον.) επιτυγχάνοντας
αύξηση 2,2% παρά την μέτρια ζήτηση από την αγορά απορροφώντας 1.830.398 τον. Βωξίτη (εκ
των οποίων οι 405.940 τον. εισαγωγής) δηλ. πάνω από το 75% της εγχώριας παραγωγής
βωξίτη.
Η μέση τιμή του αλουμινίου για το 2013 διαμορφώθηκε στα 1,845$/τον., σημειώνοντας
πτώση κατά 8,6% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2012, καταγράφοντας το
χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών.
Εντούτοις,
οι
ενδοκοινοτικές
εξαγωγές Al αυξήθηκαν σε ποσότητα αγγίζοντας τους 100,9 χιλ. τον. (από 89.3 χιλ. τον. το
2012) συνολικής αξίας 179,6 εκατ. € (έναντι 168.3 εκατ. € το 2012) ενώ οι εξαγωγές προς
τρίτες χώρες αυξήθηκαν σημαντικά σε 2,4 χιλ. τον. (έναντι 857 τον. το 2012) αξίας 4 εκατ. €
(έναντι μόλις 1.7 εκατ. € το 2012). Επισημαίνεται ότι οι εξαγωγές της εταιρείας, η οποία είναι
και η μοναδική στην Ελλάδα που παράγει πρωτόχυτο αλουμίνιο, καλύπτουν το 80-90% των
συνολικών πωλήσεων του ομίλου, με εξαίρεση τη δραστηριότητα της εταιρείας στον τομέα της
ηλεκτρική ενέργειας που αφορά στην εγχώρια αγορά.
Η παραγωγή της ένυδρης αλουμίνας επανήλθε στα υψηλά επίπεδα του 2011 στα οποία
συνέβαλε καθοριστικά η διοχέτευσή της σε μη μεταλλουργικές χρήσεις (πχ. κεραμικά, φίλτρα
κλπ). Οι αντίστοιχες συνολικές πωλήσεις ένυδρης αλουμίνας για το 2013 ήταν 147 χιλ. τον.
περίπου αξίας 36 εκατ. € (για το 2012 είχαμε πωλήσεις 102 χιλ. τον. αξίας 27 εκατ. €). Η
παραγωγή της άνυδρης αλουμίνας που δεν χρησιμοποιήθηκε το 2013 για την παραγωγή
αλουμινίου εξήχθη είτε ενδοκοινοτικά (116.3 χιλ. τον. αξίας 30.4 εκατ. €) είτε προς τρίτες
χώρες (214.7 χιλ. τον. αξίας 54.2 εκατ. €)
Αξίζει να αναφέρουμε ότι το εργοστασιακό συγκρότημα της ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΝ Α.Ε. στον Αγ.
Νικόλαο Βοιωτίας απασχολεί άμεσα 1.100 άτομα και έμμεσα περισσότερα από 400 ενώ τα
εργοτάξια της εταιρείας ΔΕΛΦΟΙ - ΔΙΣΤΟΜΟΝ
που προμηθεύει με βωξίτη το εργοστάσιο
αλουμινίου, βρίσκονται στην περιοχή της Άμφισσας και απασχολούν περίπου 100 εργαζομένους.
Συνολικά η βιομηχανία αλουμινίου (πρωτόχυτο, δευτερόχυτο αλουμίνιο, προϊόντα έλασης, τελικά
προϊόντα κλπ) στην Ελλάδα αποτελεί το σημαντικότερο βιομηχανικό κλάδος μη-σιδηρούχων
μετάλλων στη χώρα μας με 2,5 χιλιάδες εμπλεκόμενες μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, 40
χιλιάδες θέσεις εργασίας και ετήσιο κύκλο εργασιών πάνω από 2.5 δις. € που αντιστοιχεί σε μια
συνεισφορά 1% περίπου στο εθνικό προϊόν και πάνω από 8% στις εξαγωγές της χώρας.
Η εγχώρια παραγωγή βωξίτη από τις S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε (θυγατρική Ευρωπαϊκοί
Βωξίτες ΑΕ), Δελφοί Δίστομο ΑΜΕ και ΕΛΜΙΝ ΑΕ, για το 2013 (1,85 εκατ. τον.) παρέμεινε στα
ίδια υψηλά επίπεδα με το 2012 (1,8 εκατ. τον.) εξασφαλίζοντας την εγχώρια παραγωγή
αλουμινίου ενώ ένα σημαντικό ποσοστό 400 χιλ. τον. (πάνω από 20%) εξήχθησαν στην διεθνή
αγορά για άλλες χρήσεις πχ. χαλυβουργία, τσιμεντοβιομηχανία, παραγωγή πετροβάμβακα,
λειαντικών μέσων κλπ.
Η παραγωγή σε μεικτά θειούχα μεταλλεύματα από την ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΑΕ διατηρήθηκε
στα προηγούμενα επίπεδα (περίπου 230 χιλ. ξηροί τον. μεικτού θειούχου μεταλλεύματος από
τις ΠΜ 16 και 25 των Μαύρων Πετρών και του Στρατωνίου, Ν. Χαλκιδικής) ενώ τα προϊόντα
εμπλουτισμού (συμπυκνώματα θειούχου μολύβδου, θειούχου ψευδαργύρου και σιδήρου μετά
από διαφορική επίπλευση) υπερέβησαν τους 18 χιλ.τον. συμπυκνώματος μολύβδου (γαληνίτης)
και τους 41 χιλ. τον. συμπυκνώματος ψευδαργύρου (σφαλερίτης). Η μέθοδος κατεργασίας
συνίσταται στη διαφορική επίπλευση των μικτών θειούχων μεταλλευμάτων με την προσθήκη
διαφόρων αντιδραστηρίων (ξανθογονικά άλατα, Ca(OH)2, ZnSO4, NaCn, CuSO4, κ.τ.λ.) με τα
οποία επιτυγχάνεται ο σταδιακός διαχωρισμός των περιεχόμενων στο μετάλλευμα ορυκτών. Τα
προϊόντα εμπλουτισμού που εξήχθησαν σχεδόν στο σύνολό τους ξεπέρασαν το 2013 σε αξία τα
4
40 εκατ. € (23.2 εκατ. € για τον Pb και 17.2 εκατ. € για τον Zn) από 46.4 εκατ. € για το 2012
(22.8 εκατ. € για τον Pb, 21.9 εκατ. € για τον Zn και 1,65 εκατ. € για τον FeS2).
Επίσης, εντός του 2013, η εταιρεία ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΑΕ κατεργάστηκε 552,6 χιλ. τον.
παλαιού τέλματος της περιοχής Ολυμπιάδας από την οποία προήλθαν περίπου 64.837 τον.
συμπυκνώματος χρυσοφόρου αρσενοπυρίτη με μέση σύσταση Ag= 40,52 gr/τον. και Au=22,50
gr/τον. Από το συμπύκνωμα αυτό διατέθηκαν στην Κίνα 49.832 τον. αξίας 21,3 εκατ. € . Από
την κατεργασία του αρσενοπυρίτη αυτού θα μπορούσαν να παραχθούν πάνω από 50 χιλ. ουγκιές
χρυσού. Η ιδιαίτερη σημειολογία είναι ότι η χώρα μας θα μπορούσε -για πρώτη φορά στα
νεώτερα χρόνια- να καταστεί παραγωγός χρυσού, και μάλιστα από εργασίες αποκατάστασης
περιβάλλοντος οι οποίες λαμβάνουν χώρα στα 265 στρέμματα των τελμάτων της παλαιάς
εκμετάλλευσης στην Ολυμπιάδα. Δυστυχώς, οι χρυσοφόροι πυρίτες (πάνω από 2,4 Mt με μέση
περιεκτικότητα 3,4 gr/τον.Au), εξαιτίας της μη ύπαρξης μεταλλουργικής μονάδας παραγωγής
χρυσού στον τόπο μας, εξάγονται στην Κίνα και η υπεραξία καρπούται από τη χώρα αυτή.
Επισημαίνεται ότι η κατασκευή μεταλλουργικής μονάδας προβλέπεται σον Ν.3220/04 που
κύρωσε την μεταβίβαση των Μεταλλείων Κασσάνδρας στην Ελληνικός Χρυσός ΑΕ, αλλά η
υλοποίησή της δεν έχει καταστεί δυνατή μέχρι σήμερα.
Για το μεταλλείο των Σκουριών διατέθηκαν το έτος 2013 για επενδυτικά έργα 29,5 εκατ. €,
ποσό το οποίο κατανέμεται στις παραχωρήσεις (ΠΜ 3, 20, 38, 39 και 40) που βρίσκονται στην
περιοχή του Μεταλλείου Σκουριών. Πρόκειται για προπαρασκευαστικά έργα καθώς και έργα που
αφορούν τη διάνοιξη της σήραγγας που θα συνδέει το μεταλλευτικό κέντρο του Μαντέμ Λάκκου
και την υπόγεια εκμετάλλευση της Ολυμπιάδας. Παράλληλα η εταιρεία ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ΑΕ
(η οποία από τον Φεβρουάριο του 2012 λειτουργεί ως θυγατρική της καναδικής εταιρείας
Eldorado Gold) αύξησε το πάγιο ενεργητικό της, καθώς προωθεί την επένδυση της
μεταλλουργίας χρυσού, κατά 77,7 εκατ. € , ξεπερνώντας τα 200 εκατ. € . Σε ότι αφορά τα
αποτελέσματα προ φόρων της αυτά για το 2013 διαμορφώθηκαν σε ζημιές ύψους 17,82 εκατ. €
όταν στη χρήση του 2012 οι ζημιές είχαν αγγίξει τα 13,03 εκατ. € .
Σημαντική ήταν για μια χρονιά ακόμη, παρά την δυσμενή οικονομική συγκυρία, η διεθνής
παρουσία της ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ ΑΕ στην παραγωγή ωμού λευκόλιθου (πάνω από 360 χιλ.
τον. από παραχωρήσεις 20&22 και 21 Χαλκιδικής για το 2013 έναντι 351 χιλ. τον. για το 2012)
και μαγνησιακών καθετοποιημένων προϊόντων (δίπυρης και καυστικής μαγνησίας καθώς και
πυρίμαχων μαζών) υπερβαίνοντας σε κύκλο εργασιών τα 35 εκατ. € (έναντι 30 εκατ. € για το
2012). Η συγκεκριμένη εταιρεία διαθέτοντας
κοιτάσματα λευκολίθου και εγκαταστάσεις
επεξεργασίας κυρίως στην περιοχή Χαλκιδικής, όπου εργάζονται συνολικά 367 εργαζόμενοι, είναι
αμιγώς εξαγωγική (στο 90%) και επιτυγχάνει παρά τον σημαντικό διεθνή ανταγωνισμό να
διατηρείται ως η μεγαλύτερη εξαγωγική επιχείρηση προϊόντων λευκολίθου εντός της ΕΕ
εστιάζοντας παράλληλα σε θέματα ποιότητας και αποκατάστασης περιβάλλοντος. Εντός του 2013
πραγματοποίησε εξαγωγές συνολικά 142 χιλ. τον. μαγνησιακών προϊόντων επιτυγχάνοντας
αύξηση 6% έναντι του 2012 αλλά λόγω σχετικής συρρίκνωσης των τιμών στη διεθνή αγορά, η
συνολική αξία των εξαγωγών εμφάνισε μικρή πτώση. Η εταιρεία διατηρεί και δραστηριότητα
εκτός Ελλάδος με την συμμετοχή της σε επιχειρηματικά σχήματα: Magnesitas Navarras SA στην
Ισπανία (μερίδιο 40%), Van Mannekus & Co BV στην Ολλανδία (μερίδιο 50%) και Akdeniz
Mineral Kaynaklari A.S στην Τουρκία (μερίδιο 90%).
Επίσης, η επαναδραστηριοποίηση της εξορυκτικής δραστηριότητας στο Μαντούδι Ευβοίας από
την ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ (TERNA MAG, του ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ), η οποία εξαγόρασε την παλαιά
ΒΙΟΜΑΓΝ στην περιοχή της Β. Ευβοίας και στοχεύει στην εκμετάλλευση των γνωστών
κοιτασμάτων λευκολίθου του Γερορέματος και του Κακάβου και την περαιτέρω αξιοποίησή τους
για παραγωγή μαγνησίας στις εγκαταστάσεις των Φούρνων Μαντουδίου μετά σχετικό
εκσυγχρονισμό. Σε πρώτη φάση, στόχος της ΤΕΡΝΑ ΛΕΥΚΟΛΙΘΟΙ είναι η εξόρυξη σε ετήσια βάση
περίπου 170 χιλ. τον. Λευκόλιθου, με στόχο σε τρία χρόνια η μέση ετήσια παραγωγή να
5
ανέρχεται σε 450 χιλ. τον. Πράγματι, εντός του 2013 ξεκίνησε η παραγωγή μαγνησίτη από τις
εγκαταστάσεις Γερορέματος (παρήχθησαν 23,6 χιλ. τον. ωμού λευκολίθου) ενώ παράλληλα
άρχισε η υπόγεια εξόρυξη μεταλλεύματος από το εργοτάξιο Πλακαριάς-Μουρτίτσας. Ήδη, στις
εγκαταστάσεις της εταιρείας στην Β. Εύβοια απασχολούνται 100 εργαζόμενοι. Το 2014
προγραμματίζεται η ανάπτυξη και νέου μεταλλευτικού κέντρου στον Κάκκαβο με υπαίθρια
εκμετάλλευση λευκολίθου και λειτουργία εργοστασίου εμπλουτισμού.
H παραγωγή Ναξίας σμύριδας για το 2013 ήταν 4.250 τον. (η ίδια με εκείνη του 2012, ενώ
τα προηγούμενα έτη ήταν μεγαλύτερη: 5.900 και 7.000 τον. το 2011 και 2010 αντίστοιχα) σε
μια προσπάθεια ελέγχου του αδιάθετου αποθέματος που διατηρείται στις υπαίθριες αποθήκες
σμύριδας του Δημοσίου στη Μουτσούνα στη Νάξο και για τη διοχέτευση του οποίου στην αγορά
έγιναν σημαντικές προσπάθειες εντός των προηγουμένων ετών. Πράγματι, το απόθεμα σμύριδας
έχει περιοριστεί σημαντικά σε 16.813 τον. σμύριδας Α’ ποιότητας και 30.012 τόνοι σμύριδας Β’
ποιότητας (Μάιος 2014).
Ενεργειακά ορυκτά και Υδρογονάνθρακες. Η παραγωγή λιγνίτη από τα ορυχεία της ΔΕΗ
ΑΕ υπερέβη τους 54 εκατ. τον. (για το 2013) μειωμένη κατά 14,5% από τους 61,7 εκατ. τον.
(για το 2012). Αναλυτικότερα οι 43,6 εκατ. τον. προέρχονταν από το Λιγνιτικό Κέντρο Δυτικής
Μακεδονίας (ΛΚΔΜ) (έναντι 52,1 εκατ. τον. το 2012) και οι 8,9 εκατ. τον. από το Λιγνιτικό
Κέντρο Μεγαλόπολης (ΛΚΜ) (έναντι 9,6 εκατ. τον. το 2012). Επίσης, από τα λιγνιτωρυχεία
εκτός της ΔΕΗ ΑΕ, κυρίως το ορυχείο της Αχλάδας (πρώην Ρόζας, παραγωγή 746 χιλ. τον. για το
2013), Προσηλίου (ΜΕΤΕ ΑΕ 348.7 χιλ. τον για το 2013) και των Σερβίων Κοζάνης (ΠΜ 50 της
Λάρκο, παραγωγή 264.4 χιλ. τον. για το 2013) καθώς και ορισμένα μικρότερα ιδιωτικά
λιγνιτωρυχεία, παρήχθησαν συνολικά περίπου 1,4 εκατ. τον. (έναντι 1,3 εκατ. τον. για το 2012
και 1,6 εκατ. τον. για το 2011) που επίσης διατέθηκαν σε μεγάλο βαθμό στις μονάδες
ηλεκτροπαραγωγής. Επίσης, εντός του 2013, ξεκίνησε από τη ΔΕΗ ΑΕ η διάνοιξη του νέου
ορυχείου της Λακκιάς (όμορο με εκείνο του Αμυνταίου) με απολήψιμα αποθέματα πάνω από 40
εκατ. τον. λιγνίτη.
Επισημαίνεται ότι παρά την μειωμένη παραγωγή για το 2013 αλλά και το χαμηλό θερμιδικό
περιεχόμενο του ελληνικού λιγνίτη, η ΔΕΗ ΑΕ είναι μακράν η μεγαλύτερη ελληνική εξορυκτική
βιομηχανία, αφού εξορύσσει για ιδιόχρηση λιγνίτη μεγάλης εμπορικής αξίας (από 10 έως και 35
€/τον. λιγνίτη αναλόγως την θερμογόνο δύναμη και την σχέση αποκάλυψης κατά την
εξόρυξη) διατηρώντας την δεσπόζουσα θέση που κατέχει η συγκεκριμένη εταιρεία μεταξύ των
λιγνιτοπαραγωγών σε διεθνές επίπεδο (3η θέση στην ΕΕ και μεταξύ των 10 μεγαλύτερων
παραγωγών λιγνίτη παγκοσμίως). Μόνο τα βεβαιωμένα αποθέματα των ορυχείων της περιοχής
Φλώρινας (Βεύη, Μελίτη, Αχλάδα, Κομνηνά, Κλειδί, Αμύνταιο, Λακιά) υπερβαίνουν τα 450-500
εκατ. τον λιγνίτη.
Σύμφωνα με μελέτη σχετικά με το κόστος εξόρυξης του λιγνίτη (από την Booz & Co η οποία
διενεργήθηκε για λογαριασμό της ΔΕΗ ΑΕ) το κόστος εξόρυξης λιγνίτη για το 2012 στην Ελλάδα
κρίνεται ως ιδιαίτερα ανταγωνιστικό σε σύγκριση με τις λοιπές χώρες της μελέτης, δηλ.
Γερμανία, Τσεχία, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία, Τουρκία. Μόνο η Βουλγαρία παρουσιάζει
χαμηλότερο κόστος εξόρυξης λιγνίτη (σε € ανά τόνο). Δυστυχώς, η μέση θερμογόνος δύναμη
του λιγνίτη στον τόπο μας (περίπου 1.200 Kcal/Kg) είναι με μεγάλη διαφορά η χαμηλότερη στο
σύνολο των 8 χωρών που συμπεριλήφθησαν στην ανωτέρω μελέτη (πχ. στην Τσεχία η μέση
θερμογόνος δύναμη είναι 2.915 Kcal/Kg). Σύμφωνα με την μελέτη το πλήρες κόστος παραγωγής
ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη ανήλθε σε 59,93 €/MWh έναντι εύρους από 31,57 €/MWh
(Βουλγαρία) έως 54,19€/MWh (Ρουμανία) στις υπόλοιπες χώρες της μελέτης, εντούτοις το
συμπέρασμα είναι ότι αυτό κρίνεται ιδιαίτερα χαμηλό αν ληφθούν υπόψιν συγκριτικά τα ποιοτικά
χαρακτηριστικά του λιγνίτη των άλλων χωρών. Το συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η
εκμετάλλευση του λιγνίτη στην Ελλάδα γίνεται ιδιαίτερα αποδοτικά με βάση τα συγκριτικά
στοιχεία άλλων χωρών, αν και το κόστος επιβαρύνεται αναπόφευκτα από το χαμηλό θερμιδικό
περιεχόμενο του εγχώριου λιγνίτη.
Η εκμετάλλευση του λιγνίτη από την ΔΕΗ ΑΕ γίνεται επιφανειακά με την μέθοδο των ορθών
βαθμίδων κλειστής εκσκαφής χρησιμοποιώντας ηλεκτροκίνητα μηχανήματα συνεχούς λειτουργίας
6
και μαζικής εκσκαφής, μεταφοράς και απόθεσης (καδοφόροι εκσκαφείς, ταινιόδρομοι, αποθέτες).
Ο φυσικός λιγνίτης που μεταφέρεται από τα ορυχεία αποθηκεύεται αρχικά σε σιλό, θραύεται,
ξηραίνεται και εν συνεχεία οδεύει προς καύση στους ΑΗΣ. Ένα μέρος της όλης διαδικασίας
εκμετάλλευσης γίνεται με ενταγμένες εργολαβίες.
Το «λιγνιτικό τέλος» που προβλέπεται στο άρθρο 20 του ν. 2446/1996 και έχει οριστεί στο
0,5% του Ετήσιου Κύκλου Εργασιών της Δ.Ε.Η. Α.Ε. κατανεμήθηκε για το 2013 στις
Περιφερειακές Ενότητες Φλώρινας, Κοζάνης και Αρκαδίας αναλογικά προς την παραχθείσα
ηλεκτρική ενέργεια από τους θερμικούς λιγνιτικούς σταθμούς των ανωτέρω περιοχών. Το
συνολικό ποσό του τέλους που εκχωρήθηκε για το 2013 ήταν –σύμφωνα με πρακτικό της
ειδικής επιτροπής κατανομής η οποία προβλέπεται στην κανονιστική απόφαση ∆5ΗΛ/Β/Φ.5.179/οικ.2284/2013 (ΦΕΚ 400 Β/22-2-2013) -περίπου 30 εκατ. €.
Η συμμετοχή του λιγνίτη στο ενεργειακό μίγμα που αφορά το διασυνδεδεμένο σύστημα της
Χώρας υπερέβη για το 2013 το 46 % (55% το 2012) ενώ η αντίστοιχη συμμετοχή στο σύνολο
της Χώρας (συμπεριλαμβανομένων και των μη διασυνδεδεμένων νησιών) ήταν 42 % (49.5% το
2012). Για το 2012, παρά το γεγονός ότι η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη
παρέμεινε ουσιαστικά στα επίπεδα του 2011, το ποσοστό συμμετοχής του λιγνίτη στο συνολικό
ενεργειακό μείγμα της ΔΕΗ μειώθηκε σε 46,9%, ως αποτέλεσμα της αύξησης του μεριδίου της
ΔΕΗ στη λιανική αγορά, η οποία καλύφθηκε με αγορές από τρίτους παραγωγούς (φυσικό αέριο
και ΑΠΕ). Γενικότερα, στο διασυνδεμένο σύστημα, το μείγμα ηλεκτροπαραγωγής στο τέλος του
2013, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΑΔΜΗΕ, είναι : Λιγνίτης 46% (βαίνει μειούμενο),
Φυσικό αέριο 24% (βαίνει αυξανόμενο), ΑΠΕ 15%, Υδροηλεκτρικά 11%, Εισαγωγές 4%.
Η παραγωγή για το 2013 σε αργό πετρέλαιο και φυσικό αέριο από την ΚΑΒΑΛΑ OIL Α.Ε.
(θυγατρική της Energean Oil & Gas) και τα κοιτάσματα της περιοχής του Πρίνου διατηρήθηκε
ελαφρά μειωμένη σε σχέση με τα επίπεδα του 2012. Η συγκεκριμένη εταιρεία, μοναδική εταιρία
εξόρυξης υδρογονανθράκων στην Ελλάδα, στοχεύει σε σημαντικές επενδύσεις γεωτρήσεων με
σκοπό τον διπλασιασμό της παραγωγής από το υφιστάμενο κοίτασμα του Πρίνου από τα 2.500
βαρέλια που είναι σήμερα στα 4.000 βαρέλια πετρέλαιο ημερησίως. Επίσης ανακοίνωσε (εντός
του 2013) επενδυτικό πρόγραμμα για την αξιοποίηση του Πεδίου Έψιλον με στόχο αρχικής
ημερήσιας παραγωγής 3.000 βαρελιών εντός του 2013. Τα εκτιμώμενα απολήψιμα αποθέματα
του κοιτάσματος «Ε» ανέρχονται στα 10 εκατομμύρια βαρέλια ενώ τα συνολικά αποθέματα είναι
της τάξης των 32 εκατ. βαρελιών πετρελαίου.
H Energean υπέγραψε συμβόλαιο αξίας 500 εκατ. δολαρίων με την BP Oil International,
βάσει της οποίας η δεύτερη θα προμηθεύεται τους παραγόμενους υδρογονάνθρακες από τον
κόλπο της Καβάλας. Για να επιτευχθεί η παραπάνω συμφωνία απαιτήθηκε να προηγηθεί
τροποποιητική σύμβαση ανάμεσα στο ελληνικό δημόσιο και την Energean, καθώς με το μέχρι
πρότινος καθεστώς το σύνολο της παραγωγής από τον Πρίνο πωλούνταν υποχρεωτικά στα ΕΛΠΕ.
Βιομηχανικά Ορυκτά. Για το 2013, ο τομέας των βιομηχανικών ορυκτών διατήρησε σε
μεγάλο βαθμό τα αποτελέσματα του 2012, κυρίως χάρις στον πολυποίκιλο εξαγωγικό
προσανατολισμό των προϊόντων προς τη διεθνή αγορές πρώτων υλών αλλά και την εφαρμογή
της επιχειρηματικής προσέγγισης «από την αγορά στο ορυχείο» (“Market-to-Mine»), η οποία
παρέχει τη δυνατότητα διαμόρφωσης νέων ολοκληρωμένων αλυσίδων προϊόντων, που
επιταχύνουν με τη σειρά τους την ανάπτυξη των υψηλότερης προστιθέμενης αξίας
εξειδικευμένων εφαρμογών και διευρύνουν τις παρεχόμενες εμπορικές και βιομηχανικές λύσεις.
Συγκεκριμένα, η παραγωγή μπεντονίτη και περλίτη διατηρήθηκε στα επίπεδα του 2012, για
τον περλίτη (890 χιλ. τον.) με μικρή μείωση για τον μπεντονίτη (1,0 εκατ. τον.). Η εξαγωγές
μπεντονίτη για χρήσεις χυτηρίων,
μεταλλουργίας σιδήρου και γεωτρήσεων πετρελαίου
παρουσίασαν αύξηση ενώ οι πωλήσεις σε έργα υποδομής του κατασκευαστικού τομέα σημείωσαν
πτώση. Η S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε διατήρησε τη θέση της ως η μεγαλύτερη εξαγωγική
εταιρεία μπεντονίτη στον κόσμο (παραγωγή εντός του 2013 0.98 εκατ. τον. από τα ορυχεία της
Μήλου) με συνολική αξία πωλήσεων πάνω 66 εκατ. € (100% εξαγωγές στην Ευρωπαϊκή αγορά,
7
στη Βόρεια Αμερική καθώς και στη Ρωσία). Τα αντίστοιχα στοιχεία για το 2012 ήταν παραγωγή
1,2 εκατ. τον. με συνολική αξία πωλήσεων πάνω από 65 εκατ. €. Από τις υπόλοιπες εγχώριες
παραγωγικές θέσεις μόνο η εταιρεία ΜΠΕΝΤΟΜΑΙΝ ΑΕ παρουσία παραγωγή εντός του 2013
(18,2 χιλ.τον. από το λατομείο στην Κίμωλο).
Ανάλογη εικόνα παρουσίασε και ο κλάδος του περλίτη, με περιορισμό των εξαγωγών που
αφορούν την οικοδομή και διεύρυνση άλλων χρήσεων πχ.
γεωργικές και υδροπονικές
εφαρμογές, εφαρμογές χυτηρίων, διηθητικών μέσων, ειδικών μονώσεων κλπ. Η S&B
Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε παρήγαγε εντός του 2013, από τα ορυχεία στο Τσιγκράδο και Τράχηλα
της Μήλου, 383,3 χιλ. τον. περλίτη (έναντι 468 χιλ. τον. το 2012) επιτυγχάνοντας συνολική
αξία πωλήσεων σε ακατέργαστα και κατεργασμένα προϊόντα 27,5 εκατ. € (έναντι 30,8 εκατ. €
για το 2012). Οι υπόλοιπες σημαντικές παραγωγικές θέσεις για τον περλίτη ήταν στην Μήλο
επίσης (παραγωγή 123 χιλ. τον. από την ΕΕΚΟΜ ΑΕ και 190 χιλ. τον. από την ΜΗΛΟΠΑΝ ΑΕ.)
καθώς και στο Γυαλί Νισύρου Δωδεκανήσου (195 χιλ. τον. από την ΠΕΡΛΙΤΕΣ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΕ).
Επισημαίνεται ότι ο όμιλος S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε. διαθέτει σήμερα 30 ορυχεία, 50
εργοστάσια και μονάδες επεξεργασίας και 26 κέντρα διανομής σε 21 χώρες ανά την υφήλιο και
πραγματοποιεί πωλήσεις σε περισσότερες από 70 χώρες στον κόσμο απασχολώντας 2000
εργαζόμενους 9 (606 στην Ελλάδα). Τα οικονομικά μεγέθη των θυγατρικών που διαθέτει η
εταιρεία στο εξωτερικό (ΙΚΟ, ΙΒECO, OTAVI, STOLLBERG, NYCO κ.α.) κινήθηκαν ικανοποιητικά
για το 2013. Αξίζει να αναφερθεί στη θέση αυτή η -εντός του 2012- εξαγορά από την
S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε. της διεθνούς κλάσης εταιρείας NYCO Minerals Inc. (NYCO),
ηγέτιδας στην παγκόσμια αγορά για την προμήθεια υψηλής ποιότητας διαφόρων ποικιλιών
βολλαστονίτη με εγκαταστάσεις παραγωγής στις ΗΠΑ και στο Μεξικό. Ο βολλαστονίτης είναι
πυριτικό ορυκτό του ασβεστίου, με εφαρμογές ως πληρωτικό υλικό, στην παραγωγή σύνθετων
πολυμερών που χρησιμοποιούνται στην αυτοκινητοβιομηχανία και άλλες βιομηχανίες, σε υλικά
τριβής (φρένα), σε χρώματα και αντιδιαβρωτικά επιχρίσματα, σε κεραμικά και σε μεταλλουργικά
συλλιπάσματα κλπ. Η εξαγορά της NYCO είναι συνεπής προς τη στρατηγική της S&B για την
ενίσχυση της γκάμας των προϊόντων με εφαρμογές και προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας
(πλαστικά, χρώματα, επιχρίσματα), προς τη στρατηγική της γεωγραφικής διεύρυνσης αλλά και
την επιχειρηματική προσέγγιση της S&B «από την αγορά στο ορυχείο» η οποία κερδίζει διαρκώς
έδαφος ειδικότερα στον τομέα των βιομηχανικών ορυκτών.
H παραγωγή χουντίτη/υδρομαγνησίτη από την ΛΕΥΚΑ ΟΡΥΚΤΑ Α.Ε., θυγατρική του ομίλου
Sibelco Europe Mineral Plus, ανήλθε εντός του 2013 σε 15.200 τον. (από τις παραχωρήσεις 72
και 74 αμφότερες στην περιοχή Σερβίων Κοζάνης) παρουσιάζοντας πτώση σε σχέση με το 2012
(παραγωγή 24.200 τον.), 2011 (παραγωγή 23.800 τον.) και 2010 (παραγωγή 16.650 τον.). Οι
πωλήσεις τόσο επεξεργασμένου όσο και αργού υλικού παρουσίασαν επίσης πτώση κατά 7% ενώ
ο κύκλος εργασιών παρουσίασε- για πρώτη φορά μετά από χρόνια- κάμψη κατά 17%.
Τα προϊόντα ολιβινίτη (ΘΕΡΜΟΛΙΘ ΑΕ), αμφιβολίτη (ΦΙΜΠΡΑΝ ΑΕ) και ατταπουλγίτη
(ΓΕΩΕΛΛΑΣ ΑΜΜΑΕ) διατήρησαν την ανοδική τους πορεία και τον εξαγωγικό προσανατολισμό
τους αξιοποιώντας τόσο το παραγωγικό δυναμικό όσο και το υπάρχον αποθεματικό των
προηγούμενων ετών για την τροφοδοσία των εργοστασίων επεξεργασίας. Για τα ανωτέρω
ορυκτά θα πρέπει να επισημανθεί ότι πέραν των πολυπληθών χρήσεων που καλύπτουν ανάγκες
της χημικής, κατασκευαστικής βιομηχανίας, χαλυβουργίας, πυριμάχων κλπ. χρησιμοποιούνται
ευρέως και σε κατεξοχήν περιβαλλοντικές χρήσεις (ως αποχρωστικές γαίες, ως μέσα διύλισης και
διαχείρισης αποβλήτων, ως μοριακά φίλτρα, διηθητικά και μονωτικά μέσα κλπ). Ειδικότερα, ο
αμφιβολίτης χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη για την παραγωγή του πετροβάμβακα, δηλ. ενός
φυσικού ινώδους ανακυκλώσιμου προϊόντος που παράγεται από την τήξη πετρωμάτων και
αποτελεί ισχυρό θερμομονωτικό και πυράντοχο υλικό.
Ανάλογες περιβαλλοντικές χρήσεις έχουν ο ζεόλιθος (παραγωγή μόλις 2.850 τον. για το
2012 και μηδενική για το 2013) και ο διατομίτης για τον οποίο δεν υφίσταται ακόμη
8
αδειοδοτηθείσα εκμετάλλευση. Ειδικά για τον ζεόλιθο Θράκης, η αδειοδοτηθείσα εκμετάλλευση
272 στρεμμάτων στην θέση Πεντάλοφος του δήμου Ορεστιάδος (S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε)
ήταν σε απραξία για το 2013 ενώ για την αδειοδότηση λατομικής έκτασης 160 στρεμμάτων στα
Πετρωτά Έβρου (Geo-vet) υφίσταται δικαστική εμπλοκή.
Η παραγωγή υγρού διοξειδίου του άνθρακα (CO2) από τις εγκαταστάσεις της AIR LIQUIDE
HELLAS στο Μεσοχώρι Φλώρινας, ήταν περίπου σταθερή την τελευταία 4-ετία (2010-2013)
περίπου 10 χιλ. τον. ετησίως. Η εταιρεία απασχολεί στην ακριτική περιοχή πάνω από 35 άτομα
(μαζί με το εργολαβικό προσωπικό για την μεταφορά και τη διανομή) ενώ το παραγόμενο προϊόν
χρησιμοποιείται στη βιομηχανία τροφίμων ως πρόσθετο (ως ανθρακικό, μέσο οξίνισης) , στην
αδρανοποίηση συσκευασιών, στη βιομηχανία (κοπή-συγκόλληση μετάλλων, σιδηρουργία,
χημική βιομηχανία), σε ερευνητικά κέντρα για τη λειτουργία αναλυτικών οργάνων, στον κλάδο
υγείας, στην επεξεργασία υγρών λυμάτων για ρύθμιση PH, για την αναγόμωση πυροσβεστήρων
κ.α.
Αδρανή και συναφή Υλικά. Κλάδος Τσιμέντου. Ο τομέας των αδρανών δομικών υλικών
καθώς και όλοι οι συναφείς με τα δομικά υλικά κλάδοι, παρουσίασαν έντονη κάμψη λόγω της
συνέχισης και κορύφωσης της ύφεσης στην οικοδομική δραστηριότητα και τις κατασκευές.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας, οι οποίες επιβεβαιώνονται και από τον Σύνδεσμο Μεταλλευτικών
Επιχειρήσεων (ΣΜΕ), η παραγωγή των πρωτογενών αδρανών υλικών σε εθνικό επίπεδο
κυμάνθηκε σε 30 εκατ. τον. περίπου (25 εκατ. τον. για το 2012) καταγράφοντας μικρή αύξηση
μετά από αρκετά χρόνια κατακόρυφης πτώσης. Ειδικότερα, οι εταιρείες του ΣΜΕ μεταξύ των
οποίων και οι ηγέτιδες του κλάδου τσιμέντου στην Ελλάδα (ΤΙΤΑΝ, ΑΓΕΤ, ΧΑΛΥΨ) παρήγαγαν
πάνω από 15,2 εκατ. τον. ασβεστολιθικών αδρανών με προορισμό είτε την παραγωγή τσιμέντου
είτε την αγορά των δομικών υλικών και με αντίστοιχο κύκλο εργασιών περί τα 18 εκατ. €.
Εκτιμάται ότι με την επαναδρομολόγηση των μεγάλων οδικών και γενικότερα κατασκευαστικών
έργων σε εθνικό επίπεδο, το 2014 θα είναι επίσης ακόμη καλύτερο.
Κλάδος τσιμέντου. Παραγωγική ανάκαμψη, λόγω αυξημένων εξαγωγών, παρουσιάζει το 2013
η ελληνική τσιμεντοβιομηχανία, η οποία το 2012, σε συνθήκες κατάρρευσης της εγχώριας
ζήτησης, κατέγραψε ρεκόρ ζημιών τόσο ως προς τον κύκλο εργασιών όσο και ως προς τα
λειτουργικά αποτελέσματα. Παρά το γεγονός ότι τα αποτελέσματα του κλάδου τσιμέντου δεν
συμπεριλαμβάνονται
στην παρούσα ανάλυση, εντούτοις η πορεία του κλάδου κρίνεται
εξαιρετικά σημαντική καθότι είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον κλάδο τόσο των παραγομένων
αδρανών υλικών όσο και με τον κλάδο του έτοιμου σκυροδέματος.
Υπενθυμίζεται ότι η εταιρεία ΤΙΤΑΝ ΑΕ ΤΣΙΜΕΝΤΩΝ συνεχίζει να διατηρεί τέσσερις μονάδες
παραγωγής τσιμέντων στην Αχαΐα, τη Θεσσαλονίκη, τη Βοιωτία και την Αττική, έχοντας
περιορίσει την παραγωγική λειτουργία τους, ανάλογα με τις ανάγκες της, καθώς η εγχώρια
ζήτηση απορροφά μόλις το 1/6 του παραγωγικού δυναμικού των εγκαταστάσεών της. Παρά την
παρατεταμένη αδυναμία της εγχώριας αγοράς και την υποτονική κατασκευαστική δραστηριότητα
στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, τα λειτουργικά αποτελέσματα του Ομίλου ΤΙΤΑΝ παρουσίασαν
βελτίωση για το 2013 (μετά από 7 χρόνια) ενώ ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών ανήλθε σε
€1.176 εκατ., παρουσιάζοντας αύξηση 4% σε σχέση με το 2012.
Η δεύτερη ηγέτιδα εταιρεία του κλάδου, ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ, η οποία ελέγχεται κατά 89% από τη
γαλλική εταιρεία Lafarge, μεγαλύτερη τσιμεντοβιομηχανία παγκοσμίως, διατηρεί σε
περιορισμένης έκτασης λειτουργία τις παραγωγικές μονάδες της στον Βόλο και στο Μηλάκι
Εύβοιας, η πρώτη των οποίων αποτελεί το μεγαλύτερο εργοστάσιο τσιμέντου της χώρας. Σε
συνέχεια της οριστικής παύσης λειτουργίας του εργοστασίου της Χαλκίδας, που εξυπηρετούσε
κυρίως την αγορά τσιμέντου της Αττικής, η εταιρεία προέβη σε αναδιάρθρωσης της
παραγωγικής δομής τσιμέντου και πέτυχε για το 2013 αύξηση του κύκλου εργασιών κατά 3,1%
οφειλομένη κυρίως στις εξαγωγές. Σε δυσχερέστερη θέση φαίνεται να βρίσκεται η τρίτη,
μικρότερη τσιμεντοβιομηχανία ΧΑΛΥΨ ΔΟΜΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΑΕ, η οποία διατηρεί εργοστάσιο
τσιμέντου στην Αττική και ανήκει στην ιταλική εταιρεία Italcementi, πέμπτη σε μέγεθος
τσιμεντοβιομηχανία παγκοσμίως.
9
Για το 2014, στην Ελλάδα, για πρώτη φορά από το 2006, η ζήτηση τσιμέντου αναμένεται να
αυξηθεί από το χαμηλό επίπεδο του 2013. Η θετική αυτή προοπτική οφείλεται κατά κύριο λόγο
στην υλοποίηση έργων υποδομής, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων οδικών αξόνων, ενώ
αντίθετα, οι προσδοκίες για την ιδιωτική οικοδομή είναι περιορισμένες.
Οι συναφείς (με τα αδρανή) κλάδοι που αφορούν στην παραγωγή ποζολάνης και πυριτικού,
τα προϊόντα τσιμέντου/σκυροδέματος, τα προϊόντα ανθρακικού ασβεστίου κλπ. δοκιμάστηκαν
έντονα τη διετία 2012-2013, όπως και την προηγουμένη. Η παραγωγή ποζολάνης σημείωσε
αρνητικό ιστορικό δεκαετίας τη συγκεκριμένη διετία στους 265-270 χιλ. τον. (350 χιλ. τον. για
το 2011) ακριβώς λόγω της κύριας χρήσης του υλικού αυτού στην τσιμεντοβιομηχανία, η οποία
έχει υποστεί τεράστια κάμψη την τελευταία πενταετία. Ενδεικτικό
είναι ότι η παραγωγή
ποζολάνης από την ΛΑΒΑ ΑΕ στην Ξυλοκερατιά Μήλου το 2013 ήταν 188 χιλ. τον. (το 2012
ήταν 139 χιλ. τον., το 2011 ήταν 178 χιλ. τον. , το 2010 ήταν 258 χιλ. τον. και το 2009 440 χιλ.
τον. ) ενώ η αντίστοιχη παραγωγή της ΙΝΤΕΡΜΠΕΤΟΝ ΑΕ από το ορυχείο της επίσης στην
Ξυλοκερατιά Μήλου ήταν για το 2013 μηδενική. Μηδενική ήταν και η παραγωγή καολίνη,
αστρίων και πυριτικού σε επίπεδο χώρας, ελάχιστη η παραγωγή προϊόντων χαλαζία-χαλαζίτη (10
χιλ. τον.) ενώ η παραγωγή ποζολανών ειδικών χρήσεων (πχ. για ειδικά δομικά κονιάματα,
πληρωτικά υλικά κλπ) ήταν μόλις 1.100 τον.
Ανάλογα, τη διετία 2012-2013, επλήγησαν και τα προϊόντα της κεραμικής βιομηχανίας, τα
προϊόντα ανθρακικού ασβεστίου (μαρμαρόσκονη, δομικά κονιάματα κλπ) με συνολική παραγωγή
περίπου 350 χιλ. τον. και η κίσσηρις (ελαφρόπετρα) η οποία τη διατηρήθηκε στα επίπεδα
παραγωγής της τάξης των 400 χιλ. τον. Συγκεκριμένα, για την ελαφρόπετρα παρήχθησαν από το
Γυαλί Νυσίρου (ΛΑΒΑ ΑΕ) το 2013 περίπου 420 χιλ τον. πρωτογενούς υλικού (έναντι 385 χιλ
τον. το 2012) με συνολική αξία πωλήσεων 4,9 εκατ. € (έναντι 4,3 εκατ. € για το 2012). Από τα
4,9 εκατ. € του κύκλου εργασιών τα 4,06 εκατ. € αφορούν πωλήσεις στο εξωτερικό. Ενδεικτικά
αναφέρεται ότι σε περιόδους πριν από την κρίση η παραγωγή αλλά και διάθεση ελαφρόπετρας
από το Γυαλί ξεπερνούσε σταθερά τους 800 χιλ. τον. και η αξία πωλήσεων τα 6-7 εκατ. €.
Ελπιδοφόρο είναι το γεγονός της ίδρυσης -εντός του 2013- της εταιρείας ΟΛΥΜΠΟΣ Α.Ε.
Βιομηχανικά Ορυκτά με αντικείμενο την ανάπτυξη νέων καινοτόμων ορυκτών (πχ. διατομίτης,
ζεόλιθος κλπ) ή την επεξεργασία υπαρχόντων για ειδικές χρήσεις παράλληλα με τη σημερινή
δραστηριότητα (από τις ΚΥΒΟΣ ΑΕ και ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΠΟΖΟΛΑΝΕΣ ΑΕ) που συνίσταται στην
παραγωγή λειοτριβημένης ποζολάνης για αρχαιολογικές αναστηλώσεις και παραδοσιακά
κτίσματα, ως και χαλαζία διαφόρων κοκκομετριών από ανακύκλωση παλαιότερων απορριμμάτων
θραύσης-κοσκίνησης. Για το σκοπό αυτό ήδη η εταιρεία εξαγόρασε την εργοστασιακή μονάδα
επεξεργασίας βιομηχανικών ορυκτών στην Άσσηρο Θεσσαλονίκης που ανήκε στην ΜΕΒΙΟΡ Α.Ε.,
η οποία έκλεισε πλέον οριστικά.
Η παραγωγή γύψου κατά τη διετία 2012-2013 αυξήθηκε σε 760 χιλ. τον. κυρίως λόγω της
σχετικής αύξησης των εξαγωγών, οι οποίες υπερέβησαν το 50% του συνολικού όγκου της
παραγωγής. Χαρακτηριστικά αναφέρεται η παραγωγή γύψου για την εταιρεία ΛΑΒΑ ΑΕ, από το
Αλτσί Σητείας Λασιθίου Κρήτης, όπου από το σύνολο της παραγωγής των 235 χιλ. τον. για το
2012, οι εξαγωγές (σε Τουρκία και Ρουμανία κυρίως) αφορούσαν 165 χιλ. τον. (ποσοστό 70% )
και η εσωτερική κατανάλωση 73,0 χιλ. τον. (ποσοστό 30 %). Τα αντίστοιχα ποσοστά για το
2012 ήταν συνολική παραγωγή 224 χιλ. τον., οι εξαγωγές αφορούσαν 158,5 χιλ. τον. (ποσοστό
70,5% ) και η εσωτερική κατανάλωση 65,5 χιλ. τον. (ποσοστό 29,5 %).
Επίσης, η παραγωγή αλατιού (από 7 εργοτάξια αλυκών σε όλη τη χώρα) αυξήθηκε κατά το
2012-2013 σε 190-192 χιλ. τον. (έναντι 174 χιλ. τον. για το 2011) κυρίως λόγω της βελτίωσης
των καιρικών συνθηκών την περίοδο εξάτμισης και συγκομιδής του αλατιού.
Προϊόντα ανθρακικού ασβεστίου. Το ανθρακικό ασβέστιο αποτελεί κύριο συστατικό
μερικών ορυκτών όπως του ασβεστίτη, του δολομίτη και των μαρμάρων, τα οποία παρά την
όμοια χημική τους σύσταση διαφέρουν σημαντικά στις ιδιότητες κι εφαρμογές ακριβώς λόγω της
10
διαφορετικού τρόπου σχηματισμού τους ως ορυκτά. Τα αποθέματα του ανθρακικού ασβεστίου
στον ελλαδικό χώρο θεωρούνται πρακτικά ανεξάντλητα. Η ετήσια παραγωγή τα τελευταία
χρόνια, εκτιμάται συνολικά περίπου 300-500 χιλιάδες τον., η οποία και εξάγεται σε μεγάλο
βαθμό.
Τα κέντρα εξόρυξης του λευκού εύθρυπτου μικροκρυσταλλικού ή άμορφου ασβεστόλιθου
βρίσκονται κυρίως στην Κεφαλονιά (θέση Μηνιές) και στη Ζάκυνθο (θέσεις Κουναφάς, Αγαλάς
και Μαρίνα) από όπου εξορύσσονται και εν συνεχεία επεξεργάζονται τα λευκά ανθρακικά
προϊόντα. Τα κοιτάσματα της Ζακύνθου είναι σε περιορισμένη εκμετάλλευση τα τελευταία δέκα
χρόνια λόγω του υψηλού δείκτη κιτρινισμού και χαμηλής λευκότητας, ιδιότητες που δεν είναι
επαρκούν για την παραγωγή filler σύμφωνα με τις διεθνείς προδιαγραφές.
Αν σε αυτά
προστεθούν τα δολομιτικά και ασβεστιτικά μάρμαρα από τις μαρμαρικές λατύπες των οποίων
παράγεται μαρμαρόσκονη καθώς και μια σειρά άλλων προϊόντων (κονιαμάτων, σοβάδων,
πληρωτικών υλικών κλπ), συμπληρώνεται ο τομέας των ελληνικών προϊόντων ανθρακικού
ασβεστίου.
Οι κύριες παραγωγές εταιρίες είναι: ΙΟΝΙΑΝ ΚΑΛΚ Α.Ε., ΖΑΦΡΑΝΑΣ Α.Ε. – ΠΕΤΡΟΧΗΜ,
OMYAHELLAS και Μάρμαρα Διονύσου-Πεντέλης Α.Ε.Β.Ε.
Η εταιρία ΙΟΝΙΑΝ ΚΑΛΚ Α.Ε. λειτουργεί το ορυχείο και την κύρια μονάδα επεξεργασίας της
στο Αργοστόλι (Μηνιές) Κεφαλονιάς. Το ακατέργαστο υλικό είναι ένας άμορφος υπερκαθαρός
ασβεστόλιθος με σύσταση: >99,6% CaCO3, <0,07% Al2O3, <0,02% SiO2 και <0,01% Fe2O3.
Η μέση ετήσια παραγωγή κονιοποιημένου υλικού είναι 150.000 τόνοι οι οποίοι υφίστανται
θερμομηχανική επεξεργασία παράγοντας τελικά προϊόντα υψηλής καθαρότητας, τα οποία
χρησιμοποιούνται ως πληρωτικά υψηλής λαμπρότητας (>96%), χαμηλής αποξεστικότητας και
χαμηλής ελαιοαπορροφητικότητας και γενικά με τεράστια γκάμα χρήσεων από οικοδομικές μέχρι
και φαρμακευτικές, διατροφής ως και την εκτροφή σαλιγκαριών! Η ΙΟΝΙΑΝ ΚΑΛΚ Α.Ε. διαθέτει
εκτός της Κεφαλονιάς, μία δεύτερη παραγωγική μονάδα στη Μάνδρα Αττικής (2008) ετήσιας
δυναμικότητας 120.000 τον και μία νέα παραγωγική μονάδα στην Καβάλα (2013), με την
επωνυμία ΚΑΡΜΠΟΚΑΛ Α.Ε., ετήσιας δυναμικότητας 150.000 τον, κοκκωδών προϊόντων και
προϊόντων λεπτότατης πούδρας (filler) με πρώτη ύλη προερχόμενη από λατύπες λευκού
μαρμάρου της περιοχής.
Σύμφωνα με τα ετήσια αποτελέσματα της εταιρείας, τα τελευταία έξι χρόνια, δηλαδή από την
περίοδο που ξεκίνησε η οικονομική ύφεση στην Ελλάδα, η ΙΟΝΙΑΝ ΚΑΛΚ Α.Ε. κατάφερε να
τριπλασιάσει τις εξαγωγές της (παρουσία σε 65 χώρες), συνεισφέροντας σημαντικά στην
οικονομία αλλά και τη διεθνή προβολή της Χώρας. Τα αποτελέσματα του 2013 είναι επίσης
αισιόδοξα και συνεχιζόμενα ανοδικά με αύξηση πωλήσεων κατά 21%, ενώ οι εξαγωγές μόνο
αυξήθηκαν κατά 35% σε αξία. O συνολικός τζίρος για το 2013 έφθασε τα 19 εκατ. € , εκ των
οποίων τα 15 εκατ. € αφορούν στις εξαγωγές.
Η εταιρία ZΑΦΡΑΝΑΣ-ΠΕΤΡΟΧΗΜ λειτουργεί εργοστάσιο στην Κόρινθο με πρώτη ύλη λευκό
ασβεστόλιθο προερχόμενο από τη Ζάκυνθο και υπολείμματα δολομιτικού μαρμάρου από τη Θάσο
και Δράμα, καθώς και εισαγόμενο τάλκη. Η μέση ετήσια παραγωγή του εργοστασίου είναι πάνω
από 50χιλ. τόνοι, το 50% της οποίας εξάγεται.
Οι εταιρείες OMYA HELLAS και Μάρμαρα Διονύσου-Πεντέλης Α.Ε.Β.Ε. (μέλη του ΣΜΕ)
αξιοποιούν και καθετοποιούν κυρίως παραπροϊόντα εκμετάλλευσης μαρμάρων. Η ίδρυση και
λειτουργία του εργοστασίου επεξεργασίας στη Σίνδο Θεσσαλονίκης από το 2003 άνοιξε το δρόμο
για την παραγωγή προϊόντων ανθρακικού ασβεστίου από την πολυεθνική OMYA, η οποία έχει
παρουσία και εργοστάσια σε όλο τον κόσμο και παράγει πάνω από 10 εκατομμύρια τόνους
προϊόντων ανθρακικού ασβεστίου σε ξηρή και υγρή (slurry) μορφή.
Η εταιρεία Μάρμαρα Διονύσου-Πεντέλης Α.Ε.Β.Ε. χρησιμοποιεί δύο τύπους ακατέργαστου
υλικού για την παραγωγή διαφόρων προϊόντων: υπολείμματα μαρμάρων και ασβεστόλιθου. Ο
πρώτος τύπος παράγεται ως παραπροϊόν της κύριας δραστηριότητας της εταιρίας που είναι η
εκμετάλλευση λευκών μαρμάρων που εξορύσσονται στον Διόνυσο Αττικής. Από την επεξεργασία
της μαρμαρικής λατύπης παράγεται μαρμαρόσκονη (0-2 mm) η οποία χρησιμοποιείται στη
11
συνέχεια για την κατασκευή ετοίμων κονιαμάτων (Μarmoline, Alphamix κλπ) καθώς και
πληρωτικών υλικών (filler) για τη βιομηχανία χρωμάτων, ασφαλτικών, ζωοτροφών κλπ. Η μέση
ετήσια παραγωγή των πληρωτικών είναι περίπου 20-40.000 τόνοι. Ο δεύτερος
χρησιμοποιούμενος τύπος ακατέργαστου υλικού είναι ένας μικροκρυσταλλικός, μαλακός
ασβεστόλιθος, προερχόμενος από το λατομείο της εταιρίας στη Ζάκυνθο (λατομείο στοκόλιθου,
Αγαλάς). Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας που υποβάλλονται ετησίως στο ΥΠΕΚΑ για το
2013 παρήχθησαν επεξεργασμένα προϊόντα 65.000 τον. Μαρμαρόσκονη και 20.000 τον. πούδρα.
Τέλος στα ανωτέρω θα πρέπει να προστεθεί η παραγωγή προϊόντων μαρμαρόσκονης που
προέρχεται από λατομεία που έχουν αδειοδοτηθεί αποκλειστικώς ως λατομεία μαρμαρόσκονηςμαρμαροψηφίδας ή αδρανών ειδικών χρήσεων για τη χρήση αυτή (μετά την απόφαση του ΣτΕ
1682/2000). Η συνολική παραγωγή μαρμαρόσκονης σε επίπεδο χώρας κυμαίνεται από 200-250
χιλ. τον.
Κλάδος Μαρμάρων και Φυσικών Λίθων. Παρά τις σοβαρές επιπτώσεις της κρίσης στην
εγχώρια κατανάλωση οικοδομικών προϊόντων, ο κλάδος των προϊόντων μαρμάρου αλλά και
διακοσμητικών πετρωμάτων κατάφερε να διατηρήσει τις παραγωγικές επιδόσεις του αλλά και το
βαθμό απασχόλησης σε επιστημονικό και εργατοτεχνικό προσωπικό. Σε αυτό συνέβαλε και η
ποιοτική ανωτερότητα του ελληνικού μαρμάρου (χρώματα, φυσικομηχανικά χαρακτηριστικά κλπ)
που αποτελεί σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα των επιχειρήσεων του κλάδου στις εξαγωγικές
δραστηριότητες.Ενδεικτικά, μόνο στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, υπάρχουν
πάνω από 50 ενεργά λατομεία μαρμάρων και οι εργαζόμενοι της συγκεκριμένης περιφέρειας στον
κλάδο εκτιμώνται σε 4.000-5.000 άτομα.
Τη διετία 2012-2013, συνεχίστηκε ο εξαγωγικός προσανατολισμός του ελληνικού μαρμάρου
(μέχρι και 75-80% της
συνολικής παραγωγής μαρμαρικών προϊόντων) με παράλληλη
συρρίκνωση της εσωτερικής αγοράς, η οποία άλλοτε ξεπερνούσε το 50% της παραγωγής. Από το
προϊόν που εξάγεται, πάνω από το 40% κατευθύνεται πλέον προς την Κίνα και το υπόλοιπο
εξαγόμενο μάρμαρο διατίθεται σε χώρες της Μέσης Ανατολής, στις ΗΠΑ και σε μικρότερο βαθμό
στην ευρωπαϊκή αγορά.
Συγκεκριμένα, η παραγωγή στο σύνολο των μαρμαρικών προϊόντων (ογκομάρμαρα,
ξοφάρια, λατύπες κλπ) για τη διετία 2012-2013 ξεπέρασε το 1 εκατ. τον. ετησίως (πάνω από 400
χιλ. κυβ. μ. συνολικά σε μαρμαρικούς όγκους) ενώ η παραγωγή σχιστολιθικών πλακών και
γενικότερα διακοσμητικών πετρωμάτων διατήρησε σε μεγάλο βαθμό τις προηγούμενες επιδόσεις
της, 160-180 χιλ. κυβ. μ. προϊόντων ετησίως, ποσότητα που επίσης σε μεγάλο βαθμό
κατευθύνθηκε σε αγορές του εξωτερικού. Αν εξετάσει κανείς μόνο την περιοχή της Καρύστου
Ευβοίας, τα ενεργά λατομεία σχιστολιθικής πέτρας για το 2013 υπερέβησαν τα 50, με 500 και
πλέον άμεσα εργαζόμενους, με παραγωγή που υπερέβη τα 3.5-4 εκατ. τ.μ πλακών (100-130 χιλ.
κυβ. μ.) και κύκλο εργασιών που στο σύνολό του υπερέβη τα 30 εκατ. € για το 2013.
Οι εξαγωγές στο σύνολο του τομέα μαρμάρων και προϊόντων φυσικών λίθων σύμφωνα με
τα προσωρινά στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ) ήταν για το 2013, πάνω από
850 χιλ τον. και συνολικής αξίας πάνω από 240 εκατ. € συνεχίζοντας έτσι, την ανοδική τους
τροχιά που έχει ξεκινήσει από το 2008, όταν η εγχώρια ζήτηση άρχισε να επηρεάζεται από την
οικονομική κρίση. Για το 2012 οι εξαγωγές ήταν στο σύνολο του τομέα ήταν 737.8 χιλ. τον. και
πάνω από 212 εκατ. € σε αξία. Η αντίστοιχη αξία των εισαγωγών προϊόντων μαρμάρου και
φυσικών λίθων διατηρήθηκε και για τα δύο έτη 2012 και το 2013 στο ύψος των 30 εκατ. ευρω
ετησίως (βλ. Σχ. 1).
Ειδικότερα, οι εξαγωγές μαρμάρων προς την Κίνα, η οποία αποτελεί πλέον, την
σημαντικότερη μαζική αγορά για το ελληνικό μάρμαρο, ανήλθαν για το 2013 σε 477,3 χιλ. τον.
(σε σύνολο 818,8 χιλ. τον.) αξίας 98,6 εκατ. € (σε σύνολο 232 εκατ. για το 2013),
αντιπροσωπεύοντας το 58,3 % της ποσότητας και το 42,5% της συνολικής αξίας των ελληνικών
εξαγωγών μαρμάρου. Δυστυχώς η απορρόφηση αυτή, ειδικά από την Κίνα αφορά κυρίως
ακατέργαστους όγκους μαρμάρου, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η προστιθέμενη αξία αλλά και
12
να έχουμε απώλειες σε δημόσια έσοδα λόγω διαφορετικής δασμολογικής πολιτικής ανάλογα το
βαθμό κατεργασίας του εξαγόμενου προϊόντος.
Σχ. 1: Εισαγωγές και Εξαγωγές μαρμάρων και διακοσμητικών λίθων [2000-2013]
Εκτός από την Κίνα, σημαντικές αγορές για το ελληνικό μάρμαρο για το 2013 ήταν: οι ΗΠΑ
(αξία εξαγωγών 16,5 εκατ. €), η Ινδία (πάνω από 4 εκατ. €), η Σαουδική Αραβία (11,4 εκατ. €),
το Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα (7,1 εκατ. € ), η Λιβύη ( 3,2 εκατ. € ), οι Χώρες της Απω Ανατολής
(Ινδονησία, Ταϊβάν, Χόνγκ-Κόνγκ, Ταϋλάνδη, Νοτ. Κορέα, Μαλαισία, Βιετνάμ, Σρι Λάνκα,
Φιλιππίνες κλπ) με αξία εξαγωγών πάνω από 25 εκατ. €, ενώ ακολούθησαν οι Βαλκανικές και
Ευρωπαϊκές Χώρες σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα.
Αναλυτικότερα,
οι
εξαγωγές/εισαγωγές
μαρμάρων
και
άλλων
προϊόντων
από
φυσικούς/διακοσμητικούς λίθους για τη διετία 2012-2013 παρουσιάζονται στον σχετικό πίνακα 2.
Τα στοιχεία προέρχονται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛ.ΣΤΑΤ) και αναλύονται ανά
δασμολογική κλάση σύμφωνα με την συνδυασμένη ονοματολογία της EUROSTAT. Εν συνεχεία
έχουν ομαδοποιηθεί και αναλυθεί από την Διεύθυνση Πολιτικής Ορυκτών Πρώτων Υλών ΥΠΕΚΑ.
Σημειώνεται εδώ ότι ο κωδικός (eurostat) 68.02.99.90 διορθώθηκε για την καταχώρηση του
2012 με αποτέλεσμα να υφίσταται διαφοροποίηση στην ποσοτική κυρίως σύνθεση στην
διακοσμητικών λίθων που εξήχθησαν για το 2012. Η διόρθωση οφειλόταν σε λανθασμένη
καταχώρηση παραγωγικών δεδομένων εταιρείας προς την ΕΛ.ΣΤΑΤ.
Η ποσοτική σύνθεση των εξαγωγών, όπως προκύπτει από τον πίνακα αυτό, ήταν η εξής:
Για το 2012: 737.767.980 τον., εκ τω οποίων 93,6% προϊόντα Μαρμάρου (όγκοι, πλάκες,
κατεργασμένα προϊόντα),
2,30% Προϊόντα Γρανίτη και 4,1% Λοιπά προϊόντα από λίθους
(σχιστόπλακες, κυβόλιθοι, ψηφίδες, άλλες πέτρες).
Για το 2013: 861.691.874 τον., εκ τω οποίων 95,0% προϊόντα Μαρμάρου (όγκοι, πλάκες,
κατεργασμένα προϊόντα),
1,80% Προϊόντα Γρανίτη και 3,20% Λοιπά προϊόντα από λίθους
(σχιστόπλακες, κυβόλιθοι, ψηφίδες, άλλες πέτρες).
13
Οσο αφορά την ποσοτική σύνθεση των εξαγωγών μαρμάρων αναφορικά με το βαθμό
κατεργασίας σημειώνεται ότι το της συνολικής ποσότητας των εξαχθέντων μαρμάρων ήταν
κατεργασμένα προϊόντα 21% σε ποσότητα και 47% σε αξία, ενώ το ποσοστό των
(ακατέργαστων) όγκων μαρμάρου έφθασε το 67% σε ποσότητα και 46% σε αξία αρκετά
αυξημένο λόγω κυρίως των εξαγωγών σε όγκους προς την αγορά της Κίνας όπου οι δασμοί για
τα κατεργασμένα προϊόντα είναι πολύ υψηλοί (βλ. διαγράμματα). Επισημαίνεται ότι σε ανάλογες
αναλύσεις πριν από μια δεκαετία το ποσοστό των όγκων μαρμάρου ουδέποτε ξεπερνούσε το 30%
ενώ υπερίσχυαν τα τελικά επεξεργασμένα προϊόντα.
Αναφορικά με τις εισαγωγές μαρμάρων και φυσικών λίθων, τα έτη 2011-2012, οι εισαγωγές
κατέγραψαν μεγάλη μείωση (για τέταρτη και πέμπτη συνεχή χρονιά), λόγω της εγχώριας κρίσης
που έχει περιορίσει στο ελάχιστο τη ζήτηση δομικών υλικών. Πιο συγκεκριμένα, το 2011 οι
εισαγωγές προϊόντων από φυσικούς λίθους περιορίστηκαν στους 220,2 χιλ. τον., αξίας 36 εκατ. €,
έναντι 332,7 χιλ. τον., αξίας 54,7 εκατ. € το 2010 (μείωση -33,8% σε ποσότητα και -34,2% σε
αξία). Το 2012 οι εισαγωγές περιορίστηκαν εκ νέου στους 143,5 χιλ. τον. αξίας 30,7 εκατ. €
(μείωση -34,8% σε ποσότητα και -14,5% σε αξία) ενώ το 2013 οι εισαγωγές αυξήθηκαν μεν σε
ποσότητα (σε 168,2 χιλ. τον.) αλλά διατηρήθηκαν στα επίπεδο του 2012 σε αξία (29,8 εκατ. €) .
Στη σύνθεση των εισαγωγών του 2013 κυριάρχησαν τα μάρμαρα (60% της συνολικής ποσότητας)
και οι γρανιτικοί όγκοι ή πλάκες (10% της συνολικής ποσότητας) που εισάγονται κυρίως για να
συμπληρώσουν και να εμπλουτίσουν την πλούσια γκάμα των ελληνικών προϊόντων.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, εταιρείες του κλάδου επέδειξαν εξωστρεφή συμπεριφορά και
κατάφεραν αυξημένους κύκλους εργασιών με σημαντικά κέρδη κυρίως λόγω του εξαγωγικού
προσανατολισμού αλλά και επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων . Ενδεικτικά
αναφέρονται οι εταιρείες:
Α) Η εταιρεία Παυλίδης ΑΕ.-Μάρμαρα-Γρανίτες (μη εισηγμένη, μέλος του ΣΜΕ), με κύκλο
εργασιών στα 43,7 εκατ. € και καθαρά κέρδη στα 10,74 εκατ. € , ενώ για το 2012 ήταν ο
κύκλος εργασιών 42,5 εκατ. € και τα κέρδη 10,4 εκατ. € .
Β) Η εισηγμένη «FHL - Η. ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΜΑΡΜΑΡΑ-ΓΡΑΝΙΤΕΣ Α.Β.Ε.Ε» , με κύκλο εργασιών
στα 38.76 εκατ. € και καθαρά κέρδη στα 10,4 εκατ. € , ενώ τα αντίστοιχα για το 2012 ήταν
κύκλος εργασιών 34,7 εκατ. € και κέρδη προ φόρων 4,56 εκατ. € .
Γ) Η επίσης εισηγμένη εταιρεία ΙΚΤΙΝΟΣ ΕΛΛΑΣ ΑΕ με κύκλο εργασιών ο οποίος ανήλθε για
το 2013 σε 34,466 εκατ. έναντι 26,79 εκατ. € το 2012 (αύξηση 32.5%) και κέρδη προ φόρων
τα οποία παρουσίασαν αύξηση κατά 73,8%. Οι εξαγωγές μαρμάρου αυξήθηκαν κατά 32,5%
στην χρήση 2013 σε σχέση με την χρήση 2012 και αποτελούν το 93% του κύκλου εργασιών της
εταιρίας. Επισημαίνεται ότι όλες οι τρεις ως άνω εταιρείες δραστηριοποιούνται κυρίως στην
Βόρεια Ελλάδα και είναι σε πολύ μεγάλο ποσοστό εξαγωγικές.
14
Δ) Η εταιρεία ΑΕΒΕ ΛΑΤΟΜΕΙΩΝ ΜΑΡΜΑΡΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΠΕΝΤΕΛΗΣ, μέλος του ΣΜΕ, η οποία
εξορύσσει το επώνυμο μάρμαρο Διονύσου Αττικής αλλά δραστηριοποιείται και εκτός του
Πεντελικού όρους, στα νησιά του Αιγαίου, στη Β. Ελλάδα (Βώλακας Δράμας) και στο εξωτερικό.
Ε) H εταιρεία ΜΑΡΜΥΚ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΠΕ, με κύκλο εργασιών 6-6,5 εκατ. € ετησίως για τη
διετία 2012-2013, η οποία δραστηριοποιείται στην Νότια Ελλάδα (κυρίως Πελοπόννησο) και
απασχολεί 95 άτομα. Πρόκειται για αμιγώς εξαγωγική επιχείρηση (πάνω από 86% εξαγωγές) και
μάλιστα σε επεξεργασμένα προϊόντα. Το 2013 εξήγαγε 108,1 χιλ. τ.μ. ετοίμων προϊόντων αξίας 5
περίπου εκατ. € .
Επενδυτικά Σχέδια Χρυσού. Στο θέμα των επενδυτικών σχεδίων που αφορούν την
αξιοποίηση των κοιτασμάτων χρυσού της ΒΑ Χαλκιδικής, του Περάματος Θράκης και των Σαπών
Ροδόπης, είχαμε τις ακόλουθες εξελίξεις:
(α) για το έργο της Χαλκιδικής, η εγκεκριμένη από την διοίκηση ΜΠΕ που αφορά την
αξιοποίηση του πορφυρικού κοιτάσματος των Σκουριών Χαλκιδικής και του κοιτάσματος μεικτών
θειούχων της Ολυμπιάδας, προσεβλήθη με αιτήσεις αναστολής και ακύρωσης ενώπιον του ΣτΕ
(οι αιτήσεις αυτές απερρίφθησαν από το ΣτΕ εντός του 2013).
(β) για το έργο στο Πέραμα, υποβλήθηκε στις αρχές του 2012, από την «Χρυσωρυχεία Θράκης
ΑΜΒΕ» (θυγατρική της Εldorado Gold Corporation) και μετά από έγκριση της σχετικής
προμελέτης, η ΜΠΕ ενώ παράλληλα το έργο εντάχθηκε από τον Ιούνιο του 2012 στη διαδικασία
για την επιτάχυνση υλοποίησης επενδύσεων (fast track).
Επισημαίνεται ότι και η εταιρεία Εldorado Gold Corporation η οποία είναι υπεύθυνη για τα δύο
ανωτέρω έργα (α) και (β), αποφάσισε εντός του 2013 τη μετάθεση της έναρξης παραγωγής σε
σειρά έργων παγκοσμίως, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, η εταιρεία
ανέβαλε κατά ένα έτος -από το 2015 στο 2016- την έναρξη παραγωγής στις Σκουριές και στο
Πέραμα.
(γ) για το έργο στις Σάπες Ροδόπης, η ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗ ΘΡΑΚΗΣ ΑΕ (ιδιοκτησίας σήμερα Glory
Resources Αυστραλίας) υπέβαλε ΜΠΕ που αφορά ερευνητικές γεωτρήσεις για τον εντοπισμό και
αξιολόγηση των κοιτασμάτων της Οχιάς και του Αγ. Δημητρίου ενώ στο τέλος του 2012 υπέβαλε
(μετά από έγκριση της σχετικής προμελέτης) ΜΠΕ για το σύνολο του έργου. Εντούτοις, εντός
του επόμενου έτους (2013) η εταιρεία έκλεισε τις προσωρινές της εγκαταστάσεις στις Σάπες κι
ανέστειλε τις εργασίες της, μέχρι να «ξεκαθαρίσει το επενδυτικό κλίμα για την εξόρυξη του
χρυσού στην Ελλάδα».
Υγιεινή και Ασφάλεια. Για το 2013, στα αρχεία των Επιθεωρήσεων Μεταλλείων
καταχωρήθηκαν 121 ατυχήματα από τα οποία τα 4 θανατηφόρα, ενώ τα αντίστοιχα δεδομένα για
το 2012 ήταν 155 ατυχήματα από τα οποία τα 2 θανατηφόρα.
Γενικότερα, στην Ελλάδα, την περίοδο 2007-2013,
καταγράφονται ετησίως 150-190
ατυχήματα στον εξορυκτικό κλάδο, εκ των οποίων τα 4.8 (MO 2007-2013) είναι θανατηφόρα.
Τα παραπάνω αφορούν ατυχήματα στους μεταλλευτικούς και λατομικούς χώρους
και τις
υποστηρικτικές δραστηριότητες (πχ. σπαστηροτριβεία, συνεργεία κλπ) καθώς και το
μεταλλουργικό συγκρότημα της ΛΑΡΚΟ ΓΜΜΑΕ. Ο αριθμός των θανατηφόρων εργατικών
ατυχημάτων στην Ελληνική εξορυκτική βιομηχανία από το 1996 έως σήμερα, την περίοδο
δηλαδή κατά τη διάρκεια της οποίας τέθηκε σε ισχύ η οδηγία 92/104/ΕΟΚ αναφορικά με την
ασφάλεια και την υγεία στη χώρα μας, έχει μειωθεί σημαντικά (βλ. Σχ. 2) ενώ την τελευταία 7ετία παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερη μείωση, ΜΟ[2007-2013]=4,8 ενώ ΜΟ [1987-2007]=7 (βλ.
Σχ. 3 και 4).
Ειδικότερα για το 2012, υπήρξε σχετική μείωση του δείκτη συχνότητας (από 6,15 το 2011 σε
5,48 στοιχεία ΣΜΕ), αύξηση του δείκτη σοβαρότητας (από 127,17 σε 137,59) και μείωση των
θανατηφόρων (δείκτης -για το 2011- 1/3955 άτομα ενώ για το 2012 ο δείκτης ήταν 1/6009
άτομα). Τα 2013 ο δείκτης συχνότητας μειώθηκε έτι περαιτέρω κυρίως όμως λόγω της μείωσης
του δείκτη που αφορά το μη εργολαβικό προσωπικό δηλ. το πάγιο προσωπικό των εξορυκτικών
επιχειρήσεων, βλ. Σχ. 5. Στο σύνολο του προσωπικού καταγράφεται αισθητή μείωση των
ατυχημάτων έναντι προηγούμενων ετών, εντούτοις το αποτέλεσμα αυτό και η συνακόλουθη
θετική εικόνα δείχνουν να «αλλοιώνονται» από την επανάκαμψη των θανατηφόρων ατυχημάτων
15
(τέσσερα (4), ένα σε συμβασιούχο στο ΛΚ Μεγαλόπολης, ένα σε εργολάβο της S&B, ένα στην
ΛΑΡΚΟ ΓΜΜΑΕ και ένα στα «Δωρικά Μάρμαρα» στην Δράμα).
Σχ.2. Εξέλιξη των θανατηφόρων ατυχημάτων στον εξορυκτικό τομέα (1987-2013)
Σχ.3. Γεωγραφική Κατανομή των θανατηφόρων ατυχημάτων την περίοδο 2007-2013.
16
Σχ.4. Κατανομή θανατηφόρων ατυχημάτων σε εργοδοτικές/εργολαβικές εργασίες την περίοδο 2007-2013.
Σχ.5. Δείκτης συχνότητας ατυχημάτων (με απώλεια 8ωρου) σε εργοδοτικές/εργολαβικές εργασίες την
περίοδο 2007-2013.
17
ΠΙΝΑΚΑΣ 1
ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Παραγωγή Λατομικών/Μεταλλευτικών/Μεταλλουργικών Προϊόντων
ΠΑΡΑΓΩΓΗ
Ποσότητα σε τόνους (Metric tons) εκτός αν
αναφέρεται διαφορετικά
2012
2013
1.815.328
Βωξίτης
1
1.844.000
2
Αλουμίνιο, πρωτόχυτο (παραγωγή χυτηρίου)
165.046
169.457
Αλουμίνα
Al2O3 (άνυδρη)
653.011
664.512
Αλουμίνα
Al2O3 (ένυδρη)
784.400
811.600
227.197
227.203
Θειούχος Μόλυβδος, PbS (συμπύκνωμα, ξηροί τον.)
18.062
18.375
Θειούχος Ψευδάργυρος, ZnS (συμπύκνωμα, ξηροί τον.)
41.824
41.226
4.260
0
0
64.837
Μεικτά θειούχα μεταλλεύματα (ξηροί τον.)
Θειούχος σίδηρος, FeS2 (συμπύκνωμα, ξηροί τον.)
4
Χρυσοφόρος Αρσενοπυρίτης (συμπύκνωμα, ξηροί τον.)
Σιδηρονικελιούχο μετάλλευμα (λατερίτης)
2.256.686
5
2.220.790
88.910
5
96.435
Νικέλιο στο κράμα σιδηρονικελίου
18.632
16.890
Σκουριά (χονδρομερές παραπροϊόν)
86.776
84.300
Λευκόλιθος/Μαγνησίτης
Δίπυρη Μαγνησία
85.511
351.266
83.970
6
360.000
26.832
30.559
Καυστική Μαγνησία
60.625
57.393
Πυρίμαχες μάζες
44.821
Μπεντονίτης (πρωτογενές υλικό)
Ατταπουλγιτική Αργιλος
Χουντίτης/Υδρομαγνησίτης
Ποζολάνη
Ποζολάνες ειδικών χρήσεων
Καολίνης
1.235.105
19.872
3
4
Κράμα σιδηρονικελίου (FeNi)
Σκουριά (τριμμένο παραπροϊόν, -5 mm)
1
6
41.985
7
8
1.000.000
32.400
8
24.200
15.200
270.000
266.000
0
1.100
0
7
9
0
Περλίτης (πρωτογενές υλικό)
876.396
10
890.000
10
Περλίτης (κατεργασμένος)
450.000
11
435.000
11
Κίσσηρις (ελαφρόπετρα)
Διοξείδιο του πυριτίου (Πυριτικό)
Γύψος και ανυδρίτης
385.917
420.000
10.000
0
621.329
13
12
760.000
13
Ολιβινίτης (πρωτογενές)
20.285
16.461
Αμφιβολίτης
10.398
19.360
Ανθρακικό ασβέστιο (άμορφο και κρυσταλλικό)
Αστριοι
Χαλαζίας και χαλαζίτης
Διοξείδιο του άνθρακα (CO2) [υγρό]
Zεόλιθος
380.000
13.000
14
15
345.000
14
0
0
0
10.760
10.040
2.850
0
18
62.334.803
Λιγνίτης
661.510
Αργό Πετρέλαιο (σε βαρέλια)
Φυσικό Αέριο (σε Νm3)
18
16
55.500.000
17
609.390
6.401.717
191.970
Αλάτι (μη ορυκτό, δι'εξατμίσεως)
Ασβεστολιθικά Αδρανή
17
5.415.000
19
189.500
19
29.000.000*
30.000.000*
200.000
220.000
Μάρμαρα σε όγκους (σε κυβ. μέτρα)
Ξοφάρια (όγκοι ακανόνιστου σχήματος)
244.000*
Σχιστολιθικές πλάκες (σε κυβ. μέτρα)
160.000
Σμύριδα
300.000*
20
180.000
4.250
NA: δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία
16
20
4.250
*: στοιχείο κατ' εκτίμηση
(πηγή: ΥΠΕΚΑ, ΣΜΕ)
¹ Βωξίτης: S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε, Δελφοί Δίστομο ΑΜΕ και ΕΛΜΙΝ ΑΕ
² προϊόν επεξεργασίας 326,9 χιλ. τον. άνυδρης αλουμίνας.
³ πτώση μετά το ιστορικό ρεκόρ παραγωγής ένυδρης αλουμίνας εντός του 2011
4
Περιεχ. Μεταλ. : Pb: 15.313 τον., Ζn: 23.196 τον., Fe: 55.117 τον., Ag: 39.759 Kg, Au: 1065,55 Kg
και 25)
5
(παραχωρήσεις 16
περιεκτικότητα σε Ni: 19,32%
6
Σύνολο παραγωγής ωμού λευκολίθου από μονάδα κυρίως εμπλουτισμού και μονάδα μαγνητών.
7
Μπεντονίτης: S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε,ΜΠΕΝΤΟΜΑΙΝ Α.Ε., Sud Chiemie Hellas, Ελ. Μεταλλευτική ΕΠΕ, Μαυρογιάννης.
8
ατταπουλγίτης/παλυγκοσκίτης και σμεκτίτης/σαπωνίτης, τροφοδοσία εργοστασίου ΓΕΩΕΛΛΑΣ ΑΜΜΑΕ στην Κνίδη Γρεβενών.
9
ποζολάνες ειδικών χρήσεων: κονιάματα, πληρωτικά, κλπ. από ΚΥΒΟΣ ΑΕ και ΕΛΛ.ΠΟΖΟΛΑΝΕΣ ΑΕ
10
Περλίτης: S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε, ΕΕΚΟΜ ΑΕ, ΠΕΡΛΙΤΕΣ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΕ, ΜΗΛΟΠΑΝ ΑΕ.
11
Περλίτης (κατεργασμένος):S&B Βιομηχανικά Ορυκτά Α.Ε, ΠΕΡΛΙΤΕΣ ΑΙΓΑΙΟΥ ΑΕ
12
Πυριτικό: ΛΑΒΑ ΑΕ
13
Γύψος: IΝΤΕΡΜΠΕΤΟΝ ΔΟΜΙΚΑ YΛΙΚΑ ΑΕ, ΛΑΒΑ ΑΕ, ΒΡΒ ΕΛΛΑΣ ΑΒΕΕ (νυν SAINT GOBAIN HELLAS), ΒΙΟΓΥΨ-ΚΑΡΒΕΛΗΣ
ΑΕ, KNAUF AE, Γ.ΖΕΡΒΑΚΗΣ ΑΕ
14
προϊόντα ανθρακικού ασβεστίου (κονιάματα δόμησης, πληρωτικά, μαρμαρόσκονη, στόκος, marmoline, alfamix, iokal, iokalit
κλπ) από ΜΑΡΜΑΡΑ ΔΙΟΝΥΣΟΥ ΠΕΝΤΕΛΗΣ, ΠΕΡΡΑΚΗΣ-ΤΖΙΩΝΑΣ, ΖΑΦΡΑΝΑΣ, ΙΟΝΙΑΝ ΚΑΛΚ κλπ.
15
Αστριοι: MEBIOΡ ΑΕ
16
ΔΕΗ Α.Ε., ΛΑΡΚΟ (Σέρβια Κοζάνης), Μ.Ε.Τ.Ε.,
ΛΙΓΝ. ΚΑΡΑΠΑΤΗ, ΛΙΓΝ.ΑΧΛΑΔΑΣ Α.Ε.
17
ΚΑΒΑΛΑ OIL Α.Ε. και Energean Oil & Gas
18
19
Επτά (7) εργοτάξια σε όλη την Ελλάδα, 55% του συνόλου προερχόμενο από τις αλυκές Μεσολογγίου.
20
Συμπεριλαμβάνονται οι σχιστολιθικές πλάκες Καρύστου
Κανονικό κυβικό μέτρο (Nm3)
19
ΠΡΟΪΟΝΤΑ
ΔΑΣΜΟΛΟΓΙΚΗ
ΚΛΑΣΗ
ΠΙΝΑΚΑΣ 2
Εξαγωγές - Εισαγωγές Μαρμάρων-Διακοσμητικών Πετρωμάτων 2012 - 2013.
Ανάλυση ανά Δασμολογική Κλάση
ΕΞΑΓΩΓΕΣ
2013
Βάρος
(Κg)
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ
2013
2012
2012
Αξία (€)
Bάρος
(Κg)
Αξία (€)
Bάρος
(Κg)
Αξία (€)
Bάρος
(Κg)
Αξία (€)
Μάρμαρα - Ασβεστόλιθοι - Τραβερτίνες
544.233.714 105.922.639
25.15.12.00
101.280.214
16.988.268
53.005.310
10.617.469
9.018.609
1.458.461
6.243.851
1.061.821
68.02.21.00
138.455.840
83.025.553
100.635.700
69.370.821
8.895.010
3.582.967
12.421.331
6.443.716
68.02.91.00
34.855.547
26.216.796
48.932.938
32.566.842
2.402.803
1.155.508
4.318.848
1.608.499
68.02.92.00
54.310
12.184
31.562
18.942
148.576
42.018
555.030
205.251
4.780.493
17.295.209
8.257.466
Προϊόντα
25.15.11.00
Πλάκες
Κατεργασμένα
Ογκοι
Σύνολο
κατεργ/να
ΣΥΝΟΛΟ
Μάρμαρα κ.ά
488.047.304 100.326.726 83.865.464
13.918.142 60.644.456
173.365.697 109.254.533
149.600.200 101.956.605 11.446.389
818.879.625 232.165.440
690.652.814 212.900.800 104.330.462 20.157.096 84.183.516
10.507.053
19.826.340
Γρανίτες
25.16.11.00
Πλάκες
25.16.12.00
160.207
54.702
68.02.23.00
1.105.478
792.082
68.02.93.10
0
0
68.02.93.90
6.664.043
Σύνολο
κατεργ/να
Προϊόντα
Ογκοι
ΣΥΝΟΛΟ
Γρανίτες
7.232.130
837.263
7.730.140
1.213.600
618.188
162.563
818.230
273.929
204.475
79.622
8.102.458
1.166.309
608.610
1.305.972
1.343.017
435.742
270.055
472.549
2.023.908
6.405.242
2.556.734
691.363
10.376.253
2.886.417
11.337.112
4.079.724
2.480.296
1.041.047
455.333
5.843.118
1.477.092
3.009.767
1.158.247
7.769.521
3.272.378
8.612.598
3.620.677
17.525.343
4.836.058
16.370.787
5.929.334
15.161.858
4.164.343
16.547.213
4.913.899
26.245.989
6.341.638
17.624.759
6.473.318
12.333.257
1.754.363
10.368.091
1.622.715
2.162.163
268.095
1.203.190
140.738
Σχιστόλιθοι
Προϊόντα
Ογκοι /
πλάκες
25.14.00.00
68.03.00.00
0
0
0
0
0
0
0
0
68.03.00.10
1.033.095
155.203
853.835
129.899
80.710
15.319
21.590
1300
68.03.00.90
2.096.524
434.581
1.157.561
231.347
101.289
25.571
45.339
20.318
Σύνολο
κατεργ/να
3.129.619
589.784
2.011.396
361.246
181.999
40.890
66.929
21.618
15.462.876
2.344.147
12.379.487
1.983.961
2.344.162
308.985
1.270.119
162.356
168.638
41.589
165.258
44.124
0
0
959.600
228.586
ΣΥΝΟΛΟ
Σχιστόλιθοι
Ψαμμίτες
Ογκοι /
πλάκες
25.16.20.00
20
ΠΡΟΪΟΝΤΑ
ΔΑΣΜΟΛΟΓΙΚΗ
ΚΛΑΣΗ
ΠΙΝΑΚΑΣ 2 (συνέχεια)
Εξαγωγές - Εισαγωγές Μαρμάρων-Διακοσμητικών Πετρωμάτων 2011 - 2012.
Ανάλυση ανά Δασμολογική Κλάση
ΕΞΑΓΩΓΕΣ
2013
Βάρος
(Κg)
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ
2013
2012
2012
Αξία (€)
Bάρος
(Κg)
Αξία (€)
Bάρος
(Κg)
Αξία (€)
Bάρος
(Κg)
Αξία (€)
Αλλα διακοσμητικά πετρώματα
Ασβεστολιθικά
Προϊόντα
Πυριτικά
25.15.20.00
0
0
6.048.800
72.331
0
0
276.385
53.539
25.16.90.00
2.783.510
434.850
1.739.036
216.631
27.053.580
1.251.854
24.689.815
1.134.751
68.02.29.00
7.356.935
1.948.760
5.093.501
1.375.903
4.220.195
1.014.739
5.433.901
1.021.265
68.02.99.10
0
0
133
516
183.136
36.989
106.762
21.331
68.02.99.90
1.252.022
478.095
1.500.204*
585.951*
4.907.637
356.650
6.555.609
729.403
8.674.002
2.463.125
6.762.476
2.003.959
31.456.911
2.303.582
12.096.272
1.771.999
8.674.002
2.463.125
14.550.314
2.292.922
31.456.911
2.303.582
37.062.472
2.960.289
Σύνολο
κατεργ/να
ΣΥΝΟΛΟ Άλλα
πετρώματα
Κυβόλιθοι, κράσπεδα, πλάκες για λιθόστρωτα εκτός σχιστολίθων
68.01.00.00
1.012.603
158.288
816.248
300.184
3.408.360
464.328
1.908.426
323.680
2.332.272
967.862
2.656.646
2.059.198
394.233
246.843
536.214
807.974
861.691.874
242.304.794
Ψηφίδες
68.02.10.00
ΓΕΝΙΚΟ
ΣΥΝΟΛΟ
737.767.980 224.495.088 168.180.117 29.822.472 143.545.106 30.782.543
Πηγή στοιχείων: EΛ.ΣΤΑΤ, Επεξεργασία: Διεύθυνση Πολιτικής Ορυκτών Πρώτων Υλών, ΥΠΕΚΑ.
*Εγινε διόρθωση των στοιχείων του κωδικού 68.02.99.90 για την καταχώρηση του 2012
21
The mining/metallurgical industry in Greece.
Commodity review for years 2012-2013
[the report was written by:
Peter G. Tzeferis, Mining and Metallurgical Engineer, Ph.D, Mineral Resources Policy Directorate,
Greek Ministry of Environment Energy & Climate Change (YPEKA)]
Production data for various mineral commodities produced in Greece in the years 2012-2013
are listed in the following Table 1. Reported figures are combined data from (a) statistics provided
by the Mineral Resources Division of the Ministry of Environment, Energy and Climate Change
(YPEKA) and (b) annual statistics provided by Greek Mining Enterprises Association (GMEA). In the
database maintained by YPEKA/Mineral Resources Division, were recorded 700 activity statements
relating to quarrying/mining (2013). The total number of active quarrying and mining sites
currently used for mining activities occupy less than 0.33% of the Greek territory.
The output of the Greek mineral industry declined in both value and tonnage owing to the
global economic downturn that started in 2009 and was continuing in 2012-2013. Greece also
had a high budget deficit and the European Union’s (EU’s) second highest external debt burden
after Ireland (Industry Review, 2012).
In years 2012-2013 the mining sector continued the same downward trend that emerged in
previous years due to the economic crisis, following the significant decline in demand and prices
of raw materials in the steel, construction, cement, and concrete industries. The recession
boosted by volatility in the international markets for raw materials, reduction in international
metal prices and increasing energy prices across the EU.
The domestic market suffered a collapse mainly in the field of construction products
(aggregates, cement, ceramics, etc.) and companies related to aggregate quarries and generally
construction products as well as cement, face daily question of survival. The sector of construction
aggregate materials fell gradually to 50 million tons in 2010 (from 90-100 million tons before
crisis) to 35 million tons in 2011 and 25-30 million tons in 2012 and 2013 respectively, marking
an unprecedented downturn due to the shrinkage of domestic building and construction activity.
Domestic and export cement sales continued to fall in response to the decrease of construction
activity and the slowdown in south eastern European markets. Fortunately, as the figures show
the total production and sales of primary aggregates showed a small increase of 8% by the end of
2013.
However, in contrast to the shrinking domestic market, the tendency was to strengthen the
export sector with regards to products placed on the international market (industrial minerals,
aluminum, nickel, mixed sulphide Pb-Zn ores, magnesium compounds etc.), where the demand
and prices soon rallied largely to pre-crisis levels. For 2012-2013 the same trend continued with
the export sector producing satisfactory results, while the downturn in the domestic sector
deepened widely.
Specifically, for nickel (Ni) in 2013 there was a drop in production of 10% after an excellent
performance for LARKO GMM SA in 2012, the year in which production reached at level of 18.600
tn Ni and sales of 19.071 tn Ni creating a new history record. Exports in 2013 totalled 17.054 tn
Ni. Production of nickeliferous laterite ore from the mines of Evia, Agios Ioannis and Kastoria (the
total laterite ore production used to feed the Larymna metallurgical ferronickel plant) amounted to
2.25 million tn (for 2012) and 2.22 (for 2013). However, Larco G.M.M. S.A. (Larco), which is a
leading producer of nickel in Europe from domestic nickel ores, had a pre-tax loss of 76,38
million € in 2013 compared to losses of 34.32 million in 2012 (profit of 6.37 million euros in
22
2011). The Government is reported to be looking for a strategic investor in Larco and announced
plans to restructure ahead of its privatization.
For aluminium (Al), the production by Aluminium SA -the largest integrated producer of
aluminum and alumina in the European Union- remained at the same level as in 2012 (about 169
thousand tn) absorbing more than 75% of Greek production of bauxite. Intra-EU exports
increased to 100.9 thousand tons Al (from 89.3 thousand for 2012) with a sales value of € 179.6
million while exports to third countries were 2.4 thousand tons Al value of 4 million €.
The production of alumina hydrate
returned to the high levels of 2011
which
was
instrumental
in
the
diversion of non-metallurgical uses (eg
ceramics, filters etc).
The domestic production of bauxite
for 2013 (1.85 million tn) remained at
the same high level as in 2012 (1.8
million tn) covering the demand for
both metallurgical use (domestic
aluminum production) and other uses
of Al in the steel industry, cement
industry, etc. Greece is a leading
bauxite producer in the EU, with the
major bauxite deposits located in
central Greece within the ParnassosGhiona geotectonic zone and on Evia Island.
The production of mixed sulphide Pb-Zn ores (lead, zinc and iron concentrates) from HELLAS
GOLD SA in 2013 remained at previous levels (about 230 thousand dry tn) and products of
enrichment (concentrates of lead sulphide and zinc sulphide after differential flotation) exported
as a whole exceeded a value of 40 million € (23.2 m € for Pb and 17.2 m € for Zn) from € 46.4
million € in 2012. The concentrates were shipped by sea to European facilities using either the
Stratoni or the Thessaloniki port facilities (Eldorado Gold Corp., 2013).
Also in 2013, HELLAS GOLD SA treated 552,6 tn of the old mineral tailings in Olympias
Halkidiki which generated approximately 64,8
thousand tn gold-bearing arsenopyrite with
average concentrate Ag = 40,52 gr/tn and Au = 22,50 gr /tn. From this arsenopyrite concentrate
23
a total 49,8 thousand tn (value of 21.3 m €) was exported in China. This could produce over 50
thousand ounces of gold if there was metallurgical gold plant in Greece. The particular notation is
that Greece could-for the first time in modern time-become a gold producer country from an
environmental restoration work taking place in the old tailings of Olympias Halkidiki.
Grecial Magnesite SA is a leading magnesite producer and exporter in the EU and worldwide
with mines and production facilities in Yerakini, Halkidiki, Northern Greece. The primary business
activity is the mining, beneficiation and calcination of magnesium carbonate for the production of
caustic calcined magnesia, dead burned magnesia, unshaped basic monolithic refractories and
magnesium carbonate. The company’s capacity is close to 200,000 tons of calcined products and
50,000 tons of Basic Monolithic refractories. In 2013 the company managed to maintain previous
levels of magnesium ore exploitation (over 300 thousand tn of raw magnesite material) and
production of magnesium compounds (dead-burned and caustic-calcined magnesia) with a total
sales value of approximately 35 million € (for 2013) and over 30 million € (for 2012). The
company, with a total of 367 employees in Greece, exports to 60 countries in all five continents.
Exports of magnesium compounds represent 90% of its sales value. Activities outside Greece:
Magnesitas Navarras SA in Spain(40% share), Van Mannekus & Co BV in the Netherlands (50%
share) and Akdeniz Mineral Kaynaklari A.Sin Turkey (90% share).
Also, the revival of activity in Mantoudi Evia by Terna Magnesite (TERNA MAG, the GEK Terna)
which took over the old BIOMAGN in North Evia and aims at exploiting the old magnesite deposits
of Gerorema and Kakkavos and the further utilization for production of magnesium compounds on
the premises of Furnace Mantoudi after modernization. In the first phase, the objective of TERNA
MAG for next years is an annual raw magnesite production of about 170 thousand tn. Indeed, in
2013 the production of magnesite plant Gerorema amounted 23,6 thousand tn of raw magnesite
while at the same time the company began underground mining from the site Plakarias-Mourtitsa.
Already, the company's facilities in North Evia employed a total of 100 employees. In 2014 the
plan is to develop a new mining center in Kakkavos with open pit magnesite ore exploitation and
function enrichment plant.
For 2013, the sector of industrial minerals maintained much of the results of 2012, mainly
thanks to the diversified export-oriented products towards international markets for raw materials
and the application of the approach “from Market-to-Mine” which provides the possibility of
developing new integrated chain of products and accelerate the development of higher valueadded specialized applications. Specifically, production of bentonite and perlite ores from Milos
Island remained at 2012 levels, with a slight reduction for bentonite (1.0 million tn). The S & B
Industrial Minerals SA maintained its position as first in the production of bentonite in Europe and
the largest bentonite export company in the world with a total sales value of over 66 million €
(100% exports). Similar performance was achieved for the branch of perlite, with a total sales
value in both unprocessed and processed products of 27,5 million (compared with 30.8 million €
in 2012).
In 2012-2013, the predominant fuel used in electricity generation in Greece was brown coal
(“lignite”) and Public Power Corp. S.A. (PPC) was Greece’s major producer of lignite. Lignite
production from Public Power Corp., exceeded 54 million tn (2013) reduced by 14.5% from 61.7
million tn (2012). Specifically, the 43.6 million tn came from Western Macedonia Lignite Center
(LKDM) and 8.9 million tn of the Megalopolis Lignite Center (LKM). Based on the above data, in
2013, the contribution of lignite in the energy mix on the interconnected system of the country
exceeded 46% (55% in 2012), while the corresponding participation in the whole country
(including non-interconnected islands) was 42% (49.5% in 2012) demonstrating the dominance of
lignite reserves in the country’s energy scene. The energy mix on the interconnected system of
the country at the end of 2013, according to official figures is: Lignite 46% (falling trend), Natural
gas 24% (increasing trend), RES 15%, Hydro 11%, imports 4%.
The industry of marble products and ornamental stone, despite the severe impact of the
economic crisis on domestic consumption, managed to improve production and maintain the
upward trend that began in 2008-2009 mainly thanks to strong demand from the Chinese marble
market. For 2012-13, the total annual production of marble products exceeded 1 million tn
annually, while exports of the sector exceeded a total of 850 thousand tn worth over 240 million €
24
(in 2013) and a total of 730 thousand tn worth over 212 million € (in 2012). Μarble exports to
China, the main market for Greek marble, totaled over 98 million € (in 2013) and 88 million € (in
2012), representing for 2013 more than 58% of total quantity and 42% of the total value of Greek
marble exports (Fig. 1).
Figure 1:
Imports and Exports of marble and other natural stones [2000-2013]
Regarding the gold-mine projects in Halkidiki peninsula and in the Thrace region, Greece has
the potential to become a near-term gold producer with a number of exploration companies active
in the country. Hellas Gold SA (owned by Eldorado Gold Corp. Canada) is developing a project
including mining and processing at the Skouries gold-copper deposit and has initiated mining
activities at the Olympias site. Eldorado Gold Corp. is also developing the Perama Hill gold project
through its subsidiary Thracean Gold Mining SA, while a third project in Sappes, Thrace, is
currently being evaluated by YPEKA. When all above mines are in full operation, it is estimated
that they will boost country's exports by €1 billion a year, turning Greece into the largest gold
producer in Europe.
25
Moreover, Eldorado's projects will provide some 2,000 jobs. However, environmentalism and
local opposition remains the biggest obstacle to gold mining in Greece. Many local residents
oppose the new projects, saying it will destroy the environment and harm the area's tourism
potential. In 2013, Eldorado Gold Corp. announced the delay in starting production in Skouries,
Halkidiki and the reduction of costs by 35% due to the significant decline in the gold price (-22%
in 2012) and the intention to maintain the company’s profile as a “low-cost”, profitable and
growing.
In the hydrocarbon sector, the production of crude oil and natural gas (from Prinos deposits,
Kavala Oil SA) in 2013 were maintained at the same levels as in 2012. Kavala Oil SA (subsidiary
of Energean Oil & Gas) is the only company extracting hydrocarbons in Greece, targeting with
significant investments to a doubling of production from the existing Prinos deposit of 2,500
barrels currently in 4,000 barrels of oil per day. Also the company announced (in 2013) an
investment program for exploitation of the deposit "E" aiming to an initial daily production of
3,000 barrels in 2013 (estimated reserves of the deposit "E" stand at 10 million barrels).
Table 1
GREECE : PRODUCTION OF MINERAL COMMODITIES
METALS, INDUSTRIAL MINERALS, MINERAL FUELS AND RELATED MATERIALS
COMMODITY PRODUCTION
Quantity in Metric tons unless otherwise specified
2012
Bauxite
Aluminium, primary (Foundry Line)
Alumina, calcined (Al2O3)
Alumina, hydrated (Al2O3)
Mixed sulphide ore
Galena, PbS (metric tons of concentrates)
Zinc blend , ZnS (metric tons of concentrates)
FeS2 (metric tons of concentrates)
Auriferous arsenopyrite4
Nickeliferrous ores (laterites)
Ferronickel:
Ni content of ferronickel
Slag by-product (coarse)
Slag by-product (fine, -5mm)
Magnesite, crude
Dead-burned magnesia
Caustic-calcined magnesia
Basic monolithic refractories
Bentonite, crude
Attapulgite clay
Huntite, crude
Pozzolan, Santorin earth
Pozzolan, specific use (not cement industry)
Kaolin, crude
2013
1.815.328
1
1.844.000
2
165.046
169.457
653.011
664.512
784.400
811.600
227.197
227.203
18.062
18.375
41.824
41.226
4.260
0
0
64.837
2.256.686
5
3
4
2.220.790
5
96.435
18.632
86.776
85.511
6
351.266
88.910
16.890
84.300
83.970
6
360.000
26.832
30.559
60.625
57.393
44.821
1.235.105
19.872
8
1
41.985
7
1.000.000
32.400
7
8
24.200
15.200
270.000
266.000
0
1.100
0
0
9
26
Perlite, crude
Perlite, treated
Pumice
Silica (SiO2)
Gypsum and anhydrite, crude
Olivine
876.396
10
890.000
10
450.000
11
435.000
11
20.285
16.461
Amphibolite
10.398
14
380.000
15
13.000
19.360
14
345.000
0
385.917
420.000
10.000
0
621.329
Calcium Carbonate (CaCO3), processed all sources
Feldspar
Quartz
CO2 [liquid]
Zeolite
Lignite
Crude oil, in barrels
Natural gas , in NM318
Salt, sea salt
Mineral Aggregates (sand, gravel,
crushed stones etc.)
13
12
760.000
13
0
0
10.760
10.040
2.850
0
62.334.803
661.510
16
55.500.000
17
609.390
6.401.717
191.970
16
17
5.415.000
19
189.500
19
29.000.000*
30.000.000*
200.000
220.000
Marble rough blocks, in cubic meters
Marble, rough shapeless blocks
Slate stones, in cubic meters
244.000*
160.000
300.000*
20
180.000
4.250
Emery
20
4.250
(source: MinEnv, Greek
NA: not available,
Mining Enterprises
Association (GMEA))
*: estimated
1
bauxite: S&B Industrial Minerals S.A., Delphi Distomo AME, Elmin AE
2
produced from treatment of 326,9 thousand tn of calcined alumina
3
Metal content Pb: 14.211 tn, Ζn: 22.512 tn, Fe: 53.438 tn, Ag: 36.401 Kg, Au: 1033,13 Kg
4
Metal content Fe=17.648,63tn, Au=1.458,83Kgr, Ag=26.27,20 Kgr
5
%Ni content: 19,32%
6
Total production of raw magnesite from main enrichment unit and magnets plant.
7
Bentonite: S&B Industrial Minerals S.A., BENTOMINE S.A., Sud Chiemie Hellas, Greek Mining Ltd., Mavroyiannis
8
attapulgitis/palygorskite plus smectite/saponite clay: raw material for knidi Grevena factory feeding (GEOELLAS ΑΜΜΑΕ)
9
Pozzolan for specific use: construction pozzolanic mortars, fillers, e.g. from KYBOS SA and Greek Pozzolans SA
10
Perlite: S&B Industrial Minerals S.A., EEKOM SA, Aegean Perlites S.A., ΜILOPAN S.A.
11
Perlite (processed): S&B Industrial Minerals S.A. , Aegean Perlites S.A.
12
Silica: Lava Mining and Quarrying Co,
13
Gypsum: Interbeton Construction Materials SA., Lava Mining and Quarrying Co, BPB HELLAS SA (SAINT GOBAIN HELLAS), Knauf
Gypsopoiia SA, Biogyps-Karvelis SA, G. Zervakis SA.
14
Calcium Carbonate (CaCO3) products, both amorphous and crystallic: construction mortars, fillers, marble powder, adhesive and
sealant, marmoline, alfamix, iokal e.g. by Dionyssomarble SA, Ionian Kalk SA, Perakis-Tzionas, Zafranas-petrochem Co. etc.
15
16
feldspar: MEVIOR SA
PPC SA, Larco (Servia Kozani) GMMAE, M.E.T.E., Lign. Karapati , Lign.ACHLADAS SA
17
19
20
ΚΑΒΑΛΑ OIL SA, Energean Oil & Gas
18
Normal cubic meter (Nm3)
from seven (7) salt sites throughout Greece, 55% of the total coming from the salt pits of Mesolongi
Karystos area slate stones are included
27

May	JUN	Jul
	11
2015	2016	2017

Categories

Categories

Categories

Publishers

Difficulty

Instrument

Genre

ΕΚΘΕΣΗ -ΑΝΑΦΟΡΑ

More From This User

Π. Τζεφέρη Η Εξορυκτική Μεταλλουργική Δραστηριότητα Στην Ελλάδα.Στατιστικά Δεδομένα 2012-2013

Description

Related

Similar to Π. Τζεφέρη Η Εξορυκτική Μεταλλουργική Δραστηριότητα Στην Ελλάδα.Σ...