Σσγκρότημα κατεργασίας αργσρούτων μεταλλεσμάτων

στη θέση Αρύ Λασρεωτικής
Κ. Γ. Τσάϊμοσ, Αρταιολόγος , Ομ. Καθηγήτρια Ε.Μ.Π.
Α.Σ.Τσάϊμοσ, ΜSc Γεωτετνικός Μητανικός Oρσκτών Πόρων Πολστετνείοσ Κρήτης
[παροσζιάζηηκε ζηην ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016 ]
Σηην Μνήμη
ηης Μαίρης Οικονομάκοσ

Ζ έξεπλά κνπ γηα ηελ κεηαιιεπηηθή θαη ηελ κεηαιινπξγία ζην αξραίν Λαύξην, γηα ηα
κεραλήκαηά ηνπο θαη ηδηαίηεξα ηα ειηθνεηδή ξείζξα, ηα θπθιηθά ξείζξα, ηα θακίληα θαη όζα
ζρεηίδνληαη κε ηα παξαπάλσ, ηα νπνία είλαη ηεο εηδηθόηεηάο κνπ, κε νδήγεζαλ ζηελ θνηιάδα
Αξύ Λαπξεσηηθήο. Δθεί, ην 2005 εληνπίζακε κεηαμύ άιισλ αξραίσλ εξεηπίσλ (Δηθ.1), έλα λέν
καξκάξηλν ξείζξν, ην Αξύ ΗΗΗ . Τν κεγαιύηεξν κέξνο ηνπ ξείζξνπ ήηαλ θαιπκκέλν κε ρώκα
(Δηθ.2).

Δηθ. 1 Ο εληνπηζκόο ηνπ Αξύ ΗΗΗ

Ζ καξκάξηλε απηή θαηαζθεπή απνηειεί κέξνο κεγάινπ ζπγθξνηήκαηνο εκπινπηηζκνύ, όπσο
καξηπξνύλ ηα πνιπάξηζκα εκθαλή αξρηηεθηνληθά ππνιείκκαηα, πνπ ππάξρνπλ ζηελ γύξσ
πεξηνρή.
Ζ πεξηνρή Αξύ βξίζθεηαη ζην ΒΓ ηκήκα ηεο Λαπξεσηηθήο αλάκεζα ζε Αλάβπζζν θαη Κεξαηέα.
Τν αξγπξνύρν κεηάιιεπκα ζην Αξύ ήηαλ πινύζην ζε άξγπξν. Οη αξραίνη εξγάζηεθαλ εληαηηθά
ζηελ Η, ΗΗΗ θαη ελ κέξεη ζηελ ΗΗ επαθή θαη αλέπηπμαλ κεγάιε κεηαιιεπηηθή θαη κεηαιινπξγηθή
δξαζηεξηόηεηα ζηελ πεξηνρή.

Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

1 

Δηθ, 2. Απνθαιύπηνληαο ην Αξύ ΗΗΗ

Τν ζπγθξόηεκα Αξύ ΗΗΗ έρεη ιαμεπηεί ζην θαηώηεξν κέξνο ηεο πιαγηάο ηνπ ιόθνπ
Κνπκαξνδηάζεινπ, ζηελ θνηιάδα Αξύ ζε ηξία επίπεδα θαη πεξηιακβάλεη εθηόο από ην θπθιηθό
καξκάξηλν ξείζξν θαη ην επίπεδν πιπληήξην, θαη ρώξνπο κε ηερληθό ραξαθηήξα θαη ρώξνπο
θαηνίθεζεο. Ζ αλαζθαθηθή έξεπλα δηεμήρζε κόλν ζην δεύηεξν επίπεδν θαη απνςηιώζεθε (Δηθ.
3) θαη θαζαξίζηεθε ην ηξίην επίπεδν, όπνπ ήξζαλ ζην θσο επηπιένλ ρώξνη ηνπ ζπγθξνηήκαηνο (
Δηθ.4). Τν πξώην επίπεδν σο ρώξνο ηδησηηθόο δελ εξεπλήζεθε. Τν θπθιηθό ξείζξν αλαζθάθηεθε
ην έηνο 2005 ( Δηθ.5 ). Τν ξείζξν είλαη ζθαιηζκέλν πάλσ ζε 20 καξκάξηλα θνκκάηηα. Σην
εζσηεξηθό ρώξν ηνπ ξείζξνπ βξέζεθε θνηιόηεηα, όπσο θαη ζηα άιια θπθιηθά ξείζξα. Τν
θπθιηθό ξείζξν Αξύ ΗΗΗ, όπσο όια ηα κέρξη ηώξα αλαζθαθέληα θπθιηθά ξείζξα είλαη εληόο
δσκαηίνπ.

Δηθ. 3 Τν ηξίην επίπεδν ηνπ ζπγθξνηήκαηνο Αξύ ΗΗΗ πξν ηεο απνςίισζεο

Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

2 

Δηθ.4 Τν ηξίην επίπεδν ηνπ ζπγθξνηήκαηνο Αξύ ΗΗΗ κεηά ηελ απνςίισζε

Δηθ.5 Τν θπθιηθό ξείζξν Αξύ ΗΗΗ

Θα πεξηγξάςνπκε πξώηα ηνπο ρώξνπο κε ηερληθό ραξαθηήξα θαη ζηε ζπλέρεηα ζα
εξκελεύζνπκε κε βάζε ηα αξραηνινγηθά ζηνηρεία θαη ηελ ηερληθή ζθέςε ηε ρξεζηηθόηεηα
θαη ιεηηνπξγία ηνπ θπθιηθνύ ξείζξνπ.
Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

3 

Ο ρώξνο ζξαύζεσο θαη ιεηνηξίβεζεο ηνπ κεηάιιεπκα είλαη βόξεηα (Σρ.1) θαη εθαπηόκελνο ηνπ
ρώξνπ ηνπ θπθιηθνύ ξείζξνπ. Δίλαη ην δσκάηην Α, (δηαζη. 10,70κ. ρ 6,50κ.), όπσο καξηπξνύλ
ηα επξήκαηα ηνπ ρώξνπ (Δηθ. 6). Γει. νη ηξείο αζβεζηνιηζηθέο πιάθεο, εθ ησλ νπνίσλ νη δύν
είλαη in situ θαη εθαπηόκελεο ζηνλ αλαηνιηθό θαη δπηηθό ηνίρν, ελώ ε ηξίηε ζηελ λόηηα πιεπξά
ηνπ δσκαηίνπ, ησλ νπνίσλ ε επηθάλεηα ηνπο δελ είλαη επίπεδε, αιιά έρνπλ ειαθξέο θιίζεηο πξνο
ην θέληξν, έλδεημε όηη πάλσ ζηηο πιάθεο ζξαύαλε ην κεηάιιεπκα θαη επηπιένλ ε εηδηθή θηλεηή
πιάθα από ηξαρύηε από επίπεδν ηξηβείν πνπ βξέζεθε ζην ρώξν απηό.

Σρ. 1 Τν ζπγθξόηεκα Αξύ ΗΗΗ.

Δηθ. 6 Ο ρώξνο ζξαύζεσο θαη ιεηνηξίβεζεο ηνπ κεηαιιεύκαηνο
Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

4 

Δπίζεο, ζην βόξεην ηκήκα ηνπ δσκαηίνπ απηνύ ήξζαλ ζην θσο δύν αληζνκεγέζε ηξάπεδεο
(Δηθ.7), νη νπνία κεηαμύ ηνπο ρσξίδνληαη από έλα κηθξό δηάδξνκν πιάηνπο 0,90κ. Οη ηξάπεδεο
είλαη πξόρεηξεο θαηαζθεπήο. Οη επηθάλεηεο ηνπο είλαη από θηππεηή γε. Ζ αλαηνιηθή ηξάπεδα,
πνπ έρεη ππνζηεί κεγαιύηεξε θαηαζηξνθή, καο έδσζε θεξακηθή από κεγάια αγγεία (πίζνη,
ακθνξείο). Σηελ επηθάλεηα ηεο δπηηθήο ηξάπεδαο ππάξρνπλ δύν θνηιόηεηεο νβάι θαη ηεηξάγσλνπ
ζρήκαηνο αληηζηνίρσο, ζε απόζηαζε 1κ. ε κία από ηελ άιιε.

Δηθ. 7 Οη δύν ηξάπεδεο, όπνπ ζηελ κία ηνπνζεηνύζαλ ηα επίπεδα ηξηβεία, ελώ ζηελ άιιε ηα
αγγεία κε λεξό γηα ηνπο εξγαδόκελνπο

Βάζεη ησλ επξεκάησλ κπνξνύκε λα πνύκε όηη ε αλαηνιηθή ηξάπεδα ήηαλ ν ρώξνο όπνπ
ηνπνζεηνύζαλ ηα αγγεία κε λεξό γηα ηνπο εξγαδόκελνπο, ελώ ζηε δπηηθή ηξάπεδα ηνπνζεηνύζαλ
ηα εηδηθά επίπεδα ηξηβεία γηα ηελ ιεηνηξίβεζε ηνπ κεηαιιεύκαηνο. Τέζζεξεο θνηιόηεηεο
θπθιηθνύ θαη ηεηξάγσλνπ ζρήκαηνο, γεκάηεο κε πέηξεο έρνπλ βξεζεί έκπξνζζελ ηνπ ρώξνπ ησλ
ηξαπεδώλ θαη ζηε λόηηα πιεπξά ηνπ δσκαηίνπ. Μάιηζηα ζε κηα από απηέο ηηο θνηιόηεηεο
βξέζεθαλ θνκκάηηα ηξηκκέλνπ κεηαιιεύκαηνο. Ζ επηθνηλσλία ηνπ δσκαηίνπ ζξάζεσο θαη
ιεηνηξίβεζεο ηνπ κεηαιιεύκαηνο κε ηνπο ππόινηπνπο ρώξνπο ηνπ ζπγθξνηήκαηνο γηλόηαλ κέζσ
αλνίγκαηνο πιάηνπο 0,90κ.,ηνπ νπνίνπ ζώδνληαη νη δύν παξαζηάδεο. Έκπξνζζελ ηνπ αλνίγκαηνο
βξέζεθε ηξηκκέλν κεηάιιεπκα.
Τν δάπεδν ηνπ δσκαηίνπ από θηππεηή γε ζώδεηαη ζρεδόλ ζε όιε ηελ επηθάλεηα ηνπ δσκαηίνπ.
Πξόθεηηαη γηα κνλόρσξν δσκάηην. Ο ρώξνο, πνπ απνζήθεπαλ ην ηξηκκέλν κεηάιιεπκα, όπσο
καξηπξνύλ ηα επξήκαηα, δει. ηξηκκέλν κεηάιιεπκα, ην νπνίν έρεη ζπζζσκαησζεί ζε ζηξώζεηο,
είλαη ην δσκάηην, πνπ νλνκάζακε Γ θαη βξίζθεηαη δπηηθά θαη εθαπηόκελν ηνπ ρώξνπ ζξαύζεσο
θαη ιεηνηξίβεζεο ηνπ κεηαιιεύκαηνο δει. ηνπ δσκαηίνπ Α (Σρ. 1, Δηθ, 8).
Σε ζπλέρεηα θαη εθαπηόκελν ηνπ δσκαηίνπ απνζήθεπζεο ηνπ ηξηκκέλνπ κεηαιιεύκαηνο θαη ζε
κηα απόζηαζε 4 κ. από ην θπθιηθό ξείζξν εληνπίζηεθε ην επίπεδν πιπληήξην ηνπ
ζπγθξνηήκαηνο (Σρ.1, Δηθ.9). Οξαηά ήηαλ ειάρηζηα αξρηηεθηνληθά ιείςαλα. Βέβαηα αξθεηά
θαηαζηξακκέλν. Δίλαη ηδηαίηεξα κεγάισλ δηαζηάζεσλ (απνθαιπθζέλ κήθνο 10,60 κ. θαη
πιάηνο7κ.) θαη έρεη επηκειεκέλε θαηαζθεπή. Τν πδξαπιηθό θνλίακα ζώδεηαη θπξίσο ζηα
ηνηρώκαηα ησλ απιαθηώλ ηνπ πιπληεξίνπ. Τν θνλίακα ζηξώζεθε πάλσ ζε ζηξώκα από πέηξεο
Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

5 

έλζεηεο ζε ιεπηό ζηξώκα ρώκαηνο. Ζ εκπξόζζηα όςε ηεο δεμακελήο λεξνύ, πνπ θέξλεη ηα
αθξνθύζηα, δελ ζώδεηαη, βξέζεθε θαηεζηξακκέλε. Όπσο καξηπξνύλ ηα επξήκαηα, ε όςε ηεο
δελ ήηαλ θηηζκέλε κε αζβεζηνιηζηθέο πιάθεο αιιά θηηζκέλν κε κηθξέο πέηξεο. Μηα ηερληθή
πνπ απαληάηαη ζε πιπληήξηα ρξνλνινγνύκελα ηνλ 5νλ αηώλα. Βξέζεθε θαη ν θηνλίζθνο πνπ
ζηήξηδε ηελ νξνθή ηνπ πιπληεξίνπ.
Τν πιπληήξην ππνινγίδεηαη όηη είλαη έλα πιπληήξην 4 αθξνθπζίσλ.

.
Δηθ. 8 Ο ρώξνο απνζήθεπζεο ηνπ ηξηκκέλνπ εκπινπηηζκέλνπ κεηαιιεύκαηνο

Δηθ. 9 Τν επίπεδν πιπληήξην ηνπ ζπγθξνηήκαηνο

Γπηηθά θαη εθαπηόκελν ηνπ επηπέδνπ πιπληεξίνπ απνθαιύθηεθε κηθξό δσκάηην, ηνπ νπνίν ην
δάπεδν είρε επέλδπζε από πδξαπιηθό θνλίακα (Σρ.1, Δηθ. 10). Πιάη ζην δσκάηην, δεμηά ζηελ
Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

6 

εηθόλα Δηθ.10 δηαθξίλεηαη έλαο δηάδξνκνο, ν νπνίνο θαηαιήγεη ζε δύν ζθαινπάηηα, ηα νπνία
πηζαλόλ νδεγνύζαλ ζε ρώξνπο ηνπ εξγαζηεξίνπ, πνπ βξίζθνληαη ζην δηπιαλό αγξόθηεκα, πνπ
αλαθέξακε ή ζην νηθνδνκηθό ηεηξάγσλν, πνπ είλαη ζπλέρεηα ηνπ επηπέδνπ πιπληεξίνπ.

Δηθ. 10 Τν δσκάηην Γ

Γπηηθά θαη ζπλέρεηα ησλ ρώξσλ, πνπ έρνπλ ηερληθό ραξαθηήξα απνθαιύθηεθε νηθνδνκηθό
ηεηξάγσλν πέληε δσκαηίσλ ( Σρ 1, Δηθ. 11). Ο ρώξνο ( 12.30κ. x 7.50κ.) βξίζθεηαη πςειόηεξα
θαηά 0,60 κ. από ην ππόινηπν αλαηνιηθό ηκήκα ηνπ ζπγθξνηήκαηνο, πνπ ηα επξήκαηα
καξηπξνύλ όηη είλαη ρώξνη πνπ δελ έρνπλ ηερληθό ραξαθηήξα, αιιά είλαη ρώξνη θαηνίθεζεο γηα
ηνπο εξγαδόκελνπο. Τν βνξεηόηεξν δσκάηην, ην Ε, (Σρ.1, Δηθ.11), βξέζεθε θαηεζηξακκέλν θαη
δελ έδσζε αξραηνινγηθά επξήκαηα. Ακέζσο λόηηα ηνπ δσκαηίνπ Ε είλαη ην δσκάηην Ζ.

Ι

Θ

Κ

Η
Ζ

Δηθ.11 Τν νηθνδνκηθό ηεηξάγσλν ησλ πέληε δσκαηίσλ πνπ
βξίζθεηαη πςειόηεξα θαηά 0,60 κ. από ην ππόινηπν αλαηνιηθό ηκήκα ηνπ ζπγθξνηήκαηνο
Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

7 

Τν δάπεδν ηνπ δσκαηίνπ, θαιπκκέλν κε πδξαπιηθό θνλίακα ζώδεηαη ζε θαιή θαηάζηαζε. Καηά
κήθνο ηεο αλαηνιηθήο πιεπξά ηνπ δσκαηίνπ, απνθαιύθηεθε θηηζηό ζξαλίν. Βνξείσο θαη ζε
ζπλέρεηα απηνύ ππάξρεη εθαπηόκελε κηθξή νξζνγώληα δεμακελή ( Δηθ. 12).

Δηθ.12 Τν δσκάηην Ζ

Ζ δεμακελή εζσηεξηθά θαη εμσηεξηθά είλαη θαιπκκέλε κε πδξαπιηθό θνλίακα. Σηα λόηηα ηνπ
ζξαλίνπ κεηαμύ απηνύ θαη ηνπ λόηηνπ ηνίρνπ ηνπ δσκαηίνπ, ππάξρεη κηθξόο αγσγόο, πνπ
δηέξρεηαη θάησ από ηνλ αλαηνιηθό ηνίρν ηνπ δσκαηίνπ θαη θαηαιήγεη ζε θξεάηην πνπ είλαη ζηνλ
αύιεην ρώξν ηνπ ζπγθξνηήκαηνο. Τα ππόινηπα δσκάηηα ηνπ νηθνδνκηθνύ απηνύ ηεηξαγώλνπ
θαζαξίζηεθαλ κόλν. Γελ αλαζθάθηεθαλ.
Γπηηθά ησλ πέληε απηώλ δσκαηίσλ θαζαξίζηεθε ρώξνο πιάηνπο 12κ. αθάιππηνο, όπσο δείρλνπλ
ηα κέρξη ηώξα αξραηνινγηθά επξήκαηα. Πηζαλόλ λα ήηαλ απιή ηνπ ζπγθξνηήκαηνο ( Δηθ.13). Ο
ρώξνο δπηηθά νξίδεηαη από ηνίρν επηκειεκέλεο θαηαζθεπήο. Ο ηνίρνο πξνρσξάεη πξνο βνξξά
εληόο ηνπ ηδηόθηεηνπ αγξνηεκαρίνπ. Απνθαιύθζεθε ζε κήθνο 16,20κ.

Δηθ. 13 Ο αθάιππηνο ρώξνο, πνπ πηζαλόλ ήηαλ απιή ηνπ ζπγθξνηήκαηνο
Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

8 

Άλλο οικοδομικό τετράγωνο
Γπηηθά θαη πέξαλ ηνπ ηνίρνπ απηνύ αλαπηύζζνληαη θαη άιια δσκάηηα ηνπ ζπγθξνηήκαηνο, όπσο
καξηπξνύλ ηα απνθαιπθζέληα αξρηηεθηνληθά ιείςαλα (Δηθ.14). Γεκηνπξγείηαη δει. έλαο
δεύηεξνο νηθνδνκηθόο ρώξνο. Σην ρώξν απηό ήξζε ζην θσο έλα κεγάιν δσκάηην, ην Λ,
δηαζηάζεσλ (6,70κ ρ 3.50κ.)

Δηθ.14 Ο δεύηεξνο νηθνδνκηθόο ρώξνο ηνπ ζπγθξνηήκαηνο, λόηηα ηνπ
νπνίνπ δηέξρεηαη δξόκνο δηεπζύλζεσο από Γ πξνο Α

Γρόμος
Νόηηα θαη έμσ από ην δσκάηην Λ θαη παξάιιεια κε απηό δηέξρεηαη δξόκνο δηεπζύλζεσο από Γ
πξνο Α. Ο δξόκνο είλαη αξθεηά θαηεζηξακκέλνο, θαζόζνλ από ην ίδην ζεκείν δηέξρνληαλ θαη
λεώηεξνο δξόκνο ηεο Γαιιηθήο κεηαιινπξγηθήο εηαηξείαο, ν νπνίνο όπσο απνθάιπςε ε
αλαζθαθηθή έξεπλα πεξλνύζε θαη πάλσ από ην επίπεδν καξκάξηλν ξείζξν, πνπ πξνθάιεζε θαη
θζνξέο (Σρ.1).
Γηα λα ιεηηνπξγήζεη έλα εξγαζηήξην εκπινπηηζκνύ κεηαιιεύκαηνο ρξεηάδεηαη πνιύ λεξό.
Κνληά ζην επίπεδν πιπληήξην βξίζθνπκε ζπλήζσο κηα κεγάιε δεμακελή λεξνύ. Όκσο ζηνπο
ρώξνπο , πνπ αλαζθάςακε δελ εληνπίζακε θακία δεμακελή. Απνξώληαο γηαπηό θαηαθύγακε ζε
ζύγρξνλεο κεζόδνπο, δειαδή ζηε γεσθπζηθή έξεπλα κε ηελ νπνία απεδείρζε όηη ε κεγάιε
δεμακελή είλαη πάληα εθεί, ζην δηπιαλό νηθόπεδν, όπνπ καο απαγνξεύνπλ λα ςάμνπκε.
Ο αλαζθαθέαο αξραηνιόγνο όηαλ θέξλεη ζην θσο ην ζακκέλν ζηε γε κλεκείν πξνζέρεη θάζε
ιεπηνκέξεηα ηνπ, θαη πξνζπαζεί λα εξκελεύζεη ηηο δηαθνξέο. Όηαλ εληνπίζακε ην θπθιηθό
ξείζξν, ε δνθηκαζηηθή ηνκή, πνπ θάλακε ζε ηκήκα ηνπ ξείζξνπ, καξηπξνύζε όηη ήηαλ ξείζξν
ρσξίο ηεο ραξαθηεξηζηηθέο ειιεηςνεηδείο θνηιόηεηεο, ηηο γλσζηέο ησλ ειηθνεηδώλ ξείζξσλ. Γει.
ήηαλ ξείζξν γηα ζπζζσκάησζε εκπινπηηζκέλνπ κεηαιιεύκαηνο.
Όκσο, ε πιήξεο αλαζθαθή ηνπ κλεκείνπ έθεξε ζην θσο έλα ξείζξν ζθαιηζκέλν πάλσ ζε 20
καξκάξηλα θνκκάηηα, εθ ησλ νπνίσλ ηα 18 θνκκάηηα θέξλνπλ ζηνλ ππζκέλα ηνπο ειιεηςνεηδείο
ζπλερόκελεο αβαζείο θνηιόηεηεο βάζνπο 3 ρηιηνζηώλ πεξίπνπ, ελώ ηα δύν άιια ζπλερόκελα
θνκκάηηα έρνπλ ιείν ππζκέλα ( Δηθ. 15 ).
Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

9 

Δηθ. 15 Τα ζπαζκέλα κάξκαξα ηνπ ξείζξνπ πξνθιήζεθαλ από ηνλ δηεξρόκελν πάλσ από ην
ξείζξν δξόκν ηεο γαιιηθήο κεηαιινπξγηθήο εηαηξείαο

Δηθ. 16 Γνθηκαζηηθή ηνκή ζε ηκήκα
ηνπ ξείζξνπ

Δηθ. 17 Τα δύν ζπλερόκελα θνκκάηηα ηνπ
θπθιηθνύ ξείζξνπ Αξύ κε ιείν ππζκέλα

Τα ζηνηρεία απηά καξηπξνύλ όηη ην ξείζξν απηό κεηαηξάπεθε από ειηθνεηδέο πιπληήξην ζε
ξείζξν ζπζζσκάησζεο κεηαιιεύκαηνο. Τν καξκάξηλν ξείζξν αιιάδεη ρξεζηηθόηεηα.

Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

10 

Ζ ύπαξμε ραξαθηάο, δει. απιαθηνύ κε ππνςία βάζνο, πνπ ππάξρεη ζε όιν ην κήθνο ηεο
εζσηεξηθήο πιεπξάο ηνπ ξείζξνπ, δελ εμεγεί, νύηε δηθαηνινγεί ηελ ύπαξμε κπιόπεηξαο, όπσο
ππνζηεξίδεη ν θύξηνο Παπαδεκεηξίνπ. Ζ κπιόπεηξα, κε θαλέλα ηξόπν δε ζα κπνξνύζε λα
πξνθαιέζεη ηέηνηα ραξαθηά. Δηδηθνί ηερλίηεο πνπ ξώηεζα, απνθάλζεθαλ όηη ίζσο ε ραξαθηά
πξνθιήζεθε από μύζηξν γηα λα επαλαθέξνπλ ην πιηθό πνπ θνιινύζε ζηε εζσηεξηθή πιεπξά ηνπ
απιαθηνύ (Δηθ.18).

Δηθ. 18 Ζ ράξαμε πνπ ππάξρεη ζηελ εζσηεξηθή πιεπξά ηνπ ξείζξν πξνέξρεηαη από ην
μύζηξν, πνπ ρξεζηκνπνηνύζαλ νη εξγάηεο γηα λα μαλαξίρλνπλ εληόο ηνπ ξείζξνπ ην πιηθό πνπ
μέθπγε ζηα πιάγηα

Όια ηα παξαπάλσ, πνπ αλαπηύμακε θαη εηδηθά γηα ην θπθιηθό ξείζξν, πνπ ηα ζηεξίδνπκε θαη
ζηελ άπνςε ηνπ θαζεγεηή Κνλνθάγνπ, θάλνπλ θαλεξό όηη δελ ηζρύεη ε άπνςε, πνπ ηειεπηαία
έρεη δηαηππσζεί από ηνλ θύξην Παπαδεκεηξίνπ γηα ηελ ρξήζε, ηόζν ησλ θπθιηθώλ ξείζξσλ κε
θνηιόηεηεο, όζν θαη γηα ηα θπθιηθά ξείζξα ρσξίο θνηιόηεηεο, δειαδή όηη ήηαλ ηξηβεία
ιεηνηξίβεζεο παιαηώλ απνξξηκκάησλ ιηζαξγύξνπ γηα αλάθηεζε αξγύξνπ. Γηόηη ηη λόεκα έρεη ε
ύπαξμε ηνπ δσκαηίνπ Α, δει. ηνπ ρώξνπ ζξαύζεσο θαη ιεηνηξίβεζεο ηνπ κεηαιιεύκαηνο, δίπια
ζε θπθιηθό ξείζξν. Γει. βάδνπλ γηα ιεηνηξίβεζε ζην ξείζξν κεηάιιεπκα, ην νπνίν έρεη ήδε
ζξαπζηεί θαη ιεηνηξηβεζεί. Άιινο παξάγσλ είλαη όηη δελ βξέζεθε νύηε ίρλνο από κπιόπεηξα ζε
όιε ηελ πεξηνρή.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Κονοθάγος Κ. – H. Mussche, Τα ελικοειδή πλσνηήρια ηφν αρταίφν Δλλήνφν εις ηο Λαύριον. Μία
απολεζθείζα αρταία Δλληνική εθεύρεζη, Πραγμαηείαι ηης Ακαδημίας Αθηνών, 29, 1970.

Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

11 

Παπαδημηηρίοσ Γ. Γ., Μία νέα αποκάλσυη για ηα λεγόμενα «Δλικοειδή πλσνηήρια» ηοσ Λασρίοσ και ηις
μεηαλλοσργικές διεργαζίες ποσ ζσνδέονηαι με αύηά, Πρακηικά ΙΔ΄Δπιζηημονικής Σσνάνηηζης ΝΑ Αηηικής,
Καλύβια Θορικού Αηηικής, 2015.
Τζάχμοσ Γ.Κ., Νέα άρταιολογικά εύρήμαηα ζηη Λασρεφηική ζτεηικά με ηον εμπλοσηιζμό ηφν
μεηαλλεσμάηφν, Πρακηικά ΙΑ΄Δπιζηημονικής Σσνάνηηζης ΝΑ,Αηηικής, Σπάηα11-14 Νοεμβρίοσ 2004.
Τζάχμοσ Γ.Κ. Το επίπεδο κσκλικό ρείθρο καηεργαζίας μεηαλλεσμάηφν ζηο Αρύ Λασρεφηικής, Ορσκηός
Πλούηος, 137, 2005.
Τζάχμοσ Γ.Κ. , Νέα ζηοιτεία για ηην εμπλοσηιζηική διαδικαζία ηφν αργσρούτφν μεηαλλεσμάηφν ζηο άρταίο
Λαύριο, Πρακηικά ΙΒ΄ Δπιζηημονικής Σσνάνηιζης ΝΑ,Αηηικής, Καλύβια Θορικού Αηηικής 2008.

Κ. Γ. Τζάχμοσ και Α.Σ.Τζάχμοσ, ΙΣΤ Δπιζηημονική Σσνάνηηζη ΝΑ Αηηικής, 2016

12