1

Γράφει ο Θεολόγοσ-Εκκλθςιαςτικόσ Ιςτορικόσ-Νομικόσ Ιωάννθσ Ελ. ΢ιδθράσ

Ο Tφφοσ του Ρωςικοφ και ΢λαβικοφ Εκνοφυλετιςμοφ ςτο
Άγιον Όροσ (19οσ και 20οσ Αιώνασ)




Η ανά τουσ αιώνεσ υπαγωγι του Θεοτοκοςκζπαςτου Αγίου Όρουσ ςτθν
Εκκλθςιαςτικι δικαιοδοςία του Οικουμενικοφ Πατριαρχείου διαςφαλίηει
τθ διορκόδοξθ Ενότθτα και νεκρώνει κάκε τάςθ εκνοφυλετιςμοφ
(εκνικιςμοφ)
Η μοναςτικι και αςκθτικι ςυνφπαρξθ Αγιορειτών Πατζρων διαφορετικισ
εκνοφυλετικισ καταγωγισ ςτθν Ακωνικι Πολιτεία υπό το Ωμοφόριο του
εκάςτοτε Οικουμενικοφ Πατριάρχου αποτελεί τθν βιωματικώσ
και
εμπράκτωσ κατάλυςθ του εκνοφυλετιςμοφ

Θ πρωτόκρονοσ κα πρωτεφκυνοσ ςτθ χορεία των ορκοδόξων κατά τόπουσ
Εκκλθςιϊν, Μιτθρ Αγία Μεγάλθ του Χριςτοφ Κωνςταντινουπολίτισ Εκκλθςία αίρει
αδιαλείπτωσ επί των ϊμων αυτισ τον Σταυρό τθσ πρωτοδιακονίασ για τθν κεοειδι
ενότθτα των πανορκοδόξων και ωσ ακατάβλθτοσ αμφντορασ αποκροφει τα βζλθ των
ερίδων, διχοςταςιϊν και ςχιςμάτων που γεννά ο εκνοφυλετιςμόσ (εκνικιςμόσ) όταν
ςτο πάντιμο και Άγιο ςϊμα τθσ Ορκοδοξίασ εμφιλοχωρεί το αντιευαγγελικό,
αντιεκκλθςιολογικό και αντιςωτθριολογικό κριτιριο τθσ διακρίςεωσ και του
διαχωριςμοφ των μελϊν του χριςτεπωνφμου πλθρϊματοσ που δεν είναι άλλο από
τθν εκνοφυλετικι καταγωγι.
Ο Ευαγγελικόσ Λόγοσ τθσ Του Χριςτοφ μόνθσ Αλθκείασ δεν «ομοιογενοποιεί αλλά
ενοποιεί» τα μζλθ τθσ Μίασ, Αγίασ, Κακολικισ και Αποςτολικισ Του Χριςτοφ
Εκκλθςίασ ςτθν οποία «ουκ ζνι Ιουδαίοσ ουδζ Ζλλθν, ουκ ζνι δοφλοσ ουδζ
ελεφκεροσ, ουκ ζνι άρςεν και κιλυ˙ Ράντεσ γαρ υμείσ εισ ζςτε εν Χριςτϊ Ιθςοφ»
(Γαλ. 3, 28-29).
Θ ριςθ αυτι του Αποςτόλου των Εκνϊν Ραφλου αποτελεί βιωματικι διακονία του
Οικουμενικοφ Ρατριαρχείου μζςα ςτουσ 17 αιϊνεσ τθσ Σταυραναςτάςιμθσ
αυτοκυςιαςτικισ κενϊςεϊσ του για τθν ενότθτα των Ορκοδόξων. Δεν είναι μάλιςτα
τυχαίο το γεγονόσ ότι θ Μιτθρ Αγία Μεγάλθ Του Χριςτοφ Εκκλθςία τθσ
Κωνςταντινουπόλεωσ ςτον λεγόμενο «όρο» τθσ Αγίασ και Μεγάλθσ Συνόδου, θ
οποία ςυνεκλικθ το 1872 ςτθν Βαςιλεφουςα λόγω τθσ αντικανονικισ και
αντιεκκλθςιολογικισ δράςεωσ τθσ ςχιςματικισ και πραξικοπθματικϊσ
αυτοανακθρυχκείςθσ «Βουλγαρικισ εξαρχικισ Εκκλθςίασ», κατεδίκαςε ωσ αίρεςθ
τον εκνοφυλετιςμό, ο οποίοσ ςφμφωνα με τθν ςαφι και επιτυχι διατφπωςθ του
Μθτροπολίτου Σάρδεων Μαξίμου, «όχι μόνον αποτελεί παρζκκλιςιν από τθσ υγιοφσ
αγάπθσ προσ το ζκνοσ και το κράτοσ, αλλά και είναι πραγματικόν εμπόδιον εισ τθν
ςυνεργαςίαν των Ορκοδόξων Εκκλθςιϊν εν τω κόςμω και ο μεγαλφτεροσ εχκρόσ τθσ
ενότθτοσ τθσ κατ’ Ανατολάσ Ορκοδόξου Εκκλθςίασ».
Στον κεμελιωμζνο και τεκμθριωμζνο επί ευαγγελικϊν, εκκλθςιολογικϊν και υγιϊν
ορκοδόξων Θεολογικϊν Βάςεων «Προ» τθσ Μεγάλθσ Συνόδου τθσ
Κωνςταντινουπόλεωσ (1872), οι Ρατζρεσ τθσ Εκκλθςίασ απεριφράςτωσ
καταδικάηουν τον «τφφο του εκνοφυλετιςμοφ» ωσ εξισ «… εν τθ χριςτιανικι
Εκκλθςία, κοινωνία οφςθ πνευματικι, προωριςμζνθ υπό του αρχθγοφ και 

2
κεμελιωτοφ αυτισ ίνα ςυμπεριλάβθ πάντα τα ζκνθ εισ μίαν εν Χριςτϊ αδελφότθτα,
ο φυλετιςμόσ, ιτοι θ εν τω αυτϊ τόπω ςυγκρότθςισ ιδίων φυλετικϊν Εκκλθςιϊν,
πάντασ μεν τουσ ομοφφλουσ αποδεχομζνων, πάντασ δε τουσ ετεροφφλουσ
αποκλειουςϊν και υπό μόνον ομοφφλων ποιμζνων διοικουμζνων, ωσ αξιοφςιν οι
οπαδοί του φυλετιςμοφ, είναι τι όλωσ ανικουςτον και πρωτοφανζσ…
αποκθρφττομεν κατακρίνοντεσ και καταδικάηοντεσ τον φυλετιςμόν, τουτζςτι τασ
φυλεκτικάσ διακρίςεισ και τασ εκνικάσ ζρεισ και ηιλουσ και διχοςταςίασ εν τθ του
Χριςτοφ Εκκλθςία, ωσ αντικείμενον τθ διδαςκαλία του Ευαγγελίου και τοισ ιεροίσ
κανόςι των μακαρίων πατζρων θμϊν, οι και τθν αγίαν εκκλθςίαν υπερείδουςι και
όλθν τθν χριςτιανικιν πολιτείαν διακοςμοφντεσ προσ κείαν οδθγοφςιν ευςζβειαν».
Στο κεοτοκοςκζπαςτο Άγιο Προσ όπου ωσ «περιβόλι τθσ Υπεραγίασ Θεοτόκου» και
«παρεμβολι Θεοφ» επί τθσ γθσ φφονται και καρποφοροφν κατά τθν υπερχιλιετι
ευλογθτι παρουςία και αγιοπνευματικι προςφορά του ςτον κόςμο, κάκε λογισ
«ζνςαρκα άνκθ» διαφορετικισ εκνοφυλετικισ καταγωγισ άνευ διακρίςεων και
διχοςταςιϊν, εκνικιςτικϊν απολυτοποιιςεων και εξυπθρετιςεων κοςμικϊν
θγεμονικϊν επιδιϊξεων. Τοφτο επιτυγχάνεται, παρά τουσ ποικιλόμορφουσ
πειραςμοφσ που κατά το παρελκόν ενζςπειραν διαφορζσ Σλαβικζσ Εκκλθςίεσ
χειραγωγοφμενεσ και ποδθγετοφμενεσ από τα κράτθ ςτα οποία ιςτορικά ζχουν τθν
ζδρα τουσ και διακονοφν (Βουλγαρία, Σερβία). Κυρίωσ δε ευκφνεται το Ρατριαρχείο
τθσ Μόςχασ όντασ προςδεδεμζνο ςτο άρμα του ΢ωςικοφ κράτουσ που
χρθςιμοποιοφςε τθν Εκκλθςία τθσ ΢ωςίασ και ζκρεφε τον εκκλθςιαςτικό
ιμπεριαλιςμό τθσ ςτα Βαλκάνια και ςτο Άγιο Προσ ωσ μζςο για τθν ικανοποίθςθ και
του ΢ωςικοφ Ρολιτικοφ Ιμπεριαλιςμοφ. Το εμπόδιο ςε όλο αυτό τον ςχεδιαςμό
υπιρξε πάντοτε το ελλθνορκόδοξο Οικουμενικό Ρατριαρχείο που ωσ ακατάβλθτοσ
αμφντορασ αγωνίηετο αόκνωσ και ανυςτάκτωσ υπζρ τθσ ενότθτοσ τθσ Αγίασ
Ορκοδοξίασ, θ οποία εκινδφνευε από τον «τφφο του εκνοφυλετιςμοφ», και υπζρ
των απαράγραπτων ιςτορικϊν και εκκλθςιαςτικϊν δικαίων του ευςεβοφσ και
μαρτυρικοφ ρωμαίικου γζνουσ μασ ςτθν ευλογθμζνθ ελλθνικι γθ τθσ Μακεδονίασ
και ςτο Άγιο Προσ όπου το του Αποςτόλου Ραφλου «ουκ ζνι Ιουδαίοσ ουδζ Ζλλθν»
δεν αποτελεί ανοφςια ιδεολογία αλλά βιωματικι αγιοπνευματικι εμπειρία και
κοινωνία εν Χριςτϊ προςϊπων μακράν εκνοφυλετικϊν διακρίςεων και ςχιςματικϊν
διαςπάςεων.
Τοφτο επιβεβαιϊνεται μζςω τθσ ανά τουσ αιϊνεσ υπό το Ωμοφόριον του εκάςτοτε
Οικουμενικοφ Ρατριάρχου ςυνυπάρξεωσ εν Χριςτϊ ςτισ Ιερζσ Βαςιλικζσ
Ρατριαρχικζσ και Σταυροπθγιακζσ Μονζσ και λοιπζσ Σκιτεσ του Αγίου Προυσ ομοφ
μετά των Ελλινων και ΢ϊςων, Σζρβων, Βουλγάρων, ΢ουμάνων και λοιπϊν
διαφορετικισ εκνοφυλετικισ καταγωγισ μοναςτϊν. Για τθν Ιερά Μονι Χιλανδαρίου
θ οποία είναι ςερβικό Μοναςτιρι, θ θμερομθνία ςτακμόσ ςτθν ιςτορία τθσ ιταν το
ζτοσ 1198 μ.Χ. όταν ο αυτοκράτορασ Αλζξιοσ Γϋ ο Άγγελοσ ζκεςε τθν τότε
εγκαταλελειμμζνθ περιοχι υπό τθν εξουςία του Σζρβου Θγεμόνα Στεφάνου
Νεμάνια και του δευτερότοκου υιοφ του ΢άςτκο ωσ αιϊνιο δϊρο ςτουσ ομοδόξουσ
Σζρβουσ. Οι πρϊτεσ αναφορζσ για τθν Ιερά Μονι Ηωγράφου, το λεγόμενο
Βουλγάρικο Μοναςτιρι, ανάγονται ςτο ζτοσ 980 μ.Χ. και ωσ κτιτορεσ του φζρονται
οι τρεισ κατά ςάρκα Μοναχοί Μωυςισ, Ααρϊν και Ιωάννθσ, οι οποίοι κατάγονται
από τθν Αχρίδα. Από δε τον 13ο αιϊνα κατοικείται κατά πλειοψθφία από 

3
Βοφλγαρουσ Μοναχοφσ. Θ Ιερά Μονι Αγίου Ραντελειμονοσ, που ανιδρφκθ τον 11 ο
αιϊνα, είναι γνωςτι και ωσ ΢ωςικό Μοναςτιρι και τοφτο οφείλεται ςτο γεγονόσ ότι
από το ζτοσ 1169 μ.Χ. είχε παραχωρθκεί ςτουσ ΢ϊςουσ και ανζκακεν φιλοξενοφςε
κατά πλειοψθφία ΢ϊςουσ Μοναχοφσ.
Θ ςυνφπαρξθ βζβαια διαφορετικισ εκνοφυλετικισ καταγωγισ ομοδόξων μοναςτϊν
ςτθν Αγιϊνυμθ Ρολιτεία διιλκε διαχρονικά από διάφορεσ ςυμπλθγάδεσ πζτρεσ ενϊ
δεν ζλειψαν και οι κατά τον 13ο και 14ο αιϊνα, πολιτικζσ επεμβάςεισ των Σζρβων
και των Βουλγάρων ςτο Προσ. Κατά τθν περίοδο τθσ οκωμανοκρατίασ, θ επιβίωςθ
των εγκαταβιοφντων ςτο Άγιο Προσ επετεφχκθ μζςω τθσ οικονομικισ βοικειασ
αφενόσ μεν από το μαρτυρικό Οικουμενικό Ρατριαρχείο αφετζρου δε από τθ
΢ωςία, Ιβθρία, Βλαχία και Μολδοβλαχία.
Ρολλοί βζβαια ιςτορικοί επιςθμαίνουν ότι ευκφσ μετά τθν οκωμανικι κατοχι ςτο
Άγιο Προσ και λόγω τθσ ερθμϊςεϊσ του ζνεκα των άκλιων ςυνκθκϊν διαβίωςθσ,
που αναιροφςαν κάκε δυνατότθτα επιβίωςθσ των μοναςτϊν, όλοι ςχεδόν οι μθ
Ζλλθνεσ Αγιορείτεσ εγκατζλειψαν το Άγιο Προσ και μετζβθςαν ςτισ ιδιαίτερεσ
πατρίδεσ τουσ, όπωσ Σζρβοι, Βοφλγαροι, ΢ουμάνοι, ΢ϊςοι, κ.ά. Οι ελλθνορκόδοξοι
μοναχοί ιταν εκείνοι που εβάςταξαν το βάροσ τθσ ςκλαβιάσ 400 περίπου ετϊν και
περιζςωςαν τον κεςμό τθσ μοναςτικι ακωνικισ πολιτείασ.
Μετά τθν Επανάςταςθ τθσ Εκνικισ Ραλιγγενεςίασ το 1821 και κυρίωσ κατά το βϋ
ιμιςυ του 19ου αιϊνοσ, οπότε αναπτφςςονται εντόσ τθσ ψυχορραγοφςθσ
οκωμανικισ αυτοκρατορίασ ζντονεσ εκνικιςτικζσ τάςεισ μεταξφ των Βαλκανικϊν
κρατϊν και γεννάται με τθν υπόγεια υποςτιριξθ τθσ ΢ωςίασ το κίνθμα του
πανςλαβιςμοφ ςτα Βαλκάνια με επεκτατικζσ διεκδικιςεισ ςε βάροσ τθσ Ελλθνικισ
Μακεδονίασ και Θράκθσ, ςυνακόλουκα και το Άγιο Προσ κακίςταται το επίκεντρο
ενόσ «ιδιότυπου εκκλθςιαςτικοφ εκνοφυλετιςμοφ» ςτο πλαίςιο του ευρφτερου
εκνικοφ ι εκνικιςτικοφ ανταγωνιςμοφ μεταξφ των Ορκοδόξων λαϊν τθσ
Χερςονιςου του Αίμου και τθσ ΢ωςίασ.
Στο ςτίβο λοιπόν τθσ εκνοτικισ διαπάλθσ κάνουν εμφανζςτερθ και δυναμικι τθν
παρουςία τουσ Σζρβοι, Βοφλγαροι, ΢ουμάνοι και φυςικά ΢ϊςοι κατά τον 19 ο αιϊνα
ωσ αποτζλεςμα του νζου αφυπνιςτικοφ εκνικοφ κινιματοσ ςτα Βαλκάνια με τθν
ςυμπαράςταςθ τθσ ΢ωςίασ, θ οποία ωσ μία από τισ Μεγάλεσ Δυνάμεισ τότε, ζβλεπε
το Άγιο Προσ ωσ πεδίο όχι μόνο κρθςκευτικισ αναγεννιςεωσ αλλά και μείηονοσ
ρωςικισ επιρροισ ςτα Βαλκάνια και κυρίωσ προσ τισ καλάςςιεσ προςβάςεισ του
Αιγαίου. Εφςτοχα ο Μζγασ Ιςτορικόσ Απόςτολοσ Βακαλόπουλοσ ερμθνεφοντασ τα
γενόμενα τθσ περιόδου εκείνθσ και μζχρι τισ αρχζσ του 20 ου αιϊνοσ γράφει
χαρακτθριςτικά: «Ο Τςάροσ και οι ΢ϊςοι διπλωμάτεσ αρχίηουν τϊρα να τρζφουν τισ
πιο μεγάλεσ ελπίδεσ να υποκαταςτιςουν τουσ Τοφρκουσ και να ιδοφν τον ςταυρό
και τθ ςθμαία τουσ με το δικζφαλο βυηαντινό αετό να κυματίηει επάνω ςτον τροφλο
τθσ Αγίασ Σοφίασ. Ζτςι λοιπόν οι πόκοι των ΢ϊςων προβάλλουν ςτον ίδιο ορίηοντα,
όπωσ και τα όνειρα των Ελλινων, και επομζνωσ εναντιϊνονται οι μεν ςτουσ δε».
Θ φρενίτιδα τθσ εκνοτικισ διαπάλθσ και των εκνικιςτικϊν ανταγωνιςμϊν που
επικρατοφςαν ανάμεςα ςτουσ ομοδόξουσ χριςτιανικοφσ λαοφσ τθσ χερςονιςου του
Αίμου μεταφζρκθκαν και ςτθν Ακωνικι πολιτεία όπου εγεννικθ ζνασ «ιδιότυποσ
εκκλθςιαςτικόσ εκνοφυλετιςμόσ» με αποτζλεςμα τθν κατάλθψθ τθσ Μονισ του
Αγίου Ραντελειμονοσ από τουσ ΢ϊςουσ, τθ δθμιουργία πλικουσ ςκθτϊν και
κελιϊν, πολυτελζςτατθσ καταςκευισ, όπωσ και τθν εγκατάςταςθ 5.000 περίπου
΢ϊςων μοναχϊν ςτο Άγιο Προσ ζναντι 4.000 Ελλινων. Οι Βοφλγαροι διατιρθςαν τθ 

4
Μονι Ηωγράφου και απζκτθςαν μία άλλθ κοινοβιακι ςκιτθ. Οι Σζρβοι πιραν πάλι
από τουσ Βοφλγαρουσ τθ Μονι Χιλανδαρίου, ενϊ οι ΢ουμάνοι απζκτθςαν μία
κοινοβιακι και μία ιδιόρρυκμθ ςκιτθ.
Σθμειωτζον ότι ςιμερα λειτουργοφν 12 ιερζσ Σκιτεσ ςτθν Ακωνικι Ρολιτεία και
εκάςτθ εξ αυτϊν υπάγεται ςτθ δικαιοδοςία οριςμζνθσ Ιεράσ Μονισ. Οι ςκιτεσ
αυτζσ που διακρίνονται ςε κοινόβιεσ και ιδιόρρυκμεσ, είναι οι εξισ: μία (1) ρωςικι
(κοινόβια) τθσ ΢ωςικισ Μονισ του Αγίου Ραντελειμονοσ, δφο (2) ΢ουμανικζσ, μία
(1) κοινόβια τθσ Μονισ Μεγίςτθσ Λαφρασ και μία (1) ιδιόρρυκμθ τθσ Μονισ Αγίου
Ραφλου, και εννζα (9) Ελλθνικζσ εκ των οποίων δφο (2) κοινόβιεσ των Ιερϊν Μονϊν
Ραντοκράτοροσ και Βατοπαιδίου και επτά (7) ιδιόρρυκμεσ των Μονϊν Μεγίςτθσ
Λαφρασ (2), Βατοπαιδίου (1), Ιβιρων (1), Κουτλουμουςίου (1), Αγίου Ραφλου (1),
και Ξενοφόντωσ (1).
Το μεγάλο γεγονόσ τθσ απελευκερϊςεωσ του Αγίου Προυσ από τθν Οκωμανικι
κυριαρχία κατά τον Αϋ Βαλκανικό πόλεμο ζλαβε χϊρα τθν 5θ Νοεμβρίου του 1912,
όταν υψϊκθκε θ ελλθνικι ςθμαία με τισ χαρμόςυνεσ κωδωνοκρουςίεσ
εκατοντάδων εκκλθςιϊν και παρεκκλθςιϊν. Οι ελάχιςτοι ζνοπλοι που εκρφπτοντο διόλου τυχαίωσ- ςτθ Βουλγαρικι Μονι Ηωγράφου εξουδετερϊκθκαν εφκολα, ενϊ
τα επεκτατικά ςχζδια των ΢ϊςων ανατρζπονταν. Άξιο μνείασ είναι το γεγονόσ ότι
ςτο παραςκινιο, τθν 3θ Νοεμβρίου του 1912, ςυνιλκαν ςε πανθγυρικι ςυνεδρίαςθ,
οι αντιπρόςωποι όλων των Μονϊν, πλθν τθσ ΢ωςικισ, και υπεγράφθ ςτον επίςθμο
κϊδικα των πρακτικϊν τθσ ςυνεδρίασ θ ιςτορικι εκείνθ πράξθ δια τθσ οποίασ
επιβεβαιωνόταν θ κατάλυςθ τθσ οκωμανικισ κυριαρχίασ ςτθν Ακωνικι Ρολιτεία. Θ
μοναδικι θχθρι παραφωνία τθσ ΢ωςικισ Μονισ να μθν υπογράψουν οι
αντιπρόςωποι αυτισ το κείμενο τθσ απελευκερϊςεωσ του Αγίου Προυσ από τουσ
Οκωμανοφσ αποκαλφπτει τισ μφχιεσ και δόλιεσ προκζςεισ και διακζςεισ των ΢ϊςων.
Το διεκνζσ κακεςτϊσ του Αγίου Προυσ ρυκμίςτθκε μόλισ το 1923 με τθ Συνκικθ τθσ
Λωηάνθσ λόγω των εν τω μεταξφ αντιδράςεων, ιμπεριαλιςτικϊν επεκτατικϊν
βλζψεων και ραδιουργιϊν τθσ ΢ωςίασ. Συγκεκριμζνα το 1913 είχαν λθφκεί τρεισ
αντιφατικζσ αποφάςεισ για το Άγιο Προσ. Θ ςυνκικθ του Λονδίνου, κατά τον Μάιο
του 1913, ανζκετε τθν τακτοποίθςθ των κυριαρχικϊν δικαιωμάτων τθσ Ακωνικισ
Ρολιτείασ ςτισ Μεγάλεσ Δυνάμεισ, γεγονόσ που ευνοοφςε τθ ΢ωςία, θ οποία
προςδοκοφςε ότι κα μποροφςε να ζχει λόγο ςτο μζλλον του Αγίου Προυσ
προκειμζνου να ικανοποιιςει τισ βλζψεισ τθσ. Θ επακολουκιςαςα Συνκικθ του
Βουκουρεςτίου του Αυγοφςτου του 1913 αποςιωποφςε το όλο ηιτθμα. Αφοφ όμωσ
όλθ θ Χαλκιδικι περιερχόταν ςτθν Ελλάδα, ιταν φυςικό επακόλουκο και θ
Ανατολικι Χερςονθςίδα του Αγίου Προυσ να περιλθφκεί ςτθν ελλθνικι επικράτεια.
Τζλοσ, θ πρεςβευτικι Διάςκεψθ του Λονδίνου κατά το Νοζμβριο του 1913 απζδιδε
ςτο Άγιο Προσ πλιρθ αυτονομία με τθν παρζμβαςθ τθσ ΢ωςίασ. Θ ςυνκικθ τθσ
Λωηάνθσ (1923) εξαςφάλιςε τα κυριαρχικά δικαιϊματα τθσ Ελλάδοσ ςτο Άγιο Προσ,
υπό τθν προχπόκεςθ ςεβαςμοφ του ζκπαλαι αυτοδιοικθτικοφ κακεςτϊτοσ του.
Πταν εκδθλϊκθκε ο ελλθνοϊταλικόσ πόλεμοσ θ Ακωνικι κοινότθτα διοργάνωςε
εράνουσ ςυγκεντρϊνοντασ βαςικά είδθ πρϊτθσ ανάγκθσ (τρόφιμα, ροφχα,
φάρμακα) και χρθματικά ποςά για τθν ενίςχυςθ του Ελλθνικοφ ςτρατοφ, αλλά
παρζμεναν προκλθτικά ουδζτεροι και αδιάφοροι οι ΢ϊςοι και οι Βοφλγαροι. Κατά
τθ Μεγάλθ Εβδομάδα, τον Απρίλιο του 1941, οι Γερμανοί ειςιλκαν ςτο Άγιο Προσ
και μετζβθςαν ςτισ Καρυζσ, όπου θ Ιερά Κοινότθτα ηιτθςε να προςτατευκεί θ
Ακωνικι Ρολιτεία από μία πικανι Βουλγαρικι κατάλθψθ. Ρροσ τοφτο και ενϊ 

5
μάλιςτα ο Γερμανόσ Ταγματάρχθσ διεμινυςε εμπιςτευτικά ςτουσ μοναχοφσ να
αποςτείλουν επιςτολι ςτο Βερολίνο προκειμζνου να διαςφαλιςτεί το κακεςτϊσ του
Άκω, εντοφτοισ οι ΢ϊςοι και οι Βοφλγαροι αρχικϊσ αρνικθκαν να υπογράψουν τθν
επιςτολι και όταν διαπίςτωςαν ότι αυτι επρόκειτο να ςταλεί και χωρίσ τθ δικι τουσ
υπογραφι, απεφάςιςαν να υπογράψουν.
Θ ςτάςθ των αλλοεκνϊν μοναχϊν κατά τθ διάρκεια τθσ Γερμανικισ κατοχισ είναι
ενδεικτικι του εκνοφυλετιςμοφ τουσ. Οι Βοφλγαροι μοναχοί ενιςχφκθκαν
οικονομικά από το Βουλγαρικό κράτοσ ενϊ θ Μονι Ηωγράφου ςτθν οποία ιταν
εγκατεςτθμζνοι, ζςπευςε να υψϊςει τθν Βουλγαρικι ςθμαία και προπαγάνδιηε
υπζρ των Βουλγαρικϊν κζςεων. Απροκάλυπτα οι Βοφλγαροι Μοναχοί διζνεμαν
βουλγαρικά αλφαβθτάρια ςτουσ Ζλλθνεσ εργάτεσ, οι οποίοι εργάηονταν ςτθ Μονι
και ςτθ ςυνζχεια τουσ απεμάκρυναν και προςκάλεςαν βουλγαρόφωνουσ για να
εργαςτοφν ςτθ Μονι. Ραράλλθλα θ Βουλγαρικι λζςχθ Θεςςαλονίκθσ διζκετε ςτθ
Μονι Ηωγράφου τρόφιμα προκειμζνου να προςφζρονται ςε μοναχοφσ άλλων
Μονϊν για να τουσ προςεταιρίςουν προσ επίτευξθ των επιδιϊξεϊν τουσ.
Ο τφφοσ του εκνοφυλετιςμοφ είχε τυφλϊςει τουσ Βουλγάρουσ και ΢ϊςουσ
μοναχοφσ οι οποίοι ικελαν τθ διεκνοποίθςθ του Αγίου Προυσ και τθν με κάκε
τρόπο απαλλαγι από τθν Ελλθνικι διοίκθςθ. Τθν πρόταςθ αυτι ςυνυπζβαλαν
΢ϊςοι και Βοφλγαροι ςτθ Σόφια κατά τον Μάιο του 1941 και το κζροσ του ιδίου
ζτουσ ςτθν Ιερά Σφναξθ του Αγίου Προυσ απορρίφκθκε χωρίσ να βρει ςυμμάχουσ
τουσ Σζρβουσ μοναχοφσ.
Από τα παραπάνω ιςτορικά γεγονότα αποδεικνφεται πόςο διαβρωτικά επενεργεί ο
εκνοφυλετιςμόσ ςτθν εκκλθςιαςτικι ςυνείδθςθ και το ορκόδοξο φρόνθμα των
χριςτιανϊν. Ο μεγάλοσ κεολόγοσ Alexander Schmemann εφςτοχα επιςθμαίνει ότι:
«ο κίνδυνοσ του εκνικιςμοφ ζγκειται εν τθ υποςυνειδιτωσ ςυντελουμζνθ μεταβολι
τθσ ιεραρχιςεωσ των αξιϊν, κακ’ θν ιδθ το ζκνοσ δεν υπθρετεί τθν χριςτιανικιν
δικαιοςφνθν και αλικειαν και εαυτό, τθν ηωιν δ’ αυτοφ δεν αξιολογεί ςυμφϊνωσ
προσ ταφτα, αλλ’ αντικζτωσ, αυτόσ οφτωσ ο χριςτιανιςμόσ και θ Εκκλθςία αρχίηουν
να μετρϊνται και να αξιολογϊνται εκ τθσ απόψεωσ των «υπθρεςιϊν» αυτϊν προσ
το κράτοσ, τθν πατρίδα…». Ο δε πολφσ Αμίκλασ Αλιβιηάτοσ εμφατικϊσ υπογραμμίηει
ότι: «Είναι εκτόσ αμφιςβθτιςεωσ, ότι θ υπζρ μζτρον ζξαρςισ των εκνικϊν
Εκκλθςιϊν γίνεται εισ βάροσ τθσ ολότθτοσ τθσ Ορκοδοξίασ, θ δ’ άνευ ορίου ανάμιξισ
των διαφόρων Εκκλθςιϊν εισ τουσ εκνικοφσ ανταγωνιςμοφσ γίνεται εισ βάροσ
μεγάλων και βαςικϊν αρχϊν τθσ Ορκοδόξου ςυνειδιςεωσ εν τθ κακόλου
εκκλθςιαςτικι ηωι και επί ςοβαρωτάτω και βακυτάτω τραυματιςμϊ τθσ
εςωτερικισ ενότθτοσ τθσ Ορκοδοξίασ».