ΕΚΘΕΣΗ ΑΡΧΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΤΟΣ 2009

ΑΡΧΗ
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ
ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
ΕΤΗΣΙΑ
ΕΚΘΕΣΗ
2009
ΑΘΗΝΑ 2010
ΕΘΝΙΚΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΟ
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009
ΑΘΗΝΑ 2010
ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ............................................................................................................................................. 9
1.1. Αποστολή και Αρμοδιότητες της Αρχής ............................................................................ 10

1.2. Σύνθεση της Αρχής ................................................................................................................... 10
1.3. Ανθρώπινο Δυναμικό ................................................................................................................ 11
1.4. Οικονομικά Στοιχεία .................................................................................................................. 13
1.5. Λειτουργικά Προβλήματα ....................................................................................................... 13
2. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ .................................................................................................................. 17
3. ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ........................................................................................................ 31
3.1. Εθνική Άμυνα και Δημόσια Τάξη ......................................................................................... 32

3.1.1. Δημόσια ασφάλεια .......................................................................................................... 32
3.1.2. Έλεγχος του εθνικού τμήματος του συστήματος πληροφοριών ...................
Σένγκεν και του εθνικού καταλόγου ανεπιθύμητων αλλοδαπών ........................... 38
3.2. Δημόσια έγγραφα ...................................................................................................................... 39
3.2.1. Πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα .............................................................................. 39
3.2.2. Διαβίβαση στοιχείων μεταξύ υπηρεσιών .............................................................. 44
3.2.3. Χορήγηση στοιχείων από τα αρχεία των Δήμων ...............................................
σε δημοτικούς συμβούλους .................................................................................................. 45
3.2.4. Προϋποθέσεις νόμιμης επεξεργασίας δεδομένων ..........................................
από τη Δημόσια Διοίκηση ....................................................................................................... 46
3.3. Υγεία ............................................................................................................................................... 48
3.3.1. Οργανωτικά μέτρα ασφάλειας στον τομέα της υγείας .................................... 48
3.3.2. Τα δικαιώματα του ασθενούς ως υποκειμένου των δεδομένων ................. 49
3.3.3. Χορήγηση ευαίσθητων δεδομένων σε τρίτο για δικαστική χρήση ............. 49
3.4. Κοινωνική Ασφάλιση ................................................................................................................ 52
3.4.1. Χορήγηση ευαίσθητων δεδομένων σε τρίτο για δικαστική χρήση .............. 52
3.4.2. Διαβίβαση δεδομένων ανέργων από τον ΟΑΕΔ στο Υπουργείο Εργασίας 55
3.5. Παιδεία και Έρευνα ................................................................................................................... 56
3.6. Χρηματοπιστωτικός τομέας και Ιδιωτική Οικονομία ..................................................... 58
3.6.1. Διαδικτυακές Υπηρεσίες Τρισδιάστατης Εικονικής Περιήγησης .................
σε Δρόμους Πόλεων (Street View) ................................................................................. 60
3.7. Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες .................................................................................................... 61
3.7.1. Ανεπιθύμητη ηλεκτρονική επικοινωνία ................................................................... 64
3.8. Εργασιακές Σχέσεις ................................................................................................................. 66
3.8.1. Δικαίωμα πρόσβασης εργαζομένων στα προσωπικά τους δεδομένα ....... 66
3.8.2. Χορήγηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εργαζομένων σε τρίτους 67
3.8.3. Έλεγχος εργαζομένων αναφορικά με την τήρηση του ωραρίου ................ 71
3.8.4. Άδειες εκπαιδευτικών λειτουργών δημόσιας εκπαίδευσης .......................... 72
3.8.5. Ανάρτηση πίνακα με στοιχεία εργαζομένων ......................................................
σε εμφανή χώρο της εργοδότριας επιχείρησης ............................................................ 72
3.8.6. Συμβούλια Εργαζομένων ως Υπεύθυνοι Επεξεργασίας ................................ 73
3.9. Ειδικά θέματα και λοιποί τομείς δραστηριότητας ......................................................... 74
3.9.1. Κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης .............................................................................. 74
4
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
3.9.2. Βιομετρικά στοιχεία ...................................................................................................... 80

3.9.3. Αρμοδιότητα Αρχής ...................................................................................................... 81
3.9.3.1. Εξουσία της Αρχής επί αιτήσεων πρόσβασης .....................................
τρίτων σε προσωπικά δεδομένα .............................................................................. 81
3.9.3.2. Κατασταλτικός μόνο και όχι προληπτικός ............................................
ο έλεγχος των ΜΜΕ από την Αρχή ........................................................................ 82
3.9.3.3. Αναρμοδιότητα της Αρχής σχετικά με προσωπικά ..........................
δεδομένα θανόντων .................................................................................................... 83
3.9.3.4. Αναρμοδιότητα της Αρχής αναφορικά με ...........................................
τη δικαστική χρήση προσωπικών δεδομένων .................................................... 83
3.9.4. Διάφορα ............................................................................................................................ 84
4. ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ................................................................................................................ 87
4.1. Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ ........................................ 88

4.2. Κοινή Αρχή Ελέγχου Σένγκεν .............................................................................................. 91
4.3. Κοινή Εποπτική Αρχή της Ευρωπόλ .................................................................................... 93
4.4. Επιτροπή Προσφυγών της Ευρωπόλ .................................................................................. 96
4.5. Κοινή Εποπτική Αρχή Τελωνείων ........................................................................................ 97
4.6. Ομάδα Ελέγχου EURODAC ................................................................................................... 98
4.7. Διεθνή Σύνοδος ....................................................................................................................... 100
4.8. Εαρινή Σύνοδος ....................................................................................................................... 101
4.9. Ομάδα Εργασίας για την Αστυνομία και τη Δικαιοσύνη (WPPJ) .......................... 101
4.10. Ομάδα εργασίας για την ανταλλαγή εμπειριών από την εξέταση ζητημάτων
προστασίας προσωπικών δεδομένων (Case Handling Workshop) ...................... 103
4.11. Διάσκεψη Γαλλόφωνης Ένωσης Αρχών Προστασίας Δεδομένων ...................... 104
5. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ..................................................................................................... 107
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ......................................................................................................................................... 113

ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ – ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΩΝ- ΠΡΟΣΩΡΙΝΩΝ ΔΙΑΤΑΓΩΝ
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
Αποφάσεις ............................................................................................................................................. 115
Απόφαση 10/2009 .............................................................................................................................. 116

Στοιχεία που νομιμοποιείται να λάβει από το ΙΚΑ ή και τον ΟΑΕΕ - ΤΕΒΕ ο υπερή-
μερος εργοδότης για την προβολή της ένστασης των αλλαχού κερδηθέντων, κατά
το άρθρο 656 εδ. β΄ ΑΚ, ενώπιον των αρμόδιων πολιτικών δικαστηρίων.
Απόφαση 34/2009 .............................................................................................................................. 123

Νομιμότητα τήρησης αρχείου προσώπων τα οποία είναι εξουσιοδοτημένα ή πρό-
κειται να εξουσιοδοτηθούν για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού σύμφωνα με τον
Εθνικό Κανονισμό Ασφαλείας από το Υπουργείο Εσωτερικών.
Απόφαση 43/2009 ............................................................................................................................. 130

Δημοσίευση δικαστικής απόφασης σε δικτυακό τόπο δικηγορικού γραφείου και σε
έντυπες και ηλεκτρονικές εκδόσεις αλλοδαπών νομικών επιθεωρήσεων.
5
Απόφαση 56/2009 .............................................................................................................................. 133

Εφαρμογή συστήματος δακτυλοσκόπησης για πρόσβαση εργαζομένων σε εγκα-
ταστάσεις υψηλής ασφαλείας.
Απόφαση 57/2009 .............................................................................................................................. 137

Πρόσβαση καταγγέλλοντος στο φάκελο Ένορκης/Προφορικής Διοικητικής Εξέ-
τασης.
Απόφαση 59/2009 ............................................................................................................................. 141

Καταχώριση καταγγελίας σύμβασης στο αρχείο της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ. Υποχρέωση προη-
γούμενης ενημέρωσης των υποκειμένων από τις τράπεζες και την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ.
Απόφαση 74/2009 ............................................................................................................................. 147

Παράνομη επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων σε σύστημα ελέγχου της εισό-
δου των εργαζομένων σε επιχείρηση με ενιαίο εργασιακό χώρο.
Απόφαση 75/2009 ............................................................................................................................. 151

Έννοια δημόσιας προσβάσιμης πηγής. Περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημό-
σιου τομέα. Όροι νομιμότητας για τη δημιουργία από ιδιωτική εταιρεία νέας διαδι-
κτυακής πληροφοριακής πύλης.
Απόφαση 77/2009 ............................................................................................................................. 156

Εγκατάσταση καμερών σε παιδικές χαρές του Δήμου Αθηναίων.
Απόφαση 83/2009 ............................................................................................................................. 160

Παράνομη η συλλογή διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και άλλων προ-
σωπικών δεδομένων από ιστοσελίδες και επαγγελματικές ενώσεις χωρίς συγκα-
τάθεση των συνδρομητών.
Απόφαση 90/2009 ............................................................................................................................. 164

Πρόσβαση δημοτικών συμβούλων στα αρχεία του δήμου.
Απόφαση 91/2009 .............................................................................................................................. 166

Υπηρεσία εικονικής περιήγησης στους δρόμους ελληνικών περιοχών.
Γνωμοδοτήσεις .................................................................................................................................... 173
Γνωμοδότηση 1/2009 ........................................................................................................................ 174

Λειτουργία κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε δημόσιους χώρους.
Γνωμοδότηση 2/2009 ....................................................................................................................... 191

Ανάλυση DNA και δημιουργία αρχείου γενετικών αποτυπωμάτων.
Γνωμοδότηση 3/2009 ....................................................................................................................... 216

Έννομες συνέπειες εισαγγελικής παραγγελίας για τη χορήγηση δημοσίων εγ-
γράφων.
6
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Προσωρινές Διαταγές .................................................................................................................... 225
Προσωρινή διαταγή 3/2009 ......................................................................................................... 226

Άμεση αναστολή μετάδοσης στο Διαδίκτυο εικόνας σε πραγματικό χρόνο και με
συνεχή ροή από τις εισόδους των κεντρικών γραφείων πολιτικών κομμάτων.
Νομοθετικές ρυθμίσεις ................................................................................................................... 231

Ν. 3783/2009 (ΦΕΚ 136 Α/2009)
«Ταυτοποίηση των κατόχων και χρηστών εξοπλισμού και υπηρεσιών κινη-
τής τηλεφωνίας και άλλες διατάξεις».
Απόφαση 46/2009 (ΦΕΚ Β 1353/2009) .................................................................................. 236

Τροποποίηση της Οδηγίας 1122/2000 της Αρχής για τα κλειστά κυκλώματα. Παρά-
ταση χρόνου τήρησης δεδομένων κλειστού κυκλώματος, όταν καταγράφονται
αντικανονικές οικονομικές ενέργειες.
7
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1.1. ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη ανεξάρτητη

αρχή και έχει ως αποστολή της την εποπτεία της εφαρμογής του Ν. 2472/1997 και
άλλων ρυθμίσεων που αφορούν την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και την ενάσκηση των αρμοδιοτήτων
που της ανατίθενται κάθε φορά. Εξυπηρετείται από δική της Γραμματεία και έχει
δικό της προϋπολογισμό.
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων, σύμφωνα με το άρθρο 19 του Ν. 2472/1997,
ασκεί μια σειρά αρμοδιοτήτων, οι οποίες μπορούν να διακριθούν σε δύο μεγάλες
κατηγορίες, τις ρυθμιστικές εν ευρεία έννοια και τις ελεγκτικές.
Ρυθμιστικές
Η Αρχή εκδίδει οδηγίες προς τον σκοπό ενιαίας εφαρμογής των ρυθμίσεων που
αφορούν την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα, εκδίδει κανονιστικές πράξεις για τη ρύθμιση ειδικών, τεχνικών και λε-
πτομερειακών θεμάτων, καλεί και επικουρεί τα επαγγελματικά σωματεία και τις λοι-
πές ενώσεις φυσικών ή νομικών προσώπων που διατηρούν αρχεία δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα στην κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας για την αποτελε-
σματικότερη προστασία της ιδιωτικής ζωής και των εν γένει δικαιωμάτων και θεμε-
λιωδών ελευθεριών των φυσικών προσώπων στον τομέα της δραστηριότητάς τους.
Εξετάζει αιτήσεις του υπευθύνου επεξεργασίας με τις οποίες ζητείται ο έλεγχος και
η εξακρίβωση της νομιμότητας της επεξεργασίας και απευθύνει συστάσεις και υπο-
δείξεις στους υπεύθυνους επεξεργασίας. Συνεργάζεται με τις αρχές άλλων κρα-
τών μελών της ΕΕ στο πλαίσιο διαφόρων επιτροπών και ομάδων εργασίας, από τις
οποίες σπουδαιότερη είναι η ομάδα εργασίας του Άρθρου 29 της Οδηγίας 95/46/
ΕΚ. Τέλος, η Αρχή γνωμοδοτεί για κάθε νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση που
αφορά την επεξεργασία και προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
Ελεγκτικές
Η Αρχή εξετάζει προσφυγές, καταγγελίες, αντιρρήσεις και παράπονα των υπο-
κειμένων των δεδομένων σχετικά με την εφαρμογή του νόμου και την προστασία
των δικαιωμάτων τους. Διενεργεί αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν καταγγελίας διοικητι-
κούς ελέγχους στο πλαίσιο των οποίων ελέγχονται η τεχνολογική υποδομή και
άλλα, αυτοματοποιημένα ή μη, μέσα που υποστηρίζουν την επεξεργασία των δεδο-
μένων. Εξετάζει τις γνωστοποιήσεις που υποβάλλονται και χορηγεί τις άδειες που
προβλέπονται, δηλαδή άδειες ίδρυσης και λειτουργίας αρχείου ευαίσθητων δεδο-
μένων, διαβίβασης δεδομένων σε χώρες εκτός ΕΕ και διασύνδεσης αρχείων στις
περιπτώσεις ευαίσθητων δεδομένων ή χρήσης ενιαίου κωδικού. Εξετάζει αιτήσεις
για πρόσβαση σε δημόσια και ιδιωτικά έγγραφα που περιέχουν προσωπικά δεδο-
μένα τρίτων. Αποφαίνεται επί αιτήσεων διαγραφής από το Σύστημα Πληροφοριών
Σένγκεν και τον Εθνικό Κατάλογο Ανεπιθύμητων Αλλοδαπών (ΕΚΑΝΑ).
1.2. ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ
Πρόεδρος της Αρχής είναι ο Χρίστος Γεραρής, Επίτιμος Πρόεδρος του ΣτΕ, με
αναπληρωτή του τον Χρήστο Παληοκώστα, Επίτιμο Αρεοπαγίτη.
Τακτικά και αναπληρωματικά μέλη είναι:
Ανδρέας Πομπόρτσης, Καθηγητής Πανεπιστημίου, με αναπληρώτριά του τη Γραμ-
ματή Πάντζιου, Καθηγήτρια ΤΕΙ.
10
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Λεωνίδας Κοτσαλής, Καθηγητής Πανεπιστημίου, με αναπληρωτή του τον Δημή-

τριο Λιάππη, Δικηγόρο-Διδάκτορα Νομικής.
Αγάπιος Παπανεοφύτου, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου, με αναπληρωτή
του τον Αναπληρωτή Καθηγητή Πανεπιστημίου Ιωάννη Τζιώνα, έως 2.9.2009 οπό-
τε και παραιτήθηκε λόγω διορισμού του ως μέλους στην Εθνική Επιτροπή Τηλεπι-
κοινωνιών και Ταχυδρομείων.
Αναστάσιος Πράσσος, Επίτιμος Αρεοπαγίτης, με αναπληρωτή του τον Πέτρο Τσα-
ντίλα, Δικηγόρο, Διδάκτορα Νομικής.
Αναστάσιος-Ιωάννης Μεταξάς, Καθηγητής Πανεπιστημίου, με αναπληρωτή του
τον Γρηγόριο Λαζαράκο, Δικηγόρο, Διδάκτορα Νομικής.
Αντώνιος Ρουπακιώτης, Δικηγόρος, τέως Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αθη-
νών, με αναπληρώτριά του την Πηνελόπη Φουντεδάκη, Αναπληρώτρια Καθηγή-
τρια Πανεπιστημίου.
1.3. ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ
Η Αρχή, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 20 του ιδρυτικού της νόμου 2472/1997,
εξυπηρετείται από Γραμματεία, η οποία λειτουργεί σε επίπεδο Διευθύνσεως και
αποτελείται από τρία (3) Τμήματα: 1. Το Τμήμα Ελεγκτών, 2. Το Τμήμα Επικοινωνίας,
3. Το Τμήμα Διοικητικών και Οικονομικών Υποθέσεων.
1. Τμήμα Ελεγκτών
Έχει αρμοδιότητες καθοριστικού χαρακτήρα για την εκπλήρωση της αποστολής
της Αρχής. Ενδεικτικά στο Τμήμα αυτό ανήκει η διενέργεια διοικητικών ελέγχων σε
κάθε αρχείο, η προπαρασκευή της έκδοσης κανονιστικών πράξεων για τη ρύθμιση
ειδικών, τεχνικών και λεπτομερειακών θεμάτων που εντάσσονται στο νομοθετικό
πλαίσιο της προστασίας του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα, η προπαρασκευή για την έκδοση οδηγιών με σκοπό την ενιαία εφαρμο-
γή της προστατευτικής νομοθεσίας για το άτομο, η εξέταση προσφυγών και καταγγε-
λιών, η σύνταξη εισηγήσεων και η έκδοση των σχετικών αποφάσεων. Ακόμη, το Τμή-
μα Ελεγκτών αφιερώνει σημαντικό χρόνο στην εξέταση αιτήσεων και τη διαδικασία
χορήγησης αδειών τήρησης και επεξεργασίας αρχείων προσωπικών δεδομένων.
Επίσης, οι Ελεγκτές υποβοηθούν κατηγορίες υπευθύνων επεξεργασίας στην κατάρ-
τιση κωδίκων δεοντολογίας και υποστηρίζουν την ενημέρωσή τους σε θέματα προ-
στασίας προσωπικών δεδομένων με εισηγήσεις σε συνέδρια και ημερίδες. Εκπρο-
σωπούν δε την Αρχή σε όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς επίσης και σε διε-
θνείς ομάδες εργασίας και συνέδρια. Στις αρμοδιότητες του Τμήματος, υπάγεται η
προετοιμασία φακέλων, η εκπόνηση μελετών, η υποβολή εισηγήσεων και η εν γένει
συνδρομή της Αρχής κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Το Τμήμα στελεχώνε-
ται από ειδικούς επιστήμονες του κλάδου των επιστημών Νομικής και Πληροφορικής
και οι οργανικές του θέσεις ανέρχονται σε είκοσι επτά (27).
Τον Σεπτέμβριο 2009 ολοκληρώθηκε η πρόσληψη και η ανάληψη καθηκόντων
τεσσάρων (4) Ελεγκτών, εκ των οποίων τρεις είναι Νομικοί και ένας Πληροφορι-
κός. Κατόπιν αυτών των τελευταίων διορισμών, πληρώθηκαν πλέον όλες οι οργα-
νικές θέσεις του Τμήματος με τον αριθμό των υπηρετούντων Νομικών Ελεγκτών να
ανέρχεται στους δέκα έξι (16), και των υπηρετούντων Πληροφορικών Ελεγκτών
στους ένδεκα (11), συμπεριλαμβανομένου του Διευθυντού της Γραμματείας της Αρ-
χής, ο οποίος σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία προέρχεται υποχρεωτικά από το
Τμήμα Ελεγκτών.
11
Κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους 2009, τέσσερις (4) Ελεγκτές απουσίαζαν
σε ειδική άδεια λοχείας και ανατροφής τέκνων και τρεις (3) Ελεγκτές υπηρετούσαν
με απόσπαση σε άλλες υπηρεσίες, κυρίως σε όργανα της ΕΕ. Το Τμήμα Ελεγκτών
υποστηρίχτηκε και από μία (1) εκπαιδευόμενη από τον ΟΑΕΔ.
Η Αρχή σε μια προσπάθεια συστηματικότερης εξέτασης των υποθέσεων, καλύ-
τερης αξιοποίησης των ειδικών γνώσεων των Ελεγκτών και αναβάθμισης της ποιό-
τητας του ελεγκτικού της έργου προέβη στην έκδοση της υπ. αριθμ. 6297/18.11.2008
Απόφασης, με την οποία το Τμήμα Ελεγκτών λειτουργεί ατύπως σε τέσσερα (4)
γραφεία, με τα ακόλουθα θεματικά αντικείμενα:
Α΄ γραφείο: Δημόσια Διοίκηση, Εθνική Άμυνα, Διωκτικές Αρχές και Δημόσια Τάξη,
Αυτοδιοίκηση, Κρατική Δράση γενικά.
Β΄ γραφείο: Υγεία, Κοινωνική και Ιδιωτική Ασφάλιση, Εργασιακές Σχέσεις, Ηλε-
κτρονικές Επικοινωνίες (εκτός των ανεπιθυμήτων), Μ.Μ.Ε.
Γ΄ γραφείο: Ιδιωτική Οικονομία, Χρηματοπιστωτικά.
Δ΄ γραφείο: Έλεγχος πληροφοριακών και τηλεπικοινωνιακών συστημάτων, κλει-
στά κυκλώματα τηλεόρασης, ανεπιθύμητες ηλεκτρονικές επικοινωνίες, παρακο-
λούθηση και εκπόνηση μελετών στα αντικείμενα των τεχνολογιών πληροφορικής
και τηλεπικοινωνιών και της ασφάλειας δεδομένων, συμβολή στην ανάπτυξη των
υπολογιστικών και επικοινωνιακών συστημάτων της Αρχής.
Σε κάθε γραφείο ένας ελεγκτής ασκεί καθήκοντα συντονιστή και οι εργασίες του
γραφείου τελούν υπό την εποπτεία μέλους της Αρχής.
2. Τμήμα Επικοινωνίας
Το Τμήμα Επικοινωνίας στελεχώνεται από εξειδικευμένο επιστημονικό προσω-
πικό του κλάδου της Επικοινωνίας, της Μετάφρασης, και των Κοινωνικών Επιστη-
μών. Στις αρμοδιότητές του, ανήκει η υποβολή εισηγήσεων και η εν γένει συνδρο-
μή της Αρχής στην άσκηση της επικοινωνιακής πολιτικής της, η μέριμνα των δημο-
σίων σχέσεων και της επικοινωνίας της με άλλες δημόσιες υπηρεσίες και οργανι-
σμούς, με ιδιώτες και με υπηρεσίες του εξωτερικού, συμπεριλαμβανομένων των
αρμοδίων οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και η διοργάνωση ενημερωτι-
κών και επιστημονικών ημερίδων και συνεδρίων για θέματα σχετικά με το αντικεί-
μενο της Αρχής. Επίσης, στις αρμοδιότητες του Τμήματος υπάγεται η κατάρτιση
ενημερωτικών φυλλαδίων, καταχωρίσεων στον Τύπο καθώς και ραδιοφωνικών και
τηλεοπτικών μηνυμάτων για την Αρχή, τις αρμοδιότητες και το έργο της, η μετάφρα-
ση κειμένων, η παρακολούθηση των ΜΜΕ για θέματα επεξεργασίας δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και η τήρηση της βιβλιοθήκης της Αρχής.
Αν και οι οργανικές θέσεις του Τμήματος είναι έξι (6), υπηρετούν ενεργά μόνον
δύο (2), διότι δύο (2) υπάλληλοι απουσιάζουν σε ειδική άδεια λοχείας και ανατρο-
φής τέκνων και άλλοι δύο (2) υπηρετούν με απόσπαση εκτός Αρχής. Οι υπηρετού-
ντες επικουρούνται από δύο (2) εκπαιδευομένους του ΟΑΕΔ και από μία μόνιμη
υπάλληλο ΔΕ Διοικητικού-Λογιστικού του Διοικητικού-Οικονομικού Τμήματος της
Γραμματείας της Αρχής στην οποία ανατέθηκε από τον Πρόεδρο της Αρχής τον
Οκτώβριο 2009 παράλληλη απασχόληση με τα καθήκοντά της στο Διοικητικό-
Οικονομικό Τμήμα και στο Τμήμα Επικοινωνίας.
3. Το Τμήμα Διοικητικών και Οικονομικών Υποθέσεων.
Το Τμήμα Διοικητικών και Οικονομικών Υποθέσεων αποτελείται από προσωπικό
με εξειδικευμένες γνώσεις Δημόσιας Διοίκησης και Οικονομικών Επιστημών. Οι
υπάλληλοι του Τμήματος είναι επιφορτισμένοι με τη γραμματειακή υποστήριξη του
Προέδρου και των Μελών, την ηλεκτρονική τήρηση του πρωτοκόλλου, την τήρηση
12
των πρακτικών των συνεδριάσεων, τη δακτυλογράφηση κάθε είδους κειμένων, την

ταξινόμηση και διαρκή ενημέρωση κάθε αναγκαίου αρχείου και τη σύνταξη και
εκτέλεση του οικονομικού προϋπολογισμού της Αρχής.
Στα καθήκοντα του Τμήματος, υπάγεται επίσης η διαχείριση των οικονομικών
υποθέσεων της Αρχής (έκδοση ενταλμάτων πληρωμής, μισθοδοσίας, αποζημιώσε-
ων και απολαβών των μελών και του προσωπικού, και είδους εκκαθάριση εσόδων
και δαπανών), η μηχανοργάνωση των υπηρεσιών και η υποστήριξη των μηχανο-
γραφικών εφαρμογών και του λογισμικού.
Οι οργανικές θέσεις ανέρχονται σε δέκα επτά (17) και υπηρετούν ενεργά δέκα
πέντε (15). Μία (1) μόνιμη υπάλληλος του Τμήματος απουσιάζει κάνοντας χρήση της
διετούς άδειας άνευ αποδοχών που ορίζεται στον υπαλληλικό κώδικα για την ανα-
τροφή των ανηλίκων τέκνων της και υπάρχει σε εξέλιξη η πλήρωση μιας (1) οργα-
νικής θέσης ΔΕ Διοικητικού-Λογιστικού, συνεπεία παραίτησης της υπηρετούσας
υπαλλήλου τον Δεκέμβριο του 2009. Η γραμματειακή υποστήριξη του γραφείου
Προέδρου γίνεται από υπάλληλο κατηγορίας ΔΕ, η οποία υπηρετεί με απόσπαση
στην Αρχή και η οργανική της θέση είναι στην Κεντρική Υπηρεσία, στο Υπ. Δικαι-
οσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Τέλος, από την 01.09.2009 στο Διοικητικό-Οικονομικό Τμήμα, και συγκεκριμένα
στο γραφείο Πρωτοκόλλου, υπηρετεί με απόσπαση υπάλληλος ΔΕ Χειριστών Η/Υ
της οποίας η οργανική θέση είναι στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου. Το εν λόγω Τμήμα
επικουρείται δε με δύο (2) εκπαιδευόμενους του ΟΑΕΔ.
1.4. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ως ανεξάρτητη διοικη-

τική Αρχή, έχει δικό της προϋπολογισμό o οποίος εγγράφεται υπό ίδιο φορέα στον
προϋπολογισμό του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιω-
μάτων. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 του Ν.3051/2002 «Συνταγματικά κα-
τοχυρωμένες ανεξάρτητες Αρχές, τροποποίηση και συμπλήρωση του συστήματος
προσλήψεων στο δημόσιο τομέα και συναφείς ρυθμίσεις», τον προϋπολογισμό της
Αρχής εισηγείται στον Υπουργό Οικονομικών, ο Πρόεδρός της, ο οποίος σύμφωνα
και με τις κείμενες διατάξεις είναι και ο διατάκτης των δαπανών της. Κατά το οικονο-
μικό έτος 2009, ο προϋπολογισμός της Αρχής ανήλθε στο ποσό των δύο εκατομμυ-
ρίων εννιακοσίων ενενήντα μιας χιλιάδων εκατό ευρώ (2.991.100,00 ευρώ), με τελι-
κή διαμόρφωση στις 30.09.2009 στο ποσό των τριών εκατομμυρίων εννιακοσίων
ευρώ (3.000.900,00 ευρώ), το οποίο και δαπανήθηκε στο σύνολό του. Ο προϋπο-
λογισμός αυτός προέβλεπε αυξήσεις στους κωδικούς μισθοδοσίας, λόγω πρόσλη-
ψης υπαλλήλων και στα τρία Τμήματα της Αρχής, καθώς επίσης και στους κωδικούς
προμήθειας υλικών εξοπλισμού. Ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός της υπηρεσίας
για το έτος 2010 ανέρχεται στο ποσό των δύο εκατομμυρίων εννιακοσίων είκοσι τρι-
ών χιλιάδων πεντακοσίων ευρώ (2.923.500,00 ευρώ) και αναμένεται και αυτός να
δαπανηθεί στο σύνολό του, καθώς προβλέπει αυξήσεις σε κωδικούς προμήθειας
εξοπλισμού και αντιμετώπισης λειτουργικών εξόδων της υπηρεσίας.
1.5. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Τα σοβαρά λειτουργικά προβλήματα που είχαν παρατεθεί στις εκθέσεις των

προηγούμενων ετών εξακολουθούν να υφίστανται και κατά το 2009, αφού δεν κα-
13
τέστη δυνατή η αύξηση του επιστημονικού προσωπικού της Αρχής ούτε μειώθηκε ο
όγκος των εισερχομένων υποθέσεων και των λοιπών κατά νόμο δραστηριοτήτων
της Αρχής.
Στις 13 Μαΐου 2009 υποβλήθηκε από την Αρχή πρόταση, σύμφωνα με το άρθρο
2 παρ. 5 του Ν. 3051/2002, προς τους Υπουργούς Εσωτερικών και Οικονομικών για
διπλασιασμό σταδιακά σε μια τριετία των οργανικών θέσεων του προσωπικού της.
Η πρόταση έτυχε της σύμφωνης γνώμης του Υπουργού Εσωτερικών και μετά την
κυβερνητική μεταβολή υιοθετήθηκε και από τον Υπουργό Εσωτερικών της παρού-
σης Κυβέρνησης. Στις 15 Ιανουαρίου 2010, η πρόταση επανυποβλήθηκε αναπρο-
σαρμοσμένη ως προς τις ημερομηνίες συστάσεως των θέσεων ώστε να μην προ-
καλείται οικονομική επιβάρυνση του προϋπολογισμού του έτους 2010. Έκτοτε, πα-
ραμένει εκκρεμής στο Υπουργείο Οικονομικών. Η αύξηση του επιστημονικού προ-
σωπικού της Αρχής είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία της και πρέπει να
πραγματοποιηθεί το ταχύτερο δυνατόν, μόλις οι συνθήκες το επιτρέψουν.
Το 2009, η Αρχή επικέντρωσε την άσκηση των ελεγκτικών της αρμοδιοτήτων
κυρίως στην εξέταση υποθέσεων γενικότερου ενδιαφέροντος. Συγκεκριμένα, η
Αρχή γνωμοδότησε α) επί σχεδίου διάταξης που προέβλεπε τη λειτουργία συσκευ-
ών λήψης εικόνας και ήχου σε δημόσιους χώρους, β) επί σχεδίου διάταξης που
προέβλεπε την τροποποίηση του άρθρου 200Α του ΚΠΔ για την ανάλυση DNA και
τη δημιουργία αρχείου γενετικών αποτυπωμάτων και γ) αναφορικά με τις έννομες
συνέπειες εισαγγελικής παραγγελίας για τη χορήγηση δημοσίων εγγράφων. Επί-
σης, εξέδωσε αποφάσεις σε μια σειρά σημαντικών ζητημάτων και ειδικότερα για τη
χρήση βιομετρικών στοιχείων, την εγκατάσταση και λειτουργία κλειστού κυκλώμα-
τος τηλεόρασης σε παιδικές χαρές, τις διαδικτυακές υπηρεσίες εικονικής περιήγη-
σης σε δρόμους πόλεων, τους όρους νομιμότητας της ανάρτησης σε διαδικτυακή
πύλη στοιχείων από δημόσια προσβάσιμες πηγές, τη νομιμότητα συλλογής και
εμπορίας στοιχείων ηλεκτρονικής επικοινωνίας από ιστοσελίδες και επαγγελματι-
κές ενώσεις χωρίς τη συγκατάθεση των συνδρομητών, τη μετάδοση εικόνας σε
πραγματικό χρόνο από ειδησεογραφικό διαδικτυακό τόπο, τις εργασιακές σχέσεις
και την άντληση στοιχείων από ασφαλιστικούς οργανισμούς, την πρόσβαση του κα-
ταγγέλλοντος πειθαρχικό παράπτωμα υπαλλήλου στην ένορκη διοικητική εξέταση,
τη χορήγηση ευαίσθητων δεδομένων για δικαστική χρήση, τη συλλογή στοιχείων
εν ζωή αντιστασιακών 1941-45 για ιστορική έρευνα, την πρόσβαση σε δημόσια έγ-
γραφα, τον χρηματοπιστωτικό τομέα και την ιδιωτική οικονομία.
Στην προσπάθεια βελτίωσης της αποτελεσματικότητάς της, ήδη από το 2008, η
Αρχή προχώρησε στην ίδρυση Τμήματος με την τροποποίηση του εσωτερικού κα-
νονισμού της, το οποίο λειτουργεί παράλληλα με την Ολομέλεια. Επίσης, το επιστη-
μονικό προσωπικό της Αρχής κατανεμήθηκε ατύπως σε τέσσερα γραφεία, τα οποία
χειρίζονται συγκεκριμένα θεματικά αντικείμενα. Ωστόσο, τα οργανωτικά αυτά μέ-
τρα, αν και συμβάλλουν στην ποιοτική βελτίωση του έργου της Αρχής σε ό,τι αφο-
ρά την εξέταση προσφυγών, καταγγελιών και ερωτημάτων, δεν πρόκειται να επιλύ-
σουν το πρόβλημα της επίκαιρης ανταπόκρισης στον όγκο των εισερχομένων υπο-
θέσεων και της συστηματικής ανάπτυξης προληπτικού έργου.
Αναγνωρίζοντας την αναγκαιότητα επαναξιολόγησης της πορείας και των προ-
τεραιοτήτων της προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερη στην εκπλήρωση
της αποστολής της, η Αρχή αποφάσισε να θέσει ως στόχο για το έτος 2010 την προ-
ληπτική δράση, η οποία θα περιορίσει την ενασχόλησή της με τις ατομικές περιπτώ-
σεις. Ήδη έχει ξεκινήσει από το προηγούμενο έτος η προσπάθεια για την έκδοση
14
αποφάσεων-πιλότων και για τον αυτεπάγγελτο έλεγχο επιχειρήσεων του ιδίου κλά-
δου, που αποτελούν μορφές προληπτικής δράσης. Κυρίως όμως απαιτείται η έκδο-
ση νέων ή η αναθεώρηση υφιστάμενων Οδηγιών. Τέσσερα σχέδια Οδηγιών βρί-
σκονται στο στάδιο της καταρτίσεως ή επεξεργασίας και αφορούν τους ακόλου-
θους τομείς: α) την πολιτική επικοινωνία, ιδίως με το εκλογικό σώμα, β) την παροχή
συγκατάθεσης με ηλεκτρονικά μέσα, γ) την πρόσβαση πολιτών σε έγγραφα του
δημόσιου και ιδιωτικού τομέα για χρήση ενώπιον διοικητικών και δικαστικών αρχών
και δ) τα κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης σε κτίρια και στεγασμένους χώρους. Πε-
ραιτέρω, μελετάται η κατάρτιση οδηγιών ή συστάσεων και σε άλλους τομείς, πλην
όμως για ορισμένους πρέπει να προηγηθεί έλεγχος για να διαπιστωθεί η υφιστάμε-
νη πραγματική κατάσταση. Ακόμη δρομολογείται διαβούλευση με την Τράπεζα Ελ-
λάδος και την Ένωση Ελληνικών Τραπεζών για τη χρήση προσωπικών δεδομένων
κατά τη διενέργεια τραπεζικών εργασιών. Τέλος, η Αρχή προτίθεται να προσφέρει
την αρωγή της για την κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας σε σημαντικούς από την
οπτική της προστασίας δεδομένων τομείς, όπως στον τομέα της διαδραστικής δια-
φήμισης, δηλαδή της διαφήμισης που γίνεται μέσω ιστοσελίδας.
Πάντως, το κρίσιμο πρόβλημα της αδυναμίας της Αρχής τόσο για την άμεση
ανταπόκριση στα πολυάριθμα αιτήματα των πολιτών και των υπευθύνων επεξεργα-
σίας όσο και για την ικανοποιητική άσκηση των ρυθμιστικών αρμοδιοτήτων της δεν
πρόκειται να επιλυθεί, εφόσον παραμένουν αμετάβλητοι οι δύο παράμετροι της αύ-
ξησης των υποθέσεων ατομικού χαρακτήρα και του ανεπαρκούς αριθμού των ορ-
γανικών θέσεων. Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες δημοσιονομικές συνθήκες
που δεν φαίνεται να επιτρέπουν την αναγκαία αύξηση του επιστημονικού προσωπι-
κού της Αρχής, η μόνη ρεαλιστική λύση για την κατά το δυνατόν αποτελεσματική
εκπλήρωση της αποστολής της είναι η μετατόπιση του κυρίου βάρους του έργου
της Αρχής, κατά τα επόμενα έτη, στην προληπτική προστασία και ο περιορισμός
στην επιλεκτική εξέταση ατομικών παραπόνων και ερωτημάτων με κριτήρια τον
βαθμό επίπτωσης που έχουν στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και τον
αριθμό των υποκειμένων που αφορούν.
Όπως αναφέρθηκε και στην ετήσια έκθεση του έτους 2008, υπάρχουν σοβαρές
ανισότητες ως προς το υπηρεσιακό καθεστώς και τις αποδοχές του επιστημονικού
δυναμικού της Αρχής σε σύγκριση με το αντίστοιχο προσωπικό άλλων αρχών.
Οι ανισότητες αυτές καλλιεργούν δυσμενές εργασιακό κλίμα και επιτείνουν το
πρόβλημα της ελλιπούς στελέχωσης. Ο βασικός λόγος της μισθολογικής διαφορο-
ποίησης είναι η ένταξη των ελεγκτών της Αρχής στην κατηγορία ΠΕ και όχι στην
κατηγορία του ειδικού επιστημονικού προσωπικού παρόλο που τα απαιτούμενα για
τις θέσεις ελεγκτών της Αρχής προσόντα είναι τα ίδια ή και υψηλότερα αυτών που
προβλέπονται για το ειδικό επιστημονικό προσωπικό άλλων αρχών. Συνολικά, από
άποψη αποδοχών, οι υπάλληλοι του τμήματος Ελεγκτών (επιστημονικό δυναμικό)
της Αρχής υπολείπονται αυτών του επιστημονικού προσωπικού άλλων αρχών, σε
ποσοστό περίπου 25%. Είναι πρόδηλο ότι πρέπει να θεσπιστεί ενιαία μισθολογική
μεταχείριση για το προσωπικό τουλάχιστον των πέντε συνταγματικώς κατοχυρωμέ-
νων ανεξάρτητων αρχών.
Ο ιδρυτικός νόμος της Αρχής πρέπει να τροποποιηθεί, τόσο σε θέματα οργάνω-
σης και διαδικασίας όσο και ουσιαστικών διατάξεων, με στόχο την αποτελεσματικό-
τερη εκπλήρωση της αποστολής της. Ενδεικτικώς αναφέρονται η σαφέστερη κατα-
νομή αρμοδιοτήτων μεταξύ του συλλογικού οργάνου, του Προέδρου και της Γραμμα-
τείας, η ανασυγκρότηση της Αρχής από απόψεως ιδιοτήτων των μελών και καθεστώ-
15
τος πλήρους απασχόλησης, η μεταβολή του υπηρεσιακού καθεστώτος των ελεγκτών

από ΠΕ σε ειδικό επιστημονικό προσωπικό, η σύνθεση του Τμήματος, η ευχέρεια
αξιολογικής προτίμησης υποθέσεων, η πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα, η αναθεώ-
ρηση διατάξεων που δημιουργούν χωρίς αποχρώντα λόγο γραφειοκρατική επιβά-
ρυνση (γνωστοποιήσεις αρχείων και χορήγηση αδειών), ο καθορισμός υπευθύνου
προστασίας προσωπικών δεδομένων σε μεγάλες οργανικές μονάδες του δημοσίου
και ιδιωτικού τομέα, τα αρχεία των ΜΜΕ, η επεξεργασία για ερευνητικούς και επι-
στημονικούς σκοπούς, τα ευαίσθητα δεδομένα και οι νέες τεχνολογίες και η πα-
γκοσμιοποιημένη οικονομία.
Η σαφής οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων της ΑΠΔΠΧ και της ΑΔΑΕ είναι ιδιαιτέ-
ρως δυσχερής, αφού η ηλεκτρονική επικοινωνία αποτελεί κατά κανόνα και μέρος
της ηλεκτρονικής επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων και από την άλλη πλευρά
τα προσωπικά δεδομένα ηλεκτρονικών επικοινωνιών καταλαμβάνονται και από τις
διατάξεις προστασίας του απορρήτου των επικοινωνιών. Προτείνεται η εκπόνηση
μελέτης με στόχο τη διερεύνηση της σκοπιμότητας συγχώνευσης των δύο αρχών,
λαμβάνοντας υπόψη και τα οφέλη από τις συνέργειες που θα αναπτυχθούν, την κα-
λύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και την εξοικονόμηση χρηματικών
πόρων, ιδιαίτερα στην παρούσα συγκυρία της δημοσιονομικής κρίσης. Συνταγματι-
κό κώλυμα για τη συγχώνευση, κατά την ορθότερη γνώμη, δεν υπάρχει, αφού τα
άρθρα 9Α και 19 παρ. 2 του Συντάγματος προνοούν για τη διασφάλιση από ανεξάρ-
τητη αρχή της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και του απορρήτου των επι-
κοινωνιών, καταλείποντας όμως στον κοινό νομοθέτη τη συγκρότηση και λειτουργία
της Αρχής υπό ενιαία ή διττή μορφή. Υπό το ισχύον καθεστώς, είναι ευκταία η συ-
νεργασία των δύο αρχών στην έκδοση κανονιστικών πράξεων και τη διενέργεια
ελέγχων.
Τέλος, επαναλαμβάνεται η πρόταση να συνδεθεί ο προϋπολογισμός της Αρχής
με τον προϋπολογισμό της Βουλής, το μόνο αρμόδιο όργανο που ελέγχει την Αρχή.
Τούτο θα ενίσχυε την ανεξαρτησία της Αρχής και θα καθιστούσε αποτελεσματικό-
τερη την πραγματοποίηση των εργασιών και την εκτέλεση του προϋπολογισμού
της. Περαιτέρω, θα ήταν σκόπιμο όργανο ή ειδική υπηρεσία της Βουλής να παρα-
κολουθεί και να υποστηρίζει πρωτοβουλίες των ανεξαρτήτων αρχών για νομοθετι-
κές ή κανονιστικές ρυθμίσεις ή άλλες ενέργειες.
16
2. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Στην ενότητα αυτή περιέχονται στατιστικά στοιχεία τα οποία αναφέρονται στα

εισερχόμενα έγγραφα, την κατηγοριοποίηση και τον τρόπο υποβολής τους και στην
ανάλυση των εισερχομένων, διεκπεραιωμένων και εκκρεμών υποθέσεων προσφυ-
γών/καταγγελιών και ερωτημάτων σε θεματικούς τομείς, καθώς και συγκριτικοί πί-
νακες των εισερχομένων και εξερχομένων εγγράφων, υποθέσεων προσφυγών/κα-
ταγγελιών και ερωτημάτων, των αποφάσεων της Αρχής και των αιτήσεων εγγραφής
στο μητρώο του άρθρου 13 για το διάστημα 2000-2009. Επίσης, περιέχονται ειδικό-
τερα στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό των εισερχομένων και των διεκπεραιωμένων
το έτος 2009 αιτήσεων που σχετίζονται με καταχωρίσεις αλλοδαπών στο Πληρο-
φοριακό Σύστημα Σένγκεν και για τη χώρα προέλευσης των αιτούντων. Τέλος πε-
ριλαμβάνονται και στοιχεία σχετικά με την κατηγοριοποίηση των σημαντικών γνω-
στοποιήσεων που υποβλήθηκαν το έτος 2009 και των αδειών που χορηγήθηκαν από
την Αρχή, σύμφωνα με τον κλάδο δραστηριότητας του υπευθύνου επεξεργασίας,
καθώς και συγκριτικά στοιχεία για το διάστημα 1999-2009.
Στα στατιστικά στοιχεία δεν περιλαμβάνονται οι διενεργηθέντες διοικητικοί
έλεγχοι σε αρχεία και επεξεργασίες του δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, οι γνωμοδο-
τήσεις και οι προσωρινές διαταγές της Αρχής. Το αντικείμενο αυτών αναφέρεται
συνοπτικά στους τομείς δραστηριότητας. Στο Παράρτημα παρουσιάζονται τα κείμε-
να των σημαντικών γνωμοδοτήσεων και προσωρινών διαταγών.
ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ
Εισερχόµενα Έγγραφα
Προσφυγές/Ερωτήµατα/Αιτήσεις 2318
Γνωστοποιήσεις Τήρησης Αρχείων 864
Απόρρητα Εισερχόµενα 70
Λοιπά Εισερχόµενα 3747
Λοιπά Απόρρητα Εισερχόµενα 151
Σύνολο 7150
32,42%
12,08 %
2,11 %
0,98%
52,41 %
18
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Τρόπος υποβολής
Ταχυδροµείο 836
Courier 281
Συστηµένα 714
Ιδιοχείρως 1920
∆ικτυακή πύλη 635
E-mail 1475
FAX 1289
Σύνολο 7150
11,69 %
9,99%
8,88%
18,03 %
3,93%
20,63 % 26,85%
Κατηγοριοποίηση εισερχοµένων εγγράφων επί προσφυγών/καταγγελιών,

ερωτηµάτων και αιτήσεων εγγραφής στη λίστα του άρθρου 13
Προσφυγές/Καταγγελίες 781
Ερωτήµατα 1347
Αιτήσεις καταχώρισης σε λίστα άρθρου 13 260
Σύνολο 2388
Παρατηρήσεις:
1. Στο παραπάνω σύνολο Προσφυγών/Καταγγελιών προσµετρώνται
και οι απόρρητες προσφυγές/καταγγελίες.
2. Ο αριθµός των εισερχοµένων κατά κατηγορία εγγράφων δεν συµπίπτει
µε τον αριθµό των υποθέσεων που εµφαίνονται στους επόµενους πίνακες,
διότι ορισµένα έγγραφα αφορούν την ίδια υπόθεση.
32,71 %
10,89%
56,41 %
19
ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ, ΔΙΕΚΠΕΡΑΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΚΚΡΕΜΩΝ

ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ/ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΩΝ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ
Εισερχόµενες υποθέσεις Προσφυγών/Καταγγελιών το 2009

Τοµέας ∆ιωκτικών Αρχών και ∆ηµόσιας Τάξης 70
Τοµέας Εθνικής Άµυνας 3
∆ηµόσια ∆ιοίκηση-Αυτοδιοίκηση/Κρατική ∆ράση 26
Φορολογικός Τοµέας-Υπουργείο Οικονοµίας/Οικονοµικών 1
Τοµέας Υγείας 12
Τοµέας Ασφάλισης 8
Παιδεία και Έρευνα 12
Χρηµατοπιστωτικός Τοµέας 61
Τοµέας Ιδιωτικής Οικονοµίας
(Πλην Χρηµατοπιστωτικού, Ασφαλιστικού, Τηλεπικοινωνιακού) 46
Ηλεκτρονικές Επικοινωνίες 228
Τοµέας Εργασιακών Σχέσεων 70
Μέσα Μαζικής Ενηµέρωσης 11
Λοιπά 154
Σύνολο 702
9,97% 8,69%
6,55%
9,97% 3,7%
1,71 %
1,71 %
1,57 %
1,14 %
0,43%
0,14 %
21,94 %
32,48%
20
∆ιεκπεραιωµένες υποθέσεις Προσφυγών/Καταγγελιών το 2009

Λοιπά 61
Σύνολο 276
11,23 %
4,71 %
11,59 % 4,35%
3,62%
2,54%
1,81 %
1,09 %
11,96 % 1,09 %
0,72%
23,19 %
22,1%
21
Εκκρεµείς υποθέσεις Προσφυγών/Καταγγελιών την 31/12/2009

Λοιπά 370
Σύνολο 2289
7,95 %
7,6 %
8,3 %
7,34%
10,92 % 3,01 %
2,36%
0,96%
0,66%
0,52%
11,23 %
22,98%
16,16 %
22
ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ, ΔΙΕΚΠΕΡΑΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΚΚΡΕΜΩΝ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ
Εισερχόµενες υποθέσεις Ερωτηµάτων το 2009

Λοιπά 384
Σύνολο 1106
7,14 %
6,6%
8,5 %
4,97%
3,89%
8,77%
2,71 %
2,44%
0,9%
0,9%
0,36%
18,08 %
34,72%
23
∆ιεκπεραιωµένες υποθέσεις Ερωτηµάτων το 2009

Λοιπά 243
Σύνολο 691
7,38%
6,8 %
7,53%
4,63%
3,47%
9,12 %
3,18 %
2,32 %
1,01 %
0,72%
0,58%
18,09%
35,17 %
24
Εκκρεµείς υποθέσεις Ερωτηµάτων την 31/12/2009

Λοιπά 305
Σύνολο 1745
7,51 %
8,19 % 6,13 %
3,95%
9,97% 3,95%
2,92%
1,72 %
1,09 %
0,92%
10,03%
26,13 %
17,48 %
25
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Τα ακόλουθα διαγράμματα απεικονίζουν τους ετήσιους αριθμούς των εισερχο-
μένων και εξερχομένων εγγράφων, των υποθέσεων προσφυγών/καταγγελιών και
ερωτημάτων, των αποφάσεων της Αρχής και των αιτήσεων εγγραφής στο μητρώο
του άρθρου 13 για το διάστημα 2000-2009.
Εισερχόµενα έγγραφα Εξερχόµενα έγγραφα
12000 7000
5896
9963 6000
10000
5053
5000 4762
8000 7609
7150
6706 4000 3680 3719
6416
3142 3039 3050
6000 2838
4930 3000
4494
3804
4000 3369 2000
1000 583
2000 1229
0
0 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Προσφυγές Καταγγελίες Ερωτήµατα
1200 1200 111 8 1 106

1095
1054
1000 1000 954 951

904
844
816
771
800 800
702 682
663 670
626
565
600 60 0
423
400 400
285 281
233 236
200 200 141
0 0
1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Παρατήρηση: Από το 2008, τα στατιστικά στοιχεία των προσφυγών/καταγγελιών και ερωτηµάτων αντλούνται
από το νέο Πληροφοριακό Σύστηµα της Αρχής το οποίο επιτρέπει την καταχώριση των εισερχοµένων
εγγράφων κατά υποθέσεις.
Αποφάσεις Αιτήσεις Μητρώου άρθρου 13
180 2000 1865

163
160 1800
140 1600
1400
120
100 1200 1095
100 91
83 81 905
1000
80 72 69
68 65
63 800 719
663
60
600 469
40
22 400
260
20
200
13
0 0
1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
26
ΕΛΕΓΧΟΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΩΝ

ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΣΕΝΓΚΕΝ
Αιτήσεις διαγραφής από το Σύστηµα Πληροφοριών Σένγκεν το 2009

Κατατεθείσες αιτήσεις 90
Αιτήσεις που διεκπεραιώθηκαν 39
Αιτήσεις ανά χώρα προέλευσης

Αίγυπτος 1
Αλβανία 53
Βουλγαρία 1
Ινδία 2
Ιορδανία 1
Ιράν 1
Μολδαβία 4
Ουκρανία 2
Πακιστάν 3
Πολωνία 1
Ρωσία 17
Σερβία-Μαυροβούνιο 1
Τουρκία 2
Π.Γ.∆.Μ. 1
Σύνολο 90
18,89 % 4,44%
3,33%
2,22 %
2,22 %
2,22 %
1,11 %
1,11 %
1,11 %
1,11 %
1,11 %
1,11 %
1,11 %
58,89 %
27
ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΔΕΙΕΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΡΧΕΙΩΝ
Γνωστοποιήσεις 1999-2009
90000
77240
80000
70000 65000
50000
20000
12000
5000
2500
990 892 837
1000 238 283 415 202 251 560
0
1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Κατηγοριοποίηση σηµαντικών γνωστοποιήσεων έτους 2009

Ασφαλιστικές εταιρείες 4
∆ηµόσιο, Ευρύτερος ∆ηµόσιος Τοµέας 8
∆ιαγνωστικά κέντρα, Κλινικές, Νοσοκοµεία 25
Εταιρείες προώθησης πωλήσεων, διαφηµιστικές,
εταιρείες παραγωγής τηλεοπτικών προγραµµάτων 16
Κέντρα ερευνών 2
Σύµβουλοι επιχειρήσεων 12
Τράπεζες, Χρηµατοοικονοµικοί Οργανισµοί, ΕΛ∆Ε 23
Φαρµακευτικές εταιρείες 14
Οργανισµοί παροχής κοινωνικών υπηρεσιών 12
Σύνολο 116
10,34%
10,34%
12,07 %
6,9%
3,45%
1,72 %
13,79 %
21,55 %
19,83 %
28
ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ
Έτος Αριθμός Γνωστοποιήσεις Άδειες που Γνωστοποιήσεις Άδειες που

γνωστοποιήσεων επέχουσες θέση εκδόθηκαν για επέχουσες θέση εκδόθηκαν
κλειστών αιτήσεων για χρόνο τήρησης αιτήσεων για για ευαίσθητα
κυκλωμάτων άδεια άδεια δεδομένα
(χρόνος (ευαίσθητα
τήρησης) δεδομένα)
2001 38 2 - 1 -
2002 21 2 - 1 -
2003 21 3 - - -
2004 60 1 1 2 -
2005 105 3 3 6 -
2006 282 4 2 6 -
2007 368 8 6 3 2
2008 477 - 2 2 -
2009 459 4 1 8 -
Κατηγοριοποίηση αδειών που χορηγήθηκαν το 2009

Νοσοκοµεία, κέντρα υγείας 6
Ιατρικά/∆ιαγνωστικά κέντρα, κλινικές 10
Κοινωνικές υπηρεσίες ιδιωτικού τοµέα 4
Νοµικές Βάσεις 1
Φαρµακευτικές εταιρείες 8
Πανεπιστήµια 1
∆ιαβίβαση δεδοµένων σε χώρες εκτός ΕΕ 1
Παράταση χρόνου τήρησης δεδοµένων 1
∆ιασύνδεση αρχείων δεδοµένων 15
Ασφαλιστικές εταιρείες 4
Αστυνοµικές Αρχές 1
Εταιρείες Ερευνών 5
Ανανεώσεις αδειών 30
Σύνολο 87
6,9%
9,2 % 5,75%
4,6%
11,49 % 4,6%
1,15 %
1,15 %
1,15 %
1,15 %
1,15 %
17,24 %
34,48%
29
ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΕΤΗΣΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΝΕΩΝ ΑΔΕΙΩΝ
Έτος Ευαίσθητα Διαβίβαση Διασύνδεση Παράταση Σύνολο

δεδομένα δεδομένων αρχείων Χρόνου τήρησης
εκτός ΕΕ δεδομένων δεδομένων
2000 174 2 - - 176
2001 212 3 - - 215
2002 64 10 - - 74
2003 234 30 1 - 265
2004 286 22 15 1 324
2005 146 14 - 3 163
2006 97 7 1 2 107
2007 34 3 - 6 43
2008 40 2 - 2 44
2009 40 1 15 1 57
350
300
250
200
150
100
50
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009
Παράταση Χρόνου τήρησης δεδοµένων

∆ιασύνδεση αρχείων δεδοµένων
∆ιαβίβαση εκτός ΕΕ
Ευαίσθητα δεδοµένα
30
3. ΤΟΜΕΙΣ
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ
3.1. ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΤΑΞΗ
3.1.1. Δημόσια Ασφάλεια
Κατά το έτος 2009 και στο πλαίσιο της γνωμοδοτικής της αρμοδιότητας (άρθρο
19 παρ. 1 στοιχ. θ΄ του Ν. 2472/1997), η Αρχή κλήθηκε να γνωμοδοτήσει επί σχεδί-
ων διατάξεων που προέβλεπαν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτή-
ρα από τις διωκτικές αρχές για λόγους ενίσχυσης της δημόσιας ασφάλειας και δι-
ευκόλυνσης/εκσυγχρονισμού του έργου των διωκτικών αρχών. Συγκεκριμένα, τέ-
θηκαν υπόψη της Αρχής: α) σχέδιο διάταξης που προέβλεπε τη λειτουργία καμε-
ρών εικόνας και ήχου σε δημόσιους χώρους για τη διαφύλαξη της ασφάλειας του
κράτους, της άμυνας, της δημόσιας ασφάλειας και ιδίως για την προστασία προσώ-
πων και πραγμάτων καθώς και για τη διαχείριση της κυκλοφορίας, β) σχέδιο διάτα-
ξης που προέβλεπε την τροποποίηση του άρθρου 200Α του ΚΠολΔ και αφορούσε
την ανάλυση DNA και στη δημιουργία αρχείου γενετικών αποτυπωμάτων.
Και οι δύο παραπάνω διατάξεις στο μέτρο που προβλέπουν την επεξεργασία προ-
σωπικών δεδομένων (βιντεσκόπηση δημόσιων χώρων, ανάλυση γενετικού υλικού-
δημιουργία αρχείου γενετικών αποτυπωμάτων) από δημόσιες αρχές, συνιστούν πε-
ριορισμούς του δικαιώματος της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης, που κατοχυρώνεται
πλέον συνταγματικά στο άρθρο 9Α του Συντάγματος, αλλά και επεμβάσεις στην ιδι-
ωτική ζωή των προσώπων, η προστασία της οποίας κατοχυρώνεται στο άρθρο 8 της
Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής και ΕΣΔΑ). Για τον
λόγο αυτό, έπρεπε να διερευνηθεί εάν τα σχέδια διατάξεων ήταν σύμφωνα με το
Σύνταγμα και συμβατά με την ΕΣΔΑ. Προκειμένου η Αρχή να προβεί στον παραπάνω
έλεγχο, έλαβε υπόψη της τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (στο εξής
και ΣτΕ) για τους περιορισμούς των ατομικών δικαιωμάτων, τη νομολογία του Ευρω-
παϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής και ΕΔΔΑ) για τα
ποιοτικά χαρακτηριστικά της νομοθετικής διάταξης που προβλέπει επέμβαση στην
ιδιωτική ζωή, ώστε η επέμβαση αυτή να θεωρείται σύμφωνη με το άρθρο 8 παρ. 2 της
ΕΣΔΑ, καθώς και τις αντίστοιχες διατάξεις (για τη βιντεοεπιτήρηση δημόσιων χώρων,
την ανάλυση γενετικού υλικού – τη δημιουργία αρχείου γενετικών αποτυπωμάτων)
άλλων ευρωπαϊκών κρατών, όπως της Αυστρίας, της Γερμανίας και της Γαλλίας.
Α. Στην πρώτη περίπτωση, της εγκατάστασης και λειτουργίας κλειστών κυκλωμά-
των τηλεόρασης σε δημόσιους χώρους, το σχέδιο διάταξης επί του οποίου εκδόθη-
κε η Γνωμοδότηση 1/2009 της Αρχής είχε την παρακάτω διατύπωση: «Οι διατάξεις
του παρόντος νόμου (Ν. 2472/1997) δεν εφαρμόζονται στην επεξεργασία δεδομέ-
νων, η οποία πραγματοποιείται: ...γ) από δημόσια αρχή με τη λειτουργία ειδικών τε-
χνικών μέσων καταγραφής ήχου ή εικόνας σε δημόσιους χώρους για τη διαφύλαξη
της ασφάλειας του κράτους, της άμυνας, της δημόσιας ασφάλειας, για την οποία
είναι αρμόδια, και ιδίως για την προστασία προσώπων και πραγμάτων καθώς και για
τη διαχείριση της κυκλοφορίας. Το υλικό που συλλέγεται από τα ανωτέρω μέσα,
εφόσον δεν εμπίπτει στην περίπτωση β΄, τηρείται για χρονικό διάστημα επτά (7)
ημερών, μετά το πέρας των οποίων καταστρέφεται με πράξη του αρμόδιου εισαγγε-
λέα. Η παράβαση των διατάξεων του προηγούμενου εδαφίου τιμωρείται με φυλάκι-
ση τουλάχιστον ενός (1) έτους, αν δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη».
Η Αρχή με τη Γνωμοδότησή της δέχθηκε ότι η συνεχής βιντεοεπιτήρηση, με κα-
ταγραφή ήχου ή και εικόνας από δημόσιους χώρους, μεγάλου αριθμού προσώπων,
τα οποία δεν επιδεικνύουν παραβατική συμπεριφορά, συνιστά έντονη προσβολή
32
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ
του δικαιώματος του πληροφοριακού αυτοκαθορισμού (άρθρο 9Α Σ) και της ιδιωτι-

κής ζωής (άρθρο 8 της ΕΣΔΑ). Εξίσωσε, μάλιστα, τη συνεχή βιντεοεπιτήρηση δημό-
σιων χώρων με τα συστήματα μυστικής παρακολούθησης λόγω των τεχνικών δυνα-
τοτήτων των ψηφιακών συστημάτων κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης να τίθενται
σε συναγερμό σε περίπτωση καταγραφής συγκεκριμένων εικόνων και ήχων, με
αποτέλεσμα την εφαρμογή και σε αυτή την περίπτωση των αρχών που έχει διατυπώ-
σει το ΕΔΔΑ για τα συστήματα μυστικής παρακολούθησης. Λαμβάνοντας, επιπλέον,
υπόψη τη νομολογία του ΣτΕ για τους περιορισμούς των συνταγματικώς κατοχυρω-
μένων ατομικών δικαιωμάτων, σύμφωνα με την οποία οι τελευταίοι πρέπει να ορίζο-
νται γενικώς και αντικειμενικώς (σε τυπικό νόμο ή σε προεδρικό διάταγμα κατόπιν
ειδικής νομοθετικής εξουσιοδότησης), να δικαιολογούνται από αποχρώντες λόγους
δημοσίου συμφέροντος, να τελούν σε πρόδηλη λογική συνάφεια με τον σκοπό αυτό,
να είναι πρόσφοροι, κατάλληλοι και αναγκαίοι για την επίτευξη του επιδιωκόμενου
σκοπού, να μην απονέμουν στη Διοίκηση ευρεία διακριτική ευχέρεια και να μην θί-
γουν τον πυρήνα του δικαιώματος αλλά και το γεγονός ότι η ερμηνεία ειδικά του άρ-
θρου 9Α Σ πρέπει να λαμβάνει υπόψη το διαμορφωμένο, κατά τον χρόνο ψήφισης
της νέας συνταγματικής διάταξης, ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο προστασίας των προ-
σωπικών δεδομένων από κείμενα δεσμευτικά και μη, προχώρησε στη διατύπωση
των ακόλουθων εννέα παρατηρήσεων ως προς την επίμαχη τροπολογία:
1. Ο αρνητικός χαρακτήρας της διάταξης, η οποία περιορίζεται να εξαιρέσει από
την εφαρμογή του Ν. 2472/1997 και τον έλεγχο της Αρχής τη λειτουργία συ-
σκευών καταγραφής ήχου ή/και εικόνας σε δημόσιους χώρους, δεν ικανοποι-
εί τις απαιτήσεις της πάγιας νομολογίας του ΕΔΔΑ για τα ποιοτικά χαρακτηρι-
στικά του νόμου, που περιορίζει ένα ατομικό δικαίωμα και ειδικότερα αυτό της
προβλεψιμότητας των συνεπειών του, εφόσον δεν περιέχει σαφείς και λεπτο-
μερείς διατάξεις ως προς τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία επεξεργασίας
των προσωπικών δεδομένων, ώστε να παρέχονται στα υποκείμενα των δεδο-
μένων επαρκείς εγγυήσεις κατά αυθαίρετων ή καταχρηστικών ενεργειών.
2. Ο σκοπός της επεξεργασίας δεν είναι επαρκώς ορισμένος (διαφύλαξη της
δημόσιας ασφάλειας για την προστασία προσώπων και πραγμάτων). Η εξειδί-
κευση του σκοπού, εντούτοις, είναι απαραίτητη για τον έλεγχο τήρησης της
κατοχυρωμένης από το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ αρχής της αναλογικότητας.
Παράδειγμα εξειδικευμένου σκοπού θα μπορούσε να είναι η αποτροπή των
εγκλημάτων κατά της ζωής, της προσωπικής ελευθερίας και της ιδιοκτησίας.
3. Δεν προβλέπονται συγκεκριμένα κριτήρια επικινδυνότητας (όπως για παρά-
δειγμα αυξημένη εγκληματικότητα σε μία συγκεκριμένη περιοχή, χώροι και
κτίρια που χρήζουν ιδιαίτερης προστασίας), βάσει των οποίων θα αποφασίζε-
ται η εγκατάσταση και λειτουργία κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε δη-
μόσιους χώρους. Η απεριόριστη ευχέρεια που με τον τρόπο αυτό καταλείπε-
ται στις διοικητικές αρχές υπερβαίνει το αυστηρά αναγκαίο μέτρο, το οποίο,
κατά τη νομολογία του ΕΔΔΑ και του ΣτΕ, δικαιολογεί την επιβολή περιορι-
σμών στα ατομικά δικαιώματα.
4. Δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για τα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδο-
μένων. Η κατοχύρωση όμως ειδικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων υπέρ των
υποκειμένων ανήκει στον πυρήνα του συνταγματικά προστατευομένου δικαι-
ώματος της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης (άρθρο 9Α Σ).
5. Δεν προσδιορίζεται με σαφήνεια ο υπεύθυνος επεξεργασίας, ο οποίος συλ-
λέγει, αποθηκεύει και γενικότερα επεξεργάζεται τα δεδομένα ήχου και εικό-
33
νας. Η αναφορά γενικώς στη «δημόσια αρχή που είναι αρμόδια», δεν είναι
επαρκής για τη προστασία των ατόμων σε περίπτωση παραβίασης της ρύθμι-
σης και δημιουργεί κίνδυνο σύγκρουσης αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφόρων δι-
οικητικών αρχών.
6. Δεν προβλέπεται έκδοση προηγούμενης διοικητικής πράξης για την εγκατά-
σταση των εικονοληπτών σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο, ώστε να εξασφαλί-
ζεται αποτελεσματικός δικαστικός έλεγχος της ορθής εφαρμογής του νόμου.
7. Η τροπολογία προβλέπει μόνο τον χρόνο τήρησης των συλλεγέντων δεδομέ-
νων (επτά ημέρες) και τη διαδικασία καταστροφής τους, ενώ δεν περιέχει
ρυθμίσεις για τη συλλογή, αποθήκευση, χρήση και διαβίβαση των δεδομέ-
νων. Η έλλειψη αυτή προκαλεί ζητήματα επάρκειας της ρύθμισης από απόψε-
ως σεβασμού της νομολογίας του ΕΔΔΑ για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που
οφείλει να έχει μία νομοθετική διάταξη, η οποία ενέχει προσβολή του προ-
στατευομένου από το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής.
8. Δεν προβλέπονται οργανωτικά και τεχνικά μέτρα για την ασφάλεια των συλ-
λεγομένων και αποθηκευμένων προσωπικών δεδομένων.
9. Η αφαίρεση από την ελεγκτική αρμοδιότητα της Αρχής ενός μεγάλου και ευ-
αίσθητου τομέα κρατικής δράσης, προσβάλλει τον πυρήνα του άρθρου 9Α Σ
και μπορεί να υποστηριχθεί ότι δεν είναι συμβατή με το άρθρο 8 παρ. 2 της
ΕΣΔΑ. Ειδικότερα:
• Η συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος της πληροφοριακής αυτοδι-
άθεσης ως αυτοτελούς δικαιώματος έλαβε χώρα προκειμένου να εξασφα-
λισθεί πληρέστερη προστασία της ιδιωτικότητας μέσω, μεταξύ άλλων, της
σύστασης ανεξάρτητης αρχής, εξοπλισμένης με την κατάλληλη τεχνογνω-
σία για την αντιμετώπιση των συνεχώς εξελισσόμενων τεχνολογιών της
πληροφορικής. Κατά συνέπεια, η ρήτρα της επιφύλαξης υπέρ του νόμου,
που προβλέπεται στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 9Α Σ, αφορά την οργά-
νωση και λειτουργία της ανεξάρτητης αρχής για την αποτελεσματικότερη
εκπλήρωση της αποστολής της, ενώ η ευχέρεια του κοινού νομοθέτη δεν
εξικνείται μέχρι την ολοσχερή αφαίρεση από την εποπτεία της ενός ευρέ-
ος πεδίου της κρατικής δράσης.
• Η ερμηνεία αυτή συμπορεύεται και με τη νομολογία του ΕΔΔΑ, το οποίο
καθόσον αφορά τον αστυνομικό τομέα, αξιοποιεί πάντοτε ως ερμηνευτικό
εργαλείο τη Σύσταση (87) 15 του Συμβουλίου της Ευρώπης «για τη ρύθμι-
ση της χρήσης προσωπικών δεδομένων στον αστυνομικό τομέα». Εκεί
προβλέπεται ρητώς η υποχρέωση των συμβαλλόμενων κρατών να υπαγά-
γουν στην εποπτεία ανεξάρτητης αρχής την επεξεργασία προσωπικών δε-
δομένων που διενεργείται στον αστυνομικό τομέα.
• Η αφαίρεση της εποπτείας της Αρχής δεν καθιστά δυνατή τη συμμόρφωση
της χώρας με τις υποχρεώσεις που προβλέπει η Συνθήκη για την Ευρωπα-
ϊκή Ένωση, ειδικότερα στον τομέα της αστυνομικής και δικαστικής συνερ-
γασίας σε ποινικές υποθέσεις, καθώς για την ανταλλαγή προσωπικών δε-
δομένων μεταξύ των διωκτικών αρχών απαραίτητη είναι η εξασφάλιση του
επιπέδου προστασίας που προβλέπεται στην Απόφαση-Πλαίσιο 2008/977/
ΔΕΥ του Συμβουλίου της 27.11.2008 για την προστασία των προσωπικών
δεδομένων στον τρίτο πυλώνα. Η τελευταία προβλέπει ως υποχρεωτική
την εποπτεία των σχετικών επεξεργασιών και αρχείων από τις εθνικές αρ-
χές προστασίας προσωπικών δεδομένων.
34
Β. Στη δεύτερη περίπτωση, της ανάλυσης γενετικού υλικού και της δημιουργίας
αρχείου γενετικών αποτυπωμάτων, το σχέδιο διάταξης επί του οποίου η Αρχή εξέ-
δωσε τη Γνωμοδότηση 2/2009 τροποποιούσε το άρθρο 200Α του ΚΠολΔ. Η κωδι-
κοποιημένη μορφή του εν λόγω άρθρου είχε ως εξής (με πλάγια γραμματοσειρά
σημειώνονται οι τροποποιήσεις): «1. Όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ένα
πρόσωπο έχει τελέσει κακούργημα ή πλημμέλημα που τιμωρείται με ποινή φυλάκι-
σης τουλάχιστον τριών μηνών, οι διωκτικές αρχές λαμβάνουν υποχρεωτικά γενετι-
κό υλικό για την ανάλυση του DNA προς το σκοπό της διαπίστωσης της ταυτότητας
του δράστη του εγκλήματος αυτού. Η ανάλυση περιορίζεται αποκλειστικά στα δεδο-
μένα που είναι απολύτως αναγκαία για τη διαπίστωση αυτή και διεξάγεται σε κρα-
τικό ή πανεπιστημιακό εργαστήριο. Την ανάλυση του DNA του κατηγορουμένου δι-
καιούται να ζητήσει ο ίδιος για την υπεράσπισή του.
2. Αν η κατά την προηγούμενη παράγραφο ανάλυση αποβεί θετική, το πόρισμά της
κοινοποιείται στο πρόσωπο από το οποίο προέρχεται το γενετικό υλικό, που έχει δι-
καίωμα να ζητήσει επανάληψη της ανάλυσης. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται
αναλόγως οι διατάξεις των άρθρων 204 έως 208. Το δικαίωμα επανάληψης της
ανάλυσης έχει και ο ανακριτής ή ο εισαγγελέας σε κάθε περίπτωση. Αν η ανάλυση
αποβεί αρνητική, το γενετικό υλικό και τα γενετικά αποτυπώματα καταστρέφονται
αμέσως, ενώ αν η ανάλυση αποβεί θετική το μεν γενετικό υλικό καταστρέφεται
αμέσως, τα δε γενετικά αποτυπώματα του προσώπου, στο οποίο αποδίδεται η πρά-
ξη, τηρούνται σε ειδικό αρχείο που συνιστάται και λειτουργεί στη Διεύθυνση Εγκλη-
ματολογικών Ερευνών του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας. Τα στοιχεία αυτά
τηρούνται για την αξιοποίηση στη διερεύνηση και εξιχνίαση άλλων εγκλημάτων και
καταστρέφονται σε κάθε περίπτωση μετά το θάνατο του προσώπου που αφορούν.
Η λειτουργία του αρχείου εποπτεύεται από αντεισαγγελέα ή εισαγγελέα εφετών, ο
οποίος ορίζεται με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, κατά τις κείμε-
νες διατάξεις, με θητεία δύο ετών.
3. Η κατά την παράγραφο 2 καταστροφή του γενετικού υλικού και των γενετικών
αποτυπωμάτων γίνεται παρουσία του δικαστικού λειτουργού που εποπτεύει το αρ-
χείο. Στην καταστροφή καλείται να παραστεί με συνήγορο και τεχνικό σύμβουλο το
πρόσωπο από το οποίο λήφθηκε το γενετικό υλικό».
Η Αρχή κατά πρώτον επανέλαβε τη διαπίστωσή της ότι τα γενετικά αποτυπώμα-
τα, τα οποία προέρχονται από τη (γενετική) ανάλυση του μη πυρηνικού τμήματος
του DNA, και αναφέρονται στην ταυτότητα, το φύλο, τη συγγένεια σε ευθεία γενε-
τική γραμμή και τη φυλετική προέλευση του ατόμου το οποίο αφορούν, αποτελούν
προσωπικά δεδομένα, αφού προσδιορίζουν αμέσως ή εμμέσως συγκεκριμένο άτο-
μο από άποψη φυσική ή βιολογική. Στο μέτρο μάλιστα που από αυτά αποκαλύπτεται
και η φυλετική προέλευση του ατόμου, αποτελούν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα
Το ίδιο θα μπορούσε να ισχύσει και για το γενετικό υλικό, το οποίο περιέχει το σύ-
νολο της γενετικής πληροφορίας (όχι μόνο δηλαδή το γενετικό αποτύπωμα αλλά
ολόκληρο τον γενετικό κώδικα του ανθρώπου, συμπεριλαμβανομένων των πληρο-
φοριών σχετικά με την υγεία του), ιδίως όταν αυτό αποθηκεύεται για μακρό χρονι-
κό διάστημα, λαμβάνοντας υπόψη και τις τεχνολογικές εξελίξεις.
Η επεξεργασία γενετικών αποτυπωμάτων και η δημιουργία σχετικού αρχείου για
την εξιχνίαση αξιόποινων πράξεων συνιστά περιορισμό του δικαιώματος της πλη-
ροφοριακής αυτοδιάθεσης (άρθρο 9Α Σ) και επέμβαση στην ιδιωτική ζωή (άρθρο
8 της ΕΣΔΑ) για έναν καταρχήν νόμιμο σκοπό, όπως δέχεται η νομολογία του
ΕΔΔΑ. Θα πρέπει, ωστόσο, να πληρούνται συγκεκριμένες, αυστηρές προϋποθέσεις
35
ώστε να μη θίγεται ο πυρήνας του ατομικού δικαιώματος, ή, σύμφωνα με το άρθρο

8 παρ. 2 ΕΣΔΑ, να αποτελεί αναγκαία επέμβαση στο ατομικό δικαίωμα σε μια δη-
μοκρατική κοινωνία. Λόγω, μάλιστα, των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των γενετι-
κών αποτυπωμάτων (το πληροφοριακό τους φορτίο, η αξιοπιστία τους σε σχέση με
την ταυτοποίηση ατόμων, η εξέλιξη της τεχνολογίας σε σχέση με τις δυνατότητες
που μπορούν να αποκτήσουν στο μέλλον οι γενετικές αναλύσεις, το γεγονός ότι
αρκούν για την ανάλυση DNA ελάχιστα υπολείμματα γενετικού υλικού και ότι το
άτομο, σε μεγάλο βαθμό, δεν μπορεί να ελέγξει εάν έχει αφήσει τέτοια ίχνη) οι
απαιτήσεις ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του Νόμου και την τήρηση της αρ-
χής της αναλογικότητας είναι ιδιαίτερα υψηλές.
Η Αρχή λαμβάνοντας, επιπλέον, υπόψη τις αρχές που διέπουν την ποινική δικο-
νομία, τον χαρακτήρα της εξέτασης DNA ως ειδικής μορφής πραγματογνωμοσύ-
νης, της λήψης αυτού ως ανακριτικής πράξης καθώς και το γεγονός ότι η αρχή της
αναλογικότητας βρίσκει ιδιαίτερη εφαρμογή στα μέτρα δικονομικού καταναγκα-
σμού (όσο επαχθέστερο είναι το μέτρο τόσο βαρύτερο πρέπει να είναι και το απο-
διδόμενο στο πρόσωπο έγκλημα) διαπίστωσε ότι απαιτούνται ιδιαίτερες εγγυήσεις
για την επεξεργασία γενετικών αποτυπωμάτων και τη σύσταση σχετικού αρχείου,
λόγω της επέμβασης που απαιτείται στο ανθρώπινο σώμα για τη λήψη γενετικού
υλικού και της πληροφοριακής αξίας του αποτελέσματος της ανάλυσής του.
Με βάση τις παραπάνω σκέψεις, η Αρχή διατύπωσε τις ακόλουθες παρατηρή-
σεις ως προς την επίμαχη τροπολογία. Στα θετικά χαρακτηριστικά της ρύθμισης συ-
γκαταλέγονται: α) η πρόβλεψη της ανάλυσης DNA σε ειδική διάταξη νόμου, β) το
γεγονός ότι το γενετικό υλικό (δείγμα) καταστρέφεται αμέσως μετά την ανάλυση,
γ) η πρόβλεψη ότι απαιτείται να συντρέχουν σε ένα πρόσωπο σοβαρές ενδείξεις
τέλεσης αξιόποινης πράξης, δ) ο περιορισμός του σκοπού της γενετικής ανάλυσης
στην ταυτοποίηση του δράστη και ε) το ότι προϋποτίθεται σύγκριση με εύρημα γε-
νετικού υλικού σε τόπο που σχετίζεται με την υπό διερεύνηση αξιόποινη πράξη.
Παρά τα ανωτέρω θετικά χαρακτηριστικά της επίμαχης ρύθμισης, η Αρχή με τη
Γνωμοδότησή της επεσήμανε ότι αυτή δεν διαθέτει όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά
που απαιτούνται για τον περιορισμό του ατομικού δικαιώματος της πληροφοριακής
αυτοδιάθεσης, ιδίως όταν πρόκειται για χρήση γενετικών αναλύσεων στην ποινική
διαδικασία. Ειδικότερα, επεσήμανε ότι:
1. Είναι απαραίτητη η θετική αποτύπωση στο νόμο ότι η γενετική ανάλυση επι-
τρέπεται εφόσον η ταυτοποίηση του προσώπου δεν προκύπτει ήδη από άλλα
αποδεικτικά μέσα, προκειμένου να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας, υπό
την ειδικότερη έκφανση της αναγκαιότητας.
2. Ο ιδιαίτερα διευρυμένος κατάλογος των αξιόποινων πράξεων, για την εξιχνί-
αση των οποίων επιτρέπεται η λήψη και ανάλυση γενετικού υλικού (κακουρ-
γήματα και πλημμελήματα που τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τριών μη-
νών), σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η διάταξη δεν προβαίνει σε καμία δι-
άκριση ανάμεσα στην εξιχνίαση της συγκεκριμένης αξιόποινης πράξης και
στην αποθήκευση του γενετικού αποτυπώματος για τη μελλοντική εξιχνίαση
άλλων αξιόποινων πράξεων καθιστά ιδιαίτερα προβληματική τη διάταξη υπό
το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας. Για την αντιμετώπιση του ανωτέρω
ζητήματος, η Αρχή πρότεινε δύο λύσεις:
• τον περιορισμό του καταλόγου των εγκλημάτων μόνο στα κακουργήματα.
• την κλιμάκωση του καταλόγου ως εξής: για την εξιχνίαση της συγκεκριμένης
αξιόποινης πράξης διατήρηση του καταλόγου όπως προβλέπεται στην τροπο-
36
λογία, ενώ για τη μελλοντική εξιχνίαση εγκλημάτων τήρηση στη βάση δεδο-
μένων των γενετικών αποτυπωμάτων μόνο όσων κατηγορούνται για εγκλή-
ματα ιδιαίτερης βαρύτητας (για παράδειγμα κακουργήματα) ή/και για εγκλή-
ματα τα οποία στρέφονται κατά συγκεκριμένων έννομων αγαθών (για παρά-
δειγμα κατά της γενετήσιας ελευθερίας σε βαθμό πλημμελήματος).
3. Για την αποφυγή της δυνατότητας εκ πλαγίου διεύρυνσης του καταλόγου των
αξιόποινων πράξεων, θα πρέπει να αποτυπωθεί στην τροπολογία ότι η αποθή-
κευση του γενετικού αποτυπώματος επιτρέπεται μόνο για τη μελλοντική εξι-
χνίαση άλλων εγκλημάτων από αυτά που προβλέπονται στην παρ. 1.
4. Η τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων προβλέπεται για απεριόριστο χρονικό
διάστημα (θάνατος του υπόπτου) χωρίς να γίνεται διάκριση ανάμεσα σε κατα-
δικασθέντες και αθωωθέντες, σε ενήλικες και ανηλίκους. Η γενικότητα της
ρύθμισης προσκρούει στην αρχή της αναλογικότητας. Θα πρέπει, συνεπώς, να
υπάρξει ειδικότερη ρύθμιση των προαναφερθεισών περιπτώσεων, ως εξής:
• διαγραφή από το αρχείο γενετικών αποτυπωμάτων των προσώπων που αθω-
ώθηκαν αμετάκλητα για οποιονδήποτε λόγο,
• τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων των προσώπων που καταδικάσθηκαν
αμετάκλητα για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά την έκτιση της ποινής,
• μη τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων ανηλίκων έως 13 ετών στους οποί-
ους επιβάλλονται μόνον αναμορφωτικά και θεραπευτικά μέτρα, και
• τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων ανηλίκων άνω των 13 ετών που καταδι-
κάστηκαν αμετάκλητα για μικρότερο χρονικό διάστημα από ό,τι στην περίπτω-
ση ενήλικων καταδικασθέντων.
5. Οι προϋποθέσεις τήρησης των αταυτοποίητων γενετικών αποτυπωμάτων, κα-
θώς και αυτά δεν είναι αδιάφορα από τη σκοπιά της προστασίας των προσω-
πικών δεδομένων, θα πρέπει να ρυθμισθούν θετικώς, ώστε να μη χρησιμοποι-
ούνται για την εξιχνίαση άλλων εγκλημάτων πέραν όσων προβλέπονται στην
τροπολογία. Ο χρόνος τήρησής τους προτείνεται να συμπίπτει με τον χρόνο
παραγραφής του εγκλήματος, στο πλαίσιο του οποίου συλλέχθηκαν.
6. Σε τυπικό νόμο ή προεδρικό διάταγμα, σχετικό με τις αρμοδιότητες και την
οργάνωση της Ελληνικής Αστυνομίας, θα πρέπει να προβλεφθούν τουλάχι-
στον και τα ακόλουθα ως προς το αρχείο των γενετικών αποτυπωμάτων: α) ο
σκοπός της διαβίβασης και της επιγραμμικής (on-line) πρόσβασης των γενε-
τικών αποτυπωμάτων, ο οποίος θα πρέπει να συμπίπτει με τον σκοπό, για τον
οποίο επιτρέπεται η αρχική αποθήκευσή τους, β) οι δημόσιες αρχές που
έχουν πρόσβαση στο αρχείο ή προς τις οποίες επιτρέπεται η διαβίβαση, γ) τα
δικαιώματα πρόσβασης και αντίρρησης των υποκειμένων των δεδομένων,
συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης ενημέρωσης που υπέχει ο υπεύθυ-
νος επεξεργασίας ότι τηρείται το σχετικό αρχείο και ότι τα αποτυπώματα του
συγκεκριμένου προσώπου θα αποθηκευθούν στο εν λόγω αρχείο, δ) οι δια-
δικασίες διαγραφής και κλειδώματος των δεδομένων, όταν αυτά δεν διαγρά-
φονται, ε) τα κατάλληλα μέτρα φυσικής και λογικής ασφάλειας του αρχείου,
ώστε να αποτρέπεται η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση, η τροποποίηση και δι-
αβίβαση των δεδομένων και να ελέγχεται κάθε επέμβαση σε αυτά.
7. Η τροπολογία καταργεί το δικαστικό συμβούλιο και ως εκ τούτου υποβαθμίζει
τη λήψη και ανάλυση του γενετικού υλικού σε απλή ανακριτική πράξη. Επειδή,
όμως, η λήψη γενετικού υλικού συνιστά ιδιαίτερα έντονη επέμβαση και προϋ-
ποθέτει την εξειδίκευση αόριστων νομικών εννοιών πρέπει να προβλεφθεί
37
ρητώς ότι η εν λόγω πράξη αποφασίζεται από το δικαστικό συμβούλιο ή του-

λάχιστον από τον εισαγγελέα με ειδική διάταξη.
8. Η πρόβλεψη της εποπτείας του αρχείου με τα γενετικά αποτυπώματα από
αντεισαγγελέα ή εισαγγελέα εφετών μπορεί να θεωρηθεί ως επιπρόσθετη
θεσμική εγγύηση. Εάν, ωστόσο, ήθελε θεωρηθεί ως εναλλακτική εγγύηση
αντί της εποπτείας που ασκεί η Αρχή Προστασίας Δεδομένων, τούτο θα προ-
σέκρουε στον πυρήνα του άρθρου 9Α Σ, το οποίο προβλέπει τη λειτουργία
της Αρχής ως θεσμική εγγύηση του ατομικού δικαιώματος και δεν θα ήταν
σύμφωνο με το άρθρο 8 παρ. 2 της ΕΣΔΑ και τις προϋποθέσεις που θέτουν οι
Συστάσεις 87 (15) και 92 (1) του Συμβουλίου της Ευρώπης για την ύπαρξη
ανεξάρτητης αρχής ελέγχου.
9. Τυχόν αφαίρεση της εποπτείας του σχετικού αρχείου από την Αρχή δεν καθι-
στά δυνατή ούτε τη συμμόρφωση της χώρας με τις υποχρεώσεις που έχει
αναλάβει στον τομέα της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινι-
κές υποθέσεις (τρίτος πυλώνας) και ειδικότερα με την Απόφαση 2008/615/
ΔΕΥ, την οποία επικαλείται η αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας. Προκειμέ-
νου να καταστεί δυνατή η ανταλλαγή γενετικών δεδομένων, η εν λόγω Από-
φαση αναθέτει την εποπτεία του αρχείου στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων.
3.1.2 Έλεγχος του εθνικού τμήματος του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν και
του Εθνικού Καταλόγου Ανεπιθύμητων Αλλοδαπών
Η Συμφωνία Σένγκεν του 1985 και η Σύμβαση Εφαρμογής της Συμφωνίας Σέν-
γκεν (στο εξής και ΣΕΣΣ), η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 1995, οδήγησαν στην κα-
τάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα των κρατών που την είχαν υπογρά-
ψει, καθώς και στη δημιουργία ενιαίων εξωτερικών συνόρων, στα οποία οι έλεγχοι
εισόδου στον «χώρο Σένγκεν» πραγματοποιούνται με βάση τις ίδιες διαδικασίες.
Με την ίδια Σύμβαση καθιερώθηκαν κοινοί κανόνες για την έκδοση θεωρήσεων,
την παροχή ασύλου και τον έλεγχο στα εξωτερικά σύνορα, ώστε να είναι εφικτή η
ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων στο εσωτερικό του «χώρου Σένγκεν», χωρίς
παράλληλα να διαταράσσεται η δημόσια ασφάλεια. Το σημαντικότερο από τα απο-
καλούμενα «αντισταθμιστικά» μέτρα στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων
αποτελεί η δημιουργία και λειτουργία ενός κοινού συστήματος πληροφοριών, του
Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (Schengen Information System – SIS, στο εξής
και ΣΠΣ), το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο της βελτίωσης της συνεργασίας με-
ταξύ των αστυνομικών και δικαστικών αρχών. Το ΣΠΣ είναι μία βάση δεδομένων
που επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές των κρατών Σένγκεν την ανταλλαγή δεδομένων
αναφορικά με ορισμένες κατηγορίες προσώπων και πραγμάτων. Ειδικότερα, στο
ΣΠΣ καταχωρίζονται πληροφορίες σχετικά με πρόσωπα που καταζητούνται από τις
δικαστικές αρχές, με ανεπιθύμητους αλλοδαπούς, με πρόσωπα που έχουν εξαφα-
νισθεί καθώς και με σκοπό τη διακριτική παρακολούθηση προσώπων. Ως εγγύηση
των δικαιωμάτων των πολιτών, η ΣΕΣΣ προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη λειτουργία
μιας ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου σε κάθε συμβαλλόμενο κράτος, η οποία είναι
αρμόδια να εξετάζει, αν από την επεξεργασία θίγονται τα δικαιώματα των ενδιαφε-
ρομένων προσώπων. Στην Ελλάδα, η αρμοδιότητα αυτή έχει ανατεθεί στην Αρχή
Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων.
Παράλληλα, με βάση τη νομοθεσία για την είσοδο και παραμονή αλλοδαπών
στην Ελλάδα, τηρείται και ο Εθνικός Κατάλογος Ανεπιθύμητων Αλλοδαπών (στο
38
εξής και ΕΚΑΝΑ). Τα κριτήρια και η διαδικασία εγγραφής και διαγραφής αλλοδα-
πών από τον κατάλογο αυτό καθορίζονται με κοινή υπουργική απόφαση και είναι
ευρύτερα από τα αντίστοιχα του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν. Αυτό πρακτι-
κά σημαίνει ότι ένας αλλοδαπός ο οποίος έχει καταχωρισθεί στον ΕΚΑΝΑ, δεν εί-
ναι απαραίτητα καταχωρισμένος και στο ΣΠΣ. Η Αρχή είναι αρμόδια να ελέγχει και
τη νομιμότητα των καταχωρίσεων στον ΕΚΑΝΑ.
Το 2009, η Αρχή εξέτασε σε σχηματισμό Τμήματος δεκατέσσερις προσφυγές
αλλοδαπών για τη διαγραφή τους από το ΣΠΣ και τον ΕΚΑΝΑ. Το σύνολο των προ-
σφυγών έγινε δεκτό και με αντίστοιχες αποφάσεις της Αρχής διατάχθηκε η διαγρα-
φή των αλλοδαπών από τα παραπάνω συστήματα. Σε οκτώ περιπτώσεις (Αποφάσεις
6/2009, 7/2009, 17/2009, 27/2009, 29/2009, 30/2009, 36/ 2009 και 48/2009), η
Αρχή έκρινε ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις του άρθρου 96 της ΣΕΣΣ για την
καταχώριση των αλλοδαπών στο ΣΠΣ. Ειδικότερα, έκρινε ότι η ανάκληση της ελλη-
νικής ιθαγένειας λόγω υπόνοιας χρήσης πλαστών δικαιολογητικών, ενώ δεν έχει
ακολουθήσει καταδίκη του αλλοδαπού για κάποια αξιόποινη πράξη, δεν συνιστά νό-
μιμο λόγο εγγραφής του στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν και στον ΕΚΑΝΑ, κα-
θώς σε αυτήν την περίπτωση η παρουσία του συγκεκριμένου αλλοδαπού στην ελλη-
νική επικράτεια δεν συνιστά απειλή για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια ή την εθνική
ασφάλεια. Σε τέσσερις περιπτώσεις (Αποφάσεις 5/2009, 18/2009, 19/2009 και
25/2009), η Αρχή έκρινε ότι διαγράφονται αυτοδίκαια από τον ΕΚΑΝΑ (και κατά
συνεκδοχή και από το ΣΠΣ, αφού η καταχώριση στο τελευταίο προϋποθέτει μία εθνι-
κή καταχώριση) οι αλλοδαποί σε βάρος των οποίων είχε επιβληθεί το μέτρο της δι-
καστικής απέλασης, στην περίπτωση που οι ίδιοι έλαβαν στη συνέχεια άδεια παρα-
μονής βάσει της νομοθεσίας που αφορά στην είσοδο και παραμονή αλλοδαπών
στην Ελλάδα (άρθρα 66 παρ. 9 του Ν. 2910/2001 και 91 παρ. 11 του Ν. 3386/2005).
Τέλος, σε δύο περιπτώσεις (Αποφάσεις 11/2009 και 22/2009), η Αρχή διέταξε τη δι-
αγραφή των προσφευγόντων από το ΣΠΣ και τον ΕΚΑΝΑ, καθώς διαπίστωσε ότι η
αναγκαιότητα διατήρησης της καταχώρισης δεν είχε επανεξεταστεί μετά την πάρο-
δο τριετίας από την αρχική καταχώριση με την έκδοση αιτιολογημένης απόφασης με
αποτέλεσμα να υφίσταται παραβίαση του άρθρου 112 της ΣΕΣΣ.
3.2. ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΓΓΡΑΦΑ
3.2.1. Πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα
Α. Η σχέση μεταξύ του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος της πληρο-

φοριακής αυτοδιάθεσης του ατόμου (άρθρο 9Α Σ) και της επίσης συνταγματικά κα-
τοχυρωμένης αρχής της διαφάνειας (με τις ειδικότερες εκφάνσεις του δικαιώματος
στην πληροφόρηση, άρθρο 5Α Σ, και του δικαιώματος πρόσβασης στα διοικητικά
έγγραφα, άρθρο 10 παρ. 3 Σ) απασχόλησε ιδιαίτερα την Αρχή κατά τη διάρκεια του
2009. Με δεδομένο ότι δεν υπάρχει ιεραρχική σειρά μεταξύ των ανωτέρω δικαιω-
μάτων, η ταυτόχρονη εφαρμογή των νομοθετικών διατάξεων που εξασφαλίζουν
την πρόσβαση του πολίτη στα δημόσια έγγραφα (άρθρο 5 ΚΔΔιαδ.) αφενός και την
προστασία των προσωπικών δεδομένων (N. 2472/1997) αφετέρου συνιστά αρκε-
τές φορές πρόκληση. Ένα μεγάλο ποσοστό των αιτήσεων για γνωμοδότηση της
Αρχής, προέρχεται από υπηρεσίες του δημόσιου τομέα, οι οποίες ζητούν να πληρο-
φορηθούν, εάν είναι επιτρεπτή η πρόσβαση του πολίτη σε δημόσια έγγραφα που
περιέχουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα.
39
Η Αρχή ερμηνεύοντας τις κρίσιμες διατάξεις (άρθρο 5 του Ν. 2472/1997 και άρ-
θρο 5 ΚΔΔιαδ.), έχει κρίνει με σειρά γνωμοδοτικών της εγγράφων ότι η επεξεργα-
σία προσωπικών δεδομένων (όπως είναι και η ανακοίνωση δεδομένων κάποιου
προσώπου σε τρίτους μέσω της πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα) επιτρέπεται και
χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων (του προσώπου δηλαδή το
οποίο αφορούν τα δεδομένα), εάν είναι αναγκαία για την εκπλήρωση υποχρεώσε-
ως του υπευθύνου επεξεργασίας, η οποία επιβάλλεται από τον νόμο. Τέτοια υπο-
χρέωση του υπευθύνου επεξεργασίας η Αρχή θεωρεί ότι προβλέπεται από τις δια-
τάξεις του άρθρου 5 ΚΔΔιαδ. για το δικαίωμα (και αντίστοιχη αξίωση) πρόσβασης
στα δημόσια έγγραφα («διοικητικά» κατά το άρθρο 5 παρ. 1 και «ιδιωτικά» που φυ-
λάσσονται από δημόσιες αρχές κατά το άρθρο 5 παρ. 2), όταν τα έγγραφα αυτά
δεν αναφέρονται στην ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή τρίτου και δεν παραβλάπτεται
απόρρητο προβλεπόμενο από ειδικές διατάξεις (άρθρο 5 παρ. 3). Ως διοικητικά έγ-
γραφα θεωρεί, μάλιστα, λαμβάνοντας υπόψη τη νομολογία του Συμβουλίου της
Επικρατείας και του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, και όσα έγγραφα δεν προ-
έρχονται μεν από δημόσιες υπηρεσίες, αλλά χρησιμοποιήθηκαν ή ελήφθησαν υπό-
ψη για τον καθορισμό της διοικητικής δράσης ή τη διαμόρφωση γνώμης ή κρίσης
διοικητικού οργάνου.
Ερμηνεύοντας ειδικότερα τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 3 ΚΔΔιαδ., η οποία επι-
διώκει να ρυθμίσει τη σχέση ανάμεσα στην πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα και
την προστασία των προσωπικών δεδομένων προβλέποντας ότι «το κατά τις προη-
γούμενες παραγράφους δικαίωμα δεν υφίσταται στις περιπτώσεις που το έγγραφο
αφορά την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή τρίτου ή αν παραβλάπτεται απόρρητο το
οποίο προβλέπεται από ειδικές διατάξεις», έχει κρίνει ότι η έννοια της «ιδιωτικής ή
οικογενειακής ζωής» δεν ταυτίζεται αλλά είναι στενότερη της έννοιας των προσω-
πικών δεδομένων, αντιπαρατάσσεται στη «δημόσια ζωή» και αφορά μια γενικά πα-
ραδεκτή, σύμφωνα με τις κοινωνικές αντιλήψεις, «σφαίρα του απορρήτου» του ατό-
μου. Δέχεται, συγκεκριμένα, λαμβάνοντας υπόψη και τη νομολογία του Πρωτοδι-
κείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λι-
σαβόνας - Γενικό Δικαστήριο) και ειδικά την απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 2007
στην υπόθεση Τ-194/04, Bavarian Lager κατά Επιτροπής, ότι όλα τα προσωπικά δε-
δομένα δεν είναι ικανά εκ της φύσεως τους να θίξουν την ιδιωτική ζωή κάποιου
προσώπου, ενώ ως δυνάμενα να επιφέρουν τέτοιο αποτέλεσμα θα πρέπει να αντι-
μετωπίζονται κυρίως τα ευαίσθητα δεδομένα, όπως εκείνα που σχετίζονται με τη
φυλετική ή εθνική προέλευση, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τα
σχετικά με την υγεία και τη σεξουαλική ζωή ενός προσώπου δεδομένα. Η επεξερ-
γασία των ευαίσθητων δεδομένων, εξάλλου, είναι νόμιμη μόνο υπό τις αυστηρότε-
ρες προϋποθέσεις του άρθρου 7 του Ν. 2472/1997, το οποίο προβλέπει την έκδο-
σης προηγούμενης άδειας της Αρχής.
Με βάση τις παραπάνω σκέψεις και με την προϋπόθεση ότι ο αιτών επικαλείται
και αποδεικνύει τη συνδρομή στο πρόσωπό του εύλογου ενδιαφέροντος (όπως
απαιτεί η διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 ΚΔΔιαδ.), η Αρχή γνωμοδότησε προς τις
δημόσιες αρχές ότι επιτρέπεται η πρόσβαση του αιτούντος σε δημόσια έγγραφα,
που περιέχουν προσωπικά δεδομένα (όχι ευαίσθητα) τρίτων προσώπων, στις παρα-
κάτω ενδεικτικά αναφερόμενες περιπτώσεις:
1. Επιτρέπεται η πρόσβαση τρίτου στα δικαιολογητικά έγγραφα που κατέθεσε το
υποκείμενο των δεδομένων στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, βάσει των
οποίων εκδόθηκε παραχωρητήριο συμβόλαιο, με το σκεπτικό ότι τα έγγραφα
40
αυτά μολονότι δεν έχουν συνταχθεί από δημόσια υπηρεσία, εμπίπτουν στην έν-
νοια των διοικητικών εγγράφων, λόγω του ότι ελήφθησαν υπόψη προκειμένου
να εκδοθεί το παραχωρητήριο, και επιπλέον δεν σχετίζονται με την ιδιωτική ή
οικογενειακή ζωή κάποιου προσώπου (εκτός από τα πιστοποιητικά οικογενεια-
κής κατάστασης).
2. Επιτρέπεται η πρόσβαση στους κτηματολογικούς πίνακες, εφόσον αυτοί συ-
ντάσσονται από τους δήμους και ως εκ τούτου αποτελούν δημόσια έγγραφα.
Εξάλλου, τα προσωπικά δεδομένα, που περιλαμβάνονται σε αυτούς δεν σχετίζο-
νται με την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή κάποιου προσώπου.
3. Επιτρέπεται η παροχή πληροφοριών από τους δήμους σε δημότες σχετικά με
αμοιβές και αποζημιώσεις του Δημάρχου και κατηγοριών υπαλλήλων των δή-
μων, καθώς οι πληροφορίες αυτές προκύπτουν από διοικητικά έγγραφα και δεν
αφορούν την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή τρίτων προσώπων αλλά τη δημόσια
παρουσία και δράση τους.
4. Επιτρέπεται η χορήγηση από τη Διοίκηση σε τρίτο αντιγράφων της άδειας
ίδρυσης και λειτουργίας καταστήματος, καθώς και της έκθεσης αυτοψίας αυθαί-
ρετης κατασκευής, καθώς πρόκειται για διοικητικά έγγραφα που δεν σχετίζο-
νται με την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή κάποιου προσώπου.
5. Επιτρέπεται η χορήγηση από το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοί-
κησης αντιγράφου της έκθεσης επιθεώρησης ελέγχου σε τρίτο, βάσει καταγγε-
λίας του οποίου κινήθηκε ο συγκεκριμένος έλεγχος, καθώς δεν προβλέπεται
κάποιου είδους απόρρητο για την έκθεση που συντάσσει το συγκεκριμένο Σώμα.
Στην περίπτωση, αντίθετα, που στα δημόσια έγγραφα περιέχονται προσωπικά
δεδομένα τρίτων προσώπων τα οποία σχετίζονται με την ιδιωτική ή οικογενειακή
τους ζωή (χωρίς να είναι ευαίσθητα δεδομένα) εφαρμόζεται η διάταξη του άρ-
θρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του Ν. 2472/1997, σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται η
χορήγησή τους σε τρίτο χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων,
όταν η χορήγηση τους είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του εννόμου
συμφέροντος που επιδιώκει ο τρίτος και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφα-
νώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται
τα δεδομένα, και ταυτόχρονα δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών.
Σχετική είναι η Απόφαση της Αρχής 13/2009, η οποία κατόπιν καταγγελίας δημό-
τη ότι ο συγκεκριμένος δήμος αρνείται να του χορηγήσει στοιχεία του αρχείου
του, έκρινε ότι ο δήμος, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, δεν κωλύεται βάσει της
προαναφερθείσας διάταξης του Ν. 2472/1997 να χορηγήσει στον αιτούντα τα ζη-
τηθέντα προσωπικά δεδομένα, για τον σκοπό της αναγνώρισης, άσκησης ή υπε-
ράσπισης των νομίμων δικαιωμάτων του ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων ή
διοικητικών αρχών.
Σκόπιμο κρίνεται, επίσης, να διευκρινιστεί ότι στην περίπτωση που ο αιτών ζητά
πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα, τα οποία περιέχουν προσωπικά δεδομένα μόνο
του ιδίου, το δικαίωμα πρόσβασης είναι αδιαμφισβήτητο και απόλυτο (βάσει του
άρθρου 12 του Ν. 2472/1997). Σε αυτήν την περίπτωση, μάλιστα, η Αρχή έχει κρίνει,
λαμβάνοντας υπόψη και τη σχετική νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, ότι
δεν μπορεί να αντιταχθεί στον αιτούντα-υποκείμενο των δεδομένων απόρρητο
προβλεπόμενο σε ειδική διάταξη (όπως είναι για παράδειγμα το απόρρητο των
πρακτικών της Διυπουργικής Επιτροπής Συντονισμού Ολυμπιακής Προστασίας) και
ως εκ τούτου το δικαίωμα πρόσβασης του υποκειμένου των δεδομένων δεν μπορεί
σε καμία περίπτωση να περιοριστεί.
41
Β. Εκτός από το γενικότερο ζήτημα της πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα, η

Αρχή το 2009 ασχολήθηκε επίσης με το ειδικότερο ζήτημα της πρόσβασης στο πό-
ρισμα και στα λοιπά στοιχεία των δικογραφιών των διοικητικών εξετάσεων (Προφο-
ρικής/Ένορκης Διοικητικής Εξέτασης).
Με την Απόφαση 57/2009, αντιμετώπισε το ζήτημα της πρόσβασης του καταγ-
γέλλοντος πειθαρχικό παράπτωμα αστυνομικού υπαλλήλου στο φάκελο της διε-
νεργηθείσας σε βάρος του αστυνομικού Προφορικής/Ένορκης Διοικητικής Εξέτα-
σης. Στην εν λόγω περίπτωση, η Αρχή εφάρμοσε τις ειδικότερες (του ΚΔΔιαδ.) δι-
ατάξεις του πειθαρχικού δικαίου του αστυνομικού προσωπικού, το οποίο προβλέπει
το δικαίωμα του καταγγέλλοντος πειθαρχικό παράπτωμα αστυνομικού υπαλλήλου
να πληροφορείται το αποτέλεσμα της προκαταρκτικής έρευνας, προφορικής ή
ένορκης διοικητικής εξέτασης που διενεργήθηκε βάσει της καταγγελίας του (άρ-
θρο 24 παρ. 4 του Π.Δ. 22/1996). Ως αποτέλεσμα των διοικητικών εξετάσεων, η
Αρχή θεώρησε το πόρισμα που συντάσσεται για την ολοκλήρωσή τους και κατά συ-
νέπεια έκρινε ότι το πρόσωπο, βάσει καταγγελίας του οποίου κινήθηκε η διοικητική
εξέταση, επιτρέπεται να λάβει αντίγραφο του πορίσματος, χωρίς να είναι απαραίτη-
το να επικαλείται ειδικό έννομο συμφέρον (άρθρο 24 παρ. 4 του Π.Δ. 22/1996 —δι-
καίωμα του καταγγέλλοντος να πληροφορηθεί το αποτέλεσμα της διοικητικής εξέ-
τασης— σε συνδυασμό με το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. β΄ του Ν. 2472/1997 — υποχρέ-
ωση του υπευθύνου επεξεργασίας που προβλέπεται από τον νόμο).
Εντούτοις, έκρινε ότι για τη χορήγηση αντιγράφων των συνοδευόντων το πόρι-
σμα στοιχείων που περιέχονται στη δικογραφία της διοικητικής εξέτασης, ο αιτών
τρίτος (καταγγέλλων πειθαρχικό παράπτωμα αστυνομικού υπαλλήλου) θα πρέπει
να επικαλείται και να αποδεικνύει ότι στο πρόσωπό του συντρέχει έννομο συμφέ-
ρον για τη λήψη των συγκεκριμένων εγγράφων, το οποίο υπερέχει προφανώς των
δικαιωμάτων και συμφερόντων του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδομέ-
να (αστυνομικού) και ταυτόχρονα δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες του τε-
λευταίου (άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του Ν. 2472/1997). Επαναλαμβάνοντας την πά-
για νομολογία της στο συγκεκριμένου ζήτημα, η Αρχή έκρινε ότι τέτοια περίπτωση
συντρέχει ιδίως όταν η χορήγηση προσωπικών δεδομένων είναι αναγκαία για την
αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματος ενώπιον δικαστηρίου (βλ. στοιχ.
γ΄ του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 για τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα,
το οποίο ισχύει κατά μείζονα λόγο και στα απλά προσωπικά δεδομένα). Τέλος επε-
σήμανε ότι στην περίπτωση που η δικογραφία της ΠΔΕ/ΕΔΕ περιέχει και ευαίσθη-
τα προσωπικά δεδομένα, όπως αυτά αποκλειστικά απαριθμούνται στο άρθρο 2
στοιχ. β΄ του Ν. 2472/1997, η χορήγηση (ως μορφή επεξεργασίας) στον καταγγέλ-
λοντα πειθαρχικό παράπτωμα αστυνομικού του πορίσματος και του αποδεικτικού
υλικού, είναι νόμιμη μόνο μετά από άδεια της Αρχής και εφόσον τα έγγραφα που
περιέχουν ευαίσθητα δεδομένα είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπε-
ράσπιση δικαιώματος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου (άρθρο 7 παρ.
2 στοιχ. γ΄ του Ν. 2472/1997).
Επίσης, η Αρχή με μια σειρά γνωμοδοτικών εγγράφων της αντιμετώπισε και το
ζήτημα της πρόσβασης του καταγγέλλοντος πειθαρχικό παράπτωμα δημοσίου υπαλ-
λήλου στο πόρισμα της διενεργηθείσας σε βάρος του υπαλλήλου ΕΔΕ. Ειδικότερα, η
Αρχή έκρινε ότι στην περίπτωση που ο φάκελος μιας ΕΔΕ περιέχει και προσωπικά
δεδομένα του καταγγέλλοντος, ο τελευταίος είναι υποκείμενο των δεδομένων και,
ως εκ τούτου, έχει δικαίωμα πρόσβασης σε αυτά δυνάμει του άρθρου 12 του Ν.
2472/1997. Σε δεδομένα που τυχόν αναφέρονται σε άλλα πρόσωπα, θεωρείται ως
42
προς αυτά τρίτος (άρθρο 2 περ. θ’ του Ν. 2472/1997) και κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η
χορήγησή τους σε αυτόν χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων,
όταν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του Ν. 2472/1997, το
έννομο συμφέρον του τρίτου υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερό-
ντων του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα, και ταυτόχρονα δεν θίγο-
νται οι θεμελιώδεις ελευθερίες του. Η Αρχή στα έγγραφά της παγίως επισημαίνει ότι
στην περίπτωση που η δικογραφία της ΕΔΕ περιέχει και ευαίσθητα προσωπικά δεδο-
μένα (όπως για παράδειγμα, δεδομένα υγείας ή δεδομένα σχετικά με ποινικές διώ-
ξεις ή καταδίκες), η χορήγηση των περιεχομένων σε αυτή εγγράφων επιτρέπεται υπό
τις αυστηρότερες προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του Ν. 2472/1997 και
μόνο ύστερα από άδεια της Αρχής.
Γ. Τέλος, η Αρχή με τη Γνωμοδότηση 3/2009 επιχείρησε να επιλύσει το μεγάλης
πρακτικής σημασίας ζήτημα των εννόμων συνεπειών της εισαγγελικής παραγγελί-
ας (άρθρο 25 παρ. 4 εδ. β’ του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων) για τη χορήγηση
δημοσίων εγγράφων που περιέχουν προσωπικά δεδομένα. Αναγνωρίζοντας την εν
μέρει δικαιολογημένη (λόγω της παράλληλης ισχύος διαφορετικών ρυθμίσεων) δι-
στακτικότητα της Δημόσιας Διοίκησης να διαχειριστεί αιτήματα πρόσβασης σε δη-
μόσια έγγραφα που συνοδεύονται από εισαγγελικές παραγγελίες οι οποίες επιτάσ-
σουν τη χορήγησή τους και λαμβάνοντας υπόψη τις γνωμοδοτήσεις διαφόρων δη-
μοσίων οργάνων (των εισαγγελικών αρχών, του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους
και άλλων ανεξάρτητων αρχών) ως προς τη φύση, τη δεσμευτικότητα και το περιε-
χόμενο της εισαγγελικής παραγγελίας, επιχείρησε να παρουσιάσει μια ολοκληρω-
μένη αντιμετώπιση του ζητήματος. Η Αρχή, προκρίνοντας την άποψη περί σωρευτι-
κής εφαρμογής των διατάξεων για την έκδοση εισαγγελικής παραγγελίας (άρθρο
25 παρ. 4 εδ. β’ του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων), για την πρόσβαση στα δη-
μόσια έγγραφα (άρθρο 5 ΚΔΔιαδ.) και για την προστασία προσωπικών δεδομένων
(Ν. 2472/1997) και λαμβάνοντας υπόψη τα ζητήματα συνταγματικότητας που ανα-
κύπτουν από την αδυναμία δικαστικής προσβολής της εισαγγελικής παραγγελίας,
δέχθηκε τα εξής:
1. Η εισαγγελική παραγγελία είναι δεσμευτική για τη Διοίκηση μόνο όταν ο Ει-
σαγγελέας ζητά την παροχή στοιχείων στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του
που προκύπτουν από τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (για παράδειγμα κατά
το στάδιο προκαταρκτικής εξέτασης, προανάκρισης ή κύριας ανάκρισης).
Στην περίπτωση αυτή, οι διατάξεις του ΚΠΔ ως ειδικότερες κατισχύουν του Ν.
2472/1997, και η νομιμότητα αναζήτησης και χορήγησης των στοιχείων κρίνε-
ται με βάση αυτές.
2. Αντίθετα, η μόνη σύμφωνη με το Σύνταγμα ερμηνεία της δεσμευτικότητας της
εισαγγελικής παραγγελίας για τη χορήγηση δημοσίων εγγράφων είναι ότι
αυτή αποτελεί επιτακτική εντολή προς τη Διοίκηση για τη διερεύνηση του αιτή-
ματος. Κατά συνέπεια, η εισαγγελική παραγγελία υποχρεώνει τη διοίκηση σε
σαφή και αιτιολογημένη (θετική ή αρνητική) απάντηση προς τον αιτούντα (έκ-
δοση δηλαδή εκτελεστής πράξης), μετά από έρευνα της υπόθεσης. Αν η διοί-
κηση παραλείψει να εκδώσει ρητή πράξη εντός εικοσαημέρου από τη λήψη
της εισαγγελικής παραγγελίας, στοιχειοθετείται παράλειψη οφειλομένης νό-
μιμης ενέργειας προσβαλλόμενη με αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλί-
ου της Επικρατείας. Η αντίθετη ερμηνευτική εκδοχή, ότι ο δεσμευτικός χαρα-
κτήρας της εισαγγελικής παραγγελίας συνεπάγεται την υποχρεωτική χορήγη-
ση των εγγράφων από τη Διοίκηση προκαλεί έλλειμμα δικαστικής προστασίας.
43
3. Στην περίπτωση που η Διοίκηση λόγω εύλογων αμφιβολιών σχετικά με την

εφαρμογή του Ν. 2472/1997 απευθυνθεί στην Αρχή για έκδοση γνωμοδότη-
σης, η κρίση της Αρχής θα έχει τις ακόλουθες συνέπειες: i) εάν η Αρχή κρί-
νει ότι η χορήγηση των ζητηθέντων στοιχείων δεν συνάδει με τον νόμο περί
προστασίας προσωπικών δεδομένων, η κρίση αυτή είναι δεσμευτική για τη Δι-
οίκηση, υποκείμενη όμως σε δικαστικό έλεγχο (άσκηση αίτησης ακύρωσης),
ii) εάν η Αρχή κρίνει ότι η χορήγηση των ζητηθέντων στοιχείων δεν κωλύεται
από το Ν. 2472/1997, η Διοίκηση έχει τη δυνατότητα να χορηγήσει τα εν λόγω
στοιχεία ελέγχοντας, εάν συντρέχουν και οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις
που δεν συνδέονται με την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
4. Στην περίπτωση που το δημόσιο έγγραφο περιέχει ευαίσθητα δεδομένα (π.χ.
δεδομένα υγείας) άλλου προσώπου, απαιτείται προηγούμενη άδεια της Αρχής
(άρθρο 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997) και κατά συνέπεια η εισαγγελική παραγγε-
λία δεν επιτρέπεται να εκτείνεται σε τέτοιου είδους δεδομένα. Αντίθετα, ο
Εισαγγελέας θα πρέπει να διαβιβάζει το σχετικό αίτημα προς τη Διοίκηση με
τη σημείωση ότι οφείλει να ζητήσει την άδεια της Αρχής.
5. Όταν το δημόσιο έγγραφο περιέχει προσωπικά δεδομένα (απλά ή ευαίσθητα)
μόνον του αιτούντος, υπάρχει άνευ ετέρου υποχρέωση της διοίκησης για τη
χορήγησή του, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 12 του Ν. 2472/1997 που κατοχυ-
ρώνει το δικαίωμα πρόσβασης του υποκειμένου των δεδομένων.
6. Απαιτείται νέα νομοθετική ρύθμιση που θα εναρμονίσει τις προϋποθέσεις και
τη διαδικασία πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα που περιέχουν προσωπικά
δεδομένα.
3.2.2. Διαβίβαση στοιχείων μεταξύ υπηρεσιών
Πολλές από τις υποθέσεις που απασχόλησαν την Αρχή αφορούν αιτήματα υπη-
ρεσιών του ευρύτερου δημόσιου τομέα για πρόσβαση σε στοιχεία και δη προσω-
πικά δεδομένα που τηρούνται σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες. Στις περιπτώσεις αυ-
τές, η Αρχή εξετάζει αφενός την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 4 και αφε-
τέρου του άρθρου 5 για την επεξεργασία των απλών προσωπικών δεδομένων, και
του άρθρου 7 για την επεξεργασία των ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων. Ειδι-
κότερα, ελέγχει εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την κατ’ εξαίρεση επεξεργα-
σία των δεδομένων χωρίς τη συγκατάθεση των υποκειμένων των δεδομένων αυ-
τών και κατ’ επέκταση εάν οι υπηρεσίες δύνανται να διαβιβάσουν τα στοιχεία αυτά
νομίμως. Σε συναφές ερώτημα του Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων σχετικά
με τη διαβίβαση στοιχείων από το αρχείο των ασφαλισμένων του στον ΟΠΕΚΕΠΕ,
η Αρχή έκρινε ότι επειδή ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει ειδική εκ του νόμου αρμοδιότητα στο
πλαίσιο της κοινής αγροτικής πολιτικής να προβαίνει σε διασταυρωτικούς ελέγ-
χους για τον υπολογισμό και τη διαχείριση δικαιωμάτων ενιαίας ενίσχυσης, η δια-
βίβαση των αιτούμενων στοιχείων, εφόσον πρόκειται για απλά προσωπικά δεδο-
μένα, νομιμοποιείται βάσει των διατάξεων (του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. β’) του Ν.
2472/1997 ως αναγκαία επεξεργασία επιβαλλόμενη εκ του νόμου. Επιπροσθέτως,
θα μπορούσε η νομιμότητα της εν λόγω επεξεργασίας, εφόσον η τήρηση και δια-
σταύρωση των στοιχείων αυτών είναι αναγκαία για την εκτέλεση έργου δημόσιου
συμφέροντος και έχει ανατεθεί με διάταξη νόμου στον τρίτο στον οποίο γνωστο-
ποιούνται τα δεδομένα, να θεμελιωθεί στη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. δ’
του Ν. 2472/1997.
44
Αντίστοιχα, σε αίτηση της Διεύθυνσης Προστασίας Φυτικής Παραγωγής του

Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης για χορήγηση άδειας από την Αρχή για διαβίβα-
ση ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από το Κέντρο Δηλητηριάσε-
ων, η Αρχή έκρινε ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την κατ’ εξαίρεση χωρίς τη
συγκατάθεση των υποκειμένων των δεδομένων διαβίβαση των δεδομένων. Συγκε-
κριμένα, το Κέντρο Δηλητηριάσεων, το οποίο συνιστά νομικό πρόσωπο δημοσίου
δικαίου ενταγμένο στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, τηρεί τα δεδομένα που αιτείται το
Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ήτοι ονοματεπώνυμο και διεύθυνση κατοικίας
των προσώπων τα οποία υπέστησαν δηλητηρίαση από φυτοφάρμακα. Επειδή σκο-
πός της αιτούμενης επεξεργασίας είναι η διερεύνηση της τυχόν παράνομα συνεχι-
ζόμενης κυκλοφορίας και εμπορίας επικίνδυνης ουσίας και η πρόληψη και αποτρο-
πή νέων κρουσμάτων δηλητηριάσεων και εν τέλει η προστασία της δημόσιας υγεί-
ας, η Αρχή έκρινε ότι η επεξεργασία αυτή είναι αναγκαία για λόγους προστασίας
της δημόσιας υγείας, και συνεπώς η διαβίβαση των επίμαχων στοιχείων ήταν νόμι-
μη (Απόφαση 12/2009).
Αντίθετα, σε ανάλογο ερώτημα της Δ/νσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης σχετι-
κά με τη νομιμότητα χορήγησης στον Δήμο Καλαμάτας δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα μεταναστών για τον σκοπό της διοργάνωσης γιορτής μεταναστών, η
Αρχή αρχικά διαπίστωσε ότι τα αιτηθέντα από τον δήμο στοιχεία περιέχουν τόσο
απλά όσο και ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, αφού η εθνικότητα των
προσώπων αναφέρεται στην εθνική τους προέλευση. Στη συνέχεια και προκειμέ-
νου η Αρχή να κρίνει τη νομιμότητα της διαβίβασης των στοιχείων, έλεγξε εάν συ-
ντρέχει κάποια από τις προϋποθέσεις για τη χωρίς συγκατάθεση των υποκειμένων
επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η Αρχή απεφάνθη ότι δεν θεμε-
λιώνεται για τον Δήμο Καλαμάτας, ως τρίτο, έννομο συμφέρον για τη διαβίβαση
των ζητηθέντων απλών και ευαίσθητων δεδομένων και ότι επιπλέον ο επιδιωκό-
μενος από τον Δήμο σκοπός επεξεργασίας μπορεί να εκπληρωθεί με άλλους προ-
σφορότερους τρόπους που δεν απαιτούν οποιαδήποτε επεξεργασία δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα των ενδιαφερομένων προσώπων, ήτοι των μεταναστών
(Απόφαση 15/2009).
3.2.3. Χορήγηση στοιχείων από τα αρχεία των Δήμων σε δημοτικούς συμβούλους
Η Αρχή δέχεται μεγάλο αριθμό ερωτημάτων από δήμους σχετικά με τη δυνατό-

τητα χορήγησης στοιχείων από αρχεία που αυτοί τηρούν σε δημοτικούς συμβού-
λους. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το θέμα αυτό συνολικά και να επιλυθεί, η
Αρχή με αφορμή ερώτημα του Δήμου Σκοπέλου για το εάν συνάδει με τον νόμο
2472/1997 η χορήγηση σε δημοτικό σύμβουλο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
που περιέχονται σε αρχείο οφειλετών του δήμου, έκρινε ότι οι δημοτικοί σύμβου-
λοι, ως μέλη της διοίκησης και εκφραστές της βούλησης του νομικού προσώπου
της τοπικής αυτοδιοίκησης επέχουν θέση υπεύθυνου επεξεργασίας και δεν είναι
τρίτοι κατά την έννοια του νόμου, υπό την απαραίτητη προϋπόθεση ότι ενεργούν
στο πλαίσιο των καθηκόντων τους και όχι για ιδιωτικό σκοπό. Υπό αυτό το πρίσμα,
η χορήγηση στοιχείων σε δημοτικούς συμβούλους δεν αποτελεί διαβίβαση σε τρί-
τους, αλλά χρήση των προσωπικών δεδομένων από τον ίδιο υπεύθυνο επεξεργασί-
ας, ο οποίος βέβαια οφείλει πάντα να τηρεί τη γενική αρχή του σκοπού καθώς και
να μεριμνά και να εξασφαλίζει το απόρρητο και την ασφάλεια της επεξεργασίας
που εκτελεί (Απόφαση 90/2009).
45
3.2.4. Προϋποθέσεις νόμιμης επεξεργασίας δεδομένων από τη Δημόσια Διοίκηση
Σε πολλές περιπτώσεις, η Αρχή κλήθηκε να διασαφηνίσει τις προϋποθέσεις της

νόμιμης επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τη Δημόσια Διοί-
κηση, και συνακόλουθα να κρίνει τη νομιμότητα της επεξεργασίας, έπειτα από αιτή-
σεις ή και καταγγελίες που υποβλήθηκαν. Ο έλεγχος και η μεταγενέστερη κρίση
της Αρχής περί της νομιμότητας της επεξεργασίας επικεντρώνεται στην εξέταση
του τρόπου και σκοπού της συλλογής των δεδομένων, στο περιεχόμενο τους, ήτοι
ότι πρέπει να είναι συναφή και πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά
απαιτούνται ενόψει των σκοπών της επεξεργασίας, την ακρίβεια και τη χρονικά πε-
περασμένη διατήρηση τους.
Μία από τις περιπτώσεις αφορά καταγγελία πολίτη, ότι η υπηρεσία συντάξεων
του ΙΚΑ εξακολουθεί —παρά την προηγούμενη σύσταση της Αρχής— να στέλνει τα
ενημερωτικά σημειώματα των συντάξεων των ασφαλισμένων σε φακέλους στους
οποίους υπάρχει διαφανές «παράθυρο» από το οποίο είναι ορατά στον οποιονδή-
ποτε τρίτο (ταχυδρομικό υπάλληλο, γείτονες κτλ.) προσωπικά δεδομένα των ασφα-
λισμένων, και συγκεκριμένα το είδος των αποδοχών των συνταξιούχων, το ποσό
της ληφθείσας συντάξεως καθώς και οι ασφαλιστικές τους κρατήσεις. Η Αρχή έκρι-
νε ότι υπήρξε παραβίαση των διατάξεων για την προστασία των δεδομένων προσω-
πικού χαρακτήρα και ειδικότερα της νομιμότητας της επεξεργασίας δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα, μορφή της οποίας είναι και η με οποιοδήποτε τρόπο διά-
δοση τους. Συγκεκριμένα, αφού υπενθύμισε ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτή-
ρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει να είναι συναφή, πρόσφορα και όχι
περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτούνται ενόψει των σκοπών της επεξεργασίας,
έκρινε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση τα δεδομένα που εμφανίζονται στους φα-
κέλους αποστολής δεν πληρούν τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις, καθώς δεν
είναι απαραίτητα για τη σκοπούμενη επεξεργασία. Επιπλέον, έκρινε πως παραβιά-
στηκαν και οι σχετικές διατάξεις για το απόρρητο της επεξεργασίας και την υπο-
χρέωση του υπεύθυνου επεξεργασίας να λαμβάνει τα κατάλληλα οργανωτικά και
τεχνικά μέτρα για την ασφάλεια των δεδομένων από απαγορευμένη διάδοση ή
πρόσβαση και απηύθυνε προειδοποίηση στο ΙΚΑ να αναγράφονται στους φακέ-
λους αποστολής αποκλειστικά και μόνο τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για την
αποστολή του φακέλου στον παραλήπτη, δηλαδή ονοματεπώνυμο, διεύθυνση και
ταχυδρομικός κώδικας (Απόφαση 47/2009).
Ομοίως, σε αίτηση του Οργανισμού Γεωργικών Ασφαλίσεων (ΟΓΑ) για γνωμο-
δότηση σχετικά με τη νομιμότητα διαβίβασης σε τακτική βάση στο Ινστιτούτο Μετα-
ναστευτικής Πολιτικής (Ι.ΜΕ.ΠΟ.) όλων των στοιχείων που τηρεί στο αρχείο του και
επεξεργάζεται και τα οποία αφορούν μετανάστες [Η Αρχή, αρχικά, διαπίστωσε πως
ο ΟΓΑ διέθετε ήδη άδεια από την Αρχή για τη συλλογή και επεξεργασία ευαίσθη-
των δεδομένων υγείας και ασφάλισης με σκοπό την παροχή ασφαλιστικών υπηρε-
σιών και ότι αντίστοιχα το Ι.ΜΕ.ΠΟ. διέθετε επίσης άδεια για τη συλλογή και επεξερ-
γασία ευαίσθητων δεδομένων μεταναστών για τον σκοπό της αρμοδιότητας του ως
συμβούλου της κυβέρνησης για τη διαμόρφωση κυβερνητικής πολιτικής σε θέματα
μετανάστευσης.], η Αρχή εξέτασε την τήρηση των αρχών του σκοπού, δηλαδή εάν
ο σκοπός της επεξεργασίας των δεδομένων και δη ευαίσθητων δεδομένων προσω-
πικού χαρακτήρα είναι νόμιμος, σαφής και καθορισμένος και τα δεδομένα συναφή,
πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτούνται. Τονίζοντας ότι η
αρχή της νομιμότητας λειτουργεί ως περιοριστικό όριο της κρατικής δράσης, έκρι-
46
νε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδο-

μένων ευαίσθητων αλλά και απλών των μεταναστών σε τέτοια μάλιστα έκταση και
χωρίς χρονικό περιορισμό υπερβαίνει τις αρμοδιότητες που έχουν αποδοθεί στο
Ι.ΜΕ.ΠΟ ως συμβούλου της κυβέρνησης για τη διαμόρφωση κυβερνητικής πολιτι-
κής σε θέματα μετανάστευσης. Ως εκ τούτου, μπορεί να χρησιμοποιεί αρχεία τη-
ρούμενα από διάφορους υπεύθυνους επεξεργασίας, προκειμένου να διενεργήσει
έρευνες και μελέτες σε θέματα μεταναστευτικής πολιτικής, αλλά όχι και να δημι-
ουργήσει προσωπικό πορτραίτο μεταναστών το οποίο θα περιέχει, μεταξύ άλλων,
στοιχεία για το φύλο, το επίπεδο μόρφωσης, το εισόδημα, τις αποταμιεύσεις σε χρη-
ματοπιστωτικά ιδρύματα, τον τόπο, χρόνο και τρόπο εισόδου στη χώρα, τη χώρα
προέλευσης, τον ασφαλιστικό οργανισμό, στοιχεία ιατροφαρμακευτικής περίθαλ-
ψης, εργασιακή κατάσταση, συνήθεις ασθένειες μεταναστών, αιτίες πρόκλησής
τους, χώρους εργατικών ατυχημάτων κ.ά. Η Αρχή αφού ανακάλεσε την άδεια προς
το Ι.ΜΕ.ΠΟ., έκρινε πως αφενός δεν επιτρέπεται στον ΟΓΑ να διαβιβάσει επώνυμα
στοιχεία μεταναστών στο Ι.ΜΕ.ΠΟ. και αφετέρου πως το Ι.ΜΕ.ΠΟ. μπορεί να συλλέ-
γει με τη συγκατάθεση των υποκειμένων προσωπικά δεδομένα και να λαμβάνει
μόνον ανώνυμα στοιχεία από τους φορείς και οργανισμούς από τα οποία δεν θα
μπορεί να προσδιοριστεί άμεσα ή έμμεσα η ταυτότητα του μετανάστη (Απόφαση
76/2009).
Σε συναφές ερώτημα από το Υπουργείο Εσωτερικών, Διεύθυνση Παλλαϊκής
Άμυνας-Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτης Ανάγκης (ΠΑΜ-ΠΣΕΑ) σχετικά με τη νομι-
μότητα και τις προϋποθέσεις τήρησης αρχείου το οποίο περιέχει προσωπικά δεδο-
μένα (απλά και ευαίσθητα) ατόμων, όπως υπάλληλοι (πολιτικοί και στρατιωτικοί),
Νομάρχες και Γενικοί Γραμματείς, που είναι εξουσιοδοτημένοι ή πρόκειται να
εξουσιοδοτηθούν να διαχειρίζονται διαβαθμισμένο υλικό σύμφωνα με τον Εθνικό
Κανονισμό Ασφαλείας (ΕΚΑ), η Αρχή, διαχωρίζοντας ανά κατηγορίες ατόμων
εξουσιοδοτημένων για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού, έκρινε ότι η τήρηση του
επίμαχου αρχείου όσον αφορά τους υπαλλήλους και τους Γενικούς Γραμματείς
Περιφερειών είναι νόμιμη μόνο υπό τον όρο της συγκατάθεσης των υποκειμένων
των δεδομένων και μόνο αν πραγματοποιείται για λόγους εθνικής ασφάλειας, για
την προστασία του εθνικού διαβαθμισμένου υλικού στις ένοπλες δυνάμεις και πο-
λιτικές υπηρεσίες. [Περαιτέρω έκρινε, ότι αφενός δεν απαιτείται για την τήρηση
αυτού του αρχείου γνωστοποίηση και λήψη άδειας καθώς πρόκειται για επεξεργα-
σία που πραγματοποιείται αποκλειστικά για σκοπούς που συνδέονται άμεσα με την
σχέση εργασίας τόσο των Γενικών Γραμματέων όσο και των υπαλλήλων στο δημό-
σιο τομέα (ΥΠΕΣ) και είναι αναγκαία για την εκπλήρωση υποχρέωσης που επιβάλει
ο νόμος και αφετέρου ότι το ΥΠΕΣ ως υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να λαμβά-
νει τα κατάλληλα μέτρα για το απόρρητο και την ασφάλεια των δεδομένων.] Αντί-
θετα, όσον αφορά τους Νομάρχες, η Αρχή διαπίστωσε ότι ο χειρισμός διαβαθμι-
σμένου υλικού είναι υποχρεωτικός, καθώς αποτελεί ουσιαστικά προϋπόθεση για
την άσκηση αρμοδιοτήτων που τους έχουν αποδοθεί από τον νόμο, αυτοδικαίως
από την εκλογή τους στη αιρετή θέση αυτή. Επιπρόσθετα, οι Νομάρχες όχι μόνον
δεν δύνανται να αρνηθούν αναιτιολόγητα τον χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού,
αλλά ούτε και προβλέπεται από τον νόμο μηχανισμός ελέγχου σχετικά με την κα-
ταλληλότητα τους ή διαδικασία αντιμετώπισης της τυχόν ακαταλληλότητας του Νο-
μάρχη να διαχειριστεί διαβαθμισμένο υλικό. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Νομάρχης
άμα τη εκλογή του αυτοδικαίως πληροί όλες τις προϋποθέσεις για την άσκηση των
αρμοδιοτήτων του, η Αρχή απεφάνθη ότι η τήρηση αρχείου με προσωπικά του δε-
47
δομένα για την σκοπούμενη επεξεργασία της παροχής εξουσιοδότησης για τη δια-
χείριση διαβαθμισμένου υλικού υπερβαίνει τις θεμελιώδεις αρχές της αναγκαιότη-
τας και προσφορότητας και συνεπώς δεν είναι επιτρεπτή. Βάσει δε, των ίδιων αρ-
χών του σκοπού, η Αρχή έκρινε πως η τήρηση του αρχείου αυτού επιτρέπεται για
όσο χρονικό διάστημα διαρκεί η εξουσιοδότηση, εκτός και αν προβλέπεται μεγα-
λύτερο χρονικό διάστημα αποθήκευσης των δεδομένων από ειδική διάταξη νόμου
(Απόφαση 34/2009).
3.3. ΥΓΕΙΑ
Η Αρχή, με σειρά αποφάσεων και άλλων πράξεών της, αντιμετώπισε ζητήματα

σχετικά με τα οργανωτικά μέτρα ασφάλειας που οφείλουν να λαμβάνουν τα Νοση-
λευτικά Ιδρύματα, Κλινικές κλπ., ως υπεύθυνοι επεξεργασίας, τα δικαιώματα του
ασθενούς ως υποκειμένου των δεδομένων, τη δικαστική χρήση εκ μέρους του
υπευθύνου επεξεργασίας ιατρικού φακέλου ασθενούς, τη χορήγηση σε τρίτο ιατρι-
κών γνωματεύσεων (ή/και αντιγράφων μέρους ή του συνόλου ιατρικού φακέλου)
για την υπεράσπιση δικαιώματός του ενώπιον δικαστηρίου, και εξέδωσε, κατόπιν αι-
τήσεων των υπευθύνων επεξεργασίας, άδειες επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομέ-
νων υγείας ή απέρριψε τα μη θεμελιωμένα στον νόμο αιτήματα.
3.3.1. Οργανωτικά μέτρα ασφάλειας στον τομέα της υγείας
Η Αρχή, ύστερα από καταγγελία κατά Κλινικής για μη ικανοποίηση δικαιώματος

πρόσβασης ασθενούς στα ιατρικά του δεδομένα, διενήργησε έλεγχο στην καταγ-
γελλόμενη Κλινική και διαπίστωσε ότι η Κλινική, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, δεν
είχε λάβει τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά μέτρα για την ασφάλεια των δε-
δομένων του αρχείου της, με αποτέλεσμα να μην ικανοποιήσει, όπως όφειλε, το
δικαίωμα πρόσβασης του ασθενούς στα ιατρικά του δεδομένα και να μην του χο-
ρηγήσει τη ζητηθείσα ακτινογραφία, την οποία προσκόμισε και παρέδωσε ο ίδιος
ο ασθενής προεγχειρητικά. Εξάλλου, το γεγονός ότι η Κλινική δεν τηρούσε τη ζη-
τηθείσα προεγχειρητική ακτινογραφία του ασθενούς (π.χ. την είχε καταστρέψει ή
χάσει ή την είχε ήδη επιστρέψει στον ίδιο) δεν σημαίνει ότι δεν όφειλε σε κάθε
περίπτωση να του απαντήσει (και μάλιστα εγγράφως) στο ασκηθέν δικαίωμα πρό-
σβασης, που είναι κατεξοχήν δικαίωμα πληροφόρησης. Η Κλινική, ως υπεύθυνος
επεξεργασίας, όφειλε περαιτέρω να είχε λάβει τα κατάλληλα οργανωτικά μέτρα,
έτσι ώστε να γνωρίζει και να είναι σε θέση να αποδεικνύει, όποτε αυτό είναι ανα-
γκαίο, την τύχη των ευαίσθητων δεδομένων που τηρεί. Η Αρχή, στην παραπάνω
περίπτωση (Απόφαση 9/2009), επέβαλε πρόστιμα για τις διαπιστωθείσες παραβι-
άσεις του Ν. 2472/1997 (άρθρα 12 και 10 παρ. 3) και απηύθυνε σύσταση στην Κλι-
νική να τηρεί τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά μέτρα για την ασφάλεια των
δεδομένων και την προστασία τους, μεταξύ άλλων, από τυχαία καταστροφή ή απώ-
λεια ή/και εν γένει αθέμιτη επεξεργασία, τα οποία πρέπει να είναι ιδιαίτερα αυστη-
ρά λόγω της φύσης των δεδομένων ως ευαίσθητων (ιατρικών ή/και υγείας), ώστε
σε κάθε περίπτωση να γνωρίζει (και να μπορεί να αποδεικνύει) την τύχη των ευαί-
σθητων δεδομένων που τηρεί και να απαντά (εγγράφως και ικανοποιητικά) σε
ανάλογα αιτήματα πρόσβασης/πληροφόρησης του υποκειμένου των δεδομένων
(ασθενούς).
48
3.3.2. Τα δικαιώματα του ασθενούς ως υποκειμένου των δεδομένων
Ο ασθενής, ως υποκείμενο των δεδομένων, έχει δικαίωμα πρόσβασης στον ια-

τρικό του φάκελο, που τηρείται από τον υπεύθυνο επεξεργασίας (νοσηλευτικό
ίδρυμα, κλινική, διαγνωστικό κέντρο, ιατρό κλπ.), στον οποίο απευθύνεται για να
του παρασχεθούν υπηρεσίες υγείας. Υποβλήθηκε, λοιπόν, στην Αρχή έγγραφο
ερώτημα του ΥΠΕΣΔΑ σχετικά με την έκταση του δικαιώματος πρόσβασης του
ασθενούς, ως υποκειμένου των δεδομένων, στον ιατρικό του φάκελο, προκειμέ-
νου να κριθεί αν νομίμως αρνείται νοσοκομείο να χορηγήσει αντίγραφα ιατρικού
φακέλου, που τηρεί στα αρχεία του, σε εξουσιοδοτημένο από τον ασθενή πρόσω-
πο, καθώς, σύμφωνα με την πάγια τακτική του νοσοκομείου, δεν χορηγούνται
αντίγραφα ιατρικών φακέλων σε άτομα εξουσιοδοτημένα από τον ασθενή, παρά
μόνο αν πρόκειται για συγγενείς α΄ βαθμού. Η Αρχή έκρινε ότι ο ασθενής, ως
υποκείμενο των δεδομένων, έχει δικαίωμα πρόσβασης στα ιατρικά του δεδομένα,
είτε αυτοπροσώπως είτε μέσω εξουσιοδοτημένου από αυτόν προσώπου. Περαι-
τέρω, ότι δεν απαιτείται το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να είναι οπωσδήποτε συγ-
γενής α΄ βαθμού, αρκεί ότι τυγχάνει της εμπιστοσύνης του υποκειμένου και είναι
νομίμως εξουσιοδοτημένος από αυτό. Συνεπώς, η παραπάνω άρνηση του νοσο-
κομείου αποτελεί αδικαιολόγητο περιορισμό του δικαιώματος πρόσβασης του
ασθενούς στον ιατρικό του φάκελο (βλ. άρθρο 12 του Ν. 2472/1997, άρθρο 14
παρ. 8 και 10 του Ν. 3418/2005 - Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας, έγγραφο υπ’
αριθ. Γ/ΕΞ/2130-1/21-4-2009)
Υποβλήθηκε στην Αρχή προσφυγή ασθενούς για διαγραφή των ιατρικών του
δεδομένων από το αρχείο του υπευθύνου επεξεργασίας (Κέντρο Ψυχικής Υγείας).
Ο υπεύθυνος επεξεργασίας αρνήθηκε να ικανοποιήσει το αίτημα του ασθενούς για
διαγραφή των ιατρικών δεδομένων, καθώς, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία
(άρθρο 14 παρ. 4 του Ν. 3418/2005 - Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας) είναι υποχρε-
ωμένος τα διατηρεί τα ιατρικά αρχεία για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Η Αρχή,
λαμβάνοντας υπόψη την παραπάνω υποχρέωση του υπευθύνου επεξεργασίας, που
προβλέπεται στην προαναφερθείσα διάταξη του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας,
έκρινε αβάσιμες τις αντιρρήσεις του υποκειμένου των δεδομένων, και συνεπώς
απέρριψε το αίτημα του ασθενούς για διαγραφή των ιατρικών του δεδομένων (Από-
φαση 64/2009, ανάλογη απάντηση δόθηκε και με το έγγραφο υπ’ αριθ. Γ/ΕΞ/6785-
1/25-11-2009).
3.3.3. Χορήγηση ευαίσθητων δεδομένων σε τρίτο για δικαστική χρήση
Μέρος της δραστηριότητας της Αρχής αφορά την έκδοση αδειών για τη χρήση
και χορήγηση ευαίσθητων δεδομένων (όπως είναι τα δεδομένα υγείας) για την
αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματος ενώπιον δικαστηρίου σύμφωνα με
το άρθρο 7 παρ. 2 περ. γ΄ του Ν. 2472/1997. Άλλωστε, και σύμφωνα με τις διατάξεις
των άρθρων 5 παρ. 3, 13 παρ. 3 και 14 παρ. 1 και 9 του Ν. 3418/2005 (Κώδικας Ιατρι-
κής Δεοντολογίας) δεν απαγορεύεται η χορήγηση δεδομένων υγείας σε τρίτο πρό-
σωπο που έχει έννομο συμφέρον, ειδικότερα για τον σκοπό που ορίζει το άρθρο 7
παρ. 2 περ. γ΄ του Ν. 2472/1997. Οι διατάξεις του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας
αφενός δεν καθιερώνουν απόλυτη προστασία του ιατρικού απορρήτου και αφετέ-
ρου επιφυλάσσουν όσον αφορά την επεξεργασία ιατρικών δεδομένων την εφαρ-
μογή των διατάξεων του Ν. 2472/1997.
49
Διευκρινίζεται ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας είναι ο μόνος αρμόδιος να ζητήσει

την άδεια της Αρχής (βλ. άρθρο 7 παρ. 3 του Ν. 2472/1997). Οι υπεύθυνοι επεξερ-
γασίας, στην προκειμένη περίπτωση Νοσηλευτικά Ιδρύματα, Κέντρα, Κλινικές, υπέ-
βαλαν αιτήσεις, προκειμένου να επιτραπεί η δικαστική χρήση, εκ μέρους τους, αντι-
γράφων του ιατρικού φακέλου ασθενούς που τηρούν στα αρχεία τους (π.χ. για την
αντίκρουση αίτησης ασφαλιστικών μέτρων ή αγωγής αποζημίωσης), καθώς και για
να επιτραπεί η χορήγηση των παραπάνω στοιχείων (αντιγράφων του ιατρικού φα-
κέλου ασθενούς), ομοίως για δικαστική χρήση, στον προστηθέντα ιατρό/παρέχο-
ντα υπηρεσίες υγείας, ο οποίος στην προκειμένη περίπτωση ενάγεται –ενδεχομέ-
νως μαζί με τον υπεύθυνο επεξεργασίας– για ιατρικά σφάλματα και πλημμέλειες
κατά την παρασχεθείσα νοσηλεία ή/και κατηγορείται για τέλεση ποινικών αδικημά-
των (για τέλεση σωματικής βλάβης από αμέλεια).
Διαφορετική είναι η περίπτωση όπου ο εναγόμενος (ή/και κατηγορούμενος) ια-
τρός ή η εναγόμενη Κλινική ζητεί, για τον σκοπό δικαστικής χρήσης, από άλλο Νο-
σηλευτικό Ίδρυμα τη χορήγηση ιατρικής γνωμάτευσης ή/και αντιγράφων ιατρικού
φακέλου ασθενούς που νοσηλεύτηκε εκεί. Στην περίπτωση αυτή –αντίθετα με την
προαναφερθείσα περίπτωση του ιατρού που εργάζεται στον ίδιο τον υπεύθυνο επε-
ξεργασίας και μπορεί να γνωρίζει, από την εκτέλεση των ιατρικών πράξεων που ο
ίδιος ενήργησε, τα επίμαχα ιατρικά δεδομένα– ο αιτών τη χορήγηση δεδομένων
υγείας ζητεί να του αποκαλυφθούν πληροφορίες, στις οποίες άλλως δεν θα μπο-
ρούσε να έχει πρόσβαση. Το ζήτημα που εγείρεται, λοιπόν, είναι εάν (και σε ποιο
μέτρο) επιτρέπεται να αρθεί το ιατρικό απόρρητο με τη χορήγηση δεδομένων σε
τρίτο. Το ίδιο ζήτημα προκύπτει και σε κάθε άλλη περίπτωση που τρίτος (π.χ. εν δι-
αστάσει ή πρώην σύζυγος ασθενούς, εναγόμενος σε αποζημίωση για αδικοπραξία
ή/και κατηγορούμενος για σωματική βλάβη από αμέλεια σε τροχαίο ατύχημα) ζη-
τεί πρόσβαση σε ιατρικά δεδομένα για δικαστική χρήση.
Τέλος, οι υπεύθυνοι επεξεργασίας υπέβαλαν ερωτήματα σχετικά με τη νομιμό-
τητα πρόσβασης γονέα στον ιατρικό φάκελο του ανήλικου τέκνου του, αλλά και τη
νομιμότητα πρόσβασης εν διαστάσει συζύγου στον ιατρικό φάκελο του άλλου συ-
ζύγου, ιδίως αναφορικά με την υποβολή της συζύγου σε διαδικασία τεχνητής γονι-
μοποίησης για την απόκτηση τέκνου, προκειμένου σε όλες τις περιπτώσεις ο αιτών
να χρησιμοποιήσει τα στοιχεία ενώπιον δικαστηρίου.
Ειδικότερα ως προς τα παραπάνω ζητήματα, η Αρχή έκρινε ότι είναι νόμιμη η δι-
καστική χρήση από τον υπεύθυνο επεξεργασίας αντιγράφων του συνόλου του ια-
τρικού φακέλου του ασθενούς, δεδομένου ότι τα στοιχεία αυτά έχουν άμεση συνά-
φεια με το αντικείμενο της δίκης και είναι αναγκαία για την αντίκρουση εναντίον
του αίτησης του ασθενούς για ασφαλιστικά μέτρα ή/και αγωγής αποζημίωσης και
την εν γένει υποστήριξη των δικαιωμάτων του υπευθύνου επεξεργασίας στη μετα-
ξύ τους δίκη (Αποφάσεις 40/2009, 55/2009, 71/2009, 72/2009, 82/2009). Στην
περίπτωση της δικαστικής χρήσης δεδομένων εκ μέρους του υπευθύνου επεξεργα-
σίας, η Αρχή, κατά την πάγια θέση της, έκρινε, περαιτέρω, ότι ο υπεύθυνος επεξερ-
γασίας απαλλάσσεται από την υποχρέωση της ad hoc προηγούμενης ενημέρωσης
του ασθενούς (βλ. άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997), επισημαίνοντας μάλιστα ότι
είναι αυτονόητη η γνώση του υποκειμένου των δεδομένων (κοινή γνώση του επιμε-
λούς πολίτη) ότι στοιχεία του ιατρικού του φακέλου θα χρησιμοποιηθούν από τον
υπεύθυνο επεξεργασίας για την ενώπιον του δικαστηρίου υπεράσπισή του για τις
πλημμέλειες κατά τη νοσηλεία που του αποδίδει ο ασθενής (βλ. και άρθρο 4 της με
αριθ. 1/1999 Κανονιστικής Πράξης της Αρχής και Αποφάσεις 40/2009, 55/2009,
50
71/2009, 72/2009, 82/2009). Άλλωστε, κάθε διάδικος πολιτικής δίκης ενημερώνε-

ται για τα στοιχεία δικογραφίας σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΠολΔ.
Περαιτέρω, η Αρχή έκρινε νόμιμη τη χορήγηση, αποκλειστικά για δικαστική χρή-
ση, αντιγράφων του συνόλου του ιατρικού φακέλου στον επίσης εναγόμενο (ή/και
κατηγορούμενο) ιατρό που εργάζεται στον ίδιο τον υπεύθυνο επεξεργασίας. Μέ-
ρος ή σύνολο των στοιχείων αυτών, εξάλλου, δύναται να γνωρίζει ήδη ο ιατρός, κα-
θώς, ως θεράπων ιατρός, διενήργησε ο ίδιος συγκεκριμένες ιατρικές πράξεις, για
τις οποίες και του επιρρίπτεται αστική και ποινική ευθύνη. Έτσι, ο υπεύθυνος επε-
ξεργασίας επιτρέπεται να του χορηγήσει αντίγραφα του ιατρικού φακέλου, αφού
προηγουμένως ενημερώσει σχετικά τον ασθενή (βλ. άρθρο 11 παρ. 3 του Ν.
2472/1997, ενδεικτικά Αποφάσεις 40/2009, 72/2009, 82/2009).
Όσον αφορά την περίπτωση που ο εναγόμενος (ή/και κατηγορούμενος) ιατρός
ή η εναγόμενη Κλινική ζητεί (ως τρίτος αιτών), για τον σκοπό δικαστικής χρήσης,
από άλλο Νοσηλευτικό Ίδρυμα τη χορήγηση ιατρικής γνωμάτευσης ή/και αντιγρά-
φων ιατρικού φακέλου ασθενούς που νοσηλεύτηκε εκεί, η Αρχή, όπως και σε κάθε
άλλη περίπτωση διαβίβασης αίτησης τρίτου αιτούντα (π.χ. εναγόμενου σε αποζημί-
ωση ή/και κατηγορούμενου για σωματική βλάβη από αμέλεια σε τροχαίο ατύχημα),
εκδίδει την άδεια στον υπεύθυνο επεξεργασίας, εφόσον η χορήγηση των δεδομέ-
νων υγείας στον τρίτο αιτούντα κρίνεται αναγκαία για τον συγκεκριμένο σκοπό της
υπεράσπισης δικαιώματος ενώπιον δικαστηρίου και τα δεδομένα είναι πρόσφορα
και αναγκαία για τον ως άνω σκοπό (αρχή αναλογικότητας). Συγκεκριμένα, η Αρχή
σε άλλες περιπτώσεις έδωσε την άδεια χορήγησης σε τρίτο αιτούντα του επίμαχου
ιατρικού φακέλου (Αποφάσεις 55/2009, 73/2009, 86/2009), ενώ στις περισσότε-
ρες περιπτώσεις έκρινε ότι ο σκοπός αυτός μπορεί να επιτευχθεί με την χορήγηση
ιατρικού πιστοποιητικού (αντί του συνόλου των στοιχείων του ιατρικού φακέλου),
από το οποίο να προκύπτουν όλες οι κρίσιμες πληροφορίες (βλ., ιδίως, Αποφάσεις
40/2009, 61/2009) και επέτρεψε τη χορήγηση μόνο του παραπάνω ιατρικού πιστο-
ποιητικού (ανάλογες οι Αποφάσεις 33/2009, 66/2009). Τέλος, υπήρξε περίπτωση
στην οποία η Αρχή δεν χορήγησε την άδεια, καθώς η ζητηθείσα ιατρική βεβαίωση
είχε ήδη περιληφθεί στον φάκελο της σχετικής ποινικής δικογραφίας, επισημαίνο-
ντας ότι σε κάθε περίπτωση, τα επίμαχα στοιχεία, εάν θεωρηθούν κρίσιμα, μπορούν
να ζητηθούν από το αρμόδιο δικαστήριο χωρίς ανάγκη λήψεως άδειας της Αρχής
(Απόφαση 21/2009, ανάλογη και η Απόφαση 81/2009). Σε όλες δε τις περιπτώσεις
που η Αρχή έδωσε την άδεια για τη χορήγηση σε τρίτο δεδομένων υγείας, επιση-
μαίνεται ότι επιτράπηκε η χορήγηση αποκλειστικά για δικαστική χρήση και ότι ο
υπεύθυνος επεξεργασίας επιτρέπεται να χορηγήσει τα δεδομένα, αφού ενημερώ-
σει σχετικά το υποκείμενο των δεδομένων (βλ. άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997,
και, μεταξύ άλλων, Αποφάσεις 40/2009, 61/2009).
Αναφορικά με αίτηση γονέα να λάβει, για δικαστική χρήση, από Νοσοκομείο
αντίγραφα του ιατρικού φακέλου του ανήλικου τέκνου του, η Αρχή έκρινε ότι ο
γονέας, εφόσον ασκεί τη γονική μέριμνα (ανεξάρτητα από το αν έχει ή όχι την
επιμέλεια του τέκνου), δεν νοείται ως τρίτος με την έννοια του Ν. 2472/1997,
αλλά, ως νόμιμος αντιπρόσωπος του ανήλικου τέκνου του, ασκεί κατ’ ουσίαν το
δικαίωμα του ανηλίκου πρόσβασης στον ιατρικό του φάκελο (άρθρα 2 στοιχ. γ΄,
12 του Ν. 2472/1997 και άρθρο 1510 ΑΚ). Κατά συνέπεια, δεν χρειάζεται ο παρα-
πάνω γονέας να αποδείξει το έννομο συμφέρον του (ως τρίτος) ούτε απαιτείται
να εκδοθεί στην περίπτωση αυτή άδεια της Αρχής (Αποφάσεις 24/2009, 64/2009,
80/2009).
51
Περαιτέρω, όσον αφορά αίτηση εν διαστάσει συζύγου να έχει πρόσβαση στον

ιατρικό φάκελο του άλλου συζύγου (π.χ. από Ψυχιατρικό Νοσοκομείο), για δικαστι-
κή χρήση, η Αρχή περιόρισε το αίτημα και επέτρεψε τη χορήγηση ιατρικού πιστοποι-
ητικού (π.χ. αντί του συνόλου του ιατρικού φακέλου), από το οποίο προκύπτουν οι
κρίσιμες κάθε φορά πληροφορίες για τη συγκεκριμένη δικαστική χρήση (π.χ. αγω-
γή διαζυγίου, ανάθεσης επιμέλειας ανήλικου τέκνου, ρύθμιση επικοινωνίας με το
ανήλικο τέκνο, επιδίκαση διατροφής) (βλ. Αποφάσεις 23/2009, 67/2009, 68/2009,
70/2009, ανάλογες και οι Αποφάσεις 69/2009, 79/2009). Και στην περίπτωση
αυτή ο υπεύθυνος επεξεργασίας επιτρέπεται να χορηγήσει τα δεδομένα, αφού
όμως προηγουμένως ενημερώσει σχετικά το υποκείμενο των δεδομένων.
Τέλος, αναφορικά με αίτηση εν διαστάσει συζύγου να λάβει για δικαστική χρή-
ση ιατρικό πιστοποιητικό, από το οποίο να βεβαιώνεται ότι με κοινή δήλωση-
έγγραφη συναίνεση δική του και της συζύγου του υποβλήθηκαν σε διαδικασία τε-
χνητής γονιμοποίησης για την απόκτηση τέκνου, η Αρχή έκρινε ότι οι ζητηθείσες
πληροφορίες πρέπει να τύχουν της εξής διάκρισης: η επίμαχη βεβαίωση, στο μέτρο
που αφορά τη συναίνεση του ιδίου για την τέλεση της ιατρικής πράξης της τεχνητής
γονιμοποίησης, αναφέρεται στον αιτούντα, και πρέπει να του χορηγηθεί με την ιδι-
ότητα του υποκειμένου των δεδομένων. Περαιτέρω, η πληροφορία ότι η σύζυγός
του συναίνεσε και υποβλήθηκε σε διαδικασία τεχνητής γονιμοποίησης αφορά τη
σύζυγο. Για τη χορήγηση της πληροφορίας αυτής στον τρίτο αιτούντα (σύζυγο),
απαιτείται έκδοση αδείας της Αρχής, η οποία εν προκειμένω και χορηγήθηκε, κα-
θώς κρίθηκε πρόσφορη και αναγκαία για τη συγκεκριμένη δικαστική χρήση (αντί-
κρουση αίτησης προσωρινής ανάθεσης της άσκησης της επιμέλειας του ανήλικου
τέκνου του) (Απόφαση 49/2009, ανάλογη και η Απόφαση 80/2009).
3.4. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ
Στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, η Αρχή, με σειρά αποφάσεών της και άλ-
λων πράξεων, αντιμετώπισε ζητήματα σχετικά με τη χορήγηση δεδομένων προσωπι-
κού χαρακτήρα ανέργων από τον ΟΑΕΔ σε τρίτους για την άσκηση ή υπεράσπιση
δικαιώματός τους ενώπιον δικαστηρίου (ή/και διοικητικής αρχής) και με την διαβί-
βαση δεδομένων ανέργων από τον ΟΑΕΔ στο Υπουργείο Εργασίας για τον σκοπό
διεξαγωγής έρευνας σχετικά με την προώθηση της απασχόλησης που συγχρηματο-
δοτείται από κοινοτικό πρόγραμμα.
3.4.1. Χορήγηση ευαίσθητων δεδομένων σε τρίτο για δικαστική χρήση
Στην Αρχή υποβλήθηκαν αιτήσεις από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΟΑΕΔ (Τοπι-
κά Υποκαταστήματα, Κέντρα Προώθησης της Απασχόλησης κ.ά.), με τις οποίες δι-
αβιβάστηκαν αιτήματα τρίτων για χορήγηση, με τη μορφή βεβαιώσεων, δεδομένων
που αφορούν την ανεργία, για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματος
ενώπιον δικαστηρίου (ή/και διοικητικής αρχής).
Σύμφωνα με την πάγια θέση της Αρχής, η πληροφορία ότι κάποιος είναι εγγε-
γραμμένος ως άνεργος στα μητρώα ανέργων του ΟΑΕΔ και λαμβάνει σχετική επι-
δότηση ανεργίας συνιστά ευαίσθητο προσωπικό δεδομένο, καθώς συνδέεται με
την κοινωνική πρόνοια. Συγκεκριμένα, δεδομένα κοινωνικής πρόνοιας είναι εκείνα
που αφορούν εν γένει κοινωνικοασφαλιστικές παροχές που σχετίζονται με τη λήψη
από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες (π.χ. ορφανά, ανάπηρους, ανέργους) ειδικών
52
παροχών και επιδομάτων από το κράτος. Ένα τέτοιο δεδομένο που αφορά την κοι-
νωνική πρόνοια είναι και η ιδιότητα κάποιου προσώπου ως ανέργου και δικαιούχου
επιδόματος ΟΑΕΔ (Αποφάσεις 1/2009, 2/2009, 31/2009, 38/2009, 62/2009,
78/2009, 87/2009, 88/2009). Η Αρχή εξέτασε τη νομιμότητα της διαβίβασης της
πληροφορίας αυτής σε τρίτους βάσει των διατάξεων του Ν. 2472/1997 (ιδίως τα άρ-
θρα 4 και 7 παρ. 2 περ. γ΄ και παρ. 3) και χορήγησε ή δεν χορήγησε (ανάλογα με
τα δεδομένα της υπό κρίση περίπτωσης) την απαιτούμενη άδεια προς τον υπεύθυ-
νο επεξεργασίας, τον ΟΑΕΔ, για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που ζη-
τείτο. Επισημαίνεται, πάντως, ότι η αρμοδιότητα της Αρχής να επιτρέψει τη χορήγη-
ση ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων σε τρίτους για δικαστική χρήση δεν είναι
αποκλειστική, δεδομένου ότι ο αιτών μπορεί να ζητήσει από το αρμόδιο δικαστήριο
την προσκόμιση της συγκεκριμένης βεβαίωσης σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις
του ουσιαστικού και δικονομικού δικαίου και ως εκ τούτου μπορεί να διαταχθεί δι-
καστικώς η προσκομιδή του χωρίς ανάγκη λήψεως άδειας της Αρχής (βλ., μεταξύ
άλλων, Απόφαση 1/2009, 31/2009). Επιπλέον, η Αρχή έκρινε ότι η εισαγγελική πα-
ραγγελία για την επεξεργασία (χορήγηση) ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων
δεν δεσμεύει, κατά κανόνα, τους υπευθύνους επεξεργασίας για τη διαβίβαση των
ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων σε τρίτους (βλ. Γνωμοδότηση 3/2009, πρβλ.
Απόφαση 2/2009). Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η Αρχή χορήγησε άδεια στον
ΟΑΕΔ, κρίθηκε ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας πριν από τη διαβίβαση της πληρο-
φορίας στον τρίτο αιτούντα πρέπει να ενημερώσει προηγουμένως το υποκείμενο
των δεδομένων, όπως ορίζει το άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 (βλ., ιδίως, Απο-
φάσεις 38/2009, 62/2009, 88/2009).
Η Αρχή, αξιολογώντας κάθε φορά τα στοιχεία του φακέλου κάθε υπόθεσης,
εκτίμησε ότι, όταν ο εργαζόμενος και ο εργοδότης συνομολογούν την ύπαρξη απα-
σχόλησης αλλά αμφισβητούν την μορφή της (σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ή
έργου), τότε η χορήγηση της βεβαίωσης ανεργίας από τον ΟΑΕΔ δεν είναι ανα-
γκαίο και πρόσφορο μέσο για την αντίκρουση αγωγής αποζημίωσης για δεδου-
λευμένα, επιδόματα, δώρα κ.ά. (Απόφαση 1/2009) ή για τη διευθέτηση καταγγελί-
ας σε βάρος του εργοδότη στο ΙΚΑ και στο Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας του
Υπουργείου Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας (Απόφαση 87/2009), δε-
δομένου, μάλιστα, ότι η συγκεκριμένη βεβαίωση δεν αποδεικνύει αναγκαία την
ανυπαρξία σύμβασης εξαρτημένης εργασίας μεταξύ του αιτούντος και του αντιδί-
κου του (Αποφάσεις 1/2009, 87/2009). Ειδικότερα, κρίθηκε ότι εναπόκειται καταρ-
χήν στις αρμόδιες διοικητικές αρχές καθώς και στα αρμόδια δικαστήρια, που έχουν
επιληφθεί της υπόθεσης, να προσδιορίσουν την ιδιαίτερη νομική φύση και τη διάρ-
κεια της εργασιακής σχέσης, που τους συνέδεε, με όλες τις έννομες συνέπειες που
αυτός ο προσδιορισμός συνεπάγεται, ανεξάρτητα από την ενδεχόμενη εγγραφή,
κατά το επίμαχο χρονικό διάστημα, του υποκειμένου των δεδομένων στα μητρώα
ανέργων του ΟΑΕΔ (Απόφαση 87/2009). Αντίθετα, κρίθηκε ότι σε περιπτώσεις
κατά τις οποίες υπάρχει εργατική διαφορά (καταγγελία της σύμβασης εργασίας,
διεκδίκηση μισθών και επιδομάτων κ.ά.) και αμφισβητείται από τους αντιδίκους ο
πραγματικός χρόνος έναρξης της απασχόλησης, τότε η χορήγηση βεβαίωσης
ανεργίας από τον ΟΑΕΔ στον πρώην εργοδότη είναι πρόσφορη και αναγκαία, κα-
θώς ο προσδιορισμός του πραγματικού χρόνου έναρξης της απασχόλησης μπορεί,
ενδεχομένως, να αποδειχθεί από την βεβαίωση ανεργίας και την λήψη επιδομάτων,
και βάσει αυτού να καθοριστεί η νόμιμη υποχρέωση προς καταβολή της αναλογού-
σας στο πραγματικό χρόνο εργασίας αποζημίωσης (Αποφάσεις 38/2009, 62/2009).
53
Ωστόσο, το ζήτημα του κατά πόσον η βεβαίωση ανεργίας του ΟΑΕΔ αποτελεί κρί-
σιμο στοιχείο για την επίλυση εργατικών διαφορών έχει εισαχθεί στην Ολομέλεια
προς επανεξέταση κατά το έτος 2010.
Σε άλλη περίπτωση, η Αρχή έδωσε την άδεια να χορηγήσει ο ΟΑΕΔ στον τρίτο
αιτούντα τις ζητηθείσες από αυτόν πληροφορίες σχετικά με την ενδεχόμενη χορή-
γηση στο υποκείμενο των δεδομένων επιδόματος ανεργίας ή άλλων επιδομάτων
κοινωνικής πρόνοιας για το επίδικο χρονικό διάστημα, αποκλειστικά για δικαστική
χρήση, θεμελίωση αγωγής για καταβολή οφειλής από σύμβαση δανείου, ληξιπρό-
θεσμης από της καταβολής στον δανειολήπτη επιδόματος κοινωνικής πρόνοιας
από τον ΟΑΕΔ. Στην περίπτωση αυτή, ελήφθη υπόψη ότι το αρμόδιο δικαστήριο, με
σχετική απόφασή του, απέρριψε καταρχήν την κρινόμενη αγωγή, μεταξύ άλλων, διότι
δεν διευκρινιζόταν αν και πότε ο εναγόμενος ελάμβανε από τον ΟΑΕΔ τη σχετική
επιδότηση και, συνεπώς, η σχετική βεβαίωση ήταν κρίσιμη για το ορισμένο της
αγωγής (Απόφαση 88/2009).
Επιπλέον, υπήρξε περίπτωση αίτησης χορήγησης βεβαιώσεως ανεργίας και κα-
ταβολής του σχετικού επιδόματος σε τρίτο αιτούντα προς αντίκρουση όσων δια-
λαμβάνονται στην εναντίον του αιτούντος αγωγή κακοδικίας. Στην περίπτωση αυτή,
λαμβανομένου υπόψη ότι α) το κρίσιμο και αποδεικτέο γεγονός στην επικαλούμε-
νη δίκη, όπου φέρεται προς συζήτηση αγωγή κακοδικίας και όχι εργατική αγωγή,
δεν είναι η απόλυση ή η οικειοθελής αποχώρηση του εργαζομένου, αλλά το εάν ο
αιτών (δικηγόρος) αποδέχθηκε την πρόταση του εργαζομένου περί σύναψης σύμ-
βασης εντολής με αντικείμενο την άσκηση αγωγής για λογαριασμό του και β) η συ-
γκεκριμένη βεβαίωση ανεργίας του ΟΑΕΔ δεν δεσμεύει το αρμόδιο δικαστήριο, η
Αρχή έκρινε ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αναγκαιότητας των ζητούμενων
εγγράφων για την επικαλούμενη δικαστική χρήση (Απόφαση 31/2009).
Επίσης, υποβλήθηκε στην Αρχή αίτηση συζύγου, ο οποίος έχοντας επιτύχει και
την έκδοση ειδικής εισαγγελικής παραγγελίας προς τις Υπηρεσίες του ΟΑΕΔ, ζη-
τούσε δυνάμει της διατάξεως του άρθρου 1445 ΑΚ να του χορηγηθεί βεβαίωση
σχετικά με την υπαγωγή της συζύγου του στο Ταμείο Ανεργίας κατά το κρίσιμο χρο-
νικό διάστημα, για το οποίο ζητείτο η καταβολή διατροφής του ανήλικου τέκνου
τους. Από το γεγονός ότι η ζητούμενη πληροφορία συνδέεται όμως με ευαίσθητα
προσωπικά δεδομένα της συζύγου ως ανέργου προέκυψε το ζήτημα αν απαιτείται
άδεια της Αρχής για τη χορήγησή της (Απόφαση 2/2009). Η Αρχή στο ζήτημα αυτό
έλαβε υπόψη ότι ειδικά για την περίπτωση της άσκησης αξιώσεων διατροφής θεσπί-
στηκε ρητή υποχρέωση παροχής πληροφοριών σχετικά με την περιουσιακή κατά-
σταση των συζύγων (άρθρο 1445 ΑΚ, σύμφωνα με το οποίο: «Ο καθένας από τους
πρώην συζύγους είναι υποχρεωμένος να δίνει στον άλλον ακριβείς πληροφορίες
για την περιουσία του και τα εισοδήματά του, εφόσον είναι χρήσιμες για τον καθο-
ρισμό του ύψους της διατροφής. Με αίτηση ενός από τους πρώην συζύγους, που
διαβιβάζεται μέσω του αρμόδιου εισαγγελέα, ο εργοδότης, η αρμόδια υπηρεσία και
ο αρμόδιος οικονομικός έφορος είναι υποχρεωμένοι να δίνουν κάθε χρήσιμη πλη-
ροφορία για την περιουσιακή κατάσταση του άλλου συζύγου και προπάντων για τα
εισοδήματά του»). Η διάταξη αυτή έχει σκοπό να διευκολύνει και από διαδικαστική
πλευρά την ικανοποίηση του δικαιώματος διατροφής και τον ειδικότερο καθορισμό
του ύψους της. Το δε δεύτερο εδάφιο του παραπάνω άρθρου θεσπίζει ειδική διαδι-
κασία για τη λήψη των πληροφοριών, όταν αυτές πρόκειται να παρασχεθούν όχι
από τον άλλο σύζυγο, αλλά από τον εργοδότη (εννοείται τον ιδιώτη εργοδότη), την
αρμόδια υπηρεσία ή τον αρμόδιο οικονομικό έφορο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η
54
αίτηση διαβιβάζεται μέσω του αρμόδιου εισαγγελέα, ο οποίος παραγγέλλει στα

παραπάνω πρόσωπα και υπηρεσίες την παροχή των ζητούμενων πληροφοριών.
Έτσι, η παραπάνω διάταξη έχει χαρακτήρα ουσιαστικό όσον αφορά τη θεσπιζόμενη
υποχρέωση παροχής πληροφοριών για την περιουσιακή κατάσταση των συζύγων
σε δίκες διατροφής, αλλά και δικονομικό όσον αφορά τη θεσπιζόμενη διαδικασία
με αίτηση που διαβιβάζεται με ειδική εισαγγελική παραγγελία, με βάση τη διάταξη
αυτή. Η Αρχή, λαμβάνοντας υπόψη ότι η ζητηθείσα βεβαίωση ανεργίας μπορεί να
περιέχει μεν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα κοινωνικής πρόνοιας, πλην όμως
αφορά την περιουσία ή τα εισοδήματα του άλλου συζύγου, στοιχεία απαραίτητα για
τη θεμελίωση ή τον καθορισμό του ύψους της διατροφής, έκρινε ότι για τη χορήγη-
ση των στοιχείων αυτών εφαρμόζεται η ειδικότερη σε σχέση με τον Ν. 2472/1997
διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 1445 εδ. β΄ ΑΚ. Η τελευταία αυτή διάτα-
ξη, ως ειδικότερη, κατισχύει των διατάξεων του άρθρου 7 του Ν. 2472/1997. Για το
λόγο αυτό αποφάνθηκε ότι είναι νόμιμη η χορήγηση της ζητηθείσας βεβαίωσης του
ΟΑΕΔ με την ειδικότερη διαδικασία που προβλέπει το εδ. β΄ του άρθρου 1445 ΑΚ,
(ειδική) εισαγγελική παραγγελία, η οποία, μάλιστα, στην περίπτωση αυτή δεσμεύει
τον υπεύθυνο επεξεργασίας (Απόφαση 2/2009, πρβλ. Γνωμοδότηση 3/2009). Συ-
νεπώς, δεν απαιτείται η έκδοση άδειας της Αρχής για τη χορήγηση της εν λόγω
βεβαίωσης για τα εισοδήματα (τυχόν χορήγηση επιδόματος ανέργου) στον άλλον
σύζυγο για την επικαλούμενη δικαστική χρήση (δίκη διατροφής).
3.4.2. Διαβίβαση δεδομένων ανέργων από τον ΟΑΕΔ στο Υπουργείο Εργασίας
Η διεξαγωγή έρευνας είναι ένας νόμιμος σκοπός, για την επίτευξη του οποίου
δύναται να είναι αναγκαία η συλλογή και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων.
Εάν τα δεδομένα που θα τύχουν επεξεργασίας συνδέονται με κάποια από τις κατη-
γορίες των ευαίσθητων δεδομένων (π.χ. δεδομένα κοινωνικής πρόνοιας, ιδιότητα
ανέργου και ένταξή του σε ευάλωτη κοινωνική ομάδα που χρήζει προστασίας), τότε
για την επεξεργασία τους απαιτείται καταρχήν άδεια της Αρχής. Έτσι, ο ΟΑΕΔ ζήτη-
σε την άποψη και την άδεια της Αρχής σχετικά με αίτημα της Ειδικής Υπηρεσίας Συ-
ντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου του
Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για παροχή πρόσβασης σε εται-
ρεία μάρκετινγκ και ερευνών σε τηλεφωνικούς αριθμούς ανέργων για τον σκοπό
διεξαγωγής έρευνας που συγχρηματοδοτείται από κοινοτικό πρόγραμμα (Απόφα-
ση 78/2009).
Ειδικότερα, η Ειδική Υπηρεσία Συντονισμού και Παρακολούθησης Δράσεων Ευρω-
παϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΥΣΕΚΤ), η οποία υπάγεται στη Γενική Γραμματεία
Διαχείρισης Κοινοτικών και Άλλων Πόρων του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνι-
κής Ασφάλισης, ασκεί καθήκοντα σχεδιασμού στον τομέα ανθρώπινων πόρων, συ-
ντονισμού και παρακολούθησης δράσεων που συγχρηματοδοτούνται από το Ευρω-
παϊκό Κοινωνικό Ταμείο και, μεταξύ των άλλων, μεριμνά για την εκπόνηση ερευνών
και μελετών αξιολόγησης, σχετικά με τις παρεμβάσεις ανθρωπίνων πόρων και δια-
θέτει τα αποτελέσματά τους σε φορείς διαχείρισης και υλοποίησης των εν λόγω
παρεμβάσεων. Περαιτέρω, η ΕΥΣΕΚΤ αναθέτει τη διεξαγωγή των ερευνών σύμφω-
να με τις κείμενες διατάξεις. Στην κριθείσα περίπτωση, η ΕΥΣΕΚΤ, στο πλαίσιο της
εν γένει αρμοδιότητάς της για την παρακολούθηση των εθνικών, ευρωπαϊκών, διε-
θνών εξελίξεων και πολιτικών σε θέματα που σχετίζονται με την απασχόληση, την
κοινωνική ένταξη, την προώθηση της ισότητας των φύλων κλπ. ανέθεσε σε εταιρεία
55
μάρκετινγκ και ερευνών τη διεξαγωγή, κατ’ εντολήν και για λογαριασμό της, έργου
με θέμα «Έρευνα για τη γυναικεία απασχόληση και επιχειρηματικότητα». Για την
πραγματοποίηση της έρευνας αυτής, απαιτείτο να διαβιβάσει ο ΟΑΕΔ στην ανάδο-
χο εταιρεία μόνο τους τηλεφωνικούς αριθμούς (χωρίς τα ονόματα) 3.000 ανέργων
γυναικών, προκειμένου να γίνουν τηλεφωνικές συνεντεύξεις με το δείγμα της επι-
λεγμένης πληθυσμιακής ομάδας των ανέργων γυναικών. Περαιτέρω, η έρευνα θα
διεξαγόταν διασφαλίζοντας την ανωνυμία των ερωτώμενων, με τη δέσμευση ότι
κατά τη συμπλήρωση των ερωτηματολογίων δεν θα καταγράφεται κανένα στοιχείο,
όνομα ή τηλεφωνικός αριθμός, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε ταυτοποίηση των
υποκειμένων των δεδομένων.
Η έρευνα αυτή, την οποία, όπως προαναφέρθηκε, ανέλαβε να διενεργήσει τρί-
τος φορέας (και όχι ο ΟΑΕΔ), συνεπάγεται πάντως επεξεργασία προσωπικών δε-
δομένων, διαβίβαση στην ανάδοχο εταιρεία των τηλεφωνικών αριθμών ανέργων
γυναικών. Σημειώνεται ότι οι τηλεφωνικοί αριθμοί ενδέχεται έμμεσα, δηλ. σε συν-
δυασμό με άλλα στοιχεία, να οδηγήσουν σε ταυτοποίηση των υποκειμένων των δε-
δομένων. Για την επεξεργασία αυτή καταρχήν απαιτείται η συγκατάθεση των υπο-
κειμένων των δεδομένων, δεδομένου ότι η συγκατάθεση των υποκειμένων των δε-
δομένων είναι το μέσο για τη βέλτιστη διασφάλιση του δικαιώματός τους στην προ-
στασία των προσωπικών τους δεδομένων, η δε συμμετοχή τους στην έρευνα είναι
εθελοντική.
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, η Αρχή έδωσε στον ΟΑΕΔ την άδεια διαβί-
βασης των ζητηθέντων τηλεφωνικών αριθμών άνεργων γυναικών για τον σκοπό
της έρευνας, εφόσον συναινούν στην επεξεργασία τα υποκείμενα των δεδομένων.
Συγκεκριμένα, ο ΟΑΕΔ πρέπει πριν από τη χορήγηση των τηλεφωνικών αριθμών
των άνεργων γυναικών να τις ενημερώσει για τον σκοπό της παραπάνω έρευνας
που θα διεξαχθεί από την ανάδοχο εταιρεία, ώστε να διαβιβάσει τα στοιχεία εκεί-
νων μόνο που επιθυμούν να συμμετέχουν στην εν λόγω έρευνα.
Περαιτέρω, η Αρχή έκρινε ότι η ΕΥΣΕΚΤ του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνι-
κής Ασφάλισης στο μέτρο που καθορίζει τον σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασί-
ας είναι «υπεύθυνος επεξεργασίας» κατά την έννοια του Ν. 2472/1997 και πρέπει
να γνωστοποιήσει στην Αρχή το αρχείο που δημιουργείται για τον σκοπό της διεξα-
γωγής ερευνών. Από την άλλη μεριά, η ανάδοχος εταιρεία, εφόσον ενεργεί μόνο
κατ΄ εντολήν και για λογαριασμό του υπευθύνου επεξεργασίας, δεν έχει υποχρέω-
ση γνωστοποίησης τήρησης αρχείου. Αντίθετα, θα είχε αυτήν την υποχρέωση αν
επεξεργαζόταν (π.χ. τηρούσε τα δεδομένα) πέραν του συμβατικού σκοπού, ήτοι για
άλλον (μη συνδεόμενο αμέσως με τον συμβατικό) δικό της σκοπό.
3.5. ΠΑΙΔΕΙΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ
Η Αρχή με την Απόφαση 14/2009 διέταξε στη βάση της διάταξης του άρθρου 19
παρ. 7α του Ν. 2472/1997, προσωρινά την άμεση ολική αναστολή της καταστροφής
των γραπτών δοκιμίων των υποψηφίων των πανελλαδικών εξετάσεων του έτους
2008, οι οποίοι είτε έχουν ήδη υποβάλει στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΠΘ, ως
υπευθύνου επεξεργασίας, αίτηση για ικανοποίηση του δικαιώματος πρόσβασής
τους στα ζητηθέντα γραπτά δοκίμιά τους. Η διαταγή αυτή ισχύει μέχρι την έκδοση
της οριστικής απόφασης από την Αρχή επί του ζητήματος της ικανοποίησης του δι-
καιώματος πρόσβασης των ενδιαφερομένων υποκειμένων στα δεδομένα προσωπι-
κού χαρακτήρα που τους αφορούν. Η αναβολή της έκδοσης απόφασης επί των αι-
56
τήσεων των υποκειμένων επιβάλλεται λόγω του γεγονότος ότι εκκρεμεί ενώπιον
του Συμβουλίου της Επικρατείας αίτηση ακυρώσεως του Ελληνικού Δημοσίου κατά
της Απόφασης 66/2006 της Αρχής, αφού με την απόφαση αυτή του Συμβουλίου
Επικρατείας, θα επιλυθεί το αμφισβητούμενο νομικό ζήτημα της συνταγματικότητας
ή μη της διάταξης του άρθρου 22 παρ. 1 του Ν. 3475/2006, που αποκλείει το δικαίω-
μα πρόσβασης των υποψηφίων στα γραπτά τους δοκίμια.
Επίσης, η Αρχή με μια σειρά αποφάσεών της χορήγησε σε ερευνητές την προ-
βλεπόμενη στις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. στ΄ του Ν. 2472/1997 άδεια
επεξεργασίας ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων για επιστημονικούς και ερευ-
νητικούς σκοπούς.
Ειδικότερα, η Αρχή χορήγησε με την Απόφαση 52/2009 σε υποψήφιο διδάκτο-
ρα του Τομέα Κοινωνικής Ιατρικής, Ψυχιατρικής και Νευρολογίας του Εθνικού Κα-
ποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών άδεια για πρόσβαση σε φακέλους δικογρα-
φιών και φακέλους νοσηλείας ασθενών που βρίσκονται σε δικαστήρια, ψυχιατρικά
νοσοκομεία και κλινικές προκειμένου να εκπονήσει τη διδακτορική διατριβή του με
τις εξής προϋποθέσεις: α) η πρόσβαση στα στοιχεία των φακέλων των υπό έρευνα
ατόμων να γίνει στο χώρο του αρχείου των διαφόρων υπευθύνων επεξεργασίας β)
να εξαχθούν από τους φακέλους δικογραφίας και νοσηλείας ασθενών μόνον όσα
στοιχεία είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση του συγκεκριμένου επιστημονικού
έργου και γ) η ανωνυμοποίηση των δεδομένων των ασθενών να γίνει από τον ίδιο
τον αιτούντα κατά τη διάρκεια της πρόσβασης στα δεδομένα αυτά και η επεξεργα-
σία να καταλήξει στη δημιουργία κατηγοριών στατιστικής φύσεως συγκεντρωτικών
στοιχείων, από τα οποία δεν θα μπορούν να προσδιορισθούν τα υποκείμενα των
δεδομένων.
Επίσης, με την Απόφαση 63/2009 η Αρχή χορήγησε άδεια στο Πρωτοδικείο
Ηρακλείου ως υπεύθυνο επεξεργασίας του αρχείου Δωσιλόγων να επιτρέψει την
πρόσβαση σε μεταπτυχιακό φοιτητή του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του
Πανεπιστημίου Κρήτης στο αιτούμενο αρχειακό υλικό, με τους εξής όρους: ο
ερευνητής να έχει πρόσβαση στον τόπο τήρησης του αρχείου, να εξάγει μόνο τα
δεδομένα που, κατά την επιστημονική του κρίση, είναι απαραίτητα για την ολοκλή-
ρωση της μελέτης του, να καταγράψει μόνο το ιστορικό της κάθε περίπτωσης και
όχι τα στοιχεία που ταυτοποιούν το ιστορικό με συγκεκριμένα πρόσωπα που δυ-
νατόν να βρίσκονται ακόμα στη ζωή, και να τηρήσει την ανωνυμοποίηση σε κάθε
μεταγενέστερη χρήση των δεδομένων αυτών, όπως είναι για παράδειγμα η δημο-
σιοποίηση της έρευνας. Ομοίως, η Αρχή με την Απόφαση 54/2009 χορήγησε
άδεια στον υπεύθυνο επεξεργασίας του αρχείου του Εφετείου Θεσσαλονίκης να
επιτρέψει την πρόσβαση σε αυτό ερευνητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προ-
κειμένου να συλλέξουν αποπροσωποποιημένα στοιχεία από υποθέσεις φόνων σε
δημόσιους χώρους της πόλης της Θεσσαλονίκης με τους εξής όρους: ο ερευνη-
τής να έχει πρόσβαση στον τόπο τήρησης του αρχείου, να εξάγει μόνο τα δεδο-
μένα που, κατά την επιστημονική του κρίση, είναι απαραίτητα για την ολοκλήρωση
της μελέτης του, να καταγράψει μόνο το ιστορικό της κάθε περίπτωσης και όχι τα
στοιχεία που ταυτοποιούν το ιστορικό με συγκεκριμένα πρόσωπα, που δυνατόν να
βρίσκονται ακόμα στη ζωή, και να τηρήσει την ανωνυμοποίηση σε κάθε μεταγενέ-
στερη χρήση των δεδομένων αυτών, όπως είναι για παράδειγμα η δημοσιοποίηση
της έρευνας.
Τέλος, η Αρχή εξέτασε το αίτημα ιστορικού ερευνητή για πρόσβαση στο ευρε-
τήριο πρωτοκόλλου της Νομαρχίας Ηρακλείου, στο οποίο είναι καταχωρισμένα τα
57
στοιχεία των αναγνωρισμένων αντιστασιακών (όνομα, επώνυμο, πατρώνυμο, τό-

πος γεννήσεως, αριθ. πρωτ. και ημερομηνία συνεδριάσεως της επιτροπής) του
Νομού Ηρακλείου για τη δράση τους από το έτος 1941-1945, με σκοπό τη σύσταση
Μαρτυρολογίου. Με την Απόφαση 8/2009 έκρινε ότι είναι αναρμόδια για τους
θανόντες αντιστασιακούς, ενώ για τους εν ζωή η χορήγηση των αιτούμενων στοι-
χείων στον ιστορικό ερευνητή από το αρχείο που τηρεί το αρμόδιο τμήμα της Νο-
μαρχίας Ηρακλείου δεν είναι αντίθετη στις διατάξεις του Ν. 2472/1997. Ειδικότε-
ρα, όπως αναφέρει το σκεπτικό της απόφασης, όποιος έχει εύλογο ενδιαφέρον
δικαιούται να λαμβάνει γνώση των διοικητικών εγγράφων που φυλάσσονται σε
δημόσιες υπηρεσίες και περιέχουν απλά προσωπικά δεδομένα τρίτων προσώπων,
εφόσον τα έγγραφα αυτά δεν αφορούν την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή τρίτου, ή
δεν παραβλάπτεται απόρρητο το οποίο προβλέπεται από ειδικές διατάξεις. Η δη-
μόσια αρχή, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, δεν έχει υποχρέωση να λάβει την προ-
ηγούμενη συγκατάθεση του υποκειμένου, προκειμένου να επιτρέψει την πρόσβα-
ση στα δημόσια αυτά έγγραφα. Ειδικά στην περίπτωση που τα δημόσια έγγραφα
ζητούνται για ιστορική ή επιστημονική έρευνα, δεν απαιτείται προηγούμενη της
ανακοινώσεως ενημέρωση των υποκειμένων από τη δημόσια αρχή, όταν η ενημέ-
ρωση αποδεικνύεται αδύνατη ή προϋποθέτει δυσανάλογες προσπάθειες. Στην
περίπτωση αυτή, η υποχρέωση ενημέρωσης βαρύνει τον ερευνητή που θα δημι-
ουργήσει το σχετικό αρχείο.
3.6. ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Η Αρχή, το πρώτο τρίμηνο του 2009, απέστειλε τις παρατηρήσεις της για δύο νο-
μοσχέδια σχετικά με θέματα του χρηματοπιστωτικού τομέα. Στo πρώτο νομοσχέδιο
του Υπουργείου Οικονομικών περιλαμβανόταν, μεταξύ άλλων, και ρύθμιση σχετικά
με τα αρχεία οικονομικής συμπεριφοράς (άρθρο 70 του Ν. 3746/2009). Στην προ-
τεινόμενη μείωση του χρόνου τήρησης των στοιχείων στα αρχεία αυτά, η Αρχή ζή-
τησε να υπάρξει αφενός πρόβλεψη για αποσύνδεση του χρόνου διαγραφής του
κάθε δεδομένου από τον χρόνο που προβλέπεται για το σύνολο των καταχωρισμέ-
νων δεδομένων και αφετέρου άμεση διαγραφή από το αρχείο των εξοφλημένων
συναλλαγματικών και επιταγών συνολικού ποσού έως 5.000 ευρώ. Δυστυχώς, οι
προτάσεις αυτές δεν περιελήφθησαν στο σχετικό άρθρο του νόμου. Με άλλη ρύθ-
μιση του άρθρου αυτού, τροποποιήθηκε και η μέχρι τώρα νομολογία της Αρχής στο
θέμα της διαβίβασης στοιχείων δανείων και πιστωτικών καρτών από τα πιστωτικά
ιδρύματα προς τα αρχεία οικονομικής συμπεριφοράς, για την οποία δεν απαιτείται
πλέον η συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων. Ωστόσο, όπως ορίζεται, η
πρόσβαση του πιστωτικού ιδρύματος στο αρχείο θα γίνεται υπό τις προϋποθέσεις
του Ν. 2472/1997.
Οι παρατηρήσεις της Αρχής σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης σχετικά
με το νομικό καθεστώς της λειτουργίας εταιρειών ενημέρωσης οφειλετών έγιναν
σχεδόν στο σύνολό τους δεκτές. Προτεινόμενες ρυθμίσεις, όπως υποχρέωση ενη-
μέρωσης του οφειλέτη από τον δανειστή για τη διαβίβαση των στοιχείων του στις
εταιρείες αυτές, διαβίβαση μόνο των αναγκαίων για την ενημέρωση στοιχείων του
οφειλέτη, απαγόρευση στις εταιρείες να ανακοινώνουν σε τρίτους στοιχεία που
τους διαβιβάστηκαν, προϋποθέσεις για την καταγραφή των τηλεφωνικών συνδια-
λέξεων μεταξύ εταιρείας και οφειλέτη, ενσωματώθηκαν στο νομοσχέδιο που ψηφί-
στηκε (Ν. 3758/2009).
58
Η Αρχή σε τρεις αποφάσεις της (58/2009, 59/2009, 60/2009), επανέλαβε τη

θέση της για την υποχρέωση που υπέχουν οι τράπεζες να ενημερώνουν τον καθ’
ου η καταγγελία της σύμβασης πριν από την αναγγελία του σχετικού στοιχείου στο
αρχείο της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, διαπίστωσε ότι η ενημέρωση σε όρους τραπεζικών συμβά-
σεων χορηγήσεων δανείων και πιστωτικών καρτών συχνά είναι ανεπαρκής και
ασαφής και επέβαλε την κύρωση της προειδοποίησης στις τράπεζες που δεν ενη-
μέρωσαν προσηκόντως. Προειδοποίηση απηύθυνε και στην ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ προκειμέ-
νου να ελέγχει τη βεβαίωση ότι έγινε επίδοση της καταγγελίας πριν προβεί στη
σχετική καταχώριση στο αρχείο της, επεσήμανε δε με σύσταση την υποχρέωση να
τροποποιηθεί το κείμενο της ενημέρωσης δια του Τύπου στο οποίο προβαίνει κατά
τακτά χρονικά διαστήματα η εταιρεία.
Μετά από καταγγελία, η Αρχή διαπίστωσε ότι ορισμένες τράπεζες δεν ακολουθούν
τις οδηγίες αποστολής στοιχείων προς την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, με συνέπεια την ύπαρξη μη
ενημερωμένων εγγραφών στο σύστημα και τη μετάδοση της μη αληθούς οικονομικής
εικόνας των καταχωρισμένων προσώπων. Για τον λόγο αυτό, απευθύνθηκε σύσταση
σε μία τράπεζα, η οποία απέστειλε στην ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ως ημερομηνία τελευταίας ενημέ-
ρωσης την ημερομηνία έκδοσης από την τράπεζα της κατάστασης λογαριασμού προς
τον πελάτη, με αποτέλεσμα πληρωμές που είχαν γίνει μέχρι την ημέρα εκείνη να μην
εμφανίζονταν στο σύστημα, να αλλάξει την διαδικασία που ακολουθούσε. Και στην
ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ απευθύνθηκε σύσταση, όταν δέχεται αιτήματα αντίρρησης για μη ακριβή
καταχώριση, να ελέγχει και η ίδια εάν τηρούνται οι σχετικές οδηγίες.
Η μη ικανοποίηση από τις τράπεζες του δικαιώματος πρόσβασης απασχόλησε
και κατά το 2009, όπως και στο παρελθόν, την Αρχή. Μετά από καταγγελία συνερ-
γαζόμενου με τράπεζα δικηγόρου για μη ικανοποίηση του δικαιώματος πρόσβασης
και μετά από έλεγχο που διενεργήθηκε στα αρχεία της τράπεζας, η Αρχή επέβαλε
πρόστιμο στην τράπεζα, διότι δεν απάντησε παρά μόνο μετά από μεσολάβηση της
Αρχής και διότι απέφυγε να απαντήσει τελικά ως προς την ύπαρξη των ζητηθέντων
εγγράφων. Περαιτέρω, απηύθυνε σύσταση, ώστε εφ’ εξής να ενημερώνονται οι συ-
νεργαζόμενοι δικηγόροι σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον νόμο για την υποχρέ-
ωση ενημέρωσης (Απόφαση 16/2009). Σε άλλη περίπτωση, η Αρχή επαναβεβαίω-
σε τη θέση που είχε διατυπώσει σε προηγούμενη απόφασή της και απηύθυνε προ-
ειδοποίηση σε τράπεζα για επιστροφή των πρωτότυπων εγγράφων στον αιτούντα
και καταστροφή τυχόν αντιγράφων εφόσον απορρίφθηκαν οι αιτήσεις χορήγησης
δανείου και πιστωτικής κάρτας (Απόφαση Τμήματος 50/2009).
Τον Ιούνιο του 2009 διενεργήθηκε τακτικός έλεγχος στα αρχεία της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ
ο οποίος κάλυψε όλες τις διαδικασίες που εφαρμόζει η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, προκειμένου να
ερευνηθεί η συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Ν. 2472/1997
και τις επιμέρους σχετικές αποφάσεις της Αρχής. Δόθηκε έμφαση στις διαδικασίες
που η εταιρεία έχει θεσπίσει για την ικανοποίηση των δικαιωμάτων των υποκειμέ-
νων, καθώς και των μέτρων ασφάλειας που λαμβάνει κατά την επεξεργασία. Ζητή-
θηκαν αναλυτικότερα στοιχεία από την εταιρεία για το σύστημα βαθμολόγησης συ-
ναλλαγών το οποίο διαπιστώθηκε ότι ήταν σε πιλοτική λειτουργία. Το πόρισμα του
ελέγχου αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του πρώτου εξαμήνου του 2010.
Η Αρχή ασχολήθηκε με το ζήτημα της περαιτέρω χρήσης εγγράφων του δημοσίου
τομέα από ιδιωτικές εταιρείες για εμπορικούς σκοπούς σύμφωνα με τον Ν. 3448/2006
και έθεσε τους όρους για την εξασφάλιση της προστασίας των υποκειμένων, λαμ-
βάνοντας ιδιαίτερα υπόψη ότι τα υποκείμενα έχουν κοινοποιήσει τα δεδομένα τους
για συγκεκριμένο σκοπό και δεν αναμένουν να χρησιμοποιηθούν αυτά για έναν
59
άλλο σκοπό. Έτσι, σε ερώτημα εταιρείας για τη νομιμότητα δημιουργίας ιστοσελί-

δας με στοιχεία επικοινωνίας ιατρών-μελών του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών τα
οποία η εταιρεία συνέλεξε από τον κατάλογο των ιατρών στην ιστοσελίδα του ΙΣΑ,
η Αρχή έκρινε ότι ο δευτερογενής σκοπός δεν είναι ασυμβίβαστος με τον αρχικό
σκοπό και δεν απαιτείται συγκατάθεση, αλλά ενημέρωση των υποκειμένων σχετικά
με το είδος της εκτελούμενης επεξεργασίας και του δικαιώματος αντίταξης (Από-
φαση 75/2009). Με το ίδιο σκεπτικό, σε άλλη απόφαση (83/2009) που εξέδωσε η
Αρχή μετά από μεγάλο αριθμό καταγγελιών που δέχθηκε, αν και κρίθηκε ότι ο επι-
διωκόμενος σκοπός της εταιρείας που δημιούργησε κατάλογο με επαγγελματικές
διευθύνσεις τις οποίες συνέλεξε από αναρτημένους στο Διαδίκτυο καταλόγους
επαγγελματικών ενώσεων συμβαδίζει καταρχήν με το επαγγελματικό συμφέρον
των υποκειμένων για την ευχερέστερη αναζήτηση των στοιχείων τους από το κοινό,
τελικά επιβλήθηκε πρόστιμο στην εταιρεία, διότι δεν είχε ενημερώσει προηγουμέ-
νως ατομικά τους επαγγελματίες που καταχώριζε.
Την υποχρέωση ενημέρωσης, ακόμα και αν η συλλογή των στοιχείων γίνεται
απευθείας από τα ίδια τα υποκείμενα των δεδομένων, επισημαίνει σε άλλη απόφα-
σή της η Αρχή (35/2009), στην οποία απευθύνει σύσταση σε εταιρεία που δραστη-
ριοποιείται διαδικτυακά σε απευθείας διαφήμιση και προώθηση πωλήσεων προϊό-
ντων να κάνει ειδική αναφορά στα δελτία συμμετοχής σε διαγωνισμό που οργανώ-
νει με κλήρωση δώρων σχετικά με τα έντυπα και λοιπά μέσα στα οποία γίνεται η κα-
ταχώριση, καθώς και για τη χρονική διάρκεια της επεξεργασίας.
3.6.1. Διαδικτυακές Υπηρεσίες Τρισδιάστατης Εικονικής Περιήγησης

σε Δρόμους Πόλεων (Street View)
Οι υπηρεσίες τρισδιάστατης εικονικής περιήγησης επιτρέπουν στους χρήστες

να δουν εικόνες δρόμων της επιλογής τους, οι οποίες έχουν ληφθεί κάποια στιγμή
στο παρελθόν και συσχετιστεί με τα αντίστοιχα γεωγραφικά δεδομένα, προσφέρο-
νται δε μέσω του Διαδικτύου. Για πρώτη φορά η υπηρεσία αυτή εξαγγέλθηκε από
τη Google ως χαρακτηριστικό των Google Maps και Google Earth.
Η Απόφαση 91/2009 αναφέρεται στην υπηρεσία εικονικής περιήγησης σε δρό-
μους ελληνικών πόλεων της εταιρείας ΚΑΠΟΥ Α.Ε. Γεωπληροφορικής, θέτει δε το
πλαίσιο νόμιμης λειτουργίας παρόμοιων υπηρεσιών. Με την απόφαση αυτή, η Αρχή
έκρινε ότι η παροχή της υπηρεσίας οδηγεί σε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων
στο μέτρο που οι φωτογραφίες περιέχουν πρόσωπα, πινακίδες αυτοκινήτων και οικί-
ες. Η επεξεργασία αυτή είναι σύμφωνη με τον Ν. 2472/1997, ειδικότερα στη βάση του
άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε, αφού η ανάπτυξη οικονομικής δραστηριότητας με οφέλη
για τους χρήστες, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα περιήγησης σε τόπους χωρίς να
απαιτείται η μετάβασή τους σε αυτούς, είναι ένας καταρχήν θεμιτός σκοπός. Ωστό-
σο, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα υποκείμενα των δεδομένων που τυχόν προσδιορίζο-
νται αμέσως ή εμμέσως από τις εικόνες δεν έχουν προηγούμενη συναλλακτική επα-
φή με τον υπεύθυνο επεξεργασίας που θα δικαιολογούσε τυχόν επεξεργασία των
δεδομένων τους, η υπηρεσία θα πρέπει να παρέχεται υπό τις εξής προϋποθέσεις:
1. «θόλωση» προσώπων και πινακίδων οχημάτων πριν από τη παροχή της υπηρε-
σίας στο κοινό,
2. τήρηση των πρωτογενών δεδομένων, δηλ. των μη θολωμένων εικόνων, για μέ-
γιστο διάστημα έξι (6) μηνών από τη φωτογράφιση, λαμβάνοντας και κατάλλη-
λα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα ασφαλείας,
60
3. λήψη πρόσθετων μέτρων σε σχέση με τυχόν ευαίσθητα δεδομένα, κυρίως άμε-

ση θόλωση των δεδομένων και κατά προτεραιότητα διαγραφή τους στο πρω-
τογενές υλικό.
Επιπρόσθετα, ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να ικανοποιεί τα δικαιώματα
πρόσβασης στα πρωτογενή δεδομένα και αντίρρησης ήδη πριν από τη δημοσίευση
της υπηρεσίας στο Διαδίκτυο. Οι αντιρρήσεις οδηγούν στη θόλωση ή διαγραφή των
δεδομένων στο πρωτογενές υλικό. Μετά τη δημοσίευση στο Διαδίκτυο, το υποκεί-
μενο των δεδομένων αλλά και κάθε τρίτος μπορεί να υποδείξει τη μη επαρκή θό-
λωση ή μη θόλωση προσώπων ή πινακίδων οχημάτων. Η θόλωση της εικόνας προ-
σώπου εφόσον το ζητήσει το ίδιο το υποκείμενο, πριν ή μετά από τη δημοσίευση στο
Διαδίκτυο, μπορεί να καταλαμβάνει και μέρος της εικόνας μεγαλύτερο του προσώ-
που, αφού υπό συνθήκες το υποκείμενο των δεδομένων είναι αναγνωρίσιμο και
από τον σωματότυπο. Ως προς τις οικίες, τη θόλωση δύνανται να ζητήσουν μόνο τα
υποκείμενα των δεδομένων. Τέλος, η υποχρέωση ενημέρωσης θα πρέπει να γίνε-
ται όχι μόνο με τη σήμανση των οχημάτων που πραγματοποιούν τη φωτογράφιση
αλλά και μέσω μέσων μαζικής ενημέρωσης, όπως εφημερίδες καθώς και με ανάρ-
τηση σε εμφανές σημείο της ιστοσελίδας από όπου παρέχεται η υπηρεσία.
Αναφορικά με την υπηρεσία εικονικής περιήγησης σε δρόμους ελληνικών πόλε-
ων της εταιρείας Google, ‘Street View’, ζητήθηκαν από τον υπεύθυνο επεξεργασίας
διευκρινίσεις και δεσμεύσεις που σχετίζονται με τις ανωτέρω προϋποθέσεις. Ως
προς την ανάπτυξη της υπηρεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ομάδα Εργασίας του
Άρθρου 29 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ, με την ενεργό συμμετοχή της Αρχής, ζήτησε
διευκρινίσεις επί ορισμένων θεμάτων που παραμένουν ακόμα σε εκκρεμότητα σε
σχέση με την εναρμόνιση της υπηρεσίας της εταιρείας με τα οριζόμενα στην Οδη-
γία, όπως για παράδειγμα αναφορικά με τον ορισμό εκπροσώπου της εταιρείας
εγκατεστημένου στις χώρες μέλη όπου πραγματοποιείται μέρος της επεξεργασίας,
την επαρκή προηγούμενη ενημέρωση των υποκειμένων, τον χρόνο τήρησης των
πρωτογενών δεδομένων και την εφαρμογή μέτρων για την αποφυγή λήψης φωτο-
γραφιών που αποκαλύπτουν ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα.
3.7. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ
Ο Ν. 3471/2006 ρυθμίζει την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτή-

ρα και της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών ενσωματώ-
νοντας στην ελληνική έννομη τάξη την Οδηγία 2002/58/ΕΚ. Η Αρχή έχει την αρμο-
διότητα ελέγχου της εφαρμογής του, ενώ αρμοδιότητες απονέμονται και στην
Α.Δ.Α.Ε. και την Ε.Ε.Τ.Τ. Κατά το 2009, η Αρχή πραγματοποίησε αυτεπάγγελτους δι-
οικητικούς ελέγχους σε παρόχους υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών στο
πλαίσιο αντίστοιχης δράσης της Ομάδας Εργασίας του Άρθρου 29 της Οδηγίας
95/46/ΕΚ (βλ. υπό α). Επίσης, αντιμετώπισε ζητήματα χρήσης δεδομένων από κα-
ταλόγους συνδρομητών και επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων για την παροχή
ηλεκτρονικών συνδρομητικών υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας (βλ. υπό β και γ).
α) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά την πρώτη Έκθεση για την εφαρμογή της Οδηγί-
ας 95/46/ΕΚ το 2003, ζήτησε από την Ομάδα Εργασίας (Ο.Ε.) του Άρθρου 29, την
πραγματοποίηση ελέγχων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο με στόχο την εναρμονισμένη
εφαρμογή των διατάξεων για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Στο
πλαίσιο αυτό, διενεργήθηκε κατά το έτος 2009 ο δεύτερος κατά σειρά έλεγχος, εν
προκειμένω σε παρόχους τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών και υπηρεσιών Διαδικτύ-
61
ου με στόχο τη διαπίστωση της συμμόρφωσής τους με τις υποχρεώσεις που αφο-

ρούν την τήρηση των δεδομένων κίνησης, όπως αυτές απορρέουν από την Οδηγία
2002/58/ΕΚ σχετικά με την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επι-
κοινωνίες και την Οδηγία 2006/24/ΕΚ που αφορά τη διατήρηση των δεδομένων
ηλεκτρονικών επικοινωνιών για σκοπούς εξιχνίασης σοβαρών εγκλημάτων. Η Οδη-
γία 2002/58/ΕΚ έχει ενσωματωθεί με τον Ν. 3471/2006, ενώ η Οδηγία 2006/24/
ΕΚ δεν έχει ενσωματωθεί ακόμη στην ελληνική έννομη τάξη.
Ειδικότερα, η κοινή δράση ελέγχου εστίασε στην ανάλυση των απαιτήσεων ανα-
φορικά με το είδος των τηρούμενων δεδομένων, τον χρόνο τήρησης, τα μέτρα
ασφάλειας καθώς και τις τεχνικές πρόληψης μη νόμιμης χρήσης των δεδομένων.
Τα αποτελέσματα της δράσης υπό τη μορφή στατιστικών στοιχείων θα δημοσιευ-
θούν εντός του έτους 2010, μαζί με συστάσεις για την καλύτερη και ομοιόμορφη
εφαρμογή της νομοθεσίας στον τομέα αυτό.
Ο έλεγχος βασίστηκε στη μέθοδο του δομημένου ερωτηματολογίου, κοινού για
όλη την ΕΕ, το οποίο συνέταξε η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29, ενώ η διεξαγω-
γή επιτόπιων ελέγχων εναπόκειτο στη διακριτική ευχέρεια των Αρχών Προστασίας
Δεδομένων.
Η Αρχή εστίασε σε εννέα παρόχους, ώστε να καλύπτεται το συντριπτικά μεγαλύ-
τερο ποσοστό της αγοράς και πολύ μεγάλο γεωγραφικό τμήμα της ελληνικής επι-
κράτειας. Μετά τη συλλογή και επεξεργασία των απαντήσεων του ερωτηματο-
λογίου, πραγματοποιήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι σε επτά παρόχους για την περαιτέρω
διευκρίνιση των διαδικασιών που εφαρμόζουν σε σχέση με την τήρηση των δεδο-
μένων κίνησης. Η Αρχή απέστειλε το πόρισμά της στην Ο.Ε. του Άρθρου 29 τον
Δεκέμβριο του 2009. Η περαιτέρω αξιοποίηση του πορίσματος αποτελεί θέμα του
προγράμματος εργασιών της Αρχής κατά το έτος 2010.
Όσον αφορά τους παρόχους που είναι εγκατεστημένοι στην Ελλάδα, διαπιστώθη-
κε ότι παρά τη μη ενσωμάτωση της Οδηγίας 2006/24/ΕΚ διατηρούν τα δεδομένα
κίνησης, των οποίων η επεξεργασία επιτρέπεται καταρχήν για τους σκοπούς που
αναφέρει ο Ν. 3471/2006, δηλαδή κυρίως για τη χρέωση των υπηρεσιών, προκειμέ-
νου να ανταποκριθούν και στα σχετικά αιτήματα των αρμόδιων αρχών για άρση του
απορρήτου των επικοινωνιών. Παρατηρήθηκαν, επίσης, διαφορές μεταξύ των παρό-
χων τόσο σε ότι αφορά τους χρόνους τήρησης των δεδομένων κίνησης όσο και στα
μέτρα ασφάλειας, και επισημάνθηκαν σημεία που χρήζουν περαιτέρω εξέτασης.
Οι πάροχοι έχουν αναπτύξει πολιτικές ασφάλειας, οι οποίες αντιμετωπίζουν μεγάλο
εύρος ζητημάτων ασφάλειας και έχουν εκπονηθεί με βάση τις σχετικές αποφάσεις
της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών. Οι εν λόγω πολιτικές
ασφάλειας είναι, ωστόσο, γενικές και δεν εστιάζουν στα δεδομένα κίνησης. Με την
ενσωμάτωση της Οδηγίας 2006/24/ΕΚ, η οποία προβλέπει την προληπτική τήρηση
των δεδομένων κίνησης, θέσης και αναγνώρισης των συνδρομητών και εγγεγραμ-
μένων χρηστών και αποβλέπει ακριβώς στην εξυπηρέτηση αιτημάτων των αρμόδιων
αρχών για άρση του απορρήτου των επικοινωνιών, καθίσταται ιδιαιτέρως αναγκαία η
εξειδίκευση των μηχανισμών ασφαλείας γι’ αυτού του είδους την επεξεργασία.
β) Η Αρχή αντιμετώπισε μια περίπτωση χρήσης δεδομένων από καταλόγους
συνδρομητών υπηρεσιών ηλεκτρονικής επικοινωνίας. Εταιρεία συνέλεγε από υπη-
ρεσία διαδικτυακού καταλόγου συνδρομητών του ΟΤΕ (www.whitpages.gr) προ-
σωπικά δεδομένα συνδρομητών σταθερής τηλεφωνίας χρησιμοποιώντας τη μέθο-
δο αντίστροφης αναζήτησης, αναζητώντας δηλαδή τα στοιχεία του συνδρομητή με
βάση τον αριθμό τηλεφώνου. Η συλλογή των στοιχείων πραγματοποιούταν με λο-
62
γισμικό που ανέπτυξε η εταιρεία και βασιζόταν στη σειριακή, αυτοματοποιημένη,

αναζήτηση όλων των πιθανών τηλεφωνικών αριθμών μιας περιοχής. Τα δεδομένα
που συλλέγονταν με αυτόν τον τρόπο συνδυάστηκαν με γεωγραφική πληροφορία
και παρέχονταν ως προϊόν προηγμένου ηλεκτρονικού καταλόγου με χάρτη. Το
προϊόν της εταιρείας αποσκοπούσε στη βελτιστοποίηση των μεθόδων γεωγραφικά
στοχευμένης διαφήμισης εκ μέρους των αγοραστών. Συγκεκριμένα, ο εκάστοτε
αγοραστής του προϊόντος δύναται να δημιουργήσει στοχευμένες ομάδες διαφήμι-
σης (πχ. Ομάδα όλων των ηλεκτρολόγων μιας γεωγραφικής περιοχής) ώστε να
προωθήσει αποτελεσματικότερα τα προϊόντα του. Η Αρχή έκρινε με την υπ. αριθ.
83/2009 Απόφαση ότι ο σκοπός που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας, με την
παροχή δυνατότητας γεωγραφικής αναζήτησης των προσωπικών δεδομένων όσων
συνδρομητών περιλαμβάνονται στους καταλόγους, διαφοροποιείται ουσιαστικά
από αυτόν ενός απλού καταλόγου συνδρομητών και παραβιάσθηκε η διάταξη του
άρθρου 10 παρ. 4 του Ν. 3471/2006, σύμφωνα με την οποία η χρησιμοποίηση των
δεδομένων καταλόγου συνδρομητών για άλλο σκοπό, είτε από τον πάροχο είτε
από τρίτο, όπως εν προκειμένω από την εταιρεία, προϋποθέτει την εκ νέου ρητή
συγκατάθεση του συνδρομητή. Η Αρχή επέβαλε την κύρωση της προειδοποίησης
στην εταιρεία, ώστε να τροποποιήσει τον ηλεκτρονικό οδηγό που εκδίδει και να
επιτρέπει τη γεωγραφική αναζήτηση μόνο σε σχέση με τους συνδρομητές που
έχουν δώσει εκ νέου τη ρητή συγκατάθεσή τους για τη συγκεκριμένη επεξεργασία
των δεδομένων που τους αφορούν. Αξίζει να σημειωθεί ότι το εν λόγω προϊόν πα-
ρείχε πρόσβαση σε πολύ μεγάλο αριθμό δεδομένων επιχειρήσεων και ιδιωτών και
παρουσίαζε ιδιαίτερο αγοραστικό ενδιαφέρον. Επιπλέον, περιείχε και άλλα δεδο-
μένα, ιδίως διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που συλλέχθηκαν με μη νόμι-
μο τρόπο προς τον σκοπό της αποστολής ανεπιθύμητων διαφημιστικών μηνυμάτων,
γεγονός για το οποίο επιβλήθηκε ξεχωριστή κύρωση (βλ. επόμενη ενότητα).
γ) Ο Συνήγορος του Καταναλωτή διαβίβασε στην Αρχή μια σειρά καταγγελιών
για παράνομες χρεώσεις κατά τη λήψη ηλεκτρονικών συνδρομητικών υπηρεσιών
προστιθέμενης αξίας. Η Αρχή επεσήμανε καταρχάς ότι το κεντρικό ζήτημα των κα-
ταγγελιών αυτών αφορά την αμφισβήτηση των χρεώσεων για τις υπηρεσίες αυτές,
δηλαδή ένα θέμα που υπάγεται στις διατάξεις για την προστασία του καταναλωτή,
και είναι εκτός αρμοδιότητας της Αρχής. Ως προς τα ζητήματα που αφορούν την
προστασία των προσωπικών δεδομένων, η Αρχή ενημέρωσε τον Συνήγορο του Κα-
ταναλωτή, την Ε.Ε.Τ.Τ. και τις εμπλεκόμενες εταιρείες ως εξής:
για την παροχή μιας υπηρεσίας προστιθέμενης αξίας, μέσω κινητού τηλεφώνου,
είναι επιτρεπτή η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων που είναι αναγκαία για
τη σύναψη και εκτέλεση της σύμβασης, όπως για παράδειγμα του χρησιμοποιούμε-
νου αριθμού σύνδεσης κινητής τηλεφωνίας, μέσω του οποίου γίνεται η χρέωση της
υπηρεσίας προστιθέμενης αξίας. Η επεξεργασία αυτών των προσωπικών δεδομέ-
νων του συνδρομητή επιτρέπεται να πραγματοποιηθεί ακόμα και χωρίς τη συγκατά-
θεσή του, εφόσον είναι αναγκαία για την εκτέλεση σύμβασης μεταξύ του συνδρο-
μητή και του παρόχου της υπηρεσίας προστιθέμενης αξίας. Θα πρέπει όμως να
πρόκειται για υπηρεσία που ρητώς έχει ζητήσει ο συνδρομητής. Ο πάροχος της
υπηρεσίας προστιθέμενης αξίας οφείλει να ενημερώνει προηγουμένως τον συν-
δρομητή για τα δεδομένα που πρόκειται να υποστούν επεξεργασία, τον σκοπό της
επεξεργασίας, καθώς και τους αποδέκτες των δεδομένων. Στις περιπτώσεις αυτές,
αποδέκτης των δεδομένων είναι ο πάροχος υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνι-
ών μέσω του οποίου γίνεται η χρέωση της υπηρεσίας προστιθέμενης αξίας.
63
Επίσης, η Αρχή επεσήμανε ότι ο τρόπος σύναψης της σύμβασης (ηλεκτρονικά

ή όχι) εναπόκειται στα αντισυμβαλλόμενα μέρη. Σε περίπτωση που η σύμβαση
καταρτίζεται ηλεκτρονικά, ο πάροχος της υπηρεσίας οφείλει να τηρεί με ασφαλή
τρόπο τα στοιχεία του αιτούντος την υπηρεσία που αποτελούν και προσωπικά δε-
δομένα (π.χ. το SMS με το οποίο ο χρήστης αιτείται την υπηρεσία). Σε ορισμένες
περιπτώσεις καταγγελιών, παρατηρήθηκε ότι οι συνδρομητές ζήτησαν από τους
φορείς παροχής των υπηρεσιών προστιθέμενης αξίας την παροχή αναλυτικών
πληροφοριών για τις χρεώσεις που έγιναν στον αριθμό τους, χωρίς να λάβουν
πλήρη απάντηση. Αυτές οι αιτήσεις αποτελούν ουσιαστικά άσκηση του δικαιώμα-
τος πρόσβασης (άρθρ. 12 Ν. 2472/1997). Οι φορείς παροχής υπηρεσιών προστι-
θέμενης αξίας υποχρεούνται σύμφωνα με το άρθρο 12 Ν. 2472/1997 να απαντούν
εντός δεκαπέντε ημερών σε σχετικά αιτήματα των συνδρομητών, π.χ. σε σχέση με
την ανάλυση των χρεώσεων ή με την απόδειξη του χρόνου και τρόπου κατάρτισης
της σύμβασης. Η ικανοποίηση του δικαιώματος πρόσβασης είναι δυνατή και μέσω
του παρόχου της υπηρεσίας ηλεκτρονικών επικοινωνιών, εφόσον ορισμένα από
τα στοιχεία τηρούνται μόνο από τον τελευταίο και αυτό αποδεικνύεται από τη σύμ-
βαση μεταξύ των παρόχων, ενώ παράλληλα έχει ενημερωθεί για αυτό ο χρήστης
της υπηρεσίας.
3.7.1. Ανεπιθύμητη ηλεκτρονική επικοινωνία
Η αζήτητη ηλεκτρονική επικοινωνία ρυθμίζεται από το άρθρο. 11 του Ν. 3471/2006,

βάσει της αντίστοιχης διάταξης του άρθρου 13 της Οδηγίας 2002/58/EK. Σε όλη
την ΕΕ, για την αποστολή διαφημίσεων με αυτοματοποιημένα μέσα, δηλαδή χωρίς
ανθρώπινη παρέμβαση, όπως μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή μέσω κινη-
τού τηλεφώνου (SMS, MMS), φαξ, ισχύει το λεγόμενο σύστημα «opt-in», δηλαδή η
αποστολή τους επιτρέπεται μόνο κατόπιν ρητής συγκατάθεσης του παραλήπτη, με
ελάχιστες εξαιρέσεις που περιγράφονται στο ίδιο άρθρο. Τα μηνύματα ηλεκτρονι-
κού ταχυδρομείου και άλλα παρόμοια, π.χ. τα SMS και MMS, με διαφημιστικό περιε-
χόμενο που αποστέλλονται χωρίς να τα έχει ζητήσει ο παραλήπτης χαρακτηρίζο-
νται διεθνώς ως «spam».
α) Στην Απόφαση 83/2009, αντιμετωπίζεται η περίπτωση της συλλογής διευθύν-
σεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από ιστοσελίδες, μιας πρακτικής που είναι γνω-
στή ως harvesting. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε ότι η εταιρεία συνέλεγε τις διευθύν-
σεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από ιστοσελίδες ελληνικών ονομάτων χώρου
(domain names) με τη χρήση αυτόματου λογισμικού-αράχνης (web-crawler).
Τα στοιχεία αυτά αναρτώνται στις ιστοσελίδες από τους κατόχους τους προς τον
σκοπό της επαγγελματικής ή προσωπικής επικοινωνίας μαζί τους, όχι για την προ-
ώθηση προϊόντων ή υπηρεσιών. Το λογισμικό της εταιρείας είχε ρυθμιστεί έτσι
ώστε να μην κάνει καμία διάκριση των διευθύνσεων που συλλέγει με κριτήριο τον
σκοπό της δημοσίευσής τους. Τα στοιχεία αυτά η εταιρεία τα συμπεριέλαβε σε ηλε-
κτρονικό προϊόν καταλόγου διευθύνσεων, το οποίο πωλούσε σε τρίτους, με σκοπό
την πραγματοποίηση στοχευμένης διαφήμισης εκ μέρους τους. Επίσης, τα στοιχεία
αυτά τα χρησιμοποιούσε η ίδια η εταιρεία για την αποστολή διαφημιστικών μηνυμά-
των, με τα οποία διαφήμιζε το ως άνω προϊόν της.
Η Αρχή έκρινε ότι πρέπει να διακριθούν οι περιπτώσεις της συλλογής και απο-
θήκευσης των δεδομένων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου στο ηλεκτρονικό προϊόν
της εταιρείας με σκοπό οι τρίτοι, αγοραστές του προϊόντος, να αποστείλουν διαφη-
64
μιστικά μηνύματα και της αποστολής διαφημιστικών μηνυμάτων από την ίδια την
εταιρεία με σκοπό την προώθηση του προϊόντος της.
Και στις δύο περιπτώσεις, η συλλογή διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομεί-
ου με τον προαναφερθέντα τρόπο δεν είναι νόμιμη. Το έννομο συμφέρον που
επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται
τα δεδομένα δεν υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των
προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα, καθώς προκαλείται σημαντική
όχληση στους αποδέκτες των μηνυμάτων αλλά και πιθανά επιπρόσθετο κόστος
από τη χρήση υπηρεσιών Διαδικτύου για την ανάγνωση των μηνυμάτων και δεν
μπορεί, συνεπώς, να έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου 5, παρ. 2 στοιχ. ε’ του
Ν. 2472/1997. Άλλωστε αυτή είναι και η ratio της διάταξης του άρθρου 11
Ν. 3471/2006, η οποία απαγορεύει την αποστολή τέτοιων μηνυμάτων χωρίς προη-
γούμενη συγκατάθεση του παραλήπτη. Με άλλα λόγια, η συλλογή των διευθύνσεων
που κρίνεται με βάση το άρθρο 5 Ν. 2472/1997 δεν μπορεί να είναι νόμιμη εφό-
σον επιδιώκεται σκοπός που απαγορεύεται από άλλη διάταξη νόμου, δηλαδή από
το άρθρο 11 Ν. 3471/2006.
Έτσι, όσον αφορά τη συλλογή διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που
ανήκουν σε φυσικά πρόσωπα και τη συμπερίληψή τους στο ηλεκτρονικό προϊόν της
εταιρείας, επιβλήθηκε πρόστιμο 25.000 ευρώ και η κύρωση της καταστροφής του
αρχείου με τις συλλεχθείσες διευθύνσεις. Επίσης, η εταιρεία υποχρεώθηκε να ενη-
μερώσει όλους τους αγοραστές του προϊόντος ότι περιέχει δεδομένα που δεν είναι
νόμιμα και πρέπει να διαγραφούν.
Η αποστολή διαφημιστικών μηνυμάτων μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και
φαξ από την ίδια την εταιρεία σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα αποτελεί ευθεία παρά-
βαση του άρθρου 11 παρ. 1 του Ν. 3471/2006 που απαγορεύει την αποστολή τέτοιων
μηνυμάτων χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση των παραληπτών, ανεξαρτήτως εάν
αυτοί είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα (άρθρο 11 παρ. 5 Ν. 3471/2006). Η εταιρεία
απλώς συμπεριλάμβανε στο μήνυμα δυνατότητα εναντίωσης στη συνέχιση της
αποστολής διαφημιστικών μηνυμάτων. Η Αρχή έκρινε ότι η ενέργεια αυτή διαφέρει
από τη λήψη προηγούμενης συγκατάθεσης των συνδρομητών. Να σημειωθεί ότι η
αποστολή των μηνυμάτων πραγματοποιείτο σε όλη τη λίστα διευθύνσεων ηλεκτρο-
νικού ταχυδρομείου και αριθμών τηλεομοιοτυπίας που είχε συλλέξει η εταιρεία από
το Διαδίκτυο και όχι μόνο σε όσους είχαν κάποια προηγούμενη συναλλαγή μαζί
της, οπότε και θα αρκούσε σύμφωνα με την παρ. 3 του ανωτέρω άρθρου η παροχή
δυνατότητας αντίρρησης (εναντίωσης) στην περαιτέρω αποστολή τέτοιων μηνυμά-
των. Στην εταιρεία επιβλήθηκε πρόστιμο 25.000 ευρώ.
β) Τέλος, στην επικοινωνία της Αρχής με τον Συνήγορο του Καταναλωτή και τις
εταιρείες που παρέχουν ηλεκτρονικές συνδρομητικές υπηρεσίες προστιθέμενης
αξίας επισημάνθηκε ότι η διαφήμιση μέσω μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου,
SMS και MMS πρέπει να πραγματοποιείται μόνο εάν ο συνδρομητής έχει δώσει εκ
των προτέρων ρητή συγκατάθεση προς τον συγκεκριμένο φορέα να δέχεται τέτοια
μηνύματα. Στον κανόνα αυτό προβλέπεται μόνο μια εξαίρεση όταν τα στοιχεία της
επαφής (π.χ. ο αριθμός του κινητού τηλεφώνου στον οποίο στέλνονται τα SMS)
έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο κάποιας προηγούμενης συναλλακτικής επαφής μετα-
ξύ των μερών. Η απαίτηση αυτή ισχύει ακόμα και για το πρώτο, «διερευνητικό», μή-
νυμα (π.χ. ένα μήνυμα που αναφέρει «αν θέλετε να λάβετε την υπηρεσία στείλτε
ΟΚ στον αριθμό ΧΧΧΧΧ»,) διότι και αυτό το μήνυμα αποσκοπεί στη διαφήμιση προ-
ϊόντος ή υπηρεσίας και δεν το έχει ζητήσει ο παραλήπτης. Επομένως, απαιτείται η
65
συγκατάθεση πριν από την αποστολή των μηνυμάτων, ακόμα και αν οι αριθμοί
στους οποίους αυτά αποστέλλονται έχουν αντληθεί από δημόσιους καταλόγους
συνδρομητών ή άλλες δημόσια προσβάσιμες πηγές.
3.8. ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ
Στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων, η Αρχή, με σειρά αποφάσεών της και άλ-
λων πράξεων, αντιμετώπισε ζητήματα σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης εργαζο-
μένων στα προσωπικά τους δεδομένα, τη χορήγηση δεδομένων προσωπικού χαρα-
κτήρα εργαζομένων σε τρίτους (είτε για δικαστική χρήση είτε για άλλους σκοπούς
επεξεργασίας), τον έλεγχο εργαζομένων αναφορικά με την τήρηση του ωραρίου,
την αναγκαιότητα ανακοίνωσης των σοβαρών προσωπικών λόγων που δικαιολο-
γούν τη χορήγηση άδειας σε εκπαιδευτικούς λειτουργούς, την ανάρτηση σε εμφα-
νείς χώρους των επιχειρήσεων πίνακα με στοιχεία των εργαζομένων τους και τις
υποχρεώσεις των συμβουλίων εργαζομένων, ως υπευθύνων επεξεργασίας.
3.8.1. Δικαίωμα πρόσβασης εργαζομένων στα προσωπικά τους δεδομένα
Όσον αφορά το δικαίωμα πρόσβασης εργαζομένων σε δεδομένα τους προσω-

πικού χαρακτήρα, η Αρχή έκρινε ότι το πρακτικό της συνεδρίασης του Δ.Σ. μιας
εταιρείας, κατά την οποία αποφασίζεται η καταγγελία της σύμβασης ενός εργαζο-
μένου, περιλαμβάνει πληροφορίες που ανάγονται στο πρόσωπό του και, κατά συ-
νέπεια, δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α΄
του Ν. 2472/1997. Συνεπώς, ο εργαζόμενος δικαιούται, σύμφωνα με τις διατάξεις
του άρθρου 12 του Ν. 2472/1997, να λάβει γνώση του αποσπάσματος των πρακτι-
κών, στο οποίο περιλαμβάνονται προσωπικά του δεδομένα, καθώς και των όποιων
σχετικών εγγράφων προσκομίστηκαν κατά τη συνεδρίαση (Απόφαση 28/2009, βλ.
και Απόφαση 1/2006). Στην προκειμένη περίπτωση, η εργοδότρια εταιρεία, ως
υπεύθυνος επεξεργασίας, παρέλειψε να ικανοποιήσει το δικαίωμα πρόσβασης του
προσφεύγοντος, καθόσον παρέλειψε να του χορηγήσει αντίγραφα των πρακτικών
της κρίσιμης συνεδρίασης του Δ.Σ. της, κατά την οποία αποφασίσθηκε ή εγκρίθηκε
η καταγγελία της σύμβασης που τη συνέδεε με τον προσφεύγοντα. Επίσης, η εργο-
δότρια εταιρεία παρέλειψε να χορηγήσει στον προσφεύγοντα αντίγραφα των εγ-
γράφων που προσκομίσθηκαν και ελήφθησαν υπόψη από τα μέλη του Δ.Σ. κατά την
παραπάνω συνεδρίαση και αναφέρονται στο πρόσωπο του προσφεύγοντος. Ακόμα
και στην περίπτωση που γινόταν δεκτό ότι η αρμοδιότητα για την καταγγελία της
σύμβασης του προσφεύγοντος ανήκε αποκλειστικά στον Πρόεδρο της εργοδότρι-
ας εταιρείας, και πάλι ο προσφεύγων έχει δικαίωμα πρόσβασης στα προαναφερθέ-
ντα έγγραφα, καθώς αυτά έλαβε υπόψη του το αρμόδιο όργανο προκειμένου να
προχωρήσει στην καταγγελία της σύμβασης. Εξάλλου, από το σώμα και το περιεχό-
μενο των εγγράφων αυτών προέκυψε ότι αυτά δεν αποτελούν, όπως ισχυριζόταν η
εργοδότρια εταιρεία, προσωπική αλληλογραφία του Προέδρου της, καθώς και τα
δύο φέρουν αριθμούς πρωτοκόλλου και αφορούν υπηρεσιακά θέματα, των οποίων
ο Πρόεδρος της εν λόγω εταιρείας λαμβάνει γνώση και επιλαμβάνεται ως κατα-
στατικό της όργανο. Από τα προαναφερόμενα προέκυψε ότι η εργοδότρια εταιρεία
παρέλειψε αδικαιολόγητα να ικανοποιήσει το δικαίωμα πρόσβασης του προσφεύ-
γοντος. Η Αρχή υποχρέωσε την εργοδότρια εταιρεία να χορηγήσει στον προσφεύ-
γοντα αντίγραφα των ζητηθέντων από αυτόν εγγράφων και της επέβαλε για τη δι-
66
απιστωθείσα παράβαση του άρθρου 12 του Ν. 2472/1997 την κύρωση του προστί-
μου (ύψους 5.000 ευρώ).
Σε άλλη περίπτωση σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης εργαζομένου σε προσω-
πικά του δεδομένα, η Αρχή εξέτασε την προσφυγή του ενδιαφερόμενου εργαζόμε-
νου κατά τράπεζας, ως υπευθύνου επεξεργασίας. Με την προσφυγή του αυτή, ο
προσφεύγων κατήγγειλε ότι εργαζόταν σε Νομαρχία, η οποία προέβη στην έκδοση
απόφασης λύσης της υπαλληλικής του σχέσης του μόνιμου δημόσιου υπάλληλου με
αυτή, αναδρομικά από 29/08/2007, και προέβη στη διακοπή της μισθοδοσίας του
μέσω τρεχούμενου λογαριασμού στην εν λόγω τράπεζα. Κατόπιν τούτων, ο προ-
σφεύγων, με αίτησή του, ζήτησε από το αρμόδιο υποκατάστημα της τράπεζας να του
χορηγήσει όλα τα έγγραφα με τα σχετικά αιτήματα της εν λόγω νομαρχίας και τις
απαντήσεις της τράπεζας, καθώς εκκρεμεί σχετική διαδικασία ενώπιον της δικαιο-
σύνης. Ωστόσο, το αρμόδιο υποκατάστημα της τράπεζας τού απάντησε ότι, μετά από
γνωμάτευση της νομικής της υπηρεσίας, δεν επιτρέπεται να του δοθούν πληροφορί-
ες σχετικές με τον λογαριασμό της εν λόγω νομαρχίας, καθώς η τράπεζα δεσμεύε-
ται από το τραπεζικό απόρρητο. Η Αρχή έκρινε ότι, από τα στοιχεία του φακέλου που
της υποβλήθηκε, προκύπτει ότι τα ως άνω ζητηθέντα από τον προσφεύγοντα εργα-
ζόμενο έγγραφα περιέχουν πληροφορίες που τον αφορούν, καθόσον συνδέονται
με την κίνηση του τρεχούμενου τραπεζικού λογαριασμού μισθοδοσίας του, του
οποίου ήταν ο ίδιος δικαιούχος. Συνεπώς, ο προσφεύγων έχει δικαίωμα πρόσβασης,
σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 12 του Ν. 2472/1997, στις ζητη-
θείσες πληροφορίες που αναφέρονται σε αυτόν. Για τον λόγο αυτό, η Αρχή κάλεσε
την τράπεζα, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, να ικανοποιήσει αμέσως το παραπάνω
δικαίωμα (έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4231/06-07-2009).
Πάντοτε σχετικά με το δικαίωμα πρόσβασης εργαζομένου σε προσωπικά του
δεδομένα, η Αρχή έκρινε, τέλος, ότι η πληροφορία σχετικά με το εάν ο προσφεύ-
γων εργαζόμενος είχε υπογράψει, ως εντεταλμένος από την εργοδότρια τράπεζα
κριτής και αξιολογητής, τα δελτία αξιολόγησης συγκεκριμένων συναδέλφων του,
κατά την περίοδο από 01/10/1993 έως 30/09/1994, αποτελεί δεδομένο προσωπι-
κού χαρακτήρα που αφορά τον ίδιο τον προσφεύγοντα, ως υποκείμενο, και, συνε-
πώς, ο προσφεύγων δικαιούται να λάβει γνώση της πληροφορίας αυτής, ασκώντας
το δικαίωμα πρόσβασης του άρθρου 12 του Ν. 2472/1997. Το δικαίωμα πρόσβασης
ικανοποιείται πλήρως με πιστοποιητικό ή βεβαίωση περί της εκ μέρους του εργαζο-
μένου αυτού υπογραφής φύλλων αξιολόγησης συναδέλφων του. Δεν ανήκει στο
δικαίωμα πρόσβασης και η χορήγηση του σώματος των δελτίων αξιολόγησης, τα
οποία, καθώς περιέχουν προσωπικά δεδομένα άλλων εργαζομένων, μπορούν να
χορηγηθούν μόνο με τη συγκατάθεση αυτών (έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1522-
1/19-10-2009).
3.8.2. Χορήγηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εργαζομένων σε τρίτους
Υποβλήθηκαν στην Αρχή ερωτήματα σχετικά με τη νομιμότητα χορήγησης δεδο-

μένων προσωπικού χαρακτήρα εργαζομένων σε τρίτους, είτε για δικαστική χρήση
είτε για άλλους σκοπούς επεξεργασίας.
Ειδικότερα, η Αρχή εξέτασε τη νομιμότητα διαβίβασης δεδομένων εργαζομένων
για δικαστική χρήση, και συγκεκριμένα για τον σκοπό της προβολής της ένστασης
των αλλαχού κερδηθέντων ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων (Απόφαση
10/2009). Στο ζήτημα αυτό, η Αρχή έλαβε υπόψη ότι, όπως παγίως κρίνει η νομο-
67
λογία των πολιτικών δικαστηρίων, προκειμένου να είναι ορισμένη η ένσταση του

υπερήμερου εργοδότη για την έκπτωση των αλλαχού κερδηθέντων από τους οφει-
λόμενους μισθούς υπερημερίας, κατά το άρθρο 656 εδ. β΄ ΑΚ, πρέπει αυτή να πε-
ριέχει τον συγκεκριμένο εργοδότη, στον οποίο απασχολήθηκε ο ενδιαφερόμενος
μισθωτός, τη συγκεκριμένη εργασία που προσέφερε ο ενδιαφερόμενος μισθωτός,
καθώς επίσης και τις συγκεκριμένες αποδοχές που έλαβε, ώστε να εκπέσουν αυ-
τές από τις αιτούμενες αποδοχές υπερημερίας. Στο πλαίσιο αυτό, η Αρχή έκρινε ότι
η αιτούσα εταιρεία, ως υπερήμερος εργοδότης, έχει έννομο συμφέρον, σύμφωνα
με τα οριζόμενα στο άρθρο 5 παρ. 2 περ. ε΄ του Ν. 2472/1997, να λάβει από το ΙΚΑ
ή/και τον ΟΑΕΕ-ΤΕΒΕ, ως υπευθύνους επεξεργασίας, για καθέναν από τους ενδι-
αφερόμενους πρώην εργαζομένους της, οι οποίοι διεκδικούν από την εν λόγω εται-
ρεία μισθούς υπερημερίας για το χρονικό διάστημα από 01/03/1997 έως σήμερα,
τα ακόλουθα απλά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους, που
ενδεχομένως τηρούνται στα αρχεία των οργανισμών αυτών: το ονοματεπώνυμο ή
την επωνυμία του συγκεκριμένου εργοδότη, τον χρόνο συγκεκριμένης απασχόλη-
σης και τις συγκεκριμένες αποδοχές που αναλογούν στην απασχόληση αυτή. Η δι-
αβίβαση των στοιχείων αυτών επιτρέπεται αποκλειστικά για τον προβαλλόμενο από
την εν λόγω εταιρεία σκοπό επεξεργασίας, ο οποίος συνίσταται στην προβολή της
ένστασης των αλλαχού κερδηθέντων, κατά το άρθρο 656 εδ. β΄ ΑΚ, ενώπιον των
αρμόδιων δικαστηρίων. Αντίθετα, η εν λόγω εταιρεία, ως υπερήμερος εργοδότης,
δεν δικαιούται να λάβει από τον ΟΑΕΔ, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, τα ζητηθέντα
από την ίδια στοιχεία σχετικά με την καταβολή επιδομάτων ανεργίας ή άλλων κοι-
νωνικών βοηθημάτων στους πρώην εργαζομένους της. Και τούτο, διότι τα επιδόμα-
τα αυτά δεν συνιστούν ωφέλεια κατά την έννοια του άρθρου 656 εδ. β΄ ΑΚ, και ως
εκ τούτου ο εργοδότης δεν μπορεί να αφαιρέσει από τους μισθούς υπερημερίας,
για δικό του όφελος, τις κοινωνικές αυτές παροχές. Η Αρχή έκρινε, περαιτέρω, ότι
το ΙΚΑ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, έχει, εξαιτίας ενεργειών και παραλείψεων
των οργάνων του, παραβιάσει τις διατάξεις των άρθρων 7 παρ. 2, 11 παρ. 3, και, συ-
νεπώς, και εκείνες του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997 και επέβαλε στο ΙΚΑ, για
τις διαπιστωθείσες παραβιάσεις των προαναφερομένων διατάξεων, την κύρωση
του προστίμου (συνολικού ύψους 5.000 ευρώ), σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρ-
θρο 21 του Ν. 2472/1997. Ακολούθως, η εργοδότρια εταιρεία, ως υπεύθυνος επε-
ξεργασίας, έχει συλλέξει παρανόμως τα ως άνω απλά και ευαίσθητα δεδομένα
προσωπικού χαρακτήρα των ενδιαφερομένων πρώην εργαζομένων της. Για τον
λόγο αυτό, η Αρχή τής επέβαλε την κύρωση της καταστροφής των παρανόμως
συλλεχθέντων επίμαχων απλών και ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτή-
ρα των υποκειμένων τους, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 21 του Ν. 2472/1997.
Επίσης, σε άλλη παρόμοια περίπτωση, η Αρχή έκρινε ότι συνάδει με τις διατάξεις
του Ν. 2472/1997 η διαβίβαση από την αρμόδια υπηρεσία του ΙΚΑ στον αιτούντα
τρίτο-υπερήμερο εργοδότη δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των πρώην εργα-
ζομένων του, και ειδικότερα το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία του συγκεκριμένου
(έτερου) εργοδότη τους κατά το επίδικο χρονικό διάστημα, τις ημέρες ασφάλισης,
τον χρόνο συγκεκριμένης απασχόλησής τους και το ύψος των αποδοχών τους.
Η διαβίβαση των στοιχείων αυτών (απλών προσωπικών δεδομένων) είναι νόμιμη,
καθώς κρίνεται ως απολύτως αναγκαία για την άσκηση δικαιώματος ενώπιον δικα-
στηρίου, για την προβολή της ένστασης του υπερήμερου εργοδότη των αλλαχού
κερδηθέντων (κατά το άρθρο 656 εδ. β΄ ΑΚ) και επιτρέπεται αποκλειστικά για δι-
καστική χρήση (έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/794/06-02-2009).
68
Περαιτέρω, η Αρχή εξέτασε περίπτωση διαβίβασης δεδομένων εργαζομένων

(βεβαιώσεων απασχόλησης) από το ΙΚΑ στην αιτούσα εταιρεία, για δικαστική χρή-
ση (εκδίκαση αγωγής καταβολής ποινικής ρήτρας, έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ.
Γ/ΕΞ/428-1/11-05-2009). Η Αρχή έκρινε, με βάση τα στοιχεία του φακέλου της
υπόθεσης, ότι η νομιμότητα, στην προβλεπόμενη σύμβαση συνεργασίας μεταξύ
των εμπλεκομένων εταιρειών, του ειδικού περιοριστικού όρου για τη μη απόσπαση
εργαζομένων, που αποτελεί αντικείμενο της επίδικης διαφοράς, θα κριθεί από το
αρμόδιο δικαστήριο κατά τη συζήτηση της αγωγής καταβολής ποινικής ρήτρας και
εκφεύγει των αρμοδιοτήτων της Αρχής. Η Αρχή εξέτασε, καταρχήν, τη νομιμότητα
της ζητηθείσας χορήγησης βεβαιώσεων απασχόλησης των ενδιαφερομένων πρώ-
ην εργαζομένων ανεξάρτητα από το ζήτημα νομιμότητας του ως άνω ειδικού περι-
οριστικού όρου. Στη συνέχεια, έκρινε ότι οι ως άνω ζητηθείσες βεβαιώσεις περιέ-
χουν απλά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των υποκειμένου τους. Συνεπώς, δεν
απαιτείται άδεια της Αρχής για τη χορήγηση των δεδομένων αυτών και η νομιμότη-
τα της εν λόγω επεξεργασίας εξαρτάται από τη διαπίστωση της πλήρωσης των όρων
και προϋποθέσεων των άρθρων 5 και 4 του Ν. 2472/1997. Η νομιμότητα της εν
λόγω επεξεργασίας χωρίς τη συγκατάθεση των υποκειμένων των δεδομένων, σύμ-
φωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις του άρθρου 5 παρ. 2 περ. ε΄ του Ν. 2472/1997,
προϋποθέτει στην περίπτωση αυτή την ερμηνεία ότι η προβλεπόμενη στη σύμβαση
συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκομένων εταιρειών ποινική ρήτρα για τη μη χρησι-
μοποίηση εργαζομένων από τη μια συμβαλλόμενη εταιρεία στην άλλη (χωρίς τη
γραπτή συμφωνία των μερών), ισχύει και στην περίπτωση απασχόλησης των εργα-
ζομένων σε θυγατρική εταιρεία μιας των συμβαλλομένων εταιρειών. Δεδομένου,
όμως, ότι το ερμηνευτικό αυτό ζήτημα εκκρεμεί προς επίλυση ενώπιον του αρμόδι-
ου δικαστηρίου, και ότι η αιτούσα εταιρεία, ως ενάγουσα στη δίκη αυτή, δύναται να
υποβάλει, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις των άρθρων 450 επ. ΚΠολΔ,
σχετικό αίτημα επίδειξης των παραπάνω εγγράφων, η Αρχή έκρινε ότι εναπόκειται
στο αρμόδιο δικαστήριο, εάν κρίνει τα επίμαχα στοιχεία αναγκαία, να διατάξει την
προσκομιδή τους.
Όσον αφορά τη χορήγηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εργαζομένων σε
τρίτους για σκοπούς επεξεργασίας άλλους από τη δικαστική χρήση, η Αρχή εξέτα-
σε, καταρχάς, τη νομιμότητα χορήγησης δεδομένων εργαζομένων σε επιχειρησια-
κό σωματείο (Απόφαση 37/2009). Ειδικότερα, η Αρχή απεφάνθη ότι η εργοδότρια
εταιρεία, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, οφείλει, με βάση την κείμενη εργατική νο-
μοθεσία, να χορηγήσει σε πρωτοβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση τα ζητηθέντα
στοιχεία, συγκεκριμένα για τα έτη 2006 και 2007 ονομαστικές καταστάσεις των
πάσης φύσεως πρόσθετων αμοιβών των εργαζομένων της (από υπερωρίες, πρό-
σθετες αμοιβές για ελέγχους, συμμετοχή σε διάφορες επιτροπές, ομάδες εργασί-
ας κλπ.) καθώς, επίσης, και αντίγραφα των εισηγήσεων των αρμόδιων διευθύνσε-
ων και των αποφάσεων της διοίκησης, που αφορούν τη διαδικασία χορήγησης πρό-
σθετων αμοιβών κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις της ισχύουσας Επιχειρησιακής
Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας και του Κανονισμού Πρόσθετων Αμοιβών, για
τους σκοπούς του ελέγχου της ορθής (ή μη) εφαρμογής της ισχύουσας επιχειρησι-
ακής ΣΣΕ, της διαπραγμάτευσης για την κατάρτιση νέου Κανονισμού Πρόσθετων
Αμοιβών, και του ελέγχου ότι τηρείται στην εν λόγω επιχείρηση η αρχή της ίσης με-
ταχείρισης μεταξύ των εργαζομένων της ίδιας ειδικότητας και ότι δεν έχουν εισα-
χθεί αθέμιτες διακρίσεις κατά την απασχόληση. Κατά συνέπεια, επιτρέπεται η εργο-
δότρια εταιρεία, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, να χορηγήσει στη συνδικαλιστική
69
οργάνωση τα επίμαχα δεδομένα (με ονομαστικό προσδιορισμό) και χωρίς τη συ-

γκατάθεση των υποκειμένων των δεδομένων (άρθρο 5 παρ. 2 περ. ε΄ Ν. 2472/1997),
αφού, ωστόσο, προηγουμένως ενημερώσει σχετικά τα ενδιαφερόμενα υποκείμενα
(άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997).
Στο ίδιο πλαίσιο, η Αρχή εξέτασε τη νομιμότητα χορήγησης δεδομένων προσω-
πικού χαρακτήρα εργαζομένων από το ΙΚΑ, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, σε αιτού-
ντα δήμο. Ειδικότερα, ο ενδιαφερόμενος δήμος ζητούσε, κατόπιν αιτήσεώς του, να
πληροφορηθεί από το αρμόδιο υποκατάστημα του ΙΚΑ εάν συγκεκριμένη εργολά-
βος καθαριότητας είχε ασφαλίσει η ίδια το προσωπικό της (δύο εργάτες αποκομι-
δής και έναν οδηγό για κάθε συνεργείο) για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα,
για το συνεργείο αποκομιδής απορριμμάτων στα δημοτικά διαμερίσματα του εν
λόγω δήμου και για το συνεργείο αποκομιδής απορριμμάτων στον δήμο αυτό.
Η Αρχή έκρινε καταρχάς ότι τα ζητηθέντα στοιχεία συνιστούν απλά δεδομένα προ-
σωπικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους (βλ. άρθρο 2 στοιχ. α΄ και β΄ του
Ν. 2472/1997). Περαιτέρω, λαμβάνοντας υπόψη τη διάταξη του άρθρου 8 περ. 5 εδ.
ε΄ του Α.Ν. 1846/1951, όπως τροποποιήθηκε από τις διατάξεις του άρθρου 60 παρ. 1
Ν. 2676/1990, η Αρχή έκρινε ότι συνάδει με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 η χορή-
γηση στον ενδιαφερόμενο δήμο –είτε από τη συγκεκριμένη εργολάβο καθαριότη-
τας είτε απευθείας από το αρμόδιο υποκατάστημα του ΙΚΑ, ως υπευθύνου επεξερ-
γασίας– βεβαίωσης του ΙΚΑ με τα αναφερόμενα στοιχεία, προκειμένου, αντίστοιχα,
είτε να διαπιστωθεί ότι έχουν ήδη καταβληθεί είτε θα καταβληθούν πραγματικά οι
οφειλόμενες προς το ΙΚΑ εισφορές ή άλλες συναφείς οφειλές, για τα επίμαχα χρο-
νικά διαστήματα, που αντιστοιχούν στη διάρκεια της συναφθείσας σύμβασης έργου
με αντικείμενο την αποκομιδή των απορριμμάτων του εν λόγω δήμου (έγγραφο υπ’
αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4690/28-07-2009).
Πάντοτε σχετικά με τη χορήγηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα εργαζομέ-
νων σε τρίτους για σκοπούς επεξεργασίας άλλους από τη δικαστική χρήση, η Αρχή
εξέτασε, επίσης, μετά από έγγραφο ερώτημα ταμείου ασφάλισης (ΕΤΑΜ-ΜΜΕ), το
εάν το ταμείο, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, επιτρέπεται να γνωστοποιήσει στην αι-
τούσα ανώνυμη εταιρεία (εκδόσεων) τον συνολικό χρόνο συντάξιμης υπηρεσίας
των εργαζομένων σε αυτήν, οι οποίοι είναι ασφαλισμένοι στο ταμείο. Η χορήγηση
της σχετικής βεβαίωσης ζητήθηκε από την αιτούσα εργοδότρια εταιρεία με την αιτι-
ολογία ότι είναι εισηγμένη στο Χρηματιστήριο Αθηνών και υποχρεούται, κατά τους
ισχυρισμούς της, να προβεί στις οικονομικές της καταστάσεις σε αναγραφή των
ποσών αποζημίωσης των εργαζομένων που θα καταβάλλει σε περίπτωση συνταξιο-
δότησής τους. Η Αρχή έκρινε καταρχάς ότι τα ζητηθέντα στοιχεία σχετικά με το
συνολικό χρόνο συντάξιμης υπηρεσίας των εργαζομένων συνιστούν απλά προσω-
πικά δεδομένα των ενδιαφερομένων υποκειμένων (βλ. άρθρο 2 στοιχ. α΄ και β΄
Ν. 2472/1997). Περαιτέρω, η Αρχή έλαβε υπόψη το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο υπ’
αριθ. 19 Παροχές σε εργαζομένους του παραρτήματος του εφαρμοστέου κανονι-
σμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης 1126/2008 και ιδίως την προβλεπόμενη υποχρέωση
εταιρείας εισηγμένης στο χρηματιστήριο για αναγραφή στις οικονομικές της κατα-
στάσεις των προβλεπόμενων παροχών εξόδου σε εργαζομένους, η οποία υφίσταται
όταν (και μόνο όταν) η εταιρεία δεσμεύεται αποδεδειγμένα να τερματίσει την απα-
σχόληση εργαζομένου ή ομάδας εργαζομένων πριν από την κανονική ημερομηνία
αποχώρησης ή να χορηγήσει παροχές εξόδου στο πλαίσιο προσφοράς για εκούσια
έξοδο από την υπηρεσία, και έκρινε ότι, από τα στοιχεία του φακέλου της υπόθεσης
αυτής, δεν προέκυψε ότι η αιτούσα εταιρεία είναι, όπως ορίζεται (βλ. ιδίως υπ’ αριθ.
70
πρωτ. 19 σημείο 4 στοιχ. δ’ του Διεθνούς Λογιστικού Προτύπου), αποδεδειγμένα δε-

σμευμένη να καταβάλει παροχές εξόδου σε εργαζόμενο ή ομάδα εργαζομένων που
θα αποχωρήσουν πρόωρα από την εταιρεία. Ως εκ τούτου, δεν ήταν δικαιολογημένη
για τον λόγο αυτό η ζητηθείσα διαβίβαση ασφαλιστικών στοιχείων των εργαζομέ-
νων της εταιρείας. Εξάλλου, δεν προέκυψε ούτε ότι οι ενδιαφερόμενοι εργαζόμενοι
έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους για τη διαβίβαση των δεδομένων από το ταμείο
ασφάλισης στην εργοδότρια εταιρεία. Με βάση τα προαναφερόμενα, κρίθηκε ότι
δεν συνάδει με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 η ζητηθείσα γνωστοποίηση του συνο-
λικού χρόνου συντάξιμης υπηρεσίας, χωρίς τη συγκατάθεση των ενδιαφερομένων
εργαζομένων (έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/7806/24-12-2009).
3.8.3. Έλεγχος εργαζομένων αναφορικά με την τήρηση του ωραρίου
Σωματείο εργαζομένων σε δημόσια επιχείρηση υπέβαλε έγγραφο ερώτημα για

το εάν συνάδει με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 η εγκατάσταση και λειτουργία από
την εργοδότρια επιχείρηση εικονολήπτη (κάμερας) για τον σκοπό του ελέγχου των
εργαζομένων κατά την προσέλευση και αναχώρησή τους από την υπηρεσία. Η Αρχή
απάντησε (έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4404-1/12-08-2009) ότι, όπως έχει ήδη
κρίνει (βλ. και έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1771-1/06.06.2008), ο έλεγχος της τή-
ρησης του ωραρίου εργασίας από τους ενδιαφερόμενους εργαζομένους μέσω των
εικονοληπτών (καμερών) κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης δεν συνάδει με τις θε-
μελιώδεις επιταγές του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997. Και τούτο, διότι η εισαγω-
γή και χρήση τέτοιων μεθόδων ελέγχου των εργαζομένων συνιστά επεξεργασία
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία δεν είναι αναγκαία για την επίτευξη
του επιδιωκόμενου σκοπού επεξεργασίας, και είναι, συνεπώς, παράνομη. Ειδικότε-
ρα, η εργοδότρια επιχείρηση επιτρέπεται, βάσει των διατάξεων του Ν. 2472/1997, να
προβεί σε ηπιότερες μορφές επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
των εργαζομένων της, κάνοντας χρήση των στοιχείων ηλεκτρονικής κάρτας εισό-
δου καθενός τους στο χώρο εργασίας του, προκειμένου να ελέγξει τον χρόνο προ-
σέλευσής του στον χώρο αυτόν και, αντίστοιχα, της αναχώρησής του από αυτόν.
Ο έλεγχος τήρησης του ωραρίου μπορεί να διενεργηθεί με την επεξεργασία των
στοιχείων, που αφορούν τη σήμανση της κάρτας εισόδου τους, ενώ η πραγματική
ώρα προσέλευσης ορισμένων υπαλλήλων (ή και του συνόλου του προσωπικού)
μπορεί να ελεγχθεί βάσει περιοδικών επιτόπιων αιφνιδιαστικών ελέγχων, προκειμέ-
νου να διαπιστωθεί εάν οι εργαζόμενοι βρίσκονται στις θέσεις εργασίας τους στον
καθορισμένο χρόνο, σύμφωνα με τις σχετικές υποχρεώσεις τους. Αντίθετα, απο-
κλείεται η λήψη και κάθε άλλη επεξεργασία δεδομένων των εργαζομένων της δη-
μόσιας επιχείρησης μέσω κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης για τον σκοπό ελέγ-
χου τήρησης του ωραρίου. Η Αρχή επεσήμανε, επιπλέον, ότι στη βάση του προανα-
φερόμενου εγγράφου της, έχει ήδη εκδοθεί η υπ’ αριθ. πρωτ. ΔΙΔΑΔ/Φ1/2.1/20586
εγκύκλιος (της 25/07/2008) του ΥΠΕΣΔΑ για τον έλεγχο της τήρησης του ωραρίου
εργασίας των υπαλλήλων στον δημόσιο τομέα, που αφορά την απαγόρευση χρήσης
κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης για τον σκοπό του ελέγχου της τήρησης του
ωραρίου εργασίας των εργαζομένων στον δημόσιο τομέα.
Εξάλλου, πάντα με ανάλογες σκέψεις, η Αρχή έχει απορρίψει με σχετικές πράξεις
της αιτήσεις φορέων του δημοσίου τομέα για τοποθέτηση μηχανημάτων ελέγχου
τήρησης του ωραρίου προσέλευσης και αποχώρησης των εργαζομένων στις υπηρε-
σίες τους με τη βιομετρική μέθοδο της δακτυλοσκόπησης, παρόλο που οι φορείς
71
αυτοί επικαλούνταν την ανάγκη άσκησης ελέγχου τήρησης του νέου ωραρίου λει-
τουργίας των δημοσίων υπηρεσιών και των ΝΠΔΔ. Σχετική είναι και η εγκύκλιος υπ’
αριθ. πρωτ. ΔΙΔΑΔ/Φ.64/351/5130 (της 22/02/2008) του ΥΠΕΣΔΑ για τον έλεγχο
της τήρησης του ωραρίου εργασίας των υπαλλήλων στον δημόσιο τομέα, η οποία
εκδόθηκε στη βάση του εγγράφου υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/8161-1/07.12.2007 εγγράφου
της Αρχής και αφορά την απαγόρευση χρήσης βιομετρικών μεθόδων, όπως εκείνη
της δακτυλοσκόπησης, για τον σκοπό του ελέγχου της τήρησης του ωραρίου εργα-
σίας των εργαζομένων στο δημόσιο τομέα.
3.8.4. Άδειες εκπαιδευτικών λειτουργών δημόσιας εκπαίδευσης
Σχετικά με τη χορήγηση άδειας σε εκπαιδευτικούς λειτουργούς δημόσιας εκπαί-

δευσης, η Αρχή εξέτασε εάν ο ενδιαφερόμενος εκπαιδευτικός λειτουργός πρέπει
να αποκαλύψει τους σοβαρούς προσωπικούς λόγους, για τους οποίους ζητεί άδεια
από την υπηρεσία του. Η χορήγηση ετήσιας κανονικής άδειας έως 10 ημέρες με
αποδοχές σε υπαλλήλους που έχουν διακοπές εργασίας, τελεί, σύμφωνα με άρθρο
48 παρ. 3 του Υπαλληλικού Κώδικα (που κυρώθηκε με τον Ν. 3528/2007), υπό την
αυστηρή προϋπόθεση της συνδρομής σε κάθε περίπτωση σοβαρών λόγων ανά-
γκης. Κατά συνέπεια, η αρμόδια υπηρεσία, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, και ειδικό-
τερα ο προϊστάμενός της, στον οποίο έχει ανατεθεί η επεξεργασία των φακέλων
των υπαλλήλων και των δεδομένων και των δικαιολογητικών που επιβάλλουν τη
χορήγηση της άδειας, οφείλει να γνωρίζει πριν την χορηγήσει τους επικαλούμε-
νους από τον υπάλληλο λόγους, προκειμένου να εκτιμήσει τη σοβαρότητά τους,
ώστε να μην διαταραχθεί άνευ σοβαρού λόγου η εύρυθμη διεξαγωγή των σχολι-
κών μαθημάτων. Αν οι λόγοι αυτοί προκύπτουν από τα στοιχεία που νόμιμα περι-
λαμβάνονται στον ατομικό φάκελο του υπαλλήλου, η σχετική ενημέρωση της υπη-
ρεσίας δεν προσκρούει στις διατάξεις του Ν. 2472/1997. Αν, πάλι, οι επικαλούμενοι
λόγοι συνδέονται με δεδομένα είτε του υπαλλήλου είτε τρίτου προσώπου (όπως τα
μέλη της οικογένειάς του), που ο ενδιαφερόμενος υπάλληλος δεν θα ήθελε να
αποκαλύψει και, ιδίως, να συμπεριληφθούν στον σχετικό φάκελό του, τότε εφόσον
η υπηρεσία απαιτεί γραπτώς μια γενική αναφορά των λόγων αυτών και ταυτόχρο-
να την προφορική τους εξειδίκευση, χωρίς κατάθεση των σχετικών δικαιολογητι-
κών, αλλά μόνο τυχόν επίδειξη αυτών (εφόσον κριθεί αναγκαίο) από τον υπάλλη-
λο στον προϊστάμενο της υπηρεσίας, δηλαδή στο όργανο που θα χορηγήσει τη ζη-
τούμενη άδεια, η διαδικασία αυτή δεν προσκρούει στις διατάξεις του Ν. 2472/1997
(έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4388/10-07-2009).
3.8.5. Ανάρτηση πίνακα με στοιχεία εργαζομένων σε εμφανή χώρο της εργοδό-

τριας επιχείρησης
Υποβλήθηκαν στην Αρχή ερωτήματα για το εάν συνάδει με τις διατάξεις του Ν.
2472/1997 η ανάρτηση σε εμφανή χώρο της εργοδότριας επιχείρησης πίνακα με
στοιχεία των εργαζομένων στην επιχείρηση αυτή, συμπεριλαμβανομένης της ηλικί-
ας τους. Στις απαντήσεις της στα εν λόγω ερωτήματα, η Αρχή καταρχάς επεσήμα-
νε ότι η ανάρτηση του σχετικού πίνακα σε εμφανές σημείο του τόπου εργασίας
προβλέπεται ρητά από τις διατάξεις του άρθρου 16 του Ν. 2874/2000. Με βάση τις
διατάξεις αυτές, ο σχετικός πίνακας, ο οποίος αναρτάται, πρέπει να περιλαμβάνει
στήλες με τα ακόλουθα στοιχεία κάθε εργαζόμενου της επιχείρησης: α) το ονομα-
72
τεπώνυμο του, ονοματεπώνυμο πατέρα και μητέρας, ηλικία και οικογενειακή κατά-
σταση (τέκνα) β) την ειδικότητα, ημερομηνία πρόσληψης και την τυχόν προϋπηρε-
σία στην ειδικότητα γ) τον αριθμό κάρτας πρόσληψης (ΟΑΕΔ), τον αριθμό μητρώου
του ΙΚΑ, τον αριθμό βιβλιαρίου ανηλίκων (επί απασχολήσεων ανηλίκων) και τον
αριθμό αδείας εργασίας αλλοδαπού (επί απασχολήσεως αλλοδαπού) δ) τα στοι-
χεία του τεχνικού ασφάλειας και του γιατρού εργασίας, καθώς και το ωράριο απα-
σχόλησής τους στην επιχείρηση και ε) τη διάρκεια εργασίας (ώρες έναρξης και λή-
ξης ημερήσιας εργασίας), το διάλειμμα και τις διακοπές εργασίας. Τα παραπάνω
στοιχεία των εργαζομένων και περαιτέρω η ηλικία τους συνιστούν απλά δεδομένα
προσωπικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρ-
θρο 2 στοιχ. α΄ και β΄ του Ν. 2472/1997. Συνεπώς, τα δεδομένα αυτά επιτρέπεται να
τύχουν επεξεργασίας, ακόμα και χωρίς τη συγκατάθεση των ενδιαφερομένων υπο-
κειμένων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 5 του Ν. 2472/1997.
Ακολούθως, η ανάρτηση του πίνακα προσωπικού, που περιέχει τα οριζόμενα από τη
διάταξη του άρθρου 16 του Ν. 2874/2000 στοιχεία των εργαζομένων, καθόσον επι-
βάλλεται από τον νόμο, συνιστά επεξεργασία αναγκαία για την εκπλήρωση υπο-
χρεώσεως του εργοδότη-υπευθύνου επεξεργασίας. Περαιτέρω, η Αρχή έκρινε ότι
η ανάρτηση των στοιχείων του προσωπικού, συμπεριλαμβανομένης της ηλικίας
τους, συνάδει με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 (άρθρο 5 παρ. 2 περ. β΄ και ε΄ σε
συνδυασμό με το άρθρο 4 παρ. 1, αρχή αναλογικότητας). Η αναγραφή της ηλικίας
κάθε εργαζομένου συμβάλλει, εξάλλου, στην πλήρωση του πρωταρχικού σκοπού
της εργατικής νομοθεσίας, που είναι η αρχή της προστασίας των εργαζομένων,
καθόσον συμβάλλει στον έλεγχο της απασχόλησης στην επιχείρηση αφενός ανη-
λίκων εργαζομένων και αφετέρου εργαζομένων, οι οποίοι έχουν ήδη συμπληρώσει
την προβλεπόμενη από τις οικείες διατάξεις ηλικία για συνταξιοδότηση. Ο σχετικός
πίνακας προσωπικού πρέπει να αναρτάται σε χώρο προσιτό σε κάθε εργαζόμενο
καθώς και στους εκπροσώπους των εργαζομένων (σωματεία, συμβούλιο εργαζο-
μένων, επιτροπή υγιεινής και ασφάλειας κλπ.) και στους επιθεωρητές του ΣΕΠΕ ή
του ΙΚΑ. Ωστόσο, πρέπει να αποφεύγεται, κατά το δυνατόν, η ανάρτηση σε χώρους
προσβάσιμους σε άλλους τρίτους (πελάτες ή προμηθευτές της επιχείρησης)
(βλ. έγγραφα υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/4452/14-07-2009, Γ/ΕΞ/1737-1/14-07-2009,
Γ/ΕΞ/78-1/12-10-2009).
3.8.6. Συμβούλια Εργαζομένων ως Υπεύθυνοι Επεξεργασίας
Υποβλήθηκε στην Αρχή το ερώτημα εάν τα Συμβούλια Εργαζομένων και οι Επι-

τροπές Εργαζομένων (του Ν. 1767/1988), έχουν υποχρέωση να γνωστοποιούν και
να λαμβάνουν άδεια από την Αρχή για την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα που πραγματοποιούν ή εάν εμπίπτουν στην εξαίρεση του άρθρου 7Α Ν.
2472/1997. Η Αρχή επεσήμανε, καταρχάς, ότι τα συμβούλια εργαζομένων της επι-
χείρησης ή του ομίλου, που συστήνονται στη βάση των διατάξεων του Ν. 1767/1988
δεν αποτελούν συνδικαλιστικές οργανώσεις των εργαζομένων υπό την έννοια των
διατάξεων του Ν. 1264/1982. Ωστόσο, τα συμβούλια εργαζομένων θεωρούνται αντι-
πρόσωποι των εργαζομένων, κατά την έννοια του άρθρου 3 της 135 Διεθνούς Σύμ-
βασης Εργασίας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου 2 παρ. 3 του
Ν. 1767/1988. Ακολούθως, τα συμβούλια εργαζομένων, που συστήνονται στη βάση
των διατάξεων του Ν. 1767/1988, καθίστανται καταρχήν, σύμφωνα με τα οριζόμενα
στις διατάξεις των άρθρων 2 και 6 του Ν. 2472/1997, υπεύθυνοι επεξεργασίας για
73
τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που συλλέγουν και τηρούν στα αρχεία, τα

οποία συστήνουν στο πλαίσιο της άσκησης των αρμοδιοτήτων τους, όπως αυτές
καθορίζονται από τις διατάξεις του προαναφερόμενου Ν. 1767/1988 ή από άλλες
διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας. Ωστόσο, τα συμβούλια εργαζομένων, που συ-
στήνονται στη βάση των διατάξεων του Ν. 1767/1988, ως υπεύθυνοι επεξεργασίας
απαλλάσσονται από την υποχρέωση γνωστοποίησης του άρθρου 6 και από την
υποχρέωση λήψης άδειας του άρθρου 7 του Ν. 2472/1997, σύμφωνα με τα οριζό-
μενα στις διατάξεις του άρθρου 7Α παρ. 1 περ. α΄, δηλαδή «όταν η επεξεργασία
πραγματοποιείται αποκλειστικά για σκοπούς που συνδέονται άμεσα με σχέση εργα-
σίας ή έργου ή με παροχή υπηρεσιών στο δημόσιο τομέα και είναι αναγκαία για την
εκπλήρωση υποχρέωσης που επιβάλλει ο νόμος ή για την εκτέλεση των υποχρεώ-
σεων από τις παραπάνω σχέσεις και το υποκείμενο έχει προηγουμένως ενημερω-
θεί» (έγγραφο υπ’ αριθ. πρωτ. Γ/ΕΞ/2275-1/24-12-2009). Τα μέλη των εν λόγω
συμβουλίων εργαζομένων κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους επιφορτίζο-
νται, εξάλλου, όχι μόνο με τις υποχρεώσεις για το απόρρητο και την ασφάλεια της
επεξεργασίας, που τίθενται από τις διατάξεις του άρθρου 10 του Ν. 2472/1997, αλλά
και από τις ειδικότερες υποχρεώσεις εχεμύθειας, που τίθενται από τη διάταξη του
άρθρου 13 παρ. 5 του Ν. 1767/1988 («Τα μέλη των εργασιακών συμβουλίων έχουν
υποχρέωση να μην ανακοινώνουν σε τρίτους, χωρίς τη συγκατάθεση του εργοδότη,
πληροφορίες που αναφέρονται σε θέματα της προηγούμενης παραγράφου ή έχουν
ιδιάζουσα σημασία για την επιχείρηση και των οποίων η διαρροή θα είχε επιβλαβείς
συνέπειες για την ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης») ή από άλλες διατάξεις της
εργατικής νομοθεσίας, λαμβανομένων υπόψη και των επιταγών, ιδίως, των διατάξε-
ων των άρθρων 12 παρ. 1 και 3 εδ. α΄ του Ν. 1767/1988.
3.9. ΕΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ
3.9.1. Κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης
Οι υποθέσεις που αφορούν κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης αποτέλεσαν, για

άλλο ένα έτος, σημαντικό τμήμα της δραστηριότητας της Αρχής. Στην πλειονότητα
των υποθέσεων που υποβάλλονται στην Αρχή, το κυριότερο πρόβλημα είναι η
εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας, ως προς τον προσδιορισμό των σημεί-
ων τοποθέτησης καμερών για σκοπούς προστασίας προσώπων και αγαθών. Πα-
ράλληλα, η Αρχή διευκρίνισε την αρμοδιότητα των ΟΤΑ να εγκαθιστούν κλειστά
κυκλώματα τηλεόρασης και τροποποίησε την Οδηγία 1122/2000 ως προς τον χρό-
νο τήρησης των δεδομένων για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
α) Με την Απόφαση 77/2009, η Αρχή εξέτασε αίτημα του Δήμου Αθηναίων για
εγκατάσταση κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης στις παιδικές χαρές αρμοδιότη-
τάς του. Σκοπός ήταν αφενός η προστασία των παιδιών, των συνοδών τους και των
εργαζομένων του Δήμου από πρόσωπα που ενδέχεται να εκδηλώσουν παραβατική
συμπεριφορά και αφετέρου η προστασία των περιουσιακών αγαθών του Δήμου,
δηλαδή των εγκαταστάσεων που βρίσκονται εντός των χώρων των παιδικών χα-
ρών. Ο Δήμος ζήτησε η χρήση του κλειστού κυκλώματος να πραγματοποιείται καθ’
όλη τη διάρκεια της ημέρας από τη Δημοτική Αστυνομία και σε περίπτωση συμβά-
ντος τα δεδομένα να διαβιβάζονταν στις αρμόδιες αρχές.
Η Aπόφαση της Αρχής είχε δύο σκέλη. Με το πρώτο σκέλος της, οριοθετείται η
δυνατότητα δημοσίων Αρχών να εγκαθιστούν κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης.
74
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η υπαίθρια δημοτική παιδική χαρά εξομοι-

ώνεται με δημόσιο χώρο προσιτό στο κοινό, κατά τις ώρες λειτουργίας της. Όμως,
η χρήση συστημάτων παρακολούθησης σε δημόσιους χώρους είναι επιτρεπτή μόνο
για λόγους δημόσιου συμφέροντος που προβλέπονται ρητώς από τυπικό νόμο ή δι-
άταγμα εκδιδόμενο κατόπιν ειδικής εξουσιοδοτήσεως (βλέπε σχετικά και τη Γνω-
μοδότηση 1/2009 της Αρχής). Όταν υπεύθυνος επεξεργασίας είναι δημόσια αρχή,
απαιτείται, σύμφωνα και με την αρχή της νομιμότητας που διέπει τη δράση της Διοί-
κησης, η σχετική αρμοδιότητα για την εγκατάσταση και λειτουργία κλειστού κυκλώ-
ματος τηλεόρασης να προβλέπεται ειδικώς από νομοθετική ή κανονιστική διάταξη,
η οποία πρέπει, μεταξύ άλλων, να προσδιορίζει τον σκοπό της επεξεργασίας. Επο-
μένως, απαιτείται να υφίσταται ρητή και ειδική διάταξη, η οποία να απονέμει στους
οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή ειδικά στο Δήμο Αθηναίων την αρμοδιότητα
εγκατάστασης και λειτουργίας συστήματος καταγραφής εικόνας ή/και ήχου των
προσώπων που επισκέπτονται τις παιδικές χαρές. Τέτοια αρμοδιότητα δεν προβλέ-
πεται από την κείμενη νομοθεσία και επομένως η Αρχή έκρινε ότι ο Δήμος Αθηναί-
ων δεν νομιμοποιείται να χρησιμοποιεί κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης κατά τις ώρες
λειτουργίας των παιδικών χαρών.
Στο δεύτερο σκέλος της απόφασης, η Αρχή εξέτασε την περίπτωση λειτουργίας
του συστήματος επιτήρησης μετά τη λήξη του ωραρίου λειτουργίας των παιδικών
χαρών. Οι περιφραγμένες παιδικές χαρές, οι είσοδοι των οποίων κλειδώνουν, ώστε
να εμποδίζεται η είσοδος του κοινού σε αυτές, εξομοιώνονται προς δημοτικά κτίρια.
Ο Δήμος έχει έννομο συμφέρον να φροντίζει για την προστασία τους και η αρμο-
διότητα αυτή προκύπτει από τις διατάξεις του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Επο-
μένως, η ανωτέρω καταρχήν νόμιμη επεξεργασία θα πρέπει να είναι σύμφωνη και
με την αρχή της αναλογικότητας. Η Αρχή προχώρησε στη στάθμιση αυτή λαμβάνο-
ντας υπόψη τα παρακάτω.
Από τη μια πλευρά, η εγκατάσταση καμερών σε χώρο που παίζουν παιδιά συνι-
στά, καταρχήν, προσβολή του δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής. Η τοποθέτηση καμε-
ρών σε παιδικές χαρές πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα, καθώς δεν
είναι εύκολο να αξιολογηθούν οι συνέπειες που μια τέτοια επεξεργασία μπορεί να
έχει για την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας των ανηλίκων. Υπάρχει ο κίν-
δυνος να περιορισθεί η ανάπτυξη της έννοιας της ελευθερίας τους, εάν πιστέψουν
από μικρή ηλικία ότι είναι φυσιολογικό να παρακολουθούνται μέσω καμερών.
Ο κίνδυνος αυτός υφίσταται ακόμα και αν οι συσκευές αυτές βρίσκονται εκτός λει-
τουργίας, διότι δημιουργείται το αίσθημα ότι πολύ πιθανό να βρίσκεται ο πολίτης
υπό παρακολούθηση.
Από την άλλη πλευρά, ο Δήμος οφείλει να παρέχει τα αναγκαία μέσα για την ευ-
ημερία, την προστασία και τη φροντίδα του παιδιού. Οι παιδικές χαρές αποτελούν
εγκαταστάσεις που συμβάλλουν προς την κατεύθυνση αυτή. Το κόστος από τις επι-
διορθώσεις των ζημιών στις εγκαταστάσεις αυτές είναι σημαντικό και καλείται να
το καλύψει ο Δήμος, ενώ από τα προσκομισθέντα στοιχεία φάνηκε ότι ο αριθμός
των ζημιών είναι τόσο σημαντικός που δυσχεραίνει την προσπάθεια του Δήμου να
προσφέρει σωστούς χώρους παιχνιδιού στα παιδιά.
Συνεκτιμώντας τα στοιχεία αυτά, η Αρχή έκρινε ότι μπορεί να επιτραπεί δοκιμα-
στικά η εγκατάσταση κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε ένα περιορισμένο
αριθμό παιδικών χαρών. Ο Δήμος υποχρεώθηκε να καταθέσει συγκριτικά στοιχεία
σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την αναλογικότητα του συστήματος για την
προστασία των εγκαταστάσεών του, μετά την πάροδο ενός έτους λειτουργίας.
75
Η εγκατάσταση επετράπη μόνο σε παιδικές χαρές για τις οποίες έχουν ληφθεί όλα
τα άλλα μέτρα προστασίας, όπως να πληρούν τις σύγχρονες προδιαγραφές του
ΕΛΟΤ, ενώ τα δεδομένα επετράπη να τηρούνται το πολύ έως 24 ώρες.
Ένα άλλο θέμα, που τέθηκε από Δημοτική αρχή, αφορούσε την εγκατάσταση κα-
μερών σε κορυφές βουνών, ώστε να λαμβάνεται πανοραμική άποψη τμημάτων των
δασών της περιοχής. Ο Δήμος επιθυμούσε να διαθέτει ηλεκτρονικό σύστημα με δυ-
νατότητα ανίχνευσης καπνού ώστε να ειδοποιεί την πυροσβεστική, σε περίπτωση
πυρκαγιάς. Ένα τέτοιο σύστημα καταγράφει πανοραμικές εικόνες, διαθέτει λει-
τουργία εστίασης της εικόνας (ζουμ), αλλά η ανάλυσή του δεν επιτρέπει την κατα-
γραφή προσώπων, αριθμών αυτοκινήτων ή άλλων προσωπικών δεδομένων.
Η Αρχή απάντησε ότι με βάση τα παραπάνω στοιχεία ένα τέτοιο σύστημα δεν
πραγματοποιεί επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, επομένως ο Δή-
μος δεν έχει κάποια υποχρέωση έναντι της Αρχής. Εάν όμως υπάρχει η δυνατό-
τητα να προσδιοριστούν τα υποκείμενα των δεδομένων, εμμέσως ή αμέσως, τότε
έχει εφαρμογή ο Ν. 2472/1997, οπότε θα έπρεπε να ισχύουν όσα αναφέρθηκαν
παραπάνω για την αρμοδιότητα των ΟΤΑ να χρησιμοποιούν τέτοια συστήματα επι-
τήρησης σε δημόσιους χώρους. Η Αρχή επισήμανε ότι ο Δήμος θα πρέπει να
φροντίσει ώστε να αποκλειστεί η πιθανότητα αναγνώρισης προσώπων μέσω των
καμερών.
β) Το σημαντικότερο ίσως θέμα που αντιμετωπίζει η Αρχή, για υπευθύνους επε-
ξεργασίας που δεν ανήκουν στο δημόσιο και εγκαθιστούν κλειστά κυκλώματα τη-
λεόρασης, αφορά την εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας. Όπως έχει τονι-
σθεί στην Οδηγία 1122/2000 της Αρχής για τα κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης, η
λειτουργία τους επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, χωρίς τη συγκατάθεση των υποκειμέ-
νων της επεξεργασίας, με σκοπό την προστασία προσώπων ή αγαθών. Βέβαια, η
αναγκαιότητα τοποθέτησής τους καθώς και ο προσδιορισμός των σημείων λήψης
εικόνας, πρέπει να είναι αποτέλεσμα προσεκτικής μελέτης των υπευθύνων επεξερ-
γασίας, ώστε η χρήση του κλειστού κυκλώματος να πραγματοποιείται μόνο όταν
δεν υπάρχει άλλο εναλλακτικό μέσο προστασίας, ενώ, ταυτόχρονα, δεν πρέπει να
προσβάλλονται υπέρμετρα δικαιώματα και συμφέροντα των παρακολουθούμενων
προσώπων.
βα) Με την Απόφαση 4/2009, η Αρχή εξέτασε περίπτωση λειτουργίας κλειστού
κυκλώματος τηλεόρασης σε μικροβιολογικό εργαστήριο. Το εν λόγω εργαστήριο
είχε εγκαταστήσει το κύκλωμα σε χώρους εργαζομένων, όπως σε εργαστήρια και
στη γραμματεία. Επίσης, είχε δηλώσει ως σκοπό επεξεργασίας την ασφάλεια της
εργασίας, των εργαστηριακών δοκιμών, του εξοπλισμού και των εγκαταστάσεών
του και επιπλέον τη διασφάλιση ποιότητας. Παράλληλα πραγματοποιούσε και κατα-
γραφή ήχου.
Η Αρχή έκρινε ότι η διασφάλιση ποιότητας δεν μπορεί να αποτελεί νόμιμο σκο-
πό, στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθώς αντιτίθεται σε όσα περιγράφονται στην
Οδηγία της Αρχής για τα κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης. Επιπλέον, ο υπεύθυνος
επεξεργασίας, που αποτελεί και εργοδότη, συλλέγει και επεξεργάζεται περισσότε-
ρα δεδομένα από εκείνα που απαιτούνται για την επίτευξη των σκοπών της επεξερ-
γασίας, καθώς η χρήση των συγκεκριμένων μέσων, όπως και του ήχου, οδηγεί στην
παρακολούθηση των εργαζομένων κατά την ώρα της εργασίας τους. Οι σκοποί που
επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας μπορεί να επιτευχθούν με ηπιότερα μέτρα,
όπως για παράδειγμα με την πρόσληψη κατάλληλα εκπαιδευμένου προσωπικού ή
με την παρουσία ενός επόπτη στους χώρους εργασίας.
76
Η Αρχή απηύθυνε σύσταση στον υπεύθυνο επεξεργασίας, καλώντας τον να απε-

γκαταστήσει το κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης από τους εσωτερικούς χώρους του ερ-
γαστηρίου, επιτρέποντας την εγκατάσταση μόνο στις εισόδους και τις εξόδους των
εγκαταστάσεων, ενώ διέταξε την καταστροφή του έως τότε συλλεχθέντος αρχείου.
ββ) Με την Απόφαση 20/2009, εξετάσθηκε αίτημα της Πρεσβείας της Αυστρα-
λίας για εγκατάσταση καμερών στην εξωτερική περίμετρο του κτιρίου που ενοικιά-
ζει, στο οποίο αξίζει να σημειωθεί ότι συστεγάζονται, σε διαφορετικούς ορόφους,
τόσο η Αρχή όσο και άλλοι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς. Η Πρεσβεία υποστήριξε
ότι η εγκατάσταση ενός τέτοιου συστήματος επιτήρησης θα βοηθήσει ώστε να ελα-
χιστοποιηθούν οι κίνδυνοι για το προσωπικό και τα φυσικά πρόσωπα που επισκέ-
πτονται την Πρεσβεία. Στο κτίριο, ήδη λειτουργούσε κλειστό κύκλωμα ελέγχου του
χώρου στάθμευσης, τη λειτουργία του οποίου επιμελείται η εταιρεία διαχείρισης
του κτιρίου, η οποία εξασφαλίζει, επίσης, την παρουσία θυρωρού όλο το εικοσιτε-
τράωρο. Παράλληλα, λαμβάνονταν πρόσθετα μέτρα ασφάλειας, με την παρουσία
ειδικού φρουρού κατά σημαντικά χρονικά διαστήματα.
Η Αρχή δεν επέτρεψε την εγκατάσταση του κυκλώματος. Αρχικά, έκρινε ότι τυ-
χόν τοποθέτηση τέτοιου κυκλώματος στο κτίριο θα πρέπει να γίνει μετά από στάθ-
μιση των αναγκών και των ιδιαιτεροτήτων όλων των εμπλεκομένων φορέων, ώστε
να συμφωνείται από κοινού ο τρόπος επεξεργασίας και ο υπεύθυνος για τη διαχεί-
ριση του κλειστού κυκλώματος (π.χ. η διαχείριση του κτιρίου ή ένας από τους εμπλε-
κόμενους φορείς). Επίσης, πρέπει να καθορίζεται και η μέθοδος για τη διασφάλιση
των δικαιωμάτων όλων των υποκειμένων της επεξεργασίας (ενημέρωσης, πρόσβα-
σης και αντίρρησης), ανεξάρτητα από τον φορέα για τον οποίο προσέρχονται.
Τέλος, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο σκοπός της ασφάλειας και η ενίσχυση των
μέτρων που ήδη έχουν ληφθεί μπορεί να επιτευχθεί ευκολότερα με άλλο τρόπο,
όπως με την ύπαρξη υπαλλήλου ασφαλείας στην είσοδο του κτιρίου κατά τις ώρες
που αυτό δεν καλύπτεται από ειδικό αστυνομικό φρουρό.
Η Πρεσβεία έχει βέβαια τη δυνατότητα να εγκαταστήσει κλειστό κύκλωμα τηλεό-
ρασης στον δικό της χώρο. Αξίζει να σημειωθεί ότι στον χώρο αυτό δεν εφαρμόζεται
το ελληνικό δίκαιο. Αντίθετα η χρήση τεχνικών μέσων (καμερών), ευρισκόμενων
εκτός του χώρου της Πρεσβείας, για την καταγραφή δεδομένων εικόνας εμπίπτει στην
αρμοδιότητα της ελληνικής Αρχής, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 3 του Ν. 2472/1997,
ακόμα κι αν το κεντρικό καταγραφικό βρίσκεται στον χώρο της Πρεσβείας.
βγ) Με την Απόφαση 39/2009, εξετάστηκε αίτημα εφημερίδας να της επιτραπεί η
εγκατάσταση καμερών έξω από την είσοδο του κτιρίου της οι οποίες θα λαμβάνουν
εικόνα και κινήσεις των διερχομένων από την οδό μπροστά από τα γραφεία της εφη-
μερίδας και μάλιστα σε μεγάλη απόσταση. Σύμφωνα με το αίτημα της εφημερίδας, η
παρακολούθηση θα πραγματοποιείτο σε πραγματικό χρόνο ώστε να μπορούν οι φύ-
λακες, αν διακρίνουν επερχόμενη επίθεση κακοποιών στοιχείων, να κατεβάζουν
εγκαίρως τα μεταλλικά μηχανικά ρολά της πρόσοψης του κτιρίου, πετυχαίνοντας κα-
λύτερη προστασία της περιουσίας της εταιρείας και των εργαζομένων της.
Η Αρχή απέρριψε το αίτημα, επισημαίνοντας ότι, αν και ο δηλωθείς σκοπός επε-
ξεργασίας είναι θεμιτός και νόμιμος, η συνεχής παρακολούθηση των διερχομένων,
μέσω κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης, αποτελεί δυσανάλογο μέτρο προστασίας,
καθώς ο ίδιος σκοπός μπορεί να επιτευχθεί με ηπιότερα μέσα, λιγότερο επαχθή για
τα υποκείμενα, όπως με περιπολίες των φυλάκων. Επιπλέον, μέσω του κυκλώματος
αυτού και την επιτήρηση ευρέως δημόσιου χώρου θα συλλέγονταν περισσότερα
δεδομένα από όσα απαιτούνται για την ικανοποίηση του σκοπού της επεξεργασίας.
77
βδ) Με την Απόφαση 41/2009, η Αρχή ασχολείται με περίπτωση εγκατάστασης

κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης σε ξενοδοχείο. Η απόφαση αυτή εκδόθηκε μετά
από αίτηση θεραπείας του υπευθύνου επεξεργασίας που κατέθεσε νέα στοιχεία και
ζήτησε τη μεταρρύθμιση της Απόφασης 59/2007, με την οποία είχαν τεθεί όροι στη
λειτουργία του κλειστού κυκλώματος και είχε διαταχθεί η απεγκατάσταση καμερών
από διάφορα σημεία. Συγκεκριμένα, ζητήθηκε: α) να τροποποιηθεί η απόφαση της
Αρχής αναφορικά με τις κάμερες στους ορόφους του ξενοδοχείου, ώστε να επι-
τραπεί η τοποθέτηση μιας σταθερής κάμερας ανά όροφο, ακριβώς απέναντι από
την έξοδο των ανελκυστήρων, ώστε να ελέγχεται η είσοδος/έξοδος σε κάθε όρο-
φο λόγω των αυξανόμενων περιστατικών κλοπών, β) να επιτραπεί η τοποθέτηση
κάμερας στο γυμναστήριο του ξενοδοχείου, καθώς διαφορετικά θα υπάρξει οικο-
νομική επιβάρυνση της εταιρείας. Επιπλέον, το ξενοδοχείο υποστηρίζει ότι ο χώρος
αυτός δεν είναι ιδιωτικός, ενώ η αφαίρεση της κάμερας δεν εξυπηρετεί τον σκοπό
της προστασίας της ιδιωτικότητας των πελατών, γ) να τροποποιηθεί η σύσταση της
Αρχής για τήρηση δεδομένων του κλειστού κυκλώματος για τρεις ημέρες.
Η Αρχή δέχθηκε το τελευταίο αίτημα του ξενοδοχείου, επιτρέποντας την τήρηση
των δεδομένων για χρονικό διάστημα έως 15 ημέρες, όπως και σε άλλες αντίστοι-
χες περιπτώσεις. Απέρριψε όμως τα άλλα δύο αιτήματα του ξενοδοχείου, κρίνοντας
ότι δεν προσκομίστηκαν ουσιώδη νέα στοιχεία που να αποδεικνύουν την πρακτική
χρησιμότητα των καμερών και να δικαιολογούν τη μεταρρύθμιση της προηγούμε-
νης αποφάσεώς της. Και στις δύο περιπτώσεις, κρίθηκε ότι υπάρχουν πιο πρόσφο-
ροι τρόποι για την επίτευξη του σκοπού της προστασίας προσώπων ή αγαθών, όπως
π.χ. υποχρεωτική χρήση της κάρτας-κλειδιού του δωματίου για την πρόσβαση στους
ορόφους μέσω του ανελκυστήρα.
βε) Με την Απόφαση 42/2009, η Αρχή απηύθυνε προειδοποίηση σε Κέντρο Περί-
θαλψης Παιδιών, ώστε να προβεί σε αίτηση για άδεια για την επεξεργασία των ευαί-
σθητων προσωπικών δεδομένων υγείας των παιδιών που περιθάλπει. Διαπιστώθηκε
ότι το κέντρο αυτό χρησιμοποιούσε κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης τόσο για την
ασφάλεια των εγκαταστάσεών του όσο και για την προστασία των περιθαλπόμενων
παιδιών, ως τμήμα των υπηρεσιών υγείας που παρέχει σε αυτά. Επισημάνθηκε προς
το κέντρο ότι η χρήση του κλειστού κυκλώματος για την παροχή υπηρεσιών υγείας
πρέπει να αιτιολογηθεί ειδικά, ώστε να αποδεικνύεται η αναγκαιότητα εγκατάστασής
του. Με ειδικότερο έγγραφο, παρασχέθηκαν οδηγίες για τον τρόπο με τον οποίο θα
μπορούσε να χρησιμοποιηθεί το κλειστό κύκλωμα για την παροχή υπηρεσιών υγείας,
ενώ έγινε σύσταση ώστε να αφαιρεθούν κάμερες από χώρους εργαζομένων, όπως
το μαγειρείο, ώστε να μην υπάρχει δυνατότητα παρακολούθησης των εργαζομένων.
Στο έγγραφο της Αρχής, τονίσθηκε ότι η χρήση κλειστού κυκλώματος μπορεί να
επιτραπεί, μετά από άδεια, για την εξυπηρέτηση μόνο των σοβαρών περιστατικών
ψυχικών ή ανιάτων ασθενειών, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. β’ και δ’
του Ν. 2472/1997. Το κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης πρέπει να στοχεύει στην προ-
στασία των ασθενών αυτών από δικές τους ενέργειες ή ενέργειες άλλων ασθενών
που ενδεχομένως να είναι επικίνδυνες για τη ζωή τους. Ο υπεύθυνος επεξεργασί-
ας πρέπει να φροντίζει ώστε η λήψη εικόνας να πραγματοποιείται μόνο στα δωμά-
τια εκείνων των ασθενών που η σοβαρότητα της κατάστασής τους επιβάλλει τη δι-
αρκή επιτήρηση και να μην αποτελεί γενικευμένη πρακτική.
Δόθηκαν οδηγίες ώστε:
• Τα δεδομένα του κλειστού κυκλώματος να τηρούνται για χρονικό διάστημα
όχι μεγαλύτερο των 48 ωρών , με σκοπό τη διερεύνηση συμβάντων υγείας.
78
• Να εγκατασταθούν πινακίδες εσωτερικά και εξωτερικά που θα ενημερώνουν

για τη λειτουργία του κλειστού κυκλώματος, αλλά να ενημερώνονται επίσης
και τα άτομα που έχουν τη γονική μέριμνα ή επιτροπεία των παιδιών που πε-
ριθάλπονται στο ίδρυμα.
• Οι μονάδες ελέγχου των εξωτερικών καμερών να είναι διαχωρισμένες από
αυτές των εσωτερικών και τα δεδομένα να τηρούνται σε διαφορετικούς χώ-
ρους. Πρόσβαση στα δεδομένα των εσωτερικών καμερών θα πρέπει να
έχουν μόνο συγκεκριμένα πρόσωπα του νοσηλευτικού προσωπικού.
Τέλος, δόθηκε σύσταση προς τον υπεύθυνο επεξεργασίας να ορισθεί επιτροπή
από ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό που θα αποφασίζει για ποιους ασθενείς
κρίνεται απολύτως απαραίτητη η επιτήρηση μέσω κλειστού κυκλώματος για λόγους
παροχής υπηρεσιών υγείας. Η απόφαση αυτή πρέπει να αναθεωρείται τακτικά.
βστ) Η Αρχή απάντησε σε ερώτημα σχετικά με τη δυνατότητα τοποθέτησης κλει-
στών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε παιδικούς σταθμούς. Ενημέρωσε ότι είχε ήδη
κρίνει από το 2006 ότι η εγκατάσταση και λειτουργία κλειστών κυκλωμάτων τηλε-
όρασης σε παιδικούς σταθμούς για τους σκοπούς της ασφάλειας των παιδιών και
της απόδειξης εκπλήρωσης των συμβατικών υποχρεώσεων των ιδιοκτητών των παι-
δικών σταθμών αντιβαίνει στη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, που
κατοχυρώνει την αναλογικότητα των δεδομένων έναντι του προβαλλόμενου σκο-
πού επεξεργασίας. Επισήμανε μάλιστα ότι η πλήρωση των σκοπών αυτών μπορεί να
επιτευχθεί με ηπιότερα μέσα, χωρίς να θίγονται ελευθερίες και δικαιώματα τόσο
των εργαζομένων κάθε ειδικότητας όσο και των παιδιών. Τέτοια μέσα αποτελούν η
απασχόληση του απαραίτητου προσωπικού και η επαρκής επίβλεψη των χώρων
από το εν λόγω προσωπικό. Με το ίδιο σκεπτικό, δεν είναι νόμιμη και η μετάδοση
εικόνων των απασχολούμενων σε παιδικούς σταθμούς παιδιών μέσω του Διαδικτύ-
ου στους γονείς τους.
Η Αρχή ζήτησε από τη Νομαρχία να διαβιβάσει το έγγραφό της στους ιδιοκτήτες
των εν λόγω παιδικών σταθμών και να την ενημερώσει ώστε να ασκήσει τις αρμο-
διότητές της.
γ) Με την Απόφαση 46/2009 η Αρχή τροποποίησε την Οδηγία 1122/2000 για τα
κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης, ως προς το τμήμα του χρόνου τήρησης των δεδο-
μένων που αφορά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.
Η Αρχή είχε εκδώσει την Απόφαση 40/2001, σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται
στα τραπεζικά ιδρύματα η τήρηση των δεδομένων κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρα-
σης για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των σαράντα πέντε (45) ημερών με σκο-
πούς την πρόληψη και την αποτροπή εγκληματικών ενεργειών και την επίλυση διε-
νέξεων που προκύπτουν σε περιπτώσεις αμφισβήτησης οικονομικών συναλλαγών.
Τα τραπεζικά ιδρύματα, σε αρκετές περιπτώσεις, επικαλέσθηκαν ότι το χρονικό δι-
άστημα αυτό είναι αρκετά μικρό ώστε να προβούν στην άντληση των στοιχείων που
απαιτούνται για τη διερεύνηση τραπεζικής απάτης και τη δικαστική δίωξη των δρα-
στών. Σε άλλες περιπτώσεις, ο χρόνος δεν επαρκεί για την επίλυση θεμάτων οικο-
νομικών διαφορών με πελάτες τους, στις οποίες τα στοιχεία του κλειστού κυκλώμα-
τος χρησιμοποιούνται για την επίλυση οικονομικής διαφοράς.
Η Αρχή έκρινε, κατ’ εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. δ’ του
Ν. 2472/1997, ότι αν κατά το χρονικό διάστημα των 45 ημερών καταγραφούν περι-
στατικά οργανωμένης οικονομικής απάτης ή αμφισβήτησης οικονομικής συναλλα-
γής, τα σχετικά τμήματα των δεδομένων του κλειστού κυκλώματος δύναται να δια-
τηρηθούν από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για επιπλέον 30 ημέρες, εφόσον το
79
αρχικό χρονικό διάστημα δεν επαρκεί για τη διερεύνηση των περιστατικών αυτών.
Σε περίπτωση που και αυτό το διάστημα δεν επαρκεί θα πρέπει να ζητηθεί ειδική
άδεια της Αρχής.
Απαντώντας σε μεταγενέστερο αίτημα τράπεζας, η Αρχή τόνισε ότι η υπέρβαση
των χρονικών διαστημάτων που ορίζονται στην Οδηγία μπορεί να γίνει μόνο σε εξαι-
ρετικές περιπτώσεις. Επομένως θα πρέπει να τεκμηριώνεται ειδικά για ποιο λόγο το
χρονικό διάστημα των 75 συνολικά ημερών δεν επαρκεί για τη συγκεκριμένη περί-
πτωση. Ειδικότερα, αναφέρθηκε ότι σε περίπτωση αμφισβήτησης οικονομικής συ-
ναλλαγής, η τράπεζα οφείλει πρώτα να καταβάλλει προσπάθεια για επίλυση της δια-
φοράς χωρίς τήρηση δεδομένων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από το προβλε-
πόμενο στην Οδηγία της Αρχής. Έτσι, το σχετικό τμήμα του κλειστού κυκλώματος,
που περιλαμβάνει την εικόνα του συγκεκριμένου φυσικού προσώπου που αμφισβη-
τεί τη συναλλαγή, μπορεί να επιδειχθεί σε αυτό ή να του δοθεί και ως αντίγραφο σε
κατάλληλη μορφή (π.χ. με εκτύπωση χαρακτηριστικού στιγμιότυπου), αφού πρώτα
ληφθούν όλα τα μέτρα για την κάλυψη των χαρακτηριστικών τρίτων φυσικών προσώ-
πων (π.χ. άλλων πελατών της τράπεζας). Επισημάνθηκε όμως ότι η προληπτική τήρη-
ση του τμήματος του αρχείου για μεγαλύτερο, αόριστο, χρονικό διάστημα, ώστε να
αντιμετωπιστεί πιθανολογούμενη προσφυγή του πελάτη στα δικαστήρια, ενδέχεται
να αποτελεί υπέρβαση του σκοπού της επεξεργασίας και να μην είναι νόμιμη.
3.9.2. Βιομετρικά στοιχεία
Οι βιομετρικές τεχνολογίες γνωρίζουν διαρκώς αυξανόμενη χρήση ως βασικά

συστατικά στοιχεία συστημάτων ταυτοποίησης ή επαλήθευσης της ταυτότητας, τα
οποία με τη σειρά τους αξιοποιούνται σε πληθώρα διαδικασιών και εφαρμογών,
όπως για παράδειγμα στον έλεγχο πρόσβασης χώρων και εγκαταστάσεων, στην
επαλήθευση της γνησιότητας ταξιδιωτικών εγγράφων και στην ασφαλή διαχείριση
της χορήγησης αδειών διαμονής και θεωρήσεων σε αλλοδαπούς.
Οι βιομετρικές τεχνικές, οι οποίες διακρίνονται σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά
συμπεριφοράς και φυσιολογίας στα οποία βασίζονται, πληρούν σε διαφορετικό
βαθμό τις επιθυμητές από τεχνικής άποψης ιδιότητες της καθολικότητας, ικανότη-
τας διάκρισης μεταξύ διαφορετικών φορέων, σταθερότητας των χαρακτηριστικών
στο χρόνο, ευκολίας συλλογής, επίδοσης, αποδοχής και ευρωστίας ενάντια σε
προσπάθειες παραβίασης. Διαφοροποιούνται, επομένως, και ως προς την καταλλη-
λότητά τους για αξιοποίηση σε διαδικασίες και εφαρμογές ανάλογα με τις σχετικές
απαιτήσεις που αυτές θέτουν.
Το 2009, η Αρχή έκρινε 3 σχετικές με την επεξεργασία βιομετρικών στοιχείων
υποθέσεις. Η Εθνική Τράπεζα εγκατέστησε ένα νέο σύστημα ελέγχου της εισόδου-
εξόδου πελατών σε υποκαταστήματά της, το οποίο βασίζεται μεν στη λήψη και επε-
ξεργασία ψηφιακής εικόνας, όχι όμως για την επαλήθευση της ταυτότητας ή την
ταυτοποίηση των εισερχομένων, αλλά την κατηγοριοποίησή τους ως προς το αν
συνιστούν κίνδυνο τέλεσης εγκληματικής ενέργειας ή όχι, η οποία επιτυγχάνεται
με τη σύγκριση των χαρακτηριστικών της γεωμετρίας του προσώπου του εισερχο-
μένου και συνόλων προτύπων χαρακτηριστικών που υποδηλώνουν πρόσωπα φέ-
ροντα κράνος, μάσκα, μαύρα γυαλιά, καλυμμένα με μαντήλια κ.ά (Απόφαση
45/2009). Ελλείψει συγκριτικών μελετών αναφορικά με την αποτελεσματικότητα
των διαφόρων συστημάτων θυρών ασφαλείας, δεν είναι δυνατή η διαμόρφωση
ασφαλούς κρίσης για το αν ο επιδιωκόμενος σκοπός πρόληψης και αποτροπής
80
εγκληματικών ενεργειών και προστασίας του συναλλακτικού κοινού και του προ-
σωπικού επιτυγχάνεται και με ηπιότερα από την οπτική της προστασίας δεδομένων
συστήματα. Για τον λόγο αυτό, η Αρχή επιφυλάχθηκε να αποφανθεί οριστικά για τη
νομιμότητα της λειτουργίας του ανωτέρω συστήματος μετά την πάροδο ενός έτους
και αφού λάβει υπόψη συγκριτικά στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα του
συστήματος στην επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Με την ανωτέρω απόφαση,
η Αρχή επέβαλε πρόστιμο 30.000 ευρώ για παράβαση του άρθρου 6 του Ν.
2472/97, υποχρέωσε τον υπεύθυνο επεξεργασίας σε πληρέστερη ενημέρωση των
υποκειμένων των δεδομένων και επέτρεψε τη λειτουργία του συστήματος μόνο στα
καταστήματα που είχε ήδη εγκατασταθεί και μέχρι την οριστική της κρίση.
Με την Απόφαση 56/2009, κρίθηκε υπό προϋποθέσεις νόμιμη η επεξεργασία
δεδομένων δακτυλοσκόπησης για την επαλήθευση της ταυτότητας των εργαζομέ-
νων που έχουν δικαίωμα πρόσβασης στους χώρους όπου φυλάσσονται τα ειδικά
υπολογιστικά συστήματα παραγωγής και τήρησης των μυστικών κρυπτογραφικών
κλειδιών με τα οποία υπογράφονται ηλεκτρονικά τα πιστοποιητικά δημόσιου κλει-
διού. Στην περίπτωση αυτή, ο επιδιωκόμενος σκοπός επεξεργασίας είναι η διασφά-
λιση της ακεραιότητας των πιστοποιητικών δημόσιου κλειδιού και κατ΄ επέκταση και
η διασφάλιση των εφαρμογών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και ηλεκτρονικού επι-
χειρείν που βασίζονται σε υποδομές δημόσιου κλειδιού. Στις προϋποθέσεις περι-
λαμβάνεται η απαγόρευση αποθήκευσης των βιομετρικών δεδομένων σε κεντρική
βάση δεδομένων και η απαγόρευση εκτύπωσης καταστάσεων χρηστών και οποια-
δήποτε λειτουργική επέκταση ή αλλαγή τεχνικής ή διαδικαστικής φύσεως του βιο-
μετρικού συστήματος ελέγχου, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και έγκριση από
την πλευρά της Αρχής.
Τέλος, με την Απόφαση 74/2009 κρίθηκε μη νόμιμη η επεξεργασία δεδομένων
γεωμετρίας προσώπου για τον έλεγχο της εισόδου εργαζομένων στις εγκαταστά-
σεις επιχείρησης. Συγκεκριμένα, η λειτουργία του βιομετρικού συστήματος για τον
έλεγχο της φυσικής πρόσβασης όλων των εργαζομένων στους χώρους επιχείρη-
σης δεν πληροί της αρχή της αναλογικότητας, αφού ο σκοπός αυτός μπορεί να
επιτευχθεί με ηπιότερα μέσα, δηλαδή χωρίς τη χρήση βιομετρικών τεχνικών. Η χρή-
ση βιομετρικής τεχνολογίας για την επαλήθευση της ταυτότητας χρηστών ως ισχυ-
ρό μέτρο ασφάλειας θα ήταν επιτρεπτή, εφόσον όμως περιοριζόταν στον έλεγχο
πρόσβασης εργαζομένων μόνον στον ειδικό χώρο φύλαξης των δεδομένων σημα-
ντικής αξίας.
3.9.3. Αρμοδιότητα Αρχής

3.9.3.1. Εξουσία της Αρχής επί αιτήσεων πρόσβασης τρίτων σε προσωπικά δεδομένα
Με αφορμή υποθέσεις που απασχόλησαν την Αρχή σχετικά με αιτήματα πρό-

σβασης εργαζομένων σε στοιχεία άλλων εργαζομένων (συνυποψήφιων για κάλυ-
ψη θέσης διευθυντικού στελέχους τράπεζας), εξετάστηκε το ζήτημα εάν η άρνηση
του υπευθύνου επεξεργασίας να χορηγήσει τα δεδομένα στους τρίτους αιτούντες
μπορεί να επισύρει τις διοικητικές κυρώσεις που προβλέπει ο Ν. 2472/1997. Το ζή-
τημα που έπρεπε καταρχάς να εξεταστεί ήταν αν όντως υφίσταται υποχρέωση του
υπευθύνου επεξεργασίας να χορηγήσει τα προσωπικά δεδομένα σε τρίτο (π.χ. συ-
νυποψήφιο εργαζόμενο) με βάση τις διατάξεις του Ν. 2472/1997, προϋπόθεση για
να τεθεί περαιτέρω το ζήτημα ευθύνης του υπευθύνου που αρνείται να ικανοποιή-
σει τον τρίτο-αιτούντα την παροχή πληροφοριών.
81
Η Αρχή, σε σύνθεση Ολομέλειας (πρακτικό απόφασης με αριθ. πρωτ.

7845/28.12.2009), αποφάνθηκε ότι ο Ν. 2472/1997 αναγνωρίζει υποχρεώσεις του
υπευθύνου επεξεργασίας μόνο έναντι του υποκειμένου των δεδομένων και όχι του
τρίτου. Ακολούθως, ότι ο Ν. 2472/1997 δεν θεμελιώνει αξιώσεις τρίτων για παροχή
πληροφοριών.
Οι διατάξεις του Ν. 2472/1997, αφού πρώτα θεσπίζουν την καταρχήν απαγόρευ-
ση της επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων, προβλέπουν τους όρους και τις
προϋποθέσεις με βάση τις οποίες είναι νόμιμη και επιτρεπτή η επεξεργασία προσω-
πικών δεδομένων. Η απόλυτα σαφής και κατηγορηματική διατύπωση του νόμου, σε
όλες ανεξαιρέτως τις διατάξεις, όπως άλλωστε και της Οδηγίας 95/46/ΕΚ, ότι «επι-
τρέπεται η επεξεργασία» [και όχι «επιβάλλεται» η επεξεργασία ή «είναι υποχρεω-
τική»], δεν επιδέχεται άλλης ερμηνείας. Ο Ν. 2472/1997 και η Οδηγία 95/46/ΕΚ εί-
ναι νομικά κείμενα που, λαμβάνοντας υπόψη την παράμετρο να μην εμποδιστεί
υπέρμετρα η διαχείριση της πληροφορίας, εισέφεραν στην έννομη τάξη αποκλει-
στικά και μόνο το στοιχείο της προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Η αξίωση
πληροφόρησης είναι φανερά αντίρροπη προς το πνεύμα και τον σκοπό της προ-
στασίας των προσωπικών δεδομένων και εντελώς ξένη στην τελολογία του νόμου
και της Οδηγίας. Ακολούθως, με τον Ν. 2472/1997 διώκεται ο περιορισμός της επε-
ξεργασίας προσωπικών δεδομένων του υποκειμένου και όχι η τέλεση επεξεργα-
σιών σε βάρος του υποκειμένου.
Συγκεκριμένα, τα άρθρα 5 και 7 του παραπάνω νόμου δεν ιδρύουν αξιώσεις τρί-
των για επεξεργασία προσωπικών δεδομένων του υποκειμένου, παρά μόνο θέτουν
τα περιθώρια νόμιμης συμπεριφοράς του υπευθύνου επεξεργασίας. Για τον λόγο
αυτόν άλλωστε, γίνεται λόγος στην επιστήμη για νομιμοποιητικές βάσεις επεξεργα-
σίας και ουδέποτε για νομικές βάσεις αξίωσης επεξεργασίας.
Σαφώς, ενδέχεται η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων να συνιστά ταυτό-
χρονα υποχρέωση του υπευθύνου επεξεργασίας από άλλες διατάξεις (βλ. π.χ.
ΚΔΔιαδ). Για τον λόγο αυτό, έχουμε και ξεχωριστή νομιμοποιητική βάση επεξεργα-
σίας (βλ. άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. β΄ του Ν. 2472/1997), η οποία πάλι έχει, από από-
ψεως προστασίας προσωπικών δεδομένων, τις ίδιες με τις άλλες βάσεις επεξεργα-
σίας έννομες συνέπειες. Έτσι, και στην περίπτωση αυτή η επεξεργασία επιτρέπεται
από απόψεως προστασίας προσωπικών δεδομένων, εφόσον επιβάλλεται από
(άλλη) διάταξη νόμου.
Κατά συνέπεια, η Αρχή, που κατά την αρμοδιότητά της επιβάλλει κυρώσεις μόνο
για παραβιάσεις του Ν. 2472/1997, δεν έχει την αρμοδιότητα να διατάξει την ικανο-
ποίηση αιτημάτων τρίτων για παροχή πληροφοριών ούτε δύναται να επιβάλλει κυ-
ρώσεις για μη χορήγηση προσωπικών δεδομένων σε τρίτους αιτούντες.
3.9.3.2. Κατασταλτικός μόνο και όχι προληπτικός ο έλεγχος των ΜΜΕ από την Αρχή
Παραγωγός τηλεοπτικής εκπομπής υπέβαλε στην Αρχή ερώτημα σχετικά με τη

νομιμότητα τηλεοπτικής χρήσης ή/και προβολής στοιχείων με προσωπικά δεδομέ-
να. Όσον αφορά την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων από Μέσα Μαζικής
Ενημέρωσης, η Αρχή έχει ήδη κρίνει ότι η προβλεπόμενη από τον Ν. 2472/1997
(άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. ζ΄) άδεια της Αρχής αντίκειται στη συνταγματικώς (άρθρο 14
παρ. 2) κατοχυρωμένη ελευθερία του Τύπου (βλ. και Αποφάσεις 26/2007, 17/2008).
Αν και οι προστατευτικές για τον Τύπο συνταγματικές διατάξεις δεν εφαρμόζονται
στη ραδιοφωνία και τηλεόραση (άρθρο 15 παρ. 1 Σ), η Αρχή καταρχήν δεν επιλαμ-
82
βάνεται προληπτικά για να μην θεωρηθεί τούτο υπέρμετρη επέμβαση στην ελευθε-
ρία της έκφρασης. Για τον λόγο αυτό, σε απάντηση του ως άνω ερωτήματος παρα-
γωγού τηλεοπτικής εκπομπής σχετικά με τη νομιμότητα τηλεοπτικής χρήσης ή/και
προβολής στοιχείων με προσωπικά δεδομένα, η Αρχή αφού διαμήνυσε στους υπευ-
θύνους (παραγωγό τηλεοπτικής εκπομπής και τηλεοπτικό σταθμό) ότι έχουν το βά-
ρος της εκτίμησης της νομιμότητας της συμπεριφοράς τους, τους επισήμανε μόνο,
προς διευκόλυνσή τους, τις κρίσιμες παραμέτρους που θα πρέπει να λάβουν υπό-
ψη, προκειμένου να μην παραβιάσουν τις διατάξεις του Ν. 2472/1997.
3.9.3.3. Αναρμοδιότητα της Αρχής σχετικά με «προσωπικά δεδομένα» θανόντων
Ζήτημα για το οποίο συχνά ερωτάται η Αρχή κυρίως από Νοσοκομεία ή Κλινικές
είναι εάν επιτρέπεται από τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 η χορήγηση σε τρίτο αι-
τούντα προσωπικών δεδομένων, όπως δεδομένων που περιέχει ο ιατρικός φάκε-
λος προσώπου που απεβίωσε. Σύμφωνα με την πάγια θέση της Αρχής, μόνο ζώντα
φυσικά πρόσωπα υπάγονται στο προστατευτικό πεδίο εφαρμογής του Ν. 2472/97
για την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χα-
ρακτήρα (βλ. άρθρο 2 στοιχ. α’ και γ’ του Ν. 2472/1997 σε συνδυασμό με τα άρθρα
34-35 Αστικού Κώδικα, τη Γνώμη 4/2007 της Ομάδας του Άρθρου 29 σχετικά με
την έννοια του όρου «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα», 20.06.2007, σελ. 27-28,
και μεταξύ άλλων τις με αριθ. 100/2001 και 32/2006 Αποφάσεις της Αρχής). Δε-
δομένου ότι στις αναφερόμενες περιπτώσεις τα ζητηθέντα στοιχεία αφορούν θα-
νόντα, δεν τίθεται θέμα προστασίας προσωπικών δεδομένων. Κατά συνέπεια, για
τη χορήγηση των ευαίσθητων δεδομένων θανόντος δεν απαιτείται η προβλεπόμε-
νη από το άρθρο 7 του παραπάνω νόμου άδεια της Αρχής. Το ζήτημα της νομιμό-
τητας χορήγησης του ιατρικού φακέλου ασθενή που απεβίωσε στον αιτούντα τα
στοιχεία (συγγενή ή τρίτο) εκφεύγει, λοιπόν, της αρμοδιότητας της Αρχής, αλλά
εφαρμόζεται η σχετική με το ιατρικό απόρρητο νομοθεσία (βλ. ιδίως άρθρο 13
παρ. 6, άρθρο 14 παρ. 8 και 9 του Ν. 3418/2005 - Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας)
και οι γενικές διατάξεις.
3.9.3.4. Αναρμοδιότητα της Αρχής αναφορικά με τη δικαστική χρήση προσωπικών

δεδομένων
Συχνά υποβάλλονται στην Αρχή αιτήσεις αναφορικά με τη νομιμότητα δικαστικής

χρήσης προσωπικών δεδομένων. Όπως παγίως έχει κριθεί (βλ. ενδεικτικά την Από-
φαση 147/2001), η Αρχή, λαμβάνοντας υπόψη και τη συνταγματική επιταγή διάκρισης
των εξουσιών, δεν έχει αρμοδιότητα αναφορικά με τη δικαστική χρήση προσωπικών
δεδομένων, ιδίως όταν αυτά έχουν ήδη συλλεχθεί, τύχει επίκλησης ή/και προσκομι-
σθεί στον σχετικό φάκελο δικογραφίας. Έτσι, σε απάντηση αιτήσεως του Νομικού
Συμβουλίου του Κράτους για έκδοση άδειας της Αρχής για τη (νόμιμη) επίκληση και
προσκόμιση εγγράφων ενώπιον δικαστηρίου, η Αρχή έκρινε ότι δεν έχει αρμοδιότη-
τα να χορηγήσει τη ζητηθείσα άδεια, αφενός λόγω της εξαιρετικής διάταξης απαλλα-
γής των δικηγόρων/νομικών συμπαραστατών από τη σχετική υποχρέωση λήψεως
αδείας της Αρχής και αφετέρου λόγω της παραπάνω πάγιας θέσης της. Αποκλει-
στικά αρμόδιος να κρίνει τη νομιμότητα της συλλογής και δικαστικής χρήσης των
προσωπικών δεδομένων, ιδίως στο πλαίσιο αξιολόγησης των αποδεικτικών μέσων,
είναι ο αρμόδιος δικαστικός λειτουργός, ενώπιον του οποίου φέρεται η υπόθεση.
83
3.9.4 Διάφορα
Στο πλαίσιο άσκησης της ευρείας αρμοδιότητάς της να εξετάζει παράπονα των
υποκειμένων των δεδομένων σχετικά με την εφαρμογή του νόμου και την προστα-
σία των δικαιωμάτων τους, καθώς και αιτήσεις των υπευθύνων επεξεργασίας με τις
οποίες ζητείται ο έλεγχος και η εξακρίβωση της νομιμότητας της επεξεργασίας, η
Αρχή επιλήφθηκε αρκετών υποθέσεων, οι οποίες δεν εντάσσονται σε κάποιον από
τους παραπάνω αναφερόμενους θεματικούς τομείς. Από τις υποθέσεις αυτές, ανα-
φέρονται στην παρούσα ενότητα εκείνες που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Επί καταγγελίας φυσικού προσώπου ότι ο Σύνδεσμος Πολιτικών Συνταξιούχων
Πειραιά τον ενέγραψε ως μέλος του χωρίς ποτέ ο ίδιος να έχει υποβάλει σχετική
αίτηση, η Αρχή με την Απόφαση 3/2009 έκρινε ότι η πρακτική του Συνδέσμου να
εγγράφει ως μέλη του πρόσωπα χωρίς να προβαίνει σε έλεγχο ταυτοπροσωπίας
παραβιάζει τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. γ΄ του Ν. 2472/1997 περί ακρί-
βειας των δεδομένων που συλλέγονται. Για τον λόγο αυτό, η Αρχή απηύθυνε στον
εν λόγω Σύνδεσμο τις εξής συστάσεις: α) να προβαίνει, ως υπεύθυνος επεξεργα-
σίας, σε έλεγχο ταυτοπροσωπίας κατά τη διαδικασία εγγραφής των νέων μελών
του και β) τα στοιχεία που περιέχονται στο αρχείο των μελών του να είναι ακριβή
και να υποβάλλονται σε ενημέρωση ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
Με την Απόφαση 26/2009, η Αρχή απέρριψε την αίτηση θεραπείας φυσικού
προσώπου κατά της 54/2007 Απόφασής της, καθώς ο αιτών δεν επικαλέστηκε και
δεν προσκόμισε νέα στοιχεία για την υποστήριξη των ισχυρισμών του. Ειδικότερα,
η Αρχή έκρινε ότι το δικαίωμα πρόσβασης του αιτούντος σε έγγραφα που τηρεί το
επαγγελματικό του ταμείο έχει ικανοποιηθεί, ανεξαρτήτως εάν ο αιτών διαφωνεί με
το περιεχόμενο των εγγράφων που του έχουν δοθεί. Περαιτέρω, δεν προέκυψε ότι
υπάρχουν στην κατοχή του υπεύθυνου επεξεργασίας ή των εκτελούντων την επε-
ξεργασία περισσότερα στοιχεία που τον αφορούν άμεσα ή έμμεσα τα οποία το Τα-
μείο σκόπιμα παρακρατεί ή αποκρύπτει.
Το ζήτημα της νομιμότητας της ανάρτησης περίληψης δικαστικής απόφασης σε
δικτυακό τόπο δικηγορικής εταιρείας απασχόλησε την Αρχή στην Απόφαση
43/2009, ύστερα από σχετική καταγγελία. Η Αρχή έκρινε ότι η ανάρτηση μεταφρα-
σμένης περίληψης της δικαστικής απόφασης στον δικτυακό τόπο της δικηγορικής
εταιρείας, στην οποία αναγράφονται τα στοιχεία του φυσικού προσώπου συνιστά
επεξεργασία προσωπικών δεδομένων και θα πρέπει να ακολουθεί την πρακτική της
ανωνυμοποίησης των στοιχείων των φυσικών προσώπων πλην των στοιχείων που
αφορούν τα πρόσωπα της σύνθεσης του δικαστηρίου καθώς και των πληρεξουσίων
δικηγόρων, όπως έχει ήδη κριθεί με την Απόφαση 1319/2000 και τη Γνωμοδότηση
2/2006 της Αρχής. Απηύθυνε δε αυστηρή προειδοποίηση στη δικηγορική εταιρεία
να μεριμνά ώστε να αποστέλλονται στις αλλοδαπές νομικές επιθεωρήσεις περιλή-
ψεις δικαστικών αποφάσεων ελληνικών δικαστηρίων, με βάση την πρακτική της
ανωνυμοποίησης που ακολουθείται στην Ελλάδα. Σε παρόμοια απόφαση (44/2009),
η Αρχή έκρινε ότι η ανάρτηση γενετικού υλικού DNA και χειρόγραφου σημειώμα-
τος σε ιστοσελίδα χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεση των υποκειμένων και
λήψη σχετικής άδειας από την Αρχή συνιστά παράνομη επεξεργασία προσωπικών
δεδομένων και επέβαλε για τον λόγο αυτό διοικητικό πρόστιμο.
Στο πλαίσιο ενημέρωσης μονάδων ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης σχετικά με
τη νομιμότητα της δημοσίευσης φωτογραφιών των ατόμων με ψυχικές διαταραχές
που φιλοξενούνται από αυτές (ευαίσθητων δηλαδή δεδομένων) σε εφημερίδα, πε-
84
ριοδικό ή ημερολόγιο της μονάδας, η Αρχή επεσήμανε τα εξής: α) ο υπεύθυνος

επεξεργασίας δεν υπάγεται στην απαλλαγή της υποχρέωσης γνωστοποίησης και
λήψης άδειας επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων, β) η επεξεργασία προσωπι-
κών δεδομένων μέσω της λήψης και δημοσίευσης φωτογραφιών ενοίκων οικοτρο-
φείου επιτρέπεται μόνον ύστερα από την προηγούμενη ενημέρωση και συγκατάθε-
ση του υποκειμένου. Η ενημέρωση πρέπει να περιλαμβάνει και τη δυνατότητα πε-
ραιτέρω αναδημοσίευσης των φωτογραφιών. Επειδή η επεξεργασία αυτή αφορά
ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, η συγκατάθεση θα πρέπει να περιβληθεί τον τύπο
του εγγράφου, το οποίο θα πρέπει να τηρείται στα αρχεία του οικοτροφείου. Η συ-
γκατάθεση δεν θα πρέπει επ’ ουδενί να αποτελεί όρο για τη συμμετοχή των ενοί-
κων στις δραστηριότητες της κοινότητας. Ακόμα και στην περίπτωση που ένοικος
του οικοτροφείου έχει υποβληθεί σε δικαστική συμπαράσταση, θα πρέπει να επιφυ-
λάσσεται υπέρ αυτού (του συμπαραστατούμενου) η δυνατότητα να ενημερωθεί για
την ως άνω σκοπούμενη επεξεργασία της δημοσίευσης των φωτογραφιών.
Σε απάντηση ερωτήματος δήμου σχετικά με τη νομιμότητα της χορήγησης πιστο-
ποιητικών πλησιεστέρων συγγενών στους δανειστές της κληρονομίας (όπως τράπε-
ζες), η Αρχή επανέλαβε όσα αναφέρονται στην Απόφαση 18/2003, ήτοι ότι: α) στο
πλαίσιο της έννομης προστασίας που παρέχει ο νόμος στους δανειστές της κληρο-
νομίας ή του κληρονόμου (άρθρα 922, 72 ΚΠολΔ και 1957-1958 ΑΚ), οι τελευταίοι
δύνανται να ζητήσουν από τον οικείο δήμο την έκδοση πιστοποιητικού εγγυτέρων
συγγενών, προκειμένου να ζητήσουν την έκδοση κληρονομητηρίου για την εξασφά-
λιση των απαιτήσεών τους έναντι των κληρονόμων του θανόντος οφειλέτη, β) στο
πιστοποιητικό που θα χορηγείται δεν πρέπει να προσδιορίζεται ο τρόπος θεμελίωσης
της συγγένειας, γ) ο δήμος, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, οφείλει να ενημερώσει με
κάθε πρόσφορο τρόπο τους συγγενείς του κληρονομούμενου για τη χορήγηση του
πιστοποιητικού στους δανειστές, πριν από τη χορήγηση του πιστοποιητικού.
Αντικείμενο παραπόνων που έχουν υποβληθεί στην Αρχή συνιστά και ο τρόπος
πραγματοποίησης επιδόσεων εγγράφων σε αστικές υποθέσεις. Συγκεκριμένα, πο-
λίτες διαμαρτύρονται για τη θυροκόλληση εγγράφων στην κατοικία τους, καθώς με
τη θυροκόλληση το έγγραφο τίθεται σε κοινή θέα και το περιεχόμενό του γίνεται
γνωστό και σε τρίτα πρόσωπα (μάρτυρες, γείτονες κλπ.). Η επίδοση των εγγράφων
με θυροκόλληση καθορίζεται, ωστόσο, από τις σχετικές διατάξεις του Κώδικα Πολι-
τικής Δικονομίας (ΚΠολΔ), οι οποίες μάλιστα είναι ειδικότερες του Ν. 2472/1997.
Η Αρχή στο παρελθόν είχε εκφράσει προς τους αρμόδιους υπουργούς την άποψη
ότι οι σχετικές δικονομικές διατάξεις που προβλέπουν την επίδοση εγγράφων με
θυροκόλληση θα πρέπει να τροποποιηθούν στην κατεύθυνση να διασφαλίζεται πε-
ρισσότερο το πρόσωπο, στο οποίο αναφέρονται τα δεδομένα. Με το ισχύον, όμως,
νομικό πλαίσιο, η σχετική επεξεργασία είναι νόμιμη βάσει των ειδικότερων διατά-
ξεων του ΚΠολΔ.
85
4. ΔΙΕΘΝΗΣ
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
4.1. ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 29 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 95/46/ΕΚ
Στην επονομαζόμενη «Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29» που συστάθηκε βάσει
του άρθρου 29 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ συμμετέχουν ως τακτικά μέλη όλοι οι πρόε-
δροι ή επίτροποι των Αρχών Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων των 27 κρατών
μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόεδρος της Ομάδας Εργασίας για τη διετία
2008-2009 ήταν ο πρόεδρος της Αρχής της Γαλλίας και Αντιπρόεδρος ο Πρόεδρος
της Αρχής των Κάτω Χωρών.
Οι αρμοδιότητες της Ομάδας Εργασίας του Άρθρου 29 συνίστανται κυρίως στην
εξέταση της ομοιόμορφης εφαρμογής της Οδηγίας 95/46/ΕΚ στα κράτη μέλη.
Η Ομάδα γνωμοδοτεί, επίσης, για κάθε ειδικότερο μέτρο ή δράση που μπορεί να
ασκεί επιρροή στη διασφάλιση ενός υψηλού επιπέδου προστασίας των προσωπι-
κών δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ως προς τις τρίτες χώρες γνωμοδοτεί
προς την Επιτροπή εάν η εκάστοτε εθνική νομοθεσία ανταποκρίνεται στην προϋπό-
θεση του ικανοποιητικού επιπέδου προστασίας που πρέπει να παρέχει η τρίτη χώρα
στο πλαίσιο της διαβίβασης προσωπικών δεδομένων από κράτος μέλος της ΕΕ
προς αυτή. Η αρμοδιότητα της Ομάδας Εργασίας του Άρθρου 29 εκτείνεται και στις
μεταγενέστερες Οδηγίες 2002/58/ΕΚ και 2006/24/ΕΚ που αφορούν στον ειδικό-
τερο τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών.
Υπό αυτήν την ιδιότητα, εκδίδει Γνώμες και κείμενα εργασίας που έχουν ως απο-
δέκτες τα ευρωπαϊκά νομοθετικά όργανα, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τους υπευθύ-
νους επεξεργασίας καθώς και τον εφαρμοστή του δικαίου, όπως τις ίδιες τις εθνι-
κές Αρχές Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Εκτός από τα ανωτέρω μέσα
δράσης, προβαίνει —με δική της πρωτοβουλία ή όταν της τεθεί σχετικό ερώτημα—
σε έγγραφες ή προφορικές τοποθετήσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, διεθνείς οργανισμούς ή τις εκά-
στοτε αρμόδιες εθνικές αρχές τρίτων χωρών καθώς και προς υπεύθυνους επεξερ-
γασίας που αναπτύσσουν δραστηριότητα σε ευρωπαϊκό ή παγκόσμιο επίπεδο, κα-
λεί σε ακρόαση εκπροσώπους διεθνών οργανισμών και υπευθύνων επεξεργασίας,
πάντα για ζητήματα που αφορούν την προστασία των προσωπικών δεδομένων, και
δίνει κατά την κρίση της δημοσιότητα σε αυτές τις δράσεις.
Η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 έχει κομβικό ρόλο και αναπτύσσει πολυσχι-
δή δραστηριότητα στα θέματα προστασίας των προσωπικών δεδομένων, συμβάλ-
λοντας στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Κατά το έτος 2009, η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 εξέδωσε 11 Γνώμες και
κείμενα εργασίας. Σε αυτά, ασχολήθηκε με τα εξής ιδίως θέματα:
1. Τη διαβίβαση προσωπικών δεδομένων από ευρωπαϊκές εταιρείες προς εται-
ρείες με έδρα στις ΗΠΑ στο πλαίσιο προδικαστικής επίλυσης αστικών διαφο-
ρών, όπου έκρινε ότι σχετικά αιτήματα των εταιρειών στις ΗΠΑ δεν επιτρέπε-
ται να ικανοποιούνται με βάση την κείμενη ευρωπαϊκή νομοθεσία, εκτός κι αν
έχει ήδη ασκηθεί αγωγή και τότε η διαβίβαση θα πρέπει αρχικώς να πραγμα-
τοποιείται με ψευδώνυμα στοιχεία και εφόσον προκύπτουν συγκεκριμένες
υπόνοιες να διαβιβάζονται τα στοιχεία των προσώπων (Κείμενο Εργασίας
1/2009).
2. Το σχέδιο τροποποίησης της Οδηγίας 2002/58/ΕΚ, όπου τοποθετήθηκε εκ
νέου σε ορισμένα ζητήματα, ιδίως σε σχέση με την υποχρέωση των παρόχων
υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών να γνωστοποιούν στις Αρχές Προ-
στασίας Δεδομένων και στους συνδρομητές τους περιστατικά ασφάλειας με
88
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
στόχο τον περιορισμό της προσβολής του ατομικού δικαιώματος στην προ-
στασία των προσωπικών δεδομένων καθώς και με την ενίσχυση του θεσμού
της συγκατάθεσης και της αρχής της διαφάνειας κατά τη συλλογή και επε-
ξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (Γνώμη 1/2009).
3. Την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων, όπου διατυπώνο-
νται γενικές κατευθυντήριες αρχές και στη συνέχεια εξετάζεται ως περίπτωση
εφαρμογής η προστασία των προσωπικών δεδομένων στα σχολεία (Γνώμη
2/2009).
4. Το σχέδιο Απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις πρότυπες συμβατικές
ρήτρες για τη διαβίβαση δεδομένων από υπεύθυνους επεξεργασίας, εγκατε-
στημένους στην ΕΕ, προς εκτελούντες την επεξεργασία, εγκατεστημένους σε
τρίτες χώρες. Οι εναλλακτικές αυτές ρήτρες προτάθηκαν με πρωτοβουλία δι-
εθνών επιχειρηματικών ενώσεων με σκοπό την αντικατάσταση της ισχύουσας
2002/16/ΕΚ σχετικής Απόφασης της ΕΕ (Γνώμη 3/2009).
5. Την προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων στο πλαί-
σιο της διαβίβασης δεδομένων των αθλητών και άλλων σχετικών προσώπων
στη βάση δεδομένων ADAMS που τηρείται από το Διεθνή Οργανισμό Κατα-
πολέμησης του Ντόπινγκ, ο οποίος εξέδωσε σχετικό διεθνές πρότυπο κατ’
εφαρμογή του άρθρου 14 του Διεθνούς Κώδικα για την Καταπολέμηση του
Ντόπινγκ, καθώς και τα συναφή ζητήματα που εγείρονται στο πλαίσιο των
αντίστοιχων εθνικών οργανισμών. Πρόκειται για τη δεύτερη κατά σειρά Γνώ-
μη μετά την υπ. αριθμ. 3/2008 (Γνώμη 4/2009).
6. Τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, οι οποίες απασχολούν ολοένα και περισ-
σότερο λόγω της ευρείας διάδοσής τους. Η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29
εστίασε στο θεσμό της διαφάνειας και συγκατάθεσης που πρέπει να διέπει την
επεξεργασία προσωπικών δεδομένων εκ μέρους των παρόχων, ιδίως όταν αυ-
τοί καθιστούν δυνατή τη διαβίβαση δεδομένων σε τρίτους, όπως παρόχους ει-
δικών εφαρμογών π.χ. για τον συγχρονισμό των επαφών του κινητού τηλεφώ-
νου με τις επαφές στο προφίλ του χρήστη, στην ενίσχυση της προστασίας των
δεδομένων άλλων χρηστών, π.χ. οι χρήστες πρέπει να ειδοποιούνται για την
ανάρτηση φωτογραφιών τους από άλλους χρήστες, γενικότερα στις ρυθμίσεις
προστασίας της ιδιωτικής ζωής που πρέπει να υλοποιούν οι πάροχοι. Τέλος,
εξίσου σημαντικές είναι και οι υποχρεώσεις του ίδιου του χρήστη όταν δημοσι-
οποιεί προσωπικά δεδομένων άλλων προσώπων (Γνώμη 5/2009).
7. Την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων επιβατών από τα καταστήματα
αφορολόγητων ειδών στα αεροδρόμια. Η λειτουργία αυτών των καταστημά-
των διέπεται πλέον από την Οδηγία 2008/118/ΕΚ ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή
διαπίστωσε ότι η Οδηγία 95/46/ΕΚ δεν εφαρμόζεται ομοιόμορφα στον εν
λόγω τομέα. Η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 καταλήγει στο συμπέρασμα
ότι η επεξεργασία των δεδομένων πρέπει να περιορίζεται στα απολύτως ανα-
γκαία στοιχεία, τα οποία πρέπει να τηρούνται για ορισμένο χρονικό διάστημα
που δεν θα υπερβαίνει τον χρόνο τήρησης των φορολογικών στοιχείων σύμ-
φωνα με την εκάστοτε εθνική νομοθεσία. Επίσης, πραγματεύεται το ζήτημα
της περαιτέρω επεξεργασίας για διαφημιστικούς σκοπούς και για τον σκοπό
διαπίστωσης αξιόποινων πράξεων (Γνώμη 8/2009).
8. Το θεσμικό πλαίσιο που πρέπει να διέπει το ατομικό δικαίωμα στην προστασία
των προσωπικών δεδομένων. Πρόκειται για ένα στρατηγικής σημασίας κείμε-
νο που εκπονήθηκε στο πλαίσιο ομώνυμης δημόσιας διαβούλευσης που πραγ-
89
ματοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στόχος ήταν να διαπιστωθούν οι νέες προ-

κλήσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και η δημιουργία
ενός αποτελεσματικού και αποδεκτού θεσμικού πλαισίου στην ΕΕ. Η Ομάδα
Εργασίας υποστήριξε τη δημιουργία ενός ενιαίου θεσμικού πλαισίου που λαμ-
βάνει υπόψη του την κατάργηση των πυλώνων με τη θέση σε ισχύ της Συνθή-
κης της Λισαβόνας την 1.12.2009 αναγνωρίζοντας υπό προϋποθέσεις την ανά-
γκη διαφοροποιημένης στάθμισης στα θέματα δημόσιας ασφάλειας. Επίσης,
το κείμενο αναφέρεται σε εργαλεία αποτελεσματικής αντιμετώπισης των επι-
πτώσεων των φαινομένων της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας και του Δια-
δικτύου. Ως προς αυτά, εστιάζει κυρίως στην ενίσχυση του θεσμού της διαφά-
νειας μέσω της συγκατάθεσης, στη θεσμοθέτηση της υποχρέωσης του φιλι-
κού για την προστασία των προσωπικών δεδομένων σχεδιασμού των εφαρμο-
γών/υπηρεσιών (privacy by design) και της αρχής της υπευθυνότητας των
υπευθύνων επεξεργασίας μέσω διάφορων εργαλείων, όπως της πρόβλεψης
υπευθύνου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στο εσωτερικό
του οργανισμού, της εκπόνησης πολιτικής ασφάλειας, διενέργειας μελέτης
επιπτώσεων, οργάνωσης γραφείου παραπόνων και συμμετοχής σε σχήματα
εξωδικαστικής επίλυσης των διαφορών. Τέλος, αλλά εξίσου σημαντικές είναι
οι παρατηρήσεις σχετικά με τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των Αρχών
Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων μέσω της μείωσης της γραφειοκρατίας
και της επιλεκτικής εξέτασης των υποθέσεων με βάση πάντα διαφανή κριτήρια
(Αριθμ. Εγγράφου 168)
Επίσης, η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29:
Εξέφρασε τις απόψεις της για την εγκατάσταση σαρωτών σώματος στα ευρωπαϊ-
κά αεροδρόμια κατόπιν αιτήματος και σχετικής διαβούλευσης της Γ.Δ. Κινητικότη-
τας και Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, απαιτώντας η τυχόν εγκατάσταση
να πραγματοποιηθεί εφόσον πράγματι δεν διατίθενται ηπιότερα μέσα και έχει εξα-
σφαλισθεί η ασφάλεια των σαρωτών για την υγεία των επιβατών.
Διεξήγε ακροάσεις των εκπροσώπων των υπηρεσιών μηχανών αναζήτησης και
κοινωνικής δικτύωσης με στόχο την αποτελεσματική εφαρμογή των σχετικών γνω-
μοδοτήσεών της.
Ασχολήθηκε με τις διεθνείς συμφωνίες για τη διαβίβαση δεδομένων επιβατών
PNR μεταξύ ΕΕ, αφενός, και Η.Π.Α., Καναδά και Αυστραλίας με στόχο την ορθή εφαρ-
μογή των όρων της συμφωνίας καθώς και τη διαπραγμάτευση νέας συμφωνίας με
τον Καναδά επειδή έληξε ήδη η παρούσα. Στο πλαίσιο αυτό, έθεσε υπόψη του Ευρω-
παϊκού Κοινοβουλίου κατόπιν αιτήματός του τα σημαντικά ζητήματα των Συμφωνιών
αυτών. Υπενθυμίζουμε ότι μετά την ισχύ της Λισαβόνας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
πρέπει να εγκρίνει τις διεθνείς συμφωνίες που συνάπτει η ΕΕ με τρίτες χώρες.
Ασχολήθηκε, επίσης, με την ενδιάμεση διεθνή συμφωνία μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ με
αντικείμενο τη διαβίβαση προσωπικών δεδομένων από το διατραπεζικό σύστημα
SWIFT και, όπως στην αμέσως προηγούμενη περίπτωση, έθεσε υπόψη του Ευρω-
παϊκού Κοινοβουλίου τα ζητήματα που εγείρει η συμφωνία με αποτέλεσμα τελικώς
η συμφωνία να μην εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά τη συνεδρίαση
της 11.2.2010. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξουσιοδότησε εκ νέου την Ευρωπαϊκή Επι-
τροπή να διαπραγματευθεί σχετική συμφωνία, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρή-
σεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και πλέον στο πλαίσιο των κανόνων που θέτει
η Συνθήκη της Λισαβόνας. Η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 εξακολουθεί να πα-
ρακολουθεί το θέμα.
90
Ομοίως, ασχολήθηκε και εξακολουθεί να παρακολουθεί το ζήτημα της σύναψης

διεθνούς συμφωνίας μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ για την ανταλλαγή προσωπικών δεδομέ-
νων, γενικώς, και την προστασία τους. Για το θέμα, κατόπιν αιτήματός του, ενημέ-
ρωσε σχετικώς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Εξέφρασε σοβαρές επιφυλάξεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρωτο-
βουλία eBorders του Ηνωμένου Βασιλείου, με το οποίο επιβάλλεται η προηγούμε-
νη διαβίβαση δεδομένων API (δεδομένων διαβατηρίου) στις μεταφορές, καταρχάς
στις πτήσεις, από και προς το Ηνωμένο Βασίλειο. Σημειώνουμε ότι η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή δήλωσε προς την Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 ότι η σχετική ρύθμιση
του Ηνωμένου Βασιλείου. δεν θίγει την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων μετά
τη διαβεβαίωση του Ηνωμένου Βασιλείου ότι απαιτείται η διαβίβαση μόνο δεδομέ-
νων API, ενώ δεν θα επιβάλλονται κυρώσεις στους αερομεταφορείς που δεν δια-
βιβάζουν τα στοιχεία επιβατών που αρνήθηκαν τη διαβίβαση αυτή, και για τον ίδιο
λόγο ούτε και στους αρνούμενους τη διαβίβαση επιβάτες. Οι επιφυλάξεις της Ομά-
δας Εργασίας έγκεινται κυρίως στο ότι η σχετική ρύθμιση του Ηνωμένου Βασιλεί-
ου δεν βρίσκει έρεισμα στην Οδηγία 95/46/ΕΚ. Ωστόσο, κατά την εξέταση του ζη-
τήματος αυτού κατά την πρώτη συνεδρίαση της Ολομέλειας της Ομάδας Εργασίας
τον Φεβρουάριο του 2010 δεν επιτεύχθηκε κοινή προσέγγιση και αποφασίσθηκε
μέχρι νεωτέρας η κάθε εθνική Αρχή Προστασίας να αντιμετωπίσει το ζήτημα στο
πλαίσιο της εθνικής δικαιοδοσίας της.
Τέλος, η Ομάδα Εργασίας παρενέβη στη διαδικασία υιοθέτησης του σχεδίου δι-
εθνούς προτύπου για «ένα πλαίσιο ιδιωτικότητας» από τον Διεθνή Οργανισμό Τυ-
ποποίησης (ISO). Το εν λόγω σχέδιο προτύπου με αριθμό 29100 θέτει σημαντικά
ζητήματα, διότι ορίζει τις πληροφορίες που αποτελούν προσωπικά δεδομένα, τις
βασικές αρχές της νόμιμης και θεμιτής επεξεργασίας, όπως τον ρόλο της συγκατά-
θεσης και την αρχή του σκοπού. Στο σχέδιο αυτό, η Ομάδα Εργασίας του Άρθρου
29 υπέβαλε εκτενή σχόλια με στόχο τη συμφωνία του με την Οδηγία 95/46/ΕΚ
ώστε στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης να διασφαλισθεί ένα υψηλό επίπεδο προ-
στασίας των προσωπικών δεδομένων. Καταρχάς, επέτυχε την αναβολή της υιοθέ-
τησής του και την τροποποίησή του. Οι εργασίες της αρμόδιας Επιτροπής του ISO
(WG5) αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2011.
Αναλυτικότερες πληροφορίες για τη δράση της Ομάδας Εργασίας του Άρθρου
29 μπορούν να αναζητηθούν στην ιστοσελίδα
http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/privacy/workinggroup
4.2. ΚΟΙΝΗ ΑΡΧΗ ΕΛΕΓΧΟΥ ΣΕΝΓΚΕΝ
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα συμμετέχει με δύο

τακτικά και δύο αναπληρωματικά μέλη στην Κοινή Αρχή Ελέγχου (ΚΑΕ) Σένγκεν, η
οποία συνεδριάζει στην έδρα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυ-
ξέλλες.
Η ΚΑΕ Σένγκεν δημιουργήθηκε βάσει του άρθρου 115 της Σύμβασης Εφαρμογής
της Συνθήκης Σένγκεν (ΣΕΣ) με αρμοδιότητα τον έλεγχο της τεχνικής υποστήριξης
του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν (ΣΠΣ) και τη διερεύνηση ζητημάτων εφαρ-
μογής ή ερμηνείας που μπορούν να τεθούν κατά τη λειτουργία του Συστήματος αυ-
τού, καθώς και την υιοθέτηση εναρμονισμένων συστάσεων, έτσι ώστε να προτείνο-
νται κοινές λύσεις σε κοινά προβλήματα.
91
Κατά την άσκηση των παραπάνω αρμοδιοτήτων της, η Αρχή, το έτος 2009, επι-
κεντρώθηκε στη συγκέντρωση των αποτελεσμάτων των ελέγχων για τις καταχωρί-
σεις των άρθρων 97 και 98 ΣΕΣ, που είχαν ήδη δρομολογηθεί από το προηγούμε-
νο έτος και στη σύνταξη των σχετικών εκθέσεων.
Το άρθρο 97 ΣΕΣ αναφέρεται σε καταχωρίσεις προσώπων που έχουν εξαφανι-
σθεί ή προσώπων, τα οποία προς χάριν της δικής τους προστασίας ή για την απο-
τροπή απειλών, κατόπιν αιτήσεως της αρμόδιας αρχής ή της αρμόδιας δικαστικής
αρχής του καταχωρούντος Μέρους πρέπει να τεθούν υπό προσωρινή επιτήρηση.
Στην έκθεσή της, η Αρχή, υπενθυμίζοντας τον κοινό τρόπο πραγματοποίησης του
έλεγχου στα κράτη μέλη, βάσει ενιαίου ερωτηματολογίου, επεσήμανε τις διαφορο-
ποιήσεις που προέκυψαν ως προς την εφαρμογή του άρθρου 97 ΣΕΣ ανάμεσα στα
κράτη μέλη, κυρίως όσον αφορά τον αριθμό των καταχωρίσεων αλλά και διαφορές
σχετικά με τη χρήση των προκαθορισμένων εντύπων και την εφαρμογή διαδικασι-
ών λήψης συγκατάθεσης των υποκειμένων των δεδομένων, προκειμένου τα δεδο-
μένα που τα αφορούν να κοινοποιηθούν βάσει της καταχώρισης. Επιπλέον, διαπί-
στωσε πως υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών αναφορικά
με τον τρόπο εφαρμογής του άρθρου 101(1) ΣΕΣ, σχετικά με το ποιες αρχές έχουν
νόμιμο δικαίωμα πρόσβασης στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν.
Λόγω των αποτελεσμάτων του ελέγχου αυτού, η Αρχή προχώρησε στην έκδοση
συστάσεων στα κράτη μέλη αναφορικά με την υιοθέτηση γραπτών τυπικών διαδι-
κασιών, κοινών για όλες τις αρχές που είναι εξουσιοδοτημένες για τις σχετικά με το
άρθρο 97 καταχωρίσεις, έτσι ώστε να υπάρξει ενιαία εφαρμογή των διαδικασιών
αυτών. Επίσης, τόνισε την αναγκαιότητα για τη λήψη έγγραφης κατά προτίμηση συ-
γκατάθεσης του καταχωρισμένου προσώπου και λήψη έγγραφης τυχόν άρνησης
της συγκατάθεσης, όταν πρόκειται να κοινοποιηθούν τα δεδομένα του, καθώς και
την αναγκαιότητα τήρησης αυτοματοποιημένων μέσων ελέγχου και τυπικών διαδι-
κασιών, έτσι ώστε να αποκλείεται η διατήρηση της καταχώρισης του ανήλικου προ-
σώπου μετά την ενηλικίωσή του. Επιπλέον, συστάθηκε η γενικευμένη από όλα τα
κράτη μέλη χρήση των προκαθορισμένων εντύπων, ο έλεγχος και η επιβεβαίωση
από τα κράτη μέλη ότι οι εθνικές αρχές που έχουν πρόσβαση στις καταχωρίσεις
του άρθρου 97 είναι οι προβλεπόμενες από το άρθρο 101(1) ΣΕΣ αρχές.
Το άρθρο 98 αφορά καταχωρίσεις προσώπων που είναι μάρτυρες, προσώπων
που κλητεύονται προς εμφάνιση ενώπιον των δικαστικών αρχών στο πλαίσιο ποινι-
κής διαδικασίας για πράξεις ως προς τις οποίες έχει ασκηθεί σε βάρος τους ποινι-
κή δίωξη, ή προσώπων στα οποία πρέπει να επιδοθεί καταδικαστική απόφαση ή
κλήση προς έκτιση ποινής στερητικής της ελευθερίας.
Η Αρχή διαπίστωσε διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών μελών και στην εφαρ-
μογή του άρθρου αυτού, οι οποίες οφείλονται όχι μόνο στις διαφορετικές προϋπο-
θέσεις που απαιτούνται για την καταχώριση σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία του
κάθε κράτους μέλους αλλά και στη διαδικασία που ακολουθείται μετά την καταχώ-
ριση στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν. Επιφυλάξεις διατυπώθηκαν επίσης και
για τα εθνικά όργανα, τα οποία φέρονται να έχουν δικαίωμα πρόσβασης στο ΣΠΣ,
σε μία μάλλον αναντιστοιχία προς τις σχετικές διατάξεις του άρθρου 101 (1) ΣΕΣ. Η
Αρχή εξέφρασε προβληματισμούς και αναφορικά με τη χρονική περίοδο διατήρη-
σης των δεδομένων. Η καταχώριση εισάγεται μόνο για τον σκοπό της ανακοίνωσης
και κοινοποίησης του τόπου διαμονής/κατοικίας του καταχωρισμένου προσώπου
κατόπιν αιτήσεως των δικαστικών αρχών. Όταν ο σκοπός της κοινοποίησης εκλεί-
ψει ή επιτευχθεί, η αναγκαιότητα της διατήρησης της καταχώρισης πρέπει να επα-
92
νεξετασθεί και να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα. Λαμβάνοντας υπόψη τις παραπά-

νω διαπιστώσεις, η Αρχή προέτρεψε τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν επίσημο τυπικό
διαδικασιών για τις καταχωρίσεις του άρθρου 98, που θα εφαρμόζεται από όλα τα
αρμόδια εθνικά όργανα. Στο πλαίσιο αυτό τονίστηκε πως θα πρέπει να γίνεται χρή-
ση του προκαθορισμένου εντύπου από όλα τα κράτη μέλη. Επιπλέον, τονίστηκε η
σπουδαιότητα της επιβολής τήρησης της διαδικασίας επανεξέτασης των δεδομέ-
νων και ιδίως της χρονικής περιόδου διατήρησής τους, σύμφωνα με τα άρθρα 112
και 112 Α ΣΕΣ, καθώς και η ανάγκη να εξεταστεί από τα κράτη μέλη το κατά πόσον
τα εθνικά όργανα που έχουν πρόσβαση στις καταχωρίσεις του άρθρου 98 είναι τα
προβλεπόμενα από το άρθρο 101(1) ΣΕΣ.
Σημαντική προσθήκη στο έργο της Αρχής υπήρξε επίσης η έκδοση του Οδηγού
άσκησης του δικαιώματος πρόσβασης, ο οποίος περιέχει πληροφορίες σχετικές με
την άσκηση του δικαιώματος αυτού, όπως προβλέπεται από το άρθρο 109 της Σύμ-
βασης Εφαρμογής της Συνθήκης Σένγκεν, γενική περιγραφή της διαδικασίας
άσκησής του σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς και πρακτικές συμβουλές και ενημέρω-
ση για τον τρόπο άσκησης του δικαιώματος αυτού (διευθύνσεις, τηλέφωνα κ.λπ.).
Απευθύνεται κυρίως στα υποκείμενα των δεδομένων αλλά και σε όσους έχουν
επαγγελματικό ενδιαφέρον και ανάμειξη στο θέμα. Ο Οδηγός αυτός διανεμήθηκε
στις εθνικές αντιπροσωπίες με την προτροπή να αναρτηθούν στις ιστοσελίδες των
εθνικών αρχών οι σχετικές πληροφορίες και πρότυπα αιτήσεων άσκησης του δικαι-
ώματος πρόσβασης, έτσι ώστε μέσω της δημοσιοποίησης αυτής να επιτευχθεί πλη-
ρέστερη ενημέρωση και αποτελεσματικότερη προστασία των υποκειμένων των δε-
δομένων. Κατ’ εφαρμογή της σύστασης αυτής βρίσκεται ήδη αναρτημένος στην
ιστοσελίδα της Ελληνικής Αρχής (www.dpa.gr) ο Οδηγός αυτός τόσο στην Ελληνι-
κή όσο και στην Αγγλική γλώσσα.
4.3. ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ
Η Ευρωπόλ είναι ο οργανισμός που ιδρύθηκε για να συνδράμει τα κράτη μέλη

της ΕΕ στην πρόληψη και καταπολέμηση σοβαρών μορφών διεθνούς εγκληματικό-
τητας, μόνο στην περίπτωση που η συγκεκριμένη εγκληματική πράξη συνδέεται με
δομή οργανωμένου εγκλήματος και θίγει δύο τουλάχιστον κράτη μέλη. Σε πρακτι-
κό επίπεδο, κύριο καθήκον της Ευρωπόλ είναι η διευκόλυνση της ανταλλαγής πλη-
ροφοριών μεταξύ των κρατών μελών και η παροχή αναλυτικών υπηρεσιών εμπει-
ρογνωμοσύνης.
Με δεδομένο ότι η Ευρωπόλ επεξεργάζεται μεγάλο όγκο δεδομένων προσωπι-
κού χαρακτήρα (απλών και ευαίσθητων), η Απόφαση Ευρωπόλ περιέχει διατάξεις,
οι οποίες προβλέπουν ότι κατά την επεξεργασία των δεδομένων πρέπει να λαμβά-
νονται υπόψη τα δικαιώματα του ατόμου. Η σύμβαση επίσης προβλέπει και την ίδρυ-
ση Κοινής Εποπτικής Αρχής-ΚΕΑ (Joint Supervisory Body), μιας ανεξάρτητης αρ-
χής, η οποία είναι επιφορτισμένη με τη διασφάλιση της συμμόρφωσης της Ευρωπόλ
προς τις βασικές αρχές της προστασίας δεδομένων.
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνέχισε και κατά το
έτος 2009 να εκπροσωπείται στην ΚΕΑ για την Ευρωπόλ, που συνεδριάζει στην
έδρα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, με δύο τακτικά και
δύο αναπληρωματικά μέλη.
Η ΚΕΑ για την Ευρωπόλ κατά το έτος 2009 ασχολήθηκε κυρίως με τα παρακάτω
ζητήματα:
93
Α) ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΥΡΩΠΟΛ – ΜΑΡΤΙΟΣ 2009

Η ετήσια επιθεώρηση της Ευρωπόλ έλαβε χώρα τον Μάρτιο του 2009 στην έδρα
της Ευρωπόλ, στη Χάγη. Στη συνεδρίασή της στις 15 Δεκεμβρίου 2008, η ΚΕΑ προ-
έβη στη σύσταση ομάδας επιθεώρησης με εντολή να εστιάσει στα ακόλουθα θέμα-
τα: α) το περιεχόμενο και την ποιότητα των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που
επεξεργάζεται η Ευρωπόλ μέσω των αρχείων δεδομένων εργασίας (Audit Working
Files - AWFs) προς ανάλυση (τέσσερα προεπιλεγμένα αρχεία δεδομένων εργασί-
ας προς ανάλυση) και μέσω του συστήματος πληροφοριών της Ευρωπόλ, β) τον
έλεγχο της τεχνικής υποδομής ασφαλείας, γ) τη χρήση από τον οργανισμό του συ-
στήματος OASIS (που πλέον ονομάζεται EAS – Europol Analysis System, Σύστημα
Ανάλυσης της Ευρωπόλ) και δ) τη συνέχεια που δόθηκε στις συστάσεις των προη-
γούμενων επιθεωρήσεων.
Β) ΝΕΑ ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ
Από την 1η Ιανουαρίου 2010, η Σύμβαση της Ευρωπόλ αντικαταστάθηκε από
Απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ (Απόφαση Ευρωπόλ). Σύμφωνα με την Απόφα-
ση αυτή το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπόλ θα πρέπει να υιοθετήσει εκτελε-
στικούς κανόνες σχετικά με το περιεχόμενο και τη διαδικασία αποδοχής πληρο-
φοριών από δημόσια προσβάσιμες πηγές, ιδιώτες και ιδιωτικούς φορείς. Οι κανό-
νες αυτοί αφορούν επίσης στη σύναψη μνημονίων συμφωνίας/συνεργασίας με
τρίτα μέρη, τα οποία είναι εγκατεστημένα σε τρίτες χώρες με τις οποίες η Ευρω-
πόλ δεν έχει συμφωνίες συνεργασίας. Σύμφωνα με την Απόφαση του Συμβουλί-
ου, η ΚΕΑ θα πρέπει να συμμετέχει στη σύνταξη των κανόνων αυτών. Η ΚΕΑ συ-
ζήτησε το σχέδιο των κανόνων που της κοινοποίησε η Ευρωπόλ και διατύπωσε εγ-
γράφως τις προτάσεις της σε σχετική γνωμοδότηση, καλώντας την Ευρωπόλ να
προχωρήσει στην ενημέρωση των κανόνων σύμφωνα με τις προτάσεις αυτές (π.χ.
αποσαφήνιση των ορισμών, νομιμότητα της επεξεργασίας δεδομένων που απο-
στέλλονται από ιδιωτικούς φορείς, κατανομή των αρμοδιοτήτων και το ζήτημα του
εφαρμοστέου δικαίου).
Γ) ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΜΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ
Σύμφωνα με το άρθρο 1 παρ. 5 της Απόφασης του Συμβουλίου ο διευθυντής της
Ευρωπόλ εξουσιοδοτείται να προχωρεί σε διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμ-
φωνιών με τρίτα κράτη και οργανισμούς εκτός Ε.Ε., υπό την προϋπόθεση προηγού-
μενης ομόφωνης απόφασης του Συμβουλίου ότι δεν υφίσταται σχετικό κώλυμα.
Η διαβούλευση με την ΚΕΑ αποτελεί μέρος της διαδικασίας, στο πλαίσιο της οποί-
ας, το Διοικητικό Συμβούλιο οφείλει να συντάσσει έκθεση προς το Συμβούλιο, πα-
ρέχοντάς του όλες τις αναγκαίες πληροφορίες προκειμένου να αποφασίζει εάν
υπάρχουν ή όχι κωλύματα για την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Το άρθρο 3 παρ.
3 του κανονισμού για την κοινοποίηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε τρίτα
κράτη και τρίτους οργανισμούς, και το άρθρο 2 παρ. 4 του κανονισμού για τη λήψη
πληροφοριών εκ μέρους της Ευρωπόλ από τρίτα μέρη, αναφέρουν σαφώς ότι η
ΚΕΑ οφείλει να εκδίδει γνώμη στο πλαίσιο της διαδικασίας κατά την οποία το Συμ-
βούλιο καλείται να αποφασίσει, εάν θα εγκρίνει ή όχι την εκάστοτε υπό διαπραγμά-
τευση συμφωνία μεταξύ της Ευρωπόλ και τρίτων κρατών.
Η Ευρωπόλ έχει ζητήσει από την ΚΕΑ γνωμοδοτήσεις για την έναρξη διαπραγ-
ματεύσεων με το πριγκιπάτο του Μονακό, τη Ρωσική Ομοσπονδία, το Ισραήλ, τη Κο-
λομβία και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ), με
σκοπό τη σύναψη συμφωνιών διαβίβασης δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από
την Ευρωπόλ προς τις χώρες αυτές.
94
Σχετικά με το Μονακό, το 2004 η ΚΕΑ είχε υιοθετήσει γνωμοδότηση επί της νο-
μοθεσίας και της διοικητικής πρακτικής του Μονακό στον τομέα της προστασίας δε-
δομένων, σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχουν εμπόδια για να ξεκινήσει η Ευρω-
πόλ διαπραγματεύσεις επί μίας επιχειρησιακής συμφωνίας με το πριγκιπάτο.
Τον Ιούλιο του 2009 εστάλη στην ΚΕΑ προς συζήτηση η προσφάτως εγκριθείσα
νομοθεσία προστασίας προσωπικών δεδομένων του πριγκιπάτου. Η ΚΕΑ αναγνώρι-
σε ότι, επειδή η νομοθεσία αυτή, για την προστασία των δεδομένων και επί ενός
οργάνου κύρωσης της Σύμβασης 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης, εγκρίθηκε πρό-
σφατα, η διοικητική πρακτική στον τομέα της προστασίας δεδομένων θα ήταν περιο-
ρισμένη. Η ΚΕΑ αποφάσισε ότι αν και οι απαραίτητες νομοθετικές τροποποιήσεις
είχαν πραγματοποιηθεί, θα περίμενε να λάβει περαιτέρω πληροφορίες στο μέλλον
σχετικά με τη διοικητική πρακτική στον τομέα της προστασίας δεδομένων
Σχετικά με το επίπεδο προστασίας δεδομένων στη Ρωσική Ομοσπονδία, στο παρελ-
θόν η ΚΕΑ είχε αποφανθεί ότι δεν είχε επαρκή πληροφόρηση για να γνωμοδοτήσει.
Αφού δόθηκαν κάποιες διευκρινίσεις, η ΚΕΑ εξέφρασε την άποψη ότι υπάρχουν σημα-
ντικές διαφορές στο επίπεδο προστασίας των προσωπικών δεδομένων στη Ρωσική
Ομοσπονδία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν σημεία που
δεν έχουν διευκρινιστεί. Τέλος, αναγνωρίζοντας τη σημασία της συνεργασίας της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης με τη Ρωσική Ομοσπονδία, τόσο σε επίπεδο Ευρωπόλ και Eurojust
αλλά και γενικότερα, όπως διατυπώνεται στο σχέδιο «Προγράμματος της Στοκχόλ-
μης», πρότεινε στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπόλ, στο Κολλέγιο της Eurojust και
στην Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διερευνήσουν τρόπους
με τους οποίους θα μπορέσει να αποσαφηνιστεί πώς ρυθμίζεται η προστασία των προ-
σωπικών δεδομένων από τη ρωσική νομοθεσία, καθώς και πώς μπορούν να επιλυθούν
οι σημαντικές διαφορές στο επίπεδο προστασίας των προσωπικών δεδομένων στη
Ρωσική Ομοσπονδία και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο πλαίσιο αυτό, σημειώθηκε ότι
σημαντική επίσης είναι και η συνεργασία της ΚΕΑ Ευρωπόλ με την ΚΕΑ Eurojust.
Σχετικά με το επίπεδο προστασίας δεδομένων στο Ισραήλ, σύμφωνα με τα μέχρι
τώρα διαθέσιμα στην ΚΕΑ στοιχεία, ο τρέχων νόμος για την προστασία προσωπι-
κών δεδομένων καλύπτει μόνο τα δεδομένα σε ηλεκτρονική μορφή. Επίσης, υπάρ-
χουν κάποιες επιφυλάξεις για τον βαθμό στον οποίο είναι θεμελιωμένα και κατοχυ-
ρωμένα τα δικαιώματα των υποκειμένων, και ειδικότερα αυτό της πρόσβασης.
Η ΚΕΑ γνωμοδότησε ότι συμφωνεί καταρχήν με το κείμενο του σχεδίου συμφωνίας
μεταξύ της Ευρωπόλ και του Ισραήλ και ζήτησε να ενημερωθεί για οποιεσδήποτε
μελλοντικές εξελίξεις ως προς τις επιφυλάξεις που έχει ήδη διατυπώσει.
Σχετικά με το επίπεδο προστασίας δεδομένων στην Κολομβία, η ΚΕΑ κατέληξε
στο συμπέρασμα ότι προς το παρόν δεν επαρκούν τα διαθέσιμα στοιχεία για την έκ-
δοση τελικής γνωμοδότησης και ανέβαλε το θέμα για το μέλλον, καλώντας το Δι-
οικητικό Συμβούλιο της Ευρωπόλ να υποβάλει ενημερωτικό έγγραφο για τις πρα-
κτικές προστασίας προσωπικών δεδομένων που εφαρμόζονται στη χώρα.
Σχετικά με το επίπεδο προστασίας δεδομένων στην ΠΓΔΜ, η ΚΕΑ εξέδωσε σχε-
τική γνωμοδότηση, όπου αναφέρει ότι δεν υπάρχουν εμπόδια, από την άποψη της
προστασίας των προσωπικών δεδομένων, για την έναρξη διαπραγματεύσεων με-
ταξύ της Ευρωπόλ και της ΠΓΔΜ στο πλαίσιο της προετοιμασίας μιας συμφωνίας
για τη διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από την Ευρωπόλ.
Δ) ΣΧΕΔΙΟ «CHECK THE WEB»
Η ΚΕΑ είχε στο παρελθόν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η λειτουργία του σχε-
δίου με το όνομα «Έλεγχος στο Διαδίκτυο» είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της Σύμ-
95
βασης της Ευρωπόλ. Η Ευρωπόλ επανήλθε με πρόταση προς την ΚΕΑ για την εξέ-
λιξη του σχεδίου αυτού, με δύο διαφορετικά σενάρια: το πρώτο αφορά τη διατήρη-
ση της υπάρχουσας κατάστασης και του τρόπου λειτουργίας του εν λόγω σχεδίου,
ενώ το δεύτερο σενάριο αφορά την εισαγωγή δραστηριοτήτων εκτίμησης και ανά-
λυσης. Η ΚΕΑ υποστήριξε το δεύτερο σενάριο, και για τον λόγο αυτό συμφώνησε
με την εισήγηση της Ευρωπόλ για τη μετατροπή του σχεδίου σε σχετικό αρχείο δε-
δομένων εργασίας προς ανάλυση (Analytical Work File - AWF). Παράλληλα, η
ΚΕΑ διατύπωσε ορισμένες παρατηρήσεις για το περιεχόμενο του αρχείου και τον
χρόνο τήρησης των δεδομένων.
Ε) ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑΣ
Η ΚΕΑ έλαβε σχετικό υπόμνημα της Ευρωπόλ για την εφαρμογή της «αρχής της
διαθεσιμότητας» και τις πρακτικές επιχειρηματικές ευκαιρίες που έχει η Ευρωπόλ
για την εφαρμογή της αρχής αυτής στις δραστηριότητές της, επηρεάζοντας ταυτό-
χρονα και τη μελλοντική στρατηγική της σε θέματα ανταλλαγής πληροφοριών.
Συγκεκριμένα, το υπόμνημα εστίασε σε τρεις διαφορετικές περιπτώσεις:
- τη διασταύρωση πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων συστημάτων
- την επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων
- την ανταλλαγή μη προσωπικών δεδομένων.
Η ΚΕΑ συζήτησε το υπόμνημα αυτό και αποφάσισε να συστήσει ειδική ομάδα
εργασίας ad hoc για την ανάλυση των ζητημάτων που τίθενται σε αυτό. Επίσης,
αποφάσισε να συζητήσει το θέμα αυτό και με την Ομάδα Εργασίας για την Αστυνο-
μική και Δικαστική Συνεργασία (WPPJ).
ΣΤ) ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΚΕΑ
Η ΚΕΑ συζήτησε τους βασικούς στόχους της για το μέλλον. Συγκεκριμένα, απο-
φασίστηκε ότι:
- εξακολουθεί να είναι μεγάλης σημασίας ο ετήσιος έλεγχος της Ευρωπόλ από
την ΚΕΑ.
- η ΚΕΑ θα πρέπει να συνεργαστεί πιο στενά με τις εθνικές Αρχές Προστασίας
Δεδομένων, καθώς και με τις υπόλοιπες εποπτικές αρχές σε ευρωπαϊκό επίπε-
δο, με στόχο τη μεγαλύτερη ευελιξία και το καλύτερο συντονισμό στην προστα-
σία των προσωπικών δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να διερευνηθεί το
ενδεχόμενο έναρξης συντονισμένων επιθεωρήσεων σε εθνικό επίπεδο.
- θα πρέπει να γίνουν ενέργειες για την καλύτερη ενημέρωση και ενίσχυση της
ευαισθητοποίησης του κοινού αναφορικά με τις δραστηριότητες της ΚΕΑ.
- θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά οι εξελίξεις στην προστασία δεδομένων
στον τομέα της επιβολής του νόμου, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του προγράμματος
της Στοκχόλμης.
4.4. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΟΛ
Η Αρχή συμμετέχει με ένα τακτικό και ένα αναπληρωματικό μέλος στην επιτρο-
πή προσφυγών της Ευρωπόλ, η οποία αποτελεί επιτροπή της Κοινής Εποπτικής Αρ-
χής της Ευρωπόλ και συνεδριάζει στην έδρα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Ευ-
ρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Έργο της, βάσει του άρθρου 24 παρ. 7 της Σύμ-
βασης Ευρωπόλ και συναφών διατάξεων του Κανονισμού Λειτουργίας της Κοινής
Εποπτικής Αρχής, αποτελεί η εξέταση προσφυγών πολιτών κατά των αποφάσεων
της Ευρωπόλ. Συγκεκριμένα, όλοι οι πολίτες έχουν δικαίωμα πρόσβασης στις πλη-
ροφορίες που διατηρεί η Ευρωπόλ για αυτούς, όπως επίσης και το δικαίωμα να ζη-
96
τούν την επαλήθευση, τη διόρθωση ή τη διαγραφή των εν λόγω πληροφοριών. Εάν,

κατά την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών, οι πολίτες δεν ικανοποιηθούν από τις
απαντήσεις της Ευρωπόλ, έχουν το δικαίωμα να απευθυνθούν στην Επιτροπή Προ-
σφυγών, προκειμένου να εξεταστούν οι καταγγελίες και να εκδοθεί απόφαση από
την Επιτροπή, η οποία είναι οριστική για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Τονίζεται ότι
η Επιτροπή αυτή είναι ανεξάρτητη, αμερόληπτη και δεν επιδέχεται ούτε δεσμεύεται
από τυχόν οδηγίες της Κοινής Εποπτικής Αρχής.
Κατά τη διάρκεια του 2009 ολοκληρώθηκε η εξέταση της έβδομης υπόθεσης
ενώπιον της Επιτροπής, που είχε ξεκινήσει ήδη από το 2008 και εκδόθηκε απόφαση.
Η καταγγελία αφορούσε την ικανοποίηση του δικαιώματος πρόσβασης πολίτη σε
δεδομένα που τηρεί η Ευρωπόλ και το οποίο είχε ασκηθεί στη Φινλανδία σύμφωνα
με το εφαρμοστέο φινλανδικό δίκαιο προκειμένου να προωθηθεί στην Ευρωπόλ για
να απαντήσει. Με επιστολή που απέστειλε, η Ευρωπόλ πληροφόρησε το υποκείμενο
των δεδομένων ότι δεν τηρούνται δεδομένα στα οποία δύναται να έχει πρόσβαση.
Μην έχοντας ικανοποιηθεί από την απάντηση της Ευρωπόλ, ο αιτών προσέφυγε
στην Επιτροπή, η οποία, αφού άκουσε τις απόψεις του αλλά και τις θέσεις της Ευρω-
πόλ, έκρινε ότι η Ευρωπόλ είχε απαντήσει σωστά και σύμφωνα με τη Σύμβαση της
Ευρωπόλ στον προσφεύγοντα, εφαρμόζοντας επιπλέον ορθά τις σχετικές νομικές
διατάξεις τόσο του ευρωπαϊκού όσο και φινλανδικού νομικού πλαισίου για το δικαί-
ωμα πρόσβασης. Απέρριψε, δε, την εξέταση του θέματος της ικανοποίησης του δι-
καιώματος διόρθωσης, επειδή δεν είχε συμπεριληφθεί στην αρχική αίτηση του προ-
σφεύγοντος και συνεπακόλουθα δεν υπήρξε σχετική αντίδραση από την Ευρωπόλ.
Αναφορικά δε με την πληροφόρηση που έλαβε ο προσφεύγων από τις φινλανδικές
αστυνομικές αρχές για ύπαρξη καταχώρισης του στο Σύστημα Πληροφοριών Σέν-
γκεν, γεγονός που αποτελούσε ανάχωμα στις αιτήσεις του για άσυλο, η Επιτροπή
έκρινε ότι είναι εκτός πεδίου εφαρμογής και ευθύνης της Ευρωπόλ. Η επιτροπή επι-
προσθέτως, αποφάσισε, κατ’ εφαρμογήν σχετικών διατάξεων του Κανονισμού Λει-
τουργίας, να προσφέρει οικονομική βοήθεια στον προσφεύγοντα, διαπιστώνοντας
την πραγματική του αδυναμία να εκπληρώσει τις οικονομικές του υποχρεώσεις προς
τον νομικό του σύμβουλο, αναφορικά με τη διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής.
4.5. ΚΟΙΝΗ ΕΠΟΠΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΕΛΩΝΕΙΩΝ
Η Αρχή συμμετέχει με δύο τακτικά και δύο αναπληρωματικά μέλη στην Κοινή
Εποπτική Αρχή Τελωνείων, η οποία επίσης συνεδριάζει στην έδρα του Συμβουλίου
της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Η Κοινή Εποπτική Αρχή Τελωνείων συ-
στάθηκε δυνάμει του άρθρου 18 της Σύμβασης σχετικά με τη χρήση της πληροφο-
ρικής στον τελωνειακό τομέα, που βασίζεται στο άρθρο Κ.3 της συνθήκης για την
Ευρωπαϊκή Ένωση. Είναι αρμόδια να εποπτεύει τη λειτουργία του τελωνειακού συ-
στήματος πληροφοριών, να εξετάζει τυχόν προβλήματα εφαρμογής ή ερμηνείας
του συστήματος αυτού και να συνδράμει τις εθνικές ελεγκτικές αρχές στην άσκη-
ση των εποπτικών τους καθηκόντων, κυρίως μέσω της εξεύρεσης και υιοθέτησης
κοινών λύσεων στα προβλήματα που ανακύπτουν.
Το θέμα που πρωτίστως απασχόλησε την Κοινή Εποπτική Αρχή το 2009 ήταν η
απόφαση να αντικατασταθεί η προαναφερθείσα Σύμβαση σχετικά με τη χρήση της
πληροφορικής στον τελωνειακό τομέα με μια απόφαση του Συμβουλίου, η οποία
και θα επεκτείνει τη χρήση του τελωνειακού συστήματος πληροφοριών σύμφωνα
με τις προβλεπόμενες ισχύουσες ρυθμίσεις των Κανονισμών (ΕΚ) 515/97 και
97
766/2008. Στο σχέδιο απόφασης περιλαμβανόταν πρόταση περί αντικατάστασης

της Κοινής Εποπτικής Αρχής από τον Ευρωπαίο Επόπτη για τα Προσωπικά Δεδομέ-
να ως το αρμόδιο όργανο για την εποπτεία του τελωνειακού πληροφοριακού συ-
στήματος. Σε απάντηση η Κοινή Αρχή επεξεργάστηκε και εξέδωσε μια γνωμοδότη-
ση, με την οποία επεσήμανε αρχικά ότι ο ρόλος της Επιτροπής, σύμφωνα τόσο με
το ισχύον όσο και με το προτεινόμενο νομικό πλαίσιο, έγκειται μόνο στην εξασφά-
λιση της τεχνικής διαχείρισης της υποδομής του τελωνειακού συστήματος πληρο-
φοριών και συνεπώς βρίσκεται εκτός του πεδίου εφαρμογής του κοινοτικού δικαί-
ου, όσον αφορά την προστασία των προσώπων από την επεξεργασία δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα, η οποία διεξάγεται από Κοινοτικά όργανα. Επιπλέον, τόνι-
σε, ότι σκοπός της Κοινής Εποπτικής Αρχής είναι να ελέγχει, επιβλέπει και εξασφα-
λίζει την εφαρμογή των διατάξεων τόσο της προτεινόμενης απόφασης του Συμβου-
λίου όσο και της απόφασης πλαισίου περί προστασίας δεδομένων προσωπικού χα-
ρακτήρα, στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές
υποθέσεις, κατά την ανταλλαγή δεδομένων από τις εθνικές διοικητικές αρχές τε-
λωνείων. Επειδή ακριβώς κατά την ανταλλαγή των δεδομένων αυτών μεταξύ των
κρατών μελών, δύνανται να ανακύψουν θέματα προστασίας προσωπικών δεδομέ-
νων, έχει προβλεφθεί από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και ανατεθεί στις εθνικές αρ-
χές προστασίας ο εποπτικός τους ρόλος και η προσφυγή σε αυτές των υποκειμέ-
νων των δεδομένων για την άσκηση των δικαιωμάτων τους. Για τους λόγους αυ-
τούς η γνωμοδότηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρέπει να διατηρηθεί το ισχύον
καθεστώς με τον εποπτικό ρόλο της Κοινής Αρχής αλλά ταυτόχρονα να θεσμοθε-
τηθεί σύστημα συνεργασίας με τον Ευρωπαίο Επόπτη για τα προσωπικά δεδομένα,
σχετικά με τα θέματα που αφορούν το τεχνικό μέρος της διαχείρισης του κεντρικού
συστήματος και της ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών
μελών. Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι απόψεις που περιελήφθησαν στη γνωμοδότηση
αυτή υιοθετήθηκαν στο μεγαλύτερο μέρος τους και ενσωματώθηκαν στην εκδοθεί-
σα απόφαση 2009/917/ΔΕΥ του Συμβουλίου.
Σε συνέχεια της πιλοτικής εφαρμογής αυτοαξιολόγησης του επιπέδου προστα-
σίας δεδομένων και ασφάλειας πληροφοριακών συστημάτων που είχε ξεκινήσει
ήδη από το 2008 και στην οποία είχε συμμετάσχει η Ελλάδα, αποφασίστηκε η επέ-
κταση της αυτοαξιολόγησης αυτής σε όλα τα κράτη μέλη με τη χρήση τυποποιημέ-
νων ερωτηματολογίων, προκειμένου μέσω των διεξαχθέντων αποτελεσμάτων να
βοηθηθούν οι εθνικές τελωνειακές αρχές στον εντοπισμό των αδυναμιών και ελ-
λειμμάτων στα μέτρα ασφαλείας. Ταυτόχρονα, η άσκηση αυτή θα διευκολύνει την
ανάπτυξη συνδέσμου επικοινωνίας και συνεργασίας των εθνικών αρχών προστα-
σίας προσωπικών δεδομένων με τις τελωνειακές αρχές. Τα αποτελέσματα θα απο-
τελέσουν αντικείμενο ανάλυσης, επιπλέον δε, μετά το τέλος της άσκησης αυτής, η
Κοινή Εποπτική Αρχή θα επανεξετάσει τα ερωτηματολόγια, αποσκοπώντας σε πε-
ραιτέρω χρήση τους ως μεθοδολογικό και αναλυτικό εργαλείο. Οι εργασίες αυτές
αναμένονται να ολοκληρωθούν τον Ιούνιο του 2010, οπότε και θα επακολουθήσει
η ανάλυσή τους και η σύνταξη της τελικής έκθεσης.
4.6. ΟΜΑΔΑ ΕΛΕΓΧΟΥ EURODAC
Η Αρχή συμμετέχει με τακτικό μέλος της στην Ομάδα Ελέγχου της EURODAC, η
οποία συνεδριάζει στην έδρα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυ-
ξέλλες, τέσσερις φορές τον χρόνο, υπό την προεδρία του Ευρωπαίου Επόπτη για τα
98
προσωπικά δεδομένα. Αντικείμενο της Ομάδας αυτής είναι η διασφάλιση κοινής

προσέγγισης και αντιμετώπισης από τα κράτη μέλη των ζητημάτων που ανακύπτουν
στη λειτουργία της βάσης δεδομένων EURODAC. Η βάση αυτή, ως γνωστόν, συ-
στήθηκε κατ’ εφαρμογή της Συνθήκης του Δουβλίνου, προκειμένου να συλλέγο-
νται αποτυπώματα των αιτούντων άσυλο και των παράνομων μεταναστών στην Ευ-
ρωπαϊκή Ένωση, καθώς και να ταυτοποιούνται ευχερέστερα οι αιτούντες άσυλο,
κατά τη διαδικασία εξέτασης ασύλου. Δεδομένου ότι οι εθνικές αρχές προστασίας
δεδομένων είναι υπεύθυνες για τη χρήση των δεδομένων που συλλέγονται στην
κεντρική βάση και ο Ευρωπαίος Επόπτης για τον έλεγχο της επεξεργασίας και τη
διαβίβαση των δεδομένων στα κράτη μέλη, η Ομάδα αυτή προβαίνει σε τακτικούς
ελέγχους τόσο στην κεντρική βάση όσο και στις αρμόδιες υπηρεσίες των κρατών
μελών. Μετά τον τελευταίο έλεγχο, που διενεργήθηκε το προηγούμενο έτος και
ολοκληρώθηκε το 2009, σχετικά με τη λειτουργία της βάσης και την εφαρμογή των
επιταγών του Κανονισμού της EURODAC, αφού αναλύθηκαν τα αποτελέσματα της
έρευνας αυτής, εκπονήθηκε και υιοθετήθηκε ομόφωνα από την Ομάδα το πόρι-
σμα/έκθεση ελέγχου. Η έρευνα και συνακόλουθα η έκθεση επικεντρώθηκε σε δύο
βασικά θέματα: το δικαίωμα ενημέρωσης των αιτούντων άσυλο και τις μεθόδους
που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της ηλικίας των νεαρών ατόμων που
υποβάλλουν αίτηση για άσυλο. Όσον αφορά το πρώτο θέμα εκτιμήθηκε ότι υπάρ-
χει ελλιπής ενημέρωση για τα δικαιώματα, κυρίως πρόσβασης και διόρθωσης των
δεδομένων των αιτούντων άσυλο και κατά συνέπεια τα κράτη μέλη κλήθηκαν να
βελτιώσουν την ποιότητα και την έκταση της ενημέρωσης, καθιστώντας την προσι-
τή και ευνόητη, καθώς και τη διαδικασία άσκησης των δικαιωμάτων. Σχετικά με το
δεύτερο ζήτημα, των μεθόδων καθορισμού της ηλικίας των νεαρών ατόμων, στις
οποίες συγκαταλέγονται ιατρικές και συχνά παρεμβατικές μέθοδοι, η έκθεση τόνι-
σε τη σπουδαιότητα και αναγκαιότητα της διαφάνειας της διαδικασίας και της ενη-
μέρωσης, επεσήμανε τη χρησιμότητα επανεξέτασής της, τονίζοντας τους ιατρικούς
και ηθικούς προβληματισμούς που παρατηρούνται και πρότεινε στην τρέχουσα
αναθεώρηση του Κανονισμού της EURODAC την τροποποίηση του ορίου ηλικίας
για την επιβολή λήψης αποτυπωμάτων στα 18 έτη. Η έκθεση αυτή θα κοινοποιηθεί
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε αρμόδι-
ους διεθνείς οργανισμούς και σε μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς που δραστηριο-
ποιούνται σε θέματα ασύλου.
Επιπλέον, η Ομάδα ελέγχου EURODAC, προέβη και στη διενέργεια μιας κατ’ αρ-
χάς έρευνας με τη μέθοδο ερωτηματολογίου στα κράτη μέλη –στην οποία συμμε-
τείχε και η Ελλάδα– σχετικά με τη συστηματική και σωστή χρήση του ασφαλούς δι-
μερούς εργαλείου επικοινωνίας των δεδομένων DubliNet, ενόψει των ευαίσθητων
πληροφοριών που ανταλλάσσονται. Μετά τη συγκέντρωση και εξέταση των αποτε-
λεσμάτων, η Ομάδα προέβη στην έκδοση συστάσεων σχετικά με την ανάγκη συ-
στηματικότερης χρήσης του DubliNet, την υιοθέτηση συμπληρωματικών κανόνων
με τη μορφή τεχνικών εγχειριδίων, εγκυκλίων κ.λπ. σε εθνικό επίπεδο για τη σωστή
χρήση του συστήματος και την αναγκαιότητα για πιο σαφείς, λεπτομερείς και κατά
προτίμηση εναρμονισμένους κανόνες αναφορικά με τη διαγραφή των δεδομένων,
όταν ο σκοπός της ανταλλαγής τους έχει εκπληρωθεί, καθώς ο ακριβής καθορι-
σμός του τρόπου και χρόνου διαγραφής των δεδομένων αποτελεί έκφανση της
εφαρμογής της αρχής του περιορισμού του σκοπού. Οι συστάσεις αυτές πρόκειται
να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
99
4.7. ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΟΔΟΣ
Η Διεθνής Σύνοδος των Αρχών και Επιτρόπων Προστασίας Δεδομένων λαμβά-

νει χώρα το φθινόπωρο κάθε έτους, χωρίζεται δε σε δύο μέρη: α) την ανοικτή Σύ-
νοδο, που έχει μορφή διεθνούς συνεδρίου και στην οποία μετέχουν εκτός των επί-
σημων εθνικών φορέων προστασίας δεδομένων και εκπρόσωποι του δημόσιου και
ιδιωτικού τομέα, μη κυβερνητικών οργανώσεων καθώς και της ερευνητικής κοινό-
τητας και β) την κλειστή Σύνοδο, στην οποία μετέχουν μόνον οι Αρχές ή οι Επίτρο-
ποι Προστασίας Δεδομένων και κατά τη διάρκεια της οποίας συζητούνται και υιοθε-
τούνται σχετικές με το αντικείμενο της ανοικτής Συνόδου Διακηρύξεις.
Η 31η Διεθνής Σύνοδος πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη στις 3-6 Νοεμβρίου και
διοργανώθηκε από την ισπανική Αρχή Προστασίας Δεδομένων με βασικό μότο «Το
σήμερα είναι αύριο», υποδηλώνοντας την αναγκαιότητα ανάληψης ήδη σήμερα ση-
μαντικών προσπαθειών για την αποτροπή στο μέλλον επιδείνωσης του περιβάλλο-
ντος προστασίας δεδομένων. Η ανοικτή Σύνοδος επικεντρώθηκε στις ακόλουθες
θεματικές ενότητες:
• Μια κοινωνία υπό επιτήρηση; Αναζητώντας την ισορροπία μεταξύ ιδιωτικότητας
και ασφάλειας.
• Που πάει το Διαδίκτυο; Συνεπάγεται η επέκταση της χρήσης του Διαδικτύου πε-
ριορισμό στην ιδιωτικότητα;
• Η ιδιωτικότητα και η εταιρική ευθύνη.
• Προστατεύοντας την ιδιωτικότητα των ανηλίκων: Μια αποστολή με προτεραιότητα.
• Προστασία της ιδιωτικότητας από το στάδιο της σχεδίασης συστημάτων (privacy
by design).
• Προς μια παγκόσμια ρύθμιση της ιδιωτικότητας; Προτάσεις και στρατηγικές.
Στην κλειστή Σύνοδο, υιοθετήθηκε η Διακήρυξη για τα Διεθνή Πρότυπα Προστα-
σίας της Ιδιωτικότητας, η οποία προτάθηκε από πολλές αρχές προστασίας δεδομέ-
νων, συμπεριλαμβανομένης της ελληνικής Αρχής. Τα διεθνή πρότυπα αποτελούν
ένα συναινετικό κείμενο, το οποίο αναδεικνύει την οικουμενικότητα των αρχών και
εγγυήσεων που διέπουν το δικαίωμα αυτό και συμβάλλουν στη βελτίωση της προ-
στασίας της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων των πολιτών σε ένα πα-
γκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Αποσκοπούν τόσο στον ορισμό αρχών και δικαιω-
μάτων που εγγυώνται την αποτελεσματική και διεθνώς ομοιόμορφη προστασία της
ιδιωτικότητας σε σχέση με την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων όσο και στη
διευκόλυνση της απαιτούμενης διεθνώς ροής δεδομένων. Στα διεθνή πρότυπα πε-
ριλαμβάνονται οι αρχές της σύννομης και θεμιτής επεξεργασίας, του σαφώς ορι-
σμένου και νόμιμου σκοπού, της αναλογικότητας, της ποιότητας των δεδομένων, δι-
αφάνειας της επεξεργασίας και υποχρέωσης λογοδοσίας (accountability principle),
καθώς και τα δικαιώματα της πρόσβασης, διόρθωσης, διαγραφής και αντίρρησης.
Επίσης, εκτός της υποχρέωσης ενημέρωσης, η οποία υποδηλώνεται με την αρχή
της διαφάνειας, περιλαμβάνεται και η υποχρέωση λήψης μέτρων ασφάλειας και τή-
ρησης του απορρήτου της επεξεργασίας.
Τέλος, η 31η Διεθνής Σύνοδος ενέκρινε την πρόταση της Επιτροπής Διαπίστευ-
σης για τη διαπίστευση στη Διεθνή Σύνοδο των Αρχών Προστασίας Δεδομένων του
Ισραήλ, της Ουρουγουάης και της ΠΓΔΜ.
Περισσότερες πληροφορίες για τη Διεθνή Σύνοδο και το κείμενο της Διακήρυξης
βρίσκονται στην ιστοσελίδα http://www.privacyconference2009.org. Η 32η Διεθνής
Σύνοδος θα διοργανωθεί από την ισραηλινή Αρχή Προστασίας Δεδομένων.
100
4.8. ΕΑΡΙΝΗ ΣΥΝΟΔΟΣ
Η Εαρινή Συνδιάσκεψη των Επιτρόπων των Αρχών Προστασίας Δεδομένων της

ΕΕ διοργανώθηκε από τη βρετανική Αρχή και έλαβε χώρα στο Εδιμβούργο στις 23
και 24 Απριλίου 2009. Την ελληνική Αρχή εκπροσώπησαν οι Χρίστος Γεραρής,
Πρόεδρος της Αρχής και Γρηγόριος Λαζαράκος, αναπληρωματικό μέλος.
Στο πλαίσιο του Συνεδρίου, παρουσιάσθηκε το σχέδιο έκθεσης ειδικής ερευνη-
τικής ομάδας εργασίας με θέμα «Αναθεώρηση της Οδηγίας για την προστασία των
προσωπικών δεδομένων». Τη σύνταξη της έκθεσης ανέθεσε στην ερευνητική ομά-
δα ο βρετανός Επίτροπος για την Προστασία Προσωπικών Δεδομένων το 2008, 13
δηλαδή χρόνια μετά την ψήφιση της Οδηγίας 95/46/ΕΚ για την προστασία των φυ-
σικών προσώπων έναντι της επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και
για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.
Η έκθεση κάνει εκτενή αναφορά στην υφιστάμενη κατάσταση προστασίας των
προσωπικών δεδομένων, στους νέους κινδύνους που πηγάζουν από τη ραγδαία
εξέλιξη των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών και, συνακόλουθα, στη
διακινδύνευση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ευρωπαίων πολιτών. Αναδεικνύ-
ει τα πλεονεκτήματα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την προστασία των προσωπι-
κών δεδομένων, προσεγγίζει κριτικά τα αδύναμα σημεία της και προτείνει τρόπους
βελτίωσης του υφιστάμενου επιπέδου προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Κοινός παρανομαστής των σκέψεων, που διατυπώνονται στην έκθεση, είναι η
παραδοχή ότι η επιτυχία οιασδήποτε προσπάθειας για τη βελτίωση της προστασίας
της ιδιωτικότητας (ο όρος που χρησιμοποιείται στην έκθεση είναι privacy policy)
δεν εξαρτάται μόνον από την ποιότητα και την πληρότητα των ισχυόντων κανόνων
δικαίου, όσο, κυρίως, από τις ενέργειες εκείνων, που καλούνται να τους εφαρμό-
σουν. Κατά τη συζήτηση της έκθεσης υπήρξε ανταλλαγή επιχειρημάτων και απόψε-
ων και εκφράσθηκαν επιφυλάξεις ως προς τις διαπιστώσεις και τις προτάσεις, στις
οποίες αυτή καταλήγει. Τελικώς, η Εαρινή Συνδιάσκεψη των Επιτρόπων των Αρχών
Προστασίας Δεδομένων της ΕΕ υιοθέτησε Διακήρυξη που αφορά το μέλλον του
ζητήματος της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στην Ευρώπη.
Η επόμενη Εαρινή Σύνοδος ορίστηκε για τις 29 και 30 Απριλίου 2010 στην Πράγα.
4.9. ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ (WPPJ)
Η Αρχή συμμετέχει με δύο τακτικά και δύο αναπληρωματικά μέλη στην Ομάδα Ερ-
γασίας για την Αστυνομία και τη Δικαιοσύνη, η οποία συνεδριάζει στην έδρα του
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Η Ομάδα αυτή, η οποία δημι-
ουργήθηκε μετά από απόφαση της Εαρινής Συνόδου των ευρωπαϊκών αρχών προ-
στασίας το 2007, έχει σκοπό την εποπτεία και τον έλεγχο των εξελίξεων στον τομέα
της προστασίας δεδομένων στον Τρίτο Πυλώνα, μέσω της αμοιβαίας συνεργασίας
και του συντονισμού μεταξύ των εθνικών αρχών προστασίας των κρατών μελών.
Κύρια ενασχόληση της Ομάδας αποτελεί η εξέταση των συνεπειών για την προ-
στασία δεδομένων από την υιοθέτηση της απόφασης πλαίσιο σχετικά με την προ-
στασία δεδομένων στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας και
από το πρόγραμμα της Στοκχόλμης που έθεσε τα θεμέλια για το μελλοντικό πεδίο
ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης στην Ευρώπη.
Η Ομάδα αυτή συνεχίζοντας το έργο της κατά το 2009 προέβη στην κατάρτιση κα-
ταλόγου προστασίας δεδομένων αναφορικά με τη συνεργασία και εποπτεία στο πε-
101
δίο επιβολής του νόμου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο οποίος και υποβλήθηκε στην Εα-
ρινή Σύνοδο των ευρωπαϊκών αρχών προστασίας, όπου και υιοθετήθηκε επίσημα.
Κατά τη διάρκεια των συναντήσεων της, η Ομάδα εκτιμώντας την υπάρχουσα επι-
τυχή συνεργασία με την Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29, κυρίως στο θέμα των ευ-
ρωπαϊκών PNRs, εξήγγειλε την πρόθεση για ακόμη στενότερη συνεργασία σε ζητή-
ματα τόσο του πρώτου όσο και του τρίτου πυλώνα. Επιβεβαίωσε ότι θα συνεχίσει να
διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, εκπληρώνοντας τους στόχους της και μετά την έναρ-
ξη της ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας. Στο πλαίσιο αυτό και προκειμένου αφε-
νός να παρακολουθεί την εφαρμογή και αφετέρου να συνεισφέρει στην ανάπτυξη
πολιτικής αναφορικά με την απόφαση πλαίσιο σχετικά με την προστασία δεδομένων
στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας, αποφασίστηκε ανάμεσα
σε άλλα, να προχωρήσουν τα κράτη μέλη σε μία εργασία υπολογισμού και αξιολό-
γησης των κινδύνων στην επικράτειά τους, αναφορικά με τη συνεργασία και επο-
πτεία στο πεδίο επιβολής του νόμου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχοντας ως σημείο
αναφοράς τις βασικές οδηγίες που περιέχονται στον κατάλογο προστασίας δεδομέ-
νων, αποσκοπώντας περαιτέρω και στην παρουσίαση στην Εαρινή Σύνοδο του 2010
πρότασης για την εποπτική πολιτική της Ομάδας Εργασίας. Ταυτόχρονα, η Ομάδα δια
του ιταλού Προέδρου της προχώρησε σε επικοινωνία με τον πρόεδρο της Ευρωπαϊ-
κής Επιτροπής, τονίζοντας τις απόψεις της σχετικά με το ελλιπές νομικό πλαίσιο που
παρέχει η απόφαση πλαίσιο, και την ανάγκη να υιοθετηθούν περαιτέρω μέτρα και ερ-
γαλεία για την επιτυχή μεταφορά της σε εθνικό επίπεδο.
Σε συνεργασία με την Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29, εκπονήθηκε και υιοθε-
τήθηκε κείμενο συνεισφοράς στη δημόσια διαβούλευση για το μέλλον της ιδιωτι-
κής ζωής (consultation for the future of privacy), το οποίο επικεντρώθηκε σε θέμα-
τα του τρίτου πυλώνα λόγω της έναρξης ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας και
στις προκλήσεις που ελλοχεύουν στο πεδίο επιβολής του νόμου.
Η πρόταση της Επιτροπής για τροποποίηση του Κανονισμού EURODAC, απασχό-
λησε την Ομάδα Εργασίας. Σε ανακοίνωση Τύπου, στην οποία προέβη, η Ομάδα
αμφισβήτησε την προτεινόμενη, αναιτιολόγητη κατά την γνώμη της, επιταγή για
πρόσβαση στη βάση EURODAC από τις αστυνομικές αρχές για σκοπούς επιβολής
του νόμου και σημείωσε πως η πρόταση αυτή είναι αντίθετη με τις βασικές αρχές
προστασίας προσωπικών δεδομένων, όπως η αρχή της αναλογικότητας και του πε-
ριορισμού του σκοπού.
Το θέμα της μεταφοράς αποφάσεων σχετικών με την εφαρμογή της Συνθήκης
Prüm συνέχισε να απασχολεί την Ομάδα και το έτος αυτό, γεγονός που την οδήγη-
σε στην αποστολή εγγράφου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, προκειμένου να επιτευ-
χθεί πληρέστερη και ορθότερη ερμηνεία και κατ’ ακολουθία εφαρμογή των διατά-
ξεων των αποφάσεων αυτών.
Μνεία πρέπει να γίνει και στην πρόταση της Ομάδας για συμμετοχή στις εργασί-
ες της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου Επαφής (High level Contact Group) για την ανταλ-
λαγή πληροφοριών, την προστασία της ιδιωτικής ζωής και την προστασία προσωπι-
κών δεδομένων μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, ενόψει της μελλοντικής σύναψης σχετικής
συμφωνίας. Οι προβληματισμοί της Ομάδας Εργασίας για την Αστυνομία και τη Δι-
καιοσύνη σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας, τους ασαφείς ορισμούς
των αρχών που εμπεριέχονται σε αυτή και την ανάγκη για σαφή καθορισμό μηχα-
νισμών προσφυγής σε περίπτωση παραβίασης της προστασίας δεδομένων, θα πε-
ριληφθούν τελικά σε κείμενο, που θα εκδοθεί από κοινού με την Ομάδα Εργασίας
του Άρθρου 29 το 2010.
102
Επιπλέον, το ζήτημα της SWIFT και της μεταφοράς δεδομένων τραπεζικών συ-
ναλλαγών από την ΕΕ στις ΗΠΑ, που αποσκοπούν στην καταπολέμηση της τρομο-
κρατίας και του σοβαρού εγκλήματος, απασχόλησε την Ομάδα, η οποία απέστειλε
επιστολή στην Επιτροπή LIBE και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τις επιφυλάξεις
της. Με παρόμοιο τρόπο επίσης αντέδρασε και στο θέμα της σύναψης συμφωνιών
τύπου Prüm μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών και τρίτων κρατών, οι οποίες αποβλέπουν
στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με το DNA για δικαστικούς και αστυνομι-
κούς σκοπούς, τονίζοντας την ανάγκη εξασφάλισης του επιβαλλόμενου επιπέδου
προστασίας προσωπικών δεδομένων και επιβολής εναρμονισμένης πολιτικής στο
θέμα αυτό. Συναφής προς αυτό το ζήτημα ήταν και η εκπόνηση από την Ομάδα
ενός όρου προστασίας προσωπικών δεδομένων, ο οποίος και θα πρέπει να εισάγε-
ται και να εφαρμόζεται σε μελλοντικές διμερείς συμφωνίες που θα συνάπτονται με-
ταξύ ευρωπαϊκών και τρίτων χωρών και που προγραμματίζεται να υιοθετηθεί από
την Ομάδα το 2010.
Σχετικά δε με την εφαρμογή της Συνθήκης για το κυβερνο-έγκλημα, η Ομάδα
εργασίας για την Αστυνομία και τη Δικαιοσύνη μετά την ολοκλήρωση σχετικής
έρευνας, προέβη σε έκδοση συστάσεων προς τα κράτη μέλη προκειμένου να αντι-
μετωπιστούν τα προβλήματα μεταφοράς στα εσωτερικά εθνικά δίκαια και να υλο-
ποιηθούν μέσα προσφυγής. Η επίσημη υιοθέτηση των συστάσεων αυτών θα πραγ-
ματοποιηθεί το 2010.
4.10. ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΕΜΠΕΙΡΙΩΝ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
(CASE HANDLING WORKSHOP)
Στο πλαίσιο της τακτικής επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ των Αρχών
Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλ-
λων ευρωπαϊκών κρατών, εκπρόσωποι τους, οι οποίοι συγκροτούν την Ομάδα Ερ-
γασίας για την ανταλλαγή εμπειριών από την εξέταση ζητημάτων προστασίας προ-
σωπικών δεδομένων (Case Handling Workshop), συναντώνται δύο φορές τον
χρόνο. Κατά τη συνάντηση, ανταλλάσσουν απόψεις και εμπειρίες για συγκεκριμέ-
να επίκαιρα ζητήματα που απασχολούν τις Αρχές και γίνεται σύγκριση μεταξύ των
διαφόρων εθνικών νομοθεσιών, με σκοπό την προώθηση μιας περισσότερο εναρ-
μονισμένης και συντονισμένης προσέγγισης σχετικά με ζητήματα προστασίας
προσωπικών δεδομένων.
Κατά τη 19η συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στην Πράγα στις 12 και 13 Μαρ-
τίου 2009, η Ομάδα Εργασίας ασχολήθηκε με τα ακόλουθα θέματα: Μέσα Μαζικής
Επικοινωνίας και προστασία της ιδιωτικότητας, βιντεοεπιτήρηση μέσω κλειστών κυ-
κλωμάτων τηλεόρασης και ειδικότερα θέματα σχετικά με επεξεργασία δεδομένων
εργαζομένων από τον εργοδότη τους και ασθενών από τις υπηρεσίες παροχής
υγείας.
Η ελληνική Αρχή, η οποία συμμετείχε με εκπροσώπους της από τα τμήματα Ελε-
γκτών και Επικοινωνίας, παρουσίασε το ζήτημα της δημοσιοποίησης των ονομάτων
και λοιπών στοιχείων των ατόμων που εμπλέκονται σε εγκληματικές δραστηριότη-
τες. Παρουσιάστηκε η σχετική απόφαση της Αρχής 67/2002 για την ανακοίνωση
σε δελτία Τύπου της Αστυνομίας των ονομάτων των ατόμων που καταζητούνται ή/
και που έχουν ήδη συλληφθεί, καθώς και η μετέπειτα νομοθετική ρύθμιση (βλ.
Ν. 3625/2007), με την οποία επιτρέπεται η δημοσιοποίηση των σχετικών στοιχείων,
103
ποινικών διώξεων και καταδικών, με διάταξη του αρμόδιου Εισαγγελέα για τον σκο-
πό της προστασίας του κοινωνικού συνόλου και ιδιαίτερα όλων των ευπαθών ομά-
δων και τη διευκόλυνση του κολασμού των αδικημάτων.
Εξάλλου, κατά την 20η συνάντηση, που έλαβε χώρα στις 22 και 23 Οκτωβρίου
2009 στη Λεμεσό της Κύπρου, η Ομάδα Εργασίας ανέπτυξε και συζήτησε ζητήμα-
τα που αφορούσαν τους παρακάτω θεματικούς τομείς: Διαδίκτυο και προστασία
προσωπικών δεδομένων, βιντεοεπιτήρηση μέσω κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρα-
σης, ειδικότερα θέματα αναφορικά με το δικαίωμα πρόσβασης των υποκειμένων
των δεδομένων, την επεξεργασία δεδομένων εργαζομένων από τον εργοδότη και
δεδομένων συναλλασσόμενων από τις τράπεζες.
Η ελληνική Αρχή, η οποία ομοίως συμμετείχε με εκπροσώπους της από τα τμή-
ματα Ελεγκτών και Επικοινωνίας, παρουσίασε την πρόσφατη Γνωμοδότηση της Αρ-
χής 1/2009, επί σχεδίου διάταξης αναφορικά με την εγκατάσταση και λειτουργία
κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε δημόσιους χώρους για λόγους δημόσιας
ασφάλειας. Ειδικότερα, αναλύθηκαν τα νομικά επιχειρήματα, τα οποία αντλούνται
από το ελληνικό Σύνταγμα, αλλά και από πηγές υπερνομοθετικής ισχύος (Ευρωπα-
ϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Σύμβαση 108 του Συμβουλίου της Ευρώ-
πης για την προστασία του ατόμου έναντι της αυτοματοποιημένης επεξεργασίας
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα) και τα οποία οδήγησαν στην υιοθέτηση των
εννέα σημείων της Γνωμοδότησης.
4.11. ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΓΑΛΛΟΦΩΝΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΑΡΧΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ
Η 3η Διάσκεψη της Γαλλόφωνης Ένωσης Αρχών Προστασίας Δεδομένων Προ-

σωπικού Χαρακτήρα (Association Francophone des Autorités de protection des
données à caractère personnel-AFAPDP) έλαβε χώρα στη Μαδρίτη, στις 3 Νοεμ-
βρίου 2009. Κατά την πρωινή ανοικτή συνεδρίαση της διάσκεψης, μετά από τους
επίσημους χαιρετισμούς –και, ιδίως, εκείνον του γενικού γραμματέα της AFAPDP και
Προέδρου της γαλλικής Αρχής (CNIL) Alex Türk– ακολούθησαν, κατά το πρώτο μέ-
ρος της συνεδρίασης, εισηγήσεις από εκπροσώπους εθνικών Αρχών-μελών της
Ένωσης, οι οποίες ήταν ενταγμένες στις εξής δύο θεματικές ενότητες: (1) Η προστα-
σία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ως επένδυση στο πλαίσιο της παγκοσμιο-
ποίησης, και (2) Η προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ανηλίκων.
Η ελληνική Αρχή είχε ήδη υποβάλει στη διάσκεψη τις απαντήσεις της στα επίση-
μα ερωτηματολόγια της Ένωσης σχετικά με τις προαναφερόμενες θεματικές ενό-
τητες και οι εκπρόσωποί της συμμετείχαν ενεργά στη συζήτηση που ακολούθησε
μετά από την παρουσίαση των εισηγήσεων σχετικά με την αποτίμηση του επιπέδου
προστασίας στο εσωτερικό των κρατών μελών της Ένωσης και την ανταλλαγή από-
ψεων και προτάσεων για τη βελτίωση της παρεχόμενης προστασίας. Στην απογευ-
ματινή συνεδρίαση της διάσκεψης, πραγματοποιήθηκε, καταρχάς, συνδιάσκεψη της
Ένωσης και του Δικτύου Ισπανόφωνων Αρχών Προστασίας Δεδομένων Προσωπι-
κού Χαρακτήρα (Réseau Ibéro-américain de protection des données personnelles-
RIPD), όπου παρουσιάστηκε, καταρχάς, ένας συνολικός απολογισμός του επιπέδου
προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο εσωτερικό των μελών τόσο
της Ένωσης όσο και εκείνων του Δικτύου. Στη συνέχεια, η συνδιάσκεψη αυτή υιο-
θέτησε κοινή δήλωση για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η
οποία υποβλήθηκε στην 31η Διεθνή Σύνοδο, που πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη
104
στις 4-6 Νοεμβρίου 2009. Η κοινή αυτή δήλωση είχε ως στόχο να υποστηρίξει το
σχέδιο Διακήρυξης για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, που
είχε προταθεί στην 31η Διεθνή Σύνοδο. Η 3η Διάσκεψη της Ένωσης ολοκληρώθηκε
με την κλειστή συνεδρίαση της, όπου πραγματοποιήθηκε συζήτηση μεταξύ των εκ-
προσώπων των εθνικών Αρχών-μελών της AFAPDP σχετικά με τον προγραμματι-
σμό των μελλοντικών εργασιών και εκδηλώσεων της Ένωσης, το καταστατικό της
και τις συνεισφορές των μελών της.
105
5. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, αναγνωρίζοντας τη

ζωτική σημασία της ενημέρωσης των υποκειμένων των δεδομένων και των υπευθύ-
νων επεξεργασίας για τη διασφάλιση νόμιμης, διαφανούς και ασφαλούς επεξεργα-
σίας προσωπικών δεδομένων, συνέχισε και το 2009 τις προσπάθειές της στον τομέα
της επικοινωνίας. Οι σχετικές δράσεις συμπεριέλαβαν τη διοργάνωση εκδήλωσης με
την ευκαιρία της καθιερωμένης Ευρωπαϊκής Ημέρας Προστασίας Δεδομένων, πα-
ρουσιάσεις εκπροσώπων της σε επιστημονικά συνέδρια, ημερίδες και σεμινάρια, κα-
θώς και δημοσιεύσεις άρθρων σε εφημερίδες, επιστημονικά συγγράμματα και περι-
οδικά. Τέλος, η Αρχή παρείχε σε καθημερινή βάση ενημέρωση και συμβουλές στους
ενδιαφερόμενους πολίτες όσον αφορά σχετικές νομοθετικές διατάξεις.
Εξειδικευμένα στελέχη της εξυπηρετούν καθημερινά το κοινό που προσέρχεται
στα γραφεία της, επικοινωνεί τηλεφωνικά ή με ηλεκτρονικό τρόπο. Συγκεκριμένα,
απαντούν σε ερωτήματα τόσο υπευθύνων επεξεργασίας αναφορικά με τις υποχρεώ-
σεις τους που απορρέουν από τη νομοθεσία όσο και πολιτών σχετικά με τα δικαιώ-
ματά τους, παρέχοντας ταυτόχρονα και καθοδήγηση για τον τρόπο διεκδίκησής τους.
Εξάλλου, η διαδικτυακή πύλη της Αρχής, που αποτελεί όλο και πιο σημαντικό επι-
κοινωνιακό μέσο, ενημερώνεται τακτικά με ανάρτηση των αποφάσεων, γνωμοδο-
τήσεων και οδηγιών που έχουν εκδοθεί, των νέων για την προστασία των προσωπι-
κών δεδομένων, καθώς και των εξελίξεων στο θεσμικό πλαίσιο σε εθνικό και ευ-
ρωπαϊκό επίπεδο. Ακόμα, πληροφορίες είναι διαθέσιμες σχετικά με τα συμπερά-
σματα από τις συναντήσεις Επιτροπών και Ομάδων Εργασίας, στο πλαίσιο της συ-
νεργασίας της Αρχής με τις αντίστοιχες αρχές άλλων κρατών μελών της Ευρωπα-
ϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου της Ευρώπης για την επίλυση των κοινών ζητημά-
των που ανακύπτουν και την αναζήτηση βέλτιστων πρακτικών. Η ιστοσελίδα εμπλου-
τίζεται διαρκώς με ενημερωτικό υλικό, ταξινομημένο κατά θεματικές ενότητες για
ευκολότερη αναζήτηση, ενώ περιλαμβάνει και τις ετήσιες εκθέσεις πεπραγμένων
της Αρχής, αλλά και άλλο υλικό, με αποτέλεσμα να συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό
στην ενημέρωση των ενδιαφερομένων.
Από πλευράς Μ.Μ.Ε., τα θέματα προστασίας προσωπικών δεδομένων, με τα
οποία οι δημοσιογράφοι ασχολήθηκαν ιδιαίτερα το 2009 και για τα οποία πολλές
φορές προσέφυγαν στην Αρχή, αναζητώντας το κατάλληλο υλικό, αφορούσαν: α)
τη λειτουργία των κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε δημόσιους χώρους, με ιδι-
αίτερη μνεία στη σχετική Γνωμοδότηση 1/2009 της Αρχής, β) την ανάλυση DNA για
τη δημιουργία αρχείου γενετικών δεδομένων, με αναφορά στη Γνωμοδότηση
2/2009 της Αρχής, γ) το Διαδίκτυο και τη διασφάλιση της προστασίας των προσω-
πικών δεδομένων που αναρτώνται σε ιστοσελίδες, δ) το ζήτημα της χορήγησης δη-
μοσίων εγγράφων σε πολίτες και τις έννομες συνέπειες της εισαγγελικής παραγ-
γελίας με αφορμή τη Γνωμοδότηση 3/2009, ε) την επεξεργασία των βιομετρικών
δεδομένων εργαζομένων σε χώρους εργασίας, στ) την αζήτητη ηλεκτρονική επι-
κοινωνία (spam), ενώ δημοσιότητα δόθηκε στη σχετική Απόφαση της Αρχής
83/2009 που αφορά το ζήτημα αυτό, ζ) την προστασία ευαίσθητων προσωπικών
δεδομένων στο χώρο υγείας, η) τον χρηματοπιστωτικό τομέα, κ.λπ.
Κατωτέρω παρατίθενται αναλυτικά οι επικοινωνιακές δράσεις της Αρχής.
Το Συμβούλιο Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει καθιερώσει την 28η
Ιανουαρίου ως Ευρωπαϊκή Ημέρα Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Στο πλαί-
σιο του εορτασμού της ημέρας αυτής, τα κράτη μέλη διοργανώνουν εκδηλώσεις με
κύριο σκοπό την ενημέρωση των πολιτών για σχετικά ζητήματα. Η ελληνική Αρχή
Προστασίας Δεδομένων διοργάνωσε την ημέρα αυτή στα γραφεία της σεμινάριο με
108
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
θέμα «Πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα και προστασία προσωπικών δεδομένων».

Το σεμινάριο αυτό αποσκοπούσε στην καλύτερη ενημέρωση του ανθρώπινου δυνα-
μικού της κεντρικής δημόσιας διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης σχετικά με τη
νομοθεσία που αφορά την πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα και την προστασία των
προσωπικών δεδομένων, με απώτερο στόχο την αποτελεσματικότερη ικανοποίηση
των σχετικών αιτημάτων των πολιτών. Εκδηλώθηκε ιδιαίτερα υψηλό ενδιαφέρον από
πλευράς τόσο της δημόσιας όσο και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Κατά τη διάρκεια της
εκδήλωσης, πραγματοποιήθηκαν οι εξής ομιλίες: α) «Το θεσμικό πλαίσιο για την
προστασία των προσωπικών δεδομένων και τα ειδικότερα ζητήματα της πρόσβασης
στα στοιχεία του καταγγέλλοντος καθώς και των έννομων συνεπειών της εισαγγελι-
κής παραγγελίας» από τη Δρα Ζωή Καρδασιάδου, δικηγόρο-ελέγκτρια της Αρχής, β)
«Πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα» από τον Δρα Γρηγόριο Λαζαράκο, δικηγόρο-
αναπληρωματικό μέλος της Αρχής και γ) «Προσωπικά δεδομένα και δικαστική χρή-
ση» από την Ευμορφία Ιωσηφίνα Τσακιρίδου, δικηγόρο-ελέγκτρια της Αρχής.
Επίσης, την ίδια ημέρα, η Δρ Ζωή Καρδασιάδου και ο Δρ Γεώργιος Ρουσόπου-
λος, μηχανικός Η/Υ και Πληροφορικής-ελεγκτής της Αρχής, με αφορμή την Ευρω-
παϊκή Ημέρα Προστασίας Δεδομένων, συμμετείχαν στην εκπομπή «Έχουμε και
λέμε» του τηλεοπτικού σταθμού ΕΤ1, εκπροσωπώντας την Αρχή σε συζήτηση με
στόχο κατά πρώτο βαθμό την ενημέρωση των πολιτών και κατά δεύτερο την ανά-
λυση επίκαιρων ζητημάτων προστασίας δεδομένων.
Εκπρόσωποι της Αρχής συμμετείχαν ως ομιλητές ή συντονιστές σε συνέδρια και
ημερίδες. Συγκεκριμένα, στο 3ο Διεθνές Συνέδριο «Ηλεκτρονική Δημοκρατία
2009», το οποίο έλαβε χώρα στην Αθήνα στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου 2009 και συν-
διοργανώθηκε από το Επιστημονικό Συμβούλιο για την Κοινωνία της Πληροφορίας
και δεκατέσσερα Πανεπιστήμια της ημεδαπής και της αλλοδαπής, ο Χρίστος Γερα-
ρής, Πρόεδρος της Αρχής, πραγματοποίησε χαιρετιστήρια ομιλία με θέμα «Τα προ-
σωπικά δεδομένα και οι νέες προκλήσεις». Το συνέδριο αυτό είχε θέσει ως βασι-
κά ερωτήματα: «Είναι η κοινωνία μας έτοιμη να υιοθετήσει τις τεχνολογικές προό-
δους στα δίκτυα και την επόμενη γενιά των διαδικτυακών υπηρεσιών; Σε ποιο βαθ-
μό θα μπορέσει η χώρα να εξελιχθεί αποτελεσματικά σε μια κοινωνία επόμενης γε-
νιάς, υιοθετώντας τις επερχόμενες προκλήσεις στις Τεχνολογίες Πληροφορικής
και Επικοινωνιών;». Στην οργάνωση του συνεδρίου αυτού συνέβαλαν ιδιαιτέρως ο
Δρ Βασίλειος Ζορκάδης, Διευθυντής της Αρχής και η Δρ Ζωή Καρδασιάδου.
Επίσης, ο Δρ Βασίλειος Ζορκάδης, στο πλαίσιο της ημερίδας την οποία διοργά-
νωσε το Υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών στην Αθήνα στις 8 Απριλίου
2009 με θέμα “ Τηλεπικοινωνίες έκτακτης ανάγκης”, παρουσίασε ομιλία με τίτλο
“Προστασία δεδομένων και τηλεπικοινωνίες έκτακτης ανάγκης”. Η ομιλία επικε-
ντρώθηκε κυρίως στην υπηρεσία eCall και τις απαιτήσεις που τίθενται για υπηρεσί-
ες έκτακτης ανάγκης, φιλικές στην προστασία δεδομένων, καθώς και για την ανα-
γκαιότητα αξιοποίησης τεχνολογιών ενίσχυσης της ιδιωτικότητας.
Ακόμα, ο καθηγητής της Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της Αρ-
χής Λεωνίδας Κοτσαλής, στο 6ο Νομικό Συνέδριο της Νομικής Σχολής Αθηνών με
θέμα: «Δίκαιο και Internet» παρουσίασε ομιλία με τίτλο «Επεξεργασία και Προστα-
σία Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και Εξωτερικών στοιχείων Επικοινωνίας».
Εξάλλου, ο Δρ Γρηγόριος Λαζαράκος πραγματοποίησε τις παρακάτω ομιλίες σε
επιστημονικά συνέδρια: α) «Διαχείριση Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα από
τους Επιθεωρητές Εργασίας» στο πλαίσιο επιμορφωτικού σεμιναρίου του Σώματος
Επιθεώρησης Εργασίας, που πραγματοποιήθηκε στις 8 Μαΐου 2009 στην Αθήνα,
109
β) «Θέματα Δικαίου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα» (εξέταση

των ειδικότερων ζητημάτων της διαβίβασης προσωπικών δεδομένων σε τρίτες χώ-
ρες και της παρακολούθησης των εργαζομένων) στο πλαίσιο του Πρώτου Πανελ-
λήνιου Συνεδρίου Δικηγόρων Νομικών Υπηρεσιών, που πραγματοποιήθηκε στις 3
Απριλίου 2009 στην Αθήνα, υπό την αιγίδα του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και
του Association of Corporate Counsel (ACC)-Europe, γ) «Πρόσβαση σε δημόσια
έγγραφα και προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα» κατά τη διάρκεια
Ημερίδας του Συνηγόρου του Πολίτη, που πραγματοποιήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου
2009 στην Αθήνα.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, που διοργάνωσε στις 19.3.2009 ο νυν αντιπρόε-
δρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Σταύρος Λαμπρινίδης, με θέμα «Πολιτικές
ελευθερίες και ασφάλεια στην ηλεκτρονική εποχή», η Δρ Ζωή Καρδασιάδου πραγ-
ματοποίησε παρέμβαση με τίτλο «Δημόσια ασφάλεια και προστασία των προσωπι-
κών δεδομένων» στην ειδικότερη θεματική ενότητα «Τα νέα ευρωπαϊκά μέτρα
ασφάλειας κατά της τρομοκρατίας και η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων».
Επιπροσθέτως, η ίδια, κατά το στάδιο της εισαγωγικής εκπαίδευσης των υπαλλήλων
του Ι.Κ.Α, ήταν εισηγήτρια της τετράωρης θεματικής ενότητας «Θεσμικό πλαίσιο για
την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα».
Η δικηγόρος του τμήματος Ελεγκτών της Αρχής Ευανθία Χατζηλιάση πραγματο-
ποίησε δύο διαλέξεις στη Σχολή Στρατολογικού ΓΕΕΘΑ στο πλαίσιο του Προγράμ-
ματος Εκπαίδευσης του Σχολείου Επιμόρφωσης Διευθυντών του Στρατολογικού
Σώματος και του Σχολείου Εφαρμογής Στρατολογίας, στις 31 Μαρτίου 2009 και
στις 30 Οκτωβρίου 2009 αντίστοιχα. Οι διαλέξεις περιλάμβαναν την παρουσίαση
του θεσμικού πλαισίου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, την παρου-
σίαση ειδικότερων θεμάτων σχετικών με την εφαρμογή του Ν. 2472/1997 από τα
στρατολογικά γραφεία και ολοκληρώθηκαν με συζήτηση των θεμάτων που ανέκυ-
ψαν από τις παρουσιάσεις.
Στο πλαίσιο του μαθήματος «Προστασία και Ασφάλεια Υπολογιστικών Συστημά-
των» στο προπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών του τμήματος Πληροφορικής και Τηλε-
πικοινωνιών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, οι ελεγκτές
της Αρχής, Δρ Γεώργιος Ρουσόπουλος, μηχανικός Η/Υ και Πληροφορικής και Φω-
τεινή Καρβέλα, δικηγόρος, έδωσαν διάλεξη που περιλάμβανε παρουσιάσεις σε
δύο θεματικές ενότητες: α) το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την προστασία των
προσωπικών δεδομένων στην Ελλάδα και β) ειδικότερα θέματα προστασίας προ-
σωπικών δεδομένων στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.
Στο πλαίσιο του 2ου ACM συνεδρίου Διεισδυτικών Τεχνολογιών σχετικών με υπο-
στηρικτικά περιβάλλοντα (PETRA 2009), το οποίο έλαβε χώρα στην Κέρκυρα μετα-
ξύ 10 και 13 Ιουνίου 2009, η Δρ Χαρίκλεια Λάτσιου, δικηγόρος του Τμήματος Ελε-
γκτών της Αρχής, ο Ανάργυρος Χρυσάνθου, πληροφορικός του Τμήματος Ελεγκτών
της Αρχής και ο Δρ Ηρακλής Βαρλάμης, λέκτορας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο της
Αθήνας στο Τμήμα Πληροφορικής και Τηλεματικής, παρουσίασαν την εργασία τους
με τίτλο «Ασφάλεια και εμπιστοσύνη σε εικονικές ιατρικές κοινότητες». Παρουσιά-
στηκε η αρχιτεκτονική μιας εικονικής ιατρικής κοινότητας με έμφαση στα θέματα, τα
οποία δημιουργούν εμπιστοσύνη μεταξύ των χρηστών της κοινότητας. Χρησιμοποιώ-
ντας μια σειρά υποθετικών σεναρίων, τα οποία θέτουν σε αμφισβήτηση την ύπαρξη
εμπιστοσύνης μεταξύ των χρηστών της κοινότητας, ανέδειξαν θέματα ασφάλειας και
ιδιωτικότητας (νομικά, ηθικά και τεχνικά) που ανακύπτουν στην κοινότητα και κατέ-
δειξαν τις λύσεις που παρέχει η προτεινόμενη αρχιτεκτονική.
110
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ακόμα, στο πλαίσιο του 5ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για τη Διοίκηση, τα Οικονο-
μικά και τις Πολιτικές Υγείας, το οποίο διοργανώθηκε από την Εθνική Σχολή Δημό-
σιας Υγείας στην Αθήνα μεταξύ 2 και 5 Δεκεμβρίου 2009, συμμετείχαν από κοινού
η Δρ Χαρίκλεια Λάτσιου και ο Ανάργυρος Χρυσάνθου, σε στρογγυλό τραπέζι με
τίτλο «Η Ηλεκτρονική Υγεία στην Ελλάδα μέσα από τους άξονες του Παγκόσμιου
Οργανισμού Υγείας». Κατά τη διάρκεια του εν λόγω στρογγυλού τραπεζιού, παρου-
σίασαν εισήγηση με θέμα «Νομικά και Ηθικά Πλαίσια της Ηλεκτρονικής Υγείας
στην Ελλάδα». Στην παρουσίαση ανέδειξαν τις προκλήσεις, σε επίπεδο ποιότητας
και ιδιωτικότητας, που προκύπτουν με την είσοδο τεχνολογιών πληροφορικής στο
χώρο της υγείας. Αναφέρθηκαν στο ισχύον νομικό πλαίσιο για τα προσωπικά δεδο-
μένα υγείας σε Ελλάδα, Αγγλία και ΗΠΑ, με έμφαση στο ελληνικό θεσμικό πλαίσιο
και μνεία σε χαρακτηριστικές νομοθετικές προσεγγίσεις ξένων χωρών. Επίσης,
ασχολήθηκαν με τον ηλεκτρονικό ιατρικό φάκελο σε επίπεδο ορισμού αλλά και
υπαρχόντων προτύπων, και εξέθεσαν συνοπτικά το νομοθετικό πλαίσιο διαχείρισης
του ηλεκτρονικού ιατρικού φακέλου στην Ελλάδα. Στην ομιλία τους, αναφέρθηκαν
σε θέματα διασφάλισης ποιότητας σχετικά με τα ιατρικά πληροφοριακά συστήματα,
έχοντας ως βάση το Πλαίσιο Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης και ιδιαίτερα τα στοι-
χεία του που αφορούν τα ιατρικά πληροφοριακά συστήματα, αλλά και σε ηθικά
ζητήματα, τα οποία προκύπτουν από τη χρήση πληροφοριακών συστημάτων στο
χώρο της υγείας, προτείνοντας κάποιες αναγκαίες κατά την άποψή τους παρεμβά-
σεις για την επίλυση των ζητημάτων που αναδείχτηκαν (σε επίπεδο ποιότητας,
ασφάλειας και ιδιωτικότητας) σε ένα πλαίσιο που θα έχει ως αφετηρία το Πλαίσιο
Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης.
Επίσης, στο πλαίσιο του 7ου Διεθνούς Συνεδρίου Τεχνολογιών Πληροφορικής
στην Υγεία (ICICTH 2009), το οποίο διεξήχθη στη Σάμο μεταξύ 16 και 18 Ιουλίου
2009, ο Ανάργυρος Χρυσάνθου παρουσίασε σε συνεργασία με τον Δρα Ηρακλή
Βαρλάμη και τον Δρα Ιωάννη Αποστολάκη, επισκέπτη καθηγητή της Εθνικής Σχο-
λής Δημόσιας Υγείας, εργασία με θέμα «Πιστοποίηση και Ασφάλεια σε Ιατρικές Δι-
αδικτυακές Εφαρμογές». Στην ομιλία τους, παρουσίασαν τον τρόπο λειτουργίας
των ιατρικών διαδικτυακών εφαρμογών, ανέδειξαν τα ανακύπτοντα θέματα ασφά-
λειας και ιδιωτικότητας και επικέντρωσαν σε πρότυπα και διαδικασίες που μπορούν
να οδηγήσουν στην προάσπιση της ασφάλειας και της ιδιωτικότητας. Στόχος της
εργασίας αυτής ήταν η παρουσίαση μιας ολιστικής προσέγγισης σε θέματα ασφά-
λειας, επικεντρώνοντας στην οικογένεια προτύπων ISO/IEC 27000, η οποία προ-
σφέρει μεταξύ άλλων οδηγίες καλής πρακτικής για τον σχεδιασμό και τη δημιουρ-
γία Πληροφοριακών συστημάτων Ασφάλειας (ISMS).
Τέλος, μια σειρά άρθρων στελεχών της Αρχής δημοσιεύθηκαν σε εφημερίδες,
επιστημονικά περιοδικά και συγγράμματα. Ειδικότερα:
Ο καθηγητής Λεωνίδας Κοτσαλής δημοσίευσε το άρθρο:
«Τράπεζα DNA, Ασφάλεια και Ανθρώπινα Δικαιώματα», που δημοσιεύθηκε στο
Νομικό Βήμα, Οκτώβριος 2009, τεύχ. 8, τόμ. 57, σελ. 1881 επ. και στην Εφημερίδα
Βήμα - Βήμα Ιδεών- Ιδεόγραμμα, Οκτώβριος 2009, τεύχ. 30, σελ. 18.
Ο Δρ Γρηγόριος Λαζαράκος δημοσίευσε τα ακόλουθα άρθρα:
α) «Η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα κατά την εφαρμογή
της Οδηγίας 2003/98/ΕΚ για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου το-
μέα», Θεωρία και Πράξη Διοικητικού Δικαίου, τεύχος 3/2009, σελ. 286-293.
Η μελέτη πραγματεύεται τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ δύο νομοθετημά-
των που έχουν, με την μία ή την άλλη μορφή, ως βασικό αντικείμενο τη ρύθμιση της
111
ελεύθερης ροής και επεξεργασίας πληροφοριών στη σύγχρονη Κοινωνία της Γνώ-
σης. Επιχειρείται, ειδικότερα, η ανάλυση της σχέσης μεταξύ του Ν. 2472/1997 για
την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτή-
ρα και του Ν. 3448/2006 για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου το-
μέα, ο οποίος ενσωμάτωσε στο εθνικό μας δίκαιο την Οδηγία 2003/98/ΕΚ του Ευ-
ρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 17ης Νοεμβρίου 2003 «για την πε-
ραιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα», με την οποία δημιουργείται ένα
γενικό ρυθμιστικό πλαίσιο ως προς την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του
δημόσιου τομέα και ιδίως ως προς την εξασφάλιση δίκαιων, αναλογικών και ισότι-
μων όρων περαιτέρω χρήσης των πληροφοριών αυτών. Βάση της ανάλυσης των
επιμέρους διατάξεων και της ερμηνευτικής προσέγγισης ειδικότερων ζητημάτων
αποτέλεσε η διαπίστωση της ανάγκης διασφάλισης ουσιαστικής και επαρκούς πλη-
ροφόρησης, υπό καθεστώς πλήρους σεβασμού του δικαιώματος πληροφοριακού
και επικοινωνιακού αυτοκαθορισμού του πολίτη, στη σύγχρονη Κοινωνία της Πλη-
ροφορίας και της Γνώσης.
β) «Ανοιχτή Διοίκηση, πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα και προστασία δεδομέ-
νων προσωπικού χαρακτήρα», Έμφαση, τεύχος Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου-Μαρτίου
2009, σελ. 119-128.
Η μελέτη εξετάζει τον θεσμό της πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα για τη δημιουρ-
γία ανοιχτής διοίκησης στο πλαίσιο του σύγχρονου κοινωνικού κράτους δικαίου, ο
οποίος παρέχει μεν στον διοικούμενο τη δυνατότητα να συμμετέχει στη διοικητική δι-
αδικασία, ταυτόχρονα όμως επιδιώκει την προστασία των δικαιωμάτων και εννόμων
συμφερόντων του και ειδικότερα εκείνων που αποσκοπούν στην προστασία του από
την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τον αφορούν.
Τέλος, η Δρ Ζωή Καρδασιάδου από κοινού με την Ευανθία Χατζηλιάση, εκπόνη-
σαν μελέτη με θέμα «First legal issues report on electronic research infrastructures»,
σελ. 64 (Τα νομικά ζητήματα των ηλεκτρονικών υποδομών έρευνας), η οποία πραγ-
ματεύεται τη νομική μορφή των υποδομών έρευνας, ζητήματα διακήρυξης δημόσιων
συμβάσεων για καινοτόμες υπηρεσίες και προϊόντα, καθώς και ζητήματα προστα-
σίας προσωπικών δεδομένων και πνευματικής ιδιοκτησίας στα πλέγματα ηλεκτρο-
νικών υπολογιστών. Η μελέτη εκπονήθηκε στο πλαίσιο ερευνητικού έργου και είναι
διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο http://www.e-irg.eu/images/stories/publ/e-irgps2_
public_deliverables/e-irgsp2_d4.1.pdf.
112
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ
ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ - ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΩΝ -
ΠΡΟΣΩΡΙΝΩΝ ΔΙΑΤΑΓΩΝ
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ
ΑΠΟΦΑΣΗ 10/2009
ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΠΟΥ ΝΟΜΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΝΑ ΛΑΒΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΙΚΑ Ή / ΚΑΙ ΤΟΝ ΟΑΕΕ –

ΤΕΒΕ Ο ΥΠΕΡΗΜΕΡΟΣ ΕΡΓΟΔΟΤΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ EΝΣΤΑΣΗΣ ΤΩΝ
ΑΛΛΑΧΟΥ ΚΕΡΔΗΘΕΝΤΩΝ, ΚΑΤΑ ΤΟ AΡΘΡΟ 656 ΕΔ. Β΄ ΑΚ, ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΩΝ
ΑΡΜΟΔΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ.
Η ΑΡΧΗ EΛΑΒΕ ΥΠΟΨΗ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ:

(Βλέπε το εκτενές ιστορικό της υπόθεσης στην ιστοσελίδα της Αρχής www.dpa.gr
στην ενότητα Αποφάσεις)
ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, κατά το άρθρο 1 του Ν. 2472/1997, η θέσπιση των προϋποθέσεων για
την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα αποσκοπεί στην προστασία
των δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών κάθε προσώπου, ενώ το άρθρο 15
παρ. 1 του ίδιου νόμου ορίζει ότι η αποστολή της Αρχής Προστασίας Δεδομένων
Προσωπικού Χαρακτήρα συνίσταται στην εποπτεία της εφαρμογής του νόμου αυ-
τού και άλλων ρυθμίσεων, που αφορούν την προστασία του ατόμου από την επε-
ξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και στην ενάσκηση των αρ-
μοδιοτήτων, που της ανατίθενται κάθε φορά. Εξάλλου, σύμφωνα με τα οριζόμενα
στο άρθρο 21 του Ν. 2472/1997 η Αρχή επιβάλλει στους υπεύθυνους επεξεργασί-
ας ή στους τυχόν εκπροσώπους τους συγκεκριμένες διοικητικές κυρώσεις, για πα-
ράβαση των υποχρεώσεών τους, που απορρέουν από το νόμο αυτό και από κάθε
άλλη ρύθμιση, που αφορά την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδο-
μένων προσωπικού χαρακτήρα.
2. Επειδή, το άρθρο 2 του Ν. 2472/1997 ορίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Για τους
σκοπούς του παρόντος νόμου νοούνται ως: α) Δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα,
κάθε πληροφορία που αναφέρεται στο υποκείμενο των δεδομένων. Δεν λογίζονται
ως δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τα στατιστικής φύσεως συγκεντρωτικά στοι-
χεία, από τα οποία δεν μπορούν πλέον να προσδιορισθούν τα υποκείμενα των δε-
δομένων. β) Ευαίσθητα δεδομένα, τα δεδομένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνι-
κή προέλευση, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθή-
σεις, τη συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση, στην υγεία, στην κοινωνική πρό-
νοια και στην ερωτική ζωή, στα σχετικά με ποινικές διώξεις ή καταδίκες, καθώς και
στη συμμετοχή σε συναφείς με τα ανωτέρω ενώσεις προσώπων. (…)». Εξάλλου, το
άρθρο 3 παρ. 1 του ίδιου νόμου ορίζει ότι «οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρ-
μόζονται στην εν όλω ή εν μέρει αυτοματοποιημένη επεξεργασία καθώς και στη μη
αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, τα οποία πε-
ριλαμβάνονται ή πρόκειται να περιληφθούν σε αρχείο».
3. Επειδή, περαιτέρω, η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, εναρμονι-
ζόμενη, ιδίως, με τις διατάξεις των άρθρων 9Α, 25 παρ. 1 και 28 του Συν/τος, 8, 7, 21
και 31 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 6 της Οδη-
γίας 95/46/ΕΕ, ρητά ορίζει ότι: «Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύ-
χουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεμιτό και νόμι-
μο για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και να υφίστανται θεμιτή και
νόμιμη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα,
και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επε-
ξεργασίας. (…)». Καθιερώνονται, λοιπόν, ως θεμελιώδεις προϋποθέσεις για τη νο-
116
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ
μιμότητα κάθε επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και για τη

νομιμότητα της σύστασης και λειτουργίας κάθε αρχείου, οι αρχές του σκοπού της
επεξεργασίας και της αναλογικότητας των δεδομένων σε σχέση πάντα με το σκο-
πό επεξεργασίας. Συνεπώς, κάθε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, που γίνε-
ται πέραν του επιδιωκόμενου σκοπού ή η οποία δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία
για την επίτευξή του, δεν είναι νόμιμη.
4. Επειδή, το άρθρο 5 του Ν. 2472/1997 ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι: «1. Επεξερ-
γασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται μόνον όταν το υποκείμενο
των δεδομένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. 2. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η
επεξεργασία και χωρίς της συγκατάθεση, όταν: (...) ε) Η επεξεργασία είναι απο-
λύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννομου συμφέροντος που επιδιώκει ο
υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται
τα δεδομένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και
συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και δεν θίγο-
νται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών». Εξάλλου, το άρθρο 7 του Ν. 2472/1997
ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι: «1. Απαγορεύεται η συλλογή και επεξεργασία ευαίσθη-
των προσωπικών δεδομένων. 2. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η συλλογή και η επε-
ξεργασία ευαίσθητων δεδομένων, καθώς και η ίδρυση και λειτουργία σχετικού
αρχείου, ύστερα από άδεια της Αρχής, όταν συντρέχουν μία ή περισσότερες από
τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Το υποκείμενο των δεδομένων έδωσε τη γρα-
πτή συγκατάθεσή του εκτός εάν η συγκατάθεση έχει αποσπασθεί με τρόπο που
αντίκειται στο νόμο ή τα χρηστά ήθη ή νόμος ορίζει ότι η συγκατάθεση δεν αίρει
την απαγόρευση (...) γ) Η επεξεργασία αφορά δεδομένα που δημοσιοποιεί το
ίδιο το υποκείμενο ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπι-
ση ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου (...)». Από το συνδυασμό των
προαναφερομένων διατάξεων προκύπτει ότι η συλλογή και κάθε περαιτέρω επε-
ξεργασία απλών και ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται,
καταρχήν, εφόσον το υποκείμενο των δεδομένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του.
Ωστόσο, η συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και
των ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση,
και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου τους, στις περιπτώσεις που περιο-
ριστικά προβλέπει ο νόμος. Ειδικότερα, επιτρέπεται για τα μεν απλά δεδομένα,
ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. (ε΄) και για τα ευαίσθη-
τα δεδομένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) του
Ν. 2472/1997. Όπως παγίως κρίνει η Αρχή, οι όροι και προϋποθέσεις της νομιμό-
τητας επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα
με τα οριζόμενα στο άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) του Ν. 2472/1997, εφαρμόζονται
κατά μείζονα λόγο και στην επεξεργασία απλών δεδομένων προσωπικού χαρα-
κτήρα (Βλ., ιδίως, τις αποφάσεις της Αρχής 27/2001, 75/2001, 83/2001, 8/2003,
61/2003, 8/2005, 9/2005, 75/2005, 25/2006, 38/2006, 1/2009, 2/2009).
5. Επειδή, επιπλέον, το άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 ρητά ορίζει ότι «εάν τα
δεδομένα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείμενο ενημερώνεται για την ανακοί-
νωση πριν από αυτούς».
6. Επειδή, τέλος, το άρθρο 656 ΑΚ ορίζει για την υπερημερία του εργοδότη τα
ακόλουθα: «αν ο εργοδότης έγινε υπερήμερος ως προς την αποδοχή της εργασίας
ή αν η αποδοχή της εργασίας είναι αδύνατη από λόγους που τον αφορούν και δεν
οφείλονται σε ανώτερη βία, ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να απαιτήσει το μισθό,
χωρίς να είναι υποχρεωμένος να παράσχει την εργασία σε άλλο χρόνο. Ο εργοδό-
117
της όμως έχει το δικαίωμα να αφαιρέσει από το μισθό καθετί που ο εργαζόμενος
ωφελήθηκε από τη ματαίωση της εργασίας ή από την παροχή της αλλού». Όπως,
εξάλλου, παγίως κρίνει η νομολογία των πολιτικών δικαστηρίων, προκειμένου να
είναι ορισμένη η ένσταση του υπερήμερου εργοδότη για την έκπτωση των αλλαχού
κερδηθέντων από τους οφειλόμενους μισθούς υπερημερίας, σύμφωνα με τα οριζό-
μενα στο εδ. β΄ της προαναφερόμενης διάταξης, πρέπει αυτή να περιέχει το συγκε-
κριμένο εργοδότη, στον οποίο απασχολήθηκε ο ενδιαφερόμενος μισθωτός, τη συ-
γκεκριμένη εργασία, που προσέφερε ο ενδιαφερόμενος μισθωτός, καθώς, επίσης,
και τις συγκεκριμένες αποδοχές που έλαβε, ώστε να εκπέσουν αυτές από τις αιτού-
μενες αποδοχές υπερημερίας (Βλ., σχετικά, ιδίως: ΑΠ 1275/1983, ΑΠ 1675/1991, ΑΠ
1291/1994, ΑΠ 420/1995, ΑΠ 1456/1996, ΑΠ 52/1997, ΑΠ 1144/1998, ΑΠ 1046/1999,
ΑΠ 1180/1999, ΑΠ 1759/1999, ΑΠ 1762/1999, ΑΠ 1765/1999, ΑΠ 652/2000, Μον.
Πρωτ. Αθ. 1654/2000, ΑΠ 915/2001, ΑΠ 959/2001, Εφ. Αθ. 6100/2001, Εφ. Αθ.
6867/2001, Εφ. Δωδ. 170/2004, Εφ. Πειρ. 658/2005, ΑΠ 142/2007, ΑΠ 1165/2007,
ΑΠ 389/2008, Εφ. Αθ. 605/2008 και Εφ. Θεσ. 1052/2008 in NOMOS).
7. Επειδή, στην κρινόμενη υπόθεση, από τα στοιχεία του φακέλου και την ακροα-
ματική διαδικασία προκύπτουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: Η εταιρεία GOODYEAR
ζητά όπως η Αρχή: (α) επιτρέψει – σύμφωνα με τα οριζόμενα είτε στο άρθρο 5 παρ.
2 στοιχ. (ε΄) είτε στο άρθρο 7 στοιχ. (γ΄) του Ν. 2472/1997 – την επεξεργασία (δια-
βίβαση) στην εν λόγω εταιρεία από το ΙΚΑ, τον ΟΑΕΕ – ΤΕΒΕ και τον ΟΑΕΔ – αντί-
στοιχα, ως υπευθύνους επεξεργασίας – δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των
ενδιαφερομένων υποκειμένων, και (β) υποχρεώσει τους ως άνω δημόσιους οργα-
νισμούς, ως υπευθύνους επεξεργασίας, να προβούν στη χορήγηση αυτή εντός μη-
νός από την υποβολή της ως άνω αιτήσεως ή, άλλως, όπως ορίσει το εύλογο διά-
στημα αναζήτησης των στοιχείων αυτών από τη Διοίκηση καθώς και ασφάλεια για,
τυχόν, παρέλευση της προθεσμίας αυτής. Τα επίμαχα δεδομένα προσωπικού χα-
ρακτήρα αφορούν καθέναν από τους 322 πρώην εργαζομένους της GOODYEAR,
οι οποίοι απολύθηκαν από αυτή τον Ιούλιο του 1996 και βρίσκονται, έκτοτε, σε αντι-
δικία με την εν λόγω εταιρεία, καθώς με τις αγωγές τους κατά αυτής διεκδικούν
τους – κατά τους ισχυρισμούς τους – οφειλόμενους μισθούς υπερημερίας εντό-
κως, λόγω της ακυρότητας της καταγγελίας των σχέσεων εργασίας τους. Σχετικά
με τα προαναφερόμενα αιτήματα, που περιέχονται στην ως άνω υπ’ αρ. πρωτ. Γ/
ΕΙΣ/6235/25.09.2006 αίτηση της GOODYEAR, το δεύτερο από αυτά εκφεύγει των
αρμοδιοτήτων της Αρχής και δεν δύναται να ικανοποιηθεί, διότι δεν παρέχεται σχε-
τική εξουσία στην Αρχή από τις διατάξεις του Ν. 2472/1997. Ως προς το πρώτο αί-
τημα της GOODYEAR, πρέπει να εξετασθεί από την Αρχή εάν οι ζητηθείσες από
τη GOODYEAR επεξεργασίες συνάδουν με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997, εν όψει
των προβαλλόμενων από τη GOODYEAR σκοπών επεξεργασίας.
8. Επειδή, από την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 656 ΑΚ, όπως αυτή ερ-
μηνεύεται από την πάγια νομολογία των αρμόδιων πολιτικών δικαστηρίων, σαφώς
προκύπτει ότι προκειμένου η εταιρεία GOODYEAR, ως υπερήμερος εργοδότης, να
προβάλει κατά τρόπο ορισμένο την ένσταση για την έκπτωση των αλλαχού κερδη-
θέντων από τους οφειλόμενους στους πρώην εργαζομένους της μισθούς υπερη-
μερίας, πρέπει η ένσταση αυτή να περιέχει το συγκεκριμένο εργοδότη, στον οποίο
απασχολήθηκε ο κάθε ενδιαφερόμενος μισθωτός, τη συγκεκριμένη εργασία, που
εκτέλεσε ο κάθε ενδιαφερόμενος μισθωτός, καθώς, επίσης, και τις συγκεκριμέ-
νες αποδοχές που έλαβε, ώστε να εκπέσουν αυτές από τις αιτούμενες αποδοχές
υπερημερίας. Τα στοιχεία αυτά (ονοματεπώνυμο ή επωνυμία του συγκεκριμένου
118
εργοδότη, χρόνος συγκεκριμένης απασχόλησης και συγκεκριμένες αποδοχές,

που αναλογούν στην απασχόληση αυτή) συνιστούν απλά δεδομένα προσωπικού
χαρακτήρα του εκάστοτε ενδιαφερομένου υποκειμένου, σύμφωνα με τα οριζόμε-
να στο άρθρο 2 στοιχ. (α΄) και (β΄) του Ν. 2472/1997. Οι πρώην εργαζόμενοι της
GOODYEAR ισχυρίζονται ότι η εν λόγω εταιρεία «θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη
γενική διαδικασία προσκόμισης εγγράφων», κατά τις οικείες διατάξεις του ΚΠολΔ,
και για το λόγο αυτό δεν νομιμοποιείται να ζητήσει τα σχετικά στοιχεία από τους
ασφαλιστικούς οργανισμούς. Ο ισχυρισμός αυτός είναι αβάσιμος, διότι το γεγονός
και μόνον ότι το σχετικό αίτημα μπορεί ενδεχομένως να ικανοποιηθεί και δια της
δικαστικής οδού, δεν παρακωλύει την άσκηση των αρμοδιοτήτων της συνταγματικά
(άρθρο 9Α) κατοχυρωμένης ανεξάρτητης Αρχής για την προστασία των δεδομέ-
νων προσωπικού χαρακτήρα. Πρόκειται προδήλως για διαδικασίες παροχής έννο-
μης προστασίας σε κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο σαφώς διακριτές και ανεξάρ-
τητες μεταξύ τους. Συνεπώς – παρά τους περί αντιθέτου ισχυρισμούς των πρώην
εργαζομένων της GOODYEAR – η GOODYEAR, ως υπερήμερος εργοδότης, έχει
έννομο συμφέρον, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. (ε΄) του
Ν. 2472/1997, να λάβει από το ΙΚΑ ή τον ΟΑΕΕ – ΤΕΒΕ, ως υπευθύνους επεξεργα-
σίας, για καθένα από τους ενδιαφερόμενους πρώην εργαζομένους της, οι οποίοι
διεκδικούν από την εν λόγω εταιρεία μισθούς υπερημερίας για το χρονικό διά-
στημα από 01/03/1997 έως σήμερα, τα προαναφερόμενα δεδομένα προσωπικού
χαρακτήρα (το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία του συγκεκριμένου εργοδότη, το
χρόνο συγκεκριμένης απασχόλησης και τις συγκεκριμένες αποδοχές, που αναλο-
γούν στην απασχόληση αυτή), που ενδεχομένως τηρούνται στα αρχεία των οργανι-
σμών αυτών, αποκλειστικά για την πλήρωση του προβαλλόμενου από την εν λόγω
εταιρεία σκοπού επεξεργασίας, ο οποίος συνίσταται στην προβολή της ένστασης
των αλλαχού κερδηθέντων, κατά το άρθρο 656 εδ. β΄ ΑΚ, ενώπιον των αρμόδιων
πρωτοβάθμιων πολιτικών δικαστηρίων.
9. Επειδή, ακολούθως, η εταιρεία GOODYEAR, ως υπερήμερος εργοδότης, δεν
έχει έννομο συμφέρον, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. (ε΄)
του Ν. 2472/1997, να λάβει από το ΙΚΑ ή τον ΟΑΕΕ – ΤΕΒΕ, ως υπευθύνους επεξερ-
γασίας, για καθένα από τους ενδιαφερόμενους πρώην εργαζομένους της, οι οποίοι
διεκδίκησαν από την εν λόγω εταιρεία μισθούς υπερημερίας για το χρονικό διάστη-
μα από τον Ιούλιο του 1996 έως και την 28/02/1997, τα προαναφερόμενα δεδομένα
προσωπικού χαρακτήρα για την άσκηση από την εν λόγω εταιρεία του ένδικου μέ-
σου της αναψηλάφησης, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, κατά των αποφάσεων
5261/2008, 5260/2008, 5259/2008 και 5258/2008 του Εφετείου Αθηνών, με τις
οποίες, μεταξύ άλλων, αναγνωρίστηκε ότι η εναγομένη GOODYEAR οφείλει να
καταβάλει σε καθένα από τους ενάγοντες πρώην εργαζομένους της μισθούς υπε-
ρημερίας με το νόμιμο τόκο για το ως άνω επίδικο διάστημα των επτά μηνών. Και
τούτο, διότι, παρά τους περί αντιθέτου ισχυρισμούς της εταιρείας GOODYEAR, δεν
συντρέχει περίπτωση λόγου ανωτέρας βίας, κατά την έννοια του άρθρου 544 αρ.
7 ΚΠολΔ. Εξάλλου, ακόμα και εάν συνέτρεχε λόγος ανωτέρας βίας, η GOODYEAR
δεν θα μπορούσε να αξιοποιήσει τα επίμαχα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα,
καθόσον έχει σαφώς παρέλθει η πρώτη συζήτηση των κρίσιμων αγωγών, κατά την
οποία έπρεπε να είχε προταθεί η ένσταση των αλλαχού κερδηθέντων, όπως παγίως
κρίνει η νομολογία των αρμόδιων πολιτικών δικαστηρίων.
10. Επειδή, περαιτέρω, όσον αφορά τον ΟΑΕΔ, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, η
εταιρεία GOODYEAR, ως υπερήμερος εργοδότης, δεν δικαιούται – παρά τους περί
119
αντιθέτου ισχυρισμούς της – να λάβει για καθένα από τους πρώην εργαζομένους
της τα ως άνω ζητηθέντα από την ίδια στοιχεία σχετικά με την καταβολή επιδο-
μάτων ανεργίας ή άλλων κοινωνικών βοηθημάτων. Τα στοιχεία αυτά συνιστούν
ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους, σύμφωνα με
τα οριζόμενα στο άρθρο 2 στοιχ. (β΄) του Ν. 2472/1997, καθόσον τα στοιχεία αυτά
αφορούν την ιδιότητα κάθε ενδιαφερομένου από τους πρώην εργαζομένους της
GOODYEAR ως ανέργου ή / και δικαιούχου επιδόματος κοινωνικής πρόνοιας από
τον ΟΑΕΔ και είναι, συνεπώς, σχετικά με την κοινωνική πρόνοια (Βλ., σχετικά, ιδίως
τις Αποφάσεις της Αρχής 34/2007, 1/2009 και 2/2009). Όπως ορθά υποστηρίζει
ο ΟΑΕΔ, η νομολογία των αρμόδιων πολιτικών δικαστηρίων παγίως κρίνει ότι τα
επιδόματα αυτά δεν συνιστούν ωφέλεια κατά την έννοια του άρθρου 656 εδ. β΄
ΑΚ, και ως εκ τούτου ο εργοδότης δεν μπορεί να αφαιρέσει από τους μισθούς υπε-
ρημερίας, για δικό του όφελος, τις κοινωνικές αυτές παροχές. Εξάλλου, σε κάθε
περίπτωση, η επιταγή προς εκτέλεση της δικαστικής απόφασης, η οποία επιδικάζει
μισθούς υπερημερίας λόγω άκυρης απόλυσης πρέπει να συνοδεύεται από σχετική
βεβαίωση του ΟΑΕΔ σχετικά με το εάν και τί ποσό επιδόματος ανεργίας ενδεχομέ-
νως εισέπραξε ο απολυθείς μισθωτός από τον οργανισμό αυτό, καθόσον ο εργο-
δότης υποχρεούται, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 31 του ΝΔ 2698/1953, να
παρακρατήσει από τους επιδικασθέντες στον ενδιαφερόμενο εργαζόμενο μισθούς
υπερημερίας και να αποδώσει, στη συνέχεια, στον ΟΑΕΔ τα ποσά, που αντιστοι-
χούν σε καταβληθέντα στον εργαζόμενο αυτό επιδόματα ανεργίας. Συνεπώς, δεν
έχει η GOODYEAR, ως υπερήμερος εργοδότης, έννομο συμφέρον, σύμφωνα με
τα οριζόμενα στο άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. (γ΄) του Ν. 2472/1997, να λάβει από τον
ΟΑΕΔ τα ως άνω ζητηθέντα στοιχεία για τον προβαλλόμενο σκοπό επεξεργασίας,
που συνίσταται στην προβολή της ένστασης των αλλαχού κερδηθέντων, κατά το
άρθρο 656 εδ. β΄ ΑΚ.
11. Επειδή, από τα προαναφερόμενα στοιχεία του φακέλου και από όσα προέ-
κυψαν κατά την ακροαματική διαδικασία ενώπιον της Αρχής προκύπτει ότι η προ-
αναφερόμενη αίτηση θεραπείας, που άσκησε η GOODYEAR κατά της Απόφασης
34/2007 της Αρχής, είναι αβάσιμη. Και τούτο, διότι ενώ η κεντρική υπηρεσία του
ΙΚΑ (Δ/νση Ασφάλισης Εσόδων) αρνήθηκε, κατά τα προαναφερόμενα, να χορη-
γήσει τις ως άνω ζητηθείσες από τη GOODYEAR βεβαιώσεις για την υπαγωγή στις
ασφαλίσεις καθενός από τους 322 πρώην εργαζομένους της εταιρείας, «για τυχόν
χρόνους ασφάλισης, ανά μήνα και ανά έτος κατά το διάστημα 1/10/1996-1/10/2006
ή άλλως έως το χρονικό σημείο απάντησης του Ιδρύματος», το τοπικό υποκατάστη-
μα του ΙΚΑ της ... (...) χορήγησε στη GOODYEAR «για ένα μέρος των εργαζομένων»
της τα ως άνω ζητηθέντα στοιχεία. Όπως ρητά συνομολόγησαν οι εκπρόσωποι του
ΙΚΑ ενώπιον της Αρχής, κατά την ακροαματική διαδικασία, στα ως άνω χορηγη-
θέντα από το προαναφερόμενο τοπικό υποκατάστημα του ΙΚΑ στη GOODYEAR
στοιχεία περιέχονται ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των ενδιαφε-
ρομένων υποκειμένων, καθόσον οι επίμαχες βεβαιώσεις περιέχουν πληροφορί-
ες σχετικά με την κατάσταση της υγείας των υποκειμένων αυτών. Οι διαβιβάσεις
των επίμαχων ευαίσθητων δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα από το προαναφε-
ρόμενο τοπικό υποκατάστημα του ΙΚΑ στη GOODYEAR διενεργήθηκαν χωρίς την
απαιτούμενη από τις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 άδεια της
Αρχής, καθώς, επίσης, και χωρίς την προηγούμενη ενημέρωση των ενδιαφερομέ-
νων υποκειμένων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997.
Η GOODYEAR αβασίμως προβάλλει, σχετικά με την παράλειψη ενημέρωσης των
120
ενδιαφερομένων υποκειμένων, τον ισχυρισμό ότι «η συγκεκριμένη «παράβαση»

θεραπεύεται από τη μεταγενέστερη μεν της ανακοίνωσης γνώση αυτής, κατά το
στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας στον Άρειο Πάγο», ενόψει των ρητών και
σαφών ρυθμίσεων του άρθρου 11 του Ν. 2472/1997.
12. Επειδή, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, η Αρχή κρίνει ότι το ΙΚΑ, ως υπεύ-
θυνος επεξεργασίας, έχει, εξαιτίας ενεργειών και παραλείψεων των οργάνων του
προαναφερομένου υποκαταστήματός του, παραβιάσει τις διατάξεις των άρθρων 7
παρ. 2, 11 παρ. 3, και, συνεπώς, και εκείνες του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997.
Για τις ως άνω διαπιστωθείσες παραβιάσεις των προαναφερομένων διατάξεων, η
Αρχή κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι πρέπει, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο
21 του Ν. 2472/1997, να επιβληθεί στο ΙΚΑ, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, συνολικό
πρόστιμο πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ, που αναλύεται ειδικότερα ως εξής: πρόστι-
μο δύο χιλιάδων πεντακοσίων (2.500) ευρώ για την ως άνω διαπιστωθείσα παρα-
βίαση των διατάξεων των άρθρων 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 και πρόστιμο δύο χι-
λιάδων πεντακοσίων (2.500) ευρώ για την ως άνω διαπιστωθείσα παραβίαση της
διάταξης του άρθρου 11 παρ. 3 του νόμου αυτού. Η Αρχή επιβάλλει λίαν επιεικώς
το προαναφερόμενο συνολικό πρόστιμο, εκτιμώντας όλες τις περιστάσεις της πα-
ρούσας υπόθεσης και, ιδίως, το γεγονός ότι η κεντρική υπηρεσία του ΙΚΑ (Δ/νση
Ασφάλισης Εσόδων) αρνήθηκε, κατά τα προαναφερόμενα, να χορηγήσει τις ζητη-
θείσες από τη GOODYEAR (μετά από σχετική αίτηση της εν λόγω εταιρείας) βεβαι-
ώσεις για την υπαγωγή στις ασφαλίσεις καθενός από τους 322 πρώην εργαζομέ-
νους της εταιρείας, και οι ως άνω διαπιστωθείσες παραβιάσεις των κρίσιμων διατά-
ξεων προέκυψαν από την επεξεργασία (διαβίβαση), την οποία διενήργησε συγκε-
κριμένο υποκατάστημα του ΙΚΑ.
13. Επειδή, επιπλέον, η Αρχή κρίνει ότι, με βάση τα προαναφερόμενα, παρανόμως
η εταιρεία GOODYEAR έχει συλλέξει τα ως άνω απλά και ευαίσθητα δεδομένα προ-
σωπικού χαρακτήρα των ενδιαφερομένων πρώην εργαζομένων της και ότι παρανό-
μως τηρεί έκτοτε το σχετικό αρχείο. Εξάλλου, η Αρχή κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι το
αρχείο αυτό είναι όντως διαρθρωμένο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του
άρθρου 2 στοιχ. (ε΄) του Ν. 2472/1997, καθόσον αυτό όντως συνιστά διαρθρωμένο
σύνολο δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους – πρώην εργα-
ζομένων της GOODYEAR, τα οποία είναι προσιτά με γνώμονα συγκεκριμένα κριτή-
ρια στα αρμόδια όργανα και στους εκπροσώπους της εν λόγω εταιρείας (όπως είναι,
ιδίως, το ονοματεπώνυμο του εκάστοτε ενδιαφερομένου εργαζομένου). Συνεπώς, η
Αρχή κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι πρέπει, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 21
του Ν. 2472/1997, να επιβληθεί στην εταιρεία GOODYEAR, ως υπεύθυνο επεξεργα-
σίας, η κύρωση της καταστροφής των, κατά τα προαναφερόμενα, παρανόμως συλ-
λεχθέντων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Η Αρχή, αποφαίνεται ότι:
1. Η εταιρεία GOODYEAR DUNLOP ΕΛΑΣΤΙΚΑ ΕΛΛΑΣ ΑΒΕΕ, ως υπερήμερος
εργοδότης, έχει έννομο συμφέρον, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 5 παρ.
2 στοιχ. (ε΄) του Ν. 2472/1997, να λάβει από το ΙΚΑ ή / και τον ΟΑΕΕ – ΤΕΒΕ, ως
υπευθύνους επεξεργασίας, για καθένα από τους ενδιαφερόμενους πρώην εργα-
ζομένους της, οι οποίοι διεκδικούν από την εν λόγω εταιρεία μισθούς υπερημερί-
ας για το χρονικό διάστημα από 01/03/1997 έως σήμερα, τα ακόλουθα απλά δε-
δομένα προσωπικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους, που ενδεχομένως τηρού-
121
νται στα αρχεία των οργανισμών αυτών: το ονοματεπώνυμο ή την επωνυμία του συ-
γκεκριμένου εργοδότη, το χρόνο συγκεκριμένης απασχόλησης και τις συγκεκριμέ-
νες αποδοχές, που αναλογούν στην απασχόληση αυτή. Η διαβίβαση των στοιχείων
αυτών επιτρέπεται αποκλειστικά για τον προβαλλόμενο από την εν λόγω εταιρεία
σκοπό επεξεργασίας, ο οποίος συνίσταται στην προβολή της ένστασης των αλλα-
χού κερδηθέντων, κατά το άρθρο 656 εδ. β΄ ΑΚ, ενώπιον των αρμόδιων πρωτοβάθ-
μιων πολιτικών δικαστηρίων.
εργοδότης, δεν έχει έννομο συμφέρον, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 5
παρ. 2 στοιχ. (ε΄) του Ν. 2472/1997, να λάβει από το ΙΚΑ ή / και τον ΟΑΕΕ – ΤΕΒΕ,
ως υπευθύνους επεξεργασίας, για καθένα από τους ενδιαφερόμενους πρώην ερ-
γαζομένους της, που διεκδίκησαν από την εν λόγω εταιρεία μισθούς υπερημερίας
για το χρονικό διάστημα από τον Ιούλιο του 1996 έως και την 28/02/1997, τα προα-
ναφερόμενα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για την άσκηση του ένδικου μέσου
της αναψηλάφησης κατά των αποφάσεων 5261/2008, 5260/2008, 5259/2008 και
5258/2008 του Εφετείου Αθηνών.
εργοδότης, δεν δικαιούται να λάβει από τον ΟΑΕΔ, ως υπεύθυνο επεξεργασίας,
τα ως άνω ζητηθέντα από την ίδια στοιχεία σχετικά με την καταβολή επιδομάτων
ανεργίας ή άλλων κοινωνικών βοηθημάτων στους πρώην εργαζομένους της. Και
τούτο, διότι τα επιδόματα αυτά δεν συνιστούν ωφέλεια κατά την έννοια του άρθρου
656 εδ. β΄ ΑΚ, και ως εκ τούτου ο εργοδότης δεν μπορεί να αφαιρέσει από τους μι-
σθούς υπερημερίας, για δικό του όφελος, τις κοινωνικές αυτές παροχές.
4. Η προαναφερόμενη αίτηση θεραπείας, που άσκησε η εταιρεία GOODYEAR
DUNLOP ΕΛΑΣΤΙΚΑ ΕΛΛΑΣ ΑΒΕΕ κατά της Απόφασης 34/2007 της Αρχής,
απορρίπτεται ως αβάσιμη, καθόσον σαφώς προκύπτει ότι τα επίμαχα στοιχεία, που
διαβίβασε το ως άνω υποκατάστημα του ΙΚΑ στη GOODYEAR, χωρίς την απαι-
τούμενη από τις διατάξεις του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 άδεια της Αρ-
χής καθώς, επίσης, και χωρίς την προηγούμενη ενημέρωση των ενδιαφερομένων
υποκειμένων, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997,
περιέχουν και ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των ενδιαφερομένων
υποκειμένων.
5. Το ΙΚΑ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας, έχει, εξαιτίας ενεργειών και παραλεί-
ψεων των οργάνων του, παραβιάσει τις διατάξεις των άρθρων 7 παρ. 2, 11 παρ. 3,
και, συνεπώς, και εκείνες του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 2472/1997. Επιβάλλεται στο
ΙΚΑ, ως υπεύθυνο επεξεργασίας, για τις ως άνω διαπιστωθείσες παραβιάσεις των
προαναφερομένων διατάξεων, συνολικό πρόστιμο πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ,
σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 21 του Ν. 2472/1997.
6. Η εταιρεία GOODYEAR DUNLOP ΕΛΑΣΤΙΚΑ ΕΛΛΑΣ ΑΒΕΕ, ως υπεύθυνος
επεξεργασίας, παρανόμως έχει συλλέξει τα ως άνω απλά και ευαίσθητα δεδομένα
προσωπικού χαρακτήρα των ενδιαφερομένων πρώην εργαζομένων της και παρα-
νόμως τηρεί έκτοτε το σχετικό αρχείο. Επιβάλλεται, για τις ως άνω διαπιστωθείσες
παραβιάσεις των προαναφερομένων διατάξεων, στην εν λόγω εταιρεία, ως υπεύ-
θυνο επεξεργασίας, η κύρωση της καταστροφής των, κατά τα προαναφερόμενα,
παρανόμως συλλεχθέντων επίμαχων απλών και ευαίσθητων δεδομένων προσω-
πικού χαρακτήρα των υποκειμένων τους, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 21
του Ν. 2472/1997.
122
ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΤΗΡΗΣΗΣ ΑΡΧΕΙΟΥ ΠΡΟΣΩΠΩΝ, ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟ-

ΤΗΜΕΝΑ Η ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΝΑ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΘΟΥΝ ΓΙΑ ΧΕΙΡΙΣΜΟ ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΜΕ-
ΝΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΑΠΟ ΤΟ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ.

Με το υπ’ αριθμ. Ε.Π. Υπ. Εσ. 153/06.05.2008 (αριθμ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/
ΕΙΣ/2467/22.05.2008) έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Διοικητικής Υποστήρι-
ξης, Διεύθυνση Διοίκησης, του Υπουργείου Εσωτερικών (εφεξής “ΥΠΕΣ”), διαβι-
βάστηκε στην Αρχή το υπ’ αριθμ. Ε.Π. Υπ. Εσ. 349/06.05.2008 έγγραφο της Δι-
εύθυνσης Παλλαϊκής Άμυνας – Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτης Ανάγκης (εφεξής
“ΠΑΜ-ΠΣΕΑ”) του ίδιου Υπουργείου. Με το τελευταίο αυτό έγγραφο, γνωστοποιή-
θηκε στην Αρχή η τήρηση από τη Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ αρχείου με προσωπικά δε-
δομένα των μονίμων υπαλλήλων του ΥΠΕΣ που έχουν ήδη εξουσιοδοτηθεί ή πρό-
κειται να εξουσιοδοτηθούν για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού, καθώς και αρχείο
με προσωπικά δεδομένα των αιρετών οργάνων β’ βαθμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης
(Νομαρχών), στα οποία έχει παρασχεθεί εξουσιοδότηση, άμα τη εκλογή τους. Με
το ίδιο έγγραφο υποβάλλονται δυο (2) ερωτήματα σε σχέση με την τήρηση των εν
λόγω αρχείων. Η Αρχή, με το υπ’ αριθμ. πρωτ. Γ/ΕΞ/2467-1/-7-08-2008 έγγραφό
της ζήτησε από το ΥΠΕΣ διευκρινίσεις και συμπληρωματικά έγγραφα προκειμένου
να είναι σε θέση να αποφανθεί για τη νομιμότητα τήρησης του αρχείου και να απα-
ντήσει με ασφάλεια στα ερωτήματα που τίθενται. Το ΥΠΕΣ απέστειλε όλα τα απα-
ραίτητα συμπληρωματικά έγγραφα (υπ’ αριθμ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/4597/11.09.2008 και Γ/
ΕΙΣ/4674/15.09.2008), μεταξύ των οποίων και τον Εθνικό Κανονισμό Ασφαλείας,
Ιούνιος 2004 (εφεξής “ΕΚΑ”). Το πρώτο ερώτημα που τίθεται από το ΥΠΕΣ αφορά
στην αναγκαιότητα γνωστοποίησης στην Αρχή των εν λόγω αρχείων και στην υπο-
χρέωση λήψης άδειας, καθώς τα αρχεία αυτά περιέχουν τόσο απλά, όσο και ευαί-
σθητα δεδομένα, ήτοι δεδομένα που αφορούν ποινικές διώξεις και καταδίκες, συμ-
μετοχή σε παράνομες οργανώσεις ή συλλόγους και δεδομένα θρησκευτικής πί-
στης. Το δεύτερο ερώτημα αφορά στην τήρηση από την ΠΑΜ-ΠΣΕΑ μιας νόμιμης
διαδικασίας παροχής εξουσιοδότησης σε Νομάρχη για χειρισμό διαβαθμισμένου
υλικού, δεδομένου ότι ο εν λόγω Νομάρχης δεν έχει εκφράσει οικειοθελώς και εγ-
γράφως στην ΠΑΜ-ΠΣΕΑ τη βούλησή του για την παροχή της ως άνω εξουσιοδό-
τησης, καθώς και την συγκατάθεσή του για την επεξεργασία ευαίσθητων προσω-
πικών του δεδομένων, όπως προβλέπεται και από τον ΕΚΑ (άρθρο 9 παρ. 1 στοιχ.
β’), αγνοούνται δε οι λόγοι γι’ αυτό. Σε συνέχεια των ερωτημάτων αυτών ετέθη και
το ζήτημα για το τι ισχύει σχετικά με το ως άνω θέμα και στην περίπτωση των Γενι-
κών Γραμματέων των Περιφερειών (συμπληρωματικό έγγραφο υπ’ αριθμ. πρωτ. Γ/
ΕΙΣ/340/21.01.2009).
Μετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχείων και κατόπιν διεξοδικής συζή-
τησης,

1. Στο άρθρο 2 στοιχ. α’ και β’ του Ν. 2472/1997 ορίζονται οι έννοιες των απλών
και ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα αντίστοιχα. Σύμφωνα με το άρ-
θρο 5 παρ. 1 του ίδιου νόμου, η επεξεργασία “απλών” δεδομένων προσωπικού χα-
123
ρακτήρα επιτρέπεται μόνο όταν το υποκείμενο έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Κατ’
εξαίρεση επιτρέπεται και χωρίς τη συγκατάθεση, στην περίπτωση που συντρέχουν
οι όροι που περιοριστικώς αναφέρονται στην παρ. 2 του ίδιου άρθρου. Ένας από αυ-
τούς τους όρους είναι και όταν η επεξεργασία είναι αναγκαία για την εκτέλεση έρ-
γου δημόσιου συμφέροντος ή έργου που εμπίπτει στην άσκηση δημόσιας εξουσί-
ας και εκτελείται από δημόσια αρχή (άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. δ’). Αναφορικά δε με τα
ευαίσθητα δεδομένα, σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 1 η επεξεργασία τους καταρχήν
απαγορεύεται, κατ’ εξαίρεση όμως επιτρέπεται μόνο ύστερα από άδεια της Αρχής
και όταν συντρέχουν οι όροι που περιοριστικώς αναφέρονται στην παρ. 2 του ίδιου
άρθρου. Ένας από αυτούς του όρους είναι η γραπτή συγκατάθεση του υποκειμένου
(άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. α’), ενώ ένας άλλος είναι και όταν η επεξεργασία εκτελείται
από δημόσια αρχή και είναι αναγκαία για λόγους εθνικής ασφάλειας (άρθρο 7 παρ.
2 στοιχ. ε’). Επιπλέον, στο άρθρο 7 παρ. 3 ορίζεται ότι “[...] Εφ’ όσον η Αρχή διαπι-
στώσει ότι πραγματοποιείται επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων, η γνωστοποίηση
αρχείου, σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 2472/1997, επέχει θέση αιτήσεως για τη χο-
ρήγηση άδειας. Η Αρχή μπορεί να επιβάλει όρους και προϋποθέσεις για την αποτε-
λεσματικότερη προστασία του δικαιώματος ιδιωτικής ζωής των υποκειμένων ή τρί-
των”. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 7Α παρ. 1 στοιχ. α’ του ίδιου νόμου, ο υπεύ-
θυνος επεξεργασίας απαλάσσεται από την υποχρέωση γνωστοποίησης του άρθρου
6 και από την υποχρέωση λήψης άδειας του άρθρου 7 σε συγκεκριμένες περιπτώ-
σεις που ορίζονται και πάλι περιοριστικά στην παρ. 2 του ίδιου άρθρου. Μία από αυ-
τές είναι όταν η επεξεργασία πραγματοποιείται αποκλειστικά για σκοπούς που συν-
δέονται άμεσα με σχέση εργασίας ή έργου ή με παροχή υπηρεσιών στο δημόσιο
τομέα και είναι αναγκαία για την εκπλήρωση υποχρέωσης που επιβάλλει ο νόμος
ή για την εκτέλεση των υποχρεώσεων από τις παραπάνω σχέσεις και το υποκείμε-
νο έχει προηγουμένως ενημερωθεί (άρθρο 7Α παρ. 1 στοιχ. α’). Τέλος, στο άρθρο
4 του ίδιου νόμου ορίζονται οι προϋποθέσεις για τη νομιμότητα της επεξεργασίας
ενόψει των θεμελιωδών αρχών της αναγκαιότητας και προσφορότητας σε σχέση με
τον σκοπό επεξεργασίας. Συγκεκριμένα, ορίζονται τα εξής (άρθρο 4 παρ. 1): “Τα δε-
δομένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει: α) Να
συλλέγονται κατά τρόπο θεμιτό και νόμιμο για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους
σκοπούς και να υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυ-
τών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαι-
τείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας. [...] δ) Να διατηρούνται [...] μόνο κατά
τη διάρκεια της περιόδου που απαιτείται, κατά την κρίση της Αρχής, για την πραγμα-
τοποίηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασίας τους.”
2. Σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ. 2 στοιχ. α’ του ΕΚΑ, τα γενικά κωλύματα που
εμποδίζουν την παροχή εξουσιοδότησης για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού είναι,
επιγραμματικά: 1) Να μην εκκρεμούν σε βάρος των υπαλλήλων (εν. στρατιωτικών ή
πολιτικών) αμετάκλητη παραπομπή για κακούργημα και αμετάκλητη παραπομπή για
συγκεκριμένα αδικήματα (προβλεπόμενα από τον ΠΚ, ΣΠΚ και ειδικούς ποινικούς
νόμους, π.χ. κλοπή, απάτη, πλαστογραφία, οποιοδήποτε έγκλημα κατά του πολιτεύ-
ματος, κλπ.), καθώς και να μην έχουν καταδικαστεί για κακούργημα ή για τα συγκε-
κριμένα αδικήματα που αναφέρονται στην ίδια διάταξη, 2) να μην έχουν οποιαδήπο-
τε σχέση με υπηρεσίες πληροφοριών ξένων χωρών, παράνομες οργανώσεις ή συλ-
λόγους ή άτομα που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια και το
Δημοκρατικό Πολίτευμα της Χώρας και 3) να μην είναι μέλη μη γνωστών θρησκει-
ών. Σημειώνεται δε, ότι στον ΕΚΑ ορίζονται οι αρμόδιες αρχές και η διαδικασία για
124
την παροχή εξουσιοδότησης χειρισμού διαβαθμισμένου υλικού και ότι προβλέπε-

ται επίσης η έκδοση “Δελτίου Καταλληλότητας” (Υπόδειγμα 5 του ΕΚΑ), με το οποίο
βεβαιώνεται ότι έγινε ο προβλεπόμενος έλεγχος και η συγκέντρωση των απαραίτη-
των στοιχείων σύμφωνα με το άρθρο 9 του ΕΚΑ και ότι δεν διαπιστώθηκαν ούτε πί-
στη-ένταξη σε μη γνωστές θρησκείες ούτε παραβάσεις της ποινικής νομοθεσίας που
προβλέπονται στην παρ. 2 του ίδιου άρθρου. Τα προαναφερόμενα δεδομένα αφο-
ρούν σε ποινικές διώξεις και καταδίκες, σε συμμετοχή σε παράνομες οργανώσεις ή
συλλόγους, καθώς και σε θρησκευτικές πεποιθήσεις, αποτελούν, επομένως, ευαί-
σθητα δεδομένα, για την επεξεργασία των οποίων απαιτείται καταρχήν άδεια της Αρ-
χής (άρθρο 2 στοιχ. β’ σε συνδυασμό με άρθρο 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997).
3. Για να εξεταστεί όμως η αναγκαιότητα γνωστοποίησης στην Αρχή των εν
λόγω αρχείων και υποχρέωση λήψης άδειας (πρώτο σχετικό ερώτημα του ΥΠΕΣ)
θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ του αρχείου που τηρείται για τους υπαλλήλους
του ΥΠΕΣ και του αρχείου που τηρείται για τα αιρετά όργανα β’ βαθμού Τοπικής
Αυτοδιοίκησης (Νομάρχες).
Α. Σε ό,τι αφορά το αρχείο για τους υπαλλήλους, η Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ απαλ-
λάσσεται από την υποχρέωση γνωστοποίησης του άρθρου 6 του Ν. 2472/1997 και
την υποχρέωση λήψης άδειας του άρθρου 7, καθώς η επεξεργασία πραγματοποιείται
αποκλειστικά για σκοπούς που συνδέονται άμεσα με την σχέση εργασίας των
υπαλλήλων με το ΥΠΕΣ και είναι αναγκαία για την εκπλήρωση υποχρέωσης που
επιβάλλει ο νόμος (άρθρο 7Α παρ. 1 στοιχ. α’ του Ν. 2472/1997). Η υποχρέωση αυτή
προκύπτει από το άρθρο 9 του ΕΚΑ, κατά τις διατάξεις του οποίου μία από τις θετι-
κές προϋποθέσεις για την παροχή εξουσιοδότησης για χειρισμό διαβαθμισμένου
υλικού είναι (παρ. 1 στοιχ. β’ του ίδιου άρθρου): “[...] β. Η επιθυμία ενός υπαλλήλου
(εν. στρατιωτικού ή πολιτικού) να χειρίζεται διαβαθμισμένο υλικό και η έγκρισή του
για επεξεργασία των προσωπικών του δεδομένων. Το προς εξουσιοδότηση πρόσω-
πο, με την έναρξη της διαδικασίας, υπογράφει υπεύθυνη δήλωση για την αποδοχή
εξουσιοδότησης, χειρισμού διαβαθμισμένου υλικού, και για την έγκριση επεξεργα-
σίας των προσωπικών του δεδομένων από την υπηρεσία (Υπόδειγμα 2). Επίσης
συμπληρώνει πίνακα προσωπικών στοιχείων (Υπόδειγμα 3). Επιπρόσθετα, στην
παρ. 2 του ίδιου άρθρου προβλέπονται τα γενικά και ειδικά κωλύματα για την παρο-
χή εξουσιοδότησης, για την διακρίβωση της συνδρομής των οποίων απαιτείται να
γίνει έλεγχος από την αρμόδια για κάθε υπάλληλο αρχή (βλ. άρθρο 11 και Υπόδειγ-
μα 5 ΕΚΑ, που αναλύθηκαν παραπάνω - υπό 1). Με άλλα λόγια, η Διεύθυνση ΠΑΜ-
ΠΣΕΑ είναι υποχρεωμένη να ζητά και να τηρεί στο αρχείο της τα προαναφερόμενα
στοιχεία προκειμένου να τα λάβει υπόψη για την παροχή εξουσιοδότησης για χειρι-
σμό διαβαθμισμένου υλικού. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι με βάση τις προαναφερ-
θείσες διατάξεις του ΕΚΑ, αν ένας υπάλληλος δεν επιθυμεί να χειρίζεται διαβαθμι-
σμένο υλικό, δεν μπορεί να υποχρεωθεί προς τούτο και, ακολούθως, δεν μπορεί να
του επιβληθεί η συναφής υποχρέωση να δώσει τα στοιχεία του και να συναινέσει
στην επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών του δεδομένων. Επομένως, η επεξερ-
γασία των εν λόγω στοιχείων των υπαλλήλων είναι νόμιμη μόνο εφόσον οι τελευ-
ταίοι έχουν δώσει τη γραπτή συγκατάθεσή τους προς τούτο και μόνο αν πραγματο-
ποιείται από τη Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ του ΥΠΕΣ αποκλειστικά για λόγους εθνικής
ασφάλειας, ήτοι για την προστασία του εθνικού διαβαθμισμένου υλικού στις ένο-
πλες δυνάμεις και πολιτικές υπηρεσίες (άρθρα 5 παρ. 1 και παρ. 2 στοιχ. δ’ και 7
παρ. 2 στοιχ. α’ και ε’ του Ν. 2472/1997 σε συνδυασμό με άρθρο 9 παρ. 1 στοιχ. β’
του ΕΚΑ).
125
Β. Αναφορικά με το αρχείο που τηρείται για τα αιρετά όργανα β’ βαθμού Τοπικής

Αυτοδιοίκησης (Νομάρχες), το ΥΠΕΣ δεν απαλλάσσεται από την υποχρέωση γνω-
στοποίησης του άρθρου 6, καθώς η σχέση του με τους Νομάρχες δεν αποτελεί “σχέ-
ση εργασίας ή έργου ή παροχή υπηρεσιών στο δημόσιο τομέα” κατά το άρθρο 7Α
παρ. 1 στοιχ. α’ ούτε εμπίπτει σε καμία άλλη από τις προβλεπόμενες στο ίδιο άρθρο
περιπτώσεις απαλλαγής υποχρέωσης γνωστοποίησης και λήψης άδειας. Επομένως,
η ως άνω γνωστοποίηση της Διεύθυνσης ΠΑΜ-ΠΣΕΑ επέχει θέση αιτήσεως για τη
χορήγηση άδειας (άρθρο 7 παρ. 3 του Ν. 2472/1997). Συγκεκριμένα, μάλιστα, στο
από 26.06.2008 έγγραφο του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (Φ.120/10/143541)
σχετικά με την τροποποίηση του ΕΚΑ, προβλέπονται τα εξής (παρ. 1 στοιχ. ε’ του
ως άνω εγγράφου): “Στην υποπαράγραφο 1 (α) του άρθρου 11 να προστεθεί η εξής
πρόταση: “Διαταγή εξουσιοδότησης για τους Γενικούς Γραμματείς Περιφερειών εκ-
δίδεται από την αρμόδια Δνση ΠΣΕΑ του Υπουργείου Εσωτερικών. Διαταγή εξουσιο-
δότησης για τα αιρετά όργανα Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης εκδίδεται από τον οικείο
Γραμματέα Περιφέρειας, μέχρι λήξη της θητείας τους και για τα όργανα αυτά ισχύ-
ουν τα διαλαμβανόμενα στις διατάξεις των άρθρων 8, 9 και 10”. Τα τελευταία αυτά
άρθρα του ΕΚΑ αναφέρονται αντίστοιχα στην έννοια και τις κατηγορίες εξουσιοδο-
τήσεων για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού (άρθρο 8), στις προϋποθέσεις και στα
κωλύματα για παροχή εξουσιοδότησης (άρθρο 9), στη διάρκεια και στην ανάκληση
της εξουσιοδότησης (άρθρο 10). Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το άρθρο 2 του Π.Δ.
292/1976 (“Διεύθυνση Πολιτικής Σχεδιάσεως Εκτάκτου Ανάγκης Υπ. Εσωτερικών”),
η Διεύθυνση ΠΣΕΑ του ΥΠΕΣ έχει ως αποστολή, ανάμεσα στα άλλα, και τον συντο-
νισμό και την κατεύθυνση των Νομαρχιών σε ότι αφορά την σχεδίαση σε Νομαρχι-
ακό Επίπεδο των θεμάτων της Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτου Ανάγκης. Επομένως,
για τους Νομάρχες θα συλλέγονται τα ίδια στοιχεία τα οποία θα συλλέγονται και
για τους υπαλλήλους από την ίδια υπηρεσία, η οποία είναι και αρμόδια προς τούτο.
Η συλλογή αυτή, καθώς και η περαιτέρω επεξεργασία, θα πραγματοποιείται από δη-
μόσια αρχή, ήτοι τη Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ του ΥΠΕΣ, και είναι αναγκαία για λόγους
εθνικής ασφάλειας, ήτοι για την προστασία του εθνικού διαβαθμισμένου υλικού στις
ένοπλες δυνάμεις και πολιτικές υπηρεσίες (άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. ε’ και άρθρο 4
του Ν. 2472/1997 σε συνδυασμό με το “Μέρος Πρώτο” του ΕΚΑ). Επιπλέον, συρρέει
εδώ και η προϋπόθεση της προηγούμενης γραπτής συγκατάθεσης του υποκειμένου
(άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. α’ του Ν. 2472/1997). Με βάση όλα τα παραπάνω πληρούνται
καταρχήν οι προϋποθέσεις του Ν. 2472/1997 για τη χορήγηση άδειας στη Διεύθυνση
ΠΑΜ-ΠΣΕΑ για επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων. Ωστόσο, τίθεται εδώ το ζήτημα
κατά πόσο ένας Νομάρχης, ο οποίος αποτελεί αιρετό όργανο, μπορεί μετά την εκλο-
γή του να ελεγχθεί από την αρμόδια αρχή (ΕΥΠ ή κάποια άλλη εξίσου αρμόδια) για
το αν πληροί τις ειδικές προϋποθέσεις που απαιτούνται για την άσκηση μιας εκ των
αρμοδιοτήτων του. Το ζήτημα αυτό εξετάζεται αμέσως παρακάτω.
4. Αναφορικά με το δεύτερο ερώτημα (παροχή εξουσιοδότησης σε Νομάρχη για
χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού, δεδομένου ότι ο εν λόγω Νομάρχης δεν έχει εκ-
φράσει οικειοθελώς και εγγράφως στην ΠΑΜ-ΠΣΕΑ ούτε τη βούλησή του για την
παροχή της ως άνω εξουσιοδότησης, ούτε και την συγκατάθεσή του για την επε-
ξεργασία ευαίσθητων προσωπικών του δεδομένων), παρατηρείται ότι, σε αντίθε-
ση με τους υπαλλήλους, για τους οποίους ο χειρισμός διαβαθμισμένου υλικού εί-
ναι προαιρετικός (καθώς συμπληρώνουν και υπογράφουν τη σχετική δήλωση μόνο
αν το επιθυμούν), για τους Νομάρχες φαίνεται να είναι υποχρεωτικός. Και αυτό, δι-
ότι από τις σχετικές διατάξεις του Ν.Δ. 17/1974 “Περί σχεδιάσεως εκτάκτου ανά-
126
γκης” προβλέπονται τα εξής: α) σε κάθε Νομό του Κράτους υπεύθυνος για την Πο-
λιτική Σχεδίαση Εκτάκτου Ανάγκης είναι ο Νομάρχης (άρθρο 9 παρ. 1, με περαιτέ-
ρω ανάλυση των σχετικών καθηκόντων του), β) σε κάθε Νομαρχία συνιστάται και
λειτουργεί Τμήμα Πολιτικής Σχεδιάσεως Εκτάκτου Ανάγκης, υπαγόμενο απευθεί-
ας στο Νομάρχη (άρθρο 16 παρ. 1), γ) με απόφαση του Πρωθυπουργού μπορεί να
εξουσιοδοτούνται οι Υπουργοί, οι Γενικοί Γραμματείς Περιφερειών και οι Νομάρ-
χες να ενεργούν πολιτική επιστράτευση προσωπικού (άρθρο 23 παρ. 1), δ) εν και-
ρώ πολέμου ή σε έκτακτη ανάγκη εν ειρήνη οι λεγόμενες “Μονάδες Πολιτικής Αμύ-
νης” υπάγονται επιχειρησιακώς στους οικείους Νομάρχες. Περαιτέρω, στο άρθρο 3
παρ. 8 του Ν. 2641/1998 (“Παλλαϊκή Άμυνα και άλλες διατάξεις”) προβλέπονται ει-
δικές αρμοδιότητες του Νομάρχη στο πλαίσιο οργάνωσης της Παλλαϊκής Άμυνας
(π.χ. κατάρτιση σχεδίων ενεργοποίησης των Τμημάτων ΠΑΜ σε συνεργασία με άλ-
λους φορείς). Από όλες αυτές τις διατάξεις προκύπτει ότι, προκειμένου ο Νομάρ-
χης να είναι σε θέση να ασκήσει τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες που του ανατί-
θενται από το νόμο, θα πρέπει να χειρίζεται και διαβαθμισμένο υλικό. Αν μάλιστα
ο Νομάρχης αρνηθεί να ασκήσει κάποια από αυτές τις αρμοδιότητες, ενδέχεται να
του επιβληθούν διοικητικές κυρώσεις για παράβαση των καθηκόντων του (πρβλ.
άρθρο 62 σε συνδυασμό με άρθρο 72 του Π.Δ. 30/1996 - “Κώδικας Νομαρχιακής
Αυτοδιοίκησης”). Με βάση όλα τα παραπάνω, παρατηρούνται τα εξής:
Α. Η παροχή εξουσιοδότησης σε Νομάρχες για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού
ύστερα από έρευνα της συνδρομής όλων των στοιχείων που απαιτούνται από τον
ΕΚΑ είναι καταρχήν αναγκαία και νόμιμη για τους ίδιους λόγους που αναφέρθηκαν
παραπάνω (υπό 3). Η έλλειψη σχετικής δήλωσης και συγκατάθεσης του Νομάρχη
δεν επηρεάζει καταρχήν τη νομιμότητα της επεξεργασίας, καθώς πληρούται ήδη
εκείνη του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. ε’ σε συνδυασμό με το άρθρο 4 του Ν. 2472/1997
και λαμβανομένου υπόψη ότι οι Νομάρχες δεν μπορούν αναιτιολόγητα να αρνη-
θούν το χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού, καθώς αυτό είναι μία από τις αρμοδιότη-
τες που τους ανατίθεται ρητά από το νόμο.
Β. Ωστόσο, δεν προβλέπεται ρητά σε κάποια διάταξη νόμου ούτε το αν και σε
ποιό βαθμό η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων των Νομαρχών είναι υποχρεω-
τική ούτε ποιές είναι οι συνέπειες σε περίπτωση που κάποιος από αυτούς κριθεί ως
μη κατάλληλος για το χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού. Οι μόνες σχετικές διατά-
ξεις είναι εκείνες του άρθρου 10 του ΕΚΑ, όπου προβλέπεται η αυτοδίκαιη ανάκλη-
ση της εξουσιοδότησης για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού “σε κάθε περίπτωση
που στο εξουσιοδοτημένο προσωπικό επέρχονται μεταγενέστερα γενικά ή ειδικά
κωλύματα ή διαπιστώνεται από την Υπηρεσία του έλλειψη των ουσιαστικών προϋ-
ποθέσεων προς εξουσιοδότηση” (παρ. 2 του ίδιου άρθρου). Η διάταξη αυτή ισχύει
μεν και για τα αιρετά όργανα Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης σύμφωνα με το από
26.06.2008 έγγραφο του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (Φ.120/10/143541,
Σ.2015) σχετικά με την τροποποίηση του ΕΚΑ (παρ. 1 στοιχ. ε’ του ως άνω εγγρά-
φου), δεν μπορεί όμως να εφαρμοστεί λόγω της ιδιαίτερης θέσης που κατέχει ένας
Νομάρχης, καθώς, όπως προκύπτει και από τις προαναφερθείσες διατάξεις τις σχε-
τικές με τις αρμοδιότητές του, ο τελευταίος είναι στην ουσία ο επικεφαλής της Πολι-
τικής Σχεδίασης Εκτάκτου Ανάγκης στο Νομό του. Αν λοιπόν κριθεί μη κατάλληλος
για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού - είτε επειδή αρνείται να δώσει τα στοιχεία
που απαιτούνται από τον ΕΚΑ, είτε επειδή υπάρχει κάποιο άλλο κώλυμα - πώς θα
είναι σε θέση να ασκήσει τις σχετικές αρμοδιότητές του; Δεν έχει πάντως προ-
βλεφθεί η δυνατότητα να αντικατασταθεί από κάποιον άλλο ως προς την άσκηση
127
των συγκεκριμένων αρμοδιοτήτων του. Γενικότερα, δεν έχουν προβλεφθεί οι συ-

νέπειες της κρίσης ενός Νομάρχη ως μη κατάλληλου για χειρισμό διαβαθμισμένου
υλικού. Το γεγονός αυτό έχει σημασία από την σκοπιά της προστασίας προσωπικών
δεδομένων ιδίως ως προς το κατά πόσο μπορεί να υποχρεωθεί ένας Νομάρχης να
δώσει τα στοιχεία που απαιτούνται από τον ΕΚΑ προκειμένου να εξουσιοδοτηθεί
για το χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού, καθώς από τον ίδιο τον ΕΚΑ απαιτείται
ρητή συγκατάθεση προς τούτο και στην ουσία προβλέπεται ότι ο χειρισμός διαβαθ-
μισμένου υλικού και η συνακόλουθη επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδο-
μένων είναι “οικειοθελής”, όχι υποχρεωτική.
Γ. Ο Νομάρχης, ως αιρετό όργανο, πληροί αυτοδικαίως, άμα τη εκλογή του, όλες
τις προϋποθέσεις για την άσκηση των αρμοδιοτήτων που του ανατίθενται από το
νόμο. Συνεπώς, η τήρηση αρχείου με προσωπικά του δεδομένα για τον σκοπό πα-
ροχής της επίμαχης εξουσιoδότησης δεν είναι επιτρεπτή, καθώς δεν είναι αναγκαία
(άρθρο 4 παρ. 1 στοιχ. α’ και β’ του Ν. 2472/1997).
5. Αναφορικά με σχετικό αρχείο για τους Γενικούς Γραμματείς των Περιφερειών,
στην περίπτωση αυτή ισχύει ότι αναφέρθηκε παραπάνω για το αρχείο των υπαλλή-
λων (υπό 3Α), καθώς και στη δική τους περίπτωση πρόκειται για επεξεργασία που
εκτελείται στο πλαίσιο σύμβασης εργασίας. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 1
παρ. 2 του Ν. 2503/1997 (“Διοίκηση, οργάνωση, στελέχωση της Περιφέρειας, ρύθ-
μιση θεμάτων για την τοπική αυτοδιοίκηση και άλλες διατάξεις”): “Ο Γενικός Γραμ-
ματέας της Περιφέρειας που κατέχει κατά την κείμενη νομοθεσία θέση μετακλη-
τού υπαλλήλου με βαθμό πρώτο (1ο) των ειδικών θέσεων, διορίζεται, παύεται και
μετακινείται από Περιφέρεια σε Περιφέρεια με πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου
που εκδίδεται μετά από εισήγηση του Υπουργού Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης
και Αποκέντρωσης.”. Επομένως, δεν απαιτείται ούτε για το εν λόγω αρχείο γνω-
στοποίηση και λήψη άδειας, απαιτείται όμως η ρητή συγκατάθεσή των υποκειμέ-
νων για την επεξεργασία των απλών και ευαίσθητων προσωπικών τους δεδομένων
στο πλαίσιο της διαδικασίας εξουσιοδότησης για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού.
6. Σχετικά με τα απλά δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που τηρούνται στα εν
λόγω αρχεία των υπαλλήλων και Γενικών Γραμματέων Περιφερειών (π.χ. στοιχεία
ταυτότητας, γονέων, συζύγου, τέκνων, επαφών σε άλλη χώρα, κλπ.), η επεξεργα-
σία τους είναι νόμιμη μόνο εφόσον οι τελευταίοι έχουν δώσει τη γραπτή συγκατά-
θεσή τους προς τούτο και μόνο αν πραγματοποιείται από τη Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ
του ΥΠΕΣ αποκλειστικά για λόγους εθνικής ασφάλειας, ήτοι για την προστασία του
εθνικού διαβαθμισμένου υλικού στις ένοπλες δυνάμεις και πολιτικές υπηρεσίες
(άρθρο 5 παρ. 1 και παρ. 2 στοιχ. δ’ του Ν. 2472/1997 σε συνδυασμό με άρθρο 9
παρ. 1 στοιχ. β’ του ΕΚΑ).
7. Σχετικά με τον χρόνο τήρησης των δεδομένων, η Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ ανα-
φέρει ότι σύμφωνα με το άρθρο 27 του ΕΚΑ (το οποίο αφορά στην αποσυμφόρη-
ση-καταστροφή-υποβιβασμό του υλικού που έπαυσε να ισχύει ή αντικαταστάθηκε
από άλλο) καθώς και σύμφωνα με σχετική Διαταγή του ΓΕΕΘΑ/Υπ.Εθν.Αμ., διατάσ-
σεται περιοδικά εκκαθάριση αρχείου με ειδική διαδικασία. Ύστερα από τηλεφωνική
επικοινωνία της Αρχής με την ως άνω Διευθύνση, διευκρινίστηκε ότι μέχρι σήμερα
δεν έχει γίνει ποτέ εκκαθάριση, καθώς δεν έχει εκδοθεί η απαιτούμενη προς τούτο
Διαταγή. Επομένως, δεν υπάρχει πρόβλεψη σχετικά με τον ακριβή χρόνο τήρησης
των σχετικών εγγράφων στα αρχεία της Διεύθυνσης ΠΑΜ-ΠΣΕΑ. Γι’ αυτό το λόγο,
πρέπει να οριστεί ειδικά ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα τήρησης των δεδομέ-
νων αυτών, το οποίο δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το χρόνο που απαιτείται για την
128
πραγματοποίηση των σκοπών της συλλογής και επεξεργασίας τους (άρθρο 4 παρ.
1 στοιχ. δ’ του Ν. 2472/1997). Κατά την κρίση της Αρχής, τα δεδομένα αυτά επιτρέ-
πεται να τηρούνται μόνο για όσο χρόνο διαρκεί η εξουσιοδότηση και πρέπει να κα-
ταστρέφονται το αργότερο μέσα σε (1) χρόνο από τη λήξη της, εκτός αν από ειδι-
κή διάταξη νόμου (ή πάγια διαταγή ή εγκύκλιο) έχει προβλεφθεί μεγαλύτερο χρο-
νικό διάστημα αποθήκευσης των δεδομένων αυτών για συγκεκριμένους λόγους.
Σε αυτή την περίπτωση, οποιαδήποτε ειδική πρόβλεψη για το χρόνο τήρησης των
δεδομένων αυτών θα πρέπει να γνωστοποιηθεί στην Αρχή. Συνεπώς, το αργότερο
μέσα σε ένα (1) χρόνο από τη λήξη της εξουσιοδότησης τα δεδομένα που τηρούνται
στο εν λόγω αρχείο θα πρέπει να καταστρέφονται με ευθύνη του ΥΠΕΣ, ως υπεύ-
θυνου επεξεργασίας (βλ. και άρθρο 3 παρ. 1 της Οδηγίας 1/2005 της Αρχής “Για
την ασφαλή καταστροφή των προσωπικών δεδομένων μετά το πέρας της περιόδου
που απαιτείται για την πραγματοποίηση του σκοπού της επεξεργασίας”).
8. Σχετικά με τον τόπο τήρησης των δεδομένων, η Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ ανα-
φέρει ότι ομοειδές αρχείο προσωπικού που εξουσιοδοτείται ή πρόκειται να εξουσι-
οδοτηθεί τηρείται και στις οργανικές μονάδες (Τμήματα ΠΑΜ-ΠΣΕΑ) των Περιφε-
ρειών και των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων. Εφόσον όμως πρόκειται για το ίδιο
αρχείο, υπεύθυνος επεξεργασίας θεωρείται το ΥΠΕΣ. Αυτό όμως δεν απαλλάσσει
τις οργανικές μονάδες (ως “τμήματα” του υπεύθυνου επεξεργασίας) από τις υπο-
χρεώσεις που επιβάλλει ο Ν. 2472/1997 και ιδιαίτερα από την υποχρέωσή τους να
λαμβάνουν τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά μέτρα για το απόρρητο της επε-
ξεργασίας και την ασφάλεια των δεδομένων (άρθρο 10 του Ν. 2472/1997). Εξετά-
ζοντας μάλιστα τις σχετικές διατάξεις του ΕΚΑ (άρθρα 8 και 14 επ., καθώς και Υπό-
δειγμα 1 “Ενδείκτες Επιθεώρησης Αρχείων-Υπαρχείων ΕΤΝΑ”), η Αρχή κρίνει ότι τα
προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας είναι επαρκή.

1. Ως προς το αρχείο υπαλλήλων και Γενικών Γραμματέων Περιφερειών εξουσι-
οδοτημένων για χειρισμό διαβαθμισμένου υλικού, κρίνει ότι δεν απαιτείται γνωστο-
ποίηση και λήψη άδειας. Ωστόσο, η συγκεκριμένη επεξεργασία είναι νόμιμη μόνο
εφόσον τα υποκείμενα των δεδομένων δώσουν τη γραπτή συγκατάθεσή τους και
μόνο αν πραγματοποιείται από τη Διεύθυνση ΠΑΜ-ΠΣΕΑ του ΥΠΕΣ αποκλειστικά
για λόγους εθνικής ασφάλειας, ήτοι για την προστασία του εθνικού διαβαθμισμέ-
νου υλικού στις ένοπλες δυνάμεις και πολιτικές υπηρεσίες. Επιπρόσθετα, το ΥΠΕΣ
έχει την υποχρέωση να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για το απόρρητο της επε-
ξεργασίας και την ασφάλεια των δεδομένων, όπως αυτό ειδικότερα αναλύεται στο
σκεπτικό της παρούσας.
2. Ως προς το αρχείο Νομαρχών εξουσιοδοτημένων για χειρισμό διαβαθμισμέ-
νου υλικού, κρίνει ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του Ν. 2472/1997 για την τή-
ρηση του εν λόγω αρχείου για τους λόγους που αναφέρονται στο σκεπτικό της πα-
ρούσας. Επομένως, η τήρηση του αρχείου αυτού δεν είναι επιτρεπτή.
3. Αναφορικά με τον χρόνο τήρησης των δεδομένων αυτών στο εν λόγω αρ-
χείο, αυτά επιτρέπεται να τηρούνται μόνο για όσο χρόνο διαρκεί η εξουσιοδότη-
ση και πρέπει να καταστρέφονται το αργότερο μέσα σε (1) χρόνο από τη λήξη της,
εκτός αν από ειδική διάταξη νόμου (ή πάγια διαταγή ή εγκύκλιο) έχει προβλεφθεί
μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αποθήκευσης των δεδομένων αυτών για συγκεκρι-
μένους λόγους. Σε αυτή την περίπτωση, οποιαδήποτε ειδική πρόβλεψη για το χρόνο
τήρησης των δεδομένων αυτών θα πρέπει να γνωστοποιηθεί στην Αρχή.
129
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΚΤΥΑΚΟ ΤΟΠΟ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΥ

ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΚΑΙ ΣΕ EΝΤΥΠΕΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΝΟ-
ΜΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΕΩΝ.
Η ΑΡΧΗ ΕΛΑΒΕ ΥΠΟΨΗ ΤΗΣ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

Με τις υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1970/17.04.2008, Γ/ΕΙΣ/2268/13.05.2008, και Γ/
ΕΙΣ/4516/05.09.2008 αιτήσεις του προς την Αρχή ο Α καταγγέλλει ότι το Δικηγορι-
κό Γραφείο Β (εφεξής: το Δικηγορικό Γραφείο) προέβη σε παράνομη επεξεργασία
προσωπικών δεδομένων. Συγκεκριμένα, και σύμφωνα πάντα με τους ισχυρισμούς
του καταγγέλλοντος, το Δικηγορικό Γραφείο διατηρεί δημοσιευμένη από τον Μάιο
2006 στο ιστοτόπο της (.......) και συγκεκριμένα στον τομέα “Contributions” μετα-
φρασμένη στην αγγλική γλώσσα την υπ’ αρ. 121/2006 εις βάρος του αστική καταδι-
καστική απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρόδου. Παράλληλα, καταγγέλλε-
ται ότι η ως άνω δικαστική απόφαση έχει δημοσιευτεί στον ιστοτόπο και στην έντυ-
πη έκδοση του “World Trademark Law Report” καθώς και στην ηλεκτρονική και
έντυπη έκδοση του υπ’ αρ. .. τεύχους του “The Trademark Reporter” που εκδίδεται
από την International Trademark Association.
Η Αρχή, προκειμένου να εξετάσει τη βασιμότητα της καταγγελίας αυτής απέ-
στειλε στο Δικηγορικό Γραφείο το υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1970-1/12.09.2008 έγγραφο,
καλώντας το όπως υποβάλει εγγράφως τις απόψεις του για τα καταγγελλόμενα.
Ακολούθως, το Δικηγορικό Γραφείο, όπως νομίμως εκπροσωπείται, υπέβαλε το υπ’
αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5015/01.10.2008 υπόμνημα στην Αρχή, με το οποίο αρνείται – κατά
τους ισχυρισμούς του – ότι προέβη σε αθέμιτη επεξεργασία των δεδομένων του κα-
ταγγέλλοντος, αποκρούοντας σε επτά (7) σημεία τους ισχυρισμούς που στηρίζουν
την εις βάρος του καταγγελία. Ο Α με τα υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5975/05.11.2007 συ-
μπληρωματικά έγγραφα προς την Αρχή αντέκρουσε τους ισχυρισμούς, που προ-
βάλλει το Δικηγορικό Γραφείο στο υπόμνημά του.
Με βάση τα προαναφερόμενα, η Αρχή κάλεσε – αντίστοιχα, με τα υπ’ αρ. πρωτ.
Γ/ΕΞ/2963/13.05.2009 και Γ/ΕΞ/2964/13.05.2009 έγγραφά της – τον Α και το Δι-
κηγορικό Γραφείο, όπως νομίμως εκπροσωπείται, να παραστούν στη συνεδρίαση
της Ολομέλειας της Αρχής, την Πέμπτη 21/05/2009 και ώρα 10.00 π.μ., για τη συζή-
τηση της προαναφερόμενης καταγγελίας.
Στη συνεδρίαση της 21/05/2009 παρέστησαν οι Δ, υιός του Α, και ο Δικηγόρος
Αθηνών Μιχαήλ Παρούσης, ως εκπρόσωπος του Δικηγορικού Γραφείου. Ο τελευ-
ταίος ζήτησε και έλαβε από την Αρχή αναβολή για τη συζήτηση της υπόθεσης την
Πέμπτη 28/05/2009, προκειμένου να εξετασθεί η άρση της επεξεργασίας που απο-
τέλεσε αντικείμενο της καταγγελίας. Στη συνεδρίαση της Αρχής, την 28.05.2009
παρέστησαν νομίμως οι ανωτέρω εκπρόσωποι του καταγγέλλοντος και του Δικηγο-
ρικού Γραφείου και υποβλήθηκαν τα υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/3406/28.05.2009 και Γ/
ΕΙΣ/3407/28.05.2009 συμπληρωματικά έγγραφα των Δ και Μ. Παρούση, αντίστοιχα.
Η Αρχή, μετά από την εξέταση των προαναφερομένων στοιχείων, αφού άκουσε
την εισηγήτρια και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης,

1. Επειδή, το άρθρο 4 παρ.1 του Ν. 2472/1997 ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι: «Τα δε-
δομένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει:
130
α) Να συλλέγονται κατά τρόπο θεμιτό και νόμιμο για καθορισμένους, σαφείς και
νόμιμους σκοπούς και να υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία ενόψει των
σκοπών αυτών. β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε
φορά απαιτείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας (...)». Η διάταξη αυτή καθι-
ερώνει ως θεμελιώδεις προϋποθέσεις για τη νομιμότητα κάθε επεξεργασίας δε-
δομένων προσωπικού χαρακτήρα, καθώς και για τη νομιμότητα της σύστασης και
λειτουργίας κάθε αρχείου, τις αρχές του σκοπού της επεξεργασίας και της αναλογι-
κότητας των δεδομένων σε σχέση πάντα με το σκοπό επεξεργασίας. Συνεπώς, κάθε
επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, που γίνεται πέραν του επιδιωκόμενου σκο-
πού ή που δεν είναι πρόσφορη και αναγκαία για την επίτευξή του, δεν είναι νόμιμη.
2. Επειδή στο άρθρο 2 στοιχ. ζ΄ του Ν.2472/1997 ορίζεται ως υπεύθυνος επε-
ξεργασίας: «οποιοσδήποτε καθορίζει τον σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας
των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως φυσικό ή νομικό πρόσωπο, δημόσια
αρχή ή υπηρεσία ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισμός. Όταν ο σκοπός και ο τρόπος
επεξεργασίας καθορίζονται με διατάξεις νόμου ή κανονιστικές διατάξεις εθνικού
ή κοινοτικού δικαίου, ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή τα ειδικά κριτήρια βάσει των
οποίων γίνεται η επιλογή του καθορίζονται αντίστοιχα από το εθνικό ή κοινοτικό
δίκαιο».
3. Επειδή, το άρθρο 5 του Ν. 2472/1997 ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι: «1. Επεξεργα-
σία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται μόνον όταν το υποκείμενο των
δεδομένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. 2. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η επεξερ-
γασία και χωρίς της συγκατάθεση, όταν: (...) ε) Η επεξεργασία είναι απολύτως ανα-
γκαία για την ικανοποίηση του έννομου συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος
επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και
υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των
προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις
ελευθερίες αυτών».
4. Επειδή, το άρθρο 7 του Ν. 2472/1997 ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι: «1. Απαγορεύ-
εται η συλλογή και επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων. 2. Κατ’ εξαί-
ρεση επιτρέπεται η συλλογή και η επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων, καθώς και
η ίδρυση και λειτουργία σχετικού αρχείου, ύστερα από άδεια της Αρχής, όταν συ-
ντρέχουν μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α) Το υποκείμε-
νο των δεδομένων έδωσε τη γραπτή συγκατάθεσή του εκτός εάν η συγκατάθεση
έχει αποσπασθεί με τρόπο που αντίκειται στο νόμο ή τα χρηστά ήθη ή νόμος ορίζει
ότι η συγκατάθεση δεν αίρει την απαγόρευση (...) γ) Η επεξεργασία αφορά δεδο-
μένα που δημοσιοποιεί το ίδιο το υποκείμενο ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση,
άσκηση ή υπεράσπιση ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου (...)».
5. Επειδή, το άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 ορίζει ότι: «Εάν δεδομένα προσω-
πικού χαρακτήρα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείμενο ενημερώνεται για την
ανακοίνωση πριν από αυτούς».
6. Επειδή, από το συνδυασμό των προαναφερομένων διατάξεων προκύπτει ότι η
συλλογή και κάθε περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθη-
των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται, καταρχήν, εφόσον το υποκεί-
μενο των δεδομένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του. Ωστόσο, η συλλογή και κάθε
περαιτέρω επεξεργασία τόσο των απλών όσο και των ευαίσθητων προσωπικών δε-
δομένων επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, και χωρίς τη συγκατάθεση του υποκειμένου
των δεδομένων στις περιπτώσεις που περιοριστικά προβλέπει ο νόμος. Ειδικότε-
ρα, επιτρέπεται για τα απλά δεδομένα, ιδίως, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 5
131
παρ. 2 στοιχ. ε΄ εφόσον είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του εννόμου
συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους
οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφα-
νώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα
δεδομένα και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών. Επιπλέον, τόσο για τα
απλά όσο και για τα ευαίσθητα δεδομένα πρέπει ο σκοπός επεξεργασίας να είναι
νόμιμος, σαφής και καθορισμένος και τα δεδομένα να μην υπερβαίνουν το σκοπό
της επεξεργασίας.
7. Επειδή, στην κρινόμενη υπόθεση, από τα στοιχεία του φακέλου και την ακρο-
αματική διαδικασία προκύπτουν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: Το Δικηγορικό Γρα-
φείο στα πλαίσια συνεργασίας με Διεθνείς Οργανισμούς του Κλάδου έχει αναλά-
βει τη υποχρέωση να συμβάλλει στην επιστημονική τεκμηρίωση των εξελίξεων στο
χώρο της νομολογίας και θεωρίας του δικαίου των σημάτων και ευρεσιτεχνιών. Για
το λόγο αυτό συντάσσει δύο εκθέσεις ανά έτος με τις σημαντικότερες υποθέσεις
και τις αποστέλλει στις νομικές επιθεωρήσεις “World Trademark Law Report” (που
εκδίδεται στο Ηνωμένο Βασίλειο) και “The Trademark Reporter” (που εκδίδεται
από το International Trademark Association – INTA - στις Ηνωμένες Πολιτείες της
Αμερικής) για δημοσίευση στις ηλεκτρονικές και έντυπες εκδόσεις των ως άνω
νομικών επιθεωρήσεων. Επίσης, δημοσιεύει στην ιστοσελίδα του σαρωμένο αντί-
γραφο της έντυπης δημοσίευσης του “The Trademark Reporter” καθώς και το κεί-
μενο που απεστάλη από το Δικηγορικό Γραφείο στο “World Trademark Law
Reporter” για ηλεκτρονική αναπαραγωγή. Η μεταφρασμένη περίληψη της υπ’ αρ.
121/2006 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρόδου από το Δικηγορικό Γρα-
φείο και η αναγραφή αυτής στην ιστοσελίδα του (.......) με τα στοιχεία του φυσικού
προσώπου του αντιδίκου, ήτοι ονοματεπώνυμο, τόπο εργασίας, επάγγελμα και
αστικού περιεχομένου καταδίκη του, συνιστούν επεξεργασία προσωπικών δεδομέ-
νων (συλλογή, καταχώριση και εξαγωγή μεμονωμένων ή συνόλων δεδομένων από
ευρύτερα σύνολα δεδομένων) σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου
2 στοιχ. α΄ και δ΄ του ν. 2472/1997 (πρβλ. απόφαση ΔΕΚ 2004/C 7/04, υπόθεση
C-101/01 Lindqvist, αιτιολογικές σκέψεις 25-27). Εξάλλου, επεξεργασία προσωπι-
κών δεδομένων συνιστά και η διαβίβαση μεταφρασμένης στην αγγλική περίληψης
της ως άνω δικαστικής απόφασης στην αμερικάνικη επιθεώρηση της International
Trademark Association (INTA) και συγκεκριμένα στο The Trademark Reporter,
όπου δημοσιεύεται σαρωμένο αντίγραφο της έντυπης δημοσίευσης (Vol. .......), κα-
θώς και η διαβίβαση περίληψης της εν λόγω δικαστικής απόφασης που απεστάλη
από το Δικηγορικό Γραφείο στο βρετανικό World Trademark Law Report για ηλε-
κτρονική αναπαραγωγή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 2 στοιχ. α΄ και δ΄
του ν. 2472/1997.
8. Επειδή, ο σκοπός της επιστημονικής πληροφόρησης και τεκμηρίωσης της νο-
μολογίας και θεωρίας - τον οποίο επικαλείται το Δικηγορικό Γραφείο - ικανοποιεί-
ται πλήρως με το ηπιότερο μέσο της ανωνυμοποίησης των στοιχείων των φυσικών
προσώπων που περιλαμβάνονται στις δικαστικές αποφάσεις, κατ’ εφαρμογήν των
διατάξεων 4 και 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του ν. 2472/1997, προς αποτροπή των κινδύνων
που ενέχει η δημοσίευση δικαστικών αποφάσεων στο διαδίκτυο για την προσωπική,
επαγγελματική και περιουσιακή κατάσταση των διαδίκων και των λοιπών αναφε-
ρομένων τρίτων προσώπων. Στην Ελλάδα ακολουθείται ως προς τη δημοσίευση
των δικαστικών αποφάσεων στο νομικό Τύπο (ηλεκτρονικό και έντυπο) η πρακτι-
κή της ανωνυμοποίησης των στοιχείων των φυσικών προσώπων (ονοματεπώνυμα,
132
διευθύνσεις, καθώς και κάθε άλλο στοιχείο από το οποίο θα μπορούσε εμμέσως
να προκύψει η ταυτότητα των φυσικών προσώπων) πλην των στοιχείων που αφο-
ρούν στα πρόσωπα της σύνθεσης του δικαστηρίου καθώς και των πληρεξουσίων
δικηγόρων (βλ. σχετικά την απόφαση 1319/2000 και τη γνωμοδότηση 2/2006 της
Αρχής που είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα της Αρχής (www.dpa.gr). Συνεπώς, η
μη ανωνυμοποιημένη δημοσίευση μεταφρασμένης περίληψης της υπ’ αρ. 121/2006
απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρόδου από το Δικηγορικό Γραφείο, ως
υπεύθυνο επεξεργασίας, συνιστά παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομέ-
νων. Η Αρχή αναγνωρίζει, ωστόσο, ως ελαφρυντικό το στοιχείο που επικαλέστηκε
το Δικηγορικό Γραφείο προσκομίζοντας τα υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/3407/28.05.2009
έγγραφα κατά την ακροαματική διαδικασία, ότι δηλαδή έχει ήδη προβεί στην ανω-
νυμοποίηση της δικαστικής απόφασης που δημοσιεύεται στη βρετανική νομική
επιθεώρηση του “World Trademark Law Report” και στην διαγραφή της εν λόγω
δικαστικής απόφασης στον ιστοτόπο της, καθώς και το γεγονός που επικαλέστηκε
ότι έχει προβεί, στις απαιτούμενες ενέργειες για την ανωνυμοποίηση της επίμαχης
δικαστικής απόφασης στη αμερικάνικη νομική επιθεώρηση του “The Trademark
Reporter” που εκδίδεται από την International Trademark Association και την αντί-
στοιχη ανωνυμοποίηση της δικαστικής απόφασης στον ιστοτόπο της.
9. Επειδή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 3 παρ. 3 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997
«Ο παρών νόμος εφαρμόζεται σε κάθε επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χα-
ρακτήρα, εφόσον αυτή εκτελείται: α) από υπεύθυνο επεξεργασίας ή εκτελούντα
την επεξεργασία, εγκατεστημένο στην Ελληνική Επικράτεια ή σε τόπο όπου βάσει
του δημοσίου διευθνούς δικαίου εφαρμόζεται το ελληνικό δίκαιο». Από τη διάταξη
αυτή προκύπτει ότι η δημοσίευση της δικαστικής απόφασης στο “World Trademark
Law Report” (Ηνωμένο Βασίλειο) και στο “The Trademark Reporter” (Ηνωμένες
Πολιτείες της Αμερικής), δηλαδή σε νομικά περιοδικά-επιθεωρήσεις που εκδίδο-
νται από υπευθύνους επεξεργασίας, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι εκτός της ελλη-
νικής επικράτειας, εκφεύγει του πεδίου εφαρμογής του ν.2472/1997.

Η Αρχή απευθύνει, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 21 του ν. 2472/1997,
στο Δικηγορικό Γραφείο Β αυστηρή προειδοποίηση να μεριμνήσει για την ανω-
νυμοποίηση της υπ’ αρ. 121/2006 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ρό-
δου στην αμερικάνικη νομική επιθεώρηση και την αντίστοιχη ανωνυμοποίηση αυ-
τής στον ιστοτόπο του, καθώς και να μεριμνήσει για τη μελλοντική ανωνυμοποιημέ-
νη επεξεργασία δικαστικών αποφάσεων, που δημοσιεύονται στον ιστοτόπο της ή/
και διαβιβάζονται σε αλλοδαπές νομικές επιθεωρήσεις.
ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘΜ. 56/2009
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΔΑΚΤΥΛΟΣΚΟΠΗΣΗΣ ΓΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΡΓΑΖΟΜΕ-

ΝΩΝ ΣΕ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΥΨΗΛΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ.
Η ΑΡΧΗ ΕΛΑΒΕ ΥΠΟΨΗ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

Με την υπ’αριθμ. πρωτ. 961/27-10-2008 αίτηση, η εταιρεία «ΑΝΤΑΚΟΜ Προ-
ηγμένες Εφαρμογές Διαδικτύου Ανώνυμος Εταιρεία» με έδρα την Αθήνα Αττικής
γνωστοποίησε την χρήση βιομετρικών μεθόδων για τον έλεγχο της πρόσβασης σε
συγκεκριμένα τμήματα του χώρου εργασίας της εταιρείας.
133
Η ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ αποτελεί πάροχο υπηρεσιών πιστοποίησης ηλεκτρονικών υπο-

γραφών και από το έτος 2002 είναι εγγεγραμμένη στο αντίστοιχο Μητρώο της
ΕΕΤΤ ως «Πάροχος Υπηρεσιών Πιστοποίησης που εκδίδει Αναγνωρισμένα Πιστο-
ποιητικά κατά δήλωσή του».
Ως πάροχος υπηρεσιών πιστοποίησης αναγνωρισμένων πιστοποιητικών, η
ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ σε συμμόρφωση με την ισχύουσα νομοθεσία (Προεδρικό Διάταγ-
μα 150/2001, «Προσαρμογή στην Οδηγία 99/93/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλί-
ου και του Συμβουλίου σχετικά με το κοινοτικό πλαίσιο για ηλεκτρονικές υπογρα-
φές», Παράρτημα 2) υποχρεούται, μεταξύ άλλων, να χρησιμοποιεί αξιόπιστα συ-
στήματα και προϊόντα που προστατεύονται έναντι τροποποίησης και να διασφαλίζει
την τεχνική και κρυπτογραφική ασφάλεια των διεργασιών πιστοποίησης που υπο-
στηρίζονται απ’ αυτά.
Μετά από σχετική μελέτη, η ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της
αναλογικότητας, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 4 του Ν.2472/1997, και έχο-
ντας εφαρμόσει αυστηρά μέτρα ασφάλειας, προχώρησε στην εγκατάσταση του
συγκεκριμένου συστήματος σε ορισμένους μόνο χώρους εργασίας. Στους συγκε-
κριμένους χώρους της ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ φυλάσσεται το κρυπτογραφικό υλικό (Ασφα-
λείς Κρυπτογραφικές Μονάδες), όπου παράγονται και τηρούνται τα ιδιωτικά κλει-
διά των Αρχών Πιστοποίησης τα οποία υπογράφουν τα Αναγνωρισμένα Πιστοποι-
ητικά τελικών χρηστών.
Η ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ έχει διενεργήσει μελέτη Αποτίμησης Επικινδυνότητας των Πλη-
ροφοριακών Συστημάτων & Εγκαταστάσεων της (risk assessment) τα αποτελέσμα-
τα της οποίας αποκαλύπτουν την κρισιμότητα των Πληροφοριακών της Συστημάτων
και την απαίτηση για ακεραιότητα και εμπιστευτικότητα των Ασφαλών Κρυπτογρα-
φικών Μονάδων και των Ιδιωτικών Κλειδιών της Αρχής Εγγραφής και επομένως
την ανάγκη εφαρμογής του συγκεκριμένου μέτρου ελέγχου.
Τα συγκεκριμένα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα των υπαλλήλων που έχουν
πρόσβαση στους χώρους αυτούς φυλάσσονται προς χρήση του βιομετρικού συ-
στήματος για όσο χρόνο έχουν πρόσβαση στους χώρους αυτούς και μετά διαγρά-
φονται. Επίσης, η εταιρεία ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ προβαίνει σε αναλυτική ενημέρωση των
υπαλλήλων σχετικά με την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένα κατά το
άρθρο 11 του Ν.2472/1997.
Μετά από προφορική συννενόηση της εισηγητού με στελέχη της ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ
στα γραφεία της Αρχής ζητήθηκαν συμπληρωματικά στοιχεία προκειμένου να εκτι-
μηθεί η αναγκαιότητα επιλογής του συγκεκριμένου μέτρου ασφαλείας. Τα στοιχεία
αυτά, που κατατέθηκαν με την υπ’αριθμ. πρωτ. 1076/26-11-2008 αίτηση είναι τα ακό-
λουθα: α) Αποτίμηση Επικινδυνότητας, β) Πολιτική Ασφάλειας, γ) Απαιτήσεις Ελέγ-
χου του Κέντρου Πιστοποίησης της VeriSign (απόσπασμα), δ) Τεχνική Περιγραφή Βι-
ομετρικού Συστήματος, ε) Περιγραφή ρόλων για τους οποίους απαιτείται η χρήση βι-
ομετρικών, στ)Σύμβαση Εχεμύθειας και Εμπιστευτικότητας (μεταξύ ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ και
του προσωπικού), ζ) Ενημέρωση και συγκατάθεση των υποκειμένων των δεδομένων
(άρθρο 11 του Ν.2472/1997) και η) Τεχνικά φυλλάδια των βιομετρικών συσκευών.
Ύστερα από μελέτη των παραπάνω στοιχείων διενεργήθηκε επιτόπιος έλεγχος
στους συγκεκριμένου χώρους της ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ με κύριο αντικείμενο τον έλεγχο
λειτουργίας των συγκεκριμένων βιομετρικών συσκευών και τη διαπίστωση ότι οι
προδιαγραφές ασφάλειας, όπως έχουν επισημανθεί από τη μελέτη επικινδυνότη-
τας και την πολιτική ασφάλειας, έχουν εφαρμοστεί επακριβώς στους συγκεκριμέ-
νους χώρους.
134
Ο έλεγχος πραγματοποιήθηκε από την εισηγήτρια και τον ελεγκτή πληροφορικό

Αργ. Χρυσάνθου την Τετάρτη στις 15-4-2009 και διαπιστώθηκαν τα εξής:
1. Οι συσκευές βιομετρικής τεχνολογίας είναι τοποθετημένες στους συγκεκριμέ-
νους χώρους εργασίας που χαρακτηρίζονται ως χώροι υψηλών απαιτήσεων ασφά-
λειας σύμφωνα με τις παραπάνω μελέτες (α,β,γ).
2. Κατά τον έλεγχο έγινε αναπαράσταση εγγραφής και διαγραφής ενός τυχαίου
υπαλλήλου στο σύστημα με κάρτα πρόσβασης και εισαγωγή δακτυλικού αποτυπώ-
ματος. Συγκεκριμένα: η καταχώριση των δακτυλοσκοπικών δεδομένων γίνεται την
πρώτη φορά που ένας υπάλληλος θα χρησιμοποιήσει το σύστημα πιέζοντας το ένα
δάχτυλο της δικής του επιλογής στο βιομετρικό αναγνώστη ενώ θα κληθεί επίσης
να πληκτρολογήσει τον κωδικό της κάρτας ώστε να γίνει η αντιστοίχιση από το σύ-
στημα. Η εγγραφή και διαγραφή των χρηστών στις συγκεκριμένες συσκευές γίνο-
νται ξεχωριστά και επιτόπια από κάθε συσκευή.
3. Δεν τηρείται κεντρική βάση δεδομένων βιομετρικών στοιχείων. Η κάθε βιομε-
τρική συσκευή είναι αυτόνομη. Οι βιομετρικές συσκευές αντιστοιχίζουν το δακτυλι-
κό αποτύπωμα του κάθε υπαλλήλου με τον αριθμό της κάρτας πρόσβασης που δια-
θέτει έτσι ώστε να μην υπάρχει άμεση συσχέτιση με τον υπάλληλο.
4. Ο έλεγχος πρόσβασης πραγματοποιείται σε συνδυασμό με την κάρτα πρόσβα-
σης του υπαλλήλου και της επαλήθευσης του δακτυλικού αποτυπώματος από την συ-
σκευή. Στο κεντρικό σύστημα τηρούνται μόνο τα στοιχεία της κάρτας πρόσβασης.
5. Οι ρόλοι έχουν διανεμηθεί στο προσωπικό σύμφωνα με την πολιτική ασφάλει-
ας της εταιρείας και έχουν αντιστοίχως καταχωρηθεί τα στοιχεία των εξουσιοδοτη-
μένων υπαλλήλων στις αντίστοιχες βιομετρικές συσκευές.
Μετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχείων και κατόπιν διαλογικής συζή-
τησης
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Το άρθρο 2 του Νόμου 2472/1997, ορίζει ότι «δεδομένα προσωπικού χαρα-
κτήρα» είναι « κάθε πληροφορία που αναφέρεται στο υποκείμενο των δεδομένων.
«Υποκείμενο των δεδομένων» είναι, το φυσικό πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα
δεδομένα, και του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή μπορεί να εξακριβωθεί, δηλα-
δή μπορεί να προσδιορισθεί αμέσως ή εμμέσως, ιδίως βάσει αριθμού ταυτότητας
ή βάσει ενός η περισσότερων συγκεκριμένων στοιχείων που χαρακτηρίζουν την
υπόστασή του από άποψη φυσική, βιολογική, ψυχική, οικονομική, πολιτιστική, πο-
λιτική ή κοινωνική. Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι τα δεδομένα που χρησι-
μοποιούνται για την ταυτοποίηση ενός προσώπου με χρήση βιομετρικών μεθόδων
ή με άλλα λόγια η ψηφιακή απεικόνιση ενός φυσικού χαρακτηριστικού, αποτελούν
προσωπικά δεδομένα. Επομένως, το προτεινόμενο σύστημα, όπως περιγράφεται
ανωτέρω, εμπίπτει στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
2. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα πρέπει, κατά το άρθρο 4 της Νόμου
2472/1997, να συλλέγονται με τρόπο θεμιτό και νόμιμο, για καθορισμένους, σαφείς
και νόμιμους σκοπούς και να υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία ενόψει των
σκοπών αυτών. Επίσης τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να είναι συ-
ναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των
σκοπών της επεξεργασίας. Η παραπάνω αρχή του σκοπού προϋποθέτει τον σαφή
προσδιορισμό του σκοπού για τον οποίο θα γίνει συλλογή και επεξεργασία των
παραπάνω βιομετρικών δεδομένων. Δεν επιτρέπεται η επεξεργασία δεδομένων για
άλλο σκοπό από εκείνον για τον οποίο εξαρχής έχουν συλλεγεί. Η αξιολόγηση
135
των ζητημάτων της αναλογικότητας και της νομιμότητας εφαρμογής του σκοπού
είναι απαραίτητη, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους που θέτει η χρήση των βι-
ομετρικών τεχνολογιών σχετικά με την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων
και ελευθεριών του ατόμου. Ειδικά για την επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων η
Αρχή Προστασίας Δεδομένων έχει ορίσει με την Οδηγία 112/2001, ότι ως νόμιμος
σκοπός ορίζεται αυτός που αφορά την εφαρμογή ιδιαίτερων απαιτήσεων ασφά-
λειας των χώρων εργασίας λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχει άλλο μέσο για
την επίτευξη του σκοπού αυτού. Ο υπεύθυνος της επεξεργασίας οφείλει, με τρόπο
συστηματικό, να σταθμίζει από τη μια πλευρά την αναγκαιότητα εφαρμογής των
βιομετρικών τεχνολογιών και από την άλλη τα δικαιώματα των εργαζομένων.
3. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως αναφέρεται στην αίτηση του υπευθύνου
της επεξεργασίας, αποκλειστικός σκοπός της επεξεργασίας είναι ο έλεγχος πρό-
σβασης σε εγκαταστάσεις υψηλών απαιτήσεων ασφάλειας. Ο αριθμός των υπαλ-
λήλων που χρησιμοποιούν το υπό εξέταση σύστημα τελεί σε μια αναλογική σχέ-
ση προς το συνολικό αριθμό των εργαζομένων του υπευθύνου της επεξεργασί-
ας και επίσης το βιομετρικό σύστημα αυτό καθεαυτό δεν υπερβαίνει την αρχή της
αναλογικότητας καθώς τα δεδομένα αποθηκεύονται τοπικά σε κάθε συσκευή και
όχι σε κεντρική βάση με αποτέλεσμα να ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος επεξεργασίας
προσωπικών δεδομένων των υπαλλήλων σε περίπτωση αθέμιτης πρόσβασης από
μη εξουσιοδοτημένα πρόσωπα. Ενόψει των παραπάνω παραδοχών, η Αρχή κρί-
νει, ότι το συγκεκριμένο σύστημα δεν αποτελεί σοβαρό κίνδυνο παραβίασης των
προσωπικών δεδομένων των υπαλλήλων της αιτούσης εταιρείας, ενώ παραλλήλως
δεν υπάρχει άλλο εξίσου αποτελεσματικό μέσο για την επίτευξη του υψηλού βαθ-
μού ασφάλειας που απαιτεί η συγκεκριμένη δραστηριότητα αυτής και συνεπώς δεν
αντίκειται στις διατάξεις του Ν.2472/1997 η εγκατάστασή του, με τους όρους που
ορίζονται στο διατακτικό της απόφασης, για τον αποκλειστικό σκοπό του ελέγχου
πρόσβασης ορισμένων εργαζομένων στους χώρους έκδοσης και επεξεργασίας
ψηφιακών πιστοποιητικών. Η χρήση για άλλο σκοπό, όπως για παράδειγμα για την
αξιολόγηση της συμπεριφοράς των εργαζομένων, απαγορεύεται.
4. Η τεχνολογία Υποδομής Δημοσίου Κλειδιού βασίζεται κυρίως στην παραδο-
χή της ακεραιότητας και εμπιστευτικότητας του κρυπτογραφικού υλικού και των ιδι-
ωτικών κλειδιών των Αρχών Πιστοποίησης και επομένως η ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ απαιτεί-
ται να εφαρμόζει τα κατάλληλα μέτρα ελέγχου για τη δέουσα φύλαξή τους. Η δυ-
νατότητα πρόσβασης στο χώρο φύλαξης των κλειδιών μη εξουσιοδοτημένων προ-
σώπων εγκυμονεί κίνδυνο παραβίασης των κλειδιών αυτών με σοβαρές συνέπει-
ες τόσο για την ασφάλεια των συναλλαγών που στηρίζονται σε αυτά όσο και για
την ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ η οποία έχει εγγυηθεί στους δημόσιους και ιδιωτικού φορείς την
μη παραβίασή τους. Σύμφωνα με το άρθρο 10 του Ν.2472/1997, η ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ
οφείλει να λάβει όλα τα απαραίτητα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα ασφάλειας για
την προστασία των προσωπικών δεδομένων από τυχαία ή αθέμιτη καταστροφή, τυ-
χαία απώλεια, αλλοίωση, απαγορευμένη διάδοση ή πρόσβαση και κάθε άλλη μορ-
φή αθέμιτης επεξεργασίας. Επομένως πρέπει να εφαρμοστούν κατά την επεξερ-
γασία των βιομετρικών δεδομένων (αποθήκευση, μετάδοση, εξαγωγή χαρακτηρι-
στικών και σύγκριση κλπ.) τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛOΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων κρίνει ότι η εγκατάσταση του παραπάνω βιομε-
τρικού συστήματος αποκλειστικά για τον σκοπό του ελέγχου της πρόσβασης ορισμέ-
136
νων εργαζομένων στις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις της εταιρείας ΑΝΤΑΚΟΜ ΑΕ

δεν αντίκειται στις διατάξεις του Ν.2472/1997, εφόσον τηρούνται οι παρακάτω όροι:
1. Τα βιομετρικά στοιχεία δεν θα αποθηκεύονται σε κεντρική βάση δεδομένων
και δεν θα τυπώνονται συγκεντρωτικές καταστάσεις χρηστών .
2. Απαγορεύεται οποιαδήποτε επέκταση λειτουργιών ή άλλη τεχνική αλλαγή ή
αλλαγή διαδικασιών σχετικά με την εφαρμογή και λειτουργία του βιομετρικού συ-
στήματος, χωρίς προηγούμενη ενημέρωση και έγκριση της Αρχής.
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟ ΦΑΚΕΛΟ EΝΟΡΚΗΣ/ΠΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΟΙ-

ΚΗΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗΣ.

Η Αστυνομική Διεύθυνση Αλεξανδρούπολης υπέβαλε στην ΑΠΔΠΧ το με αριθμ.
πρωτοκόλλου 259883/6/2-μγ΄/20.12.2007 (αριθμ. πρωτ. Αρχής 8706/27.12.2007)
αίτημα για γνωμοδότηση σχετικά με τη νομιμότητα χορήγησης στον πληρεξούσιο
δικηγόρο των αιτούντων Α, Β, Γ και Δ, αντιγράφων του πορίσματος και των σχε-
τικών εγγράφων της Προφορικής Διοικητικής Εξέτασης (στο εξής και ΠΔΕ) που
διενεργήθηκε κατά της Αρχιφύλακα Ε, ύστερα από καταγγελία των παραπάνω ανα-
φερόμενων προσώπων. Η Αστυνομική Διεύθυνση Αλεξανδρούπολης, μετά και από
την παρέμβαση της Ανεξάρτητης Αρχής «Συνήγορος του Πολίτη», με το με αριθμ.
πρωτοκόλλου 259883/6/2-λγ΄/3.10.2006 έγγραφό της, ενημέρωσε τον πληρεξού-
σιο δικηγόρο α) για τη διενέργεια Προφορικής Διοικητικής Εξέτασης σε βάρος της
Αρχιφύλακα Ε, β) για το γεγονός ότι προέκυψε πειθαρχική ευθύνη της τελευταίας
(αναφέροντας αναλυτικά το πειθαρχικό παράπτωμα στο οποίο υπέπεσε), καθώς και
γ) για την επιβολή της πειθαρχικής ποινής του προστίμου. Η Αστυνομική Διεύθυνση
Αλεξανδρούπολης με το ίδιο έγγραφο έκρινε ότι εμποδιζόταν από το Ν. 2472/1997
να χορηγήσει στους αιτούντες αντίγραφο του πορίσματος και των σχετικών εγγρά-
φων της ΠΔΕ, καθώς οι αιτούντες δεν είχαν επικαλεστεί στην από 14.11.2005 αίτησή
τους τη συνδρομή στο πρόσωπό τους υπέρτερου έννομου συμφέροντος που θα
δικαιολογούσε τη χορήγηση των αιτηθέντων εγγράφων.
Σε μεταγενέστερη αίτησή τους (Ιούλιος 2007) προς την Αστυνομική Διεύθυνση
Αλεξανδρούπολης οι αιτούντες για πρώτη φορά επικαλέσθηκαν την ύπαρξη έννο-
μου συμφέροντος, το οποίο συνίστατο στην άσκηση των υπερασπιστικών δικαιωμά-
των τους ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αλεξανδρούπολης, στο οποίο
έχουν παραπεμφθεί «εξ αυτού του βιοτικού συμβάντος».
Μετά από την ενημέρωση του υποκειμένου των δεδομένων, Ε, για την αίτηση
χορήγησης αντιγράφων του πορίσματος και των σχετικών εγγράφων της ΠΔΕ που
διενεργήθηκε σε βάρος της, η τελευταία άσκησε, κατ’ εφαρμογή της διάταξης του
άρθρου 13 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, το δικαίωμα αντίρρησης, επικαλούμενη ότι τα
ανωτέρω έγγραφα περιλαμβάνουν ευαίσθητα προσωπικά της δεδομένα και ότι οι
αιτούντες δεν έχουν προσωπικό και άμεσο έννομο συμφέρον που να δικαιολογεί
τη λήψη τους.
Η Αρχή, μετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχείων και κατόπιν διεξοδι-
κής συζήτησης,
137

1. Το άρθρο 2 στοιχ. α΄, β΄, δ΄, ζ΄ και θ΄ του Ν. 2472/1997 για την προστασία
του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προβλέπει
ότι «Για τους σκοπούς του παρόντος νόμου νοούνται ως: “Δεδομένα προσωπικού
χαρακτήρα”, κάθε πληροφορία που αναφέρεται στο υποκείμενο των δεδομένων...
“Ευαίσθητα δεδομένα” τα δεδομένα που αφορούν τη φυλετική ή εθνική προέλευ-
ση, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, τη συμ-
μετοχή σε ένωση, σωματείο και συνδικαλιστική οργάνωση, την υγεία, την κοινωνι-
κή πρόνοια και την ερωτική ζωή, καθώς και τα σχετικά με ποινικές διώξεις ή καταδί-
κες...“Επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα” κάθε εργασία ή σειρά ερ-
γασιών που πραγματοποιείται, από το Δημόσιο ή από νομικό πρόσωπο δημοσίου δι-
καίου ή ιδιωτικού δικαίου ή ένωση προσώπων ή φυσικό πρόσωπο με ή χωρίς τη βο-
ήθεια αυτοματοποιημένων μεθόδων και εφαρμόζονται σε δεδομένα προσωπικού
χαρακτήρα, όπως η συλλογή, η καταχώριση, η οργάνωση, η διατήρηση ή αποθή-
κευση, η τροποποίηση, η εξαγωγή, η χρήση, η διαβίβαση, η διάδοση ή κάθε άλλης
μορφής διάθεση, η συσχέτιση ή ο συνδυασμός, η διασύνδεση, η δέσμευση (κλεί-
δωμα), η διαγραφή, η καταστροφή... “Υπεύθυνος Επεξεργασίας” οποιοσδήποτε κα-
θορίζει το σκοπό και τον τρόπο επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρα-
κτήρα, όπως φυσικό ή νομικό πρόσωπο, δημόσια αρχή ή υπηρεσία ή οποιοσδήπο-
τε άλλος οργανισμός... “Τρίτος”, κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, δημόσια αρχή ή
υπηρεσία, ή οποιοσδήποτε άλλος οργανισμός, εκτός από το υποκείμενο των δεδο-
μένων, τον υπεύθυνο επεξεργασίας και τα πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτημένα να
επεξεργάζονται τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, εφόσον ενεργούν υπό την
άμεση εποπτεία ή για λογαριασμό του υπεύθυνου επεξεργασίας ».
Το άρθρο 4 παρ. 1 στοιχ. α΄ και β΄ του Ν. 2472/1997 ορίζει ότι ο σκοπός της
επεξεργασίας πρέπει να είναι καθορισμένος, σαφής και νόμιμος, τα δε δεδομένα
να είναι συναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα απαιτούνται ενόψει του
σκοπού της επεξεργασίας.
Η επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων διέπεται από τη διάταξη του άρ-
θρου 5 του Ν. 2472/1997, σύμφωνα με την παράγραφο 1 της οποίας, «επεξεργασία
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επιτρέπεται μόνον όταν το υποκείμενο των δε-
δομένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του». Η επεξεργασία προσωπικών δεδομένων
χωρίς τη συγκατάθεση των υποκειμένων τους, είναι κατ’ εξαίρεση επιτρεπτή, μόνο
στην περίπτωση που συντρέχει κάποια από τις εξαιρετικές βάσεις νομιμότητας της
επεξεργασίας της παραγράφου 2 του ίδιου άρθρου, η οποία ορίζει ότι: «Κατ’ εξαί-
ρεση επιτρέπεται η επεξεργασία και χωρίς τη συγκατάθεση, όταν: ... β) Η επεξεργα-
σία είναι αναγκαία για την εκπλήρωση υποχρεώσεως του υπεύθυνου επεξεργασί-
ας, η οποία επιβάλλεται από το νόμο..., ε) Η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία
για την ικανοποίηση του έννομου συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξερ-
γασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό
τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προ-
σώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευ-
θερίες αυτών».
Για τη νόμιμη επεξεργασία ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων απαραίτητη εί-
ναι η χορήγηση άδειας από την Αρχή στην περίπτωση που συντρέχει κάποια από
τις βάσεις νομιμότητας της επεξεργασίας που ορίζονται στην παράγραφο 2 του
άρθρου 7 του Ν. 2472/1997. Κατά το άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του προαναφερθέ-
ντος νόμου «Κατ΄ εξαίρεση επιτρέπεται η συλλογή και η επεξεργασία ευαίσθητων
138
δεδομένων, καθώς και η ίδρυση και λειτουργία σχετικού αρχείου, ύστερα από
άδεια της Αρχής, όταν συντρέχουν μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες προ-
ϋποθέσεις:...γ) Η επεξεργασία αφορά δεδομένα που δημοσιοποιεί το ίδιο το υπο-
κείμενο ή είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματος
ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου...».
Η διάταξη του άρθρου 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 προβλέπει ότι «Εάν τα δεδο-
μένα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείμενο ενημερώνεται για την ανακοίνωση
πριν από αυτούς». Η με αριθμ. 1/1999 Κανονιστική Πράξη της Αρχής, περαιτέρω,
στο άρθρο 5 παρ. 2 ορίζει ότι «Η ενημέρωση γίνεται εγγράφως και αποδεικνύεται
από τον υπεύθυνο επεξεργασίας».
2. Οι πειθαρχικές διώξεις και κυρώσεις δεν αποτελούν ευαίσθητα προσωπικά
δεδομένα, όπως προκύπτει από την αποκλειστική απαρίθμηση του άρθρου 2 στοιχ.
β΄ του Ν. 2472/1997. Η χορήγηση, συνεπώς, αντιγράφων από φάκελο διενεργηθεί-
σας Προφορικής Διοικητικής Εξέτασης βάσει του άρθρου 26 του ισχύοντος κατά
τον κρίσιμο χρόνο ΠΔ 22/1996 (Πειθαρχικό Δίκαιο Αστυνομικού Προσωπικού),
αποτελεί επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, η οποία επιτρέπεται και χωρίς τη
συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων, εφόσον συντρέχει κάποια από τις
προαναφερθείσες εξαιρετικές βάσεις νομιμότητας της επεξεργασίας του άρθρου
5 παρ. 2 του Ν. 2472/1997.
3. Η διάταξη του άρθρου 24 παρ. 4 του ΠΔ 22/1996, η οποία ρυθμίζει ειδικά το
δικαίωμα ενημέρωσης όσων καταγγέλλουν πειθαρχικά παραπτώματα αστυνομι-
κών, ορίζει τα εξής: «Όποιος υποβάλλει καταγγελία εναντίον αστυνομικού, που δι-
καιολογεί σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις ενέργεια προκαταρκτικής έρευνας
ή προφορικής ή ένορκης διοικητικής εξέτασης, δικαιούται ύστερα από αίτημά του
να πληροφορείται για το αποτέλεσμα αυτών». Ως αποτέλεσμα της προκαταρκτικής
έρευνας ή προφορικής ή ένορκης διοικητικής εξέτασης, που διενεργήθηκε, νοείται
το πόρισμα που συντάσσεται για την ολοκλήρωση των διοικητικών εξετάσεων. Από
το συνδυασμό της παραπάνω διάταξης με τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. β΄
του Ν. 2472/1997 προκύπτει ότι η χορήγηση αντιγράφου του πορίσματος της διοι-
κητικής εξέτασης στον καταγγέλλοντα πειθαρχικό παράπτωμα αστυνομικού συνι-
στά νόμιμη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, ακόμα και χωρίς τη συγκατάθε-
ση του υποκειμένου των δεδομένων.
4. Περαιτέρω, όμως, η χορήγηση αντιγράφων των συνοδευόντων το πόρισμα
στοιχείων, που περιέχονται στη δικογραφία της διοικητικής εξέτασης, επιτρέπε-
ται μόνο εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του
Ν. 2472/1997, όταν, δηλαδή, το έννομο συμφέρον του αιτούντος τρίτου υπερέχει προ-
φανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα
δεδομένα και ταυτόχρονα δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες του τελευταίου.
Τέτοια περίπτωση συντρέχει, ιδίως, όταν η η χορήγηση προσωπικών δεδομένων εί-
ναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματος ενώπιον δικα-
στηρίου (βλ. στοιχ. γ΄ του άρθρου 7 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 για τα ευαίσθητα προ-
σωπικά δεδομένα, το οποίο ισχύει κατά μείζονα λόγο και στα απλά προσωπικά δεδο-
μένα). Ο τρίτος, με την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. θ΄ του Ν. 2472/1997, στην αίτησή
του προς τον υπεύθυνο επεξεργασίας πρέπει να επικαλείται αλλά και να αποδεικνύει
ότι τα συγκεκριμένα στοιχεία που ζητά είναι απολύτως αναγκαία και πρόσφορα για
την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματός του ενώπιον δικαστηρίου, και
δη ενόψει συγκεκριμένης εκκρεμούς δίκης, ώστε εκ του σκοπού να οριοθετηθεί η
έκταση των αναγκαίων και πρόσφορων για το σκοπό αυτό στοιχείων που επιτρέπε-
139
ται να του χορηγηθούν κατά τα άρθρα 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ και 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του
Ν. 2472/1997. Εξάλλου, η αναγκαιότητα υφίσταται μόνο όταν ο επιδιωκόμενος σκο-
πός της προάσπισης των δικαιωμάτων του αιτούντος ενώπιον δικαστηρίου δεν μπο-
ρεί να επιτευχθεί με άλλα ηπιότερα μέσα (πρβλ. 8/2005 και 9/2005 Αποφάσεις της
ΑΠΔΠΧ, διαθέσιμες στον διαδικτυακό τόπο της Αρχής www.dpa.gr)
5. Στην περίπτωση που η δικογραφία της ΠΔΕ/ΕΔΕ περιέχει και ευαίσθητα προ-
σωπικά δεδομένα, όπως αυτά αποκλειστικά απαριθμούνται στο άρθρο 2 στοιχ. β΄
του Ν. 2472/1997, η χορήγηση (ως μορφή επεξεργασίας) στον καταγγέλλοντα
πειθαρχικό παράπτωμα αστυνομικού του πορίσματος και του αποδεικτικού υλικού,
είναι νόμιμη μόνο μετά από άδεια της Αρχής και εφόσον τα έγγραφα που περι-
έχουν ευαίσθητα δεδομένα είναι αναγκαία για την αναγνώριση, άσκηση ή υπε-
ράσπιση δικαιώματος ενώπιον δικαστηρίου ή πειθαρχικού οργάνου, όταν, δηλαδή,
συντρέχει η βάση νομιμότητας της επεξεργασίας του άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. γ΄ του
Ν. 2472/1997. Και σε αυτή την περίπτωση ο τρίτος στην αίτησή του προς τον υπεύ-
θυνο επεξεργασίας πρέπει να επικαλείται αλλά και να αποδεικνύει ότι τα συγκεκρι-
μένα στοιχεία που ζητά είναι απολύτως αναγκαία και πρόσφορα για την επίτευξη
του συγκεκριμένου σκοπού.
6. Κατά το άρθρο 22 παρ. 2 του ΠΔ 22/1996 «Η πειθαρχική δίωξη ασκείται με
έναν από τους κατωτέρω αναφερόμενους τρόπους: α) Με απευθείας κλήση σε
απολογία, β) Με την έκδοση διαταγής για τη διενέργεια Ένορκης ή Προφορικής Δι-
οικητικής Εξέτασης προς βεβαίωση πειθαρχικών παραπτωμάτων». Και στις δύο πε-
ριπτώσεις προβλέπεται η μυστικότητα της πειθαρχικής διαδικασίας, καθώς για μεν
τις περιπτώσεις της απευθείας κλήσης το άρθρο 25 παρ. 1 επιφυλάσσει το δικαίω-
μα γνώσης των στοιχείων του φακέλου μόνο στον εγκαλούμενο, για δε τις περι-
πτώσεις διενέργειας ΕΔΕ το άρθρο 27 παρ. 4 του ίδιου Π.Δ/τος (το οποίο σύμφω-
να με τα οριζόμενα στο άρθρο 26 παρ. 5 εφαρμόζεται και στη διενέργεια ΠΔΕ) ορί-
ζει ότι «Η ανάκριση είναι μυστική και ουδείς δύναται να λάβει γνώση των στοιχεί-
ων αυτής, εκτός του εγκαλουμένου και του συνηγόρου του». Το στοιχείο της μυ-
στικότητας της πειθαρχικής διαδικασίας δεν συντρέχει μετά το πέρας αυτής (πρβλ.
ΓνμΝΣΚ 178/2000, δημοσίευση ΝΟΜΟΣ, η οποία ερμηνεύει τις αντίστοιχες αλλά
όχι όμοιες διατάξεις του Ν. 2683/1999).
7. Στην υπό κρίση περίπτωση η Αστυνομική Διεύθυνση Αλεξανδρούπολης με το
με αριθμ. πρωτοκόλλου 259883/6/2-λγ΄/3.10.2006 έγγραφό της και μετά το πέρας
της πειθαρχικής διαδικασίας, ενημέρωσε, όπως προαναφέρθηκε, τον πληρεξούσιο
δικηγόρο των αιτούντων α) για τη διενέργεια προφορικής διοικητικής εξέτασης σε
βάρος της Αρχιφύλακα Ε, β) για το γεγονός ότι προέκυψε πειθαρχική ευθύνη της τε-
λευταίας (αναφέροντας αναλυτικά το πειθαρχικό παράπτωμα στο οποίο υπέπεσε),
καθώς και γ) για την επιβολή της πειθαρχικής ποινής του προστίμου. Ωστόσο, δεν χο-
ρήγησε στους αιτούντες αντίγραφα του φακέλου της διενεργηθείσας ΠΔΕ (πόρισμα
και σχετικά έγγραφα), καθώς έκρινε ότι οι αιτούντες δεν είχαν επικαλεστεί στην από
14.11.2005 αίτησή τους τη συνδρομή στο πρόσωπό τους υπέρτερου έννομου συμφέ-
ροντος που θα δικαιολογούσε τη χορήγηση των αιτηθέντων εγγράφων.
8. Από τα έγγραφα που τέθηκαν υπόψη της Αρχής προέκυψαν τα παρακάτω ως
προς τη συνδρομή υπέρτερου έννομου συμφέροντος στο πρόσωπο των αιτούντων:
α) η μηνυτήρια αναφορά του Δ, ενός εκ των αιτούντων, κατά της Αρχιφύλακα Ε
απορρίφθηκε με διάταξη του Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αλεξανδρούπολης, η οποία
έχει ήδη καταστεί τελεσίδικη και β) στην τελευταία αίτηση προς τον υπεύθυνο επε-
ξεργασίας (Ιούλιος 2007) οι Α, Β, Γ και Δ επικαλούνται αόριστα και σε καμία περί-
140
πτωση δεν αποδεικνύουν, ότι τα αιτούμενα έγγραφα είναι απολύτως αναγκαία και
πρόσφορα για την αναγνώριση, άσκηση ή υπεράσπιση δικαιώματός τους ενώπιον
δικαστηρίου, και δη ενόψει συγκεκριμένης εκκρεμούς δίκης. Η αναφορά στο γε-
γονός ότι «είναι και οι ίδιοι κατηγορούμενοι ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειο-
δικείου Αλεξανδρούπολης, εξ’ αυτού του βιοτικού συμβάντος και δυνάμει των υπό
στοιχεία Β.Μ. Α 2005/253 ΕΓ Α-2005/28, Β.Μ. Α 2005/1411, Β.Μ. Α 2005/426 ΕΓ
Α-2005/29/ΕΓ 1-2005/28α και Β.Μ. Α 2005/426 ΕΓ Α-2005/29 εγκλήσεων» είναι
αόριστη και δεν μπορεί να εκτιμηθεί σύμφωνα και με όσα παραπάνω αναφέρθηκαν .
9. Ενόψει των ανωτέρω η Αρχή κρίνει ότι η Αστυνομική Διεύθυνση Αλεξανδρού-
πολης δεν κωλύεται από το Ν. 2472/1997 να χορηγήσει στους αιτούντες αντίγρα-
φο του πορίσματος της διενεργηθείσας Προφορικής Διοικητικής Εξέτασης ακόμα
και χωρίς την επίκληση και απόδειξη συνδρομής στο πρόσωπό τους υπέρτερου έν-
νομου συμφέροντος, καθώς αυτοί, ως καταγγέλλοντες πειθαρχικά παραπτώματα
αστυνομικού υπαλλήλου, έχουν δικαίωμα ενημέρωσης για το αποτέλεσμα της κα-
ταγγελίας τους, όπως αυτό εξειδικεύεται από τη διάταξη του άρθρου 24 παρ. 4 του
ΠΔ 22/1996. Περαιτέρω, όμως, κωλύεται από τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 να τους
χορηγήσει αντίγραφα των λοιπών εγγράφων της διοικητικής δικογραφίας, δεδομέ-
νου ότι για τη χορήγηση των εγγράφων αυτών απαιτείται η επίκληση και απόδειξη
συνδρομής υπέρτερου έννομου συμφέροντος, στην οποία δεν προέβησαν οι αι-
τούντες. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να τηρηθεί η υποχρέωση προηγούμενης ενημέ-
ρωσης του υποκειμένου των δεδομένων πριν την ανακοίνωση των δεδομένων του
στους αιτούντες (άρθρο 11 παρ. 3 του Ν. 2472/1997).

1. Η Αρχή απορρίπτει εν μέρει τις αντιρρήσεις της Ε ως προς τη χορήγηση αντι-
γράφου του πορίσματος της διενερργηθείσας σε βάρος της Προφορικής Διοικητι-
κής Εξέτασης.
2. Αποφαίνεται ότι η Αστυνομική Διεύθυνση Αλεξανδρούπολης δεν κωλύεται
από το Ν. 2472/1997 να χορηγήσει στους Α, Β, Γ και Δ αντίγραφο του πορίσματος
της διενεργηθείσας ΠΔΕ, ενώ, αντιθέτως, κωλύεται να τους χορηγήσει αντίγραφα
των λοιπών εγγράφων της διοικητικής δικογραφίας.
ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΑΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΣΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ. ΥΠΟ-

ΧΡΕΩΣΗ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΤΩΝ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΠΌ ΤΙΣ ΤΡΑ-
ΠΕΖΕΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ Α.Ε.

Με προσφυγή του προς την Αρχή (αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/3159/03.05.2007), ο A παρα-
πονείται για παράνομη επεξεργασία από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. και
την εταιρεία ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ Α.Ε. οικονομικών δεδομένων του που αφορούν καταγγελία
σύμβασης πιστωτικής κάρτας χωρίς προηγούμενη ενημέρωσή του και ζητεί τη δια-
γραφή τους από το αρχείο “Σύστημα Οικονομικής Συμπεριφοράς” της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ.
Ειδικότερα, ο ανωτέρω, στις 12.2.2001 υπέγραψε σύμβαση χορήγησης πιστωτικής
κάρτας, με αριθμ. ................., με την Εθνική Τράπεζα, η οποία στις 10.3.2005 καταγ-
γέλθηκε και επιδόθηκε με δικαστικό επιμελητή στις 16.3.2005. Ο προσφεύγων εξό-
φλησε την οφειλή από την πιστωτική κάρτα την 21.4.2005. Σε αλληλογραφία του με
141
την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ (12.10.2006), ενημερώνεται πως τηρούνται στο αρχείο της εταιρείας
προσωπικά του δεδομένα που αφορούσαν καταγγελία της ανωτέρω σύμβασης με
ημερομηνία καταγγελίας την 30.9.2004.
Ο προσφεύγων αμφισβήτησε την ανωτέρω καταχώριση και για το λόγο ότι δεν
είχε προηγουμένως ενημερωθεί από την τράπεζα και άσκησε το δικαίωμα πρόσβα-
σης προς την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ζητώντας να ενημερωθεί για τα δεδομένα που τυγχάνουν
επεξεργασίας και τον αφορούν, τον σκοπό επεξεργασίας, τις πηγές καθώς και τον
τρόπο ενημέρωσης. Η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, σε απαντητικές επιστολές που έστειλε στον προ-
σφεύγοντα (19.10.2006 και 14.11.2006) τον πληροφόρησε για τα αιτούμενα στοι-
χεία και τον παρέπεμψε στην δια τύπου ενημέρωση που πραγματοποίησε το 2005
(13.1.2005).
Ο προσφεύγων άσκησε το δικαίωμα πρόσβασης και προς την τράπεζα στις
26.10.2006 ζητώντας να πληροφορηθεί ποια προσωπικά δεδομένα τηρεί η τράπε-
ζα για αυτόν καθώς και το χρόνο τήρησής τους. Επίσης ζήτησε να του γνωστοποι-
ηθούν τυχόν τρίτοι στους οποίους ανακοινώθηκαν τα δεδομένα σχετικά με την συ-
γκεκριμένη πιστωτική κάρτα. Αν και στο αρχικό της έγγραφο προς τον προσφεύ-
γοντα η τράπεζα ανέφερε ότι δεν καταστρέφει τα δεδομένα, σε επιστολή προς την
Αρχή (14.8.2008) επικαλέστηκε το άρθρο 28 της σύμβασης και ανέφερε ότι διατη-
ρεί τα δεδομένα μέχρι και την ημέρα παραγραφής κάθε αξίωσης. Ομοίως, η τρά-
πεζα ανέφερε πως, βάσει του όρου 28 της από 12.02.2001 σύμβασης χορήγησης
της πιστωτικής κάρτας του καταγγέλλοντος με την τράπεζα, ο προσφεύγων πα-
ρείχε προς την τράπεζα και την ΕΑΕΔΟ τη ρητή και ανεπιφύλακτη συγκατάθεσή
του για την τήρηση των προσωπικών του δεδομένων τα οποία και δήλωσε ο ίδιος
από την υπογραφή της αίτησης για την έκδοση της κάρτας. Σχετικά με τη διαβίβα-
ση των στοιχείων του στην εταιρεία Fintrust, η τράπεζα επικαλέστηκε την απόφαση
αρ. 20/2001 της Αρχής σύμφωνα με την οποία «στα πλαίσια της σχέσης αντιπρο-
σώπευσης, η εισπρακτική εταιρεία Fintrust επεξεργάζεται προσωπικά δεδομένα ως
“εκτελούσα την επεξεργασία” (κατ΄ άρθρο 2 περ η) για λογαριασμό του υπευθύ-
νου επεξεργασίας που είναι η Εθνική Τράπεζα. Η εν λόγω επεξεργασία είναι νόμι-
μη, εφόσον περιορίζεται αποκλειστικά και μόνο στους σκοπούς της αντιπροσώπευ-
σης, τηρούνται οι όροι του άρθρου 10 του ν. 2472/1997 που αφορούν στο απόρρητο
και την ασφάλεια της επεξεργασίας και τα προσωπικά δεδομένα δεν χρησιμοποι-
ούνται για άλλους σκοπούς». Όπως ανέφερε η τράπεζα στην επιστολή της προς τον
προσφεύγοντα, η ως άνω εταιρία διαγράφει τα σχετικά δεδομένα έξη μήνες μετά
την εξόφληση της απαίτησης.
Η αίτηση με αρ. πρωτ. 8010/22.11.2006 κατά της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ συζητήθηκε στις
συνεδριάσεις της 8.2.2007 και 8.3.2007 και μετά την υποβολή νέων στοιχείων από
τον αιτούντα (αίτηση με αρ. πρωτ.3159/03.05.2007) επανεισάγεται για να συζητη-
θεί από κοινού λόγω συνάφειας με την αίτηση του ιδίου κατά της τράπεζας.
Η Αρχή εξετάζοντας τις παραπάνω αιτήσεις, τα πρακτικά των συνεδριάσεων της
8.2.2007, 8.3.2007, 26.2.2009 και 12.3.2009, το υπόμνημα της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ και τα
λοιπά στοιχεία του φακέλου και κατόπιν διαλογικής συζήτησης:

1. Κατά το άρθρο 4 παρ. 1 του ν.2472/97, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για
να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει να συλλέγονται κατά τρόπο θεμιτό και νό-
μιμο για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και να υφίστανται θεμιτή και
νόμιμη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών (στοιχ.α), καθώς και να είναι ακριβή
142
και, εφόσον χρειάζεται, να υποβάλλονται σε ενημέρωση (στοιχ.γ). Περαιτέρω το άρ-

θρο 5 ορίζει στην παρ.1 ότι η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επι-
τρέπεται μόνον όταν το υποκείμενο των δεδομένων έχει δώσει τη συγκατάθεσή του
και στην παρ.2 ότι κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η επεξεργασία και χωρίς τη συγκατά-
θεση όταν, μεταξύ άλλων, η επεξεργασία είναι αναγκαία για την εκτέλεση σύμβασης
στην οποία συμβαλλόμενο μέρος είναι υποκείμενο των δεδομένων ….(στοιχ.α) και
όταν η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννομου συμ-
φέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι στους οποί-
ους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει προφανώς των
δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομέ-
να και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών (στοιχ.ε). Στη συνέχεια το άρ-
θρο 11 παρ.1 προβλέπει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει, κατά τη συλλογή των
δεδομένων, να ενημερώνει με τρόπο πρόσφορο και σαφή το υποκείμενο για τα εξής
τουλάχιστον στοιχεία : α. την ταυτότητά του και την ταυτότητα του τυχόν εκπροσώ-
που του, β. τον σκοπό της επεξεργασίας, γ. τους αποδέκτες ή τις κατηγορίες αποδε-
κτών των δεδομένων, δ. την ύπαρξη του δικαιώματος πρόσβασης. Στη δε παρ.3 ανα-
φέρει ότι, εάν τα δεδομένα ανακοινώνονται σε τρίτους, το υποκείμενο ενημερώνε-
ται για την ανακοίνωση πριν από αυτούς. Περαιτέρω, το άρθρο 2ο της Κανονιστικής
Πράξης 408/98 για την ενημέρωση υποκειμένων επεξεργασίας δεδομένων προσω-
πικού χαρακτήρα μέσω τύπου, ορίζει ότι η ενημέρωση γίνεται με τρόπο σαφή και κα-
τανοητό και περιλαμβάνει : (α) Τα υποκείμενα επεξεργασίας προς τα οποία απευθύ-
νεται η ενημέρωση, (β) Την ταυτότητα του υπευθύνου επεξεργασίας και του τυχόν
εκπροσώπου του, με προσδιορισμό της επωνυμίας, έδρας, διεύθυνσης και αριθμού
τηλεφώνου του, (γ) Τον σκοπό της επεξεργασίας, (δ) Τους αποδέκτες ή τις κατηγο-
ρίες των αποδεκτών των δεδομένων με προσδιορισμό της επωνυμίας, διεύθυνσης
και αριθμού τηλεφώνου και (ε) Την υπόμνηση του δικαιώματος των υποκειμένων σε
επεξεργασία για πρόσβαση στο αρχείο.
2. Εν προκειμένω, στην επίδικη σύμβαση περιλαμβάνεται ο όρος 28 για την
“ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ” με την οποία παρέχε-
ται από τον κάτοχο (και τον τυχόν εγγυητή) προς την τράπεζα και την ΕΑΕΔΟ η
ρητή και ανεπιφύλακτη συγκατάθεσή του και εξουσιοδότησή του να τηρούνται σε
ηλεκτρονικό ή μη αρχείο που αποτελούν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, όπως
αυτά ορίζονται στον ν. 2472/1997 όπως αυτός ισχύει σήμερα, τα οποία δηλώθηκαν
από τον κάτοχο ή τον εγγυητή στην Τράπεζα με την υπογραφή της αιτήσεως για την
έκδοση της κάρτας ή την παροχή εγγυήσεως για χρήση της κάρτας από τρίτον και
τα στοιχεία τα οποία αφορούν την κίνηση του λογαριασμού του, καθώς επίσης και
να επεξεργάζονται κατά την κρίση τους τα στοιχεία αυτά κατά την έννοια της συλ-
λογής, καταχώρησης, οργάνωσης, αποθήκευσης, χρήσης, διαβίβασης, διάδοσης ή
κάθε άλλης μορφής διάθεσης, συσχέτισης και διασύνδεσης. …Επίσης, ο κάτοχος
(και ο τυχόν εγγυητής) παρέχει προς την εταιρεία την ρητή και ανεπιφύλακτη συ-
ναίνεσή του για την παροχή πληροφοριών προς άλλες εταιρείες εκδόσεως πιστω-
τικών και χρεωστικών καρτών και γενικά προς κάθε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα ανα-
φορικά με την πιστωτική του σχέση με την εταιρεία, καθώς επίσης και πληροφορίες
σχετικές με την περιουσιακή του κατάσταση (εξαιρουμένων των καταθέσεών του)
και το πιστωτικό του ιστορικό.
Δυνάμει του άρθρου 18 της σύμβασης, η τράπεζα, μετά την παρέλευση της εικο-
σαήμερης προθεσμίας, δικαιούται να μεταφέρει την απαίτηση σε οριστική καθυ-
στέρηση, να καταγγείλει την παρούσα σύμβαση και να κλείσει το λογαριασμό, κα-
143
θώς και να ανακοινώσει την καταγγελία της σύμβασης σε πληροφοριακό αρχείο

δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς και να αναθέσει την είσπραξη των οφει-
λομένων σε τρίτα προς την τράπεζα και την Ε.Α.Ε.Δ.Ο. φυσικά ή νομικά πρόσωπα,
γνωστοποιώντας για τον σκοπό αυτό όσα προσωπικά στοιχεία του κατόχου/εγγυ-
ητή κρίνει απαραίτητο.
3. Οι ανωτέρω υπό όρο 28 επεξεργασίες γίνονται για σκοπούς εκτέλεσης της
σύμβασης, στην οποία συμβαλλόμενο μέρος είναι το υποκείμενο των δεδομένων,
και ως εκ τούτου, η συγκατάθεση του υποκειμένου δεν απαιτείται, σύμφωνα με το
προαναφερόμενο άρθρο 5 παρ. 1 α του ν.2472/97. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτω-
ση κατά την οποία η τράπεζα ελέγχει τα στοιχεία αυτά με αντίστοιχα άλλων τραπε-
ζών, στο πλαίσιο αξιολόγησης της αίτησης χορήγησης πίστωσης, μέσω πρόσβασης
στο αρχείο οικονομικής συμπεριφοράς της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ.
Η δυνατότητα της τράπεζας να θέτει τα δεδομένα αυτά στη διάθεση άλλων τρα-
πεζών στο πλαίσιο διατραπεζικής συνεργασίας, αναφέρεται προφανώς στη διαβί-
βαση στοιχείων στο ως άνω αρχείο οικονομικής συμπεριφοράς της εταιρίας, όπου
περιέχονται μεταξύ άλλων και στοιχεία καταγγελιών συμβάσεων δανείων και καρ-
τών, πηγές των οποίων είναι οι τράπεζες.
Υπεύθυνος επεξεργασίας του αρχείου οικονομικής συμπεριφοράς, αλλά και
του αρχείου συγκέντρωσης κινδύνων (στο οποίο συλλέγονται και επεξεργάζονται
δεδομένα οικονομικής συμπεριφοράς που αφορούν ενήμερες οφειλές από κατα-
ναλωτικά/προσωπικά δάνεια ή πιστωτικές/χρεωστικές κάρτες) είναι η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ
ΑΕ. Όπως αναφέρεται και στην με αρ. 66 /2004 απόφαση της Αρχής σχετικά με τα
δεδομένα του αρχείου συγκέντρωσης κινδύνων για την επεξεργασία των οποίων
σύμφωνα απαιτείται συγκατάθεση των υποκειμένων (βλ. απόφαση 86/2002), “στην
ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ δίνει το υποκείμενο τη συγκατάθεσή του για την εν λόγω επεξεργα-
σία, η οποία πρακτικά συνίσταται στην ειδοποίηση που στέλνει η εταιρία στις τρά-
πεζες και μέλη της να στέλνουν στο αρχείο της τις σχετικές πληροφορίες. Η λήψη
συγκατάθεσης από τις τράπεζες με τις οποίες ο προσφεύγων συνήψε τις ανωτέρω
συμβάσεις δεν δημιουργεί πρόβλημα, εφόσον δεν υπάρχει συναλλακτική σχέση
ΤΕΙΡΕΣΙΑ και προσφεύγοντα και το υποκείμενο ενημερώνεται σαφώς σύμφωνα με
το άρθρο 2 εδαφ ια του ν.2472/97 από την τράπεζα για τη επεξεργασία των στοι-
χείων του από την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ.”
4. Η επεξεργασία στοιχείων καταγγελιών συμβάσεων από την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ έχει
κριθεί από την Αρχή με την κανονιστική απόφαση 24/2004 ότι είναι απολύτως
αναγκαία για την εξυπηρέτηση του σκοπού που επιδιώκει η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ (προστα-
σία της εμπορικής πίστης και την ασφάλεια των συναλλαγών), και ως εκ τούτου,
δεν απαιτείται να λάβει η τράπεζα τη συγκατάθεση του υποκειμένου για λογαρια-
σμό της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ. Και στην απόφαση 147/2004 του Εφετείου Αθηνών αναφέρε-
ται ρητά ότι σε τραπεζική σύμβαση “η συναίνεση του υποκειμένου για την παρο-
χή πληροφοριών αναφορικά με την περιουσιακή του κατάσταση σε χρηματοπιστω-
τικά ιδρύματα, προφανώς για τον προσδιορισμό της πιστοληπτικής του ικανότητας
και την προστασία των συναλλαγών, δεν έχουν την έννοια της συγκατάθεσης του
άρθρου 2 παρ.1α του ν.2472/97, αλλά της ανακοίνωσης προς τρίτους για την οποία
επιβάλλεται η προηγούμενη ενημέρωση του υποκειμένου.”
Αλλά και την περίπτωση της διαβίβασης των οφειλών σε εισπρακτικές εταιρίες,
όπως έχει κρίνει η Αρχή στην υπ΄αρ. 20/2001 απόφασή της, δεν απαιτείται συγκα-
τάθεση του υποκειμένου, διότι η εταιρίες αυτές θεωρούνται ως εκτελούσες την
επεξεργασία για λογαριασμό του υπευθύνου επεξεργασίας, δηλαδή όχι “τρίτοι” με
144
την έννοια του άρθρου 2 εδαφ. θ του ν.2472/97, αλλά αποδέκτες των δεδομένων,
και επομένως αρκεί η ενημέρωση του άρθρου 11 παρ.1 του νόμου.
Επομένως, η τράπεζα δεν υποχρεούται να λάβει τη συγκατάθεση του υποκειμέ-
νου για τη συγκεκριμένη διαβίβαση, αλλά πρέπει και αρκεί να ενημερώσει το υπο-
κείμενο για τη διαβίβαση αυτή στον αποδέκτη ή την κατηγορία αποδεκτών, σύμφω-
να με το άρθρο 11 παρ. 1 του ν.2472/97. Όπως δε αναφέρεται στην προαναφερόμε-
νη απόφαση 24/2004 της Αρχής σχετικά με την νομιμότητα του αρχείου οικονομι-
κής συμπεριφοράς της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, “Ως αποδέκτες κατά την παρ.1 του άρθρου 11
νοούνται τα πρόσωπα προς τα οποία προβλέπεται κατά το στάδιο συλλογής να
ανακοινώνονται τα δεδομένα. Η διάταξη δεν εννοεί υποχρέωση ενημέρωσης για τη
συγκεκριμένη ανακοίνωση στην οποία ο υπεύθυνος επεξεργασίας προβαίνει κάθε
φορά που του ζητείται πληροφορία από τον αποδέκτη...” Στο ίδιο πνεύμα κινείται και
η απόφαση 3383/2003 του Εφετείου Αθηνών όπου αναφέρεται ότι “δεν απαιτείται
ο υπεύθυνος επεξεργασίας να ενημερώνει το υποκείμενο και για τη συγκεκριμένη
ανακοίνωση –μετάδοση των δεδομένων, στην οποία αυτός προβαίνει κάθε φορά
προς τρίτους –αποδέκτες ή οι τρίτοι αντλούν χωρίς τη δική του πρωτοβουλία από το
αρχείο του.”
Σύμφωνα με τα παραπάνω, η ενημέρωση της ΕΤΕ που περιέχεται στη σύμβα-
ση σχετικά με τις κατηγορίες αποδεκτών των δεδομένων καταγγελιών συμβάσε-
ων (πληροφοριακό αρχείο δεδομένων οικονομικής συμπεριφοράς και ανάθεση
είσπραξης των οφειλομένων σε τρίτα προς την τράπεζα και την Ε.Α.Ε.Δ.Ο. φυσικά
ή νομικά πρόσωπα) είναι επαρκής και σαφής.
5. Στην ως άνω απόφαση 24/2004 (η οποία αντικατάστησε την 109/1999), η Αρχή
όρισε ότι η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ οφείλει να συμμορφωθεί με την κατά το άρθρο 24 § 3 σε
συνδυασμό με το άρθρο 11 § 1 του νόμου 2472/97 υποχρέωση ενημέρωσης των
υποκειμένων. Ειδικότερα, η δυνατότητα ενημέρωσης μέσω τύπου μεγάλου αριθμού
υποκειμένων εξειδικεύεται στην 408/98 και 1/1999 Κανονιστικές Πράξεις της Αρχής
βάσει της εξουσιοδοτικής διάταξης του άρθρου 24 παρ. 3 του Ν. 2472/1997. Όπως
δε έκρινε η με αριθμ. 1923/2006 απόφαση του Αρείου Πάγου, οι ως άνω κανονιστι-
κές αποφάσεις της Αρχής βρίσκονται εντός των ορίων της εξουσιοδοτικής διάταξης
του άρθρου 24 παρ.3, η οποία εκφράζει ευρύτερο και πάγιο πνεύμα του νομοθέτη
και ως εκ τούτου η ρυθμιστική της εμβέλεια όταν πρόκειται για ενημέρωση μεγάλου
αριθμού υποκειμένων τουλάχιστον χιλίων δεν περιορίζεται μόνο στις κατά την έναρ-
ξη ισχύος του νόμου επεξεργασίες, αλλά καλύπτει αναλόγως και μεταγενέστερες
επεξεργασίες, καθόσον ενόψει της ομοιότητας των περιπτώσεων δεν δικαιολογείται
διαφοροποίηση στη νομοθετική τους μεταχείριση……… Ως εκ τούτου δεν ήταν απα-
ραίτητο κατά νόμο για το επιτρεπτό της επεξεργασίας να ενημερωθεί ατομικώς και
in concreto ο αναιρεσείων, αλλά ενόψει του ότι στο αρχείο της αναιρεσίβλητης
(ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ) ήταν καταγεγραμμένα πλέον των χιλίων υποκειμένων, αρκούσε η in
abstracto δια του τύπου ενημέρωσή του….
Από το τέλος του 1998 η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ προβαίνει σε δημοσιεύσεις μέσω τύπου
για την ενημέρωση των υποκειμένων ως προς την τήρηση του αρχείου οικονο-
μικής συμπεριφοράς. Από την εξέταση του σχετικού εντύπου της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ του
έτους 2004, από την οποία, όπως ισχυρίζεται ο προσφεύγων, έλαβε γνώση για την
επεξεργασία των στοιχείων του, διαπιστώνεται ότι η εταιρεία έχει τροποποιήσει το
πρώτο έντυπο ενημέρωσης το οποίο είχε αποστείλει στην Αρχή από το 1998. Στη
σχετική καταχώριση αναφέρεται ως τίτλος «Η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟΝ ΣΥΝΑΛ-
ΛΑΣΣΟΜΕΝΟ ΠΟΛΙΤΗ». Στις κατηγορίες των δεδομένων αναφέρονται ρητά οι κα-
145
ταγγελίες συμβάσεων. Στο έντυπο δεν υπάρχει ο τίτλος με κεφαλαία γράμματα,

όπως ορίζει το άρθρο 4 της 408/98 Κανονιστικής Πράξης “ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ-
ΡΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ -Άρθρο 11 παρ.1 του ν.2472/97”. Ωστόσο, με την πρώτη ενημέρωση
της εταιρείας στις 31.12.1998 και 3.1.1999 μέσω τύπου, τα υποκείμενα των δεδομένων
ενημερώθηκαν σαφώς για τη συγκεκριμένη επεξεργασία των δεδομένων τους, και
ως εκ τούτου, ο προσφεύγων δεν μπορεί να επικαλεστεί άγνοια της συντελούμενης
επεξεργασίας, αφού, στις επεξεργασίες που αναφέρεται η ενημέρωση μέσω τύπου,
η συλλογή έχει ήδη γίνει.
Πάντως, λαμβανομένου υπόψη ότι και μεταγενέστερες δημοσιεύσεις φέρουν
τον τίτλο ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ- ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ και με μι-
κρά γράμματα “Ενημέρωση πολιτών άρθρα 24 παρ.3 και 11 παρ.3 του ν.2472/97”,
το έντυπο της δημοσίευσης πρέπει να τροποποιηθεί κατά τα οριζόμενα στις ανωτέ-
ρω αποφάσεις της Αρχής.
6. Στην υπ΄αριθμ.24/2004 απόφαση της Αρχής σχετικά με τις προϋποθέσεις τή-
ρησης αρχείου από την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ Α.Ε. ορίζεται ότι τα δυσμενή για το υποκείμενο
προσωπικά δεδομένα που διαβιβάζονται κάθε φορά στον αποδέκτη πρέπει να είναι
ακριβή και ενημερωμένα μέχρι το χρόνο της διαβίβασης. Η ακρίβεια και ενημέρω-
ση των στοιχείων αποτελεί βάρος του υπεύθυνου της επεξεργασίας και σε καμιά πε-
ρίπτωση του υποκειμένου. Από τις διατάξεις της ανωτέρω απόφασης σε συνδυασμό
με το άρθρο 4 παρ.1 γ του ν.2472/97, συνάγεται σαφώς ότι η ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ως υπεύθυ-
νος επεξεργασίας του αρχείου που τηρεί έχει την ευθύνη για την ακρίβεια των περι-
λαμβανομένων σε αυτό στοιχείων. Περαιτέρω, ο έλεγχος που πρέπει να γίνεται από
τις τράπεζες σχετικά με την ακρίβεια των στοιχείων, αφού είναι και οι ίδιες πηγές των
δεδομένων, δεν απαλλάσσει την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ από το καθήκον της να ελέγχει και να
εξασφαλίζει ότι οι απαιτήσεις του νόμου για την νόμιμη επεξεργασία των δεδομένων
εφαρμόζονται. Ειδικά στις περιπτώσεις καταγγελιών συμβάσεων, η Αρχή έχει κρίνει
με την απόφαση αρ.49/2007 ότι οι τράπεζες θα πρέπει να απευθύνουν το έγγραφο
της καταγγελίας προς τον οφειλέτη, η δε ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ να λαμβάνει κατά την αναγγε-
λία του σχετικού δεδομένου από τις τράπεζες και πριν την καταχώριση στο αρχείο
της, αντίγραφο του ανωτέρω εγγράφου ή βεβαίωση περί επίδοσης αυτού.
7. Η τράπεζα απέστειλε εξώδικη πρόσκληση στον προσφεύγοντα στις 16.3.2005
με την οποία τον ενημέρωσε για την οριστική καθυστέρηση καταγγέλλοντας πα-
ράλληλα τη σχετική σύμβαση. Δηλαδή, η τράπεζα απέστειλε τα σχετικά στοιχεία
στην ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ πριν ολοκληρώσει τη διαδικασία της επίδοσης προς τον προσφεύ-
γοντα (πεντέμισυ μήνες νωρίτερα), με αποτέλεσμα να αποστείλει μη ορθό το δε-
δομένο της ημερομηνίας της καταγγελίας (30.9.2004 αντί του ορθού 16.3.2005).
Η δε ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ καταχώρισε στο αρχείο της τα ανωτέρω στοιχεία όπως της είχαν
αποσταλεί από την τράπεζα, χωρίς να ελέγξει η ίδια την ακρίβεια τους. Ο ισχυρι-
σμός της ότι έχει αποστείλει προς τις τράπεζες σαφείς οδηγίες στις περιπτώσεις κα-
ταγγελιών προκειμένου να έχει προηγηθεί έγγραφη ενημέρωση των υποκειμένων
για την καταγγελία και ότι άλλως δεν θα πρέπει να αποστέλλεται το σχετικό δεδο-
μένο, πρέπει να θεωρηθεί ως μέτρο επιμέλειας που έχει λάβει η εταιρία ώστε να
περιορίσει στο ελάχιστο το ποσοστό λάθους, αλλά δεν την απαλλάσσει από την ευ-
θύνη που της αναλογεί ως υπεύθυνου επεξεργασίας του αρχείου.
Ενόψει των ανωτέρω πρέπει να γίνει δεκτό ότι και οι δύο υπεύθυνοι επεξεργασίας
επεξεργάστηκαν μη ορθά στοιχεία που αφορούσαν τον προσφεύγοντα, κατά παρά-
βαση της διάταξης του άρθρου 4 παρ. 1 γ΄ του Ν. 2472/1997. Σε κάθε περίπτωση,
από το χρόνο επίδοσης κατέστη νόμιμη η σχετική καταχώριση της καταγγελίας στο
146
αρχείο της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ, αφού, όπως προειπώθηκε, για την συγκεκριμένη επεξεργασία
δεν απαιτείται να υπάρχει η συγκατάθεση του υποκειμένου, αλλά αρκεί η ενημέρω-
σή του κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 11 παρ.1 του ν.2472/97. Δεδομένου ωστόσο ότι
η διόρθωση της ημερομηνίας καταχώρισης από 30.9.2004 σε 16.3.2005 θα έχει ως
συνέπεια να επιμηκυνθεί ο χρόνος τήρησης του δεδομένου αυτού στο ανωτέρω αρ-
χείο με προφανείς τις δυσμενείς συνέπειες που αυτό συνεπάγεται για τον προσφεύ-
γοντα, κρίνεται σκόπιμο και προς όφελος του προσφεύγοντα να γίνει η διαγραφή
των σχετικών στοιχείων της καταγγελίας από το αρχείο της ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ πεντέμισυ μή-
νες νωρίτερα από το χρόνο που προβλέπεται για τη διαγραφή τους. Πρέπει ακόμη να
ληφθούν υπόψη ότι α) η τράπεζα ενημέρωσε τον προσφεύγοντα και β) το γεγονός
της αποστολής σχετικών οδηγιών από την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ προς τις τράπεζες για το θέμα.
8. Κατ΄εκτίμηση των ανωτέρω, η Αρχή κρίνει ότι πρέπει να επιβληθούν στους
υπεύθυνους επεξεργασίας, δηλαδή στην Eθνική Τράπεζα της Ελλάδος και στην ΤΕΙ-
ΡΕΣΙΑΣ ΑΕ οι κυρώσεις που αναφέρονται στο διατακτικό, οι οποίες κρίνονται ανά-
λογες με τη βαρύτητα της προσβολής, και να γίνει σύσταση προς την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ως
προς την ανάγκη τροποποίησης του κειμένου της ενημέρωσης δια του τύπου.

1. Διατάσσει την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ να προβεί στην διαγραφή του σχετικού δεδομέ-
νου από το αρχείο οικονομικής συμπεριφοράς πεντέμισυ μήνες νωρίτερα από το
χρόνο που προβλέπεται για τη διαγραφή του.
2. Απευθύνει προειδοποίηση στην E.T.E. να αναγγέλλει τα δεδομένα της καταγ-
γελίας στην ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ μετά την επίδοση προς τον καθ΄ου η καταγγελία βεβαιώ-
νοντας συγχρόνως την ημερομηνία επίδοσης αυτού.
3. Απευθύνει προειδοποίηση στην ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ να ελέγχει τη βεβαίωση από
τις τράπεζες ότι έγινε επίδοση της καταγγελίας σύμβασης πριν προβεί στη σχετική
καταχώριση στο αρχείο ΣΟΣ.
4. Απευθύνει σύσταση προς την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ να τροποποιήσει το κείμενο της
ενημέρωσης δια του τύπου κατά τα οριζόμενα στις σχετικές αποφάσεις της Αρχής.
ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΒΙΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ

ΤΗΣ ΕΙΣΟΔΟΥ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΜΕ ΕΝΙΑΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ
ΧΩΡΟ.

Η Εθνοdata, Ανώνυμος Εταιρεία Μηχανογραφικών Υπηρεσιών και Οργάνωσης
υπέβαλε την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/638/01.06.2009 γνωστοποίηση τήρησης αρ-
χείου και επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα με την οποία δηλώνει
ότι για σκοπούς διοίκησης προσωπικού πραγματοποιεί έλεγχο των χαρακτηριστικών
της γεωμετρίας του προσώπου. Ειδικότερα, η εταιρεία δηλώνει ότι είναι υποχρεωμέ-
νη να εξασφαλίσει την ελεγχόμενη και απολύτως ασφαλή πρόσβαση μόνο σε εξου-
σιοδοτημένους χρήστες στους χώρους και τα συστήματα της εταιρείας. Υποστηρίζει
ότι με την αξιοποίηση της βιομετρικής τεχνολογίας επιτυγχάνεται η διασφάλιση της
επαλήθευσης της ταυτότητας του εργαζομένου κατά τον έλεγχο πρόσβασής του
στους χώρους της εταιρείας. Πρόσβαση στους χώρους της εταιρείας έχουν μόνο
οι υπάλληλοί της.
147
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη γνωστοποίηση, το σύστημα προϋποθέτει μια

φάση καταγραφής κατά την οποία οι υπάλληλοι προσέρχονται στο γραφείο έκδο-
σης αδειών εισόδου και υποβάλλονται στην ανάγνωση από ειδική συσκευή των
βιομετρικών τους χαρακτηριστικών. Τα βιομετρικά χαρακτηριστικά αποθηκεύονται
σε κεντρική βάση δεδομένων, μαζί με το ονοματεπώνυμό τους, τον κωδικό της μι-
σθοδοσίας και την ημερομηνία έναρξης και λήξης του δικαιώματος πρόσβασης στη
βάση δεδομένων του γραφείου προσωπικού. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι πρακτικά η
διαδικασία λήψης των βιομετρικών χαρακτηριστικών έχει ήδη γίνει, με την προσκό-
μιση φωτογραφίας του εργαζόμενου κατά την πρόσληψη.
Κατά τη φάση λειτουργίας του συστήματος, ο εισερχόμενος υπάλληλος παρου-
σιάζεται για δευτερόλεπτα μπροστά στην κάμερα, μετρώνται τα βιομετρικά του χα-
ρακτηριστικά, συγκρίνονται με αυτά της βάσης δεδομένων και εφόσον ταυτίζονται,
επιτρέπεται η είσοδος στην εταιρεία. Το σύστημα αποθηκεύει μόνο την ώρα εισό-
δου/εξόδου.
Η εταιρεία δηλώνει ότι θα ενημερώσει πλήρως και σαφώς τους εργαζόμενους
για τη λειτουργία του συστήματος και το σκοπό της επεξεργασίας. Επίσης, με την
αρχική γνωστοποίηση η εταιρεία δηλώνει ότι καλύπτει τις απαιτήσεις του άρθρου 4
του Ν. 2472/1997.
Η Αρχή απέστειλε την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΓΝ/ΕΞ/638-1/17.06.2009 επιστολή, ενη-
μερώνοντας τον υπεύθυνο επεξεργασίας για όσα αναφέρονται στο τμήμα Ε, παρ.
3 της οδηγίας 115/2001 της Αρχής για την προστασία των προσωπικών δεδομένων
στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων. Επισημάνθηκε ότι το σύστημα αφορά όλη την
επιχείρηση κι όχι περιορισμένες εγκαταστάσεις που χρήζουν αυξημένης προστασί-
ας και ότι ο σκοπός της επεξεργασίας ενδέχεται να ικανοποιείται με λιγότερο επα-
χθή μέσα για το υποκείμενο, όπως π.χ. με την ύπαρξη προσωπικού ασφαλείας ή τη
χρήση ειδικής κάρτας εισόδου, χωρίς την επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων και
ζητήθηκε πληρέστερη τεκμηρίωση για την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα της
εγκατάστασής του συστήματος.
Ο υπεύθυνος επεξεργασίας υπέβαλε το υπ’ αριθμ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/757/25.06.2009
συμπληρωματικό υπόμνημα με το οποίο παρέχει περισσότερα στοιχεία. Διευκρινί-
ζει ότι οι εγκαταστάσεις της εταιρείας βρίσκονται στον 3ο όροφο κτιρίου με ενιαίο
χώρο εισόδου και δύο θύρες ασφαλείας. Η διάταξη του χώρου είναι ανοιχτού τύπου
(open space), οπότε όποιος περάσει την κεντρική είσοδο μπορεί να αποκτήσει πρό-
σβαση στο μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων της εταιρείας. Η εταιρεία θεω-
ρεί ότι το σύστημα εισόδου εξασφαλίζει την ομαλή ροή των εργασιών της εταιρείας
που αφενός χειρίζεται στοιχεία 200.000 συνταξιούχων και αφετέρου αναπτύσσει
λογισμικό για την Εθνική Τράπεζα, στο οποίο κανείς δεν πρέπει να έχει πρόσβαση.
Τέλος, αναφέρει ότι έχει πιστοποιηθεί και κατά ISO 27001:2005 για την ασφάλεια
των πληροφοριών, όπου ένα βασικό στοιχείο που ελέγχεται είναι η ασφάλεια περι-
μέτρου που περιλαμβάνει τον τρόπο πρόσβασης.
Ο υπεύθυνος επεξεργασίας εξέθεσε τις απόψεις του ενώπιον της Αρχής στη συ-
νεδρίαση της 09.07.2009, δια της πληρεξουσίου δικηγόρου της Κ. Κουράφαλου και
του Διευθυντή εργασιών και marketing A. Διευκρινίστηκε ότι η εταιρεία αναλαμβάνει
εργασίες για λογαριασμό φορέων όπως η Εθνική Τράπεζα, το ΤΕΒΕ ή το ΤΕΑΠΟ-
ΚΑ που αφορούν την επεξεργασία κρίσιμων δεδομένων και για τις οποίες η ανάθε-
ση γίνεται με συμβάσεις που περιέχουν όρους για τη διασφάλιση του απορρήτου.
Οι υπάλληλοι της εταιρείας υπογράφουν συμβάσεις στις οποίες περιλαμβάνονται
όροι για την εμπιστευτικότητα και το απόρρητο της επεξεργασίας. Επισημάνθηκε ότι
148
το κέντρο αποθήκευσης δεδομένων της εταιρείας (data center) βρίσκεται στο ίδιο
χώρο και διαχωρίζεται με πόρτα που διαθέτει απλή κλειδαριά, όπως άλλωστε και
άλλοι κρίσιμοι χώροι, όπως αυτοί στους οποίους γίνεται εισαγωγή δεδομένων από
έντυπες φόρμες των πελατών της εταιρείας και παραμένει, έστω και προσωρινά, τμή-
μα του φυσικού αυτού αρχείου. Τέλος, για τη λογική πρόσβαση των υπαλλήλων της
εταιρείας στα συστήματά της χρησιμοποιεί όνομα χρήστη και κωδικό πρόσβασης με
συγκεκριμένες προδιαγραφές καθώς και δικαιώματα ενεργειών ανά χρήστη.

1. Όπως έχει ήδη κρίνει η Αρχή (βλ. απόφαση 45/2009), η φωτογραφία ενός
προσώπου και τα στοιχεία βιομετρίας (της γεωμετρίας του προσώπου στην υπό
κρίση περίπτωση) αποτελούν προσωπικά δεδομένα, κατά την έννοια του άρθρου 2
στοιχ. α΄ του Ν. 2472/1997, καθώς αποτελούν πληροφορίες που αναφέρονται στο
υποκείμενο των δεδομένων. Η επεξεργασία, συνεπώς, φωτογραφικών και βιομε-
τρικών δεδομένων (της γεωμετρίας του προσώπου) φυσικών προσώπων, υπόκειται
στις ρυθμίσεις του Ν. 2472/1997 για την προστασία του προσώπου από την επεξερ-
γασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
2. Η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του Ν. 2472/1997 προβλέπει ότι «Τα
δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει:...
β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται
εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας». Η διάταξη αυτή θέτει ως κριτήρια για τη
νομιμότητα κάθε επεξεργασίας τις αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότη-
τας. Σύμφωνα με την αρχή της αναγκαιότητας, πρέπει κάθε φορά να εξετάζεται αν
η επεξεργασία των συγκεκριμένων προσωπικών δεδομένων είναι απολύτως ανα-
γκαία για τον επιδιωκόμενο σκοπό, ο οποίος δεν μπορεί να επιτευχθεί με λιγότερο
επαχθή για το πρόσωπο μέσα, καθώς αυτά έχουν κριθεί ή αποδεικνύονται ανε-
παρκή στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η αρχή δε της αναλογικότητας επιβάλλει σε
κάθε συγκεκριμένη περίπτωση να κρίνεται, εάν το συμφέρον του υπευθύνου της
επεξεργασίας είναι καταφανώς υπέρτερο των δικαιωμάτων και των συμφερόντων
των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και ότι επιπλέον δεν θίγονται
οι θεμελιώδεις ελευθερίες των τελευταίων.
3. Το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του N. 2472/1997 ορίζει ότι η επεξεργασία δεδο-
μένων προσωπικού χαρακτήρα χωρίς τη συγκατάθεση των υποκειμένων επιτρέπε-
ται όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννο-
μου συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι
στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει
προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέ-
ρονται τα δεδομένα και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών». Ως υπέρ-
τερο έννομο συμφέρον του υπεύθυνου επεξεργασίας νοείται και η προστασία αγα-
θών, όπως έχει ήδη δεχθεί η Αρχή στην Οδηγία 1122/2000 για τα κλειστά κυκλώμα-
τα τηλεόρασης (βλ. άρθρο 1 σημ. 2 της Οδηγίας, ό.π).
4. Το τμήμα Ε, παρ. 3 της οδηγίας 115/2001 της Αρχής για την προστασία των προ-
σωπικών δεδομένων στο πεδίο των εργασιακών σχέσεων αναφέρει: «Από την αρχή
της αναλογικότητας, όπως αυτή προβλέπεται στο άρθρο 4 του Ν. 2472/97, η χρήση
βιομετρικών μεθόδων για τη διαπίστωση της ταυτότητας των εργαζομένων και την
πρόσβαση στο σύνολο ή τμήμα των χώρων εργασίας είναι επιτρεπτή μόνο στις περι-
149
πτώσεις που αυτό επιβάλλεται από ιδιαίτερες απαιτήσεις ασφαλείας των χώρων ερ-
γασίας και εφόσον δεν υπάρχει άλλο μέσο για την επίτευξη του σκοπού αυτού (π.χ.
στρατιωτικές εγκαταστάσεις, εργαστήρια υψηλού κινδύνου) . Κατά συνέπεια, ο υπεύ-
θυνος επεξεργασίας οφείλει να σταθμίζει κάθε φορά αφενός τους υπάρχοντες κιν-
δύνους, την έκταση των κινδύνων αυτών και τις υπάρχουσες εναλλακτικές δυνατότη-
τες αντιμετώπισης των κινδύνων και, αφετέρου, τις προσβολές της ανθρώπινης προ-
σωπικότητας και της ιδιωτικότητας από τη χρήση τέτοιων μεθόδων.»
5. Στην υπό κρίση περίπτωση ως σκοπός της επεξεργασίας δηλώνεται η διοίκη-
ση προσωπικού. Στην πραγματικότητα, η εταιρεία αποσκοπεί στην προστασία των
αγαθών της, όπως αυτά περιγράφηκαν στο ιστορικό, μέσω του ελέγχου της πρό-
σβασης του προσωπικού στο χώρο. Η εταιρεία έχει έννομο συμφέρον να φροντίσει
τόσο για τον έλεγχο της φυσικής πρόσβασης, όσο και για τον έλεγχο της λογικής
πρόσβασης των χρηστών στα συστήματά της. Με τη συγκεκριμένη επεξεργασία
επιδιώκει να αποτρέψει τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση υπαλλήλων της και τρί-
των σε κρίσιμα δεδομένα, όπως τραπεζικά ή ασφαλιστικά στοιχεία. Το μέτρο που
έχει επιλέξει, έχει ως αποτέλεσμα να τυγχάνουν επεξεργασίας τα βιομετρικά χα-
ρακτηριστικά όλων των υπαλλήλων της, ακόμα και όσων η ειδικότητα δεν έχει σχέ-
ση με την επεξεργασία των κρίσιμων δεδομένων, καταγράφοντας την είσοδό τους
στο χώρο, όχι όμως και τις προσβάσεις στα κρίσιμα δεδομένα.
6. Η Αρχή κρίνει ότι ο έλεγχος της φυσικής πρόσβασης (της εισόδου στο χώρο)
μπορεί να επιτευχθεί με ηπιότερα μέσα, όπως κάρτα πρόσβασης, χωρίς βιομετρι-
κά στοιχεία. Οι ιδιαίτερες απαιτήσεις ασφαλείας που επικαλείται ο υπεύθυνος επε-
ξεργασίας υφίστανται μόνο για συγκεκριμένους χώρους ή εφαρμογές λογισμικού
όπου γίνεται η επεξεργασία των κρίσιμων δεδομένων (server room, χώρος απο-
θήκευσης εγγράφων, ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις κλπ.). Ο υπεύθυνος
επεξεργασίας όμως εισάγει μια επαχθή για τα υποκείμενα επεξεργασία, για όλους
τους χώρους εργασίας, χωρίς να έχει σταθμίσει τις εναλλακτικές δυνατότητες που
διαθέτει, για την απαγόρευση της μη εξουσιοδοτημένης πρόσβασης στα κρίσιμα
δεδομένα. Τούτο θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ενίσχυση των μέτρων ασφά-
λειας μόνο στο χώρο φύλαξης των δεδομένων, ο οποίος μπορεί να διαχωρισθεί
φυσικά από τον υπόλοιπο χώρο της εταιρείας. Περαιτέρω, πρέπει να ληφθεί υπό-
ψη ότι η φυσική ασφάλεια δεν αποτελεί το μόνο μέσο ελέγχου της πρόσβασης του
προσωπικού στα συστήματα της εταιρείας. Είναι δυνατό να λαμβάνονται μέτρα για
τη λογική ασφάλεια (ισχυρή αυθεντικοποίηση για την πρόσβαση στα συστήματα,
όπως με τη χρήση κάρτας και κωδικών μιας χρήσης - OTP, περιορισμένα δικαιώμα-
τα πρόσβασης κλπ) τα οποία ενεργούν από κοινού με τα μέτρα φυσικής ασφάλει-
ας για την προστασία των αγαθών της εταιρείας. Ενόψει των ανωτέρω, η Αρχή δια-
πιστώνει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας συλλέγει περισσότερα δεδομένα απ’ όσα
απαιτούνται για την ικανοποίηση του σκοπού της επεξεργασίας και επομένως, σύμ-
φωνα με το άρθρο 21 του Ν. 2472/1997, πρέπει να διαταχθεί η διακοπή της επεξερ-
γασίας βιομετρικών δεδομένων και η καταστροφή των σχετικών δεδομένων.

Η Αρχή:
1. Αποφαίνεται ότι η επεξεργασία που γνωστοποιήθηκε από τον υπεύθυνο επε-
ξεργασίας δεν είναι νόμιμη.
2. Επιβάλλει τη διακοπή της επεξεργασίας βιομετρικών δεδομένων και την κατα-
στροφή των σχετικών δεδομένων.
150
ΕΝΝΟΙΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΗΣ ΠΗΓΗΣ. ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΧΡΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ. ΟΡΟΙ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΠΟ ΙΔΙΩΤΙ-
ΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΝΕΑΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗΣ ΠΥΛΗΣ.

Η Ανώνυμη Εταιρεία, με την επωνυμία «ΘΡΙ ΝΤΑΜΠΙ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑ-
ΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» και διακρι-
τικό τίτλο «3DUBEE Α.Ε.”, η οποία αποτελεί φορέα παροχής υπηρεσιών επεξεργα-
σίας δεδομένων και πληροφοριών, υπέβαλε στην Αρχή την αίτηση με αριθμ. πρωτ.
Γ/ΕΙΣ/3163/30-06-2008 για γνωμοδότηση σχετικά με την νομιμότητα συγκεκρι-
μένης επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Ειδικότερα, η εταιρεία
προτίθεται να θέσει σε λειτουργία μια ιστοσελίδα, στην οποία θα αναρτηθούν πλη-
ροφορίες εντοπισμού και επικοινωνίας με ιατρούς της Αθήνας και της περιφέρειας
Αττικής, όπου διατηρούν ιατρεία. Για τον σκοπό αυτό, και με νομιμοποιητική βάση
της εν λόγω επεξεργασίας τον Ν. 3448/2006 “για την περαιτέρω χρήση πληρο-
φοριών του δημοσίου τομέα και τη ρύθμιση θεμάτων του Υπουργείου Εσωτερικών,
Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης” (ΦΕΚ Α 57/15-3-2006), ζήτησε από τον
Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (εφεξής “Ι.Σ.Α.”) να της χορηγήσει αντίγραφο του μη-
τρώου των μελών του. Επιπλέον, με την προαναφερθείσα αίτησή της στην Αρχή,
υπέβαλε αίτημα να χορηγηθεί από την Αρχή άδεια για ενημέρωση των υποκειμέ-
νων των δεδομένων δια του τύπου. Επισημαίνεται ότι η εταιρεία 3DUBEE έχει ήδη
υποβάλει γνωστοποίηση τήρησης αρχείου επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων
και λειτουργίας αρχείου, με αριθμ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/575/11-07-2008.
Επίσης και ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών με το με αριθμ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/3624/23-
07-2008 έγγραφό του, υπέβαλε αίτημα στην Αρχή για γνωμοδότηση σχετικά με τη
δυνατότητα χορήγησης των αιτηθέντων από την εταιρεία 3DUBEE στοιχείων.
Η Αρχή προκειμένου να κρίνει τις ανωτέρω δυο συναφείς αιτήσεις, συνήλθε στις
προηγούμενες συνεδριάσεις της 13.11.2008, 24.11.2008 και 8.01.2009. Ειδικότερα,
κατά την ακροαματική διαδικασία της 13ης Νοεμβρίου 2008, κλήθηκαν και παρέστη-
σαν για λογαριασμό του Ι.Σ.Α. η Ε. Παπαευαγγέλου, πληρεξούσιος δικηγόρος του
Ι.Σ.Α. και για λογαριασμό της εταιρείας 3DUBEE, ο πληρεξούσιος δικηγόρος Β. Σωτη-
ρόπουλος και οι Α, πρόεδρος της εταιρείας 3DUBEE και Β, αντιπρόεδρος της εταιρεί-
ας 3DUBEE. Στην συνεδρίαση αυτή, η εταιρεία 3DUBEE κατέθεσε στην Αρχή δια του
πληρεξούσιου δικηγόρου της, συμπληρωματική–τροποποιητική της αρχικής, αίτηση
με αριθμ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/6224/13-11-2008, με την οποία δήλωσε πως επιθυμεί να προ-
βεί σε συλλογή και επεξεργασία των στοιχείων των ιατρών από δημόσια προσβάσιμη
πηγή και συγκεκριμένα αξιοποιώντας τη μηχανή αναζήτησης που είναι ήδη εγκατε-
στημένη και λειτουργεί (αναρτημένη) στην ιστοσελίδα του Ι.Σ.Α. Ανέφερε ακόμη ότι
ο κατάλογος των μελών του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών, που περιλαμβάνεται στην
ιστοσελίδα του Ι.Σ.Α., απευθύνεται στο ευρύ κοινό με σκοπό να παράσχει ενημέρωση
σχετικά με τα μέλη του γενικώς και πιο συγκεκριμένα με τις ειδικότητες των ιατρών
σε συνάρτηση με την περιοχή που αυτοί διατηρούν το ιδιωτικό τους ιατρείο. Προς
τούτο, παρέχονται οι απαραίτητες προσωπικές πληροφορίες για κάθε ιατρό (ονομα-
τεπώνυμο, διεύθυνση ιατρείου, τίτλοι, ειδικότητα, τηλέφωνο).
Σύμφωνα με το τροποποιητικό της αίτημα, η εταιρεία 3DUBEE προτίθεται να
προβεί σε συλλογή και επεξεργασία από την ιστοσελίδα του Ι.Σ.Α. των ακόλου-
151
θων στοιχείων: oνοματεπώνυμο, διεύθυνση ιατρείου, ειδικότητα, τηλέφωνο και τυ-

χόν σύμβαση με ασφαλιστικό φορέα (δηλαδή, τους ασφαλιστικούς φορείς, με τους
οποίους τυχόν συμβάλλεται ο κάθε ιατρός). Ως προς το τελευταίο στοιχείο, η εται-
ρεία σε μεταγενέστερο στάδιο, προτίθεται να επικοινωνήσει ατομικά με τους ια-
τρούς έτσι ώστε με την συγκατάθεσή τους, να συμπεριλάβει στο διαδικτυακό της
τόπο τόσο αυτό το στοιχείο όσο και πιθανόν και άλλα στοιχεία τους (ώρες λειτουρ-
γίας των ιατρείων τους κλπ).
Η Αρχή, αφού έλαβε υπόψη τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 και ειδικότερα τα άρ-
θρα 2, 4, 5, 6, 11 παρ. 1, 19 παρ. 1 στοιχ. ιγ’, 24 παρ. 3, των κανονιστικών αποφάσεων
της Αρχής 1/1999, 408/1998 και 26/2004 των νόμων 3448/2006, 3471/2006 και
3418/2005, την γνωμοδότηση 7/2003 της Ομάδας Εργασίας του άρθρου 29 της
Οδηγίας 95/46/ΕΚ, μετά από εξέταση όλων των στοιχείων του φακέλου και των
πρακτικών συνεδριάσεων της 13.11.2008, 24.11.2008 και 8.01.2009 και αφού άκου-
σε τον εισηγητή και τη βοηθό εισηγήτρια
ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, μετά την τροποποίηση του αιτήματος της εταιρείας 3DUBEE, δεν ζητεί-
ται πλέον από τον Ι.Σ.Α. διαβίβαση των στοιχείων των μελών του και, ως εκ τούτου,
δεν πρόκειται ο Ι.Σ.Α. να προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια που συνιστά επεξεργασία
προσωπικών δεδομένων των μελών του. Συνεπώς το αίτημα του Ι.Σ.Α. με την ιδιότητα
του υπευθύνου επεξεργασίας, να γνωμοδοτήσει η Αρχή για τη νομιμότητα της επε-
ξεργασίας (διαβίβασης στοιχείων), δεν έχει πλέον αντικείμενο και δεν εξετάζεται.
2. Επειδή, για την υπαγωγή ενός καταλόγου με ονόματα και άλλα τυχόν προ-
σωπικά στοιχεία στην έννοια της δημόσια προσβάσιμης πηγής δεν αρκεί, απλώς η
ανάρτηση του καταλόγου σε μια ιστοσελίδα στο Διαδίκτυο. Απαιτείται να συντρέχουν
επιπρόσθετες προϋποθέσεις, όπως α) η συλλογή και καταχώριση του συνόλου των
ονομάτων που συγκροτεί τον κατάλογο αυτό, να αποσκοπεί στην ενημέρωση ενός
«ατομικώς μη προσδιορίσιμου κύκλου προσώπων». Με άλλα λόγια, ο κατάλογος
των ονομάτων πρέπει να έχει συνταχθεί και δημοσιοποιηθεί με σκοπό να αποτελέ-
σει πηγή άντλησης πληροφοριών από τον καθένα και όχι μόνον από συγκεκριμένη
κατηγορία προσώπων, β) τα φυσικά πρόσωπα, των οποίων τα ονόματα περιέχονται
στον κατάλογο, να έχουν ενημερωθεί σχετικώς και δώσει την συγκατάθεση τους
ή να είναι προφανές ότι το σύνολο των δημοσιοποιημένων προσωπικών δεδομέ-
νων αποτελεί δημόσια προσβάσιμη πηγή, γ) η καταχώριση σε (δημόσια προσιτό)
κατάλογο να γίνεται, μετά την ενημέρωση του υποκειμένου και εφόσον τούτο δεν
εκφράζει αντίρρηση, και δ) τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, που έχουν συμπε-
ριληφθεί στον κατάλογο, να περιορίζονται στα απαραίτητα για την αναγνώριση της
ταυτότητας συγκεκριμένου προσώπου (βλ. Απόφαση 19/2002 της Αρχής).
Στην προκειμένη περίπτωση, η ανάρτηση καταλόγου των ιατρών – μελών του
Ι.Σ.Α. στην ιστοσελίδα του, συνιστά δημόσια προσβάσιμη πηγή εφόσον πράγματι ο
κατάλογος αυτός με τα δημοσιοποιημένα στοιχεία των ιατρών αποβλέπει στην ενη-
μέρωση του κοινού και περιέχει τα απολύτως απαραίτητα στοιχεία για τον σκοπό
της ενημέρωσης. Παραλλήλως διαπιστώνεται ότι τα υποκείμενα των δεδομένων, οι
ιατροί - μέλη του Ι.Σ.Α. κατά τη συμπλήρωση του ειδικού εντύπου της ετήσιας συν-
δρομής, ενημερώνονται για τη διάθεση των προσωπικών δεδομένων, που τηρού-
νται στον Ι.Σ.Α. για επιστημονικούς, ενημερωτικούς ή (αορίστως) άλλους σκοπούς,
καθώς και για την έκδοση επετηρίδας των μελών και την ανάρτηση των στοιχείων
τους στην ιστοσελίδα του, συγχρόνως δε παρέχεται στα μέλη η δυνατότητα να δη-
152
λώσουν, σε ειδικό πλαίσιο, την άρνησή τους σχετικά με τη διάθεση των παραπάνω
προσωπικών τους δεδομένων. Αντιθέτως, οι ιατροί δεν ενημερώνονται για τη δυνα-
τότητα χρήσης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τους αφορούν και πε-
ριέχονται στον εν λόγω κατάλογο για συγκεκριμένο άλλο σκοπό απ’ αυτόν για τον
οποίο είχαν αρχικώς συλλεγεί.
3. Επειδή ο Ν. 3448/2006 για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημοσίου
τομέα ενσωμάτωσε στην ελληνική έννομη τάξη την Οδηγία 2003/98/ΕΚ της 17ης
Νοεμβρίου 2003 για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημοσίου τομέα (Επί-
σημη Εφημερίδα L 345/31-12-2003). Η Οδηγία αποσκοπεί στη δημιουργία ενός γε-
νικού ρυθμιστικού πλαισίου ως προς την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του
δημόσιου τομέα και ιδίως ως προς την εξασφάλιση δίκαιων, αναλογικών και ισότι-
μων όρων περαιτέρω χρήσης των πληροφοριών αυτών (αιτιολογική σκέψη 8).
Όπως, άλλωστε, αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 6 της Οδηγίας και όπως επι-
σημαίνεται και στην Γνωμοδότηση 7/2003 της 12.12.2003 της Ομάδας Εργασίας
του άρθρου 29, «Η οδηγία για την περαιτέρω χρήση αποβλέπει στην επίτευξη ελά-
χιστης εναρμόνισης των κανόνων που διέπουν την «περαιτέρω χρήση» των πληρο-
φοριών του δημόσιου τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση με σκοπό τη διασφάλιση ίσων
όρων παιχνιδιού» (βλ. σελ. 2 της Γνωμοδότησης 7/2003). Το άρθρο 1 της Οδηγίας
οριοθετεί το αντικείμενο και το πεδίο εφαρμογής της και στην παράγραφο 4 ορίζει
ότι «η παρούσα οδηγία αφήνει ανέπαφο και ουδόλως θίγει το επίπεδο προστασίας
των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων βάσει
των διατάξεων του κοινοτικού και του εθνικού δικαίου και ιδίως δεν μεταβάλλει τις
υποχρεώσεις και τα δικαιώματα που καθορίζονται στην οδηγία 95/46/ΕΚ». Ειδικό-
τερα, ο Ν. 3448/2006 προβλέπει ότι «οι φορείς του δημοσίου τομέα μεριμνούν
ώστε τα έγγραφα, τα οποία βρίσκονται στη κατοχή τους, να μπορούν να χρησιμο-
ποιηθούν για εμπορικούς ή μη σκοπούς, σύμφωνα με τους όρους αυτού του νόμου.
Όπου αυτό είναι δυνατόν, τα έγγραφα διατίθενται και με ηλεκτρονικά μέσα» (άρ-
θρο 2). Ως «φορείς του δημοσίου τομέα» νοούνται, «οι κρατικές αρχές, κεντρικές
και περιφερειακές, οι Ο.Τ.Α. πρώτου και δευτέρου βαθμού, τα λοιπά ν.π.δ.δ., οι κατά
την παράγραφο 2 αυτού του άρθρου οργανισμοί δημοσίου δικαίου και οι ενώσεις
που σχηματίζονται από μία ή περισσότερες από τις αρχές αυτές ή από έναν ή πε-
ρισσότερους από τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου» (άρθρο 4 παρ. 1). Ως «πε-
ραιτέρω χρήση» νοείται «η χρήση (…) εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή φο-
ρέων του δημοσίου τομέα, για εμπορικούς ή μη σκοπούς, πέραν του αρχικού σκο-
πού της εκπλήρωσης δημόσιας αποστολής, για τον οποίο εκδόθηκαν τα έγγραφα
αυτά» (άρθρο 4 παρ. 4). Ως «έγγραφο προς περαιτέρω χρήση» νοείται, εξάλλου
«κάθε έγγραφο, το οποίο εκδίδεται ή κατέχεται από φορείς του δημόσιου τομέα (…)
ανεξάρτητα από το μέσο αποτύπωσης που χρησιμοποιείται (αποτύπωση σε χαρτί,
αποθήκευση σε ηλεκτρονική μορφή ή ηχητική, οπτική, οπτικοακουστική εγγραφή),
καθώς και τμήμα τέτοιου εγγράφου….» (άρθρο 4 παρ. 3). Τέλος, στο άρθρο 3 παρ.
2, προβλέπεται ότι, «η περαιτέρω χρήση εγγράφων γίνεται πάντοτε με την επιφύλα-
ξη τήρησης των διατάξεων για την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, (N. 2472/1997, ΦΕΚ 50 Α΄) όπως κάθε φορά
ισχύουν, και σε κάθε περίπτωση, ύστερα από ειδική επεξεργασία, προκειμένου να
απαλειφθούν τα παραπάνω στοιχεία».
4. Επειδή οι διατάξεις του νόμου 3448/2006 εφαρμόζονται και κατά την περαι-
τέρω χρήση πληροφοριών που αντλούνται από δημόσια προσβάσιμη πηγή, διότι
και στην περίπτωση αυτή οι αντλούμενες πληροφορίες δεν παύουν να «βρίσκονται
153
στην κατοχή» του υπεύθυνου επεξεργασίας. Η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη με το

σκοπό της κοινοτικής οδηγίας 2003/98/ΕΚ, η οποία αποβλέπει στην εξασφάλιση
ομοιόμορφων κανόνων κατά την περαιτέρω χρήση πληροφοριών από το δημόσιο
τομέα.
5. Επειδή, κατά ρητή επιταγή του κοινοτικού και εθνικού νομοθέτη, η διαβίβα-
ση των εγγράφων γίνεται με την επιφύλαξη της τήρησης των διατάξεων για την
προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
(Ν. 2472/1997). Η υποχρέωση όμως απάλειψης των προσωπικών δεδομένων, που
προβλέπεται από το άρθρο 3 παρ. 2 του Ν. 3448/2006, δεν καταλαμβάνει και την
περίπτωση χορήγησης εγγράφων, τα οποία περιέχουν μόνον προσωπικά δεδομένα,
προκειμένου να καταρτισθεί νέο αρχείο με τα δεδομένα αυτά. Η αδόκιμη γραμμα-
τική διατύπωση του νόμου (...και σε κάθε περίπτωση...), που δεν ανταποκρίνεται σε
αντίστοιχη διάταξη της μεταφερόμενης κοινοτικής οδηγίας, δεν δικαιολογεί αντί-
θετη ερμηνεία, η οποία θα οδηγούσε στο άτοπο της αδυναμίας περαιτέρω χρήσης
καταλόγων με ονοματεπώνυμα και άλλα προσωπικά στοιχεία. Στην περίπτωση αυτή
η προστασία των φυσικών προσώπων που περιλαμβάνονται στον κατάλογο επιτυγ-
χάνεται με την εφαρμογή των διατάξεων του Ν. 2472/1997 και των λοιπών συναφών
διατάξεων.
6. Επειδή, όπως προκύπτει από την προμνησθείσα διάταξη του άρθρου 4 παρ. 4
του Ν. 3448/2006, η περαιτέρω χρήση εγγράφων του δημόσιου τομέα για σκοπούς
εμπορικής εκμετάλλευσης είναι καταρχήν επιτρεπτή και δεν θεωρείται ασυμβίβα-
στη με τον πρωτογενή σκοπό της σύνταξης του δημοσίου εγγράφου. Περαιτέρω,
όμως πρέπει να εξασφαλίζονται επαρκώς τα έννομα συμφέροντα των υποκειμέ-
νων, τα οποία έχουν κοινοποιήσει τα προσωπικά τους δεδομένα για ένα συγκε-
κριμένο σκοπό και δεν αναμένουν να χρησιμοποιηθούν αυτά για ένα περαιτέρω
σκοπό που δεν σχετίζεται άμεσα με τον αρχικό σκοπό, όπως είναι η περίπτωση του
δευτερογενούς σκοπού της εμπορικής εκμετάλλευσης. Στην προκειμένη περίπτω-
ση το αίτημα της εταιρείας 3DUBEE αφορά την άντληση προσωπικών δεδομένων
των ιατρών – μελών του Ι.Σ.Α., από την ιστοσελίδα του συλλόγου που είναι νομικό
πρόσωπο δημοσίου δικαίου (Β.Δ. 11.10/7.11/1957), προκειμένου να δημιουργηθεί μια
νέα διαδικτυακή πληροφοριακή πύλη για την ευχερέστερη αναζήτηση από τους
ιδιώτες των ιατρών κατά ειδικότητα και εδαφικά διαμερίσματα, καθώς και με άλλες
πρόσθετες πληροφορίες (π.χ. συμβεβλημένοι με ασφαλιστικά ταμεία). Ο δευτερο-
γενής σκοπός επεξεργασίας είναι διαφορετικός από τον αρχικό (επετηρίδα ιατρών,
ενημέρωση του κοινού, επιστημονική συνεργασία) αλλά όχι και ασυμβίβαστος,
εφόσον η δημιουργία και λειτουργία της νέας εμπλουτισμένης βάσης δεδομένων
αφορά ομοίως την ενημέρωση του κοινού.
7. Επειδή, λαμβάνοντας υπόψη ότι τα προσωπικά δεδομένα των ιατρών – μελών
του Ι.Σ.Α. αντλούνται από δημόσια προσβάσιμη πηγή και πρόκειται να χρησιμοποιη-
θούν για σκοπό συμβατό προς τον αρχικό, η Αρχή κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι δεν
απαιτείται, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε’ του Ν. 2472/1997, νέα συγκα-
τάθεση των υποκειμένων των δεδομένων, αλλά αρκεί η προηγούμενη ενημέρωση
αυτών και η χορήγηση δικαιώματος αντίταξης. Προς τούτο η Αρχή συνεκτιμά το γε-
γονός ότι το επαγγελματικό συμφέρον των υποκειμένων ιατρών για την ευχερέστε-
ρη αναζήτηση των στοιχείων τους από το κοινό συμβαδίζει καταρχήν προς το οι-
κονομικό συμφέρον της αιτούσης για τη δημιουργία της διαδικτυακής πύλης. Εξάλ-
λου, η λύση αυτή (ενημέρωση και δικαίωμα αντίταξης) είναι αντίστοιχη προς τα ορι-
ζόμενα στην ανάλογη περίπτωση του άρθρου 10 παρ. 4 του Ν. 3471/2006, η οποία
154
προβλέπει, για τα περιλαμβανόμενα σε δημόσιο κατάλογο προσωπικά δεδομένα

στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, ότι ο συνδρομητής ενημερώνεται πριν
από τη διαβίβαση σε τρίτους και ότι έχει τη δυνατότητα να αντιταχθεί στη διαβίβα-
ση. Στην προκειμένη περίπτωση, η ενημέρωση πρέπει να γίνει ατομικώς με συστη-
μένη επιστολή προς κάθε ιατρό - μέλος του Ι.Σ.Α. Η ενημέρωση, πέραν των στοιχεί-
ων που προβλέπει το άρθρο 11 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, πρέπει να διαλαμβάνει την
αυτοδέσμευση του υπεύθυνου επεξεργασίας ότι τα ονοματεπώνυμα των ιατρών θα
αναφέρονται κατά αλφαβητική σειρά χωρίς διαφημιστική διαφοροποίηση και ότι οι
ιατροί δεν υπέχουν οποιαδήποτε οικονομική επιβάρυνση. Παραλλήλως πρέπει με
την ενημέρωση να παρέχεται η ευχέρεια στα υποκείμενα των δεδομένων να αντι-
ταχθούν, μέσα σε εύλογο χρόνο (όχι κατώτερο του εξηκονθημέρου) από την περι-
έλευση της συστημένης επιστολής, στην ανάρτηση των προσωπικών τους δεδομέ-
νων στην νέα ιστοσελίδα και να καθίσταται σαφές ότι η παράλειψη άσκησης δικαι-
ώματος αντίρρησης μέσα στην προθεσμία έχει την έννοια της συναίνεσης. Εξυπα-
κούεται ότι, καθ’ όσον αφορά πρόσθετες πληροφορίες που δεν εμφαίνονται στην
ιστοσελίδα του Ι.Σ.Α. (π.χ. ώρες λειτουργίας ιατρείων, συμβάσεις με ασφαλιστικά
ταμεία), απαιτείται η συνδρομή και ρητή συγκατάθεση των υποκειμένων για τη συλ-
λογή και την επεξεργασία τους.
8. Επειδή το άρθρο 24 παρ. 3 του Ν. 2472/1997 προβλέπει ότι η ενημέρωση,
εφόσον αφορά μεγάλο αριθμό υποκειμένων, μπορεί να γίνει και δια του τύπου με
τις λεπτομέρειες που καθορίζει η Αρχή. Συναφώς το άρθρο 3 παρ. 3 της Κανονι-
στικής Πράξης 1/1999 της Αρχής ορίζει ότι «κατ΄ εξαίρεση και ύστερα από άδεια
της Αρχής, η οποία παρέχεται είτε για επιμέρους κλάδους ή τομείς δραστηριότη-
τας ύστερα από αίτηση των ενδιαφερομένων, είτε για συγκεκριμένο κάθε φορά
αρχείο ύστερα από αίτηση του υπευθύνου επεξεργασίας, όταν η ενημέρωση αφο-
ρά μεγάλο αριθμό υποκειμένων, επιτρέπεται η ενημέρωσή τους δια του τύπου είτε
με οποιοδήποτε άλλο τρόπο πρόσφορο και σαφή τρόπο». Περαιτέρω, με την Κανο-
νιστική Απόφαση 408/1998 της Αρχής, ο αριθμός των υποκειμένων επεξεργασίας
προσδιορίσθηκε σε 1000 τουλάχιστον άτομα. Από το συνδυασμό των παραπάνω
διατάξεων προκύπτει ότι η ενημέρωση των υποκειμένων δια του τύπου είναι εξαι-
ρετικό μέτρο που επιτρέπεται ύστερα από άδεια της Αρχής, η οποία συνεκτιμά την
αδυναμία ενημέρωσης με άλλο πρόσφορο τρόπο, τον μεγάλο αριθμό των υποκει-
μένων, το σκοπό της επεξεργασίας και τις ειδικές συνθήκες συλλογής των δεδο-
μένων για τη δημιουργία του αρχείου. Στην υπό κρίση περίπτωση υπερβαίνει μεν ο
αριθμός των μελών του Ι.Σ.Α. τα χίλια άτομα, αλλά είναι γνωστά τα ονοματεπώνυ-
μα και οι διευθύνσεις των υποκειμένων, τα οποία μπορούν να ενημερωθούν ατομι-
κώς. Έτσι, η Αρχή, συνεκτιμώντας και το σκοπό επεξεργασίας που είναι η εμπορι-
κή εκμετάλλευση της παροχής υπηρεσιών υγείας, κρίνει ότι ενημέρωση των υπο-
κειμένων με συστημένη επιστολή είναι ο προσφορότερος και ασφαλέστερος τρό-
πος προκειμένου να παρασχεθεί σε όλους τους ενδιαφερόμενους ιατρούς η δυνα-
τότητα άσκησης του δικαιώματος αντίρρησης. Συνεπώς, πρέπει να απορριφθεί το
αίτημα της εταιρείας 3DUBEE για τη χορήγηση άδειας ενημέρωσης δια του τύπου.

Η Αρχή,
1. Αποφαίνεται ότι είναι νόμιμη η δημιουργία και λειτουργία από την εταιρεία
3DUBEE, on-line βάσης δεδομένων αναζήτησης ιατρών – μελών του Ι.Σ.Α. από χρή-
στες διαδικτύου, όπως αυτή έχει γνωστοποιηθεί στην Αρχή, υπό τον όρο της προ-
155
ηγούμενης ενημέρωσης των υποκειμένων των δεδομένων και της τήρησης του δι-
καιώματος αντίταξης στην επεξεργασία των δεδομένων που τα αφορούν, κατά τα
ειδικότερα αναφερόμενα στο σκεπτικό.
2. Απορρίπτει το αίτημα της ενημέρωσης δια του τύπου και κρίνει ότι η εταιρεία
3DUBEE υποχρεούται να ενημερώσει ατομικώς με συστημένη επιστολή τα υποκεί-
μενα των δεδομένων για την σκοπούμενη επεξεργασία.
3. Επιβάλλει την υποχρέωση ενημέρωσης των υποκειμένων, η οποία, πέραν των
στοιχείων που αναφέρονται στο άρθρο 11 παρ. 1 του Ν. 2472/1997, θα περιλαμβάνει
την αυτοδέσμευση της εταιρείας ότι δεν θα επιβαρύνει οικονομικά τα υποκείμενα
για την σκοπούμενη επεξεργασία και θα παρουσιάζει τα ονόματα των ιατρών στην
ιστοσελίδα κατά αλφαβητική σειρά χωρίς διαφημιστική διαφοροποίηση.
4. Αποφαίνεται ότι η εταιρεία οφείλει να τάξει στα υποκείμενα των δεδομένων
εύλογη προθεσμία που δεν πρέπει να είναι κατώτερη των εξήντα (60) ημερών για
την άσκηση του δικαιώματος αντίρρησης, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο
σκεπτικό.
ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΜΕΡΩΝ ΣΕ ΠΑΙΔΙΚΕΣ ΧΑΡΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ.

Με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 222/04.12.2007 έγγραφό του ο Δήμαρχος Αθηναίων ζή-
τησε τη γνώμη της Αρχής σχετικά με την νομιμότητα εγκατάστασης και λειτουρ-
γίας κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης στις δημοτικές παιδικές χαρές. Ο Δήμος
Αθηναίων διαθέτει 147 χώρους με όργανα παιδικής χαράς, από τους οποίους οι 52
έχουν διαμορφωθεί και πιστοποιηθεί με βάση τις προδιαγραφές του ΕΛΟΤ και τα
ευρωπαϊκά δεδομένα. Εξαιτίας των βλαβών υποβάλλονται, κατά μέσο όρο, ογδό-
ντα αιτήσεις αποκατάστασης ανά μήνα. Οι βλάβες είναι αποτέλεσμα βανδαλισμών,
ολικής αφαίρεσης οργάνων ακόμα και δαπέδων ασφαλείας, ενώ η δαπάνη που
προκαλείται είναι υπέρμετρη και η τεχνική υπηρεσία του Δήμου οδηγείται σε αδυ-
ναμία να προβαίνει σε αποκατάσταση όλων των χώρων.
Ο Δήμος υποστηρίζει ότι τα φαινόμενα αυτά πλήττουν άμεσα την άσκηση του
δικαιώματος του παιδιού στην ανάπαυση και στις δραστηριότητες του ελεύθερου
χρόνου (άρθρο 31 παρ. 1 της Διεθνούς Σύμβασης για τα δικαιώματα του παιδιού,
όπως κυρώθηκε με το Ν. 2101/1992), ενώ, ως οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης,
οφείλει να προάγει το δικαίωμα του παιδιού να συμμετέχει πλήρως στην πολιτιστι-
κή και καλλιτεχνική ζωή και να ενθαρρύνει την προσφορά κατάλληλων και ίσων ευ-
καιριών για πολιτιστικές, καλλιτεχνικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες ελεύθε-
ρου χρόνου (άρθρο 31 παρ. 2 της προαναφερθείσας Διεθνούς Σύμβασης). Επίσης,
υποστηρίζει ότι το παιδί αποτελεί ευάλωτη κοινωνική ομάδα και οι φορείς κρατικής
εξουσίας οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να του εξασφαλί-
ζουν την ευημερία, την προστασία και τη φροντίδα του, λαμβάνοντας υπόψη τα δι-
καιώματα και τις υποχρεώσεις των γονέων του, των επιτρόπων του ή των άλλων
προσώπων που είναι υπεύθυνα για αυτό (άρθρο 3 παρ. 2 και 3 της προαναφερθεί-
σας Διεθνούς Σύμβασης).
Η Αρχή, με το υπ’ αριθμ. πρωτ. Γ/ΕΞ/5081/02.10.2008 έγγραφό της ζήτησε διευ-
κρινίσεις σχετικά με το σκοπό της εγκατάστασης καθώς και λεπτομέρειες για τους
όρους λειτουργίας του συστήματος και το ρόλο των υπηρεσιών του Δήμου σε αυτή.
156
Ο Δήμαρχος γνωστοποίησε τα στοιχεία αυτά με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 101/07.10.2008

έγγραφό του.
Με το νεώτερο αυτό έγγραφο, διευκρινίζεται ότι ο σκοπός της τοποθέτησης κα-
μερών είναι κυρίως η προστασία των παιδιών που χρησιμοποιούν τις παιδικές χα-
ρές, των συνοδών τους (αναφέρεται ότι είναι κατά κανόνα γιαγιάδες) καθώς και
των εργαζομένων του Δήμου, από πρόσωπα που ενδέχεται να εκδηλώσουν πα-
ραβατική συμπεριφορά. Ο Δήμος δηλώνει ότι υποχρεούται να μεριμνήσει για την
ασφάλεια και την αποτελεσματική εποπτεία στις παιδικές χαρές από τη Σύμβαση δι-
καιωμάτων του παιδιού. Επιπλέον σκοπός επεξεργασίας είναι η προστασία των πε-
ριουσιακών αγαθών του Δήμου, δηλαδή των εγκαταστάσεων που βρίσκονται εντός
των χώρων των παιδικών χαρών.
Ο Δήμος σχεδιάζει να εγκαταστήσει μία κάμερα (κατά κανόνα) σε κάθε παιδι-
κή χαρά, με λήψη εικόνας κι όχι ήχου, που θα λειτουργεί όλη τη διάρκεια της ημέ-
ρας. Τα δεδομένα θα αποθηκεύονται για μία ημέρα. Κατά τις εργάσιμες ημέρες και
ώρες η παρακολούθηση θα γίνεται από υπαλλήλους του Οργανισμού Νεολαίας και
Άθλησης (ΟΝΑ) του Δήμου, ενώ τα υπόλοιπα διαστήματα από τη Δημοτική Αστυ-
νομία. Σε περίπτωση εντοπισμού παραβατικής συμπεριφοράς θα ειδοποιείται άμε-
σα η Αστυνομία, ενώ σε περίπτωση δολιοφθοράς θα επεμβαίνει άμεσα η Δημοτική
Αστυνομία σε συνεργασία με την Αστυνομία. Επίσης, επισημαίνει ότι στις αρμοδιό-
τητες της Δημοτικής Αστυνομίας περιλαμβάνεται η φύλαξη των δημοτικών ή κοινο-
τικών εγκαταστάσεων και της δημοτικής ή κοινοτικής περιουσίας, όπως προκύπτει
από το άρθρο 2, παρ. Α33 του Π.Δ. 23/2002.
Με το ίδιο έγγραφο παρατίθεται κατάλογος των παιδικών χαρών που ανήκουν
στην αρμοδιότητα του Δήμου Αθηναίων και αναφέρεται ότι τα φαινόμενα βίας εμ-
φανίζονται παρά την ύπαρξη φυλάκων, καθώς έχει αποδειχθεί ότι η παρουσία τους
δεν δρα αποτρεπτικά. Επίσης, προστίθεται ότι η τοποθέτηση συναγερμών δεν είναι
κατάλληλη για ανοιχτούς χώρους, που παραβιάζονται ακόμα και από παιδιά που
τους χρησιμοποιούν, για να παίξουν, εκτός ωραρίου.
Κατά τη συνεδρίαση της Αρχής εκτέθηκαν οι απόψεις του Δήμου Αθηναίων από
την εκπρόσωπό του. Κατόπιν αιτήματος της Αρχής, ο Πρόεδρος του ΟΝΑ επιβεβαί-
ωσε με το υπ’ αριθμ. πρωτ. 286/22.06.2009 έγγραφο ότι δεν υπάρχει ρητή νομο-
θετική διάταξη που να επιτρέπει στους Δήμους την εγκατάσταση κλειστού κυκλώ-
ματος τηλεόρασης.

1. Όπως προβλέπεται στην οδηγία 1122/2000 της Αρχής, τα δεδομένα ήχου και
εικόνας, εφόσον αναφέρονται σε πρόσωπα, συνιστούν δεδομένα προσωπικού χα-
ρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α΄ του Ν. 2472/1997, διότι αποτελούν
πληροφορίες που αναφέρονται στο υποκείμενο των δεδομένων. Συνεπώς, η επε-
ξεργασία τους υπόκειται στις ρυθμίσεις του Ν. 2472/1997 για την προστασία του
προσώπου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.
2. Το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προστασία των Δικαιωμάτων του
Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ) ορίζει ότι «1. Κάθε πρόσωπο
έχει δικαίωμα στο σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής του ζωής, της κατοικίας
του και της αλληλογραφίας του. 2. Δεν επιτρέπεται να υπάρξει επέμβαση δημόσιας
αρχής στην άσκηση αυτού του δικαιώματος, εκτός εάν η επέμβαση αυτή προβλέπε-
157
ται από νόμο και αποτελεί μέτρο το οποίο, σε μία δημοκρατική κοινωνία, είναι ανα-
γκαίο για την εθνική ασφάλεια, τη δημόσια ασφάλεια, την οικονομική ευημερία της
χώρας, την προάσπιση της τάξης και την πρόληψη ποινικών παραβάσεων, την προ-
στασία της υγείας ή της ηθικής, ή την προστασία των δικαιωμάτων και ελευθεριών
άλλων». Όπως έχει κρίνει το ΕΔΔΑ (Απόφαση Peck κατά Ηνωμένου Βασιλείου της
28-4-2003) η συνεχής ή συστηματική επιτήρηση προσώπων σε δημόσιους χώρους
με καταγραφή των δεδομένων τους συνιστά προσβολή του δικαιώματος της ιδιωτι-
κής ζωής που προστατεύεται από το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ. Η χρήση συστημάτων παρα-
κολούθησης σε δημόσιους χώρους είναι επιτρεπτή μόνο για λόγους δημόσιου συμ-
φέροντος που προβλέπονται ρητώς από τυπικό νόμο ή διάταγμα εκδιδόμενο κατόπιν
ειδικής εξουσιοδοτήσεως. Όταν υπεύθυνος επεξεργασίας είναι δημόσια αρχή, απαι-
τείται, σύμφωνα και με την αρχή της νομιμότητας που διέπει τη δράση της Διοίκησης,
η σχετική αρμοδιότητα για την εγκατάσταση και λειτουργία κλειστού κυκλώματος
τηλεόρασης να προβλέπεται ειδικώς από νομοθετική ή κανονιστική διάταξη, η οποία
πρέπει, μεταξύ άλλων, να προσδιορίζει το σκοπό της επεξεργασίας.
3. Στην προκειμένη περίπτωση, η υπαίθρια δημοτική παιδική χαρά, κατά τις ώρες
λειτουργίας της, εξομοιώνεται με δημόσιο χώρο προσιτό στο κοινό. Ως εκ τούτου,
απαιτείται κατά τα προλεχθέντα, να υφίσταται ρητή και ειδική διάταξη, η οποία να
απονέμει στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης ή ειδικά στο Δήμο Αθηναίων
την αρμοδιότητα εγκαταστάσεως και λειτουργίας συστήματος καταγραφής εικόνας
ή/και ήχου των προσώπων που επισκέπτονται τις παιδικές χαρές. Τέτοια όμως αρ-
μοδιότητα δεν προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία και συνεπώς η Αρχή κρίνει,
κατά πλειοψηφία, ότι το αίτημα του Δήμου Αθηναίων, κατά το μέρος που αφορά
την εγκατάσταση κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης κατά τις ώρες λειτουργίας των
παιδικών χαρών, πρέπει να κριθεί μη νόμιμο. Απομένει να ερευνηθεί η νομιμότητα
λειτουργίας του συστήματος επιτήρησης κατά το χρόνο που οι παιδικές χαρές πα-
ραμένουν κλειστές.
4. Η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ και δ΄ του Ν. 2472/1997 προβλέπει ότι
«Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει
:... β) Να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαι-
τείται εν όψει των σκοπών της επεξεργασίας...δ) Να διατηρούνται σε μορφή που να
επιτρέπει τον προσδιορισμό της ταυτότητας των υποκειμένων τους μόνο κατά τη δι-
άρκεια της περιόδου που απαιτείται, κατά την κρίση της Αρχής, για την πραγματο-
ποίηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασίας τους». Η διάταξη αυτή
θέτει ως κριτήρια για τη νομιμότητα κάθε επεξεργασίας τις αρχές της αναγκαιότη-
τας, της αναλογικότητας και της χρονικά πεπερασμένης διατήρησης των προσωπι-
κών δεδομένων. Σύμφωνα με την αρχή της αναγκαιότητας, πρέπει κάθε φορά να
εξετάζεται αν η επεξεργασία των συγκεκριμένων προσωπικών δεδομένων είναι
απολύτως αναγκαία για τον επιδιωκόμενο σκοπό, ο οποίος δεν μπορεί να επιτευ-
χθεί με λιγότερο επαχθή για το πρόσωπο μέσα. Περαιτέρω, η αρχή της αναλογικό-
τητας επιβάλλει σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση να κρίνεται, εάν το συμφέρον
του υπευθύνου της επεξεργασίας είναι καταφανώς υπέρτερο των δικαιωμάτων και
των συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα και ότι επι-
πλέον δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες των τελευταίων (βλ. άρθρο 1 σημ. 2Α
της Οδηγίας 1122/2000 για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων μέσω κλει-
στών κυκλωμάτων). Εξάλλου, η αρχή της χρονικά πεπερασμένης τήρησης των προ-
σωπικών δεδομένων επιβάλλει την τήρηση των δεδομένων μόνο για τη χρονική δι-
άρκεια που είναι απαραίτητη για την επίτευξη του σκοπού της επεξεργασίας.
158
5. Το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε΄ του N. 2472/1997 ορίζει ότι η επεξεργασία δεδο-

μένων προσωπικού χαρακτήρα χωρίς τη συγκατάθεση των υποκειμένων επιτρέπε-
ται όταν «η επεξεργασία είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννο-
μου συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή ο τρίτος ή οι τρίτοι
στους οποίους ανακοινώνονται τα δεδομένα και υπό τον όρο ότι τούτο υπερέχει
προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία αναφέ-
ρονται τα δεδομένα και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών». Ως υπέρ-
τερο έννομο συμφέρον του υπεύθυνου επεξεργασίας νοείται και η προστασία προ-
σώπων ή αγαθών, όπως έχει ήδη ορίσει η Αρχή στην Οδηγία 1122/2000 για τα κλει-
στά κυκλώματα τηλεόρασης (βλ. άρθρο 1 σημ. 2 της Οδηγίας, ό.π).
6. Στο άρθρο 6 παρ. 1 του Ν. 2472/1997 προβλέπεται ότι «Ο υπεύθυνος επεξερ-
γασίας υποχρεούται να γνωστοποιήσει εγγράφως στην Αρχή, τη σύσταση και λει-
τουργία αρχείου ή την έναρξη της επεξεργασίας». Η διάταξη αυτή, ερμηνευόμενη
υπό το πρίσμα της αντίστοιχης διάταξης του άρθρου 18 παρ. 1 της Οδηγίας 95/46/
ΕΚ, έχει την έννοια ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να προβεί σε γνωστο-
ποίηση πριν από την έναρξη της επεξεργασίας.
7. Η διάταξη του άρθρου 11 παρ. 1 του Ν. 2472/1997 ορίζει ότι «Ο υπεύθυνος επε-
ξεργασίας οφείλει, κατά το στάδιο της συλλογής δεδομένων προσωπικού χαρακτή-
ρα, να ενημερώνει με τρόπο πρόσφορο και σαφή το υποκείμενο για τα εξής του-
λάχιστον στοιχεία: την ταυτότητά του και την ταυτότητα του τυχόν εκπροσώπου του,
τον σκοπό της επεξεργασίας, τους αποδέκτες ή τις κατηγορίες αποδεκτών των δε-
δομένων, την ύπαρξη του δικαιώματος πρόσβασης».
8. Στην υπό κρίση περίπτωση, ο Δήμος έχει έννομο συμφέρον να φροντίζει για
την προστασία των εγκαταστάσεών του, καθώς η αρμοδιότητα αυτή προκύπτει από
τις διατάξεις του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων. Οι περιφραγμένες παιδικές χα-
ρές των οποίων οι είσοδοι κλειδώνουν μετά τη λήξη του ωραρίου λειτουργίας τους,
ώστε να εμποδίζεται η είσοδος του κοινού σε αυτές, εξομοιώνονται προς δημοτι-
κά κτίρια κατά το χρονικό διάστημα που παραμένουν κλειστές. Ο Δήμος, ως υπεύ-
θυνος επεξεργασίας οφείλει, πριν την εγκατάσταση ενός επαχθούς για τα υποκεί-
μενα των δεδομένων συστήματος, να λάβει κάθε αναγκαίο μέτρο για την ικανοποί-
ηση του σκοπού που επιδιώκει, δηλαδή της προστασίας των εγκαταστάσεών του.
Επομένως, θα πρέπει να έχουν εξαντληθεί οι εναλλακτικές λύσεις (π.χ. διόρθωση
στις περιφράξεις, ασφαλές κλείδωμα των εγκαταστάσεων εκτός ωραρίου, φωτι-
σμός κατά τις νυχτερινές ώρες, κλπ) και να είναι βέβαιο ότι οι χώροι αυτοί λειτουρ-
γούν με βάση τις προδιαγραφές του ΕΛΟΤ. Αφού ικανοποιηθεί η απαίτηση αυτή,
θα πρέπει να αξιολογηθεί εάν η λειτουργία του κλειστού κυκλώματος τηλεόρα-
σης είναι αναγκαίο και πρόσφορο μέσο για την επίτευξη του σκοπού της ασφάλει-
ας των εγκαταστάσεων, σταθμίζοντας και το γεγονός ότι η εγκατάσταση καμερών
σε χώρο που παίζουν παιδιά συνιστά καταρχήν προσβολή του δικαιώματος της ιδι-
ωτικής ζωής. Δεδομένου ότι το παιχνίδι αποτελεί ένα από τα βασικά μέσα ανάπτυ-
ξης της προσωπικότητας των παιδιών, η χρήση καμερών σε παιδικές χαρές πρέπει
να αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα, καθώς δεν είναι εύκολο να αξιολογηθούν
οι συνέπειες που μια τέτοια επεξεργασία μπορεί να έχει για την ελεύθερη ανάπτυ-
ξη της προσωπικότητας των ανηλίκων. Υπάρχει ο κίνδυνος να περιορισθεί η ανά-
πτυξη της έννοιας της ελευθερίας τους, εάν πιστέψουν από μικρή ηλικία ότι είναι
φυσιολογικό να παρακολουθούνται μέσω καμερών (βλ. και γνωμοδότηση 2/2009
της Ομάδας εργασίας του άρθρου 29). Ο κίνδυνος αυτός υφίσταται ακόμα και αν οι
συσκευές αυτές βρίσκονται εκτός λειτουργίας, διότι δημιουργείται το αίσθημα ότι
159
πολύ πιθανό να βρίσκεται ο πολίτης υπό παρακολούθηση. Από την άλλη πλευρά, ο
Δήμος ορθώς υποστηρίζει ότι οφείλει να παρέχει τα αναγκαία μέσα για την ευημε-
ρία, την προστασία και τη φροντίδα του παιδιού. Οι παιδικές χαρές αποτελούν εγκα-
ταστάσεις που συμβάλλουν προς την κατεύθυνση αυτή. Επομένως είναι σκόπιμο να
μελετηθούν οι παράγοντες αυτοί, ώστε να διαπιστωθεί αν η υπό όρους εγκατάστα-
ση κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε παιδικές χαρές, εκτός του ωραρίου λει-
τουργίας τους, επιτυγχάνει το σκοπό της ασφάλειας των εγκαταστάσεων, χωρίς να
προσβάλει υπέρμετρα τα δικαιώματα τόσο των παιδιών, όσο και των συνοδών τους.
9. Ενόψει των ανωτέρω, η Αρχή κρίνει ότι πρέπει να επιτραπεί δοκιμαστικά η
εγκατάσταση κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε ένα περιορισμένο αριθμό δέκα
(10) παιδικών χαρών του Δήμου Αθηναίων. Ο Δήμος υποχρεούται μετά την πάρο-
δο ενός έτους να καταθέσει συγκριτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν την αποτε-
λεσματικότητα του συστήματος για την προστασία των εγκαταστάσεών του, καθώς
και την αναλογικότητα αυτού. Η εγκατάσταση επιτρέπεται να γίνει μόνο σε παιδικές
χαρές που πληρούν τις προδιαγραφές του ΕΛΟΤ και υπό τον όρο ότι έχουν ληφθεί
όλα τα λοιπά μέτρα για την προστασία του χώρου. Τα δεδομένα επιτρέπεται να τη-
ρούνται το πολύ έως 24 ώρες. Εξυπακούεται ότι πρέπει να ικανοποιούνται όλες οι
απαιτήσεις για την ενημέρωση των υποκειμένων, όπως αυτές ορίζονται στην οδη-
γία 1122/2000 της Αρχής για τα κλειστά κυκλώματα και να γίνει γνωστοποίηση της
επεξεργασίας στην Αρχή.

Η Αρχή:
1. Αποφαίνεται ότι η λειτουργία κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης στις παιδικές
χαρές του Δήμου Αθηναίων όταν αυτές λειτουργούν και είναι προσβάσιμες στο
κοινό δεν επιτρέπεται.
2. Επιτρέπει, δοκιμαστικά για ένα έτος, την εγκατάσταση καμερών σε δέκα (10)
παιδικές χαρές του Δήμου Αθηναίων, οι οποίες θα πρέπει να λειτουργούν αποκλει-
στικά εκτός ωραρίου σε χώρους που δεν επιτρέπεται η πρόσβαση. Πριν την εγκα-
τάσταση καμερών στις παιδικές χαρές αυτές θα πρέπει να έχουν ληφθεί τα μέτρα
που περιγράφονται στο σκεπτικό της παρούσης. Ο Δήμος υποχρεούται να υποβά-
λει στην Αρχή συγκριτική μελέτη για την αποτελεσματικότητα και την αναλογικότη-
τα του συστήματος μετά την πάροδο ενός έτους από την έναρξη της επεξεργασίας.
ΠΑΡΑΝΟΜΗ Η ΣΥΛΛΟΓΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟΥ ΚΑΙ

AΛΛΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ ΚΑΙ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ
ΕΝΩΣΕΙΣ ΧΩΡΙΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΔΡΟΜΗΤΩΝ.

(Βλέπε το ιστορικό της υπόθεσης και τα ευρήματα του διοικητικού ελέγχου στην
ιστοσελίδα της Αρχής www.dpa.gr στην ενότητα Αποφάσεις)

1. Όπως ορίζεται στο άρθρο 4, παρ. 1, εδ. α’ του Ν. 2472/1997 τα δεδομένα προ-
σωπικού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει να συλλέγονται
κατά τρόπο θεμιτό και νόμιμο για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς
160
και να υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επεξεργασία ενόψει των σκοπών αυτών. Οι δι-
ευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αποτελούν δεδομένα προσωπικού χαρα-
κτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α’ του Ν. 2472/1997, όταν ανήκουν σε
φυσικά πρόσωπα. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το υπ’ αριθμ.
1 εύρημα, πραγματοποιείται συλλογή διευθύνσεων από ιστοσελίδες, όπου το υπο-
κείμενο των δεδομένων έχει ανακοινώσει τα στοιχεία του για τελείως διαφορετι-
κό σκοπό, για παράδειγμα για την αποστολή μηνυμάτων επικοινωνίας για προσω-
πικούς σκοπούς ή για τη συμμετοχή του σε ομάδες συζήτησης. Το αυτόματο λογι-
σμικό έχει ρυθμιστεί έτσι ώστε να μην κάνει καμία διάκριση των διευθύνσεων που
συλλέγει με κριτήριο το σκοπό της δημοσίευσης τους, συλλέγοντας όλα τα στοι-
χεία τα οποία συναντά. Επομένως, οι διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, που
συλλέγονται με τον τρόπο αυτό, δεν συλλέγονται με τρόπο θεμιτό και νόμιμο, για
καθορισμένους και νόμιμους σκοπούς και δεν υφίστανται θεμιτή και νόμιμη επε-
ξεργασία εν όψει των σκοπών αυτών, κατά παράβαση της προαναφερθείσας διά-
ταξης του Ν. 2472/1997. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι το έννομο
συμφέρον που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ή οι τρίτοι στους οποίους ανα-
κοινώνονται τα δεδομένα δεν υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερό-
ντων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδομένα, καθώς προκαλείται ση-
μαντική όχληση στους αποδέκτες των μηνυμάτων αλλά και πιθανά επιπρόσθετο κό-
στος από τη χρήση υπηρεσιών διαδικτύου για την ανάγνωση των μηνυμάτων. Έτσι,
όσον αφορά στη συλλογή διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου χωρίς τη συ-
γκατάθεση του υποκείμενου, δεν μπορεί να έχει εφαρμογή η διάταξη του άρθρου
5, παρ. 2 ε’ του Ν. 2472/1997. Επισημαίνεται ότι η Ομάδα Εργασίας του άρθρου 29
της οδηγίας 95/46/ΕΚ έχει παρουσιάσει, αναλυτικά, το σκεπτικό αυτό στο έγγραφο
εργασίας υπ’ αριθμ. 37/21.11.2000 (σελ. 37, 38 και 43, 44), ενώ παρόμοια παρουσί-
αση βρίσκεται και στο βιβλίο Regulating Spam, A European Perspective after the
Adoption of the E-Privacy Directive (κεφάλαιο 4, Harvesting, σελίδες 67-79). Επο-
μένως, το αρχείο που έχει δημιουργήσει η Calino, με την τεχνική που περιγράφε-
ται στο εύρημα υπ’ αριθμ. 1 του πορίσματος, παραβιάζει τις διατάξεις των άρθρων 4,
5 παρ. 2 του ν. 2472/1997 και τα στοιχεία του πρέπει να καταστραφούν. Καθώς το
αρχείο αυτό έχει διαβιβασθεί σε απροσδιόριστο αριθμό πελατών της εταιρείας, εί-
ναι προς το συμφέρον των υποκειμένων της επεξεργασίας να ενημερωθούν όλοι
όσοι αγόρασαν το αρχείο αυτό ώστε να προβούν σε διαγραφή των δεδομένων που
έχουν συλλεγεί παράνομα. Η πλήρης άρση της παράβασης μπορεί να επιτευχθεί
μόνο με τη διαγραφή των στοιχείων από όλα τα πωληθέντα αντίγραφα.
2. Όπως ορίζει το άρθρο 11 παρ. 1 του Ν. 2472/1997 «Ο υπεύθυνος επεξεργασίας
οφείλει, κατά το στάδιο της συλλογής δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, να ενη-
μερώνει με τρόπο πρόσφορο και σαφή το υποκείμενο για τα εξής τουλάχιστον στοι-
χεία: α. την ταυτότητά του και την ταυτότητα του τυχόν εκπροσώπου του, β. τον
σκοπό της επεξεργασίας, γ. τους αποδέκτες ή τις κατηγορίες αποδεκτών των δεδο-
μένων, δ. την ύπαρξη του δικαιώματος πρόσβασης». Όπως προκύπτει από το εύρη-
μα υπ’ αριθμ. 2, ο υπεύθυνος επεξεργασίας δεν φροντίζει σε κανένα σημείο για την
παροχή ενημέρωσης προς τα υποκείμενα των δεδομένων κατά το στάδιο της συλ-
λογής τους. Είναι αληθές ότι ο σκοπός που επιδιώκει η Calino, δηλαδή το οικονομι-
κό συμφέρον για τη δημιουργία της εφαρμογής καταλόγου επαγγελματικών διευ-
θύνσεων, συμβαδίζει καταρχήν με το επαγγελματικό συμφέρον των υποκειμένων
για την ευχερέστερη αναζήτηση των στοιχείων τους από το κοινό. Έτσι, για τη χρή-
ση των στοιχείων που λαμβάνονται από τους επαγγελματικούς φορείς και τις επαγ-
161
γελματικές εκθέσεις δεν απαιτείται, σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε’ του

Ν. 2472/1997, νέα συγκατάθεση των υποκειμένων των δεδομένων, αλλά αρκεί η
προηγούμενη ενημέρωση αυτών σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 11 παρ. 1 του
Ν. 2472/1997. Στην προκειμένη όμως περίπτωση, η ενημέρωση αυτή θα έπρεπε να
είχε διενεργηθεί μέσω ατομικής επιστολής με την οποία να παρέχεται ικανό χρονι-
κό διάστημα για την άσκηση του δικαιώματος αντίρρησης, καθώς τα στοιχεία διεύ-
θυνσης είναι διαθέσιμα στην Calino και ο τρόπος αυτός αποτελεί τον προσφορότε-
ρο και ασφαλέστερο προκειμένου να ικανοποιηθούν τα δικαιώματα όλων των υπο-
κειμένων της επεξεργασίας. Επομένως, κατά παράβαση του άρθρου 11 παρ. 1 του
ν. 2472/97, έγινε συλλογή των παραπάνω στοιχείων από καταλόγους επαγγελμα-
τικών ενώσεων. Περαιτέρω παρατηρείται ότι οι διάφορες επαγγελματικές ενώσεις
οφείλουν, κατά το στάδιο συλλογής των δεδομένων, να ενημερώνουν τα υποκείμε-
να για τους αποδέκτες ή τις κατηγορίες αποδεκτών των δεδομένων. Η Αρχή κρίνει
ότι πρέπει με την επιμέλεια των εισηγητών της υποθέσεως να ενημερωθούν οι
επαγγελματικές ενώσεις για την υποχρέωσή τους αυτή.
3. Στο άρθρο 10, παρ. 4 του Ν. 3471/2006 ορίζεται ότι «Τα δεδομένα προσωπικού
χαρακτήρα που περιλαμβάνονται σε δημόσιο κατάλογο επιτρέπεται να υπόκεινται
σε επεξεργασία μόνο για τους σκοπούς για τους οποίους έχουν συλλεγεί. Όταν τα
δεδομένα αυτά διαβιβάζονται σε τρίτους, ο συνδρομητής θα πρέπει να ενημερώ-
νεται, πριν από τη διαβίβαση, για αυτή τη δυνατότητα και για τον παραλήπτη ή για
τις κατηγορίες των πιθανών παραληπτών, να έχει δε την ευκαιρία να αντιταχθεί
στη διαβίβαση. Για τη χρησιμοποίηση των δεδομένων αυτών για άλλο σκοπό, είτε
από τον φορέα είτε από τρίτο, απαιτείται εκ νέου η ρητή συγκατάθεση του συνδρο-
μητή...». Στην προκειμένη περίπτωση, όπως περιγράφεται στο υπ’ αριθμ. 3 εύρημα
του πορίσματος, η Calino συλλέγει προσωπικά δεδομένα από δημόσια προσβάσιμη
πηγή, δηλαδή τον κατάλογο συνδρομητών του ΟΤΕ. Τα δεδομένα αυτά υπόκεινται
σε επιπλέον επεξεργασία, καθώς συνδυάζονται με γεωγραφική πληροφορία, και
δημοσιεύονται με τη μορφή του λογισμικού Hellas Navigator, δηλαδή με τη μορφή
προηγμένου ηλεκτρονικού καταλόγου με χάρτη. Με τον τρόπο αυτό βελτιώνεται η
ποιότητα των δεδομένων, καθώς είναι δυνατή η παροχή προηγμένων υπηρεσιών
αναζήτησης προσωπικών δεδομένων. Η προηγμένη λειτουργία αναζήτησης συνί-
σταται στο γεγονός ότι ο χρήστης του εν λόγω λογισμικού δύναται να αναζητήσει
τα στοιχεία συνδρομητών του ΟΤΕ και με βάση γεωγραφικά δεδομένα. Σε έναν
απλό τηλεφωνικό κατάλογο θα μπορούσε να αναζητήσει τα στοιχεία του εκάστοτε
συνδρομητή μόνο με βάση συγκεκριμένα στοιχεία (όνομα συνδρομητή, τηλέφω-
νο, διεύθυνση) και σε πιο περιορισμένη κλίμακα. Ο σκοπός που επιδιώκει ο υπεύ-
θυνος επεξεργασίας, με την παροχή δυνατότητας γεωγραφικής αναζήτησης των
προσωπικών δεδομένων όσων περιλαμβάνονται στους καταλόγους συνδρομητών,
είναι η πώληση του ηλεκτρονικού καταλόγου για την πραγματοποίηση γεωγραφικά
στοχευμένων διαφημιστικών ενεργειών από τον εκάστοτε αγοραστή. Ο εκάστοτε
αγοραστής δύναται να δημιουργήσει στοχευμένες ομάδες διαφήμισης (πχ. όλοι οι
ηλεκτρολόγοι μιας γεωγραφικής περιοχής) και να διαφημίσει τα προϊόντα του με
βάση το είδος του αγοραστικού κοινού, το οποίο έχει επιλέξει. Συνεπώς, ο σκοπός
της επεξεργασίας διαφοροποιείται από αυτόν ενός καταλόγου συνδρομητών και
ως εκ τούτου, κατά παράβαση του άρθρου 10 παρ. 4 του ν. 3471/2006 η εταιρεία
CALINO δημιούργησε αρχείο από τους συνδρομητές του ΟΤΕ.
4. Στο άρθρο 11 παρ. 1 του Ν. 3471/2006 αναφέρεται ότι «η χρησιμοποίηση αυ-
τόματων συστημάτων κλήσης, ιδίως με χρήση συσκευών τηλεομοιοτυπίας (φαξ) ή
162
ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, και γενικότερα η πραγματοποίηση μη ζητηθεισών επι-

κοινωνιών με οποιοδήποτε μέσο ηλεκτρονικής επικοινωνίας, με ή χωρίς ανθρώπινη
παρέμβαση, για σκοπούς απευθείας εμπορικής προώθησης προϊόντων ή υπηρεσιών
και για κάθε είδους διαφημιστικούς σκοπούς, επιτρέπεται μόνο αν ο συνδρομητής
συγκατατεθεί εκ των προτέρων ρητώς». Από το διενεργηθέντα έλεγχο (εύρημα υπ’
αριθμ. 4), έγινε σαφές ότι η Calino δεν εξασφαλίζει τη συγκατάθεση των συνδρομη-
τών πριν την αποστολή των διαφημιστικών της μηνυμάτων μέσω ηλεκτρονικού ταχυ-
δρομείου ή τηλεομοιοτυπίας. Η εταιρεία συμπεριλαμβάνει στο μήνυμα τρόπο εναντί-
ωσης στη συνέχιση της αποστολής διαφημιστικών μηνυμάτων, αλλά η ενέργεια αυτή
δεν την απαλλάσσει από την υποχρέωση λήψης συγκατάθεσης των συνδρομητών. Η
αποστολή πραγματοποιείται σε όλη τη λίστα διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομεί-
ου και αριθμών τηλεομοιοτυπίας και όχι μόνο σε όσους είχαν κάποια προηγούμενη
συναλλαγή μαζί της, οπότε και θα ίσχυε η εξαίρεση της παρ. 3 του ανωτέρω άρθρου.
Συνεπώς η Αρχή αποφαίνεται ότι η Calino παραβιάζει συστηματικά την προαναφερ-
θείσα διάταξη, όπως τούτο επιβεβαιώνεται από τις προαναφερθείσες καταγγελίες.
5. Στο άρθρο 9 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 ορίζεται ότι «η διαβίβαση δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα προς χώρα που δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η
οποία δεν εξασφαλίζει ικανοποιητικό επίπεδο προστασίας, επιτρέπεται κατ’ εξαί-
ρεση, με άδεια της Αρχής..». Από το εύρημα υπ’ αριθμ. 5 προκύπτει ότι η Calino
πώλησε ηλεκτρονικά αρχεία με προσωπικά δεδομένα (ονόματα, διευθύνσεις και
τηλέφωνα) σε κυβερνητική υπηρεσία των ΗΠΑ. Η ενέργεια αυτή αποτέλεσε δια-
βίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εν λόγω διαβίβαση πραγματοποιήθηκε προς χώρα η οποία δεν περιλαμβάνεται
σε αυτές, για τις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει αποφανθεί ότι εξασφαλίζουν
ικανοποιητικό επίπεδο προστασίας. Για τη διαβίβαση αυτή δεν είχε προηγηθεί γνω-
στοποίηση ή αίτηση για άδεια, ούτε, φυσικά, υπήρξε άδεια της Αρχής. Συνεπώς η δι-
αβίβαση αυτή πραγματοποιήθηκε κατά παράβαση του προαναφερθέντος άρθρου.
6. Με δεδομένο ότι η εταιρεία CALINO υπέπεσε, κατά τα προαναφερόμενα, σε
αυτοτελείς παραβάσεις διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας, η Αρχή κρίνει ότι πρέ-
πει να επιβληθούν αντίστοιχες κυρώσεις.

Η Αρχή επιβάλει στην εταιρεία CALINO Α.Ε., που αποτελεί τον υπεύθυνο επε-
ξεργασίας για τις περιγραφόμενες στο πόρισμα διοικητικού ελέγχου επεξεργασί-
ες, τις πιο κάτω διοικητικές κυρώσεις:
1. Πρόστιμο ποσού είκοσι πέντε χιλιάδων ευρώ (25.000) για την παραβίαση του
άρθρου 4, παρ. 1, εδ. α’ του Ν. 2472/1997 που συντελείται με την παράνομη επε-
ξεργασία διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Επίσης, η Αρχή διατάσσει την
καταστροφή του εν λόγω αρχείου και υποχρεώνει τον υπεύθυνο επεξεργασίας να
ενημερώσει, εγγράφως, όλους τους πελάτες του ότι η τήρηση του αρχείου αυτού εί-
ναι παράνομη. Η καταστροφή του εν λόγω αρχείου από την Calino συνίσταται στην
καταστροφή τόσο της λίστας διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της Calino,
οι οποίες δεν έχουν αποκτηθεί με νόμιμο τρόπο, όσο και στη διαγραφή όλων των
διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από το προϊόν Hellas Navigator. Ο υπεύ-
θυνος επεξεργασίας οφείλει, εντός δεκαπέντε ημερών από τη λήψη της απόφασης,
να προσκομίσει στην Αρχή κατάλογο με τους πελάτες που αγόρασαν τη λίστα δι-
ευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου καθώς και αντίγραφο της επιστολής ενη-
μέρωσης προς αυτούς.
163
2. Πρόστιμο ποσού πέντε χιλιάδων ευρώ (5.000) για την παραβίαση του άρθρου
11 παρ. 1 του Ν. 2472/1997 που αφορά στη μη παροχή ενημέρωσης προς τα υποκεί-
μενα των δεδομένων για τη συλλογή που πραγματοποιείται από επαγγελματικές
ενώσεις και επαγγελματικούς οδηγούς. Η Αρχή κοινοποιεί την παρούσα απόφαση
στις επαγγελματικές ενώσεις ενημερώνοντας τους κατ’ αυτόν τον τρόπο ότι υπο-
χρεούνται να ενημερώνουν τα μέλη τους (υποκείμενα των δεδομένων) για τους
αποδέκτες ή τις κατηγορίες αποδεκτών των δεδομένων που συλλέγουν από αυτά.
3. Προειδοποίηση για την παράβαση του άρθρου 10, παρ. 4 του Ν. 3471/2006. Η
εταιρεία οφείλει να τροποποιήσει τον ηλεκτρονικό οδηγό που εκδίδει και να επιτρέ-
πει τη γεωγραφική αναζήτηση μόνο σε όσους συνδρομητές τηλεφωνίας έχουν δώ-
σει εκ νέου τη συγκατάθεση τους για χρήση των δεδομένων τους στο πλαίσιο της
δυνατότητας γεωγραφικής αναζήτησης.
4. Πρόστιμο ποσού είκοσι πέντε χιλιάδων ευρώ (25.000) για την παραβίαση
του άρθρου 11 παρ. 1 του Ν. 3471/2006 για την αποστολή διαφημιστικών μηνυμά-
των ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τηλεομοιοτυπίας (FAX), χωρίς τη συγκατάθε-
ση των συνδρομητών.
5. Πρόστιμο ποσού δέκα χιλιάδων ευρώ (10.000) για την παράβαση του άρθρου
9 παρ. 2 του Ν. 2472/1997 που συντελέστηκε με την παράνομη διαβίβαση δεδομέ-
νων σε χώρα εκτός Ε.Ε.
ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΣΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ.
Η ΑΡΧΗ ΑΦΟΥ EΛΑΒΕ ΥΠΟΨΗ:

α) τις διατάξεις του Ν. 2472/1997, και ιδίως των άρθρ. 2 στοιχ. α΄, ζ΄, θ΄, 4, και
10, καθώς και τις διατάξεις του Ν. 3463/2006 «Κύρωση του Κώδικα Νόμων και Κοι-
νοτήτων»,
β) ερώτημα του Δήμου Σκοπέλου (αρ. πρωτ. Αρχής Γ/ΕΙΣ/3670/28.07.2008)
σχετικά με το εάν συνάδει με τον Ν. 2472/1997 η χορήγηση σε δημοτικό σύμβουλο
στοιχείων, που περιέχονται στο αρχείο οφειλετών του Δήμου και που περιλαμβά-
νουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα (επώνυμο, όνομα, πατρώνυμο, ΑΔΤ, ΑΦΜ,
διεύθυνση κατοικίας ή έδρας, ποσό οφειλής, αιτία οφειλής), καθώς και το γεγονός
ότι απευθύνονται προς την Αρχή επανειλημμένα ερωτήματα δήμων σχετικά με το
εάν είναι νόμιμη η διαβίβαση σε δημοτικούς συμβούλους στοιχείων δημοτών, τα
οποία τηρούνται από τους δήμους και περιλαμβάνουν απλά ή/και ευαίσθητα δεδο-
μένα προσωπικού χαρακτήρα.
Αφού άκουσε την εισηγήτρια της υπόθεσης, μετά από διεξοδική συζήτηση,

1. Ο Δήμος είναι οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης με τη μορφή νομικού προ-
σώπου δημοσίου δικαίου, το οποίο, σύμφωνα με την οργανική θεωρία που φέρε-
ται να αποδέχεται και ο Αστικός Κώδικας (άρθρα 68, 70 και 71 ΑΚ), έχει αυτοτε-
λή βούληση που εκφράζεται από τα όργανά διοίκησης αυτού. Οι πράξεις των ορ-
γάνων του, εφόσον επιχειρούνται υπό την ιδιότητα αυτή στο πλαίσιο της καταστατι-
κής εξουσίας τους, θεωρούνται πράξεις του ιδίου του νομικού προσώπου (βλ. Απ.
Γεωργιάδη, Γενικές Αρχές Αστικού Δικαίου, 2002, §13 αρ. 8 επ.). Τα μέλη της δι-
οίκησης του νομικού προσώπου δεν θεωρούνται νόμιμοι αντιπρόσωποι, αλλά είναι
164
καταστατικά όργανα του νομικού προσώπου και ενσαρκώνουν την βούληση αυ-
τού δια των λαμβανόμενων αποφάσεων (βλ. Κρητικό σε Γεωργιάδη – Σταθόπου-
λου, Α.Κ. 65 αρ. 2).
2. Κατά το άρθρο 19 του Ν. 3463/2006 (Κύρωση του Κώδικα Νόμων και Κοινο-
τήτων), οι Δήμοι διοικούνται από το δημοτικό συμβούλιο, τη δημαρχιακή επιτρο-
πή και τον Δήμαρχο. Οι αρμοδιότητες των δημοτικών και κοινοτικών αρχών ορίζο-
νται στα άρθρα 75 έως και 85 του Ν. 3463/2006 και οι αρμοδιότητες των δημο-
τικών οργάνων στα άρθρα 85 έως 105 αυτού. Ειδικότερα το άρθρο 93 προβλέπει
ότι το δημοτικό συμβούλιο καθορίζει τους φόρους, τα τέλη, τα δικαιώματα και τις ει-
σφορές και ότι αποφασίζει για όλα τα θέματα που αφορούν τον δήμο, εκτός από
εκείνα που ανήκουν στην αρμοδιότητα του δημάρχου ή της δημαρχιακής επιτρο-
πής. Περαιτέρω το άρθρο 100 προβλέπει ότι το δημοτικό συμβούλιο και οι εκπρό-
σωποι των δημοτικών παρατάξεων μπορούν να ζητούν από τον δήμαρχο και τη δη-
μαρχιακή επιτροπή πληροφορίες και συγκεκριμένα στοιχεία, που είναι χρήσιμα για
την άσκηση των καθηκόντων τους. Ο δήμαρχος οφείλει να παρέχει τις πληροφορί-
ες εντός μηνός.
Εξάλλου, καθόσον αφορά τη νομική θέση των αιρετών οργάνων της πρωτοβάθ-
μιας τοπικής αυτοδιοίκησης, το άρθρο 135 του Ν. 3463/2006 προβλέπει ότι έχουν
απεριόριστο το δικαίωμα της κατά συνείδησης γνώμης και ψήφου, ότι έχουν το δικαί-
ωμα και την υποχρέωση να εκτελούν τα της αποστολής τους, έχοντας στη διάθεση
τους τον ανάλογο χρόνο, τις υπηρεσίες και τα μέσα υποστήριξης και ότι μεριμνούν
για την τήρηση των αρχών της νομιμότητας, της διαφάνειας, της αποδοτικότητας και
της χρηστής διοίκησης στους οργανισμούς στους οποίους υπηρετούν. Απαραίτητη
προϋπόθεση για την τήρηση της τελευταίας διάταξης είναι η απρόσκοπτη και ελεύ-
θερη πρόσβαση των δημοτικών συμβούλων στα στοιχεία που τηρεί ο δήμος.
Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει ότι το δημοτικό συμβούλιο έχει το τεκμή-
ριο της αρμοδιότητας για όλα τα θέματα που αφορούν τον δήμο και ότι κάθε δημο-
τικός σύμβουλος, προκειμένου να ασκήσει αποτελεσματικά και με επιμέλεια τα εκ
του νόμου καθήκοντά του, πρέπει να έχει πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες και
τα στοιχεία που είναι απαραίτητα και που βρίσκονται στη διάθεση του δήμου.
3. Ενόψει των αναφερομένων στις προηγούμενες σκέψεις, πρέπει να γίνει δεκτό,
κατά αναθεώρηση των κριθέντων με την αριθμ. 13/2008 απόφαση της Αρχής, ότι οι
δημοτικοί σύμβουλοι, ως μέλη της διοίκησης και εκφραστές της βούλησης του νο-
μικού προσώπου του πρωτοβάθμιου οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης, επέχουν
θέση υπεύθυνου επεξεργασίας κατά το άρθρο 2 στοιχ. ζ’ του Ν. 2472/1997 και όχι
τρίτου (στοιχ. θ’ του ιδίου άρθρου). Κρίσιμο είναι προς τούτο το λειτουργικό κριτή-
ριο που αναφέρεται στις αρμοδιότητες και τα καθήκοντα που απορρέουν από την
υπηρεσιακή / λειτουργική ιδιότητα που κατέχει ένα πρόσωπο ή όργανο.
Έτσι η ύπαρξη άμεσης συνάφειας μεταξύ της σκοπούμενης επεξεργασίας των
δεδομένων και της εκπλήρωσης των κατά νόμο καθηκόντων των προσώπων - με-
λών των οργάνων που προβαίνουν σε αυτή είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για την
αναγωγή αυτών σε υπεύθυνους επεξεργασίας. Αντίθετα, στην περίπτωση που δεν
υπάρχει άμεση σχέση με την υπηρεσιακή θέση και τις αρμοδιότητες του μέλους του
συλλογικού οργάνου, τότε αυτός έχει τη θέση του τρίτου.
Με βάση τα προαναφερθέντα, η χορήγηση στοιχείων σε δημοτικούς συμβού-
λους δεν αποτελεί διαβίβαση σε τρίτους, κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. θ’
Ν. 2472/1997, αλλά χρήση των προσωπικών δεδομένων από τον ίδιο τον υπεύθυνο
επεξεργασίας, δηλαδή τον δήμο, υπό την απαραίτητη όμως προϋπόθεση ότι οι δη-
165
μοτικοί σύμβουλοι ενεργούν στο πλαίσιο των καθηκόντων τους και όχι για ιδιωτι-
κό σκοπό ή/και χρήση. Συνεπώς, απαραίτητος όρος για τη χορήγηση στοιχείων σε
δημοτικούς συμβούλους είναι η χρήση των στοιχείων αυτών να γίνεται αποκλειστι-
κά για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους και για την εκτέλεση των καθηκόντων
τους, όπως αυτά προκύπτουν από τη θεσμική τους ιδιότητα, ως μελών του συλλογι-
κού οργάνου του δημοτικού συμβουλίου.
4. Τέλος επισημαίνεται ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει πάντα να τηρεί τις
γενικές αρχές του άρθρου 4 του Ν. 2472/1997 για τη νόμιμη επεξεργασία και τις δι-
ατάξεις του άρθρου 10 αυτού για το απόρρητο και την ασφάλεια της επεξεργασίας
που εκτελεί. Επίσης, παρατηρείται ότι, στο μέτρο που ο δημοτικός σύμβουλος ενερ-
γεί στο πλαίσιο των καθηκόντων του και άρα δεν είναι τρίτος, όπως προαναφέρθη-
κε, αλλά ο ίδιος ο υπεύθυνος επεξεργασίας, δεν απαιτείται προηγούμενη ενημέρω-
ση των υποκειμένων των δεδομένων.

Η Αρχή αποφαίνεται ότι συνάδει με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997 η χορήγηση
σε δημοτικό σύμβουλο στοιχείων, όπως ονομαστικές καταστάσεις των οφειλετών
του δήμου, εφόσον τούτο είναι απαραίτητο για την άσκηση των καθηκόντων του
στα οποία συγκαταλέγεται ο έλεγχος της τηρήσεως των αρχών της νομιμότητας,
της διαφάνειας και της χρηστής διοίκησης.
ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΙΚΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ.

Εξ αφορμής της υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/1435/05-03-2009 αιτήσεως- καταγγελίας η
Αρχή διαπίστωσε ότι η εταιρεία ΚΑΠΟΥ Α.Ε. Γεωπληροφορικής προβαίνει σε φω-
τογράφιση περιοχών της Αθήνας από κινητό συνεργείο της εταιρείας με ειδικώς
εξοπλισμένο όχημα. Σκοπός της φωτογράφισης είναι η παροχή υπηρεσίας εικονι-
κής περιήγησης στους δρόμους ελληνικών περιοχών, καταρχάς της Θεσσαλονίκης,
Αθήνας, και Τρικάλων μέσω της ιστοσελίδας της εταιρείας, www.kapou.gr. Στην
ιστοσελίδα της η εταιρεία ανέφερε ότι βρίσκεται στο στάδιο της ανάπτυξης ενός
συστήματος αυτόματης τεχνητής απόκρυψης («θόλωση») προσώπων και πινακίδων
αυτοκινήτων ώστε να είναι αδύνατη η αναγνώριση τους, και μέχρι να εφαρμοστεί
το σύστημα αυτό, για λόγους προστασίας των προσωπικών δεδομένων έχει μειώ-
σει την ανάλυση των φωτογραφιών. Επιπλέον, σημειώνονταν ότι εάν κάποιος ενη-
μερώσει ότι σε κάποια από τις φωτογραφίες απεικονίζεται ο ίδιος ή συγγενής του,
το όχημά του ή η οικία του, τότε εντός 24 ωρών η φωτογραφία θα αντικατασταθεί ή
θα καλυφθεί τεχνητά το επίμαχο σημείο.
Με το υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΞ/1435-1/30-04-2009 έγγραφο προς την εταιρεία η
Αρχή επιφυλάχθηκε να κρίνει τη νομιμότητα της προσφερόμενης υπηρεσίας αφού
υποβληθεί η απαιτούμενη εκ του νόμου γνωστοποίηση, επισημαίνοντας ταυτόχρο-
να συγκεκριμένα μέτρα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων που όφει-
λε να λάβει η εταιρεία καθώς και την υποχρέωσή της να διακόψει την παροχή της
υπηρεσίας προς το κοινό μέχρι την πλήρωση όλων των ανωτέρω συνθηκών. Συνο-
πτικώς, η Αρχή θεώρησε για τους λόγους που θα εκτεθούν αναλυτικώς στο σκεπτι-
κό της παρούσας ότι α) η συλλογή, αποθήκευση, δημοσίευση στο διαδίκτυο φωτο-
166
γραφιών που απεικονίζουν πρόσωπα, πινακίδες οχημάτων και οικίες αποτελεί επε-
ξεργασία προσωπικών δεδομένων, β) η επεξεργασία θα μπορούσε να είναι νόμι-
μη σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. ε) Ν. 2472/1997 εφόσον λαμβάνονται συ-
γκεκριμένα μέτρα για τα επιμέρους ζητήματα της θόλωσης των φωτογραφιών, της
τήρησης των πρωτογενών δεδομένων, δηλαδή των δεδομένων που τηρούνται πριν
την εφαρμογή της θόλωσης, της λήψης μέτρων για την τυχόν αποκάλυψη ευαίσθη-
των δεδομένων, της άσκησης των δικαιωμάτων πρόσβασης και αντίρρησης, τέλος,
της ενημέρωσης των υποκειμένων των δεδομένων.
Η εταιρεία, στη συνέχεια, προέβη σε διακοπή της παροχής της υπηρεσίας στο
κοινό, υπέβαλε την με αρ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/507/11-05-2009 γνωστοποίηση επεξερ-
γασίας προσωπικών δεδομένων, όπως τελικώς συμπληρώθηκε με το υπ. αρ. πρωτ.
ΓΝ/ΕΙΣ/1060/12-09-2009 έγγραφο, περιγραφή του πληροφοριακού συστήματος
(αρ. πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/514/12-05-2009) καθώς και πολιτική και σχέδιο Ασφαλείας (αρ.
πρωτ. ΓΝ/ΕΙΣ/515/12-05-2009).
Σημειώνεται ότι η Αρχή εξέτασε προηγουμένως την με αρ. πρωτ. ΓN/ΕΙΣ/1205/22-
12-2008 γνωστοποίηση επεξεργασίας που υπέβαλε η εταιρεία Google Inc. για την
παρόμοια υπηρεσία “Street View” που προσφέρεται ήδη και σε πολλές πόλεις άλ-
λων χωρών, από την οποία ζήτησε με το υπ. αριθμ. πρωτ. ΓΝ/ΕΞ/374/14-04-2009
έγγραφο διευκρινίσεις και μέτρα για την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Οι δύο αυτές υπηρεσίες, στο μέτρο που παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά, χρή-
ζουν ενιαίας αντιμετώπισης. Για το σκοπό αυτό καθώς και για την ομοιόμορφη
εφαρμογή της Οδηγίας στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης λαμβάνονται υπό-
ψη, κατά την εξέταση της παρούσας υπόθεσης, οι απόψεις της Ομάδας Εργασίας
του άρθρου 29 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ στην υπόθεση “Google – Street View”.
Η Αρχή, μετά από εξέταση όλων των παραπάνω στοιχείων, και κατόπιν διεξοδι-
κής συζήτησης, αφού άκουσε τους εισηγητές,

1. Η συγκεκριμένη υπηρεσία οδηγεί σε επεξεργασία προσωπικών δεδομένων
κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α), γ) και δ) Ν. 2472/1997, στο μέτρο που
η φωτογράφιση των δρόμων συμπεριλαμβάνει και εικόνες προσώπων, πινακίδων
οχημάτων και οικιών, δηλαδή πληροφοριών που αναφέρονται αμέσως ή εμμέσως
σε φυσικά πρόσωπα και χαρακτηρίζουν την υπόστασή τους από διάφορες απόψεις,
εν προκειμένω ιδίως από φυσική, οικονομική ή κοινωνική άποψη. Εξάλλου, δεν
πρόκειται για ανώνυμα δεδομένα αφού τα πρόσωπα ή στοιχεία των προσώπων που
απεικονίζονται μπορεί να μην είναι γνωστά στον ίδιο τον υπεύθυνο επεξεργασί-
ας, ωστόσο παραμένει πιθανή η αναγνώρισή τους από χρήστες της υπηρεσίας με
μέσα που ευλόγως μπορεί να χρησιμοποιηθούν από αυτούς ή και άλλους τρίτους
(πβλ. σκ. 26 Οδηγίας 95/46/ΕΚ). Αυτό ισχύει και για τις οικίες στο μέτρο που με
τη συνδυαστική χρήση διαδικτυακών εφαρμογών γεωγραφικών πληροφοριών (π.χ.
Google Maps, Microsoft Virtual Bing Maps) και των στοιχείων που περιέχονται σε
δημόσια προσβάσιμους καταλόγους, όπως των διευθύνσεων στους τηλεφωνικούς
καταλόγους, μπορεί να εξακριβωθεί η ταυτότητα του ατόμου που διαμένει σε συ-
γκεκριμένο κτήριο και κατ’ επέκταση να συναχθούν ενδεχόμενα συμπεράσματα
για την οικονομική και κοινωνική κατάστασή του. Σε κάθε όμως περίπτωση η απει-
κόνιση προσώπων, πινακίδων οχημάτων και οικιών δεν αποτελεί επέμβαση ίδιας
έντασης. Το πρόσωπο ενός ατόμου, καθιστά τούτο άμεσα αναγνωρίσιμο και μά-
λιστα δίνει πληροφορίες για την παρουσία του σε συγκεκριμένο τόπο και υπό συ-
167
γκεκριμένες συνθήκες, επιπλέον χωρίς καν να το γνωρίζει. Τούτο ισχύει εξίσου και
για το όχημα του κατόχου, ο οποίος καθίσταται αναγνωρίσιμος μέσω της πινακίδας.
Αντιθέτως, η απεικόνιση των οικιών, οδηγεί μεν σε κάποια, όχι όμως με βεβαιότητα
ακριβή, συμπεράσματα για τις συνθήκες διαβίωσης ενός ατόμου, ενώ άλλωστε οι
εικόνες των οικιών ανήκουν σε δημόσιο χώρο και συνεπώς δεν δικαιολογείται το
ίδιο επίπεδο προστασίας.
Ως επεξεργασία ορίζεται κάθε εργασία που εφαρμόζεται σε προσωπικά δεδομέ-
να, από τη συλλογή μέχρι και την καταστροφή αυτών, με τη χρήση ή μη αυτοματο-
ποιημένων μεθόδων. Εν προκειμένω τα προσωπικά δεδομένα υφίστανται επεξερ-
γασία, αφού π.χ. η φωτογράφιση αξιολογείται ως συλλογή δεδομένων, η τήρηση
των εικόνων προς το σκοπό παροχής της υπηρεσίας ως αποθήκευση, χρήση και
τροποποίηση, τέλος, η δημοσίευση στο διαδίκτυο ως διάδοση ή διαβίβαση (πβλ. και
ΔΕΚ, Απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2003, C-101/01 - Lindqvist, σκ. 25-27). Η διάδο-
ση των εικόνων αυτών μέσω του διαδικτύου ενέχει ιδιαίτερους κινδύνους αφού τα
σχετικά δεδομένα είναι προσβάσιμα σε κάθε ενδιαφερόμενο χρήστη χωρίς κανέ-
να χρονικό ή τοπικό περιορισμό, εκτός και αν ο ίδιος ο πάροχος της υπηρεσίας για
άλλους λόγους αποσύρει τις εικόνες, αναστείλει ή καταργήσει την υπηρεσία, ενώ
επιπλέον στους εγγενείς κινδύνους του διαδικτύου συγκαταλέγεται η δυνατότητα
άντλησης και συνδυασμού προσωπικών δεδομένων μέσω διάφορων διαδικτυακών
υπηρεσιών.
Τέλος, η εταιρεία ΚΑΠΟΥ Α.Ε. Γεωπληροφορικής είναι κατά την έννοια του άρ-
θρου 2 στοιχ. ζ) Ν. 2472/1997 υπεύθυνος επεξεργασίας ως προς τη συγκεκριμένη
υπηρεσία αφού αυτή ορίζει το σκοπό και τον τρόπο της επεξεργασίας των προσω-
πικών δεδομένων.
2. Το σύννομο της επεξεργασίας των προαναφερθέντων απλών προσωπικών
δεδομένων θα πρέπει να κριθεί με βάση τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε)
Ν. 2472/1997 στο μέτρο που προηγούμενη συγκατάθεση για την απεικόνιση ή μη
ενός ατόμου ή άλλων στοιχείων, προσδιοριστικών του ατόμου, δεν είναι δυνατή και
ούτε συντρέχει άλλος λόγος επεξεργασίας από όσους αναφέρονται στο άρθρο 5
του ιδίου νόμου. Η διάταξη του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε) ορίζει ότι η επεξεργασία
επιτρέπεται, εφόσον είναι απολύτως αναγκαία για την ικανοποίηση του έννομου
συμφέροντος που επιδιώκει ο υπεύθυνος επεξεργασίας και υπό τον όρο ότι τούτο
υπερέχει προφανώς των δικαιωμάτων και συμφερόντων των προσώπων στα οποία
αναφέρονται τα δεδομένα και δεν θίγονται οι θεμελιώδεις ελευθερίες αυτών. Ως
έννομο συμφέρον θεωρείται καταρχήν και η ανάπτυξη οικονομικής δραστηριό-
τητας, ως ιδιαίτερη έκφραση του ατομικού δικαιώματος στην ελεύθερη ανάπτυξη
της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ. 1 Συντάγματος). Η παροχή της συγκεκριμένης
υπηρεσίας αποτελεί συνεπώς έναν θεμιτό σκοπό με οφέλη μάλιστα και για τους
χρήστες της υπηρεσίας, δηλαδή της δυνατότητας περιήγησης και εξοικείωσής τους
με τόπους χωρίς να είναι απαραίτητη η μετάβαση σε αυτούς. Η επεξεργασία των
προσωπικών δεδομένων που συνδέεται με την παροχή της υπηρεσίας αυτής θα
πρέπει ωστόσο να είναι απολύτως αναγκαία ή έστω αναγκαία, όπως ορίζει το άρ-
θρο 7 στοιχ. στ) της Οδηγίας 95/46/ΕΚ, δηλαδή να υπακούει στην αρχή της ανα-
λογικότητας από την οποία απορρέει και η ειδικότερη αρχή της ελαχιστοποίησης
των προσωπικών δεδομένων που υφίστανται επεξεργασία για την επίτευξη του συ-
γκεκριμένου σκοπού. Για τη συγκεκριμενοποίηση της αναγκαιότητας της επεξερ-
γασίας προς το σκοπό της παροχής της εν λόγω υπηρεσίας θα πρέπει να ληφθεί
υπόψη ότι τα άτομα, των οποίων τα προσωπικά δεδομένα υφίστανται επεξεργασία,
168
δεν έχουν προηγούμενη συναλλακτική επαφή με τον υπεύθυνο επεξεργασίας που

θα δικαιολογούσε την επεξεργασία αυτή. Θα πρέπει συνεπώς να τηρηθούν συγκε-
κριμένες προϋποθέσεις ώστε να ελαχιστοποιηθεί η επεξεργασία των προσωπικών
δεδομένων και να διασφαλισθούν τα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων.
3. Όσον αφορά στην απεικόνιση προσώπων και πινακίδων οχημάτων θα πρέπει
να εφαρμόζεται η τεχνική της “θόλωσης” πριν από τη παροχή της υπηρεσίας στο
κοινό μέσω του διαδικτύου και μάλιστα με τρόπο ώστε να αποτρέπεται η αντίστρο-
φη μηχανική (reverse engineering). Εφόσον δεν είναι δυνατή η αναγνώριση των
προσώπων και των πινακίδων οχημάτων, τα σχετικά δεδομένα καθίστανται ανώνυ-
μα για το χρήστη της υπηρεσίας.
Η εταιρεία ΚΑΠΟΥ Α.Ε. Γεωπληροφορικής διαβεβαίωσε με τα έγγραφα υπομνή-
ματά της ότι οι ήδη ληφθείσες φωτογραφίες έχουν υποστεί επεξεργασία με τη μέ-
θοδο της γκαουσιανής θόλωσης, η οποία οδηγεί σε τεχνικώς μη αντιστρέψιμα απο-
τελέσματα. Η ίδια τεχνική θα εφαρμοσθεί και σε κάθε μελλοντική φωτογράφιση. Η
θόλωση πραγματοποιείται αρχικά αυτοματοποιημένα, με την εφαρμογή ειδικού λο-
γισμικού και στη συνέχεια με ανθρώπινη παρέμβαση, όπου ελέγχονται και βελτιώ-
νονται τα αποτελέσματα της αυτοματοποιημένης θόλωσης.
4. Περαιτέρω, όσον αφορά στην απεικόνιση των οικιών, με δεδομένο ότι τούτη
δεν αποτελεί ίσης έντασης επέμβαση στο δικαίωμα προστασίας των προσωπικών
δεδομένων, η απεικόνισή τους στο διαδίκτυο δεν επιβάλλει την προηγούμενη θό-
λωση όλων των κτηρίων. Εξάλλου δεν πρόκειται πάντα για κτήρια που χρησιμοποι-
ούνται ως κατοικίες και αντίστοιχη απαίτηση θα μείωνε δραστικώς τα ποιοτικά χα-
ρακτηριστικά της παρεχόμενης υπηρεσίας.
5. Τέλος, όσον αφορά στην τήρηση των πρωτογενών δεδομένων αυτή θα πρέπει
να δικαιολογείται με βάση το έννομο συμφέρον του υπευθύνου της επεξεργασίας,
δηλαδή να συντρέχουν επαρκείς λόγοι για την τήρησή τους και μάλιστα σε σχέση
με συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού επεξερ-
γασίας. Επιπλέον, θα πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά
μέτρα για την προστασία αυτών των δεδομένων.
Η εταιρεία ΚΑΠΟΥ Α.Ε. Γεωπληροφορικής δήλωσε ότι η τήρηση των πρωτογε-
νών δεδομένων είναι απαραίτητη για την ορθή εκτέλεση του προγράμματος θόλω-
σης, την πρόσθετη χειροκίνητη θόλωση όπου χρειάζεται, και την αντικατάσταση τυ-
χόν προβληματικών απεικονίσεων ψευδώς θετικών ή αρνητικών σημείων. Επίσης,
δήλωσε ότι τα πρωτογενή δεδομένα, δηλ. οι μη θολωμένες εικόνες, θα διαγράφο-
νται το αργότερο μετά από έξι (6) μήνες από τη φωτογράφιση και με τη βελτιστο-
ποίηση των τεχνικών θόλωσης ο χρόνος αυτός δύναται να μειωθεί στο μέλλον.
Επιπλέον τα πρωτογενή δεδομένα δεν θα διαβιβάζονται σε τρίτους. Ως προς τα τε-
χνικά και οργανωτικά μέτρα ασφαλείας η εταιρεία δήλωσε τα εξής: α) για την ελα-
χιστοποίηση του κινδύνου λήψης εικόνων που περιέχουν προσωπικά δεδομένα η
φωτογράφιση θα πραγματοποιείται πολύ πρωινές ώρες και κατά προτίμηση αργίες,
β) το πληροφοριακό σύστημα με το πρωτογενές υλικό δεν είναι συνδεδεμένο στο
διαδίκτυο, γ) πρόσβαση σε αυτό έχουν μόνο 3 εξουσιοδοτημένα άτομα ενώ απαι-
τείται χρήση κωδικού ασφαλείας, δ) υπάρχει εγκατεστημένο λογισμικό προστασίας
από ιούς, ε) η κεντρική πόρτα των γραφείων της εταιρείας είναι ασφαλείας και στ)
τα γραφεία βρίσκονται σε χώρο που διαθέτει υπηρεσία φύλαξης όλο το εικοσιτε-
τράωρο. Η Αρχή κρίνει ότι η τήρηση των πρωτογενών δεδομένων προς το σκοπό
της βελτίωσης των αποτελεσμάτων της θόλωσης σε σχέση με το χρονικό διάστημα
των έξι μηνών και τα ανωτέρω μέτρα ασφάλειας σε σχέση με το μέγεθος του υπευ-
169
θύνου επεξεργασίας πληρούν τις προϋποθέσεις των άρθρων 4 παρ. 1 στοιχ. β) και
δ), 5 παρ. 2 στοιχ. ε) και 10 Ν. 2472/1997. Σε περίπτωση αύξησης του μεγέθους του
υπευθύνου επεξεργασίας, τα οργανωτικά και τεχνικά μέτρα ασφάλειας θα πρέπει
να αναθεωρηθούν ώστε να διασφαλίζεται η ελεγχόμενη πρόσβαση στα δεδομένα.
6. Η Αρχή όμως κρίνει ότι η επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων θα παραβία-
ζε την αρχή της αναλογικότητας σε σχέση με την παροχή της συγκεκριμένης υπη-
ρεσίας και θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την αποφυγή λήψης και περαιτέρω
επεξεργασίας εικόνων που ενδεχομένως αποκαλύπτουν ευαίσθητα δεδομένα των
ατόμων, όπως σε σχέση με θρησκευτικούς χώρους, νοσηλευτήρια, οίκους ανοχής
κλπ.. Ο υπεύθυνος επεξεργασίας δήλωσε ότι ως γενικό μέτρο που λαμβάνει για την
ελαχιστοποίηση του κινδύνου είναι ο προγραμματισμός της φωτογράφισης πολύ
πρωινές ώρες και κατά προτίμηση αργίες. Επιπλέον, σε περιπτώσεις χώρων που εί-
ναι αποκαλυπτικοί ευαίσθητων δεδομένων, θα προβαίνει αμέσως στη θόλωση προ-
σώπων και πινακίδων οχημάτων και κατά προτεραιότητα σε διαγραφή του αντίστοι-
χου πρωτογενούς υλικού, δηλαδή ο χρόνος τήρησης ευαίσθητων πρωτογενών δε-
δομένων θα είναι συντομότερος. Επιπλέον, δεν θα πραγματοποιείται φωτογράφιση
χώρων για τους οποίους υπάρχει σχετική εκ του νόμου απαγόρευση, όπως στρα-
τοπέδων.
7. Ο υπεύθυνος επεξεργασίας θα πρέπει να ικανοποιεί με τρόπο πρόσφορο που
προσιδιάζει στα χαρακτηριστικά της υπηρεσίας τα δικαιώματα των υποκειμένων
των δεδομένων που προβλέπονται στο Ν. 2472/1997, δηλαδή τα δικαιώματα της
πρόσβασης και αντίρρησης σύμφωνα με τα οικεία άρθρα 12 και 13, αντιστοίχως.
Στη συγκεκριμένη υπηρεσία το δικαίωμα πρόσβασης έχει σημασία ως προς την
τήρηση των πρωτογενών δεδομένων αφού στις εικόνες που δημοσιεύονται στο δι-
αδίκτυο η πρόσβαση είναι ελεύθερη για τον καθένα, και εν αμφιβολία τα προσωπι-
κά δεδομένα που δημοσιεύονται θα έχουν προηγουμένως θολωθεί. Εξάλλου, το δι-
καίωμα πρόσβασης αποτελεί σε πολλές περιπτώσεις την αναγκαία προϋπόθεση για
να ζητήσει το υποκείμενο των δεδομένων κατά περίπτωση τη διόρθωση, διαγραφή
ή τη δέσμευση των δεδομένων σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 2 στοιχ. ε) καθώς και
να ασκήσει το δικαίωμα αντίρρησης σύμφωνα με το άρθρο 13.
Για την αποτελεσματική προστασία του υποκειμένου των δεδομένων η Αρχή κρί-
νει ότι το δικαίωμα πρόσβασης πρέπει να ικανοποιείται ήδη κατά το στάδιο μετά
τη φωτογράφιση συγκεκριμένης περιοχής και πριν τη δημοσίευση της υπηρεσίας
στο διαδίκτυο, εφόσον όμως το υποκείμενο των δεδομένων δίδει επαρκή στοιχεία
για τον εντοπισμό των δεδομένων που το αφορούν (εικόνες προσώπων, πινακίδων
οχημάτων, οικιών).
Το δικαίωμα αντίρρησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία ιδίως στις περιπτώσεις που
μια επεξεργασία επιτρέπεται με βάση τις διατάξεις του άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. ε)
και δ) Ν. 2472/1997, όπως εν προκειμένω βάσει του στοιχ. ε), διότι οι διατάξεις αυ-
τές προϋποθέτουν στάθμιση αντίρροπων συμφερόντων (πβλ. σκ. 45 και άρθρο 14
στοιχ. α) Οδηγίας 95/46/ΕΚ). Συνεπώς, η καταρχήν νόμιμη επεξεργασία των πρω-
τογενών δεδομένων επιτρέπει την άσκηση του δικαιώματος αντίρρησης ήδη κατά
το στάδιο πριν τη δημοσίευση της υπηρεσίας στο διαδίκτυο και θα πρέπει, λαμβά-
νοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά της υπηρεσίας και το σκοπό που επιδιώκει ο υπεύ-
θυνος της επεξεργασίας, η υποβολή αντιρρήσεων να μπορεί να οδηγήσει στη δια-
γραφή ή στη θόλωση του επίμαχου δεδομένου.
Κατά το στάδιο μετά τη δημοσίευση της υπηρεσίας στο διαδίκτυο σε περίπτωση
μη θόλωσης ή μη επαρκούς θόλωσης των εικόνων προσώπων ή πινακίδων οχημά-
170
των θα πρέπει το υποκείμενο των δεδομένων αλλά και κάθε τρίτος να μπορεί να
επισημαίνει το επίμαχο σημείο και η εταιρεία να προβαίνει ακολούθως σε θόλω-
ση. Καθ’ ό μέρος τη θόλωση μπορεί να ζητήσει και κάθε τρίτος, χρήστης της υπη-
ρεσίας, δεν πρόκειται για γνήσιο δικαίωμα αντίρρησης αλλά, για μέτρο βελτίωσης
του ποιοτικού ελέγχου της διαδικασίας επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων. Ως
προς τις οικίες το δικαίωμα αυτό αναγνωρίζεται για τους λόγους που αναφέρονται
στα σημεία 1 και 4 της παρούσας μόνο στο υποκείμενο των δεδομένων.
Όσον αφορά ειδικά στις εικόνες προσώπου, σε περίπτωση που το ίδιο το υπο-
κείμενο το ζητήσει ρητώς είτε πριν είτε μετά τη δημοσίευση της υπηρεσίας στο δια-
δίκτυο, θα πρέπει η διαγραφή ή θόλωση να καταλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος από
το πρόσωπο, αφού ακόμη και από το σωματότυπο θα μπορούσε σε ορισμένες περι-
πτώσεις να αναγνωρισθεί το υποκείμενο των δεδομένων.
Ο υπεύθυνος επεξεργασίας δήλωσε ότι θα ικανοποιεί κατά τα προμνημονευθέ-
ντα τα δικαιώματα πρόσβασης και αντίρρησης. Ειδικότερα, οι αντιρρήσεις θα ικα-
νοποιούνται μέσα σε μια εργάσιμη ημέρα. Όσον αφορά στις οικίες το υποκείμενο
των δεδομένων θα πρέπει να υποβάλει στοιχεία που να αποδεικνύουν τη σχέση
του με το ακίνητο ή να καλεί τον υπεύθυνο επεξεργασίας χωρίς απόκρυψη αριθ-
μού από σταθερό τηλέφωνο που είναι δηλωμένο για το ακίνητο. Τέλος, ο υπεύθυ-
νος επεξεργασίας δήλωσε ότι τα εν λόγω δικαιώματα μπορούν να ασκηθούν με
κάθε μέσο επικοινωνίας.
8. Το δικαίωμα ενημέρωσης και η αντίστοιχη υποχρέωση του υπευθύνου επε-
ξεργασίας σύμφωνα με το άρθρο 11 Ν. 2472/1997 κατά το στάδιο της συλλογής των
προσωπικών δεδομένων, εν προκειμένω της φωτογράφισης, αποτελεί θεμελιώδη
οριοθέτηση για την νομιμοποίηση της επεξεργασίας καθόσον έτσι το υποκείμενο
καθίσταται γνώστης της επεξεργασίας και δύναται να ασκήσει τα υπόλοιπα δικαι-
ώματά του.
Η ενημέρωση θα πρέπει σύμφωνα με το άρθρο 11 παρ. 1 Ν. 2472/1997 να περι-
λαμβάνει όλα τα στοιχεία που αναφέρονται στη διάταξη αυτή και να πραγματοποι-
είται με τρόπο πρόσφορο και σαφή. Ειδικότερα, το άρθρο 3 παρ. 2 της κανονιστι-
κής Απόφασης 1/1999 της Αρχής ορίζει ενδεικτικούς τρόπους για την επαρκή και
απρόσκοπτη ενημέρωση. Η Αρχή δεν κρίνει ως επαρκή την ενημέρωση μόνο με
τη σήμανση των οχημάτων που διέρχονται στους υπό φωτογράφιση δρόμους. Ο
υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να λάβει επιπρόσθετα μέτρα, ώστε να διασφαλί-
ζεται η ενημέρωση ως προς όλα τα σημεία που αναφέρει η διάταξη του άρθρου 11
Ν. 2472/97.
Ως πρόσφοροι τρόποι προτείνονται η ενημέρωση δια του τύπου ή διαμέσου άλ-
λων μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η ενημέρωση δια του τύπου θα πρέπει να πραγ-
ματοποιείται σε μια καθημερινή πανελλήνιας μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα της
πρωτεύουσας και σε μια τοπική καθημερινή μεγάλης κυκλοφορίας εφημερίδα εκδι-
δόμενης στην έδρα της Γενικής Γραμματείας της Περιφέρειας, στα διοικητικά όρια
της οποίας βρίσκονται οι εκάστοτε υπό φωτογράφιση δήμοι. Δεδομένου ότι στην
υπό κρίση περίπτωση δεν απαιτείται λόγω αδυναμίας η προηγούμενη συγκατάθε-
ση των υποκειμένων, η δημοσίευση του σχετικού κειμένου σε εφημερίδες ευρεί-
ας κυκλοφορίας δεν αποτελεί, κατά συνδυαστική ερμηνεία των διατάξεων των παρ.
2 και 3 του άρθρου 3 της Κανονιστικής Πράξης 1/1999 της Αρχής, ενημέρωση δια
του τύπου κατά την έννοια της παρ. 3 του άρθρου αυτού, αλλά ενημέρωση με κάθε
πρόσφορο μέσο σύμφωνα με την παρ.2 και συνεπώς, δεν απαιτείται προηγούμενη
άδεια της Αρχής. Σε κάθε περίπτωση η ενημέρωση θα πρέπει να πραγματοποιείται
171
και μέσω της ιστοσελίδας της εταιρείας, σε εμφανές σημείο αυτής. Στην ιστοσελίδα
θα πρέπει να αναφέρονται οι περιοχές όπου πρόκειται να πραγματοποιηθεί η φω-
τογράφιση καθώς και το προγραμματισμένο χρονικό διάστημα για κάθε περιοχή.
Το κείμενο της ενημέρωσης στα κύρια σημεία ενδείκνυται να διαμορφωθεί πε-
ρίπου ως εξής:
«Η εταιρεία ΚΑΠΟΥ Α.Ε. ανακοινώνει ότι κατά το διάστημα από ..../..../.... έως
..../..../.... θα προβεί σε τρισδιάστατη χαρτογράφηση των δρόμων, πεζοδρόμων, πε-
ζοδρομίων και προσόψεων του αντίστοιχου κτηριοδομικού ιστού των/ης πόλεων/
ης ............. των/ου Νομών/ού ............. με αυτοκίνητο που θα φέρει ευδιάκριτα γνω-
ρίσματα της εταιρείας μας και στην οροφή μία κάμερα. Σκοπός της χαρτογρά-
φησης είναι η εικονική περιήγηση μέσω διαδικτύου. Η χαρτογράφηση γίνεται τις
πρωινές ώρες και κυρίως αργίες ώστε να ελαχιστοποιείται η πιθανότητα αποτύ-
πωσης προσωπικών δεδομένων. Τα πρόσωπα και οι πινακίδες οχημάτων θολώνο-
νται επαρκώς, έτσι ώστε να μην είναι εφικτή η αναγνώριση και με τρόπο μη αντι-
στρέψιμο, πριν την ανάρτηση της χαρτογραφημένης περιοχής στην ιστοσελίδα μας
(www.kapou.gr). Το υποκείμενο των δεδομένων ή οποιοσδήποτε τρίτος μπορεί να
επισημάνει τη μη θόλωση ή μη επαρκή θόλωση οποιουδήποτε προσώπου ή πινακί-
δας οχήματος. Το υποκείμενο των δεδομένων μπορεί επίσης να ζητήσει τη θόλω-
ση εικόνας της οικίας του. Το υποκείμενο των δεδομένων έχει το δικαίωμα πρό-
σβασης του άρθρου 12 του Ν. 2472/1997 στα ευρισκόμενα στο πρωτογενές υλικό
προσωπικά του δεδομένα, καθώς και το δικαίωμα αντίρρησης του άρθρου 13 του
Ν. 2472/1997, σύμφωνα με το οποίο μπορεί να ζητήσει την αφαίρεσή τους (τα δεδο-
μένα θολώνονται ή διαγράφονται). Το δικαίωμα αντίρρησης μπορεί να ασκηθεί και
πριν την ανάρτηση της χαρτογραφημένης περιοχής στην ιστοσελίδα μας. Η θόλω-
ση πραγματοποιείται μέσα σε μια (1) εργάσιμη μέρα από την υποβολή του σχετικού
αιτήματος. Τα πρωτογενή δεδομένα δεν διαβιβάζονται σε τρίτους».
Τέλος επισημαίνεται ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας δήλωσε ότι πρόκειται να
συμμορφωθεί με την υποχρέωση του άρθρου 11 Ν. 2472/1997.

Η Αρχή κρίνει ότι η παροχή υπηρεσίας εικονικής περιήγησης στους δρόμους ελ-
ληνικών περιοχών από την εταιρεία ΚΑΠΟΥ Α.Ε. Γεωπληροφορικής, ως υπεύθυνο
επεξεργασίας, είναι σύμφωνη με τον Ν. 2472/1997, εφόσον ο υπεύθυνος επεξερ-
γασίας τηρήσει τους όρους που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας.
172
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ
ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 1/2009
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΚΥΚΛΩΜΑΤΩΝ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΟΥΣ ΧΩΡΟΥΣ
Με τα με αριθμ. πρωτοκόλλου Ε.Π. 287/24.6.2009 και Ε.Π. 309/30.6.2009

έγγραφα του Υπουργείου Δικαιοσύνης (αριθμ. πρωτοκόλλου της Αρχής Γ/
ΕΙΣ/4004/24.6.2009- και Γ/ΕΙΣ/4141/30.6.2009 αντίστοιχα) ετέθη υπόψη της Αρ-
χής το σχέδιο διάταξης - τροπολογίας που αφορά στη λειτουργία καμερών ήχου
και εικόνας από τις αρμόδιες για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια δημόσιες αρχές για
την προστασία προσώπων και αγαθών καθώς και τη διαχείριση της κυκλοφορίας,
προκειμένου η Αρχή να γνωμοδοτήσει κατ΄ εφαρμογή του άρθρου 19 παρ. 1 στοιχ.
θ΄ του Ν. 2472/1997.
Ο εισηγητής και οι βοηθοί εισηγητές ανέπτυξαν προφορικά την από 16/07/2009
έγγραφη εισήγησή τους, η οποία έχει ως εξής:
1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Το σχέδιο της διάταξης προβλέπει ότι στην παράγραφο 2 του άρθρου 3 του Ν.
2472/1997, όπως αντικαταστάθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου όγδοου του
Ν. 3625/20071 προστίθεται νέα περίπτωση γ΄ ως εξής: «Οι διατάξεις του παρόντος
νόμου δεν εφαρμόζονται στην επεξεργασία δεδομένων, η οποία πραγματοποιείται:
...γ) από δημόσια αρχή με τη λειτουργία ειδικών τεχνικών μέσων καταγραφής ήχου
ή εικόνας σε δημόσιους χώρους για τη διαφύλαξη της ασφάλειας του κράτους, της
άμυνας, της δημόσιας ασφάλειας, για την οποία είναι αρμόδια, και ιδίως για την
προστασία προσώπων και πραγμάτων καθώς και για τη διαχείριση της κυκλοφο-
ρίας. Το υλικό που συλλέγεται από τα ανωτέρω μέσα, εφόσον δεν εμπίπτει στην
περίπτωση β΄, τηρείται για χρονικό διάστημα επτά (7) ημερών, μετά το πέρας των
οποίων καταστρέφεται με πράξη του αρμόδιου εισαγγελέα. Η παράβαση των δια-
τάξεων του προηγούμενου εδαφίου τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1)
έτους, αν δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη διάταξη».
Στην αιτιολογική έκθεση του σχεδίου αναφέρεται ότι η αύξηση της εγκληματι-
κότητας και ιδιαίτερα των εγκλημάτων βίας (εγκλήματα κατά της ζωής, ληστείες,
αρπαγές προσώπων, φθορές κλπ) καθώς και η μεθοδολογία που χρησιμοποιείται
από τους δράστες καθιστούν ιδιαίτερα δυσχερή την αποτελεσματική δράση των δι-
ωκτικών αρχών. Για τους λόγους αυτούς θεωρείται αναγκαία η αξιοποίηση της σύγ-
χρονης τεχνολογίας και ειδικότερα η χρήση ειδικών τεχνικών μέσων καταγραφής
εικόνας και ήχου (καμερών) από δημόσιους χώρους με σκοπό την πρόληψη και κα-
ταστολή εγκλημάτων και ιδίως των εγκλημάτων εκείνων που στρέφονται κατά της
ζωής και της περιουσίας των πολιτών. Η αιτιολογική έκθεση επισημαίνει, επίσης, ότι
το συγκεκριμένο μέτρο θα ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια των πολιτών, καθώς
θα διευκολυνθεί το έργο των διωκτικών αρχών μέσω της ευχερέστερης συλλογής
αποδεικτικών στοιχείων.
1. Με το Ν. 3625/2007 προστέθηκε περίπτωση β΄ στην παράγραφο 2 του άρθρου 3 του Ν. 2472/1997, η οποία ορίζει
ότι «Οι διατάξεις του παρόντος νόμου δεν εφαρμόζονται στην επεξεργασία δεδομένων, η οποία πραγματοποιείται:...β)
από τις δικαστικές - εισαγγελικές αρχές και τις υπηρεσίες που ενεργούν υπό την άμεση εποπτεία τους στο πλαίσιο της
απονομής της δικαιοσύνης ή για την εξυπηρέτηση των αναγκών της λειτουργίας τους με σκοπό τη βεβαίωση εγκλη-
μάτων, που τιμωρούνται ως κακουργήματα ή πλημμελήματα με δόλο και ιδίως εγκλημάτων κατά της ζωής, κατά της
γενετήσιας ελευθερίας, της οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, κατά της προσωπικής ελευθερίας, κατά
της ιδιοκτησίας, κατά των περιουσιακών δικαιωμάτων, παραβάσεων της νομοθεσίας περί ναρκωτικών, επιβουλής της
δημόσιας τάξης, ως και τελουμένων σε βάρος ανηλίκων θυμάτων. Ως προς τα ανωτέρω εφαρμόζονται οι ισχύουσες
ουσιαστικές και δικονομικές ποινικές διατάξεις...».
174
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ
2. ΤΑ ΚΥΡΙΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ
Τα κύρια νομικά ζητήματα που τίθενται με την προτεινόμενη ρύθμιση είναι αφε-
νός η συνταγματικότητα αυτής, και ειδικότερα η συμβατότητά της με τις διατάξεις
των άρθρων 9Α και 101Α του Συντάγματος, αφετέρου δε η συμβατότητα της ρύθμι-
σης με κείμενα υπερνομοθετικής ισχύος, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαι-
ωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής ΕΣΔΑ) και η Σύμβαση 108 του Συμβουλίου της
Ευρώπης για την προστασία του ατόμου έναντι της αυτοματοποιημένης επεξεργα-
σίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (στο εξής Σύμβαση 108). Η εξέταση των
ζητημάτων αυτών πρέπει να γίνει σε δύο επίπεδα: Α) σε σχέση με το ουσιαστικό πε-
ριεχόμενο του ατομικού δικαιώματος της προστασίας των προσωπικών δεδομένων
και Β) σε σχέση με τη θεσμική εγγύηση του δικαιώματος αυτού από ανεξάρτητη
αρχή και ειδικότερα από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτή-
ρα. Πριν από την ανάλυση των ανωτέρω ζητημάτων σκόπιμο κρίνεται να υπενθυ-
μίσουμε ότι η Οδηγία 95/46/ΕΚ δεν τυγχάνει εφαρμογής σε δραστηριότητες, οι
οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου2, επισήμανση
η οποία όμως στερείται ιδιαίτερης σημασίας για την ελληνική έννομη τάξη, στην
οποία η προστασία των προσωπικών δεδομένων κατοχυρώνεται συνταγματικά στο
άρθρο 9Α του Σ3.
2.1. ΣΥΝΤΑΓΜΑ
Το δικαίωμα της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης κατοχυρώθηκε για πρώτη φορά
ρητά στο Σύνταγμα με την αναθεώρηση του 2001. Σχετικώς δε το άρθρο 9Α ορίζει
ότι «Καθένας έχει δικαίωμα προστασίας από τη συλλογή, επεξεργασία και χρήση,
ιδίως με ηλεκτρονικά μέσα, των προσωπικών του δεδομένων, όπως νόμος ορίζει.
Η προστασία των προσωπικών δεδομένων διασφαλίζεται από ανεξάρτητη αρχή,
που συγκροτείται και λειτουργεί, όπως νόμος ορίζει». Προκειμένου, συνεπώς, να
διερευνηθεί εάν η προτεινόμενη ρύθμιση είναι σύμφωνη με το παραπάνω άρθρο
του Συντάγματος, θα πρέπει πρώτα να οριοθετήσουμε το θεσμικό κεκτημένο της
συγκεκριμένης διάταξης από το οποίο δεν μπορεί να αφίσταται ο κοινός νομοθέ-
της. Η διάταξη του άρθρου 9Α Σ δεν δημιούργησε αλλά τυποποίησε ένα δικαίωμα,
το οποίο και πριν από την αναθεώρηση του 2001 έβρισκε τη θεμελίωση του σε
συνταγματικούς κανόνες (άρθρο 2 παρ. 1, 5 παρ. 1 και 9 παρ. 1 εδ. β΄ του Συντάγ-
ματος). Με δεδομένο, συνεπώς, τον αναγνωριστικό χαρακτήρα του άρθρου 9Α του
Συντάγματος και την ύπαρξη προϋφιστάμενης της αναθεώρησης νομοθεσίας για
την προστασία των προσωπικών δεδομένων (Ν. 2472/1997), μπορεί να υποστη-
ριχθεί ότι ακριβώς αυτή η νομοθεσία αποδίδει συγκεκριμένο περιεχόμενο στην
κρίσιμη συνταγματική διάταξη. Η άποψη αυτή ενισχύεται και από το γεγονός ότι ο
Ν. 2472/1997 ενσωμάτωσε στην εθνική έννομη τάξη όχι μόνο την Οδηγία 95/46/
ΕΚ αλλά και τις θεμελιώδεις αρχές της προστασίας προσωπικών δεδομένων, όπως
2. Το άρθρο 3 παρ. 2 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου
1995 «Για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για
την ελεύθερη κυκλοφορία αυτών» ορίζει ότι οι διατάξεις της δεν εφαρμόζονται στην επεξεργασία προσωπικών δεδο-
μένων «η οποία πραγματοποιείται στο πλαίσιο δραστηριοτήτων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού
δικαίου, όπως οι δραστηριότητες που προβλέπονται στις διατάξεις των τίτλων V και VI της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή
Ένωση και, εν πάση περιπτώσει, στην επεξεργασία δεδομένων που αφορά τη δημόσια ασφάλεια, την εθνική άμυνα,
την ασφάλεια του κράτους (συμπεριλαμβανομένης και της οικονομικής ευημερίας του, εφόσον η επεξεργασία αυτή
συνδέεται με θέματα ασφάλειας του κράτους) και τις δραστηριότητες του κράτους σε τομείς του ποινικού δικαίου».
3. Βλ. ενδεικτικά ΑΛΙΒΙΖΑΤΟ, Απειλούν τις προσωπικές ελευθερίες – Η αθέατη πλευρά της τροπολογίας για τις κά-
μερες, ΤΑ ΝΕΑ, 15.12.2007, ΑΝΘΟΠΟΥΛΟ, Το δικαίωμα στη δημόσια ανωνυμία. Προστασία προσωπικών δεδομένων,
ελευθερία του συνέρχεσθαι και ηλεκτρονικός έλεγχος των δημόσιων υπαίθριων συναθροίσεων, ΕφημΔΔ 6/2007, σελ.
719 επ. και ιδίως σελ. 728.
175
αυτές προκύπτουν από διεθνή κείμενα, που έχει ήδη κυρώσει η Ελλάδα4. Όριο,
επομένως, της ελευθερίας του κοινού νομοθέτη αποτελούν οι θεμελιώδεις αυτές
αρχές, δηλαδή, η αρχή της θεμελίωσης της επεξεργασίας στο νόμο, η αρχή του
σκοπού και της αναλογικότητας (με την ειδικότερη έννοια της αναγκαιότητας και
της προσφορότητας), η απαγόρευση της επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων, η
κατοχύρωση δικαιωμάτων των υποκειμένων των δεδομένων καθώς και η ανάθεση
του ελέγχου τήρησης των παραπάνω κανόνων σε ανεξάρτητη αρχή5.
Στο σημείο αυτό σκόπιμη κρίνεται η σύντομη αναφορά στο άρθρο 8 του Χάρτη
των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το δικαίωμα στην προ-
στασία των προσωπικών δεδομένων, το οποίο διακρίνεται για την ειδικότερη δια-
τύπωσή του σε σχέση με αυτή του άρθρου 9Α του Σ και περιλαμβάνει ως στοιχεία
του εν λόγω δικαιώματος την αρχή του νόμιμου και θεμιτού σκοπού, τη θεμελίωση
της επεξεργασίας στη συγκατάθεση του ενδιαφερομένου ή σε ρητή διάταξη νόμου,
την κατοχύρωση του δικαιώματος πρόσβασης του ενδιαφερομένου στα δεδομένα
που τον αφορούν και την εποπτεία της τήρησης των σχετικών διατάξεων από ανε-
ξάρτητη αρχή. Ο Χάρτης, αν και απευθύνεται στα όργανα της Ένωσης αλλά και στα
κράτη μέλη όταν εφαρμόζουν δίκαιο της Ένωσης, μπορεί να συνεκτιμηθεί για την
ερμηνευτική προσέγγιση της διάταξης του άρθρου 9Α Σ, καθώς ήδη χρησιμοποιεί-
ται ως ερμηνευτικό βοήθημα τόσο από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
(στο εξής και ΔΕΚ) για τη συγκεκριμενοποίηση των γενικών αρχών του δικαίου
κατά το άρθρο 220 ΣΕΚ, όσο και από εθνικά δικαστήρια, όπως για παράδειγμα
από τα Συνταγματικά Δικαστήρια της Ισπανίας, της Γερμανίας και της Αυστρίας. Με
άλλα λόγια ο Χάρτης ακόμα και στην παρούσα χρονική στιγμή, κατά την οποία δεν
έχει αποκτήσει την ισχύ του πρωτογενούς κοινοτικού δικαίου (θα την αποκτήσει
με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας), διαθέτει de facto ισχύ, καθώς
η αναφορά ενός δικαιώματος στο Χάρτη συνιστά παραδοχή ότι το δικαίωμα αυτό
προστατεύεται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6 παρ. 2 ΣΕΕ σε συνδυασμό με το άρ-
θρο 220 ΣΕΚ, όπως δέχεται το ΔΕΚ 6.
Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η αρχή της ανάθεσης του ελέγχου τήρησης των κα-
νόνων προστασίας προσωπικών δεδομένων σε ανεξάρτητη αρχή είναι και η μόνη
που προκύπτει ευθέως από τη γραμματική διατύπωση της συνταγματικής διάταξης7.
4. Για παράδειγμα η Σύμβαση 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του ατόμου έναντι της επεξεργασί-
ας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, η οποία κυρώθηκε με το Ν. 2068/1992.
5. Βλ. Λ. ΜΗΤΡΟΥ, Η ρύθμιση του Ν. 3625/07 – εκτός ελέγχου της ανεξάρτητης αρχής η παρακολούθηση στους
υπαίθριους χώρους; στην Ηλεκτρονική Παρακολούθηση σε Υπαίθριους Χώρους, Πρακτικά διήμερης επιστημονικής
συνάντησης 14 και 15 Μαρτίου 2008, σελ. 101 επ. και ιδίως σελ. 123-124. Έτσι και ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ, ό.π.,σελ. 728. Πρβλ.
και ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟ, Διαφάνεια της κρατικής δράσης και προστασία προσωπικών δεδομένων, Αθήνα – Κομοτηνή 2007,
σελ. 63 επ., ο οποίος, ερειδόμενος στην προστατευτική διάσταση του ατομικού δικαιώματος που κατοχυρώνεται στο
άρθρο 9Α Σ, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στον πυρήνα του δικαιώματος εμπίπτουν περισσότερες αρχές από αυτές
που αναφέρονται στο κείμενο της παρούσας, όπως η αρχή της διαφάνειας της επεξεργασίας, η ποιότητα και η ακρίβεια
των δεδομένων, η ασφάλεια και το απόρρητο της επεξεργασίας.
6. Βλ. PERNICE/MAYER σε: GRABITZ/HILF, Das Recht der Europäischen Union, Kommentar, Τόμος Ι, nach Art. 6 EUV,
αρ. περ. 27-28.
7. Βλ. για τις αρμοδιότητες των ανεξάρτητων αρχών κατά τις εργασίες αναθεώρησης του Συντάγματος του 2001 ΣΗ-
ΜΙΤΗ, Πρακτικά Βουλής, Περίοδος Ι, Σύνοδος Α, Συνεδρίαση ΡΜΕ, 6 Απριλίου 2001, σελ. 6735, «...Είναι επίσης επιβε-
βλημένη η δημιουργία νέων θεσμών που εγγυώνται τα δικαιώματα, εγγυώνται την άσκησή τους. Και τέτοιους θεσμούς
αποτελούν κατά πρώτο λόγο οι ανεξάρτητες αρχές ... Η συνταγματική αναθεώρηση θα δείξει με ανάγλυφο τρόπο ότι
θέλουμε να τις θωρακίσουμε (τις ανεξάρτητες αρχές), ότι θέλουμε να αποτελούν εγγύηση των ελευθεριών και των δι-
καιωμάτων του ανθρώπου», ΒΕΝΙΖΕΛΟ, Πρακτικά Βουλής, Περίοδος Ι, Σύνοδος Α, Συνεδρίαση ΡΜΔ, 21 Μαρτίου 2001,
σελ. 6176, «...Διαμορφώνεται έτσι ο θεσμός των ανεξάρτητων αρχών οι οποίες μπορούν να ταξινομηθούν σε τέσσερις
μεγάλες κατηγορίες, άνισες μεταξύ τους. Η πρώτη κατηγορία είναι οι ανεξάρτητες αρχές που λειτουργούν ως θεσμικές
εγγυήσεις για τη θωράκιση και προστασία ατομικών δικαιωμάτων. Αυτές είναι κατά τη γνώμη μου οι γνήσιες ανεξάρ-
τητες αρχές. Τέτοια αρχή είναι για παράδειγμα η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων και η εθνική αρχή προ-
στασίας του απορρήτου των τηλεπικοινωνιών», ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ, Πρακτικά Βουλής, Περίοδος Ι, Σύνοδος Α, Συνεδρίαση
f, 17 Ιανουαρίου 2001 (απόγευμα), «...Για όλους αυτούς τους λόγους αποδίδουμε ιδιαίτερη σημασία στη συνταγματική
κατοχύρωση Ανεξάρτητων Διοικητικών Αρχών ... Σημεία αιχμής σε ό, τι αφορά τις αρχές αυτές αποτελούν: πρώτον ο
176
Η επιφύλαξη υπέρ του νόμου που συναντάται στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 9Α
του Σ, ερμηνευόμενη με τρόπο εναρμονιζόμενο προς την κατοχυρούμενη με το
άρθρο 101Α του Σ αρχή της λειτουργικής ανεξαρτησίας των ανεξάρτητων αρχών,
έχει το νόημα ότι στον κοινό νομοθέτη καταλείπεται μόνο η θέσπιση των αναγκαί-
ων κανόνων για την ορθολογική και αποτελεσματική οργάνωση και λειτουργία της
Αρχής. Γίνεται, μάλιστα, δεκτό ότι ο κοινός νομοθέτης έχει την υποχρέωση να εξο-
πλίσει την Αρχή με τόσες και τέτοιες αρμοδιότητες, ώστε να μπορεί να επιτελέσει
αποτελεσματικά το έργο της, ενώ η μεταγενέστερη αφαίρεση μέρους των εν λόγω
αρμοδιοτήτων δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί συνταγματικά ανεκτή8. Από τα πα-
ραπάνω σαφώς προκύπτει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί σύμφωνη με το Σύνταγμα
η αφαίρεση από την Αρχή της αρμοδιότητας του ελέγχου τήρησης των κανόνων
προστασίας προσωπικών δεδομένων σε ένα ευρύ πεδίο της κρατικής δράσης, εάν
μάλιστα λάβουμε υπόψη ότι το δικαίωμα του άρθρου 9Α του Σ είναι καταρχήν ένα
ατομικό – αμυντικό δικαίωμα, που θεμελιώνει αξίωση αποχής από την επεξεργασία
προσωπικών δεδομένων και έχει ως αποδέκτη πρωτίστως την κρατική εξουσία.
Επειδή η αιτιολογική έκθεση της προτεινόμενης διάταξης αναφέρεται στην
αναγκαιότητα εγκατάστασης και λειτουργίας τεχνικών μέσων καταγραφής εικό-
νας και ήχου από δημόσιους χώρους για την ενίσχυση της ασφάλειας των πολι-
τών, απαραίτητη κρίνεται και μία σύντομη αναφορά στην έννοια της «δημόσιας
ασφάλειας». Η ασφάλεια συνιστά υποχρέωση του κράτους, το οποίο οφείλει να
λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία αλλά και την ανεμπόδιστη και
αποτελεσματική άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων. Ασφάλεια σε πλαίσιο ελευ-
θερίας και όχι ελευθερία σε πλαίσιο ασφάλειας. Η εν λόγω υποχρέωση στην ελ-
ληνική συνταγματική τάξη βρίσκει έρεισμα στη γενική προστατευτική ρήτρα του
άρθρου 25 παρ. 1 του Σ αλλά και στις προστατευτικές ρήτρες των ειδικότερων
διατάξεων των άρθρων 2 παρ. 1, 5 παρ. 2 και 5 και 17 παρ. 1 Σ και έχει την έννοια
ότι επιτάσσει τα κρατικά όργανα να προστατεύουν τα θεμελιώδη δικαιώματα με
τρόπο που να μην ανατρέπει τη μεταξύ τους ισορροπία. Η εν λόγω υποχρέωση
του κράτους για επίτευξη προστατευτικού αποτελέσματος (με την οργάνωση και
διατήρηση μηχανισμών πρόληψης κατά το μέτρο των αντικειμενικών δυνατοτήτων
του) σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να νοείται ως υποχρέωση προστασίας του
υποκειμενικού αισθήματος ασφάλειας του κάθε ατόμου. Συνεπώς, πέρα από τα
συνταγματικά κατοχυρωμένα έννομα αγαθά, που προαναφέρθηκαν, δεν υπάρχει
ένα επιπλέον αυθύπαρκτο αγαθό που να ορίζεται ως «ασφάλεια», αλλά αντίθετα η
ασφάλεια αποτελεί μία συμπύκνωση των βασικών εννόμων αγαθών, τα οποία προ-
στατεύονται αυτοτελώς εντός των δικών τους συνταγματικών ορίων. Ο βασικός
κίνδυνος που εγκυμονεί η αναγνώριση ενός αυτοτελούς ατομικού δικαιώματος
συνταγματικός προσδιορισμός των αρμοδιοτήτων τους, να έχουν, δηλαδή, σαφώς προσδιορισμένες και συνταγματικά
κατοχυρωμένες αρμοδιότητες και απόφασης και εκτέλεσης. Δεύτερον, η διασφάλιση της αποκλειστικής άσκησης των
αρμοδιοτήτων τους, χωρίς καμία δυνατότητα παρέμβασης της Κυβέρνησης. Τρίτον, να υπάρχει σαφής και συνταγμα-
τικά κατοχυρωμένη πρόβλεψη κυρώσεων και προπαντός ασφυκτική υποχρέωση επιβολής των κυρώσεων αυτών...»,
ΣΑΛΑΓΚΟΥΔΗ, Πρακτικά Βουλής, Περίοδος Ι, Σύνοδος Α, Συνεδρίαση Στ΄, 24 Ιανουαρίου 2001 (πρωί), σελ. 4090, «
Ανεξάρτητη αρχή σημαίνει ότι έχει πλήρεις αρμοδιότητες για τον τομέα για τον οποίο τη θεσπίζουμε και από εκεί και
πέρα νομοθετούμε εμείς και της χαράσσουμε στο πλαίσιο μέσα στο οποίο έχει απόλυτα αποφασιστικές και εκτελεστι-
κές αρμοδιότητες. Μόνο τότε οι ανεξάρτητες αρχές μπορούν πραγματικά να εκτελέσουν το ρόλο τους και μόνο τότε
μπορούν να παίξουν το σημαντικό εκείνο ρόλο που τους αναθέτουμε σε αρκετά άρθρα του Συντάγματος...».
8. Βλ. ΧΡΥΣΟΓΟΝΟ, Ατομικά και Κοινωνικά Δικαιώματα, 2η εκδ., 2002, σελ. 197 επ. και ιδίως σελ. 201, Αλιβιζάτο, ό.π.,
ΦΡΑΓΚΑΚΗ, Σε αναζήτηση μέτρων μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας, Διάλεξη της σειράς «Τιμή Δημητρίου Ευρυγένη»
που πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκού Οικονομικού Δικαίου, την 22 Μαΐου 2009, σελ. 23, ο
οποίος επί λέξει αναφέρει «Η αρμοδιότητα αυτή της Αρχής, σύμφωνα με τα άρθρα 9Α και 101Α του Συντάγματος, είναι
αποκλειστική και η επιφύλαξη υπέρ του νόμου δεν μπορεί να την αφαιρέσει ή να τη μειώσει γιατί έτσι θα καθιστούσε
ουσιαστικά ανενεργή τη συνταγματική προστασία των προσωπικών δεδομένων, ανέλεγκτη την αστυνομία και την ει-
σαγγελία, ενώ θα άφηνε το υποκείμενο ουσιαστικά ανυπεράσπιστο».
177
στην ασφάλεια είναι η δημιουργία ενός «υπερδικαιώματος», το οποίο θα μπορού-

σε να παραμερίσει τα υπόλοιπα συνταγματικά κατοχυρωμένα δικαιώματα, όπως
για παράδειγμα αυτό της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, ανατρέποντας
με τον τρόπο αυτό την ισοτιμία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τον κανόνα της
πρακτικής εναρμόνισης αυτών σε περίπτωση σύγκρουσης τους9. Σχετικώς πρέπει
να γίνει δεκτό ότι το Σύνταγμα δεν ιεραρχεί με διαφορετικά αξιολογικά κριτήρια
τα ατομικά δικαιώματα, εάν δε διαπιστωθεί σύγκρουση μεταξύ αυτών, εκτιμάται η
συγκεκριμένη περίπτωση και αποκτά προβάδισμα το ένα δικαίωμα χωρίς να θίγε-
ται ο πυρήνας του άλλου.
Περαιτέρω, σύμφωνα με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (στο
εξής και ΣτΕ) για τα χαρακτηριστικά των περιορισμών των συνταγματικώς κατο-
χυρωμένων ατομικών δικαιωμάτων, οι περιορισμοί αυτοί πρέπει να ορίζονται γε-
νικώς και αντικειμενικώς, να δικαιολογούνται από αποχρώντες λόγους δημοσίου
συμφέροντος, να τελούν σε πρόδηλη λογική συνάφεια με το σκοπό αυτό, να είναι
πρόσφοροι, κατάλληλοι και αναγκαίοι για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού,
να μην θίγουν τον πυρήνα του δικαιώματος και να μην απονέμουν στη Διοίκηση
ευρεία διακριτική ευχέρεια10. Από το συνδυασμό της νομολογίας αυτής του ΣτΕ
και της προηγηθείσας ανάλυσης, προκύπτει ότι μία «αρνητική» άλλως «αποθετική»
ρύθμιση, όπως αυτή της προτεινόμενης διάταξης, η οποία αποκλείει την εφαρμογή
των διατάξεων του Ν. 2472/1997 σε ένα ευρύ πεδίο δράσης της δημόσιας αρχής
χωρίς όρια, κριτήρια και εξειδίκευση, δεν μπορεί να θεωρηθεί συνταγματικά ανε-
κτή, καθώς θίγει τον πυρήνα του δικαιώματος. Ως υπόθεση εργασίας παρατηρείται
ότι δεν αποκλείεται, βέβαια, η βιντεοεπιτήρηση δημόσιων χώρων να ήταν σύμφωνη
με το Σύνταγμα, αν θεμελιωνόταν σε μία επαρκώς ορισμένη και σαφή νομική βάση,
η οποία θα όριζε τουλάχιστον «το πεδίο της κρατικής ή δημόσιας εν γένει δραστη-
ριότητας στο πλαίσιο της οποίας γίνεται η συλλογή, επεξεργασία και χρήση προ-
σωπικών δεδομένων, το είδος των δεδομένων αυτών, τα κρατικά ή άλλα όργανα
τα οποία είναι αρμόδια ή υπόχρεα για την εκτέλεση της σχετικής δραστηριότητας,
το εύρος της τελευταίας, καθώς και τις παρεχόμενες εγγυήσεις στα υποκείμενα
των προσωπικών δεδομένων και τα σχετικά ειδικά δικαιώματά τους» και η οποία,
βεβαίως, δεν θα αφαιρούσε από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού
Χαρακτήρα την εποπτεία τήρησης των κανόνων αυτών11.
9. Βλ. ΜΑΝΤΖΟΥΦΑ, Προστασία προσωπικών δεδομένων και δημόσια ασφάλεια. Οι σταθμίσεις της Αρχής Προστασίας
Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα στις αποφάσεις για την χρήση καμερών κλειστού κυκλώματος σε υπαίθριους χώ-
ρους στην Ηλεκτρονική Παρακολούθηση σε Υπαίθριους Χώρους, Πρακτικά διήμερης επιστημονικής συνάντησης 14 και
15 Μαρτίου 2008, σελ. 39 επ. και ιδίως σελ. 78 – 81. Πρβλ και ΧΡΥΣΟΓΟΝΟ, Το θεμελιώδες δικαίωμα στην ασφάλεια, σε
Ασφάλεια και δικαιώματα στην κοινωνία της διακινδύνευσης, Επιμέλεια ΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ/ ΚΟΝΤΙΑΔΗ/ ΠΑΠΑΘΕΟΔΩ-
ΡΟΥ, Αθήνα 2005, σελ. 137 – 154, ο οποίος καταλήγει στο ότι έχει διαπλασθεί ένα ατομικό «δικαίωμα στην ασφάλεια»,
το οποίο όμως δεν μπορεί να νοηθεί ως «υπερδικαίωμα» με τη δυνατότητα να παραμερίζει τα υπόλοιπα συνταγματικά
κατοχυρωμένα δικαιώματα σε περίπτωση σύγκρουσης με αυτά και συνεπώς η ικανοποίηση του μπορεί να επιτευχθεί
μόνο στο πλαίσιο της συνταγματικής τάξης συνολικά.
10. Βλ. ενδεικτικά ΟλΣτΕ 3665/2005, ΔΔΙΚΗ 2006, σελ. 391 και ειδικά για το ζήτημα του περιορισμού της διακριτικής
ευχέρειας της Διοίκησης βλ. ΟλΣτΕ 3037/2008, ΝΟΜΟS, «...δοθέντος ότι θεμελιώδη επιδίωξη του κράτους δικαίου
αποτελεί ο περιορισμός της διακριτικής ευχέρειας της Διοικήσεως στο αυστηρώς αναγκαίο μέτρο, η δια νόμου χο-
ρήγηση στη Διοίκηση διακριτικής ευχερείας, και μάλιστα κατά την άσκηση αρμοδιότητος που απολήγει στην επιβολή
περιορισμού στην άσκηση ατομικού δικαιώματος, είναι ανεκτή από το Σύνταγμα, μόνο κατά το μέτρο που η χορήγηση
διακριτικής ευχερείας δικαιολογείται επαρκώς από την ειδική φύση του αντικειμένου της ρυθμίσεως.
11. Βλ. ΕΙΡ.-Μ ΣΑΡΠ, Εισήγηση της Συμβούλου της Επικρατείας στην υπόθεση για την ακύρωση της 58/2005 Απόφασης
της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σε ΑΡΜΑΜΕΝΤΟ/ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟ, Προσωπικά Δεδομέ-
να, Ερμηνεία κατ’ άρθρο, Οι τροποποιήσεις του Ν. 2472/1997 από τους Ν. 3471/2006 και 3625/2007, σελ. 177 επ. και
ιδίως 183. Έτσι και το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας στην απόφαση BVerG, 1 BvR 2368/06
της 23.02.2007, διαθέσιμη στην ιστοσελίδα www.w.bundesverfassungsgericht.de, η οποία έκρινε ότι η σχεδιαζόμενη
από δημοτική αρχή βιντεοεπιτήρηση ενός έργου τέχνης τοποθετημένου σε δημόσιο χώρο αντίκειται στο δικαίωμα του
πληροφοριακού αυτοκαθορισμού, γιατί οι διατάξεις του βαυαρικού νόμου για τα προσωπικά δεδομένα, στις οποίες
θεμελίωσε την αρμοδιότητά της η δημοτική αρχή, δεν συνιστούν επαρκώς σαφή και ορισμένη νομική βάση για τη σκο-
πούμενη επεξεργασία. Πρβλ. και ΦΡΑΓΚΑΚΗ, ό.π., σελ. 8.
178
2.2. ΕΣΔΑ
Ο νόμος με τον οποίο περιορίζεται η προστασία των προσωπικών δεδομένων
θα πρέπει να είναι σύμφωνος όχι μόνο με το Σύνταγμα αλλά και με κανόνες που
βάσει του άρθρου 28 παρ. 1 Σ έχουν υπερνομοθετική ισχύ, όπως είναι η ΕΣΔΑ12. Το
άρθρο 8 της ΕΣΔΑ ορίζει ότι: «1. Παν πρόσωπον δικαιούται εις τον σεβασμόν της
ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του, της κατοικίας του και της αλληλογραφίας
του. 2. Δεν επιτρέπεται να υπάρξη επέμβασις δημοσίας αρχής εν τη ασκήσει του
δικαιώματος τούτου, εκτός εάν η επέμβασις αύτη προβλέπεται υπό του νόμου και
αποτελεί μέτρον το οποίον, εις μίαν δημοκρατικήν κοινωνίαν, είναι αναγκαίον διά
την εθνικήν ασφάλειαν, την δημόσιαν ασφάλειαν, την οικονομικήν ευημερίαν της
χώρας, την προάσπισιν της τάξεως και την πρόληψιν ποινικών παράβασεων, την
προστασίαν της υγείας ή της ηθικής, ή την προστασίαν των δικαιωμάτων και ελευ-
θεριών άλλων». Για να κριθεί, επομένως, εάν η προτεινόμενη διάταξη είναι σύμφω-
νη με το παραπάνω άρθρο της ΕΣΔΑ, θα πρέπει ειδικότερα να εξεταστεί: α) εάν η
λειτουργία μέσων καταγραφής εικόνας και ήχου από δημόσιους χώρους συνιστά
επέμβαση στην ιδιωτική ζωή των προσώπων και σε καταφατική περίπτωση β) εάν το
συγκεκριμένο σχέδιο διάταξης έχει τα ειδικά χαρακτηριστικά που η νομολογία του
Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου προσδίδει στην έννοια
του νόμου, βάσει του οποίου μία δημόσια αρχή νομιμοποιείται να επέμβει στην ιδι-
ωτική ζωή ενός προσώπου13.
Το ΕΔΔΑ ασχολήθηκε με τη λειτουργία κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης σε
υπαίθριο χώρο στην υπόθεση Peck v. United Kingdom14, η οποία αφορούσε στην
εγκατάσταση από το Δημοτικό Συμβούλιο της πόλης Brentwood και λειτουργία
κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης με καταγραφή οπτικών και ηχητικών δεδομένων
και ειδοποίηση της αστυνομίας βάσει των δεδομένων αυτών. Στην απόφασή του το
Δικαστήριο επανέλαβε την πάγια νομολογία του ότι υπό τον όρο ιδιωτική ζωή, όρο
που δεν επιδέχεται εξαντλητικό καθορισμό, προστατεύονται το φύλο ενός προσώ-
που, το όνομά του, ο σεξουαλικός του προσανατολισμός, η σεξουαλική του ζωή, το
δικαίωμα στην ταυτότητα και την ανάπτυξη της προσωπικότητάς του, καθώς επίσης
και το δικαίωμα του ατόμου να συμμετέχει σε συλλογικές δράσεις, να συνάπτει και
να αναπτύσσει σχέσεις με άλλους ανθρώπους και με τον έξω κόσμο γενικότερα
και το οποίο μπορεί να περιλαμβάνει και επαγγελματικές δραστηριότητες. Υφίστα-
ται, δηλαδή κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, μία ζώνη αλληλεπίδρασης του
ατόμου με τους άλλους, η οποία μπορεί να εμπίπτει στην έννοια της ιδιωτικής ζωής,
ακόμα και όταν εκδηλώνεται σε δημόσιο χώρο15. Σχετικά με την οπτική παρακολού-
θηση των ατόμων σε δημόσιους χώρους το ΕΔΔΑ δέχεται ότι η παρακολούθηση με
τεχνικά μέσα των πράξεων ενός προσώπου σε δημόσιο χώρο, χωρίς όμως κατα-
γραφή των οπτικών δεδομένων, δεν συνιστά επέμβαση στην ιδιωτική ζωή, καθώς η
συγκεκριμένη επεξεργασία δεν διαφέρει σε τίποτα από την οπτική παρακολούθηση
που γίνεται χωρίς τη χρήση τεχνικών μέσων16. Αντίθετα η καταγραφή οπτικών δεδο-
12. Η ΕΣΔΑ κυρώθηκε με το ν.δ. 53/1974

13. Για μία αναλυτική παρουσίαση της νομολογίας του ΕΔΔΑ αναφορικά με τη στάθμιση του δικαιώματος για σεβασμό
της ιδιωτικής ζωής και της ασφάλειας βλ. ΣΤΑΘΑΚΗ, Η στάθμιση του αγαθού της ασφάλειας και του δικαιώματος για
σεβασμό της ιδιωτικής ζωής στην νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην Ηλε-
κτρονική Παρακολούθηση σε Υπαίθριους Χώρους, Πρακτικά διήμερης επιστημονικής συνάντησης 14 και 15 Μαρτίου
2008, σελ. 11 επ.
14. Βλ. Peck v. United Kingdom, απόφαση της 28.1.2003
15. Βλ. Peck v. United Kingdom, ό.π., σκ. 57 με περαιτέρω παραπομπές σε νομολογία του ΕΔΔΑ.
16. Βλ. Peck v. United Kingdom, ό.π., σκ 58 με περαιτέρω παραπομπές σε νομολογία του ΕΔΔΑ. Αντίθετα η Γνωμοδότη-
ση 4/2004 για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων μέσω βιεντεοεπιτήρησης της Ομάδας Εργασίας του Άρθρου
29, σύμφωνα με την οποία και η απλή λήψη εικόνας χωρίς αποθήκευση συνιστά επεξεργασία προσωπικών δεδομένων.
Η εν λόγω ομάδα εργασίας συστάθηκε βάσει του άρθρου 29 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ και συνιστά ανεξάρτητο συμβου-
179
μένων και ο συστηματικός ή μόνιμος χαρακτήρας αυτής της καταγραφής εγείρουν

ζητήματα προσβολής της ιδιωτικής ζωής, ακόμα και στην περίπτωση που δεν γίνεται
χρήση συστημάτων μυστικής παρακολούθησης17.
Με δεδομένο, συνεπώς, ότι η καταγραφή εικόνας και ήχου από δημόσιους
χώρους συνιστά επέμβαση στην ιδιωτική ζωή των προσώπων, η νομοθετική διά-
ταξη που την προβλέπει θα πρέπει να έχει τα ειδικά εκείνα χαρακτηριστικά, που
έχουν διαπλασθεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου, προκειμένου η επέμβαση
αυτή να θεωρείται σύμφωνη με το άρθρο 8 παρ. 2 της ΕΣΔΑ. Ειδικότερα το Δικα-
στήριο έχει διαπλάσει δύο προϋποθέσεις, αφενός της προσβασιμότητας του νό-
μου (accessibility), με την έννοια της νόμιμης δημοσίευσης ή δημοσιότητάς του και
αφετέρου της προβλεψιμότητας των συνεπειών του (foreseeability). Ως προς τη
δεύτερη προϋπόθεση, αυτή συντρέχει όταν οι σχετικοί κανόνες είναι διατυπωμένοι
με επαρκή ακρίβεια, ώστε να μπορεί κάθε ενδιαφερόμενος να προβλέψει, στην
ανάγκη με την κατάλληλη συμβουλή, σ’ ένα λογικό βαθμό, τις συνέπειές τους και
να καθορίσει αναλόγως τη συμπεριφορά του18. Περαιτέρω, πρέπει να προβλέπο-
νται επαρκείς εγγυήσεις κατά των καταχρήσεων με τις οποίες να καθορίζεται με
επαρκή σαφήνεια η έκταση του περιθωρίου εκτιμήσεως των διοικητικών αρχών
ενόψει και του επιδιωκομένου νόμιμου σκοπού19. Οι εθνικές ρυθμίσεις, επιπλέον,
θα πρέπει να καθορίζουν μία σαφή και λεπτομερή διαδικασία για τη συλλογή, χρή-
ση, αποθήκευση, διαβίβαση και διαγραφή ή καταστροφή των συλλεγέντων δεδομέ-
νων, ενώ η εποπτεία του συστήματος θα πρέπει να ανατίθεται σε δικαστική ή άλλη
αρχή, η οποία δεν θα ταυτίζεται με την αρμόδια για τη λειτουργία του συστήματος
αρχή, προκειμένου να ελαχιστοποιούνται οι αρνητικές συνέπειες που ενδέχεται να
έχουν τα μέτρα παρακολούθησης στα ατομικά δικαιώματα20.
Σε ένα δεύτερο επίπεδο το ΕΔΔΑ εξετάζει, εάν τα λαμβανόμενα μέτρα παρακο-
λούθησης είναι «αναγκαία σε μία δημοκρατική κοινωνία», εάν, δηλαδή, έχει τηρη-
θεί από τον εθνικό νομοθέτη η αρχή της αναλογικότητας. Προκειμένου να προβεί
σε αυτή την κρίση το ΕΔΔΑ, το οποίο αναγνωρίζει καταρχήν στο νομοθέτη ένα
περιθώριο διακριτικής ευχέρειας21, σταθμίζει τη σοβαρότητα των πράξεων που επι-
διώκεται να προληφθούν ή να διερευνηθούν με την ένταση της επέμβασης στα
ατομικά δικαιώματα που συνεπάγονται τα κάθε φορά χρησιμοποιούμενα μέτρα για
την επίτευξη ενός συγκεκριμένου σκοπού (για παράδειγμα της εθνικής ασφάλειας,
της δημόσιας ασφάλειας κλπ)22. Τα κριτήρια, τα οποία χρησιμοποιεί το Δικαστή-
ριο, είναι α) η σοβαρότητα των πράξεων στην πρόληψη ή καταστολή των οποίων
αποσκοπούν τα μέτρα παρακολούθησης και β) η πιθανότητα διάπραξης τέτοιων
πράξεων, πάντα σε συνδυασμό με την ύπαρξη κατάλληλων και αποτελεσματικών
ρυθμίσεων για την αποφυγή κατάχρησης των συγκεκριμένων μέτρων 23.
λευτικό όργανο για την προστασία των δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής. Οι γνωμοδοτήσεις της είναι διαθέσιμες στην
ιστοσελίδα http://ec.europa.eu/justice_home/fsj/privacy/workinggroup/index_en.htm.
17. Βλ. Peck v. United Kingdom, ό.π., σκ. 59, Rotaru v. Romania, απόφαση της 4.5.2000, σκ. 43 – 44, Amann v.
Switzerland, απόφαση της 16.2.2000, σκ. 65 - 67.
18. Έτσι το ΕΔΔΑ έχει κρίνει ότι η επίκληση των γενικών αρμοδιοτήτων της αστυνομίας ή των ειδικών αρμοδιοτήτων
που προκύπτουν από ρητές διατάξεις για τη συγκέντρωση του αποδεικτικού υλικού δεν επαρκεί για να δικαιολογήσει
τη χρήση συσκευών μυστικής παρακολούθησης συνομιλιών μέσα στις εγκαταστάσεις της αστυνομίας χωρίς ειδική
νομοθετική πρόβλεψη της σχετικής εξουσίας, βλ. P.G. and J.H. v. United Kingdom, απόφαση της 17.7.2003, σκ. 61 - 63.
19. Amann v. Switzerland, ό.π., σκ. 58 -62
20. Για τα συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νόμου βλ. Associaton for European Intergration and Human
Rights and Ekimdzhiev v. Bulgaria, απόφαση της 26.7.2007, σκ. 75, 76, 85-89 η οποία βέβαια αναφέρεται σε σύστημα
«μυστικής παρακολούθησης».
21. Βλ. ενδεικτικά Klass v. Germany, απόφαση της 6.9.1978,σκ.49.
22. Βλ. ενδεικτικά Peck v. United Kingdom, ό.π., σκ. 77 με περαιτέρω παραπομπές στη νομολογία του ΕΔΔΑ.
23. Έτσι το ΕΔΔΑ έχει κρίνει ότι είναι αναλογική και άρα σύμφωνη με το άρθρο 8 παρ. 2 της ΕΣΔΑ η πρόβλεψη της
γερμανικής νομοθεσίας για τη λήψη μέτρων στρατηγικής παρακολούθησης με σκοπό την πρόληψη ή τη διαλεύκανση
180
Από την απλή και μόνο παράθεση των ποιοτικών χαρακτηριστικών που προα-
παιτεί το ΕΔΔΑ, προκειμένου να κρίνει ότι μία διάταξη, με την οποία προβλέπεται
επέμβαση στην ιδιωτική ζωή των προσώπων, είναι σύμφωνη με την ΕΣΔΑ, εκτιμάται
ότι η προτεινόμενη ρύθμιση δεν εναρμονίζεται με το θεσμικό και νομολογιακό αυτό
κεκτημένο.
2.3. ΣΥΜΒΑΣΗ 108 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Η Σύμβαση 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης, η οποία κυρώθηκε με το Ν.
2068/1992 και ως εκ τούτου έχει την ισχύ που ορίζει το άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγ-
ματος, αποτελεί το πρώτο διεθνές νομικό κείμενο για την προστασία των προσω-
πικών δεδομένων. Η εν λόγω Σύμβαση έθεσε, όπως προαναφέρθηκε, ορισμένες
βασικές αρχές της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, όπως την αρχή της
θεμελίωσης της επεξεργασίας σε νόμο, την αρχή του σκοπού, της αναλογικότη-
τας, της ακρίβειας των συλλεγέντων δεδομένων, καθώς και της διατήρησης των
δεδομένων μόνο για το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού της επεξεργασίας
χρονικό διάστημα.
Η Σύμβαση 108 τυγχάνει εφαρμογής και στον αστυνομικό τομέα, καθώς κατά
τις προβλέψεις του άρθρου 3 στο πεδίο εφαρμογής της περιλαμβάνεται η αυτο-
ματοποιημένη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων τόσο στον ιδιωτικό όσο και
στο δημόσιο τομέα. Παρέκκλιση δε από τις διατάξεις της Σύμβασης που αφορούν
στις βασικές αρχές νομιμότητας της επεξεργασίας (ά. 5), στις ειδικές κατηγορίες
δεδομένων (ά. 6, πρβλ. «ευαίσθητα» κατά το Ν. 2472/1997) και στα δικαιώματα των
υποκειμένων (ά. 8) είναι δυνατή, κατά τις προβλέψεις του άρθρου 9 παρ. 2 της Σύμ-
βασης, μόνο στην περίπτωση που η παρέκκλιση προβλέπεται από διάταξη νόμου
του συμβαλλόμενου κράτους και αποτελεί απαραίτητο μέτρο σε μια δημοκρατική
κοινωνία για: α) την προστασία της ασφάλειας του Κράτους, τη δημόσια ασφάλεια,
τα νομισματικά συμφέροντα του Κράτους ή την καταστολή των ποινικών παρα-
βάσεων και β) την προστασία του προσώπου το οποίο αφορούν οι πληροφορίες,
όπως και των δικαιωμάτων και ελευθεριών τρίτων. Προκύπτει, συνεπώς, τόσο από
τη γραμματική όσο και από την ιστορική ερμηνεία24 του συγκεκριμένου άρθρου
ότι η εθνική διάταξη, η οποία εισάγει ενδεχομένως παρεκκλίσεις από τα προανα-
φερθέντα άρθρα της Σύμβασης θα πρέπει να έχει τα χαρακτηριστικά εκείνα που
έχουν διαπλασθεί από το ΕΔΔΑ για τη νομιμότητα της επέμβασης του κράτους
στην ιδιωτική ζωή ενός προσώπου. Αυτό προκύπτει, επίσης, και από το γεγονός
ότι το Συμβούλιο της Ευρώπης, λαμβάνοντας υπόψη τις επιτρεπτές κατά το άρ-
θρο 9 παρεκκλίσεις από τη Σύμβαση, έχει υιοθετήσει τη Σύσταση (87) 15, η οποία
αφορά αποκλειστικά στην επεξεργασία προσωπικών δεδομένων στον αστυνομικό
τομέα. Οι συστάσεις αν και δεν αποτελούν δεσμευτικά νομικά κείμενα, χρησιμεύ-
ουν ωστόσο ως εργαλεία ερμηνείας της Σύμβασης, γεγονός που αναδεικνύεται και
από τη νομολογία του ΕΔΔΑ25. Σύμφωνα, λοιπόν, με τις κρίσιμες για την παρούσα
ενόπλων επιθέσεων κατά του κράτους, τρομοκρατικών επιθέσεων, διακίνησης όπλων κατά παράβαση των διεθνών
συμφωνιών για τον έλεγχο των εξοπλισμών, διακίνησης ναρκωτικών και τοξικών ουσιών, ξεπλύματος χρήματος και
διακίνησης πλαστού χρήματος. Στην εν λόγω απόφαση το ΕΔΔΑ έλαβε υπόψη του και την απόφαση του Ομοσπονδι-
ακού Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας, με την οποία είχε περιοριστεί ο κατάλογος των εγκλημάτων για την
αποτροπή ή διαλεύκανση των οποίων θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα στρατηγικής παρακολούθησης. Βλ. Weber
and Saravia v. Germany, απόφαση ως προς το παραδεκτό της 29.6.2006, σκ. 26 -29 και 114 – 117. Βλ. επίσης Klass v.
Germany, ό.π., η οποία αναφέρεται στο προγενέστερο και πιο περιοριστικό νομοθετικό καθεστώς της Γερμανίας, ιδίως
σκ. 51.
24. Βλ. ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ, σκ. 55, στην οποία αναφέρεται ότι το ως άνω κείμενο της δεύτερης παραγρά-
φου του άρθρου 9 διαμορφώθηκε σύμφωνα και με τις δεύτερες παραγράφους των άρθρων 6, 8, 10 και 11 της ΕΣΔΑ.
25. Βλ. S. and Marper v. United Kingdom, απόφαση της 4.12.2008, σκ. 103, στην οποία το ΕΔΔΑ εξάγει την αρχή της
181
γνωμοδότηση διατάξεις της Σύστασης: α) η αρχή της αναλογικότητας θα πρέπει

να τηρείται και κατά τη συλλογή προσωπικών δεδομένων για αστυνομικούς σκο-
πούς, με την έννοια ότι η συλλογή θα πρέπει να περιορίζεται στα αναγκαία για την
πρόληψη ενός συγκεκριμένου κινδύνου ή για τη διαλεύκανση ενός συγκεκριμένου
εγκλήματος δεδομένα (Αρχή 2.1), β) ότι η συλλογή προσωπικών δεδομένων με
τεχνικά μέσα επιτήρησης θα πρέπει να προβλέπεται σε ειδική νομοθετική διάταξη
(βλ. κυρίως “Σκοπός και Ορισμοί”) και γ) ότι κάθε συμβαλλόμενο κράτος θα πρέπει
να συστήσει μία ανεξάρτητη, εκτός του αστυνομικού τομέα, αρχή για την εποπτεία
τήρησης των αρχών της Σύστασης (Αρχή 1.1)26. Σχετικώς διατυπώνουμε την άποψη
ότι η υπό επεξεργασία διάταξη δεν εναρμονίζεται με τις παραπάνω συστάσεις.
Πέρα, όμως, από τις ουσιαστικές ρυθμίσεις της Σύμβασης για τις αρχές της προ-
στασίας των προσωπικών δεδομένων, με το Πρόσθετο Πρωτόκολλο που αφορά
στις εποπτικές αρχές και στη διασυνοριακή ροή δεδομένων27, αναγνωρίστηκε ότι η
ύπαρξη ανεξάρτητων εποπτικών αρχών είναι αποφασιστικής σημασίας για την απο-
τελεσματική προστασία των προσωπικών δεδομένων (βλ. Προοίμιο). Ειδικότερα, το
άρθρο 1 παρ. 1 του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου προβλέπει ρητά την υποχρέωση των
συμβαλλόμενων κρατών να ιδρύσουν μια ή περισσότερες αρχές που θα διασφαλί-
ζουν τη συμμόρφωση με τα εθνικά μέτρα, τα οποία ενσωματώνουν τις οριζόμενες
στα κεφάλαια 2 (βασικές αρχές προστασίας των πληροφοριών) και 3 (διασυνο-
ριακή ροή πληροφοριών) της Σύμβασης αρχές, καθώς και τη συμμόρφωση με το
εν λόγω Πρωτόκολλο. Στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου προβλέπονται οι ελά-
χιστες αρμοδιότητες που πρέπει να απονέμονται στις εν λόγω αρχές (ελεγκτικές,
παρέμβασης, παραπομπής παραβάσεων στη δικαιοσύνη, εξέτασης προσφυγών)28,
ενώ στην παράγραφο προβλέπεται ότι θα πρέπει να ασκούν τα καθήκοντά τους
υπό καθεστώς πλήρους ανεξαρτησίας 29.
3. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΕ ΑΛΛΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ
Στη Γαλλία 30, η εγκατάσταση καμερών σε δημόσιους χώρους ρυθμίζεται από
ειδικές νομοθετικές διατάξεις (Νόμος 95-73 της 21 Ιανουαρίου 1995 για τις κατευ-
θύνσεις και τον προγραμματισμό σχετικά με την ασφάλεια, άρθρα 10 και 10-1 και
Διάταγμα της 17ης Οκτωβρίου 1996). Η βασική προϋπόθεση που θέτουν οι διατά-
ξεις αυτές είναι ότι πρέπει η εγκατάσταση να επιβάλλεται για λόγους ασφαλείας
και, ως εκ τούτου, οι σκοποί της εγκατάστασης πρέπει να είναι απόλυτα ακριβείς.
διατήρησης των προσωπικών δεδομένων για το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού χρονικού διάστημα όχι μόνο από
το άρθρο 5 της Σύμβασης 108 αλλά και από την Αρχή 7 της Σύστασης (87) 15.
26. Βλ. και ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ, σκ. 31, όπου επισημαίνεται ότι όπου ήδη υπάρχουν Αρχές Προστασίας
Δεδομένων, θα πρέπει σε αυτές να ανατεθούν οι αρμοδιότητες που προβλέπονται από τη Σύσταση και ότι θα ήταν
ανεπιθύμητη η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού, ξεχωριστού οργάνου για τους σκοπούς της Σύστασης.
27. Υπεγράφη στο Στρασβούργο την 08.11.2001. Η Ελλάδα το έχει υπογράψει, ωστόσο δεν το έχει ακόμα κυρώσει με
νόμο, βλ. σχετικό πίνακα στην ιστοσελίδα του Συμβουλίου της Ευρώπης, http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/
ChercheSig.asp?NT=181&CM=7&DF=13/07/2009&CL=ENG).
28. Βλ. ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ, σκ. 11 και 16, στις οποίες αναφέρεται ότι αυτές είναι οι ελάχιστες δυνατές αρ-
μοδιότητες που θα πρέπει να απονέμονται σε μια εποπτική αρχή, ενώ τα συμβαλλόμενα κράτη έχουν τη δυνατότητα
χρήσης και άλλων μέσων προκειμένου να καταστήσουν το ρόλο τους πιο αποτελεσματικό.
29. Βλ. ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΟ ΜΝΗΜΟΝΙΟ, σκ. 17 στην οποία αναφέρονται τα βασικά στοιχεία της ανεξαρτησίας των επο-
πτικών αρχών, όπως η διαδικασία εκλογής των μελών, η διάρκεια της θητείας τους, η παροχή επαρκούς υποδομής, η
μη υποχρέωση υπακοής σε εξωτερικές διαταγές ή οδηγίες
30. Πηγές: Ο διαδικτυακός τόπος της Γαλλικής Αρχής Προστασίας Δεδομένων (http://www.cnil.fr/), η από 23.03.2007
Γνώμη της Επιτροπής της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης CDL-AD(2007)014 για την βιντεοεπιτήρηση δημόσι-
ων χώρων από δημόσιες αρχές και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σκέψη 71, (διαθέσιμη ηλεκτρονικά
στον σύνδεσμο http://www.venice.coe.int/docs/2007/CDL-AD(2007)014-e.asp) και M.L. GRAS, “The Legal Regula-
tion of CCTV in Europe” διαθέσιµο ηλεκτρονικά στον σύνδεσµο http://www.surveillance-and-society.org/articles2(2)/
regulation.pdf.
182
Συγκεκριμένα, η εγκατάσταση κάμερας σε δημόσιο χώρο ή σε χώρο προσέλευσης

κοινού επιτρέπεται για α) τη διασφάλιση της προστασίας των δημόσιων κτιρίων και
εγκαταστάσεων και των χώρων γύρω από αυτά, β) τη διασφάλιση της προστασίας
των εγκαταστάσεων των χρήσιμων για την εθνική άμυνα και γ) για λόγους πρόλη-
ψης σοβαρών αξιόποινων πράξεων (ιδίως τρομοκρατικών πράξεων). Επιπρόσθετα,
θεσπίζεται στη Γαλλία ειδική διαδικασία για την έγκριση της απόφασης για εγκα-
τάσταση καμερών, καθώς απαιτείται σχετική έγκριση/άδεια από την νομαρχιακή
αρχή. Στην αρχή αυτή θα πρέπει να κατατεθεί ένας φάκελος που περιέχει έκθεση,
στην οποία επισημαίνονται όλα εκείνα τα στοιχεία που είναι απαραίτητα για τη θε-
μελίωση της νομιμότητας της υπό κρίση επεξεργασίας (σκοποί, λόγοι που τεκμη-
ριώνουν το αίτημα, περιγραφή του μηχανισμού διαβίβασης, καταγραφής και επε-
ξεργασίας των εικόνων, μέτρα ασφαλείας, τρόποι ενημέρωσης του κοινού, χρονική
διάρκεια τήρησης των εικόνων, προσδιορισμός των ατόμων και υπηρεσιών που εί-
ναι υπεύθυνες για το σύστημα, τρόποι εφαρμογής του δικαιώματος πρόσβασης των
υποκειμένων). Στον φάκελο θα πρέπει να περιλαμβάνεται επίσης και μια συνολική
κάτοψη όλων των χώρων και των κτιρίων που εμπίπτουν στο πεδίο των καμερών,
καθώς και ένα λεπτομερές σχέδιο αναφορικά με την εγκατάσταση των καμερών
και τη ζώνη κάλυψης αυτών. Η νομαρχιακή αρχή θα αποφασίσει για την εγκατάστα-
ση, αφότου λάβει τη γνωμοδότηση μιας τοπικής επιτροπής που προεδρεύεται από
έναν δικαστή (και έχει ως μέλη έναν ακόμα δικαστή, έναν εκπρόσωπο του τοπικού
εμπορικού επιμελητηρίου, έναν εκλεγμένο πολιτικό – π.χ. δήμαρχο, και ένα πρόσω-
πο με τεχνικές γνώσεις). Η απόφαση της νομαρχιακής αρχής μπορεί να προσβλη-
θεί ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η εποπτεία του όλου συστήματος δεν έχει ανατεθεί στην
Γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων, αλλά σε ειδικές επιτροπές. Μάλιστα, σε
έγγραφό της προς το Υπουργείο Εσωτερικών αναφορικά με τις δυσκολίες εφαρ-
μογής των κανόνων για την βιντεοεπιτήρηση31, η Γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδο-
μένων ζητά να ανατεθεί στην ίδια η σχετική αρμοδιότητα. Και αυτό, διότι οι ειδικές
επιτροπές που έχουν θεσπιστεί για την εποπτεία του όλου συστήματος δεν πληρούν
-μεταξύ άλλων- τα αναγκαία εχέγγυα ανεξαρτησίας, καθώς και επειδή η Γαλλική
Αρχή Προστασίας Δεδομένων διαθέτει ήδη μεγάλη εμπειρία σχετικά με τη βιντεο-
επιτήρηση σε άλλους τομείς και είναι εξοπλισμένη, επίσης, τόσο με ελεγκτικές όσο
και με κυρωτικές -άρα και πρακτικά πιο αποτελεσματικές- αρμοδιότητες.
Στη Γερμανία 32, η βιντεοεπιτήρηση δημόσιων χώρων ρυθμίζεται τόσο σε επίπε-
δο Ομοσπονδιακού Κράτους, με ειδική διάταξη στον νόμο για τις αρμοδιότητες της
Ομοσπονδιακής Αστυνομίας (ά. 27 Bundespolizeigesetz), όσο και σε επίπεδο Αστυ-
νομίας των Κρατιδίων, με ειδικές διατάξεις στους νόμους για τις δικές τους αρμο-
διότητες (Landespolizei – und Ordnungsbehördengesetze). Σκοπός εγκατάστασης
των καμερών είναι η αποτροπή κινδύνων και η πάταξη της εγκληματικότητας και, σε
πολλές περιπτώσεις προβλέπονται ρητά τόσο το επιτρεπτό χρονικό διάστημα τήρη-
σης, όσο και οι τρόποι ικανοποίησης των δικαιωμάτων των υποκειμένων (με ιδιαί-
τερη έμφαση στην εκπλήρωση της υποχρέωσης ενημέρωσης). Για παράδειγμα, το
προαναφερθέν άρθρο 27 του Νόμου για την Ομοσπονδιακή Αστυνομία, αναφέρει
ότι η τελευταία μπορεί να εγκαταστήσει αυτόματα μηχανήματα λήψης και καταγρα-
31. Note sur les difficultés d’application des règles relatives a la vidéosurveillance - A l’attention de Madame Michèle
Alliot-Marie, ministre de l’ intérieur, de l’ outre-mer et des collectivités territoriales, διαθέσιμο ηλεκτρονικά στον
σύνδεσμο http://www.cnil.fr/fileadmin/documents/La_CNIL/actualite/CNIL-Notevideosurveillance.pdf.
32. Πηγές: Ο διαδικτυακός τόπος της Ομοσπονδιακής Αρχής Προστασίας Δεδομένων (http://www.bfdi.bund.de/),
καθώς και BIZER σε: SIMITIS (Hrsg.), Kommentar zum Datenschutzgesetz, Nomos, 6η Έκδοση, σελ. 581 επ.
183
φής εικόνας προκειμένου να εντοπίσει α) παράνομες διελεύσεις των συνόρων ή

κινδύνους για την ασφάλεια των συνόρων ή β) κινδύνους για συγκεκριμένους χώ-
ρους που ορίζονται στο άρθρο 23 του ίδιου νόμου (εγκαταστάσεις της Ομοσπον-
διακής Αστυνομίας και των σιδηροδρομικών σταθμών και αεροδρομίων, κτίρια συ-
νταγματικών οργάνων και υπουργείων, τελωνεία) ή για πρόσωπα ή αντικείμενα που
βρίσκονται σε αυτούς τους χώρους. Στην δεύτερη αυτή περίπτωση η εγκατάσταση
των μηχανημάτων βιντεοεπιτήρησης θα πρέπει να είναι ευδιάκριτη. Προβλέπεται
μάλιστα ρητά η υποχρέωση διαγραφής των δεδομένων της πρώτης κατηγορίας το
αργότερο μέσα σε 2 ημέρες, ενώ των δεδομένων της δεύτερης κατηγορίας το αρ-
γότερο μέσα σε 30 ημέρες33, εφόσον τα δεδομένα αυτά δεν είναι αναγκαία για
την αποτροπή ενός επικείμενου κινδύνου ή για την δίωξη μιας αξιόποινης πράξης
ή παράβασης της τάξης. Είναι, μάλιστα, αξιοσημείωτο, ότι ο συγκεκριμένος νόμος
περιέχει ένα ολόκληρο πλέγμα διατάξεων αναφορικά με την συλλογή και περαι-
τέρω επεξεργασία προσωπικών δεδομένων ειδικά από την Αστυνομία στο πλαίσιο
άσκησης των αρμοδιοτήτων της (άρθρα 21 έως 37). Με άλλα λόγια, ο νόμος για τις
αρμοδιότητες της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας όχι μόνο δεν αποκλείει την εφαρμο-
γή των διατάξεων του Ομοσπονδιακού Νόμου για τα Προσωπικά Δεδομένα, αλλά
κατά κάποιο τρόπο εξειδικεύει τις βασικές αρχές του τελευταίου στον αστυνομικό
τομέα. Ρητή εξαίρεση από συγκεκριμένες διατάξεις του Ομοσπονδιακού Νόμου για
τα Προσωπικά Δεδομένα (π.χ. από τις διατάξεις σχετικά με διαβίβαση σε κρατικές
υπηρεσίες τρίτων χωρών, διαβιβάσεις σε δημόσιους ή/και ιδιωτικούς φορείς, δικαί-
ωμα ενημέρωσης και αντίρρησης των υποκειμένων κ.α.) προβλέπεται μόνο για πολύ
συγκεκριμένα καθήκοντα της Αστυνομίας (προστασία των συνόρων, των σιδηρο-
δρόμων, των αεροδρομίων και των αεροπλάνων, των ομοσπονδιακών οργάνων, και
ειδικά καθήκοντα στη θάλασσα και σε κατάσταση ανάγκης ή άμυνας - βλ. άρθρο
37 σε συνδυασμό με άρθρα 1 έως 7 του ίδιου νόμου). Ακόμα όμως και σε αυτές τις
πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις, η Ομοσπονδιακή Αστυνομία είναι υποχρεωμένη
να εκδώσει απόφαση-διαταγή για κάθε αυτοματοποιημένο αρχείο με προσωπικά
δεδομένα που θα δημιουργήσει στο πλαίσιο αυτών των καθηκόντων, στην οποία
θα ορίζονται συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της επεξεργασίας (π.χ. νομική βάση,
σκοπός, είδος δεδομένων κλπ.) και η οποία μάλιστα θα πρέπει να εγκριθεί από τον
Υπουργό Εσωτερικών, αφού πρώτα ακουστεί και η Ομοσπονδιακή Αρχή Προστασί-
ας Δεδομένων (βλ. άρθρο 36 του ίδιου νόμου).
Επιπρόσθετα, υπάρχει στον Ομοσπονδιακό Νόμο για τα Προσωπικά Δεδομένα
ειδική πρόβλεψη σχετικά με την παρακολούθηση δημόσια προσβάσιμων χώρων
(όπως π.χ. μνημεία, εμπορικά κέντρα, πεζοδρόμια κλπ.) με οπτικοηλεκτρονικά μέσα
(άρθρο 6b BDGS). Μια τέτοια βιντεοεπιτήρηση επιτρέπεται μόνο αν είναι αναγκαία
για α) εκπλήρωση καθηκόντων δημοσίων αρχών, β) άσκηση του δικαιώματος κυ-
ριότητας ή γ) άσκηση εννόμων συμφερόντων για σκοπούς συγκεκριμένα ειδικά
προσδιορισμένους, με την επιπρόσθετη προϋπόθεση ότι και στις τρεις αυτές περι-
πτώσεις δεν θίγονται υπέρτερα έννομα συμφέροντα των υποκειμένων των δεδομέ-
νων. Ωστόσο, οι ρυθμίσεις για τη βιντεοεπιτήρηση δημόσιων χώρων που προβλέ-
πονται για τον τομέα της ασφάλειας (π.χ. για την αστυνομία, την ασφάλεια των συ-
νόρων, την έρευνα στα τελωνεία, την υπηρεσία πληροφοριών, κλπ.) υπερισχύουν,
33. Η Ομοσπονδιακή Αρχή Προστασίας Δεδομένων σημειώνει, μάλιστα, ότι το χρονικό διάστημα επεκτάθηκε στις 30
μέρες που προβλέπονται τώρα με αφορμή κάποιες απόπειρες επιθέσεων με βόμβες σε τοπικά τρένα της ανώνυμης
εταιρίας Deutsche Bahn το καλοκαίρι του 2006. Αναφέρει, επίσης, ότι ειδικά για την περίπτωση των σιδηροδρόμων,
έχει συναφθεί μεταξύ της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας και της ανώνυμης εταιρίας Deutsche Bahn σύμβαση παραχώρη-
σης, με την οποία η Deutsche Bahn αναλαμβάνει ουσιαστικά το ρόλο του εκτελούντος την επεξεργασία.
184
ως ειδικότεροι, της εν λόγω διάταξης. Επίσης, η διάταξη ισχύει μόνο για τις δημό-
σιες αρχές του Ομοσπονδιακού Κράτους, όχι όμως και για εκείνες των Κρατιδίων,
καθώς τα Κρατίδια έχουν δικούς τους νόμους για τα προσωπικά δεδομένα (στους
περισσότερους πάντως προβλέπονται παρόμοιες διατάξεις). Μια τέτοια δημόσια
αρχή σε ένα Κρατίδιο μπορεί να είναι π.χ. το δημοτικό συμβούλιο μιας πόλης ή ο
δήμαρχος. Η εν λόγω διάταξη ισχύει και για τους ιδιωτικούς φορείς, οι οποίοι όμως
μπορούν να θεμελιώσουν το αίτημά τους μόνο στις περιπτώσεις β’ και γ’ (ενώ οι
δημόσιες αρχές μόνο στις περιπτώσεις α’ και β’).
Τέλος, σημειώνεται ότι η βιντεοεπιτήρηση δημόσιων χώρων στη Γερμανία επο-
πτεύεται τόσο από την Ομοσπονδιακή Αρχή Προστασίας Δεδομένων σε επίπεδο
Ομοσπονδιακού Κράτους, όσο και από τις αντίστοιχες “τοπικές” Αρχές Προστασίας
Δεδομένων σε επίπεδο Κρατιδίων34.
Στην Αυστρία35 απαιτείται ρητά ειδική νομική βάση για μια τέτοια επεξεργασία
(πβλ. επιφύλαξη άρθρου 1 παρ. 2 του Αυστριακού Νόμου για τα Προσωπικά Δεδο-
μένα και άρθρο 18 του Αυστριακού Συντάγματος, καθώς και σχετική αναφορά στην
Ετήσια Έκθεση 2007 της Αυστριακής Αρχής)36. Έτσι θεσπίστηκε ειδική πρόβλεψη
στο νόμο για τις αρμοδιότητες της Αστυνομίας (Sicherheitspoilzeigesetz – SPG).
Συγκεκριμένα, στο άρθρο 54 παρ. 6 του νόμου αυτού, προβλέπεται ότι η βιντεοεπι-
τήρηση δημόσιων χώρων επιτρέπεται μόνο όταν βάσει συγκεκριμένων γεγονότων,
ιδίως όταν έχουν προηγηθεί επικίνδυνες επιθέσεις, υπάρχει φόβος ότι θα πραγμα-
τοποιηθούν κι άλλες επιθέσεις κατά της ζωής, της υγείας ή της περιουσίας, προς
αποτροπή των επιθέσεων αυτών. Ακόμα, ορίζεται ότι η δημόσια αρχή οφείλει να
εκπληρώσει την υποχρέωση ενημέρωσης του κοινού με τέτοιο τρόπο, ώστε να ενη-
μερωθεί σχετικά με την εν λόγω επεξεργασία ένας όσο το δυνατόν μεγαλύτερος
κύκλος εν δυνάμει υποκειμένων. Επίσης, τα δεδομένα που συλλέγονται μπορούν
να χρησιμοποιηθούν περαιτέρω για απόκρουση και εξιχνίαση επικίνδυνων επιθέ-
σεων, καθώς και για σκοπούς αναζήτησης καταζητούμενων. Ως προς το χρόνο τή-
ρησης, προβλέπεται ότι, αν τα δεδομένα δεν είναι αναγκαία για σκοπούς δίωξης
αξιόποινων πράξεων, θα πρέπει να διαγραφούν σε 48 ώρες το αργότερο. Περαι-
τέρω, σύμφωνα με την παρ. 7 του ίδιου άρθρου η βιντεοεπιτήρηση επιτρέπεται και
σε δημόσιους χώρους όπου πραγματοποιούνται εθνικές ή διεθνείς εκδηλώσεις/
συναντήσεις με τη συμμετοχή αντιπροσώπων ξένων κρατών, διεθνών οργανισμών
34. Βλ. ενδεικτικά την Ετήσια Έκθεση της Ομοσπονδιακής Αρχής Προστασίας Δεδομένων για τα έτη 2007-2008, σελ.
59 επ., η οποία αναφέρεται στις προτάσεις της Αρχής σχετικά με νομοθετική πρόταση για επέκταση των χρονικών
ορίων τήρησης δεδομένων βιντεοεπιτήρησης από την Ομοσπονδιακή Αστυνομία, οι οποίες φαίνεται να ελήφθησαν
σοβαρά υπόψη από το Υπουργείο Εσωτερικών, και σελ. 100 επ. της ίδιας Έκθεσης, όπου αναφέρονται οι έλεγχοι και
οι συστάσεις της Αρχής σχετικά με τις τεχνικές προδιαγραφές των συστημάτων βιντεοεπιτήρησης δημόσιων χώρων
(ιδίως σιδηροδρόμων). Πρβλ. επίσης ενδεικτικά την Ετήσια Έκθεση 2006 της Αρχής Προστασίας Δεδομένων της Βαυ-
αρίας, σελ. 39 επ., η οποία αναφέρεται στον έλεγχο και στις συστάσεις της Αρχής για τη νομιμότητα εγκατάστασης κα-
μερών από την Αστυνομία στο χώρο όπου πραγματοποιείται το φθινόπωρο κάθε χρόνου η περίφημη “Γιορτή Μπύρας”
(γνωστή ως “Oktoberfest”), καθώς και σε κεντρικά σημεία της πόλης του Μονάχου κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του
Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου 2006 (σελ. 40 της ίδιας Έκθεσης).
35. Πηγή: Ο διαδικτυακός τόπος της Αυστριακής Αρχής Προστασίας Δεδομένων (http://www.dsk.gv.at/).
36. Άρθρο 1 παρ. 2 Αυστριακού Νόμου (σημειώνεται ότι στην παρ. 1 του ίδιου άρθρου καθιερώνεται η αξίωση για
τήρηση του απορρήτου των προσωπικών δεδομένων): “Στο μέτρο που η χρήση προσωπικών δεδομένων δεν πραγ-
ματοποιείται υπέρ ζωτικών συμφερόντων του υποκειμένου ή με την συγκατάθεσή του, περιορισμοί της αξίωσης για
τήρηση απορρήτου είναι επιτρεπτοί μόνο για την προάσπιση υπέρτερων εννόμων συμφερόντων τρίτου και, μάλιστα, σε
παρεμβάσεις μιας κρατικής αρχής μόνο βάσει νόμων, οι οποίοι είναι αναγκαίοι για τους λόγους που αναφέρονται στο
ά. 8 παρ. 2 της ΕΣΔΑ. Τέτοιοι νόμοι πρέπει να προβλέπουν την χρήση δεδομένων, τα οποία εξαιτίας του είδους τους
χρήζουν ιδιαίτερης προστασίας, μόνο για την προάσπιση σημαντικών δημοσίων συμφερόντων και πρέπει ταυτόχρονα
να προσδιορίζουν επαρκείς εγγυήσεις για την προστασία του απορρήτου των δεδομένων του υποκειμένου. Ακόμα και
στην περίπτωση επιτρεπτών περιορισμών, η παρέμβαση στο θεμελιώδες δικαίωμα θα πρέπει κάθε φορά να πραγματο-
ποιείται με τον όσο το δυνατόν ηπιότερο τρόπο που οδηγεί στο αποτέλεσμα”.
Άρθρο 18 παρ. 1 Αυστριακού Συντάγματος: “Η κρατική διοίκηση στο σύνολό της πρέπει να ασκείται μόνο βάσει των
νόμων”.
185
ή άλλων υποκειμένων του διεθνούς δικαίου. Το μέτρο όμως αυτό πρέπει να τελεί
σε άμεση χρονική συνάρτηση με την εκδήλωση και να επιβάλλεται από ύπαρξη κα-
τάστασης διακινδύνευσης. Αναφορικά δε με την υποχρέωση ενημέρωσης, περαιτέ-
ρω χρήσης και χρόνου τήρησης, ισχύουν και σε αυτή την περίπτωση όσα ορίζονται
στην παρ. 6 του ίδιου άρθρου (βλ. ανωτέρω). Ο ίδιος νόμος μάλιστα ορίζει και
την έννοια των “δημόσιων χώρων” (ά. 27 παρ. 2) ως εξής: Οι χώροι εκείνοι στους
οποίους μπορεί να εισέλθει ένας απροσδιόριστος αριθμός προσώπων (κατά λέξη:
κύκλος προσώπων που δεν έχει προσδιορισθεί από πριν).
Υπεύθυνος επεξεργασίας θεωρείται η δημόσια αρχή για τον τομέα που είναι αρ-
μόδια (άρθρα 6-10 SPG, π.χ. η Γενική Διεύθυνση του Υπουργείου Εσωτερικών για τη
δημόσια ασφάλεια, η Διεύθυνση Ασφάλειας για κάθε κρατίδιο, στην οποία υπάγονται
οι τοπικές Διευθύνσεις της Ομοσπονδιακής Αστυνομίας, κλπ.). Επιπλέον από ευθεία
παραπομπή του νόμου για την Αστυνομία στον Αυστριακό Νόμο για τα Προσωπικά
Δεδομένα (άρθρο 51 παρ. 2, με την επιφύλαξη ειδικότερης διάταξης), προκύπτει ότι
απαιτείται Γνωστοποίηση στην Αυστριακή Αρχή πριν την εγκατάσταση των καμερών.
Η Αυστριακή Αρχή, από την πλευρά της, φαίνεται ότι εξετάζει αν τα κριτήρια που
προβλέπει η ειδική νομοθεσία πληρούνται ή όχι. Αυτό προκύπτει από μία Απόφαση
της Αρχής, με την οποία απορρίφθηκε η εγκατάσταση και λειτουργία καμερών από
Δημοτικό Συμβούλιο λόγω έλλειψης ειδικής νομικής βάσης (Απόφαση 21.06.2005.
Συγκεκριμένα, δεν πληρούνταν τα κριτήρια διαφόρων νομικών βάσεων που επικα-
λέστηκε το Δημοτικό Συμβούλιο, και διαπιστώθηκε τελικά ότι, αν και δημόσια αρχή,
ήταν αναρμόδια για μια τέτοια επεξεργασία, γιατί δεν υπήρχε καμία νομική βάση που
να απονέμει ρητά σε δημοτική αρχή αυτήν την αρμοδιότητα).
Επιπρόσθετα, στο ά. 90 του νόμου για την Αστυνομία (που ανήκει στο κεφάλαιο
“παροχή έννομης προστασίας”), προβλέπεται ρητά η αρμοδιότητα της Αυστριακής
Αρχής Προσωπικών Δεδομένων για εξέταση παραπόνων σχετικά με παράβαση του
Νόμου για τα Προσωπικά Δεδομένα στο πλαίσιο της διαχείρισης της ασφάλειας.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι ο νόμος για την Αστυνομία περιέχει ολόκληρο κεφά-
λαιο για τη νομιμότητα επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων στο πλαίσιο άσκη-
σης των καθηκόντων των αρχών ασφαλείας (άρθρα 51-80).
Στοιχεία που η Αρχή συνέλεξε από άλλες Αρχές μέσω του συστήματος CIRCA:
Από τα στοιχεία που η Αρχή συνέλεξε σχετικά με τη νομοθεσία για την εγκατά-
σταση και λειτουργία κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε δημόσιους χώρους
σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκύπτουν τα παρακάτω γενικά
συμπεράσματα37:
A) Ύπαρξη ειδικής νομοθετικής διάταξης και κριτήρια επιλογής του δημόσιου
χώρου: Στις περισσότερες χώρες υπάρχει ειδική νομοθετική ρύθμιση για την βι-
ντεοεπιτήρηση δημόσιων χώρων τα κριτήρια αυτά προσδιορίζονται σε ειδικό νόμο
(συνήθως στο νόμου για τις αρμοδιότητες της Αστυνομίας). Το γενικό κριτήριο
είναι η πρόληψη-αποτροπή εγκληματικών πράξεων. Τα πιο συγκεκριμένα κριτήρια
μπορούν να συνοψιστούν στα εξής: α) Χώρος όπου έχουν προηγηθεί επικίνδυνες
επιθέσεις και υπάρχουν πλέον δικαιολογημένες υπόνοιες ότι πρόκειται να πραγ-
ματοποιηθούν και άλλες επιθέσεις κατά τις ζωής, της υγείας και της περιουσίας,
β) Χώρος όπου γίνονται εθνικές ή διεθνείς εκδηλώσεις/συναντήσεις με τη συμ-
μετοχή αντιπροσώπων ξένων κρατών, διεθνών οργανισμών ή άλλων υποκειμένων
του διεθνούς δικαίου. Το μέτρο πρέπει να τελεί σε άμεση χρονική συνάρτηση με
37. Στο σχετικό ερώτημα της Αρχής απάντησαν 10 χώρες: Αυστρία, Λετονία, Λιθουανία, Σουηδία, Τσεχία, Φιλανδία,
Αγγλία, Λιχτενστάιν (ως χώρα του ΕΟΧ), Ρουμανία και Βουλγαρία.
186
την εκδήλωση και να υπάρχει κατάσταση διακινδύνευσης (βλ. Αυστρία), γ) Χώροι

με υψηλό δείκτη εγκληματικότητας, δ) Κτίρια και περιοχές που χρήζουν ιδιαίτερης
προστασίας (κυβερνητικά, της αστυνομίας, μνημεία) και ε) Διασταυρώσεις δρό-
μων με υψηλό ποσοστό τροχαίων ατυχημάτων (βλ. Λιθουανία).
Β) Αρμόδιο όργανο για τη λήψη της απόφασης εγκατάστασης και λειτουργίας
κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης: Στις περισσότερες περιπτώσεις πρόκειται για
τις Αστυνομικές Αρχές, καθώς συνήθως η εγκατάσταση καμερών σε δημόσιους
χώρους εμπίπτει στη δική τους αρμοδιότητα.
Γ) Αρμοδιότητες των αντίστοιχων Αρχών Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων:
Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων οι Αρχές διατηρούν και σε αυτόν τον τομέα τις
εποπτικές-ρυθμιστικές αρμοδιότητες που τους απονέμει η νομοθεσία για τα προ-
σωπικά δεδομένα. Η Αυστρία και η Φιλανδία επεσήμαναν, επιπλέον, ότι απαιτείται
γνωστοποίηση της επεξεργασίας στην Αρχή, και μάλιστα στην Αυστρία πριν από
την εγκατάσταση του κλειστού κυκλώματος. Η Αρχή της Λιθουανίας, μάλιστα, μας
ανέφερε ότι το 2008 διενήργησε ελέγχους σε όλες τις έδρες των αστυνομικών αρ-
χών και ότι για μερικές από αυτές εξέδωσε υποχρεωτικές οδηγίες. Αντιθέτως, στη
Σουηδία η Αρχή δεν έχει καμία αρμοδιότητα σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα,
γεγονός όμως που εξηγείται από την ανάθεση της σχετικής αρμοδιότητας σε ειδική
Διοικητική Αρχή (Country Administrative Board).
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι στις περισσότερες εθνικές νομοθεσίες που ρυθ-
μίζουν ειδικά το θέμα εγκατάστασης καμερών σε δημόσιους χώρους γίνεται ιδι-
αίτερη μνεία στην υποχρέωση ενημέρωσης του κοινού με κάθε πρόσφορο τρόπο,
ιδίως για τον σκοπό της εγκατάστασης.
4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η προτεινόμενη διάταξη αποτελεί μία «αρνητική» άλλως «αποθετική» ρύθμιση,
η οποία αφενός αποκλείει την εφαρμογή των διατάξεων του Ν. 2472/1997 και κατά
συνεκδοχή την εποπτική αρμοδιότητα της Αρχής σε ένα ευρύ πεδίο της κρατικής
δράσης και, αφετέρου, αφήνει εντελώς αρρύθμιστη την επεξεργασία από δημόσιες
αρχές προσωπικών δεδομένων, που θα συλλέγονται μέσω κλειστών κυκλωμάτων
τηλεόρασης εγκατεστημένων σε δημόσιους χώρους. Με τη ρύθμιση αυτή καθίστα-
ται αναποτελεσματική η προστασία των προσωπικών δεδομένων, επειδή η πρόταση
δεν αναφέρει όρια, κριτήρια ή εξειδικευμένες δράσεις της δημόσιας αρχής και
συνεπώς αφήνει ανυπεράσπιστο το υποκείμενο του δικαιώματος. Για τους λόγους
αυτούς η προτεινόμενη ρύθμιση δεν εναρμονίζεται με το Σύνταγμα και τις υπερνο-
μοθετικής ισχύος διατάξεις.
Η Αρχή, αφού έλαβε υπόψη τη γραπτή και προφορική εισήγηση και μελέτησε κεί-
μενα διατάξεων, νομολογίας και βιβλιογραφίας κρίσιμα για την έρευνα των σχετικών
με την τροπολογία ζητημάτων, μετά από διεξοδική συζήτηση, εκδίδει την ακόλουθη
ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ
Η διαβιβασθείσα από το Υπουργείο Δικαιοσύνης προς γνωμοδότηση, κατ’ εφαρ-

μογή του άρθρου 19 παρ. 1 στοιχ. θ΄ Ν.2472/97, ρύθμιση αφορά στην επεξεργα-
σία προσωπικών δεδομένων για λόγους εθνικής άμυνας, κρατικής ασφάλειας και
δημόσιας ασφάλειας. Με δεδομένο ότι από την εισηγητική έκθεση της διάταξης
προκύπτει ότι σκοπός της ρύθμισης είναι η πρόληψη και καταστολή της εγκλη-
ματικότητας, η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται στα θέματα της δημόσιας
187
ασφάλειας, χωρίς τούτο να σημαίνει ότι οι διατυπούμενες παρατηρήσεις για τη συ-

νταγματικότητα της διάταξης δεν ισχύουν καταρχήν και για τους τομείς της εθνικής
άμυνας και της κρατικής ασφάλειας.
Όπως έχει δεχθεί και το Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο, η συνεχής βιντε-
οεπιτήρηση, με καταγραφή ήχου ή και εικόνας από δημόσιους χώρους, μεγάλου
αριθμού προσώπων, τα οποία δεν επιδεικνύουν παραβατική συμπεριφορά, συνι-
στά έντονη προσβολή του δικαιώματος του πληροφοριακού αυτοκαθορισμού (βλ.
Απόφαση 1 BvR 2368/06 της 23-02-2007). Επίσης το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαι-
ωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει κρίνει ότι η συνεχής ή συστηματική επιτήρη-
ση προσώπων σε δημόσιους χώρους με καταγραφή των δεδομένων τους συνιστά
προσβολή του δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής που προστατεύεται από το άρθρο 8
της ΕΣΔΑ (βλ. Απόφαση Peck κατά Ηνωμένου Βασιλείου της 28-4-2003). Περαιτέ-
ρω γίνεται δεκτόν ότι η χρήση παρόμοιων συστημάτων παρακολούθησης είναι επι-
τρεπτή μόνον για υπέρτερους λόγους δημοσίου συμφέροντος που προβλέπονται
ρητώς από το νόμο. Κατά την πάγια δε νομολογία του ΕΔΔΑ, ο νόμος πρέπει να
παρουσιάζει ορισμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά, όπως αυτά αναφέρονται λεπτο-
μερέστερα στην εισήγηση της γνωμοδότησης, και βεβαίως να τηρεί την αρχή της
αναλογικότητας.
Ειδικά καθόσον αφορά στα συστήματα μυστικής παρακολούθησης, το ΕΔΔΑ
απαιτεί να υπάρχει έλεγχος από ανεξάρτητο όργανο εκτός της εκτελεστικής εξου-
σίας (βλ. Απόφαση Associaton for European Intergration and Human Rights and
Ekimdzhiev κατά Βουλγαρίας της 26-7-2007). Η δυνατότητα των ψηφιακών συστη-
μάτων κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης να τίθενται σε συναγερμό σε περίπτω-
ση καταγραφής συγκεκριμένων εικόνων και ήχων επιτρέπουν την παραδοχή ότι
η συνεχής βιντεοεπιτήρηση δημόσιων χώρων ισοδυναμεί με σύστημα αυτόματης
μυστικής παρακολούθησης. Και τούτο, διότι ακόμα και στην περίπτωση που οι κά-
μερες είναι ορατές και το κοινό ενημερώνεται για την εγκατάσταση και λειτουργία
τους μέσω κατάλληλης σήμανσης, οι τεχνικές δυνατότητες του συστήματος και η
περαιτέρω επεξεργασία των καταγεγραμμένων πληροφοριών παραμένουν άγνω-
στες για τα πρόσωπα που παρακολουθούνται.
Στην ελληνική έννομη τάξη το Συμβούλιο της Επικρατείας δέχεται παγίως, κα-
θόσον αφορά στους περιορισμούς συνταγματικώς κατοχυρωμένων ατομικών δι-
καιωμάτων, ότι οι περιορισμοί πρέπει να ορίζονται γενικώς και αντικειμενικώς με
τυπικό νόμο ή κατόπιν ειδικής νομοθετικής εξουσιοδότησης με διάταγμα, να δικαι-
ολογούνται από αποχρώντες λόγου δημοσίου συμφέροντος, να είναι πρόσφοροι
και αναγκαίοι για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού με τον οποίο πρέπει να
τελούν σε λογική συνάφεια και να μη θίγουν τον πυρήνα του δικαιώματος.
Η Αρχή κρίνει ότι η ερμηνεία του άρθρου 9Α του Συντάγματος, που κατοχύρωσε
ρητώς το δικαίωμα της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης κατά την αναθεώρηση του
2001, πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό με το άρθρο 25 παρ. 1 που προβλέπει την
αποτελεσματική άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων, την τριτενέργεια στις σχέσεις
μεταξύ ιδιωτών και την αρχή της αναλογικότητας. Η ερμηνεία των συνταγματικών
αυτών διατάξεων πρέπει να επιχειρείται υπό το φώς των ερμηνευτικών λύσεων που
δίδονται από τα ημεδαπά και αλλοδαπά ανώτατα δικαστήρια και κυρίως το ΕΔΔΑ,
το οποίο έχει τον τελευταίο λόγο στην ερμηνεία του κλασικού καταλόγου των ατο-
μικών δικαιωμάτων.
Εξάλλου, η ερμηνεία ειδικά του άρθρου 9Α πρέπει να λαμβάνει υπόψη το δια-
μορφωμένο, κατά το χρόνο ψήφισης της νέας συνταγματικής διάταξης, ευρωπαϊκό
188
νομικό πλαίσιο προστασίας των προσωπικών δεδομένων από κείμενα δεσμευτικά

και μη. Η Σύμβαση 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης, η κοινοτική οδηγία 95/46/
ΕΚ και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ανα-
μένεται να αποκτήσει και δεσμευτική ισχύ με την ολοκλήρωση της κύρωσης της
Συνθήκης της Λισαβώνας, παρέχουν κρίσιμα ερμηνευτικά στοιχεία για τον προσ-
διορισμό του κανονιστικού περιεχομένου (πυρήνας και θεμιτοί περιορισμοί) του
νέου συνταγματικού δικαιώματος της πληροφοριακής αυτοδιάθεσης. Με βάση τις
παραπάνω σκέψεις και τις συναφείς επισημάνσεις της εισήγησης, η Αρχή διατυπώ-
νει τις ακόλουθες παρατηρήσεις ως προς την επίμαχη τροπολογία:
1. Η διάταξη περιορίζεται να εξαιρέσει από την εφαρμογή του Ν. 2472/97 και
τον έλεγχο της Αρχής τη λειτουργία συσκευών καταγραφής ήχου ή/και εικόνας
σε δημόσιους χώρους. Με το περιεχόμενο αυτό έχει χαρακτήρα αποθετικής ρύθμι-
σης που δεν επιτρέπει στην Αρχή να διατυπώσει εποικοδομητικές προτάσεις. Συγ-
χρόνως ο αρνητικός χαρακτήρας της ρύθμισης, δεν ικανοποιεί τις απαιτήσεις της
πάγιας νομολογίας του ΕΔΔΑ για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νόμου, που περι-
ορίζει ένα ατομικό δικαίωμα. Ειδικότερα, η τροπολογία δεν χαρακτηρίζεται για την
προβλεψιμότητα των συνεπειών της, εφόσον δεν περιέχει σαφείς και λεπτομερείς
διατάξεις ως προς τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία επεξεργασίας των προσωπι-
κών δεδομένων, ώστε να παρέχονται στα υποκείμενα των δεδομένων επαρκείς εγ-
γυήσεις κατά αυθαίρετων ή καταχρηστικών ενεργειών. Περαιτέρω, από απόψεως
νομοτεχνικής, η ρύθμιση πρέπει να εντάσσεται στην ειδική νομοθεσία της δημόσι-
ας αρχής, η οποία έχει την ιδιότητα του υπεύθυνου επεξεργασίας.
2. Απαιτείται εξειδίκευση του σκοπού της επεξεργασίας και δεν αρκεί η γενική
αναφορά στη διαφύλαξη της δημόσιας ασφάλειας για την προστασία προσώπων
και πραγμάτων. Παράδειγμα εξειδικευμένου σκοπού θα μπορούσε να είναι η απο-
τροπή των εγκλημάτων κατά της ζωής, της προσωπικής ελευθερίας και της ιδιο-
κτησίας. Η εξειδίκευση του σκοπού είναι απαραίτητη για τον έλεγχο τήρησης της
κατοχυρωμένης από το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ αρχής της αναλογικότητας, αν,
δηλαδή, τα εφαρμοζόμενα μέτρα βιντεοεπιτήρησης, που συνεπάγονται επέμβαση
από την κρατική εξουσία στην ιδιωτική ζωή και περιορισμό στο δικαίωμα προστασί-
ας των προσωπικών δεδομένων, τελούν σε πρόδηλη λογική συνάφεια με το σκοπό
και είναι πρόσφορα και αναγκαία για την επίτευξή του.
3. Δεν προβλέπονται συγκεκριμένα κριτήρια επικινδυνότητας (όπως για παρά-
δειγμα αυξημένη εγκληματικότητα σε μία συγκεκριμένη περιοχή, χώροι και κτίρια
που χρήζουν ιδιαίτερης προστασίας), βάσει των οποίων θα αποφασίζεται η εγκα-
τάσταση και λειτουργία κλειστών κυκλωμάτων τηλεόρασης σε δημόσιους χώρους.
Η έλλειψη αυτή έχει ως συνέπεια να καταλείπεται στην απόλυτη διακριτική ευχέ-
ρεια των διοικητικών αρχών η απόφαση για τον τόπο και το χρόνο εγκατάστασης
των καμερών σε όλη την ελληνική επικράτεια. Η απεριόριστη όμως αυτή ευχέρεια
υπερβαίνει το αυστηρά αναγκαίο μέτρο, το οποίο, κατά τη νομολογία του ΕΔΔΑ και
του ΣτΕ, δικαιολογεί την επιβολή περιορισμών στα ατομικά δικαιώματα. Στην προ-
κειμένη περίπτωση υπάρχει κίνδυνος αθέμιτης προσβολής όχι μόνο του άρθρου
9Α Σ, αλλά και άλλων συνταγματικών διατάξεων (άρθρα 2 παρ. 1, 5 παρ. 1, 11).
4. Δεν υπάρχει καμία πρόνοια για την αποτελεσματική προστασία των υποκειμέ-
νων που ενδεχομένως θίγονται από την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων.
Η κατοχύρωση όμως ειδικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων υπέρ των υποκειμένων
ανήκει στον πυρήνα του συνταγματικά προστατευομένου δικαιώματος της πληρο-
φοριακής αυτοδιάθεσης (άρθρο 9Α Σ).
189
5. Δεν προσδιορίζεται με σαφήνεια ο υπεύθυνος επεξεργασίας, ο οποίος συλ-

λέγει, αποθηκεύει και γενικότερα επεξεργάζεται τα δεδομένα ήχου και εικόνας.
Η αναφορά γενικώς στη «δημόσια αρχή που είναι αρμόδια», δεν είναι επαρκής για
τη προστασία των ατόμων σε περίπτωση παραβίασης της ρύθμισης. Περαιτέρω η
διάταξη, ως έχει, δημιουργεί κίνδυνο σύγκρουσης αρμοδιοτήτων μεταξύ διαφόρων
διοικητικών αρχών.
6. Δεν προβλέπεται έκδοση προηγούμενης διοικητικής πράξης για την εγκατά-
σταση των εικονοληπτών σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο, ώστε να εξασφαλίζεται
αποτελεσματικός δικαστικός έλεγχος της ορθής εφαρμογής του νόμου, ιδίως για
τα πρόσωπα εκείνα που δεν διαπράττουν ποινικά αδικήματα και δεν άγεται τελικά
η υπόθεση ενώπιον ποινικών δικαστηρίων. Μόνη η δυνατότητα άσκησης αγωγής
αποζημίωσης κατά του Δημοσίου για προσβολή της προσωπικότητας δεν συνιστά
αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο.
7. Η τροπολογία προβλέπει μόνο το χρόνο τήρησης των συλλεγέντων δεδομέ-
νων (επτά ημέρες) και τη διαδικασία καταστροφής τους, ενώ δεν περιέχει ρυθμί-
σεις για τη συλλογή, αποθήκευση, χρήση και διαβίβαση των δεδομένων. Η έλλειψη
αυτή προκαλεί ζητήματα επάρκειας της ρύθμισης από απόψεως σεβασμού της νο-
μολογίας του ΕΔΔΑ για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που οφείλει να έχει μία νομο-
θετική διάταξη, η οποία ενέχει προσβολή του προστατευομένου από το άρθρο 8 της
ΕΣΔΑ δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής.
8. Επίσης δεν προβλέπονται οργανωτικά και τεχνικά μέτρα για την ασφάλεια των
συλλεγομένων και αποθηκευμένων προσωπικών δεδομένων.
9. Τέλος, αλλά όχι και τελευταία παρατήρηση από απόψεως σπουδαιότητας, η
αφαίρεση από την ελεγκτική αρμοδιότητα της Αρχής ενός μεγάλου και ευαίσθητου
τομέα κρατικής δράσης, προσβάλλει τον πυρήνα του άρθρου 9Α του Συντάγματος
και μπορεί να υποστηριχθεί ότι δεν είναι συμβατή με το άρθρο 8 παρ. 2 της ΕΣΔΑ,
όπως τούτο ερμηνεύεται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου. Από το
γράμμα των διατάξεων των άρθρων 9Α και 101Α του Συντάγματος και τις προπα-
ρασκευαστικές εργασίες της αναθεωρητικής διαδικασίας του 2001, προκύπτει ότι
ο αναθεωρητικός νομοθέτης αντιλήφθηκε τη σύσταση και λειτουργία ανεξάρτη-
της αρχής ως απαραίτητη θεσμική εγγύηση για τη διασφάλιση της προστασίας των
προσωπικών δεδομένων. Η ανάγκη άσκησης εποπτικού ελέγχου από ανεξάρτητη
αρχή, εξοπλισμένη με την κατάλληλη τεχνογνωσία, δικαιολογείται από την ιδιαί-
τερη επικινδυνότητα που ενέχει η εξέλιξη των τεχνολογιών της πληροφορικής για
την προστασία της ιδιωτικότητας. Έτσι ο εποπτικός έλεγχος της ανεξάρτητης αρχής,
που αφορά στην επεξεργασία προσωπικών δεδομένων τόσο στο δημόσιο όσο και
στον ιδιωτικό τομέα, ανήκει στο σκληρό πυρήνα του ατομικού δικαιώματος στην
πληροφοριακή αυτοδιάθεση. Το δικαίωμα αυτό αναδείχθηκε ως αυτοτελές, κατά
την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση, προκειμένου να εξασφαλισθεί πληρέ-
στερη προστασία της ιδιωτικής ζωής. Η ρήτρα της επιφύλαξης υπέρ του νόμου,
που προβλέπεται στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 9Α Σ, αφορά στην οργάνωση
και λειτουργία της ανεξάρτητης αρχής για την αποτελεσματικότερη εκπλήρωση της
αποστολής της, σύμφωνα και με τη συνταγματική επιταγή του άρθρου 25 παρ. 1 Σ.
Στο πλαίσιο αυτό ο κοινός νομοθέτης μπορεί να προσδιορίζει τις ειδικότερες αρ-
μοδιότητες της αρχής, η ευχέρεια όμως αυτή δεν εξικνείται μέχρι την ολοσχερή
αφαίρεση από την εποπτεία της ενός ευρέος πεδίου της κρατικής δράσης.
Η ερμηνεία αυτή συμπορεύεται και με τη νομολογία του ΕΔΔΑ, το οποίο καθό-
σον αφορά στον αστυνομικό τομέα, αξιοποιεί πάντοτε ως ερμηνευτικό εργαλείο τη
190
Σύσταση (87) 15 του Συμβουλίου της Ευρώπης «για τη ρύθμιση της χρήσης προσω-
πικών δεδομένων στον αστυνομικό τομέα». Εκεί προβλέπεται ρητώς η υποχρέωση
των συμβαλλόμενων κρατών να υπαγάγουν στην εποπτεία ανεξάρτητης αρχής την
επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που διενεργείται στον αστυνομικό τομέα.
Εξάλλου, η αφαίρεση της εποπτείας της Αρχής δεν καθιστά δυνατή τη συμμόρ-
φωση της χώρας με τις υποχρεώσεις που προβλέπει η Συνθήκη για την Ευρωπαϊ-
κή Ένωση, ειδικότερα στον τομέα της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε
ποινικές υποθέσεις (τρίτος πυλώνας). Η ανταλλαγή προσωπικών δεδομένων μεταξύ
των εθνικών διωκτικών αρχών, π.χ. με βάση την Απόφαση – Πλαίσιο 2006/960/ΔΕΥ
του Συμβουλίου της 18.12.2006 (EE L 386), δεν μπορεί να λειτουργήσει όσο η χώρα
δεν προσφέρει το επίπεδο προστασίας των προσωπικών δεδομένων που επιβάλλε-
ται πλέον με την πρόσφατη Απόφαση-Πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του Συμβουλίου της
27.11.2008 (EE L 350) για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τρίτο πυ-
λώνα. Η τελευταία απόφαση προβλέπει ως υποχρεωτική την εποπτεία των σχετικών
επεξεργασιών και αρχείων από τις εθνικές αρχές προστασίας προσωπικών δεδομέ-
νων (άρθρο 25 σε συνδυασμό με τις αιτιολογικές σκέψεις 33 έως 35 του προοιμίου).
ΑΝΑΛΥΣΗ DNA ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΡΧΕΙΟΥ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΩΝ
Με τα με αριθμ. πρωτοκόλλου Ε.Π. 287/24.6.2009 και Ε.Π. 309/30.6.2009

έγγραφα του Υπουργείου Δικαιοσύνης (αριθμ. πρωτοκόλλου της Αρχής
Γ/ΕΙΣ/4004/24.6.2009- και Γ/ΕΙΣ/4141/30.6.2009 αντίστοιχα) ετέθη υπόψη της
Αρχής το σχέδιο διάταξης — τροπολογίας που αφορά την ανάλυση DNA και την
δημιουργία αρχείου γενετικών αποτυπωμάτων, προκειμένου η Αρχή να γνωμοδο-
τήσει κατ΄ εφαρμογή του άρθρου 19 παρ. 1 στοιχ. θ΄ του Ν. 2472/1997. Ο εισηγητής
και οι βοηθοί εισηγητές ανέπτυξαν προφορικά την από 20/07/2009 έγγραφη εισή-
γησή τους, η οποία έχει ως εξής:
1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ
Με τα υπ. αριθμ. πρωτ. Ε.Π. 287/24.6.2009 και Ε.Π. 309/30.6.2009 έγγραφα του
Υπουργείου Δικαιοσύνης (αριθμ. πρωτοκόλλου της Αρχής Γ/ΕΙΣ/4004/24.6.2009
και Γ/ΕΙΣ/4141/30.6.2009 αντιστοίχως) ετέθη υπόψη της Αρχής σχέδιο διάταξης που
αφορά στην τροποποίηση του άρθρου 200Α του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, προ-
κειμένου να γνωμοδοτήσει σύμφωνα με το άρθρο 19 παρ. 1 στοιχ. θ΄ Ν. 2472/1997.
1.1 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΡΥΘΜΙΣΗ

Το Σχέδιο προβλέπει ότι το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 καθώς και το τελευ-
ταίο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 200Α του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας
(ΚΠΔ) αντικαθίστανται, ενώ οι παράγραφοι 3 και 5 του ίδιου άρθρου καταργού-
νται και η υφιστάμενη παράγραφος 4 αναριθμείται σε 3 και αντικαθίσταται επίσης.
Η κωδικοποιημένη μορφή του προτεινόμενου άρθρου 200Α έχει ως εξής (με πλά-
για γραμματοσειρά σημειώνονται οι τροποποιήσεις):
“1. Όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι ένα πρόσωπο έχει τελέσει κακούργημα ή
πλημμέλημα που τιμωρείται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών μηνών, οι διωκτι-
κές αρχές λαμβάνουν υποχρεωτικά γενετικό υλικό για την ανάλυση του DNA προς
το σκοπό της διαπίστωσης της ταυτότητας του δράστη του εγκλήματος αυτού.
191
Η ανάλυση περιορίζεται αποκλειστικά στα δεδομένα που είναι απολύτως αναγκαία

για τη διαπίστωση αυτή και διεξάγεται σε κρατικό ή πανεπιστημιακό εργαστήριο.
Την ανάλυση του DNA του κατηγορουμένου δικαιούται να ζητήσει ο ίδιος για την
υπεράσπισή του.
2. Αν η κατά την προηγούμενη παράγραφο ανάλυση αποβεί θετική, το πόρισμά της
κοινοποιείται στο πρόσωπο από το οποίο προέρχεται το γενετικό υλικό, που έχει
δικαίωμα να ζητήσει επανάληψη της ανάλυσης. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται
αναλόγως οι διατάξεις των άρθρων 204 έως 208. Το δικαίωμα επανάληψης της
ανάλυσης έχει και ο ανακριτής ή ο εισαγγελέας σε κάθε περίπτωση. Αν η ανάλυση
αποβεί αρνητική, το γενετικό υλικό και τα γενετικά αποτυπώματα καταστρέφονται
αμέσως, ενώ αν η ανάλυση αποβεί θετική το μεν γενετικό υλικό καταστρέφεται
αμέσως, τα δε γενετικά αποτυπώματα του προσώπου, στο οποίο αποδίδεται η πρά-
ξη, τηρούνται σε ειδικό αρχείο που συνιστάται και λειτουργεί στη Διεύθυνση Εγκλη-
ματολογικών Ερευνών του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας. Τα στοιχεία αυτά
τηρούνται για την αξιοποίηση στη διερεύνηση και εξιχνίαση άλλων εγκλημάτων και
καταστρέφονται σε κάθε περίπτωση μετά το θάνατο του προσώπου που αφορούν.
Η λειτουργία του αρχείου εποπτεύεται από αντεισαγγελέα ή εισαγγελέα εφετών, ο
οποίος ορίζεται με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, κατά τις κείμε-
νες διατάξεις, με θητεία δύο ετών.
3. Η κατά την παράγραφο 2 καταστροφή του γενετικού υλικού και των γενετικών
αποτυπωμάτων γίνεται παρουσία του δικαστικού λειτουργού που εποπτεύει το αρ-
χείο. Στην καταστροφή καλείται να παραστεί με συνήγορο και τεχνικό σύμβουλο το
πρόσωπο από το οποίο λήφθηκε το γενετικό υλικό.”
1.2 ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ

Η αιτιολογική έκθεση της προτεινόμενης ρύθμισης διαλαμβάνει τις ακόλουθες
σκέψεις: α) η μετεξέλιξη της εγκληματικότητας οδηγεί διεθνώς στην ανάγκη ανα-
θεώρησης της αντεγκληματικής πολιτικής με την αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνο-
λογίας και επιστήμης β) Η διεύρυνση των εγκλημάτων, για τα οποία επιτρέπεται η
ανάλυση DNA, θα συμβάλει καίρια στη διαλεύκανση ανεξιχνίαστων εγκλημάτων
μέσω της σύγκρισης του ληφθέντος γενετικού υλικού με τα ευρήματα στον τόπο
του εγκλήματος γ) Επιβάλλεται προκειμένου η Ελλάδα να συμμορφωθεί με την
Απόφαση 2008/615/ΔΕΥ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την
αναβάθμιση της διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμη-
ση της τρομοκρατίας και του διασυνοριακού εγκλήματος. Η Απόφαση αυτή προ-
βλέπει ότι τα κράτη μέλη δημιουργούν εθνικά αρχεία DNA προκειμένου να ανταλ-
λάσσουν σχετικές πληροφορίες.
1.3 ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΧΥΟΥΣΑ ΡΥΘΜΙΣΗ

Η ισχύουσα και η προτεινόμενη ρύθμιση αφορούν στην ανάλυση γενετικού υλι-
κού προσώπου, για το οποίο υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι έχει τελέσει αξιόποι-
νη πράξη, προς το σκοπό διαπίστωσης της ταυτότητας του δράστη του εγκλήματος
αυτού. Σε περίπτωση που η ανάλυση αποβεί αρνητική το γενετικό δείγμα και το
γενετικό αποτύπωμα καταστρέφονται ενώ σε περίπτωση που η ανάλυση αποβεί
θετική, το δείγμα καταστρέφεται ενώ το γενετικό αποτύπωμα τηρείται. Την εξέταση
μπορεί να τη ζητήσει και ο ίδιος ο κατηγορούμενος για την υπεράσπισή του. Κατά
την ανάλυση παρίστανται τεχνικοί σύμβουλοι σύμφωνα με τα άρθρα 204 επ. ΚΠΔ
ενώ η καταστροφή δείγματος και αποτυπώματος προϋποθέτει την κλήση συνηγό-
192
ρου και τεχνικού συμβούλου του προσώπου, στο οποίο αφορούν τα δεδομένα. Από
το σημείο αυτό οι εν λόγω ρυθμίσεις διαφέρουν ως προς τα ακόλουθα:
1.3.1. Κατάλογος εγκλημάτων
Η ισχύουσα ρύθμιση περιορίζεται στα κακουργήματα, και από αυτά σε όσα τε-
λούνται με χρήση βίας, τα κακουργήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας, τα κα-
κουργήματα της γενετήσιας εκμετάλλευσης και κακοποίησης ανηλίκων, καθώς και
τα κακουργήματα της παρ. 1 του άρθρου 187 ή 187Α ΠΚ, δηλαδή αυτά που αφορούν
στο οργανωμένο έγκλημα και την τρομοκρατία.
Η προτεινόμενη ρύθμιση διευρύνει τον κατάλογο σε όλα τα κακουργήματα και
τα περισσότερα πλημμελήματα, δηλαδή αυτά για τα οποία προβλέπεται ποινή φυ-
λάκισης τουλάχιστον τριών μηνών.
1.3.2 Σκοπός της ανάλυσης DNA και πρόσωπα στα οποία αφορά
Η ισχύουσα ρύθμιση προβλέπει την αξιοποίηση του γενετικού αποτυπώματος
στο πλαίσιο της τρέχουσας ποινικής διαδικασίας προς το σκοπό ταυτοποίησης του
δράστη. Προς το σκοπό αυτό το γενετικό αποτύπωμα τηρείται στην ποινική δικο-
γραφία και καταστρέφεται με την αμετάκλητη περάτωση της δίκης, ανεξαρτήτως
εάν ο κατηγορούμενος αθωωθεί ή καταδικασθεί. Σε εξαιρετικές μόνο περιπτώσεις
το Συμβούλιο Εφετών μπορεί να διατάξει τη διατήρησή του για την εξιχνίαση και
άλλων εγκλημάτων του ίδιου καταλόγου.
Ωστόσο με πρόσφατη τροποποίηση του ισχύοντος άρθρου 200Α το Δεκέμβριο
2008 (με την παρ. 3 του άρθρου 6 Ν. 3727/2008 – ΦΕΚ Α 257/18.12.2008) προ-
βλέφθηκε για πρώτη φορά η δημιουργία αρχείου που περιλαμβάνει την ταυτότητα
και τα γενετικά χαρακτηριστικά (DNA) των αμετακλήτως καταδικασθέντων. Επιση-
μαίνεται ότι η Αρχή δεν ενημερώθηκε καθόλου για αυτή την τροποποίηση, η οποία
πλέον καταργείται.
Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει, εκ νέου, τη δημιουργία αρχείου στη Διεύ-
θυνση Εγκληματολογικών Ερευνών του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας, στο
οποίο όμως θα τηρούνται τα γενετικά αποτυπώματα όλων όσοι έχουν κριθεί ύπο-
πτοι και η ανάλυση απέβη θετική. Ως σκοπός της τήρησης ορίζεται η διερεύνηση και
εξιχνίαση άλλων εγκλημάτων, χωρίς αυτά να περιορίζονται στα εγκλήματα της παρ.
1, για τα οποία επιτρέπεται αρχικώς η ανάλυση.
Συνεπώς, η ανάλυση του γενετικού υλικού εξυπηρετεί πλέον τόσο τη διαπίστωση
του δράστη σε τρέχουσα ποινική διαδικασία όσο και την εξιχνίαση άλλων εγκλημά-
των που τελέσθηκαν ήδη ή πρόκειται να τελεσθούν στο μέλλον. Δεν γίνεται καμιά
διάκριση ανάμεσα στους αθωωθέντες και καταδικασθέντες. Ένα πρόσωπο που σε
κάποια στιγμή υπήρξε ύποπτο τέλεσης αξιόποινης πράξης θα περιλαμβάνεται στο
αρχείο. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί, όπως αναφέρει και η αιτιολογική έκθεση, ότι η
εξιχνίαση άλλων εγκλημάτων προϋποθέτει τη σύγκριση του γενετικού αποτυπώμα-
τος με υπάρχοντα ευρήματα, δηλαδή αταυτοποίητα γενετικά αποτυπώματα. Για τα
αταυτοποίητα γενετικά αποτυπώματα, τα οποία προφανώς τηρούνται, διότι διαφο-
ρετικά δεν θα γινόταν αναφορά στη δυνατότητα αυτή, τόσο η ισχύουσα όσο και η
προτεινόμενη διάταξη, δεν περιέχουν καμιά ειδικότερη ρύθμιση.
1.3.3 Χρόνος τήρησης των γενετικών αποτυπωμάτων
Η προτεινόμενη ρύθμιση δεν θέτει σαφή όρια στο χρόνο τήρησης των δεδομέ-
νων και προβλέπει μόνο ότι τα στοιχεία που τηρούνται, καταστρέφονται σε κάθε
περίπτωση μετά το θάνατο του προσώπου που αφορούν, δηλαδή κάθε υπόπτου.
1.3.4 Θεσμικές εγγυήσεις
Α) Η ισχύουσα ρύθμιση αναθέτει τον έλεγχο της συνδρομής των ουσιαστικών
193
προϋποθέσεων (σοβαρές ενδείξεις, αναγκαιότητα για τη διαπίστωση της ταυτό-

τητας του δράστη) για τη λήψη γενετικού υλικού και την ανάλυσή του, καθώς και
την κατ’ εξαίρεση τήρησή του για τη μελλοντική εξιχνίαση άλλων εγκλημάτων των
υπόπτων στο δικαστικό συμβούλιο. Αντιθέτως, η προτεινόμενη ρύθμιση καταργεί το
δικαστικό συμβούλιο και αναφέρει ότι οι διωκτικές αρχές λαμβάνουν το γενετικό
υλικό. Ενώ οι προϋποθέσεις για τη λήψη γενετικού υλικού, δηλαδή η ύπαρξη σοβα-
ρών ενδείξεων και η αναγκαιότητα της εξέτασης προς το σκοπό της ταυτοποίησης
του δράστη, παραμένουν, η προτεινόμενη διάταξη προβλέπει επιπλέον ότι σε αυτή
την περίπτωση η λήψη είναι υποχρεωτική. Η τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων
σε αρχείο δεν εξαρτάται πλέον από την απόφαση κάποιου οργάνου.
Β) Η προτεινόμενη ρύθμιση αναθέτει την εποπτεία του αρχείου με τα γενετικά
αποτυπώματα σε αντεισαγγελέα ή εισαγγελέα εφετών, ο οποίος σύμφωνα με την
αιτιολογική έκθεση αναλαμβάνει το ρόλο να διασφαλίσει τα ατομικά δικαιώματα
των πολιτών.
2. ΣΚΕΠΤΙΚΟ
2.1. ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ ΩΣ ΔΕΔΟΜΕΝΑ

Ως γενετικές πληροφορίες νοούνται οι πληροφορίες που προκύπτουν από την
ανάλυση του δεοξυριβονουκλεϊκού οξέος (DNA) ενός ατόμου. Προς το σκοπό
αυτό αναλύεται γενετικό υλικό (δείγμα), δηλαδή οποιοδήποτε υλικό βιολογικής
προέλευσης, όπως αίμα, τρίχα, δέρμα, σάλιο κλπ. Οι γενετικές πληροφορίες μπο-
ρούν να αφορούν στην ταυτοποίηση ενός ατόμου, στη διαπίστωση του φύλου και
της συγγένειας στην ίδια γενετική γραμμή, της φυλετικής προέλευσης ή τέλος στην
υγεία του, όταν εξετάζεται η γενετική του προδιάθεση για κάποια ασθένεια. O όρος
«γενετικές αναλύσεις» χρησιμοποιείται σε σχέση με την ταυτοποίηση ενός ατό-
μου, τη διαπίστωση του φύλου, της συγγένειας, της φυλετικής προέλευσης, ενώ
ο όρος «γενετικές εξετάσεις» συνδέεται με την εξέταση γενετικού υλικού προς
το σκοπό της διαπίστωσης γενετικών ασθενειών. Αντιστοίχως, το αποτέλεσμα των
εξετάσεων στην πρώτη περίπτωση αποδίδεται με τον όρο «γενετικά αποτυπώματα»
ή «προφίλ DNA» και στη δεύτερη με τον όρο «γενετικά δεδομένα»1, αν και πολλές
φορές ο όρος γενετικά δεδομένα αναφέρεται και στις δύο επιμέρους κατηγορίες
και εξειδικεύεται ανάλογα με το σκοπό της εξέτασης.
Με τη γενετική ανάλυση γίνεται δεκτό ότι είναι δυνατό να αποκλεισθεί το γεγονός
ότι συγκεκριμένο αποτύπωμα μπορεί να αποδοθεί σε συγκεκριμένο άτομο ή να κα-
ταστεί πιθανό, όχι βέβαιο, το αντίθετο συμπέρασμα. Η πιθανότητα αυξάνεται σημα-
ντικά, προσεγγίζοντας τη βεβαιότητα για την ταυτότητα του ατόμου που αφορά, εάν
αναλυθεί ικανός αριθμός γενετικών σημάνσεων και στατιστικών στοιχείων2.
Τα γενετικά αποτυπώματα (όσο και τα γενετικά δεδομένα) αποτελούν προ-
σωπικά δεδομένα κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α) και γ) Ν. 2472/1997,
αφού προσδιορίζουν αμέσως ή εμμέσως συγκεκριμένο άτομο από άποψη φυσική
ή βιολογική.
1. Πβλ. Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, Απόφαση για τη χρήση γενετικών αποτυπωμάτων στην ποινική διαδικασία, 2001,
ΑΠΔΠΧ, Γνωμοδότηση 15/2001, Οδηγία 115/2001 και Ετήσια Έκθεση 2005, σελ. 90 επ., Απόφαση του Συμβουλίου της
Ευρωπαϊκής Ένωσης 2008/615/ΔΕΥ, άρθρο 2 παρ. 2
2. Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, όπ.π., για τις μεθόδους γενετικής ανάλυσης και τα πλεονεκτήματά της βλ. μεταξύ
άλλων, Ι. ΠΟΛΛΑΤΟΥ, Ανάλυση του DNA και νέοι ορίζοντες στη διερεύνηση του εγκλήματος, ΠοινΔικ 11/2001, σελ.
1179 επ.
194
Όσον αφορά το γενετικό υλικό ενός ατόμου η Αρχή στην υπ. αριθμ. 15/2001 Γνω-
μοδότηση περιορίστηκε στην κρίση ότι η λήψη του συνιστά επέμβαση στην προσωπι-
κότητα του ατόμου και εστίασε στη γενετική πληροφορία. Αντιθέτως, το Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έκρινε ότι και το γενετικό υλικό
αποτελεί προσωπικό δεδομένο και μάλιστα ότι έχει έντονα προσωπική φύση, αφού από
αυτό μπορεί να εξαχθεί το σύνολο της γενετικής πληροφορίας και, εφόσον τηρείται σε
κάποιο αρχείο, δεν μπορεί να προσδιορισθεί ακριβώς η διαχρονική πληροφοριακή αξία
του, λαμβάνοντας υπόψη τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας3. Ακόμη και εάν η άποψη
αυτή γίνει δεκτή, στο μέτρο που τόσο η ισχύουσα όσο και η προτεινόμενη ρύθμιση του
άρθρου 200Α ΚΠΔ προβλέπουν ότι το γενετικό υλικό καταστρέφεται αμέσως μετά την
εξέταση, και δεν τηρείται παρά μόνο για ορισμένο και μικρό χρονικό διάστημα, όσο
απαιτείται για την πραγματοποίηση της ανάλυσης, η τήρησή του δεν προσκρούει στο
ισχύον δίκαιο για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Η λήψη του γενετικού
υλικού, εφόσον θεωρηθεί ότι πρόκειται για προσωπικό δεδομένο, συνιστά επεξεργα-
σία, ειδικότερα συλλογή υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. δ) Ν. 2472/1997, και ως
εκ τούτου θα συνεξετασθεί με τα γενετικά αποτυπώματα, χωρίς ειδικότερη αναφορά.
Η μεγάλη πληροφοριακή αξία των γενετικών αποτυπωμάτων, με τα οποία εκτός
από την ταυτότητα μπορεί να προσδιορισθεί το φύλο, η συγγένεια ή και η φυλετική
προέλευση ενός ατόμου, δηλαδή και ευαίσθητο δεδομένο, η εξέλιξη της τεχνολο-
γίας που ενδεχομένως επιτρέπει στο μέλλον την εξαγωγή από το υπό εξέταση κάθε
φορά γενετικό υλικό περισσότερων πληροφοριών4, συνέβαλε στη διαμόρφωση της
αυστηρότερης άποψης ότι πρόκειται για ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρα-
κτήρα ακόμη και όταν δηλούμενος σκοπός της επεξεργασίας αποτελεί η ταυτο-
ποίηση των προσώπων. Με τον τρόπο αυτό προκαταλαμβάνεται κάθε ενδεχόμενη
επεξεργασία του γενετικού υλικού5.
Εξάλλου, το γεγονός ότι αρκούν για την ανάλυση ελάχιστα υπολείμματα γενετι-
κού υλικού και ότι ο φορέας του σε μεγάλο βαθμό δεν μπορεί να ελέγξει εάν έχει
αφήσει τέτοια ίχνη, τα καθιστά διακριτά από άλλα, επίσης μοναδικά χαρακτηριστικά
του ατόμου, όπως τα δακτυλικά αποτυπώματα. Αυτός είναι και ο λόγος που τα γε-
νετικά αποτυπώματα αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε σχέση με τη διακρίβωση
αξιόποινων πράξεων.
3. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 68, 71 – 72

4. Σημειώνουμε ότι το γενετικό αποτύπωμα αποτελεί το αποτέλεσμα της χημικής ανάλυσης του DNA, το οποίο απεικονί-
ζεται σε ηλεκτρονική μορφή μέσω Η/Υ. Αποτελεί ένα γράφημα, από το οποίο προκύπτουν συγκεκριμένες πληροφορίες
βάσει των γενετικών τόπων που εξετάζονται, συνήθως πρόκειται για 16 γενετικούς τόπους. Η εξέλιξη της επιστήμης και
τεχνολογίας στο μέλλον θα οδηγήσει ενδεχομένως σε νέες πληροφορίες, για την εξαγωγή των οποίων απαιτείται νέα
εξέταση του γενετικού υλικού.
5. ΑΠΔΠΧ Άδεια 828/2006 προς τη Σχολή Αξιωματικών Νοσηλευτικής – Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας και Ανάλυσης
DNA, όπου η Αρχή όρισε στην άδεια τους ακριβείς γενετικούς τόπους (STRs) που αναλύονται, ώστε το αποτέλεσμα κατά
τη στάθμη της επιστήμης να μην περιλαμβάνει δεδομένα που αφορούν στην υγεία, ΑΠΔΠΧ Απόφαση 44/2009 χωρίς
ωστόσο περαιτέρω διακρίσεις ως προς τους γενετικούς τόπους που εξετάσθηκαν, ΑΠΔΠΧ Γνωμοδότηση 15/2001, όπου
η Αρχή χαρακτηρίζει γενικώς τα γενετικά δεδομένα ως δεδομένα που μπορούν να αφορούν και στην υγεία του ατόμου,
ωστόσο δεν χαρακτηρίζει ειδικότερα τα γενετικά αποτυπώματα ως απλά ή ευαίσθητα δεδομένα. Η ΟΕ του άρ. 29 της
Οδηγίας 95/46/ΕΚ στο Έγγραφο Εργασίας 91 για τα γενετικά δεδομένα, 17.05.04, θεωρεί ότι λόγω της δυνατότητας να
εξαχθούν ευαίσθητες πληροφορίες για τη φυλετική προέλευση ή την υγεία του ατόμου, τα γενετικά δεδομένα δύναται
να χαρακτηρισθούν ως ευαίσθητα δεδομένα. Προσφάτως και το ΕΔΔΑ στην Απόφαση S and Marper v. U.K., 4-12-2008,
επεσήμανε τη δυνατότητα εξαγωγής από το γενετικό αποτύπωμα και ευαίσθητης πληροφορίας, ειδικότερα της φυλετι-
κής προέλευσης, και θεώρησε την τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων καταρχάς κρίσιμη για την επέμβαση που αυτή
συνεπάγεται στο ατομικό δικαίωμα της ιδιωτικής ζωής (σκ. 76), σε άλλο όμως σημείο (σκ. 103) το χαρακτήρισε ως ευαί-
σθητο δεδομένο υπό την έννοια του άρθρου 6 της Σύμβασης 108, το οποίο έχει μεγάλη σημασία τόσο για το πρόσωπο
που αφορά όσο και τους συγγενείς σε ευθεία γενετική γραμμή. Την Απόφαση του ΕΔΔΑ χρησιμοποιεί και η Γνώμη του
Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων της 10.07.2009, για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοι-
νοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με ένα Χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης στην υπηρεσία το πολίτη (Πρό-
γραμμα της Στοκχόλμης), σκ. 79, διαθέσιμη σε: http://www.edps.europa.eu/EDPSWEB/webdav/site/mySite/shared/
Documents/Consultation/Opinions/2009/09-07-10_Stockholm_programme_EN.pdf
195
Σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως του ειδικού χαρακτηρισμού τους ως ευαίσθη-

τα ή απλά προσωπικά δεδομένα, η επεξεργασία γενετικών αποτυπωμάτων, από τη
συλλογή τους και μέχρι την καταστροφή τους, ενέχει ιδιαίτερους κινδύνους, πε-
ρισσότερους, μάλιστα, από αυτή των δακτυλικών αποτυπωμάτων. Η διάκριση των
γενετικών αποτυπωμάτων από τα δακτυλικά αποτυπώματα, λόγω των κινδύνων που
έκαστα συνεπάγονται για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, έχει ήδη
επισημανθεί από τις Αρχές Προστασίας Δεδομένων6, αποτυπώθηκε σε πρόσφατη
απόφαση του ΕΔΔΑ7, αλλά και σε επίπεδο ενωσιακού δικαίου με την Απόφαση του
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2008/615/ΔΕΥ8. Η εν λόγω Απόφαση, ιεραρ-
χώντας την επικινδυνότητα της επεξεργασίας σε σχέση με τις διάφορες κατηγορίες
προσωπικών δεδομένων, περιορίζει αντιστοίχως το σκοπό για τον οποίο επιτρέπε-
ται η επεξεργασία τους. Η δημιουργία αρχείων γενετικών αποτυπωμάτων (προφίλ
DNA) και η ανταλλαγή τους επιτρέπεται μόνο προς το σκοπό της διερεύνησης αξι-
όποινων πράξεων (άρθρο 2 παρ. 1), ενώ η ανταλλαγή δακτυλικών αποτυπωμάτων
επιτρέπεται και προς το σκοπό της πρόληψης αξιόποινων πράξεων (άρθρο 8 παρ.
1), τέλος, η ανταλλαγή δεδομένων σε σχέση με τις άδειες κυκλοφορίας οχημά-
των επιτρέπεται, επιπλέον, προς το σκοπό της πρόληψης κινδύνων για τη δημόσια
ασφάλεια (άρθρο 12)9.
2.2. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΩΝ

ΓΙΑ ΤΟ ΣΚΟΠΟ ΤΗΣ ΔΙΑΚΡΙΒΩΣΗΣ ΑΞΙΟΠΟΙΝΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ
Με δεδομένο ότι η νομοθετική πρόβλεψη για συλλογή και δημιουργία αρχείου
με γενετικά αποτυπώματα αποτελεί επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, πρόκειται
για περιορισμό/επέμβαση στο ατομικό δικαίωμα της προστασίας προσωπικών δεδο-
μένων. Θα πρέπει συνεπώς να εξετασθεί εάν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των γενετικών αποτυπωμάτων σε συνδυασμό με
την αξιοποίησή τους για τη διακρίβωση αξιόποινων πράξεων, δηλαδή για σκοπό
που περιλαμβάνεται στο σκληρό πυρήνα της κρατικής δράσης, απαιτεί την τήρη-
ση αυξημένων εγγυήσεων υπό το πρίσμα του κράτους δικαίου, και των αρχών
της νομιμότητας και της αναλογικότητας που απορρέουν από αυτό. Οι αρχές αυ-
τές διαποτίζουν και το ποινικό δίκαιο καθώς και το κρίσιμο εν προκειμένω στάδιο
της προδικασίας καθώς και της συλλογής και χρήσης των αποδεικτικών μέσων10.
Η ανάλυση DNA εντάσσεται συστηματικώς στο κεφάλαιο του Κώδικα Ποινικής Δικο-
νομίας για τα αποδεικτικά μέσα, συνιστώντας ειδική μορφή πραγματογνωμοσύνης.
6. Πβλ. Ψήφισμα της Συνέλευσης των Γερμανικών Αρχών Προστασίας Δεδομένων, 17.2.2005, (Entschließung der
Konferenz der Datenschutzbeauftragten des Bundes und der Länder zur Bundesinitiative mehrerer Länder zur
Ausweitung der DNA-Analyse: Keine Gleichsetzung der DNA-Analyse mit dem Finderabdruck), διαθέσιμη σε:
http://www.datenschutz.hessen.de/ub20050215.htm
7. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 69, 75, 76, 78. Αντιθέτως το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Συνταγματικό
Δικαστήριο, στην πρώτη από τις μέχρι στιγμής τέσσερις αποφάσεις του για τη λήψη γενετικού υλικού, χρήση και περαι-
τέρω αποθήκευση των γενετικών αποτυπωμάτων, κατά το έτος 2000, έκρινε ότι αφού το γενετικό υλικό καταστρέφεται
μετά την ανάλυση, το ίδιο το αποτύπωμα δεν μπορεί να χρησιμεύσει για την εξαγωγή επιπρόσθετων πληροφοριών
(για την υγεία, τη συγγένεια) από όσων ήδη προέκυψαν από την ανάλυσή του, διαφορετικά εάν αυτό ήταν δυνατό, ο
περιορισμός του ατομικού δικαιώματος θα ήταν τόσο έντονος που θα έθιγε τον πυρήνα του και δεν θα ήταν, συνεπώς,
συνταγματικώς ανεκτός. Παρά την αποδεικτική τους υπεροχή σε σχέση με τα δακτυλικά αποτυπώματα θεωρεί ότι
πρόκειται για παρόμοια αποδεικτικά μέσα, χωρίς όμως αυτό να εμποδίζει την κρίση ότι πρόκειται για περιορισμό του
ατομικού δικαιώματος, ο οποίος επιτρέπεται υπό αυστηρές προϋποθέσεις, BverfG, 2 BvR 1741/99, 14.12.2000, σκ. 48 επ.
8. Απόφαση 2008/616/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 23.6.2008, σχετικά με την αναβάθμιση της διασυνοριακής συνεργα-
σίας, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του διασυνοριακού εγκλήματος, Ε.Ε. L 210, 6.08.2008,
σελ. 1-11
9. Πβλ. και την Αιτιολογική Έκθεση της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής για την κύρωση της Συνθήκης Prüm
(Vertragsgesetz zum Prüm, BT-Dcks. 16/1108, σελ. 33), της οποίας τα άρθρα μεταφέρθηκαν σχεδόν στο σύνολό τους
στην Απόφαση 2008/615/ΔΕΥ.
10. Α. ΚΑΡΡΑΣ, Ποινικό Δικονομικό Δίκαιο, Αθήνα 1998, σελ. 365 επ.
196
Αποτελεί, επίσης, ανακριτική πράξη, έχει μάλιστα χαρακτηρισθεί ως επαχθής, ως

μέτρο δικονομικού καταναγκασμού. Τα μέτρα δικονομικού καταναγκασμού υπό-
κεινται στον έλεγχο της αναλογικότητας, και ισχύει ότι όσο επαχθέστερο είναι το
μέτρο τόσο βαρύτερο πρέπει να είναι το έγκλημα για το οποίο επιτρέπεται η εφαρ-
μογή του συγκεκριμένου μέτρου. Εξάλλου, εφαρμόζεται και στο αποδεικτικό αυτό
μέσο η αρχή της ηθικής απόδειξης και απαγορεύεται η αξιοποίηση των παρανό-
μως κτηθέντων αποδεικτικών μέσων σύμφωνα με το άρθρο 177 παρ.2 ΚΠΔ και το
άρθρο 19 παρ. 3 Σ, το οποίο ρητώς αναφέρεται στο άρθρο 9Α Σ11. Η παραβίαση
αυτού το κανόνα οδηγεί στην απόλυτη ακυρότητα του άρθρου 171 παρ. 1 στοιχ. δ)
ΚΠΔ και λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάδιο της δίκης. Τέλος, στο
ποινικό δίκαιο ισχύει αυστηρώς το τεκμήριο της αθωότητας ενώ το σωφρονιστικό
δίκαιο επιβάλλει την μέριμνα της πολιτείας για επανένταξη των καταδικασθέντων
προσώπων.
2.2.1 Βασικές αρχές της προστασίας των προσωπικών δεδομένων
Στις θεμελιώδεις αρχές συγκαταλέγονται α) η θεμελίωση της επεξεργασίας στο
νόμο, β) η αρχή του σκοπού υπό την έννοια ότι πρόκειται για καθορισμένο, σαφή
και νόμιμο σκοπό, όπου αυτός μπορεί να καθορίζεται σε άλλο από τον Ν. 2472/1997
νόμο, γ) η αρχή της αναλογικότητας της επεξεργασίας που διακρίνεται στην ανα-
γκαιότητα, όχι απλή χρησιμότητα, και προσφορότητα, ενώ εμπεριέχει την ειδικότε-
ρη έκφανση της ελαχιστοποίησης των δεδομένων για την επίτευξη του επιδιωκό-
μενου σκοπού, η κατοχύρωση δικαιωμάτων των υποκειμένων των δεδομένων και
η ανάθεση του ελέγχου τήρησης των παραπάνω κανόνων σε ανεξάρτητη αρχή – η
τελευταία θα μπορούσε να διακρίνεται ως θεσμική εγγύηση του δικαιώματος στην
προστασία των προσωπικών δεδομένων. Οι αρχές αυτές χαρακτηρίζονται θεμελιώ-
δεις διότι δεν αποτυπώνονται μόνο στο Ν. 2472/1997, αλλά και σε κείμενα με υπερ-
νομοθετική ισχύ, τα οποία τελούν μεταξύ τους σε σχέση πρακτικής εναρμόνισης:
στο άρθρο 9Α Σ, επιπλέον σε διεθνείς Συμβάσεις που έχει κυρώσει η Ελλάδα12,
τέλος, όσον αφορά τις υποχρεώσεις της Ελλάδας σε σχέση με το κοινοτικό (πρώ-
τος πυλώνας) και το ενωσιακό δίκαιο (δεύτερος και τρίτος πυλώνας), στο άρθρο 6
παρ. 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), το οποίο παραπέμπει ρητώς
στην ΕΣΔΑ (άρθρο 8 περί προστασίας της ιδιωτικής ζωής) αλλά συμπεριλαμβάνει
και το Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 8
περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων), όπως προκύπτει από την πρακτική
του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) να τον χρησιμοποιεί για την
εξειδίκευση των γενικών αρχών του δικαίου13.
11. Πβλ. για τα μέτρα δικονομικού καταναγκασμού, τις επαχθείς ανακριτικές πράξεις, το χαρακτηρισμό της διάταξης του
ισχύοντος 200Α ΚΠΔ, τις αρχές της ηθικής απόδειξης και τις συνέπειες αυτού του κανόνα, Α. ΚΑΡΡΑΣ, Επίτομη Ερμη-
νεία του ΚΠΔ, 2η έκδοση, Αθήνα 2005, Άρθρο 177, σελ. 455 επ., Μ. ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ, Ερμηνεία ΚΠΔ, Αθήνα 2008, Άρθρο
177, αρ. περιθ. 5 επ., 12 επ., Άρθρο 200Α, αρ. περιθ. 4 επ., Λ. ΚΟΤΣΑΛΗΣ, Δικαστική Ψυχιατρική, 4η έκδοση, Αθήνα
2008, σελ. 279, κυρίως τις υποσημ. 167 και 168, Θ. ΔΑΛΑΚΟΥΡΑ, Αρχή της αναλογικότητας και μέτρα δικονομικού κα-
ταναγκασμού, ΠοινΧρον 2005, σελ. 961 επ. και ιδίως σελ. 965 – 967, Ε. ΣΥΜΕΩΝΙΔΟΥ – ΚΑΣΤΑΝΙΔΟΥ, Ο Ν 2928/2001
«για την προστασία του πολίτη από αξιόποινες πράξεις εγκληματικών οργανώσεων», ΠοινΔικ 7/2001, σελ. 694 επ. και
ιδίως σελ. 696-697. Εξάλλου, η απαξία του νομοθέτη για τα παρανόμως αποκτηθέντα αποδεικτικά μέσα αποτυπώθηκε
στην τελευταία τροποποίηση του άρθρου 177 παρ. 2 ΚΠΔ, που επήλθε με το άρθρο 10 παρ. 2 Ν. 3674/2008 (ΦΕΚ Α
136/10.7.2008), και δεν προβλέπονται πλέον εξαιρέσεις στον απαγορευτικό κανόνα.
12. Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) που κυρώθηκε με το ΝΔ 53/1974, Σύμβαση 108 του
Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία του ατόμου από την αυτοματοποιημένη επεξεργασία που κυρώθηκε με
τον Ν. 2068/1992 καθώς και το Πρόσθετο Πρωτόκολλο 181 για τις εποπτικές αρχές και τη διασυνοριακή ροή των δε-
δομένων της 8.11.2001, το οποίο η Ελλάδα υπέγραψε αλλά δεν το έχει ακόμη κυρώσει με νόμο, Σύμβαση Σένγκεν που
κυρώθηκε με τον Ν. 2514/1997, Σύμβαση Ευρωπόλ που κυρώθηκε με τον Ν. 2605/1998.
13. Βλ. PERNICE/MAYER σε: GRABITZ/HILF, Das Recht der Europäischen Union, Kommentar, Τόμος Ι, nach Art. 6 EUV,
αρ. περ. 27-28, όπως δε επισημαίνεται στον αρ. περ. 17 και το ΕΔΔΑ χρησιμοποιεί το Χάρτη ως βοήθημα για την ερμη-
νεία της ΕΣΔΑ με παραπομπή σε ΕΔΔΑ, Ι. vs. U.K., 11.07.2002, σκ. 80, Goodwin vs. UK, 11.7.2002, σκ. 100
197
Επιπλέον βασικές αρχές, αν και όχι απαραίτητα θεμελιώδεις, αποτελούν η αρχή

της ακρίβειας των δεδομένων και του χρονικού περιορισμού της επεξεργασίας, οι
οποίες προβλέπονται στο άρθρο 4 Ν. 2472/1997 αλλά και στη Σύμβαση 108.
2.2.2 Ειδικότερες αρχές στον τομέα της αστυνομικής δράσης
και της ποινικής δικαιοσύνης
Δύο σχετικές Συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης εξειδικεύουν τις ανωτέ-
ρω αρχές έτι περαιτέρω. Οι Συστάσεις αν και δεν έχουν νομικώς δεσμευτική ισχύ,
αποκτούν de facto ισχύ στο μέτρο που χρησιμεύουν ως εργαλεία ερμηνείας της
Σύμβασης 108, γεγονός που αναδεικνύεται στη νομολογία του ΕΔΔΑ14. Πέραν αυ-
τού, οι Συστάσεις αποκτούν και δεσμευτική ισχύ όταν παραπέμπει σε αυτές άλλη
διάταξη, όπως ακριβώς συμβαίνει με την Απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπα-
ϊκής Ένωσης 2008/615/ΔΕΥ, η οποία προβλέπει στο άρθρο 25 ότι τα κράτη μέλη
πρέπει να προβλέψουν επίπεδο προστασίας τουλάχιστον ισοδύναμο με αυτό που
κατοχυρώνεται στη Σύμβαση 108, το Πρόσθετο Πρωτόκολλο (181) της 8.11.2001 και
τη Σύσταση 87 (15), και μέχρι τότε δεν επιτρέπεται να συμμετέχουν στο σύστημα
ανταλλαγής γενετικών και δακτυλικών αποτυπωμάτων καθώς και προσωπικών δε-
δομένων σχετικά με τις άδειες κυκλοφορίας οχημάτων15.
Η Σύσταση 87 (15) για την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων στον
αστυνομικό τομέα προβλέπει μεταξύ άλλων ότι α) κάθε κράτος θα πρέπει να
συστήσει μια ανεξάρτητη αρχή, εκτός του αστυνομικού τομέα, για την εποπτεία
των αρχών της Σύστασης, β) η συλλογή προσωπικών δεδομένων θα πρέπει να
περιορίζεται μόνο στα αναγκαία δεδομένα για την πρόληψη ενός πραγματικού
κινδύνου ή για τη διαλεύκανση ενός συγκεκριμένου εγκλήματος (αρχή 2.1), γ) η
διαβίβαση δεδομένων μεταξύ αστυνομικών αρχών επιτρέπεται μόνο όταν αυτές
έχουν σχετική αρμοδιότητα ενώ σε άλλες αρχές όταν υπάρχει σχετική εκ του
νόμου υποχρέωση ή κατόπιν άδειας της ανεξάρτητης αρχής ή τα δεδομένα εί-
ναι απολύτως απαραίτητα για την εκπλήρωση των καθηκόντων της αποδέκτριας
αρχής και ο σκοπός της συλλογής των δεδομένων δεν είναι ασυμβίβαστος με
αυτόν της διαβίβασης ούτε με τις εκ του νόμου υποχρεώσεις της αρχής που δια-
βιβάζει τα δεδομένα, κατ’ εξαίρεση και όταν είναι αναγκαίο για την πρόληψη ενός
σοβαρού και επικείμενου κινδύνου (αρχές 5.1, 5.2, 5.2.ii.b), δ) η διασύνδεση και
η επιγραμμική (on-line) πρόσβαση στα αρχεία που τηρούνται για διαφορετικούς
σκοπούς επιτρέπεται μόνο εάν προβλέπεται σαφώς σε νόμο ή κατόπιν άδειας
της ανεξάρτητης αρχής για το σκοπό της διερεύνησης συγκεκριμένης αξιόποινης
πράξης (αρχή 5.6), ε) τα δεδομένα θα πρέπει να τηρούνται για συγκεκριμένο
χρονικό διάστημα και να καταστρέφονται όταν δεν είναι πλέον αναγκαία για το
σκοπό για τον οποίο αποθηκεύθηκαν, λαμβάνοντας υπόψη και τα ακόλουθα κρι-
τήρια: της περάτωσης της δίκης και ιδίως της αθώωσης του κατηγορουμένου, της
έκτισης της ποινής, τυχόν αμνηστίας, της ηλικίας του, τέλος, της κατηγορίας των
δεδομένων, υπό την έννοια ότι ο χρόνος τήρησης προσαρμόζεται αναλόγως, στ)
θα πρέπει να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα φυσικής και λογικής ασφάλειας
των αρχείων, να αποτρέπεται η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση, τροποποίηση και
διαβίβαση των αρχείων και ζ) θα πρέπει να τηρείται η αρχή της δημοσιότητας ως
14. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 42, 43, 103, 110
15. Έτσι και το άρθρο 14 της Σύμβασης Ευρωπόλ παραπέμπει στη Σύσταση 87 (15) και επιβάλλει τη μεταφορά της στο
εθνικό δίκαιο για τους σκοπούς βέβαια της συγκεκριμένης σύμβασης, όπως και το άρθρο 8 παρ. 2 της Απόφασης-
Πλαίσιο 2006/960/ΔΕΥ για την απλούστευση της ανταλλαγής πληροφοριών και στοιχείων μεταξύ των αρχών επιβο-
λής του νόμου των κρατών μελών της Ε.Ε. προβλέπει ως προϋπόθεση τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των αρχών της
Σύστασης 87 (15).
198
προς τα διάφορα αρχεία που τηρεί η αστυνομία και να προβλέπονται τα δικαιώμα-

τα πρόσβασης και προσφυγής των υποκειμένων των δεδομένων σε ανεξάρτητη
αρχή ή σε άλλο ανεξάρτητο φορέα (αρχή 6).
Η Σύσταση (92) 1 για τη χρήση ανάλυσης DNA στο πλαίσιο της ποινικής δικαι-
οσύνης αναγνωρίζει τις γενετικές αναλύσεις προς το σκοπό της ταυτοποίησης ως
χρήσιμο αποδεικτικό μέσο, εφόσον δεν παραβιάζονται θεμελιώδεις αρχές, όπως η
αρχή της αξιοπρέπειας του προσώπου και του σεβασμού του ανθρώπινου σώματος,
τα δικαιώματα άμυνας και η αρχή της αναλογικότητας. Η Σύσταση διακρίνει ανάμε-
σα στη χρήση γενετικών αναλύσεων σε συγκεκριμένη ποινική διαδικασία και τη δη-
μιουργία αρχείου με γενετικά αποτυπώματα. Στο πλαίσιο συγκεκριμένης ποινικής
διαδικασίας προβλέπεται ότι α) οι γενετικές αναλύσεις επιτρέπεται να χρησιμοποι-
ούνται μόνον προς το σκοπό της διερεύνησης και ποινικής δίωξης αξιόποινων πρά-
ξεων (άρθρο 3), β) ανεξαρτήτως της βαρύτητας της πράξης (άρθρο 5), γ) βάσει
ειδικής διάταξης νόμου, ενώ τα συμβαλλόμενα κράτη μπορεί να προβλέπουν και
προηγούμενη άδεια της δικαστικής αρχής, δ) θα πρέπει να διενεργούνται σε εργα-
στήρια που πληρούν υψηλές απαιτήσεις ασφάλειας (άρθρο 6) και ε) η συλλογή του
γενετικού υλικού και η χρήση των γενετικών αποτυπωμάτων θα πρέπει επιπλέον να
είναι σύμφωνη με τη Σύμβαση 108 και τη Σύσταση (87) 15. Όσον αφορά τη δημιουρ-
γία αρχείου με γενετικά αποτυπώματα προβλέπεται στο άρθρο 8 ότι α) η δημιουρ-
γία αρχείου πρέπει να προβλέπεται σε νόμο, β) τα γενετικά αποτυπώματα πρέπει
να διαγράφονται όταν δεν είναι πλέον αναγκαίο να τηρούνται για τους σκοπούς για
τους οποίους χρησιμοποιήθηκαν, δηλαδή με την αμετάκλητη περάτωση της δίκης16,
γ) εκτός και εάν το πρόσωπο που αφορούν, καταδικάστηκε για σοβαρά εγκλήματα
κατά της ζωής, της ακεραιότητας ή της ασφάλειας προσώπων ή σε περίπτωση που
τίθεται ζήτημα ασφάλειας του κράτους ακόμη και αν το πρόσωπο που αφορούν δεν
έχει διωχθεί ή καταδικαστεί, δ) για συγκεκριμένα και αυστηρά χρονικά όρια ενώ
για μεγαλύτερη χρονική περίοδο εάν το ζητήσει το ίδιο το υποκείμενο των δεδομέ-
νων ή πρόκειται για αταυτοποίητο γενετικό αποτύπωμα και ε) το αρχείο τελεί υπό
τον έλεγχο του κοινοβουλίου ή ανεξάρτητης αρχής17.
2.2.3 Ανάλυση
Στη συνέχεια θα αναλυθούν συνοπτικώς οι ανωτέρω αρχές αξιοποιώντας τη
νομολογία, κυρίως του ΕΔΔΑ, το οποίο μετά τα ελληνικά δικαστήρια είναι το καθ’
ύλην αρμόδιο δικαστήριο να κρίνει το σχέδιο διάταξης του άρθρου 200Α ΚΠΔ.
Όπου είναι απαραίτητο, θα αξιοποιηθούν και οι εθνικές ρυθμίσεις σε άλλα κράτη,
αφού ο έλληνας νομοθέτης συχνά επικαλείται αλλοδαπές ρυθμίσεις αλλά και το
ΕΔΔΑ χρησιμοποιεί τη δικαιοσυγκριτική ως μέθοδο ερμηνείας της ΕΣΔΑ. Από τη
νομολογία του ΕΔΔΑ θα δοθεί λόγω συνάφειας ιδιαίτερη έμφαση στην πρόσφατη
απόφαση S και Marper κατά Ηνωμένου Βασιλείου. Επισημαίνεται ήδη σε αυτό το
σημείο ότι η επίμαχη αγγλική ρύθμιση παρουσιάζει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με
το σχέδιο διάταξης του άρθρου 200Α ΚΠΔ. Το άρθρο 64 (1Α) του σχετικού νόμου
(Police and Criminal Evidence Act - PACE) προβλέπει προς το σκοπό εξιχνίασης
σχεδόν όλων των αξιόποινων πράξεων τη λήψη και αποθήκευση του γενετικού υλι-
κού και την αποθήκευση των γενετικών αποτυπωμάτων εάν κάποιος θεωρηθεί ύπο-
πτος τέλεσής τους. Η αποθήκευσή τους επιτρέπεται ανεξαρτήτως εάν περατώθηκε
ο σκοπός της συγκεκριμένης ποινικής διαδικασίας, και για την εξιχνίαση άλλων
εγκλημάτων, υπό τη μόνη προϋπόθεση ότι η χρήση τους γίνεται από πρόσωπα που
16. Η επεξήγηση περιλαμβάνεται στη σκ. 50 της Αιτιολογικής Έκθεσης της Σύστασης.
17. Η τελευταία αρχή αναφέρεται στη σκ. 50 της Αιτιολογικής Έκθεσης της Σύστασης
199
έχουν σχετική με το σκοπό αρμοδιότητα. Δεν προβλέπεται κανένας χρονικός πε-

ριορισμός, ούτε γίνεται διάκριση ανάμεσα σε αθωωθέντες και καταδικασθέντες,
ανηλίκους και ενηλίκους.
2.2.3.1. Όρια περιορισμών του δικαιώματος
Κατά τη νομολογία του ΣτΕ τα ατομικά δικαιώματα επιδέχονται περιορισμούς,
εφόσον δεν θίγεται ο πυρήνας τους, εάν αυτοί ορίζονται ενιαίως και αντικειμενι-
κώς, δικαιολογούνται από αποχρώντες λόγους δημοσίου συμφέροντος, τελούν σε
πρόδηλη λογική συνάφεια με το σκοπό αυτό και είναι πρόσφοροι/κατάλληλοι και
αναγκαίοι για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και δεν απονέμουν στη Δι-
οίκηση ευρεία διακριτική ευχέρεια18. Εν προκειμένω, επισημαίνουμε, ότι προφανώς
στον σκληρό πυρήνα του δικαιώματος θα πρέπει να συγκαταλέγονται οι θεμελιώ-
δεις αρχές της προστασίας των προσωπικών δεδομένων, όπως αυτές αναφέρονται
παραπάνω (υπό 2.2.1).
Αντιστοίχως, το ΕΔΔΑ εξετάζει καταρχάς εάν η εν λόγω ρύθμιση αποτελεί επέμ-
βαση (περιορισμό) του ατομικού δικαιώματος, την οποία δέχεται από τη στιγμή της
αποθήκευσης/τήρησης προσωπικών δεδομένων, εν προκειμένω από τη στιγμή της
τήρησης των γενετικών δειγμάτων και γενετικών αποτυπωμάτων19. Ακολούθως, εξε-
τάζει εάν η επέμβαση προβλέπεται σε νόμο που φέρει συγκεκριμένα ποιοτικά χαρα-
κτηριστικά, και εάν αυτή ήταν καταρχήν δικαιολογημένη με αναφορά σε έναν από
τους θεμιτούς σκοπούς περιορισμού του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή του άρθρου
8 παρ. 2 ΕΣΔΑ. Σε καταφατική περίπτωση ελέγχει εάν το μέτρο ήταν αναγκαίο σε μια
δημοκρατική κοινωνία, δηλαδή αναλογικό προς τον επιδιωκόμενο σκοπό.
2.2.3.1.1 Πρόβλεψη σε νόμο και θεμιτός σκοπός
Κατά τη νομολογία του ΣτΕ, οι περιορισμοί των ατομικών δικαιωμάτων πρέπει να
προκύπτουν από σαφή διάταξη νόμου ή τουλάχιστον να συνάγονται σαφώς από το
νόμο. Όσο εντονότερη είναι η επέμβαση στο δικαίωμα, τόσο επιτακτικότερη είναι η
ανάγκη ειδικότητας της νομοθετικής ρυθμίσεως20. Συνεπώς, η ειδικότητα της ρύθ-
μισης περιλαμβάνει μια σειρά από στοιχεία, μεταξύ άλλων το πεδίο της κρατικής
δραστηριότητας, τα κρατικά όργανα ή τις αρχές που αναλαμβάνουν την εκτέλεση
της σχετικής αρμοδιότητας, τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται ο περιορι-
σμός, τις κατηγορίες των προσώπων στα οποία αναφέρεται η ρύθμιση.
Με βάση τα παραπάνω, οι νομιμοποιητικές βάσεις του Ν. 2472/1997, ειδικότερα του
άρθρου 5 παρ. 2 στοιχ. δ), σύμφωνα με την οποία η επεξεργασία (απλών προσωπικών
δεδομένων) επιτρέπεται εάν είναι αναγκαία για την εκτέλεση έργου δημοσίου συμφέ-
ροντος και εκτελείται από δημόσια αρχή ή ασκείται κατά παραχώρηση, καθώς και του
άρθρου 7 παρ. 2 στοιχ. ε) σύμφωνα με την οποία η επεξεργασία (ευαίσθητων προσω-
πικών δεδομένων) επιτρέπεται εάν εκτελείται από δημόσια αρχή και είναι αναγκαία
για τη διακρίβωση εγκλημάτων, δεν πληροί τις ανωτέρω απαιτήσεις. Και τούτο διότι ο
Ν. 2472/1997 κάνει απλώς μια καταρχήν αξιολόγηση ότι πρόκειται για θεμιτούς
σκοπούς και προϋποθέτει, επίσης, η επεξεργασία να είναι αναγκαία, δηλαδή ανα-
λογική προς τους σκοπούς αυτούς. Η νομιμότητα της επεξεργασίας θα πρέπει να
προκύπτει από νόμο σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. β), το οποίο σημαίνει
18. Πβλ. μεταξύ άλλων, ΟλΣτΕ 3037/2008, δημοσίευση ΝΟΜΟΣ, ΟλΣτΕ 3665/2005, ΕΔΚΑ 2006, σελ. 59, ΣτΕ 3867/97,
δημοσίευση ΝΟΜΟΣ, ΕΙΡ.-Μ ΣΑΡΠ, Εισήγηση της Συμβούλου της Επικρατείας στην υπόθεση για την ακύρωση της
58/2005 Απόφασης της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σε ΑΡΜΑΜΕΝΤΟ/ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥ-
ΛΟ, Προσωπικά Δεδομένα, Ερμηνεία κατ’ άρθρο, Οι τροποποιήσεις του Ν. 2472/1997 από τους Ν. 3471/2006 και
3625/2007, σελ. 177 επ. και ιδίως 184.
19. ΕΔΔΑ, S. and Marper vs. U.K., 4-12-2008, σκ. 67.
20. Πβλ. μεταξύ άλλων ΟλΣτΕ 252/2008, δημοσίευση ΝΟΜΟΣ, ΟλΣτΕ 1776/2007, δημοσίευση ΝΟΜΟΣ, ΣτΕ 986/2005,
ΔΔΙΚΗ 2006, σελ. 103, ΣτΕ 2879/90, αδημοσίευτη, ΣτΕ 285/58
200
ότι η συγκεκριμένη επεξεργασία είτε προκύπτει από τις προβλεπόμενες σε νόμο

αρμοδιότητες του κρατικού οργάνου είτε, όσο πιο έντονη είναι η προσβολή του
ατομικού δικαιώματος, ότι πρέπει να προβλέπεται ειδικώς σε νόμο21.
Βάσει της νομολογίας του ΕΔΔΑ απαιτείται διάταξη με συγκεκριμένα «ποιοτικά
χαρακτηριστικά». Καταρχάς, ο νόμος θα πρέπει να είναι προσβάσιμος υπό την έν-
νοια της δημοσίευσής του και προβλέψιμος ως προς τις συνέπειες που συνεπάγε-
ται για το άτομο. Χάριν της προβλεψιμότητας ο νόμος θα πρέπει να προβλέπει με
σαφήνεια τις ειδικές προϋποθέσεις εφαρμογής του και τον κύκλο των ατόμων στον
οποίον αφορά22. Προβλεψιμότητα και σαφήνεια είναι, συνεπώς, έννοιες αλληλέν-
δετες, η επίκληση της μίας προϋποθέτει ή υπονοεί και την άλλη23. Επίσης, ο εθνικός
νόμος πρέπει να παρέχει επαρκείς εγγυήσεις κατά αυθαιρεσιών και να καθορίζει
με σαφήνεια το εύρος της διακριτικής ευχέρειας των αρμόδιων αρχών και τον τρό-
πο άσκησής της24.
Όσον αφορά στη λήψη και αποθήκευση των γενετικών δειγμάτων και των γε-
νετικών αποτυπωμάτων, το ΕΔΔΑ, λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών της γενετι-
κής ανάλυσης, εφάρμοσε αναλογικώς τις απαιτήσεις που ισχύουν στα μέτρα «μυ-
στικής και στρατηγικής παρακολούθησης» (π.χ. άρση απορρήτου επικοινωνιών).
Σε αυτές τις περιπτώσεις οι απαιτήσεις ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νό-
μου είναι πιο αυξημένες και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, ως ελάχιστες επιπλέον
απαιτήσεις, την πρόβλεψη σχετικά με τη διάρκεια, την αποθήκευση, τη χρήση, τις
διαδικασίες διασφάλισης της ακεραιότητας, εμπιστευτικότητας και ασφαλούς κατα-
στροφής των δεδομένων καθώς και τις προϋποθέσεις πρόσβασης τρίτων σε αυτά25.
Το ΕΔΔΑ στην υπόθεση S. και Marper κατά Η.Β. δεν προχώρησε σε τελικά συ-
μπεράσματα εάν η αγγλική ρύθμιση περιέχει τα απαιτούμενα ποιοτικά χαρακτηρι-
στικά, τούτο όμως διότι έκρινε ότι τα σχετικά ζητήματα στη συγκεκριμένη περίπτωση
μπορούν να εξετασθούν και στο πλαίσιο της αναλογικότητας του μέτρου. Σε ορι-
σμένες ωστόσο σκέψεις αναφέρει ότι η υπό κρίση διάταξη δεν είναι αρκούντως
σαφής αφού προβλέπει την τήρηση των δεδομένων σε κάθε σχεδόν περίπτωση,
δεν προβλέπει διαδικασίες για την αποθήκευση και χρήση τους, ενώ δεν αρκεί η
ρύθμιση ότι τα σχετικά δεδομένα χρησιμοποιούνται μόνο από τις αρμόδιες αρχές
για την εξιχνίαση αξιόποινων πράξεων26.
21. Πβλ. ΕΙΡ.-Μ ΣΑΡΠ, Εισήγηση της Συμβούλου της Επικρατείας, ό.π. , σελ. 183 επ., στην οποία δεν έγινε δεκτή η εγκα-
τάσταση καμερών με μόνη την επίκληση και ερμηνεία των διατάξεων του Ν. 2472/1997 από την ΑΠΔΠΧ. Αντιστοίχως,
το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας στην απόφαση 1BvR 2368/06 της 23.02.2007, διαθέσιμη
σε www.bundesverfassungsgericht.de, δεν θεώρησε ως επαρκή βάση αντίστοιχες διατάξεις του βαυαρικού νόμου για
την προστασία των προσωπικών δεδομένων, ώστε να επιτραπεί η εγκατάσταση κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης σε
δημόσια προσβάσιμο μνημείο
22. Έτσι το ΕΔΔΑ έχει κρίνει ότι η επίκληση των γενικών αρμοδιοτήτων της αστυνομίας ή των ειδικών αρμοδιοτήτων
που προκύπτουν από ρητές διατάξεις για τη συγκέντρωση του αποδεικτικού υλικού δεν επαρκεί για να δικαιολογήσει
τη χρήση συσκευών μυστικής παρακολούθησης συνομιλιών μέσα στις εγκαταστάσεις της αστυνομίας χωρίς ειδική
νομοθετική πρόβλεψη της σχετικής εξουσίας, βλ. ΕΔΔΑ, P.G. and J.H. v. U.K., 17-7-2003, σκ. 61 – 63
23. Για αυτό όταν το ΣτΕ απαιτεί ειδικότητα (=σαφήνεια) δεν εννοεί κάτι λιγότερο. Εξάλλου, το Γερμανικό Ομοσπον-
διακό Συνταγματικό Δικαστήριο απαιτεί σαφήνεια ώστε να είναι προβλέψιμη η διάταξη, βλ. BVerG, 1 BvR 2368/06 της
23.02.2007, ό.π.
24. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 95 με περαιτέρω παραπομπές σε Malone v. UK σκ. 66-68, Rotaru v.
Romania σκ. 55, Amann v. Switzerland σκ. 56
25. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 99 με περαιτέρω παραπομπές στις σημαντικότερες αποφάσεις του για
τη μυστική παρακολούθηση. Σε αυτή τη σκέψη το Δικαστήριο δεν αναφέρει ρητώς την απαίτηση για εποπτεία του συ-
στήματος από δικαστική ή άλλη ανεξάρτητη αρχή καθόλα τα στάδια, δηλαδή από τη συλλογή μέχρι και την καταστροφή
των δεδομένων, ωστόσο αυτή συνάγεται από την ενδεικτική απαρίθμηση των ελάχιστων απαιτήσεων. Για τα ποιοτικά
χαρακτηριστικά του νόμου σε περίπτωση μυστικής παρακολούθησης πβλ. από τη βιβλιογραφία αντί άλλων, Α. ΣΤΑΘΑ-
ΚΗ, Η στάθμιση του αγαθού της ασφάλειας και του δικαιώματος για σεβασμό της ιδιωτικής ζωής στην νομολογία του
Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην Ηλεκτρονική Παρακολούθηση σε Υπαίθριους Χώρους,
Πρακτικά διήμερης επιστημονικής συνάντησης 14 και 15 Μαρτίου 2008, σελ. 11 επ. και ιδίως 22-26
26. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 96 -99
201
Ο θεμιτός σκοπός που πρέπει να εξυπηρετεί το περιοριστικό του ατομικού δικαι-

ώματος μέτρου θα πρέπει, σύμφωνα με την νομολογία του ΣτΕ, όσο πιο έντονο είναι
το μέτρο τόσο αυτός να είναι εξαιρετικός ώστε να δικαιολογείται ο περιορισμός27. Το
ΕΔΔΑ στην Απόφαση S and Marper κατά H.B. δέχθηκε ότι η εξιχνίαση αξιόποινων
πράξεων είναι καταρχήν ένας θεμιτός σκοπός τόσο σε συγκεκριμένη, τρέχουσα ποι-
νική διαδικασία όσο και σε μελλοντικές28.
2.2.3.1.3 Αναλογικότητα
Η συνταγματικώς κατοχυρωμένη αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 Σ)
επιβάλλει οι περιορισμοί του ατομικού δικαιώματος να είναι πρόσφοροι και ανα-
γκαίοι για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Η αναγκαιότητα και προσφο-
ρότητα μέσου προς σκοπό απόκειται καταρχήν στο νομοθέτη, ωστόσο υπόκειται
στο δικαστικό έλεγχο όταν είναι προφανώς δυσανάλογη29. Όσο πιο έντονος είναι
ο περιορισμός, τόσο πιο απαραίτητη είναι η δικαιολόγηση της αναγκαιότητας του
υπό κρίση μέτρου.
Το ΕΔΔΑ, ομοίως, αναγνωρίζει καταρχήν την αρμοδιότητα και διακριτική ευχέ-
ρεια του νομοθέτη, αλλά επιφυλάσσει στο ίδιο την τελική αξιολόγηση. Ως κριτήρια
για την αξιολόγηση της διακριτικής ευχέρειας θέτει τη φύση του συγκεκριμένου
ατομικού δικαιώματος, τη σημασία του για το πρόσωπο που αφορά, τη φύση της
επέμβασης και το σκοπό που επιδιώκεται με την επέμβαση. Η διακριτική αυτή ευ-
χέρεια είναι πιο περιορισμένη όσο πιο έντονη είναι η επέμβαση, π.χ. όταν διακιν-
δυνεύεται μία ιδιαιτέρως σημαντική πλευρά της ύπαρξης ή της ταυτότητας ενός
προσώπου. Στη στάθμιση της διακριτικής ευχέρειας το ΕΔΔΑ χρησιμοποιεί και το
κριτήριο κατά πόσον υπάρχει κοινή αντίληψη στα συμβαλλόμενα κράτη. Όσο πιο
ευρεία είναι αυτή τόσο συρρικνώνονται τα όρια της διακριτικής ευχέρειας 30.
Στη συνέχεια το ΕΔΔΑ σταθμίζει τη σοβαρότητα των πράξεων που επιδιώκεται
να προληφθούν ή να διερευνηθούν με την ένταση της επέμβασης στα ατομικά
δικαιώματα που συνεπάγονται τα κάθε φορά χρησιμοποιούμενα μέτρα για την επί-
τευξη ενός συγκεκριμένου σκοπού31. Τα κριτήρια, τα οποία χρησιμοποιεί το Δικα-
στήριο, είναι α) η σοβαρότητα των πράξεων στην πρόληψη ή καταστολή των οποίων
αποσκοπούν τα περιοριστικά του δικαιώματος μέτρα και β) η πιθανότητα διάπραξης
τέτοιων πράξεων, πάντα σε συνδυασμό με την ύπαρξη κατάλληλων και αποτελε-
σματικών ρυθμίσεων για την αποφυγή κατάχρησης των συγκεκριμένων μέτρων 32.
Στην Απόφαση S και Marper κατά Η.Β. η αγγλική ρύθμιση, η οποία υπενθυμίζεται
ότι επιτρέπει την τήρηση του γενετικού υλικού και των γενετικών αποτυπωμάτων
όλων των υπόπτων για την παρούσα και μελλοντική εξιχνίαση σχεδόν κάθε αξιό-
27. ΟλΣτΕ 3177/2007, Αρμ. 2008. σελ. 482, ΟλΣτΕ 3665/2005, ΕΔΚΑ 2006, σελ. 59, ΣτΕ 2110/2003, δημοσίευση
ΝΟΜΟΣ
28. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 100
29. ΣτΕ 2110/2003, 3177/2007 Ολ., 3665/2005. Αντιστοίχως και το ΔΕΚ, πβλ. PERNICE/MAYER σε: GRABITZ/HILF,
οπ.π., Τόμος Ι, nach Art. 6 EUV, αρ. περ. 42 με παραπομπή σε ΔΕΚ C-280/93, Συλλογή 1994, Ι-4973, σκ. 90 επ. και
C-306/93, Συλλογή 1994, Ι-5555 σκ. 27
30. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 101 – 102 με περαιτέρω παραπομπές
31. Βλ. ενδεικτικά Peck v. U.K, ό.π., σκ. 77 με περαιτέρω παραπομπές στη νομολογία του ΕΔΔΑ.
32. Έτσι το ΕΔΔΑ έχει κρίνει ότι είναι αναλογική και άρα σύμφωνη με το άρθρο 8 παρ. 2 της ΕΣΔΑ η πρόβλεψη της
γερμανικής νομοθεσίας για τη λήψη μέτρων στρατηγικής παρακολούθησης με σκοπό την πρόληψη ή τη διαλεύκανση
ενόπλων επιθέσεων κατά του κράτους, τρομοκρατικών επιθέσεων, διακίνησης όπλων κατά παράβαση των διεθνών
συμφωνιών για τον έλεγχο των εξοπλισμών, διακίνησης ναρκωτικών και τοξικών ουσιών, ξεπλύματος χρήματος και τη
διακίνηση πλαστού χρήματος. Στην εν λόγω απόφαση το ΕΔΔΑ έλαβε υπόψη του και την απόφαση του Ομοσπονδια-
κού Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας, με την οποία είχε περιοριστεί ο κατάλογος των εγκλημάτων για την
αποτροπή ή διαλεύκανση των οποίων θα μπορούσαν να ληφθούν μέτρα στρατηγικής παρακολούθησης. Βλ. Weber
and Saravia v. Germany, απόφαση ως προς το παραδεκτό της 29.6.2006, σκ. 26 -29 και 114 – 117. Βλ. επίσης Klass v.
Germany, ό.π., η οποία αναφέρεται στο προγενέστερο και πιο περιοριστικό νομοθετικό καθεστώς της Γερμανίας, ιδίως
σκ. 51.
202
ποινης πράξης χωρίς χρονικό ή άλλο περιορισμό, δεν άντεξε τον έλεγχο αναλογι-
κότητας. Και τούτο για τους ακόλουθους λόγους και ως προς τα εξής σημεία:
Το ΕΔΔΑ έλαβε υπόψη του -στο πλαίσιο στάθμισης της διακριτικής ευχέρειας
του εθνικού νομοθέτη- τις ισχύουσες ρυθμίσεις σε άλλα συμβαλλόμενα κράτη και
κατέληξε ότι η αγγλική ρύθμιση είναι η μόνη με αυτά τα χαρακτηριστικά. Τα υπό-
λοιπα κράτη εφαρμόζουν επιπρόσθετα κριτήρια. Στα περισσότερα επιτρέπεται η
λήψη γενετικού υλικού και η ανάλυσή του στο πλαίσιο συγκεκριμένης ποινικής δι-
αδικασίας από πρόσωπα ύποπτα για την τέλεση αξιόποινων πράξεων ορισμένης,
ελάχιστης βαρύτητας και όπου προβλέπεται η αποθήκευση τους, αυτά καταστρέ-
φονται υποχρεωτικώς αμέσως ή εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος από
την αθώωση ή την παύση της ποινικής δίωξης. Μερικά κράτη μόνο προβλέπουν
ορισμένες εξαιρέσεις: Γερμανία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Αυστρία και Πολωνία
επιτρέπουν την τήρηση των δεδομένων προς το σκοπό της μελλοντικής εξιχνίασης
εγκλημάτων μόνο σε σχέση με σοβαρά εγκλήματα και εφόσον υπάρχουν ενδείξεις
ενοχής για συγκεκριμένο πρόσωπο. Ως προς τους καταδικασθέντες προβλέπεται,
ως γενικός κανόνας, η τήρηση των σχετικών δεδομένων για συγκεκριμένο χρονικό
διάστημα που ποικίλλει στα κράτη μέχρι και το θάνατο των καταδικασθέντων. Ορι-
σμένα κράτη (Νορβηγία, Ισπανία, Γερμανία33) εξομοιώνουν τους καταδικασθέντες
με όσους αθωώθηκαν για λόγους έλλειψης καταλογισμού της πράξης. Επισημαίνει,
τέλος, ότι στα περισσότερα κράτη προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής ενώπιον
Αρχών Προστασίας Δεδομένων και/ή δικαστηρίων κατά αποφάσεων που διατάσ-
σουν τη λήψη και τήρηση γενετικού υλικού καθώς και την τήρηση των γενετικών
αποτυπωμάτων.34.
Το ΕΔΔΑ αναγνωρίζει στη συνέχεια τη χρησιμότητα των γενετικών αναλύσε-
ων για το συγκεκριμένο σκοπό, επισημαίνει όμως ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν
απέδειξε ότι ο σκοπός αυτός δεν μπορούσε να επιτευχθεί με ηπιότερα μέσα, δηλα-
δή ότι το εκτεταμένο αυτό αρχείο DNA είναι πράγματι αναγκαίο35. Το Δικαστήριο
εστίασε όμως στα ποιοτικά χαρακτηριστικά της αγγλικής ρύθμισης (σ.σ. ως αρνη-
τικά χαρακτηριστικά) καθότι στην υπό κρίση περίπτωση αρκούσε η απλή μελέτη
της διάταξης για τον έλεγχο της αναλογικότητας. Σε αυτά τα χαρακτηριστικά ανα-
φέρονται ειδικότερα η αποθήκευση των δεδομένων στο πλαίσιο συγκεκριμένης
ποινικής διαδικασίας ανεξαρτήτως βαρύτητας της αξιόποινης πράξης και της ηλι-
κίας του υπόπτου, η περαιτέρω αποθήκευσή τους για τη μελλοντική εξιχνίαση αξι-
όποινων πράξεων χωρίς κριτήρια, όπως βαρύτητα πράξης, προηγούμενες συλλή-
ψεις, σοβαρές ενδείξεις κ.ά. και χωρίς έλεγχο από ανεξάρτητο όργανο και χωρίς
χρονικό περιορισμό τήρησης των δεδομένων αθωωθέντων προσώπων36. Ως προς
τους αθωωθέντες επεσήμανε τον κίνδυνο στιγματισμού τους και ότι δικαιούνται να
απολαμβάνουν το τεκμήριο αθωότητας, το οποίο σημαίνει να μην αντιμετωπίζονται
ως καταδικασθέντες και να μην μπορεί να διατυπωθεί καμία υποψία σχετικά με την
αθωότητά τους. Για δε τους ανηλίκους οι παραπάνω κίνδυνοι είναι εντονότεροι37.
Επειδή η υπό κρίση υπόθεση αφορούσε προσφυγή αθωωθέντων προσώπων, το
ένα εξ αυτών ανήλικο, το ΕΔΔΑ καταλήγει μόνο ως προς αυτή την κατηγορία προ-
33. Κατά το άρθρο 81g παρ. 4 του ΓΚΠΔ, εφόσον η πράξη δεν έχει διαγραφεί από το ποινικό μητρώο
34. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 108 με παραπομπή και στις σκ. 45 - 48
35. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 105, 115-117
36. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 119: το δικαστήριο αναφέρει χαρακτηριστικώς ότι έμεινε έκπληκτο από
την αγγλική ρύθμιση, η οποία συλλήβδην και χωρίς διακρίσεις προβλέπει την αποθήκευση των σχετικών δεδομένων
(«...the Court is struck by the blanket and indiscriminate nature of the power of retention in England and Wales»)
37. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 122, 124
203
σώπων ότι η συλλήβδην και χωρίς διακρίσεις αποθήκευση των δεδομένων συνιστά
δυσανάλογη επέμβαση στο δικαίωμα των αιτούντων για προστασία της ιδιωτικής
τους ζωής και δεν μπορεί να θεωρηθεί μέτρο απαραίτητο σε μια δημοκρατική κοι-
νωνία38.
2.3 ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 15/2001

Αξίζει να σημειωθεί, για την ιστορία της ρύθμισης, ότι η Αρχή έθεσε αυξημένες
εγγυήσεις ήδη ως προς το ισχύον άρθρο 200Α ΚΠΔ με την υπ. αριθμ. 15/2001
Γνωμοδότηση, η οποία εκδόθηκε κατόπιν σχετικού αιτήματος του Υπουργού Δικαι-
οσύνης. Στην ποινική διαδικασία η χρήση γενετικών αναλύσεων, σύμφωνα με τη
Γνωμοδότηση, θα πρέπει να ορίζεται με ειδική διάταξη νόμου, να περιορίζεται μόνο
στη διαπίστωση της ταυτότητας ενός προσώπου ενώ κάθε περαιτέρω πληροφορία
που τυχόν προκύπτει από την ανάλυση, να καταστρέφεται αμέσως, να επιτρέπεται
μόνο για ιδιαιτέρως σοβαρά εγκλήματα και μόνο όταν έχουν προκύψει βάσει άλ-
λων στοιχείων σοβαρές ενδείξεις για το πρόσωπο του υπόπτου, η διενέργεια των
αναλύσεων να τίθεται υπό δικαστικές εγγυήσεις και να προβλέπονται ενισχυμένα
μέτρα ασφάλειας για την επεξεργασία των γενετικών αποτυπωμάτων. Η Γνωμοδό-
τηση της Αρχής υιοθετήθηκε σχεδόν στο σύνολό της από το νομοθέτη39, με μόνη
εξαίρεση τη ρύθμιση για την περαιτέρω τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων με
σκοπό τη μελλοντική διαλεύκανση κακουργημάτων.
3. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
Με βάση όλα τα παραπάνω θα κριθεί στη συνέχεια η προτεινόμενη τροποποί-

ηση του άρθρου 200Α ΚΠΔ. Μια ρύθμιση θα πρέπει να κρίνεται με τα επιμέρους
χαρακτηριστικά της αλλά και από συστηματικής απόψεως, δηλαδή, αφενός, στο
σύνολό της, αφετέρου, ως υποσύνολο του νομοθετήματος, στο οποίο εντάσσεται,
εν προκειμένω του ΚΠΔ.
Καταρχάς, επισημαίνεται ότι τόσο η ισχύουσα όσο και η προτεινόμενη ρύθμιση
του άρθρου 200Α ΚΠΔ λειτουργεί στο πλαίσιο του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και
διέπεται, ως ανακριτική πράξη, από τις σχετικές διατάξεις των άρθρων 251, 243, 33-
35 ΚΠΔ. Η γραμματική ερμηνεία της διάταξης που αναφέρεται σε πρόσωπο για το
οποίο υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις επιτρέπει το συμπέρασμα ότι η ανακριτική αυτή
πράξη δύναται να διενεργηθεί και κατά το στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης.
Αντιθέτως, κατά τη συζήτηση στη Βουλή της ισχύουσας διάταξης του άρθρου 200Α
ΚΠΔ ο Υπουργός Δικαιοσύνης δήλωσε ότι εννοείται ο κατηγορούμενος σύμφωνα
με το άρθρο 72 ΚΠΔ40.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι το άρθρο 2 παρ. 2 της Απόφασης 2008/615/ΔΕΥ,
στην οποία αναφέρεται η αιτιολογική έκθεση, δεν απαιτεί τη συγκρότηση αρχείου
σε τέτοια έκταση, αλλά εναπόκειται στα κράτη μέλη να θέσουν τις σχετικές προϋ-
ποθέσεις.
3.1 ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ

Η προτεινόμενη ρύθμιση παρουσιάζει ως θετικά χαρακτηριστικά ότι α) το γενε-
τικό δείγμα καταστρέφεται αμέσως μετά την ανάλυση, β) απαιτεί να συντρέχουν
38. ΕΔΔΑ, S and Marper v. U.K., 4-12-2008, σκ. 125

39. Βλ. ΕισηγΕκθ Ν. 2928/2001, άρθρο 5.
40. Βλ. Πρακτικά Βουλής, 5.6.2001, 9.065. Πβλ. για το ζήτημα Ε. ΣΥΜΕΩΝΙΔΟΥ – ΚΑΣΤΑΝΙΔΟΥ, οπ. π., ιδίως σελ. 697 – 698.
204
σε ένα πρόσωπο σοβαρές ενδείξεις τέλεσης αξιόποινης πράξης και γ) περιορίζει

το σκοπό της γενετικής ανάλυσης στην ταυτοποίηση του δράστη, προϋποθέτοντας
σύγκριση με εύρημα γενετικού υλικού σε τόπο που σχετίζεται με την υπό διερεύνη-
ση αξιόποινη πράξη.
Για να γίνει όμως σαφές ότι τηρείται η αρχή της αναλογικότητας, υπό την ειδι-
κότερη έκφανση της αναγκαιότητας, θα έπρεπε να προστεθεί η φράση «…εφόσον
είναι αναγκαία» προς το σκοπό της ταυτοποίησης του δράστη. Εάν η ταυτοποίηση
του υπόπτου προκύπτει ήδη από άλλα στοιχεία δεν επιτρέπεται η πραγματοποίηση
της ανάλυσης και η λήψη γενετικού υλικού αφού δεν είναι αναγκαία προς τον επι-
διωκόμενο σκοπό.
Εξάλλου, εφόσον δεν προβλέπεται διαφορετικώς, η συγκεκριμένη ανάλυση πε-
ριορίζεται μόνο στην ταυτοποίηση και δεν περιλαμβάνει τη διαπίστωση του φύλου.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι για τη διαπίστωση της ταυτότητας του προσώπου και του
φύλου χρησιμοποιείται ο ίδιος τεχνικός εξοπλισμός (kits)41, θα μπορούσε να ορίζε-
ται σαφώς ότι η διαπίστωση της ταυτότητας περιλαμβάνει και το φύλο του ατόμου.
Η προτεινόμενη ρύθμιση δεν πληροί, ωστόσο, όλες τις απαιτήσεις που τίθενται
από τις διατάξεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, το ποινικό δίκαιο,
την ποινική δικονομία και τη νομολογία των δικαστηρίων και τούτο για τους ακό-
λουθους λόγους.
Α) Η προτεινόμενη διάταξη δεν διακρίνει ανάμεσα στην εξιχνίαση της συγκεκρι-
μένης αξιόποινης πράξης στο παρόν και άλλων στο μέλλον. Στο πλαίσιο παρούσας
ποινικής διαδικασίας, όπως προκύπτει σε σχέση με τις εθνικές ρυθμίσεις άλλων
κρατών που το ΕΔΔΑ εξετάζει για την εύρεση των ορίων της διακριτικής ευχέρειας
του εθνικού νομοθέτη, θα μπορούσε η γενετική ανάλυση να χρησιμοποιείται ευρέ-
ως, για την εξιχνίαση αξιόποινων πράξεων ακόμη και χαμηλής βαρύτητας. Ως τέ-
τοιες θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι προτεινόμενες, δηλαδή πλημμελήματα που
τιμωρούνται με ελάχιστη ποινή φυλάκισης τριών μηνών. Και τούτο σε συνδυασμό
με πρόβλεψη ότι η αποθήκευση των σχετικών δεδομένων σε ειδικό αρχείο είτε δεν
πραγματοποιείται καθόλου, απλώς αυτά τηρούνται στην ποινική δικογραφία, ή τη-
ρούνται μόνο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, όπως μέχρι την περάτωση της
δίκης ή την οριστική παύση της ποινικής δίωξης ενώ, ανάλογα με το εάν κριθεί ο
κατηγορούμενος ένοχος ή όχι, το χρονικό αυτό διάστημα επιτρέπεται να διαφέρει.
Β) Όσον αφορά την αξιοποίηση των γενετικών αποτυπωμάτων για την εξιχνίαση
στο μέλλον και άλλων εγκλημάτων, η προτεινόμενη ρύθμιση στερείται των ποιοτι-
κών χαρακτηριστικών του νόμου και της απαίτησης για αναλογικότητα, συνεπώς
δεν συμβάλλει σε μια δικαιοκρατική απονομή της δικαιοσύνης. Η τήρηση γενετικών
αποτυπωμάτων για μεγάλο χρονικό διάστημα και για σκοπούς άσχετους με τη συ-
γκεκριμένη ποινική διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας συλλέχθηκαν τα γενετικά
αποτυπώματα του ατόμου, απαιτεί σύμφωνα με την νομολογία του ΕΔΔΑ τη θέση
κριτηρίων τόσο ως προς τη βαρύτητα των πράξεων όσο και τη διαπίστωση των εν-
δείξεων στο πρόσωπο του υπόπτου.
Η βαρύτητα των πράξεων θα μπορούσε να προκύπτει από την εξαντλητική τους
απαρίθμηση ή/και να χρησιμοποιεί το κριτήριο του χρόνου της στερητικής της ελευ-
θερίας ποινής. Η ισχύουσα ρύθμιση του άρθρου 200Α ΚΠΔ θα πληρούσε αυτό το
κριτήριο, ενόψει της σχεδιαζόμενης δημιουργίας αρχείου γενετικών αποτυπωμά-
των. Αντιθέτως, η προτεινόμενη ρύθμιση διευρύνεται τόσο ώστε να περιλαμβάνει
41. Πβλ. Rogall, σε: Hans-Joachim Rudolphi/Jürgen Wolter (Hrsg.), Systematischer Kommentar zur Strafprozessordnung
und zum Gerichtsverfassungsgesetz, Ιανουάριος 2006, Art. 81e, αρ. περ. 9.
205
το σύνολο σχεδόν των πλημμελημάτων. Μάλιστα αναφέρει ότι τα γενετικά αποτυ-

πώματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξιχνίαση «άλλων εγκλημάτων» χω-
ρίς καν τον περιορισμό που τίθεται στην παρ. 1 ως προς τα εγκλήματα, για τα οποία
επιτρέπεται η αρχική λήψη και ανάλυση.
Αξιοποιώντας σε αυτό το σημείο τη γερμανική ρύθμιση, αφού η Γερμανία είναι
ένα από τα λίγα κράτη που προς το παρόν, σύμφωνα με την Απόφαση του ΕΔΔΑ,
προβλέπει τη συγκρότηση αρχείου με σκοπό τη διερεύνηση και άλλων αξιόποινων
πράξεων, αναφέρουμε ότι τα πλημμελήματα για τα οποία προβλέπεται ποινή φυλά-
κισης μέχρι ένα έτος θεωρούνται χαμηλής βαρύτητας42. Εάν λάβει κανείς υπόψη τις
υψηλές ποινές που προβλέπονται γενικώς στις διάφορες ελληνικές ποινικές διατά-
ξεις, το προτεινόμενο όριο θα πρέπει να αυξηθεί σημαντικά ή/και ο νομοθέτης να
επιλέξει με ορισμένα επιπρόσθετα κριτήρια τα πλημμελήματα που θεωρεί κρίσιμα.
Ως προς τα ποιοτικά κριτήρια για τη συγκεκριμενοποίηση των σοβαρών ενδείξεων
στον ύποπτο, η γερμανική ρύθμιση προβλέπει ως προϋπόθεση την ύπαρξη αρνητι-
κής πρόβλεψης στο πρόσωπο του υπόπτου. Αυτή εξειδικεύεται ως εξής: α) το είδος
ή ο τρόπος εκτέλεσης της πράξης, β) η προσωπικότητα του υπόπτου, και γ) άλλες
περιστάσεις, ώστε να δημιουργείται αιτιολογημένη πεποίθηση ότι ο σημερινός ύπο-
πτος για πράξεις αυξημένης βαρύτητας ή πράξεις κατά της γενετήσιας ελευθερίας
θα είναι και στο μέλλον ύποπτος για πράξεις αυξημένης βαρύτητας. Τα ανωτέρω
κριτήρια πρέπει να συντρέχουν σωρευτικώς (άρθρο 81g ΓΚΠΔ). Η κατ’ επανάληψη
τέλεση από τον ύποπτο πράξεων ήσσονος βαρύτητας εξομοιώνεται εν προκειμένω
με πράξη αυξημένης βαρύτητας. Σύμφωνα με αυτή τη διάταξη, ιδίως στην περίπτω-
ση της κατ’ επανάληψη τέλεσης αξιόποινων πράξεων η αποθήκευση των γενετικών
αποτυπωμάτων δύναται να πραγματοποιηθεί σε χρόνο μεταγενέστερο, ακόμη και
μετά την έκτιση της ποινής για μια πράξη. Το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστή-
ριο, το οποίο δέχθηκε καταρχήν ως συνταγματικώς ανεκτούς τους περιορισμούς
του ατομικού δικαιώματος στον πληροφοριακό αυτοκαθορισμό που προβλέπει η
συγκεκριμένη ρύθμιση43, απαιτεί την ειδική αιτιολόγηση του μέτρου σε κάθε συ-
γκεκριμένη περίπτωση και όχι την απλή επανάληψη των προϋποθέσεων που θέτει
η διάταξη44. Η εν λόγω κρίση απόκειται βεβαίως στο δικαστήριο, ενώ η απόφασή
του υπόκειται στο ένδικο μέσο της εφέσεως και προσβάλλεται με συνταγματική
προσφυγή. Επίσης, η αυστριακή νομοθεσία, όπως διαπιστώνει και το ΕΔΔΑ, προ-
βλέπει, την υπό προϋποθέσεις αποθήκευση των γενετικών αποτυπωμάτων, εφόσον
υπάρχουν ενδείξεις ότι ένα πρόσωπο τέλεσε επικίνδυνη αξιόποινη πράξη και λόγω
αυτής της πράξης ή της προσωπικότητάς του, πιθανολογείται ότι κατά τη διάπραξη
και άλλων επικίνδυνων αξιόποινων πράξεων θα αφήσει ίχνη γενετικού υλικού, και
έτσι θα καταστεί δυνατή η ταυτοποίησή του (άρθρο 67 παρ. 1 του Αυστριακού νό-
μου για τις αρμοδιότητες της αστυνομίας – Sicherheitspolizeigesetz)45.
Γ) Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη τις επισημάνσεις του ΕΔΔΑ, ο νομοθέτης οφείλει
να δικαιολογήσει επί τη βάσει συγκεκριμένων στοιχείων ότι πράγματι η συγκρό-
42. Βλ. την Αιτιολογική Έκθεση για την τροποποίηση των διατάξεων για τη γενετική ανάλυση στο πλαίσιο της ποινικής
διαδικασίας, BT-Drucks. 15/5674 σελ. 11.
43. BverG, 2 BvR 1741/99, 14.12.2000, σκ. 50 - 55
44. Με το γενικότερο σκεπτικό ότι και τα δικαστήρια οφείλουν να σέβονται το ατομικό δικαίωμα στον πληροφοριακό
αυτοκαθορισμό, BverG, 2 BvR 1741/99, 14.12.2000, σκ. 57 – 64, 2 BvR 1841/00, 15.3.2001, σκ. 31-32, 35-51, 2BvR 939/08,
1.09.08, σκ. 12 - 16, 2 BvR 287/09, 22.5.2009, σκ. 24 - 26
45. Όπως ισχύει από 1.10.2002. Η γενετική ανάλυση στο πλαίσιο συγκεκριμένης ποινικής διαδικασίας, για την εξιχνία-
ση) αξιόποινων πράξεων, ανεξαρτήτως βαρύτητας προβλέπεται στον ΚΠΔ (άρθρο 124). Η αποθήκευση όμως σε αρχείο
των γενετικών αποτυπωμάτων με σκοπό την περαιτέρω χρήση τους επιτρέπεται μόνο υπό τους όρους των άρθρων 65
– 67 του νόμου για τις αρμοδιότητες της αστυνομίας (άρθρο 124 παρ. 4 και 5 ΑΚΠΔ).
206
τηση του σχετικού αρχείου, ακόμη και σε πιο περιορισμένη από την προτεινόμενη
έκταση, είναι αναγκαία, όχι απλώς χρήσιμη, για την εξιχνίαση αξιόποινων πράξεων.
Η απλή αναφορά στην αιτιολογική έκθεση «ότι θα συμβάλει καίρια» στο σκοπό
αυτό δεν επιτρέπει τον έλεγχο της ορθότητάς της.
Δ) Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει επιπλέον την «υποχρεωτική» λήψη γε-
νετικού υλικού, την ανάλυσή του, και στη συνέχεια την αποθήκευσή του. Ωστόσο,
πρόκειται για περιττή επίταση καθόσον και χωρίς αυτή τη λέξη, με τη συνδρομή
των υπόλοιπων προϋποθέσεων, η εν λόγω ανάλυση καθίσταται υποχρεωτική. Αυτό,
άλλωστε προκύπτει και από την Εισηγητική Έκθεση του ισχύοντος άρθρου 200Α
ΚΠΔ46. Διαφορετικό είναι βεβαίως το ζήτημα της άσκησης εξαναγκασμού, το οποίο
κρίνεται με βάση την αρχή της αναλογικότητας, σε σχέση με τα άρθρα 2, 5, 7 παρ.
2 Σ, αφενός, και της βαρύτητας της αξιόποινης πράξης, αφετέρου. Εξάλλου, η προ-
σθήκη της συγκεκριμένης λέξης, θα μπορούσε να παρερμηνευθεί σαν να πρόκειται
για αυτόματη ενέργεια εκ μέρους των διωκτικών αρχών χωρίς περαιτέρω προϋπο-
θέσεις καθώς, επίσης, ότι δικαιολογείται άνευ ετέρου η άσκηση ποινικής δίωξης
για απείθεια εναντίον του προσώπου που αρνείται τη συνδρομή του (169 ΠΚ), και
για παράβαση καθήκοντος εναντίον του οργάνου της διωκτικής αρχής που δεν τη
διενεργεί.
Ε) Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει αδιακρίτως και για απεριόριστο χρονικό
διάστημα (θάνατος του υπόπτου) την τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων. Ειδι-
κότερα δεν γίνεται διάκριση ανάμεσα σε ενήλικες και ανηλίκους, καταδικασθέντες
και αθωωθέντες. Αυτό προσκρούει στην αρχή της αναλογικότητας αλλά, σε συν-
δυασμό με την έλλειψη κριτηρίων για την αποθήκευση των γενετικών αποτυπωμά-
των, και στην ειδικότερη αρχή του ορισμένου χρόνου τήρησης των προσωπικών
δεδομένων, τέλος, στην υποχρέωση αυξημένης προστασίας που υπέχει το κράτος
έναντι των ανηλίκων και των καταδικασθέντων για επανένταξή τους μετά την έκτι-
ση της ποινής. Ως προς τους αθωωθέντες καταλύει το τεκμήριο της αθωότητας.
Τέλος, η προτεινόμενη ρύθμιση δεν εναρμονίζεται με τη ρύθμιση για την τήρηση
των δακτυλικών αποτυπωμάτων ενώ βρίσκεται σε προφανή δυσαναλογία με αυτή,
λαμβάνοντας υπόψη ότι η γενετική ανάλυση αποτελεί εντονότερο περιορισμό του
ατομικού δικαιώματος. Το Π.Δ. 245/1997 (Εκκαθάριση Αρχείων των Υπηρεσιών της
Ελληνικής Αστυνομίας) ορίζει στο άρθρο 3 ενότητα (3) στοιχ. ζ ότι «τα δακτυλικά
αποτυπώματα στα αρχεία των Υπηρεσιών Εγκληματολογικών Ερευνών τηρούνται
α) 10 χρόνια από τη διαπίστωση ή επιβεβαίωση της πράξης και όχι πριν (σ.σ. μέχρι)
την αμετάκλητη απόφαση επί της υποθέσεως ή β) τα ανόμοια (σ.σ. αταυτοποίητα)
20 χρόνια από την τέλεση του εγκλήματος».
Θα πρέπει συνεπώς να υπάρξει περαιτέρω διάκριση σύμφωνα με τα εξής του-
λάχιστον κριτήρια: α) αθώωση και οριστική παύση της ποινικής δίωξης, αφενός,
αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση, αφετέρου, β) ηλικία του προσώπου στο οποίο
αφορούν τα γενετικά αποτυπώματα κατά το χρόνο της ανάλυσης και περαιτέρω
αποθήκευσης. Στην πρώτη περίπτωση καθώς και για τους ανηλίκους τα χρονικά
περιθώρια θα πρέπει να είναι σαφώς πιο περιορισμένα, ακόμη και όταν ο ανήλικος
καταδικάζεται. Ειδικότερα για τους ανηλίκους μέχρι 13 ετών τα γενετικά αποτυπώ-
ματα δεν πρέπει να αποθηκεύονται καθόλου αφού σε αυτούς επιβάλλονται σύμφω-
να με το άρθρο 126 παρ. 2 ΠΚ μόνο αναμορφωτικά και θεραπευτικά μέτρα. Επίσης,
λόγω της ανάγκης αυξημένης προστασίας των ανηλίκων που αποτυπώνεται και
46. Εισηγητική Έκθεση Ν. 2928/2001, άρθρο 5, σελ. 4
207
στις διατάξεις του ΠΚ για το σωφρονισμό των ανηλίκων άνω των 13 ετών (άρθρο
127 ΠΚ), προτείνεται να τηρούνται τα γενετικά αποτυπώματα των ανηλίκων άνω των
13 ετών που καταδικάζονται σε τουλάχιστον 5 έτη περιορισμό σε ειδικό κατάστημα
κράτησης νέων. Ως προς τους καταδικασθέντες θα πρέπει, τέλος, να προβλέπονται
συγκεκριμένα χρονικά όρια μετά την έκτιση της ποινής και τυχόν μέτρων ασφάλει-
ας, λαμβάνοντας υπόψη τα νόμιμα δικαιώματά τους και ότι το δημόσιο συμφέρον
δεν μπορεί να δικαιολογήσει (υπό την έννοια της αναλογικότητας) την τήρησή τους
για απεριόριστο χρονικό διάστημα.
Ζ) Η προτεινόμενη ρύθμιση δεν προβλέπει -ούτε βέβαια η ισχύουσα- τις προ-
ϋποθέσεις τήρησης των αταυτοποίητων γενετικών αποτυπωμάτων. Τα αταυτοποί-
ητα γενετικά αποτυπώματα δεν είναι αδιάφορα για το δίκαιο της προστασίας των
προσωπικών δεδομένων. Δεν είναι βέβαια γνωστός ο φορέας τους μέχρι την ταυ-
τοποίησή τους, από τη στιγμή όμως που υποβάλλονται σε σύγκριση και η ανάλυ-
ση αποβεί θετική, λειτουργούν για την ταυτοποίηση του δράστη ενός εγκλήματος
και, επιπλέον, από τη στιγμή της ταυτοποίησης αποδίδονται πλέον σε συγκεκριμένο
πρόσωπο. Για αυτό το λόγο, εξάλλου, η Σύσταση (92) 1 του Συμβουλίου της Ευ-
ρώπης αναφέρεται σε αυτά, επιτρέποντας το χρόνο τήρησής τους για μακρύτερο
χρονικό διάστημα και η Απόφαση 2008/615/ΔΕΥ προβλέπει ειδικές προϋποθέσεις
για την ανταλλαγή τους στο κεφάλαιο που περιέχει τις ρυθμίσεις για τα προσωπικά
δεδομένα (άρθρο 26 παρ. 2 σε συνδυασμό με άρθρο 4). Επιτρέπεται ωστόσο να
προβλεφθούν χαλαρότερες ουσιαστικές και θεσμικές εγγυήσεις.
Η) Επιπλέον, η προτεινόμενη διάταξη θα πρέπει, σύμφωνα με όσα προαναφέρ-
θησαν για το συνταγματικώς ανεκτό περιορισμό του δικαιώματος, σύμφωνα με τις
Συστάσεις 87 (15), 92 (1) του Συμβουλίου της Ευρώπης που εξειδικεύουν τους πε-
ριορισμούς στον εν λόγω τομέα και τη νομολογία του ΕΔΔΑ, να προβλέπει τουλά-
χιστον και τα ακόλουθα: α) το σκοπό για τον οποίο επιτρέπεται όχι μόνο η χρήση
των γενετικών αποτυπωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της επιγραμμικής πρόσβα-
σης, αλλά και η διαβίβασή τους, και μάλιστα υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται
αλλαγή του σκοπού, β) τις δημόσιες αρχές που έχουν πρόσβαση στο αρχείο (υπό
την έννοια υποβολής σχετικού αιτήματος και διαβίβασης από τη Διεύθυνση Εγκλη-
ματολογικών Ερευνών), γ) τα δικαιώματα πρόσβασης και αντίρρησης των υποκει-
μένων των δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης ενημέρωσης που
υπέχει ο υπεύθυνος επεξεργασίας και αντιστοιχεί στην υποχρέωση δημοσιότητας
που αναφέρει η Σύσταση 87 (15), καθώς και το δικαίωμα έννομης προστασίας τους,
δ) τις διαδικασίες διαγραφής και κλειδώματος των δεδομένων, ε) κατάλληλα μέτρα
φυσικής και λογικής ασφάλειας του αρχείου, ώστε να αποτρέπεται η μη εξουσιο-
δοτημένη πρόσβαση, η τροποποίηση και διαβίβαση των δεδομένων και να ελέγχε-
ται κάθε επέμβαση στα δεδομένα. Τα μέτρα εξειδικεύονται και στο άρθρο 29 της
Απόφασης 2008/615/ΔΕΥ, η οποία θα έπρεπε να λειτουργήσει εν προκειμένω ως
κατευθυντήρια γραμμή αφού δύσκολα θα διέκρινε κανείς τα δεδομένα που συλλέ-
γονται από άλλα κράτη μέλη ή προορίζονται προς διαβίβαση σε άλλα κράτη μέλη
με τα υπόλοιπα δεδομένα που τηρούνται στο εθνικό αρχείο. Εξάλλου, σκοπός της
εν λόγω Απόφασης είναι να καταστήσει εν δυνάμει διαθέσιμα όλα τα δεδομένα
κάθε εθνικού αρχείου γενετικών αποτυπωμάτων.
3.2 ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ

Α) Η προτεινόμενη ρύθμιση καταργεί το δικαστικό συμβούλιο. Λαμβάνοντας
υπόψη ότι η προτεινόμενη, όπως και η ισχύουσα ρύθμιση του άρθρου 200Α ΚΠΔ
208
εντάσσεται στο σύστημα της Ποινικής Δικονομίας και διενεργείται με βάση τις δι-
ατάξεις των άρθρων 251, 243, 33, 34 ΚΠΔ σε συνδυασμό και με το άρθρο 95 παρ.
1 Π.Δ. 141/1991 (Αρμοδιότητες οργάνων και υπηρεσιακές ενέργειες του προσωπι-
κού του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης), η διαφορά συνίσταται ότι πλέον μπορεί να
διενεργείται σύμφωνα με αυτές τις διατάξεις, σε καμιά περίπτωση εκτός αυτών.
Επίσης, η τυχόν διενέργειά της παρά το νόμο θα κριθεί με βάση τις διατάξεις για
τα παρανόμως αποκτηθέντα αποδεικτικά μέσα και θα επιφέρει τις προβλεπόμενες
έννομες συνέπειες των άρθρων 171 παρ. 1 εδ. δ) και 177 παρ. 2 ΚΠΔ47.
Επειδή οι σοβαρές ενδείξεις (ενοχής) αποτελούν νομική έννοια και συνθέτουν
μια περίπλοκη κρίση, στην οποία προβαίνει το κατά περίπτωση αρμόδιο ανακριτικό
όργανο και πρόκειται για μια βασιζόμενη σε συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά
πιθανολόγηση αναφορικά με τη συνδρομή των στοιχείων της ποινικής υπόστασης
του εγκλήματος που αποδίδεται σε ένα πρόσωπο, η συγκεκριμένη απόφαση θα
έπρεπε να λαμβάνεται τουλάχιστον κατόπιν ειδικής διάταξης του εισαγγελέα, αν
όχι όπως μέχρι σήμερα του δικαστικού συμβουλίου48. Με τον τρόπο αυτό, διασφαλί-
ζεται ότι πέραν της γενικής εισαγγελικής παραγγελίας και εποπτείας, υπό την οποία
τελεί γενικώς η ποινική προδικασία, η σχετική πράξη υπόκειται ειδικώς στη βάσανο
δικαστικού λειτουργού. Η πράξη αυτή του εισαγγελέα θα πρέπει να είναι ειδικώς
αιτιολογημένη ως προς όλες τις σχετικές ουσιαστικές προϋποθέσεις. Εξάλλου, σε
επείγουσες περιπτώσεις ή αυτόφωρα εγκλήματα, που αφορούν πάντως παρούσα
ποινική διαδικασία, δεν θίγεται η εξασφάλιση των αποδείξεων μέσω της λήψης γε-
νετικού υλικού που προβλέπεται στο άρθρο 243 παρ. 2 ΚΠΔ.
Τέλος, επισημαίνεται ότι η αναφορά στις «διωκτικές αρχές» πρέπει να διαγραφεί
καθόσον η γενετική ανάλυση πραγματοποιείται από τους ανακριτικούς υπαλλήλους
όπως ειδικότερα προβλέπει ο ΚΠΔ ενώ ο όρος είναι ξένος στην ποινική δικονομία
και δεν πληροί την απαίτηση για σαφή προσδιορισμό του αρμόδιου οργάνου.
Β) Η προτεινόμενη ρύθμιση αναθέτει την εποπτεία του αρχείου με τα γενετικά
αποτυπώματα σε αντεισαγγελέα ή εισαγγελέα εφετών, ο οποίος σύμφωνα με την
αιτιολογική έκθεση αναλαμβάνει το ρόλο να διασφαλίσει τα ατομικά δικαιώματα
των πολιτών. Ο εισαγγελέας θα μπορούσε, συνεπώς, να αποτελεί επιπρόσθετη θε-
σμική εγγύηση.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το σχετικό αρχείο τελεί υπό την εποπτεία της Αρ-
χής, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές προστασίας των προσωπικών δεδομένων,
στις οποίες ως θεσμική εγγύηση και ανήκουσα στον πυρήνα του ατομικού δικαιώ-
ματος προβλέπεται η ανάθεση του ελέγχου της επεξεργασίας στην Αρχή Προστα-
σίας Δεδομένων. Την ύπαρξη ανεξάρτητης αρχής προβλέπουν και όλα τα προμνη-
μονευθέντα κείμενα υπερνομοθετικής ισχύος, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τη
νομολογία του ΕΔΔΑ. Η απαίτηση για την εποπτεία από ανεξάρτητη αρχή δικαιολο-
γείται συμπληρωματικώς και από την απαίτηση ο φορέας εποπτείας να διαθέτει την
κατάλληλη στελέχωση και τεχνογνωσία. Μόνον έτσι διασφαλίζεται ουσιαστικώς το
ατομικό δικαίωμα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων.
47. Υποστηρίζεται η άποψη ότι υπάρχει κατά το στάδιο της προδικασίας η δυνατότητα προσφυγής στο δικαστικό συμ-
βούλιο με βάση τη γενική διάταξη του άρθρου 307 ΚΠΔ όπως επίσης ότι η τυχόν παραβίαση της αρχής της μη χρησιμο-
ποίησης παρανόμως αποκτηθέντων αποδεικτικών μέσων αποτελεί αναιρετικό λόγο των βουλευμάτων κατά το άρθρο
484 παρ. 1 περ. ζ) ή των αποφάσεων κατά το άρθρο 510 παρ. 1 περ. θ) ΚΠΔ, πβλ. Θ. ΔΑΛΑΚΟΥΡΑ, όπ. π. και ιδίως σελ.
966-967
48. Αντιστοίχως η επιβολή περιοριστικών όρων κατά το άρθρο 282 ΚΠΔ, που αποτελεί πράξη δικονομικού καταναγκα-
σμού, επιβάλλεται με ένταλμα του ανακριτή και έγγραφη σύμφωνη γνώμη του εισαγγελέα αφού ακούσει το συνήγορο
και τον κατηγορούμενο (άρθρο 283 ΚΠΔ) ενώ προβλέπεται η δυνατότητα προσφυγής στο συμβούλιο πλημμελειοδικών
(άρθρο 285 ΚΠΔ)
209
Η εποπτεία από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων περιλαμβάνει σύμφωνα με

το άρθρο 19 παρ. 1 Ν. 2472/1997 τη γνωστοποίηση / άδεια του σχετικού αρχείου,
τη γνωμοδότηση της Αρχής, τη διενέργεια ελέγχων, την επίλυση προσφυγών των
υποκειμένων των δεδομένων καθώς και την επιβολή κυρώσεων.
Εξάλλου, η Απόφαση 2008/615/ΔΕΥ, την οποία επικαλείται η αιτιολογική έκθεση
της προτεινόμενης ρύθμισης, προβλέπει στο άρθρο 30 παρ. 5 ότι το προβλεπόμενο
αρχείο τελεί υπό τον έλεγχο των Αρχών Προστασίας Δεδομένων49. Θα ήταν ιδιαιτέ-
ρως δυσχερές και ανακόλουθο να διακρίνει κανείς τα δεδομένα που διαβιβάζονται
και συλλέγονται από άλλα κράτη μέλη, εφόσον τα προς διαβίβαση δεδομένα, υπό
το πρίσμα της αρχής της διαθεσιμότητας που προβλέπεται στο πρόγραμμα της Χά-
γης, είναι εν δυνάμει όλα τα δεδομένα του εθνικού αρχείου.
Η Αρχή, αφού έλαβε υπόψη τη γραπτή και προφορική εισήγηση και μελέτησε
κρίσιμα για το ζήτημα κείμενα διατάξεων, βιβλιογραφίας και νομολογίας, ιδίως της
πρόσφατης ad hoc απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του
Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), S και Marper κατά Ηνωμένου Βασιλείου της 4-12-2008, μετά
από διεξοδική συζήτηση, εκδίδει την ακόλουθη
Τα γενετικά αποτυπώματα προέρχονται από την (γενετική) ανάλυση του μη πυ-

ρηνικού τμήματος του DNA, και αναφέρονται στην ταυτότητα, το φύλο, τη συγγέ-
νεια σε ευθεία γενετική γραμμή και τη φυλετική προέλευση του ατόμου στο οποίο
αφορούν, αφού τα ανωτέρω μπορούν να προσδιορισθούν με τη χρήση του ίδιου τε-
χνικού εξοπλισμού (αναλώσιμα, kits). Το πληροφοριακό αυτό φορτίο, η αξιοπιστία
των γενετικών αποτυπωμάτων σε σχέση με την ταυτοποίηση των ατόμων στα οποία
αφορούν, η εξέλιξη της τεχνολογίας σε σχέση με τις δυνατότητες που μπορούν να
αποκτήσουν στο μέλλον οι γενετικές αναλύσεις, το γεγονός ότι αρκούν για την
ανάλυση DNA ελάχιστα υπολείμματα γενετικού υλικού και ότι το άτομο, σε μεγάλο
βαθμό, δεν μπορεί να ελέγξει εάν έχει αφήσει τέτοια ίχνη, τα καθιστά διακριτά από
άλλα μοναδικά χαρακτηριστικά του ατόμου, όπως τα δακτυλικά αποτυπώματα.
Το γενετικό υλικό περιέχει το σύνολο της γενετικής πληροφορίας, δηλαδή όχι
μόνο το γενετικό αποτύπωμα αλλά ολόκληρο το γενετικό κώδικα του ανθρώπου,
συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με την υγεία του, ιδίως τη γε-
νετική του προδιάθεση για συγκεκριμένες ασθένειες. Στο μέτρο που αποτελεί τον
«υλικό» φορέα της γενετικής πληροφορίας πρέπει να λαμβάνονται, από σκοπιάς
προστασίας των προσωπικών δεδομένων, τα κατάλληλα οργανωτικά και τεχνικά
μέτρα, ώστε να διασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση ότι δεν θα υποστεί αθέμιτη εξέ-
ταση με σκοπό την εξαγωγή προσωπικών δεδομένων, περισσότερων από όσων δη-
λώνονται στο σκοπό επεξεργασίας τους. To ΕΔΔΑ στην Απόφαση S και και Marper
κατά Ηνωμένου Βασιλείου της 4-12-2008, σκ. 72-73, έκρινε ότι το γενετικό υλικό
περιέχει ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, και η αποθήκευσή του αποτελεί per se
επέμβαση στο δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής ζωής σύμφωνα με το άρθρο 8 της
Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).
Τα γενετικά αποτυπώματα αποτελούν, συνεπώς, προσωπικά δεδομένα κατά την
έννοια του άρθρου 2 στοιχ. α) και γ) Ν. 2472/1997, αφού προσδιορίζουν αμέσως ή
49. Ομοίως προβλέπει η Απόφαση – Πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστα-
σία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τυγχάνουν επεξεργασίας στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής
συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (άρθρο 25 και σκ. 34)
210
εμμέσως συγκεκριμένο άτομο από άποψη φυσική ή βιολογική. Στο μέτρο που από
αυτά αποκαλύπτεται και η φυλετική προέλευση του ατόμου, αποτελούν ευαίσθητα
προσωπικά δεδομένα κατά την έννοια του άρθρου 2 παρ. 2 στοιχ. β) Ν. 2472/1997.
Το ίδιο θα μπορούσε να ισχύσει πολύ περισσότερο για το γενετικό υλικό, ιδίως όταν
αυτό αποθηκεύεται για μακρό χρονικό διάστημα, λαμβάνοντας υπόψη τις τεχνολο-
γικές εξελίξεις. Σε κάθε περίπτωση η επεξεργασία του γενετικού υλικού, ακόμη και
με μόνο σκοπό την εξαγωγή των γενετικών αποτυπωμάτων, ενέχει ιδιαίτερους κιν-
δύνους για το άτομο σε σχέση με το δικαίωμα στην προστασία των προσωπικών
δεδομένων του. Η προσέγγιση αυτή ακολουθείται ήδη από άλλες ευρωπαϊκές Αρχές
Προστασίας Δεδομένων, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαίου Επόπτη, και αποτυ-
πώνεται στη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πιο συγκεκριμένα στην Απόφαση
του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2008/615/ΔΕΥ «σχετικά με την αναβάθμι-
ση της διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση της τρο-
μοκρατίας και του διασυνοριακού εγκλήματος» (Ε.Ε. L 210, 6/08/2008), σύμφωνα
με την οποία η δημιουργία αρχείου με γενετικά αποτυπώματα (προφίλ DNA) και η
ανταλλαγή τους στο πλαίσιο της αρχής της διαθεσιμότητας επιτρέπεται για πιο περι-
ορισμένους σκοπούς από ό,τι, π.χ. η ανταλλαγή δακτυλικών αποτυπωμάτων.
Η συλλογή, αποθήκευση, χρήση, διαβίβαση, καθώς και κάθε άλλη ενέργεια επε-
ξεργασίας, υπό την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. δ) Ν. 2472/1997, αποτελεί περι-
ορισμό του ατομικού δικαιώματος στην προστασία των προσωπικών δεδομένων
(άρθρο 9Α Σ). Η ερμηνεία της συνταγματικής αυτής διάταξης πρέπει να επιχειρείται
υπό το φως των ερμηνευτικών λύσεων που δίδονται από τα ημεδαπά και αλλοδαπά
ανώτατα δικαστήρια και κυρίως το ΕΔΔΑ, το οποίο έχει τον τελευταίο λόγο στην
ερμηνεία του κλασικού καταλόγου των ατομικών δικαιωμάτων. Το ΕΔΔΑ έχει δε-
χθεί ότι η χρήση των γενετικών αναλύσεων για την εξιχνίαση αξιόποινων πράξεων
αποτελεί έναν καταρχήν θεμιτό σκοπό σύμφωνα με το άρθρο 8 ΕΣΔΑ, τη Σύμβαση
108, τις Συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης 87 (15) «για την επεξεργασία των
προσωπικών δεδομένων στον αστυνομικό τομέα» και 92 (1) «για τη χρήση ανάλυ-
σης DNA στο πλαίσιο της ποινικής δικαιοσύνης». Θα πρέπει ωστόσο να πληρούνται
συγκεκριμένες, αυστηρές προϋποθέσεις ώστε να μη θίγεται ο πυρήνας του ατομι-
κού δικαιώματος, ή, σύμφωνα με το άρθρο 8 παρ. 2 ΕΣΔΑ, να αποτελεί αναγκαία
επέμβαση στο ατομικό δικαίωμα σε μια δημοκρατική κοινωνία. Η αντίληψη αυτή
υποστηρίζεται και από τα δικαστήρια άλλων κρατών μελών, όπως το Γερμανικό
Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο (βλ. 2 BvR 1741/99 της 14.12.2000, σκ. 48
επ.) και αποτυπώνεται ήδη σε εθνικές νομοθεσίες άλλων κρατών μελών. Η γενετι-
κή ανάλυση και ιδίως σε σχέση με τη δημιουργία αρχείου γενετικών αποτυπωμά-
των πρέπει να προβλέπεται ειδικώς σε νόμο, που θα έχει συγκεκριμένα χαρακτη-
ριστικά και θα βρίσκεται σε αναλογία με τον επιδιωκόμενο σκοπό της εξιχνίασης
αξιόποινων πράξεων. Λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των γενετικών απο-
τυπωμάτων οι απαιτήσεις ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του νόμου και την
τήρηση της αρχής της αναλογικότητας είναι υψηλές, όπως αναλυτικά αναφέρονται
στην εισήγηση.
Οι αρχές της νομιμότητας και της αναλογικότητας και το τεκμήριο της αθωότη-
τας διαπνέουν το ποινικό δίκαιο και την ποινική δικονομία, με σκοπό τη δικαιοκρα-
τική απονομή δικαιοσύνης. Η ποινική προδικασία επιβάλλει την αυστηρή τήρηση
της αρχής της αναλογικότητας λόγω των προσβολών των ατομικών δικαιωμάτων
που μπορούν να λάβουν χώρα σε αυτό το στάδιο της ποινικής δίκης. Το δημόσιο
συμφέρον προστασίας της κοινωνίας από το έγκλημα σταθμίζεται με τα ατομικά
211
δικαιώματα του ατόμου και δεν πρέπει να θίγεται ο πυρήνας τους. Η εξέταση DNA
εντάσσεται στο κεφάλαιο για τα αποδεικτικά μέσα, ως ειδική μορφή πραγματογνω-
μοσύνης, παραλλήλως δε συνιστά ανακριτική πράξη. Ως ανακριτική πράξη διέπεται
από τα άρθρα 251, 243, 33, 34, 35 ΚΠΔ, τελεί υπό την εποπτεία του εισαγγελέως, και
μόνο σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να διενεργείται. Για τα μέτρα δικονομικού κατανα-
γκασμού ισχύει γενικώς ότι όσο επαχθέστερο είναι το μέτρο τόσο βαρύτερο πρέ-
πει να είναι και το αποδιδόμενο στο πρόσωπο έγκλημα. Λόγω της επέμβασης που
απαιτείται στο ανθρώπινο σώμα για τη λήψη γενετικού υλικού και της πληροφορια-
κής αξίας του αποτελέσματος της ανάλυσής του απαιτούνται ιδιαίτερες εγγυήσεις.
Με βάση τις παραπάνω σκέψεις και τις συναφείς επισημάνσεις της εισηγήσεως,
η Αρχή διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις ως προς την επίμαχη τροπολογία:
Καταρχάς παρατηρείται ότι η ανάλυση DNA προβλέπεται σε ειδική διάταξη νό-
μου, η οποία εντάσσεται στο δεύτερο βιβλίο περί αποδείξεων του Κώδικα Ποινικής
Δικονομίας. Η εν λόγω τροπολογία παρουσιάζει ως θετικά χαρακτηριστικά τα ακό-
λουθα: α) το γενετικό υλικό (δείγμα) καταστρέφεται αμέσως μετά την ανάλυση,
β) απαιτείται να συντρέχουν σε ένα πρόσωπο σοβαρές ενδείξεις τέλεσης αξιόποι-
νης πράξης, γ) περιορίζεται ο σκοπός της γενετικής ανάλυσης στην ταυτοποίηση
του δράστη, και δ) προϋποτίθεται σύγκριση με εύρημα γενετικού υλικού σε τόπο
που σχετίζεται με την υπό διερεύνηση αξιόποινη πράξη. Παρά ταύτα η ρύθμιση δεν
έχει όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά που απαιτούνται για τον περιορισμό του ατομι-
κού δικαιώματος στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, ιδίως όταν πρόκει-
ται για χρήση γενετικών αναλύσεων στην ποινική διαδικασία.
Ειδικότερα:
1. Προκειμένου να τηρείται η αρχή της αναλογικότητας, υπό την ειδικότερη έκ-
φανση της αναγκαιότητας, θα πρέπει να αποτυπωθεί θετικώς στο νόμο ότι η γε-
νετική ανάλυση επιτρέπεται εφόσον η ταυτοποίηση του προσώπου δεν προκύπτει
ήδη από άλλα αποδεικτικά μέσα. Συνεπώς, προτείνεται να προστεθεί η φράση
«…εφόσον είναι αναγκαία» πριν από τη φράση «προς το σκοπό της διαπίστωσης της
ταυτότητας του δράστη».
2. Διευρύνεται ιδιαίτερα ο κατάλογος των αξιόποινων πράξεων, για την εξιχνίαση
των οποίων επιτρέπεται η λήψη και ανάλυση γενετικού υλικού. Περιλαμβάνονται
σε αυτόν όλα τα κακουργήματα και τα πλημμελήματα που τιμωρούνται με ποινή
φυλάκισης τριών μηνών. Το γεγονός ότι η διάταξη δεν προβαίνει σε καμία διάκρι-
ση ανάμεσα στην εξιχνίαση της συγκεκριμένης αξιόποινης πράξης, για την οποία
λαμβάνει χώρα η λήψη και ανάλυση του γενετικού υλικού, και της αποθήκευσης
του γενετικού αποτυπώματος για τη μελλοντική εξιχνίαση άλλων εγκλημάτων, σε
συνδυασμό με την ευρεία πρόβλεψη ποινικών κυρώσεων σε νομοθετήματα εκτός
του ειδικού μέρους του Ποινικού Κώδικα, καθιστά ιδιαίτερα προβληματική την ανω-
τέρω διεύρυνση του καταλόγου υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας. Για
την αντιμετώπιση του ανωτέρω ζητήματος θα μπορούσαν να προταθούν δύο λύσεις
λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τη βούληση του νομοθέτη να δημιουργήσει σχετική
βάση δεδομένων (αρχείο DNA): α) περιορισμός του καταλόγου των εγκλημάτων
μόνο στα κακουργήματα ή β) κλιμάκωση του καταλόγου ως εξής: για την εξιχνίαση
της συγκεκριμένης αξιόποινης πράξης διατήρηση του καταλόγου όπως προβλέπεται
στην τροπολογία, περαιτέρω, για τη μελλοντική εξιχνίαση εγκλημάτων θα τηρού-
νται στη βάση δεδομένων τα γενετικά αποτυπώματα μόνο όσων κατηγορούνται για
εγκλήματα ιδιαίτερης βαρύτητας (για παράδειγμα κακουργήματα) ή / και για εγκλή-
ματα τα οποία στρέφονται κατά συγκεκριμένων έννομων αγαθών (για παράδειγμα
212
κατά της γενετήσιας ελευθερίας σε βαθμό πλημμελήματος). Εάν προτιμηθεί η δεύ-

τερη λύση, για την υποβοήθηση της in concreto κρίσης για το πρόσωπο που αφορά
η αποθήκευση των γενετικών αποτυπωμάτων του, πρέπει το κριτήριο της βαρύτητας
να συνδυάζεται με άλλα χαρακτηριστικά, όπως ειδικά μνημονευόμενα περιστατικά
της προηγούμενης ζωής του και της προσωπικότητας του ώστε να καθίσταται δυνα-
τή η εξατομικευμένη αρνητική πρόγνωση.
3. Η φράση «άλλων εγκλημάτων» στην παρ. 2 του άρθρου 200Α, όπως αυτό
τροποποιείται, θα πρέπει να συμπληρωθεί με τις λέξεις «που προβλέπονται στην
παρ. 1» έτσι ώστε να μην είναι δυνατή η εκ πλαγίου διεύρυνση του καταλόγου των
αξιόποινων πράξεων.
4. Η τήρηση των γενετικών αποτυπωμάτων προβλέπεται αδιακρίτως και για απε-
ριόριστο χρονικό διάστημα ως προς το πρόσωπο, στο οποίο αφορούν (θάνατος του
υπόπτου). Ειδικότερα, δεν γίνεται διάκριση ανάμεσα σε καταδικασθέντες και αθω-
ωθέντες, σε ενήλικες και ανηλίκους. Η γενικότητα της ρύθμισης, σε συνδυασμό
με την έλλειψη ουσιαστικών κριτηρίων για την αποθήκευση των γενετικών αποτυ-
πωμάτων, προσκρούει στην αρχή της αναλογικότητας, στην ειδικότερη αρχή του
ορισμένου και αναγκαίου χρόνου τήρησης των προσωπικών δεδομένων και στην
υποχρέωση αυξημένης προστασίας που υπέχει η πολιτεία έναντι των ανηλίκων και
των καταδικασθέντων για επανένταξή τους μετά την έκτιση της ποινής. Για τη μετα-
χείριση των ανηλίκων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι διατάξεις των άρθρων 121
επ. Ποινικού Κώδικα (ΠΚ). Ως προς τους αθωωθέντες καταλύεται το τεκμήριο αθω-
ότητας. Θα πρέπει συνεπώς να υπάρξει ειδικότερη ρύθμιση των προαναφερθεισών
περιπτώσεων, ως εξής: α) διαγραφή από το αρχείο (βάση) γενετικών αποτυπωμά-
των των προσώπων που αθωώθηκαν αμετάκλητα για οποιονδήποτε λόγο, β) τήρη-
ση των γενετικών αποτυπωμάτων των προσώπων που καταδικάσθηκαν αμετάκλητα
για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μετά την έκτιση της ποινής, γ) μη τήρηση των
γενετικών αποτυπωμάτων ανηλίκων έως 13 ετών στους οποίους επιβάλλονται μό-
νον αναμορφωτικά και θεραπευτικά μέτρα, και δ) τήρηση των γενετικών αποτυπω-
μάτων ανηλίκων άνω των 13 ετών που καταδικάστηκαν αμετάκλητα για μικρότερο
χρονικό διάστημα από ό,τι στην περίπτωση ενήλικων καταδικασθέντων.
5. Λαμβάνοντας υπόψη ότι α) από την τροπολογία προκύπτει εμμέσως η τήρη-
ση αταυτοποίητων γενετικών αποτυπωμάτων με τα οποία συγκρίνονται τα γενετικά
αποτυπώματα του υπόπτου προς το σκοπό εξιχνίασης άλλων εγκλημάτων, β) τα
αταυτοποίητα γενετικά αποτυπώματα δεν είναι αδιάφορα από τη σκοπιά της προ-
στασίας των προσωπικών δεδομένων καθόσον οδηγούν στην ταυτοποίηση του
δράστη και γ) την Απόφαση 2008/615/ΔΕΥ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένω-
σης που περιέχει σχετικές ρυθμίσεις (άρθρα 4, 26 παρ. 2), κρίνεται ότι πρέπει να
ρυθμισθούν θετικώς οι προϋποθέσεις τήρησης των αταυτοποίητων γενετικών απο-
τυπωμάτων, ώστε να μη χρησιμοποιούνται για την εξιχνίαση άλλων εγκλημάτων πέ-
ραν όσων προβλέπονται στην τροπολογία. Επιτρέπεται, ωστόσο, να αποθηκεύονται
με ελαστικότερες προϋποθέσεις. Ο χρόνος τήρησής τους προτείνεται να συμπίπτει
με το χρόνο παραγραφής του εγκλήματος, στο πλαίσιο του οποίου συλλέχθηκαν.
6. Σε τυπικό νόμο ή προεδρικό διάταγμα, σχετικό με τις αρμοδιότητες και την
οργάνωση της Ελληνικής Αστυνομίας, θα πρέπει να προβλεφθούν τουλάχιστον και
τα ακόλουθα ως προς το αρχείο των γενετικών αποτυπωμάτων: α) ο σκοπός της
διαβίβασης και της επιγραμμικής (on-line) πρόσβασης των γενετικών αποτυπω-
μάτων, ο οποίος θα πρέπει να συμπίπτει με το σκοπό, για τον οποίο επιτρέπεται η
αρχική αποθήκευσή τους, β) οι δημόσιες αρχές που έχουν πρόσβαση στο αρχείο
213
ή προς τις οποίες επιτρέπεται η διαβίβαση, γ) τα δικαιώματα πρόσβασης και αντίρ-

ρησης των υποκειμένων των δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης της υποχρέωσης
ενημέρωσης που υπέχει ο υπεύθυνος επεξεργασίας ότι τηρείται το σχετικό αρχείο
και ότι τα αποτυπώματα του συγκεκριμένου προσώπου θα αποθηκευθούν στο εν
λόγω αρχείο, δ) οι διαδικασίες διαγραφής και κλειδώματος των δεδομένων, όταν
αυτά δεν διαγράφονται, ε) τα κατάλληλα μέτρα φυσικής και λογικής ασφάλειας του
αρχείου, ώστε να αποτρέπεται η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση, η τροποποίηση
και διαβίβαση των δεδομένων και να ελέγχεται κάθε επέμβαση σε αυτά.
7. Η τροπολογία καταργεί το δικαστικό συμβούλιο και ως εκ τούτου υποβαθμίζει
τη λήψη και ανάλυση του γενετικού υλικού σε απλή ανακριτική πράξη. Κατά συνέ-
πεια, οι ανακριτικοί υπάλληλοι των άρθρων 33 και 34 του ΚΠΔ έχουν τη δυνατότητα
να προβαίνουν σε λήψη και ανάλυση του γενετικού υλικού με απλή παραγγελία
του εισαγγελέα ή χωρίς αυτή στις περιπτώσεις που περιοριστικά αναφέρονται στο
άρθρο 243 παρ. 2 ΚΠΔ. Επειδή, όμως, η λήψη γενετικού υλικού συνιστά ιδιαίτε-
ρα έντονη επέμβαση και προϋποθέτει την εξειδίκευση αόριστων νομικών εννοι-
ών (σοβαρές ενδείξεις, και, σύμφωνα με τις παρούσες παρατηρήσεις, ως προς
την αποθήκευση των γενετικών αποτυπωμάτων στο αρχείο τη συνδρομή αρνητι-
κής πρόγνωσης σε συγκεκριμένο πρόσωπο) πρέπει να προβλεφθεί ρητώς ότι η
εν λόγω πράξη αποφασίζεται από το δικαστικό συμβούλιο ή τουλάχιστον από τον
εισαγγελέα με ειδική διάταξη. Άλλωστε αυτό δεν εμποδίζει την εξασφάλιση των
αποδεικτικών στοιχείων (με τη λήψη όχι την ανάλυση του γενετικού υλικού) σε
επείγουσες περιπτώσεις σύμφωνα με το άρθρο 243 παρ. 2 ΚΠΔ. Για την αποφυ-
γή τυχόν παρερμηνείας της διάταξης πρέπει να απαλειφθούν οι ακόλουθοι δύο
όροι: α) ο όρος «διωκτικές αρχές» που δεν προσδίδει κάποια επιπρόσθετη σημασία
αφού οι αστυνομικοί υπάλληλοι είναι γενικοί ανακριτικοί υπάλληλοι και υπό αυτή
την ιδιότητα θα ενεργήσουν σύμφωνα με το άρθρο 95 παρ. 1 Π.Δ. 141/1991 σε συν-
δυασμό με τις διατάξεις της Ποινικής Δικονομίας, ενώ, εξάλλου, ο όρος διωκτικές
αρχές δεν ορίζεται στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας β) ο όρος «υποχρεωτικώς»
καθότι η πράξη είναι υποχρεωτική μόνον εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες
προϋποθέσεις. Συνεπώς, ο όρος αυτός είναι περιττός αλλά και αδόκιμος διότι μπο-
ρεί να δημιουργήσει προβλήματα κατά την εφαρμογή του μέτρου.
8. Προβλέπεται η εποπτεία του αρχείου με τα γενετικά αποτυπώματα από αντει-
σαγγελέα ή εισαγγελέα εφετών. Ο εισαγγελέας αποτελεί αναμφίβολα επιπρόσθε-
τη θεσμική εγγύηση. Εάν, ωστόσο, ήθελε θεωρηθεί ως εναλλακτική εγγύηση αντί
της εποπτείας που ασκεί η Αρχή Προστασίας Δεδομένων, τούτο θα προσέκρουε
στον πυρήνα του άρθρου 9Α Σ, το οποίο προβλέπει τη λειτουργία της Αρχής ως θε-
σμική εγγύηση του ατομικού δικαιώματος. Επίσης, τούτο, δεν θα ήταν σύμφωνο με
το άρθρο 8 παρ. 2 της ΕΣΔΑ και τις προϋποθέσεις που θέτουν οι Συστάσεις 87 (15)
και 92 (1) του Συμβουλίου της Ευρώπης για την ύπαρξη ανεξάρτητης αρχής ελέγ-
χου, όπως τα ανωτέρω ερμηνεύονται και στη νομολογία του ΕΔΔΑ (πβλ. και υπ.
αρ. 1/2009 Γνωμοδότηση της Αρχής). Η ανεξάρτητη αρχή, εκτός του στοιχείου της
ανεξαρτησίας, προϋποθέτει για την ουσιαστική προστασία του ατομικού δικαιώμα-
τος, κατάλληλη στελέχωση και τεχνογνωσία που κατά τεκμήριο υπάρχει στις Αρχές
Προστασίας Δεδομένων. Τα χαρακτηριστικά αυτά δεν πληρούνται με την ανάθεση
όλης της εποπτείας αποκλειστικά σε έναν εισαγγελέα που δεν διαθέτει ειδικές και
τεχνικές γνώσεις στον τομέα.
Τέλος, τυχόν αφαίρεση της εποπτείας του σχετικού αρχείου από την Αρχή δεν
καθιστά δυνατή ούτε τη συμμόρφωση της χώρας με τις υποχρεώσεις που έχει
214
αναλάβει στον τομέα της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές

υποθέσεις (τρίτος πυλώνας) και ειδικότερα με την Απόφαση 2008/615/ΔΕΥ, την
οποία επικαλείται η αιτιολογική έκθεση της τροπολογίας. Προκειμένου να κατα-
στεί δυνατή η ανταλλαγή γενετικών δεδομένων, η εν λόγω Απόφαση αναθέτει την
εποπτεία του αρχείου στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων. Αυτό προκύπτει ιδίως
από τις διατάξεις των παρ. 3 και 5 του άρθρου 30, σύμφωνα με τις οποίες προβλέ-
πονται μάλιστα συγκεκριμένες αρμοδιότητες των Αρχών Προστασίας Δεδομένων,
και της παρ. 1 του άρθρου 25, σύμφωνα με την οποία κάθε κράτος μέλος υποχρε-
ούται να μεταφέρει στο εθνικό δίκαιο τις ρυθμίσεις του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου
(181) της 8.11.2001 (της Σύμβασης 108) και της Σύστασης 87 (15) του Συμβουλίου
της Ευρώπης, όπου προβλέπεται ρητώς η ανάθεση της εποπτείας σε ανεξάρτητη
αρχή ελέγχου. Εξάλλου, η πλέον πρόσφατη Απόφαση-Πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EE L 350, 27.11.2008) για την προστασία των
προσωπικών δεδομένων στο πλαίσιο της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας
σε ποινικές υποθέσεις, δηλαδή στον τρίτο πυλώνα, προβλέπει ως υποχρεωτική την
εποπτεία των σχετικών επεξεργασιών και αρχείων από τις εθνικές αρχές προστα-
σίας προσωπικών δεδομένων (άρθρο 25 σε συνδυασμό με τις αιτιολογικές σκέψεις
33 έως 35 του προοιμίου) και μεταξύ άλλων για το λόγο τούτο ρητώς αναφέρει
ότι η προγενέστερη Απόφαση2008/615/ΔΕΥ κατισχύει ως ειδικότερη, αφού πληροί
όλα τα απαιτούμενα ποιοτικά χαρακτηριστικά (αιτιολογική σκέψη 39). Η μνεία της
δικαστικής αρχής στο άρθρο 30 παρ. 5 της Απόφασης 2008/615/ΔΕΥ έχει το νόη-
μα ότι το θιγόμενο πρόσωπο θα πρέπει να έχει την επιπλέον δυνατότητα έννομης
προστασίας με βάση τις διατάξεις για τη νόμιμη επεξεργασία των δεδομένων του
σε συνδυασμό και με τυχόν διατάξεις αστικής και ποινικής ευθύνης. Θα ήταν δε
ιδιαιτέρως δυσχερές και ανακόλουθο να αποδώσει κανείς αυτή την ολοκληρωμένη
προστασία μόνο στα γενετικά αποτυπώματα του εθνικού αρχείου που διαβιβάζο-
νται σε και συλλέγονται από άλλα κράτη μέλη, εφόσον, υπό το πρίσμα της αρχής
της διαθεσιμότητας που προβλέπει το πρόγραμμα της Χάγης, όλα τα δεδομένα του
εθνικού αρχείου είναι εν δυνάμει διαθέσιμα και στις αρμόδιες αρχές των υπόλοι-
πων κρατών μελών.
Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η επίμαχη τροπολογία πρέπει να συμπληρωθεί
σύμφωνα με τις παραπάνω παρατηρήσεις προκειμένου να εναρμονίζεται πλήρως
με τις επιταγές που απορρέουν από το άρθρο 9Α Σ και το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ.
215
ΕΝΝΟΜΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΓΕΛΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΗΜΟ-

ΣΙΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ.
I. Τα τελευταία χρόνια η Αρχή δέχεται σημαντικό αριθμό ερωτημάτων από τη Δη-

μόσια Διοίκηση και προσφυγών από πολίτες σχετικά με τη νομιμότητα χορήγησης,
ύστερα από εισαγγελική παραγγελία, δημοσίων εγγράφων που περιέχουν προσω-
πικά δεδομένα. Συγκεκριμένα, η Αρχή καλείται να αποφανθεί ως προς τις εξής δύο
κυρίως περιπτώσεις:
α) Ο αιτών ζητεί πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα που περιέχουν δεδομένα άλ-
λου προσώπου και η Διοίκηση αρνείται να του τα χορηγήσει, με αποτέλεσμα ο
αιτών να ζητεί και να λαμβάνει εισαγγελική παραγγελία που να επιτάσσει τη χο-
ρήγηση. Η Διοίκηση, όμως, παρά την ύπαρξη της εισαγγελικής παραγγελίας, διαπι-
στώνει ότι τα ζητηθέντα στοιχεία εμπίπτουν σε απόρρητο ειδικά προβλεπόμενο από
το νόμο ή/και στη νομοθεσία περί προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα
και, λόγω αμφιβολιών για τη νομιμότητα της χορήγησης, διαβιβάζει στην Αρχή το
συνοδευόμενο από εισαγγελική παραγγελία αίτημα του ενδιαφερομένου για πα-
ροχή σχετικής γνωμοδότησης.
β) Η Διοίκηση, προς συμμόρφωση σε σχετική εισαγγελική παραγγελία, χορηγεί
στον αιτούντα δημόσια έγγραφα που περιέχουν δεδομένα άλλου προσώπου. Το
πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα έγγραφα, υποβάλλει προσφυγή στην Αρχή
παραπονούμενο για το μη σύννομο της χορήγησης αυτής.
ΙΙ. Η εισαγγελική παραγγελία προβλέπεται στη διάταξη του άρθρου 25 παρ. 4 εδ.
β’ του Ν. 1756/1988 (Κώδικας Οργανισμού Δικαστηρίων - Κατάστασης Δικαστικών
Λειτουργών), σύμφωνα με την οποία ο Εισαγγελέας Πρωτοδικών “δικαιούται να πα-
ραγγέλει στις υπηρεσίες του δημοσίου, των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου,
των οργανισμών κοινής ωφέλειας και όλων γενικά των επιχειρήσεων του δημόσιου
τομέα, να παραδώσουν έγγραφα ή να χορηγήσουν αντίγραφά τους, όταν το ζητή-
σουν νομικά ή φυσικά πρόσωπα που έχουν δικαίωμα ή έννομο συμφέρον, εκτός αν
πρόκειται για έγγραφα από αυτά που αναφέρονται στο άρθρο 261 του Κ.Π.Δ.”, δηλα-
δή για έγγραφα που κατέχουν πρόσωπα στα οποία έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία
και αφορούν στρατιωτικό ή διπλωματικό μυστικό που ανάγεται στην ασφάλεια του
κράτους καθώς και έγγραφα που κατέχουν τα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρ-
θρο 212 ΚΠΔ (κληρικοί, συμβολαιογράφοι, συνήγοροι, ιατροί, φαρμακοποιοί, οι βο-
ηθοί αυτών και οι μαίες) και ανάγονται σε μυστικό που σχετίζεται με το λειτούργημα
ή επάγγελμά τους. Κατά το γράμμα της ως άνω διάταξης, η εισαγγελική παραγγελία
μπορεί να αφορά και σε έγγραφα που περιέχουν προσωπικά δεδομένα του ίδιου του
υποκειμένου των δεδομένων ή προσωπικά δεδομένα τρίτων προσώπων.
ΙΙΙ. Σε σχετικές Γνωμοδοτήσεις διάφορων δημοσίων οργάνων, ως προς τη φύση,
τη δεσμευτικότητα και το περιεχόμενο της εισαγγελικής παραγγελίας, παρατηρείται
έλλειψη ομοιόμορφης και ολοκληρωμένης αντιμετώπισης του ζητήματος ενίοτε και
μέσα στους κόλπους του ίδιου οργάνου. Ειδικότερα:
α) Κατά την κρατούσα άποψη των Εισαγγελικών Αρχών αναφορικά με τη φύση
της εισαγγελικής παραγγελίας, (πρβλ. κυρίως Γνωμοδότηση 1/2005 Εισ.ΑΠ και
Εγκύκλιο 6/2006 Εισ.ΑΠ, σε συνδυασμό με Γνωμοδοτήσεις 84/1995 Εισ.Πλ.Άρτας,
5/1998 Εισ.ΑΠ, 17/1999 Εισ.ΑΠ, 26/03/1999 Εισ.Πρωτ.Αθηνών, 7/2000 Εισ.Πρωτ.
Κέρκυρας, διαθέσιμες στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων NOMOS), η ως άνω ει-
216
σαγγελική παραγγελία φέρει το χαρακτήρα δικαστικής πράξης-διάταξης, αφού προ-

έρχεται από δικαστικό λειτουργό που ενεργεί στο πλαίσιο αυτής του της ιδιότητας
(δεδομένου ότι ο Εισαγγελέας είναι ισόβιος δικαστικός λειτουργός με προσωπική
και λειτουργική ανεξαρτησία - βλ. άρθρα 87 επ. του Συντάγματος). Κατά μια άλλη,
πρόσφατη άποψη (Γνωμοδότηση 7/2007 Εισ.ΑΠ), η εισαγγελική παραγγελία είναι
ιδιότυπη πράξη διοικητικού χαρακτήρα. Καθόσον αφορά τη δεσμευτικότητα της ει-
σαγγελικής παραγγελίας, η πρώτη και κρατούσα άποψη υποστηρίζει ότι για να έχει
η εισαγγελική παραγγελία χαρακτήρα δικαστικής πράξης, θα πρέπει να πληρού-
νται οι εξής προϋποθέσεις: (i) να είναι αιτιολογημένη και (ii) να μην αποτελεί απλό
διαβιβαστικό της σχετικής αίτησης, χωρίς τη ρητή έκφραση γνώμης του συντάκτη
της. Συγκεκριμένα, πολλές φορές οι Εισαγγελείς απλώς διαβιβάζουν την σχετική
αίτηση στην αρμόδια υπηρεσία με την ένδειξη “δια τα καθ’ υμάς περαιτέρω” ή “για
τις περαιτέρω ενέργειες”, χωρίς δηλαδή να λάβουν σαφή θέση επί της χορήγησης
ή μη των ζητηθέντων εγγράφων. Όπως αποδέχονται οι σχετικές Εισαγγελικές Γνω-
μοδοτήσεις, η ενέργεια αυτή είναι αντίθετη με την προμνημονευόμενη διάταξη του
άρθρου 25 παρ. 4 εδ. β’ του Ν. 1756/1988, το οποίο επιβάλλει στον Εισαγγελέα είτε
να δώσει ρητή παραγγελία, εφόσον συντρέχουν οι προς τούτο προϋποθέσεις (κάτι
το οποίο θα πρέπει να έχει ελέγξει), είτε να απορρίψει την αίτηση αιτιολογώντας
την απόρριψη. Εάν, σύμφωνα πάντα με τις ως άνω Γνωμοδοτήσεις, η εισαγγελική
παραγγελία φέρει τα παραπάνω χαρακτηριστικά, είναι δεσμευτική για τη Διοίκηση, η
οποία υποχρεούται να χορηγήσει τα έγγραφα, έστω και αν έχει άλλη άποψη. Υπεύ-
θυνος είναι ο συντάκτης της εισαγγελικής παραγγελίας. Από την άλλη πλευρά, η
πρόσφατη άποψη της Εισαγγελίας που χαρακτηρίζει τις εισαγγελικές παραγγελίες
ως ιδιότυπες πράξεις διοικητικού χαρακτήρα (Γνωμοδότηση 7/2007 Εισ.ΑΠ.) υπο-
στηρίζει ότι μπορούν ως διοικητικές πράξεις να ανακληθούν, όπως επίσης και να
επαναληφθούν αν εκλείψουν οι λόγοι που επέβαλαν την ανάκλησή τους. Σε περί-
πτωση ανάκλησης και επανάληψης της παραγγελίας, εκτελεστέα είναι η τελευταία
παραγγελία ή σε περίπτωση έκδοσης αντιφατικών παραγγελιών εκτελεστέα θα εί-
ναι η από τον Διευθύνοντα την Εισαγγελία προσδιοριζόμενη. Ωστόσο, στην συγκε-
κριμένη Γνωμοδότηση δεν αναφέρεται προηγούμενο “νομολογιακό” παράδειγμα
ανάκλησης εισαγγελικής παραγγελίας. Τέλος, καθόσον αφορά το περιεχόμενο της
εισαγγελικής παραγγελίας, υποστηρίζεται ότι, εάν πληρούνται οι προαναφερθείσες
προϋποθέσεις, δηλαδή της ρητής και αιτιολογημένης διάταξης, η εισαγγελική πα-
ραγγελία δύναται να αφορά και σε έγγραφα που εμπίπτουν στους περιορισμούς
που θέτουν οι διατάξεις των άρθρων 5 παρ. 3 ΚΔΔιαδ και 16 παρ. 3 του ν. 1599/86
(π.χ. έγγραφα που αφορούν στην ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή τρίτων) με μόνο όριο
τα απόρρητα που προβλέπονται σε ειδικές διατάξεις νόμου, όπως το φορολογικό,
τραπεζικό, ιατρικό απόρρητο. Σε σχέση με την προστασία προσωπικών δεδομένων,
υποστηρίζεται ότι ο Εισαγγελέας δεν είναι υποχρεωμένος να εξετάζει αν συντρέ-
χουν οι προϋποθέσεις του Ν. 2472/1997, ακόμα και αν στα έγγραφα που ζητούνται
περιλαμβάνονται και ευαίσθητα δεδομένα (έτσι ρητά η Γνωμοδότηση 1/2005 Εισ.
ΑΠ και ομοίως η Εγκύκλιος 6/2006 Εισ.ΑΠ). Η άποψη αυτή στηρίζεται στα εξής επι-
χειρήματα: (i) Ο Ν. 2472/1997 δεν θεσπίζει κανενός είδους απόρρητο, οπότε δεν
εμπίπτει στις εξαιρέσεις του άρθρου 5 παρ. 3 του Ν. 2690/1999 (ΚΔΔιαδ). (ii) Ο Ν.
2690/1999 δεν αναφέρει καθόλου το Ν. 2472/1997 ως όριο πρόσβασης του πολίτη
στα δημόσια έγγραφα. Δεδομένου, λοιπόν, ότι ο Ν. 2690/1999 είναι μεταγενέστε-
ρος και ειδικότερος του Ν. 2472/1997, αν ο νομοθέτης ήθελε να θεσπίσει απόρρητο
υπέρ του τελευταίου, θα το όριζε ρητώς στο Ν. 2690/1999.
217
β) Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους (Γνωμοδοτήσεις 877/1988, 710/1993,

96/1995, 94/2001, 430/2007 -εφεξής ΝΣΚ-) υποστηρίζει ότι η εισαγγελική παραγ-
γελία δεν είναι δεσμευτική όταν η χορήγηση αντιγράφων απαγορεύεται από ρητή
διάταξη νόμου, ειδικά όταν πρόκειται για απόρρητο εκ του νόμου. Αν η χορήγηση δεν
απαγορεύεται από ειδικές διατάξεις, τότε η εισαγγελική παραγγελία είναι δεσμευτική
για τη Διοίκηση, υπό τον όρο, όμως, ότι ο Εισαγγελέας έχει εξετάσει το δικαίωμα ή
έννομο συμφέρον του αιτούντος και είτε δίνει ρητή και αιτιολογημένη παραγγελία,
είτε προβαίνει σε ρητή και αιτιολογημένη απόρριψη του αιτήματος. Αν όμως η εισαγ-
γελική παραγγελία δεν περιέχει ρητή έκφραση γνώμης και περαιτέρω παραγγελία
του εισαγγελικού λειτουργού προς την αρμόδια διοικητική αρχή για τη γνωστοποίη-
ση στον αιτούντα των ζητούμενων στοιχείων, αλλά αποτελεί απλώς διαβίβαση προς
αυτήν της σχετικής αίτησης προς αξιολόγηση του περιεχομένου της και για τις εντεύ-
θεν προσήκουσες νόμιμες ενέργειές της, τότε από ένα τέτοιο εισαγγελικό έγγραφο
δεν γεννάται υποχρέωση της Διοίκησης προς παροχή των ζητούμενων στοιχείων.
Οι προαναφερθείσες Γνωμοδοτήσεις του ΝΣΚ καταλήγουν στα ανωτέρω συ-
μπεράσματα επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι ο Εισαγγελέας δεν συνιστά δικαστήριο
(ποινικό ή αστικό), και ως εκ τούτου στερείται του δικαιώματος να επιλύει διαφορά
που έχει ανακύψει μεταξύ διοικητικής δημόσιας υπηρεσίας ή υπαλλήλου αυτής και
ιδιώτη, ως προς το αν ο τελευταίος δικαιούται να λάβει αντίγραφο δημοσίου εγγρά-
φου. Στη Γνωμοδότηση 501/2007 (σελ. 7 επ.) διατυπώθηκε από ορισμένα μέλη και η
εξής άποψη, χωρίς ωστόσο αυτή να είναι κρίσιμη για την επίλυση της συγκεκριμένης
περίπτωσης: (i) Εάν η εν λόγω αρμοδιότητα του Εισαγγελέα θεωρηθεί ότι αποτελεί
διοικητικής φύσεως αρμοδιότητα, εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 89 παρ. 3
εδ. α’ του Συντάγματος, η οποία προβλέπει ότι “Η ανάθεση διοικητικών καθηκόντων
σε δικαστικούς λειτουργούς απαγορεύεται”. (ii) Εάν η εν λόγω αρμοδιότητα θεωρη-
θεί ως δικαστική αρμοδιότητα και η εκδιδόμενη υπ’ αυτού παραγγελία χαρακτηρι-
σθεί ως δικαστική διάταξη, τότε και πάλι η αρμοδιότητα αυτή, εφόσον ασκείται προς
προστασία δικαιώματος ή έννομου συμφέροντος, το οποίο προβάλλεται στο πλαίσιο
διοικητικής διαφοράς, συνιστά ανεπίτρεπτη επέμβαση εισαγγελικού λειτουργού στην
επίλυση της διοικητικής αυτής διαφοράς, κατά παραβίαση των άρθρων 94 παρ. 1 και
95 παρ. 1 περ. α’ του Συντάγματος, όπου προβλέπεται ότι η σχετική κατηγορία διοι-
κητικών διαφορών ανήκει στην ακυρωτική αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρα-
τείας και των διοικητικών δικαστηρίων. Η άποψη αυτή υποστηρίζεται εμμέσως και σε
μια προγενέστερη Γνωμοδότηση (ΝΣΚ 228/2001), όπου επισημαίνεται ότι η εντολή
ενός Εισαγγελέα, ως οργάνου της δικαστικής εξουσίας, προς όργανα της Δημόσιας
Διοίκησης για τη διενέργεια ή την παράλειψη μιας πράξης συνιστά συνταγματικά
ανεπίτρεπτη επέμβαση της δικαστικής εξουσίας στα έργα της εκτελεστικής (με βάση
την αρχή διάκρισης των εξουσιών, άρθρο 26 του Συντάγματος). Συνεπώς (συνεχίζει
η ίδια Γνωμοδότηση), η υπάρχουσα τυποποιημένη εισαγγελική παραγγελία για τη
χορήγηση αντιγράφων διοικητικών εγγράφων προς φυσικά ή νομικά πρόσωπα έχει
την έννοια της υποχρέωσης της Διοίκησης να ερευνήσει το σχετικό αίτημα και να
χορηγήσει αντίγραφα των αιτούμενων εγγράφων, εφόσον από την έρευνα που κάνει
δεν προκύπτει ότι αυτό – για οποιοδήποτε νόμιμο λόγο – απαγορεύεται και δεν θα
μπορούσε να είναι άλλο το νόημα της εισαγγελικής παραγγελίας, εφόσον ο (παραγ-
γέλλων) Εισαγγελέας δεν γνωρίζει καν το περιεχόμενο των σχετικών εγγράφων.
Αναφορικά δε με το κατά πόσο πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο Ν. 2472/1997
στην περίπτωση εισαγγελικής παραγγελίας, το ΝΣΚ φαίνεται να υιοθετεί την προα-
ναφερθείσα άποψη των Εισαγγελικών Αρχών (βλ. ανωτέρω υπό α’).
218
γ) Κατά την άποψη του Συνηγόρου του Πολίτη (βλ. πόρισμα 9227.2/03/29.09.2003
με περαιτέρω παραπομπή σε σχετική αρθρογραφία), με το άρθρο 25 παρ. 4 του
Ν. 1756/1988 καθιερώνεται ταχεία διαδικασία “δικαστικής” προστασίας του πολίτη
για την ικανοποίηση του δικαιώματος πρόσβασης στα διοικητικά έγγραφα. Τονίζε-
ται μάλιστα ότι από την ίδια τη γραμματική ερμηνεία του άρθρου 25 παρ. 4 του Ν.
1756/1988 προκύπτει ότι με τη διάταξη αυτή ενδυναμώνεται το δικαίωμα πρόσβα-
σης στα διοικητικά έγγραφα.
δ) Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα είχε διατυπώσει
αρχικά την άποψη ότι στην περίπτωση της εισαγγελικής παραγγελίας, ο αρμόδιος
εισαγγελικός λειτουργός εφαρμόζει, προκειμένου να εκδώσει την παραγγελία, τις
σχετικές διατάξεις του νόμου και συνεπώς αυτός στον οποίο απευθύνεται οφείλει
να συμμορφώνεται σχετικά (Απόφαση 147/2001, παρ. 5β). Στη συνέχεια, η Αρχή
περιόρισε την δεσμευτικότητα της εισαγγελικής παραγγελίας υποστηρίζοντας ότι
η τελευταία είναι δεσμευτική μόνο όταν στο πλαίσιο άσκησης των καθηκόντων
του, ο εισαγγελικός λειτουργός ζητεί την παροχή στοιχείων λόγω άσκησης ποινι-
κής δίωξης ή όταν ρητά ορίζεται και επιτάσσεται από το νόμο (βλ. Γνωμοδοτήσεις
79/2002, 3/2003 και Αποφάσεις 8/2003, 27/2006). Η Αρχή δέχεται, δηλαδή, ότι
κατά το στάδιο προκαταρκτικής εξέτασης, προανάκρισης ή κύριας ανάκρισης, η
αναζήτηση εγγράφων από τον Εισαγγελέα και τις ανακριτικές αρχές είναι νόμιμη
και κρίνεται με βάση τις διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ακριβώς διότι
ο Εισαγγελέας και οι ανακριτικές αρχές λειτουργούν στο πλαίσιο της δικαστικής
τους εξουσίας (βλ. την υπ’ αριθμ. πρωτ. ΑΠΔΠΧ Γ/ΕΞ/2291/22.06.2005 επιστολή
του Προέδρου της Αρχής προς τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου). Από την άποψη
αυτή συνάγεται ότι στην ποινική διαδικασία εφαρμόζονται οι διατάξεις του Κώδι-
κα Ποινικής Δικονομίας, οι οποίες ως ειδικές κατισχύουν του Ν. 2472/1997, όπως
εξάλλου έχει κρίνει και ο Άρειος Πάγος (ΑΠ 1945/02 - ΠοινΔικ 2003/626, ΑΠ
1713/2006 - ΠοινΧρ ΝΖ/792 = ΝοΒ 07/443. Σχετική και η υπ’ αριθμ. 96/2008 Γνω-
μοδότηση του ΝΣΚ). Σε κάθε άλλη περίπτωση η εισαγγελική παραγγελία δεν είναι
δεσμευτική, και ο υπεύθυνος επεξεργασίας, εφόσον διαφωνεί με την εισαγγελική
παραγγελία, μπορεί να προσφύγει στην Αρχή, στην οποία σύμφωνα με το Σύνταγ-
μα και το Ν. 2472/1997 ανήκει ο τελικός έλεγχος της κρίσης για τη νομιμότητα της
παροχής των ζητηθέντων στοιχείων. Τέλος, η Αρχή έχει δεχθεί ότι η εισαγγελική
εντολή δεν είναι προϋπόθεση για τη νομιμότητα της επεξεργασίας προσωπικών
δεδομένων, ώστε μόνο εκ του λόγου ότι δεν δόθηκε εισαγγελική εντολή να καθί-
σταται παράνομη η επεξεργασία (βλ. Απόφαση 30/2005).
Με βάση τα πορίσματα της παραπάνω έρευνας, η Εισήγηση καταλήγει στα ακό-
λουθα συμπεράσματα:
1. Η Αρχή είναι αρμόδια σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 19 παρ. 1 στοιχ. ιγ)
εδ. α’ και β’ του Ν. 2472/1997 να γνωμοδοτήσει επί του θέματος καθώς η χορήγη-
ση, εν προκειμένω κατόπιν εισαγγελικής παραγγελίας, δημοσίων εγγράφων που
περιέχουν προσωπικά δεδομένα συνιστά επεξεργασία κατά την έννοια του άρθρου
2 στοιχ. δ) του Ν. 2472/1997 και την εξέταση της νομιμότητας της συγκεκριμένης
επεξεργασίας έχει ζητήσει η Διοίκηση ως υπεύθυνος επεξεργασίας και υποκείμενα
των δεδομένων με την υποβολή σχετικών παραπόνων.
2. Οι έννομες συνέπειες της εισαγγελικής παραγγελίας όπως προβλέπεται στο
άρθρο 25 παρ. 4 εδ. β’ του Ν. 1756/1988 θα πρέπει να εξετασθούν συστηματικώς,
υπό το πρίσμα και των λοιπών διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας, του Συντάγμα-
τος και του κοινοτικού δικαίου.
219
3. Με το άρθρο 9Α του Συντάγματος κατοχυρώνεται το δικαίωμα προστασίας των

πολιτών από την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων, ενώ παράλληλα η
διασφάλιση της προστασίας αυτής ανατίθεται σε ανεξάρτητη αρχή. Η άσκηση του
συνταγματικού αυτού δικαιώματος ρυθμίζεται από το Ν. 2472/1997 και η προστασία
του διασφαλίζεται από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Εξάλλου, το άρθρο 5Α σε συνδυασμό με το άρθρο 10 του Συντάγματος καθιερώ-
νουν, ως έκφραση της διαφανούς δράσης της Διοίκησης, το δικαίωμα γνώσης των
δημοσίων εγγράφων, το οποίο εξειδικεύεται με το άρθρο 5 του Ν. 2690/1999 (ΚΔΔι-
αδ). Με την επισήμανση ότι η διάταξη αυτή του ΚΔΔιαδ δεν μπορεί παρά να εφαρ-
μόζεται μόνο σε έγγραφα που περιέχουν προσωπικά δεδομένα τρίτων προσώπων,
αφού όσον αφορά δεδομένα του ιδίου του υποκειμένου εφαρμόζεται, ως ειδικότερη
ρύθμιση, το άρθρο 12 του Ν. 2472/1997 που κατοχυρώνει το δικαίωμα πρόσβασης1,
τα δύο ως άνω συνταγματικά δικαιώματα θα πρέπει σε περίπτωση σύγκρουσης να
εναρμονίζονται πρακτικώς σύμφωνα και με τα οριζόμενα στη διάταξη του άρθρου
25 Σ2. Η άσκηση του ενός δικαιώματος δεν πρέπει να αποκλείει εξ ορισμού το άλλο3.
Επομένως, ο εισαγγελικός λειτουργός, δεσμευόμενος κατά την άσκηση των αρμο-
διοτήτων του από την αρχή της νομιμότητας, σύμφωνα και με το άρθρο 24 παρ. 2 και
4 του Ν. 1756/1988, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη του, κατά την έκδοση εισαγγελι-
κής παραγγελίας, όλους τους σχετικούς νόμους, δηλαδή όχι μόνο τη διάταξη του
άρθρου 25 παρ. 4 εδ. β’ του Ν. 1756/1988, αλλά, μεταξύ άλλων, το Ν. 2472/1997 και
το άρθρο 5 του Ν. 2690/1999 με τους εκάστοτε περιορισμούς που αυτοί θέτουν. Οι
Εισαγγελικές Γνωμοδοτήσεις, ενώ δέχονται τον περιορισμό ως προς τα απόρρη-
τα που προβλέπονται από νόμο, π.χ. το φορολογικό απόρρητο, δεν εφαρμόζουν το
ίδιο για τους λοιπούς περιορισμούς που θέτουν η διάταξη του άρθρου 5 παρ. 3 του
Ν. 2690/1999 (ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, πρακτικά υπουργικού συμβουλίου, πα-
ρεμπόδιση της έρευνας υπόθεσης) και οι διατάξεις του Ν. 2472/1997. Παρατηρείται
ότι και στη θεωρία διαμορφώνεται τελευταίως η άποψη περί σωρευτικής εφαρμογής
των διατάξεων των άρθρων 25 παρ. 4 εδ. β’ του Ν. 1756/1988, 5 του Ν. 2690/1999
και του Ν. 2472/1997 και επισημαίνονται οι συνέπειες της σύγχυσης αρμοδιοτήτων
(Διοίκησης, Εισαγγελέα) και της ανασφάλειας δικαίου όταν το ίδιο αίτημα μπορεί να
έχει διαφορετική έκβαση, ανάλογα με το εάν έχει εκδοθεί εισαγγελική παραγγελία
ή όχι4. Εξάλλου, η ερμηνευτική προσέγγιση ότι ο Ν. 2690/1999 δεν παραπέμπει στο
Ν. 2472/1997 δεν είναι κρίσιμο επιχείρημα, διότι εάν και στο μέτρο που ήθελε και
1. Πρβλ. ΣτΕ 3130/2000, σκέψη 5, το οποίο με βάση τις τότε ισχύουσες διατάξεις του άρθρου 16 ν. 1566/1986 και τις
διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1, 5 παρ. 1, 10 παρ. 1 και 20 παρ. 1 του Συντάγματος έκρινε ότι ο ενδιαφερόμενος έχει δι-
καίωμα πρόσβασης στα απόρρητα πρακτικά του υπουργικού συμβουλίου, καθώς αυτά αναφέρονται “προσωπικώς στον
διοικούμενο που τα ζητεί (πρβλ. Ολομ. Σ.Ε. 2139/1993), και, ιδίως, στην ατομική του υπηρεσιακή κατάσταση”.
2. Πρβλ. Απόφαση 25/2005 της Αρχής σχετικά με την οριοθέτηση των πεδίων εφαρμογής της ελευθερίας της πληρο-
φόρησης και του δικαιώματος των πολιτών στην πληροφόρηση -άρθρα 14 παρ. 1 και 5Α Σ- από τη μια, και του δικαιώ-
ματος στην προσωπικότητα και στην προστασία του ιδιωτικού βίου και του δικαιώματος του πληροφοριακού αυτοκαθο-
ρισμού από την άλλη. Από τη σχετική βιβλιογραφία πρβλ. μεταξύ άλλων Γ. ΛΑΖΑΡΑΚΟΣ, Το δικαίωμα πρόσβασης στη
δημόσια πληροφορία, Αθήνα 2006, σελ. 104 – 110 με περαιτέρω παραπομπές.
3. Αντιστοίχως για τα δύο δικαιώματα όπως ρυθμίζονται στους Κανονισμούς 45/2001/ΕΚ και 1049/2001/ΕΚ, τα οποία
προβλέπονται και στα άρθρα 8 και 42 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. πρβλ. ΕΥΡΩΠΑΙΟΣ ΕΠΟΠΤΗΣ
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ, Έγγραφο Αναφοράς “Η πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα και η προστασία δεδομέ-
νων”, Ιούλιος 2005, σελ. 4, 21 και 31 επ., καθώς και την από 30.06.2008 Γνώμη “αναφορικά με την Πρόταση Κανο-
νισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής”, σελ. 5 σκέψη 24, διαθέσιμες στην ιστοσελίδα www.
edps.europa.eu). Πρβλ. και ΠΕΚ, The Bavarian Lager Co. Ltd κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Τ-194/04), 8-11-2007, στην
οποία εξετάζεται ο περιορισμός του δικαιώματος πρόσβασης από το δικαίωμα προστασίας της ιδιωτικής ζωής (σ.σ. και
των προσωπικών δεδομένων). Η υπόθεση εκκρεμεί σε δεύτερο βαθμό ενώπιον του ΔΕΚ.
4. Πρβλ. Σ. ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ, Διαφάνεια της κρατικής δράσης & Προστασία προσωπικών δεδομένων, Αθήνα – Κο-
μοτηνή 2007, σελ. 146 - 150, σελ. 374, σημ. 703, Ε. ΦΥΤΡΑΚΗΣ, Η εισαγγελική παραγγελία χορήγησης εγγράφων,
ΕφημΔΔ 2/2009, σελ. 249 επ. (261-262), ο οποίος επισημαίνει και το πρόβλημα συνταγματικότητας της διάταξης για
την εισαγγελική παραγγελία.
220
μπορούσε ο νομοθέτης να αποκλείσει την εφαρμογή του Ν. 2472/1997, θα έπρεπε

να το ορίζει ρητώς ενόψει και του ότι ο νόμος αυτός θεωρείται εκτελεστικός νόμος
του άρθρου 9Α του Συντάγματος και μεταφέρει στην εσωτερική έννομη τάξη την
Οδηγία 95/46/ΕΚ, στο πεδίο εφαρμογής της οποίας εμπίπτει και το υπό εξέταση ζή-
τημα (βλ. άρθρα 3, 13 και αιτιολογικές σκέψεις 12, 13, 25, 72 της Οδηγίας).
4. Για την εισαγγελική παραγγελία, είτε αυτή χαρακτηριστεί ως δικαστική δι-
άταξη, είτε ως διοικητική πράξη, δεν προβλέπεται ρητώς από νόμο η δυνατότητα
δικαστικής προσβολής της (υπάρχει ενδεχομένως δυνατότητα ελέγχου από ανώ-
τερο εισαγγελέα, όπως προκύπτει από την προαναφερόμενη Γνωμοδότηση 7/2007
Εισ.ΑΠ). Επισημαίνεται ότι η εισαγγελική παραγγελία, ως πράξη προερχόμενη από
όργανο της δικαστικής εξουσίας, δεν προσβάλλεται παραδεκτώς με αίτηση ακυρώ-
σεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας και των διοικητικών δικαστηρίων, τα
οποία εφαρμόζουν παγίως το τυπικό (οργανικό) κριτήριο για το χαρακτηρισμό της
προσβαλλόμενης εκτελεστής πράξης ως εκδοθείσας από διοικητική αρχή (άρθρο
95 παρ. 1 περ. α’ του Συντάγματος)5. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα, όταν ο εισαγγε-
λικός λειτουργός παραγγέλλει τη χορήγηση, τόσο η Διοίκηση (κατά της οποίας
στρέφεται η εισαγγελική παραγγελία) όσο και το πρόσωπο του οποίου τα δεδομέ-
να χορηγούνται σε αιτούντα τρίτο, να στερούνται έννομης δικαστικής προστασίας
(ακόμα και προσωρινής), ενώ ο τρίτος που ζητεί τη χορήγηση δημόσιου εγγράφου
να ικανοποιείται οριστικώς χωρίς προηγούμενο δικαστικό έλεγχο.
5. Τα προβλήματα παράλληλης αρμοδιότητας και ελλείμματος έννομης προστα-
σίας θα αποφεύγονταν, ενώ θα ενισχυόταν η ουσιαστική προστασία του δικαιώμα-
τος γνώσης/πρόσβασης (τρίτων) σε έγγραφα που τηρεί η Διοίκηση σύμφωνα με
τα άρθρα 5Α, 10 του Συντάγματος και 5 του Ν. 2690/1999, εάν αυτή είχε ανατεθεί
σε ανεξάρτητη αρχή με την κατάλληλη στελέχωση6 και τεχνογνωσία, όπως πλέον
συμβαίνει σε άλλες έννομες τάξεις. Για παράδειγμα, στη Μεγάλη Βρετανία και στη
Γερμανία υπάρχει μια ενιαία Αρχή για την προστασία προσωπικών δεδομένων και
τη διασφάλιση της πρόσβασης στη δημόσια πληροφορία, ενώ σε άλλα κράτη-μέλη
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως στη Γαλλία, υπάρχουν δυο αυτοτελείς ανεξάρτητες
αρχές για την προστασία του καθενός εκ των δυο αυτών δικαιωμάτων7.
Η Αρχή, αφού έλαβε υπόψη την εισήγηση και μετά από διεξοδική συζήτηση, εκ-
δίδει την ακόλουθη
Α. Η εισαγγελική παραγγελία είναι δεσμευτική μόνο όταν στο πλαίσιο άσκησης

των καθηκόντων του ο Εισαγγελέας ζητεί την παροχή στοιχείων λόγω άσκησης
ποινικής δίωξης ή όταν τούτο ρητά ορίζεται και επιτάσσεται από το νόμο, ο οποίος
όμως πρέπει να διασφαλίζει και το συνταγματικό δικαίωμα παροχής δικαστικής
5. Ορισμένες αποφάσεις του ΣτΕ υιοθετούν το λειτουργικό κριτήριο για διοικητικής φύσεως πράξεις των οργάνων της
δικαστικής λειτουργίας (ΣτΕ 2011/2003, 3383/2006), χωρίς ωστόσο να έχουν επικρατήσει, όπως προκύπτει από την
πρόσφατη ΣτΕ 3034/2008 Ολ. Το λειτουργικό κριτήριο υιοθετεί και η πιο πρόσφατη ΣτΕ (Ε.Α.) 52/2008 (με μειοψ.).
Πρβλ. και Μ. ΠΙΚΡΑΜΕΝΟ, Το οργανικό κριτήριο υπό το άρθρο 95 παρ. 1 του Συντάγματος και οι αναζητήσεις της νο-
μολογίας, ΕφημΔΔ 2008, σελ. 810 επ. (816-818).
6. Την ανάγκη αυτή επισημαίνει εμμέσως και η από 26/03/1999 Γνωμοδότηση του Εισ. Πρωτ. Αθηνών, αναφέροντας
ότι ο Εισαγγελέας δέχεται καθημερινώς πολυάριθμες (όσον αφορά τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Αθηνών ακόμη και
εκατοντάδες) αιτήσεις χωρίς να γνωρίζει τα ακριβή πραγματικά περιστατικά της κάθε περίπτωσεως.
7. Η θέση αυτή, ειδικότερα δε η προστασία και των δύο δικαιωμάτων από μία Αρχή υποστηρίζεται και από τη θεωρία,
πρβλ. Β. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ, Η πρόσβαση στη δημόσια πληροφορία και η προστασία προσωπικών δεδομένων, Digesta
2005, σελ. 90 επ. (114), Γ. ΛΑΖΑΡΑΚΟΣ, ό.π., σελ. 138, Σ. ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΣ, ό.π., σελ. 379 και 441, Ε. ΦΥΤΡΑΚΗΣ, ό.π.,
σελ. 262, σημ. 101.
221
προστασίας (άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγματος). Ειδικότερα, κατά το στάδιο προ-

καταρκτικής εξέτασης, προανάκρισης ή κύριας ανάκρισης, η αναζήτηση εγγράφων
από τον Εισαγγελέα και τις ανακριτικές αρχές είναι νόμιμη και κρίνεται με βάση τις
διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, οι οποίες ως ειδικές κατισχύουν του Ν.
2472/1997. Οι εισαγγελικές αρχές μπορούν να ασκούν διοικητικά καθήκοντα συ-
ναφή προς τη λειτουργία της δικαιοσύνης (βλ. άρθρο 25 παρ. 1 του Ν. 1756/1988),
αλλά δεν έχουν εξουσία υποκατάστασης στα έργα της δημόσιας διοίκησης, δε-
δομένου ότι το Σύνταγμα (άρθρο 94 παρ. 4) επιτρέπει (κατά διασταύρωση των
εξουσιών) την ανάθεση αρμοδιοτήτων διοικητικής φύσης μόνον σε δικαιοδοτικά
όργανα (πολιτικά και διοικητικά δικαστήρια). Έτσι, στην προκειμένη περίπτωση της
αρμοδιότητας που προβλέπεται στο άρθρο 25 παρ. 4 του Ν. 1756/1988, πρέπει να
γίνει δεκτό ότι η εισαγγελική παραγγελία δεσμεύει τη Διοίκηση με την έννοια ότι
αποτελεί επιτακτική εντολή προς διερεύνηση του αιτήματος χορήγησης του δημο-
σίου εγγράφου. Ως εκ τούτου, η εισαγγελική παραγγελία υποχρεώνει τη Διοίκηση
σε σαφή και αιτιολογημένη (αρνητική ή θετική) απάντηση προς τον αιτούντα, ήτοι
έκδοση εκτελεστής διοικητικής πράξης μετά από έρευνα της υπόθεσης ή νέα έρευ-
να στην περίπτωση που έχει προηγηθεί άρνηση της Διοίκησης. Εάν η Διοίκηση πα-
ραλείψει να εκδώσει ρητή πράξη, μετά την πάροδο εικοσαημέρου (άρθρο 5 παρ. 6
του ΚΔΔιαδ, όπως ισχύει) από την περιέλευση της εισαγγελικής παραγγελίας, τότε
στοιχειοθετείται παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας, προσβαλλόμενη με
αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας (πρβλ. ΣτΕ 2376/96,
205/2000, 1944/2003). Η παράλειψη αυτή της Διοίκησης θα μπορούσε ενδεχο-
μένως να θεμελιώσει και ποινική ευθύνη λόγω μη συμμόρφωσης σε εισαγγελική
παραγγελία με το ως άνω, ωστόσο, εννοιολογικό περιεχόμενο (υποχρέωση της
Διοίκησης σε απάντηση). Επιπροσθέτως, επισημαίνεται ότι η αποδοχή του δεσμευ-
τικού χαρακτήρα της εισαγγελικής παραγγελίας υπό την έννοια ότι συνεπάγεται
την υποχρεωτική χορήγηση του εγγράφου από τη Διοίκηση προκαλεί, όπως ορθώς
υποστηρίζεται στην Εισήγηση, έλλειμμα δικαστικής προστασίας.
Β. Σε περίπτωση που η Διοίκηση έχει εύλογες αμφιβολίες σχετικά με την εφαρ-
μογή του Ν. 2472/1997 μπορεί να απευθυνθεί στην Αρχή, ενημερώνοντας παράλ-
ληλα και τον αιτούντα (π.χ. κοινοποιώντας σε αυτόν το έγγραφο ερώτημα που θα
υποβάλει στην Αρχή). Ακολούθως, εάν η Αρχή κρίνει ότι η χορήγηση των ζητη-
θέντων στοιχείων δεν συνάδει με τις διατάξεις του Ν. 2472/1997, η κρίση αυτή
είναι δεσμευτική για το διοικητικό όργανο, υποκείμενη όμως σε δικαστικό έλεγχο
κατόπιν ασκήσεως αιτήσεως ακυρώσεως από τον ενδιαφερόμενο ή και τη Διοί-
κηση. Αντιθέτως, εάν η Αρχή κρίνει ότι η εν λόγω χορήγηση επιτρέπεται, ήτοι ότι
δεν υπάρχει κώλυμα από το Ν. 2472/1997, η κρίση αυτή παρέχει τη δυνατότητα στη
Διοίκηση να χορηγήσει τα αιτούμενα στοιχεία, συνεκτιμώντας τις λοιπές νόμιμες
προϋποθέσεις και τα πραγματικά περιστατικά που δεν εκτιμήθηκαν από την Αρχή
προφανώς για το λόγο ότι δεν συνδέονται με την εφαρμογή του Ν. 2472/1997. Η
τυχόν αρνητική πράξη της Διοίκησης υπόκειται σε δικαστικό έλεγχο. Στην ελληνική
έννομη τάξη δεν προβλέπεται ακόμη ειδικό θεσμικό όργανο προστασίας του δικαι-
ώματος πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα, όπως συμβαίνει σε άλλα κράτη-μέλη
της Ευρωπαϊκής Ένωσης (π.χ. Γαλλία, Μεγάλη Βρετανία, Γερμανία) και συνεπώς
μόνον τα δικαστήρια έχουν την εξουσία να επιβάλουν στη δημόσια διοίκηση υπο-
χρέωση χορήγησης δημοσίου εγγράφου.
Γ. Καθόσον αφορά τα ευαίσθητα προσωπικά δεδομένα, κατά την έννοια του άρ-
θρου 2 στοιχ. β’ του Ν. 2472/1997, για τη χορήγησή τους σε ενδιαφερόμενο, ενέρ-
222
γεια που συνιστά επεξεργασία, απαιτείται σύμφωνα με το άρθρο 7 παρ. 2 του ιδίου
νόμου προηγούμενη άδεια της Αρχής. Εάν η Διοίκηση προβεί στη χορήγηση των
στοιχείων χωρίς να έχει προηγηθεί η άδεια της Αρχής, παραβιάζει την ως άνω διά-
ταξη και υπόκειται στις προβλεπόμενες από το άρθρο 21 του Ν. 2472/1997 διοικητικές
κυρώσεις. Συνεπώς, η εισαγγελική παραγγελία δεν πρέπει να εκτείνεται σε ευαίσθη-
τα δεδομένα (π.χ. δεδομένα υγείας). Όταν ο Εισαγγελέας εξετάζει αίτημα πολίτη για
χορήγηση και ευαίσθητων δεδομένων, θα πρέπει να διαβιβάζει την σχετική αίτηση
προς τη Διοίκηση με τη σημείωση ότι οφείλει να ζητήσει την άδεια της Αρχής.
Δ. Περαιτέρω, καθόσον αφορά έγγραφα που περιέχουν απλά ή ευαίσθητα προ-
σωπικά δεδομένα του ίδιου του αιτούντος (υποκειμένου των δεδομένων), ισχύουν
τα εξής: Το δικαίωμα πρόσβασης προβλέπεται ειδικότερα στο άρθρο 12 του Ν.
2472/1997 και κάθε σχετικό αίτημα θα πρέπει να ικανοποιείται από τη Διοίκηση με
βάση αυτή τη διάταξη και όχι τη διάταξη του άρθρου 5 του Ν. 2690/1999 (πρβλ. και
ΣτΕ 3130/2000). Η Διοίκηση, μάλιστα, θα πρέπει να λαμβάνει αυτεπαγγέλτως υπό-
ψη το δικαίωμα του αιτούντος για πρόσβαση στα προσωπικά του δεδομένα σύμφω-
να με το άρθρο 12 του Ν. 2472/1997, ακόμη και όταν το ίδιο το υποκείμενο υποβάλει
την αίτησή του με βάση το άρθρο 5 του Ν. 2690/1999, καθώς μπορεί να μη γνωρίζει
το ειδικότερο δικαίωμα πρόσβασης που του παρέχει ο Ν. 2472/1997 (πρβλ. Ευρω-
παίο Επόπτη Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, στην από 30.06.2008 προα-
ναφερθείσα Γνώμη του, ό.π., σελ. 13, σκέψεις 64-67, διαθέσιμη στην ιστοσελίδα
www.edps.europa.eu). Εάν η Διοίκηση αρνείται να ικανοποιήσει το δικαίωμα του
αιτούντος, υποκειμένου των δεδομένων, οφείλει σύμφωνα με το άρθρο 12 παρ. 4
του Ν. 2472/1997 να κοινοποιήσει την απάντησή της αυτή στην Αρχή και να ενη-
μερώσει τον αιτούντα ότι έχει δικαίωμα να προσφύγει στην Αρχή. Παράλληλα, η
τυχόν άρνηση της Διοίκησης υπόκειται και στον έλεγχο των αρμόδιων δικαστηρίων.
E. Τέλος, όπως επισημαίνεται και στην τελευταία ετήσια έκθεση της Αρχής
(2008), η διαχείριση από τη Δημόσια Διοίκηση αιτημάτων πρόσβασης σε δημόσια
έγγραφα δημιουργεί σημαντική ενασχόληση στην Αρχή και σε άλλες ανεξάρτητες
αρχές (π.χ. Συνήγορο του Πολίτη). Η Δημόσια Διοίκηση διστάζει ή και δυστροπεί
να εφαρμόσει ευθέως την κείμενη νομοθεσία. Η παράλληλη ισχύς διαφορετικών
ρυθμίσεων για την πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα (άρθρο 5 του ΚΔΔιαδ και άρ-
θρο 25 παρ. 4 του Ν. 1756/1988) και για την προστασία προσωπικών δεδομένων
(Ν. 2472/1997) δημιουργεί ερμηνευτικές δυσχέρειες που δικαιολογούν εν μέρει
τους δισταγμούς των διοικητικών οργάνων. Για την εναρμόνιση των σχετικών ρυθ-
μίσεων και τη θέσπιση σαφών κανόνων, ως προς τις προϋποθέσεις και τη διαδικα-
σία χορήγησης δημοσίων εγγράφων, απαιτείται νέα νομοθετική ρύθμιση, καθώς η
προβλεπόμενη από το άρθρο 14 του Ν. 3448/2006 διοικητική (και όχι νομοθετική)
κωδικοποίηση δεν αρκεί.
223
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ
ΔΙΑΤΑΓΕΣ
ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΙΑΤΑΓΗ 3/2009
ΑΜΕΣΗ ΑΝΑΣΤΟΛΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΙΚΟΝΑΣ ΣΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ

ΧΡΟΝΟ ΚΑΙ ΜΕ ΣΥΝΕΧΗ ΡΟΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΙΣΟΔΟΥΣ ΤΩΝ ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ ΓΡΑΦΕΙΩΝ
ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ.
Η ΑΡΧΗ ΕΛΑΒΕ ΥΠΟΨΗ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ:

Με την υπ’ αρ. πρωτ. Γ/ΕΙΣ/5452/16.09.2009 ηλεκτρονική αίτηση ιδιώτη έγινε
καταγγελία προς την Αρχή ότι στον ειδησεογραφικό διαδικτυακό τόπο www.....gr
μεταδίδεται εικόνα σε πραγματικό χρόνο και με συνεχή ροή από τις εισόδους των
κεντρικών γραφείων των πολιτικών κομμάτων της Νέας Δημοκρατίας (επί της οδού
Ρηγίλλης) και του ΠΑ.ΣΟ.Κ. (επί της οδού Ιπποκράτους). Στις μεταδιδόμενες ει-
κόνες εμφανίζονται και περαστικοί που διέρχονται από τα σημεία αυτά. Σύμφωνα
με όσα αναφέρονται στη σελίδα επικοινωνίας του παραπάνω διαδικτυακού τόπου,
υπεύθυνος επικοινωνίας είναι ο δημοσιογράφος Α.
Στα πλαίσια εξέτασης της εν λόγω καταγγελίας, κατόπιν εντολής του Προέ-
δρου της Αρχής, επιβεβαιώθηκε από τους εισηγητές ελεγκτές πως η συγκεκριμέ-
νη ιστοσελίδα μεταδίδει εικόνα και ήχο, χαμηλής έντασης, σε συνεχή ροή από τις
εισόδους των προαναφερθέντων γραφείων πολιτικών κομμάτων. Συγκεκριμένα, η
λήψη γίνεται με τρόπο τέτοιο ώστε τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά, τόσο των δι-
ερχομένων όσο και των εισερχομένων και εξερχομένων στα εν λόγω γραφεία, να
είναι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, ευδιάκριτα.
Οι πληροφορικοί ελεγκτές Γ. Ρουσόπουλος και Κ. Λιμνιώτης επισκέφτηκαν τα
συγκεκριμένα κεντρικά σημεία της Αθήνας την Τρίτη 22.09.2009, όπου διαπίστω-
σαν την ύπαρξη φορητών καμερών (πρόκειται για μικρού μεγέθους κάμερες χει-
ρός), τοποθετημένων πάνω σε τρίποδες στήριξης, σε πολύ μικρή απόσταση από τις
εισόδους των ανωτέρω κεντρικών πολιτικών γραφείων των κομμάτων. Ειδικότερα,
για το γραφείο της Ν.Δ. της οδού Ρηγίλλης η κάμερα είναι τοποθετημένη στο απέ-
ναντι πεζοδρόμιο, σε απόσταση 15 μέτρων κατά προσέγγιση από την κεντρική θύρα
εισόδου των γραφείων του κόμματος, ενώ η κάμερα της οδού Ιπποκράτους βρίσκε-
ται περί τα 3 μέτρα από την αντίστοιχη είσοδο των γραφείων του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Και στις
δύο περιπτώσεις οι κάμερες είναι εμφανείς στο κοινό, συνδεδεμένες με έναν φο-
ρητό ηλεκτρονικό υπολογιστή, ο οποίος διαθέτει ασύρματη δικτυακή σύνδεση και
είναι σε κοινή θέα. Επίσης, και στις δύο τοποθεσίες υπήρχε, κατά τη στιγμή διέλευ-
σης των ελεγκτών, φυσικό πρόσωπο που επέβλεπε τη λειτουργία του προαναφερ-
θέντος συστήματος. Σε κανένα από τα δύο σημεία οι ελεγκτές δεν εντόπισαν κά-
ποια σήμανση, η οποία να ενημερώνει τους πολίτες για την ύπαρξη της κάμερας ή
για τα δικαιώματά τους.
Η Αρχή κάλεσε τον υπεύθυνο του διαδικτυακού τόπου www.....gr να αποστείλει
εγγράφως τις απόψεις του για τα διαλαμβανόμενα και να απαντήσει σε συγκεκρι-
μένα ερωτήματα, προκειμένου να κριθεί κατ’ εφαρμογή του άρθρου 19 παρ. 7α του
ν. 2472/1997 η νομιμότητα της παραπάνω μετάδοσης. Συγκεκριμένα η Αρχή έθεσε
στον υπεύθυνο τα εξής ερωτήματα:
«α) Για ποιο σκοπό γίνεται η συνεχής ζωντανή αναμετάδοση εικόνας και ήχου
στο διαδίκτυο και αν τούτο είναι απολύτως αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού
που επιδιώκεται.
β) Εάν τα μεταδιδόμενα δεδομένα εικόνας και ήχου αποθηκεύονται και σε κατα-
φατική περίπτωση για ποιον συγκεκριμένο σκοπό.
226
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΓΕΣ
γ) Εάν η εν λόγω επεξεργασία διενεργείται με την έγκριση ή την αρωγή (π.χ. πα-
ροχή ηλεκτροδότησης) των δύο πολιτικών κομμάτων.
δ) Για ποιό χρονικό διάστημα σχεδιάζετε να παρέχετε την εν λόγω διαδικτυακή
υπηρεσία».
Σε απάντηση του εγγράφου της Αρχής ο Α υπεύθυνος επικοινωνίας του διαδι-
κτυακού τόπου www.....gr, υπέβαλε το από 28.09.2009 υπόμνημα, στο οποίο μετα-
ξύ άλλων αναφέρει: «Σκοπός της αναμετάδοσης αυτής στο διαδικτυακό μας τόπο
ήταν ενόψει του προεκλογικού αγώνα και της οξείας αντιπαράθεσης των δύο μεγά-
λων κομμάτων να καταγράφουμε τις προεκλογικές ζυμώσεις, και τυχόν δηλώσεις
εισερχομένων και εξερχομένων πολιτικών παραγόντων». Επίσης διαβεβαίωσε ότι
μετέδιδε τις εικόνες χωρίς να γνωρίζει την τυχόν αντίθεση προς το νόμο της ενέρ-
γειας αυτής και ότι από τη στιγμή που η Αρχή επιλήφθηκε του θέματος διέκοψε
άμεσα τη μετάδοση μέχρι την έκδοση της απόφασης της Αρχής.
Κατά την συνεδρίαση της 28.09.2009 παρέστη ως πληρεξούσια δικηγόρος του
Α η Ευγενία Παναγιωτοπούλου, η οποία ανέπτυξε και προφορικά τις απόψεις του
υπευθύνου επεξεργασίας και απάντησε στις ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν. Ειδι-
κότερα, μεταξύ άλλων, η δικηγόρος διευκρίνισε ότι ο διαδικτυακός τόπος www.....gr
παρέχει δημοσιογραφική ενημέρωση με προβολή ειδήσεων, με ανάρτηση άρθρων
κλπ. Ο σκοπός της υπό κρίση μετάδοσης των εικόνων ήταν η άμεση ενημέρωση του
κοινού και η μετάδοση αυτή γινόταν σε πραγματικό χρόνο κατά μεγάλα χρονικά δι-
αστήματα χωρίς σχόλια. Ωστόσο αφενός διακόπηκε άμεσα η αναμετάδοση των ει-
κόνων στο διαδίκτυο και αφετέρου αποσύρθηκαν οι επίμαχες κάμερες μέχρι την
έκδοση της απόφασης της Αρχής. Η συνεδρίαση της 28.09.2009 μετά την ακρόαση
της Ευγενίας Παναγιωτοπούλου διακόπηκε λόγω του προχωρημένου της ώρας και
η εξέταση της υπόθεσης συνεχίστηκε με την ίδια σύνθεση την 30.09.2009.
Η Αρχή, μετά από εξέταση όλων των στοιχείων του φακέλου, αφού άκουσε τους
εισηγητές ελεγκτές και κατόπιν διεξοδικής συζήτησης,

1. Επειδή στο άρθρ. 19 παρ. 7Α του ν. 2472/1997 ορίζεται ότι, όταν η προστα-
σία του ατόμου από την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων επιβάλλει την άμε-
ση λήψη απόφασης, ο Πρόεδρος μπορεί να εκδίδει προσωρινή διαταγή για άμεση,
ολική ή μερική, αναστολή της επεξεργασίας, η οποία ισχύει μέχρι την έκδοση της
οριστικής απόφασης από την Αρχή. Σύμφωνα με το τελευταίο εδάφιο της προανα-
φερόμενης διάταξης «Την παραπάνω αρμοδιότητα έχει και η Αρχή, όταν επιλαμβά-
νεται του θέματος».
2. Επειδή τα δεδομένα εικόνας και φωνής, εφόσον τα πρόσωπα αναγνωρίζονται,
αποτελούν προσωπικά δεδομένα των προσώπων στα οποία αναφέρονται. Η μετά-
δοση στο διαδίκτυο εικόνας και ήχου συνιστά επεξεργασία προσωπικών δεδομένων
κατά την έννοια του άρθρου 2 στοιχ. δ΄ του ν. 2472/1997 και μάλιστα τουλάχιστον εν
μέρει αυτοματοποιημένη (πρβλ. απόφαση ΔΕΚ της 06.11.2003 σε υπόθεση C-101/01,
Lindqvist, σκέψεις 25-27, σύμφωνα με την οποία “η αναγραφή στοιχείων σε ιστοσε-
λίδα του Διαδικτύου προϋποθέτει, σύμφωνα με τις εφαρμοζόμενες σήμερα τεχνικές
και μηχανογραφικές διαδικασίες, την εκτέλεση μιας εργασίας τοποθετήσεως της
σελίδας αυτής σε ένα διακομιστή του Διαδικτύου (server), καθώς και τις αναγκαίες
εργασίες για να μπορούν να έχουν πρόσβαση στη σελίδα αυτή τα πρόσωπα που
συνδέονται με το Διαδίκτυο. Οι εργασίες αυτές πραγματοποιούνται, τουλάχιστον εν
μέρει, κατά τρόπο αυτοματοποιημένο”. Το ΔΕΚ καταλήγει ότι η εργασία αυτή συνι-
227
στά αυτοματοποιημένη, εν όλω ή εν μέρει, επεξεργασία δεδομένων προσωπικού

χαρακτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 3 παρ. 1 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ. Συνε-
πώς, ως αυτοματοποιημένη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων υπόκειται στους
όρους και στις προϋποθέσεις του ν. 2472/1997, όπως ορίζει το άρθρο 3 παρ. 1 του
παραπάνω νόμου.
3. Επειδή κατά το άρθρο 4 παρ. 1 του ιδίου νόμου «Τα δεδομένα προσωπικού χα-
ρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει: α) Να συλλέγονται κατά τρό-
πο θεμιτό και νόμιμο για καθορισμένους, σαφείς και νόμιμους σκοπούς και να υφί-
στανται θετική και νόμιμη επεξεργασία εν όψει των σκοπών αυτών. β) Να είναι συ-
ναφή, πρόσφορα και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν όψει των
σκοπών της επεξεργασίας. γ)….». Στο άρθρο αυτό τίθενται οι γενικές προϋποθέσεις
για τη νομιμότητα της επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων, ιδίως εν όψει των θε-
μελιωδών αρχών του σκοπού και της αναλογικότητας.
4. Επειδή ο διαδικτυακός τόπος www.....gr του δημοσιογράφου Α είναι ειδησεο-
γραφικός και παρέχει ενημέρωση (με προβολή ειδήσεων, συνεντεύξεων, με ανάρ-
τηση άρθρων κλπ.). Η ζωντανή μετάδοση της εικόνας από τις εισόδους των κεντρι-
κών γραφείων των πολιτικών κομμάτων, από σημεία δηλαδή δημοσιογραφικού εν-
διαφέροντος τουλάχιστον σε μία προεκλογική περίοδο, μέσω του παραπάνω ειδη-
σεογραφικού διαδικτυακού τόπου είναι ενημερωτική και στοχεύει σε έναν εναλλα-
κτικό τρόπο, σε σχέση με το δημοσιογραφικό ρεπορτάζ, ενημέρωσης του κοινού.
Επειδή ο σκοπός της ενημέρωσης του κοινού με τη μετάδοση της παραπάνω ει-
κόνας στο διαδίκτυο είναι καταρχήν νόμιμος. Ειδικότερα εμπίπτει στην ελευθερία
της έκφρασης, η οποία κατοχυρώνεται από το άρθρο 14 παρ. 1 του Σ., το άρθρο 10
παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το άρθρο 19 παρ.
2 του κυρωθέντος με το ν. 2462/1997 Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πο-
λιτικά δικαιώματα. Ωστόσο, η ελευθερία της έκφρασης και μετάδοσης πληροφορι-
ών κάθε είδους και με κάθε μέσο, όπως στον κυβερνοχώρο, υπόκειται σε περιορι-
σμούς, που προβλέπονται στο νόμο και είναι απαραίτητοι προς διασφάλιση των δι-
καιωμάτων των άλλων προσώπων σε μια δημοκρατική κοινωνία (βλ. άρθρα 14 παρ.
1 Σ., άρθρο 10 παρ. 2 ΕΣΔΑ, άρθρο 19 παρ. 3 ΔΣΑΠΔ), όπως προς διασφάλιση της
προστασίας των προσωπικών τους δεδομένων.
5. Επειδή, το δικαίωμα προστασίας των προσωπικών δεδομένων (άρθρο 9Α Σ)
που διασφαλίζει η Αρχή ρυθμίζεται με τις διατάξεις του ν. 2472/1997, ο οποίος προ-
βλέπει τους όρους και τις προϋποθέσεις της νόμιμης επεξεργασίας προσωπικών
δεδομένων. Σύμφωνα δε με το άρθρο 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997 απαραίτη-
τος όρος για τη νομιμότητα της επεξεργασίας των προσωπικών δεδομένων αποτε-
λεί η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας στις ειδικότερες εκφάνσεις της.
6. Επειδή, η συνεχής ή κατά μεγάλα χρονικά διαστήματα ζωντανή μετάδοση ει-
κόνας στο διαδίκτυο, που επιτρέπει - όπως διαπιστώθηκε - την αναγνώριση όλων
των προσώπων που διέρχονται από τους κοινόχρηστους χώρους (οδοί, πεζοδρόμια)
έμπροσθεν των εισόδων των κεντρικών γραφείων των δύο πολιτικών κομμάτων δεν
δικαιολογείται από την ανάγκη ενημέρωσης του κοινού για τις πολιτικές ζυμώσεις τις
προεκλογικής περιόδου. Έτσι, η μετάδοση στο διαδίκτυο της εικόνας των διερχομέ-
νων προσώπων υπερβαίνει τον σκοπό της ενημέρωσης του κοινού για θέματα πο-
λιτικού ενδιαφέροντος και αντίκειται στο άρθρο 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997.
Αλλά και η μετάδοση στο διαδίκτυο της εικόνας αδιακρίτως όλων των εισερχομέ-
νων/εξερχομένων στα κεντρικά γραφεία των πολιτικών κομμάτων δεν μπορεί να γί-
νει δεκτό ότι δικαιολογείται από την ανάγκη ενημέρωσης του κοινού για τις πολιτικές
228
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ - ΠΡΟΣΩΡΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΓΕΣ
ζυμώσεις, η οποία υφίσταται πράγματι μόνο αναφορικά με τα πολιτικά πρόσωπα και

τα πρόσωπα που εν γένει διαδραματίζουν ρόλο στη δημόσια ζωή (όπως βουλευτές,
υποψήφιοι βουλευτές πολιτευτές, στελέχη των κομμάτων και άλλα δημόσια πρόσω-
πα). Κατά συνέπεια, έτσι όπως γίνεται αδιάκριτα, αντίκειται στην αρχή της αναλογι-
κότητας (άρθρο 4 παρ. 1 στοιχ. β΄ του ν. 2472/1997).
7. Επειδή η υπό κρίση επεξεργασία μετάδοσης εικόνας στο διαδίκτυο δεν περιο-
ρίζεται στα πολιτικά πρόσωπα που εισέρχονται και εξέρχονται από τα κεντρικά γρα-
φεία των δύο κομμάτων, αλλά προβάλλει προσωπικά δεδομένα ατόμων, που δεν
είναι απολύτως αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού της ενημέρωσης του κοινού
με τα προεκλογικά δρώμενα. Με το δεδομένο ότι η κρινόμενη επεξεργασία δεν επι-
τυγχάνει με κατάλληλα τεχνητά μέσα (π.χ. θόλωση προσώπων) την ενημέρωση του
κοινού μόνο για τα δημόσια πρόσωπα, πρέπει να ανασταλεί στο σύνολό της.

Διατάσσει την άμεση αναστολή της κρινόμενης επεξεργασίας.
229
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ
ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
ΑΠΟΦΑΣΗ 46/2009 (ΦΕΚ Β 1353/2009)
ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 1122/2000 ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΛΕΙΣΤΑ ΚΥΚΛΩ-

ΜΑΤΑ. ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΧΡΟΝΟΥ ΤΗΡΗΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΥΚΛΩΜΑΤΟΣ,
ΟΤΑΝ ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΑΝΤΙΚΑΝΟΝΙΚΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ.
Η ΑΡΧΗ ΕΛΑΒΕ ΥΠΟΨΗ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ:

Η Αρχή έχει εκδώσει την απόφαση 40/2001 σύμφωνα με την οποία επιτρέπε-
ται στα τραπεζικά ιδρύματα η τήρηση των δεδομένων κλειστών κυκλωμάτων τηλε-
όρασης για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των σαράντα πέντε (45) ημερών.
Η Αρχή έχει γίνει αποδέκτης αιτημάτων από τραπεζικά ιδρύματα για επιπλέον παρά-
ταση του χρόνου τήρησης. Τα τραπεζικά ιδρύματα, σε αρκετές περιπτώσεις, επικα-
λούνται ότι το χρονικό διάστημα αυτό είναι αρκετά μικρό ώστε ο υπεύθυνος επεξερ-
γασίας να προβεί στην άντληση των στοιχείων που απαιτούνται για τη διερεύνηση
τραπεζικής απάτης με σκοπό τη δικαστική δίωξη των δραστών. Σε άλλες περιπτώ-
σεις, τα τραπεζικά ιδρύματα ζητούν την παράταση του χρόνου τήρησης των δεδομέ-
νων αυτών για την επίλυση θεμάτων οικονομικών διαφορών με πελάτες τους, όπου
τα στοιχεία του κλειστού κυκλώματος χρησιμοποιούνται για την επίλυση οικονομι-
κής διαφοράς.

Όπως ορίζεται στο άρθρο 4, παρ. 1, δ’ του ν. 2472/1997 τα δεδομένα προσωπι-
κού χαρακτήρα για να τύχουν νόμιμης επεξεργασίας πρέπει να διατηρούνται σε
μορφή που να επιτρέπει τον προσδιορισμό της ταυτότητας των υποκειμένων τους
μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου που απαιτείται, κατά την κρίση της Αρχής, για
την πραγματοποίηση των σκοπών της συλλογής τους και της επεξεργασίας τους.
Στην περίπτωση του χρόνου τήρησης των δεδομένων κλειστού κυκλώματος από
τραπεζικά ιδρύματα είχε επιτραπεί με την απόφαση 40/2001 της Αρχής η τήρηση
των δεδομένων για 45 ημέρες, με βάση τα αιτήματα των τραπεζικών ιδρυμάτων, με
σκοπό α) την πρόληψη και την αποτροπή εγκληματικών ενεργειών και β) την επί-
λυση διενέξεων που προκύπτουν σε περιπτώσεις αμφισβήτησης οικονομικών συ-
ναλλαγών. Όπως αναφέρεται στην εν λόγω απόφαση, το χρονικό διάστημα των 15
ημερών είναι ανεπαρκές, καθώς οι τράπεζες εκδίδουν αποσπάσματα κίνησης λο-
γαριασμών κάθε μήνα.
Από το έτος 2001, έχουν εμφανισθεί περισσότερο εξειδικευμένες και συνδυα-
σμένες μέθοδοι απάτης σε τραπεζικά καταστήματα, οι οποίες απαιτούν προσεκτι-
κότερη ανάλυση των δεδομένων, σε πρώτη φάση από τις υπηρεσίες της Τράπεζας
και κατόπιν από τις αρμόδιες δικαστικές και αστυνομικές Αρχές. Επίσης, στην περί-
πτωση αμφισβήτησης οικονομικής συναλλαγής πρέπει να δίνεται η δυνατότητα επί-
λυσης της διαφοράς, σε πρώτη φάση μεταξύ πελάτη και τράπεζας και αν αυτό δεν
καταστεί δυνατό, τότε δικαστικά. Το χρονικό διάστημα τόσο για την ανάλυση των
δεδομένων, όσο και για την πιθανή εξωδικαστική επίλυση διαφοράς πρέπει όμως
να είναι περιορισμένο.
Όπως επίσης ορίζεται στο εδάφιο β’ του ανωτέρω άρθρου τα δεδομένα πρέπει
να είναι συναφή, πρόσφορα, και όχι περισσότερα από όσα κάθε φορά απαιτείται εν
όψει των σκοπών της επεξεργασίας. Συνεπώς, τυχόν διατήρηση δεδομένων, πέραν
των 45 ημερών, για τους ανωτέρω σκοπούς πρέπει να περιορίζεται μόνο στα συ-
γκεκριμένα, προς διερεύνηση, συμβάντα και να μην περιλαμβάνει όλα τα δεδομέ-
236
ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2009 - ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ
να που συλλέγονται μέσω των κλειστών κυκλωμάτων των Τραπεζών. Έτσι η Αρχή
κρίνει, κατά πλειοψηφία, ότι τα τμήματα των δεδομένων που είναι απαραίτητα για
τη διερεύνηση της διαπιστωθείσας αντικανονικής οικονομικής ενέργειας πρέπει να
διατηρούνται, πέραν του 45νθημέρου, για ένα ακόμη 30νθήμερο.

Η Αρχή τροποποιεί την απόφαση 40/2001 και την οδηγία 1122/2000 για τα κλει-
στά κυκλώματα τηλεόρασης ως εξής:
Το εδάφιο Ε, της παρ. 2 του άρθρου 1 της οδηγίας 1122/2000 για τα κλειστά κυ-
κλώματα τηλεόρασης (ΦΕΚ Β’ 1234/9-10-2000), όπως τροποποιήθηκε μεταγενέ-
στερα (ΦΕΚ Β’ 387/2-4-2003 και 1072/29-7-2005), αντικαθίσταται ως εξής:
«αα) Εφ΄ όσον αποθηκεύονται με οποιονδήποτε τρόπο, δεδομένα που συλλέ-
γονται δεν θα πρέπει να διατηρούνται για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από αυτό
που κάθε φορά απαιτείται για τον επιδιωκόμενο σκοπό και πάντως όχι πέραν των
15 ημερών.
ββ) Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δύνανται να διατηρούν τα δεδομένα για χρο-
νικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των 45 ημερών. Αν κατά το χρονικό διάστημα αυτό
καταγραφούν περιστατικά οργανωμένης οικονομικής απάτης ή αμφισβήτησης οι-
κονομικής συναλλαγής, τα σχετικά τμήματα των δεδομένων του κλειστού κυκλώ-
ματος δύναται να διατηρηθούν για επιπλέον 30 ημέρες, εφόσον το αρχικό χρονικό
διάστημα δεν επαρκεί για τη διερεύνηση των περιστατικών αυτών.
γγ) Σε εξαιρετικές περιπτώσεις επιτρέπεται διατήρηση των δεδομένων πέραν
των ανωτέρω οριζομένων χρονικών διαστημάτων μόνο με ειδική άδεια της Αρχής.
Αιτήματα για παράταση του αρχικού διαστήματος τήρησης των δεδομένων των
45 ημέρων που είναι εκκρεμή στην Αρχή έως την ημερομηνία έκδοσης της απόφα-
σης, υπόκεινται στη ρύθμιση της παρούσης. Τα αιτούντα χρηματοπιστωτικά ιδρύμα-
τα μπορούν να τηρήσουν τα δεδομένα των συγκεκριμένων περιστατικών για χρονι-
κό διάστημα έως 30 ημέρες από την κοινοποίηση της απόφασης».
Η παρούσα απόφαση πρέπει να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
237
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ: ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ / ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
ΚΗΦIΣΙΑΣ 1-3, 115 23 ΑΘΗΝΑ
www.dpa.gr, e-mail: contact@dpa.gr
ΚΗΦIΣΙΑΣ 1-3, 115 23 ΑΘΗΝΑ

www.dpa.gr, e-mail: contact@dpa.gr

Dec	JAN	Feb
	19
2024	2025	2026

ΕΚΘΕΣΗ ΑΡΧΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΤΟΣ 2009

Uploaded by

Copyright:

Available Formats

ΕΚΘΕΣΗ ΑΡΧΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΤΟΣ 2009

Uploaded by

Document Information

Copyright

Available Formats

Share this document

Share or Embed Document

Sharing Options

Did you find this document useful?

Is this content inappropriate?

Copyright:

Available Formats

ΕΚΘΕΣΗ ΑΡΧΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΕΤΟΣ 2009

Uploaded by

Copyright:

Available Formats

ΑΡΧΗ

1.1. Αποστολή και Αρμοδιότητες της Αρχής ............................................................................ 10

2. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ .................................................................................................................. 17

3. ΤΟΜΕΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ........................................................................................................ 31

3.1. Εθνική Άμυνα και Δημόσια Τάξη ......................................................................................... 32

3.9.2. Βιομετρικά στοιχεία ...................................................................................................... 80

4. ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ................................................................................................................ 87

4.1. Ομάδα Εργασίας του Άρθρου 29 της Οδηγίας 95/46/ΕΚ ........................................ 88

5. ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ..................................................................................................... 107

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ......................................................................................................................................... 113

Αποφάσεις ............................................................................................................................................. 115

Απόφαση 10/2009 .............................................................................................................................. 116

Απόφαση 34/2009 .............................................................................................................................. 123

Απόφαση 43/2009 ............................................................................................................................. 130

Απόφαση 56/2009 .............................................................................................................................. 133

Απόφαση 57/2009 .............................................................................................................................. 137

Απόφαση 59/2009 ............................................................................................................................. 141

Απόφαση 74/2009 ............................................................................................................................. 147

Απόφαση 75/2009 ............................................................................................................................. 151

Απόφαση 77/2009 ............................................................................................................................. 156

Απόφαση 83/2009 ............................................................................................................................. 160

Απόφαση 90/2009 ............................................................................................................................. 164

Απόφαση 91/2009 .............................................................................................................................. 166

Γνωμοδοτήσεις .................................................................................................................................... 173

Γνωμοδότηση 1/2009 ........................................................................................................................ 174

Γνωμοδότηση 2/2009 ....................................................................................................................... 191

Γνωμοδότηση 3/2009 ....................................................................................................................... 216

Προσωρινές Διαταγές .................................................................................................................... 225

Προσωρινή διαταγή 3/2009 ......................................................................................................... 226

Νομοθετικές ρυθμίσεις ................................................................................................................... 231

Απόφαση 46/2009 (ΦΕΚ Β 1353/2009) .................................................................................. 236

1.1. ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη ανεξάρτητη

1.2. ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ

Λεωνίδας Κοτσαλής, Καθηγητής Πανεπιστημίου, με αναπληρωτή του τον Δημή-

1.3. ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ

των πρακτικών των συνεδριάσεων, τη δακτυλογράφηση κάθε είδους κειμένων, την

1.4. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ως ανεξάρτητη διοικη-

1.5. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ, ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα σοβαρά λειτουργικά προβλήματα που είχαν παρατεθεί στις εκθέσεις των

τος πλήρους απασχόλησης, η μεταβολή του υπηρεσιακού καθεστώτος των ελεγκτών

Στην ενότητα αυτή περιέχονται στατιστικά στοιχεία τα οποία αναφέρονται στα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Κατηγοριοποίηση εισερχοµένων εγγράφων επί προσφυγών/καταγγελιών,

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ, ΔΙΕΚΠΕΡΑΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΚΚΡΕΜΩΝ

Εισερχόµενες υποθέσεις Προσφυγών/Καταγγελιών το 2009

∆ιεκπεραιωµένες υποθέσεις Προσφυγών/Καταγγελιών το 2009

Εκκρεµείς υποθέσεις Προσφυγών/Καταγγελιών την 31/12/2009

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΕΙΣΕΡΧΟΜΕΝΩΝ, ΔΙΕΚΠΕΡΑΙΩΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΕΚΚΡΕΜΩΝ

Εισερχόµενες υποθέσεις Ερωτηµάτων το 2009

∆ιεκπεραιωµένες υποθέσεις Ερωτηµάτων το 2009

Εκκρεµείς υποθέσεις Ερωτηµάτων την 31/12/2009

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Εισερχόµενα έγγραφα Εξερχόµενα έγγραφα

Προσφυγές Καταγγελίες Ερωτήµατα

1200 1200 111 8 1 106

1000 1000 954 951

200 200 141

Αποφάσεις Αιτήσεις Μητρώου άρθρου 13