1.

Ως προς την αρμοδιότητα του οργάνου για την στοιχειοθέτηση του αδικήματος της ψευδορκίας
Η αρμοδιότητα της αρχής, ενώπιον της οποίας δίνεται η κατάθεση, αποτελεί συστατικό όρο του
εγκλήματος της ψευδορκίας μάρτυρα (άρθ. 224 ΠΚ), θεωρείται δε ως αρμόδια αρχή εκείνη,
ενώπιον της οποίας είναι δυνατό, κατά διάταξη νόμου, να γίνει ένορκη κατάθεση κάποιου, η οποία
να μπορεί στη συνέχεια να ληφθεί υπόψη ως έγκυρο αποδεικτικό μέσο από αρμόδια αρχή προς
διάγνωση κάποιας διαφοράς βλ. ενδεικτ. ΑΠ (Συμβ) 177/2022 ΝΟΜΟΣ∙ ΑΠ 1071/2022 ΝΟΜΟΣ∙
ΑΠ 73/2021 ΝΟΜΟΣ∙ ΑΠ 460/2020 ΝΟΜΟΣ∙ ΑΠ 1297/2020 ΝΟΜΟΣ∙ ΑΠ 1944/2019 ΝΟΜΟΣ
2. Ως προς τη δυνατότητα λήψης ένορκης βεβαίωσης ενώπιον αλλοδαπού συμβολαιογράφου:
α. Υπό το καθεστώς του ν. 4335/2015
(i) ΠΠρΑθ 254/2018 ΝΟΜΟΣ
«(υ)πό την έννοια της ένορκης βεβαίωσης ο νόμος εννοεί και την ενώπιον συμβολαιογράφου της
ημεδαπής ένορκη κατάθεση, ενώ με το νόμο 2971/2001 ρυθμίσθηκε ρητά για πρώτη φορά το
πλαίσιο της λήψης ένορκης βεβαίωσης στην αλλοδαπή, ήτοι ενώπιον του Προξένου και κατόπιν
κλητεύσεως του αντιδίκου, οποίος σύμφωνα με το άρθρο 52 § 1 περ. στ΄του Ν. 3566/2007
«Κύρωση ως Κώδικα του "Οργανισμού του Υπουργείου Εξωτερικών"» εκπληρώνει καθήκοντα
ληξιάρχου και συμβολαιογράφου στην αλλοδαπή (βλ. ΑΠ 54/2003 ΕΔνη 2003.724, ΕφΠειρ
92/1997 ΕΝαυτΔ 1997.51 υπό το προϊσχύσαν άρθρο 27 εδ. ιε΄ ν. 419/1976 που περιείχε όμοια
διάταξη). Η διάταξη πάντως αυτή δεν αποκλείει την εξέταση μαρτύρων στο εξωτερικό με
εφαρμογή του άρθρου 5 ΚΠολΔ. Στην περίπτωση αυτή η παραγγελία για τη μορφή αυτή
δικαστικής συνδρομής, ζητείται από το Δικαστήριο στο οποίο εκκρεμεί η υπόθεση, το οποίο με
απόφασή του ορίζει την αλλοδαπή ή προξενική αρχή η οποία θα διενεργήσει τη διαδικαστική
πράξη, εκτός εάν διεθνείς συμβάσεις ορίζουν διαφορετικά.»
(ii) Πρβλ. όμως μειοψηφία Εισηγητή:
«[…] από την αντιπαραβολή της διατυπώσεως του νέου άρθρου 421 ΚΠολΔ με εκείνη του
προϊσχύσαντος άρθρου 270 § 2 εδ. γ΄ ΚΠολΔ, συνάγεται ότι ως κριτήριο της τοπικής αρμοδιότητας
του συμβολαιογράφου τίθεται η έδρα του δικαστηρίου, καθώς και ο τόπος κατοικίας ή διαμονής
του μάρτυρος, χωρίς διάκριση περί του εάν ο τελευταίος ευρίσκεται στην ημεδαπή ή αλλοδαπή
[βλ. Π. Γιαννόπουλο/Χρ. Τριανταφυλλίδη, Οι τροποποιήσεις του ν. 4335/2015 στον Κώδικα
Πολιτικής Δικονομίας στο πεδίο του δικαίου της αποδείξεως, ΕλλΔνη 2016.665, 682, Κ. Ρήγα,
Ζητήματα του δικαίου της απόδειξης κατά τον ΚΠολΔ (μετά τον ν. 4335/2015), ΕΠολΔ 2017.234,
240, Ι. Πετρόπουλο, Οι ένορκες βεβαιώσεις στην πολιτική δίκη, ΕλλΔνη 48.38, σελ. 42· επίσης,
βλ. ΑΠ 172/1994 ΕλλΔνη 37.61, ως προς το άρθρο 270 § 2 ΚΠολΔ, όπως ίσχυε προ της
αντικαταστάσεώς του με το ν. 2915/2001, καθώς και ΑΠ 581/2010 ΕΕμπΔ 2010.142 ως προς την
- ήδη καταργηθείσα - διάταξη του άρθρου 671 ΚΠολΔ]. Εξάλλου, το άρθρο 421 ΚΠολΔ έχει ίση
με το άρθρο 5 ΚΠολΔ τυπική ισχύ, ενώ συνιστά ειδικότερη εκείνου διάταξη, ώστε να μην
απαιτείται υπό το ισχύον δίκαιο προηγούμενη παρεμβολή του δικαστηρίου για την λήψη ένορκης
βεβαίωσης ενώπιον συμβολαιογράφου στην αλλοδαπή. Αντίθετο πόρισμα δεν συνάγεται ούτε από
το άρθρο 52 § 1 περ. στ΄του ν. 3566/2007 «Κύρωση ως Κώδικα του "Οργανισμού του Υπουργείου
Εξωτερικών"», το οποίο απλά προσδίδει στις έμμισθες προξενικές αρχές καθήκοντα
συμβολαιογράφου, χωρίς να επιδρά στην υλική αρμοδιότητα λήψης ένορκων βεβαιώσεων στο
πλαίσιο πολιτικής δίκης.»
Αντίστοιχα, από τη θεωρία βλ. ενδεικτ. Από τη θεωρία ενδεικτ. Ντάσιο, Εργατικό δικονομικό
δίκαιο τ. Α/Ι (ΙΙ) (1999), σ. 1133· Γιαννόπουλο, Οι ένορκες βεβαιώσεις ως αποδεικτικό μέσο στην
πολιτική δίκη (2005) § 4, σ. 77 σημ. 13· τον ίδιο, ΕΠολΔ 2014, 195 (204)·
Γιαννόπουλο/Τριανταφυλλίδη, Οι τροποποιήσεις του ν. 4335/2015 στον Κώδικα Πολιτικής
Δικονομίας στο πεδίο του δικαίου της αποδείξεως, ΕλλΔνη 2016, 665 επ.∙ Πετρόπουλο, Οι ένορκες
βεβαιώσεις στην πολιτική δίκη, ΕλλΔνη 2007, 38 επ. (42)
β. Υπό το προϊσχύον δίκαιο (ν. 2915/2001 έως 4335/2015)
(i) ΑΠ 581/2010 ΕΕμπΔ 2011, 142 (απορρίπτει λόγο εκ του άρθρ. 559 αρ. 11 ΚΠολΔ):
«κατά τη διάταξη του άρθρου 671 του ίδιου Κώδικα που εφαρμόζεται και στη διαδικασία των
διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο λαμβάνονται υπόψη εκτός των άλλων και οι ένορκες
βεβαιώσεις που συντάσσονται στην αλλοδαπή ενώπιον του Ελληνα Προξένου ο οποίος ασκεί και
καθήκοντα συμβολαιογράφου, αλλά και ενώπιον αλλοδαπού συμβολαιογράφου ο οποίος αποτελεί
επίσημη ξένη αρχή με καθήκοντα τα ίδια με εκείνα του Έλληνα Συμ/φου.»
Προς την ίδια κατεύθυνση βλ. επίσης ΜΕφΘεσ 388/2015 ΕλλΔνη 2016, 830, κατά την
οποία «…απ’ όλα τα έγγραφα που νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι μεταξύ των
οποίων και φωτογραφίες, από την από 26.9.2012 πράξη του συμ/φου του Τόκιου Ιαπωνίας
Yoshiharu Igarshi μετά του συνημμένου εγγράφου - βεβαίωσης μάρτυρα, σε νόμιμη μετάφραση, που
επαναπροσκομίζει με επίκληση η εφεσίβλητη, η οποία δόθηκε μετά από νόμιμη κλήτευση της
αντιδίκου της - εκκαλούσας- εναγομένης και λαμβάνεται υπόψη, καθότι δόθηκε ενώπιον του ως άνω
αλλοδαπού συμ/φου με την τήρηση των νομίμων διατυπώσεων που ισχύουν για τις ένορκες
βεβαιώσεις που δίδονται στην ημεδαπή…». Προς αυτή τη κατεύθυνση και EφΠειρ 33/1996 ΔΕΕ
1996, 293 = ΕΝαυτΔ 1997, 140, η οποία έλαβε υπόψη ένορκη βεβαίωση ληφθείσα ενώπιον
συμβολαιογράφου Βερολίνου· ΕφΔωδ 165/2004 ΝΟΜΟΣ, η οποία έλαβε υπόψη ένορκη βεβαίωση
ληφθείσα ενώπιον συμβολαιογράφου Νέας Υόρκης· ΜΕφΠειρ 249/2015 ΕλλΔνη 2017, 1452, η
οποία εκτίμησε ένορκη βεβαίωση ληφθείσα ενώπιον συμβολαιογράφου Φιλιππίνων· ΜΠρΒόλ
69/1981 ΕλλΔνη 1982, 47· ΜΠρΑθ 6663/1987 ΕΕμπΔ 1989, 82 = ΕΣυγκΔ 1988, 290· ΕιρΧαν
765/2016 ΝΟΜΟΣ, η οποία έλαβε υπόψη ένορκη βεβαίωση ενώπιον Άγγλου Συμβολαιογράφου.
Προς αυτή την κατεύθυνση θα ενέτασσα και την ΑΠ 172/1994 ΕλλΔνη 1996, 61=ΕλλΔνη 1997,
1112=ΕΕμπΔ 1996, 560 για τους ακόλουθους λόγους: α. η απόφαση δεν αποκλείει τη δυνατότητα
λήψης ένορκης βεβαίωσης ενώπιον αλλοδαπού συμβολαιογράφου, αλλά δεν λαμβάνει αυτή
υπόψιν λόγω μη κλήτευσης της καθ’ ου (πρβλ. την κρίσιμη παραδοχή της απόφασης «[…] ενώπιον
συμβολαιογράφου της αλλοδαπής πολιτείας γενόμενες ένορκες βεβαιώσεις έχουν γίνει χωρίς να
κληθεί, αλλά ούτε και να παραστεί η καθ` ής οι ανακοπές. Επομένως, είναι απαράδεκτες και δεν
λαμβάνονται υπόψη προς απόδειξη […]» και β. λαμβάνει υπόψιν την ένορκη βεβαίωση ενώπιον
αλλοδαπού συμβολαιογράφου ως προς την «απόδειξη» αλλοδαπού δικαίου κατ’ άρθρ. 337 ΚΠολΔ.
(ii) Αντίθετα, υπέρ της αδυναμίας λήψης ένορκης βεβαίωσης ενώπιον αλλοδαπού
συμβολαιογράφου:
ΑΠ 54/2003 ΕλλΔνη 2003, 724∙ ΕφΠειρ 92/1997 ΕΝαυτΔ 1997, 51∙ ΕφΠειρ 1365/1987 ΕλλΔνη
1988, 752∙ ΠΠρΑθ 695/2010 ΝΟΜΟΣ· ΕιρΠατρ 566/2017 ΝΟΜΟΣ
Εξάλλου κατά το άρθρο 27 εδ. ιε του ν. 419Π6 που αφορά τον Οργανισμό του Υπουργείου
Εξωτερικών "οι προξενικές αρχές εκπληρώνουν καθήκοντα ληξιάρχου και συμβολαιογράφου,
συμμορφούμενες με τους οικείους νόμους και τις διεθνείς συμφωνίες και τηρούν τα ειδικά βιβλία
και ευρετήρια που είναι κανονισμένα". Από τη διατύπωση της πιο πάνω διάταξης σαφώς προκύπτει
ότι οι ελληνικές προξενικές αρχές (ή οι νόμιμοι αναπληρωτές τους κατ` άρθρ. 37 ή 42 του
παραπάνω νόμου) έχουν δικαιοδοτική αρμοδιότητα να συντάσσουν στην αλλοδαπή, εφόσον
τηρηθούν οι προϋποθέσεις του άρθρ. 671 παρ. 1 στο τέλος ΚπολΔ, ένορκη βεβαίωση, διότι αυτές
ασκούν καθήκοντα συμβολαιογράφου, τα οποία έχουν ανατεθεί σ` αυτές ρητά από το νόμο»
(iii) Δικαστικές αποφάσεις, οι οποίες δέχονται αδυναμία λήψης ένορκης βεβαίωσης ενώπιον
αλλοδαπού συμβολαιογράφου, αξιολογούσες, ωστόσο, τη βεβαίωση ως αποδεικτικό μέσο μη
πληρούν τους όρους του νόμου: ΕφΔωδ 20/2015 ΝΟΜΟΣ∙ ΕφΛαρ 390/2012 Δικογρ 2012, 749
Σημείωση1: υπό το καθεστώς του ν. 4335/2015, η αξιολόγηση ένορκης βεβαίωσης για τη
λήψη της οποίας δεν τηρήθηκαν οι διατυπώσεις του άρθρ. 421 ΚΠολΔ ως μη πληρούν τους όρους
του νόμου, αποκλείεται δυνάμει του άρθρ. 424 ΚΠολΔ. Σημειώνω, ωστόσο, ότι η κύρωση που
επιφυλάσσει το άρθρ. 424 ΚΠολΔ στις ένορκες για τυχόν μη τήρηση ορισμένων (de minimis) εκ
των προϋποθέσεων των άρθρ. 421 επ. έχει επικριθεί έντονα στη θεωρία ενόψει α) της έγγραφης
τακτικής διαδικασίας των άρθρ. 237-238 ΚΠολΔ, β) του αναβαθμισμένου για τον λόγο αυτό ρόλου
των ενόρκων βεβαιώσεων (επώνυμα αποδεικτικά μέσα).
Σημείωση2: η κατάφαση της δυνατότητας λήψης ένορκης βεβαίωσης από αλλοδαπό
συμβολαιογράφο εξαρτάται από το αν μια τέτοια διαδικασία είναι νομοθετημένη και ρυθμισμένη
στην δικαιική τάξη του τόπου όπου πρόκειται να διενεργηθεί η εν λόγω διαδικαστική πράξη, ακόμη
και αν, τελικά, η αποδεικτική ισχύς και η εγκυρότητα της κριθεί κατά τις εγχώριες δικονομικές
διατάξεις (421 επ. ΚΠολΔ), ήτοι lege fori (βλ. ιδίως Γιαννόπουλο, Οι ένορκες βεβαιώσεις ως
αποδεικτικό μέσο στην πολιτική δίκη (2005) § 4 σ. 77 σημ. 13 «[…] εφόσον κατά τη lex loci acti,
προβλέπεται παρόμοια αρμοδιότητα αυτού»∙ ΕφΔωδ 165/2004 ΝΟΜΟΣ, σύμφωνα με την
οποία «[…] από τις οποίες (ένορκες βεβαιώσεις) οι δύο τελευταίες παραδεκτά λαμβάνονται υπόψη,
διότι νομίμως δόθηκαν ενώπιον των ως άνω αλλοδαπών συμβολαιογράφων με την τήρηση των ίδιων
διατυπώσεων, που ισχύουν για τις ένορκες βεβαιώσεις που δίδονται στην ημεδαπή, γιατί τούτο
αναφέρεται στο παραδεκτό του αποδεικτικού μέσου, το οποίο κρίνεται κατά το δίκαιο της χώρας του
δικαστή, στον οποίο αυτό θα προσκομιστεί […]»