ο βιβλίο αυτό καταγράφει τις απόψεις επτά κορυφαίων ηγετών της
ελληνικής πολιτικής, στρατιωτικής και οικονομικής ζωής σε σχέση με τη
θέση της χώρας μας στο διεθνές σύστημα και την πορεία που καλείται να
ακολουθήσει, προκειμένου να κατοχυρώσει την ασφάλεια και την ευημερία της
και να ανταποκριθεί με επιτυχία στις μεγάλες προκλήσεις του αύριο.
Η ευθεία και δημόσια διατύπωση των θέσεών τους κατέστη δυνατή χάρις σε μια
σειρά δημόσιων συζητήσεων, που διοργάνωσε το Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων,
ένας μη κυβερνητικός φορέας, στον οποίο συμμετέχει πολύ μεγάλο μέρος των
Ελλήνων πανεπιστημιακών που ειδικεύονται στις διεθνείς σπουδές. Οι
συζητήσεις διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια του 2021, μιας χρονιάς με ειδική
συμβολική βαρύτητα για την πατρίδα μας. Βασική παραδοχή των διοργανωτών
ήταν ότι η συμπλήρωση δύο αιώνων ανεξάρτητου κρατικού βίου δεν
αποτελούσε μόνον καλή αφορμή για αποτίμηση όσων η Ελλάδα πέτυχε (αλλά
και όσων δεν κατόρθωσε) στο διάστημα αυτό, αλλά και άριστη ευκαιρία για
ακριβέστερο προσδιορισμό και στρατηγικό σχεδιασμό της υλοποίησης όσων
πρέπει ακόμη να γίνουν.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι επιλογές του ελληνικού κράτους και οι θέσεις του
στα διάφορα διεθνή και ευρωπαϊκά ζητήματα χαρακτηρίζονται από διαχρονική
σταθερότητα και διαπνέονται από πάγιες αντιλήψεις και οργανωτικές αρχές,
έτσι ώστε να μπορούν ανέτως να συναχθούν κάποια βασικά και μόνιμα στοιχεία
της ελληνικής υψηλής στρατηγικής.
Ένας από τους στόχους των συζητήσεών μας ήταν η αποσαφήνιση των
στοιχείων αυτών και η επιβεβαίωση του περιεχομένου τους από τους ίδιους
τους ηγέτες της χώρας – δηλαδή, τα πρόσωπα εκείνα που, λόγω των κορυφαίων
θεσμικών τους ρόλων, φέρουν σήμερα την κύρια ευθύνη για την χάραξη και
εφαρμογή της ελληνικής υψηλής στρατηγικής.
Τους επτά διαλόγους συμπληρώνει ένα καταληκτικό κείμενο, στο οποίο οι
επιμελητές επιχειρούν να συνοψίσουν τα βασικά χαρακτηριστικά της ελληνικής
υψηλής στρατηγικής.
Όσον καιρό θυμάμαι να παρατηρώ την εξωτερική πολιτική, ήμασταν πάντοτε
πάρα πολύ καλοί στο να μιλάμε για τα θέματα τα οποία απασχολούν εμάς,
σπανίως όμως συμμετείχαμε στις συζητήσεις για τα προβλήματα των άλλων. Αν
θέλουμε να μας ακούσουν και να μας καταλάβουν οι σύμμαχοί μας, θα πρέπει να
ασχοληθούμε και με τα ζητήματα τα οποία ενδιαφέρουν αυτούς. Η χώρα μας
πρέπει και μπορεί να συμμετέχει συνολικά στον δημόσιο διεθνή διάλογο!
Κυριάκος Μητσοτάκης
Η Ελλάδα βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα της προσφυγικής και
μεταναστευτικής κρίσης την προηγούμενη δεκαετία και έχει ζητήσει
επανειλημμένως να αλλάξει η ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, ειδικά
καθώς τα κλειδιά τα κρατά ουσιαστικά η Τουρκία με την περίφημη δήλωση
Ευρωπαϊκής Ένωσης-Τουρκίας. Το ερώτημα λοιπόν είναι πώς πρέπει να αλλάξει
αυτή η πολιτική για να ωφεληθεί η Ελλάδα, αφενός να μην επιβαρύνεται
υπέρμετρα από τα μεταναστευτικά και προσφυγικά ρεύματα και αφετέρου να
μπορεί να αντιμετωπίσει το προσφυγικό-μεταναστευτικό πρόβλημα στο
εσωτερικό της.
Μαργαρίτης Σχοινάς
Όταν υπάρχει κρίση, θα πρέπει να υπάρχει, όπως τώρα, και όχι όπως έγινε στην
ελληνική κρίση, συμμετρική προσαρμογή. Δηλαδή θα πρέπει να μην
προσαρμόζονται μόνο οι χώρες-μέλη με ελλείμματα, αλλά και αυτές με
πλεονάσματα. Εάν δυσκολεύτηκαν οι χώρες-μέλη που ανήκουν στον ευρωπαϊκό
νότο κατά τη διάρκεια της κρίσης να προσαρμοστούν, αυτό είχε να κάνει και με
την έλλειψη συμμετρικής προσαρμογής.
Γιάννης Στουρνάρας
Έχουμε έναν απόλυτα εποικοδομητικό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή και αυτό
αναγνωρίζεται από όλους, ή σχεδόν από όλους. Κτίζουμε και δεν αναθεωρούμε,
συνεργαζόμαστε και δεν απομονωνόμαστε, φέρνουμε όλους κοντά μας και δεν
διώχνουμε κανέναν, σεβόμαστε και μας σέβονται, δεν προκαλούμε, αλλά είμαστε
απολύτως απόλυτοι σε ό,τι έχει να κάνει με την προστασία της κυριαρχίας και
των κυριαρχικών δικαιωμάτων της πατρίδας μας, κοιτάμε μπροστά με σεβασμό
στην ιστορία και δεν είμαστε προσκολλημένοι στο παρελθόν με ασέβεια στο
μέλλον
Κωνσταντίνος Φλώρος
*
Είδαμε καθαρά ότι θα υπάρξουν συγκλίσεις ανάμεσα σε μια σειρά αραβικών
χωρών και το Ισραήλ. Και έτσι μπορέσαμε και συνδυάσαμε τις εξαιρετικές
σχέσεις τις οποίες αναπτύσσουμε και εμβαθύνουμε συνεχώς με το Ισραήλ με τις
άριστες σχέσεις που χτίσαμε ή ενισχύσαμε με την Αίγυπτο. Δεν νομίζω ποτέ
στην ιστορία μας οι σχέσεις μας να ήταν στενότερες απ’ ό,τι είναι τώρα με την
Αίγυπτο.
Νίκος Δένδιας
*
Ο εμπορικός στόλος αποτελεί το τέταρτο όπλο σε εποχές κρίσης, ενισχύοντας τη
στρατηγική και τη διαπραγματευτική δύναμη της χώρας μας στο πλαίσιο των
διεθνών σχέσεών της. Η ναυτιλία λοιπόν έχει αυταπόδειχτα αναγορευθεί σε
εθνικό κεφάλαιο υπερκομματικού χαρακτήρα για τη χώρα μας και αποτελεί
κοινό στόχο πολιτείας και εφοπλισμού να διατηρηθούν οι στενοί δεσμοί
αυτής με τον τόπο και να εξασφαλισθεί η βιωσιμότητά της. Προϋπόθεση
είναι μία: πρέπει να παραμείνει διεθνώς ανταγωνιστική.
Θεόδωρος Βενιάμης
Και η Ελλάδα έχει προστιθέμενη αξία στο πλαίσιο αυτό, καθώς μπορεί και
πρέπει να αποτελεί γέφυρα τόσο με την Κίνα όσο και με τη Ρωσία και τον
αραβικό κόσμο. Η χώρα μας έχει μια προστιθέμενη αξία, όχι όταν είναι απλώς
μία από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που απλώς ακολουθεί σε γενικές
γραμμές τις αποφάσεις και τη γραμμή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά όταν
μπορεί να παίζει κι αυτόν τον ρόλο της γέφυρας, χάρη στις παραδοσιακές της
σχέσεις με τις χώρες αυτές, καθώς μπορεί να αποτελέσει για παράδειγμα ένα
hub, ένα παγκόσμιο hub διασύνδεσης της Ευρώπης με την Κίνα, άρα έχει έναν
ιδιαίτερο ρόλο.
Αλέξης Τσίπρας
*
Από αυτή την πρώτη προσπάθεια συστηματικότερης καταγραφής του γενικού
προσανατολισμού της εθνικής ηγεσίας επιβεβαιώνεται ότι, παρά τις
διαφορετικές οπτικές γωνίες, πολιτικές επιλογές και προσωπικές προτιμήσεις, ο
βαθμός σύγκλισης σε σχέση με τις θεμελιώδεις παραδοχές και τους στόχους της
ελληνικής υψηλής στρατηγικής είναι πολύ υψηλός. Δεν είναι, συνεπώς, άστοχο
να γίνεται λόγος για ύπαρξη εθνικής υψηλής στρατηγικής υπό την έννοια μιας
κοινής βασικής στρατηγικής αντίληψης, που διαπνέει την κρατική και κοινωνική
ηγεσία.
Αθανάσιος Πλατιάς & Χρήστος Χατζηεμμανουήλ
