Ο ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΑΟΡΙΣΤΟΣ ΤΩΝ ΕΝΡΙΝΟΛΗΚΤΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΟΛΗΚΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ

Ορισμός

Ενρινόληκτα ονομάζονται τα ρήματα που έχουν χαρακτήρα -μ-, -ν- και υγρόληκτα εκείνα που έχουν χαρακτήρα λ, ρ
π.χ.: γέμ-ω, μέν-ω, βούλ-ομαι δέρ-ω κ. ά.

Α. Σχηματισμός ενεργητικού και μέσου Μέλλοντα

Τα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα σχηματίζουν τον ενεργητικό και μέσο μέλλοντα από το ρηματικό θέμα και
τις καταλήξεις -ῶ και -οῦμαι αντίστοιχα. Κλίνονται δηλαδή σύμφωνα με τα συνηρημένα ρήματα σε –έω.

π.χ.:
ἀμυνῶ, ἀμυνεῖς, ἀμυνεῖ κ.λπ.
ἀμυνοῦμαι, ἀμυνεῖ, ἀμυνεῖται κ.λπ.

Β. Σχηματισμός ενεργητικού και μέσου Αορίστου

Ο ενεργητικός και μέσος αόριστος α΄ των ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων σχηματίστηκε αρχικά σε –σα και –
σάμην, όπως στα φωνηεντόληκτα. Ο χρονικός χαρακτήρας -σ- όμως αφομοιώθηκε με το προηγούμενό του ένρινο ή
υγρό και έπειτα έγινε απλοποίηση των δύο όμοιων συμφώνων και αναπληρωτική έκταση (αντέκταση) του
προηγούμενου φωνήεντος δηλαδή τράπηκε το: ᾰ -> η ή ᾱ (αν προηγείται ι, ε, ρ), το ε -> ει, το ῐ -> ῑ, και το ῠ -> ῡ.

Παραδείγματα

Ενεστώτας Αρχικός τύπος Με αφομοίωση Τελικός τύπος (με

απλοποίηση και
αναπληρωτική έκταση)

ὑφαίνω (θ. ὑφαν-) ὕφαν-σα ὕφαν-να -> ὕφηνα

μιαίνω (θ. μιᾰν-) ἐμίᾰν-σα ἐμίᾰν-να -> ἐμίᾱνα
λεαίνω (θ. λεᾰν-) ἐλέᾰν-σα ἐλέᾰν-να -> ἐλέᾱνα
μαραίνω (θ. μαρᾰν-) ἐμάρᾰν-σα ἐμάρᾰν-να -> ἐμάρᾱνα
καθαίρω (θ. καθᾰρ-) ἐκάθᾰρ-σα ἐκάθᾰρ-ρα -> ἐκάθηρα
ἀγγέλλω (θ. ἀγγελ-) ἤγγελ-σα ἤγγελ-λα -> ἤγγειλα
κρίνω (θ. κρῐν-) ἔκρῐν-σα ἔκρῐν-να -> ἔκρῑνα
ἀμύνω (θ. ἀμῠν-) ἤμῠν-σα ἤμῠν-να -> ἤμῡνα

Έτσι ο ενεργητικός και μέσος αόριστος α΄ των ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων σχηματίζεται σε όλες τις
εγκλίσεις, το απαρέμφατο και τη μετοχή, με το θέμα μετασχηματισμένο και με τις ίδιες καταλήξεις που έχουν τα
φωνηεντόληκτα ρήματα, αλλά χωρίς το χρονικό χαρακτήρα -σ-.

Γ. Σχετικά με τον τονισμό

1. Στα υγρόληκτα και ενρινόληκτα ρήματα, το δίχρονο φωνήεν του θέματος είναι μακρόχρονο στον αόριστο
λόγω της αναπληρωτικής έκτασης (αντέκτασης).

π.χ.:
ρ. κρίνω (θ. κρῐν-) -> ἔκρῑνα, κρῖναι,
ρ. ἀμύνω (θ. ἀμῠν-) -> ἤμῡνα, ἀμῦναι.
 2. Η προστακτική του αορίστου α΄, ενεργητικής και μέσης φωνής, των απλών και σύνθετων ρημάτων ανεβάζει
πάντα τον τόνο όσο το επιτρέπει η λήγουσα.

π.χ.:
ρ. ἀγγέλλω -> ἄγγειλον, ἀγγέλλομαι -> ἄγγειλαι,
ρ. διακρίνω -> διάκρινον, ἀποκρίνομαι -> ἀπόκριναι.

3. Το απαρέμφατο και η μετοχή όταν είναι σύνθετα δεν ανεβάζουν τον τόνο.

π.χ.:
ρ. κατατείνω -> κατατεῖναι, κατατείνας, κατατείνασα, κατατεῖναν,
ρ. ἀποκλίνω -> ἀποκλῖναι, ἀποκλίνας, ἀποκλίνασα, ἀποκλῖναν.

Δ. Σχετικά με τον σχηματισμό του ενεστώτα και παρατατικού, ενεργητικής και μέσης φωνής

Τα περισσότερα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα σχηματίζουν το θέμα του ενεστώτα με την προσθήκη του
προσφύματος -j-.

α) Σε όσα έχουν χαρακτήρα -λ-, το -j- αφομοιώνεται από αυτό και έτσι τα ρήματα έχουν -λλ-.

θ. βαλ- βάλ-jω > βάλλω

θ. στελ- στελ-jω > στέλλω

Εξαιρούνται και έχουν ένα -λ- (δεν παίρνουν πρόσφυμα -j-) τα:

• βούλομαι - (μέλλ.:) βουλήσομαι

• ἐθέλω – (μέλλ.:) ἐθελήσω
• ἐπιμέλομαι – (μέλλ.:) ἐπιμελήσομαι
• μέλει (απρόσωπο) – (μέλλ.:) μελήσει
• ὀφείλω – (μέλλ.:) ὀφειλήσω

β) Σε όσα έχουν χαρακτήρα -ν-, -ρ- και προηγείται το φωνήεν α, τότε το -j- μετατοπίζεται πριν το -ν- ή το -ρ- και
ενώνεται με το προηγούμενο -α- σε δίφθογγο -αι-.

π.χ.:
ὑφαν-jω > ὑφαίνω
καθαρ-jω > καθαίρω

γ) Σε όσα έχουν χαρακτήρα -ν-, -ρ- και προηγούνται τα φωνήεντα ε, ῐ, ῠ, τότε το -j- αφομοιώνεται προς το χαρακτήρα -
ν- ή -ρ-, έπειτα το διπλό -ν- ή -ρ- απλοποιείται και το προηγούμενο φωνήεν εκτείνεται αναπληρωτικά, δηλ. το -ε- σε -ει-
, το -ῐ- σε -ῑ- και το -ῠ- σε -ῡ-.

π.χ.:
κτέν-jω > κτείνω, σπέρ-jω > σπείρω,
κρίν-jω > κρίνω, οἰκτίρ-jω > οἰκτίρω
πλύν-jω > πλύνω, σύρ-jω > σύρω

(Ο παρακείμενος και υπερσυντέλικος ενεργητικής και μέσης φωνής, παρουσιάζονται σε ξεχωριστή ενότητα.)

Ε. Πίνακας των συνηθέστερων υγρόληκτων και ενρινόλητων ρημάτων

ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ

ἀγγέλλω ἀγγελῶ ἤγγειλα

ἀγγέλλομαι ἀγγελοῦμαι ἠγγειλάμην

αἴρω ἀρῶ ἦρα

αἴρομαι ἀροῦμαι ἠράμην

ἀμύνω ἀμυνῶ ἤμυνα

ἀμύνομαι ἀμυνοῦμαι ἠμυνάμην

βάλλω βαλῶ ἔβαλον (αόρ.β΄)

βάλλομαι βαλοῦμαι ἐβαλόμην (αόρ.β΄)

ἐγείρω ἐγερῶ ἤγειρα

καθαίρω καθαρῶ ἐκάθηρα

καθαίρομαι καθαροῦμαι ἐκαθηράμην

κλίνω κλινῶ ἔκλινα

κρίνω κρινῶ ἔκρινα

κρίνομαι κρινοῦμαι ἐκρινάμην

κτείνω κτενῶ ἔκτεινα

μαραίνω μαρανῶ ἐμάρανα

μένω μενῶ ἔμεινα

μιαίνω μιανῶ ἐμίανα

νέμω νεμῶ ἔνειμα

νέμομαι νεμοῦμαι ἐνειμάμην

ὀδύρομαι ὀδυροῦμαι ὠδυράμην

σημαίνω σημανῶ ἐσήμηνα / ἐσήμανα

σημαίνομαι σημανοῦμαι ἐσημηνάμην

σπείρω σπερῶ ἔσπειρα

σπείρομαι σπαρήσομαι (παθ. μέλλ.β΄) ἐσπειράμην

στέλλω στελῶ ἔστειλα

στέλλομαι στελοῦμαι ἐστειλάμην

σφάλλω σφαλῶ ἔσφηλα / (ἔσφαλα)

σφάλλομαι σφαλοῦμαι ἐσφάλην (παθ. αόρ. β΄)

τείνω τενῶ ἔτεινα

τείνομαι τενοῦμαι ἐτεινάμην

τέμνω τεμῶ ἔτεμον (αόρ.β΄)

τέμνομαι τεμοῦμαι ἐτεμόμην (αόρ.β΄)

ὑγιαίνω ὑγιανῶ ὑγίανα

φαίνω φανῶ ἔφηνα

φαίνομαι φανοῦμαι ἐφηνάμην

φθείρω φθερῶ ἔφθειρα

φθείρομαι φθεροῦμαι ἐφθάρην (παθ.αόρ.β΄)

ΣΤ. Πίνακες ενδεικτικού σχηματισμού του μέλλοντα και αόριστου των ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων

ρ. νέμω

ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ

Ενεργητική φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό νεμῶ - νεμοῖμι - νεμεῖν νεμῶν

β΄ενικό νεμεῖς νεμοῖς νεμοῦσα
νεμοῦν

Μέση φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό νεμοῦμαι - νεμοίμην - νεμεῖσθαι νεμούμενος

β΄ενικό νεμῇ(-εῖ) νεμοῖο νεμουμένη
νεμούμενον

ΑΟΡΙΣΤΟΣ

Ενεργητική φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό ἔνειμα νείμω νείμαιμι - νεῖμαι νείμας

β΄ενικό ἔνειμας νείμῃς νείμαις/ νείμειας νεῖμον νείμασα
νεῖμαν

Μέση φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό ἐνειμάμην νείμωμαι νειμαίμην - νείμασθαι νειμάμενος

β΄ενικό ἐνείμω νείμῃ νείμαιο νεῖμαι νειμαμένη
νειμάμενον

ρ. κρίνω

ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ

Ενεργητική φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό κρινῶ - κρινοῖμι - κρινεῖν κρινῶν

β΄ενικό κρινεῖς κρινοῖς κρινοῦσα
κρινοῦν

Μέση φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό κρινοῦμαι - κρινοίμην - κρινεῖσθαι κρινούμενος

β΄ενικό κρινῇ κρινοῖο κρινουμένη
κρινούμενον

ΑΟΡΙΣΤΟΣ
 Ενεργητική φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό ἔκρινα κρίνω κρίναιμι - κρῖναι κρίνας

β΄ενικό ἔκρινας κρίνῃς κρίναις κρῖνον κρίνασα
κρῖναν

Μέση φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό ἐκρινάμην κρίνωμαι κριναίμην - κρίνασθαι κρινάμενος

β΄ενικό ἐκρίνω κρίνῃ κρίναιο κρῖναι κριναμένη
κρινάμενον

ρ. αἴρω

ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ

Ενεργητική φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό ἀρῶ - ἀροῖμι - ἀρεῖν ἀρῶν

β΄ενικό ἀρεῖς ἀροῖς ἀροῦσα
ἀροῦν

Μέση φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό ἀροῦμαι - ἀροίμην - ἀρεῖσθαι ἀρούμενος

β΄ενικό ἀρῇ (-εῖ) ἀροῖο ἀρουμένη
ἀρούμενον

ΑΟΡΙΣΤΟΣ

Ενεργητική φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό ἤρα ἄρω ἄραιμι - ἆραι ἄρας

β΄ενικό ἤρας ἄρῃς ἄραις ἆρον ἄρασα
ἆραν

Μέση φωνή

Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή

α΄ενικό ἠράμην ἄρωμαι ἀραίμην - ἄρασθαι ἀράμενος

β΄ενικό ἤρω ἄρῃ ἄραιο ἆραι ἀραμένη
ἀράμενον