1
Οδυσσέας Γκιλής
Επιμέλεια
ΨΗΦΙΣΜΑ
Αποσπάσματα από αρχαία Ελληνικά,Βυζαντινά και
θεολογικά κείμενα
Θεσσαλονίκη 2020
2
3
Περιεχόμενα
Λεξικόν Δημητράκου. Τόμος. ΙΕ΄. Σελ. 798-8...........................................................................3
Αποσπάσματα από αρχαία κείμενα.........................................................................................4
Χρονολογική ταξινόμηση αποσπασμάτων...........................................................................653
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟΝ.........................................................................................................................692
Λεξικόν Δημητράκου. Τόμος. ΙΕ΄. Σελ. 798-8
4
Αποσπάσματα από αρχαία κείμενα
Θουκυδίδης ιστορίαι “Thucydidis historiae, 2 vols.”, EJones, H.S., Powell,
J.E.Oxford: Clarendon Press, 1:1942 (1st edn. rev.); 2:1942 (2nd edn. rev.), Repr.
1:1970; 2:1967.Book 1, chap. 139, section 1, line 6
...καὶ τεθῆναι κρύφα Ἀθηναίων ἐν τῇ Ἀττικῇ· οὐ γὰρ ἐξῆν
θάπτειν ὡς ἐπὶ προδοσίᾳ φεύγοντος. τὰ μὲν κατὰ Παυσα-
νίαν τὸν Λακεδαιμόνιον καὶ Θεμιστοκλέα τὸν Ἀθηναῖον,
λαμπροτάτους γενομένους τῶν καθ' ἑαυτοὺς Ἑλλήνων, οὕτως
ἐτελεύτησεν. Λακεδαιμόνιοι δὲ ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης πρεσβείας τοιαῦτα
5
ἐπέταξάν τε καὶ ἀντεκελεύσθησαν περὶ τῶν ἐναγῶν τῆς
ἐλάσεως· ὕστερον δὲ φοιτῶντες παρ' Ἀθηναίους Ποτειδαίας
τε ἀπανίστασθαι ἐκέλευον καὶ Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι,
καὶ μάλιστά γε πάντων καὶ ἐνδηλότατα προύλεγον τὸ περὶ
Μεγαρέων ψήφισμα καθελοῦσι μὴ ἂν γίγνεσθαι πόλεμον,
ἐν ᾧ εἴρητο αὐτοὺς μὴ χρῆσθαι τοῖς λιμέσι τοῖς ἐν τῇ Ἀθη-
ναίων ἀρχῇ μηδὲ τῇ Ἀττικῇ ἀγορᾷ. οἱ δὲ Ἀθηναῖοι οὔτε
τἆλλα ὑπήκουον οὔτε τὸ ψήφισμα καθῄρουν, ἐπικαλοῦντες
ἐπεργασίαν Μεγαρεῦσι τῆς γῆς τῆς ἱερᾶς καὶ τῆς ἀορίστου
καὶ ἀνδραπόδων ὑποδοχὴν τῶν ἀφισταμένων. τέλος δὲ
ἀφικομένων τῶν τελευταίων πρέσβεων ἐκ Λακεδαίμονος,
Ῥαμφίου τε καὶ Μελησίππου καὶ Ἀγησάνδρου, καὶ λεγόν-
των ἄλλο μὲν οὐδὲν ὧν πρότερον εἰώθεσαν, αὐτὰ δὲ τάδε
ὅτι ‘Λακεδαιμόνιοι βούλονται τὴν εἰρήνην εἶναι, εἴη δ' ἂν
εἰ τοὺς Ἕλληνας αὐτονόμους ἀφεῖτε,’
Θουκυδίδης ιστορίαι Book 1, chap. 139, section 2, line 2
λαμπροτάτους γενομένους τῶν καθ' ἑαυτοὺς Ἑλλήνων, οὕτως
ἐτελεύτησεν.
Λακεδαιμόνιοι δὲ ἐπὶ μὲν τῆς πρώτης πρεσβείας τοιαῦτα
ἐπέταξάν τε καὶ ἀντεκελεύσθησαν περὶ τῶν ἐναγῶν τῆς
ἐλάσεως· ὕστερον δὲ φοιτῶντες παρ' Ἀθηναίους Ποτειδαίας
τε ἀπανίστασθαι ἐκέλευον καὶ Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι,
καὶ μάλιστά γε πάντων καὶ ἐνδηλότατα προύλεγον τὸ περὶ
Μεγαρέων ψήφισμα καθελοῦσι μὴ ἂν γίγνεσθαι πόλεμον,
ἐν ᾧ εἴρητο αὐτοὺς μὴ χρῆσθαι τοῖς λιμέσι τοῖς ἐν τῇ Ἀθη-
ναίων ἀρχῇ μηδὲ τῇ Ἀττικῇ ἀγορᾷ. οἱ δὲ Ἀθηναῖοι οὔτε
τἆλλα ὑπήκουον οὔτε τὸ ψήφισμα καθῄρουν, ἐπικαλοῦντες
ἐπεργασίαν Μεγαρεῦσι τῆς γῆς τῆς ἱερᾶς καὶ τῆς ἀορίστου
καὶ ἀνδραπόδων ὑποδοχὴν τῶν ἀφισταμένων. τέλος δὲ
ἀφικομένων τῶν τελευταίων πρέσβεων ἐκ Λακεδαίμονος,
Ῥαμφίου τε καὶ Μελησίππου καὶ Ἀγησάνδρου, καὶ λεγόν-
των ἄλλο μὲν οὐδὲν ὧν πρότερον εἰώθεσαν, αὐτὰ δὲ τάδε
ὅτι ‘Λακεδαιμόνιοι βούλονται τὴν εἰρήνην εἶναι, εἴη δ' ἂν
εἰ τοὺς Ἕλληνας αὐτονόμους ἀφεῖτε,’ ποιήσαντες ἐκκλησίαν
οἱ Ἀθηναῖοι γνώμας σφίσιν αὐτοῖς προυτίθεσαν, καὶ ἐδόκει
ἅπαξ περὶ ἁπάντων βουλευσαμένους ἀποκρίνασθαι. καὶ
παριόντες ἄλλοι τε πολλοὶ ἔλεγον ἐπ' ἀμφότερα γιγνόμενοι
Θουκυδίδης ιστορίαι Book 1, chap. 139, section 4, line 4
καὶ ἀνδραπόδων ὑποδοχὴν τῶν ἀφισταμένων. τέλος δὲ
ἀφικομένων τῶν τελευταίων πρέσβεων ἐκ Λακεδαίμονος,
Ῥαμφίου τε καὶ Μελησίππου καὶ Ἀγησάνδρου, καὶ λεγόν-
των ἄλλο μὲν οὐδὲν ὧν πρότερον εἰώθεσαν, αὐτὰ δὲ τάδε
ὅτι ‘Λακεδαιμόνιοι βούλονται τὴν εἰρήνην εἶναι, εἴη δ' ἂν
εἰ τοὺς Ἕλληνας αὐτονόμους ἀφεῖτε,’ ποιήσαντες ἐκκλησίαν
6
οἱ Ἀθηναῖοι γνώμας σφίσιν αὐτοῖς προυτίθεσαν, καὶ ἐδόκει
ἅπαξ περὶ ἁπάντων βουλευσαμένους ἀποκρίνασθαι. καὶ
παριόντες ἄλλοι τε πολλοὶ ἔλεγον ἐπ' ἀμφότερα γιγνόμενοι
ταῖς γνώμαις καὶ ὡς χρὴ πολεμεῖν καὶ ὡς μὴ ἐμπόδιον εἶναι
τὸ ψήφισμα εἰρήνης, ἀλλὰ καθελεῖν, καὶ παρελθὼν Περικλῆς
ὁ Ξανθίππου, ἀνὴρ κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον πρῶτος Ἀθη-
ναίων, λέγειν τε καὶ πράσσειν δυνατώτατος, παρῄνει τοιάδε.
’Τῆς μὲν γνώμης, ὦ Ἀθηναῖοι, αἰεὶ τῆς αὐτῆς ἔχομαι,
μὴ εἴκειν Πελοποννησίοις, καίπερ εἰδὼς τοὺς ἀνθρώπους οὐ
τῇ αὐτῇ ὀργῇ ἀναπειθομένους τε πολεμεῖν καὶ ἐν τῷ ἔργῳ
πράσσοντας, πρὸς δὲ τὰς ξυμφορὰς καὶ τὰς γνώμας τρεπο-
μένους. ὁρῶ δὲ καὶ νῦν ὁμοῖα καὶ παραπλήσια ξυμβουλευτέα
μοι ὄντα, καὶ τοὺς ἀναπειθομένους ὑμῶν δικαιῶ τοῖς κοινῇ
δόξασιν, ἢν ἄρα τι καὶ σφαλλώμεθα, βοηθεῖν, ἢ μηδὲ κατορ-
θοῦντας τῆς ξυνέσεως μεταποιεῖσθαι.
Θουκυδίδης ιστορίαι Book 1, chap. 140, section 3, line 2
καὶ τὰς διανοίας τοῦ ἀνθρώπου· δι' ὅπερ καὶ τὴν τύχην, ὅσα
ἂν παρὰ λόγον ξυμβῇ, εἰώθαμεν αἰτιᾶσθαι.
’Λακεδαιμόνιοι δὲ πρότερόν τε δῆλοι ἦσαν ἐπιβουλεύοντες
ἡμῖν καὶ νῦν οὐχ ἥκιστα. εἰρημένον γὰρ δίκας μὲν τῶν
διαφορῶν ἀλλήλοις διδόναι καὶ δέχεσθαι, ἔχειν δὲ ἑκατέρους
ἃ ἔχομεν, οὔτε αὐτοὶ δίκας πω ᾔτησαν οὔτε ἡμῶν διδόντων
δέχονται, βούλονται δὲ πολέμῳ μᾶλλον ἢ λόγοις τὰ ἐγκλή-
ματα διαλύεσθαι, καὶ ἐπιτάσσοντες ἤδη καὶ οὐκέτι αἰτιώμενοι
πάρεισιν. Ποτειδαίας τε γὰρ ἀπανίστασθαι κελεύουσι καὶ
Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι καὶ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα
καθαιρεῖν· οἱ δὲ τελευταῖοι οἵδε ἥκοντες καὶ τοὺς Ἕλληνας
προαγορεύουσιν αὐτονόμους ἀφιέναι. ὑμῶν δὲ μηδεὶς νομίσῃ
περὶ βραχέος ἂν πολεμεῖν, εἰ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα μὴ
καθέλοιμεν, ὅπερ μάλιστα προύχονται, εἰ καθαιρεθείη, μὴ
ἂν γίγνεσθαι τὸν πόλεμον, μηδὲ ἐν ὑμῖν αὐτοῖς αἰτίαν
ὑπολίπησθε ὡς διὰ μικρὸν ἐπολεμήσατε. τὸ γὰρ βραχύ
τι τοῦτο πᾶσαν ὑμῶν ἔχει τὴν βεβαίωσιν καὶ πεῖραν τῆς
γνώμης. οἷς εἰ ξυγχωρήσετε, καὶ ἄλλο τι μεῖζον εὐθὺς
ἐπιταχθήσεσθε ὡς φόβῳ καὶ τοῦτο ὑπακούσαντες· ἀπι-
σχυρισάμενοι δὲ σαφὲς ἂν καταστήσαιτε αὐτοῖς ἀπὸ τοῦ
Θουκυδίδης ιστορίαι Book 1, chap. 140, section 4, line 2
ἡμῖν καὶ νῦν οὐχ ἥκιστα. εἰρημένον γὰρ δίκας μὲν τῶν
διαφορῶν ἀλλήλοις διδόναι καὶ δέχεσθαι, ἔχειν δὲ ἑκατέρους
ἃ ἔχομεν, οὔτε αὐτοὶ δίκας πω ᾔτησαν οὔτε ἡμῶν διδόντων
δέχονται, βούλονται δὲ πολέμῳ μᾶλλον ἢ λόγοις τὰ ἐγκλή-
ματα διαλύεσθαι, καὶ ἐπιτάσσοντες ἤδη καὶ οὐκέτι αἰτιώμενοι
πάρεισιν. Ποτειδαίας τε γὰρ ἀπανίστασθαι κελεύουσι καὶ
Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι καὶ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα
καθαιρεῖν· οἱ δὲ τελευταῖοι οἵδε ἥκοντες καὶ τοὺς Ἕλληνας
7
προαγορεύουσιν αὐτονόμους ἀφιέναι. ὑμῶν δὲ μηδεὶς νομίσῃ
περὶ βραχέος ἂν πολεμεῖν, εἰ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα μὴ
καθέλοιμεν, ὅπερ μάλιστα προύχονται, εἰ καθαιρεθείη, μὴ
ἂν γίγνεσθαι τὸν πόλεμον, μηδὲ ἐν ὑμῖν αὐτοῖς αἰτίαν
ὑπολίπησθε ὡς διὰ μικρὸν ἐπολεμήσατε. τὸ γὰρ βραχύ
τι τοῦτο πᾶσαν ὑμῶν ἔχει τὴν βεβαίωσιν καὶ πεῖραν τῆς
γνώμης. οἷς εἰ ξυγχωρήσετε, καὶ ἄλλο τι μεῖζον εὐθὺς
ἐπιταχθήσεσθε ὡς φόβῳ καὶ τοῦτο ὑπακούσαντες· ἀπι-
σχυρισάμενοι δὲ σαφὲς ἂν καταστήσαιτε αὐτοῖς ἀπὸ τοῦ
ἴσου ὑμῖν μᾶλλον προσφέρεσθαι. αὐτόθεν δὴ διανοήθητε
ἢ ὑπακούειν πρίν τι βλαβῆναι, ἢ εἰ πολεμήσομεν, ὥσπερ
ἔμοιγε ἄμεινον δοκεῖ εἶναι, καὶ ἐπὶ μεγάλῃ καὶ ἐπὶ βραχείᾳ
Θουκυδίδης ιστορίαι Book 3, chap. 49, section 4, line 4
ἄλλην ἀπέστελλον κατὰ σπουδήν, ὅπως μὴ φθασάσης τῆς
προτέρας εὕρωσι διεφθαρμένην τὴν πόλιν· προεῖχε δὲ ἡμέρᾳ
καὶ νυκτὶ μάλιστα. παρασκευασάντων δὲ τῶν Μυτιληναίων
πρέσβεων τῇ νηὶ οἶνον καὶ ἄλφιτα καὶ μεγάλα ὑποσχομέ-
νων, εἰ φθάσειαν, ἐγένετο σπουδὴ τοῦ πλοῦ τοιαύτη ὥστε
ἤσθιόν τε ἅμα ἐλαύνοντες οἴνῳ καὶ ἐλαίῳ ἄλφιτα πεφυρα-
μένα, καὶ οἱ μὲν ὕπνον ᾑροῦντο κατὰ μέρος, οἱ δὲ ἤλαυνον.
κατὰ τύχην δὲ πνεύματος οὐδενὸς ἐναντιωθέντος καὶ τῆς μὲν
προτέρας νεὼς οὐ σπουδῇ πλεούσης ἐπὶ πρᾶγμα ἀλλόκοτον,
ταύτης δὲ τοιούτῳ τρόπῳ ἐπειγομένης, ἡ μὲν ἔφθασε τοσοῦ-
τον ὅσον Πάχητα ἀνεγνωκέναι τὸ ψήφισμα καὶ μέλλειν
δράσειν τὰ δεδογμένα, ἡ δ' ὑστέρα αὐτῆς ἐπικατάγεται καὶ
διεκώλυσε μὴ διαφθεῖραι. παρὰ τοσοῦτον μὲν ἡ Μυτιλήνη
ἦλθε κινδύνου. τοὺς δ' ἄλλους ἄνδρας οὓς ὁ Πάχης ἀπέ-
πεμψεν ὡς αἰτιωτάτους ὄντας τῆς ἀποστάσεως Κλέωνος
γνώμῃ διέφθειραν οἱ Ἀθηναῖοι (ἦσαν δὲ ὀλίγῳ πλείους
χιλίων), καὶ Μυτιληναίων τείχη καθεῖλον καὶ ναῦς παρέλα-
βον. ὕστερον δὲ φόρον μὲν οὐκ ἔταξαν Λεσβίοις, κλήρους
δὲ ποιήσαντες τῆς γῆς πλὴν τῆς Μηθυμναίων τρισχιλίους
τριακοσίους μὲν τοῖς θεοῖς ἱεροὺς ἐξεῖλον, ἐπὶ δὲ τοὺς ἄλλους
σφῶν αὐτῶν κληρούχους τοὺς λαχόντας ἀπέπεμψαν·
Θουκυδίδης ιστορίαι Book 4, chap. 122, section 6, line 4
νυμος περὶ αὐτῶν, οἱ Ἀθηναῖοι εὐθὺς ἑτοῖμοι ἦσαν στρατεύειν
ἐπὶ τὴν Σκιώνην. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι πρέσβεις πέμψαντες
παραβήσεσθαι ἔφασαν αὐτοὺς τὰς σπονδάς, καὶ τῆς πόλεως
ἀντεποιοῦντο Βρασίδᾳ πιστεύοντες, δίκῃ τε ἑτοῖμοι ἦσαν
περὶ αὐτῆς κρίνεσθαι. οἱ δὲ δίκῃ μὲν οὐκ ἤθελον κινδυ-
νεύειν, στρατεύειν δὲ ὡς τάχιστα, ὀργὴν ποιούμενοι εἰ καὶ
οἱ ἐν ταῖς νήσοις ἤδη ὄντες ἀξιοῦσι σφῶν ἀφίστασθαι, τῇ
κατὰ γῆν Λακεδαιμονίων ἰσχύι ἀνωφελεῖ πιστεύοντες. εἶχε
δὲ καὶ ἡ ἀλήθεια περὶ τῆς ἀποστάσεως μᾶλλον ᾗ οἱ Ἀθη-
ναῖοι ἐδικαίουν· δύο γὰρ ἡμέραις ὕστερον ἀπέστησαν οἱ
8
Σκιωναῖοι. ψήφισμά τ' εὐθὺς ἐποιήσαντο, Κλέωνος γνώμῃ
πεισθέντες, Σκιωναίους ἐξελεῖν τε καὶ ἀποκτεῖναι. καὶ
τἆλλα ἡσυχάζοντες ἐς τοῦτο παρεσκευάζοντο.
Ἐν τούτῳ δὲ Μένδη ἀφίσταται αὐτῶν, πόλις ἐν τῇ Παλ-
λήνῃ, Ἐρετριῶν ἀποικία. καὶ αὐτοὺς ἐδέξατο ὁ Βρασίδας,
οὐ νομίζων ἀδικεῖν, ὅτι ἐν τῇ ἐκεχειρίᾳ φανερῶς προς-
εχώρησαν· ἔστι γὰρ ἃ καὶ αὐτὸς ἐνεκάλει τοῖς Ἀθηναίοις
παραβαίνειν τὰς σπονδάς. δι' ὃ καὶ οἱ Μενδαῖοι μᾶλλον
ἐτόλμησαν, τήν τε τοῦ Βρασίδου γνώμην ὁρῶντες ἑτοίμην,
τεκμαιρόμενοι καὶ ἀπὸ τῆς Σκιώνης ὅτι οὐ προυδίδου, καὶ
ἅμα τῶν πρασσόντων σφίσιν ὀλίγων τε ὄντων καὶ ὡς τότε
Θουκυδίδης ιστορίαι Book 7, chap. 49, section 2, line 3
ἀνάγκης ὥσπερ τὰ σφέτερα ὄντα. τρίβειν οὖν ἔφη χρῆναι
προσκαθημένους καὶ μὴ χρήμασιν, ὧν πολὺ κρείσσους εἰσί,
νικηθέντας ἀπιέναι.
Ὁ μὲν Νικίας τοσαῦτα λέγων ἰσχυρίζετο, αἰσθόμενος τὰ
ἐν ταῖς Συρακούσαις ἀκριβῶς καὶ τὴν τῶν χρημάτων ἀπο-
ρίαν καὶ ὅτι ἦν αὐτόθι πολὺ τὸ βουλόμενον τοῖς Ἀθηναίοις
γίγνεσθαι τὰ πράγματα καὶ ἐπικηρυκευόμενον πρὸς αὐτὸν
ὥστε μὴ ἀπανίστασθαι, καὶ ἅμα ταῖς γοῦν ναυσὶ μᾶλλον
ἢ πρότερον ἐθάρσησε κρατήσειν. ὁ δὲ Δημοσθένης περὶ
μὲν τοῦ προσκαθῆσθαι οὐδ' ὁπωσοῦν ἐνεδέχετο· εἰ δὲ δεῖ
μὴ ἀπάγειν τὴν στρατιὰν ἄνευ Ἀθηναίων ψηφίσματος, ἀλλὰ
τρίβειν αὐτοῦ, ἔφη χρῆναι ἢ ἐς τὴν Θάψον ἀναστάντας
τοῦτο ποιεῖν ἢ ἐς τὴν Κατάνην, ὅθεν τῷ τε πεζῷ ἐπὶ
πολλὰ τῆς χώρας ἐπιόντες θρέψονται πορθοῦντες τὰ τῶν
πολεμίων καὶ ἐκείνους βλάψουσι, ταῖς τε ναυσὶν ἐν πελάγει
καὶ οὐκ ἐν στενοχωρίᾳ, ἣ πρὸς τῶν πολεμίων μᾶλλόν ἐστι,
τοὺς ἀγῶνας ποιήσονται, ἀλλ' ἐν εὐρυχωρίᾳ, ἐν ᾗ τά τε
τῆς ἐμπειρίας χρήσιμα σφῶν ἔσται καὶ ἀναχωρήσεις καὶ
ἐπίπλους οὐκ ἐκ βραχέος καὶ περιγραπτοῦ ὁρμώμενοί τε
καὶ καταίροντες ἕξουσιν. τό τε ξύμπαν εἰπεῖν, οὐδενὶ
τρόπῳ οἱ ἔφη ἀρέσκειν ἐν τῷ αὐτῷ ἔτι μένειν,
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων.
“Diogenis Laertii vitae philosophorum, 2 vols.”, ELong, H.S.
Oxford: Clarendon Press, 1964, Repr. 1966.Book 2, section 59, line 3
ἀλλ' ἄνοδον ζητῶν ἐς Διὸς ἥτις ἄγοι,
παιδείης παρ' ἑῆς Ἑλληνικὰ πράγματα δείξας,
ὡς καλὸν ἡ σοφίη μνήσατο Σωκράτεος.
ἄλλο, ὡς ἐτελεύτα (Pal. VII. 98)·
εἰ καὶ σέ, Ξενοφῶν, Κραναοῦ Κέκροπός τε πολῖται
φεύγειν κατέγνων, τοῦ φίλου χάριν Κύρου·
ἀλλὰ Κόρινθος ἔδεκτο φιλόξενος, ᾗ σὺ φιληδῶν
οὕτως ἀρέσκῃ· κεῖθι καὶ μένειν ἔγνως.
9
Εὗρον δ' ἀλλαχόθι ἀκμάσαι αὐτὸν περὶ τὴν ἐνάτην καὶ ὀγδοη-
κοστὴν Ὀλυμπιάδα σὺν τοῖς ἄλλοις Σωκρατικοῖς, καὶ Ἴστρος
(FGrH 334 F 32) φησὶν αὐτὸν φυγεῖν κατὰ ψήφισμα Εὐβούλου,
καὶ κατελθεῖν κατὰ ψήφισμα τοῦ αὐτοῦ.
Γεγόνασι δὲ Ξενοφῶντες ἑπτά· πρῶτος αὐτὸς οὗτος· δεύτερος
Ἀθηναῖος, ἀδελφὸς Νικοστράτου τοῦ τὴν Θησηΐδα πεποιηκότος,
γεγραφὼς ἄλλα τε καὶ βίον Ἐπαμεινώνδου καὶ Πελοπίδου·
τρίτος ἰατρὸς Κῷος· τέταρτος ἱστορίαν Ἀννιβαϊκὴν γεγραφώς·
πέμπτος μυθώδη τερατείαν πεπραγματευμένος· ἕκτος Πάριος,
ἀγαλματοποιός· ἕβδομος κωμῳδίας ἀρχαίας ποιητής.
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum Book 2, section 59, line
4
παιδείης παρ' ἑῆς Ἑλληνικὰ πράγματα δείξας,
ὡς καλὸν ἡ σοφίη μνήσατο Σωκράτεος.
ἄλλο, ὡς ἐτελεύτα (Pal. VII. 98)·
εἰ καὶ σέ, Ξενοφῶν, Κραναοῦ Κέκροπός τε πολῖται
φεύγειν κατέγνων, τοῦ φίλου χάριν Κύρου·
ἀλλὰ Κόρινθος ἔδεκτο φιλόξενος, ᾗ σὺ φιληδῶν
οὕτως ἀρέσκῃ· κεῖθι καὶ μένειν ἔγνως.
Εὗρον δ' ἀλλαχόθι ἀκμάσαι αὐτὸν περὶ τὴν ἐνάτην καὶ ὀγδοη-
κοστὴν Ὀλυμπιάδα σὺν τοῖς ἄλλοις Σωκρατικοῖς, καὶ Ἴστρος
(FGrH 334 F 32) φησὶν αὐτὸν φυγεῖν κατὰ ψήφισμα Εὐβούλου,
καὶ κατελθεῖν κατὰ ψήφισμα τοῦ αὐτοῦ.
Γεγόνασι δὲ Ξενοφῶντες ἑπτά· πρῶτος αὐτὸς οὗτος· δεύτερος
Ἀθηναῖος, ἀδελφὸς Νικοστράτου τοῦ τὴν Θησηΐδα πεποιηκότος,
γεγραφὼς ἄλλα τε καὶ βίον Ἐπαμεινώνδου καὶ Πελοπίδου·
τρίτος ἰατρὸς Κῷος· τέταρτος ἱστορίαν Ἀννιβαϊκὴν γεγραφώς·
πέμπτος μυθώδη τερατείαν πεπραγματευμένος· ἕκτος Πάριος,
ἀγαλματοποιός· ἕβδομος κωμῳδίας ἀρχαίας ποιητής.
ΑΙΣΧΙΝΗΣ
Αἰσχίνης Χαρίνου ἀλλαντοποιοῦ, οἱ δὲ Λυσανίου, Ἀθηναῖος,
ἐκ νέου φιλόπονος· διὸ καὶ Σωκράτους οὐκ ἀπέστη. ὅθεν ἔλεγε,
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 2, section 125, line 9
10
ΜΕΝΕΔΗΜΟΣ
[Μενέδημος] Οὗτος τῶν ἀπὸ Φαίδωνος, Κλεισθένους τοῦ τῶν
Θεοπροπιδῶν καλουμένων υἱός, ἀνδρὸς εὐγενοῦς μέν, ἀρχιτέ-
κτονος δὲ καὶ πένητος· οἱ δὲ καὶ σκηνογράφον αὐτὸν εἶναί φασι καὶ
μαθεῖν ἑκάτερα τὸν Μενέδημον· ὅθεν γράψαντος αὐτοῦ ψήφισμά
τι καθήψατό τις Ἀλεξίνειος, εἰπὼν ὡς οὔτε σκηνὴν οὔτε ψήφισμα
προσήκει τῷ σοφῷ γράφειν. πεμφθεὶς δὲ φρουρὸς ὁ Μενέδημος
ὑπὸ τῶν Ἐρετριέων εἰς Μέγαρα ἀνῆλθεν εἰς Ἀκαδήμειαν πρὸς
Πλάτωνα, καὶ θηραθεὶς κατέλιπε τὴν στρατείαν.
Ἀσκληπιάδου δὲ τοῦ Φλιασίου περισπάσαντος αὐτὸν ἐγένετο
ἐν Μεγάροις παρὰ Στίλπωνα, οὗπερ ἀμφότεροι διήκουσαν· κἀντεῦ-
θεν πλεύσαντες εἰς Ἦλιν Ἀγχιπύλῳ καὶ Μόσχῳ τοῖς ἀπὸ
Φαίδωνος παρέβαλον. καὶ μέχρι μὲν τούτων, ὡς προείρηται ἐν
τῷ περὶ Φαίδωνος, Ἠλιακοὶ προσηγορεύοντο· Ἐρετρικοὶ δ'
ἐκλήθησαν ἀπὸ τῆς πατρίδος τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος.
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 2, section 125, line 10
ΜΕΝΕΔΗΜΟΣ
[Μενέδημος] Οὗτος τῶν ἀπὸ Φαίδωνος, Κλεισθένους τοῦ τῶν
Θεοπροπιδῶν καλουμένων υἱός, ἀνδρὸς εὐγενοῦς μέν, ἀρχιτέ-
κτονος δὲ καὶ πένητος· οἱ δὲ καὶ σκηνογράφον αὐτὸν εἶναί φασι καὶ
μαθεῖν ἑκάτερα τὸν Μενέδημον· ὅθεν γράψαντος αὐτοῦ ψήφισμά
τι καθήψατό τις Ἀλεξίνειος, εἰπὼν ὡς οὔτε σκηνὴν οὔτε ψήφισμα
προσήκει τῷ σοφῷ γράφειν. πεμφθεὶς δὲ φρουρὸς ὁ Μενέδημος
ὑπὸ τῶν Ἐρετριέων εἰς Μέγαρα ἀνῆλθεν εἰς Ἀκαδήμειαν πρὸς
Πλάτωνα, καὶ θηραθεὶς κατέλιπε τὴν στρατείαν.
Ἀσκληπιάδου δὲ τοῦ Φλιασίου περισπάσαντος αὐτὸν ἐγένετο
ἐν Μεγάροις παρὰ Στίλπωνα, οὗπερ ἀμφότεροι διήκουσαν· κἀντεῦ-
θεν πλεύσαντες εἰς Ἦλιν Ἀγχιπύλῳ καὶ Μόσχῳ τοῖς ἀπὸ
Φαίδωνος παρέβαλον. καὶ μέχρι μὲν τούτων, ὡς προείρηται ἐν
τῷ περὶ Φαίδωνος, Ἠλιακοὶ προσηγορεύοντο· Ἐρετρικοὶ δ'
ἐκλήθησαν ἀπὸ τῆς πατρίδος τοῦ περὶ οὗ ὁ λόγος.
Φαίνεται δὴ ὁ Μενέδημος σεμνὸς ἱκανῶς γενέσθαι·
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 2, section 141, line 8
μαχον, τιμώμενος πανταχοῦ· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ πρὸς Δημήτριον.
καὶ τῆς πόλεως διακόσια τάλαντα τελούσης πρὸς ἔτος αὐτῷ, τὰ
πεντήκοντα ἀφεῖλε· πρὸς ὃν διαβληθεὶς ὡς τὴν πόλιν ἐγχειρίζων
11
Πτολεμαίῳ, ἀπολογεῖται δι' ἐπιστολῆς ἧς ἡ ἀρχή· “Μενέδημος
βασιλεῖ Δημητρίῳ χαίρειν. ἀκούω πρὸς σὲ ἀνατεθῆναι περὶ
ἡμῶν.” λόγος δὲ διαβαλεῖν αὐτὸν τῶν ἀντιπολιτευομένων τινὰ
Αἰσχύλον. δοκεῖ δ' ἐμβριθέστατα πρεσβεῦσαι πρὸς Δημήτριον
ὑπὲρ τοῦ Ὠρωποῦ, ὡς καὶ Εὔφαντος ἐν Ἱστορίαις (FGrH 74 F 2)
μνημονεύει. ἠγάπα δὲ αὐτὸν καὶ Ἀντίγονος καὶ μαθητὴν ἀνεκή-
ρυττεν αὑτόν. καὶ ἡνίκα ἐνίκα τοὺς βαρβάρους περὶ Λυσιμαχίαν,
γράφει ψήφισμα αὐτῷ Μενέδημος ἁπλοῦν τε καὶ ἀκόλακον, οὗ
ἡ ἀρχή· “οἱ στρατηγοὶ καὶ οἱ πρόβουλοι εἶπον. ἐπειδὴ βασιλεὺς
Ἀντίγονος μάχῃ νικήσας τοὺς βαρβάρους παραγίνεται εἰς τὴν
ἰδίαν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα πράσσει κατὰ γνώμην, ἔδοξε τῇ βουλῇ
καὶ τῷ δήμῳ ...”
Διὰ ταῦτα δὴ καὶ τὴν ἄλλην φιλίαν ὑποπτευθεὶς προδιδόναι
τὴν πόλιν αὐτῷ, διαβάλλοντος Ἀριστοδήμου ὑπεξῆλθε· καὶ διέτρι-
βεν ἐν Ὠρωπῷ ἐν τῷ τοῦ Ἀμφιάρεω ἱερῷ· ἔνθα χρυσῶν ποτηρίων
ἀπολομένων, καθά φησιν Ἕρμιππος (FHG III. 44 sq.), δόγματι
κοινῷ τῶν Βοιωτῶν ἐκελεύσθη μετελθεῖν. ἐντεῦθεν ἀθυμήσας
λαθραίως παρεισδὺς εἰς τὴν πατρίδα καὶ τήν τε γυναῖκα καὶ τὰς
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 3, section 96, line 8
σώμασιν ἢ ταῖς ἐπιστήμαις ἢ τοῖς λόγοις. τοῖς μὲν οὖν χρήμασιν,
ὅταν δεομένῳ παραβοηθήσῃ τις εἰς χρημάτων λόγον εὐπορῆσαι·
τοῖς δὲ σώμασιν εὖ ποιοῦσιν ἀλλήλους, ὅταν παραγενόμενοι
τυπτομένοις παραβοηθῶσιν· οἱ δὲ παιδεύοντες καὶ ἰατρεύοντες
καὶ διδάσκοντες ἀγαθόν τι, οὗτοι δὴ ταῖς ἐπιστήμαις εὐεργετοῦσιν·
ὅταν δ' εἰσέλθωσιν εἰς δικαστήριον ἄλλος ὑπὲρ ἄλλου βοηθὸς καὶ
λόγον τινὰ ἐπιεικῆ ὑπὲρ αὐτοῦ εἴπῃ, οὗτος δὴ λόγῳ εὐεργετεῖ.
τῆς ἄρα εὐεργεσίας ἡ μέν ἐστι διὰ χρημάτων, ἡ δὲ διὰ σωμάτων,
ἡ δὲ διὰ ἐπιστημῶν, τετάρτη διὰ λόγων.
Διαιρεῖται τὸ τέλος τῶν πραγμάτων εἰς τέτταρα εἴδη· ἓν μὲν
κατὰ νόμον τέλος τὰ πράγματα λαμβάνει, ὅταν ψήφισμα γένηται
καὶ τοῦθ' ὁ νόμος τελέσῃ· κατὰ φύσιν δὲ τέλος τὰ πράγματα
λαμβάνει, ἥ τε ἡμέρα καὶ ὁ ἐνιαυτὸς καὶ αἱ ὧραι. κατὰ τέχνην
δὲ τέλος τὰ πράγματα λαμβάνει, οἷον ἡ οἰκοδομική· οἰκίαν γάρ τις
ἐπιτελεῖ· καὶ ἡ ναυπηγική· πλοῖα γάρ. κατὰ τύχην δὲ γίνεται
τοῖς πράγμασι τέλος, ὅταν ἄλλως καὶ μὴ ὡς ὑπολαμβάνει τις
ἀποβαίνῃ. τοῦ τέλους ἄρα τῶν πραγμάτων τὸ μὲν κατὰ νόμον,
τὸ δὲ κατὰ φύσιν, τὸ δὲ κατὰ τέχνην, τὸ δὲ κατὰ τύχην ἐστίν.
Ἡ δύναμις διαιρεῖται εἰς τέτταρα εἴδη· ἓν μὲν ὃ δυνάμεθα τῇ
διανοίᾳ, λογίζεσθαι καὶ ὑπονοεῖν· ἕτερον δὲ τῷ σώματι, οἷον
πορεύεσθαι καὶ διδόναι καὶ λαμβάνειν καὶ τὰ τοιαῦτα·
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 7, section 9, line 9
12
φύσις δὲ εὐγενὴς μετρίαν ἄσκησιν προσλαβοῦσα, ἔτι δὲ τὸν
ἀφθόνως διδάξοντα, ῥᾳδίως ἔρχεται πρὸς τὴν τελείαν ἀνάληψιν
τῆς ἀρετῆς. ἐγὼ δὲ συνέχομαι σώματι ἀσθενεῖ διὰ γῆρας· ἐτῶν
γάρ εἰμι ὀγδοήκοντα· διόπερ οὐ δύναμαί σοι συμμῖξαι. ἀποστέλλω
δέ σοί τινας τῶν ἐμαυτοῦ συσχολαστῶν, οἳ τοῖς μὲν κατὰ ψυχὴν
οὐκ ἀπολείπονται ἐμοῦ, τοῖς δὲ κατὰ σῶμα προτεροῦσιν· οἷς
συνὼν οὐδενὸς καθυστερήσεις τῶν πρὸς τὴν τελείαν εὐδαιμονίαν
ἀνηκόντων.”
Ἀπέστειλε δὲ Περσαῖον καὶ Φιλωνίδην τὸν Θηβαῖον, ὧν ἀμφο-
τέρων Ἐπίκουρος μνημονεύει ὡς συνόντων Ἀντιγόνῳ ἐν τῇ πρὸς
Ἀριστόβουλον τὸν ἀδελφὸν ἐπιστολῇ. ἔδοξε δέ μοι καὶ τὸ ψήφισμα
τὸ περὶ αὐτοῦ τῶν Ἀθηναίων ὑπογράψαι. καὶ ἔχει δὲ ὧδε.
ΨΗΦΙΣΜΑ
“Ἐπ' Ἀρρενίδου ἄρχοντος, ἐπὶ τῆς Ἀκαμαντίδος πέμπτης
πρυτανείας, Μαιμακτηριῶνος δεκάτῃ ὑστέρᾳ, τρίτῃ καὶ εἰκοστῇ
τῆς πρυτανείας, ἐκκλησία κυρία, τῶν προέδρων ἐπεψήφισεν Ἵπ-
πων Κρατιστοτέλους Ξυπεταιὼν καὶ οἱ συμπρόεδροι, Θράσων
Θράσωνος Ἀνακαιεὺς εἶπεν·
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 7, section 10, line 2t
γάρ εἰμι ὀγδοήκοντα· διόπερ οὐ δύναμαί σοι συμμῖξαι. ἀποστέλλω
δέ σοί τινας τῶν ἐμαυτοῦ συσχολαστῶν, οἳ τοῖς μὲν κατὰ ψυχὴν
οὐκ ἀπολείπονται ἐμοῦ, τοῖς δὲ κατὰ σῶμα προτεροῦσιν· οἷς
συνὼν οὐδενὸς καθυστερήσεις τῶν πρὸς τὴν τελείαν εὐδαιμονίαν
ἀνηκόντων.”
Ἀπέστειλε δὲ Περσαῖον καὶ Φιλωνίδην τὸν Θηβαῖον, ὧν ἀμφο-
τέρων Ἐπίκουρος μνημονεύει ὡς συνόντων Ἀντιγόνῳ ἐν τῇ πρὸς
Ἀριστόβουλον τὸν ἀδελφὸν ἐπιστολῇ. ἔδοξε δέ μοι καὶ τὸ ψήφισμα
τὸ περὶ αὐτοῦ τῶν Ἀθηναίων ὑπογράψαι. καὶ ἔχει δὲ ὧδε.
ΨΗΦΙΣΜΑ
“Ἐπ' Ἀρρενίδου ἄρχοντος, ἐπὶ τῆς Ἀκαμαντίδος πέμπτης
πρυτανείας, Μαιμακτηριῶνος δεκάτῃ ὑστέρᾳ, τρίτῃ καὶ εἰκοστῇ
τῆς πρυτανείας, ἐκκλησία κυρία, τῶν προέδρων ἐπεψήφισεν Ἵπ-
πων Κρατιστοτέλους Ξυπεταιὼν καὶ οἱ συμπρόεδροι, Θράσων
Θράσωνος Ἀνακαιεὺς εἶπεν·
“Ἐπειδὴ Ζήνων Μνασέου Κιτιεὺς ἔτη πολλὰ κατὰ φιλοσοφίαν
13
ἐν τῇ πόλει γενόμενος ἔν τε τοῖς λοιποῖς ἀνὴρ ἀγαθὸς ὢν διετέλεσε
καὶ τοὺς εἰς σύστασιν αὐτῷ τῶν νέων πορευομένους παρακαλῶν
ἐπ' ἀρετὴν καὶ σωφροσύνην παρώρμα πρὸς τὰ βέλτιστα, παρά-
δειγμα τὸν ἴδιον βίον ἐκθεὶς ἅπασιν ἀκόλουθον ὄντα τοῖς λόγοις
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 7, section 11, line 7
ἐν τῇ πόλει γενόμενος ἔν τε τοῖς λοιποῖς ἀνὴρ ἀγαθὸς ὢν διετέλεσε
καὶ τοὺς εἰς σύστασιν αὐτῷ τῶν νέων πορευομένους παρακαλῶν
ἐπ' ἀρετὴν καὶ σωφροσύνην παρώρμα πρὸς τὰ βέλτιστα, παρά-
δειγμα τὸν ἴδιον βίον ἐκθεὶς ἅπασιν ἀκόλουθον ὄντα τοῖς λόγοις
οἷς διελέγετο, τύχῃ ἀγαθῇ δεδόχθαι τῷ δήμῳ, ἐπαινέσαι μὲν
Ζήνωνα Μνασέου Κιτιέα καὶ στεφανῶσαι χρυσῷ στεφάνῳ κατὰ
τὸν νόμον ἀρετῆς ἕνεκεν καὶ σωφροσύνης, οἰκοδομῆσαι δὲ αὐτῷ
καὶ τάφον ἐπὶ τοῦ Κεραμεικοῦ δημοσίᾳ· τῆς δὲ ποιήσεως τοῦ
στεφάνου καὶ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ τάφου χειροτονῆσαι τὸν δῆμον
ἤδη τοὺς ἐπιμελησομένους πέντε ἄνδρας ἐξ Ἀθηναίων. ἐγγράψαι
δὲ τὸ ψήφισμα τὸν γραμματέα τοῦ δήμου ἐν στήλαις δύο καὶ
ἐξεῖναι αὐτῶν θεῖναι τὴν μὲν ἐν Ἀκαδημείᾳ, τὴν δὲ ἐν Λυκείῳ. τὸ
δὲ ἀνάλωμα τὸ εἰς τὰς στήλας γινόμενον μερίσαι τὸν ἐπὶ τῆς
διοικήσεως ὅπως ἅπαντες ἴδωσιν ὅτι ὁ δῆμος ὁ τῶν Ἀθηναίων
τοὺς ἀγαθοὺς καὶ ζῶντας τιμᾷ καὶ τελευτήσαντας. ἐπὶ δὲ
τὴν οἰκοδομὴν κεχειροτόνηνται Θράσων Ἀνακαιεύς, Φιλοκλῆς
Πειραιεύς, Φαῖδρος Ἀναφλύστιος, Μέδων Ἀχαρνεύς, Σμίκυθος
Συπαληττεύς[, Δίων Παιανιεύς].”
Καὶ τὸ ψήφισμα μὲν ὧδε ἔχει.
Φησὶ δ' Ἀντίγονος ὁ Καρύστιος (Wil. Ant. v. Kar., p. 116)
οὐκ ἀρνεῖσθαι αὐτὸν εἶναι Κιτιέα. τῶν γὰρ εἰς τὴν ἐπισκευὴν
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 7, section 12, line 5
στεφάνου καὶ τῆς οἰκοδομῆς τοῦ τάφου χειροτονῆσαι τὸν δῆμον
ἤδη τοὺς ἐπιμελησομένους πέντε ἄνδρας ἐξ Ἀθηναίων. ἐγγράψαι
δὲ τὸ ψήφισμα τὸν γραμματέα τοῦ δήμου ἐν στήλαις δύο καὶ
ἐξεῖναι αὐτῶν θεῖναι τὴν μὲν ἐν Ἀκαδημείᾳ, τὴν δὲ ἐν Λυκείῳ. τὸ
δὲ ἀνάλωμα τὸ εἰς τὰς στήλας γινόμενον μερίσαι τὸν ἐπὶ τῆς
διοικήσεως ὅπως ἅπαντες ἴδωσιν ὅτι ὁ δῆμος ὁ τῶν Ἀθηναίων
τοὺς ἀγαθοὺς καὶ ζῶντας τιμᾷ καὶ τελευτήσαντας. ἐπὶ δὲ
τὴν οἰκοδομὴν κεχειροτόνηνται Θράσων Ἀνακαιεύς, Φιλοκλῆς
Πειραιεύς, Φαῖδρος Ἀναφλύστιος, Μέδων Ἀχαρνεύς, Σμίκυθος
Συπαληττεύς[, Δίων Παιανιεύς].”
Καὶ τὸ ψήφισμα μὲν ὧδε ἔχει.
14
Φησὶ δ' Ἀντίγονος ὁ Καρύστιος (Wil. Ant. v. Kar., p. 116)
οὐκ ἀρνεῖσθαι αὐτὸν εἶναι Κιτιέα. τῶν γὰρ εἰς τὴν ἐπισκευὴν
τοῦ λουτρῶνος συμβαλλομένων εἷς ὢν καὶ ἀναγραφόμενος ἐν τῇ
στήλῃ, “Ζήνωνος τοῦ φιλοσόφου,” ἠξίωσε καὶ τὸ Κιτιεὺς
προστεθῆναι. ποιήσας δέ ποτε κοῖλον ἐπίθημα τῇ ληκύθῳ περι-
έφερε νόμισμα, λύσιν ἑτοίμην τῶν ἀναγκαίων ἵν' ἔχοι Κράτης ὁ
διδάσκαλος. φασὶ δ' αὐτὸν ὑπὲρ χίλια τάλαντα ἔχοντα ἐλθεῖν εἰς
τὴν Ἑλλάδα καὶ ταῦτα δανείζειν ναυτικῶς. ἤσθιε δέ, φησί,
ἀρτίδια καὶ μέλι καὶ ὀλίγον εὐώδους οἰναρίου ἔπινε. παιδαρίοις
τε ἐχρῆτο σπανίως, ἅπαξ ἢ δίς που παιδισκαρίῳ τινί,
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 7, section 29, line 1
σεμνότητι καὶ δὴ νὴ Δία τῇ μακαριότητι· ὀκτὼ γὰρ πρὸς τοῖς
ἐνενήκοντα βιοὺς ἔτη κατέστρεψεν, ἄνοσος καὶ ὑγιὴς διατελέσας.
Περσαῖος δέ φησιν ἐν ταῖς Ἠθικαῖς σχολαῖς (SVF I. 458) δύο
καὶ ἑβδομήκοντα ἐτῶν τελευτῆσαι αὐτόν, ἐλθεῖν δ' Ἀθήναζε δύο
καὶ εἴκοσιν ἐτῶν· ὁ δ' Ἀπολλώνιός φησιν ἀφηγήσασθαι τῆς
σχολῆς αὐτὸν ἔτη δυοῖν δέοντα ἑξήκοντα. ἐτελεύτα δὴ οὕτως· ἐκ
τῆς σχολῆς ἀπιὼν προσέπταισε καὶ τὸν δάκτυλον περιέρρηξε·
παίσας δὲ τὴν γῆν τῇ χειρί, φησὶ τὸ ἐκ τῆς Νιόβης (Page 787),
ἔρχομαι· τί μ' αὔεις;
καὶ παραχρῆμα ἐτελεύτησεν, ἀποπνίξας ἑαυτόν.
Ἀθηναῖοι δ' ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τῷ Κεραμεικῷ καὶ ψηφίσμασι
τοῖς προειρημένοις ἐτίμησαν, τὴν ἀρετὴν αὐτῷ προσμαρτυροῦντες.
καὶ Ἀντίπατρος ὁ Σιδώνιος ἐποίησεν οὕτως (App. Anth. III. 104)·
τῆνος ὅδε Ζήνων Κιτίῳ φίλος, ὅς ποτ' Ὄλυμπον
ἔδραμεν, οὐκ Ὄσσῃ Πήλιον ἀνθέμενος,
οὐδὲ τά γ' Ἡρακλῆος ἀέθλεε· τὰν δέ ποτ' ἄστρα
ἀτραπιτὸν μούνας εὗρε σαοφροσύνας.
καὶ ἄλλο Ζηνόδοτος ὁ στωικός, Διογένους μαθητής (Pal.
VII. 117)·
ἔκτισας αὐτάρκειαν, ἀφεὶς κενεαυχέα πλοῦτον,
Ζήνων, σὺν πολιῷ σεμνὸς ἐπισκυνίῳ·
Διογένης Λαέρτιος. Βίοι φιλοσόφων. Vitae philosophorum
Book 8, section 88, line 5
τέτταρας μῆνας πρὸς ἐνιαυτῷ διατρίψαντ' αὐτόθι ξυρόμενόν θ'
ὑπήνην καὶ ὀφρὺν τὴν Ὀκταετηρίδα κατά τινας συγγράψαι.
ἐντεῦθέν τε γενέσθαι ἐν Κυζίκῳ καὶ τῇ Προποντίδι σοφιστεύοντα·
ἀλλὰ καὶ παρὰ Μαυσωλὸν ἀφικέσθαι. ἔπειθ' οὕτως ἐπανελθεῖν
Ἀθήναζε, πανὺ πολλοὺς περὶ ἑαυτὸν ἔχοντα μαθητάς, ὥς φασί
τινες, ὑπὲρ τοῦ Πλάτωνα λυπῆσαι, ὅτι τὴν ἀρχὴν αὐτὸν παρεπέμ-
ψατο. τινὲς δέ φασι καὶ συμπόσιον ἔχοντι τῷ Πλάτωνι αὐτὸν
τὴν ἡμικύκλιον κατάκλισιν, πολλῶν ὄντων, εἰσηγήσασθαι. φησὶ
15
δ' αὐτὸν Νικόμαχος ὁ Ἀριστοτέλους (Arist. EN 1172b9) τὴν
ἡδονὴν λέγειν τὸ ἀγαθόν. ἀπεδέχθη δὴ ἐν τῇ πατρίδι μεγαλο-
τίμως ὡς τό γε περὶ αὐτοῦ ψήφισμα γενόμενον δηλοῖ. ἀλλὰ καὶ
παρὰ τοῖς Ἕλλησιν ἐπιφανέστατος ἐγένετο, γράψας τοῖς ἰδίοις
πολίταις νόμους, ὥς φησιν Ἕρμιππος ἐν τετάρτῃ Περὶ τῶν ἑπτὰ
σοφῶν (FHG III. 40), καὶ ἀστρολογούμενα καὶ γεωμετρούμενα
καὶ ἕτερ' ἄττα ἀξιόλογα.
Ἔσχε δὲ καὶ θυγατέρας τρεῖς, Ἀκτίδα, Δελφίδα, Φιλτίδα.
φησὶ δ' αὐτὸν Ἐρατοσθένης ἐν τοῖς Πρὸς Βάτωνα (FGrH 241 F
22) καὶ Κυνῶν διαλόγους συνθεῖναι· οἱ δέ, γεγραφέναι μὲν
Αἰγυπτίους τῇ αὑτῶν φωνῇ, τοῦτον δὲ μεθερμηνεύσαντα ἐκ-
δοῦναι τοῖς Ἕλλησι. τούτου διήκουσε Χρύσιππος ὁ Ἐρίνεω
Κνίδιος τά τε περὶ θεῶν καὶ κόσμου καὶ τῶν μετεωρολογουμένων,
Πλούταρχος.Phil., Solon (0007: 007)“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.1, 4th edn.”,
EZiegler, K.Leipzig: Teubner, 1969.Chap. 30, section 5, line 1
ὁρῶν δὲ τοὺς μὲν πένητας ὡρμημένους χαρίζεσθαι τῷ
Πεισιστράτῳ καὶ θορυβοῦντας, τοὺς δὲ πλουσίους ἀπο-
διδράσκοντας καὶ ἀποδειλιῶντας, ἀπῆλθεν εἰπὼν ὅτι τῶν
μέν ἐστι σοφώτερος, τῶν δ' ἀνδρειότερος· σοφώτερος
μὲν τῶν μὴ συνιέντων τὸ πραττόμενον, ἀνδρειότερος δὲ
τῶν συνιέντων μέν, ἐναντιοῦσθαι δὲ τῇ τυραννίδι φο-
βουμένων. τὸ δὲ ψήφισμα κυρώσας ὁ δῆμος οὐδὲ περὶ
τοῦ πλήθους ἔτι τῶν κορυνηφόρων διεμικρολογεῖτο πρὸς
τὸν Πεισίστρατον, ἀλλ' ὅσους ἐβούλετο τρέφοντα καὶ
συνάγοντα φανερῶς περιεώρα, μέχρι τὴν ἀκρόπολιν κατ-
έσχε. γενομένου δὲ τούτου καὶ τῆς πόλεως συνταρα-
χθείσης, ὁ μὲν Μεγακλῆς εὐθὺς ἔφυγε μετὰ τῶν ἄλ-
λων Ἀλκμαιωνιδῶν, ὁ δὲ Σόλων ἤδη μὲν ἦν σφόδρα
γέρων καὶ τοὺς βοηθοῦντας οὐκ εἶχεν, ὅμως δὲ προῆλ-
θεν εἰς ἀγορὰν καὶ διελέχθη πρὸς τοὺς πολίτας, τὰ μὲν
κακίζων τὴν ἀβουλίαν αὐτῶν καὶ μαλακίαν, τὰ δὲ παρο-
ξύνων ἔτι καὶ παρακαλῶν μὴ προέσθαι τὴν ἐλευθερίαν·
Πλούταρχος.Phil., Themistocles (0007: 010)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.1, 4th edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1969.Chap. 6, section 4, line 1
μὲν ἄλλους ἑκόντας ἐκστῆναι τῆς στρατηγίας λέγουσιν
ἐκπεπληγμένους τὸν κίνδυνον, Ἐπικύδην δὲ τὸν Εὐφη-
μίδου, δημαγωγὸν ὄντα δεινὸν μὲν εἰπεῖν, μαλακὸν δὲ
τῇ ψυχῇ καὶ χρημάτων ἥττονα, τῆς ἀρχῆς ἐφίεσθαι καὶ
κρατήσειν ἐπίδοξον εἶναι τῇ χειροτονίᾳ. τὸν οὖν Θεμι-
16
στοκλέα, δείσαντα μὴ τὰ πράγματα διαφθαρείη παντά-
πασι τῆς ἡγεμονίας εἰς ἐκεῖνον ἐμπεσούσης, χρήμασι
τὴν φιλοτιμίαν ἐξωνήσασθαι παρὰ τοῦ Ἐπικύδους. ἐπαι-
νεῖται δ' αὐτοῦ καὶ τὸ περὶ τὸν δίγλωσσον ἔργον ἐν τοῖς
πεμφθεῖσιν ὑπὸ βασιλέως ἐπὶ γῆς καὶ ὕδατος αἴτησιν.
ἑρμηνέα γὰρ ὄντα συλλαβὼν διὰ ψηφίσματος ἀπέκτεινεν,
ὅτι φωνὴν Ἑλληνίδα βαρβάροις προστάγμασιν ἐτόλμησε
χρῆσαι. ἔτι δὲ καὶ τὸ περὶ Ἄρθμιον τὸν Ζελείτην· Θε-
μιστοκλέους γὰρ εἰπόντος καὶ τοῦτον εἰς τοὺς ἀτίμους
καὶ παῖδας αὐτοῦ καὶ γένος ἐνέγραψαν, ὅτι τὸν ἐκ Μή-
δων χρυσὸν εἰς τοὺς Ἕλληνας ἐκόμισε. μέγιστον δὲ πάν-
των τὸ καταλῦσαι τοὺς Ἑλληνικοὺς πολέμους καὶ διαλ-
λάξαι τὰς πόλεις ἀλλήλαις, πείσαντα τὰς ἔχθρας διὰ
τὸν πόλεμον ἀναβαλέσθαι· πρὸς ὃ καὶ Χείλεων τὸν Ἀρ-
κάδα μάλιστα συναγωνίσασθαι λέγουσι.
Πλούταρχος.Phil., Themistocles Chap. 10, section 4, line 1
αὐτοῖς, σημεῖον μὲν λαμβάνων τὸ τοῦ δράκοντος, ὃς ἀφα-
νὴς ταῖς ἡμέραις ἐκείναις ἐκ τοῦ σηκοῦ δοκεῖ γενέσθαι,
καὶ τὰς καθ' ἡμέραν αὐτῷ προτιθεμένας ἀπαρχὰς εὑρί-
σκοντες ἀψαύστους, οἱ ἱερεῖς ἐξήγγελλον εἰς τοὺς πολ-
λούς, τοῦ Θεμιστοκλέους λόγον διαδιδόντος ὡς ἀπο-
λέλοιπε τὴν πόλιν ἡ θεὸς ὑφηγουμένη πρὸς τὴν θάλας-
σαν αὐτοῖς· τῷ δὲ χρησμῷ πάλιν ἐδημαγώγει, λέγων
μηδὲν ἄλλο δηλοῦσθαι ξύλινον τεῖχος ἢ τὰς ναῦς· διὸ
καὶ τὴν Σαλαμῖνα θείαν, οὐχὶ δεινὴν οὐδὲ σχετλίαν κα-
λεῖν τὸν θεὸν, ὡς εὐτυχήματος μεγάλου τοῖς Ἕλλησιν
ἐπώνυμον ἐσομένην. κρατήσας δὲ τῇ γνώμῃ ψήφισμα
γράφει, τὴν μὲν πόλιν παρακαταθέσθαι τῇ Ἀθηνᾷ τῇ
Ἀθηνῶν μεδεούσῃ, τοὺς δ' ἐν ἡλικίᾳ πάντας ἐμβαίνειν
εἰς τὰς τριήρεις, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας καὶ ἀνδράποδα
σῴζειν ἕκαστον ὡς ἂν δύνηται. κυρωθέντος δὲ τοῦ ψη-
φίσματος οἱ πλεῖστοι τῶν Ἀθηναίων ὑπεξέθεντο γενεὰς
καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα, φιλοτίμως πάνυ τῶν Τροιζηνίων
ὑποδεχομένων· καὶ γὰρ τρέφειν ἐψηφίσαντο δημοσίᾳ, δύο
ὀβολοὺς ἑκάστῳ διδόντες, καὶ τῆς ὀπώρας λαμβάνειν
ἐξεῖναι τοὺς παῖδας πανταχόθεν, ἔτι δ' ὑπὲρ αὐτῶν δι
Πλούταρχος.Phil., Themistocles Chap. 10, section 5, line 2
σαν αὐτοῖς· τῷ δὲ χρησμῷ πάλιν ἐδημαγώγει, λέγων
μηδὲν ἄλλο δηλοῦσθαι ξύλινον τεῖχος ἢ τὰς ναῦς· διὸ
καὶ τὴν Σαλαμῖνα θείαν, οὐχὶ δεινὴν οὐδὲ σχετλίαν κα-
λεῖν τὸν θεὸν, ὡς εὐτυχήματος μεγάλου τοῖς Ἕλλησιν
17
ἐπώνυμον ἐσομένην. κρατήσας δὲ τῇ γνώμῃ ψήφισμα
γράφει, τὴν μὲν πόλιν παρακαταθέσθαι τῇ Ἀθηνᾷ τῇ
Ἀθηνῶν μεδεούσῃ, τοὺς δ' ἐν ἡλικίᾳ πάντας ἐμβαίνειν
εἰς τὰς τριήρεις, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας καὶ ἀνδράποδα
σῴζειν ἕκαστον ὡς ἂν δύνηται. κυρωθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος οἱ πλεῖστοι τῶν
Ἀθηναίων ὑπεξέθεντο γενεὰς
καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα, φιλοτίμως πάνυ τῶν Τροιζηνίων
ὑποδεχομένων· καὶ γὰρ τρέφειν ἐψηφίσαντο δημοσίᾳ, δύο
ὀβολοὺς ἑκάστῳ διδόντες, καὶ τῆς ὀπώρας λαμβάνειν
ἐξεῖναι τοὺς παῖδας πανταχόθεν, ἔτι δ' ὑπὲρ αὐτῶν δι-
δασκάλοις τελεῖν μισθούς. τὸ δὲ ψήφισμα Νικαγόρας ἔγραψεν.
Οὐκ ὄντων δὲ δημοσίων χρημάτων τοῖς Ἀθηναίοις,
Ἀριστοτέλης (Ἀθπ. 23, 1) μέν φησι τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου
βουλὴν πορίσασαν ὀκτὼ δραχμὰς ἑκάστῳ τῶν στρατευο-
μένων αἰτιωτάτην γενέσθαι τοῦ πληρωθῆναι τὰς
Πλούταρχος.Phil., Themistocles Chap. 10, section 5, line 7
γράφει, τὴν μὲν πόλιν παρακαταθέσθαι τῇ Ἀθηνᾷ τῇ
Ἀθηνῶν μεδεούσῃ, τοὺς δ' ἐν ἡλικίᾳ πάντας ἐμβαίνειν
εἰς τὰς τριήρεις, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας καὶ ἀνδράποδα
σῴζειν ἕκαστον ὡς ἂν δύνηται. κυρωθέντος δὲ τοῦ ψη-
φίσματος οἱ πλεῖστοι τῶν Ἀθηναίων ὑπεξέθεντο γενεὰς
καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα, φιλοτίμως πάνυ τῶν Τροιζηνίων
ὑποδεχομένων· καὶ γὰρ τρέφειν ἐψηφίσαντο δημοσίᾳ, δύο
ὀβολοὺς ἑκάστῳ διδόντες, καὶ τῆς ὀπώρας λαμβάνειν
ἐξεῖναι τοὺς παῖδας πανταχόθεν, ἔτι δ' ὑπὲρ αὐτῶν δι-
δασκάλοις τελεῖν μισθούς. τὸ δὲ ψήφισμα Νικαγόρας
ἔγραψεν.
Οὐκ ὄντων δὲ δημοσίων χρημάτων τοῖς Ἀθηναίοις,
Ἀριστοτέλης (Ἀθπ. 23, 1) μέν φησι τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου
βουλὴν πορίσασαν ὀκτὼ δραχμὰς ἑκάστῳ τῶν στρατευο-
μένων αἰτιωτάτην γενέσθαι τοῦ πληρωθῆναι τὰς τριή-
ρεις, Κλείδημος (FGrH 323 F 21) δὲ καὶ τοῦτο τοῦ Θε-
μιστοκλέους ποιεῖται στρατήγημα. καταβαινόντων γὰρ
εἰς Πειραιᾶ τῶν Ἀθηναίων φησὶν ἀπολέσθαι τὸ Γοργό-
νειον ἀπὸ τῆς θεοῦ τοῦ ἀγάλματος· τὸν οὖν Θεμιστο-
κλέα προσποιούμενον ζητεῖν καὶ διερευνώμενον ἅπαντα,
Πλούταρχος.Phil., Themistocles Chap. 11, section 1, line 6
πατρός, οὐκ ἀνασχόμενος τὴν ἀπ' αὐτοῦ μόνωσιν, ἐνα-
λέσθαι τῇ θαλάττῃ καὶ τῇ τριήρει παρανηχόμενος ἐκπε-
σεῖν εἰς τὴν Σαλαμῖνα, καὶ λιποθυμήσας ἀποθανεῖν εὐ-
θύς· οὗ καὶ τὸ δεικνύμενον ἄχρι νῦν καὶ καλούμενον
Κυνὸς σῆμα τάφον εἶναι λέγουσι.
Ταῦτά τε δὴ μεγάλα τοῦ Θεμιστοκλέους, καὶ τοὺς
πολίτας αἰσθόμενος ποθοῦντας Ἀριστείδην καὶ δεδιότας
μὴ δι' ὀργὴν τῷ βαρβάρῳ προσθεὶς ἑαυτὸν ἀνατρέψῃ
18
τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος – ἐξωστράκιστο γὰρ πρὸ
τοῦ πολέμου καταστασιασθεὶς ὑπὸ Θεμιστοκλέους – ,
γράφει ψήφισμα, τοῖς ἐπὶ χρόνῳ μεθεστῶσιν ἐξεῖναι
κατελθοῦσι πράττειν καὶ λέγειν τὰ βέλτιστα τῇ Ἑλλάδι
μετὰ τῶν ἄλλων πολιτῶν.
Εὐρυβιάδου δὲ τὴν μὲν ἡγεμονίαν τῶν νεῶν ἔχοντος
διὰ τὸ τῆς Σπάρτης ἀξίωμα, μαλακοῦ δὲ παρὰ τὸν κίν-
δυνον ὄντος, αἴρειν δὲ βουλομένου καὶ πλεῖν ἐπὶ τὸν
Ἰσθμόν, ὅπου καὶ τὸ πεζὸν ἤθροιστο τῶν Πελοποννη-
σίων, ὁ Θεμιστοκλῆς ἀντέλεγεν. ὅτε καὶ τὰ μνημονευό-
μενα λεχθῆναί φασι· τοῦ γὰρ Εὐρυβιάδου πρὸς αὐτὸν
εἰπόντος· ‘ὦ Θεμιστόκλεις, ἐν τοῖς ἀγῶσι τοὺς προεξα-
νισταμένους ῥαπίζουσι’, ‘ναί’ εἶπεν ὁ Θεμιστοκλῆς,
Πλούταρχος.Phil., Περικλής. (0007: 012)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.2, 3rd edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1964.
Chap. 8, section 7, line 2
εἰρημένος. ἦν μὲν γὰρ ὁ Θουκυδίδης τῶν καλῶν καὶ ἀγα-
θῶν ἀνδρῶν, καὶ πλεῖστον ἀντεπολιτεύσατο τῷ Περικλεῖ
χρόνον. Ἀρχιδάμου δὲ τοῦ Λακεδαιμονίων βασιλέως πυν-
θανομένου πότερον αὐτὸς ἢ Περικλῆς παλαίει βέλτιον,
“ὅταν” εἶπεν “ἐγὼ καταβάλω παλαίων, ἐκεῖνος ἀντιλέγων
ὡς οὐ πέπτωκε, νικᾷ καὶ μεταπείθει τοὺς ὁρῶντας.”
Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ οὕτως ὁ Περικλῆς περὶ τὸν λόγον εὐλα-
βὴς ἦν, ὥστ' ἀεὶ πρὸς τὸ βῆμα βαδίζων ηὔχετο τοῖς θεοῖς
[μηδὲ] ῥῆμα μηδὲν ἐκπεσεῖν ἄκοντος αὐτοῦ πρὸς τὴν προ-
κειμένην χρείαν ἀνάρμοστον. ἔγγραφον μὲν οὖν οὐδὲν
ἀπολέλοιπε πλὴν τῶν ψηφισμάτων, ἀπομνημονεύεται δ'
ὀλίγα παντάπασιν, οἷον τὸ τὴν Αἴγιναν ὡς λήμην τοῦ Πει-
ραιῶς ἀφελεῖν κελεῦσαι, καὶ τὸ τὸν πόλεμον ἤδη φάναι
καθορᾶν ἀπὸ Πελοποννήσου προσφερόμενον· καί ποτε
τοῦ Σοφοκλέους, ὅτε συστρατηγῶν ἐξέπλευσε μετ' αὐτοῦ,
παῖδα καλὸν ἐπαινέσαντος, “οὐ μόνον” ἔφη “τὰς χεῖρας ὦ
Σοφόκλεις δεῖ καθαρὰς ἔχειν τὸν στρατηγόν, ἀλλὰ καὶ
τὰς ὄψεις.” ὁ δὲ Στησίμβροτός (FGrH 107 F 9) φησιν,
Πλούταρχος.Phil., Περικλής. Chap. 10, section 4, line 2
ἐβούλετο συγκινδυνεύσας τοῖς πολίταις, οἱ δὲ φίλοι τοῦ
Περικλέους συστάντες ἀπήλασαν αὐτὸν ὡς φυγάδα. διὸ
καὶ δοκεῖ Περικλῆς ἐρρωμενέστατα τὴν μάχην ἐκείνην
ἀγωνίσασθαι καὶ γενέσθαι πάντων ἐπιφανέστατος, ἀφει-
δήσας τοῦ σώματος. ἔπεσον δὲ καὶ τοῦ Κίμωνος οἱ φίλοι
πάντες ὁμαλῶς οὓς Περικλῆς συνεπῃτίατο τοῦ Λακω-
νισμοῦ, καὶ μετάνοια δεινὴ τοὺς Ἀθηναίους καὶ πόθος
ἔσχε τοῦ Κίμωνος, ἡττημένους μὲν ἐπὶ τῶν ὅρων τῆς Ἀττι-
κῆς, προσδοκῶντας δὲ βαρὺν εἰς ἔτους ὥραν πόλεμον.
αἰσθόμενος οὖν ὁ Περικλῆς οὐκ ὤκνησε χαρίσασθαι τοῖς
19
πολλοῖς, ἀλλὰ τὸ ψήφισμα γράψας αὐτὸς ἐκάλει τὸν ἄνδρα,
κἀκεῖνος ἐπανελθὼν εἰρήνην ἐποίησε ταῖς πόλεσιν· οἰκείως
γὰρ εἶχον οἱ Λακεδαιμόνιοι πρὸς αὐτόν, ὥσπερ ἀπήχθοντο
τῷ Περικλεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις δημαγωγοῖς. ἔνιοι δέ φασιν
οὐ πρότερον γραφῆναι τῷ Κίμωνι τὴν κάθοδον ὑπὸ τοῦ
Περικλέους, ἢ συνθήκας αὐτοῖς ἀπορρήτους γενέσθαι δι'
Ἐλπινίκης, τῆς Κίμωνος ἀδελφῆς, ὥστε Κίμωνα μὲν ἐκ-
πλεῦσαι λαβόντα ναῦς διακοσίας καὶ τῶν ἔξω στρατηγεῖν
καταστρεφόμενον τὴν βασιλέως χώραν, Περικλεῖ δὲ τὴν
ἐν ἄστει δύναμιν ὑπάρχειν. ἐδόκει δὲ καὶ πρότερον ἡ Ἐλπι-
νίκη τῷ Κίμωνι τὸν Περικλέα πρᾳότερον παρασχεῖν,
Πλούταρχος.Phil., Περικλής. Chap. 17, section 1, line 4
μενον κεῖσθαι συγκεκαλυμμένον ἤδη γηραιὸν ἀποκαρτε-
ροῦντα, προσπεσόντος δὲ τῷ Περικλεῖ τοῦ πράγματος,
ἐκπλαγέντα θεῖν εὐθὺς ἐπὶ τὸν ἄνδρα καὶ δεῖσθαι πᾶσαν
δέησιν, ὀλοφυρόμενον οὐκ ἐκεῖνον, ἀλλ' ἑαυτόν, εἰ τοιοῦ-
τον ἀπολεῖ τῆς πολιτείας σύμβουλον. ἐκκαλυψάμενον οὖν
τὸν Ἀναξαγόραν εἰπεῖν πρὸς αὐτόν· “ὦ Περίκλεις, καὶ οἱ
τοῦ λύχνου χρείαν ἔχοντες ἔλαιον ἐπιχέουσιν.”
Ἀρχομένων δὲ Λακεδαιμονίων ἄχθεσθαι τῇ αὐξή-
σει τῶν Ἀθηναίων, ἐπαίρων ὁ Περικλῆς τὸν δῆμον ἔτι
μᾶλλον μέγα φρονεῖν καὶ μεγάλων αὑτὸν ἀξιοῦν πραγμά-
των γράφει ψήφισμα, πάντας Ἕλληνας τοὺς ὁποίποτε κατ-
οικοῦντας Εὐρώπης ἢ [τῆς] Ἀσίας παρακαλεῖν, καὶ μικρὰν
πόλιν καὶ μεγάλην, εἰς σύλλογον πέμπειν Ἀθήναζε τοὺς
βουλευσομένους περὶ τῶν Ἑλληνικῶν ἱερῶν, ἃ κατέπρη-
σαν οἱ βάρβαροι, καὶ τῶν θυσιῶν, ἃς ὀφείλουσιν ὑπὲρ τῆς
Ἑλλάδος εὐξάμενοι τοῖς θεοῖς, ὅτε πρὸς τοὺς βαρβάρους
ἐμάχοντο, καὶ τῆς θαλάττης, ὅπως πλέωσι πάντες ἀδεῶς
καὶ τὴν εἰρήνην ἄγωσιν. ἐπὶ ταῦτα δ' ἄνδρες εἴκοσι τῶν
ὑπὲρ πεντήκοντα ἔτη γεγονότων ἐπέμφθησαν, ὧν πέντε
μὲν Ἴωνας καὶ Δωριεῖς τοὺς ἐν Ἀσίᾳ καὶ νησιώτας ἄχρι
Λέσβου καὶ Ῥόδου παρεκάλουν, πέντε δὲ τοὺς ἐν Ἑλλης
Πλούταρχος.Phil., Περικλής. Chap. 29, section 7, line 6
τοὺς γεγενημένους ὅρκους τοῖς Ἕλλησιν· Αἰγινῆται δὲ
κακοῦσθαι δοκοῦντες καὶ βίαια πάσχειν, ἐποτνιῶντο κρύφα
πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους, φανερῶς ἐγκαλεῖν τοῖς Ἀθη-
ναίοις οὐ θαρροῦντες. ἐν δὲ τούτῳ καὶ Ποτείδαια, πόλις
ὑπήκοος Ἀθηναίων, ἄποικος δὲ Κορινθίων, ἀποστᾶσα
καὶ πολιορκουμένη μᾶλλον ἐπετάχυνε τὸν πόλεμον. οὐ
μὴν ἀλλὰ καὶ πρεσβειῶν πεμπομένων Ἀθήναζε, καὶ τοῦ
βασιλέως τῶν Λακεδαιμονίων Ἀρχιδάμου τὰ πολλὰ τῶν
ἐγκλημάτων εἰς διαλύσεις ἄγοντος καὶ τοὺς συμμάχους
πραΰνοντος, οὐκ ἂν δοκεῖ συμπεσεῖν ὑπό γε τῶν ἄλλων
20
αἰτιῶν ὁ πόλεμος τοῖς Ἀθηναίοις, εἰ τὸ ψήφισμα καθε-
λεῖν τὸ Μεγαρικὸν ἐπείσθησαν καὶ διαλλαγῆναι πρὸς αὐ-
τούς. διὸ καὶ μάλιστα πρὸς τοῦτο Περικλῆς ἐναντιω-
θεὶς καὶ παροξύνας τὸν δῆμον ἐμμεῖναι τῇ πρὸς τοὺς Μεγα-
ρεῖς φιλονικίᾳ, μόνος ἔσχε τοῦ πολέμου τὴν αἰτίαν.
Λέγουσι δὲ πρεσβείας Ἀθήναζε περὶ τούτων ἐκ Λα-
κεδαίμονος ἀφιγμένης, καὶ τοῦ Περικλέους νόμον τινὰ
προβαλομένου κωλύοντα καθελεῖν τὸ πινάκιον ἐν ᾧ τὸ
ψήφισμα γεγραμμένον ἐτύγχανεν, εἰπεῖν Πολυάλκη τῶν
πρέσβεών τινα· “σὺ δὲ μὴ καθέλῃς, ἀλλὰ στρέψον εἴσω
τὸ πινάκιον· οὐ γὰρ ἔστι νόμος ὁ τοῦτο κωλύων.”
Πλούταρχος.Phil., Περικλής. Chap. 30, section 1, line 4
ἐγκλημάτων εἰς διαλύσεις ἄγοντος καὶ τοὺς συμμάχους
πραΰνοντος, οὐκ ἂν δοκεῖ συμπεσεῖν ὑπό γε τῶν ἄλλων
αἰτιῶν ὁ πόλεμος τοῖς Ἀθηναίοις, εἰ τὸ ψήφισμα καθε-
λεῖν τὸ Μεγαρικὸν ἐπείσθησαν καὶ διαλλαγῆναι πρὸς αὐ-
τούς. διὸ καὶ μάλιστα πρὸς τοῦτο Περικλῆς ἐναντιω-
θεὶς καὶ παροξύνας τὸν δῆμον ἐμμεῖναι τῇ πρὸς τοὺς Μεγα-
ρεῖς φιλονικίᾳ, μόνος ἔσχε τοῦ πολέμου τὴν αἰτίαν.
Λέγουσι δὲ πρεσβείας Ἀθήναζε περὶ τούτων ἐκ Λα-
κεδαίμονος ἀφιγμένης, καὶ τοῦ Περικλέους νόμον τινὰ
προβαλομένου κωλύοντα καθελεῖν τὸ πινάκιον ἐν ᾧ τὸ
ψήφισμα γεγραμμένον ἐτύγχανεν, εἰπεῖν Πολυάλκη τῶν
πρέσβεών τινα· “σὺ δὲ μὴ καθέλῃς, ἀλλὰ στρέψον εἴσω
τὸ πινάκιον· οὐ γὰρ ἔστι νόμος ὁ τοῦτο κωλύων.” κομ-
ψοῦ δὲ τοῦ λόγου φανέντος, οὐδέν τι μᾶλλον ὁ Περικλῆς
ἐνέδωκεν. ὑπῆν μὲν οὖν τις ὡς ἔοικεν αὐτῷ καὶ ἰδία
πρὸς τοὺς Μεγαρεῖς ἀπέχθεια, κοινὴν δὲ καὶ φανερὰν
ποιησάμενος αἰτίαν κατ' αὐτῶν, ἀποτέμνεσθαι τὴν ἱερὰν
ὀργάδα, γράφει ψήφισμα κήρυκα πεμφθῆναι πρὸς αὐτοὺς
καὶ πρὸς Λακεδαιμονίους τὸν αὐτόν, κατηγοροῦντα τῶν
Μεγαρέων. τοῦτο μὲν οὖν τὸ ψήφισμα Περικλέους ἐστὶν
εὐγνώμονος καὶ φιλανθρώπου δικαιολογίας ἐχόμενον·
Πλούταρχος.Phil., Περικλής. Chap. 30, section 2, line 4
Λέγουσι δὲ πρεσβείας Ἀθήναζε περὶ τούτων ἐκ Λα-
κεδαίμονος ἀφιγμένης, καὶ τοῦ Περικλέους νόμον τινὰ
προβαλομένου κωλύοντα καθελεῖν τὸ πινάκιον ἐν ᾧ τὸ
ψήφισμα γεγραμμένον ἐτύγχανεν, εἰπεῖν Πολυάλκη τῶν
πρέσβεών τινα· “σὺ δὲ μὴ καθέλῃς, ἀλλὰ στρέψον εἴσω
τὸ πινάκιον· οὐ γὰρ ἔστι νόμος ὁ τοῦτο κωλύων.” κομ-
ψοῦ δὲ τοῦ λόγου φανέντος, οὐδέν τι μᾶλλον ὁ Περικλῆς
ἐνέδωκεν. ὑπῆν μὲν οὖν τις ὡς ἔοικεν αὐτῷ καὶ ἰδία
πρὸς τοὺς Μεγαρεῖς ἀπέχθεια, κοινὴν δὲ καὶ φανερὰν
ποιησάμενος αἰτίαν κατ' αὐτῶν, ἀποτέμνεσθαι τὴν ἱερὰν
ὀργάδα, γράφει ψήφισμα κήρυκα πεμφθῆναι πρὸς αὐτοὺς
καὶ πρὸς Λακεδαιμονίους τὸν αὐτόν, κατηγοροῦντα τῶν
21
Μεγαρέων. τοῦτο μὲν οὖν τὸ ψήφισμα Περικλέους ἐστὶν
εὐγνώμονος καὶ φιλανθρώπου δικαιολογίας ἐχόμενον· ἐπεὶ
δ' ὁ πεμφθεὶς κῆρυξ Ἀνθεμόκριτος αἰτίᾳ τῶν Μεγαρέων
ἀποθανεῖν ἔδοξε, γράφει ψήφισμα κατ' αὐτῶν Χαρῖνος,
ἄσπονδον μὲν εἶναι καὶ ἀκήρυκτον ἔχθραν, ὃς δ' ἂν ἐπιβῇ
τῆς Ἀττικῆς Μεγαρέων, θανάτῳ ζημιοῦσθαι, τοὺς δὲ
στρατηγοὺς ὅταν ὀμνύωσι τὸν πάτριον ὅρκον ἐπομνύειν,
ὅτι καὶ δὶς ἀνὰ πᾶν ἔτος εἰς τὴν Μεγαρικὴν εἰσβαλοῦσι·
ταφῆναι δ' Ἀνθεμόκριτον παρὰ τὰς Θριασίας πύλας,
Πλούταρχος.Phil., Περικλής. Chap. 31, section 1, line 2
φόνον ἀπαρνούμενοι, τὰς αἰτίας εἰς Ἀσπασίαν καὶ Περι-
κλέα τρέπουσι, χρώμενοι τοῖς περιβοήτοις καὶ δημώδεσι
τούτοις ἐκ τῶν Ἀχαρνέων στιχιδίοις (v. 524 sq.)·
πόρνην δὲ Σιμαίθαν ἰόντες Μεγάραδε
νεανίαι κλέπτουσι μεθυσοκότταβοι·
κἆθ' οἱ Μεγαρῆς ὀδύναις πεφυσιγγωμένοι
ἀντεξέκλεψαν Ἀσπασίας πόρνας δύο.
Τὴν μὲν οὖν ἀρχὴν ὅπως ἔσχεν οὐ ῥᾴδιον γνῶναι,
τοῦ δὲ μὴ λυθῆναι τὸ ψήφισμα πάντες ὡσαύτως τὴν αἰτίαν
ἐπιφέρουσι τῷ Περικλεῖ. πλὴν οἱ μὲν ἐκ φρονήματος μεγά-
λου μετὰ γνώμης κατὰ τὸ βέλτιστον ἀπισχυρίσασθαί
φασιν αὐτόν, πεῖραν ἐνδόσεως τὸ πρόσταγμα καὶ τὴν συγ-
χώρησιν ἐξομολόγησιν ἀσθενείας ἡγούμενον, οἱ δὲ μᾶλλον
αὐθαδείᾳ τινὶ καὶ φιλονικίᾳ πρὸς ἔνδειξιν ἰσχύος περι-
φρονῆσαι Λακεδαιμονίων.
Πλούταρχος.Phil., Περικλής. Chap. 32, section 2, line 1
τητα, παραφαινομένην ἑκατέρωθεν. ὁ μὲν οὖν Φειδίας
εἰς τὸ δεσμωτήριον ἀπαχθεὶς ἐτελεύτησε νοσήσας, ὡς δέ
φασιν ἔνιοι φαρμάκοις, ἐπὶ διαβολῇ τοῦ Περικλέους τῶν
ἐχθρῶν παρασκευασάντων. τῷ δὲ μηνυτῇ Μένωνι γρά-
ψαντος Γλαύκωνος ἀτέλειαν ὁ δῆμος ἔδωκε, καὶ προς-
έταξε τοῖς στρατηγοῖς ἐπιμελεῖσθαι τῆς ἀσφαλείας τοῦ
ἀνθρώπου.
Περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον Ἀσπασία δίκην ἔφευγεν
ἀσεβείας, Ἑρμίππου τοῦ κωμῳδιοποιοῦ διώκοντος καὶ
προσκατηγοροῦντος, ὡς Περικλεῖ γυναῖκας ἐλευθέρας
εἰς τὸ αὐτὸ φοιτώσας ὑποδέχοιτο, καὶ ψήφισμα Διοπείθης
ἔγραψεν εἰσαγγέλλεσθαι τοὺς τὰ θεῖα μὴ νομίζοντας ἢ
λόγους περὶ τῶν μεταρσίων διδάσκοντας, ἀπερειδόμενος
εἰς Περικλέα δι' Ἀναξαγόρου τὴν ὑπόνοιαν. δεχομένου δὲ
τοῦ δήμου καὶ προσιεμένου τὰς διαβολάς, οὕτως ἤδη
22
ψήφισμα κυροῦται Δρακοντίδου γράψαντος, ὅπως οἱ λόγοι
τῶν χρημάτων ὑπὸ Περικλέους εἰς τοὺς πρυτάνεις ἀπο-
τεθεῖεν, οἱ δὲ δικασταὶ τὴν ψῆφον ἀπὸ τοῦ βωμοῦ φέρον-
τες ἐν τῇ πόλει κρίνοιεν. Ἅγνων δὲ τοῦτο μὲν ἀφεῖλε τοῦ
ψηφίσματος, κρίνεσθαι δὲ τὴν δίκην ἔγραψεν ἐν δικα-
σταῖς χιλίοις καὶ πεντακοσίοις,
Πλούταρχος.Phil., Αλκιβιάδης. (0007: 015)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.2, 3rd edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1964.Chap. 16, section 7, line 1
μετ' ἐμπειρίας τῶν πολεμικῶν καὶ ἀλκῆς πάντα
τἆλλα συγχωρεῖν ἐποίει καὶ φέρειν μετρίως τοὺς Ἀθη-
ναίους, ἀεὶ τὰ πρᾳότατα τῶν ὀνομάτων τοῖς ἁμαρτήμασι
τιθεμένους, παιδιὰς καὶ φιλοτιμίας. οἷον ἦν καὶ τὸ Ἀγά-
θαρχον εἷρξαι τὸν ζωγράφον, εἶτα γράψαντα τὴν οἰκίαν
ἀφεῖναι δωρησάμενον· καὶ Ταυρέαν ἀντιχορηγοῦντα ῥαπί-
σαι, φιλοτιμούμενον ὑπὲρ τῆς νίκης· καὶ τὸ Μηλίαν γυναῖ-
κα ἐκ τῶν αἰχμαλώτων ἐξελόμενον καὶ συνόντα θρέψαι
παιδάριον ἐξ αὐτῆς. καὶ γὰρ τοῦτο φιλάνθρωπον ἐκά-
λουν, πλὴν ὅτι τοῦτοὺς Μηλίους ἡβηδὸν ἀποσφαγῆναι
τὴν πλείστην αἰτίαν ἔσχε, τῷ ψηφίσματι συνειπών. Ἀριστοφῶντος δὲ Νεμέαν
γράψαντος ἐν ταῖς ἀγκάλαις αὑτῆς
καθήμενον Ἀλκιβιάδην ἔχουσαν, ἐθεῶντο καὶ συνέτρεχον
χαίροντες· οἱ δὲ πρεσβύτεροι καὶ τούτοις ἐδυσχέραινον
ὡς τυραννικοῖς καὶ παρανόμοις. ἐδόκει δὲ καὶ Ἀρχέστρατος
οὐκ ἀπὸ τρόπου λέγειν, ὡς ἡ Ἑλλὰς οὐκ ἂν ἤνεγκε δύο
Ἀλκιβιάδας. ἐπεὶ δὲ Τίμων ὁ μισάνθρωπος εὐημερήσαντα
τὸν Ἀλκιβιάδην καὶ προπεμπόμενον ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας
ἐπιφανῶς οὐ παρῆλθεν οὐδ' ἐξέκλινεν, ὥσπερ εἰώθει τοὺς
ἄλλους, ἀλλ' ἀπαντήσας καὶ δεξιωσάμενος “εὖ γε” ἔφη
“ποιεῖς αὐξόμενος ὦ παῖ· μέγα γὰρ αὔξει κακὸν ἅπασι
Πλούταρχος.Phil., Αλκιβιάδης. Chap. 21, section 5, line 3
κοπῆς ἐποίησεν ὁ μέγας Ἑρμῆς ὁ πλησίον αὐτοῦ τῆς
οἰκίας ἀνάθημα τῆς Αἰγηίδος φυλῆς ἱδρυμένος· ἐν γὰρ
ὀλίγοις πάνυ τῶν ἐπιφανῶν μόνος σχεδὸν ἀκέραιος ἔμεινε·
διὸ καὶ νῦν Ἀνδοκίδου καλεῖται, καὶ πάντες οὕτως ὀνομά-
ζουσι, τῆς ἐπιγραφῆς ἀντιμαρτυρούσης. συνέβη δὲ τῷ
Ἀνδοκίδῃ μάλιστα τῶν τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἐχόντων ἐν τῷ
δεσμωτηρίῳ γενέσθαι συνήθη καὶ φίλον, ἔνδοξον μὲν οὐχ
ὁμοίως ἐκείνῳ, συνέσει δὲ καὶ τόλμῃ περιττόν, ὄνομα
Τίμαιον. οὗτος ἀναπείθει τὸν Ἀνδοκίδην ἑαυτοῦ τε κατή-
γορον καί τινων ἄλλων γενέσθαι μὴ πολλῶν· ὁμολογή-
σαντι γὰρ ἄδειαν εἶναι κατὰ ψήφισμα τοῦ δήμου, τὰ δὲ
τῆς κρίσεως ἄδηλα πᾶσι, τοῖς δὲ δυνατοῖς φοβερώτατα·
23
βέλτιον δὲ σωθῆναι ψευδόμενον ἢ μετὰ τῆς αὐτῆς αἰτίας
ἀποθανεῖν ἀδόξως, καὶ τὸ κοινῇ σκοποῦντι συμφέρον
ὑπάρχειν, ὀλίγους καὶ ἀμφιβόλους προέμενον, πολλοὺς
καὶ ἀγαθοὺς ἐξελέσθαι τῆς ὀργῆς. ταῦτα τοῦ Τιμαίου
λέγοντος καὶ διδάσκοντος, ὁ Ἀνδοκίδης ἐπείσθη, καὶ
γενόμενος μηνυτὴς καθ' αὑτοῦ καὶ καθ' ἑτέρων, ἔσχε τὴν
ἀπὸ τοῦ ψηφίσματος ἄδειαν αὐτός, οὓς δ' ὠνόμασε πάντες
πλὴν τῶν φυγόντων ἀπώλοντο. καὶ πίστεως ἕνεκα προς-
έθηκεν αὐτοῖς οἰκέτας ἰδίους ὁ Ἀνδοκίδης.
Πλούταρχος.Phil., Chap. 22, section 5, line 5
οντα τοῖς αὑτοῦ ἑταίροις ἐν τῇ οἰκίᾳ τῇ ἑαυτοῦ, ἔχοντα
στολὴν οἵανπερ ὁ ἱεροφάντης ἔχων δεικνύει τὰ ἱερά, καὶ
ὀνομάζοντα αὑτὸν μὲν ἱεροφάντην, Πουλυτίωνα δὲ δᾳδοῦ-
χον, κήρυκα δὲ Θεόδωρον Φηγαιᾶ, τοὺς δ' ἄλλους ἑταί-
ρους μύστας προσαγορεύοντα καὶ ἐπόπτας παρὰ τὰ νόμιμα
καὶ τὰ καθεστηκότα ὑπό τ' Εὐμολπιδῶν καὶ Κηρύκων
καὶ τῶν ἱερέων τῶν ἐξ Ἐλευσῖνος.” ἐρήμην δ' αὐτοῦ
καταγνόντες καὶ τὰ χρήματα δημεύσαντες, ἔτι καὶ κατα-
ρᾶσθαι προσεψηφίσαντο πάντας ἱερεῖς καὶ ἱερείας, ὧν
μόνην φασὶ Θεανὼ τὴν Μένωνος Ἀγρυλῆθεν ἀντειπεῖν
πρὸς τὸ ψήφισμα, φάσκουσαν εὐχῶν, οὐ καταρῶν ἱέρειαν
γεγονέναι.
Τοσούτων δὲ κατεψηφισμένων Ἀλκιβιάδου καὶ κατε-
γνωσμένων, ἐτύγχανε μὲν ἐν Ἄργει διατρίβων, ὡς τὸ
πρῶτον ἐκ Θουρίων ἀποδρὰς εἰς Πελοπόννησον διεκομί-
σθη, φοβούμενος δὲ τοὺς ἐχθροὺς καὶ παντάπασι τῆς πα-
τρίδος ἀπεγνωκώς, ἔπεμψεν εἰς Σπάρτην, ἄδειαν ἀξιῶν
αὐτῷ γενέσθαι καὶ πίστιν ἐπὶ μείζοσι χρείαις καὶ ὠφελεί-
αις ὧν πρότερον αὐτοὺς ἀμυνόμενος ἔβλαψε. δόντων δὲ
τῶν Σπαρτιατῶν καὶ δεξαμένων προθύμως, παραγενό-
μενος ἓν μὲν εὐθὺς ἐξειργάσατο, μέλλοντας καὶ ἀναβαλ
Πλούταρχος.Phil., Αλκιβιάδης. Chap. 33, section 1, line 1
χημάτων λογιζομένοις, ὡς οὔτ' ἂν Σικελίας διήμαρτον,
οὔτ' ἄλλο τι τῶν προσδοκηθέντων ἐξέφυγεν αὐτοὺς ἐάσαν-
τας Ἀλκιβιάδην ἐπὶ τῶν τότε πραγμάτων καὶ τῆς δυνά-
μεως ἐκείνης, εἰ νῦν τὴν πόλιν παραλαβὼν ὀλίγου δέου-
σαν ἐκπεπτωκέναι τῆς θαλάσσης, κατὰ γῆν δὲ μόλις τῶν
προαστείων κρατοῦσαν, αὐτὴν δὲ πρὸς ἑαυτὴν στασιά-
ζουσαν, ἐκ λυπρῶν ἔτι λειψάνων καὶ ταπεινῶν ἀναστή-
σας οὐ μόνον τῆς θαλάσσης τὸ κράτος ἀποδέδωκεν, ἀλλὰ
καὶ πεζῇ νικῶσαν ἀποδείκνυσι πανταχοῦ τοὺς πολε-
μίους.
Τὸ μὲν οὖν ψήφισμα τῆς καθόδου πρότερον ἐκε-
κύρωτο, Κριτίου τοῦ Καλλαίσχρου γράψαντος, ὡς αὐτὸς
24
ἐν ταῖς ἐλεγείαις πεποίηκεν, ὑπομιμνῄσκων τὸν Ἀλκιβιά-
δην τῆς χάριτος ἐν τούτοις (fr. 3 D.)·
γνώμην δ' ἥ σε κατήγαγ', ἐγὼ ταύτην ἐν ἅπασιν
εἶπον καὶ γράψας τοὖργον ἔδρασα τόδε.
σφραγὶς δ' ἡμετέρης γλώσσης ἐπὶ τοῖσδεσι κεῖται·
Πλούταρχος.Phil., Αλκιβιάδης. Chap. 34, section 7, line 9
πῆς, θέαμα σεμνὸν καὶ θεοπρεπὲς τὴν στρατηγίαν ἐκεί-
νην ἐπιδεικνύμενος, ὑπὸ τῶν μὴ φθονούντων ἱεροφαντίαν
καὶ μυσταγωγίαν προσαγορευομένην. μηδενὸς δὲ τῶν
πολεμίων ἐπιθέσθαι τολμήσαντος, ἀσφαλῶς ἀπαγαγὼν
εἰς τὴν πόλιν, ἤρθη μὲν αὐτὸς τῷ φρονήματι, καὶ τὴν
στρατιὰν ἐπῆρεν ὡς ἄμαχον καὶ ἀήττητον οὖσαν ἐκείνου
στρατηγοῦντος, τοὺς δὲ φορτικοὺς καὶ πένητας οὕτως
ἐδημαγώγησεν, ὥστ' ἐρᾶν ἔρωτα θαυμαστὸν ὑπ' ἐκείνου
τυραννεῖσθαι, καὶ λέγειν ἐνίους καὶ προσιέναι παρακε-
λευομένους, ὅπως τοῦ φθόνου κρείττων γενόμενος καὶ
καταβαλὼν ψηφίσματα καὶ νόμους καὶ φλυάρους ἀπολ-
λύντας τὴν πόλιν ὡς ἂν πράξῃ καὶ χρήσηται τοῖς
πράγμασι, μὴ δεδιὼς τοὺς συκοφάντας.
Αὐτὸς μὲν οὖν ἐκεῖνος ἣν εἶχε διάνοιαν περὶ τῆς
τυραννίδος, ἄδηλόν ἐστιν· οἱ δὲ δυνατώτατοι τῶν πολι-
τῶν φοβηθέντες ἐσπούδασαν αὐτὸν ἐκπλεῦσαι τὴν ταχί-
στην, τά τ' ἄλλα ψηφισάμενοι καὶ συνάρχοντας οὓς ἐκεῖ-
νος ἠθέλησεν.
Πλούταρχος.Phil., Pelopidas (0007: 021)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 2.2, 2nd edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1968.Chap. 7, section 1, line 6
νους τῷ δήμῳ τοῦ κατελθεῖν καὶ ψηφισαμένους, ἐάν τις
Ἀθηναίων ἐπὶ τοὺς τυράννους ὅπλα διὰ τῆς Βοιωτίας
κομίζῃ, μηδένα Βοιωτὸν ἀκούειν μηδ' ὁρᾶν, οὐδὲν ἠδί-
κησαν τοὺς Θηβαίους.
Ὁ δὲ Πελοπίδας, καίπερ ἐν τοῖς νεωτάτοις ὤν,
ἰδίᾳ τε καθ' ἕκαστον ἐξώρμα τῶν φυγάδων, καὶ πρὸς τὸ
πλῆθος ἐποιήσατο λόγους, ὡς οὔτε καλὸν οὔθ' ὅσιον εἴη
δουλεύουσαν τὴν πατρίδα καὶ φρουρουμένην περιορᾶν,
αὐτοὺς δὲ μόνον τὸ σῴζεσθαι καὶ διαζῆν ἀγαπῶν-
τας ἐκκρέμασθαι τῶν Ἀθήνησι ψηφισμάτων καὶ θερα-
πεύειν ὑποπεπτωκότας ἀεὶ τοὺς λέγειν δυναμένους καὶ
πείθειν τὸν ὄχλον, ἀλλὰ κινδυνευτέον ὑπὲρ τῶν μεγίστων,
παράδειγμα θεμένους τὴν Θρασυβούλου τόλμαν καὶ ἀρε-
τήν, ἵν' ὡς ἐκεῖνος ἐκ Θηβῶν πρότερον ὁρμηθεὶς κατ-
έλυσε τοὺς ἐν Ἀθήναις τυράννους, οὕτως αὐτοὶ πάλιν ἐξ
Ἀθηνῶν προελθόντες ἐλευθερώσωσι τὰς Θήβας. ὡς οὖν
25
ἔπεισε ταῦτα λέγων, πέμπουσιν εἰς Θήβας κρύφα πρὸς
τοὺς ὑπολελειμμένους τῶν φίλων, τὰ δεδογμένα φράζον-
τες. οἱ δὲ συνεπῄνουν· καὶ Χάρων μέν, ὅσπερ ἦν ἐπιφα-
νέστατος, ὡμολόγησε τὴν οἰκίαν παρέξειν, Φυλλίδας
Πλούταρχος.Phil., Pelopidas Chap. 24, section 5, line 2
τοῦ πρώτου μηνός, ἢ θνῄσκειν τοὺς μὴ παραδιδόντας.
οἱ δ' ἄλλοι βοιωτάρχαι, καὶ τὸν νόμον δεδιότες τοῦτον,
καὶ τὸν χειμῶνα φεύγοντες, ἀπάγειν ἔσπευδον ἐπ' οἴκου
τὸ στράτευμα, Πελοπίδας δὲ πρῶτος Ἐπαμεινώνδᾳ γε-
νόμενος σύμψηφος καὶ συμπαρορμήσας τοὺς πολίτας,
ἦγεν ἐπὶ τὴν Σπάρτην καὶ διεβίβαζε τὸν Εὐρώταν, καὶ
πολλὰς μὲν ᾕρει πόλεις αὐτῶν, πᾶσαν δὲ τὴν χώραν
ἐπόρθει μέχρι θαλάσσης, ἡγούμενος ἑπτὰ μυριάδων Ἑλ-
ληνικῆς στρατιᾶς, ἧς ἔλαττον ἢ δωδέκατον ἦσαν αὐτοὶ
Θηβαῖοι μέρος. ἀλλ' ἡ δόξα τῶν ἀνδρῶν ἄνευ δόγματος
κοινοῦ καὶ ψηφίσματος ἐποίει τοὺς συμμάχους ἕπεσθαι
σιωπῇ πάντας ἡγουμένοις ἐκείνοις. ὁ γὰρ πρῶτος ὡς
ἔοικε καὶ κυριώτατος νόμος τῷ σῴζεσθαι δεομένῳ τὸν
σῴζειν δυνάμενον ἄρχοντα κατὰ φύσιν ἀποδίδωσι· κἂν
ὥσπερ οἱ πλέοντες εὐδίας οὔσης ἢ παρ' ἀκτὴν ὁρμοῦντες
ἀσελγῶς προσενεχθῶσι τοῖς κυβερνήταις καὶ θρασέως,
ἅμα τῷ χειμῶνα καὶ κίνδυνον καταλαμβάνειν πρὸς ἐκεί-
νους ἀποβλέπουσι καὶ τὰς ἐλπίδας ἐν ἐκείνοις ἔχουσι. καὶ
γὰρ Ἀργεῖοι καὶ Ἠλεῖοι καὶ Ἀρκάδες, ἐν τοῖς συνεδρίοις
ἐρίζοντες καὶ διαφερόμενοι πρὸς τοὺς Θηβαίους ὑπὲρ
ἡγεμονίας, ἐπ' αὐτῶν τῶν ἀγώνων καὶ παρὰ τὰ δεινὰ τοῖς
Πλούταρχος.Phil., Pelopidas Chap. 25, section 13, line 1
τῆς πόλεως πίνακα γράψαι μάχης ἑτέρας, ἐπετέλει τὸ
ἔργον ἐν Θήβαις. γενομένης δὲ τῆς ἀποστάσεως καὶ τοῦ
πολέμου συμπεσόντος, οὐ πολὺ τοῦ τέλος ἔχειν ἐλλείποντα
τὸν πίνακα παρ' ἑαυτοῖς οἱ Θηβαῖοι κατέσχον. τοῦτον οὖν
ὁ Μενεκλείδας ἔπειθεν ἀναθέντας ἐπιγράψαι τοὔνομα τοῦ
Χάρωνος, ὡς ἀμαυρώσων τὴν Πελοπίδου καὶ Ἐπαμεινών-
δου δόξαν. ἦν δ' ἀβέλτερος ἡ φιλοτιμία, παρὰ τοσούτους καὶ
τηλικούτους ἀγῶνας ἑνὸς ἔργου καὶ μιᾶς νίκης ἀγαπω-
μένης, ἐν ᾗ Γεράδαν τινὰ τῶν ἀσήμων Σπαρτιατῶν καὶ
τεσσαράκοντα μετ' αὐτοῦ πεσεῖν, ἄλλο δ' οὐδὲν μέγα
πραχθῆναι λέγουσι. τοῦτο τὸ ψήφισμα γράφεται Πελο-
πίδας παρανόμων, ἰσχυριζόμενος ὅτι Θηβαίοις οὐ πάτριον
ἦν ἰδίᾳ κατ' ἄνδρα τιμᾶν, ἀλλὰ τῇ πατρίδι κοινῶς τὸ τῆς
νίκης ὄνομα σῴζειν. καὶ τὸν μὲν Χάρωνα παρὰ πᾶσαν τὴν
δίκην ἐγκωμιάζων ἀφθόνως διετέλεσε, τὸν δὲ Μενεκλεί-
δαν βάσκανον καὶ πονηρὸν ἐξελέγχων, καὶ τοὺς Θηβαίους
ἐρωτῶν, εἰ μηδὲν αὐτοῖς καλὸν πέπρακται ὃ μὴ
26
Μενεκλείδαν ζημιῶσαι χρήμασιν, ἃ μὴ δυνάμενος ἐκτεῖσαι
διὰ πλῆθος, ὕστερον ἐπεχείρησε κινῆσαι καὶ μεταστῆσαι
τὴν πολιτείαν. ταῦτα μὲν οὖν ἔχει τινὰ καὶ τοῦ βίου
Πλούταρχος.Phil., Pelopidas Chap. 30, section 12, line 4
έκτειναν, εἰ μὲν ἐπὶ τῷ πλήθει τῶν δωρεῶν, ὀρθῶς καὶ
δικαίως· οὐ γὰρ μόνον χρυσίον οὐδ' ἀργύριον ἔλαβεν,
ἀλλὰ καὶ κλίνην πολυτελῆ καὶ στρώτας θεράποντας, ὡς
τῶν Ἑλλήνων οὐκ ἐπισταμένων, ἔτι δὲ βοῦς ὀγδοήκοντα
καὶ βουκόλους, ὡς δὴ πρὸς ἀρρωστίαν τινὰ γάλακτος
βοείου δεόμενος. τέλος δὲ κατέβαινεν ἐπὶ θάλασσαν ἐν
φορείῳ κομιζόμενος, καὶ τέσσαρα τάλαντα τοῖς κομίζουσι
μισθὸς ἐδόθη παρὰ βασιλέως. ἀλλ' ἔοικεν οὐχ ἡ δωρο-
δοκία μάλιστα παροξῦναι τοὺς Ἀθηναίους· Ἐπικράτους
γοῦν ποτε τοῦ σακεσφόρου, μήτ' ἀρνουμένου δῶρα δέξα-
σθαι παρὰ βασιλέως, ψήφισμά τε γράψειν φάσκοντος ἀντὶ
τῶν ἐννέα ἀρχόντων χειροτονεῖσθαι κατ' ἐνιαυτὸν ἐννέα
πρέσβεις πρὸς βασιλέα τῶν δημοτικῶν καὶ πενήτων, ὅπως
λαμβάνοντες εὐπορῶσιν, ἐγέλασεν ὁ δῆμος· ἀλλ' ὅτι Θη-
βαίοις ἐγεγόνει πάντα, χαλεπῶς ἔφερον, οὐ λογιζόμενοι
τὴν Πελοπίδου δόξαν, ὅσον ἦν ῥητορειῶν καὶ λόγων
κρείττων παρ' ἀνθρώπῳ θεραπεύοντι τοὺς διὰτῶν
ὅπλων ἀεὶ κρατοῦντας.
Πλούταρχος.Phil., Pelopidas Chap. 33, section 2, line 3
αὐτὸν κατετραυμάτιζον, ἕως οἱ Θεσσαλοὶ περιπαθήσαντες
ἀπὸ τῶν λόφων δρόμῳ προσεβοήθησαν, ἤδη δὲ πεπτω-
κότος, οἵ θ' ἱππεῖς προσελάσαντες ὅλην ἐτρέψαντο τὴν
φάλαγγα, καὶ διώξαντες ἐπὶ πλεῖστον ἐνέπλησαν νεκρῶν
τὴν χώραν, πλέον ἢ τρισχιλίους καταβαλόντες.
Τὸ μὲν οὖν Θηβαίων τοὺς παρόντας ἐπὶ τῇ τοῦ
Πελοπίδου τελευτῇ βαρέως φέρειν, πατέρα καὶ σω-
τῆρα καὶ διδάσκαλον τῶν μεγίστων καὶ καλλίστων ἀγα-
θῶν ἀποκαλοῦντας ἐκεῖνον, οὐ πάνυ θαυμαστὸν ἦν· οἱ
δὲ Θεσσαλοὶ καὶ οἱ σύμμαχοι πᾶσαν ἀνθρωπίνῃ πρέπου-
σαν ἀρετῇ τιμὴν τοῖς ψηφίσμασιν ὑπερβαλόντες, ἔτι μᾶλ-
λον ἐπεδείξαντο τοῖς πάθεσι τὴν πρὸς τὸν ἄνδρα χάριν.
τοὺς μὲν γὰρ παραγεγονότας τῷ ἔργῳ λέγουσι μήτε θώ-
ρακα θέσθαι, μήθ' ἵππον ἐκχαλινῶσαι, μήτε τραῦμα δή-
σασθαι πρότερον, ὡς ἐπύθοντο τὴν ἐκείνου τελευτήν,
ἀλλὰ μετὰ τῶν ὅπλων θερμοὺς ἰόντας ἐπὶ τὸν νεκρόν,
ὥσπερ αἰσθανομένου τὰ τῶν πολεμίων κύκλῳ περὶ τὸ
σῶμα σωρεύειν λάφυρα, κεῖραι δ' ἵππους, κείρασθαι δὲ
καὶ αὐτούς, ἀπιόντας δὲ πολλοὺς ἐπὶ σκηνὰς μήτε πῦρ
ἀνάψαι μήτε δεῖπνον ἑλέσθαι, σιγὴν δὲ καὶ κατήφειαν
εἶναι τοῦ στρατοπέδου παντός, ὥσπερ οὐ νενικηκότων
27
Πλούταρχος.Phil., Aristides (0007: 024)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.1, 4th edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1969.Chap. 3, section 4, line 1
παρελθεῖν ἔνια τῶν συμφερόντων τὸν δῆμον ἢ τῷ κρα-
τεῖν ἐκεῖνον ἐν πᾶσιν ἰσχυρὸν γενέσθαι. τέλος δέ ποτε
τοῦ Θεμιστοκλέους πράττοντός τι τῶν δεόντων, ἀντι-
κρούσας καὶ περιγενόμενος, οὐ κατέσχεν, ἀλλ' εἶπεν ἀπὸ
τῆς ἐκκλησίας ἀπιών, ὡς οὐκ ἔστι σωτηρία τοῖς Ἀθη-
ναίων πράγμασιν, εἰ μὴ καὶ Θεμιστοκλέα καὶ αὐτὸν εἰς
τὸ βάραθρον ἐμβάλοιεν. πάλιν δὲ γράψας τινὰ γνώμην
εἰς τὸν δῆμον, ἀντιλογίας οὔσης πρὸς αὐτὴν καὶ φιλονι-
κίας, ἐκράτει· μέλλοντος δὲ τοῦ προέδρου τὸν δῆμον
ἐπερωτᾶν, αἰσθόμενος ἀπὸ τῶν λόγων αὐτῶν τὸ ἀσύμ-
φορον, ἀπέστη τοῦ ψηφίσματος. πολλάκις δὲ καὶ δι' ἑτέ-
ρων εἰσέφερε τὰς γνώμας, ὡς μὴ φιλονικίᾳ τῇ πρὸς
αὐτὸν ὁ Θεμιστοκλῆς ἐμπόδιος εἴη τῷ συμφέροντι. θαυ-
μαστὴ δέ τις ἐφαίνετο αὐτοῦ παρὰ τὰς ἐν τῇ πολιτείᾳ
μεταβολὰς ἡ εὐστάθεια, μήτε ταῖς τιμαῖς ἐπαιρομένου,
πρός τε τὰς δυσημερίας ἀθορύβως καὶ πρᾴως ἔχοντος,
καὶ ὁμοίως ἡγουμένου χρῆναι τῇ πατρίδι παρέχειν ἑαυ-
τόν, οὐ χρημάτων μόνον, ἀλλὰ καὶ δόξης προῖκα καὶ
ἀμισθὶ πολιτευόμενον. ὅθεν ὡς ἔοικε τῶν εἰς Ἀμφιάραον
ὑπ' Αἰσχύλου (Sept. 592) πεποιημένων ἰαμβείων ἐν τῷ
θεάτρῳ λεγομένων·
Πλούταρχος.Phil., Aristides Chap. 10, section 4, line 2
ους ἔπεμψεν ἰδίᾳ γράμματα καὶ λόγους παρὰ βασιλέως,
τήν τε πόλιν αὐτοῖς ἀναστήσειν ἐπαγγελλομένου καὶ χρή-
ματα πολλὰ δώσειν καὶ τῶν Ἑλλήνων κυρίους καταστή-
σειν, ἐκποδὼν τοῦ πολέμου γενομένους. οἱ δὲ Λακεδαι-
μόνιοι πυθόμενοι ταῦτα καὶ δείσαντες, ἔπεμψαν Ἀθή-
ναζε πρέσβεις, δεόμενοι τῶν Ἀθηναίων ὅπως παῖδας
μὲν καὶ γυναῖκας εἰς Σπάρτην ἀποστείλωσι, τοῖς δὲ
πρεσβυτέροις τροφὰς παρ' αὐτῶν λαμβάνωσιν· ἰσχυρὰ
γὰρ ἦν ἀπορία περὶ τὸν δῆμον, ἀπολωλεκότα καὶ τὴν
χώραν καὶ τὴν πόλιν. οὐ μὴν ἀλλὰ τῶν πρέσβεων ἀκού-
σαντες, Ἀριστείδου ψήφισμα γράψαντος, ἀπεκρίναντο
θαυμαστὴν ἀπόκρισιν, τοῖς μὲν πολεμίοις συγγνώμην
ἔχειν φάσκοντες, εἰ πάντα πλούτου καὶ χρημάτων ὤνια
νομίζοιεν, ὧν κρεῖττον οὐδὲν ἴσασιν, ὀργίζεσθαι δὲ Λα-
κεδαιμονίοις, ὅτι τὴν πενίαν καὶ τὴν ἀπορίαν τὴν νῦν
παροῦσαν Ἀθηναίοις μόνον ὁρῶσι, τῆς δ' ἀρετῆς καὶ
τῆς φιλοτιμίας ἀμνημονοῦσιν, ἐπὶ σιτίοις ὑπὲρ τῆς Ἑλ-
λάδος ἀγωνίζεσθαι παρακαλοῦντες. ταῦτα γράψας Ἀρι-
στείδης καὶ τοὺς πρέσβεις εἰς ἐκκλησίαν παραγαγών,
28
Λακεδαιμονίοις μὲν ἐκέλευσε φράζειν, ὡς οὐκ ἔστι χρυ-
σοῦ τοσοῦτον πλῆθος οὔθ' ὑπὲρ γῆν οὔθ' ὑπὸ γῆν,
Πλούταρχος.Phil., Aristides Chap. 10, section 10, line 1
μὲν ἐδόκουν παίζειν καὶ ῥᾳθυμεῖν ἑορτάζοντες· ἦν γὰρ
αὐτοῖς Ὑακίνθια· νυκτὸς δὲ πεντακισχιλίους Σπαρτιατῶν
ἐπιλέξαντες, ὧν ἕκαστος ἑπτὰ περὶ αὑτὸν εἵλωτας εἶχεν,
ἐξέπεμψαν οὐκ εἰδότων τῶν Ἀθηναίων. ἐπεὶ δὲ πάλιν
ἐγκαλῶν ὁ Ἀριστείδης προσῆλθεν, οἱ δὲ σὺν γέλωτι λη-
ρεῖν αὐτὸν ἔφασαν καὶ καθεύδειν, ἤδη γὰρ ἐν Ὀρεστείῳ
τὸν στρατὸν εἶναι, πορευόμενον ἐπὶ τοὺς ξένους – ξένους
γὰρ ἐκάλουν τοὺς Πέρσας – , οὐ κατὰ καιρὸν ἔφη παίζειν
αὐτοὺς ὁ Ἀριστείδης, ἀντὶ τῶν πολεμίων τοὺς φίλους
ἐξαπατῶντας. ταῦθ' οἱ περὶ τὸν Ἰδομενέα (FGrH 338
F 6) λέγουσιν· ἐν δὲ τῷ ψηφίσματι τοῦ Ἀριστείδου πρε-
σβευτὴς οὐκ αὐτός, ἀλλὰ Κίμων καὶ Ξάνθιππος καὶ Μυ-
ρωνίδης φέρονται.
Χειροτονηθεὶς δὲ στρατηγὸς αὐτοκράτωρ ἐπὶ τὴν
μάχην, καὶ τῶν Ἀθηναίων ὀκτακισχιλίους ὁπλίτας ἀνα-
λαβών, ἧκεν εἰς Πλαταιάς. ἐκεῖ δὲ καὶ Παυσανίας ὁ τοῦ
σύμπαντος ἡγούμενος Ἑλληνικοῦ συνέμειξεν, ἔχων τοὺς
Σπαρτιάτας, καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων ἐπέρρει τὸ πλῆθος.
τῶν δὲ βαρβάρων τὸ μὲν ὅλον τῆς στρατοπεδείας παρὰ
τὸν Ἀσωπὸν ποταμὸν παρεκτεταμένης
Πλούταρχος.Phil., Aristides Chap. 21, section 1, line 2
Εὐχίδας Πυθῶδε θρέξας ἦλθε τᾷδ'αὐθημερόν.
τὴν δ' Εὔκλειαν οἱ μὲν πολλοὶ καὶ καλοῦσι καὶ νομίζου-
σιν Ἄρτεμιν, ἔνιοι δέ φασιν Ἡρακλέους μὲν θυγατέρα
καὶ Μυρτοῦς γενέσθαι, τῆς Μενοιτίου θυγατρός, Πατρό-
κλου δ' ἀδελφῆς, τελευτήσασαν δὲ παρθένον ἔχειν παρά
τε Βοιωτοῖς καὶ Λοκροῖς τιμάς. βωμὸς γὰρ αὐτῇ καὶ
ἄγαλμα κατὰ πᾶσαν ἀγορὰν ἵδρυται, καὶ προθύουσιν αἵ
τε γαμούμεναι καὶ οἱ γαμοῦντες.
Ἐκ τούτου γενομένης ἐκκλησίας κοινῆς τῶν Ἑλ-
λήνων, ἔγραψεν Ἀριστείδης ψήφισμα συνιέναι μὲν εἰς
Πλαταιὰς καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἀπὸ τῆς Ἑλλάδος προ-
βούλους καὶ θεωρούς, ἄγεσθαι δὲ πενταετηρικὸν ἀγῶνα
τῶν Ἐλευθερίων, εἶναι δὲ σύνταξιν Ἑλληνικὴν μυρίας
μὲν ἀσπίδας, χιλίους δ' ἵππους, ναῦς δ' ἑκατὸν ἐπὶ τὸν
πρὸς τοὺς βαρβάρους πόλεμον, Πλαταιεῖς δ' ἀσύλους
καὶ ἱεροὺς ἀφίεσθαι τῷ θεῷ θύοντας ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος.
κυρωθέντων δὲ τούτων, οἱ Πλαταιεῖς ὑπεδέξαντο τοῖς
πεσοῦσι καὶ κειμένοις αὐτόθι τῶν Ἑλλήνων ἐναγίζειν
29
καθ' ἕκαστον ἐνιαυτόν. καὶ τοῦτο μέχρι νῦν δρῶσι
τόνδε τὸν τρόπον. τοῦ Μαιμακτηριῶνος μηνός,
Πλούταρχος.Phil., Aristides Chap. 22, section 1, line 6
θανόντας ἐπὶ τὸ δεῖπνον καὶ τὴν αἱμακουρίαν. ἔπειτα
κρατῆρα κεράσας οἴνου καὶ χεάμενος ἐπιλέγει· ‘προπίνω
τοῖς ἀνδράσι τοῖς ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας τῶν Ἑλλήνων
ἀποθανοῦσι’. ταῦτα μὲν οὖν ἔτι καὶ νῦν διαφυλάττουσιν
οἱ Πλαταιεῖς.
Ἐπεὶ δ' ἀναχωρήσαντας εἰς τὸ ἄστυ τοὺς Ἀθη-
ναίους ὁ Ἀριστείδης ἑώρα ζητοῦντας τὴν δημοκρατίαν
ἀπολαβεῖν, ἅμα μὲν ἄξιον ἡγούμενος διὰ τὴν ἀνδραγα-
θίαν ἐπιμελείας τὸν δῆμον, ἅμα δ' οὐκέτι ῥᾴδιον ἰσχύ-
οντα τοῖς ὅπλοις καὶ μέγα φρονοῦντα ταῖς νίκαις ἐκ-
βιασθῆναι, γράφει ψήφισμα κοινὴν εἶναι τὴν πολιτείαν
καὶ τοὺς ἄρχοντας ἐξ Ἀθηναίων πάντων αἱρεῖσθαι.
Θεμιστοκλέους δὲ πρὸς τὸν δῆμον εἰπόντος, ὡς ἔχει
τι βούλευμα καὶ γνώμην ἀπόρρητον, ὠφέλιμον δὲ τῇ
πόλει καὶ σωτήριον, ἐκέλευσαν Ἀριστείδην μόνον ἀκοῦ-
σαι καὶ συνδοκιμάσαι. φράσαντος δὲ τῷ Ἀριστείδῃ τοῦ
Θεμιστοκλέους, ὡς διανοεῖται τὸ ναύσταθμον ἐμπρῆσαι
τῶν Ἑλλήνων, οὕτω γὰρ ἔσεσθαι μεγίστους καὶ κυρίους
ἁπάντων τοὺς Ἀθηναίους, παρελθὼν εἰς τὸν δῆμον ὁ
Ἀριστείδης ἔφη τῆς πράξεως ἣν Θεμιστοκλῆς πράττειν
διανοεῖται μήτε λυσιτελεστέραν ἄλλην μήτ' ἀδικωτέραν
Πλούταρχος.Phil., Aristides Chap. 26, section 4, line 3
μιστοκλέους φυγήν φησιν ὥσπερ ἐξυβρίσαντα τὸν δῆμον
ἀναφῦσαι πλῆθος συκοφαντῶν, οἳ τοὺς ἀρίστους καὶ δυ-
νατωτάτους ἄνδρας διώκοντες ὑπέβαλλον τῷ φθόνῳ τῶν
πολλῶν, ἐπαιρομένων ὑπ' εὐτυχίας καὶ δυνάμεως. ἐν
τούτοις καὶ Ἀριστείδην ἁλῶναι δωροδοκίας, Διοφάντου
τοῦ Ἀμφιτροπῆθεν κατηγοροῦντος, ὡς ὅτε τοὺς φό-
ρους ἔπραττε παρὰ τῶν Ἰώνων χρήματα λαβόντος,
ἐκτεῖσαι δ' οὐκ ἔχοντα τὴν καταδίκην πεντήκοντα μνῶν
οὖσαν, ἐκπλεῦσαι καὶ περὶ τὴν Ἰωνίαν ἀποθανεῖν. τού-
των δ' οὐδὲν ἔγγραφον ὁ Κρατερὸς τεκμήριον παρέσχη-
κεν, οὔτε δίκην οὔτε ψήφισμα, καίπερ εἰωθὼς ἐπιεικῶς
γράφειν τὰ τοιαῦτα καὶ παρατίθεσθαι τοὺς ἱστοροῦντας.
οἱ δ' ἄλλοι πάντες ὡς ἔπος εἰπεῖν, ὅσοι τὰ πλημμελη-
θέντα τῷ δήμῳ περὶ τοὺς στρατηγοὺς διεξίασι, τὴν
μὲν Θεμιστοκλέους φυγὴν καὶ τὰ Μιλτιάδου δεσμὰ
καὶ τὴν Περικλέους ζημίαν καὶ τὸν Πάχητος ἐν τῷ
δικαστηρίῳ θάνατον, ἀνελόντος ἑαυτὸν ἐπὶ τοῦ βή-
ματος ὡς ἡλίσκετο, καὶ πολλὰ τοιαῦτα συνάγουσι
καὶ θρυλοῦσιν, Ἀριστείδου δὲ τὸν μὲν ἐξοστρακισμὸν
παρατίθενται, καταδίκης δὲ τοιαύτης οὐδαμοῦ μνημονεύουσι.
30
Πλούταρχος.Phil., Aristides Chap. 27, section 3, line 1
Καὶ μέντοι καὶ τάφος ἐστὶν αὐτοῦ Φαληροῖ δει-
κνύμενος, ὅν φασι κατασκευάσαι τὴν πόλιν αὐτῷ, μηδ' ἐν-
τάφια καταλιπόντι, καὶ τὰς μὲν θυγατέρας ἱστοροῦσιν ἐκ
τοῦ πρυτανείου τοῖς νυμφίοις ἐκδοθῆναι, δημοσίᾳ τῆς
πόλεως τὸν γάμον ἐγγυώσης καὶ προῖκα τρισχιλίας
δραχμὰς ἑκατέρᾳ ψηφισαμένης, Λυσιμάχῳ δὲ τῷ υἱῷ
μνᾶς μὲν ἑκατὸν ἀργυρίου καὶ γῆς τοσαῦτα πλέθρα πε-
φυτευμένης ἔδωκεν ὁ δῆμος, καὶ ἄλλας δραχμὰς τέσσα-
ρας εἰς ἡμέραν ἑκάστην ἀπέταξεν, Ἀλκιβιάδου τὸ ψήφισμα γράψαντος. ἔτι δὲ
Λυσιμάχου θυγατέρα Πολυκρίτην
ἀπολιπόντος, ὡς Καλλισθένης (FGrH 124 F 48) φησί,
καὶ ταύτῃ σίτησιν ὅσην τοῖς Ὀλυμπιονίκαις ὁ δῆμος
ἐψηφίσατο. Δημήτριος δ' ὁ Φαληρεὺς (FGrH 228 F 45)
καὶ Ἱερώνυμος ὁ Ῥόδιος καὶ Ἀριστόξενος ὁ μουσικὸς
(fr. 58 W.) καὶ Ἀριστοτέλης (fr. 84) – εἴγε δὴ τὸ περὶ
εὐγενείας βιβλίον ἐν τοῖς γνησίοις Ἀριστοτέλους θετέον –
ἱστοροῦσι Μυρτὼ θυγατριδῆν Ἀριστείδου Σωκράτει τῷ
σοφῷ συνοικῆσαι, γυναῖκα μὲν ἑτέραν ἔχοντι, ταύτην
δ' ἀναλαβόντι, χηρεύουσαν διὰ πενίαν καὶ τῶν ἀναγκαίων
Πλούταρχος.Phil., Aristides Chap. 27, section 5, line 1
ἱστοροῦσι Μυρτὼ θυγατριδῆν Ἀριστείδου Σωκράτει τῷ
σοφῷ συνοικῆσαι, γυναῖκα μὲν ἑτέραν ἔχοντι, ταύτην
δ' ἀναλαβόντι, χηρεύουσαν διὰ πενίαν καὶ τῶν ἀναγκαίων
ἐνδεομένην. πρὸς μὲν οὖν τούτους ἱκανῶς ὁ Παναίτιος
(fr. 132 v. Str.) ἐν τοῖς περὶ Σωκράτους ἀντείρηκεν· ὁ δὲ
Φαληρεὺς ἐν τῷ Σωκράτει (FGrH 228 F 45) φησὶ μνη-
μονεύειν Ἀριστείδου θυγατριδοῦν εὖ μάλα πένητα Λυσί-
μαχον, ὃς ἑαυτὸν μὲν ἐκ πινακίου τινὸς ὀνειροκριτικοῦ
παρὰ τὸ Ἰακχεῖον λεγόμενον καθεζόμενος ἔβοσκε, τῇ δὲ
μητρὶ καὶ τῇ ταύτης ἀδελφῇ ψήφισμα γράψας ἔπεισε
τὸν δῆμον τροφὴν διδόναι τριώβολον ἑκάστης ἡμέρας.
αὐτὸς μέντοι φησὶν ὁ Δημήτριος νομοθετῶν ἀντὶ τριω-
βόλου δραχμὴν ἑκατέρᾳ τάξαι τῶν γυναικῶν. καὶ οὐδέν
ἐστι θαυμαστὸν οὕτω φροντίσαι τῶν ἐν ἄστει τὸν δῆμον,
ὅπου θυγατριδῆν Ἀριστογείτονος ἐν Λήμνῳ πυθόμενοι
ταπεινὰ πράττειν ἀνδρὸς ἀποροῦσαν διὰ πενίαν κατήγα-
γον Ἀθήναζε, καὶ συνοικίσαντες ἀνδρὶ τῶν εὖ γεγονότων
τὸ Ποταμοῖ χωρίον εἰς φερνὴν ἐπέδωκαν. ἧς φιλανθρω-
πίας καὶ χρηστότητος ἔτι πολλὰ καὶ καθ' ἡμᾶς ἡ πόλις
ἐκφέρουσα δείγματα θαυμάζεται καὶ ζηλοῦται δικαίως.
Πλούταρχος.Phil., Lysander (0007: 032)“Plutarch's lives, vol. 4”, EPerrin,
31
B.Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1916, Repr. 1968.Chap. 27, section 3,
line 2
πολέμου Θηβαῖοι μόνοι, τῶν ἄλλων συμμάχων
ἡσυχαζόντων, καὶ περὶ χρημάτων ἠγανάκτησαν
ἃ Λύσανδρος εἰς Σπάρτην ἀπέστειλε, μάλιστα
δὲ ἐπὶ τῷ παρασχεῖν ἀρχὴν Ἀθηναίοις ἐλευθε-
ρώσεως ἀπὸ τῶν τριάκοντα τυράννων, οὓς Λύ-
σανδρος μὲν κατέστησε, Λακεδαιμόνιοι δὲ δύναμιν
καὶ φόβον αὐτοῖς προστιθέντες ἐψηφίσαντο τοὺς
φεύγοντας ἐξ Ἀθηνῶν ἀγωγίμους εἶναι παντα-
χόθεν, ἐκσπόνδους δὲ τοὺς ἐνισταμένους τοῖς
ἄγουσι. πρὸς ταῦτα γὰρ ἀντεψηφίσαντο Θηβαῖοι ψηφίσματα πρέποντα καὶ ἀδελφὰ
ταῖς
Ἡρακλέους καὶ Διονύσου πράξεσιν, οἰκίαν μὲν
ἀνεῷχθαι πᾶσαν καὶ πόλιν ἐν Βοιωτίᾳ τοῖς
δεομένοις Ἀθηναίων, τὸν δὲ τῷ ἀγομένῳ φυγάδι
μὴ βοηθήσαντα ζημίαν ὀφείλειν τάλαντον, ἂν
δέ τις Ἀθήναζε διὰ τῆς Βοιωτίας ἐπὶ τοὺς τυράν-
νους ὅπλα κομίζῃ, μήτε ὁρᾶν τινα Θηβαῖον μήτε
ἀκούειν. καὶ οὐκ ἐψηφίσαντο μὲν οὕτως Ἑλ-
ληνικὰ καὶ φιλάνθρωπα, τὰς δὲ πράξεις τοῖς
γράμμασιν ὁμοίας οὐ παρέσχον, ἀλλὰ Θρασύ-
βουλος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ Φυλὴν καταλαβόντες
Πλούταρχος.Phil., Cimon (0007: 035)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.1, 4th edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1969.Chap. 1, section 7, line 3
ὥσπερ ἔθος ἐστὶ κοινῇ δειπνούντων, οἱ περὶ τὸν Δά-
μωνα παρεισπεσόντες εἰς τὸ ἀρχεῖον ἀπέσφαξαν αὐτούς,
καὶ πάλιν ᾤχοντο φεύγοντες ἐκ τῆς πόλεως.
Ἔτυχε δὲ περὶ τὰς ἡμέρας ἐκείνας Λεύκιος Λεύκολλος
ἐπί τινα πρᾶξιν μετὰ δυνάμεως παρερχόμενος. ἐπιστή-
σας δὲ τὴν πορείαν καὶ τῶν γεγονότων προσφάτων ὄν-
των ἐξέτασιν ποιησάμενος, εὗρε τὴν πόλιν οὐδενὸς αἰ-
τίαν, ἀλλὰ μᾶλλον συνηδικημένην, καὶ τοὺς στρατιώτας
ἀναλαβὼν ἀπήγαγε μεθ' ἑαυτοῦ. τὸν δὲ Δάμωνα λῃστεί-
αις καὶ καταδρομαῖς πορθοῦντα τὴν χώραν καὶ τῇ πόλει
προσκείμενον ὑπηγάγοντο πρεσβείαις καὶ ψηφίσμασι φι-
λανθρώποις οἱ πολῖται, κατελθόντα δὲ γυμνασίαρχον
κατέστησαν· εἶτ' ἀλειφόμενον ἐν τῷ πυριατηρίῳ διέ-
φθειραν. ἐπὶ πολὺν δὲ χρόνον εἰδώλων τινῶν ἐν τῷ
τόπῳ προφαινομένων καὶ στεναγμῶν ἐξακουομένων, ὡς
οἱ πατέρες ἡμῶν λέγουσι, τὰς θύρας ἀπῳκοδόμησαν τοῦ
πυριατηρίου, καὶ μέχρι νῦν οἱ τῷ τόπῳ γειτνιῶντες
οἴονταί τινας ὄψεις καὶ φωνὰς ταραχώδεις φέρεσθαι.
τοὺς δ' ἀπὸ τοῦ γένους αὐτοῦ – διασῴζονται γὰρ ἔνιοι,
μάλιστα τῆς Φωκίδος περὶ Στεῖριν –
32
Πλούταρχος.Phil., Cimon Chap. 13, section 5, line 1
Τοῦτο τὸ ἔργον οὕτως ἐταπείνωσε τὴν γνώμην τοῦ
βασιλέως, ὥστε συνθέσθαι τὴν περιβόητον εἰρήνην ἐκεί-
νην, ἵππου μὲν δρόμον ἀεὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἀπέχειν θα-
λάσσης, ἔνδον δὲ Κυανέων καὶ Χελιδονίων μακρᾷ νηὶ
καὶ χαλκεμβόλῳ μὴ πλέειν. καίτοι Καλλισθένης (FGrH
124 F 16) οὔ φησι ταῦτα συνθέσθαι τὸν βάρβαρον,
ἔργῳ δὲ ποιεῖν διὰ φόβον τῆς ἥττης ἐκείνης, καὶ μα-
κρὰν οὕτως ἀποστῆναι τῆς Ἑλλάδος, ὥστε πεντή-
κοντα ναυσὶ Περικλέα καὶ τριάκοντα μόναις Ἐφιάλτηνπέκεινα πλεῦσαι Χελιδονίων
καὶ μηδὲν αὐτοῖς ναυτικὸν ἀπαντῆσαι παρὰ τῶν βαρβάρων. ἐν δὲ τοῖς ψηφίσμασιν
ἃ συνήγαγε Κρατερὸς (FGrH 342 F 13) ἀντίγραφα συθηκῶν ὡς γενομένων
κατατέτακται. φασὶ δὲ καὶ βωμὸν
Εἰρήνης διὰ ταῦτα τοὺς Ἀθηναίους ἱδρύσασθαι, καὶ Καλ-
λίαν τὸν πρεσβεύσαντα τιμῆσαι διαφερόντως.
Πραθέντων δὲ τῶν αἰχμαλώτων λαφύρων, εἴς τε τὰ
ἄλλα χρήμασιν ὁ δῆμος ἐρρώσθη, καὶ τῇ ἀκροπόλει τὸ
νότιον τεῖχος κατεσκεύασεν, ἀπ' ἐκείνης εὐπορήσας τῆς
στρατείας. λέγεται δὲ καὶ τῶν μακρῶν τειχῶν, ἃ σκέλη
καλοῦσι, συντελεσθῆναι μὲν ὕστερον τὴν οἰκοδομίαν, τὴν
δὲ πρώτην θεμελίωσιν, εἰς τόπους ἑλώδεις καὶ
Πλούταρχος.Phil., Cimon Chap. 17, section 8, line 7
οἱ δὲ λαβόντες αὐτοῦ τὴν πανοπλίαν εἰς τὸν λόχον ἔθεντο,
καὶ μετ' ἀλλήλων συστάντες ἐκθύμως ἑκατὸν ὄντες
ἔπεσον, πολὺν αὑτῶν πόθον καὶ μεταμέλειαν ἐφ' οἷς
ᾐτιάθησαν ἀδίκως ἀπολιπόντες τοῖς Ἀθηναίοις. ὅθεν
οὐδὲ τῷ πρὸς Κίμωνα θυμῷ πολὺν χρόνον ἐνέμειναν,
τὰ μὲν ὡς εἰκὸς ὧν ἔπαθον εὖ μεμνημένοι, τὰ δὲ τοῦ
καιροῦ συλλαμβανομένου. νενικημένοι γὰρ ἐν Τανάγρᾳ
μάχῃ μεγάλῃ καὶ προσδοκῶντες εἰς ὥραν ἔτους στρατιὰν
Πελοποννησίων ἐπ' αὐτούς, ἐκάλουν ἐκ τῆς φυγῆς τὸν
Κίμωνα, καὶ κατῆλθε, τὸ ψήφισμα γράψαντος αὐτοῦ
Περικλέους. οὕτω τότε πολιτικαὶ μὲν ἦσαν αἱ διαφο-
ραί, μέτριοι δ' οἱ θυμοὶ καὶ πρὸς τὸ κοινὸν εὐανάκλητοι
συμφέρον, ἡ δὲ φιλοτιμία πάντων ἐπικρατοῦσα τῶν πα-
θῶν τοῖς τῆς πατρίδος ὑπεχώρει καιροῖς.
Εὐθὺς μὲν οὖν ὁ Κίμων κατελθὼν ἔλυσε τὸν πόλε-
μον καὶ διήλλαξε τὰς πόλεις· γενομένης δ' εἰρήνης, ὁρῶν
τοὺς Ἀθηναίους ἡσυχίαν ἄγειν μὴ δυναμένους, ἀλλὰ
κινεῖσθαι καὶ αὐξάνεσθαι ταῖς στρατείαις βουλομένους,
ἵνα μὴ τοῖς Ἕλλησι διοχλῶσι μηδὲ περὶ τὰς νήσους ἢ
Πελοπόννησον ἀναστρεφόμενοι ναυσὶ πολλαῖς αἰτίας
33
Πλούταρχος.Phil., Nicias (0007: 038)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.2, 3rd edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1964.Chap. 1, section 5, line 8
τοῖς περὶ Πλάτωνα καὶ Ἀριστοτέλην λοιδορεῖσθαι· ἐμοὶ
δ' ὅλως μὲν ἡ περὶ λέξιν ἅμιλλα καὶ ζηλοτυπία πρὸς ἑτέ-
ρους μικροπρεπὲς φαίνεται καὶ σοφιστικόν, ἂν δὲ πρὸς τὰ
ἀμίμητα γίγνηται, καὶ τελέως ἀναίσθητον. ἃς γοῦν Θου-
κυδίδης ἐξήνεγκε πράξεις καὶ Φίλιστος (FGrH 556 F 54)
ἐπεὶ παρελθεῖν οὐκ ἔστι, μάλιστά γε δὴ τὸν τρόπον καὶ τὴν
διάθεσιν τοῦ ἀνδρὸς ὑπὸ πολλῶν καὶ μεγάλων παθῶν
καλυπτομένην περιεχούσας, ἐπιδραμὼν βραχέως καὶ διὰ
τῶν ἀναγκαίων, ἵνα μὴ παντάπασιν ἀμελὴς δοκῶ καὶ
ἀργὸς εἶναι, τὰ διαφεύγοντα τοὺς πολλούς, ὑφ' ἑτέρων δ'
εἰρημένα σποράδην ἢ πρὸς ἀναθήμασιν ἢ ψηφίσμασιν
εὑρημένα παλαιοῖς πεπείραμαι συναγαγεῖν, οὐ τὴν ἄχρη-
στον ἀθροίζων ἱστορίαν, ἀλλὰ τὴν πρὸς κατανόησιν ἤθους
καὶ τρόπου παραδιδούς.
Ἔνεστιν οὖν περὶ Νικίου πρῶτον εἰπεῖν ὃ γέγραφεν
Ἀριστοτέλης (Ἀθπ. 28, 5), ὅτι τρεῖς ἐγένοντο βέλτιστοι
τῶν πολιτῶν καὶ πατρικὴν ἔχοντες εὔνοιαν καὶ φιλίαν
πρὸς τὸν δῆμον, Νικίας ὁ Νικηράτου καὶ Θουκυδίδης ὁ
Μελησίου καὶ Θηραμένης ὁ Ἅγνωνος, ἧττον δ' οὗτος ἢ
ἐκεῖνοι· καὶ γὰρ εἰς δυσγένειαν ὡς ξένος ἐκ Κέω
Πλούταρχος.Phil., Nicias Chap. 12, section 6, line 3
Ἀλκιβιάδου καὶ Λαμάχου, πάλιν ἐκκλησίας γενομένης
ἀναστὰς ἀπέτρεπε καὶ διεμαρτύρετο, καὶ τελευτῶν διέβαλε
τὸν Ἀλκιβιάδην ἰδίων ἕνεκα κερδῶν καὶ φιλοτιμίας τὴν
πόλιν εἰς χαλεπὸν ἐξωθεῖν καὶ διαπόντιον κίνδυνον. ἔπραξε
δ' οὐδὲν μᾶλλον, ἀλλ' ὑπ' ἐμπειρίας δόξας ἐπιτηδειότερος
εἶναι καὶ πολλὴν ἀσφάλειαν ἕξειν, πρὸς τὴν Ἀλκιβιάδου
τόλμαν καὶ τὴν Λαμάχου διαπυρότητα τῆς ἐκείνου συγκε-
ραννυμένης εὐλαβείας, βεβαιοτέραν ἐποίησε τὴν χειροτο-
νίαν. ἀναστὰς γὰρ ὁ μάλιστα τῶν δημαγωγῶν ἐπὶ τὸν πόλε-
μον παροξύνων τοὺς Ἀθηναίους Δημόστρατος ἔφη τὸν
Νικίαν προφάσεις λέγοντα παύσειν, καὶ ψήφισμα γράψας
ὅπως αὐτοκράτορες ὦσιν οἱ στρατηγοὶ κἀνταῦθα κἀκεῖ
βουλευόμενοι καὶ πράττοντες, ἔπεισε τὸν δῆμον ψηφίσα-
σθαι.
Καίτοι λέγεται πολλὰ καὶ παρὰ τῶν ἱερέων ἐναν-
τιοῦσθαι πρὸς τὴν στρατείαν· ἀλλ' ἑτέρους ἔχων μάντεις
ὁ Ἀλκιβιάδης ἐκ δή τινων λογίων προὔφερε παλαιῶν
μέγα κλέος τῶν Ἀθηναίων ἀπὸ Σικελίας ἔσεσθαι, καὶ
θεοπρόποι τινὲς αὐτῷ παρ' Ἄμμωνος ἀφίκοντο χρησμὸν
κομίζοντες, ὡς λήψονται Συρακουσίους ἅπαντας Ἀθη-
ναῖοι· τὰ δ' ἐναντία φοβούμενοι δυσφημεῖν ἔκρυπτον.
34
Πλούταρχος.Phil., Phocion (0007: 049)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 2.1, 2nd edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1964.Chap. 17, section 5, line 2
αἱ Θῆβαι, καὶ ὁ Ἀλέξανδρος ἐξῃτεῖτο τοὺς περὶ Δημοσθένην καὶ Λυ-
κοῦργον καὶ Ὑπερείδην καὶ Χαρίδημον, ἡ δ' ἐκκλησία πρὸς ἐκεῖνον
ἀπέβλεπεν, ὀνομαστὶ πολλάκις καλούμενος ἀνέστη· καὶ τῶν φίλων ἕνα
παραστησάμενος, ᾧ μάλιστα χρώμενος διετέλει καὶ πιστεύων καὶ ἀγα-
πῶν· “εἰς τὰ τοιαῦτ'” ἔφη “τὴν πόλιν οὗτοι παραγηόχασιν, ὥστ' ἔγωγε
κἂν Νικοκλέα τις τοῦτον ἐξαιτῇ, διδόναι κελεύσω. τὸ μὲν γὰρ αὐτὸς
ὑπὲρ ὑμῶν ἁπάντων ἀποθανεῖν εὐτυχίαν ἂνἐμαυτοῦ θείμην. ἐλεῶ δ'”
εἶπεν “ἄνδρες Ἀθηναῖοι καὶ τοὺς ἐκ Θηβῶν δεῦρο πεφευγότας, ἀρκεῖ δὲ
τὰς Θήβας κλαίειν τοῖς Ἕλλησι. διὸ βέλτιόν ἐστιν ὑπὲρ ἀμφοῖν πείθειν
καὶ παραιτεῖσθαι τοὺς κρατοῦντας ἢ μάχεσθαι.” τὸ μὲν οὖν πρῶτον
ψήφισμα λέγεται τὸνἈλέξανδρον ὡς ἔλαβε ῥῖψαι, καὶ φυγεῖν ἀποστρα-
φέντα τοὺς πρέσβεις· τὸ δὲ δεύτερον ἐδέξατο κομισθὲν ὑπὸ Φωκίωνος,
τῶν πρεσβυτέρων ἀκούων ὅτι καὶ Φίλιππος ἐθαύμαζε τὸν ἄνδρα τοῦτον,
καὶ οὐ μόνον τὴν ἔντευξιν ὑπέμεινεν αὐτοῦ καὶ τὴν δέησιν, ἀλλὰ καὶ συμ-
βουλεύοντος ἤκουσε. συνεβούλευε δ' ὁ Φωκίων, εἰ μὲν ἡσυχίας ὀρέγεται,
θέσθαι τὸν πόλεμον· εἰ δὲ δόξης, μεταθέσθαι, πρὸς τοὺς βαρβάρους ἀπὸ
τῶν Ἑλλήνων τραπόμενον. καὶ πολλὰ πρὸς τὴν Ἀλεξάνδρου φύσιν καὶ
βούλησιν εὐστόχως εἰπών, οὕτω μετέβαλε καὶ κατεπράϋνεν αὐτόν, ὥστ'
εἰπεῖν ὅπως προσέξουσι τὸν νοῦν Ἀθηναῖοι τοῖς πράγμασιν, ὡς εἴ τι
γένοιτο περὶ αὐτόν, ἐκείνοις ἄρχειν προσῆκον. ἰδίᾳ δὲ τὸν Φωκίωνα
Πλούταρχος.Phil., Phocion Chap. 26, section 3, line 4
Θεσσαλοῦ Μένωνος.
Ὀλίγῳ δ' ὕστερον χρόνῳ Κρατεροῦ διαβάντος ἐξ Ἀσίας μετὰ πολ-
λῆς δυνάμεως, καὶ γενομένης πάλιν ἐν Κραννῶνι παρατάξεως, ἡττήθησαν
μὲν οἱ Ἕλληνες οὔτε μεγάλην ἧτταν οὔτε πολλῶν πεσόντων, ἀπειθείᾳ δὲ
πρὸς τοὺς ἄρχοντας ἐπιεικεῖς καὶ νέους ὄντας, καὶ ἅμα τὰς πόλεις αὐτῶν
πειρῶντος Ἀντιπάτρου, διαρρυέντες αἴσχιστα προήκαντο τὴν ἐλευθερίαν.
εὐθὺς οὖν ἐπὶ τὰς Ἀθήνας ἄγοντος τοῦ Ἀντιπάτρου τὴν δύναμιν, οἱ μὲν
περὶ Δημοσθένην καὶ Ὑπερείδην ἀπηλλάγησαν ἐκ τῆς πόλεως. Δημάδης
δὲ μηθὲν μέρος ὧν ὤφειλε χρημάτων ἐπὶ ταῖς καταδίκαις ἐκτεῖσαι τῇ
πόλει δυνάμενος – ἡλώκει γὰρ ἑπτὰ γραφὰς παρανόμων, καὶ γεγονὼς
ἄτιμος ἐξείργετο τοῦ λέγειν – , ἄδειαν εὑρόμενος τότε γράφει ψήφισμα,
[καὶ] πέμπειν πρὸς Ἀντίπατρον ὑπὲρ εἰρήνης πρέσβεις αὐτοκράτορας.
φοβουμένου δὲ τοῦ δήμου καὶ καλοῦντος Φωκίωνα καὶ μόνῳ πιστεύειν
ἐκείνῳ λέγοντος, “ἀλλ' εἴγ' ἐπιστευόμην” εἶπεν “ἐγὼ συμβουλεύων
ὑμῖν, οὐκ ἂν νῦν ἐβουλευόμεθα περὶ πραγμάτων τοιούτων.” οὕτω δὲ τοῦ
ψηφίσματος ἐπικυρωθέντος, ἀπεστάλη πρὸς Ἀντίπατρον, ἐν τῇ Καδμείᾳ
στρατοπεδεύοντα καὶ παρασκευαζόμενον εὐθὺς εἰς τὴν Ἀττικὴν βαδίζειν,
καὶ τοῦτο πρῶτον ᾐτεῖτο, μένοντα κατὰ χώραν ποιήσασθαι τὰς διαλύσεις.
τοῦ δὲ Κρατεροῦ λέγοντος ὡς “οὐ δίκαια πείθει Φωκίων ἡμᾶς, τὴν τῶν
συμμάχων καὶ φίλων καθημένους χώραν κακῶς ποιεῖν, δυναμένους ἐκ
τῆς τῶν πολεμίων ὠφελεῖσθαι,” λαβόμενος αὐτοῦ τῆς δεξιᾶς ὁ
35
Πλούταρχος.Phil., Phocion Chap. 26, section 5, line 2
πειρῶντος Ἀντιπάτρου, διαρρυέντες αἴσχιστα προήκαντο τὴν ἐλευθερίαν.
εὐθὺς οὖν ἐπὶ τὰς Ἀθήνας ἄγοντος τοῦ Ἀντιπάτρου τὴν δύναμιν, οἱ μὲν
περὶ Δημοσθένην καὶ Ὑπερείδην ἀπηλλάγησαν ἐκ τῆς πόλεως. Δημάδης
δὲ μηθὲν μέρος ὧν ὤφειλε χρημάτων ἐπὶ ταῖς καταδίκαις ἐκτεῖσαι τῇ
πόλει δυνάμενος – ἡλώκει γὰρ ἑπτὰ γραφὰς παρανόμων, καὶ γεγονὼς
ἄτιμος ἐξείργετο τοῦ λέγειν – , ἄδειαν εὑρόμενος τότε γράφει ψήφισμα,
[καὶ] πέμπειν πρὸς Ἀντίπατρον ὑπὲρ εἰρήνης πρέσβεις αὐτοκράτορας.
φοβουμένου δὲ τοῦ δήμου καὶ καλοῦντος Φωκίωνα καὶ μόνῳ πιστεύειν
ἐκείνῳ λέγοντος, “ἀλλ' εἴγ' ἐπιστευόμην” εἶπεν “ἐγὼ συμβουλεύων
ὑμῖν, οὐκ ἂν νῦν ἐβουλευόμεθα περὶ πραγμάτων τοιούτων.” οὕτω δὲ τοῦ
ψηφίσματος ἐπικυρωθέντος, ἀπεστάλη πρὸς Ἀντίπατρον, ἐν τῇ Καδμείᾳ
στρατοπεδεύοντα καὶ παρασκευαζόμενον εὐθὺς εἰς τὴν Ἀττικὴν βαδίζειν,
καὶ τοῦτο πρῶτον ᾐτεῖτο, μένοντα κατὰ χώραν ποιήσασθαι τὰς διαλύσεις.
τοῦ δὲ Κρατεροῦ λέγοντος ὡς “οὐ δίκαια πείθει Φωκίων ἡμᾶς, τὴν τῶν
συμμάχων καὶ φίλων καθημένους χώραν κακῶς ποιεῖν, δυναμένους ἐκ
τῆς τῶν πολεμίων ὠφελεῖσθαι,” λαβόμενος αὐτοῦ τῆς δεξιᾶς ὁ Ἀντίπα-
τρος “δοτέον” εἶπε “Φωκίωνι ταύτην τὴν χάριν.” περὶ δὲ τῶν ἄλλων
ἐκέλευεν αὐτοῖς ἐπιτρέπειν τοὺς Ἀθηναίους, ὥσπερ ἐν Λαμίᾳ Λεωσθένης
ἐκεῖνον.
Πλούταρχος.Phil., Phocion Chap. 32, section 10, line 2
γαθικῶς λελέχθαι καὶ γενναίως· ὁ δ' εἰς πατρίδος ἀποκινδυνεύων σωτη-
ρίαν, καὶ ταῦτα στρατηγὸς καὶ ἄρχων, οὐκ οἶδα μὴ μεῖζόν τι παραβαίνει
καὶ πρεσβύτερον, τὸ πρὸς τοὺς πολίτας δίκαιον. οὐδὲ γὰρ ἐκεῖν' ἔστιν
εἰπεῖν, ὅτι φοβούμενος μὲν εἰς πόλεμον ἐμβαλεῖν τὴν πόλιν ὁ Φωκίων
ἀπέσχετο τοῦ Νικάνορος, ἄλλως δὲ προὐβάλετο τὴν πίστιν καὶ τὸ δίκαιον,
ὅπως αἰδούμενος ἐκεῖνος ἡσυχίαν ἄγῃ καὶ μηδὲν ἀδικῇ τοὺς Ἀθηναίους·
ἀλλ' ὄντως ἔοικεν ἰσχυρά τις αὐτῷ περὶ τοῦ Νικάνορος ἐγγενέσθαι πίστις,
ὅν γε πολλῶν προδιαβαλλόντων καὶ κατηγορούντων ἐπιτίθεσθαι τῷ Πει-
ραιεῖ καὶ διαβιβάζειν εἰς Σαλαμῖνα ξένους καὶ διαφθείρειν τινὰς τῶν ἐν
Πειραιεῖ κατοικούντων, οὐ προσήκατο τὸν λόγον οὐδ' ἐπίστευσεν, ἀλλὰ
καὶ Φιλομήλου τοῦ Λαμπτρέως ψήφισμα γράψαντος, Ἀθηναίους ἅπαντας
ἐν τοῖς ὅπλοις εἶναι καὶ τῷ στρατηγῷ Φωκίωνι προσέχειν, ἠμέλησεν,
ἄχρι οὗ προσάγων ὁ Νικάνωρ ἐκ τῆς Μουνυχίας τὰ ὅπλα τὸν Πειραιᾶ
περιετάφρευσε.
Πραττομένων δὲ τούτων, ὁ μὲν Φωκίων ἐθορυβεῖτο καὶ κατεφρο-
νεῖτο τοὺς Ἀθηναίους ἐξάγειν βουλόμενος, Ἀλέξανδρος δ' ὁ Πολυπέρχον-
τος υἱὸς ἧκε μετὰ δυνάμεως, λόγῳ μὲν ἐπὶ τὸν Νικάνορα τοῖς ἐν ἄστει
βοηθήσων, ἔργῳ δὲ τὴν πόλιν εἰ δύναιτο καταληψόμενος, αὐτὴν ἑαυτῇ
περιπετῆ γενομένην. οἵ τε γὰρ φυγάδες αὐτῷ συνεισβαλόντες εὐθὺς ἦσαν
ἐν ἄστει, καὶ τῶν ξένων ἅμα καὶ τῶν ἀτίμων πρὸς αὐτοὺς συνδραμόντων,
ἐκκλησία παμμιγὴς ἠθροίσθη καὶ ἄτακτος, ἐν ᾗ τὸν Φωκίωνα τῆς ἀρχῆς
36
Πλούταρχος.Phil., Phocion Chap. 33, section 6, line 3
Ἀλέξανδρος τῷ Νικάνορι μόνος παρὰ τὸ τεῖχος ὤφθη, καὶ τοῦτο ποιοῦν-
τες πολλάκις ὑποψίαν τοῖς Ἀθηναίοις παρέσχον, οὐκ ἂν ἡ πόλις διέφυγε
τὸν κίνδυνον.
Ἐπεὶ δ' Ἁγνωνίδης ὁ ῥήτωρ εὐθὺς ἐπεφύετο τοῖς περὶ τὸν Φωκίωνα καὶ
κατηγόρει προδοσίας, οἱ μὲν περὶ Καλλιμέδοντα καὶ Χαρικλέα φοβηθέντες
ἀπῆλθον ἐκ τῆς πόλεως, ὁ δὲ Φωκίων καὶ μετ' αὐτοῦ τῶν φίλων οἱ παρα-
μείναντες ᾤχοντο πρὸς Πολυπέρχοντα, καὶ συνεξῆλθον αὐτοῖς χάριτι τοῦ
Φωκίωνος ὁ Πλαταιεὺς Σόλων καὶ Δείναρχος ὁ Κορίνθιος, ἐπιτήδειοι τοῦ
Πολυπέρχοντος εἶναι δοκοῦντες καὶ συνήθεις. ἀρρωστίᾳ δὲ χρησαμένου
τοῦ Δεινάρχου, συχνὰς ἡμέρας ἐν Ἐλατείᾳ διέτριψαν, ἐν αἷς Ἁγνωνίδου
πείσαντος, Ἀρχεστράτου δὲ τὸ ψήφισμα γράψαντος, ἔπεμπε πρεσβείαν ὁ
δῆμος κατηγορήσουσαν τοῦ Φωκίωνος. ἅμα δὲ καὶ συνέμειξαν ἀμφότεροι
τῷ Πολυπέρχοντι, μετὰ τοῦ βασιλέως πορευομένῳ, περὶ κώμην τινὰ τῆς
Φωκίδος Φαρύγας, κειμένην ὑπὸ τὸ Ἀκρούριον ὄρος, ὃ νῦν Γαλάτην κα-
λοῦσιν. ἐνταῦθα δὴ θεὶς ὁ Πολυπέρχων τὸν χρυσοῦν οὐρανίσκον, καὶ κα-
θίσας ὑπ' αὐτῷ τὸν βασιλέα καὶ τοὺς φίλους, τὸν μὲν Δείναρχον εὐθὺς
ἐκ προσόδου λαβεῖν ἐκέλευσε καὶ στρεβλώσαντας ἀποκτεῖναι, τοῖς δ' Ἀθη-
ναίοις ἀπέδωκε λόγον. ὡς δὲ θόρυβον καὶ κραυγὴν ἐποίουν, ἀντικατηγο-
ροῦντες ἀλλήλων ἐν τῷ συνεδρίῳ, καὶ προσελθὼν ὁ Ἁγνωνίδης εἶπεν
“ἅπαντας ἡμᾶς εἰς μίαν ἐμβαλόντες γαλεάγραν Ἀθηναίοις ἀναπέμψατε
λόγον ὑφέξοντας,” ὁ μὲν βασιλεὺς ἐγέλασεν, οἱ δὲ περιεστῶτες τῷ
Πλούταρχος.Phil., Phocion Chap. 34, section 9, line 3
ἐκκλησίας. οὐκ ἀνασχομένων δὲ τῶν πολλῶν, ἀλλ' ἀνακραγόντων βάλλειν
τοὺς ὀλιγαρχικοὺς καὶ μισοδήμους, ἄλλος μὲν οὐδεὶς ὑπὲρ τοῦ Φωκίωνος
ἐπεχείρησεν εἰπεῖν, αὐτὸς δὲ χαλεπῶς καὶ μόλις ἐξακουσθείς, “πότερον”
εἶπεν “ἀδίκως ἢ δικαίως ἀποκτεῖναι βούλεσθ' ἡμᾶς;” ἀποκριναμένων δέ
τινων ὅτι δικαίως, “καὶ τοῦτ'” ἔφη “πῶς γνώσεσθε μὴ ἀκούσαντες;”
ἐπεὶ δ' οὐθὲν μᾶλλον ἤκουον, ἐγγυτέρω προσελθών, “ἐγὼ μὲν” εἶπεν
“ἀδικεῖν ὁμολογῶ, καὶ θανάτου τιμῶμαι τὰ πεπολιτευμέν' ἐμαυτῷ·
τούτους δ' ἄνδρες Ἀθηναῖοι διὰ τί ἀποκτενεῖτε μηδὲν ἀδικοῦντας;” ἀπο-
κριναμένων δὲ πολλῶν “ὅτι σοὶ φίλοι εἰσίν,” ὁ μὲν Φωκίων ἀποστὰς
ἡσυχίαν ἦγεν, ὁ δ' Ἁγνωνίδης ψήφισμα γεγραμμένον ἔχων ἀνέγνω, καθ'
ὃ τὸν δῆμον ἔδει χειροτονεῖν περὶ τῶν ἀνδρῶν εἰ δοκοῦσιν ἀδικεῖν, τοὺς δ'
ἄνδρας ἂν καταχειροτονηθῶσιν ἀποθνῄσκειν.
Ἀναγνωσθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος, ἠξίουν τινὲς προσγράφειν
ὅπως καὶ στρεβλωθεὶς Φωκίων ἀποθάνοι, καὶ τὸν τροχὸν εἰσφέρειν καὶ
τοὺς ὑπηρέτας καλεῖν προσέταττον. ὁ δ' Ἁγνωνίδης καὶ τὸν Κλεῖτον ὁρῶν
δυσχεραίνοντα, καὶ τὸ πρᾶγμα βαρβαρικὸν εἶναι καὶ μιαρὸν ἡγούμενος,
“ὅταν” ἔφη “Καλλιμέδοντα τὸν μαστιγίαν λάβωμεν ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
στρεβλώσομεν· περὶ δὲ Φωκίωνος οὐδὲν ἐγὼ γράφω τοιοῦτον.” ἐνταῦθα
τῶν ἐπιεικῶν τις ὑπεφώνησεν· “ὀρθῶς γε σὺ ποιῶν· ἂν γὰρ Φωκίωνα
βασανίσωμεν, σὲ τί ποιήσομεν;” ἐπικυρωθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος καὶ
Πλούταρχος.Phil., Phocion
37
Chap. 35, section 1, line 1
εἶπεν “ἀδίκως ἢ δικαίως ἀποκτεῖναι βούλεσθ' ἡμᾶς;” ἀποκριναμένων δέ
τινων ὅτι δικαίως, “καὶ τοῦτ'” ἔφη “πῶς γνώσεσθε μὴ ἀκούσαντες;”
ἐπεὶ δ' οὐθὲν μᾶλλον ἤκουον, ἐγγυτέρω προσελθών, “ἐγὼ μὲν” εἶπεν
“ἀδικεῖν ὁμολογῶ, καὶ θανάτου τιμῶμαι τὰ πεπολιτευμέν' ἐμαυτῷ·
τούτους δ' ἄνδρες Ἀθηναῖοι διὰ τί ἀποκτενεῖτε μηδὲν ἀδικοῦντας;” ἀπο-
κριναμένων δὲ πολλῶν “ὅτι σοὶ φίλοι εἰσίν,” ὁ μὲν Φωκίων ἀποστὰς
ἡσυχίαν ἦγεν, ὁ δ' Ἁγνωνίδης ψήφισμα γεγραμμένον ἔχων ἀνέγνω, καθ'
ὃ τὸν δῆμον ἔδει χειροτονεῖν περὶ τῶν ἀνδρῶν εἰ δοκοῦσιν ἀδικεῖν, τοὺς δ'
ἄνδρας ἂν καταχειροτονηθῶσιν ἀποθνῄσκειν.
Ἀναγνωσθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος, ἠξίουν τινὲς προσγράφειν
ὅπως καὶ στρεβλωθεὶς Φωκίων ἀποθάνοι, καὶ τὸν τροχὸν εἰσφέρειν καὶ
τοὺς ὑπηρέτας καλεῖν προσέταττον. ὁ δ' Ἁγνωνίδης καὶ τὸν Κλεῖτον ὁρῶν
δυσχεραίνοντα, καὶ τὸ πρᾶγμα βαρβαρικὸν εἶναι καὶ μιαρὸν ἡγούμενος,
“ὅταν” ἔφη “Καλλιμέδοντα τὸν μαστιγίαν λάβωμεν ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
στρεβλώσομεν· περὶ δὲ Φωκίωνος οὐδὲν ἐγὼ γράφω τοιοῦτον.” ἐνταῦθα
τῶν ἐπιεικῶν τις ὑπεφώνησεν· “ὀρθῶς γε σὺ ποιῶν· ἂν γὰρ Φωκίωνα
βασανίσωμεν, σὲ τί ποιήσομεν;” ἐπικυρωθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος καὶ
τῆς χειροτονίας ἀποδοθείσης, οὐδεὶς καθήμενος, ἀλλὰ πάντες ἐξαναστάν-
τες, οἱ δὲ πλεῖστοι καὶ στεφανωσάμενοι, κατεχειροτόνησαν αὐτῶν θάνατον.
ἦσαν δὲ σὺν τῷ Φωκίωνι Νικοκλῆς Θούδιππος Ἡγήμων Πυθοκλῆς· Δη
Πλούταρχος.Phil., Phocion Chap. 35, section 4, line 1
ἡσυχίαν ἦγεν, ὁ δ' Ἁγνωνίδης ψήφισμα γεγραμμένον ἔχων ἀνέγνω, καθ'
ὃ τὸν δῆμον ἔδει χειροτονεῖν περὶ τῶν ἀνδρῶν εἰ δοκοῦσιν ἀδικεῖν, τοὺς δ'
ἄνδρας ἂν καταχειροτονηθῶσιν ἀποθνῄσκειν.
Ἀναγνωσθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος, ἠξίουν τινὲς προσγράφειν
ὅπως καὶ στρεβλωθεὶς Φωκίων ἀποθάνοι, καὶ τὸν τροχὸν εἰσφέρειν καὶ
τοὺς ὑπηρέτας καλεῖν προσέταττον. ὁ δ' Ἁγνωνίδης καὶ τὸν Κλεῖτον ὁρῶν
δυσχεραίνοντα, καὶ τὸ πρᾶγμα βαρβαρικὸν εἶναι καὶ μιαρὸν ἡγούμενος,
“ὅταν” ἔφη “Καλλιμέδοντα τὸν μαστιγίαν λάβωμεν ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
στρεβλώσομεν· περὶ δὲ Φωκίωνος οὐδὲν ἐγὼ γράφω τοιοῦτον.” ἐνταῦθα
τῶν ἐπιεικῶν τις ὑπεφώνησεν· “ὀρθῶς γε σὺ ποιῶν· ἂν γὰρ Φωκίωνα
βασανίσωμεν, σὲ τί ποιήσομεν;” ἐπικυρωθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος καὶ
τῆς χειροτονίας ἀποδοθείσης, οὐδεὶς καθήμενος, ἀλλὰ πάντες ἐξαναστάν-
τες, οἱ δὲ πλεῖστοι καὶ στεφανωσάμενοι, κατεχειροτόνησαν αὐτῶν θάνατον.
ἦσαν δὲ σὺν τῷ Φωκίωνι Νικοκλῆς Θούδιππος Ἡγήμων Πυθοκλῆς· Δη-
μητρίου δὲ τοῦ Φαληρέως καὶ Καλλιμέδοντος καὶ Χαρικλέους καί τινων
ἄλλων ἀπόντων κατεψηφίσθη θάνατος.
Ὡς οὖν διαλύσαντες τὴν ἐκκλησίαν ἦγον εἰς τὸ δεσμωτήριον τοὺς
ἄνδρας, οἱ μὲν ἄλλοι, περιπλεκομένων τῶν φίλων αὐτοῖς καὶ οἰκείων,
ὀδυρόμενοι καὶ καταθρηνοῦντες ἐβάδιζον, τὸ δὲ Φωκίωνος πρόσωπον οἷον
ὅτε στρατηγῶν ἀπ' ἐκκλησίας προὐπέμπετο βλέποντες, ἐθαύμαζον τὴν
ἀπάθειαν καὶ μεγαλοψυχίαν τοῦ ἀνδρός. οἱ δ' ἐχθροὶ κακῶς ἔλεγον
Πλούταρχος.Phil., Cato Minor (0007: 050)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 2.1, 2nd edn.”, EZiegler, K.
38
Leipzig: Teubner, 1964.Chap. 42, section 3, line 1
τυράννους, οἳ τίνα τρόπον χρήσονται τῇ ἀρχῇ, δηλοῦσι διὰ τηλικούτων
ἀδικημάτων ἐπ' αὐτὴν βαδίζοντες.
Οὐχ ὑποστάντος δὲ τοῦ Δομιτίου τὸ δεινόν, ἀλλ' εἰς τὴν οἰκίαν
καταφυγόντος, ᾑρέθησαν μὲν ὕπατοι Πομπήϊος καὶ Κράσσος, οὐκ ἀπέκαμε
δ' ὁ Κάτων, ἀλλ' αὐτὸς προελθὼν στρατηγίαν μετῄει, βουλόμενος ὁρμη-
τήριον ἔχειν τῶν πρὸς ἐκείνους ἀγώνων καὶ πρὸς ἄρχοντας ἀντικαθίστα-
σθαι μὴ ἰδιώτης. οἱ δὲ καὶ τοῦτο δείσαντες, ὡς τῆς στρατηγίας ἀξιομάχου
διὰ Κάτωνα πρὸς τὴν ὑπατείαν γενησομένης, πρῶτον μὲν ἐξαίφνης καὶ
τῶν πολλῶν ἀγνοούντων βουλὴν συναγαγόντες, ἐψηφίσαντο τοὺς αἱρεθέν-
τας στρατηγοὺς εὐθὺς ἄρχειν καὶ μὴ διαλιπόντας τὸν νόμιμον χρόνον, ἐν
ᾧ δίκαι τοῖς δεκάσασι τὸν δῆμον ἦσαν. ἔπειτα διὰ τοῦ ψηφίσματος τὸ
διδόναι δίκης ἀνυπεύθυνον κατασκευάσαντες, ὑπηρέτας αὑτῶν καὶ φίλους
ἐπὶ τὴν στρατηγίαν προῆγον, αὐτοὶ μὲν διδόντες ἀργύριον, αὐτοὶ δὲ ταῖς
ψήφοις φερομέναις ἐφεστῶτες. ὡς δὲ καὶ τούτων ἡ Κάτωνος ἀρετὴ καὶ
δόξα περιῆν, ὑπ' αἰδοῦς τῶν πολλῶν ἐν δεινῷ [πολλῷ] τιθεμένων ἀπο-
δόσθαι Κάτωνα ταῖς ψήφοις, ὃν καλῶς εἶχε πρίασθαι τῇ πόλει στρατηγόν,
ἥ τε πρώτη κληθεῖσα τῶν φυλῶν ἐκεῖνον ἀπέδειξεν, ἐξαίφνης ὁ Πομπήϊος
βροντῆς ἀκηκοέναι ψευσάμενος αἴσχιστα, ἔλυσε τὴν ἐκκλησίαν, εἰθισμέ-
νων ἀφοσιοῦσθαι τὰ τοιαῦτα καὶ μηδὲν ἐπικυροῦν διοσημίας γενομένης.
αὖθις δὲ πολλῷ χρησάμενοι τῷ δεκασμῷ, καὶτοὺς βελτίστους ὤσαντες
ἐκ τοῦ πεδίου βίᾳ, διεπράξαντο Βατίνιον ἀντὶ Κάτωνος αἱρεθῆναι
Πλούταρχος.Phil., Δημοσθένης. (0007: 054)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.2, 3rd edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1964.Chap. 17, section 1, line 6
καὶ Φιλοκράτην μᾶλλον. ὅθεν ἐπαινούντων ἐκείνων τὸν
Φίλιππον, ὡς καὶ λέγειν δυνατώτατον καὶ κάλλιστον ὀφθῆ-
ναι καὶ νὴ Δία συμπιεῖν ἱκανώτατον, ἠναγκάζετο βασκαί-
νων ἐπισκώπτειν, ὡς τὸ μὲν σοφιστοῦ, τὸ δὲ γυναικός, τὸ
δὲ σπογγιᾶς εἴη, βασιλέως δ' οὐδὲν ἐγκώμιον.
Ἐπειδὴ δ' εἰς τὸ πολεμεῖν ἔρρεπε τὰ πράγματα,
τοῦ μὲν Φιλίππου μὴ δυναμένου τὴν ἡσυχίαν ἄγειν, τῶν
δ' Ἀθηναίων ἐγειρομένων ὑπὸ τοῦ Δημοσθένους, πρῶτον
μὲν εἰς Εὔβοιαν ἐξώρμησε τοὺς Ἀθηναίους, καταδεδου-
λωμένην ὑπὸ τῶν τυράννων Φιλίππῳ, καὶ διαβάντες, ἐκεί-
νου τὸ ψήφισμα γράψαντος, ἐξήλασαν τοὺς Μακεδόνας.
δεύτερον δὲ Βυζαντίοις ἐβοήθησε καὶ Περινθίοις ὑπὸ τοῦ
Μακεδόνος πολεμουμένοις, πείσας τὸν δῆμον, ἀφέντα τὴν
ἔχθραν καὶ τὸ μεμνῆσθαι τῶν περὶ τὸν συμμαχικὸν ἡμαρ-
τημένων ἑκατέροις πόλεμον, ἀποστεῖλαι δύναμιν αὐτοῖς,
ὑφ' ἧς ἐσώθησαν. ἔπειτα πρεσβεύων καὶ διαλεγόμενος
τοῖς Ἕλλησι καὶ παροξύνων, συνέστησε πλὴν ὀλίγων ἅπαν-
τας ἐπὶ τὸν Φίλιππον, ὥστε σύνταξιν γενέσθαι πεζῶν μὲν
μυρίων καὶ πεντακισχιλίων, ἱππέων δὲ δισχιλίων ἄνευ τῶν
πολιτικῶν δυνάμεων, χρήματα δὲ καὶ μισθοὺς εἰσφέρε-
σθαι τοῖς ξένοις προθύμως. ὅτε καί φησι Θεόφραστος,
39
Πλούταρχος.Phil., Δημοσθένης. Chap. 20, section 3, line 3
Ἐπαμεινώνδου τοὺς Θηβαίους καὶ Περικλέους τοὺς Ἀθη-
ναίους, ὡς ἐκεῖνοι τὰ τοιαῦτα πάντα δειλίας ἡγούμενοι
προφάσεις ἐχρῶντο τοῖς λογισμοῖς. μέχρι μὲν οὖν τού-
των ἦν ἀνὴρ ἀγαθός· ἐν δὲ τῇ μάχῃ καλὸν οὐδὲν οὐδ'
ὁμολογούμενον ἔργον οἷς εἶπεν ἀποδειξάμενος, ᾤχετο λι-
πὼν τὴν τάξιν, ἀποδρὰς αἴσχιστα καὶ τὰ ὅπλα ῥίψας,
οὐδὲ τὴν ἐπιγραφὴν τῆς ἀσπίδος ὡς ἔλεγε Πυθέας (fr. 8 M.)
αἰσχυνθείς, ἐπιγεγραμμένης γράμμασι χρυσοῖς· ἀγαθῇ τύχῃ.
Παραυτίκα μὲν οὖν ἐπὶ τῇ νίκῃ διὰ τὴν χαρὰν ὁ Φί-
λιππος ἐξυβρίσας καὶ κωμάσας ἐπὶ τοὺς νεκροὺς μεθύων
ᾖδε τὴν ἀρχὴν τοῦ Δημοσθένους ψηφίσματος, πρὸς πόδα
διαιρῶν καὶ ὑποκρούων·
Πλούταρχος.Phil., Δημοσθένης. Chap. 21, section 3, line 2
σθένει κατεσκεύαζον εὐθύνας καὶ γραφὰς ἐπ' αὐτόν· ὁ
δὲ δῆμος οὐ μόνον τούτων ἀπέλυεν, ἀλλὰ καὶ τιμῶν διε-
τέλει καὶ προκαλούμενος αὖθις ὡς εὔνουν εἰς τὴν πολι-
τείαν, ὥστε καὶ τῶν ὀστῶν ἐκ Χαιρωνείας κομισθέντων
καὶ θαπτομένων, τὸν ἐπὶ τοῖς ἀνδράσιν ἔπαινον εἰπεῖν
ἀπέδωκεν, οὐ ταπεινῶς οὐδ' ἀγεννῶς φέρων τὸ συμβε-
βηκός, ὡς γράφει καὶ τραγῳδεῖ Θεόπομπος, (FGrH 115
F 329), ἀλλὰ τῷ τιμᾶν μάλιστα καὶ κοσμεῖν τὸν σύμβου-
λον ἐπιδεικνύμενος τὸ μὴ μεταμέλεσθαι τοῖς βεβουλευ-
μένοις. τὸν μὲν οὖν λόγον εἶπεν ὁ Δημοσθένης, τοῖς δὲ
ψηφίσμασιν οὐχ ἑαυτόν, ἀλλ' ἐν μέρει τῶν φίλων ἕκαστον
ἐπέγραφεν, ἐξοιωνιζόμενος τὸν ἴδιον δαίμονα καὶ τὴν
τύχην, ἕως αὖθις ἀνεθάρρησε Φιλίππου τελευτήσαντος.
ἐτελεύτησε δὲ τῇ περὶ Χαιρώνειαν εὐτυχίᾳ χρόνον οὐ πο-
λὺν ἐπιβιώσας· καὶ τοῦτο δοκεῖ τῷ τελευταίῳ τῶν ἐπῶν
ὁ χρησμὸς ἀποθεσπίσαι·
Πλούταρχος.Phil., Δημοσθένης. Chap. 26, section 1, line 1
λόμενον ἀπολογεῖσθαι καὶ πείθειν οὐκ ἐῶντος, ἀλλὰ
χαλεπαίνοντος καὶ θορυβοῦντος, ἀναστάς τις ἔσκωψεν
εἰπών· “οὐκ ἀκούσεσθε ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι τοῦ τὴν κύλικα
ἔχοντος;” τότε μὲν οὖν ἀπέπεμψαν ἐκ τῆς πόλεως τὸν
Ἅρπαλον, δεδιότες δὲ μὴ λόγον ἀπαιτῶνται τῶν χρημά-
των ἃ διηρπάκεισαν οἱ ῥήτορες, ζήτησιν ἐποιοῦντο νεανι-
κήν, καὶ τὰς οἰκίας ἐπιόντες ἠρεύνων πλὴν τῆς Καλλι-
κλέους τοῦ Ἀρρενείδου. μόνην γὰρ τὴν τούτου νεωστὶ γεγα-
μηκότος οὐκ εἴασαν ἐλεγχθῆναι νύμφης ἔνδον οὔσης, ὡς
ἱστορεῖ Θεόφραστος.
40
Ὁ δὲ Δημοσθένης ὁμόσε χωρῶν εἰσήνεγκε ψήφισμα,
τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου βουλὴν ἐξετάσαι τὸ πρᾶγμα καὶ
τοὺς ἐκείνῃ δόξαντας ἀδικεῖν δοῦναι δίκην. ἐν δὲ πρώτοις
αὐτοῦ τῆς βουλῆς καταψηφισαμένης, εἰσῆλθε μὲν εἰς τὸ
δικαστήριον, ὀφλὼν δὲ πεντήκοντα ταλάντων δίκην καὶ
παραδοθεὶς εἰς τὸ δεσμωτήριον, αἰσχύνῃ τῆς αἰτίας φησὶ
καὶ δι' ἀσθένειαν τοῦ σώματος οὐ δυνάμενος φέρειν τὸν
εἱργμὸν ἀποδρᾶναι, τοὺς μὲν λαθών, τῶν δὲ λαθεῖν ἐξου-
σίαν δόντων. λέγεται γοῦν, ὡς οὐ μακρὰν τοῦ ἄστεος φεύ-
γων αἴσθοιτό τινας τῶν διαφόρων αὐτῷ πολιτῶν ἐπιδιώ-
κοντας, [καὶ] βούλεσθαι μὲν αὑτὸν ἀποκρύπτειν,
Πλούταρχος.Phil., Δημοσθένης. Chap. 27, section 6, line 3
σθένους γενέσθαι πρὸς ἀλλήλους εἴρηκεν ὁ Φύλαρχος (FGrH
81 F 75) ἐν ἐκκλησίᾳ, τοῦ μὲν ὑπὲρ τῶν Μακεδόνων, τοῦ
δ' ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων λέγοντος. λέγεται δὲ τότε τὸν μὲν
Πυθέαν (fr. 13 M.) εἰπεῖν, ὅτι καθάπερ οἰκίαν, εἰς ἣν ὄνειον
εἰσφέρεται γάλα, κακόν τι πάντως ἔχειν νομίζομεν, οὕτω
καὶ πόλιν ἀνάγκη νοσεῖν εἰς ἣν Ἀθηναίων πρεσβεία παρα-
γίνεται· τὸν δὲ Δημοσθένη τρέψαι τὸ παράδειγμα, φή-
σαντα καὶ τὸ γάλα τὸ ὄνειον ἐφ' ὑγιείᾳ καὶ τοὺς Ἀθηναίους
ἐπὶ σωτηρίᾳ παραγίνεσθαι τῶν νοσούντων. ἐφ' οἷς ἡσθεὶς
ὁ τῶν Ἀθηναίων δῆμος ψηφίζεται τῷ Δημοσθένει κάθο-
δον. τὸ μὲν οὖν ψήφισμα Δήμων ὁ Παιανιεύς, ἀνεψιὸς ὢν
Δημοσθένους, εἰσήνεγκεν· ἐπέμφθη δὲ τριήρης ἐπ' αὐ-
τὸν εἰς Αἴγιναν. ἐκ δὲ Πειραιῶς ἀνέβαινεν οὔτ' ἄρχοντος
οὔθ' ἱερέως ἀπολειφθέντος, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων πολι-
τῶν ὁμοῦ τι πάντων ἀπαντώντων καὶ δεχομένων προθύ-
μως. ὅτε καί φησιν αὐτὸν ὁ Μάγνης Δημήτριος ἀνατεί-
ναντα τὰς χεῖρας μακαρίσαι τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἑαυ-
τόν, ὡς βέλτιον Ἀλκιβιάδου κατιόντα· πεπεισμένους γάρ,
οὐ βεβιασμένους, ὑπ' αὐτοῦ δέχεσθαι τοὺς πολίτας. τῆς
δὲ χρηματικῆς ζημίας αὐτῷ μενούσης – οὐ γὰρ ἐξῆν χάριτι
λῦσαι καταδίκην – ἐσοφίσαντο πρὸς τὸν νόμον. εἰωθότες
Πλούταρχος.Phil., Cicero (0007: 055)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 1.2, 3rd edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1964.Chap. 24, section 9, line 6
καὶ διαλέγεσθαι τοῖς νέοις, ὡς κοσμοῦντα τὴν πόλιν. ἐπι-
στολαὶ δὲ περὶ τούτων Κικέρωνος εἰσὶ πρὸς Ἡρώδην, ἕτε-
ραι δὲ πρὸς τὸν υἱόν, ἐγκελευομένου συμφιλοσοφεῖν Κρα-
τίππῳ. Γοργίαν δὲ τὸν ῥητορικὸν αἰτιώμενος πρὸς ἡδονὰς
προάγειν καὶ πότους τὸ μειράκιον, ἀπελαύνει τῆς συνουσίας
αὐτοῦ, καὶ σχεδὸν αὕτη γε τῶν Ἑλληνικῶν μία καὶ δευτέρα
πρὸς Πέλοπα τὸν Βυζάντιον ἐν ὀργῇ τινι γέγραπται, τὸν
41
μὲν Γοργίαν αὐτοῦ προσηκόντως ἐπικόπτοντος, εἴπερ ἦν
φαῦλος καὶ ἀκόλαστος ὥσπερ ἐδόκει, πρὸς δὲ τὸν Πέλοπα
μικρολογουμένου καὶ μεμψιμοιροῦντος, ὥσπερ ἀμελήσαν-
τα τιμάς τινας αὐτῷ καὶ ψηφίσματα παρὰ Βυζαντίων γενέσθαι.
Ταῦτά τε δὴ φιλότιμα, καὶ τὸ πολλάκις ἐπαιρόμενον
τοῦ λόγου τῇ δεινότητι τὸ πρέπον προΐεσθαι. Μουνατίῳ
μὲν γάρ ποτε συνηγορήσας, ὡς ἀποφυγὼν τὴν δίκην ἐκεῖ-
νος ἐδίωκεν ἑταῖρον αὐτοῦ Σαβῖνον, οὕτω λέγεται προπε-
σεῖν ὑπ' ὀργῆς ὁ Κικέρων, ὥστ' εἰπεῖν· “σὺ γὰρ ἐκείνην
ὦ Μουνάτιε τὴν δίκην ἀπέφυγες διὰ σεαυτόν, οὐκ ἐμοῦ
πολὺ σκότος ἐν φωτὶ τῷ δικαστηρίῳ περιχέαντος;” Μᾶρ-
κον δὲ Κράσσον ἐγκωμιάζων ἀπὸ τοῦ βήματος εὐημέρησε,
καὶ μεθ' ἡμέρας αὖθις ὀλίγας λοιδορῶν αὐτόν, ὡς ἐκεῖνος
Πλούταρχος.Phil., Demetrius (0007: 057)“Plutarchi vitae parallelae, vol. 3.1, 2nd
edn.”, EZiegler, K.Leipzig: Teubner, 1971.Chap. 10, section 4, line 4
δύναμιν, οὕτως λαμπρὸν ἐν ταῖς εὐεργεσίαις καὶ μέγαν
φανέντα τὸν Δημήτριον ἐπαχθῆ καὶ βαρὺν ἐποίησαν
τῶν τιμῶν ταῖς ἀμετρίαις ἃς ἐψηφίσαντο. πρῶτοι μὲν
γὰρ ἀνθρώπων ἁπάντων τὸν Δημήτριον καὶ Ἀντίγονον
βασιλεῖς ἀνηγόρευσαν, ἄλλως ἀφοσιουμένους τοὔνομα,
[καὶ] τοῦτο δὴ μόνον τῶν βασιλικῶν ἔτι τοῖς ἀπὸ Φιλίπ-
που καὶ Ἀλεξάνδρου περιεῖναι δοκοῦν ἄθικτον ἑτέροις καὶ
ἀκοινώνητον· μόνοι δὲ σωτῆρας ἀνέγραψαν θεούς, καὶ
τὸν ἐπώνυμον καὶ πάτριον ἄρχοντα καταπαύσαντες,
ἱερέα σωτήρων ἐχειροτόνουν καθ' ἕκαστον ἐνιαυτόν, καὶ
τοῦτον ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων καὶ τῶν συμβολαίων προέγρα-
φον. ἐνυφαίνεσθαι δὲ τῷ πέπλῳ μετὰ τῶν θεῶν αὐτοὺς
ἐψηφίσαντο, καὶ τὸν τόπον ὅπου πρῶτον ἀπέβη τοῦ
ἅρματος καθιερώσαντες καὶ βωμὸν ἐπιθέντες Δημητρίου
Καταιβάτου προσηγόρευσαν· ταῖς δὲ φυλαῖς δύο προς-
έθεσαν, Δημητριάδα καὶ Ἀντιγονίδα, καὶ τὴν βουλὴν τῶν
πεντακοσίων πρότερον ἑξακοσίων ἐποίησαν, ἅτε δὴ φυλῆς
ἑκάστης πεντήκοντα βουλευτὰς παρεχομένης.
Τὸ δ' ὑπερφυέστατον ἐνθύμημα τοῦ Στρατοκλέους
(οὗτος γὰρ ἦν ὁ τῶν σοφῶν τούτων καὶ περιττῶν καινουρ-
γὸς ἀρεσκευμάτων)· ἔγραψεν ὅπως οἱ πεμπόμενοι κατὰ
Πλούταρχος.Phil., Demetrius Chap. 11, section 1, line 4
φον. ἐνυφαίνεσθαι δὲ τῷ πέπλῳ μετὰ τῶν θεῶν αὐτοὺς
ἐψηφίσαντο, καὶ τὸν τόπον ὅπου πρῶτον ἀπέβη τοῦ
ἅρματος καθιερώσαντες καὶ βωμὸν ἐπιθέντες Δημητρίου
Καταιβάτου προσηγόρευσαν· ταῖς δὲ φυλαῖς δύο προς-
έθεσαν, Δημητριάδα καὶ Ἀντιγονίδα, καὶ τὴν βουλὴν τῶν
πεντακοσίων πρότερον ἑξακοσίων ἐποίησαν, ἅτε δὴ φυλῆς
ἑκάστης πεντήκοντα βουλευτὰς παρεχομένης.
Τὸ δ' ὑπερφυέστατον ἐνθύμημα τοῦ Στρατοκλέους
42
(οὗτος γὰρ ἦν ὁ τῶν σοφῶν τούτων καὶ περιττῶν καινουρ-
γὸς ἀρεσκευμάτων)· ἔγραψεν ὅπως οἱ πεμπόμενοι κατὰ
ψήφισμα δημοσίᾳ πρὸς Ἀντίγονον ἢ Δημήτριον ἀντὶ
πρεσβευτῶν θεωροὶ λέγοιντο, καθάπερ οἱ Πυθοῖ καὶ
Ὀλυμπίαζε τὰς πατρίους θυσίας ὑπὲρ τῶν πόλεων ἀν-
άγοντες ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς ἑορταῖς.
Ἦν δὲ καὶ τἆλλα παράτολμος ὁ Στρατοκλῆς, καὶ βεβιω-
κὼς ἀσελγῶς καὶ τῇ βωμολοχίᾳ καὶ βδελυρίᾳ τοῦ παλαιοῦ
Κλέωνος ἀπομιμεῖσθαι δοκῶν τὴν πρὸς τὸν δῆμον
εὐχέρειαν. ἔσχε δὲ τὴν ἑταίραν Φυλάκιον ἀνειληφώς, καί
ποτ' αὐτῷ πρὸς δεῖπνον ἐξ ἀγορᾶς πριαμένης ἐγκε-
φάλους καὶ τραχήλους “παπαί” εἶπε “τοιαῦτά γ' ὠψώ-
νηκας οἷς σφαιρίζομεν οἱ πολιτευόμενοι
Πλούταρχος.Phil., Demetrius Chap. 13, section 2, line 1
ἀπαντήσας εἶναι καὶ ὀφθείς. ἄλλως δὲ καὶ διὰ τὸ ἦθος
εὐδοκίμει, μηθὲν ἐνοχλῶν μηδ' αὐλικῆς περιεργίας ἀνα-
πιμπλάμενος. φιλοφρονουμένου δέ ποτε τοῦ Λυσιμάχου
πρὸς αὐτὸν καὶ εἰπόντος “ὦ Φιλιππίδη, τίνος σοι τῶν ἐμῶν
μεταδῶ;” “μόνον” ἔφη “βασιλεῦ μὴ τῶν ἀπορρήτων”.
τοῦτον μὲν οὖν ἐπίτηδες ἐκείνῳ παρεθήκαμεν, τῷ ἀπὸ
τοῦ βήματος τὸν ἀπὸ τῆς θυμέλης.
Ὃ δὲ μάλιστα τῶν τιμῶν ὑπερφυὲς ἦν καὶ ἀλλόκοτον,
ἔγραψε Δρομοκλείδης ὁ Σφήττιος, ὑπὲρ τῆς τῶν ἀσπίδων
ἀναθέσεως εἰς Δελφοὺς παρὰ Δημητρίου λαβεῖν χρησμόν.
αὐτὴν δὲ παραγράψω τὴν λέξιν ἐκ τοῦ ψηφίσματος οὕτως
ἔχουσαν· “ἀγαθῇ τύχῃ· δεδόχθαι τῷ δήμῳ, χειροτονῆσαι
τὸν δῆμον ἕνα ἄνδρα ἐξ Ἀθηναίων, ὅστις ἀφικόμενος
πρὸς τὸν Σωτῆρα καὶ καλλιερησάμενος ἐπερωτήσει
[Δημήτριον] τὸν Σωτῆρα, πῶς ἂνεὐσεβέστατα καὶ
κάλλιστα καὶ τὴν ταχίστην ὁ δῆμος τὴν ἀποκατάστασιν
ποιήσαιτο τῶν ἀναθημάτων. ὅ τι δ' ἂν χρήσῃ, ταῦτα
πράττειν τὸν δῆμον.” οὕτω καταμωκώμενοι τοῦ ἀνθρώ-
που, προσδιέφθειραν αὐτόν, οὐδ' ἄλλως ὑγιαίνοντα τὴν
διάνοιαν.
Ἀλλ' ἔν γε ταῖς Ἀθήναις τότε σχολάζων ἠγά
Πλούταρχος.Phil., Demetrius Chap. 24, section 7, line 2
τι βαλανεῖον ἰδιωτικὸν ἐφοίτα λουσόμενος, ἐπιτηρήσας
τὸν καιρὸν ὁ Δημήτριος ἐπεισῆλθεν αὐτῷ μόνῳ. καὶ ὁ
παῖς ὡς συνεῖδε τὴν περὶ αὑτὸν ἐρημίαν καὶ τὴν ἀνάγκην,
ἀφελὼν τὸ πῶμα τοῦ χαλκώματος εἰς ζέον ὕδωρ ἐνήλατο
καὶ διέφθειρεν αὑτόν, ἀνάξια μὲν παθών, ἄξια δὲ τῆς
πατρίδος καὶ τοῦ κάλλους φρονήσας, οὐχ ὡς Κλεαίνετος
ὁ Κλεομέδοντος, ὃς ὠφληκότι τῷ πατρὶ δίκην πεντήκοντα
ταλάντων ἀφεθῆναι διαπραξάμενος, καὶ γράμματα παρὰ
Δημητρίου κομίσας πρὸς τὸν δῆμον, οὐ μόνον ἑαυτὸν
κατῄσχυνεν, ἀλλὰ καὶ τὴν πόλιν συνετάραξε. τὸν μὲν γὰρ
43
Κλεομέδοντα τῆς δίκης ἀφῆκαν, ἐγράφη δὲ ψήφισμα
μηδένα τῶν πολιτῶν ἐπιστολὴν παρὰ Δημητρίου κομίζειν.
ἐπεὶ δ' ἀκούσας ἐκεῖνος οὐκ ἤνεγκε μετρίως, ἀλλ'
ἠγανάκτησε, δείσαντες αὖθις οὐ μόνον τὸ ψήφισμα
καθεῖλον, ἀλλὰ καὶ τῶν εἰσηγησαμένων καὶ συνειπόντων
τοὺς μὲν ἀπέκτειναν, τοὺς δ' ἐφυγάδευσαν· ἔτι δὲ προσεψη-
φίσαντο, δεδόχθαι τῷ δήμῳ τῶν Ἀθηναίων, πᾶν ὅ τι ἂν
ὁ βασιλεὺς Δημήτριος κελεύσῃ, τοῦτο καὶ πρὸς θεοὺς
ὅσιον καὶ πρὸς ἀνθρώπους εἶναι δίκαιον. εἰπόντος δέ
τινος τῶν καλῶν κἀγαθῶν μαίνεσθαι τὸν Στρατοκλέα
τοιαῦτα γράφοντα, Δημοχάρης ὁ Λευκονοεὺς “μαίνοιτο
Πλούταρχος.Phil., Antonius (0007: 058)
“Plutarchi vitae parallelae, vol. 3.1, 2nd edn.”, EZiegler, K.
Leipzig: Teubner, 1971.Chap. 57, section 3, line 3
πρὸς ἀλλήλους. ὥστε καὶ λόγος διῄει, τίνες ἔσονται
κρατήσαντες ἐν τοῖς ἐπινικίοις οἱ τοῦ πολέμου τὰς
παρασκευὰς οὕτω πολυτελῶς ἑορτάζοντες.
Γενόμενος δ' ἀπὸ τούτων, τοῖς μὲν περὶ τὸν Διόνυ-
σον τεχνίταις Πριήνην ἔδωκεν οἰκητήριον, αὐτὸς δὲ πλεύ-
σας εἰς Ἀθήνας πάλιν ἐν παιδιαῖς ἦν καὶ θεάτροις.
ζηλοτυποῦσα δὲ Κλεοπάτρα τὰς Ὀκταουίας ἐν τῇ πόλει
τιμάς – ἠγαπήθη γὰρ ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων ἡ Ὀκταουία
μάλιστα – , πολλαῖς ἀνελάμβανε φιλοτιμίαις τὸν δῆμον. οἱ
δὲ τιμὰς αὐτῇ ψηφισάμενοι, πρέσβεις ἔπεμψαν ἐπὶ τὴν
οἰκίαν τὸ ψήφισμα κομίζοντας, ὧν εἷς ἦν Ἀντώνιος ὡς δὴ
πολίτης Ἀθηναῖος· καὶ δὴ καταστὰς ἐπ' αὐτῆς λόγον
ὑπὲρ τῆς πόλεως διεξῆλθεν. εἰς δὲ Ῥώμην ἔπεμψε τοὺς
Ὀκταουίαν ἐκ τῆς οἰκίας ἐκβαλοῦντας. ἀπελθεῖν δέ φα-
σιν αὐτὴν τὰ μὲν τέκνα πάντα τὰἈντωνίου μεθ' ἑαυ-
τῆς ἔχουσαν ἄνευ τοῦ πρεσβυτάτου τῶν ἐκ Φουλβίας
– ἐκεῖνος γὰρ ἦν παρὰ τῷ πατρί – , κλαίουσαν δὲ καὶ
δυσφοροῦσαν, εἰ δόξει μία τῶν αἰτιῶν τοῦ πολέμου καὶ
αὐτὴ γεγονέναι. Ῥωμαῖοι δ' ᾤκτιρον οὐκ ἐκείνην ἀλλ'
Ἀντώνιον, καὶ μᾶλλον οἱ Κλεοπάτραν ἑωρακότες οὔτε
κάλλει τῆς Ὀκταουίας οὔθ' ὥρᾳ διαφέρουσαν.
Πλούταρχος.Phil., Dion (0007: 060)“Plutarchi vitae parallelae, vol. 2.1, 2nd edn.”,
EZiegler, K.Leipzig: Teubner, 1964.Chap. 5, section 7, line 2
μένοις ὑπὸ τῶν λεγομένων. τέλος δὲ θυμωθεὶς καὶ παροξυνθείς, ἠρώτησεν
αὐτόν, ὅ τι δὴ βουλόμενος εἰς Σικελίαν παραγένοιτο. τοῦ δὲ φήσαντος ἀγα-
θὸν ἄνδρα ζητεῖν, ὑπολαβὼν ἐκεῖνος “ἀλλὰ νὴ τοὺς θεοὺς” εἶπε “καὶ
φαίνῃ μήπω τοιοῦτον εὑρηκώς.” οἱ μὲν οὖν περὶ τὸν Δίωνα τοῦτ' οὔπω
τέλος ᾤοντο τῆς ὀργῆς γεγονέναι, καὶ τὸν Πλάτωνα σπεύδοντες συνεξ-
έπεμπον ἐπὶ τριήρους, ἣ Πόλλιν ἐκόμιζεν εἰς τὴν Ἑλλάδα τὸν Σπαρτιάτην.
ὁ δὲ Διονύσιος κρύφα τοῦ Πόλλιδος ἐποιήσατο δέησιν, μάλιστα μὲν ἀπο-
44
κτεῖναι τὸν ἄνδρα κατὰ πλοῦν, εἰ δὲ μή, πάντως ἀποδόσθαι· βλαβήσε-
σθαι γὰρ οὐδέν, ἀλλ' εὐδαιμονήσειν ὁμοίως δίκαιον ὄντα, κἂν δοῦλος
γένηται. διὸ καὶ λέγεται Πόλλις εἰς Αἴγιναν φέρων ἀποδόσθαι Πλάτωνα,
πολέμου πρὸς Ἀθηναίους ὄντος αὐτοῖς καὶ ψηφίσματος ὅπως ὁ ληφθεὶς
Ἀθηναίων ἐν Αἰγίνῃ πιπράσκηται.
Οὐ μὴν ὅ γε Δίων ἔλαττον εἶχε παρὰ τῷ Διονυσίῳ τιμῆς ἢ πίστεως,
ἀλλὰ πρεσβείας τε τὰς μεγίστας διῴκει, πεμπόμενος πρὸς Καρχηδονίους,
ἐθαυμάσθη τε διαφερόντως, καὶ τὴν παρρησίαν ἔφερεν αὐτοῦ μόνου σχε-
δόν, ἀδεῶς λέγοντος τὸ παριστάμενον, ὡς καὶ τὴν περὶ Γέλωνος ἐπίπληξιν.
χλευαζομένης γὰρ ὡς ἔοικε τῆς Γέλωνος ἀρχῆς, αὐτόν τε τὸν Γέλωνα τοῦ
Διονυσίου γέλωτα τῆς Σικελίας γεγονέναι φήσαντος, οἱ μὲν ἄλλοι τὸ
σκῶμμα προσεποιοῦντο θαυμάζειν, ὁ δὲ Δίων δυσχεράνας “καὶ μὴν”
ἔφη “σὺ τυραννεῖς διὰ Γέλωνα πιστευθείς· διὰ σὲ δ' οὐδεὶς ἕτερος πιστευ-
θήσεται.” τῷ γὰρ ὄντι φαίνεται κάλλιστον μὲν Γέλων ἐπιδειξάμενος
Πλούταρχος.Phil., Dion Chap. 17, section 7, line 2
νεσθαι τοῦ Δίωνος τὸ ἦθος. τοιοῦτος δέ τις ὁ Σπεύσιππος ἦν· ᾗ καὶ ‘σκῶ-
ψαι ἀγαθὸν’ αὐτὸν ἐν τοῖς Σίλλοις ὁ Τίμων προσηγόρευσεν (fg. 13 W.).
αὐτῷ δὲ Πλάτωνι χορηγοῦντι παίδων χορῷ τόν τε χορὸν ἤσκησεν ὁ Δίων,
καὶ τὸ δαπάνημα πᾶν ἐτέλεσε παρ' ἑαυτοῦ, συγχωροῦντος τοῦ Πλάτωνος
τὴν τοιαύτην φιλοτιμίαν πρὸς τοὺς Ἀθηναίους, ὡς ἐκείνῳ μᾶλλον εὔνοιαν
ἢ δόξαν αὐτῷ φέρουσαν. ἐπεφοίτα δὲ καὶ ταῖς ἄλλαις πόλεσιν ὁ Δίων, καὶ
συνεσχόλαζε καὶ συνεπανηγύριζε τοῖς ἀρίστοις καὶ πολιτικωτάτοις ἀνδρά-
σιν, οὐδὲν ἐν τῇ διαίτῃ σόλοικον ἐπιδεικνύμενος οὐδὲ τυραννικὸν οὐδὲ δια-
τεθρυμμένον, ἀλλὰ σωφροσύνην καὶ ἀρετὴν καὶ ἀνδρίαν καὶ περὶ λόγους
καὶ περὶ φιλοσοφίαν εὐσχήμονας διατριβάς. ἐφ' οἷς εὔνοια παρὰ πάντων ἐγίνετο καὶ
ζῆλος αὐτῷ, τιμαί τε δημοσίᾳ καὶ ψηφίσματα παρὰ τῶν πόλεων. Λακεδαιμόνιοι δὲ
καὶ Σπαρτιάτην αὐτὸν ἐποιήσαντο, τῆς Διονυσίου καταφρονήσαντες ὀργῆς, καίπερ
αὐτοῖς τότε προθύμως ἐπὶ τοὺς Θηβαίους
συμμαχοῦντος. λέγεται δέ ποτε τὸν Δίωνα τοῦ Μεγαρέως Πτοιοδώρου
δεόμενον ἐπὶ τὴν οἰκίαν ἐλθεῖν· ἦν δ' ὡς ἔοικε τῶν πλουσίων τις καὶ δυνα-
τῶν ὁ Πτοιόδωρος· ὄχλον οὖν ἐπὶ θύραις ἰδὼν ὁ Δίων καὶ πλῆθος ἀσχο-
λιῶν καὶ δυσέντευκτον αὐτὸν καὶ δυσπρόσοδον, ἀπιδὼν πρὸς τοὺς φίλους,
δυσχεραίνοντας καὶ ἀγανακτοῦντας, “τί τοῦτον” ἔφη “μεμφόμεθα; καὶ
γὰρ αὐτοὶ πάντως ἐν Συρακούσαις ὅμοια τούτοις ἐποιοῦμεν.”
Χρόνου δὲ προϊόντος, ὁ Διονύσιος ζηλοτυπῶν καὶ δεδοικὼς τοῦ
Δίωνος τὴν παρὰ τοῖς Ἕλλησιν εὔνοιαν, ἐπαύσατο τὰς προσόδους
Πλούταρχος.Phil., Brutus (0007: 061)“Plutarchi vitae parallelae, vol. 2.1, 2nd
edn.”, EZiegler, K.Leipzig: Teubner, 1964.Chap. 24, section 1, line 2
μειδιάσας ὁ Βροῦτος “ἀλλ' οὐκ ἐμοί γ'” εἶπε “πρὸς Πορκίαν ἔπεισι φάναι
τὰ τοῦ Ἕκτορος (Il. 6, 490 sq.)·
ἀλλ' εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σαυτῆς ἔργα κόμιζε,
ἱστόν τ' ἠλακάτην τε καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευε·
σώματος γὰρ ἀπολείπεται φύσει τῶν ἴσων ἀνδραγαθημάτων, γνώμῃ
45
δ' ὑπὲρ τῆς πατρίδος ὥσπερ ἡμεῖς ἀριστεύσει.” ταῦτα μὲν ὁ τῆς Πορκίας
υἱὸς ἱστόρηκε Βύβλος (HRR II 51).
Ἀναχθεὶς δ' ὁ Βροῦτος ἐκεῖθεν ἐπ' Ἀθηνῶν ἔπλει. δεξαμένου δὲ
τοῦ δήμου προθύμως αὐτὸν εὐφημίαις καὶ ψηφίσμασι, διῃτᾶτο μὲν παρὰ
ξένῳ τινί, Θεομνήστου δ' ἀκροώμενος τοῦ Ἀκαδημιακοῦ καὶ Κρατίππου
τοῦ Περιπατητικοῦ καὶ συμφιλοσοφῶν, ἐδόκει παντάπασιν ἀργεῖν καὶ
σχολάζειν. ἔπραττε δὲ τὰ πρὸς τὸν πόλεμον ἀνυπόπτως. καὶ γὰρ εἰς
Μακεδονίαν ἔπεμψεν Ἡρόστρατον, οἰκειούμενος τοὺς ἐπὶ τῶν ἐκεῖ στρατο-
πέδων, καὶ τοὺς σχολάζοντας ἀπὸ Ῥώμης ἐν ἄστει νέους ἀνελάμβανε καὶ
συνεῖχεν. ὧν ἦν καὶ Κικέρωνος υἱός, ὃν ἐπαινεῖ διαφερόντως καί φησιν,
(cf. Ciad Brut. 9, 3 [2, 3] 6), εἴτ' ἐγρήγορεν εἴτ' ἐνυπνιάζεται, θαυμά-
ζειν οὕτω γενναῖον ὄντα καὶ μισοτύραννον. ἀρξάμενος δὲ τῶν πραγμάτων
ἀναφανδὸν ἅπτεσθαι, καὶ πυθόμενος πλοῖα Ῥωμαϊκὰ μεστὰ χρημάτων ἐξ
Ἀσίας προσφέρεσθαι καὶ στρατηγὸν ἐπιπλεῖν Ἀπουλήιον,
Πλούταρχος.Phil., Aratus (0007: 063)“Plutarchi vitae parallelae, vol. 3.1, 2nd
edn.”, EZiegler, K.Leipzig: Teubner, 1971.Chap. 38, section 10, line 3
ἄξιον ἀντὶ τοῦ πρώτου Μακεδόνων ἡγεμόνα ποιεῖσθαι
τοὺς ἔν τινι λόγῳ τὴν Ἑλληνικὴν τιθεμένους εὐγένειαν.
καὶ μέντοι καὶΚλεομένης ᾔτει τὴν ἀρχὴν παρὰ τῶν
Ἀχαιῶν ὡς πολλὰ ποιήσων ἀγαθὰ τὰς πόλεις ἀντὶ τῆς
τιμῆς καὶ τῆς προσηγορίας ἐκείνης· Ἀντίγονος δὲ καὶ κατὰ
γῆν καὶ κατὰ θάλατταν αὐτοκράτωρ ἡγεμὼν ἀναγορευθείς,
οὐχ ὑπήκουσε πρὶν τὸν μισθὸν αὐτῷ τῆς ἡγεμονίας ὁμο-
λογηθῆναι τὸν Ἀκροκόρινθον, ἀτεχνῶς τὸν Αἰσώπου (175
Halm; 238 Hausrath) μιμησάμενος κυνηγόν. οὐ γὰρ πρότε-
ρον ἐπέβη τοῖς Ἀχαιοῖς δεομένοις καὶ ὑποβάλλουσιν αὑτοὺς
διὰ τῶν πρεσβειῶν καὶ τῶν ψηφισμάτων, ἢ τῇ φρουρᾷ καὶ
τοῖς ὁμήροις ὥσπερ χαλινουμένους ἀνασχέσθαι. καίτοι πᾶ-
σαν ὁ Ἄρατος (FGrH 231 F 4a) ἀφίησι φωνὴν ἀπολογιζόμε-
νος τὴν ἀνάγκην. ὁ Πολύβιος (2, 47, 4 sq.) δ' αὐτὸν ἐκ πολ-
λοῦ φησι καὶ πρὸ τῆς ἀνάγκης, ὑφορώμενον τὸ θράσος τὸ
τοῦ Κλεομένους, κρύφα τῷ Ἀντιγόνῳ διαλέγεσθαι, καὶ
τοὺς Μεγαλοπολίτας προκαθιέναι δεομένους Ἀχαιῶν ἐπι-
καλεῖσθαι τὸν Ἀντίγονον· οὗτοι γὰρ ἐπιέζοντο τῷ πο-
λέμῳ μάλιστα, συνεχῶς ἄγοντος αὐτοὺς καὶ φέροντος
τοῦ Κλεομένους. ὁμοίως δὲ καὶ Φύλαρχος (FGrH 81 F 52)
ἱστόρηκε περὶ τούτων, ᾧ μὴ τοῦ Πολυβίου μαρτυροῦν
Πλούταρχος.Phil., Regum et imperatorum apophthegmata [Sp.?] (172b–208a)
(0007: 081)“Plutarchi moralia, vol. 2.1”, ENachstädt, W.
Leipzig: Teubner, 1935, Repr. 1971.Stephanus page 187, section E, line 6
ΗΓΗΣΙΠΠΟΣ
Ἡγησίππου τοῦ Κρωβύλου προσαγορευομένου παρ-
οξύνοντος τοὺς Ἀθηναίους ἐπὶ Φίλιππον, ὑπεφώνησέ τις
ἐκ τῆς ἐκκλησίας ‘πόλεμον εἰσηγῇ;’ ‘ναὶ μὰ Δία’ εἶπε
46
’καὶ μέλανα ἱμάτια καὶ δημοσίας ἐκφορὰς καὶ λόγους
ἐπιταφίους, εἰ μέλλομεν ἐλεύθεροι βιώσεσθαι καὶ μὴ
ποιήσειν τὸ προσταττόμενον Μακεδόσι.’
ΠΥΘΕΑΣ
Πυθέας ἔτι μειράκιον ὢν παρῆλθεν ἀντερῶν τοῖς περὶ Ἀλεξάνδρου γραφομένοις
ψηφίσμασιν· εἰπόντος δέ τινος ’σὺ νέος ὢν τολμᾷς λέγειν περὶ τηλικούτων;’ ‘καὶ μὴν
Ἀλέξανδρος’ εἶπεν ‘ὃν ψηφίζεσθε θεόν, ἐμοῦ νεώτερός ἐστι.’
Πλούταρχος.Phil., Mulierum virtutes (242e–263c) (0007: 083)
“Plutarchi moralia, vol. 2.1”, ENachstädt, W.
Leipzig: Teubner, 1935, Repr. 1971.Stephanus page 244, section D, line 5
δόντας, ἂν αἴσθωνται νικωμένους αὐτούς, κατὰ τάχος τὴν
ὕλην ἀνάψαι καὶ καταπρῆσαι τὰ σώματα. ψηφισαμένων δὲ
ταῦτα τῶν ἄλλων, εἷς ἐξαναστὰς ἔφη δίκαιον εἶναι ταῦτα
συνδοκεῖν καὶ ταῖς γυναιξίν· εἰ δὲ μή, χαίρειν ἐᾶν καὶ μὴ
προσβιάζεσθαι. τούτου τοῦ λόγου διελθόντος εἰς τὰς
γυναῖκας, αὐταὶ καθ' ἑαυτὰς συνελθοῦσαι ταὐτὰ ἐψη-
φίσαντο καὶ τὸν Δαΐφαντον ἀνέδησαν, ὡς τὰ ἄριστα τῇ
Φωκίδι βεβουλευμένον· τὰ δ' αὐτὰ καὶ τοὺς παῖδας ἰδίᾳ
φασὶν ἐκκλησιάσαντας ἐπιψηφίσασθαι. πραχθέντων δὲ
τούτων, συμβαλόντες οἱ Φωκεῖς περὶ Κλεωνὰς τῆς Ὑαμ-
πόλιδος ἐνίκησαν. τὸ μὲν οὖν ψήφισμα Φωκέων Ἀπό-
νοιαν οἱ Ἕλληνες ὠνόμασαν· ἑορτὴν δ' ἐκ πασῶν μεγί-
στην τὰ Ἐλαφηβόλια μέχρι νῦν τῇ Ἀρτέμιδι τῆς νίκης
ἐκείνης ἐν Ὑαμπόλιδι τελοῦσιν.
Πλούταρχος.Phil., De fortuna Romanorum (316c–326c) (0007: 086)
“Plutarchi moralia, vol. 2.2”, ENachstädt, W.
Leipzig: Teubner, 1935, Repr. 1971.Stephanus page 325, section B, line 1
... καὶ τὸ σῶμα τῇ κουφότητι τοῦ ὀχήματος παρα-
θέμενος ἀφῆκε τῷ ῥόῳ· τυχὼν δὲ πράου καὶ σχολαίως
ὑποφέροντος ἥψατο τῆς ἀντιπέρας ὄχθης ἀσφαλῶς, καὶ
ἀποβὰς ἐχώρει πρὸς τὸ τῶν φώτων διάκενον, τῷ τε
σκότει καὶ τῇ σιωπῇ τὴν ἐρημίαν τεκμαιρόμενος· ἐμφὺς
δὲ τῷ κρημνῷ, καὶ ταῖς δεχομέναις τὴν ἐπίβασιν καὶ
παρεχούσαις ἀντίληψιν ἐγκλίσεσι καὶ περιαγωγαῖς καὶ
τραχύτησι τῆς πέτρας παραδοὺς ἑαυτὸν καὶ ἐπερεισά-
μενος ἐξίκετο πρὸς τὸ [ἀντι]πέρας καὶ ἀναληφθεὶς
47
ὑπὸ τῶν προφυλάκων ἐδήλωσε τοῖς ἔσω τὰ δεδογμένα·
καὶ λαβὼν τὸ ψήφισμα πάλιν ᾤχετο πρὸς τὸν Κάμιλλον.
ἡμέρας δὲ τῶν βαρβάρων τις ἄλλως τὸν τόπον περιιὼν
ὡς εἶδε τοῦτο μὲν ἴχνη ποδῶν ἀκρώνυχα καὶ περιολισθή-
σεις, τοῦτο δ' ἀποτριβὰς καὶ περικλάσεις τῆς ἐπιβλαστα-
νούσης τοῖς γεώδεσι πόας ὁλκούς τε σώματος πλαγίους
καὶ ἐπερείσεις, ἔφραζε τοῖς ἄλλοις. οἱ δὲ δείκνυσθαι
τὴν ὁδὸν αὑτοῖς ὑπὸ τῶν πολεμίων νομίζοντες ἐπεχεί-
ρουν ἁμιλλᾶσθαι, καὶ τῆς νυκτὸς τὸ ἠρεμώτατον δια-
φυλάξαντες ἀνέβησαν λαθόντες οὐ μόνον τοὺς φύλακας,
ἀλλὰ καὶ τοὺς συνεργοὺς καὶ [τοὺς] προκοίτους τῆς
φρουρᾶς κύνας ὕπνῳ κρατηθέντας. οὐ μὴν ἠπόρησεν ἡ
Πλούταρχος.Phil., De laude ipsius (539a–547f) (0007: 106)
“Plutarchi moralia, vol. 3”, EPohlenz, M.Leipzig: Teubner, 1929, Repr. 1972.
Stephanus page 541, section E, line 11
Οὗτοι μὲν οὖν ἄλλως ἀδικούμενοι τῶν κατωρθω-
μένων ἐμέμνηντο πρὸς τοὺς ἀγνωμονοῦντας· ὁ δ' ἐπ'
αὐτοῖς ψεγόμενος οἷς κατώρθωκε καὶ παντάπασι συγγνω-
στός ἐστι καὶ ἄμεμπτος ἐγκωμιάζων τὰ πεπραγμένα·
δοκεῖ γὰρ οὐκ ὀνειδίζειν ἀλλ' ἀπολογεῖσθαι. τοῦτο γοῦν
λαμπρὰν τῷ Δημοσθένει παρρησίαν ἐδίδου καὶ τὸν κόρον
ἀφῄρει τῶν ἐπαίνων, οἷς παρὰ πάντα τὸν λόγον ὁμοῦ τι
τὸν ὑπὲρ τοῦ στεφάνου κέχρηται, σεμνυνόμενος οἷς ἐνεκα-
λεῖτο περὶ τοῦ πολέμου πρεσβεύμασι καὶ ψηφίσμασιν.
Οὐ πόρρω δὲ τούτου τεταγμένον ἔχει τινὰ χάριν τὸ
τῆς ἀντιθέσεως, ὅταν, ἐφ' ᾧ τις ἐγκαλεῖται, τούτου τοὐν-
αντίον αἰσχρὸν ἀποδεικνύῃ καὶ φαῦλον. ὡς ὁ Λυκοῦργος
ἐν Ἀθήναις ἐπὶ τῷ πεπεικέναι τὸν συκοφάντην ἀργυρίου
λοιδορούμενος ‘εἶτ'’ ἔφη ‘ποῖός τις ὑμῖν δοκῶ εἶναι πολί-
της, ὃς τοσοῦτον χρόνον τὰ δημόσια πράττων παρ' ὑμῖν
διδοὺς μᾶλλον ἀδίκως ἢ λαμβάνων εἴλημμαι;’ καὶ ὁ Κικέ-
ρων, τοῦ Μετέλλου πρὸς αὐτὸν εἰπόντος | ὅτι πλείονας
ἀνῄρηκε καταμαρτυρήσας ἢ συνηγορήσας σέσωκε, ‘τίς δ'’
εἶπεν ‘οὔ φησιν ἐν ἐμοὶ πλέον εἶναι πίστεως ἢ δεινότητος;’
Πλούταρχος.Phil., De exilio (599a–607f) (0007: 110)
“Plutarchi moralia, vol. 3”, ESieveking, W.Leipzig: Teubner, 1929, Repr. 1972.
Stephanus page 607, section C, line 8
ὀρσιγύναικα Διόνυσον μαινομέναις ἀνθέοντα τιμαῖς’ (Lyr.
adesp. 131);’ καὶ περὶ μὲν ὧν Αἰσχύλος ᾐνίξατο καὶ
ὑπεδήλωσεν εἰπών (Suppl. 214)
’ἁγνόν τ' Ἀπόλλω φυγάδ' ἀπ' οὐρανοῦ θεόν’
’εὔστομά μοι κείσθω’ καθ' Ἡρόδοτον (II 171), ὁ δ'
Ἐμπεδοκλῆς ἐν ἀρχῇ τῆς φιλοσοφίας προαναφωνήσας
(fr. 115, 1. 3. 5. 6. 13)
48
’ἔστιν ἀνάγκης χρῆμα, θεῶν ψήφισμα παλαιόν,
εὖτέ τις ἀμπλακίῃσι φόνῳ φίλα γυῖα μιήνῃ,
δαίμονες οἵ τε μακραίωνος λελάχασι βίοιο,
τρίς μιν μυρίας ὥρας ἀπὸ μακάρων ἀλάλησθαι.
τὴν καὶ ἐγὼ νῦν εἶμι φυγὰς θεόθεν καὶ ἀλήτης’
οὐχ ἑαυτόν, ἀλλ' ἀφ' ἑαυτοῦ πάντας ἀποδείκνυσι μετ-
ανάστας ἐνταῦθα καὶ ξένους καὶ φυγάδας ἡμᾶς ὄντας. ‘οὐ
γὰρ αἷμα’ φησίν ‘ἡμῖν οὐδὲ πνεῦμα συγκραθέν, ὦ ἄνθρω-
ποι, ψυχῆς οὐσίαν καὶ ἀρχὴν παρέσχεν, ἀλλ' ἐκ τούτων
τὸ σῶμα συμπέπλασται γηγενὲς καὶ θνητόν’,
Πλούταρχος.Phil., Quaestiones convivales (612c–748d) (0007: 112)
“Plutarchi moralia, vol. 4”, EHubert, C.Leipzig: Teubner, 1938, Repr. 1971.
Stephanus page 618, section A, line 2
καὶ δεδοικὼς μὴ πορρωτέρω προέλθωσιν ὀργῆς καὶ φιλο-
νεικίας ἑτέρῳ βούλεται τὸ ἔπαθλον ἀποδιδόναι, λόγῳ μὲν
Εὔμηλον οἰκτίρων καὶ τιμῶν, ἔργῳ δὲ τῆς ἐκείνων δια-
φορᾶς τὴν αἰτίαν ἀφαιρῶν.’
Ἐμοῦ δὲ τοιαῦτα λέγοντος ὁ Λαμπρίαςἐκ παρα-
βύστου καθήμενος καθάπερ εἰώθει μέγα φθεγξάμενος
ἠρώτα τοὺς παρόντας, εἰ διδόασιν αὐτῷ νουθετῆσαι λη-
ροῦντα δικαστήν· κελευόντων δὲ πάντων χρῆσθαι παρρη-
σίᾳ καὶ μὴ φείδεσθαι, ‘τίς δ' ἄν’ ἔφη ‘φείσαιτο φιλοσόφου
γένεσι καὶ πλούτοις καὶ ἀρχαῖς ὥσπερ θέαν | ἐν συμπο-
σίῳ κατανέμοντος ἢ προεδρίας ψηφισμάτων ἀμφικτυονι-
κῶν διδόντος, ὅπως μηδ' ἐν οἴνῳ τὸν τῦφον ἀποφύγωμεν;
οὔτε γὰρ πρὸς τὸ ἔνδοξον ἀλλὰ πρὸς τὸ ἡδὺ δεῖ ποιεῖσθαι
τὰς κατακλίσεις, οὔτε τὴν ἑνὸς ἑκάστου σκοπεῖν ἀξίαν
ἀλλὰ τὴν ἑτέρου πρὸς ἕτερον σχέσιν καὶ ἁρμονίαν,
ὥσπερ ἄλλων τινῶν εἰς μίαν κοινωνίαν παραλαμβανο-
μένων. οὐδὲ γὰρ ὁ οἰκοδόμος τὸν Ἀττικὸν λίθον ἢ τὸν
Λακωνικὸν πρὸ τοῦ βαρβαρικοῦ διὰτὴν εὐγένειαν τί-
θησιν οὐδ' ὁ ζωγράφος τῷ πολυτελεστάτῳ χρώματι τὴν
ἡγουμένην ἀποδίδωσι χώραν οὐδ' ὁ ναυπηγὸς προτάττει
τὴν Ἰσθμικὴν πίτυν ἢ τὴν Κρητικὴν κυπάριττον,
Πλούταρχος.Phil., Quaestiones convivales (612c-748d) Stephanus page 628, section
E, line 8
ὢν ἐκείνης τῆς φυλῆς· καὶ τοὺς περὶ Ἁρμόδιον Αἰαντίδας
ἀπέφαινον, Ἀφιδναίους γε δὴ τῶν δήμων γεγονότας.
Γλαυκίαςδ' ὁ ῥήτωρ καὶ τὸ δεξιὸν κέρας Αἰαντίδαις
τῆς ἐν Μαραθῶνι παρατάξεως ἀποδοθῆναι, ταῖς Αἰσχύ-
λου (PLG II p. 240) τὴν μεθορίαν ἐλεγείαις πιστού-
μενος, ἠγωνισμένου τὴν μάχην ἐκείνην ἐπιφανῶς· ἔτι δὲ
49
καὶ Καλλίμαχον ἀπεδείκνυεν τὸν πολέμαρχον ἐξ ἐκείνης
ὄντα τῆς φυλῆς, ὃς αὑτόν τε παρέσχεν ἄριστον ἄνδρα καὶ
τῆς μάχης μετά γε Μιλτιάδην αἰτιώτατος κατέστη σύμψη-
φος ἐκείνῳ γενόμενος. ἐγὼδὲ τῷ Γλαυκίᾳ προσετίθην,
ὅτι καὶ τὸ ψήφισμα, καθ' ὃ τοὺς Ἀθηναίους ἐξήγαγεν, τῆς
Αἰαντίδος φυλῆς πρυτανευούσης γραφείη, καὶ ὅτι περὶ
τὴν ἐν Πλαταιαῖς μάχην εὐδοκιμήσειεν ἡ φυλὴ μάλιστα·
διὸ καὶ ταῖς Σφραγίτισι Νύμφαις τὴν ἐπινίκιον καὶ πυ-
θόχρηστον ἀπῆγον Αἰαντίδαι θυσίαν εἰς Κιθαιρῶνα, τῆς
πόλεως τὸ ἱερεῖον καὶ τὰ ἄλλα παρεχούσης αὐτοῖς. ‘ἀλλ'
ὁρᾷς’ ἔφην ‘ὅτι πολλὰ καὶ ταῖς ἄλλαις φυλαῖς ὑπάρχει,
καὶ πρώτην γε τὴν ἐμὴν | ἴστε δὴ τὴν Λεοντίδα μηδεμιᾷ
δόξης ὑφιεμένην. σκοπεῖτε δή, μὴ πιθανώτερον λέγεται τὸ
παραμύθιον τοῦ ἐπωνύμου τῆς φυλῆς καὶ παραίτησιν
εἶναι τὸ γινόμενον· οὐ γὰρ εὔκολος ἐνεγκεῖν ἧτταν ὁ
Πλούταρχος.Phil., Amatoriae narrationes [Sp.] (771e–775e) (0007: 114)
“Plutarchi moralia, vol. 4”, EHubert, C.Leipzig: Teubner, 1938, Repr. 1971.
Stephanus page 775, section C, line 10
Δαμοκρίταν πατὴρ θυγατέρων γίνεται δύο· συμβουλεύων
τε τῇ πόλει κράτιστα [τε] καὶ πράττων ὅτου δέοιντο
Λακεδαιμόνιοι, ἐφθονήθη ὑπὸ τῶν ἀντιπολιτευομένων, οἳ
τοὺς ἐφόρους ψευδέσι λόγοις παραγαγόντες, ὡς τοῦ
Ἀλκίππου βουλομένου τοὺς νόμους καταλῦσαι, φυγῇ
περιέβαλον τὸν ἄνδρα. καὶ ὁ μὲν ὑπεξῆλθε τῆς Σπάρτης,
Δαμοκρίταν δὲ τὴν γυναῖκα μετὰ τῶν θυγατέρων βουλο-
μένην ἕπεσθαι τἀνδρὶ ἐκώλυον, ἀλλὰ καὶ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ
ἐδήμευσαν, ἵνα μὴ εὐπορῶσι προικὸς αἱ παρθένοι. ἐπεὶ
δὲ καὶ ὣς ἐμνηστεύοντό τινες τὰς παῖδας διὰ τὴν τοῦ
πατρὸς ἀρετήν, ἐκώλυσαν οἱ ἐχθροὶ διὰ ψηφίσματος
μνηστεύεσθαί τινας τὰς κόρας, λέγοντες ὡς ἡ μήτηρ
αὐτῶν Δαμοκρίτα πολλάκις εὔξατο τὰς θυγατέρας ταχέως
γεννῆσαι παῖδας τιμωροὺς τῷ πατρὶ γενησομένους.
πανταχόθεν δ' ἡ Δαμοκρίτα περιελαυνομένη ἐτήρησέ
τινα πάνδημον ἑορτήν, ἐν ᾗ γυναῖκες ἅμα παρθένοις καὶ
οἰκείοις καὶ νηπίοις ἑώρταζον, αἱ δὲ τῶν ἐν τέλει καθ'
ἑαυτὰς ἐν ἀνδρῶνι μεγάλῳ διεπαννύχιζον· ξίφος τε ὑποζω-
σαμένη καὶ τὰς κόρας λαβοῦσα νυκτὸς ἦλθεν εἰς τὸ ἱερὸν
καιρὸν παραφυλάξασα, ἐν ᾧ πᾶσαι τὸ μυστήριον ἐπετέλουν
ἐν τῷ ἀνδρῶνι· καὶ κεκλεισμένων τῶν εἰσόδων,
Πλούταρχος.Phil., Praecepta gerendae reipublicae (798a–825f) (0007: 118)
“Plutarch's moralia, vol. 10”, EFowler, H.N.Cambridge, Mass.: Harvard University
Press, 1936, Repr. 1969.Stephanus page 812, section C, line 12
μένοντα χρείας τῆς πόλεως καὶ τύχας· ἀλλ' ὡς οἱ
κυβερνῆται τὰ μὲν ταῖς χερσὶ δι' αὑτῶν πράττουσι,
50
τὰ δ' ὀργάνοις ἑτέροις δι' ἑτέρων ἄπωθεν καθ-
ήμενοι περιάγουσι καὶ στρέφουσι, χρῶνται δὲ καὶ
ναύταις καὶ πρῳρεῦσι καὶ κελευσταῖς, καὶ τούτων
ἐνίους ἀνακαλούμενοι πολλάκις εἰς πρύμναν ἐγχει-
ρίζουσι τὸ πηδάλιον· οὕτω τῷ πολιτικῷ προσήκει
παραχωρεῖν μὲν ἑτέροις ἄρχειν καὶ προσκαλεῖσθαι
πρὸς τὸ βῆμα μετ' εὐμενείας καὶ φιλανθρωπίας,
κινεῖν δὲ μὴ πάντα τὰ τῆς πόλεως τοῖς αὑτοῦ
λόγοις καὶ ψηφίσμασιν ἢ πράξεσιν, ἀλλ' ἔχοντα
πιστοὺς καὶ ἀγαθοὺς ἄνδρας ἕκαστον ἑκάστῃ χρείᾳ
κατὰ τὸ οἰκεῖον προσαρμόττειν· ὡς Περικλῆς
Μενίππῳ μὲν ἐχρῆτο πρὸς τὰς στρατηγίας, δι'
Ἐφιάλτου δὲ τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου βουλὴν ἐταπεί-
νωσε, διὰ δὲ Χαρίνου τὸ κατὰ Μεγαρέων ἐκύρωσε
ψήφισμα, Λάμπωνα δὲ Θουρίων οἰκιστὴν ἐξ-
έπεμψεν. οὐ γὰρ μόνον, τῆς δυνάμεως εἰς πολλοὺς
διανέμεσθαι δοκούσης, ἧττον ἐνοχλεῖ τῶν φθόνων
τὸ μέγεθος, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν χρειῶν ἐπιτελεῖται
μᾶλλον. ὡς γὰρ ὁ τῆς χειρὸς εἰς τοὺς δακτύλους
Πλούταρχος.Phil., Praecepta gerendae reipublicae (798a-825f)
Stephanus page 812, section D, line 4
ρίζουσι τὸ πηδάλιον· οὕτω τῷ πολιτικῷ προσήκει
παραχωρεῖν μὲν ἑτέροις ἄρχειν καὶ προσκαλεῖσθαι
πρὸς τὸ βῆμα μετ' εὐμενείας καὶ φιλανθρωπίας,
κινεῖν δὲ μὴ πάντα τὰ τῆς πόλεως τοῖς αὑτοῦ
λόγοις καὶ ψηφίσμασιν ἢ πράξεσιν, ἀλλ' ἔχοντα
πιστοὺς καὶ ἀγαθοὺς ἄνδρας ἕκαστον ἑκάστῃ χρείᾳ
κατὰ τὸ οἰκεῖον προσαρμόττειν· ὡς Περικλῆς
Μενίππῳ μὲν ἐχρῆτο πρὸς τὰς στρατηγίας, δι'
Ἐφιάλτου δὲ τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου βουλὴν ἐταπεί-
νωσε, διὰ δὲ Χαρίνου τὸ κατὰ Μεγαρέων ἐκύρωσε
ψήφισμα, Λάμπωνα δὲ Θουρίων οἰκιστὴν ἐξ-
έπεμψεν. οὐ γὰρ μόνον, τῆς δυνάμεως εἰς πολλοὺς
διανέμεσθαι δοκούσης, ἧττον ἐνοχλεῖ τῶν φθόνων
τὸ μέγεθος, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν χρειῶν ἐπιτελεῖται
μᾶλλον. ὡς γὰρ ὁ τῆς χειρὸς εἰς τοὺς δακτύλους
μερισμὸς οὐκ ἀσθενῆ πεποίηκεν ἀλλὰ τεχνικὴν καὶ
ὀργανικὴν αὐτῆς τὴν χρῆσιν, οὕτως ὁ πραγμάτων
ἑτέροις ἐν πολιτείᾳ μεταδιδοὺς ἐνεργοτέραν ποιεῖ
τῇ κοινωνίᾳ τὴν πρᾶξιν· ὁ δ' ἀπληστίᾳ δόξης ἢ
δυνάμεως πᾶσαν αὑτῷ τὴν πόλιν ἀνατιθεὶς καὶ πρὸς
ὃ μὴ πέφυκε μηδ' ἤσκηται προσάγων αὑτόν,
Πλούταρχος.Phil., Praecepta gerendae reipublicae (798a-825f)
Stephanus page 814, section B, line 3
ἐπιχειροῦντα τὰς κρηπῖδας ὑποδεῖσθαι καὶ τοὺς στε-
51
φάνους περιτίθεσθαι μετὰ παιδιᾶς γελῶμεν, οἱ δ'
ἄρχοντες ἐν ταῖς πόλεσιν ἀνοήτως τὰ τῶν προγόνων
ἔργα καὶ φρονήματα καὶ πράξεις ἀσυμμέτρους τοῖς
παροῦσι καιροῖς καὶ πράγμασιν οὔσας μιμεῖσθαι κε-
λεύοντες ἐξαίρουσι τὰ πλήθη, γέλωτά τε ποιοῦντες
οὐκέτι γέλωτος ἄξια πάσχουσιν, ἂν μὴ πάνυ κατα-
φρονηθῶσι. πολλὰ γὰρ ἔστιν ἄλλα τῶν πρότερον
Ἑλλήνων διεξιόντα τοῖς νῦν ἠθοποιεῖν καὶ σωφρο-
νίζειν, ὡς Ἀθήνησιν ὑπομιμνήσκοντα μὴ τῶν
πολεμικῶν, ἀλλ' οἷόν ἐστι τὸ ψήφισμα τὸ τῆς
ἀμνηστίας ἐπὶ τοῖς τριάκοντα· καὶ τὸ ζημιῶσαι
Φρύνιχον τραγῳδίᾳ διδάξαντα τὴν Μιλήτου ἅλωσιν·
καὶ ὅτι, Θήβας Κασάνδρου κτίζοντος, ἐστεφανη-
φόρησαν· τὸν δ' ἐν Ἄργει πυθόμενοι σκυταλισμόν,
ἐν ᾧ πεντακοσίους καὶ χιλίους ἀνῃρήκεσαν ἐξ
αὑτῶν οἱ Ἀργεῖοι, περιενεγκεῖν καθάρσιον περὶ
τὴν ἐκκλησίαν ἐκέλευσαν· ἐν δὲ τοῖς Ἁρπαλείοις
τὰς οἰκίας ἐρευνῶντες μόνην τὴν τοῦ γεγαμηκότος
νεωστὶ παρῆλθον. ταῦτα γὰρ καὶ νῦν ἔξεστι ζη-
λοῦντας ἐξομοιοῦσθαι τοῖς προγόνοις·
Πλούταρχος.Phil., Praecepta gerendae reipublicae (798a-825f)
Stephanus page 820, section D, line 5
οὐδὲν μέγα πεποίηκεν οὐδὲ σεμνόν, οὕτως ὁ τὸ
ταμιεῖον φυλαξάμενος καὶ τὸ δημοσιώνιον ἁλοὺς δὲ
περὶ τὴν προεδρίαν ἢ τὸ πρυτανεῖον, ὑψηλῷ μὲν
προσέπταικεν ἀκρωτηρίῳ βαπτίζεται δ' ὁμοίως.
ἄριστος μὲν οὖν ὁ μηδενὸς δεόμενος τῶν τοιαούτων
ἀλλὰ φεύγων καὶ παραιτούμενος· ἂν δ' ᾖ μὴ ῥᾴδιον
δήμου τινὰ χάριν ἀπώσασθαι καὶ φιλοφροσύνην
πρὸς τοῦτο ῥυέντος, ὥσπερ οὐκ ἀργυρίτην οὐδὲ δωρί-
την ἀγῶνα πολιτείας ἀγωνιζομένοις ἀλλ' ἱερὸν ὡς
ἀληθῶς καὶ στεφανίτην, ἐπιγραφή τις ἀρκεῖ καὶ
πινάκιον καὶ ψήφισμα καὶ θαλλός, ὡς Ἐπιμενίδης
ἔλαβεν ἐξ ἀκροπόλεως καθήρας τὴν πόλιν. Ἀναξ-
αγόρας δὲ τὰς διδομένας ἀφεὶς τιμὰς ᾐτήσατο τὴν
ἡμέραν ἐκείνην, καθ' ἣν ἂν τελευτήσῃ, τοὺς παῖδας
ἀφιέναι παίζειν καὶ σχολάζειν ἀπὸ τῶν μαθημάτων.
τοῖς δὲ τοὺς Μάγους ἀνελοῦσιν ἑπτὰ Πέρσαις ἔδω-
καν αὐτοῖς καὶ τοῖς ἀπ' αὐτῶν γενομένοις εἰς τοὔμ-
προσθεν τῆς κεφαλῆς τὴν τιάραν φορεῖν· τοῦτο
γὰρ ἐποιήσαντο σύμβολον, ὡς ἔοικε, χωροῦντες
ἐπὶ τὴν πρᾶξιν. ἔχει δέ τι καὶ ἡ τοῦ Πιττακοῦ
Πλούταρχος.Phil., De unius in republica dominatione, populari statu, et
paucorum imperio (826a–827c) (0007: 119)“Plutarch's moralia, vol. 10”, EFowler,
H.N.Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1936, Repr. 1969.
52
Stephanus page 826, section D, line 8
Μεγαρεῖς ψηφίσασθαι· τοῦ δ' εἰς γέλωτα θεμένου
τὴν σπουδὴν αὐτῶν, εἰπεῖν ἐκείνους ὅτι μόνῳ πρό-
τερον τὴν πολιτείαν Ἡρακλεῖ καὶ μετ' ἐκεῖνον αὐτῷ
ψηφίσαιντο· τὸν δὲ θαυμάσαντα δέξασθαι τὸ τίμιον
ἐν τῷ σπανίῳ τιθέμενον. λέγεται δὲ καὶ βίος
ἀνδρὸς πολιτικοῦ καὶ τὰ κοινὰ πράττοντος πολι-
τεία· καθὸ τὴν Περικλέους πολιτείαν ἐπαινοῦμεν
καὶ τὴν Βίαντος, ψέγομεν δὲ τὴν Ὑπερβόλου καὶ
Κλέωνος. ἔνιοι δὲ καὶ μίαν πρᾶξιν εὔστοχον εἰς τὰ
κοινὰ καὶ λαμπρὰν πολιτείαν προσαγορεύουσιν, οἷον
χρημάτων ἐπίδοσιν, διάλυσιν πολέμου, ψηφίσματος
εἰσήγησιν· καθὸ καὶ πολιτεύσασθαι τὸν δεῖνα σή-
μερον λέγομεν, εἰ τύχοι τι διαπραξάμενος ἐν κοινῷ
τῶν δεόντων.
Παρὰ πάντα ταῦτα λέγεται πολιτεία τάξις
καὶ κατάστασις πόλεως διοικοῦσα τὰς πράξεις·
καθά φασι τρεῖς εἶναι πολιτείας, μοναρχίαν καὶ
ὀλιγαρχίαν καὶ δημοκρατίαν, ὧν καὶ Ἡρόδοτος ἐν
τῇ τρίτῃ σύγκρισιν πεποίηται· καὶ δοκοῦσι γενικώ-
ταται εἶναι. τὰς γὰρ ἄλλας, ὥσπερ ἐν τοῖς μου-
σικοῖς διαγράμμασι τῶν πρώτων τρόπων ἀνιεμένων
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b–852e) (0007: 121)
“Plutarchi moralia, vol. 5.2.1”, EMau, J.
Leipzig: Teubner, 1971.Stephanus page 833, section D, line 12
νόμενος τὰς αἰτίας παρεμυθεῖτο τοὺς κάμνοντας. νομίζων
δὲ τὴν τέχνην ἐλάττω ἢ καθ' αὑτὸν εἶναι ἐπὶ ῥητορικὴν
ἀπετράπη. εἰσὶ δ' οἳ καὶ τὸ Γλαύκου τοῦ Ῥηγίνου περὶ
ποιητῶν βιβλίον (FHG II 23) εἰς Ἀντιφῶντα ἀναφέρουσιν.
ἐπαινεῖται δ' αὐτοῦ μάλιστα ὁ περὶ Ἡρώδου (or. 5), καὶ
ὁπρὸς Ἐρασίστρατον (fr. 57 – 59 Thalh.) περὶ τῶν ταῶν,
καὶ ὁ περὶ τῆς εἰςαγγελίας (fr. 1 – 6 Thalh.), ὃν ὑπὲρ
ἑαυτοῦ γέγραφε, καὶ ὁ πρὸς Δημοσθένη τὸν στρατηγὸν
παρανόμων. ἔγραψε δὲ καὶ κατὰ Ἱπποκράτους τοῦ [ἰατροῦ]
στρατηγοῦ λόγον καὶ εἷλεν αὐτὸν ἐξ ἐρήμου.
Ψήφισμα ἐπὶ Θεοπόμπου ἄρχοντος, ἐφ' οὗ οἱ τετρα-
κόσιοι κατελύθησαν, [ψήφισμα] καθ' ὃ ἔδοξεν Ἀντιφῶντα
κριθῆναι, ὃ Καικίλιος παρατέθειται· ‘ἔδοξε τῇ βουλῇ
μιᾷ καὶ εἰκοστῇ τῆς πρυτανείας· Δημόνικος Ἀλωπεκῆθεν
ἐγραμμάτευε· Φιλόστρατος Παλληνεὺς ἐπεστάτει· Ἄνδρων
εἶπε· περὶ τῶν ἀνδρῶν, οὓς ἀποφαίνουσιν οἱ στρατηγοὶ
πρεσβευομένους εἰς Λακεδαίμονα ἐπὶ κακῷ τῆς πόλεως
τῆς Ἀθηναίων καὶ [ἐκ] τοῦ στρατοπέδου πλεῖν ἐπὶ πολε-
μίας νεὼς καὶ πεζεῦσαι διὰ Δεκελείας, Ἀρχεπτόλεμον καὶ
Ὀνομακλέα καὶ Ἀντιφῶντα συλλαβεῖν καὶ ἀποδοῦναι
εἰς τὸ δικαστήριον, ὅπως δῶσι δίκην·
53
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 833, section E, line 1
δὲ τὴν τέχνην ἐλάττω ἢ καθ' αὑτὸν εἶναι ἐπὶ ῥητορικὴν
ἀπετράπη. εἰσὶ δ' οἳ καὶ τὸ Γλαύκου τοῦ Ῥηγίνου περὶ
ποιητῶν βιβλίον (FHG II 23) εἰς Ἀντιφῶντα ἀναφέρουσιν.
ἐπαινεῖται δ' αὐτοῦ μάλιστα ὁ περὶ Ἡρώδου (or. 5), καὶ
ὁπρὸς Ἐρασίστρατον (fr. 57 – 59 Thalh.) περὶ τῶν ταῶν,
καὶ ὁ περὶ τῆς εἰςαγγελίας (fr. 1 – 6 Thalh.), ὃν ὑπὲρ
ἑαυτοῦ γέγραφε, καὶ ὁ πρὸς Δημοσθένη τὸν στρατηγὸν
παρανόμων. ἔγραψε δὲ καὶ κατὰ Ἱπποκράτους τοῦ [ἰατροῦ]
στρατηγοῦ λόγον καὶ εἷλεν αὐτὸν ἐξ ἐρήμου.
Ψήφισμα ἐπὶ Θεοπόμπου ἄρχοντος, ἐφ' οὗ οἱ τετρα-
κόσιοι κατελύθησαν, [ψήφισμα] καθ' ὃ ἔδοξεν Ἀντιφῶντα
κριθῆναι, ὃ Καικίλιος παρατέθειται· ‘ἔδοξε τῇ βουλῇ
μιᾷ καὶ εἰκοστῇ τῆς πρυτανείας· Δημόνικος Ἀλωπεκῆθεν
ἐγραμμάτευε· Φιλόστρατος Παλληνεὺς ἐπεστάτει· Ἄνδρων
εἶπε· περὶ τῶν ἀνδρῶν, οὓς ἀποφαίνουσιν οἱ στρατηγοὶ
πρεσβευομένους εἰς Λακεδαίμονα ἐπὶ κακῷ τῆς πόλεως
τῆς Ἀθηναίων καὶ [ἐκ] τοῦ στρατοπέδου πλεῖν ἐπὶ πολε-
μίας νεὼς καὶ πεζεῦσαι διὰ Δεκελείας, Ἀρχεπτόλεμον καὶ
Ὀνομακλέα καὶ Ἀντιφῶντα συλλαβεῖν καὶ ἀποδοῦναι
εἰς τὸ δικαστήριον, ὅπως δῶσι δίκην· παρασχόντων δ'
αὐτοὺς οἱ στρατηγοί, καὶ ἐκ τῆς βουλῆς οὕστινας ἂν δοκῇ
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 834, section B, line 7
σια εἶναι καὶ τῆς θεοῦ τὸ ἐπιδέκατον, καὶ τὼ οἰκία κατα-
σκάψαι αὐτῶν καὶ ὅρους θεῖναι ἐπὶτοῖν οἰκοπέδοιν,
ἐπιγράψαντας ΑΡΧΕΠΤΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΙΦΩΝ-
ΤΟΣ ΤΟΙΝ ΠΡΟΔΟΤΑΙΝ. τὼ δὲ δημάρχω ἀποφῆναι
τὴν οὐσίαν αὐτοῖν καὶ μὴ ἐξεῖναι θάψαι Ἀρχεπτόλεμον καὶ
Ἀντιφῶντα Ἀθήνησι, μηδ' ὅσης Ἀθηναῖοι κρατοῦσι· καὶ
ἄτιμον εἶναι Ἀρχεπτόλεμον καὶ Ἀντιφῶντα καὶ γένος τὸ
ἐκ τούτοιν, καὶ νόθους καὶ γνησίους· καὶ ἐάν τιςποιήση-
ταί τινα τῶν ἐξ Ἀρχεπτολέμου καὶ Ἀντιφῶντος, ἄτιμος
ἔστω ὁ ποιησάμενος. ταῦτα δὲ γράψαι ἐν στήλῃ χαλκῇ·
καὶᾗπερ ἀνάκειται τὰ ψηφίσματα τὰ περὶ Φρυνί-
χου, καὶ τοῦτο θέσθαι.’
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 836, section A, line 2
54
ὡς ἀπολούμενος, διῆγεν ἐν Μεγάροις. ἐπιθεμένων δὲ τῶν
ἀπὸ Φυλῆς τῇ καθόδῳ, ἐπεὶ χρησιμώτατος ἁπάντων
ὤφθη, χρήματά τε παρασχὼν δραχμὰς δισχιλίας καὶ
ἀσπίδας διακοσίας πεμφθείς τε σὺν Ἑρμᾶνι ἐπικούρους
ἐμισθώσατο τριακοσίους, δύο τ' ἔπεισε τάλαντα δοῦναι
Θρασυδαῖον τὸν Ἠλεῖον, ξένον αὐτῷ γεγονότα. ἐφ' οἷς
γράψαντος αὐτῷ Θρασυβούλου πολιτείαν μετὰ τὴν κάθ-
οδον ἐπ' ἀναρχίας τῆς πρὸ Εὐκλείδου, ὁ μὲν δῆμος ἐκύρωσε
τὴν δωρεάν, ἀπενεγκαμένου δ' Ἀρχίνου γραφὴν παρα-
νόμων διὰ τὸ ἀπροβούλευτον εἰσαχθῆναι, ἑάλω τὸ ψήφι-
σμα· καὶ οὕτως ἀπελαθεὶς τῆς πολιτείας τὸν λοιπὸν
ᾤκησε χρόνον ἰσοτελὴς ὤν, καὶ ἐτελεύτησεν αὐτόθι ὀγδοή-
κοντα τρία ἔτη βιούς, ἢ ὥς τινες ἓξ καὶ ἑβδομήκοντα,
ἢ ὥς τινες ὑπὲρ ὀγδοήκοντα, ἰδὼν Δημοσθένη μειράκιον
ὄντα. γεννηθῆναι δέ φασιν ἐπὶ Φιλοκλέους ἄρχοντος.
φέρονται δ' αὐτοῦ λόγοι τετρακόσιοι εἰκοσιπέντε· τούτων
γνησίους φασὶν οἱ περὶ Διονύσιον (Lys. 17) καὶ Καικίλιον
εἶναι διακοσίους τριάκοντα καὶ τρεῖς, ἐν οἷς δὶς μόνον
ἡττῆσθαι λέγεται. ἔστι δ' αὐτοῦ καὶ ὁ ὑπὲρ τοῦ ψηφίσματος, ὃἐγράψατο Ἀρχῖνος τὴν
πολιτείαν αὐτοῦ περιελών,
καὶ κατὰ τῶν τριάκοντα ἕτερος (or. 12). ἐγένετο δὲ πιθα
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 836, section B, line 1
τὴν δωρεάν, ἀπενεγκαμένου δ' Ἀρχίνου γραφὴν παρα-
νόμων διὰ τὸ ἀπροβούλευτον εἰσαχθῆναι, ἑάλω τὸ ψήφι-
σμα· καὶ οὕτως ἀπελαθεὶς τῆς πολιτείας τὸν λοιπὸν
ᾤκησε χρόνον ἰσοτελὴς ὤν, καὶ ἐτελεύτησεν αὐτόθι ὀγδοή-
κοντα τρία ἔτη βιούς, ἢ ὥς τινες ἓξ καὶ ἑβδομήκοντα,
ἢ ὥς τινες ὑπὲρ ὀγδοήκοντα, ἰδὼν Δημοσθένη μειράκιον
ὄντα. γεννηθῆναι δέ φασιν ἐπὶ Φιλοκλέους ἄρχοντος.
φέρονται δ' αὐτοῦ λόγοι τετρακόσιοι εἰκοσιπέντε· τούτων
γνησίους φασὶν οἱ περὶ Διονύσιον (Lys. 17) καὶ Καικίλιον
εἶναι διακοσίους τριάκοντα καὶ τρεῖς, ἐν οἷς δὶς μόνον
ἡττῆσθαι λέγεται. ἔστι δ' αὐτοῦ καὶ ὁ ὑπὲρ τοῦ ψηφίσμα-
τος, ὃἐγράψατο Ἀρχῖνος τὴν πολιτείαν αὐτοῦ περιελών,
καὶ κατὰ τῶν τριάκοντα ἕτερος (or. 12). ἐγένετο δὲ πιθα-
νώτατος καὶ βραχύτατος, [τοῖς ἰδιώταις] τοῖς πολλοῖς
λόγους ἐκδούς. εἰσὶ δ' αὐτῷ καὶ τέχναι ῥητορικαὶ πεποιη-
μέναι καὶ δημηγορίαι, ἐπιστολαί τε καὶ ἐγκώμια καὶ ἐπι-
τάφιοι καὶ ἐρωτικοὶ καὶ Σωκράτους ἀπολογία ἐστοχασμέ-
νη τῶν δικαστῶν. δοκεῖ δὲ κατὰ τὴν λέξιν εὔκολος εἶναι,
δυσμίμητος ὤν. Δημοσθένης δ' ἐν τῷ κατὰ Νεαίρας λόγῳ
(or. 59, 21) ἐραστὴν αὐτόν φησι γεγονέναι Μετανείρας,
ὁμοδούλου τῇ Νεαίρᾳ· ὕστερον δ' ἔγημε Βραχύλλου τοῦ
ἀδελφοῦ θυγατέρα. μνημονεύει δ' αὐτοῦ καὶ Πλάτων ἐν τῷ
55
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 842, section C, line 3
ἔφη ‘ἀλλ' οὖν ἐγὼ μὲν διδοὺς οὐ λαμβάνων ἑώραμαι’.
τελώνου δέ ποτ' ἐπιβαλόντος Ξενοκράτει τῷ φιλοσόφῳ
τὰς χεῖρας καὶ πρὸς τὸ μετοίκιον αὐτὸν ἀπάγοντος, ἀπ-
αντήσας ῥάβδῳ τε κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ τελώνου κατ-
ήνεγκε, καὶ τὸν μὲν Ξενοκράτην ἀπέλυσε, τὸν δ' ὡς οὐ
τὰ πρέποντα δράσαντα εἰς τὸ δεσμωτήριον κατέκλεισεν·
ἐπαινουμένου δ' ἐπὶ τῇ πράξει, μεθ' ἡμέρας τινὰς συντυ-
χὼν ὁ Ξενοκράτης τοῖς παισὶ τοῦ Λυκούργου ἔφη ‘ταχέως
γε τῷ πατρὶ ὑμῶν ἀπέδωκα, ὦ παῖδες, τὴν χάριν· ἐπαι-
νεῖται γὰρ ὑπὸ πολλῶν ἐπὶ τῷ βοηθῆσαί μοι’. εἰσήνεγκε
δὲ καὶ ψηφίσματα Εὐκλείδῃ τινὶ Ὀλυνθίῳ χρώμενος ἱκα-
νωτάτῳ περὶ τὰ ψηφίσματα. εὔπορος δ' ὢν ἱμάτιον ἓν
καὶ ταὐτὸ ἐφόρει τοῦ χειμῶνος καὶ τοῦ θέρους καὶ ὑπεδέ-
δετο ταῖς ἀναγκαίαις μόνονἡμέραις. ἐμελέτα δὲ καὶ
νυκτὸς καὶ ἡμέρας, οὐκ εὖ πρὸς τὰ αὐτοσχέδια πεφυκώς,
κλινιδίου δ' αὐτῷ ὑποκειμένου, ἐφ' ᾧ μόνον ἦν κώδιον
καὶ προσκεφάλαιον, ὅπως ἐγείροιτο ῥᾳδίως καὶ μελετῴη.
ἐγκαλοῦντος δ' αὐτῷ τινος ὅτι μισθοὺς σοφισταῖς δίδωσι
περὶ λόγους διατρίβων, ἀλλ' εἴ τις γ' ἐπαγγέλλοιτο, ἔφη,
τοὺς υἱοὺς ἀμείνους αὐτῷ ποιήσειν, οὐ χιλίας ἀλλὰ τὰ
ἡμίση τῆς οὐσίας προΐεσθαι. ἦν δὲ καὶ παρρησιαστὴς διὰ
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 842, section C, line 4
τελώνου δέ ποτ' ἐπιβαλόντος Ξενοκράτει τῷ φιλοσόφῳ
τὰς χεῖρας καὶ πρὸς τὸ μετοίκιον αὐτὸν ἀπάγοντος, ἀπ-
αντήσας ῥάβδῳ τε κατὰ τῆς κεφαλῆς τοῦ τελώνου κατ-
ήνεγκε, καὶ τὸν μὲν Ξενοκράτην ἀπέλυσε, τὸν δ' ὡς οὐ
τὰ πρέποντα δράσαντα εἰς τὸ δεσμωτήριον κατέκλεισεν·
ἐπαινουμένου δ' ἐπὶ τῇ πράξει, μεθ' ἡμέρας τινὰς συντυ-
χὼν ὁ Ξενοκράτης τοῖς παισὶ τοῦ Λυκούργου ἔφη ‘ταχέως
γε τῷ πατρὶ ὑμῶν ἀπέδωκα, ὦ παῖδες, τὴν χάριν· ἐπαι-
νεῖται γὰρ ὑπὸ πολλῶν ἐπὶ τῷ βοηθῆσαί μοι’. εἰσήνεγκε
δὲ καὶ ψηφίσματα Εὐκλείδῃ τινὶ Ὀλυνθίῳ χρώμενος ἱκανωτάτῳ περὶ τὰ ψηφίσματα.
εὔπορος δ' ὢν ἱμάτιον ἓν
καὶ ταὐτὸ ἐφόρει τοῦ χειμῶνος καὶ τοῦ θέρους καὶ ὑπεδέ-
δετο ταῖς ἀναγκαίαις μόνονἡμέραις. ἐμελέτα δὲ καὶ
νυκτὸς καὶ ἡμέρας, οὐκ εὖ πρὸς τὰ αὐτοσχέδια πεφυκώς,
κλινιδίου δ' αὐτῷ ὑποκειμένου, ἐφ' ᾧ μόνον ἦν κώδιον
καὶ προσκεφάλαιον, ὅπως ἐγείροιτο ῥᾳδίως καὶ μελετῴη.
56
ἐγκαλοῦντος δ' αὐτῷ τινος ὅτι μισθοὺς σοφισταῖς δίδωσι
περὶ λόγους διατρίβων, ἀλλ' εἴ τις γ' ἐπαγγέλλοιτο, ἔφη,
τοὺς υἱοὺς ἀμείνους αὐτῷ ποιήσειν, οὐ χιλίας ἀλλὰ τὰ
ἡμίση τῆς οὐσίας προΐεσθαι. ἦν δὲ καὶ παρρησιαστὴς διὰ
τὴν εὐγένειαν· Ἀθηναίων γέ τοί ποτε οὐκ ἀνεχομένων
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 843, section C, line 7
σύνην Ποσειδῶνος Ἐρεχθέως εἶχε, καὶ Φιλίππη, ἥτις
ἱεράσατο τῆς Ἀθηνᾶς ὕστερον· πρότερον δ' αὐτὴν γήμας
Διοκλῆς ὁ Μελιτεὺς ἐγέννησε Διοκλέα τὸν ἐπὶ τοὺς ὁπλί-
τας στρατηγήσαντα· γήμας δ' οὗτος Ἡδίστην Ἅβρωνος
Φιλιππίδην καὶ Νικοστράτην ἐγέννησε· γήμας δὲ τὴν
Νικοστράτην Θεμιστοκλῆς ὁ Θεοφράστου ὁ δᾳδοῦχος
ἐγέννησε Θεόφραστον καὶ Διοκλέα· διετάξατο δὲ καὶ τὴν
ἱερωσύνην τοῦ Ποσειδῶνος Ἐρεχθέως. φέρονται δὲ τοῦ
ῥήτορος λόγοι δεκαπέντε. ἐστεφανώθη δ' ὑπὸ τοῦ δήμου
πολλάκις καὶ εἰκόνων ἔτυχεν· ἀνάκειται δ' αὐτοῦ χαλκῆ
εἰκὼν ἐν Κεραμεικῷ κατὰ ψήφισμα ἐπ' Ἀναξικράτους
ἄρχοντος· ἐφ' οὗ ἔλαβε καὶ σίτησιν ἐν πρυτανείῳ αὐτός
τε [καὶ] ὁ Λυκοῦργος καὶ ὁ πρεσβύτατος αὐτοῦ τῶν ἐκγόνων κατὰ τὸ αὐτὸ ψήφισμα·
ἀποθανόντος δὲ Λυκούργου ὁ πρεσβύτατος τῶν παίδων Λυκόφρων ἠμφισβήτησε τῆς
δωρεᾶς. εἶπε δὲ καὶ περὶ ἱερῶν πολλάκις. γραψάμενος
δ'Αὐτόλυκον τὸν Ἀρεοπαγίτην καὶ Λυσικλέα τὸν στρα-
τηγὸν καὶ Δημάδη τὸν Δημέου καὶ Μενέσαιχμον ἄλλους
τε πολλοὺς καὶ πάντας εἷλεν. ἔκρινε δὲ καὶ Δίφιλον, ἐκ
τῶν ἀργυρείων μετάλλων τοὺς μεσοκρινεῖς, οἳ ἐβάστα-
ζον τὰ ὑπερκείμενα βάρη, ὑφελόντα καὶ ἐξ αὐτῶν
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 843, section C, line 10
τας στρατηγήσαντα· γήμας δ' οὗτος Ἡδίστην Ἅβρωνος
Φιλιππίδην καὶ Νικοστράτην ἐγέννησε· γήμας δὲ τὴν
Νικοστράτην Θεμιστοκλῆς ὁ Θεοφράστου ὁ δᾳδοῦχος
ἐγέννησε Θεόφραστον καὶ Διοκλέα· διετάξατο δὲ καὶ τὴν
ἱερωσύνην τοῦ Ποσειδῶνος Ἐρεχθέως. φέρονται δὲ τοῦ
ῥήτορος λόγοι δεκαπέντε. ἐστεφανώθη δ' ὑπὸ τοῦ δήμου
πολλάκις καὶ εἰκόνων ἔτυχεν· ἀνάκειται δ' αὐτοῦ χαλκῆ
εἰκὼν ἐν Κεραμεικῷ κατὰ ψήφισμα ἐπ' Ἀναξικράτους
ἄρχοντος· ἐφ' οὗ ἔλαβε καὶ σίτησιν ἐν πρυτανείῳ αὐτός
τε [καὶ] ὁ Λυκοῦργος καὶ ὁ πρεσβύτατος αὐτοῦ τῶν ἐκγό-
νων κατὰ τὸ αὐτὸ ψήφισμα· ἀποθανόντος δὲ Λυκούργου
ὁ πρεσβύτατος τῶν παίδων Λυκόφρων ἠμφισβήτησε τῆς
δωρεᾶς. εἶπε δὲ καὶ περὶ ἱερῶν πολλάκις. γραψάμενος
δ'Αὐτόλυκον τὸν Ἀρεοπαγίτην καὶ Λυσικλέα τὸν στρα-
τηγὸν καὶ Δημάδη τὸν Δημέου καὶ Μενέσαιχμον ἄλλους
57
τε πολλοὺς καὶ πάντας εἷλεν. ἔκρινε δὲ καὶ Δίφιλον, ἐκ
τῶν ἀργυρείων μετάλλων τοὺς μεσοκρινεῖς, οἳ ἐβάστα-
ζον τὰ ὑπερκείμενα βάρη, ὑφελόντα καὶ ἐξ αὐτῶν πεπλου-
τηκότα παρὰ τοὺς νόμους· καὶ θανάτου ὄντος ἐπιτιμίου
ἁλῶναι ἐποίησε, καὶ πεντήκοντα δραχμὰς ἐκ τῆς οὐσίας
αὐτοῦ ἑκάστῳ τῶν πολιτῶν διένειμε, τῶν πάντων
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 846, section A, line 6
ἐπιστραφέντα εἰπεῖν ‘ζώγρει’. εἶχε δὲ καὶ ἐπίσημον ἐπὶ
τῆς ἀσπίδος ‘ἀγαθῇ τύχῃ’. εἶπε μέντοι τὸν ἐπιτάφιον
ἐπὶ τοῖς πεσοῦσι. μετὰ δὲ ταῦτα πρὸς τὴν ἐπισκευὴν τῆς
πόλεως τῇ ἐπιμελείᾳ προσελθὼν καὶ τῶν τειχῶν ἐπιμελη-
τὴς χειροτονηθεὶς ἀπὸ τῆς ἰδίας οὐσίας εἰσήνεγκε τὸ ἀν-
αλωθὲν ἀργύριον, μνᾶς ἑκατόν· ἐπέδωκε δὲ καὶ θεωροῖς
μυρίας· τριήρους τ' ἐπιβὰς περιέπλευσε τοὺς συμμάχους
ἀργυρολογῶν. ἐφ' οἷς πολλάκις ἐστεφανώθη, πρότερον
μὲν ὑπὸ Δημομελοῦς Ἀριστονίκου Ὑπερείδου χρυσῷ
στεφάνῳ, τελευταῖον δ' ὑπὸ Κτησιφῶντος· καὶ γραφέντος
τοῦ ψηφίσματος παρανόμων ὑπὸ Διοδότου καὶ Αἰσχίνου,
ἀπολογούμενος ἐνίκησεν, ὥστε τὸ πέμπτον μέρος τῶν
ψήφων τὸν διώκοντα μὴ μεταλαβεῖν. ὕστερον δ' Ἀλεξ-
άνδρου ἐπὶ τὴν Ἀσίαν στρατευομένου καὶ φυγόντος
Ἁρπάλου μετὰ χρημάτων εἰς Ἀθήνας, τὸ μὲν πρῶτον
ἐκώλυσεν αὐτὸν εἰσδεχθῆναι· ἐπειδὴ δ' εἰσέπλευσε, λαβὼν
Δαρεικοὺς χιλίους μετετάξατο· βουλομένων τ' Ἀθηναίων
Ἀντιπάτρῳ παραδοῦναι τὸν ἄνθρωπον ἀντεῖπεν, ἔγραψέ
τ' ἀποθέσθαι τὰ χρήματα εἰς ἀκρόπολιν μηδὲ τῷ δήμῳ
τὸν ἀριθμὸν εἰπόντα· φήσαντος δ' Ἁρπάλου
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 846, section D, line 4
αχθεὶς δ' εἰς δικαστήριον ὑπὸ Ὑπερείδου Πυθέου Μενε-
σαίχμου Ἱμεραίου Πατροκλέους, οἳ ἐποίησαν καταγνῶναι
αὐτοῦ τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου βουλήν, καὶ ἁλοὺς ἔφυγε,
πενταπλασίονα ἀποτῖσαι μὴ δυνάμενος (εἶχε δ' αἰτίαν
τριάκοντα τάλαντα λαβεῖν), ἢ ὡς ἔνιοι οὐχ ὑπομείνας
τὴν κρίσιν. μετὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον τῶν Ἀθηναίων
Πολύευκτον πεμψάντων πρεσβευτὴν πρὸς τὸ κοινὸν τῶν
Ἀρκάδων, ὥστ' ἀποστῆσαι αὐτοὺς τῆς τῶν Μακεδόνων
συμμαχίας, καὶ τοῦ Πολυεύκτου πεῖσαι μὴ δυναμένου,
ἐπιφανεὶς Δημοσθένης καὶ συνειπὼν ἔπεισεν. ἐφ' ᾧ θαυ-
μασθεὶς μετὰ χρόνον τινὰ κάθοδον εὕρατο, ψηφίσματος
γραφέντος τριήρους ἀποσταλείσης. τῶν δ' Ἀθηναίων
ψηφισαμένων οἷς ὤφειλε τριάκοντα ταλάντοις κοσμῆσαι
αὐτὸν τὸν βωμὸν τοῦ σωτῆρος Διὸς ἐν Πειραιεῖ καὶ ἀφ-
58
εῖσθαι, τοῦτο γράψαντος τὸ ψήφισμα Δήμωνος Παια-
νιέως, ὃς ἦν ἀνεψιὸς αὐτῷ, πάλιν ἐπὶ τούτοις ἦν πολιτευό-
μενος. Ἀντιπάτρου δ' εἰς Λάμειαν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων συγ-
κλεισθέντος, τῶν Ἀθηναίων εὐαγγέλια θυόντων, πρός
τινα τῶν ἑταίρων Ἀγησίστρατον ἔφη οὐ τὴν αὐτὴν γνώμην
ἔχειν τοῖς ἄλλοις περὶ τῶν πραγμάτων· ‘ἐπίσταμαι γάρ’
εἰπεῖν ‘τοὺς Ἕλληνας στάδιον μὲν πολεμεῖν καὶ εἰδότας
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 846, section D, line 8
τριάκοντα τάλαντα λαβεῖν), ἢ ὡς ἔνιοι οὐχ ὑπομείνας
τὴν κρίσιν. μετὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον τῶν Ἀθηναίων
Πολύευκτον πεμψάντων πρεσβευτὴν πρὸς τὸ κοινὸν τῶν
Ἀρκάδων, ὥστ' ἀποστῆσαι αὐτοὺς τῆς τῶν Μακεδόνων
συμμαχίας, καὶ τοῦ Πολυεύκτου πεῖσαι μὴ δυναμένου,
ἐπιφανεὶς Δημοσθένης καὶ συνειπὼν ἔπεισεν. ἐφ' ᾧ θαυ-
μασθεὶς μετὰ χρόνον τινὰ κάθοδον εὕρατο, ψηφίσματος
γραφέντος τριήρους ἀποσταλείσης. τῶν δ' Ἀθηναίων
ψηφισαμένων οἷς ὤφειλε τριάκοντα ταλάντοις κοσμῆσαι
αὐτὸν τὸν βωμὸν τοῦ σωτῆρος Διὸς ἐν Πειραιεῖ καὶ ἀφ-
εῖσθαι, τοῦτο γράψαντος τὸ ψήφισμα Δήμωνος Παια-
νιέως, ὃς ἦν ἀνεψιὸς αὐτῷ, πάλιν ἐπὶ τούτοις ἦν πολιτευό-
μενος. Ἀντιπάτρου δ' εἰς Λάμειαν ὑπὸ τῶν Ἑλλήνων συγ-
κλεισθέντος, τῶν Ἀθηναίων εὐαγγέλια θυόντων, πρός
τινα τῶν ἑταίρων Ἀγησίστρατον ἔφη οὐ τὴν αὐτὴν γνώμην
ἔχειν τοῖς ἄλλοις περὶ τῶν πραγμάτων· ‘ἐπίσταμαι γάρ’
εἰπεῖν ‘τοὺς Ἕλληνας στάδιον μὲν πολεμεῖν καὶ εἰδότας
καὶ δυναμένους, δόλιχον δ' οὐκέτι’. Φάρσαλον δ' ἑλόντος
Ἀντιπάτρου καὶ πολιορκήσειν ἀπειλοῦντος Ἀθηναίους,
εἰ μὴ τοὺς ῥήτορας ἐκδοίησαν, καταλιπὼν ὁ Δημοσθένης
τὴν πόλιν ἔφυγε πρῶτον μὲν εἰς Αἴγιναν ἐπὶ τὸ Αἰάκειον
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 847, section E, line 4
σαι λέγεται, ἡνίκα Ἀντίπατρος ἐξῄτει τοὺς ῥήτορας.
χρόνῳ δ' ὕστερον Ἀθηναῖοι σίτησίν τ' ἐν πρυτανείῳ τοῖς
συγγενέσι τοῦ Δημοσθένους ἔδοσαν καὶ αὐτῷ τετελευτη-
κότι [καὶ] τὴν εἰκόνα ἀνέθεσαν ἐν ἀγορᾷ ἐπὶ Γοργίου ἄρ-
χοντος, αἰτησαμένου αὐτῷ τὰς δωρεὰς τοῦ ἀδελφιδοῦ
Δημοχάρους· ᾧ καὶ αὐτῷ πάλιν ὁ υἱὸς Λάχης Δημοχάρους
Λευκονοεὺς ᾐτήσατο δωρεὰς ἐπὶ Πυθαράτου ἄρχοντος,
δεκάτῳ ὕστερον ἔτει, εἰς τὴν τῆς εἰκόνος στάσιν ἐν ἀγορᾷ
καὶ σίτησιν ἐν πρυτανείῳ αὐτῷ τε καὶ ἐκγόνων ἀεὶ τῷ
πρεσβυτάτῳ καὶ προεδρίαν ἐν ἅπασι τοῖς ἀγῶσι. καὶ ἔστι
τὰ ψηφίσματα ὑπὲρ ἀμφοτέρων ἀναγεγραμμένα, ἡ δ' εἰ-
κὼν τοῦ Δημοχάρους εἰς τὸ πρυτανεῖον μετεκομίσθη,
59
περὶ ἧς προείρηται. φέρονται δ' αὐτοῦ λόγοι γνήσιοι
ἑξήκοντα πέντε. φασὶ δέ τινες καὶ ἀσώτως αὐτὸν βιῶναι,
γυναικείαις τ' ἐσθῆσι χρώμενον καὶ κωμάζοντα ἑκάστοτε,
ὅθεν Βάταλον ἐπικληθῆναι· οἱ δ' ὑποκοριστικῶς ἀπὸ τοῦ
ὀνόματος τῆς τροφοῦ λέγουσιν αὐτὸν οὕτω λελοιδορῆ-
σθαι. Διογένης δ' ὁ κύων θεασάμενος αὐτόν ποτ' ἐν καπη-
λείῳ αἰσχυνόμενον καὶ ὑποχωροῦντα εἶπεν ‘ὅσῳ μᾶλλον
ὑποχωρεῖς, τοσούτῳ μᾶλλον ἐν τῷ καπηλείῳ ἔσῃ’. ἔλεγε
δ' αὐτὸν παρασκώπτων ἐν μὲν τοῖς λόγοις Σκύθην εἶναι,
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 848, section F, line 2
ανδρος τῶν Ἑλληνικῶν ἥπτετο πραγμάτων· καὶ περὶ τῶν
στρατηγῶν ὧν ᾔτει παρ' Ἀθηναίων ἀντεῖπε ...καὶ
περὶ τῶν τριήρων· συνεβούλευσε δὲ καὶ τὸ ἐπὶ Ταινάρῳ
ξενικὸν μὴ διαλῦσαι, οὗ Χάρης ἡγεῖτο, εὐνόως πρὸς τὸν
στρατηγὸν διακείμενος. τὸ δὲ πρῶτον μισθοῦ δίκας ἔλεγε.
δόξας δὲ κεκοινωνηκέναι τῶν Περσικῶν χρημάτων Ἐφι-
άλτῃ τριήραρχός τε αἱρεθείς, ὅτε Βυζάντιον ἐπολιόρκει
Φίλιππος, βοηθὸς Βυζαντίοις ἐκπεμφθεὶς κατὰ τὸν ἐνι-
αυτὸν τοῦτον ὑπέστη χορηγῆσαι, τῶν ἄλλων λειτουργίας
πάσης ἀφειμένων. ἔγραψε καὶ Δημοσθένει τιμάς, καὶ τοῦ
ψηφίσματος ὑπὸ Διώνδα παρανόμων γραφέντος ἀπέφυγε.
φίλος δ' ὢν τοῖς περὶ Δημοσθένη καὶ Λυσικλέα καὶ Λυκοῦρ-
γον οὐκ ἐνέμεινε μέχρι τέλους· ἀλλ' ἐπεὶ Λυσικλῆς μὲν
καὶ Λυκοῦργος ἐτεθνήκεσαν, Δημοσθένης δ' ὡς παρ'
Ἁρπάλου δωροδοκήσας ἐκρίνετο, προχειρισθεὶς ἐξ ἁπάν-
των (μόνος γὰρ ἔμεινεν ἀδωροδόκητος) κατηγόρησεν αὐ-
τοῦ. κριθεὶς δ' ὑπὸ τοῦ Ἀριστογείτονος παρανόμων ἐπὶ
τῷ γράψαι μετὰ Χαιρώνειαν τοὺς μετοίκους πολίτας ποιή-
σασθαι τοὺς δὲ δούλους ἐλευθέρους, ἱερὰ δὲ καὶ παῖδας
καὶ γυναῖκας εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀποθέσθαι, ἀπέφυγεν.
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e) Stephanus page 849,
section A, line 5
φίλος δ' ὢν τοῖς περὶ Δημοσθένη καὶ Λυσικλέα καὶ Λυκοῦρ-
γον οὐκ ἐνέμεινε μέχρι τέλους· ἀλλ' ἐπεὶ Λυσικλῆς μὲν
καὶ Λυκοῦργος ἐτεθνήκεσαν, Δημοσθένης δ' ὡς παρ'
Ἁρπάλου δωροδοκήσας ἐκρίνετο, προχειρισθεὶς ἐξ ἁπάν-
των (μόνος γὰρ ἔμεινεν ἀδωροδόκητος) κατηγόρησεν αὐ-
τοῦ. κριθεὶς δ' ὑπὸ τοῦ Ἀριστογείτονος παρανόμων ἐπὶ
τῷ γράψαι μετὰ Χαιρώνειαν τοὺς μετοίκους πολίτας ποιή-
σασθαι τοὺς δὲ δούλους ἐλευθέρους, ἱερὰ δὲ καὶ παῖδας
καὶ γυναῖκας εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀποθέσθαι, ἀπέφυγεν.
αἰτιωμένων δέ τινων αὐτὸν ὡς παριδόντα πολλοὺς νόμους
ἐν τῷ ψηφίσματι ‘ἐπεσκότει’ ἔφη ‘μοι τὰ Μακεδόνων
60
ὅπλα. οὐκ ἐγὼ τὸ ψήφισμα ἔγραψα ἡ δ' ἐν Χαιρωνείᾳ μάχη’.
μετὰ μέντοι τοῦτο νεκρῶν ἔδωκεν ἀναίρεσιν ὁ Φίλιππος
φοβηθείς, πρότερον οὐ δοὺς τοῖς ἐλθοῦσιν ἐκ Λεβαδείας
κήρυξιν. ὕστερον δὲ μετὰ τὰ περὶ Κραννῶνα συμβάντα
ἐξαιτηθεὶς ὑπ' Ἀντιπάτρου καὶ μέλλων ἐκδίδοσθαι ὑπὸ
τοῦ δήμου ἔφυγεν ἐκ τῆς πόλεως εἰς Αἴγιναν ἅμα τοῖς
κατεψηφισμένοις· καὶ συμβαλὼν Δημοσθένει καὶ περὶ
τῆς διαφορᾶς ἀπολογησάμενος, ἀπαλλαγεὶς ἐκεῖθεν, ὑπ'
Ἀρχίου τοῦ Φυγαδοθήρου ἐπικληθέντος, Θουρίου μὲν τὸ
γένος ὑποκριτοῦ δὲ τὰ πρῶτα τότε δὲ τῷ Ἀντιπάτρῳ
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 849, section A, line 6
γον οὐκ ἐνέμεινε μέχρι τέλους· ἀλλ' ἐπεὶ Λυσικλῆς μὲν
καὶ Λυκοῦργος ἐτεθνήκεσαν, Δημοσθένης δ' ὡς παρ'
Ἁρπάλου δωροδοκήσας ἐκρίνετο, προχειρισθεὶς ἐξ ἁπάν-
των (μόνος γὰρ ἔμεινεν ἀδωροδόκητος) κατηγόρησεν αὐ-
τοῦ. κριθεὶς δ' ὑπὸ τοῦ Ἀριστογείτονος παρανόμων ἐπὶ
τῷ γράψαι μετὰ Χαιρώνειαν τοὺς μετοίκους πολίτας ποιή-
σασθαι τοὺς δὲ δούλους ἐλευθέρους, ἱερὰ δὲ καὶ παῖδας
καὶ γυναῖκας εἰς τὸν Πειραιᾶ ἀποθέσθαι, ἀπέφυγεν.
αἰτιωμένων δέ τινων αὐτὸν ὡς παριδόντα πολλοὺς νόμους
ἐν τῷ ψηφίσματι ‘ἐπεσκότει’ ἔφη ‘μοι τὰ Μακεδόνων
ὅπλα. οὐκ ἐγὼ τὸ ψήφισμα ἔγραψα ἡ δ' ἐν Χαιρωνείᾳ μάχη’.
μετὰ μέντοι τοῦτο νεκρῶν ἔδωκεν ἀναίρεσιν ὁ Φίλιππος
φοβηθείς, πρότερον οὐ δοὺς τοῖς ἐλθοῦσιν ἐκ Λεβαδείας
κήρυξιν. ὕστερον δὲ μετὰ τὰ περὶ Κραννῶνα συμβάντα
ἐξαιτηθεὶς ὑπ' Ἀντιπάτρου καὶ μέλλων ἐκδίδοσθαι ὑπὸ
τοῦ δήμου ἔφυγεν ἐκ τῆς πόλεως εἰς Αἴγιναν ἅμα τοῖς
κατεψηφισμένοις· καὶ συμβαλὼν Δημοσθένει καὶ περὶ
τῆς διαφορᾶς ἀπολογησάμενος, ἀπαλλαγεὶς ἐκεῖθεν, ὑπ'
Ἀρχίου τοῦ Φυγαδοθήρου ἐπικληθέντος, Θουρίου μὲν τὸ
γένος ὑποκριτοῦ δὲ τὰ πρῶτα τότε δὲ τῷ Ἀντιπάτρῳ
βοηθοῦντος, ἐλήφθη πρὸς βίαν ἐν τῷ ἱερῷ τοῦ
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e) Stephanus page 850,
section E, line 9
λύσας δὲ παρὰ Προξένῳ ἑταίρῳ αὐτοῦ καί τι χρυσίον
ἀπολέσας, ἤδη γηραιὸς ὢν καὶ τὰς ὁράσεις ἀσθενής,
οὐβουλομένου τοῦ Προξένου ἀναζητεῖν, λαγχάνει αὐτῷ
δίκην καὶ τότε πρῶτον εἶπεν ἐν δικαστηρίῳ. σῴζεται δ'
αὐτοῦ καὶ ὁ λόγος. φέρονται δ' αὐτοῦ καὶ λόγοι γνήσιοι
ἑξήκοντα τέσσαρες· τούτων ἔνιοι παραλαμβάνονται ὡς
Ἀριστογείτονος. ζηλωτὴς δ' ἐγένετο Ὑπερείδου ἢ ὥς τινες
διὰ τὸ παθητικὸν Δημοσθένους καὶ τὸ σφοδρόν· τῶν
σχημάτων δ' αὐτοῦ μιμητὴς ὑπάρχει.
61
ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ
Αʹ
Δημοχάρης Λάχητος Λευκονοεὺς αἰτεῖ Δημοσθένει τῷ
Δημοσθένους Παιανιεῖ δωρεὰν εἰκόνα χαλκῆν ἐν ἀγορᾷ
καὶ σίτησιν ἐν πρυτανείῳ καὶ προεδρίαν αὐτῷ καὶ ἐκγόνων
ἀεὶ τῷ πρεσβυτάτῳ· εὐεργέτῃ καὶ συμβούλῳ γεγονότι πολ-
λῶν καὶ καλῶν τῷ δήμῳ τῶν Ἀθηναίων καὶ τήν τε οὐσίαν
εἰς τὸ κοινὸν καθεικότι τὴν ἑαυτοῦ καὶ ἐπιδόντι τάλαντα
ὀκτὼ καὶ τριήρη, ὅτε ὁ δῆμος ἠλευθέρωσεν Εὔβοιαν·
καὶ ἑτέραν, ὅτε εἰς Ἑλλήσποντον Κηφισόδωρος ἐξέπλευσε·
καὶ ἑτέραν, ὅτε Χάρης καὶ Φωκίων στρατηγοὶ ἐξεπέμφθη
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 852, section E, line 7
ὅπως ἂν εἰδῶσι πάντες, διότι τοὺς προαιρουμένους ὑπὲρ
τῆς δημοκρατίας καὶ τῆς ἐλευθερίας δικαίως πολιτεύε-
σθαι καὶ ζῶντας μὲν περὶ πλείστου ποιεῖται καὶ τελευ-
τήσασι δὲ ἀποδίδωσι χάριτας ἀειμνήστους,
ἀγαθῇ τύχῃ δεδόχθαι τῷ δήμῳ ἐπαινέσαι μὲν Λυκοῦρ-
γον Λυκόφρονος Βουτάδην ἀρετῆς ἕνεκα καὶ δικαιοσύνης
καὶ στῆσαι αὐτοῦ τὸν δῆμον χαλκῆν εἰκόνα ἐν ἀγορᾷ,
πλὴν εἴ που ὁ νόμος ἀπαγορεύει μὴ ἱστάναι, δοῦναι δὲ
σίτησιν ἐν πρυτανείῳ τῶν ἐκγόνων ἀεὶ τῶν Λυκούργου τῷ πρεσβυτάτῳ εἰς ἅπαντα
τὸν χρόνον, ἀναθεῖναι δ' αὐτοῦ – καὶ εἶναι κύρια – πάντα τὰ ψηφίσματα τὸν
γραμματέα τοῦ δήμου ἐν στήλαις λιθίναις καὶ στῆσαι ἐν ἀκροόλει πλησίον τῶν
ἀναθημάτων· εἰς δὲ τὴν ἀναγραφὴν τῶν στηλῶν δοῦναι τὸν ταμίαν τοῦ δήμου
πεντήκοντα δραχμὰς ἐκ τῶν εἰς τὰ κατὰψηφίσματα ἀναλισκομένων τῷ δήμῳ.
Πλούταρχος.Phil., Vitae decem oratorum [Sp.] (832b-852e)
Stephanus page 852, section E, line 11
ἀγαθῇ τύχῃ δεδόχθαι τῷ δήμῳ ἐπαινέσαι μὲν Λυκοῦρ-
γον Λυκόφρονος Βουτάδην ἀρετῆς ἕνεκα καὶ δικαιοσύνης
καὶ στῆσαι αὐτοῦ τὸν δῆμον χαλκῆν εἰκόνα ἐν ἀγορᾷ,
πλὴν εἴ που ὁ νόμος ἀπαγορεύει μὴ ἱστάναι, δοῦναι δὲ
σίτησιν ἐν πρυτανείῳ τῶν ἐκγόνων ἀεὶ τῶν Λυκούργου
τῷ πρεσβυτάτῳ εἰς ἅπαντα τὸν χρόνον, ἀναθεῖναι δ'
αὐτοῦ – καὶ εἶναι κύρια – πάντα τὰ ψηφίσματα τὸν γραμ-
62
ματέα τοῦ δήμου ἐν στήλαις λιθίναις καὶ στῆσαι ἐν ἀκρο-
πόλει πλησίον τῶν ἀναθημάτων· εἰς δὲ τὴν ἀναγραφὴν
τῶν στηλῶν δοῦναι τὸν ταμίαν τοῦ δήμου πεντήκοντα
δραχμὰς ἐκ τῶν εἰς τὰ κατὰψηφίσματα ἀναλισκομένων
τῷ δήμῳ.
Πλούταρχος.Phil., De Herodoti malignitate (854e–874c) (0007: 123)
“Plutarch's moralia, vol. 11”, EPearson, L.
Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1965, Repr. 1970.
Stephanus page 860, section B, line 9
Σαμίοις, οὐ παροξύνειν, ἀποτρέπειν δὲ μᾶλλον
αὐτοῖς ἦν προσῆκον Λακεδαιμονίους ἐπὶ Πολυκράτη
στρατευομένους, ὅπως μὴ τοῦ τυράννου καταλυ-
θέντος ἐλεύθεροι Σάμιοι γένοιντο καὶ παύσαιντο
δουλεύοντες. ὃ δὲ μέγιστόν ἐστι, τί δήποτε
Κορίνθιοι Σαμίοις μὲν ὠργίζοντο βουληθεῖσι σῷσαι
καὶ μὴ δυνηθεῖσι Κερκυραίων παῖδας, Κνιδίοις δὲ
τοῖς σῴσασι καὶ ἀποδοῦσιν οὐκ ἐνεκάλουν; καίτοι
Κερκυραῖοι Σαμίων μὲν ἐπὶ τούτῳ λόγον οὐ πολὺν
ἔχουσι, Κνιδίων δὲ μέμνηνται καὶ Κνιδίοις εἰσὶ τιμαὶ καὶ ἀτέλειαι καὶ ψηφίσματα
παρ' αὐτοῖς· οὗτοι γὰρ ἐπιπλεύσαντες ἐξήλασαν ἐκ τοῦ ἱεροῦ τοὺς Περιάνδρου
φύλακας, αὐτοὶ δ' ἀναλαβόντες τοὺς παῖδας
εἰς Κέρκυραν διεκόμισαν, ὡς Ἀντήνωρ ἐν τοῖς
Κρητικοῖς ἱστόρηκε καὶ Διονύσιος ὁ Χαλκιδεὺς
ἐν ταῖς Κτίσεσιν.
Ὅτι δ' οὐ τιμωρούμενοι Σαμίους ἀλλ' ἐλευθε-
ροῦντες ἀπὸ τοῦ τυράννου καὶ σῴζοντες ἐστράτευ-
σαν οἱ Λακεδαιμόνιοι, Σαμίοις αὐτοῖς ἔστι χρή-
σασθαι μάρτυσιν. Ἀρχίᾳ γὰρ ἀνδρὶ Σπαρτιάτῃ
λαμπρῶς ἀγωνισαμένῳ τότε καὶ πεσόντι τάφον εἶ
Πλούταρχος.Phil., De Herodoti malignitate (854e-874c) Stephanus page 862, section
B, line 6
τὴν διαβολὴν ἣν ἔχει, κολακεύσας τοὺς Ἀθηναίους
ἀργύριον πολὺ λαβεῖν παρ' αὐτῶν. εἰ γὰρ ἀνέγνω
ταῦτ' Ἀθηναίοις, οὐκ ἂν εἴασαν οὐδὲ περιεῖδον
ἐνάτῃ τὸν Φιλιππίδην παρακαλοῦντα Λακεδαι-
μονίους ἐπὶ τὴν μάχην ἐκ τῆς μάχης γεγενημένον,
καὶ ταῦτα δευτεραῖον εἰς Σπάρτην ἐξ Ἀθηνῶν, ὡς
αὐτός φησιν, ἀφιγμένον· εἰ μὴ μετὰ τὸ νικῆσαι
τοὺς πολεμίους Ἀθηναῖοι μετεπέμποντο τοὺς συμ-
μάχους. ὅτι μέντοι δέκα τάλαντα δωρεὰν ἔλαβεν
ἐξ Ἀθηνῶν Ἀνύτου τὸ ψήφισμα γράψαντος, ἀνὴρ
Ἀθηναῖος, οὐ τῶν παρημελημένων ἐν ἱστορίᾳ, Δίυλ-
λος εἴρηκεν.
63
Ἀπαγγείλας δὲ τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην ὁ Ἡρό-
δοτος ὡς μὲν οἱ πλεῖστοι λέγουσι, καὶ τῶν
νεκρῶν τῷ ἀριθμῷ καθεῖλε τοὔργον. εὐξαμένους
γάρ φασι τοὺς Ἀθηναίους τῇ Ἀγροτέρᾳ θύσειν
χιμάρους ὅσους ἂν τῶν βαρβάρων καταβάλωσιν,
εἶτα μετὰ τὴν μάχην, ἀναρίθμου πλήθους τῶν νε-
κρῶν ἀναφανέντος, παραιτεῖσθαι ψηφίσματι τὴν
θεόν, ὅπως καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἀποθύωσι
Πλούταρχος.Phil., De Herodoti malignitate (854e-874c)
Stephanus page 862, section C, line 2
μάχους. ὅτι μέντοι δέκα τάλαντα δωρεὰν ἔλαβεν
ἐξ Ἀθηνῶν Ἀνύτου τὸ ψήφισμα γράψαντος, ἀνὴρ
Ἀθηναῖος, οὐ τῶν παρημελημένων ἐν ἱστορίᾳ, Δίυλ-
λος εἴρηκεν.
Ἀπαγγείλας δὲ τὴν ἐν Μαραθῶνι μάχην ὁ Ἡρό-
δοτος ὡς μὲν οἱ πλεῖστοι λέγουσι, καὶ τῶν
νεκρῶν τῷ ἀριθμῷ καθεῖλε τοὔργον. εὐξαμένους
γάρ φασι τοὺς Ἀθηναίους τῇ Ἀγροτέρᾳ θύσειν
χιμάρους ὅσους ἂν τῶν βαρβάρων καταβάλωσιν,
εἶτα μετὰ τὴν μάχην, ἀναρίθμου πλήθους τῶν νε-
κρῶν ἀναφανέντος, παραιτεῖσθαι ψηφίσματι τὴν
θεόν, ὅπως καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἀποθύωσι πεντα-
κοσίας τῶν χιμάρων.
Οὐ μὴν ἀλλὰ τοῦτ' ἐάσαντες ἴδωμεν τὰ μετὰ
τὴν μάχην· “τῇσι δὲ λοιπῇσι,” φησίν, “οἱ βάρ-
βαροι ἐξανακρουσάμενοι, καὶ ἀναλαβόντες ἐκ τῆς
νήσου ἐν τῇ ἔλιπον τὰ ἐξ Ἐρετρίης ἀνδράποδα,
περιέπλεον Σούνιον, βουλόμενοι φθῆναι τοὺς Ἀθη-
ναίους ἀφικόμενοι εἰς τὸ ἄστυ· αἰτίη δὲ ἔσχεν
Ἀθηναίοισι ἐξ Ἀλκμεωνιδέων μηχανῆς αὐτοὺς
ταῦτα ἐπινοηθῆναι· τούτους γὰρ συνθεμένους τοῖσι
Πλούταρχος.Phil., De Stoicorum repugnantiis (1033a–1057b) (0007: 136)
“Plutarchi moralia, vol. 6.2, 2nd edn.”, EWestman, R. (post M. Pohlenz)
Leipzig: Teubner, 1959.
Stephanus page 1035, section B, line 8
δ' ἠθικὰ τὰ δὲ φυσικά· εἶτα τούτων δεῖν τάττεσθαι πρῶτα
μὲν τὰ λογικὰ δεύτερα δὲ τὰ ἠθικὰ τρίτα δὲ τὰ φυσικά·
τῶν δὲ φυσικῶν ἔσχατος εἶναι ὁ περὶ τῶν θεῶν λόγος·
διὸ καὶ τελετὰς προςηγόρευσαν τὰς τούτου παραδό-
σεις.’ ἀλλὰ τοῦτόν γε τὸν λόγον, ὃν ἔσχατόν φησι δεῖν
τάττεσθαι, τὸνπερὶ θεῶν, ἔθει προτάττει καὶ προεκτί-
θησι παντὸς ἠθικοῦ ζητήματος· οὔτε γὰρ περὶ τελῶν οὔτε
64
περὶ δικαιοσύνης οὔτε περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν οὔτε περὶ
γάμου καὶ παιδοτροφίας οὔτε περὶ νόμου καὶ πολιτείας
φαίνεται τὸ παράπαν φθεγγόμενος, εἰ μή, καθάπερ οἱ τὰ
ψηφίσματα ταῖς πόλεσιν εἰσφέροντες προγράφουσιν Ἀγα-
θὴν Τύχην, οὕτως καὶ αὐτὸς προγράψειε τὸν Δία, τὴν
Εἱμαρμένην, τὴν Πρόνοιαν, τὸ συνέχεσθαι μιᾷ δυνάμει
τὸν κόσμον ἕνα ὄντα καὶ πεπερασμένον· ὧν οὐθὲν ἔστι
πεισθῆναι μὴ διὰ βάθους ἐγκραθέντα τοῖς φυσικοῖς λό-
γοις. ἄκουε δ' ἃ λέγει περὶ τούτων ἐν τῷ τρίτῳ περὶ Θεῶν·
’οὐ γὰρ ἔστιν εὑρεῖν τῆς δικαιοσύνης ἄλλην ἀρχὴν οὐδ'
ἄλλην γένεσιν ἢ τὴν ἐκ τοῦ Διὸς καὶ τὴν ἐκ τῆς κοινῆς
φύσεως· ἐντεῦθεν γὰρ δεῖ πᾶν τὸ τοιοῦτον τὴν ἀρχὴν ἔχειν,
εἰ μέλλομεν ὀρθῶς τι ἐρεῖν περὶ ἀγαθῶν καὶ κακῶν.’
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. (0008: 001)“Athenaei Naucratitae deipnosophistarum
libri xv, 3 vols.”, EKaibel, G.Leipzig: Teubner, 1–2:1887; 3:1890, Repr. 1–2:1965;
3:1966.Book 1, Kaibel paragraph 4, line 18
ἐπιστήμης, ὡς πάντας θαυμάζειν τῶν ζητήσεων τὴν
τήρησιν. λέγει δ' αὐτὸν καὶ καθεσταμένον ἐπὶ τῶν
ἱερῶν εἶναι καὶ θυσιῶν ὑπὸ τοῦ πάντα ἀρίστου βασι-
λέως Μάρκου καὶ μὴ ἔλαττον τῶν πατρίων τὰ τῶν
Ἑλλήνων μεταχειρίζεσθαι. καλεῖ δὲ αὐτὸν καὶ Ἀστε-
ροπαῖόν τινα, ἐπ' ἴσης ἀμφοτέρων τῶν φωνῶν προι-
στάμενον. λέγει δ' αὐτὸν καὶ ἔμπειρον εἶναι ἱερουργιῶν
τῶν νομισθεισῶν ὑπό τε τοῦ τῆς πόλεως ἐπωνύμου
Ῥωμύλου καὶ Πομπιλίου Νουμᾶ καὶ ἐπιστήμονα νό-
μων πολιτικῶν. πάντα δὲ ταῦτα μόνον ἐξευρεῖν ἐκ
παλαιῶν ψηφισμάτων καὶ δογμάτων τηρήσεως, ἔτι δὲ
νόμων συναγωγῆς οὓς ἔτι διδάσκουσιν, ὡς τὰ Πιν-
δάρου ὁκωμῳδιοποιὸς Εὔπολίς φησιν ἤδη κατα-
σεσιγασμένα ὑπὸ τῆς τῶν πολλῶν ἀφιλοκαλίας (fr. 366 K).
ἦν δέ, φησί, καὶ βιβλίων κτῆσις αὐτῷ ἀρχαίων Ἑλλη-
νικῶν τοσαύτη ὡς ὑπερβάλλειν πάντας τοὺς ἐπὶ συνα-
γωγῇ τεθαυμασμένους, Πολυκράτην τε τὸν Σάμιον
καὶ Πεισίστρατον τὸν Ἀθηναίων τυραννήσαντα Εὐ-
κλείδην τε τὸν καὶ αὐτὸν Ἀθηναῖον καὶ Νικοκράτην
τὸν Κύπριον ἔτι τε τοὺς Περγάμου βασιλέας Εὐρι-
πίδην τε τὸν ποιητὴν Ἀριστοτέλην τε τὸν φιλόσοφον
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 1, Kaibel paragraph 6, line 39
τοὺς ἐν Σκιάθῳ κεστρέας· καὶ τῶν ἀδόξων δὲ τὰς
Πελωρίδας κόγχας, τὰς ἐκ Λιπάρας μαινίδας, τὴν Μαν-
τινικὴν γογγυλίδα, τὰς ἐκ Θηβῶν βουνιάδας καὶ τὰ
παρ' Ἀσκραίοις τεῦτλα.
65
Κλεάνθης δὲ ὁ Ταραντῖνος, ὥς φησι Κλέαρχος
(FHG II 309), πάντα παρὰ τοὺς πότους ἔμμετρα ἔλεγε,
καὶ Πάμφιλος δὲ ὁ Σικελός, ὡς ταῦτα· ‘ἔγχει πιεῖν
μοι καὶ τὸ πέρδικος σκέλος.’ ‘ἀμίδα δότω τις ἢ πλα-
κοῦντά τις δότω.’
τὸν βίον, φησίν, εὐσταθεῖς, οὐκ ἐγχειρογάστορες.
’γυργάθους ψηφισμάτων φέροντες,’ Ἀριστοφάνης
φησίν (fr. 217 K).
ὅτι Ἀρχέστρατος ὁ Συρακούσιος ἢ Γελῷος ἐν
τῇ ὡς Χρύσιππος ἐπιγράφει Γαστρονομίᾳ, ὡς δὲ Λυγ-
κεὺς καὶ Καλλίμαχος Ἡδυπαθείᾳ, ὡς δὲ Κλέαρχος
Δειπνολογίᾳ, ὡς δ' ἄλλοι Ὀψοποιίᾳ – ἐπικὸν δὲ τὸ
ποίημα, οὗ ἡ ἀρχή (fr. 1 Ribb.)·
ἱστορίης ἐπίδειγμα ποιούμενος Ἑλλάδι πάσῃ –
φησί (fr. 61 R)·
πρὸς δὲ μιᾷ πάντας δειπνεῖν ἁβρόδαιτι τραπέζῃ.
ἔστωσαν δ' ἢ τρεῖς ἢ τέσσαρες οἱ ξυνάπαντες
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 4, Kaibel paragraph 71, line 22
{ΦΕΙΔ.} ὅπερ οἱ προτένθαι γὰρ δοκοῦσιν μοι παθεῖν·
ἵν' ὡς τάχιστα τὰ πρυτανεῖ' ὑφελοίατο,
διὰ τοῦτο προὐτένθευσαν ἡμέρᾳ μιᾷ.
μνημονεύει αὐτῶν καὶ Φερεκράτης ἐν Ἀγρίοις
(I 147 K)·
μὴ θαυμάσῃς·
τῶν γὰρ προτενθῶν ἐσμέν, ἀλλ' οὐκ οἶσθα σύ.
καὶ Φιλύλλιος ἐν Ἡρακλεῖ (i784)·
βούλεσθε δῆτ' ἐγὼ φράσω τίς εἰμ' ἐγώ;
ἡ τῶν προτενθῶν Δορπία καλουμένη.
εὑρίσκω δὲ καὶ ψήφισμα ἐπὶ Κηφισοδώρου ἄρχοντος
Ἀθήνησι γενόμενον, ἐν ᾧ ὥσπερ τι σύστημα οἱ προ-
τένθαι εἰσί, καθάπερ καὶ οἱ παράσιτοι ὀνομαζόμενοι,
ἔχον οὕτως· ‘Φῶκος εἶπεν· ὅπως ἂν ἡ βουλὴ ἄγῃ τὰ
Ἀπατούρια μετὰ τῶν ἄλλων Ἀθηναίων κατὰ τὰ πάτρια,
ἐψηφίσθαι τῇ βουλῇ ἀφεῖσθαι τοὺς βουλευτὰς τὰς
ἡμέρας ἅσπερ καὶ αἱ ἄλλαι ἀρχαὶ αἱ ἀφεταὶ ἀπὸ τῆς
ἡμέρας ἧς οἱ προτένθαι ἄγουσι πέντε ἡμέρας.’ ὅτι
δ' εἶχον οἱ ἀρχαῖοι καὶ τοὺς προγεύστας καλουμένους
Ξενοφῶν ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ Ἱέρωνι ἢ τυραννικῷ
φησιν (4, 2)· ‘ὁ τύραννος οὐδὲ σιτίοις καὶ ποτοῖς πι
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 5, Kaibel paragraph 53, line 10
καὶ οὐ μόνον τὰ τῶν πολιτῶν
διήρπαζεν, ἀλλ' ἤδη καὶ τὰ τῶν ξένων, ἐκτείνας τὰς
χεῖρας καὶ ἐπὶ τὰ ἐκ Δήλου τοῦ θεοῦ χρήματα. ἐκ-
πέμψας γοῦν εἰς τὴν νῆσον Ἀπελλικῶντα τὸν Τήιον,
66
πολίτην δὲ Ἀθηναίων γενόμενον, ποικιλώτατόν τινα
καὶ ἁψίκορον ζήσαντα βίον· ὅτε μὲν γὰρ ἐφιλοσόφει
[καὶ] τὰ περιπατητικά, καὶ τὴν Ἀριστοτέλους βιβλιο-
θήκην καὶ ἄλλας συνηγόραζε συχνὰς (ἦν γὰρ πολυ-
χρήματος) τά τ' ἐκ τοῦ Μητρῴου τῶν παλαιῶν αὐτό-
γραφα ψηφισμάτων ὑφαιρούμενος ἐκτᾶτο καὶ ἐκ τῶν
ἄλλων πόλεων εἴ τι παλαιὸν εἴη καὶ ἀπόθετον. ἐφ'
οἷς φωραθεὶς ἐν ταῖς Ἀθήναις ἐκινδύνευσεν ἄν, εἰ μὴ
ἔφυγεν. καὶ μετ' οὐ πολὺ πάλιν κατῆλθε, θεραπεύσας
πολλούς· καὶ συναπεγράφετο τῷ Ἀθηνίωνι ὡς δὴ ἀπὸ
τῆς αὐτῆς αἱρέσεως ὄντι. Ἀθηνίων δ' ἐπιλαθόμενος
τῶν δογμάτων τῶν τοῦ περιπάτου χοίνικα κριθῶν
εἰς τέσσαρας ἡμέρας διεμέτρει τοῖς ἀνοήτοις Ἀθη-
ναίοις, ἀλεκτορίδων τροφὴν καὶ οὐκ ἀνθρώπων αὐτοῖς
διδούς. Ἀπελλικῶν δὲ μετὰ δυνάμεως ἐξορμήσας
εἰς Δῆλον καὶ πανηγυρικῶς μᾶλλον ἢ στρατιωτικῶς
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές.
Book 6, Kaibel paragraph 26, line 15
πάλαι μὲν ἦν σεμνὸν καὶ ἱερόν. Πολέμων γοῦν (ὁ
εἴτε Σάμιος ἢ Σικυώνιος εἴτ' Ἀθηναῖος ὀνομαζόμενος
χαίρει, ὡς ὁ Μοψεάτης Ἡρακλείδης λέγει καταριθ-
μούμενος αὐτὸν καὶ ἀπ' ἄλλων πόλεων· ἐπεκαλεῖτο
δὲ καὶ στηλοκόπας, ὡς Ἡρόδικος ὁ Κρατήτειος εἴρηκε)
γράψας περὶ παρασίτων φησὶν οὕτως (fr. 78 Pr.)· ‘τὸ
τοῦ παρασίτου ὄνομα νῦν μὲν ἄδοξόν ἐστι, παρὰ
δὲ τοῖς ἀρχαίοις εὑρίσκομεν τὸν παράσιτον ἱερόν τι
χρῆμα καὶ τῷ συνθοίνῳ παρόμοιον. ἐν Κυνοσάργει
μὲν οὖν ἐν τῷ Ἡρακλείῳ στήλη τίς ἐστιν, ἐν ᾗ ψήφισμα μὲν Ἀλκιβιάδου, γραμματεὺς
δὲ Στέφανος Θουκυδίδου, λέγεται δ' ἐν αὐτῷ περὶ τῆς προσηγορίας οὕτως·
’τὰ δὲ ἐπιμήνια θυέτω ὁ ἱερεὺς μετὰ τῶν παρασίτων.
οἱ δὲ παράσιτοι ἔστων ἐκ τῶν νόθων καὶ τῶν τούτων
παίδων κατὰ τὰπάτρια. ὃς δ' ἂν μὴ 'θέλῃ παρα-
σιτεῖν, εἰσαγέτω καὶ περὶ τούτων εἰς τὸ δικαστήριον.’
ἐν δὲ τοῖς κύρβεσι τοῖς περὶ τῶν Δηλιαστῶν οὕτως
γέγραπται· ‘καὶ τὼ κήρυκε ἐκ τοῦ γένους τῶν Κηρύ-
κων τοῦ τῆς μυστηριώτιδος. τούτους δὲ παρασιτεῖν
ἐν τῷ Δηλίῳ ἐνιαυτόν.’ ἐν δὲ Παλληνίδι τοῖς ἀνα-
θήμασιν ἐπιγέγραπται τάδε· ‘ἄρχοντες καὶ παράσιτοι
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 8, Kaibel paragraph 45, line 21
ἵνα λάβῃ τι, αὐτὸς ἔφη μείζων εἶναι πτωχός. ἐν
μικρᾷ δὲ πόλει διδάσκων ἔφη ‘αὕτη οὐ πόλις ἐστίν,
ἀλλὰ μόλις.’ ἐν Πέλλῃ δὲ πρὸς φρέαρ προσελθὼν
ἠρώτησεν εἰ πότιμόν ἐστιν. εἰπόντων δὲ τῶν ἱμώντων
’ἡμεῖς γε τοῦτο πίνομεν’, ‘οὐκ ἄρ', ἔφη, πότιμόν ἐστιν’.
67
ἐτύγχανον δ' οἱ ἄνθρωποι χλωροὶ ὄντες. ἐπακούσας
δὲ τῆς Ὠδῖνος τῆς Τιμοθέου ‘εἰ δ' ἐργολάβον, ἔφη,
ἔτικτεν καὶ μὴ θεόν, ποίας ἂν ἠφίει φωνάς.’ Πολυίδου
δὲ σεμνυνομένου ὡς ἐνίκησε Τιμόθεον ὁ μαθητὴς
αὐτοῦ Φιλωτᾶς, ‘θαυμάζειν ἔφη, εἰ ἀγνοεῖς ὅτι αὐτὸς
μὲν ψηφίσματα ποιεῖ, Τιμόθεος δὲ νόμους.’ πρὸς
Ἄρειον δὲ τὸν ψάλτην ὀχλοῦντά τι αὐτὸν ‘ψάλλ' ἐς
κόρακας’ ἔφη. ἐν Σικυῶνι δὲ πρὸς νακοδέψην γεγενη-
μένον, ἐπεὶ ἐλοιδορεῖτό τι αὐτῷ καὶ‘κακόδαιμον’
ἔφη, ‘νακόδαιμον’ ἔφη. τοὺς δὲ Ῥοδίους ὁαὐτὸς
Στρατόνικος σπαταλῶνας καὶ θερμοπότας θεωρῶν ἔφη
αὐτοὺς λευκοὺς εἶναι Κυρηναίους. καὶ αὐτὴν δὲ τὴν
Ῥόδον ἐκάλει μνηστήρων πόλιν, χρώματι μὲν εἰς ἀσω-
τίαν διαλλάττειν ἐκείνων ἡγούμενος αὐτούς, ὁμοιότητι
δ' εἰς καταφέρειαν ἡδονῆς τὴν πόλιν μνηστήρων
εἰκάζων.
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 12, Kaibel paragraph 43, line 17
ἔξω τῆς πόλεως καταβιοῦν, Ἰφικράτης μὲν ἐν Θρᾴκῃ,
Κόνων δ' ἐν Κύπρῳ, Τιμόθεος δ' ἐν Λέσβῳ, Χάρης
δ' ἐν Σιγείῳ, καὶ αὐτὸς ὁ Χαβρίας ἐν Αἰγύπτῳ.’ καὶ
περὶ τοῦ Χάρητος ἐν τῇ πέμπτῃ καὶ τεσσαρακοστῇ φη-
σιν (ibi318)· ‘Χάρητός τε νωθροῦ τε ὄντος καὶ βρα-
δέος, καίτοι γε καὶ πρὸς τρυφὴν ἤδη ζῶντος· ὅς γε
περιήγετο στρατευόμενος αὐλητρίδας καὶ ψαλτρίας καὶ
πεζὰς ἑταίρας, καὶ τῶν χρημάτων τῶν εἰσφερομένων
εἰς τὸν πόλεμον τὰ μὲν εἰς ταύτην τὴν ὕβριν ἀνήλισκε,
τὰ δ' αὐτοῦ κατέλειπεν Ἀθήνησιν τοῖς τε λέγουσιν καὶ
τὰ ψηφίσματα γράφουσιν καὶ τῶν ἰδιωτῶν τοῖς δικαζο-
μένοις· ἐφ' οἷς ὁ δῆμος ὁ τῶν Ἀθηναίων οὐδεπώποτε
ἠγανάκτησεν, ἀλλὰ διὰ ταῦτα καὶ μᾶλλον αὐτὸν ἠγάπα
τῶν πολιτῶν, καὶ δικαίως· καὶ γὰρ αὐτοὶ τοῦτον τὸν
τρόπον ἔζων, ὥστε τοὺς μὲν νέους ἐν τοῖς αὐλητριδίοις
καὶ παρὰ ταῖς ἑταίραις διατρίβειν, τοὺς δὲ μικρὸν ἐκεί-
νων πρεσβυτέρους ἐν πότοις καὶκύβοις καὶ ταῖς τοι-
αύταις ἀσωτίαις, τὸν δὲ δῆμον ἅπαντα πλείω κατανα-
λίσκειν εἰς τὰς κοινὰς ἑστιάσεις καὶ κρεανομίας ἤπερ
εἰς τὴν τῆς πόλεως διοίκησιν.’ ἐν δὲ τῷ ἐπιγραφομένῳ
τοῦ Θεοπόμπου συγγράμματι περὶ τῶν ἐκ Δελφῶν
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 12, Kaibel paragraph 68, line 5
ἐὰν ἡδονὴν παρασκευάζῃ· ἐὰν δὲ μὴ παρασκευάζῃ, χαί-
ρειν ἐατέον,’ σαφῶς ὑπουργὸν ἐν τούτοις ποιῶν τὴν
ἀρετὴν τῆς ἡδονῆς καὶ θεραπαίνης τάξιν ἐπέχουσαν.
68
κἀν ἄλλοις δέ φησιν (fr. 512)· ‘προσπτύω τῷ καλῷ καὶ
τοῖς κενῶς αὐτὸ θαυμάζουσιν, ὅταν μηδεμίαν ἡδονὴν
ποιῇ.’
καλῶς ἄρα ποιοῦντες Ῥωμαῖοι οἱ πάντα
ἄριστοι Ἄλκιον καὶ Φιλίσκον τοὺς Ἐπικουρείους ἐξέ-
βαλον τῆς πόλεως, Λευκίου τοῦ Ποστουμίου ὑπατεύον-
τος, δι' ἃς εἰσηγοῦντο ἡδονάς. ὁμοίως δὲ καὶ Μεσσήνιοι
κατὰ ψήφισμα ἐξέωσαν τοὺς Ἐπικουρείους, Ἀντίοχος
δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ πάντας τοὺς φιλοσόφους τῆς αὑτοῦ
βασιλείας, γράψας τάδε· ‘βασιλεὺς Ἀντίοχος Φανίᾳ.
ἐγράψαμεν ὑμῖν καὶ πρότερον ὅπως μηδεὶς ᾖ φιλόσο-
φος ἐν τῇ πόλει μηδ' ἐν τῇ χώρᾳ. πυνθανόμεθα δὲ
οὐκ ὀλίγους εἶναι καὶ τοὺς νέους λυμαίνεσθαι διὰ τὸ
μηθὲν πεποιηκέναι ὑμᾶς ὧν ἐγράψαμεν περὶ τούτων.
ὡς ἂν οὖν λάβῃς τὴν ἐπιστολήν, σύνταξον κήρυγμα
ποιήσασθαι ὅπως οἱ μὲν φιλόσοφοι πάντες ἀπαλλάξον-
ται ἐκ τῶν τόπων ἤδη, τῶν δὲ νεανίσκων ὅσοι ἂν
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 13, Kaibel paragraph 2, line 25
κοινογαμίων ὄντων. διὸ καὶ ἔδοξέ τισιν διφυὴς νομι-
σθῆναι, οὐκ εἰδότων τῶν πρότερον διὰ τὸ πλῆθος τὸν
πατέρα.’ ἐκ τούτων οὖν τις ὁρμώμενος μέμψαιτ' ἂν
τοὺς περιτιθέντας Σωκράτει δύο γαμετὰς γυναῖκας,
Ξανθίππην καὶ τὴν Ἀριστείδου Μυρτώ, οὐ τοῦ δικαίου
καλουμένου (οἱ χρόνοι γὰρ οὐ συγχωροῦσιν) ἀλλὰ τοῦ
τρίτου ἀπ' ἐκείνου. εἰσὶ δὲ Καλλισθένης, Δημή-
τριος ὁ Φαληρεύς, Σάτυρος ὁ περιπατητικός, Ἀρι-
στόξενος, οἷς τὸ ἐνδόσιμον Ἀριστοτέλης ἔδωκεν
ἱστορῶν τοῦτο ἐν τῷ περὶ Εὐγενείας (fr. 75 R)· εἰ μὴ
ἄρα συγκεχωρημένον κατὰ ψήφισμα τοῦτο ἐγένετο τότε
διὰ σπάνιν ἀνθρώπων, ὥστ' ἐξεῖναι καὶ δύο ἔχειν
γυναῖκας τὸν βουλόμενον, ὅθεν καὶ τοὺς τῆς κωμῳδίας
ποιητὰς ἀποσιωπῆσαι τοῦτο, πολλάκις τοῦ Σωκράτους
μνημονεύοντας. παρέθετο δὲ περὶ τῶν γυναικῶν ψήφισμα Ἱερώνυμος ὁ Ῥόδιος (fr.
26 Hi), ὅπερ σοι διαπέμψομαι εὐπορήσας τοῦ βιβλίου. ἀντεῖπε δὲ τοῖς
λέγουσι περὶ τῶν Σωκράτους γυναικῶν Παναίτιος ὁ
Ῥόδιος.
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 13, Kaibel paragraph 2, line 30
καλουμένου (οἱ χρόνοι γὰρ οὐ συγχωροῦσιν) ἀλλὰ τοῦ
τρίτου ἀπ' ἐκείνου. εἰσὶ δὲ Καλλισθένης, Δημή-
τριος ὁ Φαληρεύς, Σάτυρος ὁ περιπατητικός, Ἀρι-
στόξενος, οἷς τὸ ἐνδόσιμον Ἀριστοτέλης ἔδωκεν
ἱστορῶν τοῦτο ἐν τῷ περὶ Εὐγενείας (fr. 75 R)· εἰ μὴ
ἄρα συγκεχωρημένον κατὰ ψήφισμα τοῦτο ἐγένετο τότε
διὰ σπάνιν ἀνθρώπων, ὥστ' ἐξεῖναι καὶ δύο ἔχειν
69
γυναῖκας τὸν βουλόμενον, ὅθεν καὶ τοὺς τῆς κωμῳδίας
ποιητὰς ἀποσιωπῆσαι τοῦτο, πολλάκις τοῦ Σωκράτους
μνημονεύοντας. παρέθετο δὲ περὶ τῶν γυναικῶν ψή-
φισμα Ἱερώνυμος ὁ Ῥόδιος (fr. 26 Hi), ὅπερ σοι δια-
πέμψομαι εὐπορήσας τοῦ βιβλίου. ἀντεῖπε δὲ τοῖς
λέγουσι περὶ τῶν Σωκράτους γυναικῶν Παναίτιος ὁ
Ῥόδιος.
παρὰ δὲ Πέρσαις ἀνέχεται ἡ βασίλεια τοῦ
πλήθους τῶν παλλακίδων διὰ τὸ ὡς δεσπότην ἄρχειν
τῆς γαμετῆς τὸν βασιλέα, ἔτι δὲ καὶ διὰ τὸ τὴν βασι-
λίδα, ὥς φησιν Δίνων ἐν τοῖς Περσικοῖς (FHG II 92),
ὑπὸ τῶν παλλακίδων θρησκεύεσθαι· προσκυνοῦσι γοῦν
αὐτήν. καὶ ὁ Πρίαμος δὲ πολλαῖς χρῆται γυναιξὶ καὶ
ἡ Ἑκάβη οὐ δυσχεραίνει. λέγει γοῦν ὁ Πρίαμος (Ω 496)·
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 13, Kaibel paragraph 59, line 13
ἐπὶ θανάτῳ ἀπέφυγεν· διόπερ ὀργισθεὶς ὁ Εὐθίας οὐκ
ἔτι εἶπεν ἄλλην δίκην, ὥς φησιν Ἕρμιππος (FHG III 50).
ὁ δὲ Ὑπερείδης (fr. 181 Bl) συναγορεύων τῇ Φρύνῃ, ὡς
οὐδὲν ἤνυε λέγων ἐπίδοξοί τε ἦσαν οἱ δικασταὶ κατα-
ψηφιούμενοι, παραγαγὼν αὐτὴν εἰς τοὐμφανὲς καὶ
περιρήξας τοὺς χιτωνίσκους γυμνά τε τὰ στέρνα ποιή-
σας τοὺς ἐπιλογικοὺς οἴκτους ἐκ τῆς ὄψεως αὐτῆς
ἐπερρητόρευσεν δεισιδαιμονῆσαί τε ἐποίησεν τοὺς δικα-
στὰς τὴν ὑποφῆτιν καὶ ζάκορον Ἀφροδίτης ἐλέῳ χα-
ρισαμένους μὴ ἀποκτεῖναι. καὶ ἀφεθείσης ἐγράφη μετὰ
ταῦτα ψήφισμα, μηδένα οἰκτίζεσθαι τῶν λεγόντων ὑπέρ
τινος μηδὲ βλεπόμενον τὸν κατηγορούμενον ἢ τὴν κατη-
γορουμένην κρίνεσθαι. ἦν δὲ ὄντως μᾶλλον ἡ Φρύνη
καλὴ ἐν τοῖς μὴ βλεπομένοις. διόπερ οὐδὲ ῥᾳδίως ἦν
αὐτὴν ἰδεῖν γυμνήν· ἐχέσαρκον γὰρ χιτώνιον ἠμπείχετο
καὶ τοῖς δημοσίοις οὐκ ἐχρῆτο βαλανείοις. τῇ δὲ τῶν
Ἐλευσινίων πανηγύρει καὶ τῇ τῶν Ποσειδωνίων ἐν
ὄψει τῶν Πανελλήνων πάντων ἀποθεμένη θοἰμάτιον
καὶ λύσασα τὰς κόμας ἐνέβαινε τῇ θαλάττῃ· καὶ ἀπ'
αὐτῆς Ἀπελλῆς τὴν Ἀναδυομένην Ἀφροδίτην ἀπεγρά-
ψατο. καὶ Πραξιτέλης δὲ ὁ ἀγαλματοποιὸς ἐρῶν αὐτῆς
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. Book 13, Kaibel paragraph 92, line 15
φους μισῶ μισοφιλολόγους ὄντας; οὓς οὐ μόνον Λυσί-
μαχος ὁ βασιλεὺς ἐξεκήρυξε τῆς ἰδίας βασιλείας ἀπε-
λαύνων, ὡς ὁ Καρύστιός φησιν ἐν Ἱστορικοῖς Ὑπο-
μνήμασιν (FHG IV 358), ἀλλὰ καὶ Ἀθηναῖοι. Ἄλεξις
γοῦν ἐν Ἵππῳ φησίν (II 327 K)·
τοῦτ' ἔστιν Ἀκαδήμεια, τοῦτο Ξενοκράτης;
πόλλ' ἀγαθὰ δοῖεν οἱ θεοὶ Δημητρίῳ
καὶ τοῖς νομοθέταις, διότι τοὺς τὰς τῶν λόγων,
70
ὥς φασι, δυνάμεις παραδιδόντας τοῖς νέοις
ἐς κόρακας ἐρρίφασιν ἐκ τῆς Ἀττικῆς. καὶ Σοφοκλῆς δέ τις ψηφίσματι ἐξήλασε
πάντας φιλοσόφους τῆς Ἀττικῆς, καθ' οὗ λόγον ἔγραψε Φίλων ὁ Ἀριστοτέλους
γνώριμος, ἀπολογίαν ὑπὲρ τοῦ Σοφο-
κλέους Δημοχάρους πεποιηκότος (p. 341 Tur) τοῦ Δη-
μοσθένους ἀνεψιοῦ. καὶ Ῥωμαῖοι δ' οἱ πάντα ἄριστοι
ἐξέβαλον τοὺς σοφιστὰς τῆς Ῥώμης ὡς διαφθείροντας
τοὺς νέους, ἐπεὶ οὐκ οἶδ' ὅπως κατεδέξαντο. ἐμφα-
νίζει δ' ὑμῶν καὶ τὸ ἀνόητον Ἀνάξιππος ὁ κωμῳ-
διοποιὸς ἐν Κεραυνουμένῳ λέγων οὕτως (III 299 K)·
οἴμοι, φιλοσοφεῖς. ἀλλὰ τούς γε φιλοσόφους
ἐν τοῖς λόγοις φρονοῦντας εὑρίσκω μόνον,
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. (epitome) (0008: 003)
“Athenaei dipnosophistarum epitome, vols. 2.1–2.2”, EPeppink, S.P.
Leiden: Brill, 2.1:1937; 2.2:1939.Volume 2,2, page 86, line 16
ἑαυτοῦ γυναῖκα ζηλοτυπήσας ἀνέτεμε τὴν ἄνθρωπον ἀπὸ τῶν αἰδοίων
ἀρξάμενος.
ὅτι Χαβρίας ὁ Ἀθηναῖος μὴ δυνάμενος ἐν τῇ πόλει ζῆν ἀπεδήμησε τὰ
μὲν διὰ τὴν ἀσέλγειαν αὐτοῦ τὴν περὶ τὸν βίον, τὰ δὲ διὰ τοὺς Ἀθηναίους·
πᾶσι γάρ εἰσι χαλεποί· διὸ καὶ εἵλοντο αὐτῶν οἱ ἔνδοξοι ἔξω τῆς πόλεως
καταβιοῦν, Ἰφικράτης μὲν ἐν Θρᾴκῃ, Κόνων δ' ἐν Κύπρῳ, Τιμόθεος ἐν Λέσβῳ,
αὐτὸς δ' ὁ Χαβρίας ἐν Αἰγύπτῳ, Χάρης δὲ ἐν Σιγείῳ. ὃν Χάρητα νωθρόν
τε ὄντα καὶ βραδὺν καὶ πρὸς τρυφὴν ἤδη ζῶντα, ὃς καὶ στρατευόμενος
αὐλητρίδας περιήγετο καὶ ψαλτρίας καὶ πεζὰς ἑταίρας, καὶ τῶν εἰσφερο-
μένων εἰς τὸν πόλεμον τὰ μὲν εἰς ταύτην τὴν ὕβριν ἀνήλισκε, τὰ δ' Ἀθήνησι
κατέλειπε τοῖς τε λέγουσιν καὶ τὰ ψηφίσματα γράφουσιν. ἠγάπων οἱ
πολῖται, καὶ δικαίως· καὶ γὰρ αὐτοὶ τοῦτον τὸν τρόπον ἔζων, ὡς τοὺς μὲν
νέους ἐν τοῖς αὐλητριδίοις παρὰ ταῖς ἑταίραις διατρίβειν, τοὺς δὲ μικρῷ
ἐκείνων πρεσβυτέρους ἐν κύβοις, τὸν δὲ δῆμον ἅπαντα πλείω καταναλίσκειν
εἰς τὰς κοινὰς ἑστιάσεις καὶ κρεανομίας ἤπερ εἰς τὴν τῆς πόλεως διοίκησιν.
οὗτος ὁ Χάρης ποτὲ πολυτελῶς Ἀθηναίους ἐδείπνισεν ἐν τῇ ἀγορᾷ θύσας
τὰ ἐπινίκια τῆς πρὸς τοὺς Φιλίππου ξένους μάχης ὧν ἡγεῖτο Ἀδαῖος ὁ
Ἀλεκτρυὼν ἐπικαλούμενος· περὶ οὗ Ἡρακλείδης ὁ κωμικὸς λέγει· Ἀλεκ-
τρυόνα τὸν τοῦ Φιλίππου λαβὼν κοκκύζοντα καὶ πλανώμενον ἀωρὶ κατέκοψεν·
οὐ γὰρ εἶχεν οὐδέπω λόφον. κᾆτα κόψας μάλα συχνοὺς ἐδείπνισε Χάρης
Ἀθηναίους τόθ', ὡς γενναῖος ἦν.
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. (epitome) Volume 2,2, page 96, line 4
φέρεται ὁ Ἐπίκουρος, καὶ τοὺς γαργαλισμοὺς καὶ τὰ νύγματα, ὃς καί
φησί που· οὐ γὰρ ἔγωγε δύναμαι νοῆσαι τἀγαθὸν ἀφαιρῶν μὲν τὰς διὰ
χυλῶν ἡδονάς, ἀφαιρῶν δὲ τὰς δι' ἀκροαμάτων, ἀφαιρῶν δὲ καὶ τὰς διὰ
μορφῆς κατ' ὄψιν ἡδείας κινήσεις. καὶ πάλιν· ἀρχὴ καὶ ῥίζα παντὸς ἀγαθοῦ
ἡ τῆς γαστρὸς ἡδονή· καὶ τὰ σοφὰ τὰ περισσὰ ἐπὶ ταύτην ἔχει τὴν ἀνα-
φοράν. πάλιν· τιμητέον τὸ καλὸν καὶ τὰς ἀρετὰς καὶ τὰ τοιουτότροπα,
ἐὰν ἡδονὴν παρασκευάζῃ· σαφῶς ὑπουργὸν ἐν τούτοις ποιῶν τὴν ἀρετὴν
71
τῆς ἡδονῆς. πάλιν· προσπτύω τῷ καλῷ καὶ τοῖς κενῶς αὐτὸ θαυμάζουσιν,
ὅταν μηδεμίαν ἡδονὴν ποιῇ. καλῶς ἄρα ποιοῦντες Ῥωμαῖοι οἱ πάντ' ἄριστοι
Ἄλιον καὶ Φιλίσκον τοὺς Ἐπικουρείους ἐξέβαλον τῆς πόλεως δι' ἃς εἰς-
ηγοῦντο ἡδονάς. ἀλλὰ καὶ Μεσσήνιοι κατὰ ψήφισμα ἐξέωσαν τοὺς Ἐπικου-
ρείους, Ἀντίοχος δὲ ὁ βασιλεὺς καὶ πάντας τοὺς φιλοσόφους τῆς αὐτοῦ
βασιλείας, γράψας τάδε· βασιλεὺς Ἀντίοχος Φανίᾳ. ἐγράψαμεν ὑμῖν καὶ
πρότερον ὅπως μηδεὶς ᾖ φιλόσοφος ἐν τῇ πόλει μηδ' ἐν τῇ χώρᾳ. πυν-
θανόμεθα δὲ οὐκ ὀλίγους εἶναι καὶ τοὺς νέους λυμαίνεσθαι διὰ τὸ μηθὲν
πεποιηκέναι ὑμᾶς ὧν ἐγράψαμεν περὶ τούτων. ὡς ἂν οὖν λάβῃς τὴν ἐπι-
στολήν, σύνταξον κήρυγμα ποιήσασθαι, ὅπως οἱ μὲν φιλόσοφοι πάντες ἀπαλ-
λάσσωνται ἐκ τῶν τόπων ἤδη, τῶν δὲ νεανίσκων ὅσοι ἐὰν ἁλίσκωνται πρὸς
τούτοις γινόμενοι, διότι κρεμήσονται καὶ οἱ πατέρες αὐτῶν ἐν αἰτίαις ἔσονται
ταῖς μεγίσταις· καὶ μὴ ἄλλως γίνηται. εἰσηγεῖτο δὲ τὴν ἡδονὴν καὶ Σοφοκλῆς
εἰπὼν ἐν Ἀντιγόνῃ· τὰς γὰρ ἡδονὰς ὅταν προδῶσιν ἄνδρες, οὐ τίθημ'
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. (epitome) Volume 2,2, page 117, line 31
ἐν Πειραιεῖ δὲ Ἀρισταγόραν, Φίλαν δ' ἐν Ἐλευσῖνι πολλῶν χρημάτων
ὠνησάμενος.
ἐν δὲ τῷ ὑπὲρ Φρύνης λόγῳ Ὑπερίδης ὁμολογεῖ ἐρᾶν τῆς γυναικὸς καὶ
οὐδέπω τοῦ ἔρωτος ἀπηλλάχθαι. ἦν δ' ἡ Φρύνη ἐκ Θεσπιέων. κρινομένη
δ' ὑπὸ Εὐθίου τὴν ἐπὶ θανάτῳ ἀπέφυγεν· διὸ ὀργισθεὶς ὁ Εὐθίας οὐκέτι
εἶπεν ἄλλην δίκην, ὁ δὲ Ὑπερίδης συναγορεύων τῇ Φρύνῃ, ὡς οὐδὲν ἤνυε
λέγων ἐπίδοξοί τε ἦσαν οἱ δικασταὶ καταψηφιούμενοι, παραγαγὼν αὐτὴν
εἰς τοὐμφανὲς καὶ περιῤῥήξας τοὺς χιτωνίσκους γυμνά τε τὰ στέρνα ποιήσας
τοὺς ἐπιλογικοὺς οἴκτους ἐκ τῆς ὄψεως αὐτῆς ἐπεῤῥητόρευσε δεισιδαι-
μονῆσαί τε ἐποίησε τοὺς δικαστὰς τὴν ὑποφῆτιν καὶ ζάκορον Ἀφροδίτης
ἐλέῳ χαρισαμένους μὴ ἀποκτεῖναι. καὶ ἀφεθείσης ἐγράφη ψήφισμα μηδένα
οἰκτίζεσθαι τῶν λεγόντων ὑπέρ τινος μηδὲ βλεπομένους τὸν κατήγορον ἢ
τὴν κατηγορουμένην κρίνεσθαι. ἦν δὲ ἡ Φρύνη μᾶλλον καλὴ ἐν τοῖς μὴ
βλεπομένοις, διὸ οὐδὲ ῥᾳδίως ἦν ἰδεῖν αὐτὴν γυμνήν· ἐχέσαρκον γὰρ χιτώνιον
ἠμπίσχετο καὶ τοῖς δημοσίοις οὐκ ἐχρῆτο βαλανείοις, τῇ δὲ τῶν Ἐλευσινίων
πανηγύρει ἐν ὄψει τῶν Πανελλήνων ἀποθεμένη θοἰμάτιον καὶ λύσασα τὰς
κώμας ἐνέβαινε τῇ θαλάσσῃ καὶ ἀπ' αὐτῆς Ἀπελλῆς τὴν Ἀναδυομένην
Ἀφροδίτην ἀνεγράψατο. καὶ Πραξιτέλης δὲ ὁ ἀγαλματοποιὸς ἐρῶν αὐτῆς
τὴν Κνιδίαν Ἀφροδίτην ἀπ' αὐτῆς ἐπλάσατο καὶ ἐν τῇ τοῦ Ἔρωτος βάσει,
ὃν αὐτὸς ἔπλασεν, ἐπέγραψε· Πραξιτέλης ὃν ἔπασχε διηκρίβωσεν Ἔρωτα,
ἐξ ἰδίης ἕλκων ἀρχέτυπον κραδίης, Φρύνῃ μισθὸν ἐμεῖο διδοὺς ἐμέ.
Αθηναίος Δειπνοσοφιστές. (epitome) Volume 2,2, page 122, line 12
Ἡσίοδος δέ που τὴν ἐν Εὐβοίᾳ Χαλκίδα καλλιγύναικα εἶπεν. Νυμφόδωρος
δὲ τοιαῦτα ἱστορεῖ τὴν Τρωικὴννῆσον Τένεδον. διετέθη δὲ καὶ περὶ
κάλλους γυναικῶν ἀγὼν ἐν τῷ περὶ Ἀλφειὸν πεδίῳ παρὰ Κυψέλλῳ καὶ
ἐνίκησεν ἡ αὐτοῦ γυνὴ Ἡροδίκη. καὶ ἐκράτησεν ὁ ἀγὼν παρ' Ἠλείοις,
72
φησὶ Θεόφραστος, καὶ αἱ ἀγωνιζόμεναι γυναῖκες χρυσοφόροι ὠνομάζοντο.
ἀνδράσι δὲ τοῖς νικήσασιν ἆθλα δίδονται ὅπλα καὶ στέφανος μυῤῥίνης.
ἐνιαχοῦ δέ φησι Θεόφραστος κρίσεις γυναικῶν περὶ σωφροσύνης γίνεσθαι
καὶ οἰκονομίας, ὡς ἐν τοῖς βαρβάροις· ἑτέρωθι δὲ κάλλους, ὡς δὲ καὶ τοῦτο
τιμᾶσθαι, καθὰ καὶ παρὰ Τενεδίοις καὶ Λεσβίοις.
ὅτι Σοφοκλῆς τις ψηφίσματι ἐξήλασε πάντας φιλοσόφους τῆς Ἀττικῆς,
καθ' οὗ λόγον ἔγραψε Φίλων ὁ Ἀριστοτέλους γνώριμος. ἀπελογήσατο
δ' αὖθις ὑπὲρ Σοφοκλέους Δημοχάρης ὁ Δημοσθένους ἀνεψιός. καὶ Ῥωμαῖοι
δ' οἱ πάντα ἄριστοι ἐξέβαλον τοὺς σοφιστὰς τῆς Ῥώμης ὡς διαφθείροντας
τοὺς νέους, ἔπειτ' οὐκ οἶδ' ὅπως κατεδέξαντο. Ἀνάξιππος ὁ κωμικός φησιν·
οἴμοι, φιλοσοφεῖς. ἀλλὰ τοὺς φιλοσόφους ἐν τοῖς λόγοις φρονοῦντας εὑρίσκω
μόνον, ἐν τοῖσι δ' ἔργοις ἀνοήτους ὄντας ὁρῶ. εἰκότως οὖν οἱ Λακεδαιμόνιοι
οὐ προσίενται, ὥς φησι Χαμαιλέων, τὴν ῥητορικὴν διὰ τὰς ἐν τοῖς λόγοις
ὑμῶν φιλοτιμίας καὶ ἔριδας καὶ τοὺς ἀκαίρους ἐλέγχους· δι' οὓς Σωκράτης
μὲν ἀπέθανε καὶ Θεόδωρος ὁ ἄθεος, Διαγόρας δ' ἐφυγαδεύθη, ὅτε καὶ πλέων
ναυαγίᾳ ἐχρήσατο· Θεότιμος δ' ὁ γράψας κατ' Ἐπικούρου ὑπὸ Ζήνωνος τοῦ
Ισκράτης. Panegyricus (orat. 4) (0010: 011)“Isocrate. Discours, vol. 2”, EMathieu,
G., Brémond, É.Paris: Les Belles Lettres, 1938, Repr. 1967 (1st edn. rev. et
corr.).Section 114, line 6
ἄλλοις καὶ περὶ τῶν δικῶν καὶ τῶν γραφῶν τῶν ποτε παρ'
ἡμῖν γενομένων λέγειν τολμῶσιν, αὐτοὶ πλείους ἐν τρισὶ
μησὶν ἀκρίτους ἀποκτείναντες ὧν ἡ πόλις ἐπὶ τῆς ἀρχῆς
ἁπάσης ἔκρινεν.
Φυγὰς δὲ καὶ στάσεις καὶ νόμων
συγχύσεις καὶ πολιτειῶν μεταβολὰς, ἔτι δὲ παίδων ὕβρεις
καὶ γυναικῶν αἰσχύνας καὶ χρημάτων ἁρπαγὰς τίς ἂν
δύναιτο διεξελθεῖν; Πλὴν τοσοῦτον εἰπεῖν ἔχω καθ' ἁπάν-
των, ὅτι τὰ μὲν ἐφ' ἡμῶν δεινὰ ῥᾳδίως ἄν τις ἑνὶ ψηφίς-
ματι διέλυσεν, τὰς δὲ σφαγὰς καὶ τὰς ἀνομίας τὰς ἐπὶ
τούτων γενομένας οὐδεὶς ἂν ἰάσασθαι δύναιτο.
Καὶ μὴν οὐδὲ τὴν παροῦσαν εἰρήνην, οὐδὲ τὴν
αὐτονομίαν τὴν ἐν ταῖς πολιτείαις μὲν οὐκ ἐνοῦσαν, ἐν δὲ
ταῖς συνθήκαις ἀναγεγραμμένην, ἄξιον ἑλέσθαι μᾶλλον ἢ
τὴν ἀρχὴν τὴν ἡμετέραν. Τίς γὰρ ἂν τοιαύτης καταστά-
σεως ἐπιθυμήσειεν, ἐν ᾗ καταποντισταὶ μὲν τὴν θάλατταν
κατέχουσιν, πελτασταὶ δὲ τὰς πόλεις καταλαμβάνουσιν,
Ισκράτης. Areopagiticus (orat. 7) (0010: 018)“Isocrate. Discours, vol. 3”,
EMathieu, G.Paris: Les Belles Lettres, 1942, Repr. 1966.Section 41, line 4
εἶναι τῆς ἀρετῆς, ἀλλ' ἐκ τῶν καθ' ἑκάστην τὴν ἡμέραν
ἐπιτηδευμάτων· τοὺς γὰρ πολλοὺς ὁμοίους τοῖς ἤθεσιν
ἀποβαίνειν, ἐν οἷς ἂν ἕκαστοι παιδευθῶσιν. Ἐπεὶ τά γε
πλήθη καὶ τὰς ἀκριβείας τῶν νόμων σημεῖον εἶναι τοῦ
κακῶς οἰκεῖσθαι τὴν πόλιν ταύτην· ἐμφράγματα γὰρ
αὐτοὺς ποιουμένους τῶν ἁμαρτημάτων πολλοὺς τίθεσθαι
73
τοὺς νόμους ἀναγκάζεσθαι.
Δεῖν δὲ τοὺς ὀρθῶς
πολιτευομένους οὐ τὰς στοὰς ἐμπιπλάναι γραμμάτων,
ἀλλ' ἐν ταῖς ψυχαῖς ἔχειν τὸ δίκαιον· οὐ γὰρ τοῖς
ψηφίσμασιν, ἀλλὰ τοῖς ἤθεσιν καλῶς οἰκεῖσθαι τὰς πόλεις,
καὶ τοὺς μὲν κακῶς τεθραμμένους καὶ τοὺς ἀκριβῶς τῶν
νόμων ἀναγεγραμμένους τολμήσειν παραβαίνειν, τοὺς δὲ
καλῶς πεπαιδευμένους καὶ τοῖς ἁπλῶς κειμένοις ἐθελήσειν
ἐμμένειν.
Ισκράτης. Areopagiticus (orat. 7) Section 67, line 3
οὐ μνημονεύει τῶν ἡλικιωτῶν τῶν ἐμῶν, τὴν μὲν δημοκρα-
τίαν οὕτω κοσμήσασαν τὴν πόλιν καὶ τοῖς ἱεροῖς καὶ τοῖς
ὁσίοις ὥστ' ἔτι καὶ νῦν τοὺς ἀφικνουμένους νομίζειν αὐτὴν
ἀξίαν εἶναι μὴ μόνον τῶν Ἑλλήνων ἄρχειν, ἀλλὰ καὶ τῶν
ἄλλων ἁπάντων, τοὺς δὲ τριάκοντα τῶν μὲν ἀμελήσαντας,
τὰ δὲ συλήσαντας, τοὺς δὲ νεωσοίκους ἐπὶ καθαιρέσει
τριῶν ταλάντων ἀποδομένους, εἰς οὓς ἡ πόλις ἀνήλωσεν
οὐκ ἐλάττω χιλίων ταλάντων;
Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὴν
πραότητα δικαίως ἄν τις ἐπαινέσειεν τὴν ἐκείνων μᾶλλον ἢ
τὴν τῆς δημοκρατίας. Οἱ μὲν γὰρ ψηφίσματι παραλαβόντες
τὴν πόλιν πεντακοσίους μὲν καὶ χιλίους τῶν πολιτῶν
ἀκρίτους ἀπέκτειναν, εἰς δὲ τὸν Πειραιᾶ φυγεῖν πλείους ἢ
πεντακισχιλίους ἠνάγκασαν· οἱ δὲ κρατήσαντες καὶ μεθ'
ὅπλων κατιόντες, αὐτοὺς τοὺς αἰτιωτάτους τῶν κακῶν
ἀνελόντες, οὕτω τὰ πρὸς τοὺς ἄλλους καλῶς καὶ νομίμως
διῴκησαν ὥστε μηδὲν ἔλαττον ἔχειν τοὺς ἐκβαλόντας τῶν
κατελθόντων.
Δημοσθένης. Orat., Olynthiaca 3 (0014: 003)“Demosthenis orationes, vol. 1”,
EButcher, S.H.
Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr. 1966.Section 14, line 4
πᾶσαν ἔβλαπτε τὴν πόλιν, τοῖς τότε θεῖσιν ὑπάρχειν, τὴν
δ' ἀπέχθειαν, δι' ἧς ἂν ἅπαντες ἄμεινον πράξαιμεν, τῷ νῦν
τὰ βέλτιστ' εἰπόντι ζημίαν γενέσθαι. πρὶν δὲ ταῦτ' εὐτρε-
πίσαι, μηδαμῶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, μηδέν' ἀξιοῦτε τηλι-
κοῦτον εἶναι παρ' ὑμῖν ὥστε τοὺς νόμους τούτους παραβάντα
μὴ δοῦναι δίκην, μηδ' οὕτως ἀνόητον ὥστ' εἰς προῦπτον
κακὸν αὑτὸν ἐμβαλεῖν.
Οὐ μὴν οὐδ' ἐκεῖνό γ' ὑμᾶς ἀγνοεῖν δεῖ, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, ὅτι ψήφισμ' οὐδενὸς ἄξιόν ἐστιν, ἂν μὴ προσγένηται
τὸ ποιεῖν ἐθέλειν τά γε δόξαντα προθύμως [ὑμᾶς]. εἰ γὰρ
αὐτάρκη τὰ ψηφίσματ' ἦν ἢ ὑμᾶς ἀναγκάζειν ἃ προσήκει
πράττειν ἢ περὶ ὧν γραφείη διαπράξασθαι, οὔτ' ἂν ὑμεῖς
74
πολλὰ ψηφιζόμενοι μικρά, μᾶλλον δ' οὐδὲν ἐπράττετε τού-
των, οὔτε Φίλιππος τοσοῦτον ὑβρίκει χρόνον· πάλαι γὰρ
ἂν εἵνεκά γε ψηφισμάτων ἐδεδώκει δίκην. ἀλλ' οὐχ οὕτω
ταῦτ' ἔχει· τὸ γὰρ πράττειν τοῦ λέγειν καὶ χειροτονεῖν
ὕστερον ὂν τῇ τάξει, πρότερον τῇ δυνάμει καὶ κρεῖττόν
ἐστιν. τοῦτ' οὖν δεῖ προσεῖναι, τὰ δ' ἄλλ' ὑπάρχει· καὶ
γὰρ εἰπεῖν τὰ δέοντα παρ' ὑμῖν εἰσιν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
δυνάμενοι, καὶ γνῶναι πάντων ὑμεῖς ὀξύτατοι τὰ ῥηθέντα,
καὶ πρᾶξαι δὲ δυνήσεσθε νῦν, ἐὰν ὀρθῶς ποιῆτε.
Δημοσθένης. Orat., Olynthiaca 3 Section 15, line 1
κοῦτον εἶναι παρ' ὑμῖν ὥστε τοὺς νόμους τούτους παραβάντα
μὴ δοῦναι δίκην, μηδ' οὕτως ἀνόητον ὥστ' εἰς προῦπτον
κακὸν αὑτὸν ἐμβαλεῖν.
Οὐ μὴν οὐδ' ἐκεῖνό γ' ὑμᾶς ἀγνοεῖν δεῖ, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, ὅτι ψήφισμ' οὐδενὸς ἄξιόν ἐστιν, ἂν μὴ προσγένηται
τὸ ποιεῖν ἐθέλειν τά γε δόξαντα προθύμως [ὑμᾶς]. εἰ γὰρ
αὐτάρκη τὰ ψηφίσματ' ἦν ἢ ὑμᾶς ἀναγκάζειν ἃ προσήκει
πράττειν ἢ περὶ ὧν γραφείη διαπράξασθαι, οὔτ' ἂν ὑμεῖς
πολλὰ ψηφιζόμενοι μικρά, μᾶλλον δ' οὐδὲν ἐπράττετε τού-
των, οὔτε Φίλιππος τοσοῦτον ὑβρίκει χρόνον· πάλαι γὰρ
ἂν εἵνεκά γε ψηφισμάτων ἐδεδώκει δίκην. ἀλλ' οὐχ οὕτω
ταῦτ' ἔχει· τὸ γὰρ πράττειν τοῦ λέγειν καὶ χειροτονεῖν
ὕστερον ὂν τῇ τάξει, πρότερον τῇ δυνάμει καὶ κρεῖττόν
ἐστιν. τοῦτ' οὖν δεῖ προσεῖναι, τὰ δ' ἄλλ' ὑπάρχει· καὶ
γὰρ εἰπεῖν τὰ δέοντα παρ' ὑμῖν εἰσιν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
δυνάμενοι, καὶ γνῶναι πάντων ὑμεῖς ὀξύτατοι τὰ ῥηθέντα,
καὶ πρᾶξαι δὲ δυνήσεσθε νῦν, ἐὰν ὀρθῶς ποιῆτε. τίνα γὰρ
χρόνον ἢ τίνα καιρόν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῦ παρόντος
βελτίω ζητεῖτε; ἢ πόθ' ἃ δεῖ πράξετ', εἰ μὴ νῦν; οὐχ
ἅπαντα μὲν ἡμῶν προείληφε τὰ χωρί' ἅνθρωπος, εἰ δὲ καὶ
ταύτης κύριος τῆς χώρας γενήσεται, πάντων αἴσχιστα
Δημοσθένης. Orat., Philippica 1 (0014: 004)“Demosthenis orationes, vol. 1”,
EButcher, S.H.Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr. 1966.Section 20, line 6
προχειρίσασθαι δεῖν ὑμᾶς, ἣ συνεχῶς πολεμήσει καὶ κακῶς
ἐκεῖνον ποιήσει. μή μοι μυρίους μηδὲ δισμυρίους ξένους,
μηδὲ τὰς ἐπιστολιμαίους ταύτας δυνάμεις, ἀλλ' ἣ τῆς πόλεως
ἔσται, κἂν ὑμεῖς ἕνα κἂν πλείους κἂν τὸν δεῖνα κἂν ὁντινοῦν
χειροτονήσητε στρατηγόν, τούτῳ πείσεται καὶ ἀκολουθήσει.
καὶ τροφὴν ταύτῃ πορίσαι κελεύω. ἔσται δ' αὕτη τίς ἡ
δύναμις καὶ πόση, καὶ πόθεν τὴν τροφὴν ἕξει, καὶ πῶς
ταῦτ' ἐθελήσει ποιεῖν; ἐγὼ φράσω, καθ' ἕκαστον τούτων
διεξιὼν χωρίς. ξένους μὲν λέγω – καὶ ὅπως μὴ ποιήσεθ' ὃ
πολλάκις ὑμᾶς ἔβλαψεν· πάντ' ἐλάττω νομίζοντες εἶναι τοῦ
δέοντος, καὶ τὰ μέγιστ' ἐν τοῖς ψηφίσμασιν αἱρούμενοι, ἐπὶ
75
τῷ πράττειν οὐδὲ τὰ μικρὰ ποιεῖτε· ἀλλὰ τὰ μικρὰ ποιήσαν-
τες καὶ πορίσαντες τούτοις προστίθετε, ἂν ἐλάττω φαίνηται.
λέγω δὴ τοὺς πάντας στρατιώτας δισχιλίους, τούτων δ' Ἀθη-
ναίους φημὶ δεῖν εἶναι πεντακοσίους, ἐξ ἧς ἄν τινος ὑμῖν
ἡλικίας καλῶς ἔχειν δοκῇ, χρόνον τακτὸν στρατευομένους,
μὴ μακρὸν τοῦτον, ἀλλ' ὅσον ἂν δοκῇ καλῶς ἔχειν, ἐκ
διαδοχῆς ἀλλήλοις· τοὺς δ' ἄλλους ξένους εἶναι κελεύω.
καὶ μετὰ τούτων ἱππέας διακοσίους, καὶ τούτων πεντήκοντ'
Ἀθηναίους τοὐλάχιστον, ὥσπερ τοὺς πεζούς, τὸν αὐτὸν
τρόπον στρατευομένους· καὶ ἱππαγωγοὺς τούτοις. εἶεν·
Δημοσθένης. Orat., Philippica 1 Section 30, line 3
ΠΟΡΟΥ ΑΠΟΔΕΙΞΙΣ.
Ἃ μὲν ἡμεῖς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, δεδυνήμεθ' εὑρεῖν ταῦτ'
ἐστίν· ἐπειδὰν δ' ἐπιχειροτονῆτε τὰς γνώμας, ἂν ὑμῖν
ἀρέσκῃ, χειροτονήσετε, ἵνα μὴ μόνον ἐν τοῖς ψηφίσμασι
καὶ ταῖς ἐπιστολαῖς πολεμῆτε Φιλίππῳ, ἀλλὰ καὶ τοῖς
ἔργοις.
Δοκεῖτε δέ μοι πολὺ βέλτιον ἂν περὶ τοῦ πολέμου καὶ
ὅλης τῆς παρασκευῆς βουλεύσασθαι, εἰ τὸν τόπον, ὦ ἄνδρες
Ἀθηναῖοι, τῆς χώρας, πρὸς ἣν πολεμεῖτε, ἐνθυμηθείητε, καὶ
λογίσαισθ' ὅτι τοῖς πνεύμασιν καὶ ταῖς ὥραις τοῦ ἔτους τὰ
πολλὰ προλαμβάνων διαπράττεται Φίλιππος, καὶ φυλάξας
τοὺς ἐτησίας ἢ τὸν χειμῶν' ἐπιχειρεῖ, ἡνίκ' ἂν ἡμεῖς μὴ
δυναίμεθ' ἐκεῖσ' ἀφικέσθαι. δεῖ τοίνυν ταῦτ' ἐνθυμουμένους
μὴ βοηθείαις πολεμεῖν (ὑστεριοῦμεν γὰρ ἁπάντων),
Δημοσθένης. Orat., Philippica 1 Section 45, line 4
ἐλπίδας ἂν ἀποστείλητε, πάντ' ἔχειν οἴεσθε καλῶς; οὐκ
ἐμβησόμεθα; οὐκ ἔξιμεν αὐτοὶ μέρει γέ τινι στρατιωτῶν
οἰκείων νῦν, εἰ καὶ μὴ πρότερον; οὐκ ἐπὶ τὴν ἐκείνου πλευ-
σόμεθα; ποῖ οὖν προσορμιούμεθ'; ἤρετό τις. εὑρήσει τὰ
σαθρά, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τῶν ἐκείνου πραγμάτων αὐτὸς
ὁ πόλεμος, ἂν ἐπιχειρῶμεν· ἂν μέντοι καθώμεθ' οἴκοι, λοι-
δορουμένων ἀκούοντες καὶ αἰτιωμένων ἀλλήλους τῶν λεγόν-
των, οὐδέποτ' οὐδὲν ἡμῖν μὴ γένηται τῶν δεόντων. ὅποι
μὲν γὰρ ἄν, οἶμαι, μέρος τι τῆς πόλεως συναποσταλῇ, κἂν
μὴ πᾶσα, καὶ τὸ τῶν θεῶν εὐμενὲς καὶ τὸ τῆς τύχης συνα-
γωνίζεται· ὅποι δ' ἂν στρατηγὸν καὶ ψήφισμα κενὸν καὶ
τὰς ἀπὸ τοῦ βήματος ἐλπίδας ἐκπέμψητε, οὐδὲν ὑμῖν τῶν
δεόντων γίγνεται, ἀλλ' οἱ μὲν ἐχθροὶ καταγελῶσιν, οἱ δὲ
σύμμαχοι τεθνᾶσι τῷ δέει τοὺς τοιούτους ἀποστόλους. οὐ
γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστιν ἕν' ἄνδρα δυνηθῆναί ποτε ταῦθ' ὑμῖν
76
πρᾶξαι πάνθ' ὅσα βούλεσθε· ὑποσχέσθαι μέντοι καὶ φῆσαι
καὶ τὸν δεῖν' αἰτιάσασθαι καὶ τὸν δεῖν' ἔστι, τὰ δὲ πράγματ'
ἐκ τούτων ἀπόλωλεν· ὅταν γὰρ ἡγῆται μὲν ὁ στρατηγὸς
ἀθλίων ἀπομίσθων ξένων, οἱ δ' ὑπὲρ ὧν ἂν ἐκεῖνος πράξῃ
πρὸς ὑμᾶς ψευδόμενοι ῥᾳδίως ἐνθάδ' ὦσιν, ὑμεῖς δ' ἐξ ὧν
ἂν ἀκούσηθ' ὅ τι ἂν τύχητε ψηφίζησθε, τί καὶ χρὴ προς
Δημοσθένης. Orat., Περί Αλοννήσου. (0014: 007)“Demosthenis orationes, vol. 1”,
EButcher, S.H.Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr. 1966.Section 19, line 4
λαμβάνειν, τὰ οἴκοι πωλοῦντες.
Περὶ δὲ τῆς ἐπανορθώσεως τῆς εἰρήνης, ἣν ἔδοσαν ἡμῖν
οἱ πρέσβεις οἱ παρ' ἐκείνου πεμφθέντες ἐπανορθώσασθαι,
ὅτι ἐπηνωρθωσάμεθα, ὃ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμολογεῖται
δίκαιον εἶναι, ἑκατέρους ἔχειν τὰ ἑαυτῶν, ἀμφισβητεῖ μὴ
δεδωκέναι μηδὲ τοὺς πρέσβεις ταῦτ' εἰρηκέναι πρὸς ὑμᾶς,
οὐδὲν ἀλλ' ἢ πεπεισμένος ὑπὸ τούτων, οἷς χρῆται φίλοις,
ὡς ὑμεῖς οὐ μνημονεύετε τὰ ἐν τῷ δήμῳ εἰρημένα. μόνον
δὲ τοῦτο οὐχ οἷόν τε ὑμῖν ἐστιν ἀμνημονῆσαι· ἐν γὰρ τῇ
αὐτῇ ἐκκλησίᾳ καὶ οἱ πρέσβεις ὑμῖν οἱ παρ' ἐκείνου ἥκοντες
διελέγοντο καὶ τὸ ψήφισμα ἐγράφη. ὥστ' οὐχ οἷόν τε, παρα-
χρῆμα τῶν λόγων εἰρημένων καὶ εὐθὺς τοῦ ψηφίσματος
ἐπαναγιγνωσκομένου, τὴν καταψευδομένην γνώμην τῶν πρέ-
σβεων, ταύτην ὑμᾶς χειροτονῆσαι· ὥστε τοῦτο μὲν οὐ κατ'
ἐμοῦ, ἀλλὰ καθ' ὑμῶν ἐπέσταλκεν, ὡς ὑμεῖς περὶ ὧν οὐκ
ἠκούσατε, περὶ τούτων ἀποκρινάμενοι τὴν γνώμην ἀπεστεί-
λατε. καὶ οἱ μὲν πρέσβεις αὐτοί, ὧν κατεψεύδετο τὸ ψή-
φισμα, ὅτ' ἀπεκρίνεσθε αὐτοῖς ἀναγιγνώσκοντες καὶ ἐπὶ
ξένια αὐτοὺς ἐκαλεῖτε, οὐκ ἐτόλμησαν παρελθεῖν, οὐδ' εἰπεῖν
ὅτι ‘καταψεύδεσθε ἡμῶν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ φατὲ ἡμᾶς
εἰρηκέναι ἃ οὐκ εἰρήκαμεν,’ ἀλλὰ σιωπῇ ἀπιόντες ᾤχοντο.
Δημοσθένης. Orat., Περί Αλοννήσου. Section 19, line 5
Περὶ δὲ τῆς ἐπανορθώσεως τῆς εἰρήνης, ἣν ἔδοσαν ἡμῖν
οἱ πρέσβεις οἱ παρ' ἐκείνου πεμφθέντες ἐπανορθώσασθαι,
ὅτι ἐπηνωρθωσάμεθα, ὃ παρὰ πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμολογεῖται
δίκαιον εἶναι, ἑκατέρους ἔχειν τὰ ἑαυτῶν, ἀμφισβητεῖ μὴ
δεδωκέναι μηδὲ τοὺς πρέσβεις ταῦτ' εἰρηκέναι πρὸς ὑμᾶς,
οὐδὲν ἀλλ' ἢ πεπεισμένος ὑπὸ τούτων, οἷς χρῆται φίλοις,
ὡς ὑμεῖς οὐ μνημονεύετε τὰ ἐν τῷ δήμῳ εἰρημένα. μόνον
δὲ τοῦτο οὐχ οἷόν τε ὑμῖν ἐστιν ἀμνημονῆσαι· ἐν γὰρ τῇ
αὐτῇ ἐκκλησίᾳ καὶ οἱ πρέσβεις ὑμῖν οἱ παρ' ἐκείνου ἥκοντες
διελέγοντο καὶ τὸ ψήφισμα ἐγράφη. ὥστ' οὐχ οἷόν τε, παρα-
χρῆμα τῶν λόγων εἰρημένων καὶ εὐθὺς τοῦ ψηφίσματος
ἐπαναγιγνωσκομένου, τὴν καταψευδομένην γνώμην τῶν πρέ-
σβεων, ταύτην ὑμᾶς χειροτονῆσαι· ὥστε τοῦτο μὲν οὐ κατ'
77
ἐμοῦ, ἀλλὰ καθ' ὑμῶν ἐπέσταλκεν, ὡς ὑμεῖς περὶ ὧν οὐκ
ἠκούσατε, περὶ τούτων ἀποκρινάμενοι τὴν γνώμην ἀπεστεί-
λατε. καὶ οἱ μὲν πρέσβεις αὐτοί, ὧν κατεψεύδετο τὸ ψή-
φισμα, ὅτ' ἀπεκρίνεσθε αὐτοῖς ἀναγιγνώσκοντες καὶ ἐπὶ
ξένια αὐτοὺς ἐκαλεῖτε, οὐκ ἐτόλμησαν παρελθεῖν, οὐδ' εἰπεῖν
ὅτι ‘καταψεύδεσθε ἡμῶν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ φατὲ ἡμᾶς
εἰρηκέναι ἃ οὐκ εἰρήκαμεν,’ ἀλλὰ σιωπῇ ἀπιόντες ᾤχοντο.
βούλομαι δ' ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι (καὶ γὰρ ηὐδοκίμησεν
Δημοσθένης. Orat., Περί Αλοννήσου. Section 20, line 2
ὡς ὑμεῖς οὐ μνημονεύετε τὰ ἐν τῷ δήμῳ εἰρημένα. μόνον
δὲ τοῦτο οὐχ οἷόν τε ὑμῖν ἐστιν ἀμνημονῆσαι· ἐν γὰρ τῇ
αὐτῇ ἐκκλησίᾳ καὶ οἱ πρέσβεις ὑμῖν οἱ παρ' ἐκείνου ἥκοντες
διελέγοντο καὶ τὸ ψήφισμα ἐγράφη. ὥστ' οὐχ οἷόν τε, παρα-
χρῆμα τῶν λόγων εἰρημένων καὶ εὐθὺς τοῦ ψηφίσματος
ἐπαναγιγνωσκομένου, τὴν καταψευδομένην γνώμην τῶν πρέ-
σβεων, ταύτην ὑμᾶς χειροτονῆσαι· ὥστε τοῦτο μὲν οὐ κατ'
ἐμοῦ, ἀλλὰ καθ' ὑμῶν ἐπέσταλκεν, ὡς ὑμεῖς περὶ ὧν οὐκ
ἠκούσατε, περὶ τούτων ἀποκρινάμενοι τὴν γνώμην ἀπεστεί-
λατε. καὶ οἱ μὲν πρέσβεις αὐτοί, ὧν κατεψεύδετο τὸ ψή-
φισμα, ὅτ' ἀπεκρίνεσθε αὐτοῖς ἀναγιγνώσκοντες καὶ ἐπὶ
ξένια αὐτοὺς ἐκαλεῖτε, οὐκ ἐτόλμησαν παρελθεῖν, οὐδ' εἰπεῖν
ὅτι ‘καταψεύδεσθε ἡμῶν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ φατὲ ἡμᾶς
εἰρηκέναι ἃ οὐκ εἰρήκαμεν,’ ἀλλὰ σιωπῇ ἀπιόντες ᾤχοντο.
βούλομαι δ' ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι (καὶ γὰρ ηὐδοκίμησεν
ὁ Πύθων παρ' ὑμῖν ἐν τῇ δημηγορίᾳ, ὁ τότε πρεσβεύων),
αὐτοὺς τοὺς λόγους οὓς ἔλεγεν ὑπομνῆσαι· οἶδα γὰρ ὅτι
μέμνησθε. παραπλήσιοι δ' ἦσαν οἷς καὶ νῦν ἐπέσταλκε
Φίλιππος· ἐγκαλῶν γὰρ ἡμῖν τοῖς διαβάλλουσι τὸν Φίλιπ-
πον, καὶ ὑμῖν ἐμέμφετο ὅτι ὡρμηκότος αὐτοῦ εὖ ποιεῖν ὑμᾶς
καὶ προῃρημένου μάλιστα τῶν Ἑλλήνων φίλους κεκτῆσθαι
Δημοσθένης. Orat., Περί Αλοννήσου. Section 24, line 1
ἅπαντα Φίλιππον ποιήσοντα ὅσ' ἂν ὑμεῖς ψηφίσησθε. ἂν
δὲ διαβάλλωσι μέν, αὐτοὶ δὲ μηδὲν γράφωσι δι' οὗ ἡ μὲν
εἰρήνη ἔσται, παύσεται δ' ἀπιστούμενος ὁ Φίλιππος, μὴ
προσέχειν τὸν νοῦν τοῖς τοιούτοις ἀνθρώποις. καὶ τούτους
τοὺς λόγους ὑμεῖς ἀκούοντες ἀπεδέχεσθε, καὶ δίκαια ἔφατε
τὸν Πύθωνα λέγειν· καὶ ἦν δίκαια. ἔλεγε δὲ τούτους τοὺς
λόγους, οὐχ ὅπως λυθείη ἐκ τῆς εἰρήνης ἃ ἦν ἐκείνῳ συμ-
φέροντα καὶ ὧν πολλὰ χρήματα ἀνηλώκει ὥστε γενέσθαι,
ἀλλ' ὑπὸ τῶν ἐνθάδε διδασκάλων προδεδιδαγμένος, οἳ οὐκ
ᾤοντο εἶναι τὸν γράψοντα ἐναντία τῷ Φιλοκράτους ψηφί-
σματι, τῷ ἀπολλύντι Ἀμφίπολιν. ἐγὼ δ', ὦ ἄνδρες Ἀθη-
78
ναῖοι, παράνομον μὲν οὐδὲν ἐτόλμησα γράψαι, τῷ δὲ
Φιλοκράτους ψηφίσματι οὐκ ἦν παράνομον τἀναντία γράφειν,
ὡς ἐγὼ ἐπιδείξω· τὸ γὰρ ψήφισμα τὸ Φιλοκράτους, καθ' ὃ
ὑμεῖς ἀπώλλυτε Ἀμφίπολιν, ἐναντίον ἦν τοῖς προτέροις
ψηφίσμασι, καθ' ἃ ὑμεῖς ἐκτήσασθε ταύτην τὴν χώραν.
τοῦτο μὲν οὖν παράνομον ἦν τὸ ψήφισμα, τὸ τοῦ Φιλοκράτους, καὶ οὐχ οἷόν τ' ἦν τὸν
τὰ ἔννομα γράφοντα ταὐτὰ τῷ παρανόμῳ ψηφίσματι γράφειν. ἐκείνοις δὲ τοῖς
προτέροις ψηφίσμασι, τοῖς οὖσιν ἐννόμοις καὶ σῴζουσι τὴν ὑμετέραν χώραν, ταὐτὰ
γράφων ἔννομά τ' ἔγραψα καὶ ἐξήλεγχον τὸν
Δημοσθένης. Orat., Περί Αλοννήσου. Section 26, line 4
τοῦτο μὲν οὖν παράνομον ἦν τὸ ψήφισμα, τὸ τοῦ Φιλοκρά-
τους, καὶ οὐχ οἷόν τ' ἦν τὸν τὰ ἔννομα γράφοντα ταὐτὰ τῷ
παρανόμῳ ψηφίσματι γράφειν. ἐκείνοις δὲ τοῖς προτέροις
ψηφίσμασι, τοῖς οὖσιν ἐννόμοις καὶ σῴζουσι τὴν ὑμετέραν
χώραν, ταὐτὰ γράφων ἔννομά τ' ἔγραψα καὶ ἐξήλεγχον τὸν
Φίλιππον, ὅτι ἐξηπάτα ὑμᾶς καὶ οὐκ ἐπανορθώσασθαι ἐβού-
λετο τὴν εἰρήνην, ἀλλὰ τοὺς ὑπὲρ ὑμῶν λέγοντας ἀπίστους
καταστῆσαι. καὶ ὅτι μὲν δοὺς τὴν ἐπανόρθωσιν νῦν ἔξαρνός
ἐστιν, ἅπαντες ἴστε. φησὶ δ' Ἀμφίπολιν ἑαυτοῦ εἶναι·
ὑμᾶς γὰρ ψηφίσασθαι ἐκείνου εἶναι, ὅτ' ἐψηφίζεσθε ἔχειν
αὐτὸν ἃ εἶχεν. ὑμεῖς δὲ τὸ μὲν ψήφισμα τοῦτ' ἐψηφίσασθε,
οὐ μέντοι γ' ἐκείνου εἶναι Ἀμφίπολιν· ἔστι γὰρ ἔχειν καὶ
τἀλλότρια, καὶ οὐχ ἅπαντες οἱ ἔχοντες τὰ αὑτῶν ἔχουσιν,
ἀλλὰ πολλοὶ καὶ ἀλλότρια κέκτηνται· ὥστε τοῦτό γε τὸ
σοφὸν αὐτῷ ἠλίθιόν ἐστιν. καὶ τοῦ μὲν Φιλοκράτους ψηφί-
σματος μέμνηται, τῆς δ' ἐπιστολῆς, ἣν πρὸς ὑμᾶς ἔπεμψεν
ὅτ' Ἀμφίπολιν ἐπολιόρκει, ἐπιλέλησται, ἐν ᾗ ὡμολόγει τὴν
Ἀμφίπολιν ὑμετέραν εἶναι· ἔφη γὰρ ἐκπολιορκήσας ὑμῖν
ἀποδώσειν, ὡς οὖσαν ὑμετέραν καὶ οὐ τῶν ἐχόντων. κἀκεῖ-
νοι μέν, ὡς ἔοικεν, οἱ πρότερον ἐν Ἀμφιπόλει οἰκοῦντες πρὶν
Δημοσθένης. Orat., Περί Αλοννήσου. Section 42, line 5
ὑμῶν ἴσασιν, ὡς ἑαυτοῦ οὖσαν τὴν μὲν αὐτὸς καρποῦται,
τὴν δ' ἄλλοις δωρειὰν δέδωκε, καὶ ἅπαντα τὰ κτήματα τὰ
ὑμέτερα ὑφ' αὑτῷ ποιεῖται. καὶ οὐ μόνον τὴν ἔξω Ἀγορᾶς
χώραν σφετερίζεται, ἀλλὰ καὶ πρὸς Καρδιανούς, οἳ οἰκοῦσιν
εἴσω Ἀγορᾶς, ἐπιστέλλει ἐν τῇ νῦν ἐπιστολῇ ὡς δεῖ ὑμᾶς
διαδικάζεσθαι – πρὸς Καρδιανοὺς τοὺς κατοικοῦντας ἐν τῇ
ὑμετέρᾳ – εἴ τι πρὸς αὐτοὺς διαφέρεσθε. διαφέρονται δὲ
πρὸς ὑμᾶς, σκέψασθε εἰ περὶ μικροῦ. ἑαυτῶν φασι τὴν
χώραν οὖσαν οἰκεῖν καὶ οὐχ ὑμετέραν, καὶ τὰ μὲν ὑμέτερα
εἶναι ἐγκτήματα ὡς ἐν ἀλλοτρίᾳ, τὰ δὲ ἑαυτῶν κτήμαθ' ὡς ἐν οἰκείᾳ, καὶ ταῦθ'
ὑμέτερον πολίτην γράψαι ἐν ψηφίσματι, Κάλλιππον Παιανιέα. καὶ τοῦτό γ' ἀληθῆ
79
λέγουσιν· ἔγραψε γάρ, καὶ ἐμοῦ γ' αὐτὸν γραψαμένου παρανόμων γραφὴν ὑμεῖς
ἀπεψηφίσασθε· τοιγάρτοι ἀμφισβητήσιμον ὑμῖν τὴν χώραν
κατεσκεύακεν. ὁπότε δὲ περὶ τούτου τολμήσετε πρὸς Καρ-
διανοὺς διαδικάζεσθαι, εἴθ' ὑμετέρα ἐστὶν εἴτ' ἐκείνων ἡ
χώρα, διὰ τί οὐ καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους Χερρονησίτας τὸ αὐτὸ
δίκαιον ἔσται; καὶ οὕτως ὑβριστικῶς ὑμῖν κέχρηται ὥστε
φησίν, ἂν μὴ θέλωσι διαδικάζεσθαι οἱ Καρδιανοί, αὐτὸς
ἀναγκάσειν, ὡς ὑμῶν γ' οὐκ ἂν δυναμένων οὐδὲν ἀναγκάσαι
Καρδιανοὺς ὑμῖν ποιῆσαι· ἐπειδὴ δ' ὑμεῖς οὐ δύνασθε, αὐτός
Δημοσθένης. Orat., De Chersoneso (0014: 008)“Demosthenis orationes, vol. 1”,
EButcher, S.H.Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr. 1966.Section 6, line 4
τινὸς ἤκουσ' εἰπόντος ἐν τῇ βουλῇ, ὡς ἄρα δεῖ τὸν συμβου-
λεύοντα ἢ πολεμεῖν ἁπλῶς ἢ τὴν εἰρήνην ἄγειν συμβουλεύειν.
ἔστι δέ,εἰ μὲν ἡσυχίαν Φίλιππος ἄγει καὶ μήτε τῶν
ἡμετέρων ἔχει παρὰ τὴν εἰρήνην μηδὲν μήτε συσκευάζεται
πάντας ἀνθρώπους ἐφ' ἡμᾶς, οὐκέτι δεῖ λέγειν, ἀλλ' ἁπλῶς
εἰρήνην ἀκτέον, καὶ τά γ' ἀφ' ὑμῶν ἕτοιμ' ὑπάρχονθ' ὁρῶ·
εἰ δ' ἃ μὲν ὠμόσαμεν καὶ ἐφ' οἷς τὴν εἰρήνην ἐποιησάμεθα,
ἔστιν ἰδεῖν καὶ γεγραμμένα κεῖται, φαίνεται δ' ἀπ' ἀρχῆς ὁ
Φίλιππος, πρὶν Διοπείθην ἐκπλεῦσαι καὶ τοὺς κληρούχους,
οὓς νῦν αἰτιῶνται πεποιηκέναι τὸν πόλεμον, πολλὰ μὲν τῶν
ἡμετέρων ἀδίκως εἰληφώς, ὑπὲρ ὧν ψηφίσμαθ' ὑμέτερ' ἐγκα-
λοῦντα κύρια ταυτί, πάντα δὲ τὸν χρόνον συνεχῶς τὰ τῶν
ἄλλων Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων λαμβάνων καὶ ἐφ' ἡμᾶς
συσκευαζόμενος, τί τοῦτο λέγουσιν, ὡς πολεμεῖν ἢ ἄγειν
εἰρήνην δεῖ; οὐ γὰρ αἵρεσίς ἐστιν ἡμῖν τοῦ πράγματος, ἀλλ'
ὑπολείπεται τὸ δικαιότατον καὶ ἀναγκαιότατον τῶν ἔργων, ὃ
ὑπερβαίνουσιν ἑκόντες οὗτοι. τί οὖν ἐστι τοῦτο; ἀμύνεσθαι
τὸν πρότερον πολεμοῦνθ' ἡμῖν. πλὴν εἰ τοῦτο λέγουσι νὴ
Δί', ὡς, ἂν ἀπέχηται τῆς Ἀττικῆς καὶ τοῦ Πειραιῶς
Δημοσθένης. Orat., De Chersoneso Section 29, line 5
τῆς πατρίδος κήδεσθαι. καὶ τό γ' εἰς τὸν Ἑλλήσποντον
εἰσπέμπειν ἕτερον στρατηγὸν τοῦτ' ἐστίν. εἰ γὰρ δεινὰ
ποιεῖ Διοπείθης καὶ κατάγει τὰ πλοῖα, μικρόν, ὦ ἄνδρες
Ἀθηναῖοι, μικρὸν πινάκιον ταῦτα πάντα κωλῦσαι δύναιτ' ἄν,
καὶ λέγουσιν οἱ νόμοι, ταῦτα τοὺς ἀδικοῦντας εἰσαγγέλλειν,
οὐ μὰ Δί' οὐ δαπάναις καὶ τριήρεσιν τοσαύταις ἡμᾶς αὐτοὺς
φυλάττειν, ἐπεὶ τοῦτό γ' ἐστὶν ὑπερβολὴ μανίας· ἀλλ' ἐπὶ
μὲν τοὺς ἐχθρούς, οὓς οὐκ ἔστι λαβεῖν ὑπὸ τοῖς νόμοις, καὶ
στρατιώτας τρέφειν καὶ τριήρεις ἐκπέμπειν καὶ χρήματ'
εἰσφέρειν δεῖ καὶ ἀναγκαῖόν ἐστιν, ἐπὶ δ' ἡμᾶς αὐτοὺς
ψήφισμα, εἰσαγγελία, πάραλος ταῦτ' ἔστιν. ταῦτ' ἦν εὖ
φρονούντων ἀνθρώπων, ἐπηρεαζόντων δὲ καὶ διαφθειρόντων
80
τὰ πράγμαθ' ἃ νῦν οὗτοι ποιοῦσιν. καὶ τὸ μὲν τούτων τινὰς
εἶναι τοιούτους, δεινὸν ὂν οὐ δεινόν ἐστιν· ἀλλ' ὑμεῖς οἱ
καθήμενοι οὕτως ἤδη διάκεισθε, ὥστ', ἂν μέν τις εἴπῃ
παρελθὼν ὅτι Διοπείθης ἐστὶ τῶν κακῶν πάντων αἴτιος, ἢ
Χάρης ἢ Ἀριστοφῶν ἢ ὃν ἂν τῶν πολιτῶν εἴπῃ τις, εὐθέως
φατὲ καὶ θορυβεῖθ' ὡς ὀρθῶς λέγει· ἂν δὲ παρελθὼν λέγῃ
τις τἀληθῆ, ὅτι ‘ληρεῖτ', Ἀθηναῖοι· πάντων τῶν κακῶν καὶ
τῶν πραγμάτων τούτων Φίλιππός ἐστ' αἴτιος· εἰ γὰρ ἐκεῖνος
ἦγεν ἡσυχίαν, οὐδὲν ἂν ἦν πρᾶγμα τῇ πόλει,’
Δημοσθένης. Orat., [Philippi] epistula (0014: 012)
“Demosthenis orationes, vol. 1”, EButcher, S.H.Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr.
1966.Section 5, line 5
κήρυκα καὶ πρέσβεις τοῖς ἄλλοις τε πᾶσιν ἀσεβὲς εἶναι
δοκεῖ καὶ μάλισθ' ὑμῖν· Μεγαρέων γοῦν Ἀνθεμόκριτον
ἀνελόντων εἰς τοῦτ' ἐλήλυθεν ὁ δῆμος ὥστε μυστηρίων μὲν
εἶργον αὐτούς, ὑπομνήματα δὲ τῆς ἀδικίας ἔστησαν ἀνδριάντα
πρὸ τῶν πυλῶν. καίτοι πῶς οὐ δεινόν, ἐφ' οἷς παθόντες
οὕτως ἐμισήσατε τοὺς δράσαντας, νῦν αὐτοὺς φαίνεσθαι
ποιοῦντας; Καλλίας τοίνυν ὁ παρ' ὑμῶν στρατηγὸς τὰς μὲν
πόλεις τὰς ἐν τῷ Παγασίτῃ κόλπῳ κατοικουμένας ἔλαβεν
ἁπάσας, ὑμῖν μὲν ἐνόρκους, ἐμοὶ δὲ συμμαχίδας οὔσας, τοὺς
δ' εἰς Μακεδονίαν πλέοντας ἐπώλει πάντας πολεμίους κρί-
νων· καὶ διὰ ταῦθ' ὑμεῖς ἐπῃνεῖτ' αὐτὸν ἐν τοῖς ψηφίσμασιν.
ὥστ' ἔγωγ' ἀπορῶ τί ποτ' ἔσται καινότερον, ἐὰν ὁμολογήσητέ
μοι πολεμεῖν· καὶ γὰρ ὅτε φανερῶς διεφερόμεθα, λῃστὰς
ἐξεπέμπετε καὶ τοὺς πλέοντας ὡς ἡμᾶς ἐπωλεῖτε, τοῖς ἐναν-
τίοις ἐβοηθεῖτε, τὴν χώραν μου κακῶς ἐποιεῖτε.
Χωρὶς τοίνυν εἰς τοῦτο παρανομίας ἀφῖχθε καὶ δυσμενείας
ὥστε καὶ πρὸς τὸν Πέρσην πρέσβεις ἀπεστάλκατε πείσοντας
αὐτὸν ἐμοὶ πολεμεῖν· ὃ μάλιστ' ἄν τις θαυμάσειεν. πρὸ
μὲν γὰρ τοῦ λαβεῖν αὐτὸν Αἴγυπτον καὶ Φοινίκην ἐψηφί-
σασθε, ἂν ἐκεῖνός τι νεωτερίζῃ, παρακαλεῖν ὁμοίως ἐμὲ καὶ
τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἅπαντας ἐπ' αὐτόν· νῦν δὲ τοσοῦτον
Δημοσθένης. Orat., [Philippi] epistula Section 8, line 1
αὐτὸν ἐμοὶ πολεμεῖν· ὃ μάλιστ' ἄν τις θαυμάσειεν. πρὸ
μὲν γὰρ τοῦ λαβεῖν αὐτὸν Αἴγυπτον καὶ Φοινίκην ἐψηφί-
σασθε, ἂν ἐκεῖνός τι νεωτερίζῃ, παρακαλεῖν ὁμοίως ἐμὲ καὶ
τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἅπαντας ἐπ' αὐτόν· νῦν δὲ τοσοῦτον
ὑμῖν περίεστι τοῦ πρὸς ἐμὲ μίσους ὥστε πρὸς ἐκεῖνον δια-
λέγεσθε περὶ τῆς ἐπιμαχίας. καίτοι τὸ παλαιὸν οἱ πατέρες
ὑμῶν, ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι, τοῖς Πεισιστρατίδαις ἐπετίμων
ὡς ἐπάγουσι τὸν Πέρσην ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας· ὑμεῖς δ' οὐκ
αἰσχύνεσθε ταῦτα ποιοῦντες ἃ διετελεῖτε τοῖς τυράννοις
ἐγκαλοῦντες.
81
Ἀλλὰ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ γράφετ' ἐν τοῖς ψηφίσμασιν
ἐμοὶ προστάττοντες Τήρην καὶ Κερσοβλέπτην ἐᾶν Θρᾴκης
ἄρχειν, ὡς ὄντας Ἀθηναίους. ἐγὼ δὲ τούτους οὔτε τῶν
περὶ τῆς εἰρήνης συνθηκῶν οἶδα μετασχόντας ὑμῖν οὔτ' ἐν
ταῖς στήλαις ἀναγεγραμμένους οὔτ' Ἀθηναίους ὄντας, ἀλλὰ
Τήρην μὲν μετ' ἐμοῦ στρατευόμενον ἐφ' ὑμᾶς, Κερσοβλέπτην
δὲ τοῖς παρ' ἐμοῦ πρεσβευταῖς ἰδίᾳ μὲν τοὺς ὅρκους ὀμόσαι
προθυμούμενον, κωλυθέντα δ' ὑπὸ τῶν ὑμετέρων στρατηγῶν
ἀποφαινόντων αὐτὸν Ἀθηναίων ἐχθρόν. καίτοι πῶς ἐστὶ
τοῦτ' ἴσον ἢ δίκαιον, ὅταν μὲν ὑμῖν συμφέρῃ, πολέμιον εἶναι
φάσκειν αὐτὸν τῆς πόλεως,
Δημοσθένης. Orat., [Philippi] epistula Section 9, line 9
δὲ τοῖς παρ' ἐμοῦ πρεσβευταῖς ἰδίᾳ μὲν τοὺς ὅρκους ὀμόσαι
προθυμούμενον, κωλυθέντα δ' ὑπὸ τῶν ὑμετέρων στρατηγῶν
ἀποφαινόντων αὐτὸν Ἀθηναίων ἐχθρόν. καίτοι πῶς ἐστὶ
τοῦτ' ἴσον ἢ δίκαιον, ὅταν μὲν ὑμῖν συμφέρῃ, πολέμιον εἶναι
φάσκειν αὐτὸν τῆς πόλεως, ὅταν δ' ἐμὲ συκοφαντεῖν βού-
λησθε, πολίτην ἀποδείκνυσθαι τὸν αὐτὸν ὑφ' ὑμῶν· καὶ
Σιτάλκου μὲν ἀποθανόντος, ᾧ μετέδοτε τῆς πολιτείας, εὐθὺς
ποιήσασθαι πρὸς τὸν ἀποκτείναντα φιλίαν, ὑπὲρ δὲ Κερσο-
βλέπτου πόλεμον αἴρεσθαι πρὸς ἡμᾶς; καὶ ταῦτα σαφῶς
εἰδότας ὅτι τῶν λαμβανόντων τὰς δωρεὰς τὰς τοιαύτας
οὐδεὶς οὔτε τῶν νόμων οὔτε τῶν ψηφισμάτων οὐδὲν φρον-
τίζει τῶν ὑμετέρων. οὐ μὴν ἀλλ' εἰ δεῖ πάντα τἄλλα
παραλιπόντα συντόμως εἰπεῖν, ὑμεῖς ἔδοτε πολιτείαν Εὐα-
γόρᾳ τῷ Κυπρίῳ καὶ Διονυσίῳ τῷ Συρακοσίῳ καὶ τοῖς
ἐκγόνοις τοῖς ἐκείνων. ἐὰν οὖν πείσητε τοὺς ἐκβαλόντας
ἑκατέρους αὐτῶν ἀποδοῦναι πάλιν τὰς ἀρχὰς τοῖς ἐκπεσοῦσι,
κομίζεσθε καὶ παρ' ἐμοῦ τὴν Θρᾴκην, ὅσης Τήρης καὶ
Κερσοβλέπτης ἦρχον. εἰ δὲ τοῖς μὲν ἐκείνων κρατήσασι
μηδ' ἐγκαλεῖν ἀξιοῦτε μηδέν, ἐμὲ δ' ἐνοχλεῖτε, πῶς οὐ
δικαίως ὑμᾶς ἀμυνοίμην ἄν;
Περὶ μὲν οὖν τούτων πολλὰ λέγειν ἔχων ἔτι δίκαια,
Δημοσθένης. Orat., Περὶ συντάξεως [Sp.] (0014: 013)
“Demosthenis orationes, vol. 1”, EButcher, S.H.
Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr. 1966.Section 32, line 2
κατεσκευάκασιν, οὐ μόνον τῶν πολλῶν ὑπερηφανωτέρας,
οἱ δὲ γῆν συνεωνημένοι γεωργοῦσιν ὅσην οὐδ' ὄναρ ἤλπισαν
πώποτε. τούτων δ' αἴτιον ἁπάντων, ὅτι τότε μὲν ὁ δῆμος
δεσπότης ἦν καὶ κύριος ἁπάντων, καὶ ἀγαπητὸν ἦν παρ'
ἐκείνου τῶν ἄλλων ἑκάστῳ καὶ τιμῆς καὶ ἀρχῆς καὶ ἀγαθοῦ
τινὸς μεταλαμβάνειν, νῦν δὲ τοὐναντίον κύριοι μὲν τῶν
ἀγαθῶν οὗτοι, καὶ διὰ τούτων ἅπαντα πράττεται, ὁ δὲ δῆμος
82
ἐν ὑπηρέτου καὶ προσθήκης μέρει, καὶ ὑμεῖς ἀγαπᾶθ' ἃν οὗτοι
μεταδιδῶσι λαμβάνοντες.
Τοιγαροῦν ἐκ τούτων τοιαῦτα τὰ πράγματα τῆς πόλεώς
ἐστιν ὥστε, εἴ τις ἀναγνοίη τὰ ψηφίσμαθ' ὑμῶν καὶ τὰς
πράξεις ἐφεξῆς διέλθοι, οὐδ' ἂν εἷς πιστεύσαι τῶν αὐτῶν
εἶναι ταῦτα κἀκεῖνα. οἷον ἃ πρὸς τοὺς καταράτους Μεγα-
ρέας ἐψηφίσασθ' ἀποτεμνομένους τὴν ὀργάδα, ἐξιέναι, κω-
λύειν, μὴ ἐπιτρέπειν· ἃ πρὸς Φλειασίους, ὅτ' ἐξέπεσον
ἔναγχος, βοηθεῖν, μὴ ἐπιτρέπειν τοῖς σφαγεῦσι, τῶν ἐν
Πελοποννήσῳ τοὺς βουλομένους παρακαλεῖν. ἅπαντα καλά,
ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ταῦτα καὶ δίκαια καὶ τῆς πόλεως ἄξια·
τὰ ἔργα δὲ τἀπὸ τούτων οὐδαμοῦ. οὐκοῦν τὴν μὲν ἀπέ-
χθειαν διὰ τῶν ψηφισμάτων ἐκφέρεσθε, τῶν δ' ἔργων οὐδενὸς
κύριοι γίγνεσθε· τὰ μὲν γὰρ ψηφίσματα πρὸς τὸ τῆς πόλεως
ἀξίωμα ψηφίζεσθε, τὴν δύναμιν δ' οὐκ ἀκόλουθον ὧν ψη-
φίζεσθ' ἔχετε. ἐγὼ δὲ παραινέσαιμ' ἂν ὑμῖν (καί μοι μηδὲν
ὀργισθῆτε) ἔλαττον φρονεῖν καὶ τὰ ὑμέτερ' αὐτῶν ἀγαπᾶν
πράττοντας, ἢ μείζω δύναμιν παρασκευάζεσθαι. εἰ μὲν οὖν
Σιφνίοις ἢ Κυθνίοις ἤ τισιν ἄλλοις τοιούτοις οὖσι συνῄδειν
ὑμῖν, ἔλαττον φρονεῖν συνεβούλευον ἄν· ἐπειδὴ δ' ἔστ'
Ἀθηναῖοι, τὸ τὴν δύναμιν παρασκευάσασθαι παραινῶ· αἰσχρὸν
γάρ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, αἰσχρὸν λιπεῖν τὴν τοῦ φρονή-
ματος τάξιν, ἣν ὑμῖν οἱ πρόγονοι παρέδωκαν.
Δημοσθένης. Orat., De Rhodiorum libertate (0014: 015)
“Demosthenis orationes, vol. 1”, EButcher, S.H.
Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr. 1966.Section 9, line 5
ἐγκρατὴς γένηται φθάσας ἢ παρακρουσάμενός τινας τῶν ἐν
ταῖς πόλεσι, παραχωρεῖν, οὐ καλῶς ἐγνώκατε, ὡς ἐγὼ κρίνω·
εἰ δ' ὑπὲρ τῶν δικαίων καὶ πολεμεῖν, ἂν τούτου δέῃ, καὶ
πάσχειν ὁτιοῦν οἴεσθε χρῆναι, πρῶτον μὲν ὑμῖν ἧττον δεήσει
τούτων, ὅσῳ ἂν μᾶλλον ἐγνωκότες ἦτε ταῦτα, ἔπειθ' ἃ
προσήκει φρονεῖν δόξετε.
Ὅτι δ' οὐδὲν καινὸν οὔτ' ἐγὼ λέγω νῦν κελεύων Ῥοδίους
ἐλευθεροῦν, οὔθ' ὑμεῖς, ἂν πεισθῆτέ μοι, ποιήσετε, τῶν γεγενη-
μένων ὑμᾶς τι καὶ συνενηνοχότων ὑπομνήσω. ὑμεῖς ἐξεπέμψατε Τιμόθεόν ποτ', ὦ
ἄνδρες Ἀθηναῖοι, βοηθήσοντ' Ἀριοβαρζάνῃ, προσγράψαντες τῷ ψηφίσματι ‘μὴ
λύοντα τὰς σπονδὰς τὰς πρὸς τὸν βασιλέα.’ ἰδὼν δ' ἐκεῖνος τὸν μὲν Ἀριοβαρζάνην
φανερῶς ἀφεστῶτα βασιλέως, Σάμον δὲ φρουρουμένην ὑπὸ Κυπροθέμιδος, ὃν
κατέστησε Τιγράνης
ὁ βασιλέως ὕπαρχος, τῷ μὲν ἀπέγνω μὴ βοηθεῖν, τὴν δὲ
προσκαθεζόμενος καὶ βοηθήσας ἠλευθέρωσε· καὶ μέχρι τῆς
τήμερον ἡμέρας οὐ γέγονεν πόλεμος διὰ ταῦθ' ὑμῖν. οὐ γὰρ
ὁμοίως οὐδεὶς ὑπέρ τε τοῦ πλεονεκτεῖν πολεμήσειεν ἂν καὶ
τῶν ἑαυτοῦ, ἀλλ' ὑπὲρ μὲν ὧν ἐλαττοῦνται μέχρι τοῦ δυνατοῦ
πάντες πολεμοῦσιν, ὑπὲρ δὲ τοῦ πλεονεκτεῖν οὐχ οὕτως, ἀλλ'
ἐφίενται μέν, ἐάν τις ἐᾷ, ἐὰν δὲ κωλυθῶσιν, οὐδὲν ἠδικηκέναι
83
Δημοσθένης. Orat., De corona (0014: 018)
“Demosthenis orationes, vol. 1”, EButcher, S.H.
Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr. 1966.Section 27, line 2
σαν. τί δὲ τοῦτ' ἐδύνατο, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι; ἐγὼ διδάξω.
Φιλίππῳ μὲν ἦν συμφέρον ὡς πλεῖστον τὸν μεταξὺ χρόνον
γενέσθαι τῶν ὅρκων, ὑμῖν δ' ὡς ἐλάχιστον. διὰ τί; ὅτι
ὑμεῖς μὲν οὐκ ἀφ' ἧς ὠμόσαθ' ἡμέρας μόνον, ἀλλ' ἀφ' ἧς
ἠλπίσατε τὴν εἰρήνην ἔσεσθαι, πάσας ἐξελύσατε τὰς παρα-
σκευὰς τὰς τοῦ πολέμου, ὁ δὲ τοῦτ' ἐκ παντὸς τοῦ χρόνου
μάλιστ' ἐπραγματεύετο, νομίζων, ὅπερ ἦν ἀληθές, ὅσα τῆς
πόλεως προλάβοι πρὸ τοῦ τοὺς ὅρκους ἀποδοῦναι, πάντα
ταῦτα βεβαίως ἕξειν· οὐδένα γὰρ τὴν εἰρήνην λύσειν τού-
των εἵνεκα. ἁγὼ προορώμενος, ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ λογι-
ζόμενος τὸ ψήφισμα τοῦτο γράφω, πλεῖν ἐπὶ τοὺς τόπους
ἐν οἷς ἂν ᾖ Φίλιππος καὶ τοὺς ὅρκους τὴν ταχίστην ἀπο-
λαμβάνειν, ἵν' ἐχόντων τῶν Θρᾳκῶν, τῶν ὑμετέρων συμ-
μάχων, ταῦτα τὰ χωρί' ἃ νῦν οὗτος διέσυρε, τὸ Σέρριον
καὶ τὸ Μυρτηνὸν καὶ τὴν Ἐργίσκην, οὕτω γίγνοινθ' οἱ ὅρκοι,
καὶ μὴ προλαβὼν ἐκεῖνος τοὺς ἐπικαίρους τῶν τόπων κύριος
τῆς Θρᾴκης κατασταίη, μηδὲ πολλῶν μὲν χρημάτων πολλῶν
δὲ στρατιωτῶν εὐπορήσας ἐκ τούτων ῥᾳδίως τοῖς λοιποῖς
ἐπιχειροίη πράγμασιν. εἶτα τοῦτο μὲν οὐχὶ λέγει τὸ
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 28, line 9
τῆς Θρᾴκης κατασταίη, μηδὲ πολλῶν μὲν χρημάτων πολλῶν
δὲ στρατιωτῶν εὐπορήσας ἐκ τούτων ῥᾳδίως τοῖς λοιποῖς
ἐπιχειροίη πράγμασιν. εἶτα τοῦτο μὲν οὐχὶ λέγει τὸ ψή-
φισμ' οὐδ' ἀναγιγνώσκει· εἰ δὲ βουλεύων ἐγὼ προσάγειν
τοὺς πρέσβεις ᾤμην δεῖν, τοῦτό μου διαβάλλει. ἀλλὰ τί
ἐχρῆν με ποιεῖν; μὴ προσάγειν γράψαι τοὺς ἐπὶ τοῦθ'
ἥκοντας, ἵν' ὑμῖν διαλεχθῶσιν; ἢ θέαν μὴ κατανεῖμαι
τὸν ἀρχιτέκτον' αὐτοῖς κελεῦσαι; ἀλλ' ἐν τοῖν δυοῖν
ὀβολοῖν ἐθεώρουν ἄν, εἰ μὴ τοῦτ' ἐγράφη. τὰ μικρὰ
συμφέροντα τῆς πόλεως ἔδει με φυλάττειν, τὰ δ' ὅλα, ὥσπερ
οὗτοι, πεπρακέναι; οὐ δήπου. λέγε τοίνυν μοι τὸ ψήφισμα
τουτὶ λαβών, ὃ σαφῶς οὗτος εἰδὼς παρέβη.
ΨΗΦΙΣΜΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ.
[Ἐπὶ ἄρχοντος Μνησιφίλου, ἑκατομβαιῶνος ἕνῃ καὶ νέᾳ, φυλῆς
πρυτανευούσης Πανδιονίδος, Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς
εἶπεν· ἐπειδὴ Φίλιππος ἀποστείλας πρέσβεις περὶ τῆς εἰρήνης
ὁμολογουμένας πεποίηται συνθήκας, δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ τῷ
δήμῳ τῷ Ἀθηναίων, ὅπως ἂν ἡ εἰρήνη ἐπιτελεσθῇ ἡ ἐπιχειροτονη-
84
θεῖσα ἐν τῇ πρώτῃ ἐκκλησίᾳ, πρέσβεις ἑλέσθαι ἐκ πάντων
Ἀθηναίων ἤδη πέντε, τοὺς δὲ χειροτονηθέντας ἀποδημεῖν μηδεμίαν
ὑπερβολὴν ποιουμένους, ὅπου ἂν ὄντας πυνθάνωνται τὸν Φίλιπ
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 29, line 1
ἐπιχειροίη πράγμασιν. εἶτα τοῦτο μὲν οὐχὶ λέγει τὸ ψή-
φισμ' οὐδ' ἀναγιγνώσκει· εἰ δὲ βουλεύων ἐγὼ προσάγειν
τοὺς πρέσβεις ᾤμην δεῖν, τοῦτό μου διαβάλλει. ἀλλὰ τί
ἐχρῆν με ποιεῖν; μὴ προσάγειν γράψαι τοὺς ἐπὶ τοῦθ'
ἥκοντας, ἵν' ὑμῖν διαλεχθῶσιν; ἢ θέαν μὴ κατανεῖμαι
τὸν ἀρχιτέκτον' αὐτοῖς κελεῦσαι; ἀλλ' ἐν τοῖν δυοῖν
ὀβολοῖν ἐθεώρουν ἄν, εἰ μὴ τοῦτ' ἐγράφη. τὰ μικρὰ
συμφέροντα τῆς πόλεως ἔδει με φυλάττειν, τὰ δ' ὅλα, ὥσπερ
οὗτοι, πεπρακέναι; οὐ δήπου. λέγε τοίνυν μοι τὸ ψήφισμα
τουτὶ λαβών, ὃ σαφῶς οὗτος εἰδὼς παρέβη.
ΨΗΦΙΣΜΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ.
[Ἐπὶ ἄρχοντος Μνησιφίλου, ἑκατομβαιῶνος ἕνῃ καὶ νέᾳ, φυλῆς
πρυτανευούσης Πανδιονίδος, Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς
εἶπεν· ἐπειδὴ Φίλιππος ἀποστείλας πρέσβεις περὶ τῆς εἰρήνης
ὁμολογουμένας πεποίηται συνθήκας, δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ τῷ
δήμῳ τῷ Ἀθηναίων, ὅπως ἂν ἡ εἰρήνη ἐπιτελεσθῇ ἡ ἐπιχειροτονη-
θεῖσα ἐν τῇ πρώτῃ ἐκκλησίᾳ, πρέσβεις ἑλέσθαι ἐκ πάντων
Ἀθηναίων ἤδη πέντε, τοὺς δὲ χειροτονηθέντας ἀποδημεῖν μηδεμίαν
ὑπερβολὴν ποιουμένους, ὅπου ἂν ὄντας πυνθάνωνται τὸν Φίλιπ-
πον, καὶ τοὺς ὅρκους λαβεῖν τε παρ' αὐτοῦ καὶ δοῦναι τὴν
ταχίστην ἐπὶ ταῖς ὡμολογημέναις συνθήκαις αὐτῷ πρὸς τὸν
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 32, line 3
παρόντων ἡμῶν, ἢ οὐκ ἂν ὡρκίζομεν αὐτόν, ὥστε τῆς
εἰρήνης ἂν διημαρτήκει καὶ οὐκ ἂν ἀμφότερ' εἶχε, καὶ τὴν
εἰρήνην καὶ τὰ χωρία.
Τὸ μὲν τοίνυν ἐν τῇ πρεσβείᾳ πρῶτον κλέμμα μὲν Φι-
λίππου, δωροδόκημα δὲ τῶν ἀδίκων τούτων ἀνθρώπων
τοιοῦτον ἐγένετο· ὑπὲρ οὗ καὶ τότε καὶ νῦν καὶ ἀεὶ ὁμολογῶ
καὶ πολεμεῖν καὶ διαφέρεσθαι τούτοις. ἕτερον δ' εὐθὺς
ἐφεξῆς ἔτι τούτου μεῖζον κακούργημα θεάσασθε. ἐπειδὴ
γὰρ ὤμοσε τὴν εἰρήνην ὁ Φίλιππος προλαβὼν τὴν Θρᾴκην
διὰ τούτους οὐχὶ πεισθέντας τῷ ἐμῷ ψηφίσματι, πάλιν
ὠνεῖται παρ' αὐτῶν ὅπως μὴ ἄπιμεν ἐκ Μακεδονίας, ἕως τὰ
τῆς στρατείας τῆς ἐπὶ τοὺς Φωκέας εὐτρεπῆ ποιήσαιτο, ἵνα
μή, δεῦρ' ἀπαγγειλάντων ἡμῶν ὅτι μέλλει καὶ παρασκευά-
ζεται πορεύεσθαι, ἐξέλθοιθ' ὑμεῖς καὶ περιπλεύσαντες ταῖς
τριήρεσιν εἰς Πύλας ὥσπερ πρότερον κλείσαιτε τὸν τόπον,
ἀλλ' ἅμ' ἀκούοιτε ταῦτ' ἀπαγγελλόντων ἡμῶν κἀκεῖνος
85
ἐντὸς εἴη Πυλῶν καὶ μηδὲν ἔχοιθ' ὑμεῖς ποιῆσαι. οὕτω
δ' ἦν ὁ Φίλιππος ἐν φόβῳ καὶ πολλῇ ἀγωνίᾳ, μὴ καὶ ταῦτα
προειληφότος αὐτοῦ, εἰ πρὸ τοῦ τοὺς Φωκέας ἀπολέσθαι
ψηφίσαισθε βοηθεῖν, ἐκφύγοι τὰ πράγματ' αὐτόν, ὥστε
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 37, line 2
καὶ ὑμῖν ὁμοίως ἅπασι τῆς ἀναλγησίας καὶ τῆς βαρύτητος
ἀπαλλαγῆναι τῆς τῶν Θηβαίων. ταῦτα δ' ἀσμένως τινὲς
ἤκουον αὐτοῦ διὰ τὴν τόθ' ὑποῦσαν ἀπέχθειαν πρὸς τοὺς
Θηβαίους. τί οὖν συνέβη μετὰ ταῦτ' εὐθύς, οὐκ εἰς μακράν;
τοὺς μὲν Φωκέας ἀπολέσθαι καὶ κατασκαφῆναι τὰς πόλεις
αὐτῶν, ὑμᾶς δ' ἡσυχίαν ἀγαγόντας καὶ τούτῳ πεισθέντας
μικρὸν ὕστερον σκευαγωγεῖν ἐκ τῶν ἀγρῶν, τοῦτον δὲ χρυσίον
λαβεῖν, καὶ ἔτι πρὸς τούτοις τὴν μὲν ἀπέχθειαν τὴν πρὸς
Θηβαίους καὶ Θετταλοὺς τῇ πόλει γενέσθαι, τὴν δὲ χάριν
τὴν ὑπὲρ τῶν πεπραγμένων Φιλίππῳ. ὅτι δ' οὕτω ταῦτ'
ἔχει, λέγε μοι τό τε τοῦ Καλλισθένους ψήφισμα καὶ τὴν
ἐπιστολὴν τὴν τοῦ Φιλίππου, ἐξ ὧν ἀμφοτέρων ταῦθ' ἅπανθ'
ὑμῖν ἔσται φανερά. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ Μνησιφίλου ἄρχοντος, σύγκλητος ἐκκλησία ὑπὸ στρατη-
γῶν καὶ πρυτάνεων, [καὶ] βουλῆς γνώμη, μαιμακτηριῶνος δεκάτῃ
ἀπιόντος, Καλλισθένης Ἐτεονίκου Φαληρεὺς εἶπε μηδένα Ἀθη-
ναίων μηδεμιᾷ παρευρέσει ἐν τῇ χώρᾳ κοιταῖον γίγνεσθαι, ἀλλ'
ἐν ἄστει καὶ Πειραιεῖ, ὅσοι μὴ ἐν τοῖς φρουρίοις εἰσὶν ἀποτε-
ταγμένοι· τούτων δ' ἑκάστους ἣν παρέλαβον τάξιν διατηρεῖν μήτε
ἀφημερεύοντας μήτε ἀποκοιτοῦντας. ὃς δ' ἂν ἀπειθήσῃ τῷδε τῷ
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 37, line 5
Θηβαίους. τί οὖν συνέβη μετὰ ταῦτ' εὐθύς, οὐκ εἰς μακράν;
τοὺς μὲν Φωκέας ἀπολέσθαι καὶ κατασκαφῆναι τὰς πόλεις
αὐτῶν, ὑμᾶς δ' ἡσυχίαν ἀγαγόντας καὶ τούτῳ πεισθέντας
μικρὸν ὕστερον σκευαγωγεῖν ἐκ τῶν ἀγρῶν, τοῦτον δὲ χρυσίον
λαβεῖν, καὶ ἔτι πρὸς τούτοις τὴν μὲν ἀπέχθειαν τὴν πρὸς
Θηβαίους καὶ Θετταλοὺς τῇ πόλει γενέσθαι, τὴν δὲ χάριν
τὴν ὑπὲρ τῶν πεπραγμένων Φιλίππῳ. ὅτι δ' οὕτω ταῦτ'
ἔχει, λέγε μοι τό τε τοῦ Καλλισθένους ψήφισμα καὶ τὴν
ἐπιστολὴν τὴν τοῦ Φιλίππου, ἐξ ὧν ἀμφοτέρων ταῦθ' ἅπανθ'
ὑμῖν ἔσται φανερά. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
86
[Ἐπὶ Μνησιφίλου ἄρχοντος, σύγκλητος ἐκκλησία ὑπὸ στρατη-
γῶν καὶ πρυτάνεων, [καὶ] βουλῆς γνώμη, μαιμακτηριῶνος δεκάτῃ
ἀπιόντος, Καλλισθένης Ἐτεονίκου Φαληρεὺς εἶπε μηδένα Ἀθη-
ναίων μηδεμιᾷ παρευρέσει ἐν τῇ χώρᾳ κοιταῖον γίγνεσθαι, ἀλλ'
ἐν ἄστει καὶ Πειραιεῖ, ὅσοι μὴ ἐν τοῖς φρουρίοις εἰσὶν ἀποτε-
ταγμένοι· τούτων δ' ἑκάστους ἣν παρέλαβον τάξιν διατηρεῖν μήτε
ἀφημερεύοντας μήτε ἀποκοιτοῦντας. ὃς δ' ἂν ἀπειθήσῃ τῷδε τῷ
ψηφίσματι, ἔνοχος ἔστω τοῖς τῆς προδοσίας ἐπιτιμίοις, ἐὰν μή τι
ἀδύνατον ἐπιδεικνύῃ περὶ ἑαυτόν· περὶ δὲ τοῦ ἀδυνάτου ἐπικρινέτω
ὁ ἐπὶ τῶν ὅπλων στρατηγὸς καὶ ὁ ἐπὶ τῆς διοικήσεως
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 38, line 2
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ Μνησιφίλου ἄρχοντος, σύγκλητος ἐκκλησία ὑπὸ στρατη-
γῶν καὶ πρυτάνεων, [καὶ] βουλῆς γνώμη, μαιμακτηριῶνος δεκάτῃ
ἀπιόντος, Καλλισθένης Ἐτεονίκου Φαληρεὺς εἶπε μηδένα Ἀθη-
ναίων μηδεμιᾷ παρευρέσει ἐν τῇ χώρᾳ κοιταῖον γίγνεσθαι, ἀλλ'
ἐν ἄστει καὶ Πειραιεῖ, ὅσοι μὴ ἐν τοῖς φρουρίοις εἰσὶν ἀποτε-
ταγμένοι· τούτων δ' ἑκάστους ἣν παρέλαβον τάξιν διατηρεῖν μήτε
ἀφημερεύοντας μήτε ἀποκοιτοῦντας. ὃς δ' ἂν ἀπειθήσῃ τῷδε τῷ
ψηφίσματι, ἔνοχος ἔστω τοῖς τῆς προδοσίας ἐπιτιμίοις, ἐὰν μή τι
ἀδύνατον ἐπιδεικνύῃ περὶ ἑαυτόν· περὶ δὲ τοῦ ἀδυνάτου ἐπικρινέτω
ὁ ἐπὶ τῶν ὅπλων στρατηγὸς καὶ ὁ ἐπὶ τῆς διοικήσεως καὶ ὁ γραμ-
ματεὺς τῆς βουλῆς. κατακομίζειν δὲ καὶ τὰ ἐκ τῶν ἀγρῶν πάντα
τὴν ταχίστην, τὰ μὲν ἐντὸς σταδίων ἑκατὸν εἴκοσι εἰς ἄστυ καὶ
Πειραιᾶ, τὰ δὲ ἐκτὸς σταδίων ἑκατὸν εἴκοσι εἰς Ἐλευσῖνα καὶ
Φυλὴν καὶ Ἄφιδναν καὶ Ῥαμνοῦντα καὶ Σούνιον. εἶπε Καλλισθέ-
νης Φαληρεύς.]
Ἆρ' ἐπὶ ταύταις ταῖς ἐλπίσι τὴν εἰρήνην ἐποιεῖσθε, ἢ ταῦτ'
ἐπηγγέλλεθ' ὑμῖν οὗτος ὁ μισθωτός;
Λέγε δὴ τὴν ἐπιστολὴν ἣν ἔπεμψε Φίλιππος μετὰ ταῦτα.
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 54, line 4
ΓΡΑΦΗ.
[Ἐπὶ Χαιρώνδου ἄρχοντος, ἐλαφηβολιῶνος ἕκτῃ ἱσταμένου,
Αἰσχίνης Ἀτρομήτου Κοθωκίδης ἀπήνεγκε πρὸς τὸν ἄρχοντα
παρανόμων κατὰ Κτησιφῶντος τοῦ Λεωσθένους Ἀναφλυστίου,
ὅτι ἔγραψε παράνομον ψήφισμα, ὡς ἄρα δεῖ στεφανῶσαι Δημο-
σθένην Δημοσθένους Παιανιέα χρυσῷ στεφάνῳ, καὶ ἀναγορεῦσαι
ἐν τῷ θεάτρῳ Διονυσίοις τοῖς μεγάλοις, τραγῳδοῖς καινοῖς, ὅτι
στεφανοῖ ὁ δῆμος Δημοσθένην Δημοσθένους Παιανιέα χρυσῷ
στεφάνῳ ἀρετῆς ἕνεκα καὶ εὐνοίας ἧς ἔχων διατελεῖ εἴς τε τοὺς
Ἕλληνας ἅπαντας καὶ τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων καὶ ἀνδραγαθίας,
87
καὶ διότι διατελεῖ πράττων καὶ λέγων τὰ βέλτιστα τῷ δήμῳ καὶ
πρόθυμός ἐστι ποιεῖν ὅ τι ἂν δύνηται ἀγαθόν, πάντα ταῦτα ψευδῆ
γράψας καὶ παράνομα, τῶν νόμων οὐκ ἐώντων πρῶτον μὲν ψευδεῖς
γραφὰς εἰς τὰ δημόσια γράμματα καταβάλλεσθαι, εἶτα τὸν
ὑπεύθυνον στεφανοῦν (ἔστι δὲ Δημοσθένης τειχοποιὸς καὶ ἐπὶ
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 56, line 1
πρόθυμός ἐστι ποιεῖν ὅ τι ἂν δύνηται ἀγαθόν, πάντα ταῦτα ψευδῆ
γράψας καὶ παράνομα, τῶν νόμων οὐκ ἐώντων πρῶτον μὲν ψευδεῖς
γραφὰς εἰς τὰ δημόσια γράμματα καταβάλλεσθαι, εἶτα τὸν
ὑπεύθυνον στεφανοῦν (ἔστι δὲ Δημοσθένης τειχοποιὸς καὶ ἐπὶ
τῷ θεωρικῷ τεταγμένος), ἔτι δὲ μὴ ἀναγορεύειν τὸν στέφανον ἐν
τῷ θεάτρῳ Διονυσίοις τραγῳδῶν τῇ καινῇ, ἀλλ' ἐὰν μὲν ἡ βουλὴ
στεφανοῖ, ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ἀνειπεῖν, ἐὰν δὲ ἡ πόλις, ἐν πυκνὶ
τῇ ἐκκλησίᾳ. τίμημα τάλαντα πεντήκοντα. κλήτορες Κηφι-
σοφῶν Κηφισοφῶντος Ῥαμνούσιος, Κλέων Κλέωνος Κοθωκί-
δης.]
Ἃ μὲν διώκει τοῦ ψηφίσματος, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ταῦτ'
ἐστίν. ἐγὼ δ' ἀπ' αὐτῶν τούτων πρῶτον οἶμαι δῆλον ὑμῖν
ποιήσειν ὅτι πάντα δικαίως ἀπολογήσομαι· τὴν γὰρ αὐτὴν
τούτῳ ποιησάμενος τῶν γεγραμμένων τάξιν περὶ πάντων ἐρῶ
καθ' ἕκαστον ἐφεξῆς καὶ οὐδὲν ἑκὼν παραλείψω. τοῦ μὲν
οὖν γράψαι πράττοντα καὶ λέγοντα τὰ βέλτιστά με τῷ δήμῳ
διατελεῖν καὶ πρόθυμον εἶναι ποιεῖν ὅ τι ἂν δύνωμαι ἀγαθόν,
καὶ ἐπαινεῖν ἐπὶ τούτοις, ἐν τοῖς πεπολιτευμένοις τὴν κρίσιν
εἶναι νομίζω· ἀπὸ γὰρ τούτων ἐξεταζομένων εὑρεθήσεται
εἴτ' ἀληθῆ περὶ ἐμοῦ γέγραφε Κτησιφῶν ταῦτα καὶ προσή-
κοντα εἴτε καὶ ψευδῆ· τὸ δὲ μὴ προσγράψαντα ‘ἐπειδὰν
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 59, line 3
κοντα εἴτε καὶ ψευδῆ· τὸ δὲ μὴ προσγράψαντα ‘ἐπειδὰν
τὰς εὐθύνας δῷ’ στεφανοῦν, καὶ ἀνειπεῖν ἐν τῷ θεάτρῳ τὸν
στέφανον κελεῦσαι, κοινωνεῖν μὲν ἡγοῦμαι καὶ τοῦτο τοῖς
πεπολιτευμένοις, εἴτ' ἄξιός εἰμι τοῦ στεφάνου καὶ τῆς
ἀναρρήσεως τῆς ἐν τούτοις εἴτε καὶ μή· ἔτι μέντοι καὶ
τοὺς νόμους δεικτέον εἶναί μοι δοκεῖ, καθ' οὓς ταῦτα γράφειν
ἐξῆν τούτῳ. οὑτωσὶ μέν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, δικαίως καὶ
ἁπλῶς τὴν ἀπολογίαν ἔγνωκα ποιεῖσθαι, βαδιοῦμαι δ' ἐπ'
αὔθ' ἃ πέπρακταί μοι. καί με μηδεὶς ἀπαρτᾶν ὑπολάβῃ
τὸν λόγον τῆς γραφῆς, ἐὰν εἰς Ἑλληνικὰς πράξεις καὶ
λόγους ἐμπέσω· ὁ γὰρ διώκων τοῦ ψηφίσματος τὸ λέγειν
καὶ πράττειν τὰ ἄριστά με καὶ γεγραμμένος ταῦθ' ὡς οὐκ
ἀληθῆ, οὗτός ἐστιν ὁ τοὺς περὶ ἁπάντων τῶν ἐμοὶ πεπολιτευ-
μένων λόγους οἰκείους καὶ ἀναγκαίους τῇ γραφῇ πεποιηκώς.
εἶτα καὶ πολλῶν προαιρέσεων οὐσῶν τῆς πολιτείας τὴν περὶ
τὰς Ἑλληνικὰς πράξεις εἱλόμην ἐγώ, ὥστε καὶ τὰς ἀποδείξεις
88
ἐκ τούτων δίκαιός εἰμι ποιεῖσθαι.
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 70, line 5
καὶ ἀναγκαῖον ἅμα πᾶσιν οἷς ἐκεῖνος ἔπραττ' ἀδικῶν ὑμᾶς
ἐναντιοῦσθαι δικαίως. τοῦτ' ἐποιεῖτε μὲν ὑμεῖς ἐξ ἀρχῆς
εἰκότως καὶ προσηκόντως, ἔγραφον δὲ καὶ συνεβούλευον καὶ
ἐγὼ καθ' οὓς ἐπολιτευόμην χρόνους. ὁμολογῶ. ἀλλὰ τί
ἐχρῆν με ποιεῖν; ἤδη γάρ σ' ἐρωτῶ πάντα τἄλλ' ἀφείς,
Ἀμφίπολιν, Πύδναν, Ποτείδαιαν, Ἁλόννησον· οὐδενὸς τού-
των μέμνημαι· Σέρριον δὲ καὶ Δορίσκον καὶ τὴν Πεπαρήθου
πόρθησιν καὶ ὅσ' ἄλλ' ἡ πόλις ἠδικεῖτο, οὐδ' εἰ γέγονεν οἶδα.
καίτοι σύ γ' ἔφησθά με ταῦτα λέγοντ' εἰς ἔχθραν ἐμβαλεῖν
τουτουσί, Εὐβούλου καὶ Ἀριστοφῶντος καὶ Διοπείθους
τῶν περὶ τούτων ψηφισμάτων ὄντων, οὐκ ἐμῶν, ὦ λέγων
εὐχερῶς ὅ τι ἂν βουληθῇς. οὐδὲ νῦν περὶ τούτων ἐρῶ. ἀλλ'
ὁ τὴν Εὔβοιαν ἐκεῖνος σφετεριζόμενος καὶ κατασκευάζων
ἐπιτείχισμ' ἐπὶ τὴν Ἀττικήν, καὶ Μεγάροις ἐπιχειρῶν,
καὶ καταλαμβάνων Ὠρεόν, καὶ κατασκάπτων Πορθμόν, καὶ
καθιστὰς ἐν μὲν Ὠρεῷ Φιλιστίδην τύραννον, ἐν δ' Ἐρετρίᾳ
Κλείταρχον, καὶ τὸν Ἑλλήσποντον ὑφ' αὑτῷ ποιούμενος, καὶ
Βυζάντιον πολιορκῶν, καὶ πόλεις Ἑλληνίδας τὰς μὲν ἀναιρῶν,
εἰς τὰς δὲ τοὺς φυγάδας κατάγων, πότερον ταῦτα ποιῶν
ἠδίκει καὶ παρεσπόνδει καὶ ἔλυε τὴν εἰρήνην ἢ οὔ; καὶ
πότερον φανῆναί τινα τῶν Ἑλλήνων τὸν ταῦτα κωλύσοντα
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 73, line 1
Μυσῶν λείαν καλουμένην τὴν Ἑλλάδ' οὖσαν ὀφθῆναι ζώντων
καὶ ὄντων Ἀθηναίων, περιείργασμαι μὲν ἐγὼ περὶ τούτων
εἰπών, περιείργασται δ' ἡ πόλις ἡ πεισθεῖσ' ἐμοί, ἔστω δ'
ἀδικήματα πάνθ' ἃ πέπρακται καὶ ἁμαρτήματ' ἐμά. εἰ δ' ἔδει
τινὰ τούτων κωλυτὴν φανῆναι, τίν' ἄλλον ἢ τὸν Ἀθηναίων
δῆμον προσῆκε γενέσθαι; ταῦτα τοίνυν ἐπολιτευόμην ἐγώ,
καὶ ὁρῶν καταδουλούμενον πάντας ἀνθρώπους ἐκεῖνον ἠναν-
τιούμην, καὶ προλέγων καὶ διδάσκων μὴ προΐεσθαι διετέλουν.
καὶ μὴν τὴν εἰρήνην γ' ἐκεῖνος ἔλυσε τὰ πλοῖα λαβών, οὐχ
ἡ πόλις, Αἰσχίνη.
Φέρε δ' αὐτὰ τὰ ψηφίσματα καὶ τὴν ἐπιστολὴν τὴν τοῦ
Φιλίππου, καὶ λέγ' ἐφεξῆς· ἀπὸ γὰρ τούτων τίς τίνος αἴτιός
ἐστι γενήσεται φανερόν.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ ἄρχοντος Νεοκλέους, μηνὸς βοηδρομιῶνος, ἐκκλησία
σύγκλητος ὑπὸ στρατηγῶν, Εὔβουλος Μνησιθέου Κόπριος εἶπεν·
ἐπειδὴ προσήγγειλαν οἱ στρατηγοὶ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ὡς ἄρα Λεωδά-
89
μαντα τὸν ναύαρχον καὶ τὰ μετ' αὐτοῦ ἀποσταλέντα σκάφη
εἴκοσι ἐπὶ τὴν τοῦ σίτου παραπομπὴν εἰς Ἑλλήσποντον ὁ παρὰ
Φιλίππου στρατηγὸς Ἀμύντας καταγήοχεν εἰς Μακεδονίαν καὶ ἐν
φυλακῇ ἔχει, ἐπιμεληθῆναι τοὺς πρυτάνεις καὶ τοὺς στρατηγοὺς
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 73, line 4
ἀδικήματα πάνθ' ἃ πέπρακται καὶ ἁμαρτήματ' ἐμά. εἰ δ' ἔδει
τινὰ τούτων κωλυτὴν φανῆναι, τίν' ἄλλον ἢ τὸν Ἀθηναίων
δῆμον προσῆκε γενέσθαι; ταῦτα τοίνυν ἐπολιτευόμην ἐγώ,
καὶ ὁρῶν καταδουλούμενον πάντας ἀνθρώπους ἐκεῖνον ἠναν-
τιούμην, καὶ προλέγων καὶ διδάσκων μὴ προΐεσθαι διετέλουν.
καὶ μὴν τὴν εἰρήνην γ' ἐκεῖνος ἔλυσε τὰ πλοῖα λαβών, οὐχ
ἡ πόλις, Αἰσχίνη.
Φέρε δ' αὐτὰ τὰ ψηφίσματα καὶ τὴν ἐπιστολὴν τὴν τοῦ
Φιλίππου, καὶ λέγ' ἐφεξῆς· ἀπὸ γὰρ τούτων τίς τίνος αἴτιός
ἐστι γενήσεται φανερόν.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ ἄρχοντος Νεοκλέους, μηνὸς βοηδρομιῶνος, ἐκκλησία
σύγκλητος ὑπὸ στρατηγῶν, Εὔβουλος Μνησιθέου Κόπριος εἶπεν·
ἐπειδὴ προσήγγειλαν οἱ στρατηγοὶ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ὡς ἄρα Λεωδά-
μαντα τὸν ναύαρχον καὶ τὰ μετ' αὐτοῦ ἀποσταλέντα σκάφη
εἴκοσι ἐπὶ τὴν τοῦ σίτου παραπομπὴν εἰς Ἑλλήσποντον ὁ παρὰ
Φιλίππου στρατηγὸς Ἀμύντας καταγήοχεν εἰς Μακεδονίαν καὶ ἐν
φυλακῇ ἔχει, ἐπιμεληθῆναι τοὺς πρυτάνεις καὶ τοὺς στρατηγοὺς
ὅπως ἡ βουλὴ συναχθῇ καὶ αἱρεθῶσι πρέσβεις πρὸς Φίλιππον,
οἳ παραγενόμενοι διαλέξονται πρὸς αὐτὸν περὶ τοῦ ἀφεθῆναι τὸν
ναύαρχον καὶ τὰ πλοῖα καὶ τοὺς στρατιώτας, καὶ εἰ μὲν δι' ἄγνοιαν
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 75, line 5
ταῦτα πεποίηκεν ὁ Ἀμύντας, ὅτι οὐ μεμψιμοιρεῖ ὁ δῆμος οὐδέν·
εἰ δέ τι πλημμελοῦντα παρὰ τὰ ἐπεσταλμένα λαβών, ὅτι ἐπισκεψά-
μενοι Ἀθηναῖοι ἐπιτιμήσουσι κατὰ τὴν τῆς ὀλιγωρίας ἀξίαν· εἰ δὲ
μηδέτερον τούτων ἐστίν, ἀλλ' ἰδίᾳ ἀγνωμονοῦσιν ἢ ὁ ἀποστείλας
ἢ ὁ ἀπεσταλμένος, καὶ τοῦτο λέγειν, ἵνα αἰσθανόμενος ὁ δῆμος
βουλεύσηται τί δεῖ ποιεῖν.]
Τοῦτο μὲν τοίνυν τὸ ψήφισμ' Εὔβουλος ἔγραψεν, οὐκ
ἐγώ, τὸ δ' ἐφεξῆς Ἀριστοφῶν, εἶθ' Ἡγήσιππος, εἶτ' Ἀρι-
στοφῶν πάλιν, εἶτα Φιλοκράτης, εἶτα Κηφισοφῶν, εἶτα
πάντες· ἐγὼ δ' οὐδὲν περὶ τούτων. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑτΑ.
[Ἐπὶ Νεοκλέους ἄρχοντος, βοηδρομιῶνος ἕνῃ καὶ νέᾳ, βουλῆς
90
γνώμη, πρυτάνεις καὶ στρατηγοὶ ἐχρημάτισαν τὰ ἐκ τῆς ἐκκλησίας
ἀνενεγκόντες, ὅτι ἔδοξε τῷ δήμῳ πρέσβεις ἑλέσθαι πρὸς Φίλιππον
περὶ τῆς τῶν πλοίων ἀνακομιδῆς καὶ ἐντολὰς δοῦναι κατὰ τὰ ἐκ
τῆς ἐκκλησίας ψηφίσματα. καὶ εἵλοντο τούσδε, Κηφισοφῶντα
Κλέωνος Ἀναφλύστιον, Δημόκριτον Δημοφῶντος Ἀναγυράσιον,
Πολύκριτον Ἀπημάντου Κοθωκίδην. πρυτανεία φυλῆς Ἱππο-
θωντίδος, Ἀριστοφῶν Κολλυτεὺς πρόεδρος εἶπεν.]
Ὥσπερ τοίνυν ἐγὼ ταῦτα δεικνύω τὰ ψηφίσματα, οὕτω
καὶ σὺ δεῖξον, Αἰσχίνη, ὁποῖον ἐγὼ γράψας ψήφισμα αἴτιός
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 75, line 10
ΨΗΦΙΣΜΑτΑ.
[Ἐπὶ Νεοκλέους ἄρχοντος, βοηδρομιῶνος ἕνῃ καὶ νέᾳ, βουλῆς
γνώμη, πρυτάνεις καὶ στρατηγοὶ ἐχρημάτισαν τὰ ἐκ τῆς ἐκκλησίας
ἀνενεγκόντες, ὅτι ἔδοξε τῷ δήμῳ πρέσβεις ἑλέσθαι πρὸς Φίλιππον
περὶ τῆς τῶν πλοίων ἀνακομιδῆς καὶ ἐντολὰς δοῦναι κατὰ τὰ ἐκ
τῆς ἐκκλησίας ψηφίσματα. καὶ εἵλοντο τούσδε, Κηφισοφῶντα
Κλέωνος Ἀναφλύστιον, Δημόκριτον Δημοφῶντος Ἀναγυράσιον,
Πολύκριτον Ἀπημάντου Κοθωκίδην. πρυτανεία φυλῆς Ἱππο-
θωντίδος, Ἀριστοφῶν Κολλυτεὺς πρόεδρος εἶπεν.]
Ὥσπερ τοίνυν ἐγὼ ταῦτα δεικνύω τὰ ψηφίσματα, οὕτω
καὶ σὺ δεῖξον, Αἰσχίνη, ὁποῖον ἐγὼ γράψας ψήφισμα αἴτιός
εἰμι τοῦ πολέμου. ἀλλ' οὐκ ἂν ἔχοις· εἰ γὰρ εἶχες, οὐδὲν
ἂν αὐτοῦ πρότερον νυνὶ παρέσχου. καὶ μὴν οὐδ' ὁ Φίλιππος
οὐδὲν αἰτιᾶται ἔμ' ὑπὲρ τοῦ πολέμου, ἑτέροις ἐγκαλῶν. Λέγε
δ' αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν τὴν τοῦ Φιλίππου.
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 76, line 1
ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ.
[Ἐπὶ Νεοκλέους ἄρχοντος, βοηδρομιῶνος ἕνῃ καὶ νέᾳ, βουλῆς
γνώμη, πρυτάνεις καὶ στρατηγοὶ ἐχρημάτισαν τὰ ἐκ τῆς ἐκκλησίας
ἀνενεγκόντες, ὅτι ἔδοξε τῷ δήμῳ πρέσβεις ἑλέσθαι πρὸς Φίλιππον
περὶ τῆς τῶν πλοίων ἀνακομιδῆς καὶ ἐντολὰς δοῦναι κατὰ τὰ ἐκ τῆς ἐκκλησίας ψηφίσματα. καὶ
εἵλοντο τούσδε, Κηφισοφῶντα Κλέωνος Ἀναφλύστιον, Δημόκριτον Δημοφῶντος Ἀναγυράσιον,
Πολύκριτον Ἀπημάντου Κοθωκίδην. πρυτανεία φυλῆς Ἱπποθωντίδος, Ἀριστοφῶν Κολλυτεὺς
πρόεδρος εἶπεν.]
Ὥσπερ τοίνυν ἐγὼ ταῦτα δεικνύω τὰ ψηφίσματα, οὕτω
καὶ σὺ δεῖξον, Αἰσχίνη, ὁποῖον ἐγὼ γράψας ψήφισμα αἴτιός
εἰμι τοῦ πολέμου. ἀλλ' οὐκ ἂν ἔχοις· εἰ γὰρ εἶχες, οὐδὲν
ἂν αὐτοῦ πρότερον νυνὶ παρέσχου. καὶ μὴν οὐδ' ὁ Φίλιππος
οὐδὲν αἰτιᾶται ἔμ' ὑπὲρ τοῦ πολέμου, ἑτέροις ἐγκαλῶν. Λέγε
91
δ' αὐτὴν τὴν ἐπιστολὴν τὴν τοῦ Φιλίππου.
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 83, line 7
λέγοντας ἀπήλασε, σοὶ δ' ἦσαν φίλοι. οὐ τοίνυν ἐπράχθη
τούτων οὐδέν, ὦ βλασφημῶν περὶ ἐμοῦ καὶ λέγων ὡς σιωπῶ
μὲν λαβών, βοῶ δ' ἀναλώσας. ἀλλ' οὐ σύ, ἀλλὰ βοᾷς
μὲν ἔχων, παύσει δ' οὐδέποτ' ἐὰν μή σ' οὗτοι παύσωσιν
ἀτιμώσαντες τήμερον. στεφανωσάντων τοίνυν ὑμῶν ἔμ'
ἐπὶ τούτοις τότε, καὶ γράψαντος Ἀριστονίκου τὰς αὐτὰς
συλλαβὰς ἅσπερ οὑτοσὶ Κτησιφῶν νῦν γέγραφε, καὶ ἀναρ-
ρηθέντος ἐν τῷ θεάτρῳ τοῦ στεφάνου, καὶ δευτέρου κηρύ-
γματος ἤδη μοι τούτου γιγνομένου, οὔτ' ἀντεῖπεν Αἰσχίνης
παρὼν οὔτε τὸν εἰπόντ' ἐγράψατο. Καί μοι λέγε καὶ τοῦτο
τὸ ψήφισμα λαβών.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ Χαιρώνδου Ἡγήμονος ἄρχοντος, γαμηλιῶνος ἕκτῃ
ἀπιόντος, φυλῆς πρυτανευούσης Λεοντίδος, Ἀριστόνικος Φρεάρ-
ριος εἶπεν· ἐπειδὴ Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς πολλὰς
καὶ μεγάλας χρείας παρέσχηται τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων, καὶ
πολλοῖς τῶν συμμάχων καὶ πρότερον καὶ ἐν τῷ παρόντι καιρῷ
βεβοήθηκε διὰ τῶν ψηφισμάτων, καί τινας τῶν ἐν τῇ Εὐβοίᾳ
πόλεων ἠλευθέρωκε, καὶ διατελεῖ εὔνους ὢν τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων,
καὶ λέγει καὶ πράττει ὅ τι ἂν δύνηται ἀγαθὸν ὑπέρ τε αὐτῶν
Ἀθηναίων καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 83, line 8
τούτων οὐδέν, ὦ βλασφημῶν περὶ ἐμοῦ καὶ λέγων ὡς σιωπῶ
μὲν λαβών, βοῶ δ' ἀναλώσας. ἀλλ' οὐ σύ, ἀλλὰ βοᾷς
μὲν ἔχων, παύσει δ' οὐδέποτ' ἐὰν μή σ' οὗτοι παύσωσιν
ἀτιμώσαντες τήμερον. στεφανωσάντων τοίνυν ὑμῶν ἔμ'
ἐπὶ τούτοις τότε, καὶ γράψαντος Ἀριστονίκου τὰς αὐτὰς
συλλαβὰς ἅσπερ οὑτοσὶ Κτησιφῶν νῦν γέγραφε, καὶ ἀναρ-
ρηθέντος ἐν τῷ θεάτρῳ τοῦ στεφάνου, καὶ δευτέρου κηρύ-
γματος ἤδη μοι τούτου γιγνομένου, οὔτ' ἀντεῖπεν Αἰσχίνης
παρὼν οὔτε τὸν εἰπόντ' ἐγράψατο. Καί μοι λέγε καὶ τοῦτο
τὸ ψήφισμα λαβών.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ Χαιρώνδου Ἡγήμονος ἄρχοντος, γαμηλιῶνος ἕκτῃ
92
ἀπιόντος, φυλῆς πρυτανευούσης Λεοντίδος, Ἀριστόνικος Φρεάρ-
ριος εἶπεν· ἐπειδὴ Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς πολλὰς
καὶ μεγάλας χρείας παρέσχηται τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων, καὶ
πολλοῖς τῶν συμμάχων καὶ πρότερον καὶ ἐν τῷ παρόντι καιρῷ
βεβοήθηκε διὰ τῶν ψηφισμάτων, καί τινας τῶν ἐν τῇ Εὐβοίᾳ
πόλεων ἠλευθέρωκε, καὶ διατελεῖ εὔνους ὢν τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων,
καὶ λέγει καὶ πράττει ὅ τι ἂν δύνηται ἀγαθὸν ὑπέρ τε αὐτῶν
Ἀθηναίων καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ
τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ἐπαινέσαι Δημοσθένην Δημοσθένους
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 84, line 6
ρηθέντος ἐν τῷ θεάτρῳ τοῦ στεφάνου, καὶ δευτέρου κηρύ-
γματος ἤδη μοι τούτου γιγνομένου, οὔτ' ἀντεῖπεν Αἰσχίνης
παρὼν οὔτε τὸν εἰπόντ' ἐγράψατο. Καί μοι λέγε καὶ τοῦτο
τὸ ψήφισμα λαβών.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ Χαιρώνδου Ἡγήμονος ἄρχοντος, γαμηλιῶνος ἕκτῃ
ἀπιόντος, φυλῆς πρυτανευούσης Λεοντίδος, Ἀριστόνικος Φρεάρ-
ριος εἶπεν· ἐπειδὴ Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς πολλὰς
καὶ μεγάλας χρείας παρέσχηται τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων, καὶ
πολλοῖς τῶν συμμάχων καὶ πρότερον καὶ ἐν τῷ παρόντι καιρῷ
βεβοήθηκε διὰ τῶν ψηφισμάτων, καί τινας τῶν ἐν τῇ Εὐβοίᾳ
πόλεων ἠλευθέρωκε, καὶ διατελεῖ εὔνους ὢν τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων,
καὶ λέγει καὶ πράττει ὅ τι ἂν δύνηται ἀγαθὸν ὑπέρ τε αὐτῶν
Ἀθηναίων καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ
τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ἐπαινέσαι Δημοσθένην Δημοσθένους
Παιανιέα καὶ στεφανῶσαι χρυσῷ στεφάνῳ, καὶ ἀναγορεῦσαι
τὸν στέφανον ἐν τῷ θεάτρῳ, Διονυσίοις, τραγῳδοῖς καινοῖς,
τῆς δὲ ἀναγορεύσεως τοῦ στεφάνου ἐπιμεληθῆναι τὴν πρυ-
τανεύουσαν φυλὴν καὶ τὸν ἀγωνοθέτην. εἶπεν Ἀριστόνικος
Φρεάρριος.]
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 85, line 2
πόλεων ἠλευθέρωκε, καὶ διατελεῖ εὔνους ὢν τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων,
καὶ λέγει καὶ πράττει ὅ τι ἂν δύνηται ἀγαθὸν ὑπέρ τε αὐτῶν
Ἀθηναίων καὶ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ
τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ἐπαινέσαι Δημοσθένην Δημοσθένους
Παιανιέα καὶ στεφανῶσαι χρυσῷ στεφάνῳ, καὶ ἀναγορεῦσαι
τὸν στέφανον ἐν τῷ θεάτρῳ, Διονυσίοις, τραγῳδοῖς καινοῖς,
τῆς δὲ ἀναγορεύσεως τοῦ στεφάνου ἐπιμεληθῆναι τὴν πρυ-
τανεύουσαν φυλὴν καὶ τὸν ἀγωνοθέτην. εἶπεν Ἀριστόνικος
Φρεάρριος.]
Ἔστιν οὖν ὅστις ὑμῶν οἶδέ τιν' αἰσχύνην τῇ πόλει
συμβᾶσαν διὰ τοῦτο τὸ ψήφισμα ἢ χλευασμὸν ἢ γέλωτα,
ἃ νῦν οὗτος ἔφη συμβήσεσθαι, ἂν ἐγὼ στεφανῶμαι; καὶ
μὴν ὅταν ᾖ νέα καὶ γνώριμα πᾶσι τὰ πράγματα, ἐάν τε
καλῶς ἔχῃ, χάριτος τυγχάνει, ἐάν θ' ὡς ἑτέρως, τιμωρίας.
93
φαίνομαι τοίνυν ἐγὼ χάριτος τετυχηκὼς τότε, καὶ οὐ
μέμψεως οὐδὲ τιμωρίας.
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 87, line 3
φαίνομαι τοίνυν ἐγὼ χάριτος τετυχηκὼς τότε, καὶ οὐ
μέμψεως οὐδὲ τιμωρίας.
Οὐκοῦν μέχρι μὲν τῶν χρόνων ἐκείνων, ἐν οἷς ταῦτ'
ἐπράχθη, πάντ' ἀνωμολόγημαι τὰ ἄριστα πράττειν τῇ
πόλει, τῷ νικᾶν, ὅτ' ἐβουλεύεσθε, λέγων καὶ γράφων, τῷ
καταπραχθῆναι τὰ γραφέντα, καὶ στεφάνους ἐξ αὐτῶν τῇ
πόλει καὶ ἐμοὶ καὶ πᾶσιν γενέσθαι, τῷ θυσίας τοῖς θεοῖς
καὶ προσόδους ὡς ἀγαθῶν τούτων ὄντων ὑμᾶς πεποιῆσθαι.
Ἐπειδὴ τοίνυν ἐκ τῆς Εὐβοίας ὁ Φίλιππος ὑφ' ὑμῶν
ἐξηλάθη τοῖς [μὲν] ὅπλοις, τῇ δὲ πολιτείᾳ καὶ τοῖς ψηφί-
σμασι, κἂν διαρραγῶσί τινες τούτων, ὑπ' ἐμοῦ, ἕτερον κατὰ
τῆς πόλεως ἐπιτειχισμὸν ἐζήτει. ὁρῶν δ' ὅτι σίτῳ πάντων
ἀνθρώπων πλείστῳ χρώμεθ' ἐπεισάκτῳ, βουλόμενος τῆς
σιτοπομπίας κύριος γενέσθαι, παρελθὼν ἐπὶ Θρᾴκης Βυζαν-
τίους συμμάχους ὄντας αὑτῷ τὸ μὲν πρῶτον ἠξίου συμ-
πολεμεῖν τὸν πρὸς ὑμᾶς πόλεμον, ὡς δ' οὐκ ἤθελον οὐδ'
ἐπὶ τούτοις ἔφασαν τὴν συμμαχίαν πεποιῆσθαι, λέγοντες
ἀληθῆ, χάρακα βαλόμενος πρὸς τῇ πόλει καὶ μηχανήματ'
ἐπιστήσας ἐπολιόρκει. τούτων δὲ γιγνομένων ὅ τι μὲν
προσῆκε ποιεῖν ὑμᾶς, οὐκ ἐπερωτήσω· δῆλον γάρ ἐστιν
ἅπασιν. ἀλλὰ τίς ἦν ὁ βοηθήσας τοῖς Βυζαντίοις καὶ
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 89, line 12
ὠφέλησεν ἅπαντας, οὐκέτ' ἐκ τοῦ λόγου δεῖ μαθεῖν, ἀλλ'
ἔργῳ πεπείρασθε· ὁ γὰρ τότ' ἐνστὰς πόλεμος ἄνευ τοῦ
καλὴν δόξαν ἐνεγκεῖν ἐν πᾶσι τοῖς κατὰ τὸν βίον ἀφθονω-
τέροις καὶ εὐωνοτέροις διῆγεν ὑμᾶς τῆς νῦν εἰρήνης, ἣν
οὗτοι κατὰ τῆς πατρίδος τηροῦσιν οἱ χρηστοί, ἐπὶ ταῖς μελ-
λούσαις ἐλπίσιν, ὧν διαμάρτοιεν, καὶ μετάσχοιεν ὧν ὑμεῖς
οἱ τὰ βέλτιστα βουλόμενοι τοὺς θεοὺς αἰτεῖτε, μὴ μεταδοῖεν
ὑμῖν ὧν αὐτοὶ προῄρηνται. Λέγε δ' αὐτοῖς καὶ τοὺς τῶν
Βυζαντίων στεφάνους καὶ τοὺς τῶν Περινθίων, οἷς ἐστε-
φάνουν ἐκ τούτων τὴν πόλιν.
ΨΗΦΙΣΜΑ ΒΥΖΑΝΤΙΩΝ.
[Ἐπὶ ἱερομνάμονος Βοσπορίχω Δαμάγητος ἐν τᾷ ἁλίᾳ ἔλεξεν,
ἐκ τᾶς βωλᾶς λαβὼν ῥήτραν· ἐπειδὴ ὁ δᾶμος ὁ Ἀθαναίων ἔν
τε τοῖς προγεναμένοις καιροῖς εὐνοέων διατελεῖ Βυζαντίοις καὶ
τοῖς συμμάχοις καὶ συγγενέσι Περινθίοις καὶ πολλὰς καὶ μεγάλας
χρείας παρέσχηται, ἔν τε τῷ παρεστακότι καιρῷ Φιλίππω τῶ
94
Μακεδόνος ἐπιστρατεύσαντος ἐπὶ τὰν χώραν καὶ τὰν πόλιν ἐπ'
ἀναστάσει Βυζαντίων καὶ Περινθίων καὶ τὰν χώραν δαίοντος καὶ
δενδροκοπέοντος, βοαθήσας πλοίοις ἑκατὸν καὶ εἴκοσι καὶ σίτῳ
καὶ βέλεσι καὶ ὁπλίταις ἐξείλετο ἁμὲ ἐκ τῶν μεγάλων κινδύνων
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 92, line 2
πεδὰ τὰ ἱερά, καὶ τοῖς κατοικεῖν ἐθέλουσι τὰν πόλιν ἀλειτουργή-
τοις ἦμεν πασᾶν τᾶν λειτουργιᾶν· στᾶσαι δὲ καὶ εἰκόνας τρεῖς
ἑκκαιδεκαπάχεις ἐν τῷ Βοσπορείῳ, στεφανούμενον τὸν δᾶμον τὸν
Ἀθαναίων ὑπὸ τῶ δάμω τῶ Βυζαντίων καὶ Περινθίων· ἀποστεῖλαι
δὲ καὶ θεαρίας ἐς τὰς ἐν τᾷ Ἑλλάδι παναγύριας, Ἴσθμια καὶ
Νέμεα καὶ Ὀλύμπια καὶ Πύθια, καὶ ἀνακαρῦξαι τὼς στεφάνως
οἷς ἐστεφάνωται ὁ δᾶμος ὁ Ἀθαναίων ὑφ' ἁμέων, ὅπως ἐπιστέωνται
οἱ Ἕλλανες τάν τε Ἀθαναίων ἀρετὰν καὶ τὰν Βυζαντίων καὶ
Περινθίων εὐχαριστίαν.]
Λέγε καὶ τοὺς παρὰ τῶν ἐν Χερρονήσῳ στεφάνους.
ΨΗΦΙΣΜΑ ΧΕΡΡΟΝΗΣΙΤΩΝ.
[Χερρονησιτῶν οἱ κατοικοῦντες Σηστόν, Ἐλαιοῦντα, Μάδυτον,
Ἀλωπεκόννησον, στεφανοῦσιν Ἀθηναίων τὴν βουλὴν καὶ τὸν
δῆμον χρυσῷ στεφάνῳ ἀπὸ ταλάντων ἑξήκοντα, καὶ Χάριτος
βωμὸν ἱδρύονται καὶ Δήμου Ἀθηναίων, ὅτι πάντων τῶνμεγίστων
ἀγαθῶν παραίτιος γέγονε Χερρονησίταις, ἐξελόμενος ἐκ τῆς
Φιλίππου καὶ ἀποδοὺς τὰς πατρίδας, τοὺς νόμους, τὴν ἐλευθερίαν,
τὰ ἱερά. καὶ ἐν τῷ μετὰ ταῦτα αἰῶνι παντὶ οὐκ ἐλλείψει εὐχαρι-
στῶν καὶ ποιῶν ὅ τι ἂν δύνηται ἀγαθόν. ταῦτα ἐψηφίσαντο ἐν τῷ
κοινῷ βουλευτηρίῳ.]
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 105, line 2
ναῖοι, ὅσ' ὀκνήσαιμ' ἂν πρὸς ὑμᾶς εἰπεῖν. καὶ ταῦτ' εἰκότως
ἔπραττον ἐκεῖνοι. ἦν γὰρ αὐτοῖς ἐκ μὲν τῶν προτέρων
νόμων συνεκκαίδεκα λῃτουργεῖν, αὐτοῖς μὲν μικρὰ καὶ
οὐδὲν ἀναλίσκουσι, τοὺς δ' ἀπόρους τῶν πολιτῶν ἐπιτρί-
βουσιν, ἐκ δὲ τοῦ ἐμοῦ νόμου τὸ γιγνόμενον κατὰ τὴν
οὐσίαν ἕκαστον τιθέναι, καὶ δυοῖν ἐφάνη τριήραρχος ὁ τῆς
μιᾶς ἕκτος καὶ δέκατος πρότερον συντελής· οὐδὲ γὰρ τριη-
ράρχους ἔτ' ὠνόμαζον ἑαυτούς, ἀλλὰ συντελεῖς. ὥστε δὴ
ταῦτα λυθῆναι καὶ μὴ τὰ δίκαια ποιεῖν ἀναγκασθῆναι, οὐκ
ἔσθ' ὅ τι οὐκ ἐδίδοσαν. καί μοι λέγε πρῶτον μὲν τὸ ψή-
φισμα καθ' ὃ εἰσῆλθον τὴν γραφήν, εἶτα τοὺς καταλόγους,
τόν τ' ἐκ τοῦ προτέρου νόμου καὶ τὸν κατὰ τὸν ἐμόν. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
95
[Ἐπὶ ἄρχοντος Πολυκλέους, μηνὸς βοηδρομιῶνος ἕκτῃ ἐπὶ δέκα,
φυλῆς πρυτανευούσης Ἱπποθωντίδος, Δημοσθένης Δημοσθένους
Παιανιεὺς εἰσήνεγκε νόμον [εἰς τὸ] τριηραρχικὸν ἀντὶ τοῦ πρότερον,
καθ' ὃν αἱ συντέλειαι ἦσαν τῶν τριηράρχων· καὶ ἐπεχειροτόνησεν
ἡ βουλὴ καὶ ὁ δῆμος· καὶ ἀπήνεγκε παρανόμων Δημοσθένει
Πατροκλῆς Φλυεύς, καὶ τὸ μέρος τῶν ψήφων οὐ λαβὼν ἀπέτεισε
τὰς πεντακοσίας δραχμάς.]
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 105, line 4
νόμων συνεκκαίδεκα λῃτουργεῖν, αὐτοῖς μὲν μικρὰ καὶ
οὐδὲν ἀναλίσκουσι, τοὺς δ' ἀπόρους τῶν πολιτῶν ἐπιτρί-
βουσιν, ἐκ δὲ τοῦ ἐμοῦ νόμου τὸ γιγνόμενον κατὰ τὴν
οὐσίαν ἕκαστον τιθέναι, καὶ δυοῖν ἐφάνη τριήραρχος ὁ τῆς
μιᾶς ἕκτος καὶ δέκατος πρότερον συντελής· οὐδὲ γὰρ τριη-
ράρχους ἔτ' ὠνόμαζον ἑαυτούς, ἀλλὰ συντελεῖς. ὥστε δὴ
ταῦτα λυθῆναι καὶ μὴ τὰ δίκαια ποιεῖν ἀναγκασθῆναι, οὐκ
ἔσθ' ὅ τι οὐκ ἐδίδοσαν. καί μοι λέγε πρῶτον μὲν τὸ ψή-
φισμα καθ' ὃ εἰσῆλθον τὴν γραφήν, εἶτα τοὺς καταλόγους,
τόν τ' ἐκ τοῦ προτέρου νόμου καὶ τὸν κατὰ τὸν ἐμόν. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ ἄρχοντος Πολυκλέους, μηνὸς βοηδρομιῶνος ἕκτῃ ἐπὶ δέκα,
φυλῆς πρυτανευούσης Ἱπποθωντίδος, Δημοσθένης Δημοσθένους
Παιανιεὺς εἰσήνεγκε νόμον [εἰς τὸ] τριηραρχικὸν ἀντὶ τοῦ πρότερον,
καθ' ὃν αἱ συντέλειαι ἦσαν τῶν τριηράρχων· καὶ ἐπεχειροτόνησεν
ἡ βουλὴ καὶ ὁ δῆμος· καὶ ἀπήνεγκε παρανόμων Δημοσθένει
Πατροκλῆς Φλυεύς, καὶ τὸ μέρος τῶν ψήφων οὐ λαβὼν ἀπέτεισε
τὰς πεντακοσίας δραχμάς.]
Φέρε δὴ καὶ τὸν καλὸν κατάλογον.
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 115, line 2
ταῦτ' οὐ μόνον ἐν τοῖς νόμοις, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ὑμετέροις
ἤθεσιν ὥρισται, ἐγὼ ῥᾳδίως πολλαχόθεν δείξω. πρῶτον
μὲν γὰρ Ναυσικλῆς στρατηγῶν ἐφ' οἷς ἀπὸ τῶν ἰδίων
προεῖτο πολλάκις ἐστεφάνωται ὑφ' ὑμῶν· εἶθ' ὅτε τὰς
ἀσπίδας Διότιμος ἔδωκε καὶ πάλιν Χαρίδημος, ἐστεφα-
νοῦντο· εἶθ' οὑτοσὶ Νεοπτόλεμος πολλῶν ἔργων ἐπιστά-
της ὤν, ἐφ' οἷς ἐπέδωκε τετίμηται. σχέτλιον γὰρ ἂν
εἴη τοῦτό γε, εἰ τῷ τιν' ἀρχὴν ἄρχοντι ἢ διδόναι τῇ πόλει
τὰ ἑαυτοῦ διὰ τὴν ἀρχὴν μὴ ἐξέσται, ἢ τῶν δοθέντων ἀντὶ
τοῦ κομίσασθαι χάριν εὐθύνας ὑφέξει. Ὅτι τοίνυν ταῦτ'
ἀληθῆ λέγω, λέγε τὰ ψηφίσματά μοι τὰ τούτοις γεγενημέν'
96
αὐτὰ λαβών. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἄρχων Δημόνικος Φλυεύς, βοηδρομιῶνος ἕκτῃ μετ' εἰκάδα,
γνώμη βουλῆς καὶ δήμου, Καλλίας Φρεάρριος εἶπεν, ὅτι δοκεῖ
τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ στεφανῶσαι Ναυσικλέα τὸν ἐπὶ τῶν
ὅπλων, ὅτι Ἀθηναίων ὁπλιτῶν δισχιλίων ὄντων ἐν Ἴμβρῳ καὶ
βοηθούντων τοῖς κατοικοῦσιν Ἀθηναίων τὴν νῆσον, οὐ δυναμένου
Φίλωνος τοῦ ἐπὶ τῆς διοικήσεως κεχειροτονημένου διὰ τοὺς
χειμῶνας πλεῦσαι καὶ μισθοδοτῆσαι τοὺς ὁπλίτας, ἐκ τῆς ἰδίας
οὐσίας ἔδωκε καὶ οὐκ εἰσέπραξε τὸν δῆμον, καὶ ἀναγορεῦσαι τὸν
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 115, line 4
μὲν γὰρ Ναυσικλῆς στρατηγῶν ἐφ' οἷς ἀπὸ τῶν ἰδίων
προεῖτο πολλάκις ἐστεφάνωται ὑφ' ὑμῶν· εἶθ' ὅτε τὰς
ἀσπίδας Διότιμος ἔδωκε καὶ πάλιν Χαρίδημος, ἐστεφα-
νοῦντο· εἶθ' οὑτοσὶ Νεοπτόλεμος πολλῶν ἔργων ἐπιστά-
της ὤν, ἐφ' οἷς ἐπέδωκε τετίμηται. σχέτλιον γὰρ ἂν
εἴη τοῦτό γε, εἰ τῷ τιν' ἀρχὴν ἄρχοντι ἢ διδόναι τῇ πόλει
τὰ ἑαυτοῦ διὰ τὴν ἀρχὴν μὴ ἐξέσται, ἢ τῶν δοθέντων ἀντὶ
τοῦ κομίσασθαι χάριν εὐθύνας ὑφέξει. Ὅτι τοίνυν ταῦτ'
ἀληθῆ λέγω, λέγε τὰ ψηφίσματά μοι τὰ τούτοις γεγενημέν'
αὐτὰ λαβών. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἄρχων Δημόνικος Φλυεύς, βοηδρομιῶνος ἕκτῃ μετ' εἰκάδα,
γνώμη βουλῆς καὶ δήμου, Καλλίας Φρεάρριος εἶπεν, ὅτι δοκεῖ
τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ στεφανῶσαι Ναυσικλέα τὸν ἐπὶ τῶν
ὅπλων, ὅτι Ἀθηναίων ὁπλιτῶν δισχιλίων ὄντων ἐν Ἴμβρῳ καὶ
βοηθούντων τοῖς κατοικοῦσιν Ἀθηναίων τὴν νῆσον, οὐ δυναμένου
Φίλωνος τοῦ ἐπὶ τῆς διοικήσεως κεχειροτονημένου διὰ τοὺς
χειμῶνας πλεῦσαι καὶ μισθοδοτῆσαι τοὺς ὁπλίτας, ἐκ τῆς ἰδίας
οὐσίας ἔδωκε καὶ οὐκ εἰσέπραξε τὸν δῆμον, καὶ ἀναγορεῦσαι τὸν
στέφανον Διονυσίοις τραγῳδοῖς καινοῖς.]
ΕΤΕΡΟΝ ΨΗΦΙΣΜΑ.
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 115, line 14
ΨΗΦΙΣΜΑ.
97
[Ἄρχων Δημόνικος Φλυεύς, βοηδρομιῶνος ἕκτῃ μετ' εἰκάδα,
γνώμη βουλῆς καὶ δήμου, Καλλίας Φρεάρριος εἶπεν, ὅτι δοκεῖ
τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ στεφανῶσαι Ναυσικλέα τὸν ἐπὶ τῶν
ὅπλων, ὅτι Ἀθηναίων ὁπλιτῶν δισχιλίων ὄντων ἐν Ἴμβρῳ καὶ
βοηθούντων τοῖς κατοικοῦσιν Ἀθηναίων τὴν νῆσον, οὐ δυναμένου
Φίλωνος τοῦ ἐπὶ τῆς διοικήσεως κεχειροτονημένου διὰ τοὺς
χειμῶνας πλεῦσαι καὶ μισθοδοτῆσαι τοὺς ὁπλίτας, ἐκ τῆς ἰδίας
οὐσίας ἔδωκε καὶ οὐκ εἰσέπραξε τὸν δῆμον, καὶ ἀναγορεῦσαι τὸν
στέφανον Διονυσίοις τραγῳδοῖς καινοῖς.]
ΕΤΕΡΟΝ ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Εἶπε Καλλίας Φρεάρριος, πρυτάνεων λεγόντων, βουλῆς γνώμη·
ἐπειδὴ Χαρίδημος ὁ ἐπὶ τῶν ὁπλιτῶν, ἀποσταλεὶς εἰς Σαλαμῖνα,
καὶ Διότιμος ὁ ἐπὶ τῶν ἱππέων, ἐν τῇ ἐπὶ τοῦ ποταμοῦ μάχῃ τῶν
στρατιωτῶν τινῶν ὑπὸ τῶν πολεμίων σκυλευθέντων, ἐκ τῶν ἰδίων
ἀναλωμάτων καθώπλισαν τοὺς νεανίσκους ἀσπίσιν ὀκτακοσίαις,
δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ στεφανῶσαι Χαρίδημον καὶ
Διότιμον χρυσῷ στεφάνῳ, καὶ ἀναγορεῦσαι Παναθηναίοις τοῖς
μεγάλοις ἐν τῷ γυμνικῷ ἀγῶνι καὶ Διονυσίοις τραγῳδοῖς καινοῖς·
τῆς δὲ ἀναγορεύσεως ἐπιμεληθῆναι θεσμοθέτας, πρυτάνεις,
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 118, line 5
θυνος ἦν, ἐφ' οἷς δ' ἐστεφανοῦτο οὐχ ὑπεύθυνος. οὐκοῦν
οὐδ' ἐγώ· ταὐτὰ γὰρ δίκαι' ἐστί μοι περὶ τῶν αὐτῶν τοῖς
ἄλλοις δήπου. ἐπέδωκα· ἐπαινοῦμαι διὰ ταῦτα, οὐκ ὢν ὧν
ἔδωχ' ὑπεύθυνος. ἦρχον· καὶ δέδωκά γ' εὐθύνας ἐκείνων,
οὐχ ὧν ἐπέδωκα. νὴ Δί', ἀλλ' ἀδίκως ἦρξα. εἶτα παρών,
ὅτε μ' εἰσῆγον οἱ λογισταί, οὐ κατηγόρεις;
Ἵνα τοίνυν ἴδηθ' ὅτι αὐτὸς οὗτός μοι μαρτυρεῖ ἐφ' οἷς
οὐχ ὑπεύθυνος ἦν ἐστεφανῶσθαι, λαβὼν ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμ'
ὅλον τὸ γραφέν μοι. οἷς γὰρ οὐκ ἐγράψατο τοῦ προβου-
λεύματος, τούτοις ἃ διώκει συκοφαντῶν φανήσεται. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπὶ ἄρχοντος Εὐθυκλέους, πυανεψιῶνος ἐνάτῃ ἀπιόντος,
φυλῆς πρυτανευούσης Οἰνῇδος, Κτησιφῶν Λεωσθένους Ἀναφλύ-
στιος εἶπεν· ἐπειδὴ Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς γενό-
μενος ἐπιμελητὴς τῆς τῶν τειχῶν ἐπισκευῆς καὶ προσαναλώσας
εἰς τὰ ἔργα ἀπὸ τῆς ἰδίας οὐσίας τρία τάλαντα ἐπέδωκε ταῦτα τῷ
δήμῳ, καὶ ἐπὶ τοῦ θεωρικοῦ κατασταθεὶς ἐπέδωκε τοῖς ἐκ πασῶν
τῶν φυλῶν θεωροῖς ἑκατὸν μνᾶς εἰς θυσίας, δεδόχθαι τῇ βουλῇ
καὶ τῷ δήμῳ τῷ Ἀθηναίων ἐπαινέσαι Δημοσθένην Δημοσθένους
Παιανιέα ἀρετῆς ἕνεκα καὶ καλοκαγαθίας ἧς ἔχων διατελεῖ ἐν
παντὶ καιρῷ εἰς τὸν δῆμον τὸν Ἀθηναίων, καὶ στεφανῶσαι χρυσῷ
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 133, line 1
98
σαυτὸν κατὰ τουτωνὶ πολιτεύει. καὶ περὶ ὧν μὲν ἔστι τις
ἀμφισβήτησις, ὡς ἄρ' ὑπὲρ τῆς πόλεως εἴρηκεν, ἐάσω· ἃ
δ' ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν φανερῶς ἀπεδείχθη πράττων, ταῦτ'
ἀναμνήσω.
Τίς γὰρ ὑμῶν οὐκ οἶδεν τὸν ἀποψηφισθέντ' Ἀντιφῶντα,
ὃς ἐπαγγειλάμενος Φιλίππῳ τὰ νεώρι' ἐμπρήσειν εἰς τὴν
πόλιν ἦλθεν; ὃν λαβόντος ἐμοῦ κεκρυμμένον ἐν Πειραιεῖ
καὶ καταστήσαντος εἰς τὴν ἐκκλησίαν βοῶν ὁ βάσκανος
οὗτος καὶ κεκραγώς, ὡς ἐν δημοκρατίᾳ δεινὰ ποιῶ τοὺς ἠτυχη-
κότας τῶν πολιτῶν ὑβρίζων καὶ ἐπ' οἰκίας βαδίζων ἄνευ
ψηφίσματος, ἀφεθῆναι ἐποίησεν. καὶ εἰ μὴ ἡ βουλὴ ἡ ἐξ
Ἀρείου πάγου τὸ πρᾶγμ' αἰσθομένη καὶ τὴν ὑμετέραν ἄγνοιαν
ἐν οὐ δέοντι συμβεβηκυῖαν ἰδοῦσα ἐπεζήτησε τὸν ἄνθρωπον
καὶ συλλαβοῦσ' ἐπανήγαγεν ὡς ὑμᾶς, ἐξήρπαστ' ἂν ὁ τοιοῦ-
τος καὶ τὸ δίκην δοῦναι διαδὺς ἐξεπέπεμπτ' ἂν ὑπὸ τοῦ
σεμνολόγου τουτουί· νῦν δ' ὑμεῖς στρεβλώσαντες αὐτὸν
ἀπεκτείνατε, ὡς ἔδει γε καὶ τοῦτον. τοιγαροῦν εἰδυῖα ταῦθ'
ἡ βουλὴ ἡ ἐξ Ἀρείου πάγου τότε τούτῳ πεπραγμένα, χειρο-
τονησάντων αὐτὸν ὑμῶν σύνδικον ὑπὲρ τοῦ ἱεροῦ τοῦ ἐν Δήλῳ
ἀπὸ τῆς αὐτῆς ἀγνοίας ἧσπερ πολλὰ προΐεσθε τῶν κοινῶν,
ὡς προσείλεσθε κἀκείνην καὶ τοῦ πράγματος
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 163, line 8
ὦ κίναδος, κολακεύων παρηκολούθεις, τεθνεώτων δ' οὐκ
αἰσθάνει κατηγορῶν· ἃ γὰρ περὶ Θηβαίων ἐπιτιμᾷς ἐμοί,
ἐκείνων πολὺ μᾶλλον ἢ ἐμοῦ κατηγορεῖς, τῶν πρότερον ἢ
ἐγὼ ταύτην τὴν συμμαχίαν δοκιμασάντων. ἀλλ' ἐκεῖσ'
ἐπάνειμι, ὅτι τὸν ἐν Ἀμφίσσῃ πόλεμον τούτου μὲν ποιή-
σαντος, συμπεραναμένων δὲ τῶν ἄλλων τῶν συνεργῶν αὐτῷ
τὴν πρὸς Θηβαίους ἔχθραν, συνέβη τὸν Φίλιππον ἐλθεῖν
ἐφ' ἡμᾶς, οὗπερ εἵνεκα τὰς πόλεις οὗτοι συνέκρουον, καὶ εἰ
μὴ προεξανέστημεν μικρόν, οὐδ' ἀναλαβεῖν ἂν ἠδυνήθημεν·
οὕτω μέχρι πόρρω προήγαγον οὗτοι. ἐν οἷς δ' ἦτ' ἤδη τὰ
πρὸς ἀλλήλους, τουτωνὶ τῶν ψηφισμάτων ἀκούσαντες καὶ
τῶν ἀποκρίσεων εἴσεσθε. Καί μοι λέγε ταῦτα λαβών.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπ' ἄρχοντος Ἡροπύθου, μηνὸς ἐλαφηβολιῶνος ἕκτῃ φθί-
νοντος, φυλῆς πρυτανευούσης Ἐρεχθῇδος, βουλῆς καὶ στρατηγῶν
γνώμη· ἐπειδὴ Φίλιππος ἃς μὲν κατείληφε πόλεις τῶν ἀστυγειτό-
νων, τινὰς δὲ πορθεῖ, κεφαλαίῳ δ' ἐπὶ τὴν Ἀττικὴν παρασκευά-
ζεται παραγίγνεσθαι, παρ' οὐδὲν ἡγούμενος τὰς ἡμετέρας συνθήκας,
καὶ τοὺς ὅρκους λύειν ἐπιβάλλεται καὶ τὴν εἰρήνην, παραβαίνων
τὰς κοινὰς πίστεις, δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ πέμπειν πρὸς
αὐτὸν πρέσβεις, οἵτινες αὐτῷ διαλέξονται καὶ παρακαλέσουσιν
99
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 164, line 1
ἐκείνων πολὺ μᾶλλον ἢ ἐμοῦ κατηγορεῖς, τῶν πρότερον ἢ
ἐγὼ ταύτην τὴν συμμαχίαν δοκιμασάντων. ἀλλ' ἐκεῖσ'
ἐπάνειμι, ὅτι τὸν ἐν Ἀμφίσσῃ πόλεμον τούτου μὲν ποιή-
σαντος, συμπεραναμένων δὲ τῶν ἄλλων τῶν συνεργῶν αὐτῷ
τὴν πρὸς Θηβαίους ἔχθραν, συνέβη τὸν Φίλιππον ἐλθεῖν
ἐφ' ἡμᾶς, οὗπερ εἵνεκα τὰς πόλεις οὗτοι συνέκρουον, καὶ εἰ
μὴ προεξανέστημεν μικρόν, οὐδ' ἀναλαβεῖν ἂν ἠδυνήθημεν·
οὕτω μέχρι πόρρω προήγαγον οὗτοι. ἐν οἷς δ' ἦτ' ἤδη τὰ
πρὸς ἀλλήλους, τουτωνὶ τῶν ψηφισμάτων ἀκούσαντες καὶ
τῶν ἀποκρίσεων εἴσεσθε. Καί μοι λέγε ταῦτα λαβών.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
[Ἐπ' ἄρχοντος Ἡροπύθου, μηνὸς ἐλαφηβολιῶνος ἕκτῃ φθί-
νοντος, φυλῆς πρυτανευούσης Ἐρεχθῇδος, βουλῆς καὶ στρατηγῶν
γνώμη· ἐπειδὴ Φίλιππος ἃς μὲν κατείληφε πόλεις τῶν ἀστυγειτό-
νων, τινὰς δὲ πορθεῖ, κεφαλαίῳ δ' ἐπὶ τὴν Ἀττικὴν παρασκευά-
ζεται παραγίγνεσθαι, παρ' οὐδὲν ἡγούμενος τὰς ἡμετέρας συνθήκας,
καὶ τοὺς ὅρκους λύειν ἐπιβάλλεται καὶ τὴν εἰρήνην, παραβαίνων
τὰς κοινὰς πίστεις, δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ πέμπειν πρὸς
αὐτὸν πρέσβεις, οἵτινες αὐτῷ διαλέξονται καὶ παρακαλέσουσιν
αὐτὸν μάλιστα μὲν τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμόνοιαν διατηρεῖν καὶ τὰς
συνθήκας, εἰ δὲ μή, πρὸς τὸ βουλεύσασθαι δοῦναι χρόνον τῇ
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 305, line 8
Ἑλληνίδων πόλεων ἀνὴρ ἐγένετο, μᾶλλον δ' εἰ ἕν' ἄνδρα
μόνον Θετταλία καὶ ἕν' ἄνδρ' Ἀρκαδία ταὐτὰ φρονοῦντ' ἔσχεν
ἐμοί, οὐδένες οὔτε τῶν ἔξω Πυλῶν Ἑλλήνων οὔτε τῶν εἴσω
τοῖς παροῦσι κακοῖς ἐκέχρηντ' ἄν, ἀλλὰ πάντες ἂν ὄντες
ἐλεύθεροι καὶ αὐτόνομοι μετὰ πάσης ἀδείας ἀσφαλῶς ἐν
εὐδαιμονίᾳ τὰς ἑαυτῶν ᾤκουν πατρίδας, τῶν τοσούτων καὶ
τοιούτων ἀγαθῶν ὑμῖν καὶ τοῖς ἄλλοις Ἀθηναίοις ἔχοντες
χάριν δι' ἐμέ. ἵνα δ' εἰδῆθ' ὅτι πολλῷ τοῖς λόγοις ἐλάττοσι
χρῶμαι τῶν ἔργων, εὐλαβούμενος τὸν φθόνον, λέγε μοι
ταυτὶ καὶ ἀνάγνωθι λαβὼν τὸν ἀριθμὸν τῶν βοηθειῶν κατὰ
τὰ ἐμὰ ψηφίσματα.
ΑΡΙΘΜΟΣ ΒΟΗΘΕΙΩΝ.
Ταῦτα καὶ τοιαῦτα πράττειν, Αἰσχίνη, τὸν καλὸν κἀγαθὸν
100
πολίτην ἔδει, ὧν κατορθουμένων μὲν μεγίστοις ἀναμφισβη-
τήτως ὑπῆρχεν εἶναι καὶ τὸ δικαίως προσῆν, ὡς ἑτέρως
δὲ συμβάντων τὸ γοῦν εὐδοκιμεῖν περίεστι καὶ τὸ μηδένα
μέμφεσθαι τὴν πόλιν μηδὲ τὴν προαίρεσιν αὐτῆς, ἀλλὰ τὴν
τύχην κακίζειν τὴν οὕτω τὰ πράγματα κρίνασαν· οὐ μὰ Δί'
οὐκ ἀποστάντα τῶν συμφερόντων τῇ πόλει, μισθώσαντα δ'
αὑτὸν τοῖς ἐναντίοις, τοὺς ὑπὲρ τῶν ἐχθρῶν καιροὺς ἀντὶ τῶν
τῆς πατρίδος θεραπεύειν, οὐδὲ τὸν μὲν πράγματ' ἄξια τῆς
Δημοσθένης. Orat., De corona Section 320, line 4
καὶ τοὺς καθ' αὑτόν, ὥσπερ τἄλλα πάντα, τοὺς ποιητάς,
τοὺς χορούς, τοὺς ἀγωνιστάς. ὁ Φιλάμμων οὐχ ὅτι Γλαύκου
τοῦ Καρυστίου καί τινων ἑτέρων πρότερον γεγενημένων
ἀθλητῶν ἀσθενέστερος ἦν, ἀστεφάνωτος ἐκ τῆς Ὀλυμπίας
ἀπῄει, ἀλλ' ὅτι τῶν εἰσελθόντων πρὸς αὐτὸν ἄριστ' ἐμάχετο,
ἐστεφανοῦτο καὶ νικῶν ἀνηγορεύετο. καὶ σὺ πρὸς τοὺς
νῦν ὅρα με ῥήτορας, πρὸς σαυτόν, πρὸς ὅντινα βούλει τῶν
ἁπάντων· οὐδέν' ἐξίσταμαι. ὧν, ὅτε μὲν τῇ πόλει τὰ
βέλτισθ' ἑλέσθαι παρῆν, ἐφαμίλλου τῆς εἰς τὴν πατρίδ'
εὐνοίας ἐν κοινῷ πᾶσι κειμένης, ἐγὼ κράτιστα λέγων ἐφαι-
νόμην, καὶ τοῖς ἐμοῖς καὶ ψηφίσμασι καὶ νόμοις καὶ πρε-
σβείαις ἅπαντα διῳκεῖτο, ὑμῶν δ' οὐδεὶς ἦν οὐδαμοῦ, πλὴν
εἰ τούτοις ἐπηρεάσαι τι δέοι· ἐπειδὴ δ' ἃ μήποτ' ὤφελεν
συνέβη, καὶ οὐκέτι συμβούλων ἀλλὰ τῶν τοῖς ἐπιταττομένοις
ὑπηρετούντων καὶ τῶν κατὰ τῆς πατρίδος μισθαρνεῖν ἑτοίμων
καὶ τῶν κολακεύειν ἕτερον βουλομένων ἐξέτασις ἦν, τηνι-
καῦτα σὺ καὶ τούτων ἕκαστος ἐν τάξει καὶ μέγας καὶ λαμπρὸς
ἱπποτρόφος, ἐγὼ δ' ἀσθενής, ὁμολογῶ, ἀλλ' εὔνους μᾶλλον
ὑμῶν τουτοισί. δύο δ', ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τὸν φύσει μέτριον
πολίτην ἔχειν δεῖ (οὕτω γάρ μοι περὶ ἐμαυτοῦ λέγοντι
ἀνεπιφθονώτατον εἰπεῖν), ἐν μὲν ταῖς ἐξουσίαις τὴν τοῦ
Δημοσθένης. Orat., De falsa legatione (0014: 019)“Demosthenis orationes, vol. 1”,
EButcher, S.H.Oxford: Clarendon Press, 1903, Repr. 1966.Section 17, line 10
αὑτὸν ἦν.
Ὃν μὲν οὖν τρόπον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, χειροτονησάν-
των ὑμῶν ἐπὶ τοὺς ὅρκους αὐτὸν πάλιν τούς τε χρόνους
κατέτριψε καὶ τὰ πράγματα πάντ' ἐλυμήνατο τὰ τῆς πόλεως,
καὶ ὅσαι περὶ τούτων ἐμοὶ πρὸς τοῦτον ἀπέχθειαι συνέ-
βησαν βουλομένῳ κωλύειν, αὐτίκ' ἀκούσεσθε. ἀλλ' ἐπειδὴ
πάλιν ἥκομεν ἐκ τῆς πρεσβείας ταύτης τῆς ἐπὶ τοὺς ὅρκους,
ἧσπερ εἰσὶν αἱ νῦν εὔθυναι, οὔτε μικρὸν οὔτε μέγ' οὐδ'
ὁτιοῦν εὑρημένοι τῶν ὅτε τὴν εἰρήνην ἐποιεῖσθε λεχθέντων
καὶ προσδοκηθέντων, ἀλλὰ πάντ' ἐξηπατημένοι, καὶ τούτων
101
ἕτερ' αὖθις αὖ πεπραχότων καὶ παρ' αὐτὸ τὸ ψήφισμα πε-
πρεσβευκότων, προσῇμεν τῇ βουλῇ. καὶ ταυτὶ πολλοὶ
συνίσασιν ἃ μέλλω λέγειν· τὸ γὰρ βουλευτήριον μεστὸν
ἦν ἰδιωτῶν. παρελθὼν δ' ἐγὼ πάντα τἀληθῆ πρὸς τὴν
βουλὴν ἀπήγγειλα, καὶ κατηγόρησα τούτων, καὶ ἀνηριθμη-
σάμην ἀπὸ τῶν πρώτων ἐλπίδων ἐκείνων ὧν ὁ Κτησιφῶν
καὶ ὁ Ἀριστόδημος ἀπήγγειλαν πρὸς ὑμᾶς, καὶ μετὰ ταῦτα,
ὅτε τὴν εἰρήνην ἐποιεῖσθε, ἃ οὗτος ἐδημηγόρησε καὶ εἰς ἃ
προήχασι τὴν πόλιν, καὶ περὶ τῶν ὑπολοίπων (ταῦτα δ' ἦν
Φωκεῖς καὶ Πύλαι) μὴ προέσθαι συνεβούλευον, μηδὲ ταὐτὰ
Δημοσθένης. Orat., De falsa legatione Section 37, line 6
γεγραμμένη τῶν τούτοις ἡμαρτημένων. καὶ γὰρ ὡς αὐτὸς
κατεκώλυσεν αὐτοὺς βουλομένους ἐπὶ τὰς πόλεις ἰέναι καὶ
τοὺς ὅρκους ἀπολαμβάνειν, ἔνεστι, καὶ ὡς, ἵνα συνδιαλλάτ-
τωσιν αὐτῷ τοὺς Ἁλέας πρὸς τοὺς Φαρσαλίους, κατέσχεν
αὐτούς· καὶ πάντ' ἀναδεχόμενος καὶ εἰς αὑτὸν ποιούμενος
τὰ τούτων ἁμαρτήματ' ἐστίν. ὑπὲρ δὲ Φωκέων καὶ Θε-
σπιῶν ἢ ὧν οὗτος ἀπήγγελλε πρὸς ὑμᾶς, ἀλλ' οὐδὲ μικρόν.
καὶ τοῦτ' οὐκ ἀπὸ ταὐτομάτου τοῦτον ἐπράχθη τὸν τρόπον,
ἀλλ' ὑπὲρ μὲν ὧν παρὰ τούτων ὑμᾶς ἔδει δίκην λαμβάνειν
οὐ πεποιηκότων οὐδὲ διῳκηκότων οὐδὲν ὧν ὑμεῖς προσετάξατ' ἐν τῷ ψηφίσματι,
ἐκεῖνος ἐκδέχεται τὴν αἰτίαν [καί φησιν αὐτὸς αἴτιος γεγενῆσθαι], ὃν οὐκ ἐμέλλεθ'
ὑμεῖς, οἶμαι, δυνήσεσθαι κολάσαι· ἃ δ' ἐκεῖνος ἐξαπατῆσαι καὶ προλαβεῖν τῆς πόλεως
ἐβούλετο, οὗτος ἀπήγγειλεν, ἵνα μηδ' ἐγκαλέσαι
μηδὲ μέμψασθαι μηδὲν ὕστερον ὑμεῖς ἔχοιτε Φιλίππῳ, μήτ'
ἐν ἐπιστολῇ μήτ' ἄλλοθι μηδαμοῦ τῶν παρ' ἐκείνου τούτων
ἐνόντων. λέγε δ' αὐτοῖς αὐτὴν τὴν ἐπιστολήν, ἣν ἔγραψε
μὲν οὗτος, ἔπεμψε δ' ἐκεῖνος· καὶ σκοπεῖθ' ὅτι τοῦτον ἔχει
τὸν τρόπον, ὃν διεξελήλυθ' ἐγώ. λέγε.
Δημοσθένης. Orat., De falsa legatione Section 161, line 10
οὐδαμόσ' ᾤετο δεῖν τούτους βαδίζειν. οὗτοι δ' ἐχαρίζοντο
πάντα, ἐνδεικνύμενοι καὶ ὑπερκολακεύοντες ἐκεῖνον. καίτοι
ταῦθ' ὅταν ἐξελέγχωνται πάντα, τοὺς χρόνους ἀνηλωκότες,
τἀν Θρᾴκῃ προειμένοι, μηδὲν ὧν ἐψηφίσασθε πεποιηκότες
μηδ' ὧν συμφέρον ἦν, τὰ ψευδῆ δεῦρ' ἀπηγγελκότες, πῶς
ἔνεστι παρ' εὖ φρονοῦσι δικασταῖς καὶ βουλομένοις εὐορκεῖν
τούτῳ σῴζεσθαι; ἀλλὰ μὴν ὅτι ταῦτ' ἀληθῆ λέγω, λέγε
πρῶτον μὲν τὸ ψήφισμα, ὡς ὁρκοῦν προσῆκεν ἡμῖν, εἶτα
τὴν ἐπιστολὴν τὴν τοῦ Φιλίππου, εἶτα τὸ Φιλοκράτους
ψήφισμα καὶ τὸ τοῦ δήμου.
ΨΗΦΙΣΜΑ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ. ΨΗΦΙΣΜΑτΑ.
102
Καὶ μὴν ὅτι τὸν Φίλιππον ἐν Ἑλλησπόντῳ κατελάβομεν
ἄν, εἴ τις ἐπείθετό μοι καὶ τὰ προστεταγμέν' ὑφ' ὑμῶν ἐποίει
κατὰ τὰ ψηφίσματα, κάλει τοὺς ἐκεῖ παρόντας μάρτυρας.
Δημοσθένης. Orat., De falsa legatione Section 162, line 3
τἀν Θρᾴκῃ προειμένοι, μηδὲν ὧν ἐψηφίσασθε πεποιηκότες
μηδ' ὧν συμφέρον ἦν, τὰ ψευδῆ δεῦρ' ἀπηγγελκότες, πῶς
ἔνεστι παρ' εὖ φρονοῦσι δικασταῖς καὶ βουλομένοις εὐορκεῖν
τούτῳ σῴζεσθαι; ἀλλὰ μὴν ὅτι ταῦτ' ἀληθῆ λέγω, λέγε
πρῶτον μὲν τὸ ψήφισμα, ὡς ὁρκοῦν προσῆκεν ἡμῖν, εἶτα
τὴν ἐπιστολὴν τὴν τοῦ Φιλίππου, εἶτα τὸ Φιλοκράτους
ψήφισμα καὶ τὸ τοῦ δήμου.
ΨΗΦΙΣΜΑ. ΕΠΙΣΤΟΛΗ. ΨΗΦΙΣΜΑτΑ.
Καὶ μὴν ὅτι τὸν Φίλιππον ἐν Ἑλλησπόντῳ κατελάβομεν
ἄν, εἴ τις ἐπείθετό μοι καὶ τὰ προστεταγμέν' ὑφ' ὑμῶν ἐποίει
κατὰ τὰ ψηφίσματα, κάλει τοὺς ἐκεῖ παρόντας μάρτυρας.
Δημοσθένης. Orat., Adversus Leptinem Section 63, line 9
τὸν ταῦτα λέγονθ' ἡγοῖσθε, ἐπὶ τῷ δ' ἀφελέσθαι τὰς τῶν
προτέρων εὐεργετῶν δωρειὰς ταῦτα λεγόντων ἀκούσεσθε;
φέρε δὴ κἀκεῖν' ἐξετάσωμεν. οἱ προδόντες τὴν Πύδναν καὶ
τἄλλα χωρία τῷ Φιλίππῳ τῷ ποτ' ἐπαρθέντες ἡμᾶς ἠδίκουν;
ἢ πᾶσι πρόδηλον τοῦτο, ὅτι ταῖς παρ' ἐκείνου δωρειαῖς, ἃς
διὰ ταῦτ' ἔσεσθαι σφίσιν ἡγοῦντο; πότερον οὖν μᾶλλον ἔδει
σ', ὦ Λεπτίνη, τοὺς ἐχθρούς, εἰ δύνασαι, πεῖσαι τοὺς ἐπὶ
τοῖς πρὸς ἡμᾶς ἀδικήμασι γιγνομένους ἐκείνων εὐεργέτας μὴ
τιμᾶν, ἢ θεῖναι νόμον ἡμῖν ὃς τῶν τοῖς ἡμετέροις εὐεργέταις
ὑπαρχουσῶν δωρειῶν ἀφαιρεῖταί τι; ἐγὼ μὲν ἐκεῖν' οἶμαι.
ἀλλ' ἵνα μὴ πόρρω τοῦ παρόντος γένωμαι, λαβὲ τὰ ψηφίσμαθ'
ἃ τοῖς Θασίοις καὶ Βυζαντίοις ἐγράφη. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑτΑ.
Ἠκούσατε μὲν τῶν ψηφισμάτων, ὦ ἄνδρες δικασταί.
τούτων δ' ἴσως ἔνιοι τῶν ἀνδρῶν οὐκέτ' εἰσίν. ἀλλὰ τὰ ἔργα
τὰ πραχθέντ' ἔστιν, ἐπειδήπερ ἅπαξ ἐπράχθη. προσήκει
τοίνυν τὰς στήλας ταύτας κυρίας ἐᾶν τὸν πάντα χρόνον, ἵν',
ἕως μὲν ἄν τινες ζῶσι, μηδὲν ὑφ' ὑμῶν ἀδικῶνται, ἐπειδὰν
103
δὲ τελευτήσωσιν, ἐκεῖναι τοῦ τῆς πόλεως ἤθους μνημεῖον
ὦσι, καὶ παραδείγμαθ' ἑστῶσι τοῖς βουλομένοις τι ποιεῖν
ὑμᾶς ἀγαθόν, ὅσους εὖ ποιήσαντας ἡ πόλις ἀντ' εὖ πεποίηκεν.
Δημοσθένης. Orat., Adversus Leptinem Section 63, line 11
φέρε δὴ κἀκεῖν' ἐξετάσωμεν. οἱ προδόντες τὴν Πύδναν καὶ
τἄλλα χωρία τῷ Φιλίππῳ τῷ ποτ' ἐπαρθέντες ἡμᾶς ἠδίκουν;
ἢ πᾶσι πρόδηλον τοῦτο, ὅτι ταῖς παρ' ἐκείνου δωρειαῖς, ἃς
διὰ ταῦτ' ἔσεσθαι σφίσιν ἡγοῦντο; πότερον οὖν μᾶλλον ἔδει
σ', ὦ Λεπτίνη, τοὺς ἐχθρούς, εἰ δύνασαι, πεῖσαι τοὺς ἐπὶ
τοῖς πρὸς ἡμᾶς ἀδικήμασι γιγνομένους ἐκείνων εὐεργέτας μὴ
τιμᾶν, ἢ θεῖναι νόμον ἡμῖν ὃς τῶν τοῖς ἡμετέροις εὐεργέταις
ὑπαρχουσῶν δωρειῶν ἀφαιρεῖταί τι; ἐγὼ μὲν ἐκεῖν' οἶμαι.
ἀλλ' ἵνα μὴ πόρρω τοῦ παρόντος γένωμαι, λαβὲ τὰ ψηφίσμαθ'
ἃ τοῖς Θασίοις καὶ Βυζαντίοις ἐγράφη. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑτΑ.
Ἠκούσατε μὲν τῶν ψηφισμάτων, ὦ ἄνδρες δικασταί.
τούτων δ' ἴσως ἔνιοι τῶν ἀνδρῶν οὐκέτ' εἰσίν. ἀλλὰ τὰ ἔργα
τὰ πραχθέντ' ἔστιν, ἐπειδήπερ ἅπαξ ἐπράχθη. προσήκει
τοίνυν τὰς στήλας ταύτας κυρίας ἐᾶν τὸν πάντα χρόνον, ἵν',
ἕως μὲν ἄν τινες ζῶσι, μηδὲν ὑφ' ὑμῶν ἀδικῶνται, ἐπειδὰν
δὲ τελευτήσωσιν, ἐκεῖναι τοῦ τῆς πόλεως ἤθους μνημεῖον
ὦσι, καὶ παραδείγμαθ' ἑστῶσι τοῖς βουλομένοις τι ποιεῖν
ὑμᾶς ἀγαθόν, ὅσους εὖ ποιήσαντας ἡ πόλις ἀντ' εὖ πεποίηκεν.
καὶ μὴν μηδ' ἐκεῖν' ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, λανθανέτω, ὅτι
τῶν αἰσχίστων ἐστὶν πάντας ἀνθρώπους ἰδεῖν καὶ ἀκοῦσαι
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 23, line 2
ΝΟΜΟΣ ΕΚ ΤΩΝ ΦΟΝΙΚΩΝ ΝΟΜΩΝ ΤΩΝ ΕΞ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ.
Δικάζειν δὲ τὴν βουλὴν τὴν ἐν Ἀρείῳ πάγῳ φόνου καὶ τραύ-
ματος ἐκ προνοίας καὶ πυρκαϊᾶς καὶ φαρμάκων, ἐάν τις ἀποκτείνῃ
δούς.
Ἐπίσχες. ἠκούσατε μὲν τοῦ τε νόμου καὶ τοῦ ψηφί-
σματος, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι· ὡς δ' ἄν μοι δοκεῖτε τοὺς περὶ
τοῦ παρανόμου λόγους αὐτοὺς ῥᾷστα μαθεῖν, τοῦθ' ὑμῖν
φράσω· εἰ σκέψαισθ' ἐν τίνι τάξει ποτ' ἔσθ' ὑπὲρ οὗ τὸ
ψήφισμ' εἴρηται, πότερα ξένος ἢ μέτοικος ἢ πολίτης ἐστίν.
εἰ μὲν δὴ μέτοικον φήσομεν, οὐκ ἐροῦμεν ἀληθῆ, εἰ δ' αὖ
ξένον, οὐχὶ δίκαια ποιήσομεν· τὴν γὰρ τοῦ δήμου δωρειάν,
ἐν ᾗ πολίτης γέγονεν, κυρίαν αὐτῷ δίκαιόν ἐστιν εἶναι. ὡς
ὑπὲρ πολίτου τοίνυν, ὡς ἔοικε, ποιητέον τοὺς λόγους. θεά-
104
σασθε δὴ πρὸς Διὸς ὡς ἁπλῶς καὶ δικαίως χρήσομαι τῷ
λόγῳ, ὃς εἰς μὲν ταύτην τίθεμαι τὴν τάξιν αὐτὸν ἐν ᾗ πλεί-
στης ἂν τυγχάνοι τιμῆς, ἃ δ' οὐδ' ἡμῖν τοῖς γένει πολίταις
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 87, line 9
ταῦτ' ἐν ψηφίσματι γράψας τις ἔννομ' ἂν εἰρηκὼς εἴη.
Λέγε τὸν μετὰ ταῦτα νόμον. ἢ οὗτοι πάντες εἰσίν;
ΝΟΜΟΣ.
Ψήφισμα δὲ μηδὲν μήτε βουλῆς μήτε δήμου νόμου κυριώτερον
εἶναι.
Κατάθου. Πάνυ μικρὸν ὑπείληφά μοι τὸν λόγον, ὦ ἄν-
δρες δικασταί, καὶ ῥᾴδιον εἶναι περὶ τοῦ παρὰ τοῦτον εἰρῆσθαι
τὸν νόμον τὸ ψήφισμα. ὃς γὰρ ὑπαρχόντων τοσούτων νό-
μων πάντας ὑπερβὰς τούτους γέγραφεν καὶ κατέκλεισ' ἴδιον
πρᾶγμα ψηφίσματι, τοῦτον τί τις ἄλλο ποιεῖν φήσει πλὴν
ψήφισμα νόμου κυριώτερον ἀξιοῦν εἶναι;
Βούλομαι τοίνυν ὑμῖν καὶ ἓν ἢ δύο ψηφίσματα δεῖξαι τῶν
γεγραμμένων τοῖς ὡς ἀληθῶς εὐεργέταις τῆς πόλεως, ἵν'
εἰδῆθ' ὅτι ῥᾴδιόν ἐστι γράφειν τὰ δίκαια, ὅταν αὐτοῦ τις
εἵνεκα τούτου γράφῃ, τοῦ τιμῆσαί τινα καὶ μεταδοῦναι τῶν
ἡμῖν ὑπαρχόντων, καὶ μὴ διὰ τοῦ ταῦτα δοκεῖν ποιεῖν βού-
ληται κακουργεῖν καὶ παρακρούεσθαι. λέγε τὰ ψηφίσματα
ταυτί. ἀλλ' ἵνα μὴ μακρὸν ὑμῖν ἀκούειν ᾖ, ἐξ ἑκάστου τῶν
ψηφισμάτων αὐτὸ τοῦτ' ἐξείλεκται περὶ οὗ τούτου κατηγορῶ.
λέγε.
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 92, line 5
τις ἀποκτείνῃ Χαρίδημον, ἀγώγιμος ἔστω, ἐὰν δέ τις ἀφέ-
ληται ἢ πόλις ἢ ἰδιώτης, ἔκσπονδος ἔστω,’ οὐκ ‘ἐὰν μὴ
παράσχῃ εἰς κρίσιν τὸν ἀφαιρεθέντα,’ ἀλλ' ὅλως εὐθύς.
καίτοι εἴ γ' ἐδίδου κρίσιν καὶ μὴ ἀφῃρεῖτο, τότ' ἂν προσέ-
γραψεν κατὰ τῶν ἀφελομένων τὴν τιμωρίαν, ὁπότ' εἰς τὴν
κρίσιν μὴ παρέσχον ὃν ἐξείλοντο.
Οἶμαι τοίνυν αὐτὸν κἀκεῖνον ἐρεῖν τὸν λόγον, καὶ σφόδρα
ταύτῃ ζητήσειν ἐξαπατᾶν ὑμᾶς, ὡς ἄκυρόν ἐστι τὸ ψήφισμα·
προβούλευμα γάρ ἐστιν, ὁ νόμος δ' ἐπέτεια κελεύει τὰ τῆς
βουλῆς εἶναι ψηφίσματα, ὥστε κἂν αὐτοῦ νῦν ἀποψηφίσησθε,
ἥ γε πόλις φλαῦρον οὐδὲν πείσεται κατὰ τὸ ψήφισμα τοῦτο.
ἐγὼ δὲ πρὸς ταῦτ' οἶμαι δεῖν ὑμᾶς ἐκεῖν' ὑπολαμβάνειν, ὅτι
τὸ ψήφισμα τοῦθ' οὗτος ἔγραψεν οὐχ ἵν' ὄντος ἀκύρου μηδὲν
105
ἀηδὲς ὑμῖν συμβῇ (τὴν ἀρχὴν γὰρ ἐξῆν αὐτῷ μὴ γράφειν, εἴ
γε τὸ βέλτιστον τῇ πόλει σκοπεῖν ἐβούλετο) ἀλλ' ἵν' ἐξα-
πατηθέντων ὑμῶν διαπράξαιντό τινες τἀναντία τοῖς ὑμῖν
συμφέρουσιν. οἱ δὲ γραψάμενοι καὶ χρόνους ἐμποιήσαντες
καὶ δι' οὓς ἄκυρόν ἐστιν, ἡμεῖς ἐσμεν. ἄτοπον δὴ γένοιτ'
ἄν, εἰ ὧν ἡμῖν χάριν εἰκὸς ὑπάρχειν, ταῦτα τούτοις εἰς σω-
τηρίαν ὑπάρξειεν. ἔτι τοίνυν οὐδ' ἁπλοῦν τοῦθ' οὕτως ἐστίν,
ὥς τις οἴεται. εἰ μὲν γὰρ μηδεὶς ἄλλος ἦν ὅστις ἔμελλεν
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 93, line 2
παράσχῃ εἰς κρίσιν τὸν ἀφαιρεθέντα,’ ἀλλ' ὅλως εὐθύς.
καίτοι εἴ γ' ἐδίδου κρίσιν καὶ μὴ ἀφῃρεῖτο, τότ' ἂν προσέ-
γραψεν κατὰ τῶν ἀφελομένων τὴν τιμωρίαν, ὁπότ' εἰς τὴν
κρίσιν μὴ παρέσχον ὃν ἐξείλοντο.
Οἶμαι τοίνυν αὐτὸν κἀκεῖνον ἐρεῖν τὸν λόγον, καὶ σφόδρα
ταύτῃ ζητήσειν ἐξαπατᾶν ὑμᾶς, ὡς ἄκυρόν ἐστι τὸ ψήφισμα·
προβούλευμα γάρ ἐστιν, ὁ νόμος δ' ἐπέτεια κελεύει τὰ τῆς
βουλῆς εἶναι ψηφίσματα, ὥστε κἂν αὐτοῦ νῦν ἀποψηφίσησθε,
ἥ γε πόλις φλαῦρον οὐδὲν πείσεται κατὰ τὸ ψήφισμα τοῦτο.
ἐγὼ δὲ πρὸς ταῦτ' οἶμαι δεῖν ὑμᾶς ἐκεῖν' ὑπολαμβάνειν, ὅτι
τὸ ψήφισμα τοῦθ' οὗτος ἔγραψεν οὐχ ἵν' ὄντος ἀκύρου μηδὲν
ἀηδὲς ὑμῖν συμβῇ (τὴν ἀρχὴν γὰρ ἐξῆν αὐτῷ μὴ γράφειν, εἴ
γε τὸ βέλτιστον τῇ πόλει σκοπεῖν ἐβούλετο) ἀλλ' ἵν' ἐξα-
πατηθέντων ὑμῶν διαπράξαιντό τινες τἀναντία τοῖς ὑμῖν
συμφέρουσιν. οἱ δὲ γραψάμενοι καὶ χρόνους ἐμποιήσαντες
καὶ δι' οὓς ἄκυρόν ἐστιν, ἡμεῖς ἐσμεν. ἄτοπον δὴ γένοιτ'
ἄν, εἰ ὧν ἡμῖν χάριν εἰκὸς ὑπάρχειν, ταῦτα τούτοις εἰς σω-
τηρίαν ὑπάρξειεν. ἔτι τοίνυν οὐδ' ἁπλοῦν τοῦθ' οὕτως ἐστίν,
ὥς τις οἴεται. εἰ μὲν γὰρ μηδεὶς ἄλλος ἦν ὅστις ἔμελλεν
ὁμοίως τούτῳ τῶν συμφερόντων ὑμῖν ὀλιγωρήσας γράφειν,
ἴσως ἂν ἦν τοῦτο· νῦν δ' ὄντων οὐκ ὀλίγων οὐχὶ καλῶς ἔχει
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 95, line 4
ἴσως ἂν ἦν τοῦτο· νῦν δ' ὄντων οὐκ ὀλίγων οὐχὶ καλῶς ἔχει
μὴ λῦσαι τὸ ψήφισμ' ὑμῖν. τίς γὰρ οὐ γράψει θαρρῶν
πάλιν, ἡνίκ' ἂν ᾖ τοῦτ' ἀποπεφευγός; τίς δ' οὐκ ἐπιψηφιεῖ;
τίς δὲ γράψεται; οὐ τοίνυν τοῦτο σκεπτέον, εἰ τοῦτ' ἔστιν
ἄκυρον τοῖς χρόνοις, ἀλλ' ἐκεῖνο, ὅτι τῇ περὶ τούτου ψήφῳ,
νῦν ἐὰν ἀποψηφίσησθε, τοῖς ἀδικεῖν βουλομένοις αὖθις ὑμᾶς
ἄδειαν δώσετε.
Οὐ τοίνυν οὐδ' ἐκεῖνό μ', ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, λέληθεν,
ὅτι ἁπλῆν μὲν οὐδὲ δικαίαν οὐδ' ἡντινοῦν ἀπολογίαν Ἀριστο-
κράτης ἕξει λέγειν, παραγωγὰς δέ τινας τοιαύτας ἐρεῖ, ὡς
ἄρα πολλὰ τοιαῦτ' ἤδη γέγονε ψηφίσματα πολλοῖς. ἔστι
δ' οὐδέν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῦτο σημεῖον τοῦ τοῦτον
ἔννομ' εἰρηκέναι· πολλαὶ γὰρ προφάσεις εἰσὶν δι' ἃς πολ-
106
λάκις ὑμεῖς ἐξηπάτησθε. οἷον εἴ τι τῶν ἑαλωκότων ψηφι-
σμάτων παρ' ὑμῖν μὴ ἐγράφη, κύριον ἂν δήπουθεν ἦν· καὶ
μὴν παρὰ τοὺς νόμους γ' ἂν εἴρητο. καὶ εἴ τί γε γραφὲν
ἢ καθυφέντων τῶν κατηγόρων ἢ μὴ δυνηθέντων μηδὲν δι-
δάξαι ἀπέφυγεν, καὶ τοῦτ' οὐδὲν κωλύει παράνομον εἶναι.
οὐκ ἄρ' εὐορκοῦσιν οἱ δικάσαντες αὐτό; ναί. πῶς; ἐγὼ
διδάξω. γνώμῃ τῇ δικαιοτάτῃ δικάσειν ὀμωμόκασιν, ἡ δὲ
τῆς γνώμης δόξα ἀφ' ὧν ἂν ἀκούσωσι παρίσταται· ὅτε τοίνυν
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 96, line 2
ἄκυρον τοῖς χρόνοις, ἀλλ' ἐκεῖνο, ὅτι τῇ περὶ τούτου ψήφῳ,
νῦν ἐὰν ἀποψηφίσησθε, τοῖς ἀδικεῖν βουλομένοις αὖθις ὑμᾶς
ἄδειαν δώσετε.
Οὐ τοίνυν οὐδ' ἐκεῖνό μ', ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, λέληθεν,
ὅτι ἁπλῆν μὲν οὐδὲ δικαίαν οὐδ' ἡντινοῦν ἀπολογίαν Ἀριστο-
κράτης ἕξει λέγειν, παραγωγὰς δέ τινας τοιαύτας ἐρεῖ, ὡς
ἄρα πολλὰ τοιαῦτ' ἤδη γέγονε ψηφίσματα πολλοῖς. ἔστι
δ' οὐδέν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῦτο σημεῖον τοῦ τοῦτον
ἔννομ' εἰρηκέναι· πολλαὶ γὰρ προφάσεις εἰσὶν δι' ἃς πολ-
λάκις ὑμεῖς ἐξηπάτησθε. οἷον εἴ τι τῶν ἑαλωκότων ψηφι-
σμάτων παρ' ὑμῖν μὴ ἐγράφη, κύριον ἂν δήπουθεν ἦν· καὶ
μὴν παρὰ τοὺς νόμους γ' ἂν εἴρητο. καὶ εἴ τί γε γραφὲν
ἢ καθυφέντων τῶν κατηγόρων ἢ μὴ δυνηθέντων μηδὲν δι-
δάξαι ἀπέφυγεν, καὶ τοῦτ' οὐδὲν κωλύει παράνομον εἶναι.
οὐκ ἄρ' εὐορκοῦσιν οἱ δικάσαντες αὐτό; ναί. πῶς; ἐγὼ
διδάξω. γνώμῃ τῇ δικαιοτάτῃ δικάσειν ὀμωμόκασιν, ἡ δὲ
τῆς γνώμης δόξα ἀφ' ὧν ἂν ἀκούσωσι παρίσταται· ὅτε τοίνυν
κατὰ ταύτην ἔθεντο τὴν ψῆφον, εὐσεβοῦσιν. πᾶς γὰρ ὁ μήτε
δι' ἔχθραν μήτε δι' εὔνοιαν μήτε δι' ἄλλην ἄδικον πρόφασιν
μηδεμίαν παρ' ἃ γιγνώσκει θέμενος τὴν ψῆφον εὐσεβεῖ· εἰ γὰρ
ἠγνόησέν τι διδασκόμενος, τοῦ μὴ συνεῖναι δίκην οὐκ ὀφείλει
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 99, line 3
οὗτός ἐστ' ἔνοχος τῇ ἀρᾷ. διόπερ καταρᾶται καθ' ἑκάστην
ἐκκλησίαν ὁ κῆρυξ, οὐκ εἴ τινες ἐξηπατήθησαν, ἀλλ' εἴ τις
ἐξαπατᾷ λέγων ἢ βουλὴν ἢ δῆμον ἢ τὴν ἡλιαίαν. μὴ δὴ
τοῦθ' ὑμῖν ἐᾶτε λέγειν, ὡς γέγονεν, ἀλλ' ὡς ἔστι δίκαιον
γίγνεσθαι, μηδ' ὡς ἕτεροι δικάσαντες ἐκύρωσαν ἐκεῖνα, ἀλλ'
ὑμᾶς αὐτοὺς ἀξιοῦτε διδάσκειν ὡς δικαιότερ' ἡμῶν περὶ
τοῦδε λέγουσιν. εἰ δὲ τοῦτο μὴ δυνήσονται, οὐχὶ καλῶς
ἔχειν ὑμῖν ἡγοῦμαι τὴν ἑτέρων ἀπάτην κυριωτέραν ποιή-
σασθαι τῆς ὑμετέρας αὐτῶν γνώμης. ἔτι τοίνυν ἔμοιγε
δοκεῖ καὶ σφόδρ' ἀναιδὴς ὁ τοιοῦτος εἶναι λόγος, ὡς γέγονεν
καὶ πρότερόν τισιν ἄλλοις τοιαῦτα ψηφίσματα. οὐ γὰρ εἴ
τι πώποτε μὴ κατὰ τοὺς νόμους ἐπράχθη, σὺ δὲ τοῦτ' ἐμι-
μήσω, διὰ τοῦτ' ἀποφεύγειν σοι προσήκει, ἀλλὰ τοὐναντίον
107
πολὺ μᾶλλον ἁλίσκεσθαι διὰ ταῦτα. ὥσπερ γάρ, εἴ τις
ἐκείνων ἑάλω, σὺ τάδ' οὐκ ἂν ἔγραψας, οὕτως, ἐὰν σὺ νῦν
ἁλῷς, ἄλλος οὐ γράψει.
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 101, line 8
ἕξειν· ἤδη δέ τιν' εἶδον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, γραφὴν ἀγωνι-
ζόμενον παρανόμων τοῖς νόμοις μὲν ἁλισκόμενον, ὡς δὲ
συμφέρονθ' ὑμῖν γέγραφεν λέγειν ἐπιχειροῦντα καὶ ταύτῃ
βιαζόμενον, εὐήθη μέν, οἶμαι, μᾶλλον δ' ἀναιδῆ λόγον. εἰ
γὰρ καὶ κατὰ τἄλλα πάντα συμφέρει τὰ εἰρημένα, ᾗ γ'
ὀμωμοκότας κατὰ τοὺς νόμους δικάσειν ὑμᾶς ἀξιοῖ κυροῦν ἃ
μηδ' αὐτὸς ἔχει δικαίως δεῖξαι γεγραμμένα, ἀσύμφορ' ἂν εἴη,
εἴπερ τὸ εὐορκεῖν περὶ πλείστου πᾶσίν ἐστι ποιητέον· οὐ
μὴν ἀλλ' ἔχει τιν' ὅμως ἡ ἀναίδει' αὕτη λόγον. τούτῳ
τοίνυν οὐδ' οὗτος ἐνέσται πρὸς ὑμᾶς ὁ λόγος· οὕτω γὰρ σφόδρ' ἐναντίον ὂν τοῖς
νόμοις τὸ ψήφισμα μᾶλλον ἀσύμφορόν ἐστιν ἢ παράνομον. βούλομαι δ' ἤδη καὶ
τοῦθ' ὑμῖν ἐπι-
δεικνύναι. ἵνα δ' ὡς διὰ βραχυτάτου λόγου δῆλον ὃ βούλομαι
ποιήσω, παράδειγμά τι γνώριμον πᾶσιν ὑμῖν ἐρῶ. ἴσθ' ὅτι
συμφέρει τῇ πόλει μήτε Θηβαίους μήτε Λακεδαιμονίους
ἰσχύειν, ἀλλὰ τοῖς μὲν Φωκέας ἀντιπάλους, τοῖς δ' ἄλλους
τινὰς εἶναι· ἐκ γὰρ τοῦ ταῦθ' οὕτως ἔχειν ἡμῖν ὑπάρχει
μεγίστοις οὖσιν ἀσφαλῶς οἰκεῖν. τοῦτο τοίνυν νομίζετε
ταὐτὸ καὶ τοῖς Χερρόνησον οἰκοῦσι τῶν πολιτῶν συμφέρειν,
μηδέν' εἶναι τῶν Θρᾳκῶν ἰσχυρόν· ἡ γὰρ ἐκείνων πρὸς
ἀλλήλους ταραχὴ καὶ ὑποψία φρουρὰ Χερρονήσου μεγίστη
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 103, line 5
δεικνύναι. ἵνα δ' ὡς διὰ βραχυτάτου λόγου δῆλον ὃ βούλομαι
ποιήσω, παράδειγμά τι γνώριμον πᾶσιν ὑμῖν ἐρῶ. ἴσθ' ὅτι
συμφέρει τῇ πόλει μήτε Θηβαίους μήτε Λακεδαιμονίους
ἰσχύειν, ἀλλὰ τοῖς μὲν Φωκέας ἀντιπάλους, τοῖς δ' ἄλλους
τινὰς εἶναι· ἐκ γὰρ τοῦ ταῦθ' οὕτως ἔχειν ἡμῖν ὑπάρχει
μεγίστοις οὖσιν ἀσφαλῶς οἰκεῖν. τοῦτο τοίνυν νομίζετε
ταὐτὸ καὶ τοῖς Χερρόνησον οἰκοῦσι τῶν πολιτῶν συμφέρειν,
μηδέν' εἶναι τῶν Θρᾳκῶν ἰσχυρόν· ἡ γὰρ ἐκείνων πρὸς
ἀλλήλους ταραχὴ καὶ ὑποψία φρουρὰ Χερρονήσου μεγίστη
τῶν πασῶν ἐστιν καὶ βεβαιοτάτη. τὸ τοίνυν ψήφισμα
τουτὶ τῷ μὲν ἡγουμένῳ τῶν Κερσοβλέπτου πραγμάτων
ἀσφάλειαν διδόν, τοῖς δὲ τῶν ἑτέρων βασιλέων στρατηγοῖς
φόβον καὶ δέος μή τιν' αἰτίαν ἔχωσι παριστάν, τοὺς μὲν
ἀσθενεῖς, τὸν δ' ἕν' ὄντ' ἰσχυρὸν καθίστησιν. ἵνα δὲ μὴ
πάνυ θαυμάζητ' εἰ τὰ παρ' ὑμῖν ψηφίσματα τηλικαύτην ἔχει
δύναμιν, γεγονὸς καὶ ὃ πάντες ἐπίστασθε πρᾶγμ' ὑμᾶς ὑπο-
μνήσω. ὅτε Μιλτοκύθης ἀπέστη Κότυος, συχνὸν ἤδη χρόνον
108
ὄντος τοῦ πολέμου, καὶ ἀπηλλαγμένου μὲν Ἐργοφίλου, μέλ-
λοντος δ' Αὐτοκλέους ἐκπλεῖν στρατηγοῦ, ἐγράφη τι παρ'
ὑμῖν ψήφισμα τοιοῦτον, δι' οὗ Μιλτοκύθης μὲν ἀπῆλθε
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 104, line 2
μεγίστοις οὖσιν ἀσφαλῶς οἰκεῖν. τοῦτο τοίνυν νομίζετε
ταὐτὸ καὶ τοῖς Χερρόνησον οἰκοῦσι τῶν πολιτῶν συμφέρειν,
μηδέν' εἶναι τῶν Θρᾳκῶν ἰσχυρόν· ἡ γὰρ ἐκείνων πρὸς
ἀλλήλους ταραχὴ καὶ ὑποψία φρουρὰ Χερρονήσου μεγίστη
τῶν πασῶν ἐστιν καὶ βεβαιοτάτη. τὸ τοίνυν ψήφισμα
τουτὶ τῷ μὲν ἡγουμένῳ τῶν Κερσοβλέπτου πραγμάτων
ἀσφάλειαν διδόν, τοῖς δὲ τῶν ἑτέρων βασιλέων στρατηγοῖς
φόβον καὶ δέος μή τιν' αἰτίαν ἔχωσι παριστάν, τοὺς μὲν
ἀσθενεῖς, τὸν δ' ἕν' ὄντ' ἰσχυρὸν καθίστησιν. ἵνα δὲ μὴ
πάνυ θαυμάζητ' εἰ τὰ παρ' ὑμῖν ψηφίσματα τηλικαύτην ἔχει
δύναμιν, γεγονὸς καὶ ὃ πάντες ἐπίστασθε πρᾶγμ' ὑμᾶς ὑπο-
μνήσω. ὅτε Μιλτοκύθης ἀπέστη Κότυος, συχνὸν ἤδη χρόνον
ὄντος τοῦ πολέμου, καὶ ἀπηλλαγμένου μὲν Ἐργοφίλου, μέλ-
λοντος δ' Αὐτοκλέους ἐκπλεῖν στρατηγοῦ, ἐγράφη τι παρ'
ὑμῖν ψήφισμα τοιοῦτον, δι' οὗ Μιλτοκύθης μὲν ἀπῆλθε
φοβηθεὶς καὶ νομίσας ὑμᾶς οὐ προσέχειν αὐτῷ, Κότυς δ'
ἐγκρατὴς τοῦ τ' ὄρους τοῦ ἱεροῦ καὶ τῶν θησαυρῶν ἐγένετο.
καὶ γάρ τοι μετὰ ταῦτ', ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, Αὐτοκλῆς μὲν
ἐκρίνεθ' ὡς ἀπολωλεκὼς Μιλτοκύθην, οἱ δὲ χρόνοι κατὰ τοῦ
τὸ ψήφισμ' εἰπόντος τῆς γραφῆς ἐξεληλύθεσαν, τὰ δὲ
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 186, line 7
καίτοι τῷ τοιούτῳ τὸ δίκης, ἣν ἔδωκε δικαίως ἄν, ἀφεῖσθαι,
μεγάλη δωρειὰ παρ' ὑμῶν ἦν. ἀλλ' οὐ ταῦτα δοκεῖ τοῖς
ῥήτορσιν, ἀλλὰ πολίτης, εὐεργέτης, στέφανοι, δωρειαί, δι'
ἃ τούτοις ἰδίᾳ δίδωσιν· οἱ δ' ἄλλοι πεφενακισμένοι κάθησθε,
τὰ πράγματα θαυμάζοντες. τὸ τελευταῖον δὲ νυνὶ κἂν
φύλακας κατέστησαν ὑμᾶς ἐκείνου διὰ τοῦ προβουλεύματος
τούτου, εἰ μὴ τὴν γραφὴν ἐποιησάμεθ' ἡμεῖς ταυτηνί, καὶ
τὸ τοῦ μισθοφόρου καὶ θεραπεύοντος ἐκεῖνον ἔργον ἡ πόλις
ἂν διεπράττετο, ἐφρούρει Χαρίδημον. καλόν γ', οὐ γάρ; ὦ
Ζεῦ καὶ θεοί, ὃς αὐτός ποτε τοὺς ὑμετέρους ἐχθροὺς μισθὸν
λαμβάνων ἐδορυφόρει, τοῦτον ὑφ' ὑμετέρου ψηφίσματος
φανῆναι φυλαττόμενον.
Ἴσως τοίνυν ἐκεῖν' ἄν τίς μ' ἔροιτο, τί δήποτε ταῦτ' εἰδὼς
οὕτως ἀκριβῶς ἐγὼ καὶ παρηκολουθηκὼς ἐνίοις τῶν ἀδικη-
μάτων εἴασα, καὶ οὔθ' ὅτ' αὐτὸν ἐποιεῖσθε πολίτην οὐδὲν
ἀντεῖπον, οὔθ' ὅτ' ἐπῃνεῖτε, οὔθ' ὅλως πρότερον, πρὶν τὸ
ψήφισμα τουτὶ γενέσθαι, λόγον οὐδέν' ἐποιησάμην. ἐγὼ
δ', ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πρὸς ὑμᾶς ἅπασαν ἐρῶ τὴν ἀλήθειαν.
109
καὶ γὰρ ὡς ἀνάξιος ἦν ᾔδειν, καὶ παρῆν ὅτε τούτων ἠξιοῦτο,
καὶ οὐκ ἀντεῖπον· ὁμολογῶ. διὰ τί; ὅτι, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
πρῶτον μὲν ἀσθενέστερον ἡγούμην ἔσεσθαι πολλῶν ψευδο
Δημοσθένης. Orat., In Aristocratem Section 187, line 5
τούτου, εἰ μὴ τὴν γραφὴν ἐποιησάμεθ' ἡμεῖς ταυτηνί, καὶ
τὸ τοῦ μισθοφόρου καὶ θεραπεύοντος ἐκεῖνον ἔργον ἡ πόλις
ἂν διεπράττετο, ἐφρούρει Χαρίδημον. καλόν γ', οὐ γάρ; ὦ
Ζεῦ καὶ θεοί, ὃς αὐτός ποτε τοὺς ὑμετέρους ἐχθροὺς μισθὸν
λαμβάνων ἐδορυφόρει, τοῦτον ὑφ' ὑμετέρου ψηφίσματος
φανῆναι φυλαττόμενον.
Ἴσως τοίνυν ἐκεῖν' ἄν τίς μ' ἔροιτο, τί δήποτε ταῦτ' εἰδὼς
οὕτως ἀκριβῶς ἐγὼ καὶ παρηκολουθηκὼς ἐνίοις τῶν ἀδικη-
μάτων εἴασα, καὶ οὔθ' ὅτ' αὐτὸν ἐποιεῖσθε πολίτην οὐδὲν
ἀντεῖπον, οὔθ' ὅτ' ἐπῃνεῖτε, οὔθ' ὅλως πρότερον, πρὶν τὸ
ψήφισμα τουτὶ γενέσθαι, λόγον οὐδέν' ἐποιησάμην. ἐγὼ
δ', ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, πρὸς ὑμᾶς ἅπασαν ἐρῶ τὴν ἀλήθειαν.
καὶ γὰρ ὡς ἀνάξιος ἦν ᾔδειν, καὶ παρῆν ὅτε τούτων ἠξιοῦτο,
καὶ οὐκ ἀντεῖπον· ὁμολογῶ. διὰ τί; ὅτι, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
πρῶτον μὲν ἀσθενέστερον ἡγούμην ἔσεσθαι πολλῶν ψευδο-
μένων ἑτοίμως περὶ αὐτοῦ πρὸς ὑμᾶς ἕνα τἀληθῆ λέγοντ'
ἐμαυτόν· ἔπειθ' ὧν μὲν ἐκεῖνος εὑρίσκετ' ἐξαπατῶν ὑμᾶς,
μὰ τὸν Δία καὶ θεοὺς πάντας οὐδενὸς εἰσῄει μοι φθονεῖν,
κακὸν δ' οὐδὲν ἑώρων ὑπερφυὲς πεισομένους ὑμᾶς, εἴ τιν'
ἠδικηκότα πόλλ' ἀφίετε καὶ προὐκαλεῖσθέ τι τοῦ λοιποῦ
Δημοσθένης. Orat., In Aristogitonem 2 Section 17, line 4
ποιουμένων ὑπὲρ τοὺς ἄλλους εἶναι ῥᾳθύμως οὕτως ἔχειν;
Οὐ γὰρ δή τινες ὑμῶν οὕτως ἔχουσιν, ὡς προσῆκον μὲν
ταῦθ' οὕτως ἔχειν ὡς ἐγὼ λέγω, διὰ δὲ τὴν ἐπιείκειαν τὴν
Ἀριστογείτονος καὶ τὸ χρήσιμον αὐτὸν ὑμῖν εἶναι παροπτέον
τι καὶ παρανομοῦντ' αὐτόν. ὅτι μὲν γὰρ πονηρὸς καὶ τὸν
τρόπον δεινῶς ἄδικος, ἱκανῶς ὑμῖν, ὡς ἔγωγ' οἶμαι, ἐκ τῶν
προειρημένων Λυκοῦργος ἐπιδέδειχεν· ὅτι δ' οὐδὲ χρήσιμος,
ἐξ αὐτῶν τῶν πολιτευμάτων ἄν τις αὐτοῦ θεωρήσειεν. τίνα
γὰρ παραγαγὼν εἰς τὸ δικαστήριον, ὧν ᾐτιᾶτο, τούτων καὶ
ᾕρηκεν [καὶ εἷλεν]; ἢ ποῖον πόρον ὑμῖν πεπόρικεν; ἢ τί
ψήφισμα γέγραφεν ᾧ πεισθέντες ὑμεῖς οὐ πάλιν μετανοῆσαι
προείλεσθε; καὶ γὰρ ταῦτα· οὕτω σκαιός ἐστι καὶ βάρβαρος
τὸν τρόπον ὥστε, ὅταν ὑμᾶς ἴδῃ πρός τινας ὀργισθέντας τι
καὶ μᾶλλον τοῦ δέοντος παροξυνθέντας, τηνικαῦτα παρὰ τὴν
ὀργὴν ὑμῶν τὰ βουλήματα λαβὼν τοῖς καιροῖς ἐναντιοῦται.
δεῖ δὲ τὸν πολιτευόμενον ὑπὲρ ὑμῶν οὐχὶ τοῖς ἐξαίφνης μετ'
ὀργῆς πάθεσιν ὑμῖν συμπίπτουσιν ἐπακολουθεῖν, ἀλλὰ τοῖς
λογισμοῖς καὶ τοῖς πράγμασι καὶ τοῖς ὑπάρχουσι καιροῖς·
τὰ μὲν γὰρ ταχὺ μεταπίπτειν εἴθισται, τὰ δὲ διαμένειν καὶ
110
πλείω χρόνον ὑπάρχειν· ὧν οὗτος οὐδὲν ἐνθυμούμενος
ἐλέγχει τἀπόρρητα τῆς πολιτείας, ὥστε ταὔτ' ἀναγκάζεσθαι
Δημοσθένης. Orat., Contra Lacritum [Sp.] (0014: 035)
“Demosthenis orationes, vol. 2.2”, ERennie, W.Oxford: Clarendon Press, 1921, Repr.
1966.Section 39, line 3
ΣΥΓΓΡΑΦΗ.
Πότερον, ὦ ἄνδρες δικασταί, δανείζειν κελεύει τούτους ἡ
συγγραφὴ τὰ ἡμέτερα, καὶ ταῦτα ἀνθρώπῳ ὃν ἡμεῖς οὔτε
γιγνώσκομεν οὔθ' ἑοράκαμεν πώποτε, ἢ ἀντιφορτισαμένους
κομίσαι Ἀθήναζε καὶ φανερὰ ποιῆσαι ἡμῖν καὶ ἀνέπαφα
παρέχειν; ἡ μὲν γὰρ συγγραφὴ οὐδὲν κυριώτερον ἐᾷ εἶναι
τῶν ἐγγεγραμμένων, οὐδὲ προσφέρειν οὔτε νόμον οὔτε
ψήφισμα οὔτ' ἄλλ' οὐδ' ὁτιοῦν πρὸς τὴν συγγραφήν· τούτοις
δ' εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς οὐδὲν ἐμέλησε τῆς συγγραφῆς ταύτης,
ἀλλὰ τοῖς χρήμασιν ἐχρῶντο τοῖς ἡμετέροις ὥσπερ ἰδίοις
οὖσιν αὑτῶν· οὕτως εἰσὶν οὗτοι κακοῦργοι σοφισταὶ καὶ
ἄδικοι ἄνθρωποι. ἐγὼ δέ, μὰ τὸν Δία τὸν ἄνακτα καὶ τοὺς
θεοὺς ἅπαντας, οὐδενὶ πώποτε ἐφθόνησα οὐδ' ἐπετίμησα,
ὦ ἄνδρες δικασταί, εἴ τις βούλεται σοφιστὴς εἶναι καὶ
Ἰσοκράτει ἀργύριον ἀναλίσκειν· μαινοίμην γὰρ ἄν, εἴ τί μοι
τούτων ἐπιμελὲς εἴη. οὐ μέντοι μὰ Δία οἶμαί γε δεῖν
ἀνθρώπους καταφρονοῦντας καὶ οἰομένους δεινοὺς εἶναι
ἐφίεσθαι τῶν ἀλλοτρίων, οὐδὲ ἀφαιρεῖσθαι, τῷ λόγῳ
Δημοσθένης. Orat., Contra Leocharem [Sp.] (0014: 044)
“Demosthenis orationes, vol. 3”, ERennie, W.
Oxford: Clarendon Press, 1931, Repr. 1960.Section 38, line 2
καὶ κρείττων ταῖς παρασκευαῖς τῶν ὑμετέρων νόμων γενέ-
σθαι. τί τούτου τεκμήριον; συναγαγών τινας τῶν Ὀτρυνέων
ὀλίγους καὶ τὸν δήμαρχον πείθει, ἐπειδὰν ἀνοιχθῇ τὸ γραμ-
ματεῖον, ἐγγράψαι αὑτόν. καὶ μετὰ ταῦτα ἧκε Παναθη-
ναίων ὄντων τῶν μεγάλων τῇ διαδόσει πρὸς τὸ θεωρικόν,
καὶ ἐπειδὴ οἱ ἄλλοι δημόται ἐλάμβανον, ἠξίου καὶ αὑτῷ
δίδοσθαι καὶ ἐγγραφῆναι εἰς τὸ γραμματεῖον ἐπὶ τὸ τοῦ
Ἀρχιάδου ὄνομα. διαμαρτυρομένων δὲ ἡμῶν, καὶ τῶν
ἄλλων δεινὸν φασκόντων εἶναι τὸ γιγνόμενον, ἀπῆλθεν οὔτ'
ἐγγραφεὶς οὔτε τὸ θεωρικὸν λαβών. τὸν δὲ παρὰ τὸ
ψήφισμα τὸ ὑμέτερον ἀξιοῦντα τὸ θεωρικὸν λαμβάνειν πρὶν
ἐγγραφῆναι εἰς τοὺς Ὀτρυνέας, ὄντα ἐξ ἑτέρου δήμου, τοῦ-
τον οὐκ οἴεσθε τοῦ κλήρου παρὰ τοὺς νόμους ἀμφισβητεῖν;
111
ἢ τὸν πρὸ τῆς τοῦ δικαστηρίου γνώσεως οὕτως ἀδίκους
πλεονεξίας διοικούμενον, τοῦτον πῶς εἰκὸς τῷ πράγματι
πιστεύειν; ὁ γὰρ τὸ θεωρικὸν ἀδίκως ἀξιώσας λαμβάνειν
καὶ περὶ τοῦ κλήρου τῇ αὐτῇ διανοίᾳ δῆλον ὅτι κέχρηται
νυνί. ἀλλὰ μὴν καὶ τὸν ἄρχοντά γε ἐξηπάτησεν παρα-
καταβάλλων καὶ ἡμᾶς, καὶ ἀντεγράψατο Ὀτρυνεὺς εἶναι ἐν
Ἐλευσινίοις δημοτευόμενος. ἐπειδὴ τοίνυν τούτων πάντων
ἀπετύγχανεν, ταῖς παρελθούσαις ἀρχαιρεσίαις ταύταις
Δημοσθένης. Orat., In Evergum et Mnesibulum [Sp.] Section 40, line 9
με βλάψαι, ἐξηπάτησεν τοὺς δικαστὰς λέγων, οὓς μὲν ἐγὼ
παρειχόμην μάρτυρας, τὰ ψευδῆ μαρτυρεῖν, τὴν δὲ ἄνθρωπον
ἐρεῖν τὰς ἀληθείας βασανιζομένην. οἷς δὲ τότε κατεχρῶντο
λόγοις, νῦν αὐτοῖς ἐξελέγχονται ὑπεναντία ποιοῦντες· τὴν
γὰρ ἄνθρωπον οὐ δύναμαι παραλαβεῖν πολλάκις ἐξαιτήσας,
ὡς μεμαρτύρηται ὑμῖν. ἐπειδὴ τοίνυν τὴν ἄνθρωπον οὐ
παραδιδόασιν, ἣν αὐτοὶ ἔφασαν προκαλέσασθαι, βούλομαι
ὑμῖν καὶ τοὺς μάρτυρας παρασχέσθαι, οἳ εἶδόν με πρότερον
πληγέντα ὑπὸ τοῦ Θεοφήμου (ἡ δὲ αἴκεια τοῦτ' ἔστιν, ὃς ἂν
ἄρξῃ χειρῶν ἀδίκων πρότερος) ἄλλως τε καὶ κατὰ τὸν νόμον
καὶ κατὰ τὰ ψηφίσματα τὰ ὑμέτερα εἰσπράττοντα. καί μοι
ἀνάγνωθι τὰ ψηφίσματα καὶ τὴν μαρτυρίαν.
ΨΗΦΙΣΜΑτΑ. ΜΑΡΤΥΡΙΑ.
Ἐπειδὴ τοίνυν ἀφῃρέθην τὰ ἐνέχυρα ὑπὸ τοῦ Θεοφήμου
καὶ συνεκόπην, ἐλθὼν εἰς τὴν βουλὴν τάς τε πληγὰς ἔδειξα
καὶ ἃ πεπονθὼς ἦν εἶπον, καὶ ὅτι εἰσπράττων τῇ πόλει τὰ
σκεύη. ἀγανακτήσασα δ' ἡ βουλὴ ἐφ' οἷς ἐγὼ ἐπεπόνθειν,
καὶ ἰδοῦσά με ὡς διεκείμην, καὶ ἡγησαμένη ὑβρίσθαι οὐκ
ἐμέ, ἀλλ' ἑαυτὴν καὶ τὸν δῆμον τὸν ψηφισάμενον καὶ τὸν
νόμον τὸν ἀναγκάσαντα εἰσπράττειν τὰ σκεύη, ἐκέλευεν
εἰσαγγέλλειν με, καὶ τοὺς πρυτάνεις προγράφειν αὐτῷ τὴν
Δημοσθένης. Orat., In Evergum et Mnesibulum [Sp.]
Section 40, line 10
παρειχόμην μάρτυρας, τὰ ψευδῆ μαρτυρεῖν, τὴν δὲ ἄνθρωπον
ἐρεῖν τὰς ἀληθείας βασανιζομένην. οἷς δὲ τότε κατεχρῶντο
λόγοις, νῦν αὐτοῖς ἐξελέγχονται ὑπεναντία ποιοῦντες· τὴν
γὰρ ἄνθρωπον οὐ δύναμαι παραλαβεῖν πολλάκις ἐξαιτήσας,
112
ὡς μεμαρτύρηται ὑμῖν. ἐπειδὴ τοίνυν τὴν ἄνθρωπον οὐ
παραδιδόασιν, ἣν αὐτοὶ ἔφασαν προκαλέσασθαι, βούλομαι
ὑμῖν καὶ τοὺς μάρτυρας παρασχέσθαι, οἳ εἶδόν με πρότερον
πληγέντα ὑπὸ τοῦ Θεοφήμου (ἡ δὲ αἴκεια τοῦτ' ἔστιν, ὃς ἂν
ἄρξῃ χειρῶν ἀδίκων πρότερος) ἄλλως τε καὶ κατὰ τὸν νόμον
καὶ κατὰ τὰ ψηφίσματα τὰ ὑμέτερα εἰσπράττοντα. καί μοι
ἀνάγνωθι τὰ ψηφίσματα καὶ τὴν μαρτυρίαν.
ΨΗΦΙΣΜΑτΑ. ΜΑΡΤΥΡΙΑ.
Ἐπειδὴ τοίνυν ἀφῃρέθην τὰ ἐνέχυρα ὑπὸ τοῦ Θεοφήμου
καὶ συνεκόπην, ἐλθὼν εἰς τὴν βουλὴν τάς τε πληγὰς ἔδειξα
καὶ ἃ πεπονθὼς ἦν εἶπον, καὶ ὅτι εἰσπράττων τῇ πόλει τὰ
σκεύη. ἀγανακτήσασα δ' ἡ βουλὴ ἐφ' οἷς ἐγὼ ἐπεπόνθειν,
καὶ ἰδοῦσά με ὡς διεκείμην, καὶ ἡγησαμένη ὑβρίσθαι οὐκ
ἐμέ, ἀλλ' ἑαυτὴν καὶ τὸν δῆμον τὸν ψηφισάμενον καὶ τὸν
νόμον τὸν ἀναγκάσαντα εἰσπράττειν τὰ σκεύη, ἐκέλευεν
εἰσαγγέλλειν με, καὶ τοὺς πρυτάνεις προγράφειν αὐτῷ τὴν
κρίσιν ἐπὶ δύο ἡμέρας ὡς ἀδικοῦντι καὶ διακωλύοντι τὸν
Δημοσθένης. Orat., In Evergum et Mnesibulum [Sp.] Section 40, line 11
ἐρεῖν τὰς ἀληθείας βασανιζομένην. οἷς δὲ τότε κατεχρῶντο
λόγοις, νῦν αὐτοῖς ἐξελέγχονται ὑπεναντία ποιοῦντες· τὴν
γὰρ ἄνθρωπον οὐ δύναμαι παραλαβεῖν πολλάκις ἐξαιτήσας,
ὡς μεμαρτύρηται ὑμῖν. ἐπειδὴ τοίνυν τὴν ἄνθρωπον οὐ
παραδιδόασιν, ἣν αὐτοὶ ἔφασαν προκαλέσασθαι, βούλομαι
ὑμῖν καὶ τοὺς μάρτυρας παρασχέσθαι, οἳ εἶδόν με πρότερον
πληγέντα ὑπὸ τοῦ Θεοφήμου (ἡ δὲ αἴκεια τοῦτ' ἔστιν, ὃς ἂν
ἄρξῃ χειρῶν ἀδίκων πρότερος) ἄλλως τε καὶ κατὰ τὸν νόμον
καὶ κατὰ τὰ ψηφίσματα τὰ ὑμέτερα εἰσπράττοντα. καί μοι
ἀνάγνωθι τὰ ψηφίσματα καὶ τὴν μαρτυρίαν.
ΨΗΦΙΣΜΑτΑ. ΜΑΡΤΥΡΙΑ.
Ἐπειδὴ τοίνυν ἀφῃρέθην τὰ ἐνέχυρα ὑπὸ τοῦ Θεοφήμου
καὶ συνεκόπην, ἐλθὼν εἰς τὴν βουλὴν τάς τε πληγὰς ἔδειξα
καὶ ἃ πεπονθὼς ἦν εἶπον, καὶ ὅτι εἰσπράττων τῇ πόλει τὰ
σκεύη. ἀγανακτήσασα δ' ἡ βουλὴ ἐφ' οἷς ἐγὼ ἐπεπόνθειν,
καὶ ἰδοῦσά με ὡς διεκείμην, καὶ ἡγησαμένη ὑβρίσθαι οὐκ
ἐμέ, ἀλλ' ἑαυτὴν καὶ τὸν δῆμον τὸν ψηφισάμενον καὶ τὸν
νόμον τὸν ἀναγκάσαντα εἰσπράττειν τὰ σκεύη, ἐκέλευεν
εἰσαγγέλλειν με, καὶ τοὺς πρυτάνεις προγράφειν αὐτῷ τὴν
κρίσιν ἐπὶ δύο ἡμέρας ὡς ἀδικοῦντι καὶ διακωλύοντι τὸν
ἀπόστολον, διότι τὰ σκεύη οὐκ ἀπεδίδου καὶ τὰ ἐνέχυρα
113
Δημοσθένης. Orat., In Evergum et Mnesibulum [Sp.]
Section 44, line 7
ἱκετευόντων καὶ τίνα οὐ προσπεμπόντων; καὶ τὸ διάγραμμα
τῶν σκευῶν ἀποδιδόντων εὐθὺς ἐν τῇ βουλῇ, καὶ περὶ τῶν
πληγῶν φασκόντων ἐπιτρέψειν ᾧ ἂν κελεύσω Ἀθηναίων,
συνεχώρησα ὥστε τῷ Θεοφήμῳ πέντε καὶ εἴκοσι δραχμῶν
προστιμηθῆναι. καὶ ταῦτα ὡς ἀληθῆ λέγω, ὑμῶν τε δέομαι
ὅσοι ἐβούλευον ἐπ' Ἀγαθοκλέους ἄρχοντος φράζειν τοῖς
παρακαθημένοις, καὶ ὅσους ἐδυνάμην ἐγὼ ἐξευρεῖν τῶν τότε
βουλευόντων, μάρτυρας ὑμῖν παρέξομαι.
ΜΑΡΤΥΡΕΣ.
Ἐγὼ μὲν τοίνυν οὕτως, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἐπιεικὴς
ἐγενόμην πρὸς τούτους. καίτοι τό γε ψήφισμα δημοσίαν
τὴν οὐσίαν ἐκέλευσεν εἶναι, οὐ μόνον ὃς ἂν ἔχων σκεύη μὴ
ἀποδιδῷ τῇ πόλει, ἀλλὰ καὶ ὃς ἂν ἰδίᾳ κτησάμενος μὴ πωλῇ·
τοιαύτη γὰρ ἡ ἀπορία οὖσα συνέβαινεν τότε ἐν τῇ πόλει
σκευῶν. καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
Καταπλεύσας τοίνυν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ὡς οὐδενὶ ἤθελεν
ἐπιτρέπειν ὁ Θεόφημος περὶ τῶν πληγῶν ὧν τότε ἔλαβον
ὑπ' αὐτοῦ, προσεκαλεσάμην αὐτὸν καὶ ἔλαχον αὐτῷ δίκην
τῆς αἰκείας. ἀντιπροσκαλεσαμένου δὲ κἀκείνου ἐμὲ καὶ
διαιτητῶν ἐχόντων τὰς δίκας, ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις ἦν
Δημοσθένης. Orat., In Evergum et Mnesibulum [Sp.] Section 44, line 11
προστιμηθῆναι. καὶ ταῦτα ὡς ἀληθῆ λέγω, ὑμῶν τε δέομαι
ὅσοι ἐβούλευον ἐπ' Ἀγαθοκλέους ἄρχοντος φράζειν τοῖς
παρακαθημένοις, καὶ ὅσους ἐδυνάμην ἐγὼ ἐξευρεῖν τῶν τότε
βουλευόντων, μάρτυρας ὑμῖν παρέξομαι.
ΜΑΡΤΥΡΕΣ.
114
Ἐγὼ μὲν τοίνυν οὕτως, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἐπιεικὴς
ἐγενόμην πρὸς τούτους. καίτοι τό γε ψήφισμα δημοσίαν
τὴν οὐσίαν ἐκέλευσεν εἶναι, οὐ μόνον ὃς ἂν ἔχων σκεύη μὴ
ἀποδιδῷ τῇ πόλει, ἀλλὰ καὶ ὃς ἂν ἰδίᾳ κτησάμενος μὴ πωλῇ·
τοιαύτη γὰρ ἡ ἀπορία οὖσα συνέβαινεν τότε ἐν τῇ πόλει
σκευῶν. καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
Καταπλεύσας τοίνυν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ὡς οὐδενὶ ἤθελεν
ἐπιτρέπειν ὁ Θεόφημος περὶ τῶν πληγῶν ὧν τότε ἔλαβον
ὑπ' αὐτοῦ, προσεκαλεσάμην αὐτὸν καὶ ἔλαχον αὐτῷ δίκην
τῆς αἰκείας. ἀντιπροσκαλεσαμένου δὲ κἀκείνου ἐμὲ καὶ
διαιτητῶν ἐχόντων τὰς δίκας, ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις ἦν τῆς
δίκης, ὁ μὲν Θεόφημος παρεγράφετο καὶ ὑπώμνυτο, ἐγὼ δὲ
πιστεύων ἐμαυτῷ μηδὲν ἀδικεῖν εἰσῄειν εἰς ὑμᾶς. παρασχό-
μενος δὲ ἐκεῖνος ταύτην τὴν μαρτυρίαν, ἣν ἄλλος μὲν οὐδεὶς
μεμαρτύρηκεν, ὁ δὲ ἀδελφὸς καὶ ὁ κηδεστής, ὡς ἐθέλοι τὴν
Δημοσθένης. Orat., In Evergum et Mnesibulum [Sp.]
Section 44, line 12
ὅσοι ἐβούλευον ἐπ' Ἀγαθοκλέους ἄρχοντος φράζειν τοῖς
παρακαθημένοις, καὶ ὅσους ἐδυνάμην ἐγὼ ἐξευρεῖν τῶν τότε
βουλευόντων, μάρτυρας ὑμῖν παρέξομαι.
ΜΑΡΤΥΡΕΣ.
Ἐγὼ μὲν τοίνυν οὕτως, ὦ ἄνδρες δικασταί, ἐπιεικὴς
ἐγενόμην πρὸς τούτους. καίτοι τό γε ψήφισμα δημοσίαν
τὴν οὐσίαν ἐκέλευσεν εἶναι, οὐ μόνον ὃς ἂν ἔχων σκεύη μὴ
ἀποδιδῷ τῇ πόλει, ἀλλὰ καὶ ὃς ἂν ἰδίᾳ κτησάμενος μὴ πωλῇ·
τοιαύτη γὰρ ἡ ἀπορία οὖσα συνέβαινεν τότε ἐν τῇ πόλει
σκευῶν. καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.
ΨΗΦΙΣΜΑ.
Καταπλεύσας τοίνυν, ὦ ἄνδρες δικασταί, ὡς οὐδενὶ ἤθελεν
115
ἐπιτρέπειν ὁ Θεόφημος περὶ τῶν πληγῶν ὧν τότε ἔλαβον
ὑπ' αὐτοῦ, προσεκαλεσάμην αὐτὸν καὶ ἔλαχον αὐτῷ δίκην
τῆς αἰκείας. ἀντιπροσκαλεσαμένου δὲ κἀκείνου ἐμὲ καὶ
διαιτητῶν ἐχόντων τὰς δίκας, ἐπειδὴ ἡ ἀπόφασις ἦν τῆς
δίκης, ὁ μὲν Θεόφημος παρεγράφετο καὶ ὑπώμνυτο, ἐγὼ δὲ
πιστεύων ἐμαυτῷ μηδὲν ἀδικεῖν εἰσῄειν εἰς ὑμᾶς. παρασχό-
μενος δὲ ἐκεῖνος ταύτην τὴν μαρτυρίαν, ἣν ἄλλος μὲν οὐδεὶς
μεμαρτύρηκεν, ὁ δὲ ἀδελφὸς καὶ ὁ κηδεστής, ὡς ἐθέλοι τὴν
ἄνθρωπον παραδοῦναι, καὶ προσποιούμενος ἄκακος εἶναι,
Δημοσθένης. Orat., In Neaeram [Sp.] Section 6, line 1
Ἀθηναίων, ὡς ὑμεῖς πάντες ἐμαρτυρήσατε ἐν ἐκείνῳ τῷ
καιρῷ. γενομένης γὰρ τῆς διαχειροτονίας, οὐδεὶς ἀντε-
χειροτόνησεν ὡς οὐ δεῖ τοῖς χρήμασι τούτοις στρατιωτικοῖς
χρῆσθαι, ἀλλὰ καὶ νῦν ἔτι, ἄν που λόγος γένηται, παρὰ
πάντων ὁμολογεῖται ὡς τὰ βέλτιστα εἰπὼν ἄδικα πάθοι.
τῷ οὖν ἐξαπατήσαντι τῷ λόγῳ τοὺς δικαστὰς δίκαιον ὀργί-
ζεσθαι, οὐ τοῖς ἐξαπατηθεῖσιν. γραψάμενος γὰρ παρανόμων
τὸ ψήφισμα Στέφανος οὑτοσὶ καὶ εἰσελθὼν εἰς τὸ δικα-
στήριον, ἐπὶ διαβολῇ ψευδεῖς μάρτυρας παρασχόμενος ὡς
ὦφλε τῷ δημοσίῳ ἐκ πέντε καὶ εἴκοσιν ἐτῶν, καὶ ἔξω τῆς
γραφῆς πολλὰ κατηγορῶν, εἷλε τὸ ψήφισμα. καὶ τοῦτο μὲν
εἰ αὐτῷ ἐδόκει διαπράξασθαι, οὐ χαλεπῶς φέρομεν· ἀλλ'
ἐπειδὴ περὶ τοῦ τιμήματος ἐλάμβανον τὴν ψῆφον οἱ δικασταί,
δεομένων ἡμῶν συγχωρῆσαι οὐκ ἤθελεν, ἀλλὰ πεντεκαίδεκα
ταλάντων ἐτιμᾶτο, ἵνα ἀτιμώσειεν αὐτὸν καὶ παῖδας τοὺς
ἐκείνου, καὶ τὴν ἀδελφὴν τὴν ἐμὴν καὶ ἡμᾶς ἅπαντας εἰς
τὴν ἐσχάτην ἀπορίαν καταστήσειεν καὶ ἔνδειαν ἁπάντων.
ἡ μὲν γὰρ οὐσία οὐδὲ τριῶν ταλάντων πάνυ τι ἦν, ὥστε
δυνηθῆναι ἐκτεῖσαι τοσοῦτον ὄφλημα· μὴ ἐκτεισθέντος δὲ
τοῦ ὀφλήματος ἐπὶ τῆς ἐνάτης πρυτανείας, διπλοῦν ἔμελλεν
ἔσεσθαι τὸ ὄφλημα καὶ ἐγγραφήσεσθαι Ἀπολλόδωρος
Δημοσθένης. Orat., In Neaeram [Sp.] Section 13, line 2
περιπεπτωκὼς ἦν; παρακαλούντων δή με ἁπάντων, ἰδίᾳ
προσιόντων μοι, ἐπὶ τιμωρίαν τρέπεσθαι ὧν ἐπάθομεν ὑπ'
αὐτοῦ, καὶ ὀνειδιζόντων μοι ἀνανδρότατον ἀνθρώπων εἶναι,
εἰ οὕτως οἰκείως ἔχων τὰ πρὸς τούτους μὴ λήψομαι δίκην
ὑπὲρ ἀδελφῆς καὶ κηδεστοῦ καὶ ἀδελφιδῶν καὶ γυναικὸς
ἐμαυτοῦ, μηδὲ τὴν περιφανῶς εἰς τοὺς θεοὺς ἀσεβοῦσαν καὶ
εἰς τὴν πόλιν ὑβρίζουσαν καὶ τῶν νόμων καταφρονοῦσαν τῶν
ὑμετέρων εἰσαγαγὼν εἰς ὑμᾶς καὶ ἐξελέγξας τῷ λόγῳ ὡς
ἀδικεῖ, κυρίους καταστήσω ὅ τι ἂν βούλησθε χρῆσθαι αὐτῇ,
ὥσπερ καὶ Στέφανος οὑτοσὶ ἐμὲ ἀφῃρεῖτο τοὺς οἰκείους
116
παρὰ τοὺς νόμους καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ ὑμέτερα, οὕτω καὶ
ἐγὼ τοῦτον ἥκω ἐπιδείξων εἰς ὑμᾶς ξένῃ μὲν γυναικὶ συνοι-
κοῦντα παρὰ τὸν νόμον, ἀλλοτρίους δὲ παῖδας εἰσαγαγόντα
εἴς τε τοὺς φράτερας καὶ εἰς τοὺς δημότας, ἐγγυῶντα δὲ τὰς
τῶν ἑταιρῶν θυγατέρας ὡς αὑτοῦ οὔσας, ἠσεβηκότα δ' εἰς
τοὺς θεούς, ἄκυρον δὲ ποιοῦντα τὸν δῆμον τῶν αὑτοῦ, ἄν
τινα βούληται πολίτην ποιήσασθαι· τίς γὰρ ἂν ἔτι παρὰ
τοῦ δήμου ζητήσειε λαβεῖν δωρεάν, μετὰ πολλῶν ἀναλωμά-
των καὶ πραγματείας πολίτης μέλλων ἔσεσθαι, ἐξὸν παρὰ
Στεφάνου ἀπ' ἐλάττονος ἀναλώματος, εἴ γε τὸ αὐτὸ τοῦτο
γενήσεται αὐτῷ;
Φίλων Ιουδαίος. De mutatione nominum (0018: 018)
“Philonis Alexandrini opera quae supersunt, vol. 3”, EWendland, P.
Berlin: Reimer, 1898, Repr. 1962.Section 93, line 3
καὶ περιρρεόμενον ταῖς ἐκτὸς οὐσίαις εὐθὺς εἶναι καὶ εὐλόγιστον, ἱκανὸν
μὲν πρὸς ἃ ἂν πύθηταί τις ἀποκρίνασθαι, ἱκανὸν δὲ καὶ δι' ἑαυτοῦ
γνώμας εἰσηγήσασθαι συμφερούσας, καὶ συνόλως τὸ φρόνιμον ἐν τῷ
τυχηρῷ τίθεται, δέον ἔμπαλιν τὸ τυχηρὸν ἐν τῷ φρονίμῳ· ἄξιον γὰρ
τὸ ἄστατον ὑπὸ τοῦ ἑστῶτος ἡνιοχεῖσθαι. καὶ μὴν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ
τὸν ὁμογάστριον ὁ μὲν πατὴρ Βενιαμίν, ἡ δὲ μήτηρ υἱὸν ὀδύνης προς-
αγορεύει (Gen. 35, 18), φυσικώτατα· μεταληφθεὶς γὰρ ὁ Βενιαμίν ἐστιν
υἱὸς ἡμερῶν, ἡμέρα δὲ τῷ ἀφ' ἡλίου αἰσθητῷ φωτὶ καταλάμπεται,
τούτῳ δὲ τὴν κενὴν δόξαν ἐξομοιοῦμεν. ἔχει γάρ τινα λαμπρότητα
αἰσθητὴν ἐν τοῖς παρὰ τῶν πολλῶν καὶ ἀγελαίων ἐπαίνοις, ἐν τοῖς γρα-
φομένοις ψηφίσμασιν, ἐν ταῖς ἀνδριάντων καὶ εἰκόνων ἀναθέσεσιν, ἐν
πορφύραις καὶ στεφάνοις χρυσοῖς, ἐν ἅρμασι καὶ τεθρίπποις καὶ παρα-
πομπαῖς ὄχλων. ὁ τούτων οὖν ζηλωτὴς εἰκότως υἱὸς ἡμερῶν, αἰσθητοῦ
φέγγους καὶ τῆς περὶ τὴν | κενὴν δόξαν λαμπρότητος, ὠνομάσθη. τοῦτο
ὁ πρεσβύτερος λόγος καὶ πατὴρ ὄντως εὐθυβόλον καὶ κύριον ὄνομα αὐτῷ
τίθεται, ἡ δὲ παθοῦσα ψυχὴ τὸ ᾧ πέπονθεν ἁρμόττον· ὀδύνης γὰρ υἱὸν
καλεῖ. διὰ τί; ὅτι οἱ ἐν ταῖς κεναῖς φερόμενοι δόξαις ὑπολαμβάνονται
μὲν εὐδαιμονεῖν, πρὸς ἀλήθειαν δὲ κακοδαιμονοῦσι. τὰ γὰρ ἀντιπνέοντα
πολλά, βασκανία, φθόνοι, συνεχεῖς ἔριδες, φιλονεικίαι ἀκατάλλακτοι μέχρι
θανάτου, δυσμένειαι παισὶ παίδων κατὰ διαδοχὰς παραδιδόμεναι, κλῆρος
οὐ κτητός. ἀναγκαίως οὖν ὁ θεοφράδμων ἐν αὐταῖς ὠδῖσιν
Φίλων Ιουδαίος. In Flaccum (0018: 030)
“Philonis Alexandrini opera quae supersunt, vol. 6”, ECohn, L., Reiter, S.
Berlin: Reimer, 1915, Repr. 1962.Section 97, line 4
γένους, ἀπελύοντο – πολλὰς γὰρ ὡς Ἰουδαίας ἀκριβῆ μὴ ποιούμενοι
τῆς ἀληθείας τὴν ἔρευναν συνελάμβανον – , εἰ δ' ἐφάνησαν ἡμέτεραι,
προσέταττον οἱ ἀντὶ θεατῶν τύραννοι καὶ δεσπόται γεγονότες κρέα χοίρεια
διδόναι κομίζοντας. ὅσαι μὲν οὖν φόβῳ κολάσεως ἀπεγεύσαντο, μηδὲν
ἔτι δεινὸν προσυπομείνασαι ἀπελύοντο· αἱ δ' ἐγκρατέστεραι βασανισταῖς
παρεδίδοντο πρὸς αἰκίας ἀνηκέστους, ὅπερ τοῦ μηδὲν ἀδικεῖν αὐτὰς
σαφεστάτη πίστις ἐστί.
117
Πρὸς τοῖς εἰρημένοις οὐ δι' ἑαυτοῦ μόνον ἀλλ' ἤδη καὶ διὰ
τοῦ αὐτοκράτορος ἐζήτει καὶ ἐπενόει κακοῦν ἡμᾶς. τιμὰς γάρ, ὅσας οἷόν
τε ἦν καὶ ἐπέτρεπον οἱ νόμοι, πάσας Γαΐῳ ψηφισάμενοι καὶ ἐπιτελέσαντες
ἔργοις ἀνέδομεν τὸ ψήφισμα αὐτῷ, δεηθέντες, ἐπειδὴ πρεσβείαν αἰτησα-
μένοις οὐκ ἂν ἐπέτρεψεν, ἵνα διαπέμψηται δι' αὑτοῦ. ἀναγνοὺς δὲ καὶ
ἑκάστῳ τῶν ἐν τῷ ψηφίσματι πολλάκις τῇ κεφαλῇ συνεπινεύσας, ὑπο-
μειδιῶν καὶ γεγανωμένος ἢ προσποιούμενος τὸν ἡδόμενον, “ἀποδέχομαι
πάντας ὑμᾶς” ἔφη “τῆς εὐσεβείας καὶ πέμψω, καθάπερ αἰτεῖσθε, ἢ
πρεσβευτοῦ τάξιν ἐκπλήσω, ἵν' αἴσθηται Γάιος τῆς ὑμετέρας εὐχαριστίας.
μαρτυρήσω δὲ καὶ αὐτὸς ὅσα σύνοιδα τῷ πλήθει τῶν εἰς κοσμιότητα
καὶ εἰς εὐπείθειαν προστιθεὶς οὐδέν· ἡ γὰρ ἀλήθεια αὐταρκέστατος ἔπαινος”.
ἐπὶ ταύταις ταῖς ὑποσχέσεσι γεγηθότες εὐχαριστοῦμεν, ὡς ἤδη ταῖς ἐλπίσι
παρανεγνωσμένου Γαΐῳ τοῦ ψηφίσματος. καὶ γὰρ ἦν εἰκός, ἐπειδὴ πάνθ'
ὅσα διὰ τῶν ὑπάρχων πέμπεται μετὰ σπουδῆς | ἀνυπέρθετον ἔχει τὴν
Φίλων Ιουδαίος. In Flaccum Section 98, line 2
προσέταττον οἱ ἀντὶ θεατῶν τύραννοι καὶ δεσπόται γεγονότες κρέα χοίρεια
διδόναι κομίζοντας. ὅσαι μὲν οὖν φόβῳ κολάσεως ἀπεγεύσαντο, μηδὲν
ἔτι δεινὸν προσυπομείνασαι ἀπελύοντο· αἱ δ' ἐγκρατέστεραι βασανισταῖς
παρεδίδοντο πρὸς αἰκίας ἀνηκέστους, ὅπερ τοῦ μηδὲν ἀδικεῖν αὐτὰς
σαφεστάτη πίστις ἐστί.
Πρὸς τοῖς εἰρημένοις οὐ δι' ἑαυτοῦ μόνον ἀλλ' ἤδη καὶ διὰ
τοῦ αὐτοκράτορος ἐζήτει καὶ ἐπενόει κακοῦν ἡμᾶς. τιμὰς γάρ, ὅσας οἷόν
τε ἦν καὶ ἐπέτρεπον οἱ νόμοι, πάσας Γαΐῳ ψηφισάμενοι καὶ ἐπιτελέσαντες
ἔργοις ἀνέδομεν τὸ ψήφισμα αὐτῷ, δεηθέντες, ἐπειδὴ πρεσβείαν αἰτησα-
μένοις οὐκ ἂν ἐπέτρεψεν, ἵνα διαπέμψηται δι' αὑτοῦ. ἀναγνοὺς δὲ καὶ
ἑκάστῳ τῶν ἐν τῷ ψηφίσματι πολλάκις τῇ κεφαλῇ συνεπινεύσας, ὑπο-
μειδιῶν καὶ γεγανωμένος ἢ προσποιούμενος τὸν ἡδόμενον, “ἀποδέχομαι
πάντας ὑμᾶς” ἔφη “τῆς εὐσεβείας καὶ πέμψω, καθάπερ αἰτεῖσθε, ἢ
πρεσβευτοῦ τάξιν ἐκπλήσω, ἵν' αἴσθηται Γάιος τῆς ὑμετέρας εὐχαριστίας.
μαρτυρήσω δὲ καὶ αὐτὸς ὅσα σύνοιδα τῷ πλήθει τῶν εἰς κοσμιότητα
καὶ εἰς εὐπείθειαν προστιθεὶς οὐδέν· ἡ γὰρ ἀλήθεια αὐταρκέστατος ἔπαινος”.
ἐπὶ ταύταις ταῖς ὑποσχέσεσι γεγηθότες εὐχαριστοῦμεν, ὡς ἤδη ταῖς ἐλπίσι
παρανεγνωσμένου Γαΐῳ τοῦ ψηφίσματος. καὶ γὰρ ἦν εἰκός, ἐπειδὴ πάνθ'
ὅσα διὰ τῶν ὑπάρχων πέμπεται μετὰ σπουδῆς | ἀνυπέρθετον ἔχει τὴν
παρ' ἡγεμόνι διάγνωσιν. ὁ δὲ πολλὰ χαίρειν φράσας οἷς διενοήθημεν,
οἷς εἶπεν, οἷς ὡμολόγησε, τὸ ψήφισμα παρ' ἑαυτῷ παρακατέσχεν,
Φίλων Ιουδαίος. In Flaccum Section 100, line 2
τε ἦν καὶ ἐπέτρεπον οἱ νόμοι, πάσας Γαΐῳ ψηφισάμενοι καὶ ἐπιτελέσαντες
ἔργοις ἀνέδομεν τὸ ψήφισμα αὐτῷ, δεηθέντες, ἐπειδὴ πρεσβείαν αἰτησα-
μένοις οὐκ ἂν ἐπέτρεψεν, ἵνα διαπέμψηται δι' αὑτοῦ. ἀναγνοὺς δὲ καὶ
ἑκάστῳ τῶν ἐν τῷ ψηφίσματι πολλάκις τῇ κεφαλῇ συνεπινεύσας, ὑπο-
μειδιῶν καὶ γεγανωμένος ἢ προσποιούμενος τὸν ἡδόμενον, “ἀποδέχομαι
πάντας ὑμᾶς” ἔφη “τῆς εὐσεβείας καὶ πέμψω, καθάπερ αἰτεῖσθε, ἢ
πρεσβευτοῦ τάξιν ἐκπλήσω, ἵν' αἴσθηται Γάιος τῆς ὑμετέρας εὐχαριστίας.
118
μαρτυρήσω δὲ καὶ αὐτὸς ὅσα σύνοιδα τῷ πλήθει τῶν εἰς κοσμιότητα
καὶ εἰς εὐπείθειαν προστιθεὶς οὐδέν· ἡ γὰρ ἀλήθεια αὐταρκέστατος ἔπαινος”.
ἐπὶ ταύταις ταῖς ὑποσχέσεσι γεγηθότες εὐχαριστοῦμεν, ὡς ἤδη ταῖς ἐλπίσι
παρανεγνωσμένου Γαΐῳ τοῦ ψηφίσματος. καὶ γὰρ ἦν εἰκός, ἐπειδὴ πάνθ'
ὅσα διὰ τῶν ὑπάρχων πέμπεται μετὰ σπουδῆς | ἀνυπέρθετον ἔχει τὴν
παρ' ἡγεμόνι διάγνωσιν. ὁ δὲ πολλὰ χαίρειν φράσας οἷς διενοήθημεν,
οἷς εἶπεν, οἷς ὡμολόγησε, τὸ ψήφισμα παρ' ἑαυτῷ παρακατέσχεν, ἵνα
μόνοι τῶν ὑφ' ἥλιον ἀνθρώπων ἐχθροὶ νομισθῶμεν. ταῦτ' οὐ διηγρυπνη-
κότος ἦν ἐκ πολλοῦ καὶ περιεσκεμμένου τὴν καθ' ἡμῶν ἐπιβουλήν, ἀλλὰ
μὴ κατ' ἀπόνοιαν αὐτοσχεδιάζοντος ἀκαίρῳ φορᾷ καὶ παραγωγῇ τινὶ
λογισμοῦ; θεὸς δ' ὡς ἔοικεν, ᾧ μέλει τῶν ἀνθρωπείων πραγμάτων, τοὺς
θῶπας αὐτοῦ λόγους καὶ κεκομψευμένους ἐπὶ φενακισμῷ καὶ τὸ τῆς
ἐκνόμου διανοίας βουλευτήριον, ἐν ᾧ κατεστρατήγει, προβαλλόμενος, λαβὼν
Φίλων Ιουδαίος. In Flaccum Section 101, line 2
ἑκάστῳ τῶν ἐν τῷ ψηφίσματι πολλάκις τῇ κεφαλῇ συνεπινεύσας, ὑπο-
μειδιῶν καὶ γεγανωμένος ἢ προσποιούμενος τὸν ἡδόμενον, “ἀποδέχομαι
πάντας ὑμᾶς” ἔφη “τῆς εὐσεβείας καὶ πέμψω, καθάπερ αἰτεῖσθε, ἢ
πρεσβευτοῦ τάξιν ἐκπλήσω, ἵν' αἴσθηται Γάιος τῆς ὑμετέρας εὐχαριστίας.
μαρτυρήσω δὲ καὶ αὐτὸς ὅσα σύνοιδα τῷ πλήθει τῶν εἰς κοσμιότητα
καὶ εἰς εὐπείθειαν προστιθεὶς οὐδέν· ἡ γὰρ ἀλήθεια αὐταρκέστατος ἔπαινος”.
ἐπὶ ταύταις ταῖς ὑποσχέσεσι γεγηθότες εὐχαριστοῦμεν, ὡς ἤδη ταῖς ἐλπίσι
παρανεγνωσμένου Γαΐῳ τοῦ ψηφίσματος. καὶ γὰρ ἦν εἰκός, ἐπειδὴ πάνθ'
ὅσα διὰ τῶν ὑπάρχων πέμπεται μετὰ σπουδῆς | ἀνυπέρθετον ἔχει τὴν
παρ' ἡγεμόνι διάγνωσιν. ὁ δὲ πολλὰ χαίρειν φράσας οἷς διενοήθημεν,
οἷς εἶπεν, οἷς ὡμολόγησε, τὸ ψήφισμα παρ' ἑαυτῷ παρακατέσχεν, ἵνα
μόνοι τῶν ὑφ' ἥλιον ἀνθρώπων ἐχθροὶ νομισθῶμεν. ταῦτ' οὐ διηγρυπνη-
κότος ἦν ἐκ πολλοῦ καὶ περιεσκεμμένου τὴν καθ' ἡμῶν ἐπιβουλήν, ἀλλὰ
μὴ κατ' ἀπόνοιαν αὐτοσχεδιάζοντος ἀκαίρῳ φορᾷ καὶ παραγωγῇ τινὶ
λογισμοῦ; θεὸς δ' ὡς ἔοικεν, ᾧ μέλει τῶν ἀνθρωπείων πραγμάτων, τοὺς
θῶπας αὐτοῦ λόγους καὶ κεκομψευμένους ἐπὶ φενακισμῷ καὶ τὸ τῆς
ἐκνόμου διανοίας βουλευτήριον, ἐν ᾧ κατεστρατήγει, προβαλλόμενος, λαβὼν
οἶκτον ἡμῶν, ἀφορμὴν οὐκ εἰς μακρὰν ἐμπαρέσχε τοῦ μὴ ψευσθῆναι
τῆς ἐλπίδος. Ἀγρίππας γὰρ ἐπιδημήσας ὁ βασιλεὺς διηγησαμένοις ἡμῖν
τὴν ἐκ Φλάκκου γενομένην ἐπιβουλὴν ἐπανορθοῦται τὸ πρᾶγμα
Φίλων Ιουδαίος. In Flaccum Section 103, line 3
μόνοι τῶν ὑφ' ἥλιον ἀνθρώπων ἐχθροὶ νομισθῶμεν. ταῦτ' οὐ διηγρυπνη-
κότος ἦν ἐκ πολλοῦ καὶ περιεσκεμμένου τὴν καθ' ἡμῶν ἐπιβουλήν, ἀλλὰ
μὴ κατ' ἀπόνοιαν αὐτοσχεδιάζοντος ἀκαίρῳ φορᾷ καὶ παραγωγῇ τινὶ
λογισμοῦ; θεὸς δ' ὡς ἔοικεν, ᾧ μέλει τῶν ἀνθρωπείων πραγμάτων, τοὺς
θῶπας αὐτοῦ λόγους καὶ κεκομψευμένους ἐπὶ φενακισμῷ καὶ τὸ τῆς
ἐκνόμου διανοίας βουλευτήριον, ἐν ᾧ κατεστρατήγει, προβαλλόμενος, λαβὼν
οἶκτον ἡμῶν, ἀφορμὴν οὐκ εἰς μακρὰν ἐμπαρέσχε τοῦ μὴ ψευσθῆναι
τῆς ἐλπίδος. Ἀγρίππας γὰρ ἐπιδημήσας ὁ βασιλεὺς διηγησαμένοις ἡμῖν
τὴν ἐκ Φλάκκου γενομένην ἐπιβουλὴν ἐπανορθοῦται τὸ πρᾶγμα καὶ ὑπο-
119
σχόμενος τὸ ψήφισμα διαπέμψεσθαι λαβὼν ὡς ἀκούομεν ἔπεμψεν, ἀπολογη-
σάμενος καὶ περὶ τοῦ χρόνου, ὡς οὐκ ὀψὲ μαθόντων εὐσεβεῖν εἰς τὸν
εὐεργέτην οἶκον, ἀλλ' ἐξ ἀρχῆς μὲν σπουδασάντων, ἐπηρείᾳ δὲ τοῦ προ-
εστῶτος τὴν καίριον ἐπίδειξιν ἀφαιρεθέντων. ἐπὶ δὴ τούτοις ἤρξατο
κονίεσθαι κατ' αὐτοῦ ἡ ὑπέρμαχος μὲν καὶ παραστάτις ἀδικουμένων
τιμωρὸς δ' ἀνοσίων καὶ ἔργων καὶ ἀνθρώπων δίκη. πρῶτον μὲν γὰρ
καινοτάτην ὑπέμεινεν ὕβριν καὶ συμφορὰν οὐδενὶ τῶν πάλαι γενομένην
ὑπάρχων, ἀφ' οὗ τὴν ἡγεμονίαν ὁ Σεβαστὸς οἶκος ἀνήψατο γῆς καὶ θα-
λάττης. ἔνιοι γὰρ καὶ ἐπὶ Τιβερίου καὶ ἐπὶ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ Καίσαρος
τῶν διεπόντων τὰς ἐπικρατείας, τὴν ἐπιμέλειαν καὶ προστασίαν εἰς δυνα-
στείαν καὶ τυραννίδα μεθαρμοσάμενοι, τὰς χώρας ἐνέπλησαν κακῶν
Αριστοφάνης κωμικός. Equites (0019: 002)“Aristophane, vol. 1”, ECoulon, V., van
Daele, M.Paris: Les Belles Lettres, 1923, Repr. 1967 (1st edn. corr.).
Line 1383
{ΔΗ.} Οὐδ' ἀγοράσει γ' ἀγένειος οὐδεὶς ἐν ἀγορᾷ.
{ΑΛ.} Ποῦ δῆτα Κλεισθένης ἀγοράσει καὶ Στράτων;
{ΔΗ.} Τὰ μειράκια ταυτὶ λέγω τἀν τῷ μύρῳ,
ἃ στωμυλεῖται τοιαδὶ καθήμενα·
Σοφός γ' ὁ Φαίαξ δεξιῶς τ' οὐκ ἀπέθανεν.
Συνερτικὸς γάρ ἐστι καὶ περαντικός,
καὶ γνωμοτυπικὸς καὶ σαφὴς καὶ κρουστικός,
καταληπτικός τ' ἄριστα τοῦ θορυβητικοῦ
{ΑΛ.} Οὔκουν καταδακτυλικὸς σὺ τοῦ λαλητικοῦ;
{ΔΗ.} Μὰ Δί', ἀλλ' ἀναγκάσω κυνηγετεῖν ἐγὼ
τούτους ἅπαντας, παυσαμένους ψηφισμάτων.
{ΑΛ.} Ἔχε νυν ἐπὶ τούτοις τουτονὶ τὸν ὀκλαδίαν
καὶ παῖδ' ἐνόρχην, ὅσπερ οἴσει τόνδε σοι·
κἄν που δοκῇ σοι, τοῦτον ὀκλαδίαν πόει.
{ΔΗ.} Μακάριος εἰς τἀρχαῖα δὴ καθίσταμαι.
{ΑΛ.} Φήσεις γ', ἐπειδὰν τὰς τριακοντούτιδας
σπονδὰς παραδῶ σοι. Δεῦρ' ἴθ', αἱ Σπονδαί, ταχύ.
{ΔΗ.} Ὦ Ζεῦ πολυτίμηθ', ὡς καλαί. Πρὸς τῶν θεῶν,
ἔξεστιν αὐτῶν κατατριακοντουτίσαι;
Πῶς ἔλαβες αὐτὰς ἐτεόν;
Αριστοφάνης κωμικός. Nubes (0019: 003)“Αριστοφάνης. . Clouds”, EDover, K.J.
Oxford: Clarendon Press, 1968, Repr. 1970.Line 1019
ἢν ταῦτα ποῇς ἁγὼ φράζω
καὶ πρὸς τούτοις προσέχῃς τὸν νοῦν
ἕξεις αἰεὶ
στῆθος λιπαρόν, χροιὰν λαμπράν,
ὤμους μεγάλους, γλῶτταν βαιάν,
πυγὴν μεγάλην, πόσθην μικράν·
ἢν δ' ἅπερ οἱ νῦν ἐπιτηδεύῃς,
πρῶτα μὲν ἕξεις
χροιὰν ὠχράν, ὤμους μικρούς,
120
στῆθος λεπτόν, γλῶτταν μεγάλην,
κωλῆν μικράν, ψήφισμα μακρόν,
καί σ' ἀναπείσει τὸ μὲν αἰσχρὸν ἅπαν
καλὸν ἡγεῖσθαι, τὸ καλὸν δ' αἰσχρόν,
καὶ πρὸς τούτοις τῆς Ἀντιμάχου
καταπυγοσύνης ἀναπλήσει.
{Χο.} ὦ καλλίπυργον σοφίαν {ἀντ.}
Αριστοφάνης κωμικός. Nubes Line 1429
ὅσῳπερ ἐξαμαρτάνειν ἧττον δίκαιον αὐτούς.
{Στ.} ἀλλ' οὐδαμοῦ νομίζεται τὸν πατέρα τοῦτο πάσχειν.
{Φε.} οὔκουν ἀνὴρ ὁ τὸν νόμον θεὶς τοῦτον ἦν τὸ πρῶτον,
ὥσπερ σὺ κἀγώ, καὶ λέγων ἔπειθε τοὺς παλαιούς;
ἧττόν τι δῆτ' ἔξεστι κἀμοὶ καινὸν αὖ τὸ λοιπὸν
θεῖναι νόμον τοῖς υἱέσιν, τοὺς πατέρας ἀντιτύπτειν;
ὅσας δὲ πληγὰς εἴχομεν πρὶν τὸν νόμον τεθῆναι,
ἀφίεμεν, καὶ δίδομεν αὐτοῖς προῖκα συγκεκόφθαι.
σκέψαι δὲ τοὺς ἀλεκτρυόνας καὶ τἄλλα τὰ βοτὰ ταυτί,
ὡς τοὺς πατέρας ἀμύνεται· καίτοι τί διαφέρουσιν
ἡμῶν ἐκεῖνοι, πλήν γ' ὅτι ψηφίσματ' οὐ γράφουσιν;
{Στ.} τί δῆτ', ἐπειδὴ τοὺς ἀλεκτρυόνας ἅπαντα μιμεῖ,
οὐκ ἐσθίεις καὶ τὴν κόπρον κἀπὶ ξύλου καθεύδεις;
{Φε.} οὐ ταὐτόν, ὦ τᾶν, ἐστίν, οὐδ' ἂν Σωκράτει δοκοίη.
{Στ.} πρὸς ταῦτα μὴ τύπτ'· εἰ δὲ μή, σαυτόν ποτ' αἰτιάσει.
{Φε.} καὶ πῶς;
{Στ.} ἐπεὶ σὲ μὲν δίκαιός εἰμ' ἐγὼ κολάζειν,
σὺ δ', ἢν γένηταί σοι, τὸν υἱόν.
{Φε.} ἢν δὲ μὴ γένηται,
μάτην ἐμοὶ κεκλαύσεται, σὺ δ' ἐγχανὼν τεθνήξεις.
Αριστοφάνης κωμικός. Vespae (0019: 004)“Αριστοφάνης. . Wasps”, EMacDowell,
D.M.Oxford: Clarendon Press, 1971.Line 378
ἡ δέ μοι Δίκτυννα συγγνώμην ἔχοι τοῦ δικτύου.
{Χο.} ταῦτα μὲν πρὸς ἀνδρός ἐστ' ἄνοντος ἐς σωτηρίαν.
ἀλλ' ἔπαγε τὴν γνάθον.
{Φι.} διατέτρωκται τοῦτό γ'. ἀλλὰ μὴ βοᾶτε μηδαμῶς,
ἀλλὰ τηρώμεσθ' ὅπως μὴ Βδελυκλέων αἰσθήσεται.
{Χο.} μηδέν, ὦ τᾶν, δέδιθι, μηδέν·
ὡς ἐγὼ τοῦτόν γ', ἐὰν γρύξῃ τι, ποιή-
σω δακεῖν τὴν καρδίαν καὶ
τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον δρα-
μεῖν, ἵν' εἰδῇ μὴ πατεῖν τὰ
τῶν θεῶν ψηφίσματα.
121
ἀλλ' ἐξάψας διὰ τῆς θυρίδος τὸ καλῴδιον εἶτα καθίμα
δήσας σαυτὸν καὶ τὴν ψυχὴν ἐμπλησάμενος Διοπείθους.
{Φι.} ἄγε νυν, ἢν αἰσθομένω τούτω ζητῆτόν μ' ἐσκαλαμᾶσθαι
κἀνασπαστὸν ποιεῖν εἴσω, τί ποιήσετε; φράζετε νυνί.
{Χο.} ἀμυνοῦμέν σοι τὸν πρινώδη θυμὸν ἅπαντες καλέσαντες
ὥστ' οὐ δυνατόν σ' εἴργειν ἔσται· τοιαῦτα ποιήσομεν ἡμεῖς.
{Φι.} δράσω τοίνυν ὑμῖν πίσυνος. καὶ μανθάνετ', ἤν τι πάθω 'γώ,
Αριστοφάνης κωμικός. Pax (0019: 005)
“Aristophane, vol. 2”, ECoulon, V., van Daele, M.
Paris: Les Belles Lettres, 1924, Repr. 1969 (1st edn. corr.).Line 609
προσγελάσεται λαβόντ' ἄσμενα.
Ἀλλὰ ποῦ ποτ' ἦν ἀφ' ἡμῶν τὸν πολὺν τοῦτον χρόνον
ἥδε, τοῦθ' ἡμᾶς δίδαξον, ὦ θεῶν εὐνούστατε.
{ΕΡ.} Ὦ σοφώτατοι γεωργοί, τἀμὰ δὴ ξυνίετε
ῥήματ', εἰ βούλεσθ' ἀκοῦσαι τήνδ' ὅπως ἀπώλετο.
Πρῶτα μέν γ' ἄτης ὑπῆρξε Φειδίας πράξας κακῶς.
εἶτα Περικλέης φοβηθεὶς μὴ μετάσχοι τῆς τύχης,
τὰς φύσεις ὑμῶν δεδοικὼς καὶ τὸν αὐτοδὰξ τρόπον,
πρὶν παθεῖν τι δεινὸν αὐτός, ἐξέφλεξε τὴν πόλιν
ᾗ 'μβαλὼν σπινθῆρα μικρὸν Μεγαρικοῦ ψηφίσματος
ἐξεφύσησεν τοσοῦτον πόλεμον ὥστε τῷ καπνῷ
πάντας Ἕλληνας δακρῦσαι, τούς τ' ἐκεῖ τούς τ' ἐνθάδε.
Ὡς δ' ἅπαξ τὸ πρῶτον ἄκουσ' ἐψόφησεν ἄμπελος
καὶ πίθος πληγεὶς ὑπ' ὀργῆς ἀντελάκτισεν πίθῳ,
οὐκέτ' ἦν οὐδεὶς ὁ παύσων, ἥδε δ' ἠφανίζετο.
{ΤΡ.} Ταῦτα τοίνυν μὰ τὸν Ἀπόλλω 'γὼ 'πεπύσμην οὐδενός,
οὐδ' ὅπως αὐτῇ προσήκοι Φειδίας ἠκηκόη.
{ΧΟ.} Οὐδ' ἔγωγε, πλήν γε νυνί. Ταῦτ' ἄρ' εὐπρόσωπος ἦν,
οὖσα συγγενὴς ἐκείνου. Πολλά γ' ἡμᾶς λανθάνει.
{ΕΡ.} Κᾆτ' ἐπειδὴ 'γνωσαν ὑμᾶς αἱ πόλεις ὧν ἤρχετε
Αριστοφάνης κωμικός. Aves (0019: 006)“Aristophane, vol. 3”, ECoulon, V., van
Daele, M.Paris: Les Belles Lettres, 1928, Repr. 1967 (1st edn. corr.).
Line 1035-1036
{ΕΠ.} Νὴ τοὺς θεούς.
Ἐκκλησιάσαι γοῦν ἐδεόμην οἴκοι μένων·
ἔστιν γὰρ ἃ δι' ἐμοῦ πέπρακται Φαρνάκῃ.
{ΠΙ.} Ἄπιθι λαβών· ἔστιν δ' ὁ μισθὸς οὑτοσί.
{ΕΠ.} Τουτὶ τί ἦν;
{ΠΙ.} Ἐκκλησία περὶ Φαρνάκου.
{ΕΠ.} Μαρτύρομαι τυπτόμενος ὢν ἐπίσκοπος.
{ΠΙ.} Οὐκ ἀποσοβήσεις; Οὐκ ἀποίσεις τὼ κάδω;
122
Οὐ δεινά; Καὶ πέμπουσιν ἤδη 'πισκόπους
εἰς τὴν πόλιν, πρὶν καὶ τεθύσθαι τοῖς θεοῖς;
{ΨΗΦΙΣΜΑτΟΠΩΛΗΣ}
«Ἐὰν δ' ὁ Νεφελοκοκκυγιεὺς τὸν Ἀθηναῖον
ἀδικῇ – »
{ΠΙ.} Τουτὶ τί ἐστιν αὖ κακόν, τὸ βιβλίον;
{ΨΗ.} Ψηφισματοπώλης εἰμὶ καὶ νόμους νέους
ἥκω παρ' ὑμᾶς δεῦρο πωλήσων.
{ΠΙ.} Τὸ τί;
{ΨΗ.} «Χρῆσθαι Νεφελοκοκκυγιᾶς τοῖς αὐτοῖς μέτροισι
καὶ σταθμοῖσι καὶ ψηφίσμασι καθάπερ Ὀλοφύξιοι.»
{ΠΙ.} Σὺ δέ γ' οἷσπερ Ὡτοτύξιοι χρήσει τάχα.
Αριστοφάνης κωμικός. Aves Line 1289
ὅσους τ' ἐραστὰς τῆσδε τῆς χώρας ἔχεις.
Πρὶν μὲν γὰρ οἰκίσαι σε τήνδε τὴν πόλιν,
ἐλακωνομάνουν ἅπαντες ἄνθρωποι τότε,
ἐκόμων, ἐπείνων, ἐρρύπων, ἐσωκράτων,
σκυτάλι' ἐφόρουν· νῦν δ' ὑποστρέψαντες αὖ
ὀρνιθομανοῦσι, πάντα δ' ὑπὸ τῆς ἡδονῆς
ποιοῦσιν ἅπερ ὄρνιθες ἐκμιμούμενοι.
Πρῶτον μὲν εὐθὺς πάντες ἐξ εὐνῆς ἅμα
ἐπέτονθ' ἕωθεν ὥσπερ ἡμεῖς ἐπὶ νομόν·
κἀκεῖθεν ἂν κατῇρον εἰς τὰ βιβλία·
εἶτ' ἂν ἐνέμοντ' ἐνταῦθα τὰ ψηφίσματα. Ὠρνιθομάνουν δ' οὕτω περιφανῶς ὥστε καὶ
πολλοῖσιν ὀρνίθων ὀνόματ' ἦν κείμενα. Πέρδιξ μὲν εἷς κάπηλος ὠνομάζετο
χωλός, Μενίππῳ δ' ἦν Χελιδὼν τοὔνομα,
Ὀπουντίῳ δ' ὀφθαλμὸν οὐκ ἔχων Κόραξ,
Κορυδὸς Φιλοκλέει, Χηναλώπηξ Θεογένει,
Ἶβις Λυκούργῳ, Χαιρεφῶντι Νυκτερίς,
Συρακοσίῳ δὲ Κίττα· Μειδίας δέ τοι
Ὄρτυξ ἐκαλεῖτο· καὶ γὰρ ᾔκειν ὄρτυγι
ὑπὸ στυφοκόπου τὴν κεφαλὴν πεπληγμένῳ.
Αριστοφάνης κωμικός. Lysistrata (0019: 007)
“Aristophane, vol. 3”, ECoulon, V., van Daele, M.
Paris: Les Belles Lettres, 1928, Repr. 1967 (1st edn. corr.).Line 703
Ὡς εἰ καὶ μόνον κακῶς ἐρεῖς, – ὑπερχολῶ γάρ, –
αἰετὸν τίκτοντα κάνθαρός σε μαιεύσομαι.
Οὐ γὰρ ὑμῶν φροντίσαιμ' ἄν, ἢν ἐμοὶ ζῇ Λαμπιτὼ
ἥ τε Θηβαία φίλη παῖς εὐγενὴς Ἰσμηνία.
Οὐ γὰρ ἔσται δύναμις, οὐδ' ἢν ἑπτάκις σὺ ψηφίσῃ,
ὅστις, ὦ δύστην', ἀπήχθου πᾶσι καὶ τοῖς γείτοσιν.
Ὥστε κἀχθὲς θἠκάτῃ ποιοῦσα παιγνίαν ἐγὼ
123
ταῖσι παισὶ τὴν ἑταίραν ἐκάλεσ' ἐκ τῶν γειτόνων,
παῖδα χρηστὴν κἀγαπητὴν ἐκ Βοιωτῶν ἔγχελυν,
οἱ δὲ πέμψειν οὐκ ἔφασκον διὰ τὰ σὰ ψηφίσματα.
Κοὐχὶ μὴ παύσησθε τῶν ψηφισμάτων τούτων, πρὶν ἂν
τοῦ σκέλους ὑμᾶς λαβών τις ἐκτραχηλίσῃ φέρων.
Αριστοφάνης κωμικός. Lysistrata Line 704
αἰετὸν τίκτοντα κάνθαρός σε μαιεύσομαι.
Οὐ γὰρ ὑμῶν φροντίσαιμ' ἄν, ἢν ἐμοὶ ζῇ Λαμπιτὼ
ἥ τε Θηβαία φίλη παῖς εὐγενὴς Ἰσμηνία.
Οὐ γὰρ ἔσται δύναμις, οὐδ' ἢν ἑπτάκις σὺ ψηφίσῃ,
ὅστις, ὦ δύστην', ἀπήχθου πᾶσι καὶ τοῖς γείτοσιν.
Ὥστε κἀχθὲς θἠκάτῃ ποιοῦσα παιγνίαν ἐγὼ
ταῖσι παισὶ τὴν ἑταίραν ἐκάλεσ' ἐκ τῶν γειτόνων,
παῖδα χρηστὴν κἀγαπητὴν ἐκ Βοιωτῶν ἔγχελυν,
οἱ δὲ πέμψειν οὐκ ἔφασκον διὰ τὰ σὰ ψηφίσματα.
Κοὐχὶ μὴ παύσησθε τῶν ψηφισμάτων τούτων, πρὶν ἂν
τοῦ σκέλους ὑμᾶς λαβών τις ἐκτραχηλίσῃ φέρων.
Αριστοφάνης κωμικός. Thesmophoriazusae (0019: 008)
“Aristophane, vol. 4”, ECoulon, V., van Daele, M.
Paris: Les Belles Lettres, 1928, Repr. 1967 (1st edn. corr.).Line 361
εὔχεσθε πάσαις πολλὰ δοῦναι κἀγαθά.
{ΧΟ.} Ξυνευχόμεσθα τέλεα μὲν
πόλει, τέλεα δὲ δήμῳ
τάδ' εὔγματ' ἀποτελεῖσθαι,
τὰ δ' ἄρισθ' ὅσαις προσήκει
νικᾶν λεγούσαις. Ὁπόσαι δ'
ἐξαπατῶσιν παραβαίνουσί τε τοὺς
ὅρκους τοὺς νενομισμένους
κερδῶν οὕνεκ' ἐπὶ βλάβῃ,
ἢ ψηφίσματα καὶ νόμον
ζητοῦσ' ἀντιμεθιστάναι,
τἀπόρρητά τε τοῖσιν ἐ-
χθροῖς τοῖς ἡμετέροις λέγουσ',
ἢ Μήδους ἐπάγουσι τῆς
χώρας οὕνεκ' ἐπὶ βλάβῃ,
ἀσεβοῦσ' ἀδικοῦσί τε τὴν πόλιν.
124
Αριστοφάνης κωμικός. Ecclesiazusae (0019: 010)
“Αριστοφάνης. . Ecclesiazusae”, EUssher, R.G.
Oxford: Clarendon Press, 1973.Line 649
{Βλ.} τὰ μὲν ἄλλα λέγεις οὐδὲν σκαιῶς· εἰ δὲ προσελθὼν
Ἐπίκουρος
ἢ Λευκόλοφος “πάππαν” με καλεῖ, τοῦτ' ἤδη δεινὸν
ἀκοῦσαι.
{Πρ.} πολὺ μέντοι δεινότερον τούτου τοῦ πράγματός ἐστι –
{Βλ.} τὸ ποῖον;
{Πρ.} εἴ σε φιλήσειεν Ἀρίστυλλος φάσκων αὑτοῦ πατέρ' εἶναι.
{Βλ.} οἰμώζοι γ' ἂν καὶ κωκύοι. {Πρ.} σὺ δέ γ' ὄζοις ἂν καλα-
μίνθης.
ἀλλ' οὗτος μὲν πρότερον γέγονεν πρὶν τὸ ψήφισμα
γενέσθαι,
ὥστ' οὐχὶ δέος μή σε φιλήσῃ. {Βλ.} δεινὸν μέντἂν ἐπε-
πόνθειν.
{Χρ.} τὴν γῆν δὲ τίς ἔσθ' ὁ γεωργήσων; {Πρ.} οἱ δοῦλοι. σοὶ δὲ
μελήσει,
ὅταν ᾖ δεκάπουν τὸ στοιχεῖον, λιπαρὸν χωρεῖν ἐπὶ
δεῖπνον.
{Χρ.} περὶ δ' ἱματίων τίς πόρος ἔσται; καὶ γὰρ τοῦτ' ἔστιν
ἐρέσθαι.
{Πρ.} τὰ μὲν ὄνθ' ὑμῖν πρῶτον ὑπάρξει, τὰ δὲ λοίφ' ἡμεῖς
Αριστοφάνης κωμικός. Ecclesiazusae Line 813
{Χρ.} διαρραγείης. {Αν.} ἢν διαρραγῶ δέ, τί;
{Χρ.} καλῶς ποιήσεις. {Αν.} σὺ δ' ἐπιθυμήσεις φέρειν;
{Χρ.} ἔγωγε· καὶ γὰρ τοὺς ἐμαυτοῦ γείτονας
ὁρῶ φέροντας. {Αν.} πάνυ γ' ἂν οὖν Ἀντισθένης
αὔτ' εἰσενέγκοι· πολὺ γὰρ ἐμμελέστερον
πρότερον χέσαι πλεῖν ἢ τριάκονθ' ἡμέρας.
{Χρ.} οἴμωζε. {Αν.} Καλλίμαχος δ' ὁ χοροδιδάσκαλος
αὐτοῖσιν εἰσοίσει τι; {Χρ.} πλείω Καλλίου.
{Αν.} ἅνθρωπος οὗτος ἀποβαλεῖ τὴν οὐσίαν.
{Χρ.} δεινά γε λέγεις. {Αν.} τί δεινόν; ὥσπερ οὐχ ὁρῶν
ἀεὶ τοιαῦτα γιγνόμενα ψηφίσματα.
οὐκ οἶσθ' ἐκεῖν' οὕδοξε τὸ περὶ τῶν ἁλῶν;
{Χρ.} ἔγωγε. {Αν.} τοὺς χαλκοῦς δ' ἐκείνους ἡνίκα
ἐψηφισάμεθ', οὐκ οἶσθα; {Χρ.} καὶ κακόν γέ μοι
τὸ κόμμ' ἐγένετ' ἐκεῖνο. πωλῶν γὰρ βότρυς
μεστὴν ἀπῆρα τὴν γνάθον χαλκῶν ἔχων,
κἄπειτ' ἐχώρουν εἰς ἀγορὰν ἐπ' ἄλφιτα.
ἔπειθ' ὑπέχοντος ἄρτι μου τὸν θύλακον,
125
ἀνέκραγ' ὁ κῆρυξ μὴ δέχεσθαι μηδένα
χαλκοῦν τὸ λοιπόν· “ἀργύρῳ γὰρ χρώμεθα.”
{Αν.} τὸ δ' ἔναγχος οὐχ ἅπαντες ἡμεῖς ὤμνυμεν
Αριστοφάνης κωμικός. Ecclesiazusae Line 1013
ἐξὸν καθέντα γρᾴδιον τοιουτονὶ
ἐκ τῶν φρεάτων τοὺς κάδους ξυλλαμβάνειν;
{Γρ. α9} μὴ σκῶπτέ μ', ὦ τάλαν, ἀλλ' ἕπου δεῦρ' ὡς ἐμέ.
{Νεας9.} ἀλλ' οὐκ ἀνάγκη μοὐστίν, εἰ μὴ τῶν ἐμῶν
τὴν πεντακοσιοστὴν κατέθηκας τῇ πόλει.
{Γρ. α9} νὴ τὴν Ἀφροδίτην, δεῖ γε μέντοι σ'· ὡς ἐγὼ
τοῖς τηλικούτοις ξυγκαθεύδουσ' ἥδομαι.
{Νεας9.} ἐγὼ δὲ ταῖς γε τηλικαύταις ἄχθομαι,
κοὐκ ἂν πιθοίμην οὐδέποτ'. {Γρ. α9} ἀλλά, νὴ Δία,
ἀναγκάσει τουτί σε. {Νεας9.} τοῦτο δ' ἐστὶ τί;
{Γρ. α9} ψήφισμα, καθ' ὅ σε δεῖ βαδίζειν ὡς ἐμέ.
{Νεας9.} λέγ' αὐτὸ τί ποτε κἄστι. {Γρ. α9} καὶ δή σοι λέγω.
ἔδοξε ταῖς γυναιξίν, ἢν ἀνὴρ νέος
νέας ἐπιθυμῇ, μὴ σποδεῖν αὐτὴν πρὶν ἂν
τὴν γραῦν προκρούσῃ πρῶτον. ἢν δὲ μὴ 'θέλῃ
πρότερον προκρούειν, ἀλλ' ἐπιθυμῇ τῆς νέας,
ταῖς πρεσβυτέραις γυναιξὶν ἔστω τὸν νέον
ἕλκειν ἀνατεὶ λαβομένας τοῦ παττάλου.
{Νεας9.} οἴμοι, Προκρούστης τήμερον γενήσομαι.
{Γρ. α9} τοῖς γὰρ νόμοις τοῖς ἡμετέροισι πειστέον.
{Νεας9.} τί δ' ἢν ἀφαιρῆταί μ' ἀνὴρ τῶν δημοτῶν
Αριστοφάνης κωμικός. Ecclesiazusae Line 1090
φέρε πῶς ἐπ' ἐκείνην τὴν καλὴν ἀφίξομαι;
{Γρ. γ9} αὐτὸς σκόπει σύ· τάδε δέ σοι ποιητέον.
{Νεας9.} ποτέρας προτέρας οὖν κατελάσας ἀπαλλαγῶ;
{Γρ. β9} οὐκ οἶσθα; βαδιεῖ δεῦρ'. {Νεας9.} ἀφέτω νύν μ' αὑτηί.
{Γρ. γ9} δευρὶ μὲν οὖν ἴθ' ὡς ἔμ'. {Νεας9.} ἢν ἡδί μ' ἀφῇ.
{Γρ. β9} ἀλλ' οὐκ ἀφήσω μὰ Δία σ'. {Γρ. γ9} οὐδὲ μὴν ἐγώ.
{Νεας9.} χαλεπαί γ' ἂν ἦστε γενόμεναι πορθμῆς. {Γρ. β9} τιή;
{Νεας9.} ἕλκοντε τοὺς πλωτῆρας ἂν ἀπεκναίετε.
{Γρ. β9} σιγῇ βάδιζε δεῦρο. {Γρ. γ9} μὰ Δί' ἀλλ' ὡς ἐμέ.
{Νεας9.} τουτὶ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὸ Καννωνοῦ σαφῶς
ψήφισμα, βινεῖν δεῖ με διαλελημμένον.
πῶς οὖν δικωπεῖν ἀμφοτέρας δυνήσομαι;
{Γρ. β9} καλῶς, ἐπειδὰν καταφάγῃς βολβῶν χύτραν.
{Νεας9.} οἴμοι κακοδαίμων· ἐγγὺς ἤδη τῆς θύρας
ἑλκόμενός εἰμ' – {Γρ. γ9} ἀλλ' οὐδὲν ἔσται σοι πλέον.
ξυνεσπεσοῦμαι γὰρ μετὰ σοῦ. {Νεας9.} μὴ πρὸς θεῶν·
ἑνὶ γὰρ ξυνέχεσθαι κρεῖττον ἢ δυοῖν κακοῖν.
{Γρ. γ9} νὴ τὴν Ἑκάτην, ἐάν τε βούλῃ γ' ἤν τε μή.
126
{Νεας9.} ὢ τρισκακοδαίμων, εἰ γυναῖκα δεῖ σαπρὰν
βινεῖν ὁλὴν τὴν νύκτα καὶ τὴν ἡμέραν,
κἄπειτ', ἐπειδὰν τῆσδ' ἀπαλλαγῶ, πάλιν
Αριστοφάνης κωμικός. Frag. (0019: 012)“The fragments of Attic comedy, vol. 1”,
EEdmonds, J.M.Leiden: Brill, 1957.Fragment 217, line 1
τὸν Ἐρεχθέα μοι καὶ τὸν Αἰγέα κάλει.
ἀπόλωλα· τίλλων τὸν λαγὼν ὀφθήσομαι.
ταχύ νυν πέτου καὶ μὴ τροπίαν οἶνον φέρε.
οὐκ ἀλλὰ τοῦτό γ' ἐπίχυσίς του χαλκίου.
κἄγειν ἐκεῖθεν κακκάβην
ὦ στωμυλῆθραι δαιταλεῖς)
ἀλλ' οὐ γὰρ ἔμαθε ταῦτ' ἐμοῦ πέμποντος, ἀλλὰ μᾶλλον
πίνειν, ἔπειτ' ᾄδειν κακῶς, Συρακοσίαν τράπεζαν
Συβαριτίδας τ' εὐωχίας καὶ Χῖον ἐκ Λακαινᾶν,
καὶ καταμεθυσθῆν'ἡδέως τε καὶ φίλως.
εἰ̆ μὴ δικῶν τε γυργάθους ψηφισμάτων τε θωμοὺς
φέροντες
καὶ λεῖος ὥσπερ ἔγχελυς, χρυσοῦς ἔχων κικίννους
ἔσειον, ᾔτουν χρήματ', ἠπείλουν, ἐσυκοφάντουν.
εἰς τὰς τριήρεις δεῖν ἀναλοῦν ταῦτα καὶ τὰ τείχη,
εἰς οἷ' ἀνάλουν οἱ πρὸ τοῦ τὰ χρήματα.
ὅστις αὐλοῖς καὶ λύραισι κατατέτριμμαι χρώμενος,
εἶτά με σκάπτειν κελεύεις;
{ΓΕΡΩΝ} πρὸς ταῦτα σὺ λέξον Ὁμήρου ἐμοὶγλώττας· τί καλοῦσι κόρυμβα;
... τί καλοῦσ' ἀμενηνὰ κάρηνα;
{ΚΑΤΑΠΥΓΩΝ} ὁ μὲν οὖν σός, ἐμὸς δ' οὗτος ἀδελφὸς φρασάτω τί καλοῦσιν
ἰδυίους;
Αριστοφάνης κωμικός. Frag.584, line 1
Κηφισοφῶν ἄριστε καὶ μελάντατε,
σὺ δὲ ξυνέζης ἐπὶ τὰ πόλλ' Εὐριπίδῃ
καὶ συνεποί̆εις, ὥς φασι, τὴν μελῳδίαν.
κηρὸς γὰρἐπεκαθέζετ' ἐπὶτοῖς χείλεσιν
ὁ δ' αὖ Σοφοκλέους τοῦ μέλιτι κεχριμένου
ὥσπερ καδίσκου περιέλειχε τὸ στόμα.
ἄλλαι δὲ κυαμίζουσιν αὐτῶν· εἰσί τε
ἤδη πρὸς ἄνδρας ἐκπετήσιμοι σχεδόν.
ἵνα ξυνῶσιν ᾧπερ ἥδεσθον βίῳ
σκώληκας ἐσθίοντε καὶ μυλακρίδια.
οὐκ εἶ λαβὼν θύραζε τὰ ψηφίσματα
καὶ τὴν ἀνάγκην ἐς κόρακας ἐντευθενί;
’ἄκων κτενῶ σε, τέκνον’· ὁ δ' ἀπεκρίνατο
’ἐπὶ Παλλαδίῳ τἄρ', ὦ πάτερ, δώσεις δίκην.’
[πλὴν μέλιτος οὐδὲν γλυκύτερον τῶν ἰσχάδων·
ἀλλ' οὐδὲ τὸ μέλι γλυκύτερον τῶν ἰσχάδων·]
127
ὄντως ἄρ' οὐδὲν γλυκύτερον τῶν ἰσχάδων.
{ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗΣ?} τὴν γυναῖκα δὲ
αἰσχύνομαι τώ τ' οὐ φρονοῦντε παιδίω. οἴμοι·
Αριστοφάνης κωμικός. Frag. (0019: 013)
“Comicorum Atticorum Frag., vol. 1”, EKock, T.Leipzig: Teubner, 1880.
Fragment 217, line 1
οὐδ' ἀργύριον ἔστιν κεκερματισμένον.
ὁ δ' ἡλιαστὴς εἷρπε πρὸς τὴν κιγκλίδα.
τὸν Ἐρεχθέα μοι καὶ τὸν Αἰγέα κάλει.
ἀπόλωλα· τίλλων τὸν λαγὼν ὀφθήσομαι.
ταχύ νυν πέτου καὶ μὴ τροπίαν οἶνον φέρε.
οὐκ ἀλλὰ τοῦτό γ' ἐπίχυσις τοῦ χαλκίου.
κἄγειν ἐκεῖθεν κακκάβην
ἀλλ' οὐ γὰρ ἔμαθε ταῦτ' ἐμοῦ πέμποντος, ἀλλὰ μᾶλλον
πίνειν, ἔπειτ' ᾄδειν κακῶς, Συρακοσίαν τράπεζαν,
Συβαρίτιδάς τ' εὐωχίας καὶ ‘Χῖον ἐκ Λακαινᾶν’.
εἰ μὴ δικῶν τε γυργάθους ψηφισμάτων τε θωμοὺς
φέροντες
καὶ λεῖος ὥσπερ ἔγχελυς, χρυσοῦς ἔχων κικίννους.
ἔσειον, ᾔτουν χρήματ', ἠπείλουν, ἐσυκοφάντουν.
εἰς τὰς τριήρεις δεῖν ἀναλοῦν ταῦτα καὶ τὰ τείχη,
εἰς οἷ' ἀνήλουν οἱ πρὸ τοῦ τὰ χρήματα.
ὅστις αὐλοῖς καὶ λύραισι κατατέτριμμαι χρώμενος,
εἶτά με σκάπτειν κελεύεις;
{Α.} πρὸς ταῦτα σὺ λέξον Ὁμήρου ἐμοὶ γλώττας, τί καλοῦσι
Αριστοφάνης κωμικός. Frag.584, line 1
ΑΔΗΛΩΝ ΔΡΑΜΑΤΩΝ
Κηφισοφῶν ἄριστε καὶ μελάντατε,
σὺ δὲ ξυνέζης εἰς τὰ πόλλ' Εὐριπίδῃ
καὶ συνεποίεις, ὥς φασι, τὴν τραγῳδίαν.
ὁ δ' αὖ Σοφοκλέους τοῦ μέλιτι κεχριμένου
ὥσπερ καδίσκου περιέλειχε τὸ στόμα.
ἄλλαι δὲ κυαμίζουσιν αὐτῶν· εἰσὶ δὲ
ἤδη πρὸς ἄνδρας ἐκπετήσιμοι σχεδόν.
ἵνα ξυνῶσιν ᾧπερ ἥδεσθον βίῳ,
σκώληκας ἐσθίοντε καὶ μυλακρίδας.
οὐκ εἶ λαβὼν θύραζε τὰ ψηφίσματα
καὶ τὴν ἀνάγκην ἐς κόρακας ἐντευθενί;
ἄκων κτενῶ σε, τέκνον· ὁ δ' ὑπεκρίνετο,
ἐπὶ Παλλαδίῳ τἄρ', ὦ πάτερ, δώσεις δίκην.
128
οὐδὲν γὰρ ὄντως γλυκύτερον τῶν ἰσχάδων.
ἀλλ' οὐδὲ τὸ μέλι γλυκύτερον τῶν ἰσχάδων.
Αριστοφάνης κωμικός. Frag. (0019: 014)
“Frag. comicorum Graecorum, vol. 2.2”, EMeineke, A.
Berlin: Reimer, 1840, Repr. 1970.Play Dait, fragment 21, line 1
καλοκαγαθεῖν ἀσκοῦντας; {Β.} Οἴμ', ὦ Θρασύμαχε,
τίς τοῦτο τῶν ξυνηγόρων τερθρεύεται;
Ὅστις αὐλοῖς καὶ λύραισι κατατέτριμμαι χρώμενος
εἶτά με σκάπτειν κελεύεις;
Ἔγνωκ' ἐγὼ δὲ χαλκίον
τοῦτό γ' ἐς τὸ κοτταβεῖον ἱστάναι καὶ μυρρίνας.
Ἀλλ' οὐ γὰρ ἔμαθε ταῦτ' ἐμοῦ πέμποντος, ἀλλὰ μᾶλλον
πίνειν, ἔπειτ' ᾄδειν κακῶς, Συρακοσίαν τράπεζαν,
Συβαρίτιδάς τ' εὐωχίας καὶ Χῖον ἐκ Λακαινᾶν.
Καὶ λεῖος, ὥσπερ ἔγχελυς χρυσοῦς ἔχων κικίννους.
Εἰ μὴ δικῶν τε γύργαθος ψηφισμάτων τε θωμός.
Εἰς τὰς τριήρεις δεῖν ἀναλοῦν ταῦτα καὶ τὰ τείχη,
εἰς οἷ' ἀνάλουν οἱ πρὸ τοῦ τὰ χρήματα.
Ἔσειον, ᾔτουν χρήματ', ἠπείλουν, ἐσυκοφάντουν.
Εἰ μὴ μεταλάβῃ τοὐπίπεμπτον, κλᾳέτω.
Ὁ δ' ἡλιαστὴς εἷρπε πρὸς τὴν κιγκλίδα.
Τὸν Ἐρεχθέα μοι καὶ τὸν Αἰγέα κάλει.
Ἀπόλωλα· τίλλων τὸν λάγων ὀφθήσομαι.
Οὐδ' ἐστὶν αὐτῷ στλεγγὶς οὐδὲ λήκυθος.
Οὐδ' ἀργύρι' ἐστὶ κατακεκερματισμένα.
Καὶ κόσκινον ἠπήσασθαι.
Αριστοφάνης κωμικός. Frag. Play IFF, fragment 43, line 1
ἐν ᾗ τὰ κρεάδι' ἧψες ἐζωμευμένα.
Ἀνήσεις κροκύδα μαστιγουμένην.
Ἀλλὰ τὸ στρόφιον λυθὲν
τὰ κάρυά μοὐξέπιπτεν.
Πλὴν εἴ τις πρίαιτο δεόμενος
βασκάνιον ἐπὶ κάμινον ἀνδρὸς χαλκέως.
Ὥστ' ἀνακῦπτον καὶ κατακῦπτον τοῦ σχήματος οὕνεκα τοῦδε
κηλώνειον τοῖς κηπουροῖς.
Κιρνάντες γὰρ τὴν πόλιν ἡμῶν κοτυλίζετε τοῖσι πένησιν.
Οὐκ εἶ λαβὼν θύραζε τὰ ψηφίσματα
καὶ τὴν ἀνάγκην ἐς κόρακας ἐντευθενί;
Εἰκοβολοῦντες καὶ πλάττοντες.
Τὸ παραπέτασμα, τὸ Κίπριον, τὸ ποικίλον.
Ἐνταῦθα δὴ παιδάριον ἐξαυαίνεται.
Ὥστ' ἔγωγ' ηὑαινόμην
θεώμενος.
Τὴν φάρυγα μηλῶν δύο δραχμὰς ἕξει μόνας.
129
Τὸ πρᾶγμα τοῦτο συλλαβεῖν ὑπίσχομαι.
Ἔφευγε, κἀγὼ τῆς ὑπαντὰξ εἰχόμην.
Οὔκουν μ' ἐάσεις ἀναμετρήσασθαι τάδε;
Αισχίνης. In Timarchum (0026: 001)“Eschine. Discours, vol. 1”, EMartin, V., de
Budé, G.Paris: Les Belles Lettres, 1927, Repr. 1962.Section 79, line 5
τουτουὶ κατεψηφίσαντο οἱ δημόται ὀμόσαντες, οὐδενὸς
ἀνθρώπων οὔτε κατηγορήσαντος οὔτε καταμαρτυρήσαντος,
ἀλλ' αὐτοὶ συνειδότες,» εὐθὺς οἶμαι θορυβεῖτε ὑμεῖς ὡς
οὐ μετὸν τῷ κρινομένῳ τῆς πόλεως· οὐδὲν γὰρ οἶμαι δοκεῖ
προσδεῖσθαι ὑμῖν λόγου οὐδὲ μαρτυρίας, ὅσα τις σαφῶς
οἶδεν αὐτός.
Φέρε δὴ πρὸς τοῦ Διός, εἰ, ὥσπερ
περὶ τοῦ γένους, οὕτω καὶ περὶ τοῦ ἐπιτηδεύματος τούτου
ἐδέησε δοῦναι ψῆφον, εἴτ' ἔνοχός ἐστιν εἴτε μή, ἐκρίνετο
δὲ τὸ πρᾶγμα ἐν τῷ δικαστηρίῳ, εἰσήγετο δ' εἰς ὑμᾶς
ὥσπερ νυνί, μὴ ἐξῆν δ' ἔκ του νόμου ἢ ψηφίσματος μήτε
ἐμοὶ κατηγορεῖν μήτε τούτῳ ἀπολογεῖσθαι, ὁ δὲ κῆρυξ
οὑτοσὶ ὁ νυνὶ παρεστηκὼς ἐμοὶ ἐπηρώτα ὑμᾶς τὸ ἐκ τοῦ
νόμου κήρυγμα· «τῶν ψήφων ἡ τετρυπημένη, ὅτῳ δοκεῖ
πεπορνεῦσθαι Τίμαρχος, ἡ δὲ πλήρης, ὅτῳ μή,» τί ἂν
ἐψηφίσασθε; ἀκριβῶς οἶδ' ὅτι κατέγνωτ' ἂν αὐτοῦ.
Εἰ δή τίς με ἔροιτο ὑμῶν· «σὺ δὲ τί οἶσθα εἰ ἡμεῖς ἂν
τούτου κατεψηφισάμεθα;» εἴποιμ' ἄν· «διότι πεπαρ-
ρησίασθέ μοι καὶ διείλεχθε.» Καὶ ὁπότε καὶ ὅπου ἕκαστος,
ἐγὼ ὑμᾶς ὑπομνήσω. Ὅταν οὑτοσὶ ἀναβῇ ἐπὶ τὸ βῆμα ἐν
τῷ δήμῳ, ὅτε ἐβούλευσε πέρυσιν.
Αισχίνης. In Timarchum Section 81, line 5
ρησίασθέ μοι καὶ διείλεχθε.» Καὶ ὁπότε καὶ ὅπου ἕκαστος,
ἐγὼ ὑμᾶς ὑπομνήσω. Ὅταν οὑτοσὶ ἀναβῇ ἐπὶ τὸ βῆμα ἐν
τῷ δήμῳ, ὅτε ἐβούλευσε πέρυσιν. Ὅταν μνησθῇ τειχῶν
ἐπισκευῆς ἢ πύργου, ἢ ὡς ἀπήγετό πού τις, εὐθὺς ἐβοᾶτε
καὶ ἐγελᾶτε, καὶ αὐτοὶ ἐλέγετε τὴν ἐπωνυμίαν τῶν ἔργων
ὧν σύνιστε αὐτῷ.
Καὶ τὰ μὲν πολλὰ καὶ παλαιὰ
ἐάσω, τὰ δὲ ἐν αὐτῇ τῇ ἐκκλησίᾳ γενόμενα, ὅτε ἐγὼ τὴν
ἐπαγγελίαν ταύτην Τιμάρχῳ ἐπήγγειλα, ταῦθ' ὑμᾶς
ἀναμνῆσαι βούλομαι. Τῆς γὰρ βουλῆς τῆς ἐν Ἀρείῳ πάγῳ
πρόσοδον ποιουμένης πρὸς τὸν δῆμον κατὰ τὸ ψήφισμα ὃ
οὗτος εἰρήκει περὶ τῶν οἰκήσεων τῶν ἐν τῇ Πυκνί, ἦν
μὲν ὁ τὸν λόγον λέγων ἐκ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν Αὐτόλυκος,
καλῶς νὴ τὸν Δία καὶ τὸν Ἀπόλλω καὶ σεμνῶς καὶ ἀξίως
ἐκείνου τοῦ συνεδρίου βεβιωκώς·
130
Αισχίνης. In Timarchum Section 177, line 6
εἰσελαύνετε. Κἂν ταῦτα ποιῆτε, οὐ καταφρονηθήσεσθε,
καὶ τὴν αὐτὴν ἕξετε γνώμην νομοθετοῦντες καὶ δικάζοντες·
εἰ δὲ μή, δόξετε μελλόντων μὲν γίγνεσθαι τῶν ἀδικη-
μάτων προαισθάνεσθαι καὶ ὀργίζεσθαι, γεγονότων δὲ οὐκέτι
φροντίζειν.
Ὡς δ' ἐν κεφαλαίῳ εἰρῆσθαι, ἐὰν μὲν κολάζητε
τοὺς ἀδικοῦντας, ἔσονται ὑμῖν οἱ νόμοι καλοὶ καὶ κύριοι,
ἐὰν δ' ἀφιῆτε, καλοὶ μέν, κύριοι δ' οὐκέτι. Ὧν δ' ἕνεκα
ταῦτα λέγω, οὐκ ὀκνήσω πρὸς ὑμᾶς παρρησιάσασθαι.
Ἔσται δ' ὁ λόγος ἐπὶ παραδείγματος. Διὰ τί οἴεσθε, ὦ
ἄνδρες, τοὺς μὲν νόμους καλῶς κεῖσθαι, τὰ δὲ ψηφίσματα
εἶναι τῆς πόλεως καταδεέστερα, καὶ τὰς κρίσεις ἐνίοτε
τὰς ἐν τοῖς δικαστηρίοις ἔχειν ἐπιπλήξεις; ἐγὼ τὰς
τούτων αἰτίας ἐπιδείξω.
Ὅτι τοὺς μὲν νόμους
τίθεσθε ἐπὶ πᾶσι δικαίοις, οὔτε κέρδους ἕνεκ' ἀδίκου, οὔτε
χάριτος οὔτ' ἔχθρας, ἀλλὰ πρὸς αὐτὸ μόνον τὸ δίκαιον καὶ
τὸ συμφέρον ἀποβλέποντες· ἐπιδέξιοι δ' οἶμαι φύντες
ἑτέρων μᾶλλον, εἰκότως καλλίστους νόμους τίθεσθε. Ἐν δὲ
ταῖς ἐκκλησίαις καὶ τοῖς δικαστηρίοις πολλάκις ἀφέμενοι
τῶν εἰς αὐτὸ τὸ πρᾶγμα λόγων, ὑπὸ τῆς ἀπάτης καὶ τῶν
Αισχίνης. In Timarchum Section 188, line 5
εἰ κατεδικάσατε ἢ ἀπεψηφίσασθε; οὐχ ἅμα Τίμαρχον
ἀπολῦσαι ὁμολογήσετε, καὶ τὴν κοινὴν παιδείαν ἀνατρέ-
ψετε; τί δ' ὄφελος παιδαγωγοὺς τρέφειν ἢ παιδοτρίβας
καὶ διδασκάλους τοῖς παισὶν ἐφιστάναι, ὅταν οἱ τὴν τῶν
νόμων παρακαταθήκην ἔχοντες πρὸς τὰς αἰσχύνας
κατακάμπτωνται;
Θαυμάζω δ' ὑμῶν, ὦ Ἀθηναῖοι, κἀκεῖνο, εἰ τοὺς μὲν
πορνοβοσκοὺς μισεῖτε, τοὺς δ' ἑκόντας πεπορνευμένους
ἀφήσετε· καὶ ὡς ἔοικεν ὁ αὐτὸς οὗτος ἀνὴρ ἱερωσύνην μὲν
οὐδενὸς θεῶν κληρώσεται, ὡς οὐκ ὢν ἐκ τῶν νόμων καθαρὸς
τὸ σῶμα, γράψει δ' ἐν τοῖς ψηφίσμασιν εὐχὰς ὑπὲρ τῆς
πόλεως ταῖς σεμναῖς θεαῖς. Εἶτα τί θαυμάζομεν τὴν
κοινὴν ἀπραξίαν, τοιούτων ῥητόρων ἐπὶ τὰς τοῦ δήμου
γνώμας ἐπιγραφομένων; καὶ τὸν αἰσχρῶς οἴκοι βεβιωκότα
ἔξω τῆς πόλεως πρεσβευτὴν πέμψομεν, καὶ τούτῳ περὶ
τῶν μεγίστων διαπιστεύσομεν; τί δ' οὐκ ἂν ἀποδοῖτο ὁ τὴν
τοῦ σώματος ὕβριν πεπρακώς; τίνα δ' ἂν οὗτος ἐλεήσειεν
ὁ αὑτὸν οὐκ ἐλεήσας;
Τίνι δ' ὑμῶν οὐκ εὔγνωστός ἐστιν ἡ Τιμάρχου
βδελυρία; ὥσπερ γὰρ τοὺς γυμναζομένους, κἂν μὴ παρῶμεν
ἐν τοῖς γυμνασίοις, εἰς τὰς εὐεξίας αὐτῶν ἀποβλέποντες
Αισχίνης. De falsa legatione Section 54, line 6
131
δεῦρο ἰέναι πρέσβεσι, καὶ τοὺς πρυτάνεις, ἐπειδὰν ἥκωσιν
οἱ πρέσβεις, ἐκκλησίαν ἐπὶ δύο ἡμέρας ποιεῖν μὴ μόνον
ὑπὲρ εἰρήνης, ἀλλὰ καὶ περὶ συμμαχίας, καὶ τοὺς πρέσβεις
ἡμᾶς, εἰ δοκοῦμεν ἄξιοι εἶναι, ἐπαινέσαι καὶ καλέσαι ἐπὶ
δεῖπνον εἰς τὸ πρυτανεῖον εἰς αὔριον.»
Ὅτι δ'
ἀληθῆ λέγω, λαβέ μοι τὰ ψηφίσματα, ἵνα εἰδῆτε, ὦ ἄνδρες,
καὶ τὴν ἀνωμαλίαν αὐτοῦ καὶ τὸν φθόνον, καὶ τὴν τῶν
πραγμάτων μετὰ Φιλοκράτους κοινωνίαν, καὶ τὸ ἦθος ὡς
ἐπίβουλον καὶ ἄπιστον. Κάλει δέ μοι καὶ τοὺς συμπρέσβεις,
καὶ τὰς μαρτυρίας αὐτῶν ἀνάγνωθι καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ
Δημοσθένους.
Ψηφίσματα
Οὐ τοίνυν μόνον ταῦτα ἔγραψεν, ἀλλὰ καὶ μετὰ
ταῦτα ἐν τῇ βουλῇ θέαν εἰς τὰ Διονύσια κατανεῖμαι τοῖς
πρέσβεσιν, ἐπειδὰν ἥκωσι, τοῖς Φιλίππου. Λέγε καὶ τοῦτο
τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα
Ἀνάγνωθι δὴ καὶ τὴν τῶν συμπρέσβεων μαρτυρίαν,
ἵν' εἰδῆτε, ὦ Ἀθηναῖοι, ὅτι Δημοσθένης οὐχ ὑπὲρ τῆς
πόλεως εἰπεῖν δύναται, ἀλλ' ἐπὶ τοὺς συσσίτους καὶ
Αισχίνης. De falsa legatione Section 54, line 8
ὑπὲρ εἰρήνης, ἀλλὰ καὶ περὶ συμμαχίας, καὶ τοὺς πρέσβεις
ἡμᾶς, εἰ δοκοῦμεν ἄξιοι εἶναι, ἐπαινέσαι καὶ καλέσαι ἐπὶ
δεῖπνον εἰς τὸ πρυτανεῖον εἰς αὔριον.»
Ὅτι δ'
ἀληθῆ λέγω, λαβέ μοι τὰ ψηφίσματα, ἵνα εἰδῆτε, ὦ ἄνδρες,
καὶ τὴν ἀνωμαλίαν αὐτοῦ καὶ τὸν φθόνον, καὶ τὴν τῶν
πραγμάτων μετὰ Φιλοκράτους κοινωνίαν, καὶ τὸ ἦθος ὡς
ἐπίβουλον καὶ ἄπιστον. Κάλει δέ μοι καὶ τοὺς συμπρέσβεις,
καὶ τὰς μαρτυρίας αὐτῶν ἀνάγνωθι καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ Δημοσθένους.
Ψηφίσματα
Οὐ τοίνυν μόνον ταῦτα ἔγραψεν, ἀλλὰ καὶ μετὰ ταῦτα ἐν τῇ βουλῇ θέαν εἰς τὰ
Διονύσια κατανεῖμαι τοῖς πρέσβεσιν, ἐπειδὰν ἥκωσι, τοῖς Φιλίππου. Λέγε καὶ τοῦτο
τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα
132
Ἀνάγνωθι δὴ καὶ τὴν τῶν συμπρέσβεων μαρτυρίαν, ἵν' εἰδῆτε, ὦ Ἀθηναῖοι, ὅτι
Δημοσθένης οὐχ ὑπὲρ τῆς πόλεως εἰπεῖν δύναται, ἀλλ' ἐπὶ τοὺς συσσίτους καὶ ὁμο-
σπόνδους μελετᾷ.
Αισχίνης. De falsa legatione Section 66, line 4
Καί μοι λαβὲ τὸ ψήφισμα καὶ ἀνάγνωθι τὸ Δημοσθένους, ἐν ᾧ
φαίνεται γεγραφώς, τῇ μὲν προτέρᾳ τῶν ἐκκλησιῶν συμβου-
λεύειν τὸν βουλόμενον, τῇ δ' ὑστέρᾳ τοὺς προέδρους
ἐπιψηφίζειν τὰς γνώμας, λόγον δὲ μὴ προτιθέναι, ἐν ᾗ μέ
φησιν αὐτὸς Φιλοκράτει συνειπεῖν.
Ψήφισμα
Οὐκοῦν τὰ μὲν ψηφίσματα, ὡς ἐξ ἀρχῆς ἐγράφη,
μένει, οἱ δὲ τῶν συκοφαντῶν λόγοι πρὸς τοὺς ἐφ' ἡμέραν
καιροὺς λέγονται. Ποιεῖ δέ μου τὴν δημηγορίαν ὁ μὲν
κατήγορος διαιρετήν, τὸ ψήφισμα δὲ καὶ τἀληθὲς μίαν·
λόγον γὰρ μὴ προτιθέντων εἰς τὴν ὑστέραν ἐκκλησίαν τῶν
προέδρων, οὐκ ἐνῆν εἰπεῖν. Τί δ' ἂν καὶ βουλόμενος, εἴπερ
ταὐτὰ Φιλοκράτει προειλόμην, κατηγόρουν μὲν πρὸς τοὺς
αὐτοὺς ἀκροατὰς τῇ προτεραίᾳ, μίαν δὲ νύκτα διαλιπὼν
συνηγόρουν; πότερα ὡς αὐτὸς εὐδοξήσων, ἢ ὡς ἐκεῖνον
ὠφελήσων; ἀλλ' οὐκ ἐνῆν ἀμφότερα ἐξενέγκασθαι, ἀλλ' ὑπὸ
πάντων μὲν μισεῖσθαι, περαίνειν δὲ μηδέν.
Αισχίνης. De falsa legatione Section 67, line 5
προέδρων, οὐκ ἐνῆν εἰπεῖν. Τί δ' ἂν καὶ βουλόμενος, εἴπερ
ταὐτὰ Φιλοκράτει προειλόμην, κατηγόρουν μὲν πρὸς τοὺς
αὐτοὺς ἀκροατὰς τῇ προτεραίᾳ, μίαν δὲ νύκτα διαλιπὼν
συνηγόρουν; πότερα ὡς αὐτὸς εὐδοξήσων, ἢ ὡς ἐκεῖνον
ὠφελήσων; ἀλλ' οὐκ ἐνῆν ἀμφότερα ἐξενέγκασθαι, ἀλλ' ὑπὸ
πάντων μὲν μισεῖσθαι, περαίνειν δὲ μηδέν.
Κάλει δέ μοι καὶ Ἀμύντορα Ἑρχιέα, καὶ τὴν μαρ-
τυρίαν ἀνάγνωθι. Ὃν δὲ τρόπον γέγραπται, προδιελθεῖν
ὑμῖν βούλομαι. Μαρτυρεῖ Ἀμύντωρ Αἰσχίνῃ, ὅτε ἐβου-
λεύετο ὁ δῆμος περὶ τῆς συμμαχίας τῆς πρὸς Φίλιππον
κατὰ τὸ Δημοσθένους ψήφισμα, ἐν τῇ ὑστέρᾳ τῶν δυοῖν
ἐκκλησιῶν, ὅτε οὐκ ἐξῆν δημηγορεῖν, ἀλλὰ τὰ περὶ τῆς
εἰρήνης καὶ συμμαχίας ψηφίσματα ἐπεψηφίζετο,
ἐν
ταύτῃ τῇ ἐκκλησίᾳ Δημοσθένην ἐπιδείξασθαι παρακαθή-
μενον ψήφισμα γεγραμμένον ἑαυτῷ, ἐφ' ᾧ ἐπεγέγραπτο
τὸΔημοσθένους ὄνομα, καὶ ἀνακοινοῦσθαι αὐτὸν αὑτῷ,
εἰ δῷ τοῖς προέδροις ἐπιψηφίσαι, καὶ εἶναι, ἐφ' οἷς τὴν
133
εἰρήνην καὶ τὴν συμμαχίαν ἔγραψε ποιεῖσθαι, ἐπὶ τοῖς
αὐτοῖς, ἐφ' οἷσπερ καὶ Φιλοκράτης ἐγεγράφει. Κάλει δέ
μοι Ἀμύντορα Ἑρχιέα, καὶ ἐκκλήτευε, ἐὰν μὴ θέλῃ δευρὶ
Αισχίνης. De falsa legatione Section 98, line 2
ψευδομένοις μεταφέρειν τοὺς χρόνους, ἐμοὶ δ' ἐφεξῆς
λέγειν, ἀναλαβόντι τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου ἀπὸ τῆς πορείας
τῆς ἐπὶ τοὺς ὅρκους.
Πρῶτον μὲν γὰρ δέκα πρέσβεων ὄντων, ἑνδεκάτου δὲ
τοῦ συμπεμφθέντος ἡμῖν ἀπὸ τῶν συμμάχων, οὐδεὶς αὐτῷ
συσσιτεῖν, ὅτ' ἐξῇμεν ἐπὶ τὴν ὑστέραν πρεσβείαν, ἤθελεν,
οὐδὲ ἐν ταῖς ὁδοῖς, ὅπου δυνατὸν ἦν, εἰς ταὐτὸν πανδοκεῖον
καταλύειν, ὁρῶντες αὐτὸν ἐν τῇ προτέρᾳ πρεσβείᾳ πᾶσιν
αὐτοῖς ἐπιβεβουλευκότα.
Περὶ μὲν οὖν τῆς ἐπὶ
Θρᾴκης ὁδοῦ οὐκ ἐγένετο μνεία· οὔτε γὰρ τὸ ψήφισμα
τοῦθ' ἡμῖν προσέταττεν, ἀλλ' ἀπολαβεῖν μόνον τοὺς ὅρκους
καὶ ἄλλ' ἄττα, οὔτε ἐλθόντας πράττειν οὐδὲν ἐνεδέχετο,
τῶν περὶ Κερσοβλέπτην ἤδη γεγενημένων, ὡς ἀρτίως
ἠκούσατε, οὔθ' οὗτος οὐδὲν ἀληθὲς εἶπεν, ἀλλὰ ψεύδεται
καὶ κατηγορεῖν οὐδὲν ἀληθὲς ἔχων τερατεύεται.
Συνηκολούθουν δ' αὐτῷ ἄνθρωποι δύο στρωματόδεσμα
φέροντες· ἐν δὲ τῷ ἑτέρῳ τούτων, ὡς αὐτὸς ἔφη, τάλαντον
ἐνῆν ἀργυρίου. Ὥστε τοὺς συμπρέσβεις ἀναμιμνῄσκεσθαι
τὰς ἀρχαίας ἐπωνυμίας αὐτοῦ· ἐν παισὶ μὲν γὰρ ὢν ἐκλήθη
δι' αἰσχρουργίαν τινὰ καὶ κιναιδίαν Βάταλος, ἐκ παίδων δὲ
Αισχίνης. De falsa legatione Section 101, line 3
Ἐπορεύετο δὲ λυσόμενος τοὺς αἰχμαλώτους, ὡς ἔφη καὶ
πρὸς ὑμᾶς ἀρτίως εἴρηκεν, εἰδὼς μὲν Φίλιππον ἐν τῷ
πολέμῳ οὐδένα πώποτε Ἀθηναίων λύτρα πραξάμενον,
ἀκούων δὲ τῶν ἐκείνου φίλων ἁπάντων, ὅτι καὶ τοὺς
λοιπούς, ἐὰν εἰρήνη γένηται, ἀφήσει, πολλῶν δ' ἠτυχηκότων
τάλαντον φέρων, ἑνὸς ἀνδρός, οὐδὲ τούτου λίαν εὐπόρου,
ἱκανὰ λύτρα.
Ὡς δ' ἦμεν ἐν Μακεδονίᾳ καὶ
συνήλθομεν εἰς ταὐτὸν καὶ Φίλιππον ἐκ Θρᾴκης παρόντα
κατειλήφεμεν, ἀνεγνώσθη μὲν τὸ ψήφισμα καθ' ὃ
ἐπρεσβεύομεν, καὶ τὰ προστεταγμένα ἡμῖν πρὸς τῷ τοὺς
ὅρκους ἀπολαβεῖν συνηριθμούμεθα· ὡς δὲ οὐδεὶς ὑπὲρ τῶν
μεγίστων ἐμέμνητο, ἀλλὰ περὶ πραγμάτων ἐλαττόνων τὴν
διατριβὴν ἐποιοῦντο, εἶπον ἐγὼ λόγους οὓς ἀναγκαῖόν
ἐστι πρὸς ὑμᾶς ῥηθῆναι.
Αισχίνης. De falsa legatione Section 104, line 3
134
διαλεχθῆναι, καὶ περὶ τῶν αἰχμαλώτων εἰπεῖν, κἂν εἰ τοὺς
ὑπηρέτας ἔπεμψεν ἡ πόλις περιθεῖσα πίστιν αὐτοῖς,
ἅπαντ' ἂν πραχθῆναι νομίζω· τὸ δὲ ὑπὲρ τῶν ὅλων ὀρθῶς
βουλεύσασθαι, ὅσα καθ' ἡμᾶς ἐστιν ἢ Φίλιππον, τοῦτο ἔστιν
ἤδη πρέσβεων ἔργον φρονίμων. Λέγω δέ», ἔφην ἐγώ, «περὶ
τῆς εἰς Πύλας στρατείας, ἣν ὁρᾶτε οὖσαν ἐν παρασκευῇ.
Ὅτι δὲ οὐ κακῶς στοχάζομαι περὶ τοῦ πράγματος, μεγάλα
τούτων ὑμῖν σημεῖα δείξω.
Πάρεισι μὲν γὰρ Θηβαίων,
ἥκουσι δὲ Λακεδαιμονίων πρέσβεις, ἀφίγμεθα δ' ἡμεῖς
ἔχοντες τοῦ δήμου ψήφισμα, ἐν ᾧ γέγραπται «πράττειν
δὲ τοὺς πρέσβεις καὶ ἄλλ' ὅ τι ἂν δύνωνται ἀγαθόν·»
ἅπαντες δὲ οἱ Ἕλληνες πρὸς τὸ μέλλον ἔσεσθαι βλέ-
πουσιν. Εἰ μὲν οὖν ἡγεῖτο ὁ δῆμος αὑτῷ καλῶς ἔχειν
ἐξενεγκεῖν μετὰ παρρησίας πρὸς Φίλιππον, Θηβαίων μὲν περιελεῖν τὴν ὕβριν,
Βοιωτῶν δὲ ἀναστῆσαι τὰ τείχη, ταῦτ' ἂν ἠξίωσεν ἐν τῷ ψηφίσματι· νῦν δὲ αὑτοῖς
μὲν κατέλιπον τὴν εἰς τὸ ἀφανὲς ἀναφοράν, ἂν μὴ πείθωσιν,
ἐν ἡμῖν δὲ ἀποκινδυνεύειν ᾠήθησαν δεῖν.
Αισχίνης. De falsa legatione Section 104, line 9
Ὅτι δὲ οὐ κακῶς στοχάζομαι περὶ τοῦ πράγματος, μεγάλα
τούτων ὑμῖν σημεῖα δείξω.
Πάρεισι μὲν γὰρ Θηβαίων,
ἥκουσι δὲ Λακεδαιμονίων πρέσβεις, ἀφίγμεθα δ' ἡμεῖς
ἔχοντες τοῦ δήμου ψήφισμα, ἐν ᾧ γέγραπται «πράττειν
δὲ τοὺς πρέσβεις καὶ ἄλλ' ὅ τι ἂν δύνωνται ἀγαθόν·»
ἅπαντες δὲ οἱ Ἕλληνες πρὸς τὸ μέλλον ἔσεσθαι βλέ-
πουσιν. Εἰ μὲν οὖν ἡγεῖτο ὁ δῆμος αὑτῷ καλῶς ἔχειν
ἐξενεγκεῖν μετὰ παρρησίας πρὸς Φίλιππον, Θηβαίων μὲν
περιελεῖν τὴν ὕβριν, Βοιωτῶν δὲ ἀναστῆσαι τὰ τείχη,
ταῦτ' ἂν ἠξίωσεν ἐν τῷ ψηφίσματι· νῦν δὲ αὑτοῖς μὲν
κατέλιπον τὴν εἰς τὸ ἀφανὲς ἀναφοράν, ἂν μὴ πείθωσιν,
ἐν ἡμῖν δὲ ἀποκινδυνεύειν ᾠήθησαν δεῖν.
Δεῖ δὴ
τοὺς πρὸς τὰ κοινὰ φιλοτιμουμένους μὴ κατέχειν μὲν
ἑτέρων χώραν πρέσβεων, οὓς ἐξῆν πέμπειν ἀνθ' ἡμῶν
Ἀθηναίους, αὐτοὺς δὲ τὰς πρὸς Θηβαίους ἀπεχθείας
φεύγειν, ὧν εἷς ὢν Ἐπαμεινώνδας, οὐχ ὑποπτήξας τὸ τῶν
Ἀθηναίων ἀξίωμα, εἶπε διαρρήδην ἐν τῷ πλήθει τῶν
Θηβαίων ὡς δεῖ τὰ τῆς Ἀθηναίων ἀκροπόλεως προπύλαια
μετενεγκεῖν εἰς τὴν προστασιὰν τῆς Καδμείας.»
Αισχίνης. De falsa legatione Section 109, line 8
ἂν ἔφη παραλιπεῖν, οὐδ' ἐπιτρέψειν τινί, αἰνιττόμενος εἰς
ἐμέ, προκαταλαβόντα τὰ Φιλίππου ὦτα τοῖς ἄλλοις λόγον
135
μὴ καταλιπεῖν.
Ἀρξάμενος δὲ τοῦ λέγειν, πρῶτον
διαβολήν τινα ὑπειπὼν κατὰ τῶν συμπρέσβεων, ὡς οὐχ
ἅπαντες ὑπὲρ τῶν αὐτῶν οὐδ' ὅμοιοι ταῖς δόξαις ἥκοιμεν,
διεξῄει τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὑπηργμένας εἰς Φίλιππον
αὑτῷ, πρώτην μὲν τὴν τοῦ Φιλοκράτους συνηγορίαν, ὅτε
ἔφευγε παρανόμων ἐξεῖναι γράψας Φιλίππῳ πρέσβεις πρὸς
Ἀθηναίους ὑπὲρ εἰρήνης πέμπειν· δεύτερον δὲ ὑπανέγνω
τὸ ψήφισμα ὃ γεγραφὼς αὐτὸς ἦν, σπείσασθαι τῷ κήρυκι
καὶ τῇ παρὰ Φιλίππου πρεσβείᾳ, τρίτον δὲ τὸ περὶ τοῦ
βουλεύσασθαι τὸν δῆμον ὑπὲρ εἰρήνης ἐν τακταῖς ἡμέραις.
Καὶ προσέθηκέ τι τοιοῦτον ἐνθύμημα τῷ λόγῳ, ὅτι
πρῶτος ἐπιστομίσαι τοὺς τὴν εἰρήνην ἐκκλῄοντας, οὐ τοῖς
λόγοις, ἀλλὰ τοῖς χρόνοις. Ἔπειθ' ἕτερον ἐπήγετο ψήφισμα,
τὸ καὶ περὶ συμμαχίας βουλεύσασθαι τὸν δῆμον, καὶ μετὰ ταῦτ' ἤδη τὸ περὶ τῆς
προεδρίας τῆς εἰς τὰ Διονύσια τοῖς πρέσβεσι τοῖς Φιλίππου ψήφισμα. Καὶ
προσέθηκε τὴν ἐπιμέλειαν τὴν αὑτοῦ καὶ προσκεφαλαίων θέσιν καὶ
Αισχίνης. De falsa legatione Section 110, line 3
ἅπαντες ὑπὲρ τῶν αὐτῶν οὐδ' ὅμοιοι ταῖς δόξαις ἥκοιμεν,
διεξῄει τὰς ὑπηρεσίας τὰς ὑπηργμένας εἰς Φίλιππον
αὑτῷ, πρώτην μὲν τὴν τοῦ Φιλοκράτους συνηγορίαν, ὅτε
ἔφευγε παρανόμων ἐξεῖναι γράψας Φιλίππῳ πρέσβεις πρὸς
Ἀθηναίους ὑπὲρ εἰρήνης πέμπειν· δεύτερον δὲ ὑπανέγνω
τὸ ψήφισμα ὃ γεγραφὼς αὐτὸς ἦν, σπείσασθαι τῷ κήρυκι
καὶ τῇ παρὰ Φιλίππου πρεσβείᾳ, τρίτον δὲ τὸ περὶ τοῦ
βουλεύσασθαι τὸν δῆμον ὑπὲρ εἰρήνης ἐν τακταῖς ἡμέραις.
Καὶ προσέθηκέ τι τοιοῦτον ἐνθύμημα τῷ λόγῳ, ὅτι
πρῶτος ἐπιστομίσαι τοὺς τὴν εἰρήνην ἐκκλῄοντας, οὐ τοῖς
λόγοις, ἀλλὰ τοῖς χρόνοις. Ἔπειθ' ἕτερον ἐπήγετο ψήφισμα,
τὸ καὶ περὶ συμμαχίας βουλεύσασθαι τὸν δῆμον, καὶ μετὰ
ταῦτ' ἤδη τὸ περὶ τῆς προεδρίας τῆς εἰς τὰ Διονύσια τοῖς
πρέσβεσι τοῖς Φιλίππου ψήφισμα.
Καὶ προσέθηκε
τὴν ἐπιμέλειαν τὴν αὑτοῦ καὶ προσκεφαλαίων θέσιν καὶ
φυλακάς τινας καὶ ἀγρυπνίας διὰ τοὺς φθονοῦντας καὶ
βουλομένους εἰς τὴν αὑτοῦ φιλοτιμίαν ὑβρίσαι, καὶ τά γε
δὴ καταγέλαστα παντελῶς, ἐφ' οἷς οἱ συμπρέσβεις ἐνεκα-
λύψαντο, ὡς ἐξένισε τοὺς πρέσβεις τοὺς Φιλίππου, ὡς
ἐμισθώσατ' αὐτοῖς, ὅτ' ἀπῄεσαν, ὀρεικὰ ζεύγη καὶ συμ
Αισχίνης. De falsa legatione Section 110, line 6
ἔφευγε παρανόμων ἐξεῖναι γράψας Φιλίππῳ πρέσβεις πρὸς
Ἀθηναίους ὑπὲρ εἰρήνης πέμπειν· δεύτερον δὲ ὑπανέγνω
τὸ ψήφισμα ὃ γεγραφὼς αὐτὸς ἦν, σπείσασθαι τῷ κήρυκι
καὶ τῇ παρὰ Φιλίππου πρεσβείᾳ, τρίτον δὲ τὸ περὶ τοῦ
βουλεύσασθαι τὸν δῆμον ὑπὲρ εἰρήνης ἐν τακταῖς ἡμέραις.
136
Καὶ προσέθηκέ τι τοιοῦτον ἐνθύμημα τῷ λόγῳ, ὅτι
πρῶτος ἐπιστομίσαι τοὺς τὴν εἰρήνην ἐκκλῄοντας, οὐ τοῖς
λόγοις, ἀλλὰ τοῖς χρόνοις. Ἔπειθ' ἕτερον ἐπήγετο ψήφισμα,
τὸ καὶ περὶ συμμαχίας βουλεύσασθαι τὸν δῆμον, καὶ μετὰ
ταῦτ' ἤδη τὸ περὶ τῆς προεδρίας τῆς εἰς τὰ Διονύσια τοῖς
πρέσβεσι τοῖς Φιλίππου ψήφισμα.
Καὶ προσέθηκε
τὴν ἐπιμέλειαν τὴν αὑτοῦ καὶ προσκεφαλαίων θέσιν καὶ
φυλακάς τινας καὶ ἀγρυπνίας διὰ τοὺς φθονοῦντας καὶ
βουλομένους εἰς τὴν αὑτοῦ φιλοτιμίαν ὑβρίσαι, καὶ τά γε
δὴ καταγέλαστα παντελῶς, ἐφ' οἷς οἱ συμπρέσβεις ἐνεκα-
λύψαντο, ὡς ἐξένισε τοὺς πρέσβεις τοὺς Φιλίππου, ὡς
ἐμισθώσατ' αὐτοῖς, ὅτ' ἀπῄεσαν, ὀρεικὰ ζεύγη καὶ συμ-
παρῄει ἐφ' ἵππου, οὐ καταδὺς εἰς τὸ σκότος, ὥσπερ ἕτεροί
τινες, ἀλλὰ φανερῶς ἐπιδεικνύμενος τὴν τῶν πραγμάτων
θεραπείαν.
Αισχίνης. De falsa legatione Section 121, line 10
βουλεύεσθαι μηδενὸς λόγου Ἑλληνικοῦ ἀνήκοον εἶναι.
Διέβαλλε δὲ κἀκεῖνον διαιρούμενος τὸν λόγον, ὡς
ἀπαγγέλλειν τἀληθῆ βουλόμενος, ὑπ' ἐμοῦ καὶ Φιλοκρά-
τους κωλυθείη. Ἐγὼ δ' ὑμᾶς ἡδέως ἂν ἐροίμην εἴ τις
πώποτε Ἀθηναίων πρεσβευτὴς ἐκπεμφθείς, ἐφ' οἷς πεπρέ-
σβευκε κεκώλυται πρὸς τὸν δῆμον ἀπαγγέλλειν, καὶ ταῦτα
παθὼν καὶ ἀτιμασθεὶς ὑπὸ τῶν συμπρέσβεων, τούτους
ἔγραψεν ἐπαινέσαι καὶ καλέσαι ἐπὶ δεῖπνον. Δημοσθένης
τοίνυν ἥκων ἀπὸ τῆς ὑστέρας πρεσβείας, ἐν ᾗ φησι τὰ τῶν Ἑλλήνων πράγματα
ἀνατραπῆναι, οὐκ ἐν τῷ ψηφίσματι μόνον ἡμᾶς ἐπῄνει, ἀλλ' ἀπαγγείλαντος
πρὸς
τὸν δῆμον ἐμοῦ τοὺς περὶ τῶν Ἀμφικτυόνων λόγους καὶ
Βοιωτῶν, οὐχ ὥσπερ νῦν συντέμνοντος οὐδ' ἐπειγομένου,
ἀλλ' ὡς ἐδυνάμην κατὰ ῥῆμα ἀκριβέστατα, καὶ τοῦ δήμου
σφόδρα ἀποδεχομένου, παρακληθεὶς ὑπ' ἐμοῦ μετὰ τῶν
ἄλλων συμπρέσβεων καὶ διερωτώμενος εἰ τἀληθῆ καὶ
ταὐτὰ ἀπαγγέλλω πρὸς Ἀθηναίους, ἅπερ πρὸς Φίλιππον
εἶπον, πάντων μαρτυρούντων καὶ ἐπαινούντων με τῶν
συμπρέσβεων, ἐπαναστὰς ἐπὶ πᾶσιν οὐκ ἔφη με, ὥσπερ
ἐκεῖ εἶπον, οὕτως ἐν τῷ παρόντι λέγειν,
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 27, line 14
ἄρχοντες, καὶ δικαστηρίων ἡγεμονίας ἐλάμβανε, τούτων
ὑμῖν αὐτὸν Δημοσθένην μάρτυρα παρέξομαι. Ἐπὶ γὰρ
Χαιρώνδου ἄρχοντος, θαργηλιῶνος μηνὸς δευτέρᾳ φθί-
νοντος, ἐκκλησίας οὔσης ἔγραψε Δημοσθένης ἀγορὰν
ποιῆσαι τῶν φυλῶν σκιροφοριῶνος δευτέρᾳ ἱσταμένου καὶ
τρίτῃ, καὶ ἐπέταξεν ἐν τῷ ψηφίσματι ἑκάστης τῶν φυλῶν
ἑλέσθαι τοὺς ἐπιμελησομένους τῶν ἔργων ἐπὶ τὰ τείχη καὶ
137
ταμίας, καὶ μάλα ὀρθῶς, ἵν' ἡ πόλις ἔχοι ὑπεύθυνα σώματα,
παρ' ὧν ἔμελλε τῶν ἀνηλωμένων λόγον ἀπολήψεσθαι. Καί
μοι λέγε τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα
Ναί, ἀλλ' ἀντιδιαπλέκει πρὸς τοῦτο εὐθὺς λέγων
ὡς οὔτ' ἔλαχε τειχοποιὸς οὔτ' ἐχειροτονήθη ὑπὸ τοῦ
δήμου. Καὶ περὶ τούτου Δημοσθένης μὲν καὶ Κτησιφῶν
πολὺν ποιήσονται λόγον· ὁ δέ γε νόμος βραχὺς καὶ σαφὴς
καὶ ταχὺ λύων τὰς τούτων τέχνας. Μικρὰ δὲ ὑμῖν ὑπὲρ
αὐτῶν πρῶτον προειπεῖν βούλομαι.
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 31, line 10
Νόμοι
Ἀναμνήσθητε δὴ τοὺς προειρημένους λόγους, ὅτι ὁ
μὲν νομοθέτης τοὺς ἐκ τῶν φυλῶν ἄρχειν κελεύει δοκιμα-
σθέντας ἐν τῷ δικαστηρίῳ, ἡ δὲ Πανδιονὶς φυλὴ ἄρχοντα
καὶ τειχοποιὸν ἀπέδειξε Δημοσθένην, ὃς ἐκ τῆς διοικήσεως
εἰς ταῦτα ἔχει μικροῦ δεῖν δέκα τάλαντα, ἕτερος δ' ἀπα-
γορεύει νόμος ἀρχὴν ὑπεύθυνον μὴ στεφανοῦν, ὑμεῖς δὲ
ὀμωμόκατε κατὰ τοὺς νόμους ψηφιεῖσθαι, ὁ δὲ ῥήτωρ
γέγραφε τὸν ὑπεύθυνον στεφανοῦν, οὐ προσθεὶς «ἐπειδὰν
δῷ λόγον καὶ εὐθύνας», ἐγὼ δὲ ἐξελέγχω τὸ παράνομον
μάρτυρας ἅμα τοὺς νόμους καὶ τὰ ψηφίσματα καὶ τοὺς
ἀντιδίκους παρεχόμενος. Πῶς οὖν ἄν τις περιφανέστερον
ἐπιδείξειεν ἄνθρωπον παρανομώτατα γεγραφότα;
Ὡς τοίνυν καὶ τὴν ἀνάρρησιν τοῦ στεφάνου παρα-
νόμως ἐν τῷ ψηφίσματι κελεύει γίγνεσθαι, καὶ τοῦθ' ὑμᾶς
διδάξω. Ὁ γὰρ νόμος διαρρήδην κελεύει, ἐὰν μέν τινα
στεφανοῖ ἡ βουλή, ἐν τῷ βουλευτηρίῳ ἀνακηρύττεσθαι,
ἐὰν δὲ ὁ δῆμος, ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, ἄλλοθι δὲ μηδαμοῦ. Καί
μοι λέγε τὸν νόμον.
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 68, line 9
ἵνα μὴ μετὰ τῶν ἄλλων Ἑλλήνων, ἐπανελθόντων τῶν ὑμε-
τέρων πρέσβεων, ἀλλὰ μόνοι ποιήσησθε τὴν εἰρήνην.
Μετὰ δὲ ταῦτα, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἧκον οἱ Φιλίππου
πρέσβεις· οἱ δὲ ὑμέτεροι ἀπεδήμουν, παρακαλοῦντες τοὺς
Ἕλληνας ἐπὶ Φίλιππον. Ἐνταῦθ' ἕτερον νικᾷ ψήφισμα
Δημοσθένης, ἐν ᾧ γράφει μὴ μόνον ὑπὲρ εἰρήνης, ἀλλὰ
καὶ περὶ συμμαχίας βουλεύσασθαι, μὴ περιμείναντας τοὺς
πρέσβεις τοὺς ὑμετέρους, ἀλλ' εὐθὺς μετὰ τὰ Διονύσια τὰ
138
ἐν ἄστει, τῇ ὀγδόῃ καὶ ἐνάτῃ ἐπὶ δέκα. Ὅτι δ' ἀληθῆ λέγω,
τῶν ψηφισμάτων ἀκούσατε.
Ψηφίσματα
Ἐπειδὴ τοίνυν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, παρεληλύθει τὰ
Διονύσια, ἐγίγνοντο δὲ αἱ ἐκκλησίαι, ἐν τῇ προτέρᾳ τῶν
ἐκκλησιῶν ἀνεγνώσθη δόγμα κοινὸν τῶν συμμάχων, οὗ τὰ
κεφάλαια διὰ βραχέων ἐγὼ προερῶ. Πρῶτον μὲν γὰρ
ἔγραψαν ὑπὲρ εἰρήνης ὑμᾶς μόνον βουλεύσασθαι, τὸ δὲ
τῆς συμμαχίας ὄνομα ὑπερέβησαν, οὐκ ἐπιλελησμένοι, ἀλλὰ
καὶ τὴν εἰρήνην ἀναγκαιοτέραν ἢ καλλίω ὑπολαμβάνοντες
εἶναι· ἔπειτα ἀπήντησαν ὀρθῶς ἰασόμενοι τὸ Δημοσθένους
δωροδόκημα,
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 72, line 10
γιγνώσκειν ἔφη τὴν εἰρήνην ἀπούσης συμμαχίας.
Οὐ γὰρ ἔφη δεῖν, καὶ γὰρ τὸ ῥῆμα μέμνημαι ὡς εἶπε, διὰ τὴν
ἀηδίαν τοῦ λέγοντος ἅμα καὶ τοῦ ὀνόματος, ἀπορρῆξαι
τῆς εἰρήνης τὴν συμμαχίαν, οὐδὲ τὰ τῶν Ἑλλήνων ἀνα-
μένειν μελλήματα, ἀλλ' ἢ πολεμεῖν αὐτούς, ἢ τὴν εἰρήνην
ἰδίᾳ ποιεῖσθαι. Καὶ τελευτῶν ἐπὶ τὸ βῆμα παρακαλέσας
Ἀντίπατρον ἐρώτημά τι ἠρώτα, προειπὼν μὲν ἃ ἐρήσεται,
προδιδάξας δὲ ἃ χρὴ κατὰ τῆς πόλεως ἀποκρίνασθαι. Καὶ
τέλος ταῦτ' ἐνίκα, τῷ μὲν λόγῳ προσβιασαμένου Δημο-
σθένους, τὸ δὲ ψήφισμα γράψαντος Φιλοκράτους.
Ὃ δὲ ἦν ὑπόλοιπον αὐτοῖς, Κερσοβλέπτην καὶ τὸν ἐπὶ Θρᾴκης
τόπον ἔκδοτον ποιῆσαι, καὶ τοῦτ' ἔπραξαν ἕκτῃ φθίνοντος
τοῦ ἐλαφηβολιῶνος, πρὶν ἐπὶ τὴν ὑστέραν ἀπαίρειν
πρεσβείαν τὴν ἐπὶ τοὺς ὅρκους Δημοσθένην· ὁ γὰρ μισα-
λέξανδρος καὶ μισοφίλιππος ὑμῖν οὑτοσὶ ῥήτωρ δὶς ἐπρές-
βευσεν εἰς Μακεδονίαν, ἐξὸν μηδὲ ἅπαξ, ὁ νυνὶ κελεύων
τῶν Μακεδόνων καταπτύειν. Εἰς δὲ τὴν ἐκκλησίαν τὴν
τῇ ἕκτῃ προκαθεζόμενος βουλευτὴς ὢν ἐκ παρασκευῆς,
ἔκδοτον Κερσοβλέπτην μετὰ Φιλοκράτους ἐποίησε.
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 74, line 1
Ὃ
δὲ ἦν ὑπόλοιπον αὐτοῖς, Κερσοβλέπτην καὶ τὸν ἐπὶ Θρᾴκης
τόπον ἔκδοτον ποιῆσαι, καὶ τοῦτ' ἔπραξαν ἕκτῃ φθίνοντος
τοῦ ἐλαφηβολιῶνος, πρὶν ἐπὶ τὴν ὑστέραν ἀπαίρειν
πρεσβείαν τὴν ἐπὶ τοὺς ὅρκους Δημοσθένην· ὁ γὰρ μισα-
λέξανδρος καὶ μισοφίλιππος ὑμῖν οὑτοσὶ ῥήτωρ δὶς ἐπρές-
βευσεν εἰς Μακεδονίαν, ἐξὸν μηδὲ ἅπαξ, ὁ νυνὶ κελεύων
τῶν Μακεδόνων καταπτύειν. Εἰς δὲ τὴν ἐκκλησίαν τὴν
139
τῇ ἕκτῃ προκαθεζόμενος βουλευτὴς ὢν ἐκ παρασκευῆς,
ἔκδοτον Κερσοβλέπτην μετὰ Φιλοκράτους ἐποίησε. Λανθάνει γὰρ ὁ μὲν Φιλοκράτης
ἐν ψηφίσματι μετὰ τῶν ἄλλων γράμμα τι παρεγγράψας, ὁ δ' ἐπιψηφίσας, Δημο-
σθένης, ἐν ᾧ γέγραπται «ἀποδοῦναι δὲ τοὺς ὅρκους τοῖς πρέσβεσι τοῖς παρὰ Φιλίππου
ἐν τῇδε τῇ ἡμέρᾳ τοὺς συνέδρους τῶν συμμάχων». Παρὰ δὲ Κερσοβλέπτου
σύνεδρος οὐκ ἐκάθητο· γράψας δὴ τοὺς συνεδρεύοντας
ὀμνύναι, τὸν Κερσοβλέπτην οὐ συνεδρεύοντα ἐξέκλῃσε τῶν
ὅρκων.
Ὅτι δ' ἀληθῆ λέγω, ἀνάγνωθί μοι τίς ἦν ὁ
ταῦτα γράψας, καὶ τίς ὁ ταῦτα ἐπιψηφίσας.
Ψήφισμα
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 75, line 3
Λανθάνει γὰρ ὁ μὲν Φιλοκράτης ἐν ψηφίσματι μετὰ τῶν ἄλλων γράμμα τι
παρεγγράψας, ὁ δ' ἐπιψηφίσας, Δημοσθένης, ἐν ᾧ γέγραπται «ἀποδοῦναι δὲ τοὺς
ὅρκους τοῖς πρέσβεσι τοῖς παρὰ Φιλίππου ἐν τῇδε τῇ ἡμέρᾳ τοὺς συνέδρους τῶν
συμμάχων». Παρὰ δὲ Κερσοβλέπτου σύνεδρος οὐκ ἐκάθητο· γράψας δὴ τοὺς
συνεδρεύοντας ὀμνύναι, τὸν Κερσοβλέπτην οὐ συνεδρεύοντα ἐξέκλῃσε τῶν
ὅρκων. Ὅτι δ' ἀληθῆ λέγω, ἀνάγνωθί μοι τίς ἦν ὁ ταῦτα γράψας, καὶ τίς ὁ ταῦτα
ἐπιψηφίσας.
Ψήφισμα
Καλόν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καλὸν ἡ τῶν δημοσίων γραμ-
μάτων φυλακή· ἀκίνητον γάρ ἐστι, καὶ οὐ συμμεταπίπτει
τοῖς αὐτομολοῦσιν ἐν τῇ πολιτείᾳ, ἀλλ' ἀπέδωκε τῷ δήμῳ,
ὁπόταν βούληται, συνιδεῖν τοὺς πάλαι μὲν πονηρούς, ἐκ
μεταβολῆς δ' ἀξιοῦντας εἶναι χρηστούς.
Ὑπόλοιπον δ' ἐστί μοι τὴν κολακείαν διεξελθεῖν.
Δημοσθένης γάρ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἐνιαυτὸν βουλεύσας,
οὐδεμίαν πώποτε φανήσεται πρεσβείαν εἰς προεδρίαν καλέ-
σας, ἀλλὰ τότε μόνον καὶ πρῶτον εἰς προεδρίαν ἐκάλεσε
καὶ προσκεφάλαια ἔθηκε, καὶ φοινικίδας περιεπέτασε,
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 187, line 17
καὶ τοῦτ' ἔστιν ἔλαττον ἢ δέκα δραχμαὶ κατ' ἄνδρα, ἔπειτα
κελεύει στεφανῶσαι θαλλοῦ στεφάνῳ αὐτῶν ἕκαστον, ἀλλ'
οὐ χρυσῷ· τότε μὲν γὰρ ἦν ὁ τοῦ θαλλοῦ στέφανος τίμιος,
νυνὶ δὲ καὶ ὁ χρυσοῦς καταπεφρόνηται. Καὶ οὐδὲ τοῦτο
εἰκῇ πρᾶξαι κελεύει ἀλλ' ἀκριβῶς τὴν βουλὴν σκεψα-
μένην ὅσοι ἐπὶ Φυλῇ ἐπολιορκήθησαν, ὅτε Λακεδαιμόνιοι
καὶ οἱ τριάκοντα προσέβαλλον τοῖς καταλαβοῦσι Φυλήν,
οὐχ ὅσοι τὴν τάξιν ἔλιπον ἐν Χαιρωνείᾳ τῶν πολεμίων
140
ἐπιόντων. Ὅτι δ' ἀληθῆ λέγω, ἀναγνώσεται ὑμῖν τὸ
ψήφισμα.
Ψήφισμα περὶ δωρεᾶς τοῖς ἀπὸ Φυλῆς
Παρανάγνωθι δὴ καὶ ὃ γέγραφε Κτησιφῶν Δημο-
σθένει τῷ τῶν μεγίστων αἰτίῳ κακῶν.
Ψήφισμα
Τούτῳ τῷ ψηφίσματι ἐξαλείφεται ἡ τῶν καταγαγόντων
τὸν δῆμον δωρεά. Εἰ τοῦτ' ἔχει καλῶς, ἐκεῖνο αἰσχρῶς·
εἰ ἐκεῖνοι κατ' ἀξίαν ἐτιμήθησαν, οὗτος ἀνάξιος ὢν
στεφανοῦται.
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 188, line 3
νυνὶ δὲ καὶ ὁ χρυσοῦς καταπεφρόνηται. Καὶ οὐδὲ τοῦτο
εἰκῇ πρᾶξαι κελεύει ἀλλ' ἀκριβῶς τὴν βουλὴν σκεψα-
μένην ὅσοι ἐπὶ Φυλῇ ἐπολιορκήθησαν, ὅτε Λακεδαιμόνιοι
καὶ οἱ τριάκοντα προσέβαλλον τοῖς καταλαβοῦσι Φυλήν,
οὐχ ὅσοι τὴν τάξιν ἔλιπον ἐν Χαιρωνείᾳ τῶν πολεμίων
ἐπιόντων. Ὅτι δ' ἀληθῆ λέγω, ἀναγνώσεται ὑμῖν τὸ
ψήφισμα.
Ψήφισμα περὶ δωρεᾶς τοῖς ἀπὸ Φυλῆς
Παρανάγνωθι δὴ καὶ ὃ γέγραφε Κτησιφῶν Δημο-
σθένει τῷ τῶν μεγίστων αἰτίῳ κακῶν.
Ψήφισμα
Τούτῳ τῷ ψηφίσματι ἐξαλείφεται ἡ τῶν καταγαγόντων
τὸν δῆμον δωρεά. Εἰ τοῦτ' ἔχει καλῶς, ἐκεῖνο αἰσχρῶς·
εἰ ἐκεῖνοι κατ' ἀξίαν ἐτιμήθησαν, οὗτος ἀνάξιος ὢν
στεφανοῦται.
Καίτοι πυνθάνομαί γ' αὐτὸν μέλλειν λέγειν ὡς οὐ
δίκαια ποιῶ παραβάλλων αὐτῷ τὰ τῶν προγόνων ἔργα·
οὐδὲ γὰρ Φιλάμμωνα φήσει τὸν πύκτην Ὀλυμπίασι
στεφανωθῆναι νικήσαντα Γλαῦκον τὸν παλαιὸν ἐκεῖνον
πύκτην, ἀλλὰ τοὺς καθ' ἑαυτὸν ἀγωνιστάς, ὥσπερ ὑμᾶς
ἀγνοοῦντας ὅτι τοῖς μὲν πύκταις ἐστὶν ὁ ἀγὼν πρὸς
141
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 188, line 4
εἰκῇ πρᾶξαι κελεύει ἀλλ' ἀκριβῶς τὴν βουλὴν σκεψα-
μένην ὅσοι ἐπὶ Φυλῇ ἐπολιορκήθησαν, ὅτε Λακεδαιμόνιοι
καὶ οἱ τριάκοντα προσέβαλλον τοῖς καταλαβοῦσι Φυλήν,
οὐχ ὅσοι τὴν τάξιν ἔλιπον ἐν Χαιρωνείᾳ τῶν πολεμίων
ἐπιόντων. Ὅτι δ' ἀληθῆ λέγω, ἀναγνώσεται ὑμῖν τὸ
ψήφισμα.
Ψήφισμα περὶ δωρεᾶς τοῖς ἀπὸ Φυλῆς
Παρανάγνωθι δὴ καὶ ὃ γέγραφε Κτησιφῶν Δημο-
σθένει τῷ τῶν μεγίστων αἰτίῳ κακῶν.
Ψήφισμα
Τούτῳ τῷ ψηφίσματι ἐξαλείφεται ἡ τῶν καταγαγόντων
τὸν δῆμον δωρεά. Εἰ τοῦτ' ἔχει καλῶς, ἐκεῖνο αἰσχρῶς·
εἰ ἐκεῖνοι κατ' ἀξίαν ἐτιμήθησαν, οὗτος ἀνάξιος ὢν
στεφανοῦται.
Καίτοι πυνθάνομαί γ' αὐτὸν μέλλειν λέγειν ὡς οὐ
δίκαια ποιῶ παραβάλλων αὐτῷ τὰ τῶν προγόνων ἔργα·
οὐδὲ γὰρ Φιλάμμωνα φήσει τὸν πύκτην Ὀλυμπίασι
στεφανωθῆναι νικήσαντα Γλαῦκον τὸν παλαιὸν ἐκεῖνον
πύκτην, ἀλλὰ τοὺς καθ' ἑαυτὸν ἀγωνιστάς, ὥσπερ ὑμᾶς
ἀγνοοῦντας ὅτι τοῖς μὲν πύκταις ἐστὶν ὁ ἀγὼν πρὸς
ἀλλήλους, τοῖς δ' ἀξιοῦσι στεφανοῦσθαι πρὸς αὐτὴν τὴν
Αισχίνης. In Ctesiphontem Section 192, line 6
μετασχὼν τῶν πόνων τῇ πόλει, ὃς πολλάκις πρὸς ἐμὲ
διεξῄει ἐπὶ σχολῆς· ἔφη γάρ, ὅτε ἀρτίως κατεληλύθει ὁ
δῆμος, εἴ τις εἰσίοι γραφὴν παρανόμων εἰς δικαστήριον,
εἶναι ὅμοιον τὸ ὄνομα καὶ τὸ ἔργον. Τί γάρ ἐστιν ἀνοσιώ-
τερον ἀνδρὸς παράνομα λέγοντος καὶ πράττοντος;
καὶ τὴν ἀκρόασιν, ὡς ἐκεῖνος ἀπήγγελλεν, οὐ τὸν αὐτὸν
τρόπον ἐποιοῦντο, ὥσπερ νῦν γίγνεται, ἀλλ' ἦσαν πολὺ
χαλεπώτεροι οἱ δικασταὶ τοῖς τὰ παράνομα γράφουσιν
αὐτοῦ τοῦ κατηγόρου, καὶ πολλάκις ἀνεπόδιζον τὸν γραμ-
ματέα καὶ ἐκέλευον πάλιν ἀναγιγνώσκειν τοὺς νόμους καὶ
τὸ ψήφισμα, καὶ ἡλίσκοντο οἱ τὰ παράνομα γράφοντες,
οὐκ εἰ πάντας παραπηδήσειαν τοὺς νόμους, ἀλλ' εἰ μίαν
μόνον συλλαβὴν παραλλάξειαν. Τὸ δὲ νυνὶ γιγνόμενον
πρᾶγμα ὑπερκαταγέλαστόν ἐστιν· ὁ μὲν γὰρ γραμματεὺς
ἀναγιγνώσκει τὸ παράνομον, οἱ δὲ δικασταὶ ὥσπερ ἐπῳδὴν
142
ἢ ἀλλότριόν τι πρᾶγμα ἀκροώμενοι, πρὸς ἑτέρῳ τινὶ τὴν
γνώμην ἔχουσιν.
Ανδοκίδης. De mysteriis Section 80, line 1
πάντα ἐξαλεῖψαι τοὺς πράκτορας καὶ τὴν βουλὴν κατὰ
τὰ εἰρημένα πανταχόθεν, ὅπου τι ἔστιν ἐν τῷ δημοσίῳ,
καὶ εἰ ἀντίγραφόν που ἔστι, παρέχειν τοὺς θεσμοθέτας
καὶ τὰς ἄλλας ἀρχάς. Ποιεῖν δὲ ταῦτα τριῶν ἡμερῶν,
ἐπειδὰν δόξῃ τῷ δήμῳ. Ἃ δ' εἴρηται ἐξαλεῖψαι, μὴ
κεκτῆσθαι ἰδίᾳ μηδενὶ ἐξεῖναι μηδὲ μνησικακῆσαι μηδέ-
ποτε· εἰ δὲ μή, ἔνοχον εἶναι τὸν παραβαίνοντα ταῦτα
ἐν τοῖς αὐτοῖς ἐν οἷσπερ οἱ ἐξ Ἀρείου πάγου φεύ-
γοντες, ὅπως ἂν ὡς πιστότατα ἔχῃ Ἀθηναίοις καὶ νῦν
καὶ εἰς τὸν λοιπὸν χρόνον.
Κατὰ μὲν τὸ ψήφισμα τουτὶ τοὺς ἀτίμους ἐπι-
τίμους ἐποιήσατε· τοὺς δὲ φεύγοντας οὔτε Πατροκλείδης
εἶπε κατιέναι οὔθ' ὑμεῖς ἐψηφίσασθε. Ἐπεὶ δ' αἱ σπονδαὶ
πρὸς Λακεδαιμονίους ἐγένοντο, καὶ τὰ τείχη καθείλετε,
καὶ τοὺς φεύγοντας κατεδέξασθε, καὶ κατέστησαν οἱ
τριάκοντα, καὶ μετὰ ταῦτα Φυλή τε κατελήφθη Μουνιχίαν
τε κατέλαβον, ἐγένετό θ'ὑμῖν ὧν ἐγὼ οὐδὲν δέομαι
μεμνῆσθαι οὐδ' ἀναμιμνῄσκειν ὑμᾶς τῶν γεγενημένων
κακῶν.
Ανδοκίδης. De mysteriis Section 82, line 8
εἴκοσι· τούτους δὲ ἐπιμελεῖσθαι τῆς πόλεως, ἕως ἄλλοι
νόμοι τεθεῖεν· τέως δὲ χρῆσθαι τοῖς Σόλωνος νόμοις καὶ
τοῖς Δράκοντος θεσμοῖς.
Ἐπειδὴ δὲ βουλήν τε
ἀπεκληρώσατε νομοθέτας τε εἵλεσθε, ηὕρισκόν τε τῶν
νόμων τῶν τε Σόλωνος καὶ τῶν Δράκοντος πολλοὺς ὄντας
οἷς πολλοὶ τῶν πολιτῶν ἔνοχοι ἦσαν τῶν πρότερον ἕνεκα
γενομένων, ἐκκλησίαν ποιήσαντες ἐβουλεύσασθε περὶ
αὐτῶν, καὶ ἐψηφίσασθε, δοκιμάσαντες πάντας τοὺς
νόμους, εἶτ' ἀναγράψαι ἐν τῇ στοᾷ τούτους τῶν νόμων οἳ
ἂν ἀεὶδοκιμασθῶσι. Καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα. Ἔδοξε τῷ δήμῳ, Τεισαμενὸς
εἶπε, πολιτεύεσθαι Ἀθηναίους κατὰ τὰ πάτρια, νόμοις
δὲ χρῆσθαι τοῖς Σόλωνος, καὶ μέτροις καὶ σταθμοῖς,
χρῆσθαι δὲ καὶ τοῖς Δράκοντος θεσμοῖς, οἷσπερ ἐχρώ-
μεθα ἐν τῷ πρόσθεν χρόνῳ. Ὁπόσων δ' ἂν προσδέῃ,
οἵδε ᾑρημένοι νομοθέται ὑπὸ τῆς βουλῆς ἀναγράφοντες
ἐν σανίσιν ἐκτιθέντων πρὸς τοὺς ἐπωνύμους σκοπεῖν τῷ
βουλομένῳ, καὶ παραδιδόντων ταῖς ἀρχαῖς ἐν τῷδε τῷ
μηνί.
143
Ανδοκίδης. De mysteriis Section 83, line 1
νόμοι τεθεῖεν· τέως δὲ χρῆσθαι τοῖς Σόλωνος νόμοις καὶ
τοῖς Δράκοντος θεσμοῖς.
Ἐπειδὴ δὲ βουλήν τε
ἀπεκληρώσατε νομοθέτας τε εἵλεσθε, ηὕρισκόν τε τῶν
νόμων τῶν τε Σόλωνος καὶ τῶν Δράκοντος πολλοὺς ὄντας
οἷς πολλοὶ τῶν πολιτῶν ἔνοχοι ἦσαν τῶν πρότερον ἕνεκα
γενομένων, ἐκκλησίαν ποιήσαντες ἐβουλεύσασθε περὶ
αὐτῶν, καὶ ἐψηφίσασθε, δοκιμάσαντες πάντας τοὺς
νόμους, εἶτ' ἀναγράψαι ἐν τῇ στοᾷ τούτους τῶν νόμων οἳ
ἂν ἀεὶδοκιμασθῶσι. Καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα. Ἔδοξε τῷ δήμῳ, Τεισαμενὸς
εἶπε, πολιτεύεσθαι Ἀθηναίους κατὰ τὰ πάτρια, νόμοις
δὲ χρῆσθαι τοῖς Σόλωνος, καὶ μέτροις καὶ σταθμοῖς,
χρῆσθαι δὲ καὶ τοῖς Δράκοντος θεσμοῖς, οἷσπερ ἐχρώ-
μεθα ἐν τῷ πρόσθεν χρόνῳ. Ὁπόσων δ' ἂν προσδέῃ,
οἵδε ᾑρημένοι νομοθέται ὑπὸ τῆς βουλῆς ἀναγράφοντες
ἐν σανίσιν ἐκτιθέντων πρὸς τοὺς ἐπωνύμους σκοπεῖν τῷ
βουλομένῳ, καὶ παραδιδόντων ταῖς ἀρχαῖς ἐν τῷδε τῷ
μηνί.
Ανδοκίδης. De mysteriis Section 85, line 2
πρότερον ἡ βουλὴ καὶ οἱ νομοθέται οἱ πεντακόσιοι, οὓς
οἱ δημόται εἵλοντο, ἐπειδὴ ὀμωμόκασιν. Ἐξεῖναι δὲ καὶ
ἰδιώτῃ τῷ βουλομένῳ, εἰσιόντι εἰς τὴν βουλὴν συμβου-
λεύειν ὅ τι ἂν ἀγαθὸν ἔχῃ περὶ τῶν νόμων. Ἐπειδὰν δὲ
τεθῶσιν οἱ νόμοι, ἐπιμελείσθω ἡ βουλὴ ἡ ἐξ Ἀρείου
πάγου τῶν νόμων, ὅπως ἂν αἱ ἀρχαὶ τοῖς κειμένοις
νόμοις χρῶνται. Τοὺς δὲ κυρουμένους τῶν νόμων ἀναγρά-
φειν εἰς τὸν τοῖχον, ἵνα περ πρότερον ἀνεγράφησαν,
σκοπεῖν τῷ βουλομένῳ.
Ἐδοκιμάσθησαν μὲν οὖν οἱ νόμοι, ὦ ἄνδρες, κατὰ
τὸ ψήφισμα τουτί, τοὺς δὲ κυρωθέντας ἀνέγραψαν εἰς τὴν
στοάν. Ἐπειδὴ δ'ἀνεγράφησαν, ἐθέμεθα νόμον, ᾧ
πάντες χρῆσθε. Καί μοι ἀνάγνωθι τὸν νόμον.
Νόμος. Ἀγράφῳ δὲ νόμῳ τὰς ἀρχὰς μὴ χρῆσθαι
μηδὲ περὶ ἑνός.
Ἆρά γε ἔστιν ἐνταυθοῖ ὅ τι περιελείπετο περὶ ὅτου
οἷόν τε ἢ ἀρχὴν εἰσάγειν ἢ ὑμῶν πρᾶξαί τινα, ἀλλ' ἢ κατὰ
τοὺς ἀναγεγραμμένους νόμους; ὅπου οὖν ἀγράφῳ νόμῳ οὐκ
ἔξεστι χρήσασθαι, ἦ που ἀγράφῳ γε χρήσασθαιψηφί-
σματι παντάπασιν οὐ δεῖ [γε χρήσασθαι]. Ἐπειδὴ τοίνυν
ἑωρῶμεν ὅτι πολλοῖς τῶν πολιτῶν εἶεν συμφοραί, τοῖς μὲν
144
Ανδοκίδης. De mysteriis Section 86, line 5
Ἐδοκιμάσθησαν μὲν οὖν οἱ νόμοι, ὦ ἄνδρες, κατὰ
τὸ ψήφισμα τουτί, τοὺς δὲ κυρωθέντας ἀνέγραψαν εἰς τὴν
στοάν. Ἐπειδὴ δ'ἀνεγράφησαν, ἐθέμεθα νόμον, ᾧ
πάντες χρῆσθε. Καί μοι ἀνάγνωθι τὸν νόμον.
Νόμος. Ἀγράφῳ δὲ νόμῳ τὰς ἀρχὰς μὴ χρῆσθαι
μηδὲ περὶ ἑνός.
Ἆρά γε ἔστιν ἐνταυθοῖ ὅ τι περιελείπετο περὶ ὅτου
οἷόν τε ἢ ἀρχὴν εἰσάγειν ἢ ὑμῶν πρᾶξαί τινα, ἀλλ' ἢ κατὰ
τοὺς ἀναγεγραμμένους νόμους; ὅπου οὖν ἀγράφῳ νόμῳ οὐκ
ἔξεστι χρήσασθαι, ἦ που ἀγράφῳ γε χρήσασθαιψηφί-
σματι παντάπασιν οὐ δεῖ [γε χρήσασθαι]. Ἐπειδὴ τοίνυν
ἑωρῶμεν ὅτι πολλοῖς τῶν πολιτῶν εἶεν συμφοραί, τοῖς μὲν
κατὰ νόμους, τοῖς δὲ κατὰ ψηφίσματα [τὰ] πρότερον γενό-
μενα, τουτουσὶ τοὺς νόμους ἐθέμεθα, αὐτῶν ἕνεκα τῶν
νυνὶ ποιουμένων, ἵνα τούτων μηδὲν γίγνηται μηδὲ ἐξῇ
συκοφαντεῖν μηδενί. Καί μοι ἀνάγνωθι τοὺς νόμους.
Νόμοι. Ἀγράφῳ δὲ νόμῳ τὰς ἀρχὰς μὴ χρῆσθαι
μηδὲ περὶ ἑνός. Ψήφισμα δὲ μηδὲν μήτε βουλῆς μήτε
δήμου νόμου κυριώτερον εἶναι. Μηδὲ ἐπ' ἀνδρὶ νόμον
ἐξεῖναι θεῖναι, ἐὰν μὴ τὸν αὐτὸν ἐπὶ πᾶσιν Ἀθηναίοις,
ἐὰν μὴ ἑξακισχιλίοις δόξῃ κρύβδην ψηφιζομένοις.
Ανδοκίδης. De reditu suo Section 24, line 1
Ὁρῶ δὲ ὑμᾶς πολλάκις καὶ
δούλοις ἀνθρώποις καὶ ξένοις παντοδαποῖς πολιτείαν τε
διδόντας καὶ εἰς χρήματα μεγάλας δωρειάς, οἳ ἂν ὑμᾶς
φαίνωνται ποιοῦντές τι ἀγαθόν. Καὶ ταῦτα μέντοι ὀρθῶς
ὑμεῖς φρονοῦντες δίδοτε· οὕτω γὰρ ἂν ὑπὸ πλείστων
ἀνθρώπων εὖ πάσχοιτε. Ἐγὼ τοίνυν τοσοῦτον ὑμῶν μόνον
δέομαι· τὸ ψήφισμα ὃ Μενίππου εἰπόντος ἐψηφίσασθε,
εἶναί μοι ἄδειαν, πάλιν ἀπόδοτε. Ἀναγνώσεται δὲ ὑμῖν
αὐτό· ἔτι γὰρ καὶ νῦν ἐγγέγραπται ἐν τῷ βουλευτηρίῳ.
Ψήφισμα
Τουτὶ τὸ ψήφισμα, ὃ ἠκούσατε ψηφισάμενοί μοι,
ὦ Ἀθηναῖοι, ὕστερον ἀφείλεσθε χάριν ἑτέρῳ φέροντες.
Πείθεσθε οὖν μοι, καὶ ἤδη παύσασθε εἴ τῳ ὑμῶν διάβολόν
τι ἐν τῇ γνώμῃ περὶ ἐμοῦ παρέστηκεν. Εἰ γὰρ ὅσα οἱ
ἄνθρωποι γνώμῃ ἁμαρτάνουσι, τὸ σῶμα αὐτῶν μὴ αἴτιόν
ἐστιν, ἐμοῦ τὸ μὲν σῶμα τυγχάνει ταὐτὸν ἔτι ὄν, ὅπερ
τῆς αἰτίας ἀπήλλακται, ἡ δὲ γνώμη ἀντὶ τῆς προτέρας
145
ἑτέρα νυνὶ παρέστηκεν. Οὐδὲν οὖν ἔτι ὑπολείπεται ὅτῳ
ἄν μοι δικαίως διαβεβλῇσθε.
Αντιφών. Frag. (0028: 008)“Antiphontis orationes et Frag.”, EThalheim, T. (post F.
Blass)Leipzig: Teubner, 1914, Repr. 1982.Fragment 14, line 3
τοὺς κελέοντας κατέπηξεν. κυρίως μὲν κελέοντές
εἰσιν οἱ ἱστόποδες – – · μεταφορικῶς δὲ νῦν ὁ ῥήτωρ
λέγοι ἂν τὰ ὀρθὰ ξύλα. Harp.
σκαφίον· Ἀ. ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημ. γρ. ἀπολ. ὅτι
δὲ τὸ σκαφίον εἶδος κουρᾶς, καὶ Ἀριστοφάνης Γήρᾳ.
Harp.
συνήγοροι· Ἀντ. ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημ. γρ. ἀπολ.
καὶ ἐν τῷ περὶ τοῦ Λινδίων φόρου. Harp.
Ἄνδρων· Ἀ. ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημ. γραφὴν ἀπο-
λογίᾳ. Ἄνδρωνά φησιν εἶναι Κρατερὸς ἐν θʹ τῶν ψηφι-
σμάτων τὸν γράψαντα τὸ ψήφισμα τὸ περὶ Ἀντιφῶντος
τοῦ ῥήτορος. ἦν δὲ εἷς τῶν υʹ ὁ Ἄνδρων. Harp.
ΕΠΙΤΡΟΠΙΚΟΣ ΚΑΤΑΚΑΛΛΙΣΤΡΑΤΟΥ
ὅτι οἱποιητοὶ παῖδες ἐπανελθεῖν εἰς τὸν πατρῷον
οἶκον οὐκ ἦσαν κύριοι, εἰ μὴ παῖδας γνησίους καταλί-
ποιεν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ ποιησαμένου, Ἀ. ἐπιτροπικῷ κατὰ
Καλλιστράτου καὶ Σόλων ἐν καʹ Νόμων. Harp.
ΕΠΙΤΡΟΠΙΚΟΣ ΤΙΜΟΚΡΑΤΕΙ
Σπάρτωλος· Ἀ. ἐν τῷ ἐπιγραφομένῳ Ἐπιτροπι-
κὸς Τιμοκράτει. Harp.
Δείναρχος. In Demosthenem (0029: 004)“Dinarchi orationes cum fragmentis”,
EConomis, N.C.Leipzig: Teubner, 1975.Section 1, line 9
ΚΑΤΑ ΔΗΜΟΣΘΕΝΟΥΣ
Ὁ μὲν δημαγωγὸς ὑμῖν ὦ Ἀθηναῖοι καὶ θανάτου τετι-
μημένος ἑαυτῷ, ἐὰν ἐξελεγχθῇ ὁτιοῦν εἰληφὼς παρ' Ἁρ-
πάλου, οὗτος φανερῶς ἐξελήλεγκται δῶρ' εἰληφὼς παρὰ
τούτων, οἷς ἐναντία πράττειν ἔφη τὸν ἄλλον χρόνον. πολ-
λῶν δ' ὑπὸ Στρατοκλέους εἰρημένων, καὶ τῶν πλείστων
προκατειλημμένων κατηγορημάτων, {καὶ} περὶ μὲν αὐτῆς
τῆς ἀποφάσεως τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῆς δικαίας καὶ
ἀληθεῖς ἀποδείξεις εἰρηκυίας, περὶ δὲ τῶν ἀκολούθων τούτοις Στρατοκλέους
146
εἰρηκότος καὶ τὰ ψηφίσματ' ἀν-εγνωκότος ἤδη τὰ περὶ τούτων, ὑπόλοιπον ἡμῖν ὦ
Ἀθηναῖοι, καὶ ταῦτ' ἀγωνιζομένοις ἀγῶνα τηλικοῦτον, ἡλίκος
οὐδὲ πώποτε γέγονεν ἐντῇ πόλει, κοινῇ πᾶσιν ὑμῖν
παρακελεύεσθαι, πρῶτον μὲν τοῖς λοιποῖς ἡμῖν συγγνώ-
μην ἔχειν, ἂν τῶν αὐτῶν ἐνίοις περιπίπτωμεν – οὐ γὰρ
ἵν' ἐνοχλῶμεν ὑμᾶς, ἀλλ' ἵνα ὀργίζεσθαι μᾶλλον παροξύ-
νωμεν, δὶς περὶ τῶν αὐτῶν ἐροῦμεν – , ἔπειτα μὴ προΐε-
σθαι τὰ κοινὰ τῆς πόλεως ἁπάσης δίκαια, μηδὲ τὴν κοινὴν
σωτηρίαν ἀντικαταλλάξασθαι τῶν τοῦ κρινομένου λόγων.
ὁρᾶτε γὰρ ὦ Ἀθηναῖοι, ὅτι παρὰ μὲν ὑμῖν Δημοσθένης
Δείναρχος. In Demosthenem Section 4, line 3
ὁρᾶτε γὰρ ὦ Ἀθηναῖοι, ὅτι παρὰ μὲν ὑμῖν Δημοσθένης
οὑτοσὶ κρίνεται, παρὰ δὲ τοῖς ἄλλοις ὑμεῖς· οἳ σκοποῦσι
τίνα ποτὲ γνώμην ἕξετε περὶ τῶν τῇ πατρίδι συμφερόντων,
καὶ πότερον τὰς ἰδίας τούτων δωροδοκίας καὶ πονηρίας
ἀναδέ⌈ξ⌉εσθ' εἰς ὑμᾶς αὐτούς, ἢ φανερὸν πᾶσιν ἀνθρώποις
ποιήσετε, διότι μισεῖτε τοὺς κατὰ τῆς πολιτείας δῶρα
λαμβάνοντας, καὶ οὐχ ἵν' ἀφῆτε ζητεῖν προσετάξατε τῇ
ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῇ, ἀλλ' ἵν' ἀποφηνάντων τούτων
ὑμεῖς τιμωρήσησθε τῶν ἀδικημάτων ἀξίως. νυνὶ τοίνυν
τοῦτ' ἐφ' ὑμῖν ἐστι. ψηφισαμένου γὰρ τοῦ δήμου δίκαιον
ψήφισμα, καὶ πάντων τῶν πολιτῶν βουλομένων εὑρεῖν,
τίνες εἰσὶ τῶν ῥητόρων οἱ τολμήσαντες ἐπὶ διαβολῇ καὶ
κινδύνῳ τῆς πόλεως χρήματα παρ' Ἁρπάλου λαβεῖν, καὶ πρὸς τούτοις ἐν τῷ
ψηφίσματι γράψαντος ὦ Δημόσθενες σοῦ καὶ ἑτέρων πολλῶν, ζητεῖν τὴν βουλὴν
περὶ αὐτῶν, ὡς αὐτῇ πάτριόν ἐστιν, εἴ τινες εἰλήφασι παρ'
Ἁρπάλου χρυσίον, ζητεῖ ἡ βουλή, οὐκ ἐκ τῶν σῶνπρο-
κλήσεων μαθοῦσα τὸ δίκαιον, οὐδὲ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν
πίστιν τὴν περὶ αὑτῆς ἐπὶ σοῦ καταλῦσαι βουλομένη, ἀλλ'
ὅπερ καὶ αὐτοὶ οἱ Ἀρεοπαγῖται εἶπον, προορῶσα μὲνἡ
βουλὴ ὦ ἄνδρες τὴν τούτων ἰσχὺν καὶ τὴν ἐν τῷ λέγειν
Δείναρχος. In Demosthenem Section 4, line 6
καὶ πότερον τὰς ἰδίας τούτων δωροδοκίας καὶ πονηρίας
ἀναδέ⌈ξ⌉εσθ' εἰς ὑμᾶς αὐτούς, ἢ φανερὸν πᾶσιν ἀνθρώποις
ποιήσετε, διότι μισεῖτε τοὺς κατὰ τῆς πολιτείας δῶρα
λαμβάνοντας, καὶ οὐχ ἵν' ἀφῆτε ζητεῖν προσετάξατε τῇ
ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῇ, ἀλλ' ἵν' ἀποφηνάντων τούτων
ὑμεῖς τιμωρήσησθε τῶν ἀδικημάτων ἀξίως. νυνὶ τοίνυν
τοῦτ' ἐφ' ὑμῖν ἐστι. ψηφισαμένου γὰρ τοῦ δήμου δίκαιον
ψήφισμα, καὶ πάντων τῶν πολιτῶν βουλομένων εὑρεῖν,
τίνες εἰσὶ τῶν ῥητόρων οἱ τολμήσαντες ἐπὶ διαβολῇ καὶ
κινδύνῳ τῆς πόλεως χρήματα παρ' Ἁρπάλου λαβεῖν, καὶ
πρὸς τούτοις ἐν τῷψηφίσματι γράψαντος ὦ Δημό-
147
σθενες σοῦ καὶ ἑτέρων πολλῶν, ζητεῖν τὴν βουλὴν περὶ
αὐτῶν, ὡς αὐτῇ πάτριόν ἐστιν, εἴ τινες εἰλήφασι παρ'
Ἁρπάλου χρυσίον, ζητεῖ ἡ βουλή, οὐκ ἐκ τῶν σῶνπρο-
κλήσεων μαθοῦσα τὸ δίκαιον, οὐδὲ τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν
πίστιν τὴν περὶ αὑτῆς ἐπὶ σοῦ καταλῦσαι βουλομένη, ἀλλ'
ὅπερ καὶ αὐτοὶ οἱ Ἀρεοπαγῖται εἶπον, προορῶσα μὲνἡ
βουλὴ ὦ ἄνδρες τὴν τούτων ἰσχὺν καὶ τὴν ἐν τῷ λέγειν
καὶ πράττειν δύναμιν, οὐκ οἰομένη δὲ δεῖν οὐδεμίαν ὑπο-
λογίζεσθαι τῶν περὶ αὑτῆς ἐσομένων βλασφημιῶν, εἴ τις
μέλλει τῇ πατρίδι αὐτῆς αἰτία μοχθηρὰ καὶ κίνδυνος
Δείναρχος. In Demosthenem Section 16, line 9
ὁ νῦν οὐδὲ τῶν ὑφ' Ἁρπάλου κομισθέντων χρημάτων εἰς
τὴν πόλιν ἀποσχόμενος. καίτοι τί μέρος ἐστὶ τῶν ὑπὸ
Τιμοθέου πεπραγμένων ἀγαθῶν ἃς Δημοσθένης ἐπρέσβευ-
σεν {εἰς Θήβας} πρεσβείας; ἢ τίς οὐκ ἂν καταγελάσειεν
ὑμῶν τῶν τούτο⌈υ⌉ τολμώντων ἀκούειν, ἀντιθεὶς ἐφ'
αἷς οὗτος σεμνύνεται πράξεσιν ἐκείνας ἃς Τιμόθεος ὑμᾶς
καὶ Κόνων εὐεργέτησαν; ἀλλὰ γὰρ οὐ πρὸς τοῦτο τὸ
κάθαρμα παραβάλλειν δεῖ τοὺς ἄξια καὶ τῆς πόλεως καὶ
τῶν προγόνων ὑπὲρ ὑμῶν πράξαντας. παρασχόμενος οὖν
τὸ ψήφισμα τὸ Τιμοθέῳ γενόμενον, πάλιν ἐπὶ τοὺς περὶ
τούτου λόγους βαδιοῦμαι. λέγε.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ὁ τοιοῦτος ὦ Δημόσθενες πολίτης, ὃς δικαίως ἂν καὶ
συγγνώμης καὶ χάριτος ἐτύγχανε παρὰ τῶν ἐν ἐκείνοις τοῖς
χρόνοις συμπεπολιτευμένων, οὐ λόγοις ἀλλ' ἔργοις μεγάλα
τὴν πόλιν ἀγαθὰ ποιήσας, καὶ διαμείνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς
πολιτείας καὶ οὐκ ἄνω καὶ κάτω μεταβαλόμενος ὥσπερ
σύ, ἐτελεύτησεν οὐ τηλικαύτας τὸν δῆμον αἰτήσας δωρεάς,
ὥστε τῶν νόμων εἶναι κρείττων, οὐδ' οἰόμενος δεῖν τοὺς
ὀμωμοκότας κατὰ τοὺς νόμους οἴσειν τὴν ψῆφον ἄλλο τι
Δείναρχος. In Demosthenem Section 16, line 11
Τιμοθέου πεπραγμένων ἀγαθῶν ἃς Δημοσθένης ἐπρέσβευ-
σεν {εἰς Θήβας} πρεσβείας; ἢ τίς οὐκ ἂν καταγελάσειεν
ὑμῶν τῶν τούτο⌈υ⌉ τολμώντων ἀκούειν, ἀντιθεὶς ἐφ'
αἷς οὗτος σεμνύνεται πράξεσιν ἐκείνας ἃς Τιμόθεος ὑμᾶς
καὶ Κόνων εὐεργέτησαν; ἀλλὰ γὰρ οὐ πρὸς τοῦτο τὸ
κάθαρμα παραβάλλειν δεῖ τοὺς ἄξια καὶ τῆς πόλεως καὶ
τῶν προγόνων ὑπὲρ ὑμῶν πράξαντας. παρασχόμενος οὖν
τὸ ψήφισμα τὸ Τιμοθέῳ γενόμενον, πάλιν ἐπὶ τοὺς περὶ
τούτου λόγους βαδιοῦμαι. λέγε.
148
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ὁ τοιοῦτος ὦ Δημόσθενες πολίτης, ὃς δικαίως ἂν καὶ
συγγνώμης καὶ χάριτος ἐτύγχανε παρὰ τῶν ἐν ἐκείνοις τοῖς
χρόνοις συμπεπολιτευμένων, οὐ λόγοις ἀλλ' ἔργοις μεγάλα
τὴν πόλιν ἀγαθὰ ποιήσας, καὶ διαμείνας ἐπὶ τῆς αὐτῆς
πολιτείας καὶ οὐκ ἄνω καὶ κάτω μεταβαλόμενος ὥσπερ
σύ, ἐτελεύτησεν οὐ τηλικαύτας τὸν δῆμον αἰτήσας δωρεάς,
ὥστε τῶν νόμων εἶναι κρείττων, οὐδ' οἰόμενος δεῖν τοὺς
ὀμωμοκότας κατὰ τοὺς νόμους οἴσειν τὴν ψῆφον ἄλλο τι
προὐργιαίτερον ποιεῖσθαι τῆς εὐσεβείας, ἀλλ' ὑπομένων
καὶ κρίνεσθαι ..., εἰ δόξειεν τοῖς δικασταῖς, καὶ οὐ
Δείναρχος. In Demosthenem Section 25, line 8
ἐπρέσβευσεν ὑφ' ὑμῶν ἀποσταλείς, ⌈ἧς⌉ ὁμόσπονδος καὶ
ὁμοτράπεζος πολλάκις γέγονεν, ἣν αὐτός φησι σύμμαχον
ὑμῖν ποιῆσαι, ἀλλὰ πρὸς οὓς εὐτυχοῦντας πολλάκις ἦλθε,
τούτους ἀτυχοῦντας προδέδωκεν. κἀκεῖνοι μέν, ὡς οἱ
πρεσβύτεροι λέγουσι, καταλελυμένης τῆς δημοκρατίας
τῆς παρ' ἡμῖν καὶ συνάγοντος ἐν Θήβαις Θρασυβούλου
τοὺς φυγάδας ἐπὶ τὴν Φυλῆς κατάληψιν, καὶ Λακεδαιμο-
νίων ἰσχυόντων καὶ ἀπαγορευόντων μηδέν' Ἀθηναίων
ὑποδέχεσθαι μηδ' ἐκπέμπειν, ὅμως συνέπραττον τῷ δήμῳ
τὴν κάθοδον καὶ τὸ πολλάκις ἀνεγνωσμένον παρ' ὑμῖν
ἐψηφίσαντο ψήφισμα, μὴ περιορᾶν ἐάν τις ὅπλα διὰ τῆς
χώρας τῆς Ἀθηναίων ἔχων πορεύηται· οὗτος δ' ὁ κοινὸν
αὑτὸν τοῖς συμμάχοις, ὡς αὐτίκα φήςει, παρέχων οὐδὲν
τοιοῦτον ἔπραξεν, οὐδὲ τῶν χρημάτων ὧν ἔλαβεν εἰς τὴν
τούτων σωτηρίαν οὐδὲν ἠθέλησε προέσθαι. ὧν ὑμεῖς ὦ
ἄνδρες μνησθέντες, καὶ τὰ ἀτυχήματα τὰ γιγνόμενα διὰ
τοὺς προδότας θεωρήσαντες ἐν ταῖς Ὀλυνθίων καὶ Θη-
βαίων συμφοραῖς, ὑπὲρ ὑμῶν αὐτῶν ὀρθῶς νυνὶ βουλεύεσθε,
καὶ τοὺς δωροδοκεῖν ἐθέλοντας κατὰ τῆς πατρίδος ἀνελόν-
τες, ἐν ὑμῖν αὐτοῖς καὶ τοῖς θεοῖς τὰς ἐλπίδας τῆς σωτη-
ρίας ἔχετε. μόνως γὰρ οὕτως ἄνδρες Ἀθηναῖοι μόνως καὶ
Δείναρχος. In Demosthenem Section 27, line 8
βαίων συμφοραῖς, ὑπὲρ ὑμῶν αὐτῶν ὀρθῶς νυνὶ βουλεύεσθε,
καὶ τοὺς δωροδοκεῖν ἐθέλοντας κατὰ τῆς πατρίδος ἀνελόν-
τες, ἐν ὑμῖν αὐτοῖς καὶ τοῖς θεοῖς τὰς ἐλπίδας τῆς σωτη-
ρίας ἔχετε. μόνως γὰρ οὕτως ἄνδρες Ἀθηναῖοι μόνως καὶ
τοὺς ἄλλους ποιήσετε βελτίους, ἐὰν τοὺς ἐνδόξους τῶν
πονηρῶν ἐξελέγξαντες κολάσητε τῶν ἀδικημάτων ἀξίως.
τοὺς μὲν γὰρ τυχόντας τῶν κρινομένων, ὅταν ἁλῶσιν,
οὐδεὶς οἶδεν οὐδὲ ζητεῖ πυθέσθαι τί πεπόνθασι· τοὺς δ'
149
ἐνδόξους πάντες πυνθάνονται, καὶ τοὺς δικάζοντας ἐπαι-
νοῦσιν, ὅταν τὸ δίκαιον μὴ πρόωνται ταῖς τῶν κρινομένων
δόξαις. ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα τὸ Θηβαίων. λέγε τὰς μαρ-
τυρίας. ἀναγίγνωσκε τὰς ἐπιστολάς.
ΨΗΦΙΣΜΑ. ΜΑΡΤΥΡΙΑΙ. ΕΠΙΣΤΟΛΑΙ
Μισθωτὸς οὗτος ὦ Ἀθηναῖοι, μισθωτός {οὗτος} ἐστι
παλαιός. οὗτος ἦν ὁ τὴν πρεσβείαν τὴν παρὰ Φιλίππου
πορευομένην ὡς ἡμᾶς ἐκ Θηβῶν καλέσας, καὶ τοῦ λυθῆναι
τὸν πρῶτον πόλεμον αἴτιος γενόμενος· οὗτος Φιλοκράτει
συνα⌈π⌉ελογεῖτο τῷ γράψαντι πρὸς Φίλιππον εἰρήνην, δι'
ἣν ὑμεῖς ἐκεῖνον ἐξεβάλετε, καὶ ζεύγη τοῖς πρέσβεσιν
ἐμισθώσατο τοῖς μετ' Ἀντιπάτρου δεῦρ' ἐλθοῦσιν, ἀνα-
λαμβάνων αὐτοὺς καὶ τὸ κολακεύειν τοὺς Μακεδόνας πρῶ
Δείναρχος. In Demosthenem Section 80, line 1
τὴν μαντείαν πρῶτον. ΜΑΝΤΕΙΑ
Λέγε δὴ τὸ καλὸν ψήφισμα τὸτούτου.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Δημοτικός γ' ὁ διατάττων ἑαυτὸν μέν, ἐπειδὴ ἀνδρεῖος
καὶ εὔψυχός ἐστιν, ἐν τοῖς ὅπλοις μένειν, οὓς δ' ἂν οὗτος
ἀποδοκιμάσῃ τῶν πολιτῶν, ἐπὶ τὰ ἔργ' ἀπιέναι, καὶ ἐάν
τι ἄλλο τούτῳ δόξῃ ἐπιτήδειον εἶναι, τοῦτο ποιεῖν. λέγε τὰ
λοιπά.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετ' ἄνδρες δικασταί. ἀπιέναι φησὶ {τὸ ψήφισμα}
τὰς ⌈ᾑ⌉ρημένας πρεσβείας. ἐπειδὴ γὰρἤκουσε μετὰ
τὴν μάχην τὴν ἐν Χαιρωνείᾳ Φίλιππον εἰς τὴν χώραν ἡμῶν
μέλλειν εἰσβάλλειν, αὐτὸς ἑαυτὸν πρεσβευτὴν κατασκευά-
σας, ἵν' ἐκ τῆς πόλεως ἀποδραίη, ᾤχετοσυσκευασάμε-
νος ἐκτῆς διοικήσεως ὀκτὼ τάλαντα, οὐδὲν φροντίσας
τῆς τότε παρούσης ἀπορίας, ἡνίχ' οἱ ἄλλοι πάντες ἐκ τῶν
ἰδίων ἐπεδίδοσαν εἰς τὴν ὑμετέραν σωτηρίαν. τοιοῦτος
ὑμῖν ὁ σύμβουλος, καὶ δύο ταύτας μόνας ἐν τῷ βίῳ Δημο-
σθένης πεποίηται ἀποδημίας, μετὰ τὴν μάχην ὅτ' ἀπε-
δίδρασκεν ἐκ τῆς πόλεως, καὶ νῦν εἰς Ὀλυμπίαν,
Δείναρχος. In Demosthenem Section 82, line 10
150
ἄλλων, πρεσβευτὴν αὐτὸς αὑτὸν προβαλόμενος ᾤχετ' ἐκ
τῆς πόλεως ἀποδράς, ἐπειδὴ δὲ πρεσβεύειν ἔδει περὶ τῆς
εἰρήνης, οὐκ ἂν ἔφασκεν ἐκ τῆς πόλεως ἐξελθεῖν οὐδὲ
τὸν ἕτερον πόδα, ἐπειδὴ δὲ τοὺς φυγάδας Ἀλέξανδρον
ἔφασαν κατάγειν καὶ Νικάνωρ εἰς Ὀλυμπίαν ἧκεν, ἀρ-
χεθέωρον αὑτὸν ⌈ἐ⌉πέδωκε τῇ βουλῇ. τοιοῦτος οὗτος,
ἐν μὲν ταῖς παρατάξεσιν οἰκουρός, ἐν δὲ τοῖς οἴκοι
μένουσι πρεσβευτής, ἐν δὲ τοῖς πρεσβευταῖς δραπέτης
ἐστίν.
Λέγε δὴ ...καὶ τὸ περὶ τῆς ζητήσεως
τῶν χρημάτων ψήφισμα, ⌈ἃ⌉ ἔγραψε Δημοσθένης τῇ
ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῇ περὶ αὑτοῦ τε καὶ ὑμῶν, ἵνα
παρ' ἄλληλα θεωρήσαντες εἰδῆτε τὴν Δημοσθένους
ἀπόνοιαν.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἔγραψας σὺ τοῦτο Δημόσθενες; ἔγραψας· οὐκ ἔστιν
ἀντειπεῖν. ἐγένεθ' ἡ βουλὴ κυρία σοῦ προστάξαντος;
ἐγένετο. τεθνᾶσι τῶν πολιτῶν ἄνδρες; τεθνᾶσι. κύριον ἦν
τὸ σὸν ψήφισμα κατ' ἐκείνων; ἀδύνατον ἀντειπεῖν.
Λέγε δὴ πάλιν ὃ Δημοσθένης κατὰ Δημοσθένους ἔγραψε.
προσέχετ' ὦ ἄνδρες.
Δείναρχος. In Philoclem (0029: 006)“Dinarchi orationes cum fragmentis”,
EConomis, N.C.Leipzig: Teubner, 1975.Section 2, line 5
⌈ἢ⌉ πῶς χρήσεσθε τῇ τούτου πονηρίᾳ, ὃς οὐχ ἅπαξ ἀλλὰ
τρὶς ἐξεληλεγμένος ὑπὸ τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῆς, ὡς
ὑμεῖς ἅπαντες ἴστε καὶ νῦν ἐν τῷ δήμῳ ἠκούετε, καὶ
ἐψευσμένος ἁπάντων Ἀθηναίων ἐναντίον καὶ τῶν περι-
εστηκότων, φάσκων κωλύσειν Ἅρπαλον εἰς τὸν Πειραιᾶ
καταπλεῦς⌈αι⌉, στρατηγὸς ὑφ' ὑμῶν ἐπὶ τὴν Μουνιχίαν
καὶ τὰ νεώρια κεχειροτονημένος, καὶ δῶρα τολμήσας
λαβεῖν κατὰ πάντων ὑμῶν καὶ τῆς χώρας καὶ παίδων καὶ
γυναικῶν, καὶ ἐπιωρκηκὼς ὃν ὤμοσεν ὅρκον μεταξὺ τοῦ
ἕδους καὶ τῆς τραπέζης, καὶ γράψας καθ' ἑαυτοῦ ψή-
φισμα καὶ θανάτου τιμησάμενος ἐὰν εἰλήφ⌈ῃ⌉ τι τῶν χρη-
μάτων ὧν Ἅρπαλος εἰς τὴν χώραν ἐκόμισεν, ὅμως ἐτόλμη-
σεν εἰς τοὺς εἰδότας ὑμᾶς ἐξεληλεγμένον ἑαυτὸν ἅπασι
τούτοις ἔνοχον γεγενημένον ἐλθεῖν καὶ δεῖξαι ἑαυτόν, οὐ
τῷ δικαίῳ πιστεύων ὦ Ἀθηναῖοι – τί γὰρ τούτῳ δικαιο-
σύνης μέτεστιν; – ἀλλὰ τῇ τόλμῃ καὶ τῇ ἀναιδείᾳ, ᾗ χρώ-
μενος πρότερον μὲν ἠξίωσε καταφρονήσας ὑμῶν καὶ τῶν
ἐν τῇ πόλει δικαίων τὰ χρήματα λαβεῖν, νυνὶ δ' ἀπολο-
γησόμενος ἥκει ὡς οὐδὲν τούτων διαπέπρακται· τοσοῦ-
τον τῆς ὑμετέρας ῥᾳθυμίας καταπεφρόνηκε. καὶ ὁ μὲν
κοινὸς τῆς πόλεως νόμος, ἐάν τις ⌈εἰς ἕνα τινὰ⌉ τῶν πολι
151
Δείναρχος. In Philoclem Section 5, line 5
κοινὸς τῆς πόλεως νόμος, ἐάν τις ⌈εἰς ἕνα τινὰ⌉ τῶν πολι-
τῶν ὁμολογήσας τι παραβῇ, τοῦτον ἔνοχον εἶναι κελεύει
τῷ ἀδικεῖν· ὁ δὲ πάντας Ἀθηναίους ἐξηπατηκώς, καὶ
προδοὺς τὴν πίστιν ἣν παρ' ὑμῶν οὐκ ἄξιος ὢν ἔλαβε,
καὶ τὸ καθ' αὑτὸν μέρος ἅπαντ' ἀνατετρ⌈ο⌉φὼς τὰ ἐν τῇ
πόλει, οὗτος ἐπὶ τὴν ἀπολογίαν ἥκειν φήσει τὴν ὑπὲρ τῆς
αἰτίας τῆς εἰς αὑτὸν γεγενημένης; ἐγὼ δ' ὦ ἄνδρες, εἰ
δεῖ τἀληθῆ λέγειν – δεῖ δέ – , οὐ{δὲ} τὰς ἀποφάσεις
οἶμαι νῦν κρίνεσθαι, πότερον ἀληθεῖς εἰσιν ἢ ψευδεῖς αἱ
κατὰ Φιλοκλέους γεγενημέναι, ἀλλὰ περὶ ⌈μόνης⌉ τῆς τι-
μωρίας ὑμᾶς δεῖν τῆς ἐν τῷ ψηφίσματι γεγραμμένης δι-
κάσαι νῦν, πότερα δεῖ χρημάτων τιμῆσαι τῷ τηλικαῦτ'
ἠδικηκότι τὴν πόλιν, ἢ θανάτῳ ζημιώσαντας, ὥσπερ
οὗτος ἔγραψεν ἐν τῷ ψηφίσματι καθ' αὑτοῦ, {ἢ} δημεῦσαι
τὴν οὐσίαν τὴν ἐκ τοιούτων λημμάτων συνειλεγμένην.
Οἴεσθε τοῦτον νῦν πρῶτον ἐπὶ τούτων τῶν χρημάτων
πονηρὸν γεγενῆσθαι, ἢ νῦν πρῶτον καθ' ὑμῶν δῶρ' εἰλη-
φέναι; οὐκ ἔστι ταῦτα, ἀλλὰ πάλαι τοιοῦτος ὢν ἐλάνθανεν
ὑμᾶς, καὶ ⌈ηὐτυχήκαθ' ὅτι⌉ οὐκ ἐν μείζοσι καιροῖς ἐπύ-
θεσθε τὴν αἰσχροκέρδειαν αὐτοῦ· οὐ γάρ ἐστι χαλεπώτε-
ρον ἀνθρώπου τὴν αὑτοῦ πονηρίαν ἀγνοουμένην ἔχοντος.
Δείναρχος. In Philoclem Section 5, line 8
προδοὺς τὴν πίστιν ἣν παρ' ὑμῶν οὐκ ἄξιος ὢν ἔλαβε,
καὶ τὸ καθ' αὑτὸν μέρος ἅπαντ' ἀνατετρ⌈ο⌉φὼς τὰ ἐν τῇ
πόλει, οὗτος ἐπὶ τὴν ἀπολογίαν ἥκειν φήσει τὴν ὑπὲρ τῆς
αἰτίας τῆς εἰς αὑτὸν γεγενημένης; ἐγὼ δ' ὦ ἄνδρες, εἰ
δεῖ τἀληθῆ λέγειν – δεῖ δέ – , οὐ{δὲ} τὰς ἀποφάσεις
οἶμαι νῦν κρίνεσθαι, πότερον ἀληθεῖς εἰσιν ἢ ψευδεῖς αἱ
κατὰ Φιλοκλέους γεγενημέναι, ἀλλὰ περὶ ⌈μόνης⌉ τῆς τι-
μωρίας ὑμᾶς δεῖν τῆς ἐν τῷ ψηφίσματι γεγραμμένης δι-
κάσαι νῦν, πότερα δεῖ χρημάτων τιμῆσαι τῷ τηλικαῦτ'
ἠδικηκότι τὴν πόλιν, ἢ θανάτῳ ζημιώσαντας, ὥσπερ
οὗτος ἔγραψεν ἐν τῷ ψηφίσματι καθ' αὑτοῦ, {ἢ} δημεῦσαι
τὴν οὐσίαν τὴν ἐκ τοιούτων λημμάτων συνειλεγμένην.
Οἴεσθε τοῦτον νῦν πρῶτον ἐπὶ τούτων τῶν χρημάτων
πονηρὸν γεγενῆσθαι, ἢ νῦν πρῶτον καθ' ὑμῶν δῶρ' εἰλη-
φέναι; οὐκ ἔστι ταῦτα, ἀλλὰ πάλαι τοιοῦτος ὢν ἐλάνθανεν
ὑμᾶς, καὶ ⌈ηὐτυχήκαθ' ὅτι⌉ οὐκ ἐν μείζοσι καιροῖς ἐπύ-
θεσθε τὴν αἰσχροκέρδειαν αὐτοῦ· οὐ γάρ ἐστι χαλεπώτε-
ρον ἀνθρώπου τὴν αὑτοῦ πονηρίαν ἀγνοουμένην ἔχοντος.
οὐκ ἀποκτενεῖτ' ὦ Ἀθηναῖοι πάντες ὁμοθυμαδὸν τὸν εἰς
152
τοσαύτην αἰσχύνην καὶ ἀδικίαν πολλοὺς τῶν πολιτῶν ἐμ-
βεβληκότα, τὸν ἀρχηγὸν γενόμενον τοῦ διαδεδομένου χρυ
Υπερίδης. In Philippidem Fragment 15b,2, line 26
ὁ] δῆμος οὐδὲ μεθυσθέν-
τ̣]ι ᾤετο δεῖν ἐξεῖναι κα-
κ]ῶς εἰπεῖν, σὺ δὲ νήφω[ν̣
τ]ὸν δῆμον κακ[ῶ̣σ̣] λέγεις.
Βρ]αχέα δ' ἔτι πρὸς ὑ̣μᾶς εἰ-
π]ὼν ὦ ἄνδρες δικ[α]σταὶ
καὶ] ἀναλογισάμεν̣ος κα-
⸏ταβ]ήσομαι. γραφὴ πα-
ρα]νόμων ἐστίν, ὑπὲρ
ἧς τ]ὴν ψῆφον μέλλετε
φέρ]ειν, τὸ δὲ ψήφισμα
τὸ κρινόμενον ἔπαινος
⸏προέδρων. ὅτι δὲ προς-
ήκει τοὺς προέδρους
κατὰ τοὺς νόμους προε-
δρεύειν, οὗτοι δὲ παρὰ τοὺς νό-
μους προηδρεύκασιν,
αὐτῶν τῶν νόμων ἠ-
κούετε ἀναγιγνωσκο-
⸏μένων. τὸ λοιπὸν ἤ-
δη ἐστὶν παρ' ὑμῖν· δεί
Υπερίδης. In Philippidem Fragment 15b,4, line 17
κα ἐστεφάνω[σε]ν τοὺς
προέδρους, δι[κα̣]ιοσύνης
τε τῆς εἰς τὸν δ[ῆμ̣]ον τὸν
Ἀθηναίων, κα[ὶ δι]ότι κα-
τὰ τοὺς νόμο[υ̣ς π]ροηδρεύ-
⸏κασιν. ἐπὶ δ[ὴ τ]αῦτ' ἄγε-
τ' αὐτὸν ἀπολ[ογη̣]σόμε-
νον, καὶ σὺ ὦ Φ[ιλι]ππίδη
δείξας ἀληθῆ εἶ[ν]αι τὰ πε-
ρὶ τῶν προέδρω̣[ν], ἃ ὑπέ-
θου ἐν τῷ ψηφ[ίς]μ̣ατι, ἀ-
πόφευγε. εἰ δ' ο[ἴει] κορδα-
κίζων καὶ γελ[ω̣τ]οποι-
ῶν, ὅπερ ποι[ε̣ῖν] εἴωθας
ἐπὶ τῶν δικαστη̣[ρί]ων,
ἀποφεύξεσθαι, ε[ὐήθ̣]ης
εἶ, ἢ παρὰ τούτ[ο]ι̣ς
153
συγγνώμην ἢ ἔ[λεόν̣] τι-
να παρὰ τὸ δίκαι[ο̣ν ὑπ̣]ά̣ρ-
χ̣]ειν. πολλοῦ γε δ[εῖ· οὐ γ]ὰρ
ἀπέθου σαυτῶι εὔνοιαν
Υπερίδης. In Athenogenem (0030: 005)“Hyperidis orationes sex”, EJensen, C.
Leipzig: Teubner, 1917, Repr. 1963.Column 10, line 21
τος] Σόλων· ὃς εἰδὼς ὅτι πολλαὶ ὠναὶ
γίγνον̣]ται ἐν τῇ πόλει, ἔθηκε νόμον δίκαι-
ον, ὡς] παρὰ πάντων ὁμολογ[ε]ῖται, τὰς ζη-
μίας ἃς ἂ̣ν] ἐργάσωνται οἱ οἰκέται καὶ τὰ ἀ-
ναλώμ]ατα διαλύειν τὸν δεσπότην παρ' ὧι
ἂν ἐργάς]ωνται οἱ οἰκέται. εἰκότως· καὶ γὰρ
ἐάν τι ἀγ]αθὸν πράξηι ἢ ἐργα[ς]ί̣αν εὕρ[ηι] ὁ̣ ο̣[ἰ-
κέτης, το]ῦ [κ̣]εκτημένου αὐ̣[τ]ὸν γ[ίγ]νετ̣[αι.
σὺ δὲ τὸν] νόμον ἀφεὶς περὶ συνθ̣[ηκῶν
παραβαιν]ομένων διαλέγῃ. καὶ ὁ [μὲν Σό-
λων οὐδ' ὃ̣] δικαίως ἔγραφεν ψήφ[ισμά τις
τοῦ νόμου] οἴεται δεῖν κυριώ[τ]ε[ρον εἶναι·
σὺ δὲ καὶ τ]ὰς ἀδίκους συνθ[ή̣κας ἀξιοῖς κρα-
τεῖν πάντων] τ̣ῶ̣ν νόμων. Καὶ π[ρὸς τούτοις
ὦ ἄνδρες δικαστα̣ὶ̣ τῷ τε πατ[ρὶ τῶι ἐμῶι καὶ
τοῖς ἄλλοις ἐπιτ]ηδείοις ἔλ[εγεν,
Υπερίδης. In Athenogenem
Column 16, line 6
δευεν ἄξι]ο̣ν, ἄλ[λ' οὕτ̣]ως ὠμῶς τοῖς ὑ̣π̣ο[δε-
ξαμένοις α̣]ὐτὸν [ἐχρ]ήσατο, ὥστε [μ]ε̣τ̣α
.........τ̣ο̣ ἐν τῆι ἐκκλησία[ι......
............κ̣α̣τὰ τοῦτ̣[ο........ι
(deest versus unus)
ραν δεδ̣[ι̣ὼ̣ς .....]ιν κ̣α̣τέ̣φ̣[υ̣γ]εν. καὶ ταῦ-
τα ὅτι ἀ̣λη̣θῆ λέ[γω, ἀνα]γ̣νώσεται ὑμῖν πρῶτον
μὲν τὸν νό[μ̣]ον, [ὃ̣ς] οὐκ ἐᾶι τοὺς μετοίκους
⸏ἐξοι[κεῖ]ν ἐ[ν τῶι π]ο̣λέμωι, ἔπειτα τὴν Τροι-
ζη[νίων] μαρ[τυ]ρίαν, πρὸς δὲ τούτοις τὸ
τῶν [Τ̣ρο̣ιζηνίω̣]ν ψήφισμα, ὃ ἐψηφίσαν-
τ̣[ο τῆι πόλει τῆ̣ι̣ ὑμ̣]ετέραι, δι' ὃ ὑμεῖς αὐτοὺς
ὑπέδεξασθε] καὶ [π̣]ολίτας ἐποιήσασθε. ἀνά-
γνωθι].
[ΝΟΜΟΣ] ΜΑΡΤΥΡΙΑ. [ΨΗΦΙΣΜΑ].
Λα[βὲ δή μοι καὶ τὴ̣]ν τοῦ κηδ[ε̣στ̣]οῦ αὐτοῦ
μ[α̣ρτυρίαν.....]μεν οὐσι̣α....ιλατ̣...
πα[..........κα]ταλειφ[θέν̣τ̣.....]ν̣...
154
ἀδ[........... ἑ̣]ξῆς πα...ω̣....ε̣α̣...
π̣ρ̣...........ν̣ Ἀντιγ[ό̣ν̣..........
ε.............. μαρτ[υρ..............
Υπερίδης. In Athenogenem
Column 16, line 10
(deest versus unus)
ραν δεδ̣[ι̣ὼ̣ς .....]ιν κ̣α̣τέ̣φ̣[υ̣γ]εν. καὶ ταῦ-
τα ὅτι ἀ̣λη̣θῆ λέ[γω, ἀνα]γ̣νώσεται ὑμῖν πρῶτον
μὲν τὸν νό[μ̣]ον, [ὃ̣ς] οὐκ ἐᾶι τοὺς μετοίκους
⸏ἐξοι[κεῖ]ν ἐ[ν τῶι π]ο̣λέμωι, ἔπειτα τὴν Τροι-
ζη[νίων] μαρ[τυ]ρίαν, πρὸς δὲ τούτοις τὸ
τῶν [Τ̣ρο̣ιζηνίω̣]ν ψήφισμα, ὃ ἐψηφίσαν-
τ̣[ο τῆι πόλει τῆ̣ι̣ ὑμ̣]ετέραι, δι' ὃ ὑμεῖς αὐτοὺς
ὑπέδεξασθε] καὶ [π̣]ολίτας ἐποιήσασθε. ἀνά-
γνωθι].
[ΝΟΜΟΣ] ΜΑΡΤΥΡΙΑ. [ΨΗΦΙΣΜΑ].
Λα[βὲ δή μοι καὶ τὴ̣]ν τοῦ κηδ[ε̣στ̣]οῦ αὐτοῦ
μ[α̣ρτυρίαν.....]μεν οὐσι̣α....ιλατ̣...
πα[..........κα]ταλειφ[θέν̣τ̣.....]ν̣...
ἀδ[........... ἑ̣]ξῆς πα...ω̣....ε̣α̣...
π̣ρ̣...........ν̣ Ἀντιγ[ό̣ν̣..........
ε.............. μαρτ[υρ..............
(desunt vss. X) .......[πρα-
χθέντα, καὶ ὃν [τρ]όπον ἐ[πιβεβούλευκέν
μοι Ἀθηνογένης, καὶ ὡς ὑμῖ[ν̣ π̣ρ̣οσενήνεκ-
ται. τὸν δὴ καὶ ἰδία[ι] πονηρὸν [καὶ τῆς πόλε
Υπερίδης. Frag. (0030: 007)
“Hyperidis orationes sex”, EJensen, C.
Leipzig: Teubner, 1917, Repr. 1963.
Fragment 27-28, line 12
ἐλευθέρους εἶναι; ἔγραψα, ἵνα μὴ οἱ ἐλεύθεροι δουλεύωσιν
cf. Anonym.8 π. ἀποκρ. Sp. Rh. Gr. I. p. 168; p. 5 H.
Gregor. Corinth. aHermog. VII p. 1204 W. – – 8ἔγρα-
155
ψας τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους εἶναι; ἔγραψα, ἵνα πάντες
ὁμονοήσαντες ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀγωνίσαιντο. cf. Anon.
aHermog. IV. p. 707; adAnon. VII p. 782 et Aps.
IX p. 481; p. 234 H. [Dem.] Aristog. II, 11. 8ἔγραψας
τοὺς φυγάδας κατάγειν; (ἔγραψα, ἵνα μηδεὶς φεύγοι)
Anon. aHermog. IV, 708, 17. – – 8ἐπεσκότει μοι τὰ
Μακεδόνων ὅπλα. Vitae X orat. p. 849 – (28) 8οὐκ ἐγὼ
τὸ ψήφισμα ἔγραψα, ἡ δ' ἐν Χαιρωνείᾳ μάχη (ibid.). –
τοῦτο τὸ ψήφισμα οὐχ ὁ ῥήτωρ ἔγραψεν, ἀλλ' ἡ ἐν Χαι-
ρωνείᾳ μάχη Anonym. π. ὕψ. XV, 10. Demades apud
Demetr. π. ἑρμ. 284.
Ὑπερ. ἐν τῷ πρὸς Ἀρ.· 8ὅπως πρῶτον μὲν μυριάδας
πλείους ἢ ιεʹ τοὺς δούλους τοὺςἐκ τῶν ἔργων τῶν
ἀργυρείων καὶ τοὺς κατὰ τὴν ἄλλην χώραν, ἔπειτα τοὺς
ὀφείλοντας τῷ δημοσίῳ καὶ τοὺς ἀτίμους καὶ τοὺς ἀπεψη-
φισμένους καὶ τοὺς μετοίκους. – Sui1, 1 p. 562, 19.
καὶ οὐδὲ ἐκ τῆς παροιμίας δύνασαι μανθάνειν τὸ
μὴ κινεῖν κακὸν εὖ κείμενον. – Schol. Plat. p. 254 H.
Υπερίδης. Frag.27-28, line 13
cf. Anonym.8 π. ἀποκρ. Sp. Rh. Gr. I. p. 168; p. 5 H.
Gregor. Corinth. aHermog. VII p. 1204 W. – – 8ἔγρα-
ψας τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους εἶναι; ἔγραψα, ἵνα πάντες
ὁμονοήσαντες ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀγωνίσαιντο. cf. Anon.
aHermog. IV. p. 707; adAnon. VII p. 782 et Aps.
IX p. 481; p. 234 H. [Dem.] Aristog. II, 11. 8ἔγραψας
τοὺς φυγάδας κατάγειν; (ἔγραψα, ἵνα μηδεὶς φεύγοι)
Anon. aHermog. IV, 708, 17. – – 8ἐπεσκότει μοι τὰ
Μακεδόνων ὅπλα. Vitae X orat. p. 849 – (28) 8οὐκ ἐγὼ
τὸ ψήφισμα ἔγραψα, ἡ δ' ἐν Χαιρωνείᾳ μάχη (ibid.). –
τοῦτο τὸ ψήφισμα οὐχ ὁ ῥήτωρ ἔγραψεν, ἀλλ' ἡ ἐν Χαι-
ρωνείᾳ μάχη Anonym. π. ὕψ. XV, 10. Demades apud
Demetr. π. ἑρμ. 284.
Ὑπερ. ἐν τῷ πρὸς Ἀρ.· 8ὅπως πρῶτον μὲν μυριάδας
πλείους ἢ ιεʹ τοὺς δούλους τοὺςἐκ τῶν ἔργων τῶν
ἀργυρείων καὶ τοὺς κατὰ τὴν ἄλλην χώραν, ἔπειτα τοὺς
ὀφείλοντας τῷ δημοσίῳ καὶ τοὺς ἀτίμους καὶ τοὺς ἀπεψη-
φισμένους καὶ τοὺς μετοίκους. – Sui1, 1 p. 562, 19.
καὶ οὐδὲ ἐκ τῆς παροιμίας δύνασαι μανθάνειν τὸ
μὴ κινεῖν κακὸν εὖ κείμενον. – Schol. Plat. p. 254 H.
Υπερίδης. Frag.76, line 1
σύνταξιν ἐν τῷ παρόντι οὐδενὶ διδόντες, ἡμεῖς δέ
ποτε ἠξιώσαμεν λαβεῖν. – Harp. s. v. σύνταξις.
ἄνετον ἀντὶ τοῦ ἱερὸν καὶ ἀνειμένον θεῷ τινι Ὑπ.
Δηλ. Harp.
ἀποικία. ἰδίως τὰ γράμματα καθ' ἃ ἀποικοῦσί
156
τινες οὕτως ὠνόμασαν· Ὑπ. Δηλ. Harp.
Ἀρτεμίσιον ἰδίως τὸ τῆς Ἀρτέμιδος ἄγαλμα· Ὑπ.
Δηλ. Harp.
προηροσία· Ὑπ. Δηλ. ὄνομα θυσίας. Harp.
ΚΑΤΑ ΔΗΜΑΔΟΥ ΠΑΡΑΝΟΜΩΝ.
ἔτι δὲ ἀναμνήσομεν διὰ ψηφίσματος εἰσφορᾶς, ὡς
ὁ Ὑπ. ψηφίσματος κατηγορῶν ὑπὸ Δημάδου γραφέντος,
πρόξενον Εὐθυκράτην εἶναι γράψαντος, αὐτὸς εἰσφέρει
ψήφισμα, δι' οὗ ποιεῖται τὴν ἀνακεφαλαίωσιν τῶν εἰρη-
μένων· 8Ἃ μὲν γὰρ οὗτος φησίν 8εἰσκεκόμικεν, οὐκ ἔχει
τὰς ἀληθεῖς αἰτίας τῆς προξενίας· ἐγὼ δέ, εἰ δεῖ πρόξε-
νον ὑμῖν αὐτὸν γενέσθαι, δι' ἃ τούτου τεύξεται γράψας
εἰσφέρω. ἔπειτα τὸ ψήφισμα εἰσφέρει· 8δεδόχθαι γάρ φη-
σιν 8αὐτὸν εἶναι πρόξενον, ὅτι τὰ Φιλίππῳ συμφέροντα καὶ
λέγει καὶ ποιεῖ, ὅτι γενόμενος ἵππαρχος τοὺς Ὀλυνθίων
ἱππέας προὔδωκε Φιλίππῳ, ὅτι τοῦτο πράξας αἴτιος τοῦ
Υπερίδης. Frag.76, line 2
ΚΑΤΑ ΔΗΜΑΔΟΥ ΠΑΡΑΝΟΜΩΝ.
ἔτι δὲ ἀναμνήσομεν διὰ ψηφίσματος εἰσφορᾶς, ὡς
ὁ Ὑπ. ψηφίσματος κατηγορῶν ὑπὸ Δημάδου γραφέντος,
πρόξενον Εὐθυκράτην εἶναι γράψαντος, αὐτὸς εἰσφέρει
ψήφισμα, δι' οὗ ποιεῖται τὴν ἀνακεφαλαίωσιν τῶν εἰρη-
μένων· 8Ἃ μὲν γὰρ οὗτος φησίν 8εἰσκεκόμικεν, οὐκ ἔχει
τὰς ἀληθεῖς αἰτίας τῆς προξενίας· ἐγὼ δέ, εἰ δεῖ πρόξε-
νον ὑμῖν αὐτὸν γενέσθαι, δι' ἃ τούτου τεύξεται γράψας
εἰσφέρω. ἔπειτα τὸ ψήφισμα εἰσφέρει· 8δεδόχθαι γάρ φη-
σιν 8αὐτὸν εἶναι πρόξενον, ὅτι τὰ Φιλίππῳ συμφέροντα καὶ
λέγει καὶ ποιεῖ, ὅτι γενόμενος ἵππαρχος τοὺς Ὀλυνθίων
ἱππέας προὔδωκε Φιλίππῳ, ὅτι τοῦτο πράξας αἴτιος τοῦ
Χαλκιδέων ὑπῆρξεν ὀλέθρου, ὅτι ἁλούσης Ὀλύνθου τιμη
Υπερίδης. Frag.
Fragment 76, line 27
δῶς ἀναμιμνῄσκει τῶν παρ' ὅλην τὴν κατηγορίαν εἰρη-
μένων κατ' αὐτοῦ. Apsines IX p. 547 W. (p. 303 sq.
Hammer). – ἐπεὶ δὲ ἀνακεφαλαιώσεως ἐμνήσθημεν,
φέρε ἐροῦμεν καὶ περὶ ταύτης, κατὰ πόσους τρόπους γί-
νεται· πολλαὶ μὲν οὖν καὶ διάφοροι αἱ τῶν ἀνακεφαλαιώ-
157
σεων μέθοδοι, ἃς ῥᾴδιον καταμαθεῖν τοῖς ἐντυγχάνουσι
ῥητόρων λόγοις· ὅμως, ὧν γε οἱ τεχνικοὶ ἐπεμνήσθησαν,
πέντε εἰσί. καὶ ἔστι πρῶτον τὸ κατὰ πλάσμα γινόμενον
σχῆμα, ᾥτινι καὶ Ὑπερίδης ἐχρήσατο ἐν τῷ κατὰ Δη-
μάδου λόγῳ· βουλόμενος γὰρ τὰ λεχθέντα ἀνακεφαλαιώ-
σασθαι ἐπλάσατο ψήφισμα λέγων· 8εἰ τἀληθῆ Δημάδης
ἐβούλετο περὶ Εὐθυκράτους εἰπεῖν, τοιοῦτον αὐτὸν ἔδει
ψήφισμα γράψαι ... δι' ἣν Εὐθυκράτην πρόξενον ἐποίησεν.
ἐγὼ δὴτὰ πεπραγμένα αὐτῷ, ἐπιγράψας τὸ τούτου
ὄνομα, ἀναγνώσομαι. καὶ πλάττεται τοιοῦτον ψήφισμα.
8Δημάδης Δημέου Παιανιεὺς εἶπεν· ἐπειδὴ Εὐθυκράτης
προὔδωκε τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα Ὄλυνθον καὶ αἴτιος ἐγέ-
νετο τὰς πόλεις τῶν Χαλκιδέων οὔσας τετταράκοντα ἀνα-
στάτους γενέσθαι καὶ τὰ ἑξῆς. διὰ γοῦν τοῦ πεπλασμένου
ψηφίσματος ἁπάντων ἡμᾶς τῶν προειρημένων ὡς ἐν κε-
φαλαίῳ ὑπέμνησεν. Ioannes ad Hermog. περὶ μεθόδου
Ξενοφων. Hellenica (0032: 001)“Xenophontis opera omnia, vol. 1”, EMarchant,
E.C.Oxford: Clarendon Press, 1900, Repr. 1968.Book 1, chap. 7, section 20, line 2
βουλευόμενοι κινδυνεύουσιν ἀπολέσθαι; οὔκ, ἂν ὑμεῖς γέ μοι
πείθησθε τὰ δίκαια καὶ ὅσια ποιοῦντες, καὶ ὅθεν μάλιστ'
ἀληθῆ πεύσεσθε καὶ οὐ μετανοήσαντες ὕστερον εὑρήσετε
σφᾶς αὐτοὺς ἡμαρτηκότας τὰ μέγιστα εἰς θεούς τε καὶ ὑμᾶς
αὐτούς. συμβουλεύω δ' ὑμῖν, ἐν οἷς οὔθ' ὑπ' ἐμοῦ οὔθ' ὑπ'
ἄλλου οὐδενὸς ἔστιν ἐξαπατηθῆναι ὑμᾶς, καὶ τοὺς ἀδικοῦντας
εἰδότες κολάσεσθε ᾗ ἂν βούλησθε δίκῃ, καὶ ἅμα πάντας καὶ
καθ' ἕνα ἕκαστον, εἰ μὴ πλέον, ἀλλὰ μίαν ἡμέραν δόντες
αὐτοῖς ὑπὲρ αὑτῶν ἀπολογήσασθαι, μὴ ἄλλοις μᾶλλον
πιστεύοντες ἢ ὑμῖν αὐτοῖς. ἴστε δέ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
πάντες ὅτι τὸ Καννωνοῦ ψήφισμά ἐστιν ἰσχυρότατον, ὃ
κελεύει, ἐάν τις τὸν τῶν Ἀθηναίων δῆμον ἀδικῇ, δεδεμένον
ἀποδικεῖν ἐν τῷ δήμῳ, καὶ ἐὰν καταγνωσθῇ ἀδικεῖν, ἀπο-
θανεῖν εἰς τὸ βάραθρον ἐμβληθέντα, τὰ δὲ χρήματα αὐτοῦ
δημευθῆναι καὶ τῆς θεοῦ τὸ ἐπιδέκατον εἶναι. κατὰ τοῦτο τὸ
ψήφισμα κελεύω κρίνεσθαι τοὺς στρατηγοὺς καὶ νὴ Δία, ἂν
ὑμῖν γε δοκῇ, πρῶτον Περικλέα τὸν ἐμοὶ προσήκοντα· αἰσχρὸν
γάρμοί ἐστιν ἐκεῖνον περὶ πλείονος ποιεῖσθαι ἢ τὴν ὅλην
πόλιν. τοῦτο δ' εἰ βούλεσθε, κατὰ τόνδε τὸν νόμον κρίνατε,
ὅς ἐστιν ἐπὶ τοῖς ἱεροσύλοις καὶ προδόταις, ἐάν τις ἢ τὴν
πόλιν προδιδῷ ἢ τὰ ἱερὰ κλέπτῃ, κριθέντα ἐν δικαστηρίῳ,
Ξενοφων. Hellenica Book 1, chap. 7, section 21, line 2
ἄλλου οὐδενὸς ἔστιν ἐξαπατηθῆναι ὑμᾶς, καὶ τοὺς ἀδικοῦντας
εἰδότες κολάσεσθε ᾗ ἂν βούλησθε δίκῃ, καὶ ἅμα πάντας καὶ
καθ' ἕνα ἕκαστον, εἰ μὴ πλέον, ἀλλὰ μίαν ἡμέραν δόντες
158
αὐτοῖς ὑπὲρ αὑτῶν ἀπολογήσασθαι, μὴ ἄλλοις μᾶλλον
πιστεύοντες ἢ ὑμῖν αὐτοῖς. ἴστε δέ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
πάντες ὅτι τὸ Καννωνοῦ ψήφισμά ἐστιν ἰσχυρότατον, ὃ
κελεύει, ἐάν τις τὸν τῶν Ἀθηναίων δῆμον ἀδικῇ, δεδεμένον
ἀποδικεῖν ἐν τῷ δήμῳ, καὶ ἐὰν καταγνωσθῇ ἀδικεῖν, ἀπο-
θανεῖν εἰς τὸ βάραθρον ἐμβληθέντα, τὰ δὲ χρήματα αὐτοῦ
δημευθῆναι καὶ τῆς θεοῦ τὸ ἐπιδέκατον εἶναι. κατὰ τοῦτο τὸ
ψήφισμα κελεύω κρίνεσθαι τοὺς στρατηγοὺς καὶ νὴ Δία, ἂν
ὑμῖν γε δοκῇ, πρῶτον Περικλέα τὸν ἐμοὶ προσήκοντα· αἰσχρὸν
γάρμοί ἐστιν ἐκεῖνον περὶ πλείονος ποιεῖσθαι ἢ τὴν ὅλην
πόλιν. τοῦτο δ' εἰ βούλεσθε, κατὰ τόνδε τὸν νόμον κρίνατε,
ὅς ἐστιν ἐπὶ τοῖς ἱεροσύλοις καὶ προδόταις, ἐάν τις ἢ τὴν
πόλιν προδιδῷ ἢ τὰ ἱερὰ κλέπτῃ, κριθέντα ἐν δικαστηρίῳ,
ἂν καταγνωσθῇ, μὴ ταφῆναι ἐν τῇ Ἀττικῇ, τὰ δὲ χρήματα
αὐτοῦ δημόσια εἶναι. τούτων ὁποτέρῳ βούλεσθε, ὦ ἄνδρες
Ἀθηναῖοι, τῷ νόμῳ κρινέσθων οἱ ἄνδρες κατὰ ἕνα ἕκαστον
διῃρημένων τῆς ἡμέρας τριῶν μερῶν, ἑνὸς μὲν ἐν ᾧ συλλέ-
γεσθαι ὑμᾶς δεῖ καὶ διαψηφίζεσθαι [ἐάν τε ἀδικεῖν δοκῶσιν
Ξενοφων. Hellenica Book 1, chap. 7, section 34, line 2
τότε δεόμενον ἀναιρέσεως, ᾗπερ τοὺς οὐ πράξαντας τὰ
προσταχθέντα. μὴ τοίνυν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ἀντὶ μὲν
τῆς νίκης καὶ τῆς εὐτυχίας ὅμοια ποιήσητε τοῖς ἡττη-
μένοις τε καὶ ἀτυχοῦσιν, ἀντὶ δὲ τῶν ἐκ θεοῦ ἀναγκαίων
ἀγνωμονεῖν δόξητε, προδοσίαν καταγνόντες ἀντὶ τῆς ἀδυ-
ναμίας [οὐχ ἱκανοὺς γενομένους διὰ τὸν χειμῶνα πρᾶξαι
τὰ προσταχθέντα]· ἀλλὰ πολὺ δικαιότερον στεφάνοις γε-
ραίρειν τοὺς νικῶντας ἢ θανάτῳ ζημιοῦν πονηροῖς ἀνθρώποις
πειθομένους.
Ταῦτ' εἰπὼν Εὐρυπτόλεμος ἔγραψε γνώμην κατὰ τὸ
Καννωνοῦ ψήφισμα κρίνεσθαι τοὺς ἄνδρας δίχα ἕκαστον·
ἡ δὲ τῆς βουλῆς ἦν μιᾷ ψήφῳ ἅπαντας κρίνειν. τούτων
δὲ διαχειροτονουμένων τὸ μὲν πρῶτον ἔκριναν τὴν Εὐρυπτο-
λέμου· ὑπομοσαμένου δὲ Μενεκλέους καὶ πάλιν διαχειροτονίας
γενομένης ἔκριναν τὴν τῆς βουλῆς. καὶ μετὰ ταῦτα κατ-
εψηφίσαντο τῶν ναυμαχησάντων στρατηγῶν ὀκτὼ ὄντων·
ἀπέθανον δὲ οἱ παρόντες ἕξ. καὶ οὐ πολλῷ χρόνῳ ὕστερον
μετέμελε τοῖς Ἀθηναίοις, καὶ ἐψηφίσαντο, οἵτινες τὸν δῆμον
ἐξηπάτησαν, προβολὰς αὐτῶν εἶναι, καὶ ἐγγυητὰς κατα-
στῆσαι, ἕως ἂν κριθῶσιν, εἶναι δὲ καὶ Καλλίξενον τούτων.
Ξενοφων. Hellenica Book 2, chap. 1, section 32, line 4
τοὺς συμμάχους ἐκέλευσε βουλεύεσθαι περὶ τῶν αἰχμαλώ-
των. ἐνταῦθα δὴ κατηγορίαι ἐγίγνοντο πολλαὶ τῶν Ἀθη-
ναίων, ἅ τε ἤδη παρενενομήκεσαν καὶ ἃ ἐψηφισμένοι ἦσαν
ποιεῖν, εἰ κρατήσειαν τῇ ναυμαχίᾳ, τὴν δεξιὰν χεῖρα ἀπο-
159
κόπτειν τῶν ζωγρηθέντων πάντων, καὶ ὅτι λαβόντες δύο
τριήρεις, Κορινθίαν καὶ Ἀνδρίαν, τοὺς ἄνδρας ἐξ αὐτῶν
πάντας κατακρημνίσειαν· Φιλοκλῆς δ' ἦν στρατηγὸς τῶν
Ἀθηναίων, ὃς τούτους διέφθειρεν. ἐλέγετο δὲ καὶ ἄλλα
πολλά, καὶ ἔδοξεν ἀποκτεῖναι τῶν αἰχμαλώτων ὅσοι ἦσαν
Ἀθηναῖοι πλὴν Ἀδειμάντου, ὅτι μόνος ἐπελάβετο ἐν τῇ
ἐκκλησίᾳ τοῦ περὶ τῆς ἀποτομῆς τῶν χειρῶν ψηφίσματος·
ᾐτιάθη μέντοι ὑπό τινων προδοῦναι τὰς ναῦς. Λύσανδρος
δὲ Φιλοκλέα πρῶτον ἐρωτήσας, ὃς τοὺς Ἀνδρίους καὶ
Κορινθίους κατεκρήμνισε, τί εἴη ἄξιος παθεῖν ἀρξάμενος
εἰς Ἕλληνας παρανομεῖν, ἀπέσφαξεν.
Ἐπεὶ δὲ τὰ ἐν τῇ Λαμψάκῳ κατεστήσατο, ἔπλει ἐπὶ τὸ
Βυζάντιον καὶ Καλχηδόνα. οἱ δ' αὐτὸν ὑπεδέχοντο, τοὺς
τῶν Ἀθηναίων φρουροὺς ὑποσπόνδους ἀφέντες. οἱ δὲ
προδόντες Ἀλκιβιάδῃ τὸ Βυζάντιον τότε μὲν ἔφυγον εἰς
τὸν Πόντον, ὕστερον δ' εἰς Ἀθήνας καὶ ἐγένοντο Ἀθηναῖοι.
Λύσανδρος δὲ τούς τε φρουροὺς τῶν Ἀθηναίων καὶ εἴ τινά
Ξενοφων. Hellenica Book 2, chap. 2, section 15, line 6
αὐτῶν ἃ ἔλεγον, ὄντα οἷάπερ καὶ πρὸς Ἆγιν, αὐτόθεν αὐ-
τοὺς ἐκέλευον ἀπιέναι, καὶ εἴ τι δέονται εἰρήνης, κάλλιον
ἥκειν βουλευσαμένους. οἱ δὲ πρέσβεις ἐπεὶ ἧκον οἴκαδε
καὶ ἀπήγγειλαν ταῦτα εἰς τὴν πόλιν, ἀθυμία ἐνέπεσε πᾶσιν·
ᾤοντο γὰρ ἀνδραποδισθήσεσθαι, καὶ ἕως ἂν πέμπωσιν ἑτέ-
ρους πρέσβεις, πολλοὺς τῷ λιμῷ ἀπολεῖσθαι. περὶ δὲ τῶν
τειχῶν τῆς καθαιρέσεως οὐδεὶς ἐβούλετο συμβουλεύειν· Ἀρ-
χέστρατος γὰρ εἰπὼν ἐν τῇ βουλῇ Λακεδαιμονίοις κράτιστον
εἶναι ἐφ' οἷς προυκαλοῦντο εἰρήνην ποιεῖσθαι, ἐδέθη· πρου-
καλοῦντο δὲ τῶν μακρῶν τειχῶν ἐπὶ δέκα σταδίους καθελεῖν
ἑκατέρου· ἐγένετο δὲ ψήφισμα μὴ ἐξεῖναι περὶ τούτων συμ-
βουλεύειν. τοιούτων δὲ ὄντων Θηραμένης εἶπεν ἐν ἐκκλησίᾳ
ὅτι εἰ βούλονται αὐτὸν πέμψαι παρὰ Λύσανδρον, εἰδὼς ἥξει
Λακεδαιμονίους πότερον ἐξανδραποδίσασθαι τὴν πόλιν βουλό-
μενοι ἀντέχουσι περὶ τῶν τειχῶν ἢ πίστεως ἕνεκα. πεμφθεὶς
δὲ διέτριβε παρὰ Λυσάνδρῳ τρεῖς μῆνας καὶ πλείω, ἐπιτηρῶν
ὁπότε Ἀθηναῖοι ἔμελλον διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τὸν σῖτον
ἅπαντα ὅ τι τις λέγοι ὁμολογήσειν. ἐπεὶ δὲ ἧκε τετάρτῳ
μηνί, ἀπήγγειλεν ἐν ἐκκλησίᾳ ὅτι αὐτὸν Λύσανδρος τέως
μὲν κατέχοι, εἶτα κελεύοι εἰς Λακεδαίμονα ἰέναι· οὐ γὰρ
εἶναι κύριος ὧν ἐρωτῷτο ὑπ' αὐτοῦ, ἀλλὰ τοὺς ἐφόρους.
Ξενοφων. Hellenica Book 3, chap. 5, section 16, line 3
μεν. καὶ τοῦτο μέντοι χρὴ εὖ εἰδέναι, ὅτι ἡ Λακεδαιμονίων
πλεονεξία πολὺ εὐκαταλυτωτέρα ἐστὶ τῆς ὑμετέρας γενομένης
ἀρχῆς. ὑμεῖς μὲν γὰρ ἔχοντες ναυτικὸν οὐκ ἐχόντων ἤρχετε,
οὗτοι δὲ ὀλίγοι ὄντες πολλαπλασίων ὄντων καὶ οὐδὲν χεῖρον
160
ὡπλισμένων πλεονεκτοῦσι. ταῦτ' οὖν λέγομεν ἡμεῖς· εὖ
γε μέντοι ἐπίστασθε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, ὅτι νομίζομεν ἐπὶ
πολὺ μείζω ἀγαθὰ παρακαλεῖν ὑμᾶς τῇ ὑμετέρᾳ πόλει ἢ τῇ
ἡμετέρᾳ.
Ὁ μὲν ταῦτ' εἰπὼν ἐπαύσατο. τῶν δ' Ἀθηναίων πάμ-
πολλοι μὲν συνηγόρευον, πάντες δ' ἐψηφίσαντο βοηθεῖν
αὐτοῖς. Θρασύβουλος δὲ ἀποκρινάμενος τὸ ψήφισμα καὶ
τοῦτο ἐνεδείκνυτο, ὅτι ἀτειχίστου τοῦ Πειραιῶς ὄντος ὅμως
παρακινδυνεύσοιεν χάριτα αὐτοῖς ἀποδοῦναι μείζονα ἢ ἔλα-
βον. ὑμεῖς μὲν γάρ, ἔφη, οὐ συνεστρατεύσατε ἐφ' ἡμᾶς,
ἡμεῖς δέ γε μεθ' ὑμῶν μαχούμεθα ἐκείνοις, ἂν ἴωσιν ἐφ'
ὑμᾶς. οἱ μὲν δὴ Θηβαῖοι ἀπελθόντες παρεσκευάζοντο ὡς
ἀμυνούμενοι, οἱ δ' Ἀθηναῖοι ὡς βοηθήσοντες. καὶ μὴν
οἱ Λακεδαιμόνιοι οὐκέτι ἔμελλον, ἀλλὰ Παυσανίας μὲν ὁ
βασιλεὺς ἐπορεύετο εἰς τὴν Βοιωτίαν τό τε οἴκοθεν ἔχων
στράτευμα καὶ τὸ ἐκ Πελοποννήσου, πλὴν Κορίνθιοι οὐκ
ἠκολούθουν αὐτοῖς. ὁ δὲ Λύσανδρος, ἄγων τὸ ἀπὸ Φωκέων
Ξενοφων. Hellenica Book 5, chap. 1, section 5, line 5
δαπάνημα οὔτε κίνδυνον οὔτε μηχάνημα ἀξιόλογον οὐδὲν
διηγοῦμαι· ἀλλὰ ναὶ μὰ Δία τόδε ἄξιόν μοι δοκεῖ εἶναι ἀνδρὶ
ἐννοεῖν, τί ποτε ποιῶν ὁ Τελευτίας οὕτω διέθηκε τοὺς ἀρχο-
μένους. τοῦτο γὰρ ἤδη πολλῶν καὶ χρημάτων καὶ κινδύνων
ἀξιολογώτατον ἀνδρὸς ἔργον ἐστίν.
Ὁ δ' αὖ Ἱέραξ τὰς μὲν ἄλλας ναῦς λαβὼν πάλιν ἔπλει
εἰς Ῥόδον, ἐν Αἰγίνῃ δὲ τριήρεις δώδεκα κατέλιπε καὶ
Γοργώπαν τὸν αὑτοῦ ἐπιστολέα ἁρμοστήν. καὶ ἐκ τούτου
ἐπολιορκοῦντο μᾶλλον οἱ ἐν τῷ ἐπιτειχίσματι Ἀθηναίων ἢ
οἱ ἐν τῇ πόλει· ὥστε ὑπὸ ψηφίσματος Ἀθηναῖοι πληρώ-
σαντες ναῦς πολλὰς ἀπεκομίσαντο ἐξ Αἰγίνης πέμπτῳ μηνὶ
τοὺς ἐκ τοῦ φρουρίου. τούτων δὲ γενομένων οἱ Ἀθηναῖοι
πάλιν αὖ πράγματα εἶχον ὑπό τε τῶν λῃστῶν καὶ τοῦ
Γοργώπα· καὶ ἀντιπληροῦσι ναῦς τρισκαίδεκα, καὶ αἱροῦνται
Εὔνομον ναύαρχον ἐπ' αὐτάς. ὄντος δὲ τοῦ Ἱέρακος ἐν
Ῥόδῳ οἱ Λακεδαιμόνιοι Ἀνταλκίδαν ναύαρχον ἐκπέμπουσι,
νομίζοντες καὶ Τιριβάζῳ τοῦτο ποιοῦντες μάλιστ' ἂν χαρί-
ζεσθαι. ὁ δὲ Ἀνταλκίδας ἐπεὶ ἀφίκετο εἰς Αἴγιναν, συμπαρα-
λαβὼν τὰς τοῦ Γοργώπα ναῦς ἔπλευσεν εἰς Ἔφεσον, καὶ τὸν
μὲν Γοργώπαν πάλιν ἀποπέμπει εἰς Αἴγιναν σὺν ταῖς δώδεκα
Ξενοφων. Hellenica Book 5, chap. 2, section 23, line 3
τούτου μέντοι πολλοὶ μὲν συνηγόρευον στρατιὰν ποιεῖν,
μάλιστα δὲ οἱ βουλόμενοι χαρίζεσθαι τοῖς Λακεδαιμονίοις,
καὶ ἔδοξε πέμπειν τὸ εἰς τοὺς μυρίους σύνταγμα ἑκάστην
πόλιν. λόγοι δὲ ἐγένοντο ἀργύριόν τε ἀντ' ἀνδρῶν ἐξεῖναι
161
διδόναι τῇ βουλομένῃ τῶν πόλεων, τριώβολον Αἰγιναῖον
κατὰ ἄνδρα, ἱππέας τε εἴ τις παρέχοι, ἀντὶ τεττάρων ὁπλι-
τῶν τὸν μισθὸν τῷ ἱππεῖ δίδοσθαι· εἰ δέ τις τῶν πόλεων
ἐκλίποι τὴν στρατιάν, ἐξεῖναι Λακεδαιμονίοις ἐπιζημιοῦν
στατῆρι κατὰ τὸν ἄνδρα τῆς ἡμέρας. ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἔδοξεν,
ἀναστάντες οἱ Ἀκάνθιοι πάλιν ἐδίδασκον ὡς ταῦτα καλὰ
μὲν εἴη τὰ ψηφίσματα, οὐ μέντοι δυνατὰ ταχὺ περανθῆναι.
βέλτιον οὖν ἔφασαν εἶναι, ἐν ᾧ αὕτη ἡ παρασκευὴ ἁθροί-
ζοιτο, ὡς τάχιστα ἄνδρα ἐξελθεῖν ἄρχοντα καὶ δύναμιν ἐκ
Λακεδαίμονός τε, ὅση ἂν ταχὺ ἐξέλθοι, καὶ ἐκ τῶν ἄλλων
πόλεων· τούτου γὰρ γενομένου τάς τε οὔπω προσκεχωρη-
κυίας πόλεις στῆναι ἂν καὶ τὰς βεβιασμένας ἧττον ἂν
συμμαχεῖν. δοξάντων δὲ καὶ τούτων, ἐκπέμπουσιν οἱ Λακε-
δαιμόνιοι Εὐδαμίδαν, καὶ σὺν αὐτῷ νεοδαμώδεις τε καὶ τῶν
περιοίκων καὶ τῶν Σκιριτῶν ἄνδρας ὡς δισχιλίους. ὁ μέντοι
Εὐδαμίδας ἐξιὼν Φοιβίδαν τὸν ἀδελφὸν ἐδεήθη τῶν ἐφόρων
τοὺς ὑπολειπομένους τῶν ἑαυτῷ προστεταγμένων ἁθροίσαντα
Ξενοφων. Hellenica Book 6, chap. 5, section 2, line 3
Καὶ τὰ μὲν Θετταλικά, ὅσα περὶ Ἰάσονα ἐπράχθη καὶ
μετὰ τὸν ἐκείνου θάνατον μέχρι τῆς Τισιφόνου ἀρχῆς, δεδή-
λωται· νῦν δ' ἐπάνειμι ἔνθεν ἐπὶ ταῦτα ἐξέβην. ἐπεὶ γὰρ
Ἀρχίδαμος ἐκ τῆς ἐπὶ Λεῦκτρα βοηθείας ἀπήγαγε τὸ στρά-
τευμα, ἐνθυμηθέντες οἱ Ἀθηναῖοι ὅτι οἱ Πελοποννήσιοι ἔτι
οἴονται χρῆναι ἀκολουθεῖν καὶ οὔπω διακέοιντο οἱ Λακεδαι-
μόνιοι ὥσπερ τοὺς Ἀθηναίους διέθεσαν, μεταπέμπονται τὰς
πόλεις ὅσαι βούλοιντο τῆς εἰρήνης μετέχειν ἣν βασιλεὺς
κατέπεμψεν. ἐπεὶ δὲ συνῆλθον, δόγμα ἐποιήσαντο μετὰ τῶν
κοινωνεῖν βουλομένων ὀμόσαι τόνδε τὸν ὅρκον. Ἐμμενῶ
ταῖς σπονδαῖς ἃς βασιλεὺς κατέπεμψε καὶ τοῖς ψηφίσμασι
τοῖς Ἀθηναίων καὶ τῶν συμμάχων. ἐὰν δέ τις στρατεύῃ
ἐπί τινα πόλιν τῶν ὀμοσασῶν τόνδε τὸν ὅρκον, βοηθήσω
παντὶ σθένει. οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες ἔχαιρον τῷ ὅρκῳ·
Ἠλεῖοι δὲ ἀντέλεγον ὡς οὐ δέοι αὐτονόμους ποιεῖν οὔτε
Μαργανέας οὔτε Σκιλλουντίους οὔτε Τριφυλίους· σφετέρας
γὰρ εἶναι ταύτας τὰς πόλεις. οἱ δ' Ἀθηναῖοι καὶ οἱ ἄλλοι
ψηφισάμενοι, ὥσπερ βασιλεὺς ἔγραψεν, αὐτονόμους εἶναι
ὁμοίως καὶ μικρὰς καὶ μεγάλας πόλεις, ἐξέπεμψαν τοὺς
ὁρκωτάς, καὶ ἐκέλευσαν τὰ μέγιστα τέλη ἐν ἑκάστῃ πόλει
ὁρκῶσαι. καὶ ὤμοσαν πάντες πλὴν Ἠλείων.
Ξενοφων. Cyropaedia (0032: 007)
“Xenophontis opera omnia, vol. 4”, EMarchant, E.C.
Oxford: Clarendon Press, 1910, Repr. 1970.
Book 2, chap. 2, section 21, line 3
162
διατάττοντα ἐμὲ τοὺς ἐπιστάτας οὐδὲν οἶμαι ἀδικεῖν νομί-
ζουσιν. Ἦ καὶ οἴει, ἔφη ὁ Χρυσάντας, ψηφίσασθαι ἂν τὸ
πλῆθος συνελθὸν ὥστε μὴ ἴσων ἕκαστον τυγχάνειν, ἀλλὰ
τοὺς κρατίστους καὶ τιμαῖς καὶ δώροις πλεονεκτεῖν; Ἔγωγ',
ἔφη ὁ Κῦρος, οἶμαι, ἅμα μὲν ἡμῶν συναγορευόντων, ἅμα δὲ
καὶ αἰσχρὸν ὂν ἀντιλέγειν τὸ μὴ οὐχὶ τὸν πλεῖστα καὶ
πονοῦντα καὶ ὠφελοῦντα τὸ κοινὸν τοῦτον καὶ μεγίστων
ἀξιοῦσθαι. οἶμαι δ', ἔφη, καὶ τοῖς κακίστοις συμφέρον
φανεῖσθαι τοὺς ἀγαθοὺς πλεονεκτεῖν. ὁ δὲ Κῦρος ἐβού-
λετο καὶ αὐτῶν ἕνεκα τῶν ὁμοτίμων γενέσθαι τοῦτο τὸ
ψήφισμα· βελτίους γὰρ ἂν καὶ αὐτοὺς ἡγεῖτο τούτους
εἶναι, εἰ εἰδεῖεν ὅτι ἐκ τῶν ἔργων καὶ αὐτοὶ κρινόμενοι
τῶν ἀξίων τεύξονται. καιρὸς οὖν ἐδόκει αὐτῷ εἶναι νῦν
ἐμβαλεῖν περὶ τούτου ψῆφον, ἐν ᾧ καὶ οἱ ὁμότιμοι
ὤκνουν τὴν τοῦ ὄχλου ἰσομοιρίαν. οὕτω δὴ συνεδόκει
τοῖς ἐν τῇ σκηνῇ συμβαλέσθαι περὶ τούτου λόγους καὶ
συναγορεύειν ταῦτα ἔφασαν χρῆναι ὅστισπερ ἀνὴρ οἴοιτο
εἶναι.
Ἐπιγελάσας δὲ τῶν ταξιάρχων τις εἶπεν· Ἀλλ' ἐγώ,
ἔφη, ἄνδρα οἶδα καὶ τοῦ δήμου ὃς συνερεῖ ὥστε μὴ εἰκῇ
οὕτως ἰσομοιρίαν εἶναι. ἄλλος δ' ἀντήρετο τοῦτον τίνα
Ξενοφων. De vectigalibus (0032: 011)
“Xenophontis opera omnia, vol. 5”, EMarchant, E.C.
Oxford: Clarendon Press, 1920, Repr. 1969.
Chap. 3, section 6, line 2
ἐμπόρους καὶ ναυκλήρους, καὶ ἐπὶ ξένιά γ' ἔστιν ὅτε
καλεῖσθαι, οἳ ἂν δοκῶσιν ἀξιολόγοις καὶ πλοίοις καὶ ἐμ-
πορεύμασιν ὠφελεῖν τὴν πόλιν. ταῦτα γὰρ τιμώμενοι οὐ
μόνον τοῦ κέρδους ἀλλὰ καὶ τῆς τιμῆς ἕνεκεν ὡς πρὸς φίλους
ἐπισπεύδοιεν ἄν. ὅσῳ γε μὴν πλείους εἰσοικίζοιντό τε καὶ
ἀφικνοῖντο, δῆλον ὅτι τοσούτῳ ἂν πλέον καὶ εἰσάγοιτο καὶ
ἐξάγοιτο καὶ ἐκπέμποιτο καὶ πωλοῖτο καὶ μισθοφοροῖτο
καὶ τελεσφοροίη.
Εἰς μὲν οὖν τὰς τοιαύτας αὐξήσεις τῶν προσόδων οὐδὲ προ-
δαπανῆσαι δεῖ οὐδὲν ἀλλ' ἢ ψηφίσματά τε φιλάνθρωπα καὶ
ἐπιμελείας. ὅσαι δ' ἂν ἄλλαι δοκοῦσί μοι πρόσοδοι γίγνεσθαι,
γιγνώσκω ὅτι ἀφορμῆς δεήσει εἰς αὐτάς. οὐ μέντοι δύσελπίς
εἰμι τὸ μὴ οὐχὶ προθύμως ἂν τοὺς πολίτας εἰς τὰ τοιαῦτα
εἰσφέρειν, ἐνθυμούμενος ὡς πολλὰ μὲν εἰσήνεγκεν ἡ πόλις,
ὅτε Ἀρκάσιν ἐβοήθει ἐπὶ Λυσιστράτου ἡγουμένου, πολλὰ δὲ
ἐπὶ Ἡγησίλεω. ἐπίσταμαι δὲ καὶ τριήρεις πολλάκις ἐκπεμ-
πομένας σὺν πολλῇ δαπάνῃ, καὶ ταύτας γενομένας, τούτου
μὲν ἀδήλου ὄντος εἴτε βέλτιον εἴτε κάκιον ἔσται, ἐκείνου δὲ
δήλου ὅτι οὐδέποτε ἀπολήψονται ἃ ἂν εἰσενέγκωσιν οὐδὲ
μεθέξουσιν ὧν ἂν εἰσενέγκωσι. κτῆσιν δὲ ἀπ' οὐδενὸς ἂν
163
Λυκούργος. Oratio in Leocratem (0034: 001)
“Lycurgi oratio in Leocratem”, EConomis, N.(post Scheibe & F. Blass)
Leipzig: Teubner, 1970.
Section 7, line 5
τε πατρίδος ὄνειδος καὶ πάντων ὑμῶν γεγενημένον. πολί-
του γάρ ἐστι δικαίου, μὴ διὰ τὰς ἰδίας ἔχθρας εἰς τὰς
κοινὰς κρίσεις καθιστάναι τοὺς τὴν πόλιν μηδὲν ἀδικοῦν-
τας, ἀλλὰ τοὺς εἰς τὴν πατρίδα τι παρανομοῦντας ἰδίους
ἐχθροὺς εἶναι νομίζειν, καὶ τὰ κοινὰ τῶν ἀδικημάτων κοι-
νὰς καὶ τὰς προφάσεις ἔχειν τῆς πρὸς αὐτοὺς διαφορᾶς.
Ἅπαντας μὲν οὖν χρὴ νομίζειν μεγάλους εἶναι τοὺς
δημοσίους ἀγῶνας, μάλιστα δὲ τοῦτον ὑπὲρ οὗ νῦν μέλλετε
τὴν ψῆφον φέρειν. ὅταν μὲν γὰρ τὰς τῶν παρανόμων γρα-
φὰς δικάζητε, τοῦτο μόνον ἐπανορθοῦτε καὶ ταύτην τὴν
πρᾶξιν κωλύετε, καθ' ὅσον ἂν τὸ ψήφισμα μέλλῃ βλάπτειν
τὴν πόλιν· ὁ δὲ νῦν ἐνεστηκὼς ἀγὼν οὐ μικρόν τι μέρος
συνέχει τῶν τῆς πόλεως οὐδ' ἐπ' ὀλίγον χρόνον, ἀλλ' ὑπὲρ
ὅλης τῆς πατρίδος καὶ κατὰ παντὸς τοῦ αἰῶνος ἀείμνηστον
καταλείψει τοῖς ἐπιγιγνομένοις τὴν κρίσιν. οὕτω γάρ ἐστι
δεινὸν τὸ γεγενημένον ἀδίκημα καὶ τηλικοῦτον ἔχει τὸ
μέγεθος, ὥστε μηδὲ κατηγορίαν {μήτε τιμωρίαν} ἐνδέ-
χεσθαι εὑρεῖν ἀξίαν, μηδ' ἐν τοῖς νόμοις ὡρίσθαι τιμωρίαν
{ἀξίαν} τῶν ἁμαρτημάτων. τί γὰρ χρὴ παθεῖν τὸν ἐκλιπόντα
μὲν τὴν πατρίδα, μὴ βοηθήσαντα δὲ τοῖς πατρῴοις ἱεροῖς,
ἐγκαταλιπόντα δὲ τὰς τῶν προγόνων θήκας, ἅπασαν δὲ τὴν
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 36, line 5
πατρίδος καὶ τῶν ἱερῶν καὶ τῶν νόμων, ἀξιώσει ὑμᾶς
ἐναντία ταῖς αὑτοῦ ὁμολογίαις καὶ μαρτυρίαις ψηφίσα-
σθαι; καὶ πῶς δίκαιόν ἐστι τὸν τὴν ἐξουσίαν τῆς ἀπολογίας
αὑτοῦ ἐξ ἄλλων τε πολλῶν καὶ ἐκ τοῦ μὴ δέξασθαι τὰ
δίκαια περιῃρημένον, τοῦτον ἐᾶσαι ὑμᾶς αὐτοὺς ὑπὲρ τῶν
ὁμολογουμένων ἀδικημάτων ἐξαπατῆσαι;
Περὶ μὲν οὖν τῆς προκλήσεως καὶ τοῦ ἀδικήματος,
ὅτι ὁμολογούμενόν ἐστιν, ἱκανῶς ὑμᾶς ἡγοῦμαι ὦ ἄν-
δρες μεμαθηκέναι· ἐν οἷς δὲ καιροῖς καὶ ἡλίκοις κινδύνοις
τὴν πόλιν οὖσαν Λεωκράτης προδέδωκεν, ἀναμνῆσαι ὑμᾶς
βούλομαι. καί μοι λαβὲ τὸ ψήφισμα γραμματεῦ τὸ Ὑπερεί-
δου, καὶ ἀναγίγνωσκε.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε τοῦ ψηφίσματος ὦ ἄνδρες, ὅτι τὴν βουλὴν τοὺς
πεντακοσίους καταβαίνειν εἰς Πειραιᾶ χρηματιοῦσαν περὶ
φυλακῆς τοῦ Πειραιέως ἐν τοῖς ὅπλοις ἔδοξε, καὶ πράττειν
διεσκευασμένην ὅ τι ἂν δοκῇ τῷ δήμῳ συμφέρον εἶναι.
164
καίτοι ὦ ἄνδρες εἰ οἱ ἀφειμένοι τοῦ στρατεύεσθαι ἕνεκα
τοῦ βουλεύεσθαι ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐν τῇ τῶν στρατιωτῶν
τάξει διέτριβον, ἆρ' ὑμῖν δοκοῦσι μικροὶ καὶ οἱ τυχόντες
φόβοι τότε τὴν πόλιν κατασχεῖν; ἐν οἷς Λεωκράτης οὑτοσὶ
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 36, line 6
σθαι; καὶ πῶς δίκαιόν ἐστι τὸν τὴν ἐξουσίαν τῆς ἀπολογίας
αὑτοῦ ἐξ ἄλλων τε πολλῶν καὶ ἐκ τοῦ μὴ δέξασθαι τὰ
δίκαια περιῃρημένον, τοῦτον ἐᾶσαι ὑμᾶς αὐτοὺς ὑπὲρ τῶν
ὁμολογουμένων ἀδικημάτων ἐξαπατῆσαι;
Περὶ μὲν οὖν τῆς προκλήσεως καὶ τοῦ ἀδικήματος,
ὅτι ὁμολογούμενόν ἐστιν, ἱκανῶς ὑμᾶς ἡγοῦμαι ὦ ἄν-
δρες μεμαθηκέναι· ἐν οἷς δὲ καιροῖς καὶ ἡλίκοις κινδύνοις
τὴν πόλιν οὖσαν Λεωκράτης προδέδωκεν, ἀναμνῆσαι ὑμᾶς
βούλομαι. καί μοι λαβὲ τὸ ψήφισμα γραμματεῦ τὸ Ὑπερεί-
δου, καὶ ἀναγίγνωσκε.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε τοῦ ψηφίσματος ὦ ἄνδρες, ὅτι τὴν βουλὴν τοὺς
πεντακοσίους καταβαίνειν εἰς Πειραιᾶ χρηματιοῦσαν περὶ
φυλακῆς τοῦ Πειραιέως ἐν τοῖς ὅπλοις ἔδοξε, καὶ πράττειν
διεσκευασμένην ὅ τι ἂν δοκῇ τῷ δήμῳ συμφέρον εἶναι.
καίτοι ὦ ἄνδρες εἰ οἱ ἀφειμένοι τοῦ στρατεύεσθαι ἕνεκα
τοῦ βουλεύεσθαι ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐν τῇ τῶν στρατιωτῶν
τάξει διέτριβον, ἆρ' ὑμῖν δοκοῦσι μικροὶ καὶ οἱ τυχόντες
φόβοι τότε τὴν πόλιν κατασχεῖν; ἐν οἷς Λεωκράτης οὑτοσὶ
καὶ αὐτὸς ἐκ τῆς πόλεως ἀποδρὰς ᾤχετο, καὶ τὰ χρή-
ματα τὰ ὑπάρχοντα ἐξεκόμισε, καὶ τὰἱερὰ τὰ πατρῷα
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 37, line 1
αὑτοῦ ἐξ ἄλλων τε πολλῶν καὶ ἐκ τοῦ μὴ δέξασθαι τὰ
δίκαια περιῃρημένον, τοῦτον ἐᾶσαι ὑμᾶς αὐτοὺς ὑπὲρ τῶν
ὁμολογουμένων ἀδικημάτων ἐξαπατῆσαι;
Περὶ μὲν οὖν τῆς προκλήσεως καὶ τοῦ ἀδικήματος,
ὅτι ὁμολογούμενόν ἐστιν, ἱκανῶς ὑμᾶς ἡγοῦμαι ὦ ἄν-
δρες μεμαθηκέναι· ἐν οἷς δὲ καιροῖς καὶ ἡλίκοις κινδύνοις
τὴν πόλιν οὖσαν Λεωκράτης προδέδωκεν, ἀναμνῆσαι ὑμᾶς
βούλομαι. καί μοι λαβὲ τὸ ψήφισμα γραμματεῦ τὸ Ὑπερεί-
δου, καὶ ἀναγίγνωσκε.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε τοῦ ψηφίσματος ὦ ἄνδρες, ὅτι τὴν βουλὴν τοὺς
165
πεντακοσίους καταβαίνειν εἰς Πειραιᾶ χρηματιοῦσαν περὶ
φυλακῆς τοῦ Πειραιέως ἐν τοῖς ὅπλοις ἔδοξε, καὶ πράττειν
διεσκευασμένην ὅ τι ἂν δοκῇ τῷ δήμῳ συμφέρον εἶναι.
καίτοι ὦ ἄνδρες εἰ οἱ ἀφειμένοι τοῦ στρατεύεσθαι ἕνεκα
τοῦ βουλεύεσθαι ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐν τῇ τῶν στρατιωτῶν
τάξει διέτριβον, ἆρ' ὑμῖν δοκοῦσι μικροὶ καὶ οἱ τυχόντες
φόβοι τότε τὴν πόλιν κατασχεῖν; ἐν οἷς Λεωκράτης οὑτοσὶ
καὶ αὐτὸς ἐκ τῆς πόλεως ἀποδρὰς ᾤχετο, καὶ τὰ χρή-
ματα τὰ ὑπάρχοντα ἐξεκόμισε, καὶ τὰἱερὰ τὰ πατρῷα
μετεπέμψατο, καὶ εἰς τοσοῦτον προδοσίας ἦλθεν, ὥστε
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 114, line 9
ὀστᾶ αὐτοῦ ἀνορύξαι καὶ ἐξορίσαι ἔξω τῆς Ἀττικῆς, ὅπως
ἂν μὴ κέηται ἐν τῇ χώρᾳ μηδὲ τὰ ὀστᾶ τοῦ τὴν χώραν καὶ
τὴν πόλιν προδιδόντος. ἐψηφίσαντο δὲ {τινὲς} καὶ ἐὰν ἀπο-
λογῶνταί τινες ὑπὲρ τοῦ τετελευτηκότος, ἐὰν ἁλῷ ὁ τε-
θνηκώς, ἐνόχους εἶναι καὶ τούτους τοῖς αὐτοῖς ἐπιτιμίοις·
οὕτως οὐδὲ βοηθεῖν τοῖς τοὺς ἄλλους ἐγκαταλείπουσιν
ἡγοῦντο δίκαιον εἶναι, ἀλλ' ὁμοίως ἂν προδοῦναι τὴν πόλιν
καὶ τὸν διασῴζοντα τὸν προδότην. τοιγαροῦν οὕτω μισοῦν-
τες τοὺς ἀδικοῦντας, καὶ τὰ τοιαῦτα κατ' αὐτῶν ψηφιζό-
μενοι, ἀσφαλῶς ἐκ τῶν κινδύνων ἀπηλλάττοντο. λαβὲ δ'
αὐτοῖς τὸ ψήφισμα γραμματεῦ, καὶ ἀνάγνωθι.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε ὦ ἄνδρες τούτου τοῦ ψηφίσματος. ἔπειτα
ἐκεῖνοι μὲν τὰ τοῦ προδότου ὀστᾶ ἀνορύξαντες ἐκ τῆς
Ἀττικῆς ἐξώρισαν, καὶ τοὺς ἀπολογουμένους ὑπὲρ αὐτοῦ
Ἀρίσταρχον καὶ Ἀλεξικλέα ἀπέκτειναν καὶ οὐδ' ἐν
τῇ χώρᾳ ταφῆναι ἐπέτρεψαν· ὑμεῖς δ' αὐτὸ τὸ σῶμα
τὸ προδεδωκὸς τὴν πόλιν ζῶν καὶ ὑποχείριον ἔχοντες
τῇ ψήφῳ ἀτιμώρητον ἐάσετε; καὶ τοσοῦτόν γ' ἔσεσθε
τῶν προγόνων χείρους, ὅσον ἐκεῖνοι μὲν τοὺς λόγῳ μό-
νον τῷ προδότῃ βοηθήσαντας ταῖς ἐσχάταις τιμωρίαις
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 114, line 9
ἂν μὴ κέηται ἐν τῇ χώρᾳ μηδὲ τὰ ὀστᾶ τοῦ τὴν χώραν καὶ
τὴν πόλιν προδιδόντος. ἐψηφίσαντο δὲ {τινὲς} καὶ ἐὰν ἀπο-
λογῶνταί τινες ὑπὲρ τοῦ τετελευτηκότος, ἐὰν ἁλῷ ὁ τε-
θνηκώς, ἐνόχους εἶναι καὶ τούτους τοῖς αὐτοῖς ἐπιτιμίοις·
οὕτως οὐδὲ βοηθεῖν τοῖς τοὺς ἄλλους ἐγκαταλείπουσιν
ἡγοῦντο δίκαιον εἶναι, ἀλλ' ὁμοίως ἂν προδοῦναι τὴν πόλιν
καὶ τὸν διασῴζοντα τὸν προδότην. τοιγαροῦν οὕτω μισοῦν-
166
τες τοὺς ἀδικοῦντας, καὶ τὰ τοιαῦτα κατ' αὐτῶν ψηφιζό-
μενοι, ἀσφαλῶς ἐκ τῶν κινδύνων ἀπηλλάττοντο. λαβὲ δ'
αὐτοῖς τὸ ψήφισμα γραμματεῦ, καὶ ἀνάγνωθι.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε ὦ ἄνδρες τούτου τοῦ ψηφίσματος. ἔπειτα
ἐκεῖνοι μὲν τὰ τοῦ προδότου ὀστᾶ ἀνορύξαντες ἐκ τῆς
Ἀττικῆς ἐξώρισαν, καὶ τοὺς ἀπολογουμένους ὑπὲρ αὐτοῦ
Ἀρίσταρχον καὶ Ἀλεξικλέα ἀπέκτειναν καὶ οὐδ' ἐν
τῇ χώρᾳ ταφῆναι ἐπέτρεψαν· ὑμεῖς δ' αὐτὸ τὸ σῶμα
τὸ προδεδωκὸς τὴν πόλιν ζῶν καὶ ὑποχείριον ἔχοντες
τῇ ψήφῳ ἀτιμώρητον ἐάσετε; καὶ τοσοῦτόν γ' ἔσεσθε
τῶν προγόνων χείρους, ὅσον ἐκεῖνοι μὲν τοὺς λόγῳ μό-
νον τῷ προδότῃ βοηθήσαντας ταῖς ἐσχάταις τιμωρίαις
μετῆλθον, ὑμεῖς δὲ αὐτὸν τὸν ἔργῳ καὶ οὐ λόγῳ τὸν
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 115, line 1
τὴν πόλιν προδιδόντος. ἐψηφίσαντο δὲ {τινὲς} καὶ ἐὰν ἀπο-
λογῶνταί τινες ὑπὲρ τοῦ τετελευτηκότος, ἐὰν ἁλῷ ὁ τε-
θνηκώς, ἐνόχους εἶναι καὶ τούτους τοῖς αὐτοῖς ἐπιτιμίοις·
οὕτως οὐδὲ βοηθεῖν τοῖς τοὺς ἄλλους ἐγκαταλείπουσιν
ἡγοῦντο δίκαιον εἶναι, ἀλλ' ὁμοίως ἂν προδοῦναι τὴν πόλιν
καὶ τὸν διασῴζοντα τὸν προδότην. τοιγαροῦν οὕτω μισοῦν-
τες τοὺς ἀδικοῦντας, καὶ τὰ τοιαῦτα κατ' αὐτῶν ψηφιζό-
μενοι, ἀσφαλῶς ἐκ τῶν κινδύνων ἀπηλλάττοντο. λαβὲ δ'
αὐτοῖς τὸ ψήφισμα γραμματεῦ, καὶ ἀνάγνωθι.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε ὦ ἄνδρες τούτου τοῦ ψηφίσματος. ἔπειτα
ἐκεῖνοι μὲν τὰ τοῦ προδότου ὀστᾶ ἀνορύξαντες ἐκ τῆς
Ἀττικῆς ἐξώρισαν, καὶ τοὺς ἀπολογουμένους ὑπὲρ αὐτοῦ
Ἀρίσταρχον καὶ Ἀλεξικλέα ἀπέκτειναν καὶ οὐδ' ἐν
τῇ χώρᾳ ταφῆναι ἐπέτρεψαν· ὑμεῖς δ' αὐτὸ τὸ σῶμα
τὸ προδεδωκὸς τὴν πόλιν ζῶν καὶ ὑποχείριον ἔχοντες
τῇ ψήφῳ ἀτιμώρητον ἐάσετε; καὶ τοσοῦτόν γ' ἔσεσθε
τῶν προγόνων χείρους, ὅσον ἐκεῖνοι μὲν τοὺς λόγῳ μό-
νον τῷ προδότῃ βοηθήσαντας ταῖς ἐσχάταις τιμωρίαις
μετῆλθον, ὑμεῖς δὲ αὐτὸν τὸν ἔργῳ καὶ οὐ λόγῳ τὸν
δῆμον ἐγκαταλιπόντα ὡς οὐδὲν ἀδικοῦντα ἀφήσετε; μὴ
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 116, line 8
Ἀρίσταρχον καὶ Ἀλεξικλέα ἀπέκτειναν καὶ οὐδ' ἐν
τῇ χώρᾳ ταφῆναι ἐπέτρεψαν· ὑμεῖς δ' αὐτὸ τὸ σῶμα
τὸ προδεδωκὸς τὴν πόλιν ζῶν καὶ ὑποχείριον ἔχοντες
167
τῇ ψήφῳ ἀτιμώρητον ἐάσετε; καὶ τοσοῦτόν γ' ἔσεσθε
τῶν προγόνων χείρους, ὅσον ἐκεῖνοι μὲν τοὺς λόγῳ μό-
νον τῷ προδότῃ βοηθήσαντας ταῖς ἐσχάταις τιμωρίαις
μετῆλθον, ὑμεῖς δὲ αὐτὸν τὸν ἔργῳ καὶ οὐ λόγῳ τὸν
δῆμον ἐγκαταλιπόντα ὡς οὐδὲν ἀδικοῦντα ἀφήσετε; μὴ
δῆτα ὦ ἄνδρες δικασταί· οὔτε γὰρ ἔμφυτονὑμῖν οὔτε
πάτριον, ἀναξίως ὑμῶν αὐτῶν ψηφίζεσθαι. καὶ γὰρ εἰ μὲν
ἕν τι τοιοῦτον γεγονὸς ἦν ψήφισμα, εἶχεν ἄν τις εἰπεῖν
ὡς δι' ὀργὴν μᾶλλον ἢ δι' ἀλήθειαν ἐποιήσαντο· ὅταν δὲ
παρὰ πάντων ὁμοίως εἰληφότες ὦσι τὴν αὐτὴν τιμωρίαν,
πῶς οὐκ εὔδηλον ὅτι φύσει πᾶσι τοῖς τοιούτοις ἔργοις ἐπο-
λέμουν; Ἵππαρχον γὰρ τὸν Χάρμου, οὐχ ὑπομείναντα τὴν
περὶ τῆς προδοσίας ἐν τῷ δήμῳ κρίσιν, ἀλλ' ἔρημον τὸν
ἀγῶνα ἐάσαντα, θανάτῳ τοῦτον ζημιώσαντες, ἐπειδὴ τῆς
ἀδικίας οὐκ ἔλαβον τὸ σῶμα ὅμηρον, τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ἐξ
ἀκροπόλεως καθελόντες καὶ συγχωνεύσαντες καὶ ποιήσαν-
τες στήλην, ἐψηφίσαντο εἰς ταύτην ἀναγράφειν τοὺς ἀλιτη-
ρίους καὶ τοὺς προδότας· καὶ αὐτὸς ὁ Ἵππαρχος ἐν ταύτῃ τῇ
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 118, line 2
παρὰ πάντων ὁμοίως εἰληφότες ὦσι τὴν αὐτὴν τιμωρίαν,
πῶς οὐκ εὔδηλον ὅτι φύσει πᾶσι τοῖς τοιούτοις ἔργοις ἐπο-
λέμουν; Ἵππαρχον γὰρ τὸν Χάρμου, οὐχ ὑπομείναντα τὴν
περὶ τῆς προδοσίας ἐν τῷ δήμῳ κρίσιν, ἀλλ' ἔρημον τὸν
ἀγῶνα ἐάσαντα, θανάτῳ τοῦτον ζημιώσαντες, ἐπειδὴ τῆς
ἀδικίας οὐκ ἔλαβον τὸ σῶμα ὅμηρον, τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ἐξ
ἀκροπόλεως καθελόντες καὶ συγχωνεύσαντες καὶ ποιήσαν-
τες στήλην, ἐψηφίσαντο εἰς ταύτην ἀναγράφειν τοὺς ἀλιτη-
ρίους καὶ τοὺς προδότας· καὶ αὐτὸς ὁ Ἵππαρχος ἐν ταύτῃ τῇ
στήλῃ ἀναγέγραπται, καὶ οἱ ἄλλοι δὲ προδόται. καί μοι
λαβὲ πρῶτον μὲν τὸ ψήφισμα, καθ' ὃ ἡ εἰκὼν τοῦ Ἱππάρχου
{τοῦ προδότου} ἐξ ἀκροπόλεως καθῃρέθη, ἔπειτα τῆς
στήλης τὸ ὑπόγραμμα, καὶ τοὺς ὕστερον προσαναγραφέν-
τας προδότας εἰς ταύτην τὴν στήλην, καὶ ἀναγίγνωσκε
γραμματεῦ.
ΨΗΦΙΣΜΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΡΑΜΜΑ
ΤΗΣ ΣΤΗΛΗΣ
Τί δοκοῦσιν ὑμῖν ὦ ἄνδρες; ἆρά γ' ὁμοίως ὑμῖν περὶ τῶν
ἀδικούντων γιγνώσκειν, καὶ οὐκ, ἐπειδὴ καὶ τὸ σῶμα οὐκ
ἐδύναντο ὑποχείριον τοῦ προδότου λαβεῖν, τὸ μνημεῖον
{τοῦ προδότου} ἀνελόντες ταῖς ἐνδεχομέναις τιμωρίαις
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 118, line 6
168
ἀδικίας οὐκ ἔλαβον τὸ σῶμα ὅμηρον, τὴν εἰκόνα αὐτοῦ ἐξ
ἀκροπόλεως καθελόντες καὶ συγχωνεύσαντες καὶ ποιήσαν-
τες στήλην, ἐψηφίσαντο εἰς ταύτην ἀναγράφειν τοὺς ἀλιτη-
ρίους καὶ τοὺς προδότας· καὶ αὐτὸς ὁ Ἵππαρχος ἐν ταύτῃ τῇ
στήλῃ ἀναγέγραπται, καὶ οἱ ἄλλοι δὲ προδόται. καί μοι
λαβὲ πρῶτον μὲν τὸ ψήφισμα, καθ' ὃ ἡ εἰκὼν τοῦ Ἱππάρχου
{τοῦ προδότου} ἐξ ἀκροπόλεως καθῃρέθη, ἔπειτα τῆς
στήλης τὸ ὑπόγραμμα, καὶ τοὺς ὕστερον προσαναγραφέν-
τας προδότας εἰς ταύτην τὴν στήλην, καὶ ἀναγίγνωσκε
γραμματεῦ.
ΨΗΦΙΣΜΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΣΤΗΛΗΣ
Τί δοκοῦσιν ὑμῖν ὦ ἄνδρες; ἆρά γ' ὁμοίως ὑμῖν περὶ τῶν
ἀδικούντων γιγνώσκειν, καὶ οὐκ, ἐπειδὴ καὶ τὸ σῶμα οὐκ
ἐδύναντο ὑποχείριον τοῦ προδότου λαβεῖν, τὸ μνημεῖον
{τοῦ προδότου} ἀνελόντες ταῖς ἐνδεχομέναις τιμωρίαις
ἐκόλασαν; οὐχ ὅπως τὸν χαλκοῦν ἀνδριάντα συγχωνεύ-
σειαν, ἀλλ' ἵνα τοῖς ἐπιγιγνομένοις παράδειγμα εἰς τὸν
λοιπὸν χρόνον ὡς εἶχον πρὸς τοὺς προδότας καταλίποιεν.
Λαβὲ δ' αὐτοῖς καὶ τὸ ἕτερον ψήφισμα τὸπερὶ τῶν
εἰς Δεκέλειαν μεταστάντων, ὅτε ὁ δῆμος ὑπὸ
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 120, line 1
ΨΗΦΙΣΜΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΡΑΜΜΑ
ΤΗΣ ΣΤΗΛΗΣ
Τί δοκοῦσιν ὑμῖν ὦ ἄνδρες; ἆρά γ' ὁμοίως ὑμῖν περὶ τῶν
ἀδικούντων γιγνώσκειν, καὶ οὐκ, ἐπειδὴ καὶ τὸ σῶμα οὐκ
ἐδύναντο ὑποχείριον τοῦ προδότου λαβεῖν, τὸ μνημεῖον
{τοῦ προδότου} ἀνελόντες ταῖς ἐνδεχομέναις τιμωρίαις
ἐκόλασαν; οὐχ ὅπως τὸν χαλκοῦν ἀνδριάντα συγχωνεύ-
σειαν, ἀλλ' ἵνα τοῖς ἐπιγιγνομένοις παράδειγμα εἰς τὸν
λοιπὸν χρόνον ὡς εἶχον πρὸς τοὺς προδότας καταλίποιεν.
Λαβὲ δ' αὐτοῖς καὶ τὸ ἕτερον ψήφισμα τὸπερὶ τῶν
εἰς Δεκέλειαν μεταστάντων, ὅτε ὁ δῆμος ὑπὸ Λακεδαι-
μονίων ἐπολιορκεῖτο, ὅπως εἰδῶσιν ὅτι περὶ τῶν προ-
δοτῶν οἱ πρόγονοι ὁμοίας καὶ ἀκολούθους ἀλλήλαις τὰς
τιμωρίας ἐποιοῦντο. ἀναγίγνωσκε γραμματεῦ.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε ὦ ἄνδρες καὶ τούτου τοῦ ψηφίσματος,
ὅτι τῶν ἐν τῷ πολέμῳ μεταστάντων εἰς Δεκέλειαν κατ-
169
έγνωσαν, καὶ ἐψηφίσαντο, ἐάν τις αὐτῶν ἐπανιὼν ἁλίσκη-
ται, ἀπαγαγεῖν Ἀθηναίων τὸν βουλόμενον πρὸς τοὺς
θεσμοθέτας, παραλαβόντας δὲ παραδοῦναι τῷ ἐπὶ τοῦ
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 120, line 5
ἐδύναντο ὑποχείριον τοῦ προδότου λαβεῖν, τὸ μνημεῖον
{τοῦ προδότου} ἀνελόντες ταῖς ἐνδεχομέναις τιμωρίαις
ἐκόλασαν; οὐχ ὅπως τὸν χαλκοῦν ἀνδριάντα συγχωνεύ-
σειαν, ἀλλ' ἵνα τοῖς ἐπιγιγνομένοις παράδειγμα εἰς τὸν
λοιπὸν χρόνον ὡς εἶχον πρὸς τοὺς προδότας καταλίποιεν.
Λαβὲ δ' αὐτοῖς καὶ τὸ ἕτερον ψήφισμα τὸπερὶ τῶν
εἰς Δεκέλειαν μεταστάντων, ὅτε ὁ δῆμος ὑπὸ Λακεδαι-
μονίων ἐπολιορκεῖτο, ὅπως εἰδῶσιν ὅτι περὶ τῶν προ-
δοτῶν οἱ πρόγονοι ὁμοίας καὶ ἀκολούθους ἀλλήλαις τὰς
τιμωρίας ἐποιοῦντο. ἀναγίγνωσκε γραμματεῦ.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε ὦ ἄνδρες καὶ τούτου τοῦ ψηφίσματος,
ὅτι τῶν ἐν τῷ πολέμῳ μεταστάντων εἰς Δεκέλειαν κατ-
έγνωσαν, καὶ ἐψηφίσαντο, ἐάν τις αὐτῶν ἐπανιὼν ἁλίσκη-
ται, ἀπαγαγεῖν Ἀθηναίων τὸν βουλόμενον πρὸς τοὺς
θεσμοθέτας, παραλαβόντας δὲ παραδοῦναι τῷ ἐπὶ τοῦ
ὀρύγματος. ἔπειτα ἐκεῖνοι μὲν τοὺς ἐν αὐτῇ τῇ χώρᾳ μετα-
στάντας οὕτως ἐκόλαζον, ὑμεῖς δὲ τὸν ἐκ τῆς πόλεως καὶ
τῆς χώρας ἐν τῷ πολέμῳ φυγόντα εἰς Ῥόδον καὶ προδόντα
τὸν δῆμον οὐκ ἀποκτενεῖτε; πῶς οὖν δόξετε ἀπόγονοι εἶναι
ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν;
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 121, line 1
{τοῦ προδότου} ἀνελόντες ταῖς ἐνδεχομέναις τιμωρίαις
ἐκόλασαν; οὐχ ὅπως τὸν χαλκοῦν ἀνδριάντα συγχωνεύ-
σειαν, ἀλλ' ἵνα τοῖς ἐπιγιγνομένοις παράδειγμα εἰς τὸν
λοιπὸν χρόνον ὡς εἶχον πρὸς τοὺς προδότας καταλίποιεν.
Λαβὲ δ' αὐτοῖς καὶ τὸ ἕτερον ψήφισμα τὸπερὶ τῶν
εἰς Δεκέλειαν μεταστάντων, ὅτε ὁ δῆμος ὑπὸ Λακεδαι-
μονίων ἐπολιορκεῖτο, ὅπως εἰδῶσιν ὅτι περὶ τῶν προ-
δοτῶν οἱ πρόγονοι ὁμοίας καὶ ἀκολούθους ἀλλήλαις τὰς
τιμωρίας ἐποιοῦντο. ἀναγίγνωσκε γραμματεῦ.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἀκούετε ὦ ἄνδρες καὶ τούτου τοῦ ψηφίσματος,
170
ὅτι τῶν ἐν τῷ πολέμῳ μεταστάντων εἰς Δεκέλειαν κατ-
έγνωσαν, καὶ ἐψηφίσαντο, ἐάν τις αὐτῶν ἐπανιὼν ἁλίσκη-
ται, ἀπαγαγεῖν Ἀθηναίων τὸν βουλόμενον πρὸς τοὺς
θεσμοθέτας, παραλαβόντας δὲ παραδοῦναι τῷ ἐπὶ τοῦ
ὀρύγματος. ἔπειτα ἐκεῖνοι μὲν τοὺς ἐν αὐτῇ τῇ χώρᾳ μετα-
στάντας οὕτως ἐκόλαζον, ὑμεῖς δὲ τὸν ἐκ τῆς πόλεως καὶ
τῆς χώρας ἐν τῷ πολέμῳ φυγόντα εἰς Ῥόδον καὶ προδόντα
τὸν δῆμον οὐκ ἀποκτενεῖτε; πῶς οὖν δόξετε ἀπόγονοι εἶναι
ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν;
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 122, line 2
ὅτι τῶν ἐν τῷ πολέμῳ μεταστάντων εἰς Δεκέλειαν κατ-
έγνωσαν, καὶ ἐψηφίσαντο, ἐάν τις αὐτῶν ἐπανιὼν ἁλίσκη-
ται, ἀπαγαγεῖν Ἀθηναίων τὸν βουλόμενον πρὸς τοὺς
θεσμοθέτας, παραλαβόντας δὲ παραδοῦναι τῷ ἐπὶ τοῦ
ὀρύγματος. ἔπειτα ἐκεῖνοι μὲν τοὺς ἐν αὐτῇ τῇ χώρᾳ μετα-
στάντας οὕτως ἐκόλαζον, ὑμεῖς δὲ τὸν ἐκ τῆς πόλεως καὶ
τῆς χώρας ἐν τῷ πολέμῳ φυγόντα εἰς Ῥόδον καὶ προδόντα
τὸν δῆμον οὐκ ἀποκτενεῖτε; πῶς οὖν δόξετε ἀπόγονοι εἶναι
ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν;
Ἄξιον τοίνυν ἀκοῦσαι καὶ τοῦπερὶ τοῦ ἐν Σαλαμῖνι
τελευτήσαντος γενομένου ψηφίσματος, ὃν ἡ βουλή, ὅτι
λόγῳ μόνον ἐνεχείρει προδιδόναι τὴν πόλιν, περιελομένη
τοὺς στεφάνους αὐτοχειρὶ ἀπέκτεινεν. γενναῖον δ' ὦ ἄν-
δρες τὸ ψήφισμα καὶ ἄξιον τῶν ὑμετέρων προγόνων, δικαί-
ως· εὐγενεῖς γὰρ οὐ μόνον τὰς ψυχάς, ἀλλὰ καὶ τὰς τῶν
ἀδικούντων τιμωρίας ἐκέκτηντο.
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 122, line 5
θεσμοθέτας, παραλαβόντας δὲ παραδοῦναι τῷ ἐπὶ τοῦ
ὀρύγματος. ἔπειτα ἐκεῖνοι μὲν τοὺς ἐν αὐτῇ τῇ χώρᾳ μετα-
στάντας οὕτως ἐκόλαζον, ὑμεῖς δὲ τὸν ἐκ τῆς πόλεως καὶ
τῆς χώρας ἐν τῷ πολέμῳ φυγόντα εἰς Ῥόδον καὶ προδόντα
τὸν δῆμον οὐκ ἀποκτενεῖτε; πῶς οὖν δόξετε ἀπόγονοι εἶναι
ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν;
Ἄξιον τοίνυν ἀκοῦσαι καὶ τοῦπερὶ τοῦ ἐν Σαλαμῖνι
τελευτήσαντος γενομένου ψηφίσματος, ὃν ἡ βουλή, ὅτι
λόγῳ μόνον ἐνεχείρει προδιδόναι τὴν πόλιν, περιελομένη
τοὺς στεφάνους αὐτοχειρὶ ἀπέκτεινεν. γενναῖον δ' ὦ ἄν-
δρες τὸ ψήφισμα καὶ ἄξιον τῶν ὑμετέρων προγόνων, δικαί-
ως· εὐγενεῖς γὰρ οὐ μόνον τὰς ψυχάς, ἀλλὰ καὶ τὰς τῶν
ἀδικούντων τιμωρίας ἐκέκτηντο.
ΨΗΦΙΣΜΑ
171
Τί οὖν ὦ ἄνδρες; ἆρά γ' ὑμῖν δοκεῖ βουλομένοις μιμεῖ-
σθαι τοὺς προγόνους πάτριον εἶναι Λεωκράτην μὴ οὐκ ἀπο-
κτεῖναι; ὁπότε γὰρ ἐκεῖνοι τὸν ἀνάστατον τὴν πόλιν οὖσαν
λόγῳ μόνον προδιδόντα οὕτως ἀπέκτειναν, τί ὑμᾶς προς-
ήκει τὸν ἔργῳ καὶ οὐ λόγῳ τὴν οἰκουμένην ἐκλιπόντα
ποιῆσαι; ἆρ' οὐχ ὑπερβαλέσθαι ἐκείνους τῇ τιμωρίᾳ; καὶ
ὅτ' ἐκεῖνοι τοὺς ἐπιχειρήσαντας τῆς παρὰ τοῦ δήμου σωτη
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 122, line 7
τῆς χώρας ἐν τῷ πολέμῳ φυγόντα εἰς Ῥόδον καὶ προδόντα
τὸν δῆμον οὐκ ἀποκτενεῖτε; πῶς οὖν δόξετε ἀπόγονοι εἶναι
ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν;
Ἄξιον τοίνυν ἀκοῦσαι καὶ τοῦπερὶ τοῦ ἐν Σαλαμῖνι
τελευτήσαντος γενομένου ψηφίσματος, ὃν ἡ βουλή, ὅτι
λόγῳ μόνον ἐνεχείρει προδιδόναι τὴν πόλιν, περιελομένη
τοὺς στεφάνους αὐτοχειρὶ ἀπέκτεινεν. γενναῖον δ' ὦ ἄν-
δρες τὸ ψήφισμα καὶ ἄξιον τῶν ὑμετέρων προγόνων, δικαί-
ως· εὐγενεῖς γὰρ οὐ μόνον τὰς ψυχάς, ἀλλὰ καὶ τὰς τῶν
ἀδικούντων τιμωρίας ἐκέκτηντο.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Τί οὖν ὦ ἄνδρες; ἆρά γ' ὑμῖν δοκεῖ βουλομένοις μιμεῖ-
σθαι τοὺς προγόνους πάτριον εἶναι Λεωκράτην μὴ οὐκ ἀπο-
κτεῖναι; ὁπότε γὰρ ἐκεῖνοι τὸν ἀνάστατον τὴν πόλιν οὖσαν
λόγῳ μόνον προδιδόντα οὕτως ἀπέκτειναν, τί ὑμᾶς προς-
ήκει τὸν ἔργῳ καὶ οὐ λόγῳ τὴν οἰκουμένην ἐκλιπόντα
ποιῆσαι; ἆρ' οὐχ ὑπερβαλέσθαι ἐκείνους τῇ τιμωρίᾳ; καὶ
ὅτ' ἐκεῖνοι τοὺς ἐπιχειρήσαντας τῆς παρὰ τοῦ δήμου σωτη-
ρίας τὴν πόλινἀποστερεῖν οὕτως ἐκόλασαν, τί ὑμᾶς προς-
ήκει τὸν αὐτοῦ τοῦ δήμου τὴν σωτηρίαν προδόντα ποιῆσαι;
καὶ ὅτε ὑπὲρ τῆς δόξης ἐκεῖνοι τοὺς αἰτίους οὕτως ἐτιμω
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 125, line 8
οἷα οὐδεὶς πώποτε τῶν Ἑλλήνων ἠξίωσε, καὶ μόλις εἰς
τὴν ἑαυτῶν κατεληλυθότες, ἁπάσας τὰς ὁδοὺς τῶν ἀδικη-
μάτων ἐνέφραξαν, πεπειραμένοι καὶ εἰδότες τὰς ἀρχὰς καὶ
τὰς ἐφόδους τῶν τὸν δῆμον προδιδόντων. ἐψηφίσαντο γὰρ
καὶ ὤμοσαν, ἐάν τις τυραννίδι ἐπιτιθῆται ἢ τὴν πόλιν
προδιδῷ ἢ τὸν δῆμον καταλύῃ, τὸν αἰσθανόμενον καθαρὸν
εἶναι ἀποκτείναντα, καὶ κρεῖττον ἔδοξεν αὐτοῖς τοὺς τὴν
αἰτίαν ἔχοντας τεθνάναι μᾶλλον ἢ πειραθέντας μετὰ
ἀληθείας αὐτοὺς δουλεύειν· ἀρχὴν γὰρ οὕτως ᾤοντο δεῖν
172
ζῆν τοὺς πολίτας, ὥστε μηδ' εἰς ὑποψίαν ἐλθεῖν μηδένα
τούτων τῶν ἀδικημάτων. καί μοι λαβὲ τὸ ψήφισμα.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ταῦτα ὦ ἄνδρες ἔγραψαν εἰς τὴν στήλην, καὶ ταύτην
ἔστησαν εἰς τὸ βουλευτήριον, ὑπόμνημα τοῖς καθ' ἑκά-
στην ἡμέραν συνιοῦσι καὶ βουλευομένοις ὑπὲρ τῆς πατρί-
δος, ὡς δεῖ πρὸς τοὺς τοιούτους ἔχειν. καὶ διὰ τοῦτο ἄν τις
αἴσθηται μόνον μέλλοντας αὐτοὺς τούτων τι ποιεῖν, ἀπο-
κτενεῖν συνώμοσαν, εἰκότως. τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ἀδικημά-
των ὑστέρας δεῖ τετάχθαι τὰς τιμωρίας, προδοσίας δὲ καὶ
δήμου καταλύσεως προτέρας. εἰ γὰρ προήσεσθε τοῦτον
τὸν καιρὸν, ἐν ᾧ μέλλουσιν ἐκεῖνοι κατὰ τῆς πατρίδος
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 125, line 8
τὴν ἑαυτῶν κατεληλυθότες, ἁπάσας τὰς ὁδοὺς τῶν ἀδικη-
μάτων ἐνέφραξαν, πεπειραμένοι καὶ εἰδότες τὰς ἀρχὰς καὶ
τὰς ἐφόδους τῶν τὸν δῆμον προδιδόντων. ἐψηφίσαντο γὰρ
καὶ ὤμοσαν, ἐάν τις τυραννίδι ἐπιτιθῆται ἢ τὴν πόλιν
προδιδῷ ἢ τὸν δῆμον καταλύῃ, τὸν αἰσθανόμενον καθαρὸν
εἶναι ἀποκτείναντα, καὶ κρεῖττον ἔδοξεν αὐτοῖς τοὺς τὴν
αἰτίαν ἔχοντας τεθνάναι μᾶλλον ἢ πειραθέντας μετὰ
ἀληθείας αὐτοὺς δουλεύειν· ἀρχὴν γὰρ οὕτως ᾤοντο δεῖν
ζῆν τοὺς πολίτας, ὥστε μηδ' εἰς ὑποψίαν ἐλθεῖν μηδένα
τούτων τῶν ἀδικημάτων. καί μοι λαβὲ τὸ ψήφισμα.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ταῦτα ὦ ἄνδρες ἔγραψαν εἰς τὴν στήλην, καὶ ταύτην
ἔστησαν εἰς τὸ βουλευτήριον, ὑπόμνημα τοῖς καθ' ἑκά-
στην ἡμέραν συνιοῦσι καὶ βουλευομένοις ὑπὲρ τῆς πατρί-
δος, ὡς δεῖ πρὸς τοὺς τοιούτους ἔχειν. καὶ διὰ τοῦτο ἄν τις
αἴσθηται μόνον μέλλοντας αὐτοὺς τούτων τι ποιεῖν, ἀπο-
κτενεῖν συνώμοσαν, εἰκότως. τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ἀδικημά-
των ὑστέρας δεῖ τετάχθαι τὰς τιμωρίας, προδοσίας δὲ καὶ
δήμου καταλύσεως προτέρας. εἰ γὰρ προήσεσθε τοῦτον
τὸν καιρὸν, ἐν ᾧ μέλλουσιν ἐκεῖνοι κατὰ τῆς πατρίδος
φαῦλόν τι πράττειν, οὐκ ἔστιν ὑμῖν μετὰ ταῦτα δίκην παρ'
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 127, line 7
τὸν καιρὸν, ἐν ᾧ μέλλουσιν ἐκεῖνοι κατὰ τῆς πατρίδος
φαῦλόν τι πράττειν, οὐκ ἔστιν ὑμῖν μετὰ ταῦτα δίκην παρ'
αὐτῶν ἀδικούντων λαβεῖν· κρείττους γὰρ ἤδη γίγνονται
173
τῆς παρὰ τῶν ἀδικουμένων τιμωρίας.
Ἐνθυμεῖσθε τοίνυν ὦ ἄνδρες τῆς προνοίας ταύτης καὶ
τῶν ἔργων ἀξίως, καὶ μὴ ἐπιλανθάνεσθε ἐν τῇ ψήφῳ,
οἵων ἀνδρῶν ἔκγονοί ἐστε, ἀλλὰ παρακελεύεσθε ὑμῖν αὐτοῖς,
ὅπως ὅμοια ἐκείνοις καὶ ἀκόλουθα ἐν τῇ τήμερον ἡμέρᾳ
ἐψηφισμένοι ἐκ τοῦ δικαστηρίου ἐξίητε. ὑπομνήματα δ'
ἔχετε καὶ παραδείγματα τῆς ἐκείνων τιμωρίας τὰ ἐν τοῖς
περὶ τῶν ἀδικούντων ψηφίσμασιν ὡρισμένα· διομωμό-
κατε δ' ἐν τῷ ψηφίσματι τῷ Δημοφάντου, κτενεῖν τὸν
τὴν πατρίδα προδιδόντα καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ καὶ χειρὶ καὶ
ψήφῳ. μὴ γὰρ οἴεσθε τῶν μὲν οὐσιῶν, ἃς ἂν οἱ πρόγονοι
καταλίπωσι, κληρονόμοι εἶναι, τῶν δ' ὅρκων καὶ τῆς
πίστεως, ἣν δόντες οἱ πατέρες ὑμῶν ὅμηρον τοῖς θεοῖς
τῆς κοινῆς εὐδαιμονίας τῆς πόλεως μετεῖχον, ταύτης δὲ
μὴ κληρονομεῖν.
Οὐ μόνον τοίνυν ἡ πόλις ὑμῶν οὕτως ἔσχεν πρὸς τοὺς
προδιδόντας, ἀλλὰ καὶ Λακεδαιμόνιοι. καὶ μή μοι ἀχθε
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 127, line 8
φαῦλόν τι πράττειν, οὐκ ἔστιν ὑμῖν μετὰ ταῦτα δίκην παρ'
αὐτῶν ἀδικούντων λαβεῖν· κρείττους γὰρ ἤδη γίγνονται
τῆς παρὰ τῶν ἀδικουμένων τιμωρίας.
Ἐνθυμεῖσθε τοίνυν ὦ ἄνδρες τῆς προνοίας ταύτης καὶ
τῶν ἔργων ἀξίως, καὶ μὴ ἐπιλανθάνεσθε ἐν τῇ ψήφῳ,
οἵων ἀνδρῶν ἔκγονοί ἐστε, ἀλλὰ παρακελεύεσθε ὑμῖν αὐτοῖς,
ὅπως ὅμοια ἐκείνοις καὶ ἀκόλουθα ἐν τῇ τήμερον ἡμέρᾳ
ἐψηφισμένοι ἐκ τοῦ δικαστηρίου ἐξίητε. ὑπομνήματα δ'
ἔχετε καὶ παραδείγματα τῆς ἐκείνων τιμωρίας τὰ ἐν τοῖς
περὶ τῶν ἀδικούντων ψηφίσμασιν ὡρισμένα· διομωμό-
κατε δ' ἐν τῷ ψηφίσματι τῷ Δημοφάντου, κτενεῖν τὸν
τὴν πατρίδα προδιδόντα καὶ λόγῳ καὶ ἔργῳ καὶ χειρὶ καὶ
ψήφῳ. μὴ γὰρ οἴεσθε τῶν μὲν οὐσιῶν, ἃς ἂν οἱ πρόγονοι
καταλίπωσι, κληρονόμοι εἶναι, τῶν δ' ὅρκων καὶ τῆς
πίστεως, ἣν δόντες οἱ πατέρες ὑμῶν ὅμηρον τοῖς θεοῖς
τῆς κοινῆς εὐδαιμονίας τῆς πόλεως μετεῖχον, ταύτης δὲ
μὴ κληρονομεῖν.
Οὐ μόνον τοίνυν ἡ πόλις ὑμῶν οὕτως ἔσχεν πρὸς τοὺς
προδιδόντας, ἀλλὰ καὶ Λακεδαιμόνιοι. καὶ μή μοι ἀχθε-
σθῆτε ὦ ἄνδρες, εἰ πολλάκις μέμνημαι τῶν ἀνδρῶν τούτων·
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 146, line 2
δ' ἐγκαταλιπόντα τὴν πατρίδα ὡς εὖ φρονοῦντα ἀθῷον
ἀφείη; ἐξουσίαν ἄρα δώσετε τῷ βουλομένῳ, καὶ λόγῳ
καὶ ἔργῳ τὸν δῆμον καὶ ὑμᾶς κακῶς ποιεῖν. οὐ γὰρ μόνον
νῦν οἱ φεύγοντες κατέρχονται, ὅταν ὁ ἐγκαταλιπὼν τὴν
πόλιν, καὶ φυγὴν αὐτὸς ἑαυτοῦ καταγνούς, καὶ οἰκήσας ἐν
174
Μεγάροις ἐπὶ προστάτου πλείω πέντ' ἢ ἓξ ἔτη, ἐν τῇ
χώρᾳ καὶ ἐν τῇ πόλει ἀναστρέφηται, ἀλλὰ καὶ ὁ μηλόβοτον
τὴν Ἀττικὴν ἀνεῖναι φανερᾷ τῇ ψήφῳ καταψηφισάμενος,
οὗτος ἐν ταύτῃ τῇ χώρᾳ σύνοικος ὑμῶν γεγένηται.
Βούλομαι δ' ἔτι βραχέα πρὸς ὑμᾶς εἰπὼν καταβῆναι,
καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ δήμου παρασχόμενος, ὃ περὶ εὐσεβείας
ἐποιήσατο· χρήσιμον γὰρ ὑμῖν ἐστι τοῖς μέλλουσι τὴν ψῆ-
φον φέρειν. καί μοι λέγε {τὸ} αὐτό.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἐγὼ τοίνυν {ὑμῖν} μηνύω τὸν ἀφανίζοντα ταῦτα πάντα
πρὸς ὑμᾶς τοὺς κυρίους ὄντας κολάσαι, ὑμέτερον δ' ἐστὶ καὶ
ὑπὲρ ὑμῶν καὶ ὑπὲρ τῶν θεῶν τιμωρήσασθαι Λεωκράτην.
τὰ γὰρ ἀδικήματα, ἕως μὲν ἂν ᾖ ἄκριτα, παρὰ τοῖς πράξα-
σίν ἐστιν, ἐπειδὰν δὲ κρίσις γένηται, παρὰ τοῖς μὴ δικαίως
ἐπεξελθοῦσιν. εὖ δ' ἴστε ὦ ἄνδρες, ὅτι νῦν κρύβδην ψηφιζό-
μενος ἕκαστος ὑμῶν φανερὰν ποιήσει τὴν αὑτοῦ διάνοιαν
Λυκούργος. Oratio in Leocratem Section 146, line 4
νῦν οἱ φεύγοντες κατέρχονται, ὅταν ὁ ἐγκαταλιπὼν τὴν
πόλιν, καὶ φυγὴν αὐτὸς ἑαυτοῦ καταγνούς, καὶ οἰκήσας ἐν
Μεγάροις ἐπὶ προστάτου πλείω πέντ' ἢ ἓξ ἔτη, ἐν τῇ
χώρᾳ καὶ ἐν τῇ πόλει ἀναστρέφηται, ἀλλὰ καὶ ὁ μηλόβοτον
τὴν Ἀττικὴν ἀνεῖναι φανερᾷ τῇ ψήφῳ καταψηφισάμενος,
οὗτος ἐν ταύτῃ τῇ χώρᾳ σύνοικος ὑμῶν γεγένηται.
Βούλομαι δ' ἔτι βραχέα πρὸς ὑμᾶς εἰπὼν καταβῆναι,
καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ δήμου παρασχόμενος, ὃ περὶ εὐσεβείας
ἐποιήσατο· χρήσιμον γὰρ ὑμῖν ἐστι τοῖς μέλλουσι τὴν ψῆ-
φον φέρειν. καί μοι λέγε {τὸ} αὐτό.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἐγὼ τοίνυν {ὑμῖν} μηνύω τὸν ἀφανίζοντα ταῦτα πάντα
πρὸς ὑμᾶς τοὺς κυρίους ὄντας κολάσαι, ὑμέτερον δ' ἐστὶ καὶ
ὑπὲρ ὑμῶν καὶ ὑπὲρ τῶν θεῶν τιμωρήσασθαι Λεωκράτην.
τὰ γὰρ ἀδικήματα, ἕως μὲν ἂν ᾖ ἄκριτα, παρὰ τοῖς πράξα-
σίν ἐστιν, ἐπειδὰν δὲ κρίσις γένηται, παρὰ τοῖς μὴ δικαίως
ἐπεξελθοῦσιν. εὖ δ' ἴστε ὦ ἄνδρες, ὅτι νῦν κρύβδην ψηφιζό-
μενος ἕκαστος ὑμῶν φανερὰν ποιήσει τὴν αὑτοῦ διάνοιαν
τοῖς θεοῖς. ἡγοῦμαι δ' ὦ ἄνδρες ὑπὲρ ἁπάντων τῶν μεγί-
στων καὶ δεινοτάτων ἀδικημάτων μίαν ὑμᾶς ψῆφον ἐν τῇ
τήμερον ἡμέρᾳ φέρειν, οἷς ἅπασιν ἔνοχον
Λυκούργος. Frag. (0034: 002)“Lycurgi oratio in Leocratem”, EConomis, N.(post
175
Scheibe & F. Blass)Leipzig: Teubner, 1970.Oration 5, fragment 1b, line 4
schol. Aeschin.
1, 195 ὁ νόμος: ... φησὶ γὰρ καὶ Λυκοῦργος δοκιμάζεσθαι δεῖν οὐ πάντας ἐπὶ τῷ
ἑταιρῆσαι, ἀλλὰ τοὺς πολιτευομένους ῥήτορας καὶ τὰ ψηφίσματα γράφοντας.
Harpocr. s. v. στεφανῶν τοὺς νενικηκότας· Δημοσθένης ἐν τῷ κατ' Αἰσχίνου (19,
193) ἀντὶ τοῦ τιμῶν.
καὶ Λυκοῦργος ἐν τῷ Περὶ τῆς διοικήσεώς φησιν· ἀλλὰ
μὴν καὶ Καλλισθένην ἑκατὸν μναῖς ἐστεφανώ-
σατε. καὶ παρ' ἄλλοις ἐπὶ ταύτης τῆς ἐννοίας τὸ στε-
φανοῦν, ὡς ...
Harpocr. s. v. Ἐπικράτης... ἕτερος δ' ἐστὶν Ἐπι-
κράτης οὗ μνημονεύει Λυκοῦργος ἐν τῷ Περὶ τῆςδιοι-
κήσεως, λέγων ὡς χαλκοῦς ἐστάθη διὰ τὸν νόμον τὸν
περὶ τῶν ἐφήβων, ὅν φασι κεκτῆσθαι ταλάντων ἑξακο
Λυκούργος. Frag. Oration 6, fragment 4, line 4
θυόμενον ὑπὲρ τοῦ ἐπιτελεῖς γενέσθαι τὰς πρότερον θυ-
σίας. αὐτὸς γοῦν ὁ ῥήτωρ ἐν τῷ λόγῳ φησίν· ἔτι τοί-
νυνἔφη πάντων ὕστατα ταῦτα θύεσθαι καὶ
ἐπιτελεώματα εἶναι τῶν ἄλλων θυμάτων.
Harpocr. s. v. Μίκων· Λυκοῦργος ἐν τῷ Περὶ τῆς
ἱερείας. καὶ Μίκωνα τὸν γράψαντα ἕως τοὺς
λʹ μῆνας ἐζημίωσαν.
Suda s. v. συσσημαίνεσθαι· ὃ καλοῦσι κατα-
σφραγίζεσθαι, τοῦτο οἱ ῥήτορες συσσημαίνεσθαι λέγουσι.
Λυκοῦργος ἐν τῷ Περὶ τῆςἱερείας· ὥστε προς-
τεταγμένον ὑπὸ ψηφίσματος καὶ τὴν ἱέρειαν
συσσημαίνεσθαι τὰ γραμματεῖα...
Priscian. 18, 267 (p. 346, 3 Hertz)Attici ‘περὶ τόσους’
καὶ ‘περὶ τόσοις’. – – Lycurgus ἐν τῷ Περὶ τῆς ἱερείας·
ὡς περὶεἴκοσιν ἀνθρώποις...
Harpocr. s. v. Ἀλόπη· Λυκοῦργος ἐν τῷ Περὶ τῆς
ἱερείας· Κερκύονος θυγάτηρ, ἐξ ἧς καὶ Ποσειδῶνος Ἱππο-
θῶν ὁ τῆς Ἱπποθωντίδος φυλῆς ἐπώνυμος, ὡς ...
Harpocr. s. v. διήλλαξεν· ἀντὶ τοῦ μετήλλαξεν,
ἐτελεύτησεν. Λυκοῦργος ἐν τῷ Περὶ τῆς ἱερείας.
Harpocr. s. v. ἐπίβοιον· Λυκοῦργος ἐν τῷ Περὶ
Λυκούργος. Frag. Oration 9, fragment 1, line 3
ΚΑΤΑ ΙΣΧΥΡΙΟΥ
(ΠΡΟΣ ΙΣΧΥΡΙΑΝ)
176
Harpocr. s. v. στρωτήρ· Λυκοῦργος Κατὰ Ἰσχυ-
ρίου. τὰ μικρὰ δοκίδια τὰ ἐπάνω τῶν δουροδόκων τιθέ-
μενα στρωτῆρας ἔλεγον, ὥς φησι Δίδυμος ...
ΚΑΤΑ ΚΗΦΙΣΟΔΟΤΟΥ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΔΗΜΑΔΟΥ ΤΙΜΩΝ
(ΚΑΤΑ ΔΗΜΑΔΟΥ)
[Cornuti] τέχνη ῥητ. §167 (p. 381 Hammer) λαμ-
βάνεται δὲ ἡ πρόθεσις καὶ ἐν ἀρχῇ, ὡς ὁ Λυκοῦργος·
καὶ παράνομον τὸ ψήφισμα ἐπιδείξω καὶ ἀν-
άξιον τὸν ἄνδρα δωρεᾶς.
Lex. Patmense (Sakkelion BCH 1, 1877, 150=Lex
gr. min., edK. Latte – H. Erbse, Hildesheim 1965, 160)
Λυκοῦργος ἐν τῷ Κατὰ Κηφισοδότου ὑπὲρ τῶν Δημάδου
τιμῶν· Περικλῆς δὲ ὁ Σάμον καὶ Εὔβοιαν καὶ
Αἴγιναν ἑλών, καὶ τὰ Προπύλαια καὶ τὸ
Ὠιδεῖον καὶ τὸ Ἑκατόμπεδον οἰκοδομήσας,
καὶ μύρια τάλαντα ἀργυρίου εἰς τὴν ἀκρόπολιν
ἀνενεγκών, θαλλοῦ στεφάνῳ ἐστεφανώθη.
Φίλιππος ΙΙ Rex Macedonum Epist., Epistulae (0048: 001)
“Epistolographi Graeci”, EHercher, R.Paris: Didot, 1873, Repr. 1965.
Epistle 2, section 5, line 6
λόντων εἰς τοῦτο ἐλήλυθεν ὁ δῆμος, ὥστε μυστηρίων
μὲν εἶργον αὐτούς, ὑπόμνημα δὲ τῆς ἀδικίας ἔστησαν
ἀνδριάντα πρὸ τῶν πυλῶν. καίτοι πῶς οὐ δεινόν, ἐφ'
οἷς παθόντες οὕτως ἐμισήσατε τοὺς δράσαντας, νῦν
αὐτοὺς φαίνεσθαι ποιοῦντας;
Καλλίας τοίνυν ὁ παρ'
ὑμῶν στρατηγὸς τὰς μὲν πόλεις τὰς ἐν τῷ Παγασίτῃ
κόλπῳ κατοικουμένας ἔλαβεν ἁπάσας, ὑμῖν μὲν ἐνόρ-
κους ἐμοὶ δὲ συμμαχίδας οὔσας, τοὺς δ' εἰς Μακεδο-
νίαν πλέοντας ἐπώλει πάντας πολεμίους κρίνων· καὶ
διὰ ταῦθ' ὑμεῖς ἐπῃνεῖτ' αὐτὸν ἐν τοῖς ψηφίσμασιν.
ὥστε ἔγωγε ἀπορῶ τί ποτ' ἔσται καινότερον, ἐὰν
ὁμολογήσητέ μοι πολεμεῖν· καὶ γὰρ ὅτε φανερῶς διε-
φερόμεθα, λῃστὰς ἐξεπέμπετε, καὶ τοὺς πλέοντας ὡς
ἡμᾶς ἐπωλεῖτε, τοῖς ἐναντίοις ἐβοηθεῖτε, τὴν χώραν
μου κακῶς ἐποιεῖτε.
χωρὶς τοίνυν εἰς τοῦτο πα-
ρανομίας ἀφῖχθε καὶ δυσμενείας, ὥστε καὶ πρὸς τὸν
Πέρσην πρέσβεις ἀπεστάλκατε πείσοντας αὐτὸν ἐμοὶ
177
πολεμεῖν· ὃ μάλιστα ἄν τις θαυμάσειεν. πρὸ μὲν γὰρ
τοῦ λαβεῖν αὐτὸν Αἴγυπτον καὶ Φοινίκην ἐψηφίσασθε,
Φίλιππος ΙΙ Rex Macedonum Epist., Epistulae Epistle 2, section 8, line 2
τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἅπαντας ἐπ' αὐτόν·
νῦν δὲ τοσοῦτον ὑμῖν περίεστι τοῦ πρὸς ἐμὲ μίσους, ὥστε
πρὸς ἐκεῖνον διαλέγεσθαι περὶ τῆς ἐπισυμμαχίας.
καίτοι τὸ παλαιὸν οἱ πατέρες ὑμῶν, ὡς ἐγὼ πυνθά-
νομαι, τοῖς Πεισιστρατίδαις ἐπετίμων ὡς ἐπάγουσι
τὸν Πέρσην ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας· ὑμεῖς δ' οὐκ αἰσχύ-
νεσθε ταῦτα ποιοῦντες, ἃ διετελεῖτε τοῖς τυράννοις
ἐγκαλοῦντες,
ἀλλὰ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ γράφετε
ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐμοὶ προστάττοντες Τήρην καὶ
Κερσοβλέπτην ἐᾶν Θρᾴκης ἄρχειν ὡς ὄντας Ἀθη-
ναίους. ἐγὼ δὲ τούτους οὔτε τῶν περὶ τῆς εἰρήνης
συνθηκῶν οἶδα μετασχόντας ὑμῖν οὔτ' ἐν ταῖς στή-
λαις ἀναγεγραμμένους οὔτ' Ἀθηναίους ὄντας, ἀλλὰ
Τήρην μὲν μετ' ἐμοῦ στρατευόμενον ἐφ' ὑμᾶς, Κερσο-
βλέπτην δὲ τοῖς παρ' ἐμοῦ πρεσβευταῖς ἰδίᾳ μὲν τοὺς
ὅρκους ὀμόσαι προθυμούμενον, κωλυθέντα δ' ὑπὸ τῶν
ὑμετέρων στρατηγῶν, ἀποφαινόντων αὐτὸν Ἀθηναίων
ἐχθρόν.
Φίλιππος ΙΙ Rex Macedonum Epist., Epistulae Epistle 2, section 9, line 9
ὑμετέρων στρατηγῶν, ἀποφαινόντων αὐτὸν Ἀθηναίων
ἐχθρόν. καίτοι πῶς ἐστὶ τοῦτ' ἴσον ἢ δίκαιον,
ὅταν μὲν ὑμῖν συμφέρῃ, πολέμιον εἶναι φάσκειν αὐτὸν
τῆς πόλεως, ὅταν δ' ἐμὲ συκοφαντεῖν βούλησθε, πο-
λίτην ἀποδείκνυσθαι τὸν αὐτὸν ὑφ' ὑμῶν, καὶ Σιτάλ-
κου μὲν ἀποθανόντος, ᾧ μετέδοτε τῆς πολιτείας, εὐ-
θὺς ποιήσασθαι πρὸς τὸν ἀποκτείναντα φιλίαν, ὑπὲρ δὲ
Κερσοβλέπτου πόλεμον αἴρεσθαι πρὸς ἡμᾶς, καὶ ταῦτα
σαφῶς εἰδότας, ὅτι τῶν λαμβανόντων τὰς δωρεὰς τὰς
τοιαύτας οὐδεὶς οὔτε τῶν νόμων οὔτε τῶν ψηφισμάτων
οὐδὲν φροντίζει τῶν ὑμετέρων;
οὐ μὴν ἀλλ' εἰ δεῖ
πάντα τἄλλα παραλιπόντα συντόμως εἰπεῖν, ὑμεῖς
ἔδοτε πολιτείαν Εὐαγόρᾳ τῷ Κυπρίῳ καὶ Διονυσίῳ τῷ
Συρακοσίῳ καὶ τοῖς ἐκγόνοις τοῖς ἐκείνων. ἐὰν οὖν
πείσητε τοὺς ἐκβαλόντας ἑκατέρους αὐτῶν ἀποδοῦναι
πάλιν τὰς ἀρχὰς τοῖς ἐκπεσοῦσι, κομίζεσθε καὶ παρ'
ἐμοῦ τὴν Θρᾴκην, ὅσης Τήρης καὶ Κερσοβλέπτης ἦρ-
χον. εἰ δὲ τοῖς μὲν ἐκείνων κρατήσασι μηδ' ἐγκαλεῖν
ἀξιοῦτε μηδέν, ἐμὲ δ' ἐνοχλεῖτε, πῶς οὐ δικαίως
178
Themistoclis Epistulae, Epistulae (0055: 001)
“Epistolographi Graeci”, EHercher, R.
Paris: Didot, 1873, Repr. 1965.Epistle 4, line 36
διότι ἥδιον οὗτοι τοῖς φίλοις φθονοῦσιν ἤπερ ἄλλοι
τοὺς ἐχθροὺς μισοῦσιν. ἀλλ' οὐκ Ἀθηναίους γὰρ
ἐλέγχειν ἐπιχειρῶν ἔγωγε λανθάνοντας τουτὶ γράφω (εἰ
γὰρ, ὦ θεοὶ φίλοι, ἐλάνθανον μόνον· νῦν δὲ τοῖς ἐπαι-
νοῦσιν αὐτοὺς μᾶλλον ἄπορος ἡ συνηγορία ἢ τοῖς ψέ-
γουσιν ἀναγκαῖος ὁ ἔλεγχος), ἀλλὰ προσοδύρασθαί τί
μοι ἔδοξεν ἀνδρὶ ἑταίρῳ ἐμαυτοῦ καὶ φίλῳ, ἔτι δὲ καὶ
ὑπομνῆσαι τῶν οἰκείων, περὶ ὧν εὐλαβεῖσθαι ἔοικε
μᾶλλον, ὅτι Λακεδαιμονίους ὁρῶμεν Ἀθηναίων ἄρχον-
τας καὶ ψηφιζομένους Ἀθήνησι κατὰ τῶν ἰδίων ἐχθρῶν
ψηφίσματα. ἡ δὲ τῆς ὀργῆς αὐτῶν αἰτία οἶσθα, ὦ
τᾶν, ὅτι ὁμοία μὲν ἐφ' ὑμᾶς ὁμοία δὲ ἐπ' ἐμέ, ἐπείπερ
ἄμφω τὸ στρατήγημα τῆς περιτειχίσεως τοῦ ἄστεος
παρ' αὐτοὺς ἐπρεσβεύσαμεν. τῷ μὲν γὰρ συμπρε-
σβευτῇ ἡμῶν ἅτε ἀνδρὶ δικαίῳ καὶ δεόντως τοῦτο
τοὔνομα εἰς τοὺς Ἕλληνας φερομένῳ ἁρπαγὴν ἔοικε
διάλυσις εἶναι πρὸς Λακεδαιμονίους ἡ σὺν αὐτοῖς ἐφ'
ἡμᾶς ὁμοφροσύνη. ἀλλ' ἐκεῖνος μὲν ἐρρώσθω ἐπί-
κοτος ὢν ἀεὶ καὶ δυσμενὴς καὶ φθονερὸς καί, ὥσπερ
ποτὲ ἔφη Κάλλαισχρος ἐπ' αὐτοῦ, μᾶλλον τῷ τρόπῳ
Γαληνός ιατρός. De differentia pulsuum libri iv (0057: 059)
“Claudii Galeni opera omnia, vol. 8”, EKühn, C.G.
Leipzig: Knobloch, 1824, Repr. 1965.Volume 8, page 567, line 18
νείας, οὐδὲν ἡμῖν μέλει. τούτου γὰρ ἕνεκα χρώμεθα τῇ πρὸς
ἀλλήλους διαλέκτῳ, τοῦ νοῆσαι τὰ δηλούμενα, καὶ τοῦτον
ἡγούμεθα κάλλιστα χρῆσθαι λόγῳ, τὸν ἐναργέστατα δηλοῦν
ἃ βούλεται δυνάμενον. ἡ μὲν ἡμετέρα προαίρεσις τοιαύτη,
μέτριος, ὡς νομίζω, καὶ φιλάνθρωπος, οὐ μὴν ἐπιτρέπουσιν
ἡμῖν οἱ σοφισταὶ, ἀλλ' ὥσπερ ἀλλήλοις ἐρίζουσι περὶ τῶν
ὀνομάτων, ἀμελοῦντες αὐτῶν τῶν πραγμάτων, οὕτω καὶ
ἡμῖν ἐπηρεάζουσιν ὑβρίζοντες ἀεὶ, καὶ καταγελῶντες, εἰ
μὴ χρησαίμεθα τοῖς ἐκείνων ὀνόμασιν. εἰ μὲν οὖν ἅπαντες
συνθέμενοι μίαν διάλεκτον ὥσπερ νόμισμα καινὸν ὑπὸ ψη-
φίσματος εἰσηγήσαντο, τάχα ἂν ἐπειράθημεν ἐπιλαθέσθαι
μὲν τῆς τῶν Ἑλλήνων, ἐκμαθεῖν δὲ τὴν πρὸς ἐκείνων νομο-
θετηθεῖσαν. ἀλλ' οὐδ' εἰ τῶν βαρβάρων τινὰ μιᾷ διαλέκτῳ
συνέθεντο χρήσασθαι, μαθεῖν ἂν οὐδὲ ταύτην ὠκνήσαμεν,
ὑπὲρ τοῦ πάντ' αὐτοῖς χαρίσασθαι. ἐπεὶ δὲ οὐχ Ἑλληνικὴν
διάλεκτον εἰλικρινῶς οὐδεμίαν, οὐδὲ βάρβαρον ἁπλῶς, ἀλλά
τινα μικτὴν ἐξ ἁπασῶν, οἷον καρύκην, ἤ τινα ποικιλωτέραν
τε καὶ ἀλλοκωτέραν καρύκης συντιθέασιν, ὡς ἂν ἕκαστος
αὐτῶν βούληται, τὰ μὲν ἐκ Φοινίκης τε καὶ Συρίας, τὰ δὲ
179
ἐξ Αἰγύπτου τε καὶ Θρᾴκης, ἢ ποθὲν ἄλλοθεν συμφορήσας,
εἶτα τοῖς τῶν Ἑλλήνων ὀνόμασι μιγνὺς,
Πλάτων. Theaetetus (0059: 006)“Platonis opera, vol. 1”, EBurnet, J.
Oxford: Clarendon Press, 1900, Repr. 1967.Stephanus page 173, section d, line 3
γὰρ εὖ τοῦτο εἴρηκας, ὅτι οὐχ ἡμεῖς οἱ ἐν τῷ τοιῷδε χορεύ-
οντες τῶν λόγων ὑπηρέται, ἀλλ' οἱ λόγοι ἡμέτεροι ὥσπερ
οἰκέται, καὶ ἕκαστος αὐτῶν περιμένει ἀποτελεσθῆναι ὅταν
ἡμῖν δοκῇ· οὔτε γὰρ δικαστὴς οὔτε θεατὴς ὥσπερ ποιηταῖς
ἐπιτιμήσων τε καὶ ἄρξων ἐπιστατεῖ παρ' ἡμῖν.
{ΣΩ.} Λέγωμεν δή, ὡς ἔοικεν, ἐπεὶ σοί γε δοκεῖ, περὶ τῶν
κορυφαίων· τί γὰρ ἄν τις τούς γε φαύλως διατρίβοντας ἐν
φιλοσοφίᾳ λέγοι; οὗτοι δέ που ἐκ νέων πρῶτον μὲν εἰς
ἀγορὰν οὐκ ἴσασι τὴν ὁδόν, οὐδὲ ὅπου δικαστήριον ἢ βουλευτήριον ἤ τι κοινὸν ἄλλο
τῆς πόλεως συνέδριον· νόμους δὲ καὶ ψηφίσματα λεγόμενα ἢ γεγραμμένα οὔτε
ὁρῶσιν οὔτε ἀκούουσι· σπουδαὶ δὲ ἑταιριῶν ἐπ' ἀρχὰς καὶ σύνοδοι καὶ δεῖπνα
καὶ σὺν αὐλητρίσι κῶμοι, οὐδὲ ὄναρ πράττειν προσίσταται
αὐτοῖς. εὖ δὲ ἢ κακῶς τις γέγονεν ἐν πόλει, ἤ τί τῳ
κακόν ἐστιν ἐκ προγόνων γεγονὸς ἢ πρὸς ἀνδρῶν ἢ γυναι-
κῶν, μᾶλλον αὐτὸν λέληθεν ἢ οἱ τῆς θαλάττης λεγόμενοι
χόες. καὶ ταῦτα πάντ' οὐδ' ὅτι οὐκ οἶδεν, οἶδεν· οὐδὲ γὰρ
αὐτῶν ἀπέχεται τοῦ εὐδοκιμεῖν χάριν, ἀλλὰ τῷ ὄντι τὸ σῶμα
μόνον ἐν τῇ πόλει κεῖται αὐτοῦ καὶ ἐπιδημεῖ, ἡ δὲ διάνοια,
ταῦτα πάντα ἡγησαμένη σμικρὰ καὶ οὐδέν, ἀτιμάσασα παν-
ταχῇ πέτεται κατὰ Πίνδαρον “τᾶς τε γᾶς ὑπένερθε” καὶ
Πλάτων. Minos [Sp.] (0059: 033)
“Platonis opera, vol. 5”, EBurnet, J.
Oxford: Clarendon Press, 1907, Repr. 1967.
Stephanus page 314, section b, line 10
τὰ νομιζόμενα νομίζεται, τίνι ὄντι τῷ νόμῳ νομίζεται;
πότερον αἰσθήσει τινὶ ἢ δηλώσει, ὥσπερ τὰ μανθανόμενα
μανθάνεται δηλούσῃ τῇ ἐπιστήμῃ, ἢ εὑρέσει τινί, ὥσπερ τὰ
εὑρισκόμενα εὑρίσκεται, οἷον τὰ μὲν ὑγιεινὰ καὶ νοσώδη
ἰατρικῇ, ἃ δὲ οἱ θεοὶ διανοοῦνται, ὥς φασιν οἱ μάντεις, μαν-
τικῇ; ἡ γάρ που τέχνη ἡμῖν εὕρεσίς ἐστιν τῶν πραγμάτων·
ἦ γάρ;”
{ΕΤ.} Πάνυ γε.
{ΣΩ.} Τί οὖν ἂν τούτων ὑπολάβοιμεν μάλιστα τὸν νόμον
εἶναι;
{ΕΤ.} Τὰ δόγματα ταῦτα καὶ ψηφίσματα, ἔμοιγε δοκεῖ.
τί γὰρ ἂν ἄλλο τις φαίη νόμον εἶναι; ὥστε κινδυνεύει, ὃ
σὺ ἐρωτᾷς, τὸ ὅλον τοῦτο, νόμος, δόγμα πόλεως εἶναι.
{ΣΩ.} Δόξαν, ὡς ἔοικε, λέγεις πολιτικὴν τὸν νόμον.
{ΕΤ.} Ἔγωγε.
180
Πλάτων. Leges (0059: 034)
“Platonis opera, vol. 5”, EBurnet, J.
Oxford: Clarendon Press, 1907, Repr. 1967.
Stephanus page 920, section d, line 2
ταῦτα τοὺς νομοφύλακας μετὰ τῶν ἐμπείρων ἑκάστης καπη-
λείας, καθάπερ ἔμπροσθεν ἐπετάξαμεν τῆς κιβδηλείας πέρι,
συγγενοῦς τούτῳ πράγματος, συνελθόντας δὲ ἰδεῖν λῆμμά
τε καὶ ἀνάλωμα τί ποτε τῷ καπήλῳ κέρδος ποιεῖ τὸ μέτριον,
γράψαντας δὲ θεῖναι τὸ γιγνόμενον ἀνάλωμα καὶ λῆμμα
καὶ φυλάττειν, τὰ μὲν ἀγορανόμους, τὰ δὲ ἀστυνόμους, τὰ
δὲ ἀγρονόμους· καὶ σχεδὸν οὕτως ἂν καπηλεία τὰ μὲν ὠφελοῖ
ἑκάστους, σμικρότατα δὲ ἂν βλάπτοι τοὺς ἐν ταῖς πόλεσι
χρωμένους.
Ὅσα τις ἂν ὁμολογῶν συνθέσθαι μὴ ποιῇ κατὰ τὰς
ὁμολογίας, πλὴν ὧν ἂν νόμοι ἀπείργωσιν ἢ ψήφισμα, ἤ
τινος ὑπὸ ἀδίκου βιασθεὶς ἀνάγκης ὁμολογήσῃ, καὶ ἐὰν
ἀπὸ τύχης ἀπροσδοκήτου τις ἄκων κωλυθῇ, δίκας εἶναι τῶν
ἄλλων ἀτελοῦς ὁμολογίας ἐν ταῖς φυλετικαῖσιν δίκαις, ἐὰν ἐν
διαιτηταῖς ἢ γείτοσιν ἔμπροσθεν μὴ δύνωνται διαλλάττεσθαι.
Ἡφαίστου καὶ Ἀθηνᾶς ἱερὸν τὸ τῶν δημιουργῶν γένος, οἳ
τὸν βίον ἡμῖν συγκατεσκευάκασιν τέχναις, Ἄρεως δ' αὖ καὶ
Ἀθηνᾶς οἱ τὰ τῶν δημιουργῶν σῴζοντες τέχναισιν ἑτέραις
ἀμυντηρίοις ἔργα· δικαίως δὲ καὶ τὸ τούτων γένος ἱερόν
ἐστι τούτων τῶν θεῶν. οὗτοι δὴ πάντες χώραν καὶ δῆμον
θεραπεύοντες διατελοῦσιν, οἱ μὲν ἄρχοντες τῶν κατὰ πόλεμον
Πλάτων. Epistulae [Dub.] (0059: 036)
“Platonis opera, vol. 5”, EBurnet, J.
Oxford: Clarendon Press, 1907, Repr. 1967.
Stephanus page 351, section b, line 6
τῆς αὑτοῦ διανοοῖτ' ἂν εὐεργετῶν ἐν δυνάμει καὶ τιμαῖσιν
γενέσθαι τὰ μέγιστα ἐν ταῖς μεγίσταις. ἔστιν δὲ οὐκ ἄν
τις πλούσιον ἑαυτὸν ποιήσῃ καὶ ἑταίρους καὶ πόλιν, ἐπι-
βουλεύσας καὶ συνωμότας συναγαγών, πένης ὢν καὶ ἑαυτοῦ
μὴ κρατῶν, ὑπὸ δειλίας τῆς πρὸς τὰς ἡδονὰς ἡττημένος,
εἶτα τοὺς τὰς οὐσίας κεκτημένους ἀποκτείνας, ἐχθροὺς καλῶν
τούτους, διαφορῇ τὰ τούτων χρήματα καὶ τοῖς συνεργοῖς τε
καὶ ἑταίροις παρακελεύηται ὅπως μηδεὶς αὐτῷ ἐγκαλεῖ πένης
φάσκων εἶναι· ταὐτὸν δὲ καὶ τὴν πόλιν ἂν οὕτω τις εὐερ-
γετῶν τιμᾶται ὑπ' αὐτῆς, τοῖς πολλοῖς τὰ τῶν ὀλίγων ὑπὸ
ψηφισμάτων διανέμων, ἢ μεγάλης προεστὼς πόλεως καὶ
πολλῶν ἀρχούσης ἐλαττόνων, τῇ ἑαυτοῦ πόλει τὰ τῶν σμι-
κροτέρων χρήματα διανέμῃ μὴ κατὰ δίκην. οὕτω μὲν γὰρ
οὔτε Δίων οὔτε ἄλλος ποτὲ οὐδεὶς ἐπὶ δύναμιν ἑκὼν εἶσιν
ἀλιτηριώδη ἑαυτῷ τε καὶ γένει εἰς τὸν ἀεὶ χρόνον, ἐπὶ πολι-
τείαν δὲ καὶ νόμων κατασκευὴν τῶν δικαιοτάτων τε καὶ
181
ἀρίστων, οὔ τι δι' ὀλιγίστων θανάτων καὶ φόνων γιγνο-
μένην· ἃ δὴ Δίων νῦν πράττων, προτιμήσας τὸ πάσχειν
ἀνόσια τοῦ δρᾶσαι πρότερον, διευλαβούμενος δὲ μὴ παθεῖν,
ὅμως ἔπταισεν ἐπ' ἄκρον ἐλθὼν τοῦ περιγενέσθαι τῶν
ἐχθρῶν, θαυμαστὸν παθὼν οὐδέν. ὅσιος γὰρ ἄνθρωπος
Πλάτων. Definitiones [Sp.] (0059: 037)
“Platonis opera, vol. 5”, EBurnet, J.
Oxford: Clarendon Press, 1907, Repr. 1967.
Stephanus page 415, section b, line 11
Θυσία θεῷ δόμα θύματος.
Εὐχὴ αἴτησις ἀνθρώποις ἀγαθῶν ἢ δοκούντων παρὰ θεῶν.
Βασιλεὺς ἄρχων κατὰ νόμους ἀνυπεύθυνος· πολιτικῆς
κατασκευῆς ἄρχων.
Ἀρχὴ ἐπιμέλεια τοῦ παντός.
Ἐξουσία ἐπιτροπὴ νόμου.
Νομοθέτης ποιητὴς νόμων καθ' οὓς δεῖ πολιτεύεσθαι.
Νόμος δόγμα πλήθους πολιτικὸν οὐκ εἴς τινα χρόνον
ἀφωρισμένον.
Ὑπόθεσις ἀρχὴ ἀναπόδεικτος· συγκεφαλαίωσις λόγου.
Ψήφισμα δόγμα πολιτικὸν εἴς τινα χρόνον ἀφωρισμένον.
Πολιτικὸς ἐπιστήμων πόλεως κατασκευῆς.
Πόλις οἴκησις πλήθους ἀνθρώπων κοινοῖς δόγμασιν χρω-
μένων· πλῆθος ἀνθρώπων ὑπὸ νόμον τὸν αὐτὸν ὄντων.
Πόλεως ἀρετὴ κατάστασις ὀρθῆς πολιτείας.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1–20) (0060: 001)
“Diodori Βιβλιοθήκη. historica, 5 vols., 3rd edn.”, EVogel, F., Fischer, K.T. (post I.
Bekker & L. Dindorf)Leipzig: Teubner, 1:1888; 2:1890; 3:1893; 4–5:1906, Repr.
1964.Book 11, chap. 77, section 6, line 4
τους οὐ δυνατὸν ἀνελεῖν ἄνευ τοῦ πολλὰς μυριάδας
ἀποβαλεῖν τῶν ἰδίων, σπονδὰς ἔθεντο πρὸς τοὺς
Ἀθηναίους, καθ' ἃς ἔδει χωρὶς κινδύνων ἀπελθεῖν
αὐτοὺς ἐκ τῆς Αἰγύπτου. οἱ μὲν οὖν Ἀθηναῖοι διὰ
τὴν ἰδίαν ἀρετὴν τυχόντες τῆς σωτηρίας ἀπῆλθον
ἐκ τῆς Αἰγύπτου, καὶ διὰ τῆς Λιβύης εἰς Κυρήνην
ἀπελθόντες ἐσώθησαν παραδόξως εἰς τὴν πατρίδα.
ἅμα δὲ τούτοις πραττομένοις ἐν μὲν ταῖς Ἀθήναις
Ἐφιάλτης ὁ Σοφωνίδου, δημαγωγὸς ὢν καὶ τὸ πλῆ-
θος παροξύνας κατὰ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν, ἔπεισε τὸν
δῆμον ψηφίσματι μειῶσαι τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου
βουλήν, καὶ τὰ πάτρια καὶ περιβόητα νόμιμα κατα-
λῦσαι. οὐ μὴν ἀθῷός γε διέφυγε τηλικούτοις ἀνο-
μήμασιν ἐπιβαλόμενος, ἀλλὰ τῆς νυκτὸς ἀναιρεθεὶς
ἄδηλον ἔσχε τὴν τοῦ βίου τελευτήν.
Τοῦ δ' ἐνιαυσίου χρόνου διεληλυθότος Ἀθήνησι
182
μὲν ἦν ἄρχων Φιλοκλῆς, ἐν Ῥώμῃ δὲ τὴν ὕπατον
ἀρχὴν διεδέξαντο Αὖλος Ποστούμιος Ῥηγοῦλος καὶ
Σπόριος Φούριος Μεδιολανός. ἐπὶ δὲ τούτων Κο-
ρινθίοις καὶ Ἐπιδαυρίοις πρὸς Ἀθηναίους ἐνστάν-
τος πολέμου, ἐστράτευσαν ἐπ' αὐτοὺς Ἀθηναῖοι, καὶ
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 12, chap. 39, section 4, line 2
τὴν τἀνδρὸς ὑπεροχήν τε καὶ δόξαν. ὁ δὲ Περι-
κλῆς, εἰδὼς τὸν δῆμον ἐν μὲν τοῖς πολεμικοῖς ἔργοις
θαυμάζοντα τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας διὰ τὰς κατεπει-
γούσας χρείας, κατὰ δὲ τὴν εἰρήνην τοὺς αὐτοὺς
συκοφαντοῦντα διὰ τὴν σχολὴν καὶ φθόνον, ἔκρινε
συμφέρειν αὑτῷ τὴν πόλιν ἐμβαλεῖν εἰς μέγαν πό-
λεμον, ὅπως χρείαν ἔχουσα τῆς Περικλέους ἀρετῆς
καὶ στρατηγίας μὴ προσδέχηται τὰς κατ' αὐτοῦ δια-
βολάς, μηδ' ἔχῃ σχολὴν καὶ χρόνον ἐξετάζειν ἀκρι-
βῶς τὸν περὶ τῶν χρημάτων λόγον. ὄντος δὲ ψη-
φίσματος παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Μεγαρέας εἴργεσθαι
τῆς τε ἀγορᾶς καὶ τῶν λιμένων, οἱ Μεγαρεῖς κατέ-
φυγον ἐπὶ τοὺς Σπαρτιάτας. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι
πεισθέντες τοῖς Μεγαρεῦσιν ἀπέστειλαν πρέσβεις ἐκ
τοῦ προφανεστάτου ἀπὸ τῆς τοῦ κοινοῦ συνεδρίου
γνώμης προστάττοντες τοῖς Ἀθηναίοις ἀνελεῖν τὸ
κατὰ τῶν Μεγαρέων ψήφισμα, μὴ πειθομένων δὲ
αὐτῶν ἀπειλοῦντες πολεμήσειν αὐτοῖς μετὰ τῶν
συμμάχων. συναχθείσης οὖν περὶ τούτων ἐκκλησίας,
ὁ Περικλῆς, δεινότητι λόγου πολὺ διαφέρων ἁπάν-
των τῶν πολιτῶν, ἔπεισε τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἀναι
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 12, chap. 39, section 4, line 8
λεμον, ὅπως χρείαν ἔχουσα τῆς Περικλέους ἀρετῆς
καὶ στρατηγίας μὴ προσδέχηται τὰς κατ' αὐτοῦ δια-
βολάς, μηδ' ἔχῃ σχολὴν καὶ χρόνον ἐξετάζειν ἀκρι-
βῶς τὸν περὶ τῶν χρημάτων λόγον. ὄντος δὲ ψη-
φίσματος παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Μεγαρέας εἴργεσθαι
τῆς τε ἀγορᾶς καὶ τῶν λιμένων, οἱ Μεγαρεῖς κατέ-
φυγον ἐπὶ τοὺς Σπαρτιάτας. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι
πεισθέντες τοῖς Μεγαρεῦσιν ἀπέστειλαν πρέσβεις ἐκ
τοῦ προφανεστάτου ἀπὸ τῆς τοῦ κοινοῦ συνεδρίου
183
γνώμης προστάττοντες τοῖς Ἀθηναίοις ἀνελεῖν τὸ
κατὰ τῶν Μεγαρέων ψήφισμα, μὴ πειθομένων δὲ
αὐτῶν ἀπειλοῦντες πολεμήσειν αὐτοῖς μετὰ τῶν
συμμάχων. συναχθείσης οὖν περὶ τούτων ἐκκλησίας,
ὁ Περικλῆς, δεινότητι λόγου πολὺ διαφέρων ἁπάντων τῶν πολιτῶν, ἔπεισε τοὺς
Ἀθηναίους μὴ ἀναιρεῖν τὸ ψήφισμα, λέγων ἀρχὴν δουλείας εἶναι τὸ
πείθεσθαι παρὰ τὸ συμφέρον τοῖς Λακεδαιμονίων προστάγμασι. συνεβούλευεν οὖν τὰ
ἀπὸ τῆς χώρας κατακομίζειν εἰς τὴν πόλιν καὶ θαλαττοκρατοῦντας
διαπολεμεῖν τοῖς Σπαρτιάταις. περὶ δὲ τοῦ πολέμου
πεφροντισμένως ἀπολογισάμενος ἐξηριθμήσατο μὲν
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 12, chap. 40, section 6, line 9
προσέχειν τοῖς Λακεδαιμονίοις. ταῦτα δὲ ῥᾳδίως
συνετέλεσε διὰ τὴν δεινότητα τοῦ λόγου, δι' ἣν
αἰτίαν ὠνομάσθη Ὀλύμπιος. μέμνηται δὲ τούτων
καὶ Ἀριστοφάνης ὁ τῆς ἀρχαίας κωμῳδίας ποιητής,
γεγονὼς κατὰ τὴν τοῦ Περικλέους ἡλικίαν, ἐν τοῖσδε
τοῖς τετραμέτροις,
ὦ λιπερνῆτες γεωργοί, τἀμά τις ξυνιέτω
ῥήματ', εἰ βούλεσθ' ἀκοῦσαι τήνδ' ὅπως ἀπώλετο.
πρῶτα μὲν γὰρ αὐτῆς ἦρχε Φειδίας πράξας κακῶς,
εἶτα Περικλέης φοβηθεὶς μὴ μετάσχῃ τῆς τύχης,
ἐμβαλὼν σπινθῆρα μικρὸν Μεγαρικοῦ ψηφίσματος
ἐξεφύσησεν τοσοῦτον πόλεμον ὥστε τῷ καπνῷ
πάντας Ἕλληνας δακρῦσαι, τούς τ' ἐκεῖ τούς τ' ἐνθάδε·
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 12, chap. 55, section 10, line 1
γίαν παρέδωκαν τὴν πόλιν τοῖς πολιορκοῦσιν. ἐν
δὲ ταῖς Ἀθήναις τοῦ δήμου βουλευομένου πῶς χρὴ
προσενέγκασθαι τοῖς Μυτιληναίοις, Κλέων ὁ δημα-
γωγός, ὠμὸς ὢν τὸν τρόπον καὶ βίαιος, παρώξυνε
τὸν δῆμον, ἀποφαινόμενος δεῖν τοὺς Μυτιληναίους
αὐτοὺς μὲν ἡβηδὸν ἅπαντας ἀποκτεῖναι, τέκνα δὲ
καὶ γυναῖκας ἐξανδραποδίσασθαι. τέλος δὲ πεισθέν-
των τῶν Ἀθηναίων κατὰ τὴν γνώμην τε τοῦ Κλέω-
νος ψηφισαμένων, ἀπεστάλησαν εἰς τὴν Μυτιλήνην
οἱ τὰ δοχθέντα τῷ δήμῳ δηλώσοντες τῷ στρατηγῷ.
τοῦ δὲ Πάχητος ἀναγνόντος τὸ ψήφισμα ἦλθεν
ἐναντίον τῷ προτέρῳ ἕτερον. ὁ δὲ Πάχης γνοὺς
τὴν μετάνοιαν τῶν Ἀθηναίων ἐχάρη, καὶ τοὺς Μυ-
τιληναίους συναγαγὼν εἰς ἐκκλησίαν ἀπέλυσε τῶν
ἐγκλημάτων, ἅμα δὲ καὶ τῶν μεγίστων φόβων.
Ἀθηναῖοι δὲ τῆς Μυτιλήνης τὰ τείχη περιελόντες
τὴν Λέσβον ὅλην πλὴν τῆς Μηθυμναίων χώρας
κατεκληρούχησαν. ἡ μὲν οὖν Λεσβίων ἀπόστασις
184
ἀπ' Ἀθηναίων τοιοῦτον ἔσχε τὸ τέλος.
Περὶ δὲ τοὺς αὐτοὺς χρόνους Λακεδαιμόνιοι
τὰς Πλαταιὰς πολιορκοῦντες περιετείχισαν τὴν πόλιν
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 12, chap. 75, section 4, line 7
σται τῶν πόλεων διεπρεσβεύοντο πρὸς ἀλλήλας καὶ
συνδιελέγοντο περὶ ὁμονοίας καὶ συμμαχίας κατὰ
τῶν Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων. ἦσαν δὲ προ-
εστῶσαι πόλεις ταύτης αἱ δυνατώταται τέτταρες,
Ἄργος, Θῆβαι, Κόρινθος, Ἦλις. εὐλόγως δ' ὑπω-
πτεύθησαν αἱ πόλεις συμφρονεῖν κατὰ τῆς Ἑλλάδος
διὰ τὸ προσγεγράφθαι ταῖς κοιναῖς συνθήκαις· ἐξεῖ-
ναι Ἀθηναίοις καὶ Λακεδαιμονίοις, ὅπερ ἂν δοκῇ
ταύταις ταῖς πόλεσι, προσγράφειν ταῖς συνθήκαις
καὶ ἀφαιρεῖν ἀπὸ τῶν συνθηκῶν. χωρὶς δὲ τούτων
Ἀθηναῖοι μὲν διὰ ψηφίσματος ἔδωκαν δέκα ἀνδρά-
σιν ἐξουσίαν ἔχειν βουλεύεσθαι περὶ τῶν τῇ πόλει
συμφερόντων· τὸ παραπλήσιον δὲ καὶ τῶν Λακε-
δαιμονίων πεποιηκότων φανερὰν συνέβη γενέσθαι
τῶν δύο πόλεων τὴν πλεονεξίαν. πολλῶν δὲ πόλεων
ὑπακουουσῶν πρὸς τὴν κοινὴν ἐλευθερίαν, καὶ τῶν
μὲν Ἀθηναίων καταφρονουμένων διὰ τὴν περὶ τὸ
Δήλιον συμφοράν, τῶν δὲ Λακεδαιμονίων τεταπει-
νωμένων τῇ δόξῃ διὰ τὴν ἅλωσιν τῶν ἐν τῇ Σφα-
κτηρίᾳ νήσῳ, πολλαὶ πόλεις συνίσταντο, καὶ προ-
ῆγον τὴν τῶν Ἀργείων πόλιν ἐπὶ τὴν ἡγεμονίαν.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 13, chap. 19, section 5, line 1
Τότε μὲν οὖν τοῖς θεοῖς ἔθυσαν πανδημεί, τῇ
δ' ὑστεραίᾳ συναχθείσης ἐκκλησίας ἐβουλεύοντο,
πῶς χρήσονται τοῖς αἰχμαλώτοις. Διοκλῆς δέ τις,
τῶν δημαγωγῶν ἐνδοξότατος ὤν, ἀπεφήνατο γνώ-
μην ὡς δέοι τοὺς μὲν στρατηγοὺς τῶν Ἀθηναίων
μετ' αἰκίας ἀνελεῖν, τοὺς δ' ἄλλους αἰχμαλώτους
ἐν μὲν τῷ παρόντι τεθῆναι πάντας εἰς τὰς λατο-
μίας, μετὰ δὲ ταῦτα τοὺς μὲν συμμαχήσαντας τοῖς
Ἀθηναίοις λαφυροπωλῆσαι, τοὺς δ' Ἀθηναίους ἐρ-
γαζομένους ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ λαμβάνειν ἀλφίτων
δύο κοτύλας. ἀναγνωσθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος
Ἑρμοκράτης παρελθὼν εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐνεχείρει
λέγειν, ὡς κάλλιόν ἐστι τοῦ νικᾶν τὸ τὴν νίκην
ἐνεγκεῖν ἀνθρωπίνως. θορυβοῦντος δὲ τοῦ δήμου
καὶ τὴν δημηγορίαν οὐχ ὑπομένοντος, Νικόλαός τις,
ἐστερημένος ἐν τῷ πολέμῳ δυεῖν υἱῶν, ἀνέβαινεν
185
ἐπὶ τὸ βῆμα κατεχόμενος ὑπὸ τῶν οἰκετῶν διὰ τὸ
γῆρας· ὃν ὡς εἶδεν ὁ δῆμος, ἔληξε τοῦ θορύβου,
νομίζων κατηγορήσειν τῶν αἰχμαλώτων. γενομένης
οὖν σιωπῆς ὁ πρεσβύτερος ἐντεῦθεν ἤρξατο τῶν
λόγων.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 13, chap. 30, section 7, line 3
κτούντων, εἰ τοιαῦτα πρὸς τοὺς ἄλλους πράξαντες
αὐτοὶ παραπλησίας τεύξονται τιμωρίας· δικαιότατον
γάρ ἐστιν, ὃν καθ' ἑτέρων νόμον τις ἔθηκε, τούτῳ
χρώμενον μὴ ἀγανακτεῖν. καὶ τί λέγω Μηλίους, 8οὓς
ἐκπολιορκήσαντες ἡβηδὸν ἀπέκτειναν, καὶ Σκιω-
ναίους, οἳ συγγενεῖς ὄντες τῆς αὐτῆς Μηλίοις τύ-
χης ἐκοινώνησαν; ὥστε δύο δήμους πρὸς Ἀττικὴν
ὀργὴν ἐπταικότας οὐδὲ τοὺς κηδεύσαντας ἔχειν τὰ
τῶν τετελευτηκότων σώματα. οὐ Σκύθαι τοῦτ'
ἔπραξαν, ἀλλ' ὁ προσποιούμενος φιλανθρωπίᾳ δια-
φέρειν δῆμος ψηφίσμασι τὰς πόλεις ἄρδην ἀνῄρη-
κεν. ἤδη λογίζεσθε, τί ἂν ἔπραξαν, εἰ τὴν τῶν
Συρακοσίων πόλιν ἐξεπόρθησαν· οἱ γὰρ τοῖς οἰ-
κείοις οὕτως ὠμῶς χρησάμενοι τοῖς μηδὲν προσή-
κουσι βαρυτέραν ἂν ἐξεῦρον τιμωρίαν. οὐκ ἔστιν
οὖν τούτοις δίκαιος ἀποκείμενος ἔλεος· αὐτοὶ γὰρ
αὐτὸν ἐπὶ τῶν ἰδίων ἀκληρημάτων ἀνῃρήκασι. ποῦ
γὰρ ἄξιον τούτοις καταφυγεῖν; πρὸς θεούς, ὧν τὰς
πατρίους τιμὰς ἀφελέσθαι προείλοντο; πρὸς ἀν-
θρώπους, οὓς δουλωσόμενοι παρεγένοντο; Δήμη-
τρα καὶ Κόρην καὶ τὰ τούτων ἐπικαλοῦνται
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 13, chap. 69, section 2, line 1
τοὺς πάλιν κατορθώσειν ἤλπιζον σύμμαχον ἔχοντες
τὸν ἄνδρα τοῦτον.
Ἐπεὶ δ' οὖν κατέπλευσεν ὁ στόλος, ἐπέστρεψε
τὸ πλῆθος ἐπὶ τὴν Ἀλκιβιάδου ναῦν, ἐξ ἧς ἐκβάντα
τὸν ἄνδρα πάντες ἐδεξιοῦντο, τοῖς εὐημερήμασιν
ἅμα καὶ τῇ καθόδῳ συγχαίροντες. ὁ δ' ἀσπασά-
μενος τὰ πλήθη φιλανθρώπως ἐκκλησίαν συνήγαγε,
καὶ πολλὰ τῶν καθ' ἑαυτὸν ἀπολογησάμενος εἰς
τοσαύτην εὔνοιαν τοὺς ὄχλους ἤγαγεν, ὥστε ὁμο-
λογεῖν πάντας τὴν πόλιν αἰτίαν γεγονέναι τῶν
κατ' ἐκείνου ψηφισμάτων. διόπερ αὐτῷ τήν τε
οὐσίαν ἀπέδωκαν ἣν ἐδήμευσαν, ἔπειτα δὲ τὰς
στήλας κατεπόντισαν, ἐν αἷς ἦν ἡ καταδίκη καὶ
τἄλλα τὰ κατ' ἐκείνου κυρωθέντα· ἐψηφίσαντο δὲ
186
καὶ τοὺς Εὐμολπίδας ἆραι τὴν ἀράν, ἣν ἐποιήσαντο
κατ' αὐτοῦ καθ' ὃν καιρὸν ἔδοξεν ἀσεβεῖν περὶ τὰ
μυστήρια. τὸ δὲ τελευταῖον αὐτὸν στρατηγὸν
καταστήσαντες αὐτοκράτορα καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ
θάλατταν, ἁπάσας τὰς δυνάμεις ἐνεχείρισαν αὐτῷ.
εἵλαντο δὲ καὶ στρατηγοὺς ἑτέρους οὓς ἐκεῖνος
ἤθελεν, Ἀδείμαντον καὶ Θρασύβουλον.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 13, chap. 84, section 5, line 4
πωλῆσαι, μέχρι μέν τινος ἐπιπλήττειν, τῆς δ' ἐπι-
θυμίας ἐπίτασιν λαμβανούσης, φῆσαι δεῖν μὴ σπεύ-
δειν πῶς ἄπορον ποιήσῃ τὸν γείτονα, ἀλλὰ τοὐ-
ναντίον ὅπως πλούσιος ὑπάρχῃ· οὕτως γὰρ αὐτὸν
ἐπιθυμήσειν μὲν ἀγροῦ μείζονος, οὐ δυνάμενον δὲ
παρὰ τοῦ γείτονος προσαγοράσαι τὸν ὑπάρχοντα
πωλήσειν. διὰ δὲ τὸ μέγεθος τῆς κατὰ τὴν πόλιν
εὐπορίας τοσαύτην συνέβαινε τρυφὴν εἶναι παρὰ
τοῖς Ἀκραγαντίνοις, ὥστε μετ' ὀλίγον τῆς πολιορ-
κίας γινομένης ποιῆσαι ψήφισμα περὶ τῶν ἐν τοῖς
φυλακείοις διανυκτερευόντων, ὅπως μή τις ἔχῃ πλεῖον
τύλης καὶ περιστρώματος καὶ κωδίου καὶ δυεῖν
προσκεφαλαίων. τοιαύτης δὲ τῆς σκληροτάτης στρω-
μνῆς ὑπαρχούσης, ἔξεστι λογίζεσθαι τὴν κατὰ τὸν
λοιπὸν βίον τρυφήν. περὶ μὲν οὖν τούτων οὔτε
παραδραμεῖν ἠθελήσαμεν οὔτ' ἐπὶ πλεῖον μακρο-
λογεῖν, ἵνα μὴ τῶν ἀναγκαιοτέρων ἀποπίπτωμεν.
Οἱ δὲ Καρχηδόνιοι τὰς δυνάμεις διαβιβάσαντες
εἰς τὴν Σικελίαν ἀνέζευξαν ἐπὶ τὴν πόλιν τῶν
Ἀκραγαντίνων, καὶ δύο παρεμβολὰς ἐποιήσαντο,
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 13, chap. 93, section 4, line 3
τοὺς ὀφειλομένους μισθούς· τοῖς δὲ μετ' αὐτοῦ
παραγεγονόσιν ἐκ Συρακουσῶν ἐπηγγείλατο διπλοῦς
ποιήσειν τοὺς μισθούς, ὧν ἡ πόλις ἔταξε. διὰ δὲ
τούτου τοῦ τρόπου τούς τ' ἐν Γέλᾳ στρατιώτας καὶ
τοὺς μετ' αὐτοῦ ταῖς εὐνοίαις ἰδίους κατεσκεύασεν.
ἐπῃνεῖτο δὲ καὶ ὑπὸ τοῦ δήμου τῶν Γελῴων ὡς
αἴτιος αὐτοῖς γεγενημένος τῆς ἐλευθερίας· τοῖς γὰρ
δυνατωτάτοις φθονοῦντες τὴν ἐκείνων ὑπεροχὴν
δεσποτείαν αὐτῶν ἀπεκάλουν. διόπερ ἐξέπεμψαν πρέσβεις τοὺς ἐπαινοῦντας ἐν
Συρακούσαις καὶ τὰ ψηφίσματα φέροντας, ἐν οἷς αὐτὸν μεγάλαις δωρεαῖς
ἐτίμησαν. ὁ δὲ Διονύσιος ἐπεβάλετο μὲν τὸν Δέξιππον πείθειν κοινωνῆσαι τῆς
ἐπιβολῆς· ἐπεὶ δ' οὐ συγκατετίθετο, μετὰ τῶν ἰδίων στρατιωτῶν
187
ἕτοιμος ἦν ἀνακάμπτειν εἰς Συρακούσας. οἱ δὲ
Γελῷοι πυνθανόμενοι τοὺς Καρχηδονίους μέλλειν
μετὰ πάσης τῆς δυνάμεως ἐπὶ πρώτην στρατεύειν
τὴν Γέλαν, ἐδέοντο τοῦ Διονυσίου μεῖναι καὶ μὴ
περιιδεῖν αὐτοὺς τὰ αὐτὰ τοῖς Ἀκραγαντίνοις
παθόντας. οἷς ἐπαγγειλάμενος ὁ Διονύσιος συν-
τόμως ἥξειν μετὰ πλείονος δυνάμεως, ἐξώρμησεν
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 13, chap. 95, section 1, line 4
ἔχειν τὸ μέγεθος τοῦ πολέμου τοιούτου στρατηγοῦ,
δι' οὗ δυνατὸν εἶναι εὐπορεῖν τοῖς πράγμασιν· τὰ
δὲ περὶ τῶν προδοτῶν ἐν ἐκκλησίᾳ ἑτέρᾳ βου-
λεύεσθαι· τῶν γὰρ ἐνεστώτων καιρῶν ἀλλότριον
εἶναι· καὶ πρότερον δὲ Καρχηδονίων τὰς τριάκοντα
μυριάδας περὶ τὴν Ἱμέραν νενικῆσθαι στρατηγοῦντος
Γέλωνος αὐτοκράτορος. ταχὺ δὲ τῶν πολλῶν, ὥσπερ
εἰώθασιν, ἐπὶ τὸ χεῖρον ῥεπόντων, ὁ Διονύσιος
ἀπεδείχθη στρατηγὸς αὐτοκράτωρ. ἐπεὶ δ' οὖν
αὐτῷ τὰ πράγματα κατὰ νοῦν ἠκολούθει, ψήφισμα
ἔγραψε τοὺς μισθοὺς διπλασίους εἶναι· πάντας γὰρ
ἔφησε τούτου γενομένου προθυμοτέρους ἔσεσθαι
πρὸς τὸν ἀγῶνα, καὶ περὶ τῶν χρημάτων παρεκάλει
μηθὲν ἀγωνιᾶν· ἔσεσθαι γὰρ αὐτῶν τὸν πόρον
ῥᾴδιον.
Διαλυθείσης δὲ τῆς ἐκκλησίας οὐκ ὀλίγοι τῶν
Συρακοσίων κατηγόρουν τῶν πραχθέντων, ὥσπερ
οὐκ αὐτοὶ ταῦτα κεκυρωκότες· τοῖς γὰρ λογισμοῖς
εἰς ἑαυτοὺς ἐρχόμενοι τὴν ἐσομένην δυναστείαν ἀνε-
θεώρουν. οὗτοι μὲν οὖν βεβαιῶσαι βουλόμενοι τὴν
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 14, chap. 6, section 2, line 1
ἀνεῖλον δὲ καὶ Αὐτόλυκον, ἄνδρα παρρησιαστήν,
καὶ καθόλου τοὺς χαριεστάτους ἐπέλεγον. ἐπὶ το-
σοῦτο δὲ κατέφθειραν τὴν πόλιν, ὥστε φυγεῖν τοὺς
Ἀθηναίους πλείους τῶν ἡμίσεων.
Λακεδαιμόνιοι δὲ τὴν στάσιν τῶν Ἀθηναίων
ὁρῶντες, οὐδέποτε ἰσχῦσαι βουλόμενοι τοὺς Ἀθη-
ναίους, ἔχαιρον καὶ φανερὰν ἑαυτῶν ἐποίουν τὴν
διάθεσιν· ἐψηφίσαντο γὰρ τοὺς Ἀθηναίων φυγά-
δας ἐξ ἁπάσης τῆς Ἑλλάδος ἀγωγίμους τοῖς τριά-
κοντα εἶναι, τὸν δὲ κωλύσαντα πέντε ταλάντοις
ἔνοχον εἶναι. δεινοῦ δ' ὄντος τοῦ ψηφίσματος,
αἱ μὲν ἄλλαι πόλεις καταπεπληγμέναι τὸ βάρος
188
τῶν Σπαρτιατῶν ὑπήκουον, Ἀργεῖοι δὲ πρῶτοι,
μισοῦντες μὲν τὴν Λακεδαιμονίων ὠμότητα, κατ-
ελεοῦντες δὲ τὰς τύχας τῶν ἀκληρούντων, ὑπε-
δέχοντο φιλανθρώπως τοὺς φυγάδας. καὶ Θηβαῖοι
δὲ ἐψηφίσαντο ὑπάρχειν πρόστιμον τῷ θεασαμένῳ
μὲν ἀγόμενον φυγάδα, μὴ βοηθήσαντι δὲ κατὰ
τὸ δυνατόν. τὰ μὲν οὖν περὶ Ἀθηναίους ἐν τού-
τοις ἦν.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 16, chap. 85, section 1, line 2
τὰς Θήβας καὶ παρακαλεῖν τοὺς Βοιωτοὺς κοινῇ τὸν
ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας ἀπῶνα τίθεσθαι· πρὸς γὰρ τοὺς
ἄλλους συμμάχους ὁ καιρὸς οὐ συνεχώρει πέμπειν
πρεσβείας περὶ τῆς συμμαχίας. ἐν ἡμέραις γὰρ δυσὶ
προσδόκιμος ἦν ὁ βασιλεὺς ἥξειν εἰς τὴν Ἀττικὴν καὶ
τῆς ὁδοιπορίας οὔσης διὰ τῆς Βοιωτίας ἡ παρὰ τῶν
Βοιωτῶν συμμαχία μόνη κατελείπετο, φανεροῦ γ' ὄντος
ὅτι Φίλιππος, φίλος ὢν καὶ σύμμαχος Βοιωτοῖς, τού-
τους ἐν παρόδῳ πειράσεται παραλαβεῖν εἰς τὸν κατ'
Ἀθηναίων πόλεμον. τοῦ δὲ δήμου τὸν λόγον ἀπο-
δεξαμένου καὶ τοῦ περὶ τῆς πρεσβείας ψηφίσματος
ὑπὸ Δημοσθένους γραφέντος ὁ μὲν δῆμος ἐζήτει τὸν
δυνατώτατον εἰπεῖν· ὁ δὲ Δημοσθένης ὑπήκουσε προ-
θύμως πρὸς τὴν χρείαν. τέλος δ' ὀξέως πρεσβεύσας
καὶ πείσας ἐπανῆλθεν εἰς τὰς Ἀθήνας. ὁ δὲ δῆμος
τῇ τῶν Βοιωτῶν συμμαχίᾳ διπλασάσας τὴν προϋπάρ-
χουσαν δύναμιν ἀνεθάρρησε ταῖς ἐλπίσιν. εὐθὺ δὲ
καὶ στρατηγοὺς κατέστησε τοὺς περὶ Χάρητα καὶ Λυ-
σικλέα καὶ πανδημεὶ μετὰ τῶν ὅπλων ἐξέπεμψε τοὺς
στρατιώτας εἰς τὴν Βοιωτίαν. τῶν δὲ νέων ἁπάντων
προθύμως εἰς τὸν ἀγῶνα καταντώντων οὗτοι μὲν
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20) Book 16, chap. 90, section 1, line 7
παρασκευὰς ἐποιεῖτο πρὸς τὴν ἐπὶ τοὺς Πέρσας στρα-
τείαν. διατάξας δ' ἑκάστῃ πόλει τὸ πλῆθος τῶν εἰς
συμμαχίαν στρατιωτῶν ἐπανῆλθεν εἰς τὴν Μακεδονίαν.
καὶ τὰ μὲν περὶ Φίλιππον ἐν τούτοις ἦν.
Κατὰ δὲ τὴν Σικελίαν Τιμολέων ὁ Κορίνθιος
ἅπαντα τοῖς Συρακοσίοις καὶ τοῖς Σικελιώταις κατ-
ωρθωκὼς ἐτελεύτησε, στρατηγήσας ἔτη ὀκτώ. οἱ δὲ
Συρακόσιοι μεγάλως ἀποδεδεγμένοι τὸν ἄνδρα διά τε
τὴν ἀρετὴν καὶ τὸ μέγεθος τῶν εὐεργεσιῶν μεγα-
λοπρεπῶς ἔθαψαν αὐτὸν καὶ κατὰ τὴν ἐκφορὰν ἀθροις-
θέντος τοῦ πλήθους τόδε τὸ ψήφισμα ἀνηγόρευσεν
ὁ Δημήτριος ὃς ἦν μεγαλοφωνότατος τῶν τότε κηρύ-
189
κων· ἐψήφισταιὁ δᾶμος τῶν Συρακοσίων Τιμολέον-
τα Τιμαινέτου υἱὸν τόνδε θάπτειν μὲν ἀπὸ διακοσιᾶν
μνᾶν, τιμᾶσθαι δὲ εἰς τὸν ἅπαντα χρόνον ἀγώνεσσι
μουσικοῖς καὶ ἱππικοῖς καὶ γυμνικοῖς, ὅτι τοὺς τυράν-
νους καταλύσας καὶ τοὺς βαρβάρους καταπολεμήσας
καὶ τὰς μεγίστας τῶν Ἑλληνίδων πόλεων ἀνοικίσας
αἴτιος ἐγενήθη τᾶς ἐλευθερίας τοῖς Σικελιώταις.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 17, chap. 15, section 3, line 7
σίως ὑπομεῖναι ἕνεκα τοῦ μηδὲν ἀνήκεστον παθεῖν
τὴν πατρίδα καὶ τὴν ἀνανδρίαν καὶ δειλίαν ὠνείδιζε
τῶν μὴ βουλομένων ὑπὲρ τῆς πόλεως τελευτᾶν· ὁ δὲ
δῆμος τοῦτον μὲν τοῖς θορύβοις ἐξέβαλε, προσάντως
ἀκούων τοὺς λόγους, Δημοσθένους δὲ λόγον πεφρον-
τισμένον διελθόντος ὁ δῆμος εἰς συμπάθειαν τῶν
ἀνδρῶν προαχθεὶς φανερὸς ἦν σώζειν βουλόμενος
τοὺς ἄνδρας. ἐπὶ τελευτῆς δὲ Δημάδης, πεπεισμένος
ὑπὸ τῶν περὶ Δημοσθένην, ὥς φασι, πέντε ταλάντοις
ἀργυρίου, συνεβούλευε μὲν σώζειν τοὺς κινδυνεύοντας,
παρανέγνω δὲ ψήφισμα γεγραμμένον φιλοτέχνως· περι-
εῖχε γὰρ παραίτησιν τῶν ἀνδρῶν καὶ ἐπαγγελίαν τοῦ
κολάζειν κατὰ τοὺς νόμους, ἂν ὦσιν ἄξιοι τιμωρίας. ὁ μὲν οὖν δῆμος ἀποδεξάμενος
τὴν ἐπίνοιαν τοῦ Δημάδου τό τε ψήφισμα ἐκύρωσε καὶ τὸν Δημάδην μεθ'
ἑτέρων ἀπέστειλε πρεσβευτὴν πρὸς τὸν βασιλέα, δοὺς ἐντολὴν καὶ περὶ τῶν Θηβαίων
φυγάδων ἀξιῶσαι τὸν Ἀλέξανδρον συγχωρῆσαι τῷ δήμῳ τοὺς πεφευγότας
Θηβαίους ὑποδέχεσθαι. ὁ δὲ Δημάδης πρεσβεύσας καὶ τῇ τοῦ λόγου δεινότητι πάντα
κατεργασάμενος ἔπεισε τὸν Ἀλέξανδρον ἀπολῦσαι τοὺς ἄνδρας τῶν
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 17, chap. 15, section 4, line 2
ἀκούων τοὺς λόγους, Δημοσθένους δὲ λόγον πεφρον-
τισμένον διελθόντος ὁ δῆμος εἰς συμπάθειαν τῶν
ἀνδρῶν προαχθεὶς φανερὸς ἦν σώζειν βουλόμενος
τοὺς ἄνδρας. ἐπὶ τελευτῆς δὲ Δημάδης, πεπεισμένος
ὑπὸ τῶν περὶ Δημοσθένην, ὥς φασι, πέντε ταλάντοις
ἀργυρίου, συνεβούλευε μὲν σώζειν τοὺς κινδυνεύοντας,
παρανέγνω δὲ ψήφισμα γεγραμμένον φιλοτέχνως· περι-
εῖχε γὰρ παραίτησιν τῶν ἀνδρῶν καὶ ἐπαγγελίαν τοῦ
κολάζειν κατὰ τοὺς νόμους, ἂν ὦσιν ἄξιοι τιμωρίας.
ὁ μὲν οὖν δῆμος ἀποδεξάμενος τὴν ἐπίνοιαν τοῦ Δημά-
δου τό τε ψήφισμα ἐκύρωσε καὶ τὸν Δημάδην μεθ'
ἑτέρων ἀπέστειλε πρεσβευτὴν πρὸς τὸν βασιλέα, δοὺς
ἐντολὴν καὶ περὶ τῶν Θηβαίων φυγάδων ἀξιῶσαι τὸν
Ἀλέξανδρον συγχωρῆσαι τῷ δήμῳ τοὺς πεφευγότας
Θηβαίους ὑποδέχεσθαι. ὁ δὲ Δημάδης πρεσβεύσας
καὶ τῇ τοῦ λόγου δεινότητι πάντα κατεργασάμενος
190
ἔπεισε τὸν Ἀλέξανδρον ἀπολῦσαι τοὺς ἄνδρας τῶν
ἐγκλημάτων καὶ τἄλλα πάντα συγχωρῆσαι τοῖς Ἀθη-
ναίοις.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 18, chap. 10, section 2, line 3
νομίας ἀντέχεσθαι καὶ τῆς τῶν Μακεδόνων δεσποτείας
ἐλευθερῶσαι τὴν Ἑλλάδα· ὁ δὲ δῆμος τῶν Ἀθηναίων,
τῶν μὲν κτηματικῶν συμβουλευόντων τὴν ἡσυχίαν
ἄγειν, τῶν δὲ δημοκόπων ἀνασειόντων τὰ πλήθη καὶ
παρακαλούντων ἐρρωμένως ἔχεσθαι τοῦ πολέμου, πολὺ
τοῖς πλήθεσιν ὑπερεῖχον οἱ τὸν πόλεμον αἱρούμενοι
καὶ τὰς τροφὰς εἰωθότες ἔχειν ἐκ τοῦ μισθοφορεῖν·
οἷς ποτ' ἔφησεν ὁ Φίλιππος τὸν μὲν πόλεμον εἰρήνην
ὑπάρχειν, τὴν δὲ εἰρήνην πόλεμον. εὐθὺς οὖν οἱ μὲν
ῥήτορες τὰς τῶν δημοτικῶν ὁρμὰς σωματοποιοῦντες
ἔγραψαν ψήφισμα τῆς κοινῆς τῶν Ἑλλήνων ἐλευθερίας
φροντίσαι τὸν δῆμον καὶ τὰς μὲν φρουρουμένας πόλεις
ἐλευθερῶσαι, ναῦς δὲ παρασκευάσαι τετρήρεις μὲν
τεσσαράκοντα, τριήρεις δὲ διακοσίας, στρατεύσασθαι
δὲ πάντας Ἀθηναίους τοὺς μέχρι ἐτῶν τεσσαράκοντα
καὶ τρεῖς μὲν φυλὰς τὴν Ἀττικὴν παραφυλάττειν, τὰς
δ' ἑπτὰ πρὸς τὰς ὑπερορίους στρατείας ἑτοίμους εἶναι.
ἐκπέμψαι δὲ καὶ πρέσβεις τοὺς ἐπελευσομένους τὰς
Ἑλληνίδας πόλεις καὶ διδάξοντας ὅτι καὶ πρότερον
μὲν ὁ δῆμος, τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν κοινὴν εἶναι πατρίδα
κρίνων τῶν Ἑλλήνων, τοὺς ἐπὶ δουλείᾳ στρατευσα
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20) Book 18, chap. 10, section 4, line 1
δὲ πάντας Ἀθηναίους τοὺς μέχρι ἐτῶν τεσσαράκοντα
καὶ τρεῖς μὲν φυλὰς τὴν Ἀττικὴν παραφυλάττειν, τὰς
δ' ἑπτὰ πρὸς τὰς ὑπερορίους στρατείας ἑτοίμους εἶναι.
ἐκπέμψαι δὲ καὶ πρέσβεις τοὺς ἐπελευσομένους τὰς
Ἑλληνίδας πόλεις καὶ διδάξοντας ὅτι καὶ πρότερον
μὲν ὁ δῆμος, τὴν Ἑλλάδα πᾶσαν κοινὴν εἶναι πατρίδα
κρίνων τῶν Ἑλλήνων, τοὺς ἐπὶ δουλείᾳ στρατευσα-
μένους βαρβάρους ἠμύνατο κατὰ θάλασσαν καὶ νῦν
οἴεται δεῖν ὑπὲρ τῆς κοινῆς τῶν Ἑλλήνων σωτηρίας
καὶ σώμασι καὶ χρήμασι καὶ ναυσὶ προκινδυνεύειν.
κυρωθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος προχειρότερον ἢ συν-
έφερεν οἱ μὲν συνέσει διαφέροντες τῶν Ἑλλήνων
ἔφασαν τὸν δῆμον τῶν Ἀθηναίων τὰ μὲν πρὸς εὐδο-
ξίαν εὖ βεβουλεῦσθαι, τοῦ δὲ συμφέροντος διημαρ-
τηκέναι· προεξανίστασθαι γὰρ αὐτὸν τῶν καιρῶν καὶ
πρὸς ἀνικήτους καὶ μεγάλας δυνάμεις ἐπιβάλλεσθαι
διακινδυνεύειν μηδεμιᾶς ἀνάγκης κατεπειγούσης καὶ
191
φρονήσει δοκοῦντα διαφέρειν μηδὲ ταῖς περιβοήτοις
τῶν Θηβαίων συμφοραῖς νενουθετῆσθαι. οὐ μὴν
ἀλλὰ τῶν πρέσβεων ἐπιπορευομένων τὰς πόλεις καὶ
τῇ συνήθει τῶν λόγων δεινότητι παρορμώντων πρὸς
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 20, chap. 46, section 2, line 2
πετροβόλοις συντιτρωσκόμενοι καὶ διαδόχους οὐκ ἔχον-
τες ἠλαττοῦντο, οἱ δὲ περὶ τὸν Δημήτριον ἐκ διαδοχῆς
κινδυνεύοντες καὶ νεαλεῖς ἀεὶ γινόμενοι, διὰ τῶν πε-
τροβόλων ἐρημωθέντος τοῦ τείχους, ἐνέπεσον εἰς τὴν
Μουνυχίαν καὶ τοὺς μὲν φρουροὺς ἠνάγκασαν θέσθαι
τὰ ὅπλα, τὸν δὲ φρούραρχον Διονύσιον ἐζώγρησαν.
τούτων δὲ ὀλίγαις ἡμέραις κατευτυχηθέντων ὁ μὲν
Δημήτριος κατασκάψας τὴν Μουνυχίαν ὁλόκληρον τῷ
δήμῳ τὴν ἐλευθερίαν ἀποκατέστησεν καὶ φιλίαν καὶ
συμμαχίαν πρὸς αὐτοὺς συνέθετο, οἱ δὲ Ἀθηναῖοι
γράψαντος ψήφισμα Στρατοκλέους ἐψηφίσαντο χρυσᾶς
μὲν εἰκόνας ἐφ' ἅρματος στῆσαι τοῦ τε Ἀντιγόνου καὶ
Δημητρίου πλησίον Ἁρμοδίου καὶ Ἀριστογείτονος,
στεφανῶσαι δὲ ἀμφοτέρους ἀπὸ ταλάντων διακοσίων
καὶ βωμὸν ἱδρυσαμένους προσαγορεῦσαι Σωτήρων,
πρὸς δὲ τὰς δέκα φυλὰς προσθεῖναι δύο, Δημητριάδα
καὶ Ἀντιγονίδα, καὶ συντελεῖν αὐτοῖς κατ' ἐνιαυτὸν
ἀγῶνας καὶ πομπὴν καὶ θυσίαν, ἐνυφαινόντων αὐτοὺς
εἰς τὸν τῆς Ἀθηνᾶς πέπλον [κατ' ἐνιαυτόν]. ὁ μὲν
οὖν δῆμος ἐν τῷ Λαμιακῷ πολέμῳ καταλυθεὶς ὑπ'
Ἀντιπάτρου μετ' ἔτη πεντεκαίδεκα παραδόξως ἐκομί
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li1-20)
Book 20, chap. 46, section 4, line 3
καὶ Ἀντιγονίδα, καὶ συντελεῖν αὐτοῖς κατ' ἐνιαυτὸν
ἀγῶνας καὶ πομπὴν καὶ θυσίαν, ἐνυφαινόντων αὐτοὺς
εἰς τὸν τῆς Ἀθηνᾶς πέπλον [κατ' ἐνιαυτόν]. ὁ μὲν
οὖν δῆμος ἐν τῷ Λαμιακῷ πολέμῳ καταλυθεὶς ὑπ'
Ἀντιπάτρου μετ' ἔτη πεντεκαίδεκα παραδόξως ἐκομί-
σατο τὴν πάτριον πολιτείαν· ὁ δὲ Δημήτριος, φρου-
ρουμένης τῆς Μεγαρέων πόλεως, ἐκπολιορκήσας αὐτὴν
ἀπέδωκεν τὴν αὐτονομίαν τῷ δήμῳ καὶ τιμῶν ἀξιολό-
γων ἔτυχεν ὑπὸ τῶν εὖ παθόντων. Ἀντίγονος δέ,
παραγενομένων πρὸς αὐτὸν Ἀθήνηθεν πρεσβευτῶν
καὶ τό τε περὶ τῶν τιμῶν ἀναδόντων ψήφισμα καὶ
περὶ σίτου καὶ ξύλων εἰς ναυπηγίαν διαλεχθέντων,
ἔδωκεν αὐτοῖς πυροῦ μὲν μεδίμνων πεντεκαίδεκα μυ-
ριάδας, ὕλην δὲ τὴν ἱκανὴν ναυσὶν ἑκατόν· ἐξ Ἴμβρου
δὲ τὴν φρουρὰν ἐξαγαγὼν ἀπέδωκεν αὐτοῖς τὴν πόλιν.
192
πρὸς δὲ τὸν υἱὸν Δημήτριον ἔγραψε κελεύων τῶν μὲν
συμμαχίδων πόλεων συνέδρους συστήσασθαι τοὺς βου-
λευσομένους κοινῇ περὶ τῶν τῇ Ἑλλάδι συμφερόντων,
αὐτὸν δὲ μετὰ τῆς δυνάμεως εἰς Κύπρον πλεῦσαι καὶ
διαπολεμῆσαι τὴν ταχίστην πρὸς τοὺς Πτολεμαίου
στρατηγούς.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li21–40) (0060: 003)
“Diodorus of Sicily, vols. 11–12”, EWalton, F.R.
Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 11:1957; 12:1967, Repr. 11:1968.
Book 31, chap. 36, section 1, line 5
παραλόγῳ περιπεσόντος ἐν τῇ Προποντίδι συνέβη
τῶν νηῶν πολλὰς μὲν αὐτοῖς τοῖς ἀνδράσιν ὑπὸ τῆς
θαλάσσης καταποθῆναι, τινὰς δὲ πρὸς τὴν γῆν
ἐκπεσόντας ναυαγῆσαι. καὶ τὰς πρώτας ἀμοιβὰς
τῆς εἰς τὸ θεῖον ἀσεβείας τοιαύτας ἐκομίσατο.
(Const. Ex2(1), pp. 289 – 290.)
Ὅτι οἱ Ῥόδιοι ἔχοντες ἀγχίνοιαν καὶ προ-
στασίαν, καὶ ταύτῃ χρώμενοι, διετέλουν καθαπερεί
τινας ἑκουσίους φόρους λαμβάνοντες παρὰ τῶν
βασιλέων. ἐπιδεξίοις γὰρ θωπεύμασι καὶ ψηφί-
σμασι τιμῶντες τοὺς ἐν ἐξουσίαις ὄντας, καὶ τοῦτο
πράττοντες βεβαίως καὶ μετὰ πολλῆς προνοίας,
πολλαπλασίους χάριτας κομίζονται καὶ δωρεὰς
λαμβάνουσι παρὰ τῶν βασιλέων. παρὰ γὰρ Δημη-
τρίου ἔλαβον πυρῶν δωρεὰν εἴκοσι μυριάδας μεδί-
μνων, κριθῆς δὲ δέκα, καὶ Εὐμένης προσοφείλων
τρεῖς μυριάδας ἐτετελευτήκει· ἐπηγγείλατο δὲ καὶ
τὸ θέατρον ὁ βασιλεὺς κατασκευάσειν ἐκ λίθου
λευκοῦ. Ῥόδιοι μὲν οὖν κάλλιστα τῶν Ἑλλήνων
πολιτευόμενοι πολλοὺς ἔσχον ἁμιλλωμένους τῶν
δυναστῶν εἰς τὰς τῆς πόλεως εὐεργεσίας.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li21-40)
Book 32, chap. 26, section 5, line 2
χρώμενος δὲ τῷ τῆς ἀρχῆς ἀξιώματι φανερῶς
κατηγόρει Ῥωμαίων εἰς ὑπερηφανίαν καὶ πλεον-
εξίαν· ἔφη δὲ φίλος μὲν βούλεσθαι Ῥωμαίων
ὑπάρχειν, δεσπότας δὲ ἑκουσίως ἀναδεικνύναι μὴ
προαιρεῖσθαι. διεβεβαιοῦτο δὲ καθόλου τοῖς πλή-
θεσιν, ὡς ἐὰν μὲν ἄνδρες ὦσιν, οὐκ ἀπορήσουσι
συμμάχων, ἐὰν δὲ ἀνδράποδα, κυρίων· ἐμφάσεις τε
διὰ λόγων ἀπέλειπεν ὡς ἤδη καὶ βασιλεῦσι καὶ
193
πόλεσι διείλεκται περὶ συμμαχίας.
Ὅτι διὰ τῶν λόγων ἐκκαύσας τῶν ὄχλων τὴν
ὁρμὴν εἰσήνεγκε ψήφισμα πολεμεῖν τῷ μὲν λόγῳ
πρὸς Λακεδαιμονίους, τῷ δὲ ἔργῳ πρὸς Ῥωμαίους.
οὕτω δὲ πολλάκις ἡ κακία τῆς ἀρετῆς προτερεῖ
καὶ ἡ πρὸς τὸν ὄλεθρον νεύουσα γνώμη τῆς πρὸς
σωτηρίαν ἀπέχεσθαι παρακλήσεως.
Ὅτι περὶ τῆς Κορίνθου καὶ οἱ ποιηταὶ προ-
ειρηκότες ἦσαν
Κόρινθος ἄστρον οὐκ ἄσημον Ἑλλάδος.
αὕτη πρὸς κατάπληξιν τῶν μεταγενεστέρων ὑπὸ
τῶν κρατούντων ἠφανίσθη. οὐ μόνον δὲ κατὰ τὸν
τῆς καταστροφῆς καιρὸν ἡ πόλις ἔτυχε παρὰ τοῖς
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li21-40)
Book 34/35, chap. 7, section 1, line 5
κάρπιμον. διὸ καὶ τῆς βίας ἐν ἀμφοτέροις τοῖς
μέρεσιν ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς δεῦρο κἀ-
κεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης, πολλῶν μυριάδων ἠθροις-
μένων τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ
ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων φαντασίαι καὶ διαθέσεις
ἐγίνοντο κατὰ τὰς τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ'
ὁμολογῶν ἑαυτὸν ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων
τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρχικόν, ἔμενε κατὰ τὴν
ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν πρὶν αὐτὸν
οὕτως ἔχειν, ὅτε ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ
τῆς κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ, κἀκεῖνον ἅμα
ψήφισμα κυροῦν περιέχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκ-
χου δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι κατέστησαν
ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν
διακατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως εἰς-
ενηνέχθαι.
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li21-40)
Book 34/35, chap. 7, section 1, line 7
κεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης, πολλῶν μυριάδων ἠθροις-
μένων τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ
ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων φαντασίαι καὶ διαθέσεις
ἐγίνοντο κατὰ τὰς τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ'
ὁμολογῶν ἑαυτὸν ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων
τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρχικόν, ἔμενε κατὰ τὴν
ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν πρὶν αὐτὸν
οὕτως ἔχειν, ὅτε ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ
194
τῆς κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ, κἀκεῖνον ἅμα
ψήφισμα κυροῦν περιέχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκ-
χου δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι κατέστησαν
ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν
διακατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως εἰς-
ενηνέχθαι.
Οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν
ὄλεθρον ὁρμὴν ταχὺ τῆς προσηκούσης κολάσεως
ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων ξύλον ἁρπάσας ἐκ τῶν
παρακειμένων, ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ δοκοῦντος
εἶναι δυσκόλου περιεγένετο. ...
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li21-40)
Book 34/35, chap. 7, section 1, line 9
ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων φαντασίαι καὶ διαθέσεις
ἐγίνοντο κατὰ τὰς τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ'
ὁμολογῶν ἑαυτὸν ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων
τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρχικόν, ἔμενε κατὰ τὴν
ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν πρὶν αὐτὸν
οὕτως ἔχειν, ὅτε ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ
τῆς κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ, κἀκεῖνον ἅμα
ψήφισμα κυροῦν περιέχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκ-
χου δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι κατέστησαν
ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν
διακατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως εἰς-
ενηνέχθαι.
Οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν
ὄλεθρον ὁρμὴν ταχὺ τῆς προσηκούσης κολάσεως
ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων ξύλον ἁρπάσας ἐκ τῶν
παρακειμένων, ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ δοκοῦντος
εἶναι δυσκόλου περιεγένετο. ...
Ὅτι προσέπεσε τοῖς περὶ τὸ στρατόπεδον ἡ τοῦ
Γράκχου τελευτή, καὶ τὸν Ἀφρικανόν φασιν ἐπι-
βοῆσαι τοιαῦτα,
Διόδωρος Σικελός Βιβλιοθήκη. historica (li21-40)
Book 37, chap. 26, section 1, line 8
ἀνδρείᾳ τε καὶ στρατηγικῇ συνέσει, καὶ καθόλου
φανερὸς ὑπῆρχεν εἰς μεῖζον πρόσχημα δόξης προ-
αχθησόμενος.
Ὅτι ὁ Μιθριδάτης τῆς τῶν Ῥωμαίων ἡγε-
μονίας κατὰ τὴν Ἀσίαν νικήσας καὶ πολλοὺς
ζωγρήσας, ἅπαντας τιμήσας καὶ ἐσθῆσι καὶ ἐφο-
δίοις ἀπέλυσεν εἰς τὰς πατρίδας. διαβοηθείσης δὲ
τῆς τοῦ Μιθριδάτου φιλανθρωπίας, ἐνέπεσεν εἰς τὰς
195
πόλεις ὁρμὴ προστίθεσθαι τῷ βασιλεῖ, παρῆν δὲ
ὁρᾶν ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων πρεσβευτὰς μετὰ
ψηφισμάτων καλούντων αὐτὸν εἰς τὰς ἰδίας πατρί-
δας καὶ θεὸν καὶ σωτῆρα προσαγορευόντων. ἀκο-
λούθως δὲ τούτοις καὶ κατὰ τὴν παρουσίαν τοῦ
βασιλέως ἀπήντων αἱ πόλεις ἐκχεόμεναι πανδημεὶ
μετ' ἐσθῆτος λαμπρᾶς καὶ πολλῆς χαρᾶς.
Ὅτι κατὰ τὴν Ἀσίαν ἐπικρατοῦντος Μιθρι-
δάτου καὶ τῶν πόλεων ἀφισταμένων ἀκατασχέτως
ἀπὸ Ῥωμαίων, οἱ ἐν τῇ Λέσβῳ διέγνωσαν οὐ μό-
νον ἑαυτοὺς ἐγχειρίσαι τῷ βασιλεῖ, ἀλλὰ καὶ τὸν
Ἀκίλλιον εἰς Μιτυλήνην συμπεφευγότα καὶ νοσο-
κομούμενον παραδοῦναι τῷ Μιθριδάτῃ. ἐπιλέξαντες
Pseudo-Λουκιανός. Demosthenis encomium (0061: 003)
“Lucian, vol. 8”, EMacleod, M.D.
Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1967.
Section 18, line 20
κοοι καὶ φιλοθεάμονες εἰς μυρίας ἀκουσμάτων
καὶ θεαμάτων ἡδονὰς ἐμπεσόντες· οὐκ ἔχουσιν
ἐφ' ἣν ἔλθωσιν ἀεὶ τὴν ἐπιθυμίαν μετατιθέντες.
οἶμαι δὲ καὶ σὲ μεταπηδᾶν οὐκ ἔχοντα ἐφ' ὅτι
σταίης, ἐν κύκλῳ σε περιελκόντων φύσεως μεγαλο-
πρεποῦς, ὁρμῆς διαπύρου, βίου σώφρονος, λόγου
δεινότητος, τῆς ἐν ταῖς πράξεσιν ἀνδρείας, λημμά-
των πολλῶν καὶ μεγάλων ὑπεροψίας, δικαιοσύνης,
φιλανθρωπίας, πίστεως, φρονήματος, συνέσεως, ἑκά-
στου τῶν πολλῶν καὶ μεγάλων πολιτευμάτων.
ἴσως οὖν ὁρῶν ἔνθεν μὲν ψηφίσματα πρεσβείας
δημηγορίας νόμους, ἐκεῖθεν ἀποστόλους Εὔβοιαν
Μέγαρα τὴν Βοιωτίαν Χίον Ῥόδον τὸν Ἑλλήσποντον
Βυζάντιον, οὐκ ἔχεις ὅποι τὴν γνώμην ἀποκλίνῃς
συμπεριφερόμενος τοῖς πλεονεκτήμασιν.
Pseudo-Λουκιανός. Demosthenis encomium Section 37, line 16
νης, ἐφάμιλλος Θεμιστοκλεῖ μὲν τὴν σύνεσιν,
Περικλεῖ δὲ τὸ φρόνημα. ἐκτήσατο γοῦν αὐτοῖς
ἀκούειν Εὔβοιαν, Μέγαρα, τὰ περὶ τὸν Ἑλλήσποντον,
τὴν Βοιωτίαν. καὶ καλῶς γε, ἔφη, ποιοῦσιν
Ἀθηναῖοι Χάρητα μὲν καὶ Διοπείθην καὶ Πρόξενον
καὶ τοιούτους τινὰς ἀποδεικνύντες στρατηγεῖν,
Δημοσθένην δὲ εἴσω κατέχοντες ἐπὶ τοῦ βήματος.
ὡς εἰ τοῦτον τὸν ἄνθρωπον ὅπλων ἀπέφηναν καὶ
νεῶν καὶ στρατοπέδων καὶδὴ καὶ καιρῶν καὶ
χρημάτων κύριον, ὀκνῶ μὴ περὶ τῆς Μακεδονίας ἂν
196
κατέστησέ μοι τὸν λόγον, ὃς καὶ νῦν ἀπὸ ψηφισμά-
των ἀνταγωνιζόμενος ἡμῖν πανταχοῦ συμπεριτρέ-
χει, καταλαμβάνει, πόρους εὑρίσκει, στόλους
ἀποπέμπει, συντάττει δυνάμεις, ἀντιμεθίσταται.
Τοιαῦτα καὶ τότε καὶ πολλάκις πρός με
Φίλιππος περὶ τἀνδρὸς ἔλεγεν, ἓν τῶν παρὰ τῆς
τύχης χρηστῶν τιθέμενος τὸ μὴ στρατηγεῖν τὸν
Δημοσθένην, οὗ γε καὶ τοὺς λόγους ὥσπερ κριοὺς
ἢ καταπέλτας Ἀθήνηθεν ὁρμωμένους διασείειν
αὐτοῦ καὶ ταράττειν τὰ βουλεύματα. περὶ μὲν γὰρ
Χαιρωνείας οὐδὲ μετὰ τὴν νίκην ἐπαύετο πρὸς ἡμᾶς
λέγων εἰς ὅσον ἅνθρωπος ἡμᾶς κινδύνου κατέ
Pseudo-Λουκιανός. Demosthenis encomium
Section 45, line 6
εἰ ταῦτ' ἀληθεύετε, πολύ μοι μᾶλλόν ἐστι φυλακ-
τέον μὴ τὴν ψυχὴν αὐτὴν παρ' Ἀντιπάτρου δεδωρο-
δοκηκέναι μηδ' ἣν ἐμαυτὸν ἔταξα τάξιν λιπὼν τὴν
Ἑλληνικὴν εἰς τὴν Μακεδονικὴν μεταβάλλε-
σθαι.
καλὸν γὰρ, Ἀρχία, τὸ ζῆν ἐμοί, εἰ Πειραιεὺς
αὐτὸ παρέχοι καὶ τριήρης ἣν ἐπιδέδωκα καὶ
τεῖχος καὶ τάφρος τοῖς ἐμοῖς τέλεσιν ἐξειργασμένα
καὶ φυλὴ Πανδιονίς, ἧς ἐθελοντὴς ἐχορήγουν ἐγώ,
καὶ Σόλων καὶ Δράκων καὶ παρρησία βήματος καὶ δῆμος ἐλεύθερος καὶ ψηφίσματα
στρατιωτικὰ καὶ νόμοι τριηραρχικοὶ καὶ προγόνων ἀρεταὶ καὶ τρόπαια καὶ πολιτῶν
εὔνοια τῶν ἐμὲ πολλάκις ἐστεφανωκότων καὶ δύναμις Ἑλλήνων τῶν ὑπ' ἐμοῦ
μέχρι νῦν τετηρημένων· εἰ δὲ καὶ βιωτὸν ἐλεηθέντι, ταπεινὸν μέν, ἀνεκτὸς δ' οὖν ὁ
ἔλεος παρὰ τοῖς
οἰκείοις, ὧν ἐλυσάμην αἰχμαλώτων, ἢ τοῖς πατρά-
σιν, ὧν συνεξέδωκα τὰς θυγατέρας ἢ οἷς τοὺς
ἐράνους συνδιελυσάμην.
εἰ δέ με μὴ σῴζει νήσων ἀρχὴ καὶ θάλαττα, παρά
γε τουτουὶ Ποσειδῶνος αἰτῶ τὸ σῴζεσθαι καὶ τοῦδε
Λουκιανός. Timon (0062: 022)
“Luciani opera, vol. 1”, EMacleod, M.D.
Oxford: Clarendon Press, 1972.Section 49, line 1
πλοῦτον. ἥκω τοιγαροῦν ταῦτά σε νουθετήσων· καίτοι σύ γε
οὕτω σοφὸς ὢν οὐδὲν ἴσως δεήσῃ τῶν παρ' ἐμοῦ λόγων, ὃς καὶ τῷ
Νέστορι τὸ δέον παραινέσειας ἄν.
{ΤΙΜΩΝ}
Ἔσται ταῦτα, ὦ Φιλιάδη. πλὴν ἀλλὰ πρόσιθι, ὡς καὶ σὲ
φιλοφρονήσωμαι τῇ δικέλλῃ.
{ΦΙΛΙΑΔΗΣ}
Ἄνθρωποι, κατέαγα τοῦ κρανίου ὑπὸ τοῦ ἀχαρίστου, διότι τὰ
197
συμφέροντα ἐνουθέτουν αὐτόν.
{ΤΙΜΩΝ}
Ἰδοὺ τρίτος οὗτος ὁ ῥήτωρ Δημέας προσέρχεται ψήφισμα ἔχων
ἐν τῇ δεξιᾷ καὶ συγγενὴς ἡμέτερος εἶναι λέγων. οὗτος ἑκκαίδεκα
παρ' ἐμοῦ τάλαντα μιᾶς ἡμέρας ἐκτίσας τῇ πόλει – καταδεδί-
καστο γὰρ καὶ ἐδέδετο οὐκ ἀποδιδούς, κἀγὼ ἐλεήσας ἐλυσάμην
αὐτόν – ἐπειδὴ πρῴην ἔλαχεν τῇ Ἐρεχθηΐδι φυλῇ διανέμειν τὸ
θεωρικὸν κἀγὼ προσῆλθον αἰτῶν τὸ γινόμενον, οὐκ ἔφη γνωρίζειν
πολίτην ὄντα με.
Λουκιανός. Timon Section 50, line 4
ἐν τῇ δεξιᾷ καὶ συγγενὴς ἡμέτερος εἶναι λέγων. οὗτος ἑκκαίδεκα
παρ' ἐμοῦ τάλαντα μιᾶς ἡμέρας ἐκτίσας τῇ πόλει – καταδεδί-
καστο γὰρ καὶ ἐδέδετο οὐκ ἀποδιδούς, κἀγὼ ἐλεήσας ἐλυσάμην
αὐτόν – ἐπειδὴ πρῴην ἔλαχεν τῇ Ἐρεχθηΐδι φυλῇ διανέμειν τὸ
θεωρικὸν κἀγὼ προσῆλθον αἰτῶν τὸ γινόμενον, οὐκ ἔφη γνωρίζειν
πολίτην ὄντα με.
{ΔΗΜΕΑΣ}
Χαῖρε, ὦ Τίμων, τὸ μέγα ὄφελος τοῦ γένους, τὸ ἔρεισμα τῶν
Ἀθηνῶν, τὸ πρόβλημα τῆς Ἑλλάδος· καὶ μὴν πάλαι σε ὁ δῆμος
συνειλεγμένος καὶ αἱ βουλαὶ ἀμφότεραι περιμένουσι. πρότερον
δὲ ἄκουσον τὸ ψήφισμα, ὃ ὑπὲρ σοῦ γέγραφα·
“Ἐπειδὴ Τίμων [ὁ] Ἐχεκρατίδου Κολλυτεύς, ἀνὴρ οὐ μόνον
καλὸς κἀγαθός, ἀλλὰ καὶ σοφὸς ὡς οὐκ ἄλλος ἐν τῇ Ἑλλάδι,
παρὰ πάντα χρόνον διατελεῖ τὰ ἄριστα πράττων τῇ πόλει,
νενίκηκεν δὲ πὺξ καὶ πάλην καὶ δρόμον ἐν Ὀλυμπίᾳ μιᾶς ἡμέρας
καὶ τελείῳ ἅρματι καὶ συνωρίδι πωλικῇ – ”
Λουκιανός. Timon Section 51, line 4
Ἀλλ' οὐδὲ ἐθεώρησα ἐγὼ πώποτε εἰς Ὀλυμπίαν.
{ΔΗΜΕΑΣ}
Τί οὖν; θεωρήσεις ὕστερον· τὰ τοιαῦτα δὲ πολλὰ προσκεῖσθαι
ἄμεινον. “Καὶ ἠρίστευσε δὲ ὑπὲρ τῆς πόλεως πέρυσι πρὸς
Ἀχαρναῖς καὶ κατέκοψε Πελοποννησίων δύο μοίρας – ”
{ΤΙΜΩΝ}
Πῶς; διὰ γὰρ τὸ μὴ ἔχειν ὅπλα οὐδὲ προὐγράφην ἐν τῷ κατα-
λόγῳ.
{ΔΗΜΕΑΣ}
Μέτρια τὰ περὶ σαυτοῦ λέγεις, ἡμεῖς δὲ ἀχάριστοι ἂν εἴημεν
ἀμνημονοῦντες. “Ἔτι δὲ καὶ ψηφίσματα γράφων καὶ συμβουλεύων
καὶ στρατηγῶν οὐ μικρὰ ὠφέλησε τὴν πόλιν· ἐπὶ τούτοις ἅπασι
δεδόχθω τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ καὶ τῇ Ἡλιαίᾳ κατὰ φυλὰς καὶ
τοῖς δήμοις ἰδίᾳ καὶ κοινῇ πᾶσι χρυσοῦν ἀναστῆσαι τὸν Τίμωνα
παρὰ τὴν Ἀθηνᾶν ἐν τῇ ἀκροπόλει κεραυνὸν ἐν τῇ δεξιᾷ ἔχοντα
καὶ ἀκτῖνας ἐπὶ τῇ κεφαλῇ καὶ στεφανῶσαι αὐτὸν χρυσοῖς
στεφάνοις ἑπτὰ καὶ ἀνακηρυχθῆναι τοὺς στεφάνους σήμερον
198
Διονυσίοις τραγῳδοῖς καινοῖς – ἀχθῆναι γὰρ δι' αὐτὸν δεῖ τήμερον
τὰ Διονύσια. εἶπε τὴν γνώμην Δημέας ὁ ῥήτωρ, συγγενὴς αὐτοῦ
ἀγχιστεὺς καὶ μαθητὴς ὤν· καὶ γὰρ ῥήτωρ ἄριστος ὁ Τίμων καὶ
τὰ ἄλλα πάντα ὁπόσα ἂν ἐθέλοι.”
Λουκιανός. Timon Section 52, line 1
καὶ στρατηγῶν οὐ μικρὰ ὠφέλησε τὴν πόλιν· ἐπὶ τούτοις ἅπασι
δεδόχθω τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ καὶ τῇ Ἡλιαίᾳ κατὰ φυλὰς καὶ
τοῖς δήμοις ἰδίᾳ καὶ κοινῇ πᾶσι χρυσοῦν ἀναστῆσαι τὸν Τίμωνα
παρὰ τὴν Ἀθηνᾶν ἐν τῇ ἀκροπόλει κεραυνὸν ἐν τῇ δεξιᾷ ἔχοντα
καὶ ἀκτῖνας ἐπὶ τῇ κεφαλῇ καὶ στεφανῶσαι αὐτὸν χρυσοῖς
στεφάνοις ἑπτὰ καὶ ἀνακηρυχθῆναι τοὺς στεφάνους σήμερον
Διονυσίοις τραγῳδοῖς καινοῖς – ἀχθῆναι γὰρ δι' αὐτὸν δεῖ τήμερον
τὰ Διονύσια. εἶπε τὴν γνώμην Δημέας ὁ ῥήτωρ, συγγενὴς αὐτοῦ
ἀγχιστεὺς καὶ μαθητὴς ὤν· καὶ γὰρ ῥήτωρ ἄριστος ὁ Τίμων καὶ
τὰ ἄλλα πάντα ὁπόσα ἂν ἐθέλοι.”
Τουτὶ μὲν οὖν σοι τὸ ψήφισμα. ἐγὼ δὲ καὶ τὸν υἱὸν ἐβουλόμην
ἀγαγεῖν παρὰ σέ, ὃν ἐπὶ τῷ σῷ ὀνόματι Τίμωνα ὠνόμακα.
{ΤΙΜΩΝ}
Πῶς, ὦ Δημέα, ὃς οὐδὲ γεγάμηκας, ὅσα γε καὶ ἡμᾶς εἰδέναι;
{ΔΗΜΕΑΣ}
Ἀλλὰ γαμῶ, ἢν διδῷ θεός, ἐς νέωτα καὶ παιδοποιήσομαι καὶ τὸ
γεννηθησόμενον – ἄρρεν γὰρ ἔσται – Τίμωνα ἤδη καλῶ.
{ΤΙΜΩΝ}
Οὐκ οἶδα εἰ γαμησείεις ἔτι, ὦ οὗτος, τηλικαύτην παρ' ἐμοῦ
πληγὴν λαμβάνων.
{ΔΗΜΕΑΣ}
Λουκιανός. Menippus sive necyomantia (0062: 035)
“Lucian, vol. 4”, EHarmon, A.M.
Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1925, Repr. 1961.Section 2, line 8
σθην τῶν ἐπῶν καὶ αὐτόματά μοι τὰ μέτρα ἐπὶ
τὸ στόμα ἔρχεται. ἀτὰρ εἰπέ μοι, πῶς τὰ ὑπὲρ
γῆς ἔχει καὶ τί ποιοῦσιν οἱ ἐν τῇ πόλει;
{ΦΙΛΟΣ}
Καινὸν οὐδέν, ἀλλ' οἷα καὶ πρὸ τοῦ· ἁρπάζου-
σιν, ἐπιορκοῦσιν, τοκογλυφοῦσιν, ὀβολοστα-
τοῦσιν.
{ΜΕΝΙΠΠΟΣ}
Ἄθλιοι καὶ κακοδαίμονες· οὐ γὰρ ἴσασιν οἷα
ἔναγχος κεκύρωται παρὰ τοῖς κάτω καὶ οἷα
κεχειροτόνηται τὰ ψηφίσματα κατὰ τῶν πλου-
σίων, ἃ μὰ τὸν Κέρβερον οὐδεμία μηχανὴ τὸ
διαφυγεῖν αὐτούς.
Λουκιανός. Menippus sive necyomantia Section 19, line 1
199
γένης παροικεῖ μὲν Σαρδαναπάλλῳ τῷ Ἀσσυρίῳ
καὶ Μίδᾳ τῷ Φρυγὶ καὶ ἄλλοις τισὶ τῶν πολυτε-
λῶν· ἀκούων δὲ οἰμωζόντων αὐτῶν καὶ τὴν
παλαιὰν τύχην ἀναμετρουμένων γελᾷ τε καὶ
τέρπεται, καὶ τὰ πολλὰ ὕπτιος κατακείμενος ᾄδει
μάλα τραχείᾳ καὶ ἀπηνεῖ τῇ φωνῇ τὰς οἰμωγὰς
αὐτῶν ἐπικαλύπτων, ὥστε ἀνιᾶσθαι τοὺς ἄνδρας
καὶ διασκέπτεσθαι μετοικεῖν οὐ φέροντας τὸν
Διογένην.
{ΦΙΛΟΣ}
Ταυτὶ μὲν ἱκανῶς· τί δὲ τὸ ψήφισμα ἦν, ὅπερ
ἐν ἀρχῇ ἔλεγες κεκυρῶσθαι κατὰ τῶν πλουσίων;
{ΜΕΝΙΠΠΟΣ}
Εὖ γε ὑπέμνησας· οὐ γὰρ οἶδ' ὅπως περὶ τού-
του λέγειν προθέμενος πάμπολυ ἀπεπλανήθην
τοῦ λόγου.
Διατρίβοντος γάρ μου παρ' αὐτοῖς προὔθεσαν
οἱ πρυτάνεις ἐκκλησίαν περὶ τῶν κοινῇ συμφερόν-
των· ἰδὼν οὖν πολλοὺς συνθέοντας ἀναμίξας
ἐμαυτὸν τοῖς νεκροῖς εὐθὺς εἷς καὶ αὐτὸς ἦν τῶν
ἐκκλησιαστῶν. διῳκήθη μὲν οὖν καὶ ἄλλα,
Λουκιανός. Menippus sive necyomantia Section 19, line 14
του λέγειν προθέμενος πάμπολυ ἀπεπλανήθην
τοῦ λόγου.
Διατρίβοντος γάρ μου παρ' αὐτοῖς προὔθεσαν
οἱ πρυτάνεις ἐκκλησίαν περὶ τῶν κοινῇ συμφερόν-
των· ἰδὼν οὖν πολλοὺς συνθέοντας ἀναμίξας
ἐμαυτὸν τοῖς νεκροῖς εὐθὺς εἷς καὶ αὐτὸς ἦν τῶν
ἐκκλησιαστῶν. διῳκήθη μὲν οὖν καὶ ἄλλα,
τελευταῖον δὲ τὸ περὶ τῶν πλουσίων· ἐπεὶ γὰρ
αὐτῶν κατηγόρητο πολλὰ καὶ δεινά, βία καὶ
ἀλαζονεία καὶ ὑπεροψία καὶ ἀδικία, τέλος
ἀναστάς τις τῶν δημαγωγῶν ἀνέγνω ψήφισμα
τοιοῦτον.
{ΨΗΦΙΣΜΑ}
“Ἐπειδὴ πολλὰ καὶ παράνομα οἱ πλούσιοι
δρῶσι παρὰ τὸν βίον ἁρπάζοντες καὶ βιαζόμενοι
καὶ πάντα τρόπον τῶν πενήτων καταφρονοῦντες,
“Δεδόχθω τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ, ἐπειδὰν
ἀποθάνωσι, τὰ μὲν σώματα αὐτῶν κολάζεσθαι
καθάπερ καὶ τὰ τῶν ἄλλων πονηρῶν, τὰς δὲ
ψυχὰς ἀναπεμφθείσας ἄνω εἰς τὸν βίον καταδύε-
σθαι εἰς τοὺς ὄνους, ἄχρις ἂν ἐν τῷ τοιούτῳ δια
Λουκιανός. Menippus sive necyomantia Section 19, line 15
200
Διατρίβοντος γάρ μου παρ' αὐτοῖς προὔθεσαν
οἱ πρυτάνεις ἐκκλησίαν περὶ τῶν κοινῇ συμφερόν-
των· ἰδὼν οὖν πολλοὺς συνθέοντας ἀναμίξας
ἐμαυτὸν τοῖς νεκροῖς εὐθὺς εἷς καὶ αὐτὸς ἦν τῶν
ἐκκλησιαστῶν. διῳκήθη μὲν οὖν καὶ ἄλλα,
τελευταῖον δὲ τὸ περὶ τῶν πλουσίων· ἐπεὶ γὰρ
αὐτῶν κατηγόρητο πολλὰ καὶ δεινά, βία καὶ
ἀλαζονεία καὶ ὑπεροψία καὶ ἀδικία, τέλος
ἀναστάς τις τῶν δημαγωγῶν ἀνέγνω ψήφισμα
τοιοῦτον.
{ΨΗΦΙΣΜΑ}
“Ἐπειδὴ πολλὰ καὶ παράνομα οἱ πλούσιοι
δρῶσι παρὰ τὸν βίον ἁρπάζοντες καὶ βιαζόμενοι
καὶ πάντα τρόπον τῶν πενήτων καταφρονοῦντες,
“Δεδόχθω τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ, ἐπειδὰν
ἀποθάνωσι, τὰ μὲν σώματα αὐτῶν κολάζεσθαι
καθάπερ καὶ τὰ τῶν ἄλλων πονηρῶν, τὰς δὲ
ψυχὰς ἀναπεμφθείσας ἄνω εἰς τὸν βίον καταδύε-
σθαι εἰς τοὺς ὄνους, ἄχρις ἂν ἐν τῷ τοιούτῳ δια-
γάγωσι μυριάδας ἐτῶν πέντε καὶ εἴκοσιν, ὄνοι ἐξ
ὄνων γιγνόμενοι καὶ ἀχθοφοροῦντες καὶ ὑπὸ τῶν
Λουκιανός. Menippus sive necyomantia Section 20, line 15
ἀποθάνωσι, τὰ μὲν σώματα αὐτῶν κολάζεσθαι
καθάπερ καὶ τὰ τῶν ἄλλων πονηρῶν, τὰς δὲ
ψυχὰς ἀναπεμφθείσας ἄνω εἰς τὸν βίον καταδύε-
σθαι εἰς τοὺς ὄνους, ἄχρις ἂν ἐν τῷ τοιούτῳ δια-
γάγωσι μυριάδας ἐτῶν πέντε καὶ εἴκοσιν, ὄνοι ἐξ
ὄνων γιγνόμενοι καὶ ἀχθοφοροῦντες καὶ ὑπὸ τῶν
πενήτων ἐλαυνόμενοι, τοὐντεῦθεν δὲ λοιπὸν ἐξεῖναι
αὐτοῖς ἀποθανεῖν.
“Εἶπε τὴν γνώμην Κρανίων Σκελετίωνος Νεκυ-
σιεὺς φυλῆς Ἀλιβαντίδος.”
Τούτου ἀναγνωσθέντος τοῦ ψηφίσματος ἐπε-
ψήφισαν μὲν αἱ ἀρχαί, ἐπεχειροτόνησε δὲ τὸ
πλῆθος καὶ ἐβριμήσατο ἡ Βριμὼ καὶ ὑλάκτησεν
ὁ Κέρβερος· οὕτω γὰρ ἐντελῆ γίγνεται καὶ κύρια
τὰ ἐγνωσμένα.
Ταῦτα μὲν δή σοι τὰ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ. ἐγὼ δέ,
οὗπερ ἀφίγμην ἕνεκα, τῷ Τειρεσίᾳ προσελθὼν
ἱκέτευον αὐτὸν τὰ πάντα διηγησάμενος εἰπεῖν
πρός με ποῖόν τινα ἡγεῖται τὸν ἄριστον βίον. ὁ
δὲ γελάσας – ἔστι δὲ τυφλόν τι γερόντιον καὶ
ὠχρὸν καὶ λεπτόφωνον –
Λουκιανός. Deorum concilium (0062: 050)
“Lucian, vol. 5”, EHarmon, A.M.Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1936,
201
Repr. 1972.Section 14, line 2
τύχην πράξουσαν τὰ μεμοιραμένα καὶ ἃ ἐξ ἀρχῆς
ἑκάστῳ ἐπεκλώσθη. ἡδέως ἂν οὖν ἐροίμην σε,
ὦ Ζεῦ, εἴ που εἶδες ἢ ἀρετὴν ἢ φύσιν ἢ εἱμαρμένην;
ὅτι μὲν γὰρ ἀεὶ καὶ σὺ ἀκούεις ἐν ταῖς τῶν φιλο-
σόφων διατριβαῖς, οἶδα, εἰ μὴ καὶ κωφός τις
εἶ, ὡς βοώντων αὐτῶν μὴ ἐπαΐειν.
Πολλὰ ἔτι ἔχων εἰπεῖν καταπαύσω τὸν λόγον·
ὁρῶ γοῦν πολλοὺς ἀχθομένους μοι λέγοντι καὶ
συρίττοντας, ἐκείνους μάλιστα ὧν καθήψατο ἡ
παρρησία τῶν λόγων. πέρας γοῦν, εἰ ἐθέλεις,
ὦ Ζεῦ, ψήφισμά τι περὶ τούτων ἀναγνώσομαι ἤδη
ξυγγεγραμμένον.
{ΖΕΥΣ}
Ἀνάγνωθι· οὐ πάντα γὰρ ἀλόγως ᾐτιάσω.
καὶ δεῖ τὰ πολλὰ αὐτῶν ἐπισχεῖν, ὡς μὴ ἐπὶ πλεῖον
ἂν γίγνηται.
Λουκιανός. Deorum concilium Section 18, line 9
δὸν ἢ ἰατρὸν εἶναι. τοῖς δὲ φιλοσόφοις προειπεῖν
μὴ ἀναπλάττειν κενὰ ὀνόματα μηδὲ ληρεῖν περὶ
ὧν οὐκ ἴσασιν. ὁπόσοι δὲ ἤδη ναῶν ἢ θυσιῶν
ἠξιώθησαν, ἐκείνων μὲν καθαιρεθῆναι τὰ ἀγάλ-
ματα, ἐντεθῆναι δὲ ἢ Διὸς ἢ Ἥρας ἢ Ἀπόλλωνος
ἢ τῶν ἄλλων τινός, ἐκείνοις δὲ τάφον χῶσαι τὴν
πόλιν καὶ στήλην ἐπιστῆσαι ἀντὶ βωμοῦ. ἢν δέ
τις παρακούσῃ τοῦ κηρύγματος καὶ μὴ ἐθελήσῃ
ἐπὶ τοὺς ἐπιγνώμονας ἐλθεῖν, ἐρήμην αὐτοῦ κατα-
διαιτησάτωσαν.
Τοῦτο μὲν ὑμῖν τὸ ψήφισμα.
{ΖΕΥΣ}
Δικαιότατον, ὦ Μῶμε· καὶ ὅτῳ δοκεῖ, ἀνατει-
νάτω τὴν χεῖρα· μᾶλλον δέ, οὕτω γιγνέσθω,
πλείους γὰρ οἶδ' ὅτι ἔσονται οἱ μὴ χειροτονή-
σοντες. ἀλλὰ νῦν μὲν ἄπιτε· ὁπόταν δὲ κηρύξῃ
ὁ Ἑρμῆς, ἥκετε κομίζοντες ἕκαστος ἐναργῆ τὰ
γνωρίσματα καὶ σαφεῖς τὰς ἀποδείξεις, πατρὸς
ὄνομα καὶ μητρός, καὶ ὅθεν καὶ ὅπως θεὸς ἐγένετο,
καὶ φυλὴν καὶ φράτορας. ὡς ὅστις ἂν μὴ ταῦτα
παράσχηται, οὐδὲν μελήσει τοῖς ἐπιγνώμοσιν εἰ
Φλάβιος Αρριανός. Historia successorum Alexandri (Frag. ap. Photium, Bibl. co92)
(0074: 011)
“Flavii Arriani quae exstant omnia, vol. 2”, ERoos, A.G., Wirth, G.
Leipzig: Teubner, 1968 (1st edn. corr.).Fragment 1,14, line 1
202
νων αἴτιος τῆς νίκης, ἧς ἐνίκησαν αὐτούς, γέγονεν· ἐξ
οὗ καὶ ἅπαντα, ἅπερ ἂν αὐτοῖς Κρατερὸς ἐπέταττε καὶ
Ἀντίπατρος, ἀπροφασίστως ἐπράττετο. καὶ ταῦτα μέ-
χρι τοῦ πέμπτου βιβλίου.
ἐν δὲ τῷ ἕκτῳδιαλαμβάνει ὅπως ἐξ Ἀθηνῶν οἱ
ἀμφὶ Δημοσθένην καὶ Ὑπερείδην ἔφυγον, Ἀριστόνικός
τε ὁ Μαραθώνιος καὶ Ἱμεραῖος ὁ Δημητρίου τοῦ Φαλη-
ρέως ἀδελφός, τὰ μὲν πρῶτα εἰς Αἴγιναν· ἐκεῖ δὲ δια-
γόντων θάνατον αὐτῶν κατέγνω τὸ Ἀθηναίων πλῆθος,
εἰπόντος Δημάδου, καὶ Ἀντίπατρος εἰς ἔργον ἤγαγε τὸ
ψήφισμα. καὶ ὡς Ἀρχίας ὁ Θούριος εἰς τὸν θάνατον
αὐτῶν ὑπουργήσας ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ καὶ ἀτιμίᾳ κατα-
τρίψας ἐτελεύτησε τὸν βίον. καὶ ὡς Δημάδης οὐ πολ-
λῷ ὕστερον ἐς Μακεδονίαν ἀχθεὶς ὑπὸ Κασάνδρου
ἐσφάγη, τοῦ παιδὸς ἐν τοῖς κόλποις προαποσφαγέντος·
αἰτίαν δ' ἐπῆγε Κάσανδρος, ὅτι τὸν αὐτοῦ πατέρα ἐξυ-
βρίσειεν ἐν οἷς ἔγραψε Περδίκκᾳ σώζειν τοὺς Ἕλληνας
ἀπὸ σαπροῦ καὶ παλαιοῦ στήμονος ἠρτημένους, οὕτως
τὸν Ἀντίπατρον ἐπιχλευάζων· Δείναρχος δὲ ὁ Κορίν-
θιος ὁ κατήγορος ἦν. ἀλλ' ὅ γε Δημάδης τῆς αὑτοῦ
δωροδοκίας καὶ προδοσίας καὶ ἐς πάντα ἀπιστίας
Φλάβιος Αρριανός. Frag. (0074: 018)
“FGrH #156”.Volume-Jacobyʹ-F 2b,156,F, fragment 9, line 6
– – p. 130, 26 Bk: βουλεύω· ἐνεργητικῆι διαθέσει
κέχρηται ὁ Ἀρριανὸς ἐν πᾶσιν. ἐν πέμπτωι τῶν μετὰ Ἀλέξανδρον· «σὲ
δὲ εἶναι τὸν βουλεύοντά τε ὑπὲρ τῶν ὅλων τὰ ξυμφορώ-
τατα καὶ ἐπαγγέλλοντα πᾶν ὅ τι περ ἂν ξυλλογισμῶι
τύχηι ξυμβουλευθέν.»
PHOT. Bibl. 92 p. 69 b 34: (13) ἐν δὲ τῶι ἕκτωι διαλαμ-
βάνει ὅπως ἐξ Ἀθηνῶν οἱ ἀμφὶ Δημοσθένην καὶ Ὑπερείδην ἔφυγον
Ἀριστόνικός τε ὁ Μαραθώνιος καὶ Ἱμεραῖος ὁ Δημητρίου τοῦ Φαληρέως
ἀδελφός, τὰ μὲν πρῶτα εἰς Αἴγιναν· ἐκεῖ δὲ διαγόντων θάνατον αὐτῶν
κατέγνω τὸ Ἀθηναίων πλῆθος εἰπόντος Δημάδου, καὶ Ἀντίπατρος εἰς
ἔργον ἤγαγε τὸ ψήφισμα. (14) καὶ ὡς Ἀρχίας ὁ Θούριος ὁεἰς τὸν
θάνατον αὐτῶν ὑπουργήσας ἐν ἐσχάτηι πενίαι καὶ ἀτιμίαι κατατρίψας
ἐτελεύτησε τὸν βίον. καὶ ὡς Δημάδης οὐ πολλῶι ὕστερον ἐς Μακεδονίαν
ἀχθεὶς ὑπὸ Κασάνδρου ἐσφάγη, τοῦ παιδὸς ἐν τοῖς κόλποις προαποσφα-
γέντος· αἰτίαν δ' ἐπῆγε Κάσανδρος, ὅτι τὸν αὐτοῦ πατέρα ἐξυβρίσειεν ἐν
οἷς ἔγραψε Περδίκκαι σώζειν τοὺς Ἕλληνας ἀπὸ σαπροῦ καὶ παλαιοῦ
στήμονος ἠρτημένους, οὕτως τὸν Ἀντίπατρον ἐπιχλευάζων. (15) Δείναρχος
δὲ ὁ Κορίνθιος ὁ κατήγορος ἦν. ἀλλ' ὅ γε Δημάδης τῆς αὑτοῦ δωροδοκίας
καὶ προδοσίας καὶ ἐς πάντα ἀπιστίας τὴν ἀξίαν ἀπέτισε δίκην.
(16) διαλαμβάνει δὲ καὶ ὡς Θίβρων ὁ Λακεδαιμόνιος Ἅρπαλον τὸν
τὰ Ἀλεξάνδρου χρήματα ζῶντος ἐκείνου ἁρπάσαντα καὶ φυγόντα πρὸς τὰς
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία. (0081: 001)
203
“Dionysii Halicarnasei antiquitatum Romanarum quae supersunt, 4 vols.”, EJacoby,
K.Leipzig: Teubner, 1:1885; 2:1888; 3:1891; 4:1905, Repr. 1967.
Book 2, chap. 19, section 5, line 5
θυσίας μὲν γὰρ αὐτῇ καὶ ἀγῶνας ἄγουσιν ἀνὰ πᾶν
ἔτος οἱ στρατηγοὶ κατὰ τοὺς Ῥωμαίων νόμους, ἱερᾶται
δὲ αὐτῆς ἀνὴρ Φρὺξ καὶ γυνὴ Φρυγία καὶ περιάγου-
σιν ἀνὰ τὴν πόλιν οὗτοι μητραγυρτοῦντες, ὥσπερ
αὐτοῖς ἔθος, τύπους τε περικείμενοι τοῖς στήθεσι καὶ
καταυλούμενοι πρὸς τῶν ἑπομένων τὰ μητρῷα μέλη
καὶ τύμπανα κροτοῦντες· Ῥωμαίων δὲ τῶν αὐθιγενῶν
οὔτε μητραγυρτῶν τις οὔτε καταυλούμενος πορεύεται
διὰ τῆς πόλεως ποικίλην ἐνδεδυκὼς στολὴν οὔτε ὀρ-
γιάζει τὴν θεὸν τοῖς Φρυγίοις ὀργιασμοῖς κατὰ νόμον
καὶ ψήφισμα βουλῆς. οὕτως εὐλαβῶς ἡ πόλις ἔχει πρὸς
τὰ οὐκ ἐπιχώρια ἔθη περὶ θεῶν καὶ πάντα ὀττεύεται
τῦφον, ᾧ μὴ πρόσεστι τὸ εὐπρεπές.
Καὶ μηδεὶς ὑπολάβῃ με ἀγνοεῖν ὅτι τῶν
Ἑλληνικῶν μύθων εἰσί τινες ἀνθρώποις χρήσιμοι,
οἱ μὲν ἐπιδεικνύμενοι τὰ τῆς φύσεως ἔργα δι' ἀλλη-
γορίας, οἱ δὲ παραμυθίας ἕνεκα συγκείμενοι τῶν
ἀνθρωπείων συμφορῶν, οἱ δὲ ταραχὰς ἐξαιρούμενοι
ψυχῆς καὶ δείματα καὶ δόξας καθαιροῦντες οὐχ ὑγιεῖς,
οἱ δ' ἄλλης τινὸς ἕνεκα συμπλασθέντες ὠφελείας.
ἀλλὰ καίπερ ἐπιστάμενος ταῦτα οὐδενὸς χεῖρον ὅμως
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 3, chap. 31, section 2, line 1
καστήρια ὁ βασιλεὺς καθίσας τοὺς ἁλόντας ἐξ αὐτῶν
κατὰ τὸν τῶν λειποτακτῶν τε καὶ προδοτῶν νόμον
ἀπέκτεινεν.
Ἐν ᾧ δὲ ταῦτ' ἐγίνετο χρόνῳ, Μάρκος
Ὁράτιος ὁ προαπεσταλμένος μετὰ τῶν ἐπιλέκτων ἐπὶ
τὴν καθαίρεσιν τῆς Ἄλβας ταχέως διανύσας τὴν
ὁδὸν καὶ καταλαβὼν πύλας τε ἀκλείστους καὶ τεῖχος
ἀφύλακτον εὐπετῶς γίνεται τῆς πόλεως κύριος.
συναγαγὼν δὲ τὸ πλῆθος εἰς ἐκκλησίαν τά τε πρα-
χθέντα κατὰ τὴν μάχην ἅπαντα ἐδήλωσεν αὐτοῖς καὶ
τὸ ψήφισμα τῆς Ῥωμαίων βουλῆς διεξῆλθεν. ἀντι-
βολούντων δὲ τῶν ἀνθρώπων καὶ χρόνον εἰς πρε-
σβείαν αἰτουμένων οὐδεμίαν ἀναβολὴν ποιησάμενος
τὰς μὲν οἰκίας καὶ τὰ τείχη καὶ εἴ τι ἄλλο κατα-
σκεύασμα ἰδιωτικὸν ἢ δημόσιον ἦν κατέσκαπτε, τοὺς
δὲ ἀνθρώπους μετὰ πολλῆς φροντίδος παρέπεμπεν
εἰς Ῥώμην ἄγοντάς τε τὰ ἑαυτῶν χρήματα καὶ φέ-
ροντας· οὓς ὁ Τύλλος ἀφικόμενος ἀπὸ στρατοπέδου
ταῖς Ῥωμαίων φυλαῖς καὶ φράτραις ἐπιδιεῖλεν οἰκή-
204
σεις τε συγκατεσκεύασεν ἐν οἷς αὐτοὶ προῃροῦντο τῆς
πόλεως τόποις καὶ τῆς δημοσίας γῆς τὴν ἀρκοῦσαν
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 3, chap. 57, section 1, line 7
μὲν ἐν αὐτοῖς καταληφθέντα χρήματα τοῖς στρατιώ-
ταις ἐπέτρεψε διανείμασθαι, τοὺς δὲ αἰχμαλώτους
πολλοὺς πάνυ ὄντας Σαβίνων τε αὐτῶν καὶ Τυρρη-
νῶν εἰς Ῥώμην ἀγαγὼν διὰ πολλῆς εἶχε φυλακῆς.
Σαβῖνοι μὲν οὖν ἐγνωσιμάχησαν ὑπὸ τῆς
τότε συμφορᾶς βιασθέντες καὶ πρεσβευτὰς ἀποστεί-
λαντες ἀνοχὰς ἐποιήσαντο τοῦ πολέμου [σπονδὰς] ἑξαε-
τεῖς, Τυρρηνοὶ δὲ ὀργῇ φέροντες ὅτι ἥττηντό τε ὑπὸ
Ῥωμαίων πολλάκις καὶ ὅτι τοὺς αἰχμαλώτους αὐτοῖς
ὁ Ταρκύνιος οὐκ ἀπεδίδου πρεσβευσαμένοις, ἀλλ' ἐν
ὁμήρων κατεῖχε λόγῳ, ψήφισμα ποιοῦνται πάσας τὰς
τῶν Τυρρηνῶν πόλεις κοινῇ τὸν κατὰ Ῥωμαίων πό-
λεμον ἐκφέρειν, τὴν δὲ μὴ μετέχουσαν τῆς στρατείας
ἔκσπονδον εἶναι. ταῦτ' ἐπικυρώσαντες ἐξῆγον τὰς
δυνάμεις καὶ διαβάντες τὸν Τέβεριν ἀγχοῦ Φιδήνης
τίθενται τὰ ὅπλα. γενόμενοι δὲ τῆς πόλεως ταύτης
ἐγκρατεῖς διὰ προδοσίας στασιασάντων πρὸς ἀλλήλους
τῶν ἐν αὐτῇ καὶ πολλὰ μὲν σώματα λαβόντες, πολ-
λὴν δὲ λείαν ἐκ τῆς Ῥωμαίων χώρας ἐλαύνοντες
ἀπῆλθον ἐπ' οἴκου, φρουρὰν ἐν τῇ Φιδήνῃ καταλι-
πόντες ἀποχρῶσαν. αὕτη γὰρ ἡ πόλις ὁρμητήριον
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία. Book 4, chap. 80, section 2, line 3
Ἀλλὰ τί τούτοις ἐπιτιμῶ τοσαύτας ἔχων
αὐτοῦ παρανομίας κατηγορεῖν ἔξω τῶν εἰς τοὺς συγ-
γενεῖς καὶ κηδεστὰς γενομένων, τὰς εἰς τὴν πατρίδα
καὶ πάντας ἡμᾶς ἐπιτελεσθείσας, εἰ δὴ καὶ παρανομίας
δεῖ καλεῖν αὐτάς, ἀλλ' οὐκ ἀνατροπὰς καὶ ἀφανισμοὺς
ἁπάντων τῶν τε νομίμων καὶ τῶν ἐθῶν; αὐτίκα τὴν
ἡγεμονίαν, ἵν' ἀπὸ ταύτης ἄρξωμαι, πῶς παρέλαβεν;
ἆρά γ' ὡς οἱ πρὸ αὐτοῦ γενόμενοι βασιλεῖς; πόθεν;
πολλοῦ γε καὶ δεῖ. ἐκεῖνοι μέντοι πάντες ὑφ' ὑμῶν
ἐπὶ τὰς δυναστείας παρήγοντο κατὰ τοὺς πατρίους
ἐθισμοὺς καὶ νόμους· πρῶτον μὲν ψηφίσματος ὑπὸ
τῆς βουλῆς γραφέντος, ᾗ περὶ πάντων ἀποδέδοται τῶν
κοινῶν προβουλεύειν· ἔπειτα μεσοβασιλέων αἱρεθέν-
των, οἷς ἐπιτρέπει τὸ συνέδριον ἐκ τῶν ἀξίων τῆς
ἀρχῆς διαγνῶναι τὸν ἐπιτηδειότατον· μετὰ ταῦτα ψῆ-
φον ἐπενέγκαντος ἐν ἀρχαιρεσίαις τοῦ δήμου, μέθ' ἧς
ἅπαντα ἐπικυροῦσθαι βούλεται τὰ μέγιστα ὁ νόμος·
ἐφ' ἅπασι δὲ τούτοις οἰωνῶν καὶ σφαγίων καὶ τῶν
205
ἄλλων σημείων καλῶν γενομένων, ὧν χωρὶς οὐδὲν ἂν
γένοιτο τῆς ἀνθρωπίνης σπουδῆς καὶ προνοίας ὄφελος.
φέρε δὴ τί τούτων οἶδέ τις ὑμῶν γενόμενον, ὅτε τὴν
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 5, chap. 1, section 2, line 12
λαβόντες ὕπατοι τεττάρων μηνῶν εἰς τὸν ἐνιαυτὸν
ἐκεῖνον ἐπιλειπομένων Λεύκιος Ἰούνιος Βροῦτος καὶ
Λεύκιος Ταρκύνιος Κολλατῖνος, οὓς καλοῦσι Ῥωμαῖοι
κατὰ τὴν ἑαυτῶν διάλεκτον ὥσπερ ἔφην προβούλους,
ἑτέρους παραλαβόντες πολλοὺς ἐλθόντων εἰς τὴν πόλιν
τῶν ἀπὸ στρατοπέδου μετὰ τὰς σπονδὰς τὰς γενομένας
αὐτοῖς πρὸς Ἀρδεάτας, ὀλίγαις ὕστερον ἡμέραις τῆς
ἐκβολῆς τοῦ τυράννου συγκαλέσαντες τὸν δῆμον εἰς
ἐκκλησίαν καὶ πολλοὺς ὑπὲρ ὁμονοίας λόγους ποιησά-
μενοι ψήφισμά τε πάλιν ἐπεκύρωσαν ἕτερον, περὶ ὧν
οἱ κατὰ πόλιν ὄντες πρότερον ἐπεψηφίσαντο φυγὴν
Ταρκυνίοις ἐπιβαλόντες ἀίδιον· καὶ μετὰ τοῦτο καθαρ-
μοὺς τῆς πόλεως ποιησάμενοι καὶ ὅρκια τεμόντες αὐτοί
τε πρῶτοι στάντες ἐπὶ τῶν τομίων ὤμοσαν καὶ τοὺς
ἄλλους πολίτας ἔπεισαν ὀμόσαι, μὴ κατάξειν ἀπὸ τῆς
φυγῆς βασιλέα Ταρκύνιον μήτε τοὺς παῖδας αὐτοῦ
μήτε τοὺς ἐξ ἐκείνων γενησομένους, βασιλέα τε τῆς
Ῥωμαίων πόλεως μηκέτι καταστήσειν μηθένα μηδὲ τοῖς
καθιστάναι βουλομένοις ἐπιτρέψειν. ταῦτα μὲν περὶ
ἑαυτῶν τε καὶ τῶν τέκνων καὶ τοῦ μεθ' ἑαυτοὺς γέ
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 6, chap. 1, section 2, line 11
τῶν χρεῶν ἀξιοῦντες δημοσίᾳ· δόγμα δὲ βουλῆς ἐκύ-
ρωσαν ἐπιεικέστατον, Λατίνοις ἀνδράσιν εἴ τινες ἔτυχον
ἐκ τοῦ Ῥωμαίων ἔθνους συνοικοῦσαι γυναῖκες ἢ Ῥω-
μαίοις Λατῖναι, ἑαυτῶν εἶναι κυρίας, ἐάν τε μένειν
θέλωσι παρὰ τοῖς γεγαμηκόσιν ἐάν τε [μή,] εἰς τὰς
πατρίδας ἀναστρέφειν· τῶν δ' ἐκγόνων τὰ μὲν ἄρρενα
παρὰ τοῖς πατράσι μένειν, τὰς δὲ θηλείας καὶ ἔτι ἀγά-
μους ταῖς μητράσιν ἕπεσθαι· ἐτύγχανον δὲ πολλαὶ
πάνυ γυναῖκες εἰς τὰς ἀλλήλων πόλεις ἐκδεδομέναι
καὶ διὰ τὸ συγγενὲς καὶ διὰ φιλίαν, αἳ τυχοῦσαι τῆς
ἐκ τοῦ ψηφίσματος ἀδείας ἐδήλωσαν ὅσην εἶχον ἐπι-
θυμίαν τῆς ἐν Ῥώμῃ διαίτης. αἵ τε γὰρ ἐν ταῖς Λα-
τίνων πόλεσι Ῥωμαῖαι μικροῦ δεῖν πᾶσαι καταλιποῦσαι
τοὺς ἄνδρας ὡς τοὺς πατέρας ἀνέστρεψαν, αἵ τε Ῥω-
μαίοις ἐκδεδομέναι Λατίνων πλὴν δυεῖν, αἱ λοιπαὶ τῶν
πατρίδων ὑπεριδοῦσαι παρὰ τοῖς γεγαμηκόσιν ἔμειναν·
οἰωνὸς εὐτυχὴς τῆς μελλούσης πόλεως ἐπικρατήσειν
206
τῷ πολέμῳ. Ἐπὶ τούτων φασὶ τῶν ὑπάτων τὸν νεὼν
καθιερωθῆναι τῷ Κρόνῳ κατὰ τὴν ἄνοδον τὴν εἰς τὸ
Καπετώλιον φέρουσαν ἐκ τῆς ἀγορᾶς, καὶ δημοτελεῖς
ἀναδειχθῆναι τῷ θεῷ καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἑορτάς
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 6, chap. 1, section 4, line 13
Καπετώλιον φέρουσαν ἐκ τῆς ἀγορᾶς, καὶ δημοτελεῖς
ἀναδειχθῆναι τῷ θεῷ καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἑορτάς
τε καὶ θυσίας. τὰ δὲ πρὸ τούτων βωμὸν αὐτόθι καθι-
δρύσθαι λέγουσι [τὸν] ὑφ' Ἡρακλέους κατεσκευασμένον,
ἐφ' οὗ τὰς ἐμπύρους ἀπαρχὰς ἔθυον Ἑλληνικοῖς ἔθεσιν
οἱ τὰ ἱερὰ παρ' ἐκείνου παραλαβόντες· τὴν δ' ἀρχὴν
τῆς ἱδρύσεως τοῦ ναοῦ τινες μὲν ἱστοροῦσι λαβεῖν
Τῖτον Λάρκιον τὸν ὑπατεύσαντα τῷ πρόσθεν ἐνιαυτῷ,
οἱ δὲ καὶ βασιλέα Ταρκύνιον τὸν ἐκπεσόντα τῆς ἀρχῆς·
τὴν δὲ καθιέρωσιν τοῦ ναοῦ λαβεῖν Πόστομον Κομί-
νιον κατὰ ψήφισμα βουλῆς. τούτοις μὲν δὴ τοῖς ὑπά-
τοις εἰρήνης ὥσπερ ἔφην βαθείας ἐξεγένετο ἀπολαῦσαι.
Μετὰ δὲ τούτους παραλαμβάνουσι τὴν ἀρχὴν
Αὖλος Ποστόμιος καὶ Τῖτος Οὐεργίνιος, ἐφ' ὧν αἱ
μὲν ἐνιαύσιοι ἀνοχαὶ πρὸς Λατίνους διελέλυντο, παρα-
σκευαὶ δὲ πρὸς τὸν πόλεμον ὑφ' ἑκατέρων ἐγίνοντο
μεγάλαι. ἦν δὲ τὸ μὲν Ῥωμαίων πλῆθος ἅπαν ἑκού-
σιον καὶ σὺν πολλῇ προθυμίᾳ χωροῦν ἐπὶ τὸν ἀγῶνα·
τοῦ δὲ Λατίνων τὸ πλέον ἀπρόθυμον καὶ ὑπ' ἀνάγκης
κατειργόμενον, τῶν μὲν δυναστευόντων ἐν ταῖς πόλε-
σιν ὀλίγου δεῖν πάντων δωρεαῖς τε καὶ ὑποσχέσεσιν
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία. Book 6, chap. 50, section 3, line 8
παρασκευάζεται. δοκεῖ τ' οὐδὲ τὸ Λατίνων συγγενὲς
ἔτι βέβαιον ἡμῖν διαμένειν φίλιον εἰς πύστιν ἐλθόν,
ἀλλὰ καὶ τούτου πολὺ μέρος διαγγέλλεται νοσεῖν ἔρωτι
κρατούμενον, ἧς ἅπαντες γλίχονται, μεταβολῆς· οἱ δὲ
τέως ἐπιστρατοπεδεύοντες ἑτέροις, νῦν αὐτοὶ τειχήρεις
μένοντες καθήμεθα, γῆν τ' ἄσπορον ἀφεικότες καὶ
αὐλὰς διαρπαζομένας ὁρῶντες λείαν τ' ἀπελαυνομένην
καὶ θεράποντας αὐτομολοῦντας καὶ οὐκ ἔχοντες, ὅ τι
χρησόμεθα τοῖς κακοῖς. καὶ ταῦτα πάσχοντες ἔτι διαλ-
λαγήσεσθαι πρὸς ἡμᾶς ἐλπίζομεν τὸ δημοτικόν, [καὶ]
ἐφ' ἡμῖν ὑπάρχον εἰδότες ἑνὶ καταλύσασθαι ψηφίσματι
τὴν στάσιν;
Οὕτω δὲ κακῶς ἐχόντων ἡμῖν τῶν ὑπαιθρίων
οὐδὲ τὰ ἐντὸς τείχους δεινὰ ἧττόν ἐστι φοβερά. οὔτε
γὰρ ὡς πολιορκησόμενοι παρεσκευάσμεθα ἐκ πολλοῦ
τὰ συμμαχικὰ οὔτε πλήθει αὐτοὶ ἀποχρῶντές ἐσμεν
207
ὡς πρὸς τοσαῦτα πολεμίων ἔθνη, τοῦ δ' ὀλίγου καὶ
οὐκ ἀξιομάχου πληρώματος τὸ πλεῖόν ἐστι δημοτικόν,
θῆτες καὶ πελάται καὶ χειρώνακτες, οὐ πάνυ βέβαιοι
τεταραγμένης ἀριστοκρατίας φύλακες. αἵ τε νῦν αὐτο-
μολίαι συνεχεῖς αὐτῶν πρὸς τοὺς ἀφεστηκότας
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 6, chap. 78, section 3, line 3
τοιαῦτα ἔσεσθαι εἰκάσωμεν. οἴομαι τοίνυν πρὸς ταῦτα
ἐρεῖν αὐτούς, ὅτι περὶ πάντων ἥκουσιν αὐτοκράτορες,
ὥσθ', ὅ τι ἂν πείσωμεν ἀλλήλους, τοῦτ' ἔσται κύριον.
ἔστω ταῦτ' ἀληθῆ· γιγνέσθω τἀκόλουθα τούτοις· οὐ-
δὲν ἀντιλέγω. βούλομαι δὲ τὰ μετὰ ταῦτ' ἐσόμενα
παρ' αὐτῶν μαθεῖν, ἐπειδὰν εἴπωμεν ἡμεῖς, ἐφ' οἷς
ἀξιοῦμεν ποιεῖσθαι τὴν κάθοδον καὶ συγχωρηθῇ ταῦτα
ὑπὸτούτων, τίς ἐγγυητὴς ἔσται τῶν ὁμολογιῶν ἡμῖν;
τίνι πιστεύσαντες ἀσφαλείᾳ τὰ ὅπλα θήσομεν ἐκ τῶν
χειρῶν καὶ καταστήσομεν αὖθις εἰς τὴν τούτων ἐξου-
σίαν τὰ σώματα; πότερον τοῖς ψηφίσμασι τῆς βουλῆς
τοῖς ὑπὲρ τούτων γραφησομένοις, οὐ γὰρ δὴ γεγραμ-
μένοις; καὶ τί πάλιν κωλύσει ἑτέροις ἀκυρωθῆναι ταῦτα
ψηφίσμασιν, ὅταν Ἀππίῳ καὶ τοῖς ὅμοια φρονοῦσιν
ἐκείνῳ φανῇ; ἢ τοῖς ἀξιώμασι τῶν πρεσβευτῶν, οἳ τὰς
ἑαυτῶν παρέχονται πίστεις; ἀλλὰ διὰ τῶν ἀνδρῶν τού-
των καὶ πρότερον ἡμᾶς ἐξηπάτησαν. ἢ ταῖς ἐπὶτῶν
θεῶν ὁμολογίαις δι' ὅρκων τὰ πιστὰ πορισάμενοι παρ'
αὐτῶν; ἀλλ' ἔγωγ' ὑπὲρ ἅπασαν πίστιν ἀνθρωπίνην
ταύτην δέδοικα, ἣν ὑπὸ τῶν ἐν ταῖς ἡγεμονίαις ὄντων
καταφρονουμένην ὁρῶ, καὶ τὰς ἀκουσίους συμβάσεις
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 6, chap. 78, section 3, line 6
ἔστω ταῦτ' ἀληθῆ· γιγνέσθω τἀκόλουθα τούτοις· οὐ-
δὲν ἀντιλέγω. βούλομαι δὲ τὰ μετὰ ταῦτ' ἐσόμενα
παρ' αὐτῶν μαθεῖν, ἐπειδὰν εἴπωμεν ἡμεῖς, ἐφ' οἷς
ἀξιοῦμεν ποιεῖσθαι τὴν κάθοδον καὶ συγχωρηθῇ ταῦτα
ὑπὸτούτων, τίς ἐγγυητὴς ἔσται τῶν ὁμολογιῶν ἡμῖν;
τίνι πιστεύσαντες ἀσφαλείᾳ τὰ ὅπλα θήσομεν ἐκ τῶν
χειρῶν καὶ καταστήσομεν αὖθις εἰς τὴν τούτων ἐξου-
σίαν τὰ σώματα; πότερον τοῖς ψηφίσμασι τῆς βουλῆς
τοῖς ὑπὲρ τούτων γραφησομένοις, οὐ γὰρ δὴ γεγραμμένοις; καὶ τί πάλιν κωλύσει
ἑτέροις ἀκυρωθῆναι ταῦτα ψηφίσμασιν, ὅταν Ἀππίῳ καὶ τοῖς ὅμοια φρονοῦσιν
ἐκείνῳ φανῇ; ἢ τοῖς ἀξιώμασι τῶν πρεσβευτῶν, οἳ τὰς ἑαυτῶν παρέχονται πίστεις;
ἀλλὰ διὰ τῶν ἀνδρῶν τού-
των καὶ πρότερον ἡμᾶς ἐξηπάτησαν. ἢ ταῖς ἐπὶτῶν
θεῶν ὁμολογίαις δι' ὅρκων τὰ πιστὰ πορισάμενοι παρ'
208
αὐτῶν; ἀλλ' ἔγωγ' ὑπὲρ ἅπασαν πίστιν ἀνθρωπίνην
ταύτην δέδοικα, ἣν ὑπὸ τῶν ἐν ταῖς ἡγεμονίαις ὄντων
καταφρονουμένην ὁρῶ, καὶ τὰς ἀκουσίους συμβάσεις
τοῖς ἄρχειν ἀξιοῦσι πρὸς τοὺς ἐλευθερίας μεταποιου-
μένους, οὐ νῦν πρῶτον, ἀλλὰ καὶ πολλάκις ἤδη κατα-
μαθών, ἐπίσταμαι τοσοῦτον ἰσχυούσας χρόνον, ὅσον
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 6, chap. 84, section 2, line 5
Αἱ δὲ βεβαιώσουσαι τὰς ὁμολογίας ταύ-
τας καὶ τὸ ἀσφαλὲς ὑμῖν παρέξουσαι πίστεις ἔσονται
πᾶσαι νόμιμοί τε καὶ ἐν ἔθει τοῖς διαλυομένοις τὰς
ἔχθρας. ἐπιψηφιεῖται μὲν ἡ βουλὴ ταῦτα καὶ νόμου
τάξιν ἀποδώσει τοῖς γραφησομένοις· μᾶλλον δ' ὑφ' ὑμῶν
ἐνθάδε γραφέσθω τὰ δόξαντα, καὶ ἡ βουλὴ τούτοις πεί-
σεται. τοῦ δὲ μενεῖν βέβαια τὰ συγχωρούμενα νῦν, καὶ
μηδὲν ὕστερον ἐναντίον αὐτοῖς ὑπὸ τῆς βουλῆς ἐξενε-
χθήσεσθαι, πρῶτον μὲν ἡμεῖς οἱ πρέσβεις ἀνάδοχοι, δι-
δόντες ὑμῖν σώματα καὶ ψυχὰς καὶ γενεὰς τὰς ἑαυτῶν
ἐνέχυρα· ἔπειτα οἱ ἄλλοι βουλευταί, ὅσοι τῷ ψηφίσματι
συνεγγραφήσονται· οὐ γὰρ δή ποτε ἀκόντων ἡμῶν
γραφήσεταί τι κατὰ τοῦ δήμου. οἱ γὰρ ἡγούμενοι τοῦ
συνεδρίου καὶ πρῶτοι τὰς αὑτῶν γνώμας ἀποφαινό-
μενοι τῶν ἄλλων ἡμεῖς ἐσμεν. τελευταία δὲ πίστις
ἅπασίν ἐστιν ἀνθρώποις Ἕλλησί τε καὶ βαρβάροις, ἣν
οὐδεὶς πώποτε ἀναιρήσει χρόνος, ἡ δι' ὅρκων καὶ σπον-
δῶν ἐγγυητὰς θεοὺς ποιουμένη τῶν συμβάσεων· ὑφ'
ἧς πολλαὶ μὲν ἰδιωτῶν ἔχθραι πικραί, πολλοὶ δὲ πό-
λεμοι πόλεσι πρὸς πόλεις συστάντες διηλλάγησαν. καὶ
ταύτην εἴ τινα λαμβάνετε τὴν πίστιν, εἴτ' ὀλίγοις ἐπι
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 6, chap. 88, section 3, line 11
αὐτῷ. ἐδόκει ταῦτα· καὶ κατὰ σπουδὴν ἀναβάντες ἐπὶ
τοὺς ἵππους ἤλαυνον εἰς τὴν πόλιν οἱ μέλλοντες δη-
λώσειν τῇ βουλῇ τὰ γενόμενα. προθέντων δὲ τῶν
ὑπάτων λόγον τοῖς συνέδροις, Οὐαλερίου μὲν ἦν γνώμη
διδόναι καὶ ταύτην τῷ δήμῳ τὴν χάριν· Ἄππιος δέ,
ὅσπερ ἐξ ἀρχῆς ἠναντιοῦτο ταῖς διαλλαγαῖς, καὶ τότε
ἐκ τοῦ φανεροῦ ἀντέλεγε βοῶν καὶ θεοὺς ἐπιμαρτυρό-
μενος καί, ὅσων μέλλοι σπέρμα κακῶν βαλεῖν, τῇ πολι-
τείᾳ προλέγων. ἀλλ' οὐκ ἔπειθε τοὺς πολλοὺς ὡρμη-
κότας, ὥσπερ εἶπον, διαλύσασθαι τὴν στάσιν. γίνεται
δὴ ψήφισμα τῆς βουλῆς, τά τε ἄλλα, ὅσα οἱ πρέσβεις
ὑπέσχοντο τῷ δήμῳ, πάντα εἶναι κύρια, καὶ τὴν ἀσφά-
λειαν, ἣν ᾐτεῖτο, ἐπιτρέπειν. ταῦθ' οἱ πρέσβεις διοικη-
209
σάμενοι τῇ κατόπιν ἡμέρᾳ παρῆσαν ἐπὶ τὸ στρατόπεδον
καὶ τὰ δόξαντα τῇ βουλῇ διεσάφησαν. μετὰ τοῦτο
Μενηνίου παραινέσαντος τοῖς δημόταις ἀποστεῖλαί τινας
εἰς τὴν πόλιν, οἷς ἡ βουλὴ τὰ πιστὰ δώσει, πέμπεται
Λεύκιος Ἰούνιος Βροῦτος, ὑπὲρ οὗ πρότερον εἴρηκα,
καὶ σὺν αὐτῷ Μάρκος Δέκιος καὶ Σπόριος Ἰκίλιος.
τῶν δὲ παρὰ τῆς βουλῆς ἀφιγμένων οἱ μὲν ἡμίσεις
ἅμα τοῖς περὶ τὸν Βροῦτον εἰς τὴν πόλιν ὑπέστρεψαν,
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 7, chap. 37, section 4, line 5
τυράννου πρέσβεις καὶ παρακομίσαντας τῷ δήμῳ τὴν
τοῦ σίτου δωρεὰν ἀποπλέοντας οἴκαδε Ἀντιάται πειρα-
τήριον στείλαντες κατήγαγον ἀποσαλεύοντας οὐ πρόσω
τῶν λιμένων καὶ τά τε χρήματ' αὐτῶν ὡς πολεμίων
δι' ὠφελείας ἔθεντο, καὶ τὰ σώματα κατακλείσαντες
εἶχον ἐν φυλακῇ. ταῦτα μαθόντες οἱ ὕπατοι ἔξοδον
ἐψηφίσαντο ἐπὶ τοὺς Ἀντιάτας, ἐπειδὴ πρεσβευομένοις
αὐτοῖς οὐδὲν ἠξίουν τῶν δικαίων ποιεῖν· καὶ ποιησά-
μενοι τῶν ἐν ἀκμῇ κατάλογον ἐξῄεσαν ἀμφότεροι, ψή-
φισμα κυρώσαντες ὑπὲρ ἀναβολῆς τῶν τ' ἰδίων καὶ
τῶν δημοσίων δικῶν, ὅσον ἂν χρόνον ὦσιν ἐν τοῖς
ὅπλοις. ἐγένετο δ' οὗτος οὐχ ὅσον ὑπέλαβον, ἀλλὰ
πολλῷ ἐλάττων. οἱ γὰρ Ἀντιάται μαθόντες ἐξεστρα-
τευμένους πανδημεὶ Ῥωμαίους οὐδὲ τὸν ἐλάχιστον ἀντ-
έσχον χρόνον, δεόμενοι δὲ καὶ λιπαροῦντες τά τε
σώματα τῶν ἁλόντων Σικελιωτῶν ἀπέδοσαν καὶ τὰ
χρήματα, ὥστ' ἠναγκάσθησαν οἱ Ῥωμαῖοι εἰς τὴν πόλιν
ἀναστρέψαι.
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 8, chap. 16, section 3, line 7
ἅπαντα ὑπήκουε προθύμως ἑκούσιά τ' οὐκ ἦν, οἷα
συνάρασθαι τοῦ πολέμου, ὥστ' οὐδὲ προσαναγκάζειν
αὐτὰ ἠξίουν φοβούμενοι προδοσίαν. ἤδη δέ τινα καὶ
ἀφίστατο αὐτῶν ἐκ τοῦ φανεροῦ καὶ τοῖς Οὐολούσκοις
συνελάμβανε. πρῶτοι δ' ἦρξαν Αἰκανοὶ τῆς ἀποστά-
σεως, ἅμα τῷ συστῆναι τὸν πόλεμον εὐθὺς ἐλθόντες
ὡς τοὺς Οὐολούσκους καὶ συμμαχίαν μεθ' ὅρκων συν-
θέμενοι, στρατιάν τ' ἀπέστειλαν οὗτοι τῷ Μαρκίῳ
πλείστην τε καὶ προθυμοτάτην. ἀρξαμένων δὲ τούτων
πολλοὶ καὶ τῶν ἄλλων συμμάχων κρύφα συνελάμβανον
τοῖς Οὐολούσκοις οὐκ ἀπὸ ψηφισμάτων οὐδ' ἀπὸ κοι-
νοῦ δόγματος ἀποστέλλοντες αὐτοῖς τὰς συμμαχίας, εἰ
δέ τισιν ἦν βουλομένοις μετέχειν τῆς στρατείας τῶν
σφετέρων, οὐχ ὅπως ἀποτρέποντες, ἀλλὰ καὶ παρορ-
210
μῶντες. ἐγεγόνει τ' ἐνοὐ πολλῷ χρόνῳ τοσαύτη
δύναμις περὶ τοὺς Οὐολούσκους, ὅσην οὐ πώποτ' ἔσχον,
ὅτε μάλιστ' ἤκμαζον ταῖς πόλεσιν· ἣν ἐπαγόμενος ὁ
Μάρκιος ἐνέβαλεν αὖθις εἰς τὴν Ῥωμαίων γῆν, καὶ
ἐγκαθεζόμενος ἡμέρας συχνὰς ἐδῄου τῆς γῆς, ὅσην ἐν
τῇ πρότερον εἰσβολῇ παρέλιπε. σωμάτων μὲν οὖν
ἐλευθέρων οὐκέτι πολλῶν ἐγκρατὴς ἐγένετο κατὰ
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 8, chap. 25, section 5, line 5
οὖν ἔτι κωλύει σε τὰς ἡδίστας καὶ τιμιωτάτας ὄψεις
τῶν ἀναγκαιοτάτων σωμάτων ἀπολαβεῖν καὶ κεκομίσθαι
τὴν περιμάχητον πατρίδα ἄρχειν τε ὥσπερ σοι προσῆκεν
ἀρχόντων καὶ ἡγεῖσθαι ἡγεμόνων παισί τε καὶ ἐγγόνοις
μέγιστον αὔχημα καταλιπεῖν; τούτων μέντοι τῶν ὑπο-
σχέσεων ἡμεῖς ἐγγυηταὶ πασῶν ἐσμεν ὡς αὐτίκα μάλα
γενησομένων. νῦν μὲν γὰρ οὐχὶ καλῶς εἶχε ψηφίσασθαί
σοι τὴν βουλὴν ἢ τὸν δῆμον οὐθὲν ἐπιεικὲς ἢ μέτριον,
ἕως ἀντιπαρεστρατοπέδευκας ἡμῖν καὶ τὰ πολεμίων ἔργα
δρᾷς· εἰ δ' ἀποσταίης τῶν ὅπλων, ἥξει σοι τὸ περὶ
τῆς καθόδου ψήφισμα φερόμενον ὑφ' ἡμῶν οὐκ εἰς
μακράν.
Ἀγαθὰ μὲν δὴ ταῦτα ὑπάρξει σοι διαλλατ-
τομένῳ, μένοντι δ' ἐπὶ τῆς ὀργῆς καὶ μὴ διαλυομένῳ
τὸ μῖσος πρὸς ἡμᾶς πολλὰ καὶ χαλεπά, ἐξ ὧν ἐγὼ δύο
τὰ μέγιστα νυνὶ καὶ φανερώτατα ἐρῶ. πρῶτον μὲν
ὅτι δυσκόλου γενέσθαι, μᾶλλον δ' ἀδυνάτου πράγματος
πονηρὸν ἔρωτα ἔχεις, πόλεως τῆς Ῥωμαίων καθελεῖν
τὴν ἰσχὺν καὶ ταῦτα τοῖς Οὐολούσκων ὅπλοις· ἔπειθ'
ὅτι σοι κατορθώσαντί τε καὶ δὴ τυχόντι πάντων ἀν-
θρώπων ὑπάρξει δυστυχεστάτω νομίζεσθαι. ἐξ ὧν δὲ
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 8, chap. 74, section 4, line 4
εὐδοκῶ. πολλὴν γὰρ ἡμῖν τοῦτ' οἴσει παρρησίαν πρὸς
τοὺς δημοτικούς, ἐπεὶ νῦν γ' ἄχθονται κατ' ἀμφότερα,
καὶ ὅτι αὐτοὶ τῶν δημοσίων οὐθὲν ἀπολαύουσι κτη-
μάτων, καὶ ὅτι ἐξ ἡμῶν τινες οὐ δικαίως αὐτὰ καρ-
ποῦνται. ἐὰν δὲ δημοσιωθέντα ἴδωσι καὶ τὰς ἀπ'
αὐτῶν προσόδους εἰς τὰ κοινὰ καὶ ἀναγκαῖα δαπανω-
μένας, οὐδὲν ὑπολήψονται σφίσι διαφέρειν τῆς γῆς ἢ
τῶν ἐξ αὐτῆς καρπῶν μετέχειν. ἐῶ γὰρ λέγειν, ὅτι
τῶν ἀπόρων ἐνίους μᾶλλον εὐφραίνουσιν αἱ ἀλλότριαι
βλάβαι τῶν ἰδίων ὠφελειῶν. οὐ μὴν ἀποχρῆν γ' οἴο-
μαι τούτων ἑκάτερον ἐν τῷ ψηφίσματι γράφειν, ἀλλὰ
καὶ δι' ἄλλης τινὸς οἴομαι δεῖν θεραπείας μετρίας τὸν
211
δῆμον οἰκειώσασθαί τε καὶ ἀναλαβεῖν· ἣν μετὰ μικρὸν
ἐρῶ, τὴν αἰτίαν πρῶτον ὑμῖν ἀποδειξάμενος, μᾶλλον
δὲ τὴν ἀνάγκην, δι' ἣν καὶ τοῦτο πρακτέον ἡμῖν.
Ἴστε δήπου τοὺς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ῥηθέντας
ὑπὸ τοῦ δημάρχου λόγους, ὅτ' ἤρετο τῶν ὑπάτων τὸν
ἕτερον τοῦτον Οὐεργίνιον, ἥντινα γνώμην ἔχει περὶ
τῆς κληρουχίας, πότερα τοῖς μὲν πολίταις συγχωρεῖ
διανέμειν τὰ δημόσια, τοῖς δὲ συμμάχοις οὐκ ἐᾷ, ἢ
τῶν κοινῶν τῶν ἡμετέρων οὐδ' ἡμῖν συγχωρεῖ μέρος
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 8, chap. 75, section 3, line 14
σητε, ἃ λέγω. τοῖς αἱρεθησομένοις ἐπὶ τὴν ἐξέτασιν
τῆς χώρας καὶ περιορισμὸν εἴτε δέκα ἀνδράσιν εἴθ'
ὁσοισδήποτ' ἐπιτρέψατε διαγνῶναι, τίνα τ' αὐτῆς δεῖ
καὶ ὁπόσην κοινὴν εἶναι πάντων καὶ κατὰ πενταετίαν
μισθουμένην αὔξειν τὰς τοῦ ταμιείου προσόδους· ὁπό-
σην τ' αὖ καὶ ἥντινα τοῖς δημόταις ἡμῶν διαιρεθῆναι·
ἣν δ' ἂν ἐκεῖνοι κληροῦχον ἀποδείξωσι γῆν, ὑμᾶς δια-
γνόντας εἴθ' ἅπασιν εἴθ' οἷς δὴ οὐκέτ' ἔστι κλῆρος εἴτε
τοῖς ἐλάχιστον ἔχουσι τίμημα εἴθ' ὅπως ἂν βούλησθε
κατανεῖμαι· τοὺς δ' ὁριστὰς αὐτῆς ἄνδρας καὶ τὸ ὑμέ-
τερον ψήφισμα, ὃ περὶ τῆς κληρουχίας ἐξοίσετε, καὶ
τἆλλα, ὅσα δεῖ γενέσθαι, ἐπειδὴ βραχὺς ὁ λειπόμενός
ἐστι τῆς ἀρχῆς τοῖς ὑπάτοις χρόνος, τοὺς εἰσιόντας
ὑπάτους, ὡς ἂν αὐτοῖς κράτιστα δοκῇ ἕξειν, ἐπιτελέσαι.
οὔτε γὰρ ὀλίγων τηλικαῦτα πράγματα δεῖται χρόνων,
οὔτε ἡ νῦν στασιάζουσα ἀρχὴ φρονιμώτερον ἂν κατα-
μάθοι τὰ συμφέροντα τῆς μετ' αὐτὴν ἀποδειχθησομέ-
νης, ἐὰν ἐκείνη γ', ὥσπερ ἐλπίζομεν, ὁμονοῇ. χρήσιμον
δὲ πρᾶγμα ἐν πολλοῖς καὶ ἥκιστα σφαλερὸν ἀναβολή,
καὶ πολλὰ ὁ χρόνος ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ μετατίθησι· καὶ τὸ
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 8, chap. 87, section 4, line 7
ὑπάτων ἐξουσίᾳ πειθαρχεῖν, ὅτι τὰς περὶ τῆς κληρου-
χίας ὑποσχέσεις ἐψεύσαντο πρὸς αὐτούς· συνιόντες τε
κατὰ πλῆθος ἐπὶ τοὺς δημάρχους ὠνείδιζον αὐτοῖς προ-
δοσίαν καὶ κατεβόων ἐπικαλούμενοι τὴν ἐξ ἐκείνων
συμμαχίαν. τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις οὐκ ἐδόκει καιρὸς
ἁρμόττων εἶναι πολέμου συνεστῶτος ὑπερορίου τὰς πο-
λιτικὰς ἔχθρας ἀναζωπυρεῖν, εἷς δέ τις ἐξ αὐτῶν
Γάϊος Μαίνιος οὐκ ἔφη προδώσειν τοὺς δημοτικούς,
οὐδ' ἐπιτρέψειν τοῖς ὑπάτοις στρατιὰν καταγράφειν,
ἐὰν μὴ πρότερον ἀποδείξωσι τοὺς ὁριστὰς τῆς δημοσίας
γῆς καὶ τὸ περὶ τῆς κληρουχίας ψήφισμα γράψαντες
212
εἰς τὸν δῆμον ἐξενέγκωσιν. ἀντιλεγόντων δὲ πρὸς
ταῦτα τῶν ὑπάτων καὶ πρόφασιν ποιουμένων τοῦ μη-
θὲν αὐτῷ συγχωρεῖν, ὧν ἠξίου, τὸν ἐν χερσὶν ὄντα
πόλεμον, οὐκ ἔφη προσέξειν αὐτοῖς τὸν νοῦν, ἀλλὰ
κωλύσειν ἁπάσῃ δυνάμει τὴν καταγραφήν. καὶ ἐποίει
ταῦτα· οὐ μὴν ἴσχυσέ γε μέχρι τέλους. οἱ γὰρ ὕπατοι
προελθόντες ἔξω τῆς πόλεως ἐν τῷ παρακειμένῳ πεδίῳ
τοὺς στρατηγικοὺς δίφρους ἔθηκαν· ἐνταῦθα καὶ τὸν
στρατιωτικὸν ἐποιοῦντο κατάλογον, καὶ τοὺς οὐχ ὑπα-
κούοντας τοῖς νόμοις, ἐπειδὴ αὐτοὺς ἄγειν οὐχ οἷοί τ'
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 9, chap. 5, section 1, line 3
κοσμηθεὶς ἐπιφανέστατος γένηται. τῇ δ' ἑξῆς ἡμέρᾳ
μαθόντες οἱ Τυρρηνοὶ τὴν ἄπαρσιν τῶν Ῥωμαίων νε-
κρούς τ' αὐτῶν ἐσκύλευσαν καὶ τραυματίας ἀράμενοι
ἀπήνεγκαν τάς τε καταλειφθείσας ἐν τῷ χάρακι παρα-
σκευάς – πολλαὶ δ' ἦσαν ὡς εἰς χρόνιον παρεσκευα-
σμέναι πόλεμον – διεφόρησαν, καὶ ὡς δὴ κρατοῦντες
τῆς χώρας τῶν πολεμίων τὴν ἐγγυτάτω λεηλατήσαντες
ἀπῆγον τὴν στρατιάν.
Οἱ δὲ μετὰ τούτους ἀποδειχθέντες ὕπατοι, Γνάϊος
Μάλλιος καὶ Μάρκος Φάβιος τὸ δεύτερον ἄρχειν αἱρε-
θείς, ψήφισμα τῆς βουλῆς ποιησαμένης στρατὸν ἐξάγειν
ἐπὶ τὴν Οὐιεντανῶν πόλιν, ὅσον ἂν πλεῖστον δυνηθῶσι,
προὔθηκαν ἡμέραν, ἐν ᾗ τὸν κατάλογον ἔμελλον ποιήσε-
σθαι τῆς στρατιᾶς. γινομένου δ' αὐτοῖς ἐμποδὼν ἐπὶ
κωλύσει τῆς καταγραφῆς ἑνὸς τῶν δημάρχων, Τεβερίου
Ποντοφικίου καὶ τὸ περὶ τῆς κληρουχίας ψήφισμα ἀνα-
καλουμένου, θεραπεύσαντες τῶν συναρχόντων αὐτοῦ
τινας, ὥσπερ ἐποίησαν οἱ πρὸ αὐτῶν ὕπατοι, διέστησαν
τὸ ἀρχεῖον· καὶ μετὰ τοῦτ' ἔπραττον ἐπὶ πολλῆς ἐξου-
σίας τὰ δόξαντα τῇ βουλῇ. γενομένης δὲ τῆς κατα-
γραφῆς ἐν ὀλίγαις ἡμέραις ἐξῄεσαν ἐπὶ τοὺς πολεμίους,
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 9, chap. 5, section 1, line 8
σμέναι πόλεμον – διεφόρησαν, καὶ ὡς δὴ κρατοῦντες
τῆς χώρας τῶν πολεμίων τὴν ἐγγυτάτω λεηλατήσαντες
ἀπῆγον τὴν στρατιάν.
Οἱ δὲ μετὰ τούτους ἀποδειχθέντες ὕπατοι, Γνάϊος
Μάλλιος καὶ Μάρκος Φάβιος τὸ δεύτερον ἄρχειν αἱρε-
213
θείς, ψήφισμα τῆς βουλῆς ποιησαμένης στρατὸν ἐξάγειν
ἐπὶ τὴν Οὐιεντανῶν πόλιν, ὅσον ἂν πλεῖστον δυνηθῶσι,
προὔθηκαν ἡμέραν, ἐν ᾗ τὸν κατάλογον ἔμελλον ποιήσε-
σθαι τῆς στρατιᾶς. γινομένου δ' αὐτοῖς ἐμποδὼν ἐπὶ
κωλύσει τῆς καταγραφῆς ἑνὸς τῶν δημάρχων, Τεβερίου
Ποντοφικίου καὶ τὸ περὶ τῆς κληρουχίας ψήφισμα ἀνα-
καλουμένου, θεραπεύσαντες τῶν συναρχόντων αὐτοῦ
τινας, ὥσπερ ἐποίησαν οἱ πρὸ αὐτῶν ὕπατοι, διέστησαν
τὸ ἀρχεῖον· καὶ μετὰ τοῦτ' ἔπραττον ἐπὶ πολλῆς ἐξου-
σίας τὰ δόξαντα τῇ βουλῇ. γενομένης δὲ τῆς κατα-
γραφῆς ἐν ὀλίγαις ἡμέραις ἐξῄεσαν ἐπὶ τοὺς πολεμίους,
δύο μὲν ἑκάτερος ἄγων Ῥωμαίων τάγματα τῶν ἐξ αὐ-
τῆς καταγραφέντων τῆς πόλεως, οὐκ ἐλάττω δὲ ταύτης
χεῖρα τὴν ὑπὸ τῶν ἀποίκων τε καὶ ὑπηκόων ἀποστα-
λεῖσαν. ἀφίκετο δ' αὐτοῖς παρὰ τοῦ Λατίνων τε καὶ
Ἑρνίκων ἔθνους διπλάσιον τοῦ κληθέντος ἐπικουρικόν.
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 9, chap. 19, section 3, line 4
ταῖς ἐνέδραις, ἐξαναστάντες τοῦ λόχου οἱ Τυρρηνοὶ
προσπίπτουσιν αὐτοῖς, οἱ μὲν κατὰ μέτωπον, οἱ δ'
ἐκ τῶν πλαγίων, καὶ μετ' οὐ πολὺ ἡ τῶν ἄλλων
Τυρρηνῶν δύναμις προσέβαλεν ἐκ τῶν κατόπιν· καὶ
περιστάντες αὐτοῖς πανταχόθεν, οἱ μὲν σφενδόναις,
οἱ δὲ τόξοις, οἱ δὲ σαυνίοις τε καὶ λόγχαις στοχαζό-
μενοι, τῷ πλήθει τῶν βελῶν ἅπαντας κατειργάσαντο.
οὗτος μὲν οὖν ἧττον ἔμοιγε πιθανὸς φαίνεται εἶναι
λόγος. οὔτε γὰρ εἰκὸς ἀπὸ στρατοπέδου θυσίας ἕνεκα
τοὺς ὑπὸ ταῖς σημαίαις τοσούτους ἄνδρας εἰς τὴν πό-
λιν ἀναστρέφειν ἄνευ ψηφίσματος βουλῆς, δυναμένων
τῶν ἱερουργιῶν καὶ δι' ἑτέρων ἐπιτελεσθῆναι τῶν μετε-
χόντων μὲν τοῦ αὐτοῦ γένους, προβεβηκότων δὲ ταῖς
ἡλικίαις· οὔτ' εἰ πάντες ἀπεληλύθεσαν ἐκ τῆς πόλεως,
καὶ μηδεμία μοῖρα τοῦ Φαβίων γένους ἐν τοῖς ἐφε-
στίοις ὑπελείπετο, πάντας εἰκὸς ἦν τοὺς κατέχοντας τὸ
φρούριον ἐκλιπεῖν αὐτοῦ τὴν φυλακήν· ἤρκουν γὰρ ἂν
καὶ τρεῖς ἢ τέτταρες ἀφικόμενοι συντελέσαι περὶ τοῦ
γένους ὅλου τὰ ἱερά. διὰ μὲν δὴ ταύτας τὰς αἰτίας
οὐκ ἔδοξέ μοι πιστὸς εἶναι ὁ λόγος.
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 10, chap. 10, section 5, line 4
τῆς βουλῆς ἱππέων, οὓς οὔπω καιρὸς οἵτινές εἰσιν
ὑμῖν λέγειν. μέλλουσι δ' οὖν, ὡς πυνθανόμεθα, σκο-
ταίαν φυλάξαντες νύκτα κοιμωμένοις ἡμῖν ἐπιχειρεῖν,
214
ἡνίκα οὔτε προιδεῖν τι τῶν γινομένων οὔτε φυλάξα-
σθαι καθ' ἓν γενόμενοι δυνάμεθα· ἐπιπεσόντες δὲ ταῖς
οἰκίαις τούς τε δημάρχους ἡμᾶς κατασφάττειν καὶ τῶν
δημοτῶν ἄλλους [τοὺς] ἐναντιωθέντας ποτὲ αὐτοῖς περὶ
ἐλευθερίας ἢ τὸ λοιπὸν ἐναντιωσομένους. ὅταν δὲ
ἡμᾶς ἐκποδὼν ποιήσωνται; τότ' ἤδη κατὰ πολλὴν
ἀσφάλειαν ἡγοῦνται διαπράξασθαι παρ' ὑμῶν τὰ λοιπὰ
ἀναιρεθῆναι διὰ κοινοῦ ψηφίσματος τὰς γενομένας
ὑμῖν πρὸς τὸν δῆμον ὁμολογίας. ὁρῶντες δέ, ὅτι
ξενικῆς αὐτοῖς χειρὸς εἰς τὰ πράγματα δεῖ κρύφα
παρασκευασθείσης καὶ οὐδὲ ταύτης μετρίας, ἄνδρα
προσειλήφασιν εἰς ταῦτα τῶν ὑμετέρων φυγάδων
Καίσωνα Κοίντιον ἡγεμόνα, ὃν ἐπὶ φόνοις πολιτῶν
καὶ διαστάσει τῆς πόλεως ἐξελεγχθέντα διεπράξαντό
τινες τῶν ἐνθάδε μὴ δοῦναι δίκην, ἀλλ' ἀθῷον
ἀπελθεῖν ἐκ τῆς πόλεως, κάθοδόν τε πράξειν ὑπ-
έσχηνται καὶ ἀρχὰς προτείνονται καὶ τιμὰς καὶ ἄλλους
μισθοὺς τῆς ὑπουργίας. κἀκεῖνος ὑπέσχηται στρατιὰν
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 10, chap. 38, section 4, line 5
θριάμβοις λαμπροτάτοις, τοσαύτην δὲ δεινότητα περί
τε τὰς στρατηγικὰς πράξεις καὶ περὶ τὰ πολιτικὰ βου-
λεύματα ἀποδειξάμενον, ὅσην οὐδεὶς τῶν τότε γενο-
μένων, τοῦτον τὸν ἄνδρα αἰτιασάμενοι τυραννίδι ἐπι-
χειρεῖν καὶ ψευδέσι καταγωνισάμενοι μαρτυρίαις δι'
οὐδὲν ἕτερον, ἀλλ' ὅτι φιλόπολις ἦν καὶ φιλόδημος,
ὤσαντες ἀπὸ τοῦ κρημνοῦ διέφθειραν. Γναῖον δὲ
Γενύκιον δήμαρχον ὄντα ἡμέτερον, ἐπεὶ τὸ αὐτὸ τοῦτο
πολίτευμα μετὰ τὸἔτος ἑνδέκατον ἀνενεοῦτο, καὶ
τοὺς ὑπατεύσαντας ἐν τῷ πρότερον ἐνιαυτῷ κατέστησεν
ὑπὸ δίκην ἀμελήσαντας τῶν ψηφισμάτων τῆς βουλῆς,
ἃ περὶ τῶν γεωμόρων ἐψηφίσατο, ἐπεὶ φανερῶς οὐχ
οἷοί τ' ἦσαν ἀνελεῖν, μιᾷ πρότερον ἡμέρᾳ τῆς δίκης
ἀφανῶς ἀνήρπασαν. τοιγάρτοι πολὺς ἐνέπεσε τοῖς
μετὰ ταῦτα φόβος, καὶ οὐδεὶς ἔτι τὸ κινδύνευμα τοῦτο
ὑπέδυ, ἀλλὰ τριακοστὸν ἔτος τοῦτο ἀνεχόμεθα ὥσπερ
ἐν τυραννίδι τὴν ἐξουσίαν ἀπολωλεκότες.
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 10, chap. 54, section 3, line 5
καὶ πᾶς ὁ χειμέριος χρόνος ἀμφὶ ταῦτα ἐδαπανήθη.
ἀρχομένου δ' ἔαρος σῖτός τε πολὺς καὶ ἐκ πολλῶν
ἤχθη χωρίων, ὁ μὲν πλείων δημοσίᾳ συνωνηθείς, ὁ
δέ τις καὶ ὑπ' ἰδιωτῶν ἐμπόρων κομιζόμενος. ἔκαμνε
γὰρ οὐχ ἥκιστα ἐν τῇ σπάνει τῆς τροφῆς ὁ λαὸς χέρσου
τῆς γῆς ἀφειμένης διὰ τὰς νόσους καὶ τὸν ὄλεθρον
215
τῶν γεωργῶν. ἐν δὲ τῷ αὐτῷ καιρῷ παρεγένοντο
ἀπό τ' Ἀθηνῶν καὶ τῶν ἐν Ἰταλοῖς Ἑλληνίδων
πόλεων οἱ πρέσβεις φέροντες τοὺς νόμους. καὶ μετὰ
τοῦτο προσῄεσαν οἱ δήμαρχοι τοῖς ὑπάτοις ἀξιοῦντες
ἀποδεῖξαι κατὰ τὸ ψήφισμα τῆς βουλῆς τοὺς νομοθέτας.
οἱ δ' οὐκ ἔχοντες, ὅτῳ ἂν αὐτοὺς ἀπαλλάξειαν τρόπῳ
προσκαθημένους καὶ λιπαροῦντας, ἀχθόμενοι τῷ πράγ-
ματι καὶ οὐκ ἀξιοῦντες ἐπὶ τῆς αὑτῶν ἀρχῆς καταλῦσαι
τὴν ἀριστοκρατίαν πρόφασιν εὐπρεπῆ προὐβάλοντο
λέγοντες ἐν χερσὶν εἶναι τὸν τῶν ἀρχαιρεσίων καιρόν,
καὶ δέον αὐτοὺς τοὺς ὑπάτους πρῶτον ἀποδεῖξαι,
ποιῆσαι δὲ τοῦτ' οὐκ εἰς μακράν, ἀποδειχθέντων δὲ
τῶν ὑπάτων μετ' ἐκείνων [ἔλεγον] ἀνοίσειν τῷ συν-
εδρίῳ τὴν περὶ τῶν νομοθετῶν διάγνωσιν. συγ-
χωρούντων δὲ τῶν δημάρχων προθέντες ἀρχαιρέσια
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 10, chap. 59, section 2, line 7
Ἐν δὲ τῷ κατόπιν ἔτει παραλαβόντες τὴν
ὑπατικὴν ἐξουσίαν οἱ σὺν Ἀππίῳ Κλαυδίῳ δέκα
ἄνδρες εἰδοῖς μαΐαις, ἦγον δὲ τοὺς μῆνας κατὰ σε-
λήνην, καὶ συνέπιπτεν εἰς τὰς εἰδοὺς ἡ πανσέληνος·
πρῶτα μὲν ὅρκια τεμόντες ἀπόρρητα τῷ πλήθει συν-
θήκας σφίσιν αὐτοῖς ἔθεντο περὶ μηδενὸς ἀλλήλοις
ἐναντιοῦσθαι, ὅ τι δ' ἂν εἷς ἐξ αὐτῶν δικαιώσῃ, τοῦθ'
ἅπαντες ἡγεῖσθαι κύριον τήν τ' ἀρχὴν καθέξειν διὰ
βίου καὶ μηδένα παρήσειν ἕτερον ἐπὶ τὰ πράγματα
ἰσότιμοί τε πάντες ἔσεσθαι καὶ τὴν αὐτὴν ἕξειν δυνα-
στείαν, βουλῆς μὲν ἢ δήμου ψηφίσμασι σπανίως καὶ
εἰς αὐτὰ τἀναγκαῖα χρώμενοι, τὰ δὲ πλεῖστα ἐπὶ τῆς
ἑαυτῶν ἐξουσίας ποιοῦντες. ἐνστάσης δὲ τῆς ἡμέρας,
ἐν ᾗ παραλαβεῖν αὐτοὺς ἔδει τὴν ἀρχήν, τοῖς θεοῖς
προθύσαντες ἃ νόμος – ἱερὰν δὲ ταύτην ἄγουσι Ῥωμαῖοι
τὴν ἡμέραν καὶ παντὸς μάλιστα ὀττεύονται μήτ' ἀκοῦ-
σαι μηδὲν ἀηδὲς ἐν αὐτῇ μήτ' ἰδεῖν – ἕωθεν εὐθὺς
ἐξῄεσαν οἱ δέκα τὰ παράσημα τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας
ἅπαντες ἐπαγόμενοι. ὁ δὲ δῆμος ὡς ἔμαθεν αὐτοὺς
οὐκέτι φυλάττοντας τὸ δημοτικὸν ἐκεῖνο καὶ μέτριον
σχῆμα τῆς ἡγεμονίας οὐδὲ διαμειβομένους τὰ παράσημα
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 10, chap. 60, section 6, line 4
των ἑτέρας ἀρχάς. οἱ δὲ περὶ τὸν Ἄππιον τοὺς
λοιποὺς συγγράψαντες νόμους ἐν δέλτοις δυσὶ καὶ
ταύτας ταῖς πρότερον ἐξενεχθείσαις προσέθηκαν· ἐν
αἷς καὶ ὅδε ὁ νόμος ἦν, μὴ ἐξεῖναι τοῖς πατρικίοις
216
πρὸς τοὺς δημοτικοὺς ἐπιγαμίας συνάψαι· δι' οὐδὲν
ὡς ἐμοὶ δοκεῖν ἕτερον ἢ τὸ μὴ συνελθεῖν εἰς ὁμόνοιαν
τὰ ἔθνη γάμων ἐπαλλαγαῖς καὶ οἰκειοτήτων κοινωνίαις
συγκερασθέντα. ὡς δὲ καὶ ὁ τῶν ἀρχαιρεσίων ἐπέστη
χρόνος, πολλὰ χαίρειν φράσαντες τοῖς τε πατρίοις
ἐθισμοῖς καὶ τοῖς νεωστὶ γραφεῖσι νόμοις, οὔτε βουλῆς
ψήφισμα ποιήσαντες οὔτε δήμου διέμειναν ἐπὶ τῆς
αὐτῆς ἀρχῆς.
Μετὰ δὲ τοῦτον τὸν ἐνιαυτὸν ὀλυμπιὰς
μὲν ἦν ὀγδοηκοστὴ καὶ τρίτη, ἣν ἐνίκα στάδιον Κρί-
σων Ἱμεραῖος, ἄρχοντος Ἀθήνησι Φιλίσκου, τὴν δὲ
ὑπατικὴν ἐξουσίαν ἐν Ῥώμῃ κατεῖχεν Ἄππιος μὲν
Κλαύδιος τρίτον ἔτος ἡγούμενος τῆς δεκαδαρχίας
κατὰ τὸ ἑξῆς, οἱ δὲ σὺν αὐτῷ τὸν παρελθόντα ἐνι-
αυτὸν ἄρξαντες δεύτερον ἐπὶ τῆς αὐτῆς ἐξουσίας
μένοντες.]
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 11, chap. 19, section 4, line 5
κενῆς ἐρραψῳδηκὼς ἔσομαι. εὐαρίθμητοι γάρ τινές
εἰσιν οἱ μετ' ἐμὲ ἀναστησόμενοι, οὓς ἐὰν ἅπαντας
ὁμογνώμονας λάβω, τί γενήσεταί μοι πλέον οὐδὲ πολ-
λοστὴν ἕξοντι μοῖραν τῶν Κορνηλίῳ συναγορευόντων;
οὐ μὴν ἐγὼ ταῦθ' ὑφορώμενος ὀκνήσω τὴν ἐμαυτοῦ
γνώμην εἰπεῖν. ὅταν γὰρ ἀκούσητε πάντων, ἐφ' ὑμῖν
ἔσται τὰ κράτιστα ἑλέσθαι. περὶ μὲν οὖν τῆς δεκα-
δαρχίας, ὃν τρόπον ἐπιμελεῖται τῶν κοινῶν, ὅσα Κλαύ-
διος ὁ βέλτιστος εἶπε, καὶ ἐμοὶ νομίσατε εἰρῆσθαι, καὶ
ὅτι δεῖ νέας ἀρχὰς ἀποδειχθῆναι, πρὶν ἢ τὸ περὶ τοῦ
πολέμου γενέσθαι ψήφισμα· καὶ γὰρ ταῦτα εἴρηται τῷ
ἀνδρὶ κατὰ τὸ βέλτιστον. ἐπεὶ δὲ Κορνήλιος εἰς τὸ
ἀδύνατον ἀπάγειν ἐπειρᾶτο τὴν γνώμην πολλοὺς τοὺς
μεταξὺ χρόνους ἀποφαίνων ταῖς πολιτικαῖς οἰκονομίαις
γενησομένους ἐν χερσὶν ὄντος τοῦ πολέμου, καὶ χλευά-
ζειν ἐπεχείρει πράγματα οὐκ ἐπιτήδεια χλευασμῶν, οἷς
παρακρουσάμενος ὑμᾶς τοὺς πολλοὺς ᾤχετο φέρων,
ἐγὼ καὶ περὶ τοῦ μὴ ἀδύνατον εἶναι τὴν Κλαυδίου
γνώμην διαλέξομαι πρὸς ὑμᾶς· ὡς μὲν γὰρ ἀσύμφορος,
οὐδὲ τῶν διασυράντων αὐτὴν οὐδεὶς ἐτόλμησεν εἰπεῖν·
καὶ διδάξω, πῶς ἂν ἥ τε χώρα δι' ἀσφαλείας γένοιτο,
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 11, chap. 23, section 1, line 1
τὸν δῆμον καὶ μηδὲ τὴν ἐλαχίστην ἔχοντα ἰσχύν, ἐξ
οὗ τὴν δημαρχικὴν ἐξουσίαν αὐτῶν οἱ δέκα ἀφείλαντο·
αὐθαδείᾳ δὲ πολλῇ πρὸς ἄμφω τὰ μέρη χρώμενοι καὶ
217
οὔτ' ἐπὶ στρατοπέδου μετριάζοντες οὔτ' ἐν τῇ πόλει
σωφρονοῦντες ὁμονοῆσαι πάντας ἠνάγκασαν καὶ κατα-
λῦσαι τὴν ἀρχὴν αὐτῶν, ὅπλων γενηθέντας κυρίους
διὰ τὸν πόλεμον. τὰ δ' ἁμαρτήματα αὐτῶν τὰ τελευ-
ταῖα καὶ δι' ἃ κατελύθησαν ὑπὸ τοῦ δήμου – τοῦ-
τον γὰρ δὴ μάλιστα προπηλακίζοντες ἐξηγρίωσαν –
τοιάδε ἦν.
Ὅτε τὸ περὶ τοῦ πολέμου ψήφισμα ἐκύρω-
σαν, καταγράψαντες ἐν τάχει τὰς δυνάμεις καὶ τριχῇ
νείμαντες δύο μὲν τάγματα κατέλιπον ἐν τῇ πόλει
φυλακῆς τῶν ἐντὸς τείχους ἕνεκεν· ἡγεῖτο δὲ τῶν δύο
τούτων ταγμάτων Ἄππιος Κλαύδιος ὁ προεστηκὼς τῆς
ὀλιγαρχίας καὶ σὺν αὐτῷ Σπόριος Ὄππιος. τρία δὲ
ἔχοντες ἐξῆγον ἐπὶ Σαβίνους Κόιντος Φάβιος καὶ
Κόιντος Ποιτέλιος καὶ Μάνιος Ῥαβολήιος. πέντε δὲ
τὰ λοιπὰ τάγματα παραλαβόντες Μάρκος τε Κορνήλιος
καὶ Λεύκιος Μηνύκιος καὶ Μάρκος Σέργιος καὶ Τίτος
Ἀντώνιος καὶ τελευταῖος Καίσων Δουέλλιος ἐπὶ τὸν
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ρωμαϊκή αρχαιολογία.
Book 11, chap. 40, section 5, line 3
πολὺ τὸ βουλόμενον ἐξ ἁπάντων ἀκούειν καὶ ἐπι-
κελευόμενον λέγειν ἐγίνετο. τοιγάρτοι καὶ θρασύτερον
ἤδη καθήπτετο τῆς ὀλιγαρχίας διεξιών, ὡς πολλῶν
μὲν ἀφείλοντο τὰς οὐσίας οἱ δέκα, πολλῶν δὲ πληγαῖς
ᾐκίσαντο τὰ σώματα, παμπόλλους δὲ φυγεῖν ἠνάγκασαν
ἐκ τῆς πατρίδος οὐδὲν ἀδικήσαντας, γυναικῶν τε ὕβρεις
καὶ παρθένων ἐπιγάμων ἁρπαγὰς καὶ παίδων ἐλευθέ-
ρων προπηλακισμοὺς καὶ τὰς ἄλλας αὐτῶν παρανομίας
τε καὶ ὠμότητας ἐκλογιζόμενος· Καὶ ταῦτ', ἔφη, προ-
πηλακίζουσιν ἡμᾶς οἱ μήτε νόμῳ τὴν ἐξουσίαν ἔχοντες
μήτε ψηφίσματι βουλῆς ἢ δήμου συγχωρήματι λαβόν-
τες, – ὁ γὰρ ἐνιαύσιος αὐτοῖς τῆς ἀρχῆς χρόνος, ὃν
ἐχρῆν αὐτοὺς ἄρξαντας ἑτέροις παραδοῦναι τὰ κοινά,
παρελήλυθεν, – ἀλλ' ἐκ τοῦ βιαιοτάτου τῶν τρόπων,
πολλὴν δειλίαν καὶ μαλακίαν καταγνόντες ἡμῶν ὥσπερ
γυναικῶν. εἰσελθέτω δὴ λογισμὸς ἕκαστον ὑμῶν ὧν
τ' αὐτὸς πέπονθε καὶ ὧν οἶδεν ἑτέρους παθόντας· καὶ
εἴ τις ὑμῶν δελεαζόμενος ὑπ' αὐτῶν ἡδοναῖς τισιν ἢ
χάρισιν οὐ πεφόβηται τὴν ὀλιγαρχίαν οὐδὲ δέδοικε,
μὴ καὶ ἐπ' αὐτὸν ἔλθοι ποτὲ σὺν χρόνῳ τὰ δεινά,
μαθὼν ὅτι τυράννοις οὐδέν ἐστι πιστόν, οὐδ' ἀπ'
Διονύσιος Αλικαρνασσέας De Lysia (0081: 003)
“Dionysii Halicarnasei quae exstant, vol. 5”, EUsener, H., Radermacher, L.
Leipzig: Teubner, 1899, Repr. 1965.Section 12, line 18
218
ὃν οἶδ' ὅτι πολλοὶ καὶ χαρακτῆρα ἡγήσαιντο ἂν καὶ
κανόνα τῆς ἐκείνου δυνάμεως. οὗτος μέντοι ὁ λόγος
ὁ καὶ τοῖς ὀνόμασιν ἡρμηνεῦσθαι δοκῶν ἰσχυρῶς καὶ
τοῖς ἐνθυμήμασιν εὑρῆσθαι περιττῶς καὶ ἄλλας πολλὰς
ἀρετὰς ἔχων ἄχαρίς ἐστι καὶ πολλοῦ δεῖ τὸ Λυσιακὸν
ἐπιφαίνειν στόμα. μάλιστα δ' ἐγένετό μοι καταφανὴς
ὅτι οὐχ ὑπ' ἐκείνου τοῦ ῥήτορος ἐγράφη, τοὺς χρό-
νους ἀναλογισαμένῳ. εἰ γὰρ ὀγδοηκονταετῆ γενόμενον
θήσει τις τελευτῆσαι Λυσίαν ἐπὶ Νίκωνος ἢ ἐπὶ Ναυσι-
νίκου ἄρχοντος, ἑπτὰ ἔτεσιν ὅλοις ἂν εἴη προτεροῦσα
τῆς γραφῆς τοῦ ψηφίσματος ἡ τελευτὴ τοῦ ῥήτορος.
μετὰ γὰρ Ἀλκισθένην ἄρχοντα, ἐφ' οὗ τὴν εἰρήνην
Ἀθηναῖοί τε καὶ Λακεδαιμόνιοι καὶ βασιλεὺς ὤμοσαν,
ἀποδοὺς τὰ στρατεύματα Ἰφικράτης ἰδιώτης γίνεται
καὶ τὸ περὶ τῆς εἰκόνος ἦν τότ' ἔτεσιν ἑπτὰ πρότερον
τετελευτηκότος τῆς γραφῆς Λυσίου, πρὸ τοῦ συν-
τάξασθαι τοῦτον τὸν ἀγῶνα Ἰφικράτει. ὁμοίως δὲ καὶ
τὴν ἀπολογίαν τοῦ ἀνδρὸς καὶ αὐτὴν εἰς Λυσίαν ἀνα-
φερομένην οὔτε τοῖς πράγμασιν ἀτόπως ἔχουσαν οὔτε
τοῖς ὀνόμασιν ἀσθενῶς δι' ὑποψίας ἔλαβον οὐκ ἐπαν-
θούσης τῇ λέξει τῆς Λυσιακῆς χάριτος· καὶ παραθεὶς
Διονύσιος Αλικαρνασσέας De Lysia
Section 32, line 12
τὴν πάτριον πολιτείαν Ἀθήνησι. τοῦ γὰρ δήμου κατ-
ελθόντος ἐκ Πειραιῶς καὶ ψηφισαμένου διαλύσασθαι
πρὸς τοὺς ἐν ἄστει καὶ μηδενὸς τῶν γενομένων μνη-
σικακεῖν, δέους δὲ ὄντος μὴ πάλιν τὸ πλῆθος ἐς τοὺς
εὐπόρους ὑβρίζῃ τὴν ἀρχαίαν ἐξουσίαν κεκομισμένον
καὶ πολλῶν ὑπὲρ τούτου γινομένων λόγων Φορμίσιός
τις τῶν συγκατελθόντων μετὰ τοῦ δήμου γνώμην
εἰσηγήσατο τοὺς μὲν φεύγοντας κατιέναι, τὴν δὲ πολι-
τείαν μὴ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς [τὴν] γῆν ἔχουσι παραδοῦναι,
βουλομένων ταῦτα γενέσθαι καὶ Λακεδαιμονίων. ἔμελλον
δὲ τοῦ ψηφίσματος τούτου κυρωθέντος πεντακισχίλιοι
σχεδὸν Ἀθηναίων ἀπελαθήσεσθαι τῶν κοινῶν. ἵνα δὴ
μὴ τοῦτο γένοιτο, γράφει τὸν λόγον τόνδε ὁ Λυσίας
τῶν ἐπισήμων τινὶ καὶ πολιτευομένων. εἰ μὲν οὖν
ἐρρήθη τότε, ἄδηλον· σύγκειται γοῦν ὡς πρὸς ἀγῶνα
ἐπιτηδείως. ἔστι δὲ ὅδε·
’Ὅτε ἐνομίζομεν, ὦ ἄνδρεςἈθηναῖοι, τὰς γεγε-
νημένας συμφορὰς ἱκανὰ μνημεῖα τῇ πόλει κατα-
λελεῖφθαι, ὥστε μηδ' ἂν τοὺς ἐπιγινομένους ἑτέρας
πολιτείας ἐπιθυμεῖν, τότε δὴ οὗτοι τοὺς κακῶς πεπον-
θότας καὶ ἀμφοτέρων πεπειραμένους ἐξαπατῆσαι ζητοῦσι
219
Διονύσιος Αλικαρνασσέας De Lysia Section 33, line 6
σχεδὸν Ἀθηναίων ἀπελαθήσεσθαι τῶν κοινῶν. ἵνα δὴ
μὴ τοῦτο γένοιτο, γράφει τὸν λόγον τόνδε ὁ Λυσίας
τῶν ἐπισήμων τινὶ καὶ πολιτευομένων. εἰ μὲν οὖν
ἐρρήθη τότε, ἄδηλον· σύγκειται γοῦν ὡς πρὸς ἀγῶνα
ἐπιτηδείως. ἔστι δὲ ὅδε·
’Ὅτε ἐνομίζομεν, ὦ ἄνδρεςἈθηναῖοι, τὰς γεγε-
νημένας συμφορὰς ἱκανὰ μνημεῖα τῇ πόλει κατα-
λελεῖφθαι, ὥστε μηδ' ἂν τοὺς ἐπιγινομένους ἑτέρας
πολιτείας ἐπιθυμεῖν, τότε δὴ οὗτοι τοὺς κακῶς πεπον-
θότας καὶ ἀμφοτέρων πεπειραμένους ἐξαπατῆσαι ζητοῦσι
τοῖς αὐτοῖς ψηφίσμασιν, οἷσπερ καὶ πρότερον δὶς ἤδη.
καὶ τούτων μὲν οὐ θαυμάζω, ὑμῶν δὲ τῶν ἀκροωμένων,
ὅτι πάντων ἐστὲ ἐπιλησμονέστατοι ἢ πάσχειν ἑτοιμό-
τατοι κακῶς ὑπὸ τοιούτων ἀνδρῶν, οἳ τῇ μὲν τύχῃ
τῶν Πειραιεῖ πραγμάτων μετέσχον, τῇ δὲ γνώμῃ τῶν
ἐξ ἄστεως. καίτοι τί ἔδει φεύγοντας κατελθεῖν, εἰ
χειροτονοῦντες ὑμᾶς αὐτοὺς καταδουλώσεσθε; ἐγὼ μὲν
οὖν, ὦ ἄνδρεςἈθηναῖοι, οὔτε οὐσίᾳ τῆς πολιτείας
οὔτε γένει ἀπελαυνόμενος, ἀλλ' ἀμφότερα τῶν ἀντι-
λεγόντων πρότερος ὢν ἡγοῦμαι ταύτην μόνην σωτηρίαν
εἶναι τῇ πόλει, ἅπασιν Ἀθηναίοις τῆς πολιτείας μετεῖναι·
Διονύσιος Αλικαρνασσέας De Isaeo (0081: 005)
“Dionysii Halicarnasei quae exstant, vol. 5”, EUsener, H., Radermacher, L.
Leipzig: Teubner, 1899, Repr. 1965.Section 12, line 23
ἐλέγχους; ἀνάγκη μεγάλη. φαίνομαι τοίνυν ἐγὼ μὲν
διώκων ταῦτα καὶ τὰ πράγματα εἰς βασάνους ἄγων,
οὗτος δὲ ἐπὶ διαβολὰς καὶ λόγους καθιστάς, ὅπερ ἄν
τις πλεονεκτεῖν βουλόμενος ποιήσειεν. ἐχρῆν δὲ αὐτόν,
εἴπερ τι δίκαιον ἐφρόνει καὶ μὴ παρακρούσασθαι τὰς
ὑμετέρας γνώμας ἐζήτει, μὴ μὰ Δία ταῦτα ποιεῖν, ἀλλ'
ἐπὶ τὸν λογισμὸν μετὰ μαρτύρων ἐλθεῖν καὶ ἐξετάζειν
ἕκαστα τῶν ἐν τῷ λόγῳ τοῦτον τὸν τρόπον παρ' ἐμοῦ
πυνθανόμενον· εἰσφορὰς λογίζῃ πόσας; τόσας· κατὰ
πόσον ἀργύριον εἰσενηνεγμένας; κατὰ τόσον καὶ τόσον·
κατὰ ποῖα ψηφίσματα; ταυτί· ταύτας εἰλήφασι τίνες;
οἵδε· καὶ ταῦτα μαρτυρόμενον σκέψασθαι τὰ ψηφίσματα,
τὸ πλῆθος τῶν εἰσφορῶν, τὰ εἰσενηνεγμένα, τοὺς
λαβόντας, καὶ εἰ μὲν εὐτε ...., τῷ λόγῳ πιστεύειν,
εἰ δὲ μή, νῦν παρασχέσθαι μάρτυρας, εἴ τι ψεῦδος ἦν
ὧν ἐλογισάμην αὐτοῖς.’
ταυτὶ μὲν διαλελυμένα καὶ ἐξ ἐπερωτήσεως. οἷς ὁ
Λυσίας μὲν ἥκιστα κέχρηται, Δημοσθένης δὲ ὁ παρὰ
τουτουὶ τὰς ἀφορμὰς λαβὼν ἀφειδέστερον, οἷον· ‘οὐκ
220
οὖν σὺ μισθοφορὰν λέγεις; φήσει τις. καὶ παραχρῆμά
γε τὴν αὐτὴν σύνταξιν ἁπάντων, ὦ ἄνδρεςἈθηναῖοι,
Διονύσιος Αλικαρνασσέας De Isaeo Section 12, line 24
διώκων ταῦτα καὶ τὰ πράγματα εἰς βασάνους ἄγων,
οὗτος δὲ ἐπὶ διαβολὰς καὶ λόγους καθιστάς, ὅπερ ἄν
τις πλεονεκτεῖν βουλόμενος ποιήσειεν. ἐχρῆν δὲ αὐτόν,
εἴπερ τι δίκαιον ἐφρόνει καὶ μὴ παρακρούσασθαι τὰς
ὑμετέρας γνώμας ἐζήτει, μὴ μὰ Δία ταῦτα ποιεῖν, ἀλλ'
ἐπὶ τὸν λογισμὸν μετὰ μαρτύρων ἐλθεῖν καὶ ἐξετάζειν
ἕκαστα τῶν ἐν τῷ λόγῳ τοῦτον τὸν τρόπον παρ' ἐμοῦ
πυνθανόμενον· εἰσφορὰς λογίζῃ πόσας; τόσας· κατὰ
πόσον ἀργύριον εἰσενηνεγμένας; κατὰ τόσον καὶ τόσον·
κατὰ ποῖα ψηφίσματα; ταυτί· ταύτας εἰλήφασι τίνες;
οἵδε· καὶ ταῦτα μαρτυρόμενον σκέψασθαι τὰ ψηφίσματα,
τὸ πλῆθος τῶν εἰσφορῶν, τὰ εἰσενηνεγμένα, τοὺς
λαβόντας, καὶ εἰ μὲν εὐτε ...., τῷ λόγῳ πιστεύειν,
εἰ δὲ μή, νῦν παρασχέσθαι μάρτυρας, εἴ τι ψεῦδος ἦν
ὧν ἐλογισάμην αὐτοῖς.’
ταυτὶ μὲν διαλελυμένα καὶ ἐξ ἐπερωτήσεως. οἷς ὁ
Λυσίας μὲν ἥκιστα κέχρηται, Δημοσθένης δὲ ὁ παρὰ
τουτουὶ τὰς ἀφορμὰς λαβὼν ἀφειδέστερον, οἷον· ‘οὐκ
οὖν σὺ μισθοφορὰν λέγεις; φήσει τις. καὶ παραχρῆμά
γε τὴν αὐτὴν σύνταξιν ἁπάντων, ὦ ἄνδρεςἈθηναῖοι,
ἵνα τῶν κοινῶν τὸ μέρος λαμβάνων ἕκαστος, ὅτου
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ad Ammaeum (0081: 008)
“Dionysii Halicarnasei quae exstant, vol. 5”, EUsener, H., Radermacher, L.
Leipzig: Teubner, 1899, Repr. 1965.Section 4, line 8
κατέλιπον ἡμῖν οἱ τοὺς βίους τῶν ἀνδρῶν συνταξά-
μενοι, προειπεῖν. ποιήσομαι δὲ ἀπὸ Δημοσθένους τὴν
ἀρχήν.
Οὗτος ἐγεννήθη μὲν ἐνιαυτῷ πρότερον τῆς ἑκατο-
στῆς Ὀλυμπιάδος· ἄρχοντος δὲ Τιμοκράτους εἰς ἔτος
ἦν ἐμβεβηκὼς ἑπτακαιδέκατον δημοσίους δὲ λόγους
ἤρξατο γράφειν ἐπὶ Καλλιστράτου ἄρχοντος εἰκοστὸν
καὶ πέμπτον ἔτος ἔχων. καὶ ἔστιν αὐτοῦ πρῶτος τῶν
ἐν δικαστηρίῳ κατασκευασθέντων ἀγώνων ὁ κατὰ Ἀν-
δροτίωνος, ὃν ἔγραφε Διοδώρῳ τῷ κρίνοντι τὸ ψή-
φισμα παρανόμων, καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ἕτερος
[ἐπὶ Καλλιστράτου ἄρχοντος], ὁ περὶ τῶν ἀτελειῶν,
221
ὃν αὐτὸς διέθετο, χαριέστατος ἁπάντων τῶν λόγων καὶ
γραφικώτατος. ἐπὶ δὲ Διοτίμου τοῦ μετὰ Καλλίστρα-
τον ἐν Ἀθηναίοις πρώτην εἶπε δημηγορίαν, ἣν ἐπι-
γράφουσιν οἱ τοὺς ῥητορικοὺς πίνακας συντάξαντες
’περὶ τῶν συμμοριῶν’· ἐν ᾗ παρεκάλει τοὺς Ἀθηναίους
μὴ λύειν τὴν πρὸς βασιλέα γενομένην εἰρήνην μηδὲ
προτέρους ἄρχειν τοῦ πολέμου, ἐὰν μὴ παρασκευάσων-
ται τὴν ναυτικὴν δύναμιν, ἐν ᾗ πλείστην εἶχον ἰσχύν,
καὶ τὸν τρόπον τῆς παρασκευῆς αὐτὸς ὑποτίθεται. ἐπὶ
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ad Ammaeum Section 4, line 28
καὶ τὸν τρόπον τῆς παρασκευῆς αὐτὸς ὑποτίθεται. ἐπὶ
δὲ Θουδήμου τοῦ μετὰ Διότιμον ἄρξαντος τόν τε κατὰ
Τιμοκράτους λόγον ἔγραψε Διοδώρῳ τῷ κρίνοντι παρα-
νόμων τὸν Τιμοκράτη καὶ τὸν περὶ τῆς Μεγαλοπολι-
τῶν βοηθείας δημηγορικὸν αὐτὸς ἀπήγγειλε. μετὰ δὲ
Θούδημον ἔστιν Ἀριστόδημος ἄρχων, ἐφ' οὗ τῶν κατὰ
Φιλίππου δημηγοριῶν ἤρξατο, καὶ λόγον ἐν τῷ δήμῳ
διέθετο περὶ τῆς ἀποστολῆς τοῦ ξενικοῦ στρατεύματος
καὶ τῶν δέκα φυγαδικῶν τριηρῶν εἰς Μακεδονίαν. ἐν
τούτῳ τῷ χρόνῳ καὶ τὸν κατὰ Ἀριστοκράτους ἔγραψε
λόγον Εὐθυκλεῖ τῷ διώκοντι παρανόμων τὸ ψήφισμα.
ἐπὶ δὲ Θεέλλου τοῦ μετὰ Ἀριστόδημον τὴν περὶ Ῥο-
δίων ἀπήγγειλε δημηγορίαν, ἐν ᾗ πείθει τοὺς Ἀθη-
ναίους καταλῦσαι τὴν ὀλιγαρχίαν αὐτῶν καὶ τὸν δῆ-
μον ἐλευθερῶσαι. ἐπὶ δὲ Καλλιμάχου τοῦ τρίτου μετὰ
Θέελλον ἄρξαντος τρεῖς διέθετο δημηγορίας παρα-
καλῶν Ἀθηναίους βοήθειαν Ὀλυνθίοις ἀποστεῖλαι τοῖς
πολεμουμένοις ὑπὸ Φιλίππου, πρώτην μὲν ἧς ἐστιν
ἀρχὴ ‘Ἐπὶ πολλῶν μὲν ἰδεῖν ἄν τις ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοί μοι δοκεῖ’· δευτέραν δὲ ‘Οὐχὶ ταὐτὰ παρίστα-
ταί μοι γιγνώσκειν ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι’· τρίτην δὲ
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ad Ammaeum Section 11, line 38
σθαι λέγοντες ἀμφότεροι, καὶ τὸν χρόνον ἐν ᾧ τὴν
εἰρήνην ἔλυσαν ἀκριβῶς δηλοῖ Φιλόχορος ἐν τῇ ἕκτῃ
τῆς Ἀτθίδος βύβλῳ. θήσω δ' ἐξ αὐτῆς τὰ ἀναγκαιό-
τατα· ‘Θεόφραστος Ἁλαιεύς: ἐπὶ τούτου Φίλιππος τὸ
μὲν πρῶτον ἀναπλεύσας Περίνθῳ προσέβαλεν, ἀπο-
τυχὼν δ' ἐντεῦθεν Βυζάντιον ἐπολιόρκει καὶ μηχανή-
ματα προσῆγεν.’ ἔπειτα διεξελθών, ὅσα τοῖς Ἀθηναίοις
ὁ Φίλιππος ἐνεκάλει διὰ τῆς ἐπιστολῆς, ταῦτα πάλιν
κατὰ λέξιν ἐπιτίθησιν· ‘ὁ δὲ δῆμος ἀκούσας τῆς ἐπι-
στολῆς καὶ Δημοσθένους παρακαλέσαντος αὐτὸν πρὸς
τὸν πόλεμον καὶ τὰψηφίσματα γράψαντος ἐχειρο-
222
τόνησε τὴν μὲν στήλην καθελεῖν τὴν περὶ τῆς πρὸς
Φίλιππον εἰρήνης καὶ συμμαχίας σταθεῖσαν, ναῦς δὲ
πληροῦν καὶ τὰ ἄλλα ἐνεργεῖν τὰ τοῦ πολέμου.’ ταῦτα
γράψας κατὰ Θεόφραστον ἄρχοντα γεγονέναι, τῷ
μετ' ἐκεῖνον ἐνιαυτῷ τὰ πραχθέντα μετὰ τὴν λύσιν
τῆς εἰρήνης ἐπὶ Λυσιμαχίδου ἄρχοντος διεξέρχεται.
θήσω δὲ καὶ τούτων αὐτὰ τὰ ἀναγκαιότατα· ‘Λυσιμα-
χίδης Ἀχαρνεύς: ἐπὶ τούτου τὰ μὲν ἔργα τὰ περὶ τοὺς
νεωσοίκους καὶ τὴν σκευοθήκην ἀνεβάλοντο διὰ τὸν
πόλεμον τὸν πρὸς Φίλιππον·
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ad Ammaeum Section 11, line 65
νεροῦ δὴ γεγονότος τοῦ χρόνου, καθ' ὃν εἰσῆλθον εἰς
Θήβας οἵ τε Ἀθηναίων πρέσβεις οἱ περὶ Δημοσθένη
καὶ οἱ παρὰ Φιλίππου, ὅτι κατὰ Λυσιμαχίδην ἄρχοντα
πίπτει, παρεσκευασμένων ἤδη τὰ πρὸς τὸν πόλεμον
ἀμφοτέρων, αὐτὸς ὁ Δημοσθένης ποιήσει φανερὸν ἐν
τῷ περὶ τοῦ στεφάνου λόγῳ, τίνες ἦσαν αἱ παρὰ τῶν
πρεσβειῶν ἀμφοτέρων ἀξιώσεις· θήσω δὲ ἐξ αὐτῆς
λαβὼν τῆς ἐκείνου λέξεως τὰ συντείνοντα πρὸς τὸ
πρᾶγμα· ‘Οὕτως διαθεὶς Φίλιππος τὰς πόλεις πρὸς ἀλλήλας διὰ τούτων, καὶ τούτοις
ἐπαρθεὶς τοῖς ψηφίσμασι καὶ ταῖς ἀποκρίσεσιν ἧκεν ἔχων τὴν δύναμιν καὶ τὴν
Ἐλάτειαν κατέλαβεν, ὡς οὐδ' ἂν εἴ τι γένοιτο, ἔτι συμπνευσόντων ἡμῶν ἂν καὶ τῶν
Θηβαίων.’ ἀλλὰ μὴν τὰ τότε συμβάντα διεξελθών, διεξελθὼν δὲ τοὺς
ῥηθέντας ὑφ' ἑαυτοῦ λόγους ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας, καὶ ὡς
πρεσβευτὴς ὑπ' Ἀθηναίων εἰς Θήβας ἐπέμφθη, ταῦτα
κατὰ λέξιν ἐπιτίθησιν· ‘ὡς δ' ἀφικόμεθα εἰς τὰς Θήβας,
κατελαμβάνομεν Φιλίππου καὶ Θετταλῶν καὶ τῶν ἄλλων
συμμάχων παρόντας πρέσβεις, καὶ τοὺς μὲν ἡμετέρους
φίλους ἐν φόβῳ, τοὺς δ' ἐκείνου θρασεῖς.’ ἔπειτ' ἐπι-
στολήν τινα κελεύσας ἀναγνωσθῆναι ταῦτ' ἐπιτίθησιν·
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ad Ammaeum
Section 12, line 52
τούτου πέπονθε. διὸ δεῖ σκοπεῖν χωρίς, εἰ ἄξιος ὁ παθὼν
παθεῖν καὶ ὁ ποιήσας ποιῆσαι, εἶτα χρῆσθαι ὁποτέρως
ἂν ἁρμόττῃ. ἐνίοτε γὰρ διαφωνεῖ τὸ τοιοῦτον, ὥς-
περ ἐν τῷ Ἀλκμαίωνι τῷ Θεοδέκτου ... καὶ οἷον ἡ
περὶ Δημοσθένους δίκη καὶ τῶν ἀποκτεινάντων Νικά-
νορα.’ Τίς οὖν ἐστιν ἡ Δημοσθένους δίκη [καὶ τῶν
ἀποκτεινάντων Νικάνορα] περὶ ἧς ὁ φιλόσοφος γέ-
γραφεν, ἐν ᾗ τὸ κυριώτατον τῆς ἀμφισβητήσεως κεφά-
λαιον ἦν ἐκ τοῦ πρὸς ἄλληλα τόπου; ἡ πρὸς Αἰσχίνην
ὑπὲρ Κτησιφῶντος τοῦ παρασχόντος Δημοσθένει τὸ
περὶ τοῦ στεφάνου ψήφισμα καὶ τὴν τῶν παρανόμων
φεύγοντος γραφήν· ἐν ταύτῃ γὰρ τὸ ζητούμενον ἦν
223
οὐ τὸ κοινόν, εἰ τιμῶν καὶ στεφάνων ἄξιος ἦν Δημο-
σθένης ἐπιδοὺς ἐκ τῶν ἰδίων κτημάτων τὴν εἰς τὰ
τείχη δαπάνην, ἀλλ' εἰ καθ' ὃν χρόνον ὑπεύθυνος ἦν,
κωλύοντος τοῦ νόμου τοὺς ὑπευθύνους στεφανοῦν. τὸ
γὰρ ἐκ τῶν πρὸς ἄλληλα τοῦτ' ἔστιν, εἰ ὥσπερ τῷ
δήμῳ τὸ δοῦναι, οὕτως καὶ τῷ ὑπευθύνῳ τὸ λαβεῖν
τὸν στέφανον ἐξῆν. ἐγὼ μὲν οὖν ταύτης οἴομαι τῆς
δίκης μεμνῆσθαι τὸν Ἀριστοτέλη. εἰ δέ τις ἐρεῖ, ὅτι
περὶ τῆς τῶν δώρων, ἣν ἐπ' Ἀντικλέους ἄρχοντος
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Epistula ad Pompeium Geminum (0081: 015)
“Dionysii Halicarnasei quae exstant, vol. 6”, EUsener, H., Radermacher, L.
Leipzig: Teubner, 1929, Repr. 1965.Chap. 3, section 9, line 18
ἑτέραις ἔχοντα πολλαῖς ἀφορμαῖς περιάψαι τὰς αἰτίας,
καὶ ἄρξασθαί γε τῆς διηγήσεως μὴ ἀπὸ τῶν Κερκυραϊ-
κῶν, ἀλλ' ἀπὸ τῶν κρατίστων τῆς πατρίδος ἔργων, ἃ
μετὰ τὸν Περσικὸν πόλεμον εὐθὺς ἔπραξεν (ὧν ὕστε-
ρον οὐκ ἐν ἐπιτηδείῳ τόπῳ μνήμην ἐποιήσατο φαύλως
πως καὶ ἐξ ἐπιδρομῆς), διελθόντα δὲ ταῦτα μετὰ πολ-
λῆς εὐνοίας ὡς ἄνδρα φιλόπολιν ἔπειτ' ἐπενεγκεῖν,
ὅτι τούτων φθόνῳ καὶ δέει προελθόντες Λακεδαιμό-
νιοι προφάσεις ὑποθέντες ἑτεροίας ἦλθον ἐπὶ τὸν
πόλεμον, καὶ τότε λέγειν τὰ Κερκυραϊκὰ καὶ τὸ κατὰ
Μεγαρέων ψήφισμα καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτο λέγειν
ἐβούλετο. τὰ δ' ἐν τέλει πλείονος ἁμαρτίας πλήρη·
καίπερ γὰρ λέγων ὅτι παντὶ τῷ πολέμῳ παρεγένετο,
καὶ πάντα δηλώσειν ὑποσχόμενος, εἰς τὴν ναυμαχίαν
τελευτᾷ τὴν περὶ Κυνὸς σῆμα γεγενημένην Ἀθηναίων
καὶ Πελοποννησίων, ἣ συνέβη κατὰ ἔτος εἰκοστὸν καὶ
δεύτερον. κρεῖττον δὲ ἦν διεξελθόντα πάντα τελευ-
τὴν ποιήσασθαι τῆς ἱστορίας τὴν θαυμασιωτάτην καὶ
μάλιστα τοῖς ἀκούουσι κεχαρισμένην, τὴν κάθοδον τῶν
φυγάδων τῶν ἀπὸ Φυλῆς ἀφ' ὧν ἡ πόλις ἀρξαμένη
τὴν ἐλευθερίαν ἀνεκομίσατο.
Διονύσιος Αλικαρνασσέας Ars rhetorica [Sp.] (0081: 016)
“Dionysii Halicarnasei quae exstant, vol. 6”, EUsener, H., Radermacher, L.
Leipzig: Teubner, 1929, Repr. 1965.Chap. 8, section 5, line 32
χεται· ταῦτα ἵνα πιθανὰ ποιήσῃ, ἕτερα μὲν προτείνει,
λαβὼν δὲ τὸν ἀκροατὴν προσέχοντα τοῖς προταθεῖσι
συμπλέκει τὰς πίστεις τῶν ἀσθενῶν τοῖς προτεινο-
μένοις. οἷον, ἵνα ὁ λόγος ἔχῃ παράδειγμα, ἔροιτ' ἂν
εἰκότως ὁ Αἰσχίνης τὸν Δημοσθένην· Διὰ τί τῆς προ-
τέρας πρεσβείας οὐ κατηγορεῖς; καί τοι τὰ πεπραγμένα
224
πάντα ἐν τῇ προτέρᾳ πέπρακται (ὅ φησιν ὁ Αἰσχίνης
ἐν τῇ ἀπολογίᾳ), ἡ δὲ δευτέρα ἀπαίτησιν ὅρκων εἶχεν
μόνην. ἡ μὲν οὖν ἀληθὴς αἰτία τοῦ μὴ κατηγορεῖν
ἐκείνη· ἐπῄνεσεν ὁ Δημοσθένης τὰ ἐν τῇ προτέρᾳ
πρεσβείᾳ πάντα πεπραγμένα, καὶ ψηφίσματα ἔγραψεν,
καλέσαι ἐπὶ δεῖπνον εἰς τὸ πρυτανεῖον τοὺς πρέσβεις.
αὕτη μὲν οὖν ἡ ἀληθὴς αἰτία ἐστὶ τοῦ μὴ ἐγκαλεῖν
τῇ προτέρᾳ πρεσβείᾳ. ἀλλὰ μὴν αἰτίαν ἱκανὴν οὐδε-
μίαν ἔχει κατὰ τῆς ὑστέρας πρεσβείας· δεῖ οὖν αὐτὸν
ἐφάπτεσθαι καὶ τῆς προτέρας. κατηγορῶν οὖν ἅμα
τῆς προτέρας πρεσβείας οὐ κατηγορεῖ. δεῖ δὲ αὐτῷ
προφάσεως. τίς οὖν ἡ πρόφασις; φησὶν ἠγνοηκέναι
τὸν Αἰσχίνην πεπρακότα αὑτὸν ἐν τῇ προτέρᾳ πρε-
σβείᾳ. τοῦτο οὑτωσὶ μὲν πρὸς ἐρώτησιν τὴν παρ'
Αἰσχίνου ἐν παραιτήσεως σχήματι λεγόμενον ἀσθενὲς
Αισχύλος. , Supplices (0085: 001)
“Aeschyli tragoediae, 2nd edn.”, EMurray, G.
Oxford: Clarendon Press, 1955, Repr. 1960.Line 601
ὑπ' ἀρχᾶς δ' οὔτινος θοάζων {[ἀντ. ε.}
τὸ μεῖον κρεῖσσον ὢν κρατύνει,
οὔτινος ἄνωθεν ἡμένου σέβων κράτος.
πάρεστι δ' ἔργον ὡς ἔπος
σπεῦσαί τι τῶν
βούλιος φέρει φρήν.
{Δα.} θαρσεῖτε παῖδες· εὖ τὰ τῶν ἐγχωρίων·
δήμου δέδοκται παντελῆ ψηφίσματα.
{Χο.} ὦ χαῖρε πρέσβυ, φίλτατ' ἀγγέλλων ἐμοί·
ἔνισπε δ' ἡμῖν, ποῖ κεκύρωται τέλος,
δήμου κρατοῦσα χεὶρ ὅπῃ πληθύνεται;
{Δα.} ἔδοξεν Ἀργείοισιν οὐ διχορρόπως,
ἀλλ' ὥστ' ἀνηβῆσαί με γηραιᾷ φρενί·
πανδημίᾳ γὰρ χερσὶ δεξιωνύμοις
ἔφριξεν αἰθὴρ τόνδε κραινόντων λόγον·
ἡμᾶς μετοικεῖν τῆσδε γῆς ἐλευθέρους
κἀρρυσιάστους ξύν τ' ἀσυλίᾳ βροτῶν·
καὶ μήτ' ἐνοίκων μήτ' ἐπηλύδων τινὰ
Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία (0086: 003)
“Aristotelis Ἀθηναίων πολιτεία”, EOppermann, H.
Leipzig: Teubner, 1928, Repr. 1968.Section 29, subsection 1, line 7
διαβάλλουσι πάσας τὰς πολιτείας καταλύειν, ἀλλὰ πάσας
225
προάγειν ἕως μηδὲν παρανομοῖεν, ὡς δυνάμενος πολιτεύ-
εσθαι κατὰ πάσας, ὅπερ ἐστὶν ἀγαθοῦ πολίτου ἔργον, παρα-
νομούσαις δὲ οὐ συγχω[ρ]ῶν, ἀλλ' ἀπεχθανόμενος.
Ἕως μὲν οὖν ἰσόρροπα τὰ πράγματα κατὰ τὸν πόλεμον
ἦν, διεφύλαττον τὴν δημοκρατίαν. ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν ἐν
Σικελίᾳ γενομένην συμφορὰν ἰσχυρότερα τὰ τῶν Λακεδαι-
μονίων ἐγένετο διὰ τὴν πρὸς βασιλέα συμμαχίαν, ἠναγ-
κάσθησαν κι[νήσα]ντες τὴν δημοκρατίαν καταστῆσαι τὴν
ἐπὶ τῶν τετρακοσίων πολιτείαν, εἰπόντος τὸν μὲν πρὸ τοῦ
ψηφίσματος λόγον Μηλοβίου, τὴν δὲ γνώμην γράψαντος
Πυθοδώρου το[ῦ Ἀναφλ]υ[ς]τίου, μάλιστα δὲ συμπεισθέν-
των τῶν πολλῶν διὰ τὸ νομίζειν βασιλέα μᾶ[λ]λον ἑαυ-
τοῖς συμπολεμήσειν, ἐὰν δι' ὀλίγων ποιήσωνται τὴν πολι-
τείαν. ‖ ἦν δὲ τὸ ψήφισμα τὸ Πυθοδώρου τοιόνδε· τὸν
δῆμον ἑλέσθαι μετὰ τῶν προϋπαρχόντων δέκα προβούλων
ἄλλους εἴκοσι ἐκ τῶν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότων,
οἵτινες ὀμόσαντες ἦ μὴν συγγράψειν ἃ ἂν ἡγῶνται βέλ-
τιστα εἶναι τῇ πόλει, συγγράψουσι περὶ τῆς σωτηρίας·
ἐξεῖναι δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῷ βουλομένῳ γράφειν, ἵν' ἐξ
ἁπάντων αἱρῶνται τὸ ἄριστον. Κλειτοφῶν δὲ τὰ μὲν ἄλλα
Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία Section 29, subsection 2, line 1
Ἕως μὲν οὖν ἰσόρροπα τὰ πράγματα κατὰ τὸν πόλεμον
ἦν, διεφύλαττον τὴν δημοκρατίαν. ἐπεὶ δὲ μετὰ τὴν ἐν
Σικελίᾳ γενομένην συμφορὰν ἰσχυρότερα τὰ τῶν Λακεδαι-
μονίων ἐγένετο διὰ τὴν πρὸς βασιλέα συμμαχίαν, ἠναγ-
κάσθησαν κι[νήσα]ντες τὴν δημοκρατίαν καταστῆσαι τὴν
ἐπὶ τῶν τετρακοσίων πολιτείαν, εἰπόντος τὸν μὲν πρὸ τοῦ
ψηφίσματος λόγον Μηλοβίου, τὴν δὲ γνώμην γράψαντος
Πυθοδώρου το[ῦ Ἀναφλ]υ[ς]τίου, μάλιστα δὲ συμπεισθέν-
των τῶν πολλῶν διὰ τὸ νομίζειν βασιλέα μᾶ[λ]λον ἑαυ-
τοῖς συμπολεμήσειν, ἐὰν δι' ὀλίγων ποιήσωνται τὴν πολι-
τείαν. ‖ ἦν δὲ τὸ ψήφισμα τὸ Πυθοδώρου τοιόνδε· τὸν
δῆμον ἑλέσθαι μετὰ τῶν προϋπαρχόντων δέκα προβούλων
ἄλλους εἴκοσι ἐκ τῶν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότων,
οἵτινες ὀμόσαντες ἦ μὴν συγγράψειν ἃ ἂν ἡγῶνται βέλ-
τιστα εἶναι τῇ πόλει, συγγράψουσι περὶ τῆς σωτηρίας·
ἐξεῖναι δὲ καὶ τῶν ἄλλων τῷ βουλομένῳ γράφειν, ἵν' ἐξ
ἁπάντων αἱρῶνται τὸ ἄριστον. Κλειτοφῶν δὲ τὰ μὲν ἄλλα
καθάπερ Πυθόδωρος εἶπεν, προσαναζητῆσαι δὲ τοὺς
αἱρεθέντας ἔγραψεν καὶ τοὺς πατρίους νόμους, οὓς Κλει-
σθένης ἔθηκεν ὅτε καθίστη τὴν δημοκρατίαν, ὅπως ἂν
ἀκούσαντες καὶ τούτων βουλεύσωνται τὸ ἄριστον,
Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία Section 34, subsection 3, line 13
πολιτείαν, οἱ μὲν δημοτικοὶ διασῴζειν ἐπειρῶντο τὸν δῆ-
226
μον, τῶν δὲ γνωρίμων οἱ μὲν ἐν ταῖς ἑταιρείαις ὄντες, καὶ
τῶν φυγάδων οἱ μετὰ τὴν εἰρήνην κατελθόντες ὀλιγαρ-
χίας ἐπεθύμουν, οἱ δ' ἐν ἑταιρείᾳ μὲν οὐδεμιᾷ συγκαθε-
στῶτες, [ἄ]λλως δὲ δοκοῦντες οὐδενὸς ἐπιλείπεσθαι τῶν
πολιτῶν, τὴν πάτριον πολιτείαν ἐζήτουν· ὧν ἦν μὲν καὶ
Ἀρχῖνος καὶ Ἄνυτος καὶ Κλειτοφῶν καὶ Φορμίσιος καὶ
ἕτεροι πολλοί, προειστήκει δὲ μάλιστα Θηραμένης. Λυσάν-
δρου δὲ προσθεμένου τοῖς ὀλιγαρχικοῖς, καταπλαγεὶς ὁ
δῆμος ἠναγκάσθη χειροτονεῖν τὴν ὀλιγαρχίαν. ἔγραψε δὲ
τὸ ψήφισμα Δρακοντίδης Ἀφιδναῖος.
Οἱ μὲν οὖν τριάκοντα τοῦτον τὸν τρόπον κατέστησαν ἐπὶ
Πυθοδώρου ἄρχοντος. γενόμενοι δὲ κύριοι τῆς πόλεως,
τὰ μὲν ἄλλα τὰ δόξαντα περὶ τῆς πολιτείας παρεώρων,
πεντακοσίους δὲ βουλευτὰς καὶ τὰς ἄλλας ἀρχὰς κατα-
στήσαντες ἐκ προκρίτων ⟦ἐκ τῶν⟧ χιλίων, καὶ προσελό-
μενοι σφίσιν αὐτοῖς τοῦ Πειραιέως ἄρχοντας δέκα, καὶ τοῦ
δεσμωτηρίου φύλακας ἕνδεκα, καὶ μαστιγοφόρους τριακο-
σίους ὑπηρέτας κατεῖχον τὴν πόλιν δι' ἑαυτῶν. τὸ μὲν
οὖν πρῶτον μέτριοι τοῖς πολίταις ἦσαν καὶ προσεποιοῦντο
Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία Section 40, subsection 2, line 2
ἐξοικεῖν τοὺς ἐθέλοντας. τὰ δὲ χρήματα ἃ ἐδανείσαντο
εἰς τὸν πόλεμον ἑκατέρους ἀποδοῦναι χωρίς.
Γενομένων δὲ τοιούτων τῶν διαλύσεων, καὶ φοβουμέ-
νων, ὅσοι μετὰ τῶν τριάκοντα συνεπολέμησαν, καὶ πολ-
λῶν μὲν ἐπινοούντων ἐξοικεῖν, ἀναβαλλομένων δὲ τὴν ἀπο-
γραφὴν εἰς τὰς ἐσχάτας ἡμέρας, ὅπερ εἰώθασιν ποιεῖν
ἅπαντες, Ἀρχῖνος συνιδὼν τὸ πλῆθος καὶ βουλόμενος
κατασχεῖν αὐτούς, ὑφεῖλε τὰς ὑπολοίπους ἡμέρας τῆς ἀπο-
γραφῆς, ὥστε συναναγκασθῆναι μένειν πολλοὺς ἄκοντας,
ἕως ἐθάρρησαν. καὶ δοκεῖ τοῦτό τε πολιτεύσασθαι καλῶς
Ἀρχῖνος, καὶ μετὰ ταῦτα γραψάμενος τὸ ψήφισμα τὸ
Θρασυβούλου παρανόμων, ἐν ᾧ μετεδίδου τῆς πολιτείας
πᾶσι τοῖς ἐκ Πειραιέως συγκατελθοῦσι, ὧν ἔνιοι φανερῶς
ἦσαν δοῦλοι, καὶ τρίτον, ἐπεί τις ἤρξατο τῶν κατεληλυθό-
των μνησικακεῖν, ἀπαγαγὼν τοῦτον ἐπὶ τὴν βουλὴν καὶ
πείσας ἄκριτον ἀποκτεῖναι, λέγων ὅτι νῦν δείξουσιν, εἰ
βούλονται τὴν δημοκρατίαν σῴζειν καὶ τοῖς ὅρκοις ἐμμέ-
νειν· ἀφέντας μὲν γὰρ τοῦτον προτρέψειν καὶ τοὺς ἄλλους,
ἐὰν δ' ἀνέλωσιν, παράδειγμα ποιήσειν ἅπασιν. ὅπερ καὶ
συνέπεσεν· ἀποθανόντος γὰρ οὐδεὶς πώποτε ὕστερον
ἐμνησικάκησεν, ἀλλὰ δοκοῦσιν κάλλιστα δὴ
Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία Section 41, subsection 2, line 24
μετὰ ταύτην, ἣν Ἀριστείδης μὲν ὑπέδειξεν, Ἐφιάλτης δ'
ἐπετέλεσεν, καταλύσας τὴν Ἀρεοπαγῖτιν βουλήν· ἐν ᾗ
227
πλεῖστα συνέβη τὴν πόλιν διὰ τοὺς δημαγωγοὺς ἁμαρτά-
νειν διὰ τὴν τῆς θαλάττης ἀρχήν. ὀγδόη δ' ἡ τῶν τετρα-
κοσίων κατάστασις, καὶ ἡμετὰ ταύτην, ἐνάτη δέ, ⟦ἡ⟧ δη-
μοκρατία πάλιν. δεκάτη δ' ἡ τῶν τριάκοντα καὶ ἡ τῶν δέκα
τυραννίς. ἑνδεκάτη δ' ἡ μετὰ τὴν ἀπὸ Φυλῆς καὶ ἐκ Πει-
ραιέως κάθοδον, ἀφ' ἧς διαγεγένηται μέχρι τῆς νῦν, ἀεὶ
προσεπιλαμβάνουσα τῷ πλήθει τὴν ἐξουσίαν. ἁπάντων
γὰρ αὐτὸς αὑτὸν πεποίηκεν ὁ δῆμος κύριον, καὶ πάντα
διοικεῖται ψηφίσμασιν καὶ δικαστηρίοις, ἐν οἷς ὁ δῆμός
ἐστιν ὁ κρατῶν. καὶ γὰρ αἱ τῆς βουλῆς κρίσεις εἰς
τὸν δῆμον ἐληλύθασιν. καὶ τοῦτο δοκοῦσι ποιεῖν ὀρθῶς·
εὐδιαφθορώτεροι γὰρ ὀλίγοι τῶν πολλῶν εἰσιν καὶ κέρδει
καὶ χάρισιν. μισθοφόρον δ' ἐκκλησίαν τὸ μὲν πρῶτον ἀπέ-
γνωσαν ποιεῖν· οὐ συλλεγομένων δ' εἰς τὴν ἐκκλησίαν,
ἀλλὰ πολλὰ σοφιζομένων τῶν πρυτάνεων, ὅπως προσιστῆ-
ται τὸ πλῆθος πρὸς τὴν ἐπι‖κύρωσιν τῆς χειροτονίας,
πρῶτον μὲν Ἀγύρριος ὀβολὸν ἐπόρισεν, μετὰ δὲ τοῦτον
Ἡρακλείδης ὁ Κλαζομένιος ὁ βασιλεὺς ἐπικαλούμενος διώ-
βολον, πάλιν δ' Ἀγύρριος τριώβολον.
Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. (0086: 010)
“Aristotelis ethica Nicomachea”, EBywater, I.
Oxford: Clarendon Press, 1894, Repr. 1962.
Bekker page 1134b, line 24
νόμον γὰρ ἦν, καὶ ἐν οἷς ἐπεφύκει εἶναι νόμος, οὗτοι δ' ἦσαν
οἷς ὑπάρχει ἰσότης τοῦ ἄρχειν καὶ ἄρχεσθαι. διὸ μᾶλλον
πρὸς γυναῖκά ἐστι δίκαιον ἢ πρὸς τέκνα καὶ κτήματα· τοῦτο
γάρ ἐστι τὸ οἰκονομικὸν δίκαιον· ἕτερον δὲ καὶ τοῦτο τοῦ πο-
λιτικοῦ. Τοῦ δὲ πολιτικοῦ δικαίου τὸ μὲν φυσικόν ἐστι τὸ δὲ
νομικόν, φυσικὸν μὲν τὸ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν ἔχον δύναμιν,
καὶ οὐ τῷ δοκεῖν ἢ μή, νομικὸν δὲ ὃ ἐξ ἀρχῆς μὲν οὐδὲν
διαφέρει οὕτως ἢ ἄλλως, ὅταν δὲ θῶνται, διαφέρει, οἷον τὸ
μνᾶς λυτροῦσθαι, ἢ τὸ αἶγα θύειν ἀλλὰ μὴ δύο πρόβατα, ἔτι ὅσα ἐπὶ τῶν καθ' ἕκαστα
νομοθετοῦσιν, οἷον τὸ θύειν Βρασίδᾳ, καὶ τὰ ψηφισματώδη. δοκεῖ δ' ἐνίοις εἶναι
πάντα τοιαῦτα, ὅτι τὸ μὲν φύσει ἀκίνητον καὶ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν
ἔχει δύναμιν, ὥσπερ τὸ πῦρ καὶ ἐνθάδε καὶ ἐν Πέρσαις καίει,
τὰ δὲ δίκαια κινούμενα ὁρῶσιν. τοῦτο δ' οὐκ ἔστιν οὕτως
ἔχον, ἀλλ' ἔστιν ὥς· καίτοι παρά γε τοῖς θεοῖς ἴσως οὐδα-
μῶς, παρ' ἡμῖν δ' ἔστι μέν τι καὶ φύσει, κινητὸν μέντοι
πᾶν, ἀλλ' ὅμως ἐστὶ τὸ μὲν φύσει τὸ δ' οὐ φύσει. ποῖον
δὲ φύσει τῶν ἐνδεχομένων καὶ ἄλλως ἔχειν, καὶ ποῖον οὒ
ἀλλὰ νομικὸν καὶ συνθήκῃ, εἴπερ ἄμφω κινητὰ ὁμοίως,
δῆλον. καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁ αὐτὸς ἁρμόσει διορισμός· φύ-
σει γὰρ ἡ δεξιὰ κρείττων, καίτοι ἐνδέχεται πάντας
228
Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. Bekker page 1137b, line 29
ἐστιν· εὐθὺς γὰρ τοιαύτη ἡ τῶν πρακτῶν ὕλη ἐστίν. ὅταν
οὖν λέγῃ μὲν ὁ νόμος καθόλου, συμβῇ δ' ἐπὶ τούτου παρὰ
τὸ καθόλου, τότε ὀρθῶς ἔχει, ᾗ παραλείπει ὁ νομοθέτης
καὶ ἥμαρτεν ἁπλῶς εἰπών, ἐπανορθοῦν τὸ ἐλλειφθέν, ὃ κἂν
ὁ νομοθέτης αὐτὸς ἂν εἶπεν ἐκεῖ παρών, καὶ εἰ ᾔδει, ἐνο-
μοθέτησεν. διὸ δίκαιον μέν ἐστι, καὶ βέλτιόν τινος δικαίου,
οὐ τοῦ ἁπλῶς δὲ ἀλλὰ τοῦ διὰ τὸ ἁπλῶς ἁμαρτήματος.
καὶ ἔστιν αὕτη ἡ φύσις ἡ τοῦ ἐπιεικοῦς, ἐπανόρθωμα νόμου,
ᾗ ἐλλείπει διὰ τὸ καθόλου. τοῦτο γὰρ αἴτιον καὶ τοῦ μὴ
πάντα κατὰ νόμον εἶναι, ὅτι περὶ ἐνίων ἀδύνατον θέσθαι
νόμον, ὥστε ψηφίσματος δεῖ. τοῦ γὰρ ἀορίστου ἀόριστος καὶ
ὁ κανών ἐστιν, ὥσπερ καὶ τῆς Λεσβίας οἰκοδομίας ὁ μολί-
βδινος κανών· πρὸς γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ λίθου μετακινεῖται
καὶ οὐ μένει ὁ κανών, καὶ τὸ ψήφισμα πρὸς τὰ πράγματα.
τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ ἐπιεικές, καὶ ὅτι δίκαιον καὶ τινὸς βέλ-
τιον δικαίου, δῆλον. φανερὸν δ' ἐκ τούτου καὶ ὁ ἐπιεικὴς τίς
ἐστιν· ὁ γὰρ τῶν τοιούτων προαιρετικὸς καὶ πρακτικός, καὶ
ὁ μὴ ἀκριβοδίκαιος ἐπὶ τὸ χεῖρον ἀλλ' ἐλαττωτικός, καίπερ
ἔχων τὸν νόμον βοηθόν, ἐπιεικής ἐστι, καὶ ἡ ἕξις αὕτη ἐπι-
είκεια, δικαιοσύνη τις οὖσα καὶ οὐχ ἑτέρα τις ἕξις.
Πότερον δ' ἐνδέχεται ἑαυτὸν ἀδικεῖν ἢ οὔ, φανερὸν ἐκ
Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. Bekker page 1137b, line 32
καὶ ἥμαρτεν ἁπλῶς εἰπών, ἐπανορθοῦν τὸ ἐλλειφθέν, ὃ κἂν
ὁ νομοθέτης αὐτὸς ἂν εἶπεν ἐκεῖ παρών, καὶ εἰ ᾔδει, ἐνο-
μοθέτησεν. διὸ δίκαιον μέν ἐστι, καὶ βέλτιόν τινος δικαίου,
οὐ τοῦ ἁπλῶς δὲ ἀλλὰ τοῦ διὰ τὸ ἁπλῶς ἁμαρτήματος.
καὶ ἔστιν αὕτη ἡ φύσις ἡ τοῦ ἐπιεικοῦς, ἐπανόρθωμα νόμου,
ᾗ ἐλλείπει διὰ τὸ καθόλου. τοῦτο γὰρ αἴτιον καὶ τοῦ μὴ
πάντα κατὰ νόμον εἶναι, ὅτι περὶ ἐνίων ἀδύνατον θέσθαι
νόμον, ὥστε ψηφίσματος δεῖ. τοῦ γὰρ ἀορίστου ἀόριστος καὶ
ὁ κανών ἐστιν, ὥσπερ καὶ τῆς Λεσβίας οἰκοδομίας ὁ μολί-
βδινος κανών· πρὸς γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ λίθου μετακινεῖται
καὶ οὐ μένει ὁ κανών, καὶ τὸ ψήφισμα πρὸς τὰ πράγματα.
τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ ἐπιεικές, καὶ ὅτι δίκαιον καὶ τινὸς βέλ-
τιον δικαίου, δῆλον. φανερὸν δ' ἐκ τούτου καὶ ὁ ἐπιεικὴς τίς
ἐστιν· ὁ γὰρ τῶν τοιούτων προαιρετικὸς καὶ πρακτικός, καὶ
ὁ μὴ ἀκριβοδίκαιος ἐπὶ τὸ χεῖρον ἀλλ' ἐλαττωτικός, καίπερ
ἔχων τὸν νόμον βοηθόν, ἐπιεικής ἐστι, καὶ ἡ ἕξις αὕτη ἐπι-
είκεια, δικαιοσύνη τις οὖσα καὶ οὐχ ἑτέρα τις ἕξις.
Πότερον δ' ἐνδέχεται ἑαυτὸν ἀδικεῖν ἢ οὔ, φανερὸν ἐκ
τῶν εἰρημένων. τὰ μὲν γάρ ἐστι τῶν δικαίων τὰ κατὰ πᾶ-
σαν ἀρετὴν ὑπὸ τοῦ νόμου τεταγμένα, οἷον οὐ κελεύει ἀπο-
κτιννύναι ἑαυτὸν ὁ νόμος, ἃ δὲ μὴ κελεύει, ἀπαγορεύει.
Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. Bekker page 1141b, line 27
229
ἔνιοι οὐκ εἰδότες ἑτέρων εἰδότων πρακτικώτεροι, καὶ ἐν τοῖς
ἄλλοις οἱ ἔμπειροι· εἰ γὰρ εἰδείη ὅτι τὰ κοῦφα εὔπεπτα
κρέα καὶ ὑγιεινά, ποῖα δὲ κοῦφα ἀγνοοῖ, οὐ ποιήσει ὑγί-
ειαν, ἀλλ' ὁ εἰδὼς ὅτι τὰ ὀρνίθεια [κοῦφα καὶ] ὑγιεινὰ ποιή-
σει μᾶλλον. ἡ δὲ φρόνησις πρακτική· ὥστε δεῖ ἄμφω
ἔχειν, ἢ ταύτην μᾶλλον. εἴη δ' ἄν τις καὶ ἐνταῦθα ἀρ-
χιτεκτονική. Ἔστι δὲ καὶ ἡ πολιτικὴ καὶ ἡ φρόνησις ἡ αὐτὴ
μὲν ἕξις, τὸ μέντοι εἶναι οὐ ταὐτὸν αὐταῖς. τῆς δὲ περὶ
πόλιν ἣ μὲν ὡς ἀρχιτεκτονικὴ φρόνησις νομοθετική, ἣ δὲ
ὡς τὰ καθ' ἕκαστα τὸ κοινὸν ἔχει ὄνομα, πολιτική· αὕτη
δὲ πρακτικὴ καὶ βουλευτική· τὸ γὰρ ψήφισμα πρακτὸν
ὡς τὸ ἔσχατον. διὸ πολιτεύεσθαι τούτους μόνον λέγουσιν·
μόνοι γὰρ πράττουσιν οὗτοι ὥσπερ οἱ χειροτέχναι. δοκεῖ
δὲ καὶ φρόνησις μάλιστ' εἶναι ἡ περὶ αὐτὸν καὶ ἕνα· καὶ
ἔχει αὕτη τὸ κοινὸν ὄνομα, φρόνησις· ἐκείνων δὲ ἣ μὲν
οἰκονομία ἣ δὲ νομοθεσία ἣ δὲ πολιτική, καὶ ταύτης ἣ
μὲν βουλευτικὴ ἣ δὲ δικαστική. Εἶδος μὲν οὖν τι ἂν εἴη
γνώσεως τὸ αὑτῷ εἰδέναι· ἀλλ' ἔχει διαφορὰν πολλήν·
καὶ δοκεῖ ὁ τὰ περὶ αὑτὸν εἰδὼς καὶ διατρίβων φρόνιμος
εἶναι, οἱ δὲ πολιτικοὶ πολυπράγμονες· διὸ Εὐριπίδης
Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. Bekker page 1151b, line 16
δύσπειστοι καὶ οὐκ εὐμετάπειστοι· οἳ ὅμοιον μέν τι ἔχουσι
τῷ ἐγκρατεῖ, ὥσπερ ὁ ἄσωτος τῷ ἐλευθερίῳ καὶ ὁ θρασὺς
τῷ θαρραλέῳ, εἰσὶ δ' ἕτεροι κατὰ πολλά. ὃ μὲν γὰρ διὰ
πάθος καὶ ἐπιθυμίαν οὐ μεταβάλλει [ὁ ἐγκρατής], ἐπεὶ
εὔπειστος, ὅταν τύχῃ, ἔσται ὁ ἐγκρατής· οἳ δὲ οὐχ ὑπὸ λό-
γου, ἐπεὶ ἐπιθυμίας γε λαμβάνουσι, καὶ ἄγονται πολλοὶ
ὑπὸ τῶν ἡδονῶν. εἰσὶ δὲ ἰσχυρογνώμονες οἱ ἰδιογνώμονες
καὶ οἱ ἀμαθεῖς καὶ οἱ ἄγροικοι, οἱ μὲν ἰδιογνώμονες δι'
ἡδονὴν καὶ λύπην· χαίρουσι γὰρ νικῶντες ἐὰν μὴ μετα-
πείθωνται, καὶ λυποῦνται ἐὰν ἄκυρα τὰ αὐτῶν ᾖ ὥσπερ
ψηφίσματα· ὥστε μᾶλλον τῷ ἀκρατεῖ ἐοίκασιν ἢ τῷ ἐγ-
κρατεῖ. εἰσὶ δέ τινες οἳ τοῖς δόξασιν οὐκ ἐμμένουσιν οὐ δι'
ἀκρασίαν, οἷον ἐν τῷ Φιλοκτήτῃ τῷ Σοφοκλέους ὁ Νεο-
πτόλεμος· καίτοι δι' ἡδονὴν οὐκ ἐνέμεινεν, ἀλλὰ καλήν· τὸ
γὰρ ἀληθεύειν αὐτῷ καλὸν ἦν, ἐπείσθη δ' ὑπὸ τοῦ Ὀδυς-
σέως ψεύδεσθαι. οὐ γὰρ πᾶς ὁ δι' ἡδονήν τι πράττων οὔτ'
ἀκόλαστος οὔτε φαῦλος οὔτ' ἀκρατής, ἀλλ' ὁ δι' αἰσχράν.
Ἐπεὶ δ' ἔστι τις καὶ τοιοῦτος οἷος ἧττον ἢ δεῖ τοῖς σω-
ματικοῖς χαίρειν, καὶ οὐκ ἐμμένων τῷ λόγῳ, ὁ [τοιοῦτος]
τούτου καὶ τοῦ ἀκρατοῦς μέσος ὁ ἐγκρατής· ὁ μὲν γὰρ ἀκρα-
τὴς οὐκ ἐμμένει τῷ λόγῳ διὰ τὸ μᾶλλόν τι, οὗτος δὲ διὰ
Αριστοτέλης. Πολιτικά. (0086: 035)“Aristotelis Πολιτικά. ”, ERoss, W.D.
Oxford: Clarendon Press, 1957, Repr. 1964.Bekker page 1292a, line 6
230
τείας ὁμοίως. ἐπεὶ δὲ πλείων ὁ δῆμος, κύριον δὲ τὸ δόξαν
τοῖς πλείοσιν, ἀνάγκη δημοκρατίαν εἶναι ταύτην. ἓν μὲν οὖν
εἶδος δημοκρατίας τοῦτο· ἄλλο δὲ τὸ τὰς ἀρχὰς ἀπὸ τιμη-
μάτων εἴναι, βραχέων δὲ τούτων ὄντων· δεῖ δὲ τῷ κτωμένῳ
ἐξουσίαν εἶναι μετέχειν καὶ τὸν ἀποβάλλοντα μὴ μετέχειν·
ἕτερον εἶδος δημοκρατίας τὸ μετέχειν ἅπαντας τοὺς πολίτας
ὅσοι ἀνυπεύθυνοι, ἄρχειν δὲ τὸν νόμον· ἕτερον δὲ εἶδος δημο-
κρατίας τὸ παντὶ μετεῖναι τῶν ἀρχῶν, ἐὰν μόνον ᾖ πολί-
της, ἄρχειν δὲ τὸν νόμον· ἕτερον δὲ εἶδος δημοκρατίας τἆλλα
μὲν εἶναι ταὐτά, κύριον δ' εἶναι τὸ πλῆθος καὶ μὴ τὸν νό-
μον. τοῦτο δὲ γίνεται ὅταν τὰ ψηφίσματα κύρια ᾖ ἀλλὰ
μὴ ὁ νόμος· συμβαίνει δὲ τοῦτο διὰ τοὺς δημαγωγούς. ἐν
μὲν γὰρ ταῖς κατὰ νόμον δημοκρατουμέναις οὐ γίνεται δημα-
γωγός, ἀλλ' οἱ βέλτιστοι τῶν πολιτῶν εἰσιν ἐν προεδρίᾳ·
ὅπου δ' οἱ νόμοι μή εἰσι κύριοι, ἐνταῦθα γίνονται δημαγω-
γοί. μόναρχος γὰρ ὁ δῆμος γίνεται, σύνθετος εἷς ἐκ πολ-
λῶν· οἱ γὰρ πολλοὶ κύριοί εἰσιν οὐχ ὡς ἕκαστος ἀλλὰ πάν-
τες. Ὅμηρος δὲ ποίαν λέγει οὐκ ἀγαθὸν εἶναι πολυκοιρανίην,
πότερον ταύτην ἢ ὅταν πλείους ὦσιν οἱ ἄρχοντες ὡς ἕκαστος,
ἄδηλον. ὁ δ' οὖν τοιοῦτος δῆμος, ἅτε μόναρχος ὤν, ζητεῖ μον-
αρχεῖν διὰ τὸ μὴ ἄρχεσθαι ὑπὸ νόμου, καὶ γίνεται
Αριστοτέλης. Πολιτικά. Bekker page 1292a, line 20
ὅπου δ' οἱ νόμοι μή εἰσι κύριοι, ἐνταῦθα γίνονται δημαγω-
γοί. μόναρχος γὰρ ὁ δῆμος γίνεται, σύνθετος εἷς ἐκ πολ-
λῶν· οἱ γὰρ πολλοὶ κύριοί εἰσιν οὐχ ὡς ἕκαστος ἀλλὰ πάν-
τες. Ὅμηρος δὲ ποίαν λέγει οὐκ ἀγαθὸν εἶναι πολυκοιρανίην,
πότερον ταύτην ἢ ὅταν πλείους ὦσιν οἱ ἄρχοντες ὡς ἕκαστος,
ἄδηλον. ὁ δ' οὖν τοιοῦτος δῆμος, ἅτε μόναρχος ὤν, ζητεῖ μον-
αρχεῖν διὰ τὸ μὴ ἄρχεσθαι ὑπὸ νόμου, καὶ γίνεται δεσπο-
τικός, ὥστε οἱ κόλακες ἔντιμοι, καὶ ἔστιν ὁ τοιοῦτος δῆμος
ἀνάλογον τῶν μοναρχιῶν τῇ τυραννίδι. διὸ καὶ τὸ ἦθος τὸ
αὐτό, καὶ ἄμφω δεσποτικὰ τῶν βελτιόνων, καὶ τὰ ψηφί-
σματα ὥσπερ ἐκεῖ τὰ ἐπιτάγματα, καὶ ὁ δημαγωγὸς
καὶ ὁ κόλαξ οἱ αὐτοὶ καὶ ἀνάλογον. καὶ μάλιστα δ' ἑκάτε-
ροι παρ' ἑκατέροις ἰσχύουσιν, οἱ μὲν κόλακες παρὰ τοῖς τυράν-
νοις, οἱ δὲ δημαγωγοὶ παρὰ τοῖς δήμοις τοῖς τοιούτοις. αἴτιοι
δέ εἰσι τοῦ εἶναι τὰ ψηφίσματα κύρια ἀλλὰ μὴ τοὺς νόμους
οὗτοι, πάντα ἀνάγοντες εἰς τὸν δῆμον· συμβαίνει γὰρ αὐτοῖς
γίνεσθαι μεγάλοις διὰ τὸ τὸν μὲν δῆμον πάντων εἶναι κύ-
ριον, τῆς δὲ τοῦ δήμου δόξης τούτους· πείθεται γὰρ τὸ πλῆθος
τούτοις. ἔτι δ' οἱ ταῖς ἀρχαῖς ἐγκαλοῦντες τὸν δῆμόν φασι
δεῖν κρίνειν, ὁ δὲ ἀσμένως δέχεται τὴν πρόκλησιν· ὥστε κατα-
λύονται πᾶσαι αἱ ἀρχαί. εὐλόγως δὲ ἂν δόξειεν ἐπιτιμᾶν
231
Αριστοτέλης. Πολιτικά. Bekker page 1292a, line 24
πότερον ταύτην ἢ ὅταν πλείους ὦσιν οἱ ἄρχοντες ὡς ἕκαστος,
ἄδηλον. ὁ δ' οὖν τοιοῦτος δῆμος, ἅτε μόναρχος ὤν, ζητεῖ μον-
αρχεῖν διὰ τὸ μὴ ἄρχεσθαι ὑπὸ νόμου, καὶ γίνεται δεσπο-
τικός, ὥστε οἱ κόλακες ἔντιμοι, καὶ ἔστιν ὁ τοιοῦτος δῆμος
ἀνάλογον τῶν μοναρχιῶν τῇ τυραννίδι. διὸ καὶ τὸ ἦθος τὸ
αὐτό, καὶ ἄμφω δεσποτικὰ τῶν βελτιόνων, καὶ τὰ ψηφί-
σματα ὥσπερ ἐκεῖ τὰ ἐπιτάγματα, καὶ ὁ δημαγωγὸς
καὶ ὁ κόλαξ οἱ αὐτοὶ καὶ ἀνάλογον. καὶ μάλιστα δ' ἑκάτε-
ροι παρ' ἑκατέροις ἰσχύουσιν, οἱ μὲν κόλακες παρὰ τοῖς τυράν-
νοις, οἱ δὲ δημαγωγοὶ παρὰ τοῖς δήμοις τοῖς τοιούτοις. αἴτιοι
δέ εἰσι τοῦ εἶναι τὰ ψηφίσματα κύρια ἀλλὰ μὴ τοὺς νόμους
οὗτοι, πάντα ἀνάγοντες εἰς τὸν δῆμον· συμβαίνει γὰρ αὐτοῖς
γίνεσθαι μεγάλοις διὰ τὸ τὸν μὲν δῆμον πάντων εἶναι κύ-
ριον, τῆς δὲ τοῦ δήμου δόξης τούτους· πείθεται γὰρ τὸ πλῆθος
τούτοις. ἔτι δ' οἱ ταῖς ἀρχαῖς ἐγκαλοῦντες τὸν δῆμόν φασι
δεῖν κρίνειν, ὁ δὲ ἀσμένως δέχεται τὴν πρόκλησιν· ὥστε κατα-
λύονται πᾶσαι αἱ ἀρχαί. εὐλόγως δὲ ἂν δόξειεν ἐπιτιμᾶν
ὁ φάσκων τὴν τοιαύτην εἶναι δημοκρατίαν οὐ πολιτείαν.
ὅπου γὰρ μὴ νόμοι ἄρχουσιν, οὐκ ἔστι πολιτεία. δεῖ γὰρ τὸν
μὲν νόμον ἄρχειν πάντων τῶν καθόλου, τῶν δὲ καθ' ἕκαστα τὰς
ἀρχάς, καὶ ταύτην πολιτείαν κρίνειν. ὥστ' εἴπερ ἐστὶ δημοκρατία
Αριστοτέλης. Πολιτικά. Bekker page 1292a, line 36
ριον, τῆς δὲ τοῦ δήμου δόξης τούτους· πείθεται γὰρ τὸ πλῆθος
τούτοις. ἔτι δ' οἱ ταῖς ἀρχαῖς ἐγκαλοῦντες τὸν δῆμόν φασι
δεῖν κρίνειν, ὁ δὲ ἀσμένως δέχεται τὴν πρόκλησιν· ὥστε κατα-
λύονται πᾶσαι αἱ ἀρχαί. εὐλόγως δὲ ἂν δόξειεν ἐπιτιμᾶν
ὁ φάσκων τὴν τοιαύτην εἶναι δημοκρατίαν οὐ πολιτείαν.
ὅπου γὰρ μὴ νόμοι ἄρχουσιν, οὐκ ἔστι πολιτεία. δεῖ γὰρ τὸν
μὲν νόμον ἄρχειν πάντων τῶν καθόλου, τῶν δὲ καθ' ἕκαστα τὰς
ἀρχάς, καὶ ταύτην πολιτείαν κρίνειν. ὥστ' εἴπερ ἐστὶ δημοκρατία
μία τῶν πολιτειῶν, φανερὸν ὡς ἡ τοιαύτη κατάστασις, ἐν ᾗ ψηφί-
σμασι πάντα διοικεῖται, οὐδὲ δημοκρατία κυρίως· οὐθὲν
γὰρ ἐνδέχεται ψήφισμα εἶναι καθόλου. τὰ μὲν οὖν τῆς δημο-
κρατίας εἴδη διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον.
Ὀλιγαρχίας δὲ εἴδη ἓν μὲν τὸ ἀπὸ τιμημάτων εἶναι
τὰς ἀρχὰς τηλικούτων ὥστε τοὺς ἀπόρους μὴ μετέχειν, πλείους
ὄντας, ἐξεῖναι δὲ τῷ κτωμένῳ μετέχειν τῆς πολιτείας, ἄλλο
δέ, ὅταν ἀπὸ τιμημάτων μακρῶν ὦσιν αἱ ἀρχαὶ καὶ αἱρῶν-
ται αὐτοὶ τοὺς ἐλλείποντας (ἂν μὲν οὖν ἐκ πάντων τούτων
τοῦτο ποιῶσι, δοκεῖ τοῦτ' εἶναι μᾶλλον ἀριστοκρατικόν, ἐὰν δὲ
ἐκ τινῶν ἀφωρισμένων, ὀλιγαρχικόν)· ἕτερον εἶδος ὀλιγαρ-
χίας, ὅταν παῖς ἀντὶ πατρὸς εἰσίῃ, τέταρτον δ', ὅταν
232
Αριστοτέλης. Πολιτικά. Bekker page 1292a, line 37
τούτοις. ἔτι δ' οἱ ταῖς ἀρχαῖς ἐγκαλοῦντες τὸν δῆμόν φασι
δεῖν κρίνειν, ὁ δὲ ἀσμένως δέχεται τὴν πρόκλησιν· ὥστε κατα-
λύονται πᾶσαι αἱ ἀρχαί. εὐλόγως δὲ ἂν δόξειεν ἐπιτιμᾶν
ὁ φάσκων τὴν τοιαύτην εἶναι δημοκρατίαν οὐ πολιτείαν.
ὅπου γὰρ μὴ νόμοι ἄρχουσιν, οὐκ ἔστι πολιτεία. δεῖ γὰρ τὸν
μὲν νόμον ἄρχειν πάντων τῶν καθόλου, τῶν δὲ καθ' ἕκαστα τὰς
ἀρχάς, καὶ ταύτην πολιτείαν κρίνειν. ὥστ' εἴπερ ἐστὶ δημοκρατία
μία τῶν πολιτειῶν, φανερὸν ὡς ἡ τοιαύτη κατάστασις, ἐν ᾗ ψηφί-
σμασι πάντα διοικεῖται, οὐδὲ δημοκρατία κυρίως· οὐθὲν
γὰρ ἐνδέχεται ψήφισμα εἶναι καθόλου. τὰ μὲν οὖν τῆς δημο-
κρατίας εἴδη διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον.
Ὀλιγαρχίας δὲ εἴδη ἓν μὲν τὸ ἀπὸ τιμημάτων εἶναι
τὰς ἀρχὰς τηλικούτων ὥστε τοὺς ἀπόρους μὴ μετέχειν, πλείους
ὄντας, ἐξεῖναι δὲ τῷ κτωμένῳ μετέχειν τῆς πολιτείας, ἄλλο
δέ, ὅταν ἀπὸ τιμημάτων μακρῶν ὦσιν αἱ ἀρχαὶ καὶ αἱρῶν-
ται αὐτοὶ τοὺς ἐλλείποντας (ἂν μὲν οὖν ἐκ πάντων τούτων
τοῦτο ποιῶσι, δοκεῖ τοῦτ' εἶναι μᾶλλον ἀριστοκρατικόν, ἐὰν δὲ
ἐκ τινῶν ἀφωρισμένων, ὀλιγαρχικόν)· ἕτερον εἶδος ὀλιγαρ-
χίας, ὅταν παῖς ἀντὶ πατρὸς εἰσίῃ, τέταρτον δ', ὅταν
ὑπάρχῃ τε τὸ νῦν λεχθὲν καὶ ἄρχῃ μὴ ὁ νόμος ἀλλ' οἱ
Αριστοτέλης. Rhetorica (0086: 038)“Aristotelis ars rhetorica”, ERoss, W.D.
Oxford: Clarendon Press, 1959, Repr. 1964.Bekker page 1411a, line 11
τῶν δὲ μεταφορῶν τεττάρων οὐσῶν εὐδοκιμοῦσι μά-
λιστα αἱ κατ' ἀναλογίαν, ὥσπερ Περικλῆς ἔφη τὴν νεότητα
τὴν ἀπολομένην ἐν τῷ πολέμῳ οὕτως ἠφανίσθαι ἐκ τῆς
πόλεως ὥσπερ εἴ τις τὸ ἔαρ ἐκ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐξέλοι. καὶ
Λεπτίνης περὶ Λακεδαιμονίων, οὐκ ἂν περιιδεῖν τὴν Ἑλ-
λάδα ἑτερόφθαλμον γενομένην. καὶ Κηφισόδοτος, σπουδά-
ζοντος Χάρητος εὐθύνας δοῦναι περὶ τὸν Ὀλυνθιακὸν πό-
λεμον, ἠγανάκτει, φάσκων εἰς πνῖγμα τὸν δῆμον ἄγχοντα τὰς
εὐθύνας πειρᾶσθαι δοῦναι. καὶ παρακαλῶν ποτὲ τοὺς Ἀθη-
ναίους εἰς Εὔβοιαν ἐπισιτισαμένους ἔφη δεῖν ἐξιέναι τὸ
Μιλτιάδου ψήφισμα. καὶ Ἰφικράτης σπεισαμένων Ἀθηναίων
πρὸς Ἐπίδαυρον καὶ τὴν παραλίαν ἠγανάκτει, φάσκων αὐ-
τοὺς τὰ ἐφόδια τοῦ πολέμου παρῃρῆσθαι. καὶ Πειθόλαος
τὴν πάραλον ῥόπαλον τοῦ δήμου, Σηστὸν δὲ τηλίαν τοῦ
Πειραιέως. καὶ Περικλῆς τὴν Αἴγιναν ἀφελεῖν ἐκέλευσε, τὴν
λήμην τοῦ Πειραιέως. καὶ Μοιροκλῆς οὐθὲν ἔφη πονηρό-
τερος εἶναι, ὀνομάσας τινὰ τῶν ἐπιεικῶν· ἐκεῖνον μὲν γὰρ
ἐπιτρίτων τόκων πονηρεύεσθαι, αὐτὸς δὲ ἐπιδεκάτων. καὶ
τὸ Ἀναξανδρίδου ἰαμβεῖον ὑπὲρ τῶν θυγατέρων πρὸς τὸν
γάμον ἐγχρονιζουσῶν “ὑπερήμεροί μοι τῶν γάμων αἱ παρθένοι”.
καὶ τὸ Πολυεύκτου εἰς ἀποπληκτικόν τινα Σπεύσιππον, τὸ
233
Αριστοτέλης. Divisiones Aristoteleae (0086: 048)
“Divisiones quae vulgo dicuntur Aristoteleae”, EMutschmann, H.
Leipzig: Teubner, 1906.Pagëcolumn 23col1, line 23
εὐεργετεῖ. τῆς ἄρα εὐεργε-
σίας ἡ μέν ἐστι διὰ χρημά-
των, ἡ δὲ διὰ σωμάτων, ἡ
δὲ διὰ ἐπιστημῶν, τετάρτη
δὲ διὰ λόγων. 18.
διαιρεῖται τὸ τέλος τῶν
πραγμάτων εἰς τέτταρα εἴδη·
ἓν μὲν κατὰ νόμον τέλος τὰ
πράγματα λαμβάνει, ὅταν ψήφισμα γένηται καὶ τοῦθ' ὁ
νόμος τελέσῃ· κατὰ φύσιν δὲ τέλος τὰ πράγματα λαμ-
βάνει, οἷονἥ τε ἡμέρα καὶ ὁ
ἐνιαυτὸς καὶ αἱ ὧραι. κατὰ
τέχνην δὲ τέλος τὰ πράγματα
λαμβάνει, οἷον ἡ οἰκοδομική.
οἰκίαν γὰρ [τις] ἐπιτελεῖ· καὶ
ἡ ναυπηγική· πλοῖα γάρ.
κατὰ τύχην δὲ γίνεται τοῖς
πράγμασι τέλος, ὅταν ἄλλως
Αριστοτέλης. Frag. varia (0086: 051)
“Aristotelis qui ferebantur librorum Frag.”, ERose, V.
Leipzig: Teubner, 1886, Repr. 1967.
Category 8, treatise title 44, fragment 398, line 2
πρότερον ναυκράροις· καὶ γὰρ τοὺς δήμους ἀντὶ τῶν ναυ-
κραριῶν ἐποίησεν”.
Harpocr. s. ναυκραρικά: ... Ἀριστοτέληςδ' ἐν Ἀθη-
ναίων πολιτείᾳ φησὶ “κατέστησαν δὲ δημάρχους τὴν αὐτὴν
ἔχοντας ἐπιμέλειαν τοῖς πρότερον ναυκράροις· δημίους ἀντὶ
τῶν ναυκράρων ἐποίησαν”.
Harpocr. s. δήμαρχος: ... τούτους δέ φησιν Ἀριστο-
τέληςἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ ὑπὸ Κλεισθένους κατασταθῆ-
ναι τὴν αὐτὴν ἔχοντας ἐπιμέλειαν τοῖς πρότερον ναυκράροις.
Plut. Themist. 10: κρατήσας δὲ τῇ γνώμῃ (ὁ Θεμιστο-
κλῆς) ψήφισμα γράφει, τὴν μὲν πόλιν παρακαταθέσθαι τῇ
Ἀθηνᾷ τῇ Ἀθηνέων μεδεούσῃ, τοὺς δ' ἐν ἡλικίᾳ πάντας
ἐμβαίνειν εἰς τὰς τριήρεις, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας καὶ
ἀνδράποδα σώζειν ἕκαστον ὡς δυνατόν ... οὐκ ὄντων δὲ
δημοσίων χρημάτων τοῖς Ἀθηναίοις Ἀριστοτέληςμέν φησι
τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου βουλὴν πορίσασαν ἑκάστῳ τῶν στρα-
τευομένων ὀκτὼ δραχμὰς αἰτιωτάτην γενέσθαι τοῦ πληρω-
θῆναι τὰς τριήρεις· Κλείδημος δὲ καὶ τοῦτο τοῦ Θεμιστο-
234
κλέους ποιεῖται στρατήγημα ... ἐκπλεούσης δὲ τῆς πόλεως
τοῖς μὲν οἶκτον τὸ θέαμα, τοῖς δὲ θαῦμα τῆς τόλμης παρ-
εῖχε γενεὰς μὲν ἄλλῃ προπεμπόντων, αὐτῶν δ' ἀκάμπτων
Αριστοτέλης. Frag. varia Category 8, treatise title 44, fragment 411, line 2
Harpocr. s. δεκάζων: ... Ἀριστοτέληςδ' ἐν Ἀθηναίων
πολιτείᾳ Ἄνυτόν φησι καταδεῖξαι τὸ δεκάζειν τὰ δικαστήρια.
Lex. rhet. Seg. s. δεκάζειν p. 236, 6 (Etym. M. p. 254, 31):
πρῶτος δ' ἐδόκει δεκάσαι Μέλης τὰς εὐθύνας διδοὺς τῆς
ἐν Πύλῳ στρατηγίας ἣν κακῶς ἐστρατήγησεν.
Harpocr. s. τετρακόσιοι: ... οἱ τετρακόσιοι πρὸ ἑπτὰ
ἐτῶν κατέστησαν τῶν τριάκοντα τυράννων παρ' Ἀθηναίοις·
οἵτινες τέτταρας μῆνας ἦρξαν τῆς πόλεως, ὥς φησιν Ἀρι-
στοτέληςἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ.
Schol. in Aristoph. vesp. 157 Δρακοντίδης: ... ἔστι
γὰρ οὗτος ὁ τὸ περὶ τῶν τριάκοντα ψήφισμα περὶ ὀλιγαρ-
χίας γράψας, ὡς Ἀριστοτέληςἐν πολιτείαις.
Pollux onomast. 8, 85 – 87 Bk. (cf. P. p. 426):
ἀρχόντων δὲ τῶν Ἀθήνησιν ὀνόματα οἱ ἐννέα ἄρχοντες.
εἰσὶ δὲ ἄρχων, βασιλεύς, πολέμαρχος καὶ θεσμοθέται ἕξ·
ἐκ τούτων γὰρ οἱ ἐννέα συμπληροῦνται. ἐκαλεῖτο δέ τις
θεσμοθετῶν ἀνάκρισις, εἰ Ἀθηναῖοί εἰσιν ἑκατέρωθεν ἐκ
τριγονίας καὶ τὸν δῆμον πόθεν καὶ εἰ Ἀπόλλων ἔστιν αὐτοῖς
πατρῷος καὶ Ζεὺς ἕρκειος καὶ εἰ τοὺς γονέας εὖ ποιοῦσι
καὶ εἰ ἐστράτευνται ὑπὲρ τῆς πατρίδος καὶ εἰ τὸ τίμημα
ἔστιν αὐτοῖς. ἐπηρώτα δ' ἡ βουλή, ὤμνυον δ' οὗτοι πρὸς
Αριστοτέλης. Frag. varia
Category 8, treatise title 44, fragment 439, line 3
νευούσης, οἵτινες τὰ περὶ τὰς ἐκκλησίας διῴκουν. ἐκαλοῦντο
δὲ πρόεδροι, ἐπειδήπερ προήδρευον τῶν ἄλλων ἁπάντων.
... ὅτι δ' ὁ καλούμενος ἐπιστάτης κληροῖ αὐτούς, εἴρηκεν
Ἀριστοτέληςἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ.
Photius (Lex. Seg.) s. πρόεδροι: οἱ τὰ περὶ τὰς ἐκκλη-
σίας Ἀθήνησι διοικοῦντες. εἷς ἐκληροῦτο ὑπὸ τῶν πρυτά-
νεων καθ' ἑκάστην ἐκκλησίαν ἐξ ἑκάστης φυλῆς· πρόεδροι
δὲ ὅτι προεδρίαν εἶχον ἐν ταῖς ἐκκλησίαις.
Harpocr. s. γραμματεύς: ... ὁ γραμματεὺς πῶς τε
καθίστατο καὶ τί ἔπραττεν, ὡς τῶν γραμμάτων τ' ἐστὶ κύ-
ριος καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ γενόμενα φυλάττει καὶ τὰ ἄλλα
πάντα ἀντιγράφεται καὶ παρακάθηται τῇ βουλῇ, δεδήλωκεν
Ἀριστοτέληςἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ.
Pollux 8, 98: γραμματεὺςὁ κατὰ πρυτανείαν κλη-
ρωθεὶς ὑπὸ τῆς βουλῆς ἐπὶ τῷ τὰ γράμματα φυλάττειν καὶ
τὰ ψηφίσματα, καὶ ἕτερος ἐπὶ τοὺς νόμους ὑπὸ τῆς βουλῆς
χειροτονούμενος. ὁ δ' ὑπὸ τοῦ δήμου αἱρεθεὶς γραμματεὺς
235
ἀναγινώσκει τῷ τε δήμῳ καὶ τῇ βουλῇ. ἀντιγραφεὺς
πρότερον μὲν αἱρετός, αὖθις δὲ κληρωτὸς ἦν καὶ πάντα
ἀντεγράφετο παρακαθήμενος τῇ βουλῇ. [δύο δ' ἦσαν, ὁ μὲν
τῆς βουλῆς, ὁ δὲ τῆς διοικήσεως.]
Αριστοτέλης. Frag. varia
Category 8, treatise title 44, fragment 439, line 8
σίας Ἀθήνησι διοικοῦντες. εἷς ἐκληροῦτο ὑπὸ τῶν πρυτά-
νεων καθ' ἑκάστην ἐκκλησίαν ἐξ ἑκάστης φυλῆς· πρόεδροι
δὲ ὅτι προεδρίαν εἶχον ἐν ταῖς ἐκκλησίαις.
Harpocr. s. γραμματεύς: ... ὁ γραμματεὺς πῶς τε
καθίστατο καὶ τί ἔπραττεν, ὡς τῶν γραμμάτων τ' ἐστὶ κύ-
ριος καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ γενόμενα φυλάττει καὶ τὰ ἄλλα
πάντα ἀντιγράφεται καὶ παρακάθηται τῇ βουλῇ, δεδήλωκεν
Ἀριστοτέληςἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ.
Pollux 8, 98: γραμματεὺςὁ κατὰ πρυτανείαν κλη-
ρωθεὶς ὑπὸ τῆς βουλῆς ἐπὶ τῷ τὰ γράμματα φυλάττειν καὶ
τὰ ψηφίσματα, καὶ ἕτερος ἐπὶ τοὺς νόμους ὑπὸ τῆς βουλῆς
χειροτονούμενος. ὁ δ' ὑπὸ τοῦ δήμου αἱρεθεὶς γραμματεὺς
ἀναγινώσκει τῷ τε δήμῳ καὶ τῇ βουλῇ. ἀντιγραφεὺς
πρότερον μὲν αἱρετός, αὖθις δὲ κληρωτὸς ἦν καὶ πάντα
ἀντεγράφετο παρακαθήμενος τῇ βουλῇ. [δύο δ' ἦσαν, ὁ μὲν
τῆς βουλῆς, ὁ δὲ τῆς διοικήσεως.]
Harpocr. s. ἀντιγραφεύς: ὁ καθιστάμενος ἐπὶ τῶν
καταβαλλόντων τινὰ τῇ πόλει χρήματα ὥστε ἀντιγράφεσθαι
ταῦτα ... [διττοὶ δὲ ἦσαν ἀντιγραφεῖς, ὁ μὲν τῆς διοική-
σεως, ὥς φησι Φιλόχορος,] ὁ δὲ τῆς βουλῆς, ὡς Ἀριστο-
τέληςἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ.
Αίλιος Ηρωδιανός. De prosodia catholica (0087: 001)“Grammatici Graeci, vol. 3.1”,
ELentz, A.Leipzig: Teubner, 1867, Repr. 1965.Part+volume 3,1, page 49, line 11
πέλωρ, ἐξ οὗ ὁ πελώριος, κέλωρ, σημαίνει δὲ τὸν υἱὸν παρὰ τὸ
κελεύεσθαι, ἄκτωρ, Σπέρχωρ, ἄχωρτὸ τῆς κεφαλῆς πιτύρισμα,
ἀνάκτωρ, Ἀννίχωρὁ οἰκῶν Ἀννίχωρον, οὗ μέμνηται Ἀλκμάν, πλησίον
Περσῶν. λέγονται δὲ οἱ Ἀννίχωρες καὶ Ἀννίχωροι, Κάστωρ, Θέστωρ,
Νέστωρ, μήστωρκαὶ Μήστωρ. φράτωρ, ὃ καὶ φράτηρ ἐλέγετο,
ἀλλὰ τὸ μὲν φράτηρ ἀρχαῖον μετὰ τῆς αὐτοῦ κλίσεως, θάτερον δὲ νεώ-
τερον, Μέντωρκύριον καὶ ἔθνος πρὸς τοῖς Λιβυρνοῖς. Ἑκαταῖος Εὐ-
ρώπῃ. κωμήτωρ, οἰκήτωρ, παγκράτωρ, προπάτωρ, Νικάνωρ,
ἠλέκτωρὁ ἥλιος, ταλάωρτὸ τόξον. Χαλκήτωρὁ οἰκήτωρ Χαλ-
κητορίου πόλεως Κρήτης. Κρατερὸς ἐν τῷ περὶ ψηφισμάτων, Ἀπολλό-
δωρος δὲ Χαλκητορεῖς αὐτούς φησι τετάρτῳ χρονικῶν «μεθ' οὗ Χαρίδη-
μος ἦν φυγὰς Χαλκητορεύς». ἀλάστωρὁ Ζεὺς ὁ ὑποπτεύων τοὺς
ἄλαστα καὶ χαλεπὰ ποιοῦντας· ἢ ὁ ἀσεβὴς ἢ ὁ κακοποιός. σημειῶδες
ἄρα τὸ ἰχώρμόνον ὀξυνόμενον. τὸ δὲ αἴτιον, ὅτι τοῦτο μόνον διήλ-
λαξε περὶ τὴν κλίσιν. τὰ γὰρ εἰς ωρἀρσενικὰ δισύλλαβα μὴ ἔχοντα
236
τὸ λδιὰ τοῦ οκλίνονται οἷον Νέστορος Ἕκτορος· τὸ τοίνυν ἰχώρ μὴ
ὁμοίως τοῖς ἄλλοις κλιθὲν ἐνήλλαξε καὶ περὶ τὸν τόνον.
Τὰ εἰς ειρὑπὲρ μίαν συλλαβὴν ἀσυνήθη μέν, τὰ δὲ εὑρεθέντα βα-
ρύνεται, Βέχειρἔθνος Σκυθικόν, Σάπειρἢ μετὰ τοῦ σΣάσπειρ
ἔθνος ἐν μεσογαίᾳ τῆς Ποντικῆς οἱ νῦν διὰ τοῦ βλεγόμενοι Σάβειρες,
Αίλιος Ηρωδιανός. De prosodia catholica Part+volume 3,1, page 192, line 22
Τὰ εἰς ροςμονογενῆ δισύλλαβα παραληγόμενα τῷ ωβαρύνεται,
Δῶροςὁ Ἕλληνος καὶ πόλις Φοινίκης. Ἑκαταῖος Ἀσίᾳ «μετὰ δὲ ἡ
πάλαι Δῶρος, νῦν δὲ Δῶρα καλεῖται». Ἰώσηπος ἐν ϛʹ τῆς Ἰουδαϊκῆς
ἱστορίας «εἶναί τι γύναιον ἐν πόλει Δώρῳ» καὶ πάλιν «ὅτε ἤνεγκεν εἰς
τὴν Δῶρον». Ἀπολλόδωρος ἐν χρονικῶν δʹ «εἰς Δῶρον οὖσαν ἐπιθα-
λάττιον πόλιν». καὶ Ἀλέξανδρος ἐν Ἀσίᾳ «Δῶρος τ' ἀγχίαλός τ' Ἰόπη
προύχουσα θαλάσσης». καὶ Χάραξ ιαʹ «Τρύφων ἐν Δώρῳ τῆς κοίλης
Συρίας πόλει πολιορκούμενος ὑπ' Ἀντιόχου ἔφυγεν εἰς Πτολεμαΐδα
τὴν Ἄκην λεγομένην». ἔστι καὶ Καρίας Δῶρος πόλις, ἣν συγκαταλέγει
ταῖς πόλεσιν ταῖς Καρικαῖς Κρατερὸς ἐν τῷ περὶ ψηφισμάτων τρίτῳ «Κα-
ρικὸς φόρος· Δῶρος, Φασηλῖται». Βῶρος. Χλῶροςτὸ κύριον, χῶρος,
Πρῶρος, Πῶροςὄνομα κύριον. Ὦρος. σεσημείωται τὸ σωρόςτὸ
πλῆθος ἐκ τοῦ σωρεός συγκοπέν. τὰ μέντοι ἐπιθετικὰ ὀξύνεται, χλω-
ρός, βλωρόςὁ ὑπόλευκος, ζωρόςὁ θερμός, ψωρός, πωρός, μω-
ρόςκαὶ μῶροςἈττικῶς.
Αίλιος Ηρωδιανός. Περὶ παρωνύμων (0087: 026)
“Grammatici Graeci, vol. 3.2”, ELentz, A.Leipzig: Teubner, 1870, Repr. 1965.
Part+volume 3,2, page 874, line 36
Θύμβρα πόλις Τρῳάδος. Ἀπόλλων Θυμβραῖος. λέγεται καὶ διὰ
τοῦ ζΖυμβραῖος. λέγεται καὶ Θύμβριος. Ἑλλάνικος δὲ Δύμβριός
φησι διὰ τοῦ δκαὶ Δυμβριεύς.
Ἰθώμη πόλις Μεσσήνης. τὸ ἐθνικὸν Ἰθωμαῖοςκαὶ Ἰθωμήτης
διὰ τοῦ ηκαὶ Δωρικῇ τροπῇ Ἰθωμάτας, ἀφ' οὗ ὁ πολίτης Ἰθωμάτας
καὶ Ζεὺς Ἰθωμάτας.
Ἰτέα δῆμος. ὁ δημότης Ἰτεαῖος. Ἀνδροτίων δὲ τρισυλλάβως ἔφη.
Κάλυδνα νῆσος. ὁ πολίτης Καλυδναῖοςκαὶ Καλυδνεὺςὁ Ἀπόλ-
λων καὶ Καλύδνιος, ὡς Ἀνδροτίων ἕκτῃ Ἀτθίδος.
Καρήνη πόλις Μυσίας. τὸ ἐθνικὸν Καρηναῖος, ὡς Κρατερὸς γʹ
περὶ ψηφισμάτων «Γρυνεῖς Πιταναῖοι Καρηναῖοι».
Κορόπη πόλις Θεσσαλίας. ὁ πολίτης Κοροπαῖος. Νίκανδρος ἐν
Θηριακοῖς (613) «ᾗ ἐν Ἀπόλλων μαντείας Κοροπαῖος ἐθήκατο καὶ θέμιν
ἀνδρῶν». λέγεται δὲ κατ' ἔλλειψιν τοῦ κὈροπαῖος.
Κρῆσσα πόλις Παφλαγονίας. Δημοσθένης γράφει .... τὸ ἐθνικὸν
Κρησσαῖος.
Κρηστώνη πόλις Θρᾴκης. ὁ πολίτης Κρηστωναῖοςπαρὰ Πιν-
δάρῳ. Ῥιανὸς δὲ Κρηστωνίουςαὐτούς φησιν. Ἑκαταῖος δὲ Κρη-
στῶναςαὐτοὺς ἐν Εὐρώπῃ.
237
Αίλιος Ηρωδιανός. Περὶ παρωνύμων Part+volume 3,2, page 876, line 7
Στῆλαι πόλις Κρήτης. τὸ ἐθνικὸν Στηλαῖοςὡς Λάμπη Λαμπαῖος.
ἀλλὰ καὶ Στηλίτηςὡς παρὰ τὸ ἄγαλμα ἢ τὸν λίθον, ἀφ' οὗ τὸ στη-
λιτεύω.
Στράμβαι πόλις Θρᾴκης. τὸ ἐθνικὸν «Σταγειρῖται, Στραμβαῖοι«.
Συκαί. ὁ πολίτης ὤφειλε Συκαῖος. ἔστι δὲ νῦν Συκαΐτης, ὅπερ
ἐστὶν ἀπὸ τῆς Συκαῖος ὡς Θηβαῖος Θηβαΐτης.
Τραγασαί χωρίον ἐν ἠπείρῳ. ὁ οἰκήτωρ Τραγασαῖος. Ἀριστο-
φάνης Ἀχαρνεῦσι (v. 853).
Τυρόδιζα πόλις Θρᾴκης. τὸ ἐθνικὸν ἔδει Τυροδιζαῖοςὡς Γα-
ζαῖος. νῦν δὲ Τυροδιζηνοίλέγονται ὡς Κρατερὸς ἐν θʹ περὶ ψηφις-
μάτων.
Φαλάκραι ἄκρα τῆς Ἴδης. ὁ ἐκ τόπου Φαλακραῖος. Λυκόφρων
(1170) «στερρὰν κύβηλιν ἢ Φαλακραῖον κλάδον» καὶ θηλυκῶς «Φαλα-
κραῖοι κόραι» (Lycophr. 24) καὶ οὐδέτερον.
Φιδήνη πόλις Ἀλβανῶν. τὸ ἐθνικὸν Φιδηναῖος. ἔοικε καὶ Φί-
δηνα λέγεσθαι ὡς Ῥάβεννα καὶ Φιδηνάτηςὡς Ῥαβεννάτης· οὕτω γὰρ
Χάραξ ιβʹ κέχρηται Φιδηνάτης.
Χάλαστρα πόλις Θρᾴκης. ὁ πολίτης Χαλαστραῖος. Λυκόφρων
(1441) «Θεσπρωτὸς ἄμφω καὶ Χαλαστραῖος λέων».
Χάραδρα πόλις Φωκίδος. τὸ ἐθνικὸν Χαραδραῖος. ἐπάγει γὰρ
Χαραδραίοις (Pausan. X 33, 3).
Αίλιος Ηρωδιανός. Περὶ παρωνύμων Part+volume 3,2, page 894, line 22
Κρύα πόλις Λυκίας. Ἀρτεμίδωρος. τὸ ἐθνικὸν Κρυεύς«εἰσὶ δὲ
καὶ ἄλλαι νῆσοι Κρυέων, Κάρυσις καὶ Ἄλινα».
Κυδαθήναιον δῆμος. ὁ δημότης Κυδαθηναιεύς. καὶ «κύων Κυ-
δαθηναιεύς» (Arist. Vesp. 890).
Κυνέτεια πόλις Ἄργους. οἱ πολῖται Κυνετεῖςκαὶ Κυνετειᾶται.
οἱ τύποι γὰρ οὐκ ἀήθεις τῶν Ἀργείων.
Κυνόσσημα τόπος Λιβύης. τὸ ἐθνικὸν ἀπὸ γενικῆς Κυνοσσηματεύς.
Λάρανδα πόλις Λυκαονίας. ὁ πολίτης Λαρανδεύς. Χάραξ τρίτῳ
χρονικῶν.
Ληψίμανδος πολίχνιον Καρίας. τὸ ἐθνικὸν Κρατερὸς ἐνάτῳ περὶ
ψηφισμάτων Ληψιμανδεύς.
Μελίβοια πόλις Θετταλίας. τὸ ἐθνικὸν Μελιβοεύςὡς Θεόπομπος.
Μεσσαπέαι χωρίον Λακωνικῆς. τὸ ἐθνικὸν Μεσσαπεεύς. οὕτω
γὰρ ὁ Ζεὺς ἐκεῖ τιμᾶται. Θεόπομπος πεντηκοστῷ ἑβδόμῳ.
Μύλασα πόλις Καρίας. τὸ ἐθνικὸν Μυλασεύς– ὡς Μένανδρος
Καταψευδομένῳ.
Νάρμαλις πόλις Πισιδίας. οἱ πολῖται Ναρμαλεῖςὡς Καβαλεῖς, ὡς
Ἔφορός φησι.
Ναυπλία πόλις Ἄργους. οἱ οἰκοῦντες Ναυπλιεῖςὡς Στράβων
(VIII p. 373).
Νεάνδρεια πόλις Τρῳάδος. ὁ πολίτης Νεανδρεύςὡς Στράβων
238
Αίλιος Ηρωδιανός. Περὶ παρωνύμων Part+volume 3,2, page 896, line 26
Φιλαδελφηνόςἐπιχώριον. οὕτω γὰρ Ἰώσηπος κʹ τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀρ-
χαιολογίας (1).
Φίλιπποι πόλις Μακεδονίας. ὁ πολίτης Φιλιππεύς, Φιλιππη-
νόςδὲ παρὰ Πολυβίῳ.
Φοιτίαι πόλις Ἀκαρνανίας. τὸ ἐθνικὸν Φοιτιεύςκαὶ Φοίτιοι,
ὡς Ἑλλάνικος ἐν τοῖς Τρωϊκοῖς.
Φορίεια κώμη Ἀρκαδίας. τὸ ἐθνικὸν Φοριεύς, ὡς Ἔφορος ἐν τῇ
ϛʹ τῶν ἱστοριῶν.
Χαλκητόριον πόλις Κρήτης. ὁ πολίτης Χαλκητορεύς. Ἀπολλό-
δωρος τετάρτῳ χρονικῶν «μεθ' οὗ Χαρίδημος ἦν φυγὰς Χαλκητορεύς».
Κρατερὸς δ' ἐν τῷ περὶ ψηφισμάτων Χαλκήτοραςαὐτούς φησι.
Χήν πόλις τῆς Λακωνικῆς. ὁ πολίτης Χηνιεύς, ἀλλὰ καὶ Χηνεύς,
ὡς Πλάτων ἐν Πρωταγόρᾳ (p. 343)· «τούτων τῶν ἀνδρῶν ἦν Θαλῆς
καὶ Πιττακὸς καὶ Βίας καὶ Κλεόβουλος καὶ Σόλων ὁ ἡμέτερος καὶ Μύ-
σων ὁ Χηνεὺς καὶ ἕβδομος ἐξ αὐτῆς τῆς Λακεδαίμονος Χίλων».
Χρυσαορίς πόλις Καρίας. τὸ ἐθνικὸν Χρυσαορεύς, ὡς Ἀπολλώνιος
ἐν Καρικοῖς «Ταυροπολῖται μὲν συνεμάχουν καὶ Χρυσαορεῖς καὶ Πλα-
ρασεῖς».
Αίλιος Ηρωδιανός. Partitiones (= Ἐπιμερισμοί) [Sp.?] (e codParis. 2543 + 2570)
(0087: 036)“Herodiani partitiones”, EBoissonade, J.F.
London, 1819, Repr. 1963.Page 155, line 3
ψιλοῦ γράφεται· οἷον· ψέγω· ψεκτός· ψεκὰς, ἡ δρόσος,
κλίνεται ψεκάδος· ψεκάζω, ῥῆμα· ψεδνὸς, ὁ μαδαρός·
ψέλιον, κόσμος γυναικεῖος· καὶ τὰ λοιπά.
Πλὴν τοῦ ψαιστὸς, εἶδος πλακοῦντος, καὶ ψαίκαλον, τὸ
ἀρνίον· καὶ τὰ λοιπά.
Τὰ ἀπὸ τῆς ψι συλλαβῆς ἀρχόμενα, διὰ τοῦ ἰῶτα γρά-
φεται· οἷον· ψιθυρίζω· ψιθυρισμός· ψίθυρος, ὁ κρύφα λαλῶν·
ψιμμίθιον· ψιττακὸς, ὄρνεον· ψιλὸς, ὁ γυμνός· ψὶξ, ψιχὸς,
τὸ πληθυντικὸν, ψίχες, αἱ ἐν ταῖς τραπέζαις· ψιὰς, ὁ
σταλαγμὸς, καὶ κλίνεται ψιάδος· καὶ τὰ λοιπά.
Πλὴν τοῦ ψηφίζω· ψήφισμα· ψηφηφόρος, ὁ δικαστής·
ψηφὶς, ψηφίδος· ψηλαφῶ· ψηλάφησις· ψῆγμα, τὸ λεπτό-
τατον κόμμα τοῦ χρυσίου· ψὴν, ὁ κλάδος, καὶ κλίνεται
ψηνός· ψῆττα, καὶ ψησίον, ἰχθύς· καὶ ψήχω, τὸ ψηκτί-
ζω· καὶ τὰ λοιπά.
Πᾶσα λέξις ἀπὸ τῆς ψο συλλαβῆς ἀρχομένη διὰ τοῦ ο
μικροῦ γράφεται· οἷον· ψόγος· ψογερός· ψόφος, ὁ ἦχος·
ψοφῶ, τὸ ἠχῶ· ψοφοδεὴς, ὁ λίαν δειλός· ψολόεις κεραυνός·
καὶ τὰ λοιπά.
Πλὴν τοῦ ψωμός· ψωμίον· ψῶα, μέρος περὶ τὸν ὦμον·
ψώχω, τὸ τρίβω· καὶ ἕτερα.
239
Αίλιος Ηρωδιανός. Περὶ ἀριθμῶν (ap. Stephanum) (0087: 042)
“TGL 8.345 (appendix)”.Line 6
ΗΡΩΔΙΑΝΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ.
Ἔτι τῶν σημείων ἄν τις φαίη καὶ ταῦτα, ὅσα ἀριθμοῦ
σημεῖά ἐστι. καὶ γὰρ ταῦτα ἔν τε ταῖς γραφαῖς τῶν
βιβλίων ἐπὶ τοῖς πέρασιν ὁρῶμεν γραφόμενα· ἀλλὰ καὶ
παρὰ Σόλωνι τῷ τοὺς νόμους Ἀθηναίων γράψαντι τὰ ἐπ'
ἀργυρίῳ προστιμήματα τούτοις ὁρῶ τοῖς γράμμασι σεσημασμένα. καὶ στήλας δὲ τὰς
παλαιὰς καὶ ψηφίσματα καὶ νόμους πολλοὺς οὕτως ἐστιν εὑρέσθαι τὰ τῶν ἀριθμῶν
σημεῖα ἔχοντας. φέρε οὖν καὶ ταῦτα γράψωμεν, ἵνα μηδὲν ὑμῖν παρῶφθαι δόξῃ. τὸν
μὲν οὖν ἕνα ἀριθμὸν, ἓν
ἰῶτα σημαίνει· τὸν γὰρ δύο, δύο ιι. καὶ οὕτω μέχρι τῶν
τεσσάρων. τὸν γὰρ πέντε, τὸ π γράμμα σημαίνει. ὁμοίως
τὸν ἓξ τὸ αὐτὸ π καὶ μετὰ τοῦ ἑνὸς ι, ὥσπερ τοῖς πέντε
ἑνὸς προστιθεμένου. καὶ μέχρι τῶν ἐννέα. ὁ γὰρ δέκα,
τῷ δ σημαίνεται, τὰ εἴκοσι, τὰ δύο δδ. καὶ μέχρι τῶν
τεσσαράκοντα ὁμοίως. τὰ γὰρ πεντήκοντα, τὸ π γράμμα
Diogenianus Gramm., Paroemiae (epitome operis sub nomine Diogeniani) (e
coMazarinco) (0097: 001)“Corpus paroemiographorum Graecorum, vol. 1”, Evon
Leutsch, E.L., Schneidewin, F.G.Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1839, Repr.
1965.Centuria 8, section 71, line 4
Φοινίκων συνθῆκαι:ἐπὶ τῶν πανούργων.
Χάρωνος θύρα:δι' ἧς οἱ κατάδικοι ἐπὶ τὸ
θανεῖν ἐξήρχοντο.
Χθόνια λουτρά:τὰ τῶν νεκρῶν.
Χαῖρε φίλον φῶς:γραῦς ἐθέλουσα ἀκολασταί-
νειν γυμνὴ, ἵνα μὴ τὴν ῥακίωσιν τοῦ σώματος ἐλέγχῃ,
τοῦτο εἶπε.
Ψεκάς:ἡ δρόσος. Οὕτως ἐκαλεῖτο Ἀντίμαχος
πτυελώδης ὤν. Οὗτος δὲ μελῶν ἦν ποιητής· οὕτω δὲ
ἐκαλεῖτο, διότι προσέῤῥαινε τοῖς ὁμιλοῦσι διαλεγόμενος.
Ἐδόκει δὲ ὁ Ἀντίμαχος ψήφισμα πεποιηκέναι, ὅτι μὴ
δεῖ κωμῳδεῖν ἐξ ὀνόματος.
Ὧι τὸ ἱερὸν πῦρ οὐκ ἔστι φυσῆσαι ὡς μὴ
καθαρεύοντι:
Ὥσπερ ἥρως ἐν ἀσπίδι ξενίσαι βούλομαι:
λέγεται ἐπὶ τούτων, οἳ τοῖς ἑαυτῶν ἔργοις ἢ τέχνῃ χρώ-
μενοι τοὺς φίλους εὐεργετοῦσι· παρόσον οἱ ἥρωες τὸ πα-
λαιὸν ἐν ὅπλοις ὄντες ἐξενίζοντο.
Ὠσὶν ἑστῶσιν:ἐπὶ τῶν πρὸς τὸ ἀκοῦσαι τὰ
ὦτα εὐτρεπιζομένων.
240
Στράβων Γεωγραφικά. (0099: 001)“Strabonis geographica, 3 vols.”, EMeineke,
A.Leipzig: Teubner, 1877, Repr. 1969.Book 13, chap. 2, section 3, line 35
τέστη φίλος μάλιστα διὰ τὴν ἀρετὴν ταύτην, καὶ πά-
σας συγκατώρθωσεν αὐτῷ τὰς πράξεις, ἀφ' ὧν τήν τε
πατρίδα ἐκόσμησε τὰ μὲν δι' ἐκείνου τὰ δὲ δι' ἑαυτοῦ,
καὶ ἑαυτὸν πάντων τῶν Ἑλλήνων ἐπιφανέστατον ἀνέ-
δειξεν· υἱόν τε ἀπέλιπε Μάρκον Πομπήιον, ὃν τῆς
Ἀσίας ἐπίτροπον κατέστησέ ποτε Καῖσαρ ὁ Σεβαστός,
καὶ νῦν ἐν τοῖς πρώτοις ἐξετάζεται τῶν Τιβερίου φί-
λων. Ἀθηναῖοι δ' ἐκινδύνευσαν μὲν ἀνηκέστῳ ψόγῳ
περιπεσεῖν ψηφισάμενοι Μιτυληναίους ἡβηδὸν ἀπο-
σφαγῆναι, μετέγνωσαν δὲ καὶ ἔφθη μιᾷ θᾶττον ἡμέρᾳ
τὸ ψήφισμα ἀφιγμένον ὡς τοὺς στρατηγοὺς πρὶν ἢ
πρᾶξαι τὸ προσταχθέν.
Ἡ δὲ Πύρρα κατέστραπται, τὸ δὲ προάστειον οἰ-
κεῖται καὶ ἔχει λιμένα, ὅθεν εἰς Μιτυλήνην ὑπέρβασις
σταδίων ὀγδοήκοντα. εἶτ' Ἔρεσος ἔστι μετὰ τὴν Πύρ-
ραν· ἵδρυται δ' ἐπὶ λόφου καθήκει τε ἐπὶ θάλατταν·
εἶτ' ἐπὶ τὸ Σίγριον ἐντεῦθεν στάδιοι εἰκοσιοκτώ· ἐξ
Ἐρέσου δ' ἦσαν Θεόφραστός τε καὶ Φανίας οἱ ἐκ τῶν
περιπάτων φιλόσοφοι, Ἀριστοτέλους γνώριμοι. Τύρ-
ταμος δ' ἐκαλεῖτο ἔμπροσθεν ὁ Θεόφραστος, μετωνό-
μασε δ' αὐτὸν Ἀριστοτέλης Θεόφραστον, ἅμα μὲν
Στράβων Γεωγραφικά. Book 14, chap. 1, section 22, line 7
ἐκάλεσε δ' Ἀρσινόην ἀπὸ τῆς γυναικὸς τὴν πόλιν, ἐπε-
κράτησε μέντοι τὸ ἀρχαῖον ὄνομα. ἦν δὲ γερουσία κα-
ταγραφομένη, τούτοις δὲ συνῄεσαν οἱ ἐπίκλητοι κα-
λούμενοι καὶ διῴκουν πάντα.
Τὸν δὲ νεὼν τῆς Ἀρτέμιδος πρῶτος μὲν Χερσί-
φρων ἠρχιτεκτόνησεν, εἶτ' ἄλλος ἐποίησε μείζω· ὡς δὲ
τοῦτον Ἡρόστρατός τις ἐνέπρησεν, ἄλλον ἀμείνω κα-
τεσκεύασαν συνενέγκαντες τὸν τῶν γυναικῶν κόσμον
καὶ τὰς ἰδίας οὐσίας, διαθέμενοι δὲ καὶ τοὺς προτέρους
κίονας· τούτων δὲ μαρτύριά ἐστι τὰ γενηθέντα τότε ψηφίσματα, ἅπερ ἀγνοοῦντά
φησιν ὁ Ἀρτεμίδωρος τὸν Ταυρομενίτην Τίμαιον καὶ ἄλλως βάσκανον ὄντα καὶ
συκοφάντην (διὸ καὶ Ἐπιτίμαιον κληθῆναι) λέγειν ὡς ἐκ τῶν Περσικῶν
παρακαταθηκῶν ἐποιήσαντο τοῦ ἱεροῦ τὴν ἐπισκευήν· οὔτε δὲ ὑπάρξαι
παρακαταθήκας
τότε, εἴ τε ὑπῆρξαν, συνεμπεπρῆσθαι τῷ ναῷ· μετὰ
δὲ τὴν ἔμπρησιν τῆς ὀροφῆς ἠφανισμένης, ἐν ὑπαίθρῳ
τῷ σηκῷ τίνα ἂν ἐθελῆσαι παρακαταθήκην κειμένην
ἔχειν; Ἀλέξανδρον δὴ τοῖς Ἐφεσίοις ὑποσχέσθαι τὰ
γεγονότα καὶ τὰ μέλλοντα ἀναλώματα, ἐφ' ᾧ τε τὴν
ἐπιγραφὴν αὐτὸν ἔχειν, τοὺς δὲ μὴ ἐθελῆσαι, πολὺ
241
Αίλιος Αριστείδης Εἰς Ἐτεωνέα ἐπικήδειος (0284: 011)
“Aristides, vol. 1”, EDindorf, W.Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.
Jebb page 78, line 24
ᾄδειν κατέλαβεν. ὦ σχῆμα κάλλιστον. ὦ φθέγμα κοινὸν
τοῖς Ἕλλησιν αὐξανόμενον, οἴχει δὴ προοιμιασάμενος, το-
σοῦτον εὐφράνας ὅσον λυπῆσαι μειζόνως. ἐπέρχεταί μοι
τὸ τοῦ Πινδάρου προσθεῖναι, Ἄστρα τε καὶ ποταμοὶ καὶ
κύματα πόντου τὴν ἀωρίαν τὴν σὴν ἀνακαλεῖ. ὢ τοῦ δευ-
τέρου πτώματος, οἷος ἐφ' οἵῳ τῷ νέῳ κεῖσαι. ὢ τῆς ἐπι-
θήκης, οἷον αὖ τὸ δεύτερον ἡμῖν ἔσεισεν. ὢ τοῦ τραγικοῦ
δαίμονος, ὃς προδείξας ἀρτίως βουλευτήρια καὶ λόγους
καὶ ζῆλον καὶ χαρὰν πόρρω τούτων ἐν βραχεῖ τὸ δρᾶμα
κατέκλεισεν. ὦ συμφοραὶ κοιναὶ λογίων καὶ χθονίων θεῶν. τί ποτε καὶ ἀποκρίνωμαι
πρὸς τὰ ψηφίσματα; ἢ τοῦτο ὅτι Ἐτεωνεὺς οἴχεται παρὰ τοὺς κρείττονας; ὦ
δεξιώτατε παίδων, οἷόν σοι πέμπω βιβλίον, οἵων τὰ νῦν ἀπολαύεις λόγων.
Ἀλλὰ γὰρ ὥσπερ ἐν τραγῳδίᾳ τινὶ ὡς ἀληθῶς με-
ταξὺ τῶν ὀδυρμῶν δοκῶ μοι κατακούειν φωνῆς ἀπὸ μη-
χανῆς θεοῦ τινος μεταβάλλοντος τὸν θρῆνον εἰς εὐφη-
μίαν, ὡδὶ λέγοντος, παύσασθε ὦ ἄνθρωποι, οὐκ οἰκτρὸς
ὁ παῖς, μᾶλλον δὲ ἀνὴρ, οὐδὲ ἐλεεῖσθαι δίκαιος τῆς
πορείας ἣν ἐστείλατο, ἀλλ' εἴπερ τις ἄλλος ἔχει καλῶς γε
δὴ τὰ ἀνθρώπεια. οὐ γὰρ Κωκυτὸς οὐδὲ Ἀχέρων τοῦτόν
Αίλιος Αριστείδης Παναθηναϊκός )“Aristides, vol. 1”, EDindorf, W.
Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.Jebb page 122, line 11
τούτοις ἔδει χρήσασθαι καὶ προβουλεῦσαι περὶ τῶν ὅλων,
ἅπαντα ἡ πόλις ἐξήταζεν, ἀπ' ἀρχῆς προτάξασα τῶν Ἑλ-
λήνων ἑαυτήν. καὶ διχόθεν ἤδη ἀπὸ Περσῶν καὶ Ἀθη-
ναίων συνεκροτεῖτο ὁ πόλεμος, τοῦ μὲν ἀπειλοῦντος καὶ
πειρωμένου, τῆς δ' ἀνθεστηκυίας καὶ νικώσης εὐθὺς ταῖς
ἀποκρίσεσι. καὶ παρ' ἀμφοτέρων τούτων ἐμαρτυρεῖτο ὅτι
Ἀθηναίων καὶ Περσῶν ἐστιν ὁ πόλεμος περὶ τῆς Ἑλλά-
δος, τῶν μὲν λαβεῖν πειρωμένων, τῶν δὲ κωλῦσαι. ἐν ἐκεί-
νοις μέντοι τοῖς καιροῖς ἔργα λόγων ἡττήθη – λέγω δὲ
τὰ τῶν ἄλλων ἔργα λόγων τῶν παρ' ὑμῖν – καὶ ψή-
φισμα τροπαίου κρεῖττον εἰς μνήμην ἐνίκησεν ἅμα λόγῳ
καὶ ἔργῳ νικῆσαν. εὐθὺς γὰρ ἐν χεροῖν κύριον ἦν οὐ τῇ
χειροτονίᾳ μόνον, ὡς νόμος, ἀλλὰ καὶ τῷ διαφθεῖραι
τοὺς ἀγγέλους. τῷ δ' ἑρμηνεύσαντι τὰ γράμματα διαχειρο-
τονίαν μὲν ἀπέδοσαν, ἵν', ἐπειδήπερ Ἕλλην ἦν, ἔχοι πλέον
τὴν τῆς κρίσεως εἰκόνα, ἀπέκτειναν δὲ καὶ τοῦτον, ὡς
οὐδ' ἄχρι φωνῆς διακονῆσαι προσῆκον τοῖς βαρβάροις. καὶ
τὸ ἰσχυρὸν περιῆλθεν αὐτῷ· τὸν γὰρ τῆς πόλεως ἄποικον
οὐκ ἠξίουν κατὰ τῆς πόλεως καὶ τῶν Ἑλλήνων ἑρμηνέα
τῷ φύσει πολεμίῳ γίγνεσθαι. καὶ οὕτω δὴ ῥίπτουσιν εἰς
τὸ βάραθρον, ὥστ' ἄλλους ἀναγγεῖλαι τῷ βασιλεῖ τὰς
242
Αίλιος Αριστείδης Παναθηναϊκός Jebb page 130, line 4
καὶ πρὸς τὴν κίνησιν εἶκεν ὥσπερ τὰ κοῦφα σὺν πολλῷ
τῷ φόβῳ. ἡ πόλις δ' ἕτερα ἀντεπεδείκνυτο, οὐδ' ἦν Ξέρξην
μᾶλλον θαυμάσαι τῆς ὑπερηφανίας ἢ τὴν πόλιν τοῦ
μηδὲν τῶν ἐκείνου θαυμάσαι· ἣ θορύβου τοσούτου διὰ
γῆς ἁπάσης καταρραγέντος καὶ τῶν ἠπείρων ἀμφοτέρων
κρινομένων ἐπὶ τῆς Ἑλλάδος ἀντέσχεν, ὥσπερ ἔρυμα καὶ
πρόβολος, ἀπ' ἀρχῆς ἀρξαμένη καὶ αὐτὴ τὰ αὑτῆς ἐπι-
δεικνύναι. πρῶτον μὲν τοῖς περὶ τὰς ἐπιστολὰς ἀκροβο-
λισμοῖς καὶ πείραις τοσοῦτον ὑπερέσχε φρονήματι καὶ
τοσοῦτον ἀπέσχε τοῦ πτοηθῆναι πρὸς τὰς τῶν ἀτόπων
ἐκείνων φόβων ἐπαγωγὰς, ὥστ' οὐκ ἐδεήθη ψηφίσματος
πρὸς ταῦτα ἔτι, ἀλλ' ὥσπερ ἑνὸς κοινοῦ νενικηκότος τοῦ
κατὰ Δαρεῖον, μηδένα ἀκούειν βαρβάρων, πρὶν ἐκκλησίαν
ἀποδοῦναι, ἀφανίζει τοὺς ἀγγέλους αὐτῇ σκευῇ καὶ ποι-
κίλμασι, καὶ τοῖς εὖ φρονοῦσι τῶν Ἑλλήνων ἡγεμὼν τῆς
ἀποκρίσεως ἐγένετο. ἔπειτα πάντων ἀγγελλόντων τὰ δεινὰ
δὴ ταῦτα, ὅτι πάντα χρήματα μίγνυται καὶ τῶν Ἑλλήνων
κερδανοῦσιν οἱ τελευταῖοι, πάντες δὲ ὥσπερ ὑπὸ κύματος
τοῦ πολέμου καλυφθήσονται, καὶ τοσαύτης κατεχούσης
ἐκπλήξεως τοῦ βαρβάρου ὥστ' εἰκάζειν θεῶν τινος εἶναι
πορείαν μετὰ τῶν λοιπῶν ἀνθρώπων ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα
Αίλιος Αριστείδης Παναθηναϊκός Jebb page 137, line 29
κεῖν, καταστῆναι τοῖς Ἕλλησι τὰ πράγματα. καὶ διὰ
τοῦτο οὐ μόνον τῆς ἡγεμονίας, ἀλλὰ καὶ τῆς πόλεως
αὐτῆς ἀπέστησαν, ἁπάσης ἰδίας ἀσφαλείας καὶ πλεονεξίας
τὰ κοινῇ συμφέροντα προκρίναντες, καὶ νομίζοντες ταύτην
ὡς ἀληθῶς καὶ μεγάλην ἡγεμονίαν κατεργάσεσθαι, ἐὰν
ἡγήσωνται τοῖς Ἕλλησι πρὸς τὴν ἐλευθερίαν καὶ τὸ σω-
θῆναι. Λακεδαιμονίους δὲ, ὥσπερ οἱ τοὺς παῖδας προδι-
δάσκοντες, ἐβουλήθησαν προθυμοτέρους ποιῆσαι. καὶ διὰ
τοῦτο ἤγαγον εἰς τὸ πρόσθεν παρακλήσεως ἕνεκα καὶ τοῦ
τὰ πραττόμενα ὑπὸ σφῶν μιμεῖσθαι. ταῦτα δὲ ἐποίουν
καὶ τοῖς ψηφίσμασιν. οὐ μὴν ὥσπερ τῷ ῥήματι καὶ τῷ
κέρᾳ τῆς παρατάξεως, οὕτω κἀν ταῖς πράξεσι τὴν ἡγε-
μονίαν ἑτέροις παρεῖσαν, πόθεν; ἀλλ' οἱ μὲν ὄνομα ἡγε-
μόνων, οἱ δ' ἔργα παρείχοντο, καὶ τοσούτῳ κάλλιον
αὐτοῖς τὸ σχῆμα καθίστατο ὅσῳ τῶν ἡγεμόνων αὐτῶν
εἶχον τὴν ἡγεμονίαν. ὅ τι γὰρ μὴ δόξειεν Ἀθηναίων ἑνὶ,
πάντ' ἦν ἄκυρα, ὥσθ' ὁ μὲν Λακεδαιμονίων ναύαρχος
τῶν ἀφ' ἑκάστων ἀρχόντων ἦρχεν, ὁ δὲ τῶν Ἀθηναίων
ἄρχοντος ἀρχόντων· ἅπερ οὖν καὶ οἱ Ἕλληνες συνιδόντες
τὰ ἀριστεῖα τῶν ναυμαχιῶν ἀπέδοσαν τῇ πόλει, καὶ μαρ-
τυρίαν παρόντων ὡς ἀληθῶς καὶ ἑορακότων παρέσχοντο
243
Αίλιος Αριστείδης Παναθηναϊκός Jebb page 139, line 20
ἕτερον τρόπον ἄν τις εἶναι φαίη μικρολογουμένου. ἀλλ'
ἐπάνειμι δή.
Συμβάντος γὰρ τοῦ περὶ τὰς Πύλας πάθους καὶ
τῆς Ἑλλάδος λαμπρῶς καὶ σφαλερῶς ἀνοιχθείσης οἱ μὲν
ὥσπερ πύλας τείχους ῥήξαντες εἰσεχέοντο, δυοῖν μερίδοιν
οὐδετέρας στερόμενοι. οἱ μὲν γὰρ ἑκόντες, οἱ δ' ἀνάγκῃ
προσεχώρουν, περιρρέοντος τοῦ πολέμου καὶ πάντων ἐφε-
ξῆς ὥσπερ πῦρ ἐπιὸν ὑποφευγόντων, οἱ δὲ τῆς Ἀθηνᾶς ἐν
πολλοῖς ἤδη πολλάκις δείξαντες ὡς ὀρθῶς εἰσιν ἐπώνυμοι
καὶ μάλα ἵλεῳ τῇ τῆς θεοῦ χρῶνται διανοίᾳ, καὶ συνει-
δότες ἔξωθεν οὖσαν τῇ πόλει τὴν φυλακὴν ψήφισμα
ποιοῦνται τὴν μὲν πόλιν ἐπιτρέψαι τῇ πολιούχῳ θεῷ,
παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα παρακαταθέσθαι,
αὐτοὶ δὲ γυμνωθέντες τῶν περιττῶν προβαλέσθαι τὴν θά-
λατταν, πάντων ὅσα τις εἴποι μέγιστα κατ' ἀνθρώπους
ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ παρασχόμενοι σύμβολα εὐσεβείας, καρτερίας,
φρονήσεως, φιλανθρωπίας, μεγαλοψυχίας· εὐσεβείας μὲν
διὰ τὴν πίστιν ἣν ἐν τοῖς θεοῖς εἶχον· καρτερίας δὲ παί-
δων καὶ γυναικῶν καὶ τῆς τῶν οἰκειοτάτων συνηθείας ἀπε-
ζευγμένοι φέροντι τῷ θυμῷ· φιλανθρωπίας δὲ ὅτι ταῦτα
ὑπὲρ τῆς τῶν ἄλλων σωτηρίας ὑπέμενον. καὶ μὴν καὶ με
Αίλιος Αριστείδης Παναθηναϊκός Jebb page 190, line 18
εἰ τἀληθῆ λέγειν ἐθέλοιεν. καὶ τὸ μὲν διὰ πάντων ἀπο-
δεικνύναι συχνοῦ καὶ λόγου καὶ χρόνου, μόνοι δ' ἁπάν-
των ἀνθρώπων τρία ταῦτ' ἐνομίσατε· τῶν μὲν ὑπὲρ τῆς
πόλεως τελευτησάντων αὐτῶν μὲν ἐπαίνους ἐπὶ ταῖς ταφαῖς
καθ' ἕκαστον ἔτος λέγειν, τοὺς δὲ παῖδας δημοσίᾳ τρέ-
φειν ἄχρι ἥβης, καὶ τηνικαῦτα ἀποπέμπειν ἐπὶ τοὺς πα-
τρῴους οἴκους μετὰ τῶν πανοπλιῶν· τοὺς δ' ἀδυνάτους
τῶν πολιτῶν δημοσίᾳ τρέφειν. ὥστε καὶ τὴν δύναμιν καὶ
τὴν ἀδυναμίαν τιμῶντες ἐδείξατε ὡς ἑκάτερον προσῆκε.
ψηφίσματα τοίνυν πόθεν ἢ λαμπρότερα ἢ φιλανθρωπό-
τερα; ὧν ἃ μὲν ἐν τοῖς εἰρημένοις ἐστὶ παραλείπω, ἓν δ'
ὡσπερεὶ δείγματος χάριν ἔστω μοι κατὰ παντὸς τοῦ περὶ
ταῦτα λόγου, τὸ κατ' Ἀρθμίου τοῦ Ζελείτου νικῆσαν·
ὃν, ἐπεὶ τῷ βασιλεῖ διακονῶν χρυσίον ἤγαγεν εἰς Πελο-
πόννησον, πολέμιον τοῦ δήμου τοῦ Ἀθηναίων ἐψηφίσαντο
αὐτὸν καὶ γένος καὶ ἀτίμους. καίτοι μόνου τούτου πάνθ'
ὁμοῦ τὰ τῶν ἄλλων ἀπολείπεται. πρεσβείας τοίνυν πλεί-
στας μὲν ἐδέξατο, πλείστας δ' ἐξέπεμψε. καὶ τοῦτο εἰ μὲν
ὅλως ὁμολογεῖται· εἰ δὲ μὴ, τῇ προσθήκῃ μεῖζον γίγνε-
ται, πλείστας γὰρ ὑπὲρ τῶν δεομένων ἀπέστειλεν. ὅσα μὲν
244
Αίλιος Αριστείδης Ἱεροὶ λόγοι εʹ (0284: 027)“Aristides, vol. 1”, EDindorf, W.
Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.Jebb page 353, line 30
τινος ἀνθρωπίσκου περὶ τὸν χρόνον τοῦτον εἰσκωμάσαντος
εἰς τὴν πόλιν καὶ τῶν τε βουλευτῶν ἔστιν οὓς διαφθεί-
ραντος καί τισι τῶν πολλῶν καὶ ἰδιωτῶν δόξαν παραστή-
σαντος ὅτι καὶ πολιτεύσοιτο καὶ φιλοτιμίας θαυμαστὰς
οἵας φιλοτιμήσοιτο ἀπὸ χρημάτων, εἰς τὸ θέατρον εἰσπη-
δῶντος ὅπως τύχοι, καὶ τοιαύτης αἰσχύνης κατεχούσης
τὴν πόλιν, ᾔδειν μὲν οὐδ' ὁτιοῦν τούτων ἐγὼ ἀλλ' ἢ ὀψέ
ποτε ἤκουσα, ἅτε καὶ κατ' οἰκίαν τὰς συνουσίας πρὸς
τοὺς ἐπιτηδείους ποιούμενος. ἄρτι δ' αὐτοῦ παριέναι μέλ-
λοντος εἰς τὸ ᾠδεῖον τὸ πρὸς τῷ λιμένι καὶ διατριβὴν
αὐτόθι καθισταμένου, εἴτε δὴ κατὰ ψήφισμα εἴτε καὶ
οὐκ οἶδ' ὅπη, ἐμοὶ δ' ὄναρ γίγνεται. ἐδόκουν τοῦτο μὲν
τὸν ἥλιον ἐκ τῆς ἀγορᾶς ἰδεῖν ἀνίσχοντα, τοῦτο δὲ ἀνὰ
στόμα ἔχειν Ἀριστείδης μελετήσεται τήμερον ἐν τῷ βου-
λευτηρίῳ ὥρας τετάρτης. ταῦτα φθεγγόμενος καὶ τούτων
ἀκούων ἀφυπνιζόμην, ὥστε διεσκόπουν εἴτ' ὄναρ εἴη εἴθ'
ὕπαρ. καλέσας δὲ τῶν φίλων τοὺς ἐπικαίρους φράζω τὸ
πρόσταγμα. καὶ τότε δὴ γράμμα ἐξετίθετο, καὶ γὰρ
προσῆγεν ἡ ἐκ τοῦ ὀνείρατος ὥρα, καὶ παρῆμεν εὐθὺς ἐπ'
αὐτῷ. ὅμως δὲ καίπερ οὕτως ἐξ ὑπογυίου τῆς παρόδου
γιγνομένης καὶ τῶν πολλῶν ἀγνοησάντων,
Αίλιος Αριστείδης Ἱεροὶ λόγοι εʹ Jebb page 359, line 12
ἄμμου πολλὴ περιχυθεῖσα, αὖθις ἐκ μέσου τοῦ ῥείθρου
λοῦμαι δεύτερον. ἀνατρίψασθαι δὲ καὶ τἄλλα ἐπὶ τῆς
ἀντιπέρας ὄχθης ὑπῆρξεν ἐν καλῷ τοῦ τε ἡλίου καὶ τοῦ
πνεύματος. παρελθὼν δὲ εἰς τὸ περιοίκιον καὶ διατρίψας
ὅσον ἐπισκέψασθαί τινα τῶν γιγνομένων, ἐπανῄειν πρὶν
καὶ πιεῖν, θέρμης τε ἀπολαύων θαυμαστῆς καὶ συγκρί-
σεως παντάπασιν ἑτέρας. καὶ τὸ ἀπὸ τούτου πάντ' ἦν
εὔκολα εἰς μέσον χειμῶνα. τὰ δ' ἐν τῷ χειμῶνι διαίτης
τισὶ τάξεσι καὶ τύποις ἰᾶτο. ἀναλογιζομένῳ δέ μοι τόν τε
χρόνον ὁπόσον τινὰ ἀπείην τῆς Σμύρνης, καὶ ταῦτα
ψηφισμάτων ἡκόντων, καὶ ὅτι καὶ ἡλικίας ἤδη μέσως
ἔχοιμι, καὶ πρὸς τούτοις τῶν ἄνω χρόνων τὸ πλῆθος, ἐν
οἷς ἐξῆν, εἴ τις ἔρρωτο, ἐπελθεῖν τὰς πόλεις, καὶ ὅτι καὶ
τῆς ὑπαρχούσης δόξης δέος εἴη ἀφαιρεθῆναί τι διὰ τὴν
πολλὴν ἡσυχίαν, ταῦτα δὲ ἐλογιζόμην μὲν οἷα εἰκὸς ἄν-
θρωπον, εὖ δὲ ᾔδειν ὅτι πάντα λῆρος πρὸς τὸ πείθεσθαι
τῷ θεῷ. ἔτι δὲ οὐδ' ἀπόρως εἶχον ἐμαυτῷ συνεῖναι, ἀλλὰ
καὶ τὸ κέρδος αὐτοῦ μᾶλλον ἐποιούμην.
Ἔχοντι δὲ οὕτω μοι γίγνεται ὄψις ὀνειράτων τοιάδε.
ἐδόκουν εἶναι μὲν Ἀθήνησιν ἄρτι κατηρκὼς, οἰκεῖν δὲ
ἐξόπισθε τῆς ἀκροπόλεως ἐν οἰκίᾳ Θεοδότου τοῦ ἰατροῦ,
245
Αίλιος Αριστείδης Εἰς τὸ ἐναντίον (0284: 030)
“Aristides, vol. 1”, EDindorf, W.Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.
Jebb page 377, line 10
ὦ Ἀθηναῖοι, ὅσοι τε ἐξ ἀρχῆς ταύτην ἔχοντες τὴν γνώ-
μην ὡς οὐ χρὴ πλεῖν εἰς Σικελίαν τῶν αὐτῶν ἔχονται
λόγων, ὅσοι τε σύμψηφοι τοῖς πολλοῖς ὄντες τότε νῦν τὴν
ἑτέραν φέρουσιν. οἱ μὲν γὰρ ἐξ ἀρχῆς τὰ δέοντα ἐλογί-
ζοντο, οἱ δὲ ἔργῳ δεικνύουσι προνοητικῶς ἔχοντες. ὅτε
μὲν γὰρ ἐξῆν ἐφιέναι ταῖς ἐλπίσι, μεθ' ὑμῶν ἦσαν, ὅτε
δ' ἡ πεῖρα τἀληθὲς εὑρίσκει, πρὸς τὸ φαινόμενον τίθεν-
ται ἦν δ' οἶμαι φιλονεικούντων μὲν οἷς ἐξ ἀρχῆς προεί-
λοντο ἐθέλειν ἐμμένειν, νοῦν δὲ ἐχόντων καὶ βουλομένων
σώζεσθαι τὴν πόλιν μετὰ τῶν πραγμάτων γίγνεσθαι. οὐ
γὰρ τὰ ψηφίσματα τὰς ἐν τοῖς ὅπλοις πράξεις κατορθοῖ,
ἀλλ' ὅπως ἂν ἔχῃ τὰ τῶν πολέμων πράγματα, τοιαῦτα
δεῖ περὶ αὐτῶν γίγνεσθαι τὰ ψηφίσματα.
Οὗτοι μὲν οὖν οὐδὲν ἄλλο λέγουσιν ἢ ὡς ἐπειδήπερ
τὸ κατ' ἀρχὰς προήχθημεν, διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἐπεξαμαρ-
τητέον, τὸ κακὸν τοῦ κακοῦ φάρμακον ποιουμένους. ἐγὼ
δὲ ἐξ ὧν μεθ' ὑμῶν ἀκούων εὑρίσκω, τοὐναντίον ἡγοῦ-
μαι βέλτιον ἂν ἡμῖν ἔχειν, ἐξ ἀρχῆς εἰ ταῦτ' ἀπεψή-
φισθε. καὶ μὴν ἄριστον μὲν ἅπασιν ἀνθρώποις λογισμῷ
τὸ μέλλον καταλαμβάνειν· δυοῖν γάρ ἐστι τοῖν καλλίστοιν
σύμβολον, εὐτυχίας τε καὶ τοῦ καλῶς βουλεύεσθαι·
Αίλιος Αριστείδης Εἰς τὸ ἐναντίον Jebb page 377, line 12
λόγων, ὅσοι τε σύμψηφοι τοῖς πολλοῖς ὄντες τότε νῦν τὴν
ἑτέραν φέρουσιν. οἱ μὲν γὰρ ἐξ ἀρχῆς τὰ δέοντα ἐλογί-
ζοντο, οἱ δὲ ἔργῳ δεικνύουσι προνοητικῶς ἔχοντες. ὅτε
μὲν γὰρ ἐξῆν ἐφιέναι ταῖς ἐλπίσι, μεθ' ὑμῶν ἦσαν, ὅτε
δ' ἡ πεῖρα τἀληθὲς εὑρίσκει, πρὸς τὸ φαινόμενον τίθεν-
ται ἦν δ' οἶμαι φιλονεικούντων μὲν οἷς ἐξ ἀρχῆς προεί-
λοντο ἐθέλειν ἐμμένειν, νοῦν δὲ ἐχόντων καὶ βουλομένων
σώζεσθαι τὴν πόλιν μετὰ τῶν πραγμάτων γίγνεσθαι. οὐ
γὰρ τὰ ψηφίσματα τὰς ἐν τοῖς ὅπλοις πράξεις κατορθοῖ,
ἀλλ' ὅπως ἂν ἔχῃ τὰ τῶν πολέμων πράγματα, τοιαῦτα
δεῖ περὶ αὐτῶν γίγνεσθαι τὰ ψηφίσματα.
Οὗτοι μὲν οὖν οὐδὲν ἄλλο λέγουσιν ἢ ὡς ἐπειδήπερ
τὸ κατ' ἀρχὰς προήχθημεν, διὰ τοῦτο καὶ νῦν ἐπεξαμαρ-
τητέον, τὸ κακὸν τοῦ κακοῦ φάρμακον ποιουμένους. ἐγὼ
δὲ ἐξ ὧν μεθ' ὑμῶν ἀκούων εὑρίσκω, τοὐναντίον ἡγοῦ-
μαι βέλτιον ἂν ἡμῖν ἔχειν, ἐξ ἀρχῆς εἰ ταῦτ' ἀπεψή-
φισθε. καὶ μὴν ἄριστον μὲν ἅπασιν ἀνθρώποις λογισμῷ
τὸ μέλλον καταλαμβάνειν· δυοῖν γάρ ἐστι τοῖν καλλίστοιν
σύμβολον, εὐτυχίας τε καὶ τοῦ καλῶς βουλεύεσθαι· εἰ δὲ
246
τοῖς τοῦ βελτίστου διαμαρτοῦσι μὴ ἐξέσται τὰ δεύτερα
ἐκ τῶν παρόντων μεταθέσθαι,
Αίλιος Αριστείδης Εἰς τὸ ἐναντίον Jebb page 377, line 26
δὲ ἐξ ὧν μεθ' ὑμῶν ἀκούων εὑρίσκω, τοὐναντίον ἡγοῦ-
μαι βέλτιον ἂν ἡμῖν ἔχειν, ἐξ ἀρχῆς εἰ ταῦτ' ἀπεψή-
φισθε. καὶ μὴν ἄριστον μὲν ἅπασιν ἀνθρώποις λογισμῷ
τὸ μέλλον καταλαμβάνειν· δυοῖν γάρ ἐστι τοῖν καλλίστοιν
σύμβολον, εὐτυχίας τε καὶ τοῦ καλῶς βουλεύεσθαι· εἰ δὲ
τοῖς τοῦ βελτίστου διαμαρτοῦσι μὴ ἐξέσται τὰ δεύτερα
ἐκ τῶν παρόντων μεταθέσθαι, ὃ πλεῖστόν ἐστι τῶν ἀν-
θρωπείων, τοῦτο ἀναιρήσεται, τὸ παιδεύεσθαι παρὰ τῶν
πραγμάτων, ὥστ' ἀπέραντον ἀνάγκη τὴν κακοπραγίαν
εἶναι. καὶ μὴν εἴ τις ἔροιθ' ὑμᾶς τίνι τῷ μεγίστῳ νόμον
ἢ ψήφισμα εἶναι διαφέρει, τοῦτ' ἂν εὕροιτε, ὅτι οἱ μὲν
νόμοι τὸ δίκαιον εἰσάπαξ εὑρόντες κοινὸν ἔταξαν κατὰ
παντὸς τοῦ χρόνου, τὰ δὲ ψηφίσματα ταῖς χρείαις ἀκο-
λουθεῖ· καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον ὅνπερ αἱ πράξεις ἄλλοτ'
ἄλλως ἐπὶ τῶν καιρῶν ἀπαντῶσιν, οὕτω τὰ ψηφίσματα
καὶ τὰς γνώμας οἱ καιροὶ καὶ ποιοῦσι καὶ λύουσιν· εἰκό-
τως. ἐν ἐκείνῳ μὲν γὰρ τῷ τρόπῳ τοῖς πολίταις διαλεγό-
μεθα, ὥστ' ἀρκεῖ φθέγγεσθαι ταυτὸν διὰ τέλους, ταῦτα
δὲ πρὸς τοὺς ἔξω καὶ πρὸς τὰς τοῦ πολέμου τύχας ἀνεύ-
ρηται. οὐδὲν οὖν αὐτῶν ἐστι βέβαιον οὐδ' ἀκίνητον, οὐδ'
οἷον μὴ λῦσαί γε δεῖν ποτε. ἀλλὰ μὴν ὅπου καὶ τοὺς
Αίλιος Αριστείδης Εἰς τὸ ἐναντίον Jebb page 377, line 28
φισθε. καὶ μὴν ἄριστον μὲν ἅπασιν ἀνθρώποις λογισμῷ
τὸ μέλλον καταλαμβάνειν· δυοῖν γάρ ἐστι τοῖν καλλίστοιν
σύμβολον, εὐτυχίας τε καὶ τοῦ καλῶς βουλεύεσθαι· εἰ δὲ
τοῖς τοῦ βελτίστου διαμαρτοῦσι μὴ ἐξέσται τὰ δεύτερα
ἐκ τῶν παρόντων μεταθέσθαι, ὃ πλεῖστόν ἐστι τῶν ἀν-
θρωπείων, τοῦτο ἀναιρήσεται, τὸ παιδεύεσθαι παρὰ τῶν
πραγμάτων, ὥστ' ἀπέραντον ἀνάγκη τὴν κακοπραγίαν
εἶναι. καὶ μὴν εἴ τις ἔροιθ' ὑμᾶς τίνι τῷ μεγίστῳ νόμον
ἢ ψήφισμα εἶναι διαφέρει, τοῦτ' ἂν εὕροιτε, ὅτι οἱ μὲν
νόμοι τὸ δίκαιον εἰσάπαξ εὑρόντες κοινὸν ἔταξαν κατὰ
παντὸς τοῦ χρόνου, τὰ δὲ ψηφίσματα ταῖς χρείαις ἀκο-
λουθεῖ· καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον ὅνπερ αἱ πράξεις ἄλλοτ'
ἄλλως ἐπὶ τῶν καιρῶν ἀπαντῶσιν, οὕτω τὰ ψηφίσματα
καὶ τὰς γνώμας οἱ καιροὶ καὶ ποιοῦσι καὶ λύουσιν· εἰκό-
τως. ἐν ἐκείνῳ μὲν γὰρ τῷ τρόπῳ τοῖς πολίταις διαλεγό-
μεθα, ὥστ' ἀρκεῖ φθέγγεσθαι ταυτὸν διὰ τέλους, ταῦτα
247
δὲ πρὸς τοὺς ἔξω καὶ πρὸς τὰς τοῦ πολέμου τύχας ἀνεύ-
ρηται. οὐδὲν οὖν αὐτῶν ἐστι βέβαιον οὐδ' ἀκίνητον, οὐδ'
οἷον μὴ λῦσαί γε δεῖν ποτε. ἀλλὰ μὴν ὅπου καὶ τοὺς
νόμους αὐτοὺς ἐξεῖναι λύειν, ἐάν τι βλάπτωσιν, ἐν αὐτοῖς
εἴρηται τοῖς νόμοις, ἦ που ψήφισμά γε, καὶ τοῦτο ὑπὲρ
Αίλιος Αριστείδης Εἰς τὸ ἐναντίον Jebb page 377, line 30
σύμβολον, εὐτυχίας τε καὶ τοῦ καλῶς βουλεύεσθαι· εἰ δὲ
τοῖς τοῦ βελτίστου διαμαρτοῦσι μὴ ἐξέσται τὰ δεύτερα
ἐκ τῶν παρόντων μεταθέσθαι, ὃ πλεῖστόν ἐστι τῶν ἀν-
θρωπείων, τοῦτο ἀναιρήσεται, τὸ παιδεύεσθαι παρὰ τῶν
πραγμάτων, ὥστ' ἀπέραντον ἀνάγκη τὴν κακοπραγίαν
εἶναι. καὶ μὴν εἴ τις ἔροιθ' ὑμᾶς τίνι τῷ μεγίστῳ νόμον
ἢ ψήφισμα εἶναι διαφέρει, τοῦτ' ἂν εὕροιτε, ὅτι οἱ μὲν
νόμοι τὸ δίκαιον εἰσάπαξ εὑρόντες κοινὸν ἔταξαν κατὰ
παντὸς τοῦ χρόνου, τὰ δὲ ψηφίσματα ταῖς χρείαις ἀκο-
λουθεῖ· καὶ τὸν αὐτὸν τρόπον ὅνπερ αἱ πράξεις ἄλλοτ'
ἄλλως ἐπὶ τῶν καιρῶν ἀπαντῶσιν, οὕτω τὰ ψηφίσματα
καὶ τὰς γνώμας οἱ καιροὶ καὶ ποιοῦσι καὶ λύουσιν· εἰκό-
τως. ἐν ἐκείνῳ μὲν γὰρ τῷ τρόπῳ τοῖς πολίταις διαλεγό-
μεθα, ὥστ' ἀρκεῖ φθέγγεσθαι ταυτὸν διὰ τέλους, ταῦτα
δὲ πρὸς τοὺς ἔξω καὶ πρὸς τὰς τοῦ πολέμου τύχας ἀνεύ-
ρηται. οὐδὲν οὖν αὐτῶν ἐστι βέβαιον οὐδ' ἀκίνητον, οὐδ'
οἷον μὴ λῦσαί γε δεῖν ποτε. ἀλλὰ μὴν ὅπου καὶ τοὺς
νόμους αὐτοὺς ἐξεῖναι λύειν, ἐάν τι βλάπτωσιν, ἐν αὐτοῖς
εἴρηται τοῖς νόμοις, ἦ που ψήφισμά γε, καὶ τοῦτο ὑπὲρ
πλοῦ καὶ στρατείας, ἀνεπίφθονον διορθώσασθαι. ἐγὼ δ'
οὐδὲ λύσειν ὑμᾶς φημι τῶν δεδογμένων οὐδέν. εἰ μὲν γὰρ
Αίλιος Αριστείδης Λευκτρικὸς βʹ (ὑπὲρ Θηβαίων πρῶτος) (0284: 034)
“Aristides, vol. 1”, EDindorf, W.Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.
Jebb page 436, line 25
ὃν οὐχ ἡγεῖτ' ἄξιον ἠδίκηκεν, ἀλλ' ὁ προστὰς μὲν ὡς
εὔνους, πάλιν δὲ κακῶς ποιῶν ἐκ μεταβολῆς. καινότατον
δ' ἔσται πάντων, εἰ πολεμίους μὲν γεγονότας καὶ ὅτε
εἴχομεν ἐγκαλεῖν, προσίεσθαι τοὺς Θηβαίους ἔγνωμεν καὶ
συμμάχους ἐποιησάμεθα, ἐπειδὴ δὲ σύμμαχοι γεγόνασι,
τῶν ἐξ ἀρχῆς δυσκόλων φανούμεθα μεμνημένοι καὶ πολε-
μίους πάλιν ποιησόμεθα, οἷόνπερ τρόπον τότ' ἐκ πολε-
μίων συμμάχους. τῶν μὲν τοίνυν εἰς δικαστήριον ἐρχομένων
ἀμφισβητησίμων λύσις καὶ πέρας ἐστὶν ἡ ψῆφος, τῶν δ'
ἐφ' ὑμᾶς τὸν δῆμον τί ποτ' ἄν τις φήσειεν ἄλλο πλὴν
τὰ ψηφίσματα; οὐκοῦν ἐν τούτοις βοηθεῖν Θηβαίοις γέ-
γραπται. εἶθ' οὓς ἤδη πεποιήμεθα συμμάχους καὶ περὶ
ὧν ἐφθάσαμεν ἐγνωκότες τί χρὴ ποιεῖν, τούτους ἐξ ἀρχῆς
248
δοκιμάζομεν; ὥσπερ εἰ καὶ τήμερον κρίναντες χρῆσθαι
συμμάχοις αὐτοῖς, εἶτα τῇ ὑστεραίᾳ σκοποῖμεν πάλιν εἰ
δεῖ ποιεῖν αὐτὸ τοῦθ' ὃ βεβουλεύμεθα, ἢ καὶ νὴ Δία
τήμερον εὐθὺς κρίναντες, εἶτα πάλιν ἐπ' αὐτῷ τούτῳ
σκοποῖμεν εἰ δεῖ. ἔστιν ἀκούειν τῶν πρεσβυτέρων ὡς Θετ-
ταλοί ποτε δεῦρ' ἐλθόντες ἱππεῖς κατὰ συμμαχίαν μετέ-
στησαν παρὰ τὴν μάχην ὡς τοὺς Λακεδαιμονίους.
Μὴ τοίνυν νομίσητε τηλικοῦτον εἶναι κατηγόρημα
Αίλιος Αριστείδης Λευκτρικὸς βʹ (ὑπὲρ Θηβαίων πρῶτος)
Jebb page 444, line 21
Καὶ μὴν οὐδ' ἐκποδὼν συμβουλεύσαιμ' ἂν ὑμῖν οὐδ'
αὐτὸς ἀμφοτέροις στῆναι, ἀλλ' εἰ οἷόν τ' εἰπεῖν μᾶλλον
τοῖς Λακεδαιμονίοις ἢ μηδετέροις προσθέσθαι. ἐκείνως
μὲν γὰρ Θηβαίους ἀδικοῦντες Λακεδαιμονίους φήσετ'
οἰκτείρειν, οὕτω δ' οὔτε Θηβαίοις τὰ δίκαια φυλάξετε
οὔτε τούσδε φίλους προσλήψεσθε, δόξαν δὲ οὐ καλὴν
ἀργίας οἴσεσθε, ἣν οὐδέσι μᾶλλον τῶν ὄντων προσήκει
φυγεῖν ἤπερ ὑμῖν. διὰ τί; ὅτι πρῶτον μὲν πάντων ὀνειδῶν
ἀπηλλαγμένοι τούτου πλεῖστον ἀφεστήκατε, καὶ λόγος ἐστὶ
παλαιὸς καὶ γνῶναι τὰ βέλτιστα καὶ πρᾶξαι πάντων ὑμᾶς
ὀξυτάτους εἶναι· δῆλον δ' ἔκ τε τῶν ψηφισμάτων καὶ
τῶν ἀγώνων, οὓς ἐν τῷ παντὶ χρόνῳ πεποίησθε. ἔπειτα
νόμος παρ' ὑμῖν, ὡς ἐγὼ μονίζω, μόνοις ἐστὶν, ὁ γραφὰς
πεποιηκὼς ἀργίας, ἵνα μηδεὶς σχολάζῃ παρὰ καιρὸν μηδ'
ἀμελῇ, μηδ' ἀπραγμοσύνην τὸ νωθρὸς εἶναι καλῇ. ἃ δὲ
τοὺς ἰδιώτας κεκωλύκατε, τούτοις αὐτοὺς ἐνόχους δημοσίᾳ
φανῆναι κακῶν ἔσχατόν ἐστι. καὶ γὰρ αὖ κἀκεῖνο. εἰ μὲν
οἷοί τ' εἰσὶν ἀναφέρειν οἱ Λακεδαιμόνιοι, μὴ μετὰ τῶν
Θηβαίων ὑμῶν στάντων, οὐ πάρεισιν οἷ προσῆκεν αὐτοὺς
οὐδ' οἷ δεῖ σπουδάζειν προαγαγεῖν· εἰ δ' ὑπερσχήσουσιν
οἱ Θηβαῖοι, βέλτιον ἐφ' ὑμᾶς ἐλθεῖν τοὔνομα ἢ ἐπὶ τοὺς
Αίλιος Αριστείδης Λευκτρικὸς εʹ (ὑπὲρ μηδετέροις βοηθεῖν) (0284: 037)
“Aristides, vol. 1”, EDindorf, W.Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.
Jebb page 474, line 25
κατασκευῇ τῆς χώρας καὶ τοῖς πᾶσιν εὐθένησαν, ἕως
συνεφαψάμενοι τῶν πραγμάτων προήκαντο τὴν ὑπάρχου-
σαν εὐδαιμονίαν καὶ ὁ δῆμος αὐτῶν τότε κατελύθη, καὶ
πάλιν ἄλλ' ἠκολούθησε κακά. πάντα γὰρ ὡς εἰπεῖν οἱ
πόλεμοι φύουσι, πολιτειῶν καταλύσεις, φιλονεικίας, βλά-
βας, ἃς οὐδ' ἂν προΐδοιτό τις παντοδαπὰς, ὧν εἴ τινες
ἀνθρώπων καὶ ἡμεῖς ἐμπείρως ἐσχηκότες ἐν φυλακῇ δι-
καίως ἂν εἴημεν. ἀκούω δὲ καὶ τοὺς προγόνους ἡμῶν τοὺς
ἐπ' ἐκείνων τῶν καιρῶν ἀποστῆναι Σαλαμῖνος Μεγαρεῦσι
χρόνον ἔστιν ὃν, κἄν τις εἴπῃ κομίζεσθαι, τεθνάναι ψή-
249
φισμα ποιήσασθαι. ὅπου δὲ καὶ τῶν οἰκείων παραχωρῆσαι
καὶ προέσθαι ἔσθ' ὅτε δεῖ καὶ συμφέρει, πῶς ἀλλοτρίων
γε κακῶν ἄξιον κληρονομῆναι, καὶ τούτων μὲν ἂν τῶν
νῦν καλούντων ἡμᾶς πικρῶς ἔχειν τοῖς ἐμβάλλουσιν εἰς
τὴν Ἀττικὴν, εἰ τοῦθ' ὁποτέροις οὖν αὐτῶν ἐπῆλθε ποιῆ-
σαι, αὐτοὺς δ' εἰς πόλεμον καὶ ταραχὴν ἀκατάστατον
ἡμᾶς αὐτοὺς ἐμβαλεῖν εἰκῆ, καὶ ταῦτ' εἰδότας ὡς ἄρξα-
σθαι μὲν πολέμου ῥᾴδιον, ἀπαλλαγῆναι δὲ οὐδὲν οὕτω
χαλεπόν; οἱ γὰρ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων αἱροῦνται μὲν
τοὺς κινδύνους αὑτῶν ὄντες κύριοι, φεύγουσι δ' ἐπ' ἄλ-
λοις γενόμενοι· τούτων δ' οὐδέτερον εὖ φρονούντων ἐστίν.
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα περὶ ῥητορικῆς (0284: 045)
“Aristides, vol. 2”, EDindorf, W.Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.
Jebb page 44, line 31
νυμίαν διὰ τοῦτο εἰλήφασι παρ' αὐτῶν ἀντ' ἄλλου συμ-
βόλου μαρτύριον τῆς ἐξουσίας, λέγω τὴν τῶν δημαγωγῶν,
οὐκ ἐπειδήπερ ὑπὸ τῶν δήμων ἄγονται, ὦ πάντ' ἄνω καὶ
κάτω ποιῶν, ἀλλ' ὅτι τοὺς δήμους ἄγουσιν· ὥσπερ γε δὴ
καὶ τοὺς παιδαγωγοὺς, οἶμαι, καλοῦμεν, οὐκ ἐπειδήπερ
ὑποπεπτώκασι τοῖς παισὶν, ἀλλ' ὅτι αὐτοῖς ἡγοῦνται. ὅ τι
γὰρ ἂν φαίης ἁρμόττει τὸ τοιοῦτον ἀκοῦσαι τῷ ῥήτορι,
ἄρχων, προστάτης, διδάσκαλος, πάντα ταῦτ' ἐστὶ τοῦ
ῥήτορος τὰ ὀνόματα. ὅπερ γάρ εἰσι τοῖς παισὶν οἱ διδάσκα-
λοι, τοῦτο τοῖς δήμοις εἰσὶν οἱ ῥήτορες· δεικνύουσιν ἃ χρὴ
πράττειν καὶ παιδεύουσι ταῖς γνώμαις καὶ τοῖς ψηφίσμασι.
καὶ ἡ φύσις οὕτω ταῦτ' ἔταξεν. οὐ δουλεύει ταῖς τῶν χο-
ρευτῶν ἐπιθυμίαις ὁ κορυφαῖος, ἀλλ' εἴ τί που καὶ χαρί-
ζεται, τὸ μηδὲν ἀπᾷσαι συμπαρατηρῶν τῷ χαρίζεσθαι.
ἀλλ' οὐχ ὑποβάλλουσί γε αὐτῷ τὰ ἐνδόσιμα οἱ χορευταὶ,
οὐδ' ὅπως ἂν ἐκεῖνοι κελεύωσιν, οὕτω προσάγει τὸ μέλος
καὶ τὸν ῥυθμὸν, οὐδὲ τί χρὴ διδάσκειν αὐτοὺς παρ' ἐκεί-
νων μανθάνει, οὐ μᾶλλόν γε ἢ παρὰ τῶν ναυτῶν ὁ κυ-
βερνήτης μανθάνει τί χρὴ πράττειν. ἀλλ' ἀκούουσι μὲν οἱ
ναῦται ἃ προστάττει, λέγει δὲ ὁ κυβερνήτης οὐκ εἴ τι καὶ
δοκοῦν τοῖς ναύταις, ἀλλ' οὖν αὐτὸς ὢν κύριος ἐν τῇ νηὶ
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα περὶ ῥητορικῆς Jebb page 51, line 12
αὐτό τις ἂν σκοπῶν ἴδοι. λέγουσι γάρ πως καὶ τί δεῖ
ποιεῖν καὶ τίνων ἀπέχεσθαι καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ ἐν πολέμῳ
καὶ καθ' ἕνα καὶ κοινῇ, καὶ πολιτεύονται διηνεκῶς ἐν
ταῖς πόλεσιν. οὐκοῦν ταῦθ' ἃ ἐν ταῖς δημηγορίαις τῶν
ῥητόρων ἐστὶ, ταῦθ' οἱ νόμοι λέγουσι, πλὴν ὅσον οὐ
διαλείπουσιν οἵ γε νόμοι λέγοντες, ἀλλὰ δι' αἰῶνος ῥητο-
ρεύουσιν, ἅτ' οἶμαι γεγραμμένοι. ὅτε τοίνυν ῥητορικῆς οἱ
250
περὶ τούτων λόγοι, ῥητορικῆς μέρος οἱ νόμοι. καὶ γὰρ τὸ
γεγράφθαι γιγνόμενον μέρος τοῖς λόγοις ἐστὶν, εἴ γε οἱ
μὲν ἀπὸ στόματος αὐτῶν λέγονται, οἱ δὲ γράφονται. καὶ
μὴν τά γε ψηφίσματα οἱ ῥήτορες δή που συγγράφουσιν.
οὐκοῦν ὅτε τὰ ψηφίσματα τῆς αὐτῆς φύσεώς ἐστι τοῖς
νόμοις καὶ τῶν αὐτῶν πολιτειῶν, ἀμφότερά γ' ἐστὶ τῶν
ῥητόρων, ὥσθ' οἵ γε νόμοι μέρος τῆς ῥητορικῆς.
Φέρε δὴ σκεψώμεθα καὶ περὶ τῆς δικαστικῆς τοῦ
χάριν αὐτῆς ἐδεήθημεν καὶ τί ποθ' ἡμῖν βούλεται. ἢ
τοῦτο καὶ ῥᾷστον ἁπάντων ἰδεῖν, ὅτι τοῖς νόμοις ἐπικου-
ρεῖ· τοὺς γὰρ παραβαίνοντας ἃ προστάττουσιν ἐκεῖνοι,
τούτους ἀναζητεῖ καὶ τιμωρεῖται· καὶ οὐδ' αὐτὸ τοῦθ'
ἁπλῶς, ἀλλὰ κἀνταῦθα ἀκολουθεῖ τοῖς νόμοις. ὡς γὰρ
ἐκεῖνοι κελεύουσιν, οὕτω κολάζει. εἶεν. τίνος οὖν δεῖ τῇ δι
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεττάρων (0284: 046)
“Aristides, vol. 2”, EDindorf, W.Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.
Jebb page 163, line 31
βραχὺς καιρὸς ἤρκεσε ποιῆσαι, ἀλλ' ὥσπερ οἱ γεωργοὶ
πολλοστῷ μηνὶ τῶν σπερμάτων τὴν ἐπικαρπίαν κομίζονται
καὶ οὐχ ἅμα τῷ καταβαλεῖν, οὕτω κἀκείνους Μιλτιάδης
παλαιαῖς ὁμολογίαις κατειληφὼς εἶχεν ἐν τῷ καιρῷ χρη-
σίμους, οὐκ ἐπὶ τῆς χρείας λαμβάνοντας τὰ μαθήματα –
αἰσχρῶς γὰρ ἂν οὕτω γε ὁ χορὸς ἠγωνίσατο αὐτῷ – ,
ἀλλ' ἐπὶ τῆς ἐξουσίας εἰς τὴν χρείαν ἠσκημένους. καὶ γάρ
τοι τῆς ἀσκήσεως αὐτῶν καὶ τῆς ἐπιμελείας ἅπασα ἡ
Ἑλλὰς κοινοὺς τοὺς καρποὺς ἐκομίζετο. καὶ μὴν εἰ μηδὲν
ἄλλο τις εἰπεῖν εἶχε Μιλτιάδου, μηδὲ ἦν εὑρεῖν πολλὰ καὶ
σεμνὰ, ἐξαρκεῖν ἂν ἔμοιγε δοκεῖ τὸ ψήφισμα ἀντ' εἰκόνος
αὐτοῦ τῆς ψυχῆς ἅπασιν εἶναι. ἢ πρὸς θεῶν τῶν μὲν
ἡμετέρων λόγων καὶ συγγραμμάτων τὸ φρόνημα καὶ τὴν
ῥώμην ἀξιώσομεν εὐδοκιμεῖν, κἄν τι πρὸς ἀνδρείαν ἢ δι-
καιοσύνην αὐτῶν ᾖ φέρον, οὐκ ἄχρηστον φήσομεν τοῖς
ἐθέλουσι χρῆσθαι, τῆς δ' ἐκείνου προαιρέσεως καὶ δια-
νοίας ὁποία τις ἦν καὶ πότερον τῶν τυχόντων ἢ τῶν
ἐπιεικεστέρων μιμήσασθαι, οὐχ ἱκανὸν σημεῖον τὸ ψή-
φισμα, ὃ παρ' αὐτοὺς τοὺς κινδύνους συνεγράψατο, μίαν
γνώμην εἰς τοὺς Ἕλληνας εἰπὼν περὶ παντὸς τοῦ δικαίου.
καὶ μὴν εἰ προγόνους ἄξιον τιμᾶν, πῶς οὐκ ἄξιον
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεττάρων Jebb page 164, line 8
Ἑλλὰς κοινοὺς τοὺς καρποὺς ἐκομίζετο. καὶ μὴν εἰ μηδὲν
ἄλλο τις εἰπεῖν εἶχε Μιλτιάδου, μηδὲ ἦν εὑρεῖν πολλὰ καὶ
σεμνὰ, ἐξαρκεῖν ἂν ἔμοιγε δοκεῖ τὸ ψήφισμα ἀντ' εἰκόνος
αὐτοῦ τῆς ψυχῆς ἅπασιν εἶναι. ἢ πρὸς θεῶν τῶν μὲν
ἡμετέρων λόγων καὶ συγγραμμάτων τὸ φρόνημα καὶ τὴν
ῥώμην ἀξιώσομεν εὐδοκιμεῖν, κἄν τι πρὸς ἀνδρείαν ἢ δι-
251
καιοσύνην αὐτῶν ᾖ φέρον, οὐκ ἄχρηστον φήσομεν τοῖς
ἐθέλουσι χρῆσθαι, τῆς δ' ἐκείνου προαιρέσεως καὶ δια-
νοίας ὁποία τις ἦν καὶ πότερον τῶν τυχόντων ἢ τῶν
ἐπιεικεστέρων μιμήσασθαι, οὐχ ἱκανὸν σημεῖον τὸ ψή-
φισμα, ὃ παρ' αὐτοὺς τοὺς κινδύνους συνεγράψατο, μίαν
γνώμην εἰς τοὺς Ἕλληνας εἰπὼν περὶ παντὸς τοῦ δικαίου.
καὶ μὴν εἰ προγόνους ἄξιον τιμᾶν, πῶς οὐκ ἄξιον Μιλ-
τιάδην ὥσπερ πρόγονον κοινὸν τῶν μετ' ἐκείνους τοὺς χρό-
νους Ἑλλήνων; ὁ γὰρ οὐ μόνον τῆς σωτηρίας αὐτῶν
προστὰς, ἀλλὰ καὶ δείξας ὁποίους τινὰς ἐν τοῖς περὶ τῆς
ἐλευθερίας ἀγῶσιν εἶναι δεῖ καὶ παράδειγμα πᾶσιν εὔδηλον
ἐκθεὶς οὗτός ἐστι φανερώτατα τῶν ἄνω πάντων. εἰ τοί-
νυν καὶ Σόλωνα καὶ Λυκοῦργον ἐπαινοῦμεν κατὰ τοὺς
νόμους οὓς ἔθηκαν, πῶς οὐ δίκαιον Μιλτιάδην ἐπαινεῖν,
ὃς ἔργῳ τοῦτον ἔθηκε τὸν νόμον, μηδένα τῶν χειρόνων
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεττάρων Jebb page 188, line 5
πέρας τοῦ πολέμου τοῦ παντὸς οὐδὲ τελευτὴν, ἀλλ' ἀρχὴν
μᾶλλον καὶ παρασκευὴν ἑτέρων ἀγώνων μειζόνων. καὶ ταῦτα
κατ' ἀρχάς τε λέγων ἔπειθε καὶ αἱ τριήρεις ἐποιήθησαν,
καὶ τότ' ἔπεισεν ὡς δεῖ ταῖς τριήρεσι χρήσασθαι καὶ τῇ
θαλάττῃ προσέχειν, ὡς οὐκ ὂν αὐτοῖς κάλλιον ὁρμητήριον
τοῦ πρὸς τοὺς βαρβάρους πολέμου. καὶ πρῶτον μὲν ἐπ'
Ἀρτεμίσιον πλεύσας δυοῖν ναυμαχίαιν δύο ἵστησι τρόπαια,
οὔτε λόγους ἀσχήμονας εἰπὼν οἶμαι πρὸς τοὺς ἐμπλέοντας
Ἀθηναίων ἢ τῶν Ἑλλήνων οὔτ' ἔργα φαῦλα ἀποδειξά-
μενος, ἀλλ', ὥς φησι Πίνδαρος, κρηπῖδα τῆς ἐλευθερίας
τοῖς Ἕλλησι βαλόμενος. ἔπειτα γράφει τὸ ψήφισμα τοῦτο,
οὗ θαυμαστότερον οὐδ' ἐλευθεριώτερον οὐδείς πω μέμνη-
ται γραφέν.
Ἔοικα δ' ὑπερβαίνειν πολλὰ τῶν ἐν μέσῳ· βέλτιον
οὖν ἴσως ἐπανελθεῖν. οὕτω γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐκεῖνος θείᾳ
τινὶ μοίρᾳ καὶ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος πάσης ἔφυ καὶ οὐδὲν
βέλτιον ἑώρα πλέον τοῦ κοινῇ συμφέροντος, ὥστ' ἐπειδὴ
συνελέγησαν εἰς ταυτὸν οἱ Ἕλληνες, ὑπερέβαλον μὲν Ἀθη-
ναῖοι τῷ πλήθει τῶν νεῶν σχεδὸν πάντας, ὡρμημένων δὲ
τῶν Ἑλλήνων μᾶλλον πρὸς τοὺς Λακεδαιμονίους κἀκείνους
ἐθελόντων προΐστασθαι, συνιδὼν ὁ πάντα ἄριστος ἐκεῖνος
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεττάρων
Jebb page 192, line 4
πόλεις ἑλεῖν αὐτοὺς, τί πλέον τοῦ τείχους ἦν, εἰ καὶ σεμνό-
τερον τοῦ τῶν Βαβυλωνίων ἐστάθη καὶ πάσης κρεῖττον
μηχανῆς; οὐκοῦν τῶν μὲν Ἀθηναίων μονωθέντων, τῶν
δ' Ἑλλήνων ἀνόνητα πονούντων, λοιπὸν ἦν ἅπαντα ἔχε-
σθαι σιωπῇ καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν. ἃ Θεμιστο-
252
κλῆς πόρρωθεν προορώμενος οὐκ ἐξεπλάγη τότε, ἀλλ' εἰσχεο-
μένων ἀμφοτέρωθεν ἤδη τῶν βαρβάρων, καὶ τῶν τε νεῶν κοινῷ
στόλῳ προσαγουσῶν καὶ τοῦ πεζοῦ κατὰ τὴν Βοιωτίαν
εἰσβαλόντος, καὶ τοῦ πυρὸς πάντα ἐπιφλέγοντος καὶ δη-
λοῦντος ἀντὶ φρυκτῶν προσάγειν βασιλέα, γράφει τὸ ψή-
φισμα τοῦτο, τὴν μὲν πόλιν παρακαταθέσθαι Ἀθηνᾷ,
Ἀθηνῶν μεδεούσῃ παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα
ὑπεκθέσθαι, τοὺς δὲ πρεσβύτας εἰς Σαλαμῖνα, τοὺς δ'
ἄλλους ἐμβάντας εἰς τὰς τριήρεις ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας
ἀγωνίζεσθαι. ὦ μεγάλης μὲν τῆς ἐπινοίας καὶ ὑπερφυοῦς,
θαυμαστῆς δὲ τῆς ῥώμης, ὅστις ταῦτα πρῶτος πείσειν
ἤλπισε καὶ οὐκ ἀπέγνω πρᾶγμα τοσοῦτον· θαυμαστῆς δὲ
καὶ τῆς τῶν πεισθέντων ἀρετῆς τε καὶ παιδείας, ἣν ἐπε-
παίδευντο ὑπ' ἐκείνῳ πάντα ἀνίχεσθαι καὶ καρτερεῖν, ὅσ'
ἂν διδῷ μὲν ὁ δαίμων, συμβουλεύῃ δὲ Θεμιστοκλῆς. τοῦτο
τὸ ψήφισμα τῶν ὑφ' ἡλίῳ μαρτύριον κάλλιστον
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεττάρων
Jebb page 192, line 14
φισμα τοῦτο, τὴν μὲν πόλιν παρακαταθέσθαι Ἀθηνᾷ,
Ἀθηνῶν μεδεούσῃ παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα
ὑπεκθέσθαι, τοὺς δὲ πρεσβύτας εἰς Σαλαμῖνα, τοὺς δ'
ἄλλους ἐμβάντας εἰς τὰς τριήρεις ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας
ἀγωνίζεσθαι. ὦ μεγάλης μὲν τῆς ἐπινοίας καὶ ὑπερφυοῦς,
θαυμαστῆς δὲ τῆς ῥώμης, ὅστις ταῦτα πρῶτος πείσειν
ἤλπισε καὶ οὐκ ἀπέγνω πρᾶγμα τοσοῦτον· θαυμαστῆς δὲ
καὶ τῆς τῶν πεισθέντων ἀρετῆς τε καὶ παιδείας, ἣν ἐπε-
παίδευντο ὑπ' ἐκείνῳ πάντα ἀνίχεσθαι καὶ καρτερεῖν, ὅσ' ἂν διδῷ μὲν ὁ δαίμων,
συμβουλεύῃ δὲ Θεμιστοκλῆς. τοῦτο τὸ ψήφισμα τῶν ὑφ' ἡλίῳ μαρτύριον κάλλιστον
καὶ λαμ-πρότατον καὶ τελεώτατον εἰς ἀρετῆς λόγον, πάντων ἀπό-
δειξιν τῶν ἀρίστων ἑξῆς ἔχον, τοῦ θαρρεῖν τοῖς θεοῖς,
τοῦ φρονεῖν ἐφ' ἑαυτοῖς, τοῦ παθεῖν ὁτιοῦν ἐθέλειν, πρίν
τινος αἰσχροῦ πεῖραν λαβεῖν, ἔτι πρὸς τούτοις τοῦ φυ-
λάττειν τὰ δόξαντα ἐξ ἀρχῆς, τοῦ μὴ μνησικακεῖν τοῖς
ὁμοίοις, μηδ' ἂν ἀνομοίων ἔργα δοκῶσι προῃρῆσθαι. τοῦτο
τὸ ψήφισμα οὐ κόλαξ ἐμοὶ δοκεῖν ἄνθρωπος οὐδὲ κάτω
βλέπων, οὐδ' ὑποπεπτωκὼς τοῖς ἀκούουσιν, ἀλλὰ θεῶν
τις διὰ τῆς Θεμιστοκλέους γλώττης ἐφθέγξατο. ἦ πού σοι
Μίθαικος ὁ τὴν Σικελικὴν ὀψοποιίαν συγγεγραφὼς, ἢ
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεττάρων Jebb page 192, line 21
καὶ τῆς τῶν πεισθέντων ἀρετῆς τε καὶ παιδείας, ἣν ἐπε-
παίδευντο ὑπ' ἐκείνῳ πάντα ἀνίχεσθαι καὶ καρτερεῖν, ὅσ'
ἂν διδῷ μὲν ὁ δαίμων, συμβουλεύῃ δὲ Θεμιστοκλῆς. τοῦτο
τὸ ψήφισμα τῶν ὑφ' ἡλίῳ μαρτύριον κάλλιστον καὶ λαμ-
πρότατον καὶ τελεώτατον εἰς ἀρετῆς λόγον, πάντων ἀπό-
253
δειξιν τῶν ἀρίστων ἑξῆς ἔχον, τοῦ θαρρεῖν τοῖς θεοῖς,
τοῦ φρονεῖν ἐφ' ἑαυτοῖς, τοῦ παθεῖν ὁτιοῦν ἐθέλειν, πρίν
τινος αἰσχροῦ πεῖραν λαβεῖν, ἔτι πρὸς τούτοις τοῦ φυ-
λάττειν τὰ δόξαντα ἐξ ἀρχῆς, τοῦ μὴ μνησικακεῖν τοῖς
ὁμοίοις, μηδ' ἂν ἀνομοίων ἔργα δοκῶσι προῃρῆσθαι. τοῦτο
τὸ ψήφισμα οὐ κόλαξ ἐμοὶ δοκεῖν ἄνθρωπος οὐδὲ κάτω
βλέπων, οὐδ' ὑποπεπτωκὼς τοῖς ἀκούουσιν, ἀλλὰ θεῶν
τις διὰ τῆς Θεμιστοκλέους γλώττης ἐφθέγξατο. ἦ πού σοι
Μίθαικος ὁ τὴν Σικελικὴν ὀψοποιίαν συγγεγραφὼς, ἢ
Σάραμβος ὁ κάπηλος – νῦν γὰρ ἀνεμνήσθην τοὔνομα –
ταῦτα συγγράψασθαι δοκεῖ; φέρε μοι δὴ παρὰ τοῦτο τὸ
ψήφισμα τὰ τῶν σοφιστῶν, εἰ βούλει, συγγράμματα καὶ
τοὺς νόμους, ὀνομαστὶ γὰρ οὐδὲν δέομαι λέγειν. οἶμαι δὲ
οὐ πολλῶν ἂν αὐτὸ ἀτιμότερον φανῆναι. καίτοι διακόνου
μὲν ἦν καὶ τὴν ἐν τῷ παραχρῆμα χάριν διώκοντος, μά-
λιστα μὲν ἃ προσέταττον οἱ πολλοὶ, ταῦθ' ὑπηρετεῖν· εἰ
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεττάρων
Jebb page 193, line 2
τοῦ φρονεῖν ἐφ' ἑαυτοῖς, τοῦ παθεῖν ὁτιοῦν ἐθέλειν, πρίν
τινος αἰσχροῦ πεῖραν λαβεῖν, ἔτι πρὸς τούτοις τοῦ φυ-
λάττειν τὰ δόξαντα ἐξ ἀρχῆς, τοῦ μὴ μνησικακεῖν τοῖς
ὁμοίοις, μηδ' ἂν ἀνομοίων ἔργα δοκῶσι προῃρῆσθαι. τοῦτο
τὸ ψήφισμα οὐ κόλαξ ἐμοὶ δοκεῖν ἄνθρωπος οὐδὲ κάτω
βλέπων, οὐδ' ὑποπεπτωκὼς τοῖς ἀκούουσιν, ἀλλὰ θεῶν
τις διὰ τῆς Θεμιστοκλέους γλώττης ἐφθέγξατο. ἦ πού σοι
Μίθαικος ὁ τὴν Σικελικὴν ὀψοποιίαν συγγεγραφὼς, ἢ
Σάραμβος ὁ κάπηλος – νῦν γὰρ ἀνεμνήσθην τοὔνομα –
ταῦτα συγγράψασθαι δοκεῖ; φέρε μοι δὴ παρὰ τοῦτο τὸ
ψήφισμα τὰ τῶν σοφιστῶν, εἰ βούλει, συγγράμματα καὶ
τοὺς νόμους, ὀνομαστὶ γὰρ οὐδὲν δέομαι λέγειν. οἶμαι δὲ
οὐ πολλῶν ἂν αὐτὸ ἀτιμότερον φανῆναι. καίτοι διακόνου
μὲν ἦν καὶ τὴν ἐν τῷ παραχρῆμα χάριν διώκοντος, μά-
λιστα μὲν ἃ προσέταττον οἱ πολλοὶ, ταῦθ' ὑπηρετεῖν· εἰ
δὲ μὴ, στοχαζόμενον τῆς ἐκείνων διανοίας ἃ νομίζει καθ'
ἡδονὴν αὐτοῖς ἔσεσθαι, ταῦτα καὶ λέγειν καὶ πράττειν,
ἢ μικρὸν γοῦν τι παραλλάξαι τῆς ἐπιθυμίας. Θεμιστοκλῆς
δὲ τοσοῦτον ἀφειστήκει τοῦ πρὸς τὴν τῶν πολλῶν ἐπι-
θυμίαν τε καὶ ἡδονὴν ταῦτα πράττειν καὶ πολιτεύεσθαι,
ὥστε ὁρῶν μὲν αὐτοὺς δακρύοντας, ἀκούων δὲ παίδων καὶ
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Πλάτωνα ὑπὲρ τῶν τεττάρων
Jebb page 218, line 5
Ἀλεξάνδρῳ καὶ παρακαλούντων ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων, καὶ
ὑπισχνουμένων παῖδας καὶ γυναῖκας αὐτοῖς καὶ τοὺς ἔξω
τῆς ἡλικίας θρέψειν, ἕως ἂν ὁ πόλεμος ᾖ, τοσοῦτον ἀπέσχε
τοῦ ταῦτά γε θελῆσαι δέξασθαι ὥστε συγγνώμης αὐτοὺς
254
ἀξιώσας ἀπέστειλεν, ὡς οὐκ εἰδότας παρ' οὕστινας
πρεσβεύονται. τοῦ δ' αὐτοῦ φρονήματός ἐστι καὶ ἡ στήλη,
ἣν ὕστερον τούτων ἔστησαν λέγουσαν τάδε, Ἄρθμιον τὸν
Πυθώνακτος τὸν Ζελείτην ἄτιμον καὶ πολέμιον εἶναι τοῦ
δήμου τῶν Ἀθηναίων αὐτὸν καὶ γένος, ὅτι τὸν ἐκ Μήδων
χρυσὸν εἰς Πελοπόννησον ἤγαγεν. ἐγὼ μὲν οὐκ οἶδ' ὅ τι
τούτου ψήφισμα Πλάτων ἂν ἔγραψε κάλλιον ἢ σεμνότερον
περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος. σκοπῶ δὲ κἀκεῖνο ὅτι τῆς
αὐτῆς φιλοσοφίας ἐστὶν ἄμφω τὼ δόγματε· ὁ μὲν γὰρ
τοῖς φύλαξιν ἀπεῖπε μὴ κτάσθαι χρυσίον, ὁ δὲ τὸν κομί-
σαντα τὸ ἐκ Μήδων χρυσίον πολέμιον τῆς πόλεως ἀνέγραψε,
κἄν τις ἀποκτείνῃ, μὴ εἶναι δίκας. οὐκοῦν ἣν Πλάτων τῆς
ἄριστ' οἰκουμένης πόλεως φυλακὴν ὑπελάμβανε, ταύτην
ἐκεῖνος τῆς Ἑλλάδος ἠξίου ποιεῖσθαι, καὶ ταύτην τὴν
στήλην καθιέρωσαν Ἀθηναῖοι τῇ θεῷ παραστήσαντες τῷ
ἀγάλματι τῷ Μαραθωνόθεν, νομίζοντες οὐδὲν ἀτιμοτέραν
οὐδὲ ἀχρηστοτέραν εἶναι τῶν ἄλλων ἀναθημάτων·
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Καπίτωνα (0284: 047)
“Aristides, vol. 2”, EDindorf, W.Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.
Jebb page 319, line 20
ἑτέρως ἔχοντα ἢ ὡς ἄν τις πιστεύσειεν ἀποφαίνω.” δοκεῖ
σοι ταῦτα κακίζοντος ἐκεῖνον εἶναι, ἤ τινος αὐθαδείας ἢ
προπετείας μετασχεῖν; ἐγὼ μὲν οὐκ οἶμαι. ἀλλ' εἰ δεῖ τι
τούτοις ἔγκλημα ἐνεγκεῖν, μᾶλλον ἄν τις καλέσειε δικαίως
εὐλάβειαν πλείω τῆς προσηκούσης. καίτοι ἐκεῖνός γε ὅπου
καὶ μικρὸν ἐλέγχειν ἔχει τινὰ τῶν πρεσβυτέρων, ἢ καὶ τῶν
καθ' ἑαυτὸν ἐνδόξων ἀνδρῶν, οὐδὲν ὑφίεται. ἀλλὰ μή πω
περὶ τούτων. ἀλλὰ τί χρῆν με ποιεῖν ὦ πρὸς Διός; πότε-
ρον μὴ μνησθῆναι τὸ παράπαν τῆς εἰς Σικελίαν ἀποδη-
μίας ὥσπερ τι τῶν ἀπορρήτων μέλλοντα ἐρεῖν; ἀλλ' οὔτε
ψήφισμα συνῄδειν ἀπαγορεῦον καὶ τῷ λόγῳ συνέφερε, καὶ
ἅμα ἀληθὲς ἦν· καὶ γὰρ ἔπλευσεν οὐχ ἅπαξ καὶ ὑπὲρ τοῦ
Δίωνι γενέσθαι τὰ δίκαια. ἔστω δὲ ταῦτα· ἐφαίνετο δὲ ἐν
τοῖς λόγοις Γοργίου εἰρηκὼς οὐ πολλοῦ τινος ἄξιον τὸ μὴ
ἀδικεῖσθαι. εἰ δὲ ταῦτα ἀσθενῆ καὶ τοῦ μηδενὸς ἄξια,
ἐν μέσῳ μὲν δὴ πρόκειται, λυόντων δὲ οἱ σοφοὶ, εἰ βού-
λονται, καὶ κακῶς λέγοντες ἐμέ. πάντως συνηθέστερον κα-
κῶς λέγειν ἢ εὖ. ἀλλὰ σύν τινι ἔθει πρᾳοτέρῳ καὶ σχή-
ματι χρῆν μνησθῆναι περὶ αὐτῶν; οὐκοῦν ἤκουσας τῆς
παραιτήσεως εἰ μὴ τότε, ἀλλὰ νῦν. ὅτι δὲ οὐ τὰς παρὰ
σοῦ ταύτας αἰτίας δείσαντες ὕστερον εἰσεποιήσαμεν ταῦτα,
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Δημοσθένη περὶ ἀτελείας (0284: 053)
“Aristides, vol. 2”, EDindorf, W.
255
Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.Jebb page 16, line 4
λίστης καὶ γιγνομένης αἰτιώτατον τύχης, καὶ προσέτ' ἐξ
ἀρχῆς καὶ παρὰ πάντα δή που τὸν χρόνον κεκρατηκός·
ἀτέλεια δὲ μὴ μόνον χθὲς καὶ πρώην εὑρέθη, ἀλλὰ καὶ
τοιοῦτόν ἐστ' οὐδὲν τὸ παράπαν τά γε πρὸς πόλιν πλὴν
αὐτὸ τοῦτο μόνον, ὡς ἔφην, εἰς ὄνησιν μὲν τοῖς χρωμέ-
νοις, τῇ πόλει δὲ πᾶν τοὐναντίον, ὥστ' εἶναι πᾶσιν ἐντεῦ-
θεν εἰκότως περὶ αὐτῶν ἀποφαίνεσθαι, τὴν μὲν οὕτως
ἔχουσαν, εἰ δὴ τοῖς νόμοις ἐνῆν, διαγεγράφθαι χρῆναι
καθάπαξ τῶν νόμων· τὸ δ' ὅτι τοιοῦτον, ἐξ ἀντιστρόφου
πᾶσιν ἐγγεγράφθαι τοῖς νόμοις καὶ πλείστων ὅσων ἠξιῶ-
σθαι τῶν ψηφισμάτων, μᾶλλον δὲ νόμον αὐτὸ γεγενῆσθαι.
ὃ πάλαι προσῆκον νῦν ὁ βέλτιστος οὑτοσὶ Λεπτίνης, τοῦτο
μὲν ὑπὸ θεῶν κινηθεὶς, τοῦτο δὲ καὶ τούτοις εἴξας τοῖς
λογισμοῖς, ἅθ' ὑπὲρ πάντας φιλόπολις ὢν, ὥσπερ ὄφλημά
τι κοινὸν ἀποδεδώκει τῇ πόλει, γράψας μηδένα τῶν πάν-
των ἀτελείας μετέχειν, κἂν εἰ πολλάκις εὐεργετῶν εἴη τὴν
πόλιν· οὐ μόνον ἵνα καὶ τῆς ἐκ τούτων προσαπολαύοι
συντελείας ἡ πόλις καὶ τὸ λειτουργεῖν ἐξ ὁλοκλήρου γίγνοιτ'
αὐτῇ, ἀλλ' ὅτι καὶ δέος οὐ μικρὸν ἐντεῦθεν ὑφώρμει
μὴ προϊόντος ἄρα τοῦ χρόνου καὶ τῆς ἀτελείας οὕτω διὰ
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Λεπτίνην ὑπὲρ ἀτελείας (0284: 054)
“Aristides, vol. 2”, EDindorf, W.Leipzig: Reimer, 1829, Repr. 1964.
Jebb page 32, line 14
ψῆφον τοσοῦτον ἔχουσαν ἴσμεν τὸ συγκεχωρηκὸς ὡς μὴ
μόνον ἑκασταχοῦ τῶν πραγμάτων ταύτην χρῆναι διώκειν
καὶ προτιμοτέραν τῆς ἐν μέρει πολλῷ τῷ ὄντι νομίζειν,
ἀλλὰ καὶ τὴν ἐντεῦθεν φήμην θεὸν προσειρῆσθαι. καὶ
τούτου μάρτυς αὐτὸς, οὐχ ἕνα καὶ δύο, ἀλλ' Ἀθη-
ναίους πάντας καὶ δι' αὐτῶν πάντας ἀνθρώπους συμ-
ψήφους καὶ συναγωνιστὰς λαβεῖν ἐθέλων τοῦ νόμου, ὡς
τὴν ἐν μέρει μαρτυρίαν οὐδὲν οὖσαν μὴ παρούσης ἐκεί-
νης. εἶεν.
Εἰ δ' ἡμετέραν ἀπάτην νομίζεις ἅ γ' ἐπὶ τῶν ψη-
φισμάτων τε καὶ ξυμμάχων καὶ ὅλως ὑπὲρ ὧν πρόκειται
σκέψις, ἔστιν ὅτε παρὰ τὸ εἰκὸς ἡμῖν ἀπαντᾷ, ὡς τοὺς
μὲν ἀντ' ἀγαθῶν φαύλους ποιεῖσθαι, τοῖς δ' ἑτέρως ἢ
προὐθέμεθα χρῆσθαι, τὰ οὐκ ὄντα δοξάζεις. διὰ τί;
ὅτι οὐ παρὰ τὴν ἡμετέραν διαγνώμην καὶ ψῆφον, οὐδ'
ὅτι περ ἃ προσῆκε, περὶ τούτων εἰδότες, εἶθ' ἑκόντες
ταῦτ' ἀφέντες ἃ μὴ προσῆκεν εἱλόμεθα, ἀλλὰ παρὰ τὴν
τῶν πραγμάτων ἀνωμαλίαν καὶ τοὺς καιροὺς καὶ ὅ τι
τοιοῦτον εἴποι τις ἂν, ταῦθ' οὕτω ξυνέβη. ὡς ἡμεῖς μὲν
ὅπως βέλτιστα ταῦτ' ἔσται πάντα καὶ ποιεῖν καὶ λέγειν
ᾠήθημεν δεῖν· εἰ δὲ μηδὲν ὧν βουλόμεθα γέγονε, τὴν
256
Αίλιος Αριστείδης Πρὸς Λεπτίνην ὑπὲρ ἀτελείας Jebb page 36, line 13
ἔχει καλῶς, καὶ προνοίας ἕνεκα καὶ σπουδῆς καὶ τοῦ
μηδὲν τῶν γιγνομένων ἐλλείπειν. ὥστε ἕως ἂν ᾖ τὸ τὰ
βέλτισθ' αἱρεῖσθαι, οὐδ' ἂν εἷς ἑκὼν ἀπατώμενος εἴη,
ὥς γε ἐγὼ νομίζω, κἂν μυριάκις ἀποτύχῃ τοῦ τέλους.
καὶ σὺ τοίνυν σκοπῶν ἂν μὲν ἡμᾶς εὕρῃς σκέψεως ἀκρι-
βοῦς καὶ βουλῆς ἐν οἷς ἔξεστιν ἀμελοῦντας καὶ μὴ λογις-
μῷ καὶ κρίσει τὸ πᾶν ἐνδιδόντας, ἀλλ' ἁπλῶς οὕτω χρω-
μένους τοῖς πράγμασι, τότ' ἤδη καὶ ῥᾳδίους ἡμᾶς εἶναι
φάθι καὶ ἥττους ἀπάτης. εἰ δὲ πρὸς πᾶσι τοῖς ἄλλοις
καὶ τοῦτ' Ἀθηναίων ἐπίσημον, βουλαὶ καὶ δίκαι καὶ
τὸ μετὰ πλείστων τε καὶ καλλίστων τῶν ψηφισμάτων
ἑκασταχόσε χωρεῖν· οἵ γε καὶ τοὺς στρατηγοὺς αὐτοὺς
οὐ μόνον ἐντεῦθεν αἱροῦνται, ἀλλὰ καὶ πεπαυμένους εἰς
εὐθύνας ἄγουσι· πῶς οὐ παραπλήσιον ποιεῖς εἰς εὐκολίαν
τουτουσὶ διαβάλλων, ὥσπερ ἂν εἰ καὶ τὸν Πύθιον κακί-
ζειν ἠξίους, ὡς οὐδὲν τῶν δεόντων ἐπίσταται, ὃς καὶ τοῦ
τί δεῖ ποιεῖν ἡγεμὼν τοῖς ἄλλοις καὶ σύμβουλός ἐστιν
ἀσφαλὴς, καὶ ξυμπάσης ὡς εἰπεῖν τῆς οἰκουμένης τὰ τοι-
αῦτα δημαγωγὸς καὶ προφήτης; οὐκοῦν δι' ὧν νῦν ἡμῖν
εὖ μάλα σαφῶς ἀποδέδεικται, δέδεικται ὡς ἡμεῖς μὲν οὐχ
ὅσον ἀπατᾶσθαι ῥᾴδιοι, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἀπατῶντας παν
Αίλιος Αριστείδης Ars rhetorica [Sp.] (0284: 056)
“Rhetores Graeci, vol. 2”, ESpengel, L.
Leipzig: Teubner, 1854, Repr. 1966.
Book 1, chap. 4, section 1, subsection 1, line 7
ΠΕΡΙ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ.
Ἀξιοπιστία δὲ γίνεται διχῶς, κατὰ γνώμην
καὶ κατὰ σχῆμα. κατὰ μὲν γνώμην οὕτως, ὅταν τις προ-
συνίστησι τὰ ἑαυτοῦ δίκαια, ὡς ἀληθῆ ὄντα καὶ ῥᾴδια
δειχθῆναι, ὡς ἐν τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους, πάνυ μι-
κρὸν ὑπείληφά μοι τὸν λόγον, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, καὶ ῥᾴδιον εἶναι περὶ τοῦ παρὰ τοῦτον
εἰρῆσθαι τὸν νόμον τὸ ψήφισμα.
Ἀξιόπιστον δὲ καὶ τὸ τὰ ζητούμενα τῶν ἀποδε-
δειγμένων καὶ ὁμολογουμένων προσποιεῖσθαι εἶναι πε-
ριφανέστερα, ὡς ἐν τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους ἀποδείξας
τὸ παράνομον, ὑπολειπομένου ἐξετασθῆναι τοῦ ἀσυμ-
φόρου, ἀξιοπίστως προσλαβὼν προσεποιήσατο ἔτι καὶ
τοῦ παρανόμου φανερώτερον τὸ ἀσύμφορον, τὸ ζητού-
257
μενον τοῦ ἀποδεδειγμένου ἐν οἷς λέγει, οὕτω γὰρ
σφόδρα ἐναντίον τοῖς νόμοις τὸ ψήφισμα,
μᾶλλον ἀσύμφορόν ἐστιν ἢ παράνομον.
Ἀξιοπιστίας δὲ καὶ τὸ τοῖς ὅρκοις καὶ ταῖς ἀραῖς
Αίλιος Αριστείδης Ars rhetorica [Sp.]
Book 1, chap. 4, section 1, subsection 2, line 8
κρὸν ὑπείληφά μοι τὸν λόγον, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, καὶ ῥᾴδιον εἶναι περὶ τοῦ παρὰ τοῦτον
εἰρῆσθαι τὸν νόμον τὸ ψήφισμα.
Ἀξιόπιστον δὲ καὶ τὸ τὰ ζητούμενα τῶν ἀποδε-
δειγμένων καὶ ὁμολογουμένων προσποιεῖσθαι εἶναι πε-
ριφανέστερα, ὡς ἐν τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους ἀποδείξας
τὸ παράνομον, ὑπολειπομένου ἐξετασθῆναι τοῦ ἀσυμ-
φόρου, ἀξιοπίστως προσλαβὼν προσεποιήσατο ἔτι καὶ
τοῦ παρανόμου φανερώτερον τὸ ἀσύμφορον, τὸ ζητού-
μενον τοῦ ἀποδεδειγμένου ἐν οἷς λέγει, οὕτω γὰρ
σφόδρα ἐναντίον τοῖς νόμοις τὸ ψήφισμα,
μᾶλλον ἀσύμφορόν ἐστιν ἢ παράνομον.
Ἀξιοπιστίας δὲ καὶ τὸ τοῖς ὅρκοις καὶ ταῖς ἀραῖς
χρῆσθαι, οἷον καλῶ δὲ ἐναντίον ὑμῶν τοὺς θε-
οὺς πάντας καὶ πάσας ὅσοι τὴν χώραν ἔχουσι
τὴν Ἀττικήν, καὶ τὸν Ἀπόλλω τὸν Πύθιον, ὃς
πατρῷός ἐστι τῇ πόλει, καὶ ἐπεύχομαι πᾶσι
τούτοις, εἰ μὲν ἀληθῆ πρὸς ὑμᾶς εἴποιμι καὶ
εἶπον καὶ τότ' εὐθὺς ἐν τῷ δήμῳ εὐτυχίαν
μοι δοῦναι καὶ σωτηρίαν· εἰ δὲ πρὸς ἔχθραν
ἢ φιλονεικίας ἰδίας ἕνεκα, πάντων ἀγαθῶν
Αίλιος Αριστείδης Ars rhetorica [Sp.]
Book 1, chap. 4, section 1, subsection 13, line 5
γω, εἶτα ἀξιοπίστως ἐπικατεψεύσατο, χθὲς μὲν οὖν
καὶ πρώην[εἶτα] Ἀθηναῖος καὶ ῥήτωρ. καὶ πά-
λιν ἐν τῷ κατὰ Αἰσχίνου τὸ μὲν ἀληθὲς [καὶ] τὸν μὲν
ἀνῄρηκεν τῶν ἐπὶ τὰς εὐθύνας ἐλθόντων, τὸ
δὲ ἑξῆς ἐπικατεψεύσατο, οἷον τοῖς δὲ ἀπειλεῖ πε-
ριιών.
Ἀξιοπιστίας δὲ καὶ τὸ ὡς ἀναμνησθέντα τι εἰ-
πεῖν, οἷον μικροῦ γε ὃ μάλιστά μ' ἔδει πρὸς
ὑμᾶς εἰπεῖν παρῆλθον. τοῦ δὲ αὐτοῦ τρόπου καὶ
τὸ ὡς ζητοῦντά τι εἰπεῖν, λάβε δὴ καὶ τὸ τῷ Χαβρίᾳ
ψήφισμα ψηφισθέν. ὅρα δὴ καὶ σκόπει· δεῖ
γὰρ αὐτὸ ἐνταῦθα εἶναί που. τὸ γὰρ μὴ ὡς παρε-
σκευασμένον, ἀλλ' ὡς ἐπὶ καιροῦ ζητοῦντα εἰσάγειν
ὅμοιόν ἐστιν αὐτοσχεδίῳ καὶ ἀξιόπιστον ποιεῖ τὸν λόγον.
Παρὰ πάντα δὲ ἀξιοπιστίας τό τε ἐπισημαίνε-
258
σθαι τοῖς εἰσαγομένοις καὶ τὸ ὑπερβολαῖς χρῆσθαι. ἐπι-
σημαίνεσθαι μέν, ὅταν λέγῃς, ὃ τοίνυν μάλιστα
πάντων οἶμαι δεῖν ὑμᾶς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
φυλάξασθαι, τοῦτ' εἰπεῖν ἔτι βούλομαι. τοῦτό
ἐστιν ἀρχόντων τῶν προειρημένων τῷ μέλλοντι εἰσάγε-
σθαι. ἡ δὲ ὑπερβολὴ ἐν τῷ ἑξῆς, οἷον εἰ γάρ τις
Critias Eleg., Phil., Trag., Frag. (0319: 004)
“Die Fragmente der Vorsokratiker, vol. 2, 6th edn.”, EDiels, H., Kranz, W.
Berlin: Weidmann, 1952, Repr. 1966.Fragment 5, line 1
EIS ALKIBIADHN
HEPHAEST. 2, 3 (περὶ συνεκφωνήσεως) ἢ δύο βραχεῖαι
εἰς μίαν βραχεῖαν, ὅπερ ἐν τοῖς ἄλλοις εὑρίσκεται μέτροις ... ἐν δὲ τοῖς ἔπεσι σπα-
νίως· ὥσπερ Κ. ἐν τῆι εἰς Ἀλκιβιάδην ἐλεγείαιοὐκ ὤιετο ἐγχωρεῖν τοῦ
Ἀλκιβιάδου τὸ ὄνομα· φησὶ γάρ·
καὶ νῦν Κλεινίου υἱὸν Ἀθηναῖον στεφανώσω
Ἀλκιβιάδην νέοισιν ὑμνήσας τρόποις·
οὐ γάρ πως ἦν τοὔνομ' ἐφαρμόζειν ἐλεγείωι·
νῦν δ' ἐν ἰαμβείωι κείσεται οὐκ ἀμέτρως.
PLUT. Alci33 τὸ μὲν οὖν ψήφισμα τῆς καθόδου πρό-
τερον ἐκεκύρωτο Κριτίου τοῦ Καλλαίσχρου γράψαντος, ὡς αὐτὸς ἐν ταῖς Ἐλε-
γείαιςπεποίηκεν ὑπομιμνήισκων τὸν Ἀλκιβιάδην τῆς χάριτος ἐν τούτοις·
γνώμη δ' ἥ σε κατήγαγ', ἐγὼ ταύτην ἐν ἅπασιν
εἶπον καὶ γράψας τοὖργον ἔδρασα τόδε.
σφραγὶς δ' ἡμετέρης γλώττης ἐπὶ τοῖσδεσι κεῖται.
ΠΟΛΙΤΕΙΑΙ ΕΜΜΕΤΡΟΙ.
ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΛΑΚΕΔΑΙΜΟΝΙΩΝ.
ATHEN. X 432 D προπόσεις δὲ τὰς γινομένας ἐν τοῖς
συμποσίοις Λακεδαιμονίοις οὐκ ἦν ἔθος ποιεῖν οὐδὲ φιλοτησίας διὰ τούτων πρὸς
ἀλλήλους ποιεῖσθαι. δηλοῖ δὲ ταῦτα Κ. ἐν τοῖς Ἐλεγείοις·
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία.
“Cassii Dionis Cocceiani historiarum Romanarum quae supersunt, 3 vols.”,
EBoissevain, U.P.Berlin: Weidmann, 1:1895; 2:1898; 3:1901, Repr. 1955.
Book 14, chap. 57, section 16, line 8
μαίοις πρὸς τοὺς Καρχηδονίους, ὥσθ' ὁποτέρων ἂνπλείους εὑ-
ρεθῶσιν ἀπολυτρωθῆναί σφας, γενομένης, καὶ τῶν Ῥωμαίων μὴ
βουληθέντων αὐτοὺς ἐκ τοῦ δημοσίου λυτρώσασθαι, τὰ χωρία ὁ
259
Φάβιος ἀποδόμενος τὰ λύτρα αὐτοῖς ἐχαρίσατο. καὶ διὰ τοῦτο
αὐτὸν μὲνοὐκ ἔπαυσαν, τῷ δὲ ἱππάρχῳ τὴν αὐτήν οἱ ἐξουσίαν
ἔδωκαν, ὥστ' ἀμφοτέρους ἅμα ἀπὸ τῆς ἴσης ἄρχειν. καὶ ὁ μὲν
Φάβιος οὐδεμίαν ὀργὴν οὔτε τοῖς πολίταις οὔτε τῷ Ῥούφῳ ἔσχε·
τῶν τε γὰρ ἀνθρωπίνων πραγμάτων συνεγίγνωσκεν αὐτοῖς, καὶ
ἀγαπητὸν ἐποιεῖτο εἰ καὶ ὁπωσοῦν περιγένοιντο. τὸ γὰρ κοινὸν
σώζεσθαι καὶ κρατεῖν, ἀλλ' οὐκ αὐτὸς εὐδοξεῖν ἤθελεν, τήν τε ἀρε-
τὴν οὐκ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἀλλ' ἐν τῇ ἑκάστου ψυχῇ εἶναι, καὶ
τὸ κρεῖττον τό τε χεῖρον οὐκ ἀπὸδόγματός τινι ἀλλ' ἐκ τῆς αὐτοῦ
ἐκείνου ἐπιστήμης ἢ ἀμαθίας ὑπάρχειν νομίζων. ὁ δὲ δὴ Ῥοῦφος
οὐδὲ ἐν τῷ πρὶν ὀρθῶς φρονῶν τότε δὴ καὶ μᾶλλον ἐπεφύσητο,
καὶ κατέχειν ἑαυτόν, ἅτε καὶ τῆς ἀπειθαρχίας ἆθλον τὴν πρὸς τὸν
δικτάτορα ἰσομοιρίαν προσλαβών, οὐκ ἐδύνατο, ἀλλ' ἡμέραν ἠξίου
παρ' ἡμέραν ἢ καὶ πλείους ἐναλλὰξ μόνος ἄρχειν. ὁ δὲ Φάβιος
φοβηθεὶς μή τι κακόν σφας, εἰ πάσης τῆς δυνάμεως ἐγκρατὴς
γένοιτο, ἐξεργάσαιτο, πρὸς οὐδέτερον αὐτῷ συνῄνεσεν, ἀλλ' ἐνεί-
ματο τὸ στράτευμα, ὥστε ἐν ὁμοίῳ τοῖς ὑπάτοις καὶ ἐκείνους ἰδίαν
ἑκάτερον ἰσχὺν ἔχειν. καὶ παραχρῆμα ὁ Ῥοῦφοςἀπεστρατοπε
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 37, chap. 26, section 2, line 1
νηλίῳ τῷ μετ' αὐτοῦ ἁλόντι τό τε βουλεύειν καὶ τὸ ἄρχειν ἐξεῖναι
ἐδίδου. ἄλλος χρεῶν ἀποκοπάς, ἄλλος κληρουχίας καὶ ἐν τῇ Ἰτα-
λίᾳ καὶ ἐν τῷ ὑπηκόῳ γενέσθαι ἐσηγεῖτο.
καὶ ταῦτα μὲν πρός τε τοῦ Κικέρωνος καὶ πρὸς τῶν ἄλλων
τῶν ὁμογνωμονούντων οἱ προκαταληφθέντα, πρὶν ἔργον τι ἀπ' αὐ-
τῶν συμβῆναι, ἐπαύθη· Τίτος δὲ δὴ Λαβιῆνος Γάιον Ῥαβίριον
ἐπὶ τῷ τοῦ Σατουρνίνου φόνῳ γραψάμενος πλεῖστόν σφισι τάραχον
παρέσχεν. ὅ τε γὰρ Σατουρνῖνος πρὸ ἕξ που καὶ τριάκοντα ἐτῶν
ἐτεθνήκει, καὶ τὰ κατὰ τὸν πόλεμον τὸν πρὸς αὐτὸν οἱ ὕπατοι τότε
παρὰ τῆς βουλῆς προσετετάχατο, ὥστε ἡ γερουσία ἄκυρος ἐκ τοῦ
δικαστηρίου ἐκείνου τῶν ψηφισμάτων ἐγίγνετο. κἀκ τούτου πᾶς
ὁ κόσμος τῆς πολιτείας ἐταράττετο. ὁ μὲν γὰρ Ῥαβίριος οὐδ' ὡμο-
λόγει τὸν φόνον, ἀλλ' ἄπαρνος ἦν· οἱ δὲ δήμαρχοι τήν τε ἰσχὺν
καὶ τὴν ἀξίωσιν τῆς βουλῆς καταλῦσαι παντελῶς ἐσπούδαζον, καὶ
ἐξουσίαν ἑαυτοῖς τοῦ πάνθ' ὅσα βούλοιντο ποιεῖν προπαρεσκεύαζον·
διὰ γὰρ δὴ τοῦ τά τε τῷ συνεδρίῳ δόξαντα καὶ τὰ πρὸ τοσούτων
ἐτῶν πραχθέντα εὐθύνεσθαι τοῖς τέ τι τῶν ὁμοίων ἐπιχειροῦσι
ἄδεια ἐδίδοτο καὶ αἱ τιμωρίαι αὐτῶν ἐκολούοντο. ἡ οὖν γερουσία
δεινὸν μὲν καὶ ἄλλως ἐνόμιζεν εἶναι [καὶ] ἄνδρα βουλευτὴν μήτ' ἀδι-
κοῦντά τι καὶ ἐς γῆρας ἤδη προεληλυθότα ἀπολεῖσθαι, πολλῷ δὲ
δὴ μᾶλλον ἠγανάκτει ὅτι τό τε πρόσχημα τῆς πολιτείας διεβάλλετο
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 38, chap. 23, section 6, line 3
φυγῆς ἢ καὶ ἄλλου τινὸς τῶν τοιούτων; ἐγὼ μὲν γὰρ οὐχ ὁρῶ. τὸ
δὲ αἴτιον ὅτι οὐδέν σφων φύσει κακόν ἐστιν, ὥσπερ οὐδ' ἡ ἐπιτιμία
οὐδ' ἡ ἐν τῇ πατρίδι διατριβὴ φύσει χρηστή, ἀλλ' ὁποῖά ποτ' ἄν
260
τις ἕκαστος ἡμῶν περὶ αὐτὰ δοξάσῃ, τοιαῦτα καὶ δοκεῖ εἶναι. αὐτίκα
τὴν ἀτιμίαν οὐκ ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς παντελῶς ἄνθρωποι νομίζουσιν
[ἐπιτιμίαν], ἀλλ' ἔστιν ἃ τῶν ἔργων ἐπαίτια παρὰ τισὶν ὄντα παρ'
ἄλλοις ἐπαινεῖται, καὶ ἕτερα πρὸς τινῶν τιμώμενα πρὸς ἑτέρων κο-
λάζεται· εἰσὶ δὲ οἳ καὶ τὴν ἀρχὴν οὔτε τὸ ὄνομα οὔτε τὸ ἔργον
αὐτῆς ἴσασι. καὶ πάνυ εἰκότως· ὅσα γὰρ μὴ προσάπτεται τῶν τῇ
φύσει τοῦ ἀνθρώπου προσηκόντων, οὐδ' ἀνήκειν ἐς αὐτὸν νομίζε-
ται. ὥσπερ ἂν οὖν, εἰ κρίσις τις ἢ καὶ ψήφισμά τι ἐγένετο τὸν
δεῖνα νοσεῖν ἢ τὸν δεῖνα αἰσχρὸν εἶναι, γελοιότατον ἂν δήπουθεν
ἦν, οὕτω καὶ περὶ τῆς ἀτιμίας ἔχει. τὸ δ' αὐτὸ τοῦτο καὶ περὶ
τὴν φυγὴν ἔγωγε ὁρῶ ὄν. ἀποδημία γάρ τις ἄτιμός ἐστιν, ὥστ'
εἴπερ αὐτὴ καθ' αὑτὴν ἡ ἀτιμία μηδεμίαν κακίαν ἔχει, οὐδὲ τῇ
φυγῇ δήπου προστρίψασθαί τι κακὸν δύναται, ἐπεὶ τήν γε ἄλλως
συχνοὶ πλεῖστον ὅσον χρόνον οἱ μὲν ἄκοντες οἱ δὲ καὶ ἑκόντες ἀπο-
δημοῦσι, καί τινες καὶ πάντα τὸν βίον καταναλίσκουσι περινοστοῦν-
τες, ὥσπερ ἀεὶ πανταχόθεν ἐξελαυνόμενοι, καὶ οὐδὲν μέντοι παρὰ
τοῦτο βλάπτεσθαι νομίζουσιν. οὐ μὴν οὐδὲ διαφέρει τι ἑκούσιόν
τινα ἢ μὴ τοῦτο ποιεῖν· οὐδὲ γὰρ οὐδ' ὁ ἄκων σωμασκῶν ἧττόν
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 39, chap. 55, section 2, line 3
ἐπελθόντες ἀμείνους ἐγένοντο, καὶ ἐκείνην μὲν περιεποιήσαντο, ἑτέ-
ρωθι δὲ ἐσφάλησαν, οὐ μὴν ὥστε καὶ δι' ὀλίγου δουλωθῆναι. τῷ
γὰρ πλήθει πολὺ τῶν ἐναντίων περιῆσαν, ὥστε τὸν Νέπωτα ἀγα-
πᾶν ἂν τὴν ἡσυχίαν ἀκινδύνως ἄγῃ.
κατὰ δὲ δὴ τὸν αὐτὸν τοῦτον χρόνον καὶ ὁ Πτολεμαῖος, καί-
τοι τῶν Ῥωμαίων τήν τε ἐπικουρίαν ἀπεψηφισμένων καὶ πρὸς τὰς
δωροδοκίας τὰς ὑπ' αὐτοῦ γενομένας δεινῶς ἔτι καὶ τότε διακειμέ-
νων, κατήχθη καὶ τὴν βασιλείαν ἐκομίσατο. ἔπραξαν δὲ τοῦτο ὅ
τε Πομπήιος καὶ ὁ Γαβίνιος· τοσοῦτον γὰρ αἵ τε δυναστεῖαι καὶ
αἱ τῶν χρημάτων περιουσίαι καὶ παρὰ τὰ ψηφίσματα τά τε τοῦ
δήμου καὶ τὰ τῆς βουλῆς ἴσχυσαν, ὥστε ἐπιστείλας μὲν ὁ Πομ-
πήιος τῷ Γαβινίῳ τῆς Συρίας τότε ἄρχοντι, στρατεύσας δὲ ἐκεῖνος,
ὁ μὲν τῇ χάριτι ὁ δὲ τῇ δωροληψίᾳ καὶ ἄκοντος αὐτὸν τοῦ κοινοῦ
κατήγαγον, μηδὲν μήτε ἐκείνου μήτε τῶν τῆς Σιβύλλης χρησμῶν
φροντίσαντες. καὶ ἐκρίθη μὲν ὕστερον ἐπὶ τούτῳ ὁ Γαβίνιος, οὐχ
ἑάλω δὲ διά τε τὸν Πομπήιον καὶ διὰ τὰ χρήματα· οὕτω γάρ που
τὰ πράγματα τοῖς τότε Ῥωμαίοις συνεκέχυτο ὥστε ἀπὸ πολλῶν ὧν
ἐδωροδόκησε σμικρὰ ἄττα τῶν τε ἀρχόντων τινὲς καὶ τῶν δικα-
στῶν παρ' αὐτοῦ λαβόντες οὔτε τοῦ προσήκοντός τι προετίμησαν,
καὶ προσέτι καὶ τοὺς ἄλλους κακουργεῖν ὑπὲρ χρημάτων ἐξεδίδαξαν
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 39, chap. 64, section 1, line 7
λυσεν, ἀλλὰ καὶ ὑπερδικῆσαι [καὶ] ἔπεισεν, ὥστε καὶ ἐκ τούτου τὸ
τοῦ αὐτομόλου ἔγκλημα καὶ ὄνομα ἐπὶ πλεῖόν οἱ αὐξηθῆναι. οὐ
μέντοι καὶ ὠφέλησέ τι τὸν Γαβίνιον, ἀλλὰ τότε μὲν ἔφυγεν ἁλούς,
ὥσπερ εἶπον, ὕστερον δ' ὑπὸ τοῦ Καίσαρος κατήχθη.
261
ἐν δὲ τῷ αὐτῷ τούτῳ χρόνῳ καὶ ἡ τοῦ Πομπηίου γυνὴ θυ-
γάτριόν τι τεκοῦσα ἀπέθανε· καὶ αὐτήν, εἴτε διαπραξαμένων τῶν
τε ἐκείνου καὶ τῶν τοῦ Καίσαρος φίλων, ἢ καὶ ἄλλως πως χαρί-
σασθαί τινες αὐτοῖς ἐθελήσαντες συνήρπασαν, ἐπειδὴ τάχιστα τῶν
ἐν τῇ ἀγορᾷ ἐπαίνων ἔτυχε, καὶ ἐν τῷ Ἀρείῳ πεδίῳ ἔθαψαν, καί-
τοι τοῦ Δομιτίου ἀνθισταμένου καὶ λέγοντος ἄλλα τε καὶ ὅτι οὐχ
ὁσίως ἐν τῷ ἱερῷ τόπῳ ἄνευ τινὸς ψηφίσματος θάπτοιτο.
κἀν τούτῳ καὶ ὁ Πομπτῖνος ὁ Γάιος τὰ ἐπινίκια τὰ τῶν Γα-
λατῶν ἔπεμψεν· ἐς γὰρ ἐκεῖνο τοῦ χρόνου, μηδενός οἱ διδόντος
αὐτά, ἔξω τοῦ πωμηρίου διέμεινε. καὶ τότε δ' ἂν αὐτῶν ἥμαρτεν,
εἰ μὴ ὁ Γάλβας ὁ Σέρουιος συστρατευσάμενος αὐτῷ, κρύφα καὶ ὑπὸ
τὴν ἕω στρατηγῶν τὴν ψῆφόν τισι (καίπερ οὐκ ἐξὸν ἐκ τῶν νόμων
πρὶν πρώτην ὥραν γενέσθαι ἐν τῷ δήμῳ τι χρηματισθῆναι) ἔδωκε.
καὶ διὰ τοῦτο τῶν δημάρχων τινὲς ἀπολειφθέντες τῆς ἐκκλησίας
ἐν γοῦν τῇ πομπῇ πράγματα αὐτῷ παρέσχον, ὥστε καὶ σφαγὰς
συμβῆναι.
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 45, chap. 44, section 1, line 4
ἀναγκαῖόν ἐστι, τοῖς δὲ δὴ πολίταις τοῖς ἀδικοῦσί τι παραχρῆμα
τὴν τιμωρίαν ἐπάγειν, ἂν μὲν ὑπὸ ταῖς ψήφοις αὐτοὺς λάβητε,
δικάζοντας, ἂν δὲ τοῖς ὅπλοις, πολεμοῦντας. δοῦλοι γάρ εἰσι
πάντες οἱ τοιοῦτοι καὶ ὑμῶν καὶ τοῦ δήμου καὶ τῶν νόμων, ἄν
τε ἐθέλωσιν ἄν τε καὶ μή· καὶ οὔτε θρύπτειν αὐτοὺς οὔτε ἐξ ἴσου
τοῖς ἐλευθερωτάτοις ἄγειν προσῆκόν ἐστιν, ἀλλ' ὥσπερ τοὺς οἰ-
κέτας τοὺς ἀποδιδράσκοντας καὶ μετιέναι καὶ κολάζειν ἐκ τοῦ
ὑπέρφρονος. πῶς δὲ οὐ δεινὸν ἐκεῖνον μὲν μὴ μελλῆσαι ἡμᾶς
ἀδικεῖν, ἡμᾶς δὲ δὴ μέλλειν ἀμύνασθαι; καὶ ἐκεῖνον μὲν ἐκ πολλοῦ
τὰ ὅπλα ἐν χερσὶν ἔχοντα πάντα τὰ τοῦ πολέμου πράττειν, ἡμᾶς
δὲ ἐν ψηφίσμασι καὶ πρεσβείαις τοὺς χρόνους κατατρίβειν, καὶ ὃν
ἐκ τῶν ἔργων ἀδικοῦντα πάλαι πεφωράκαμεν, τοῦτον συλλαβαῖς
καὶ ῥήμασι μόνοις μεταχειρίζεσθαι; τί προσδοκῶντας; ἢ ὅτι ὑπα-
κούσει ποτὲ ἡμῖν καὶ αἰδεσθήσεταί ποτε ἡμᾶς; καὶ πῶς, ὅς γε ἐς
τοῦτ' ἤδη προκεχώρηκεν ὥστε μηδ' ἂν βούληται δύνασθαι δημο-
κρατικῶς ἡμῖν συμπολιτεῦσαι. εἰ μὲν γὰρ ἴσως καὶ κοινῶς ζῆν
ἠβούλετο, οὐδ' ἂν ἀπ' ἀρχῆς τοιούτοις πράγμασιν ἐπεχείρησεν,
εἴ τε καὶ ὑπ' ἀνοίας ἢ καὶ προπετείας τοῦτ' ἐποίησε, πάντως ἂν
ἑκὼν εὐθὺς αὐτῶν ἀπηλλάγη· νῦν δ' ἅπαξ καὶ ἐκ τῶν νόμων καὶ
ἐκ τῆς πολιτείας ἐκβάς, καί τινα καὶ δύναμιν ἐκ τούτου καὶ ἐξου-
σίαν προσλαβών, οὐκ ἔστιν ὅπως ἂν ἐθελούσιος μεταβάλοιτο καὶ
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 46, chap. 11, section 4, line 4
καὶ κατεψηφίσθη διὰ τοῦθ', ὥσπερ λέγει, πῶς οὐκ ἂν καὶ ἐκολά-
σθη; ἔφυγε γάρ, ἔφυγε πρὸς τὸν Καίσαρα ἀπελθών. οὐκοῦν καὶ
σύ, ὦ Κικέρων, οὐκ ἀπεδήμησας νῦν ἀλλ' ἔφυγες, ὥσπερ καὶ πρό-
τερον. ἀλλὰ μήτι γε καὶ ἐπὶ πάντας ἡμᾶς τὰ σεαυτοῦ ὀνείδη προ-
262
πετῶς οὕτως ἄγε· φυγεῖν μὲν γάρ ἐστι τοῦτο ὃ σὺ πεποίηκας, τό τε
δικαστήριον φοβηθεὶς καὶ τὴν τιμωρίαν αὐτὸς σαυτοῦ προκατα-
γνούς. ἀμέλει καὶ ἐγράφη σοι κάθοδος· πῶς μὲν καὶ διὰ τίνα, οὐ
λέγω, ἐγράφη δ' οὖν, καὶ οὐ πρίν γε ἐπέβης τῆς Ἰταλίας πρὶν
ἐκείνην σοι δοθῆναι. Ἀντώνιος δὲ καὶ ἀπῆλθε πρὸς τὸν Καίσαρα
μηνύσων αὐτῷ τὰ πεπραγμένα, καὶ ἐπανῆλθε μηδενὸς ψηφίσματος
δεηθείς, καὶ τέλος τήν τε εἰρήνην τήν τε φιλίαν τὴν πρὸς αὐτὸν
πᾶσι τοῖς ἐν τῇ Ἰταλίᾳ τότε εὑρεθεῖσιν ἐπρυτάνευσεν· ἧς καὶ οἱ
λοιποὶ ἂν μετεσχήκεσαν, εἰ μὴ σοὶ πεισθέντες ἐπεφεύγεσαν. εἶτα
τούτων οὕτως ἐχόντων τολμᾷς λέγειν ὅτι τόν τε Καίσαρα ἐπὶ τὴν
πατρίδα ἐπήγαγε καὶ τὸν ἐμφύλιον πόλεμον ἐκίνησε καὶ τῶν μετὰ
ταῦτα κακῶν αἰτιώτατος ἡμῖν ἐγένετο; οὐ μὲν οὖν, ἀλλὰ σύ, ὅστις
Πομπηίῳ μὲν καὶ στρατεύματα ἀλλότρια καὶ ἡγεμονίαν ἔδωκας,
Καίσαρα δὲ καὶ τῶν δεδομένων ἀποστερῆσαι ἐπεχείρησας· ὅστις
τῷ τε Πομπηίῳ καὶ τοῖς ὑπάτοις συνεβούλευσας τὰ μὲν προτει-
νόμενα ὑπὸ τοῦ Καίσαρος μὴ προσίεσθαι, τὴν δὲ δὴ πόλιν τήν
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 46, chap. 23, section 4, line 5
οὔτε γὰρ ὑπὸ μάλης τι αὐτῶν, ὦ Κικέρων, ἐπράχθη, ἀλλ' ἐς στήλας,
ὡς καὶ αὐτὸς φῄς, πάντα ἀνεγράφη· εἰ δὲ ἐκεῖνος φανερῶς οὕτω
καὶ ἀναισχύντως τά τε ἄλλα ἐκακούργησεν ὡς λέγεις, καὶ τὴν Κρή-
την ὅλην ἥρπασεν ὡς καὶ ἐκ τῶν τοῦ Καίσαρος γραμμάτων ἐλευ-
θέραν μετὰ τὴν τοῦ Βρούτου ἀρχὴν ἀφειμένην, ἣν ὕστερον ἐκεῖνος
παρ' ἡμῶν ἐπετράπη, πῶς μὲν ἂν σὺ ἐσιώπησας, πῶς δ' ἂν τῶν
ἄλλων τις ἠνέσχετο; ἀλλὰ ταῦτα μέν, ὥσπερ εἶπον, παραλείψω·
οὔτε γὰρ ὀνομαστὶ τὰ πολλὰ αὐτῶν εἴρηται, οὔτ' Ἀντώνιος ὁ δυ-
νάμενος ὑμᾶς ἀκριβῶς καθ' ἕκαστον ὧν πεποίηκε διδάξαι πάρεστι·
περὶ δὲ δὴ τῆς Μακεδονίας τῆς τε Γαλατίας καὶ τῶν ἄλλων ἐθνῶν
τῶν τε στρατοπέδων ὑμέτερα ἔστιν, ὦ πατέρες, ψηφίσματα, καθ'
ἃ τοῖς τε ἄλλοις ὡς ἕκαστα προσετάξατε καὶ ἐκείνῳ τὴν Γαλατίαν
μετὰ τῶν στρατιωτῶν ἐνεχειρίσατε. καὶ τοῦτο καὶ Κικέρων οἶδεν·
παρῆν γάρ, καὶ πάντα γε αὐτὰ ὁμοίως ὑμῖν ἐψηφίζετο. καίτοι
πόσῳ κρεῖττον ἦν τότε αὐτὸν ἀντειπεῖν, εἴπερ τι αὐτῶν μὴ δεόντως
ἐγίγνετο, καὶ διδάξαι ὑμᾶς ταῦτα ἃ νῦν προΐσχεται, ἢ παραχρῆμα
μὲν σιωπῆσαι καὶπεριιδεῖν ὑμᾶς ἁμαρτάνοντας, νῦν δὲ λόγῳ μὲν
Ἀντωνίῳ ἐγκαλεῖν ἔργῳ δὲ τῆς βουλῆς κατηγορεῖν;
οὐδὲ γὰρ οὐδὲ τοῦτο δύναιτ' ἄν τις σωφρονῶν εἰπεῖν, ὅτι ἐκεῖ-
νος ταῦθ' ὑμᾶς ψηφίσασθαι ἐβιάσατο. οὔτε γὰρ αὐτὸς ἰσχύν τινα
στρατιωτῶν εἶχεν ὥστε παρὰ γνώμην ὑμᾶς ποιῆσαί τι
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 46, chap. 26, section 4, line 2
ρησίας ἐνδεὴς ἦσθα· πολλὰ γοῦν καὶ μάτην ὑλάκτεις. οὐ μὴν οὐδὲ
ἐφοβήθης τινά· πῶς γὰρ ἂν ἔδεισας τὸν γυμνὸν ὁ μὴ φοβούμενος
τὸν ὡπλισμένον; πῶς τὸν μόνον ὁ μὴ [φοβούμενος] τὸν τοσούτους
στρατιώτας ἔχοντα; καίτοι σύγε καὶ ἐπὶ τούτῳ σεμνύνῃ, ὅτι πάνυ
τοῦ θανάτου, ὥς γε καὶ φῄς, καταφρονεῖς.
263
οὕτω δὴ τούτων ἐχόντων πότερος ὑμῖν ἀδικεῖν δοκεῖ, Ἀντώνιος
ὁ τὰς δυνάμεις τὰς δοθείσας αὐτῷ παρ' ἡμῶν διοικῶν, ἢ Καῖσαρ
ὁ τοσαύτην ἰσχὺν ἰδίαν περιβεβλημένος; Ἀντώνιοςὁ πρὸς τὴν ἐπι-
τραπεῖσαν αὐτῷ παρ' ἡμῶν ἀρχὴν ἀπεληλυθώς, ἢ Βροῦτος ὁ κω-
λύων αὐτὸν τῆς χώρας ἐπιβῆναι; Ἀντώνιος ὁ τοὺς συμμάχους ἡμῶν
ἀναγκάσαι ἐθέλων τοῖς ψηφίσμασιν ἡμῶν πεισθῆναι, ἢ ἐκεῖνοι οἱ
τὸν μὲν πεμφθέντα ὑφ' ἡμῶν ἄρχοντα μὴ προσδεδεγμένοι, τῷ δὲ
ἀπεψηφισμένῳ προστεθειμένοι; Ἀντώνιος ὁ τοὺς στρατιώτας τοὺς
ἡμετέρους συνέχων, ἢ οἱ στρατιῶται οἱ τὸν ἄρχοντα αὑτῶν ἐγκατα-
λελοιπότες; Ἀντώνιος ὁ μηδένα τούτων τῶν στρατιωτῶν τῶν ὑφ'
ἡμῶν αὐτῷ δοθέντων ἐς τὴν πόλιν ἐσαγαγών, ἢ Καῖσαρ ὁ τοὺς
πάλαι ἐστρατευμένους ἀναπείσας χρήμασι δεῦρο ἐλθεῖν; ἐγὼ μὲν
γὰρ οὐδὲ λόγου τινὸς ἔτι δεῖν ἡγοῦμαι πρὸς τὸ μὴ οὐκ ἐκεῖνον μὲν
πάντα τὰ προσταχθέντα αὐτῷ ὑφ' ἡμῶν ὀρθῶς δοκεῖν διοικεῖν,
τούτους δὲ καὶ δίκην ὧν αὐτοὶ καθ' αὑτοὺς ἐτόλμησαν ὑποσχεῖν
ὀφείλειν. διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τὴν παρὰ τῶν στρατιωτῶν φυλακὴν
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 46, chap. 50, section 5, line 4
ναι. οἱ γὰρ βουλευταὶ ἐπειδὴ ἐπύθοντο τὸν Σιλανὸν τὰ τοῦ Ἀντω-
νίου πράξαντα, ἐφοβήθησαν τόν τε Λέπιδον καὶ τὸν Πλάγκον [καὶ]
τὸν Λούκιον, μὴ καὶ ἐκεῖνοι αὐτῷ συνάρωνται, καὶ πέμψαντες πρὸς
αὐτοὺς οὐδὲν ἔτι δεῖσθαί σφων ἔφασαν. ἵνα τε μηδὲν ὑποτοπήσωσι
κἀκ τούτου τι κακουργήσωσιν, ἐκέλευσαν αὐτοῖς τοὺς ἐκ Οὐιέννης
τῆς Ναρβωνησίας ὑπὸ τῶν Ἀλλοβρίγων ποτὲ ἐκπεσόντας καὶ ἐς τὸ
μεταξὺ τοῦ τε Ῥοδανοῦ καὶ τοῦ Ἀράριδος, ᾗ συμμίγνυνται ἀλλή-
λοις, ἱδρυθέντας συνοικίσαι. καὶ οὕτως ἐκεῖνοι ὑπομείναντες τὸ
Λουγούδουνον μὲν ὀνομασθὲν νῦν δὲ Λούγδουνον καλούμενον ἔκτι-
σαν, οὐχ ὅτι οὐ καὶ ἐς τὴν Ἰταλίαν σὺν τοῖς ὅπλοις ἠδυνήθησαν
ἂν ἐλθεῖν, εἴπερ ἠθελήκεσαν (ἀσθενέστατα γὰρ ἤδη τὰ ψηφίσματα
πρὸς τοὺς τὰς δυνάμεις ἔχοντας ἤγετο), ἀλλ' ὅτι τὴν ἔκβασιν τοῦ
Ἀντωνιείου πολέμου περισκοποῦντες τῇ τε βουλῇ πεπειθαρχηκέναι
δόξαι καὶ τὰ σφέτερα ἅμα κρατύνασθαι ἐβούλοντο. ἀμέλει τόν
τε Σιλανὸν ὁ Λέπιδος ἐπὶ τῇ τοῦ Ἀντωνίου συμμαχίᾳ διεμέμψατο,
καὶ αὐτῷ ἐκείνῳ ἐλθόντι οὐκ εὐθὺς ἐς λόγους ἀφίκετο, ἀλλὰ καὶ
τῇ γερουσίᾳ προσκατηγορῶν αὐτοῦ ἐπέστειλεν, ὥστε καὶ ἐπαίνους
ἐκ τούτου καὶ τὴν ἡγεμονίαν τοῦ πρὸς αὐτὸν πολέμου λαβεῖν. τὸν
μὲν δὴ ἄλλον χρόνον διὰ ταῦτα οὔτε προσίετο τὸν Ἀντώνιον οὔτε
ἀπεωθεῖτο, ἀλλὰ περιεώρα μὲν ἐγγὺς ὄντα καὶ τοῖς συστρατευομέ-
νοις οἱ προσομιλοῦντα, οὐ μέντοι καὶ ἐς λόγους αὐτῷ ᾔει· ἐπειδὴ
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 48, chap. 16, section 1, line 3
τούτων τῶν τότε πρὸς τὸν Ἀντώνιον ἐκ τῆς Ἰταλίας ἐκχωρησάντων
264
καὶ Κλαύδιος Τιβέριος Νέρων ἔφυγε. φρουρὰν γάρ τινα ἐν τῇ
Καμπανίᾳ εἶχε, καὶ ἐπειδὴ καθυπέρτερα τὰ τοῦ Καίσαρος ἐγένετο,
ἀπῆρε σύν τε τῇ γυναικὶ Λιουίᾳ Δρουσίλλῃ καὶ σὺν τῷ υἱεῖ Τι-
βερίῳ Κλαυδίῳ Νέρωνι, ὥστε καὶ τοῦτο ἐν τοῖς παραδοξοτάτοις
συμβῆναι· ἥ τε γὰρ Λιουία αὕτη ἡ τὸν Καίσαρα τότε φυγοῦσα
μετὰ ταῦτα αὐτῷ ἐγήματο, καὶ ὁ Τιβέριος οὗτος ὁ σὺν τοῖς το-
κεῦσι τότε ἐκδρὰς τὴν αὐτοκράτορα ἀρχὴν αὐτοῦ διεδέξατο.
ταῦτα μὲν ὕστερον ἐγένετο· τότε δὲ τήν τε εἰρηνικὴν ἐσθῆτα
οἱ ἐν τῇ Ῥώμῃ ὄντες ἀνέλαβον (ἐκδεδυκότες γὰρ αὐτὴν ἄνευ ψη-
φίσματος ἀνάγκῃ τοῦ δήμου ἦσαν) καὶ αὐτοί τε ἑώρταζον, καὶ τὸν
Καίσαρα ἔν τε στολῇ ἐπινικίῳ ἐς τὸ ἄστυ ἐσεκόμισαν καὶ δαφνίνῳ
στεφάνῳ ἐτίμησαν, ὥσθ' ὁσάκις οἱ τὰ νικητήρια πέμψαντες εἰώ-
θεσαν αὐτῷ χρῆσθαι, καὶ ἐκεῖνόν οἱ κοσμεῖσθαι. Καῖσαρ δέ, ἐπειδὴ
τά τε ἐν τῇ Ἰταλίᾳ κατείργαστο καὶ ὁ κόλπος ὁ Ἰόνιος ἠλευθέρωτο
(ὁ γὰρ Δομίτιος, ἀπογνοὺς μηκέτι καθ' ἑαυτὸν ἰσχύσειν, ἀπέ-
πλευσε πρὸς τὸν Ἀντώνιον), παρεσκευάζετο μὲν ὡς ἐπὶ τὸν Σέξτον
ὁρμήσων, αἰσθόμενος δὲ τήν τε δύναμιν αὐτοῦ, καὶ ὅτι τῷ Ἀν-
τωνίῳ διά τε τῆς μητρὸς καὶ διὰ τῶν πρέσβεων ἐκεκοινολόγητο,
ἔδεισε μὴ καὶ ἀμφοῖν ἅμα πολεμήσῃ, καὶ τὸν Σέξτον ὡς καὶ πι-
στότερον ἢ καὶ ἰσχυρότερον τοῦ Ἀντωνίου προτιμήσας τήν τε μη
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 50, chap. 21, section 3, line 2
συγγενῆ γεγονὼς πῶς ἂν φιλάνθρωπόν τι πρὸς τοὺς ἄλλους, πρὸς
οὓς οὐδὲν αὐτῷ συμβόλαιόν ἐστι, ποιήσειεν;
καὶ μὴν εἰ δεῖ τι τοῖς ἐψηφισμένοις ὑπ' αὐτοῦ τεκμαίρεσθαι,
ὑμῖν μὲν καὶ φανερῶς ἀπειλεῖ (πολεμίους γοῦν ἄντικρυς τοὺς πλεί-
ονας ὑμῶν πεποίηται), ἐμοὶ δ' οὐδὲν αὐτῷ τοιοῦτον ἐπήγγελκε,
καίτοι καὶ πολεμῶν μοι καὶ πάντα οὐχ ὅπως τὰ τοῦ κεκρατηκότος
ἀλλὰ καὶ τὰ τοῦ πεφονευκότος με ἤδη ποιῶν. ὥσθ' ὁπότε ἐμέ, ὃν
μηδέπω καὶ νῦν πολέμιον ἔχειν προσποιεῖται, τοιαῦτα δέδρακεν,
ἥκιστα ἂν ὑμῶν ἀπόσχοιτο, οἷς καὶ αὐτὸς ἐκπεπολεμῶσθαι σαφῶς
ὁμολογεῖ. τί ποτ' οὖν αὐτῷ βούλεται τὸ τὰ μὲν ὅπλα πᾶσιν ὁμοίως
ἡμῖν ἐπιφέρειν, ἐν δὲ δὴ τῷ ψηφίσματι τοῖς μὲν πολεμεῖν τοῖς δὲ
μὴ φάσκειν; οὐ μὰ Δί' οὐχ ἵνα διαφορότητά τινα ἐν ἡμῖν ἐργά-
σηται, οὐδ' ἵνα τοῖς μὲν ἄλλως τοῖς δὲ ἄλλως, ἄν γε καὶ κρατήσῃ,
χρήσηται, ἀλλ' ἵν' ἡμᾶς στασιάσας συγκρούσῃ καὶ κατὰ τοῦτ'
ἀσθενεστέρους ποιήσῃ. οὐ γὰρ ἀγνοεῖ γε ὅτι ὁμοφρονούντων μὲν
ἡμῶν καὶ καθ' ἓν πάντα πραττόντων οὐδαμῇ οὐδαμῶς κρείττων ἂν
γένοιτο, διενεχθέντων δέ, καὶ τῶν μὲν ταῦτα τῶν δὲ ἐκεῖνα ἑλομένων,
τάχ' ἂν κρατήσειε· καὶ διὰ τοῦτο τοῦτον ἡμῖν τὸν τρόπον προσφέ-
ρεται. ὥσπερ οὖν καὶ ἐγὼ καὶ οἱ συνόντες μοι Ῥωμαῖοι τόν τε
κίνδυνον, καίπερ ἄδειάν τινα τῶν ἐψηφισμένων ἕνεκα ἔχοντες, προο-
ρώμεθα καὶ τὴν ἐπιβουλὴν αὐτοῦ συνίεμεν, καὶ οὔτε προϊέμεθα
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 52, chap. 33, section 5, line 2
προκαταμανθάνων ὀρθῶς σφισιν ἔχῃς χρῆσθαι, καὶ ἐκεῖνοι προ-
265
συγγιγνόμενοι τοῖς τε ἤθεσι καὶ τοῖς βουλεύμασί σου οὕτως ἐς τὰς
τῶν ἐθνῶν ἡγεμονίας ἐξίωσι. τὰς μέντοι γνώμας αὐτῶν μὴ φα-
νερῶς, ὅσαι γε καὶ ἐπισκέψεως ἀκριβεστέρας δέονται, διαπυνθάνου,
ἵνα μὴ τοῖς προήκουσί σφων ἐφεπόμενοι κατοκνῶσι παρρησιάζεσθαι,
ἀλλ' ἐς γραμματεῖα γραφομένας, οἷς αὐτὸς μόνος ἐντυχών, ὑπὲρ
τοῦ μηδενὶ ἄλλῳ ἐκδήλους αὐτὰς γίγνεσθαι, εὐθέως αὐτὰς ἀπα-
λείφεσθαι κέλευε· οὕτω γὰρ ἂν μάλιστα τὴν ἑκάστου γνώμην δια-
κριβώσειας, εἰ ἀνέλεγκτον αὐτὴν παρὰ τοῖς ἄλλοις πιστεύσειαν
ἔσεσθαι. καὶ μέντοι καὶ πρὸς τὰς δίκας τάς τε ἐπιστολὰς καὶ τὰ
ψηφίσματα τῶν πόλεων τάς τε τῶν ἰδιωτῶν ἀξιώσεις, καὶ ὅσα ἄλλα
τῇ τῆς ἀρχῆς διοικήσει προσήκει, συνεργούς τέ τινας καὶ ὑπηρέτας
ἐκ τῶν ἱππέων ἔχε· ῥᾷόν τε γὰρ οὕτως ὡς ἕκαστα διαχωρήσει, καὶ
σὺ οὔτ' αὐτογνωμονῶν σφαλήσῃ οὔτ' αὐτουργῶν ἐκκαμῇ. τήν τε
παρρησίαν παντὶ τῷ βουλομένῳ καὶ ὁτιοῦν συμβουλεῦσαί σοι μετὰ
ἀδείας νέμε· ἄν τε γὰρ ἀρεσθῇς τοῖς λεχθεῖσιν ὑπ' αὐτοῦ, πολλὰ
ὠφελήσῃ, ἄν τε καὶ μὴ πεισθῇς, οὐδὲν βλαβήσῃ. καὶ τοὺς μὲν
τυχόντας τῆς γνώμης καὶ ἐπαίνει καὶ τίμα (τοῖς γὰρ ἐκείνων ἐξευ-
ρήμασιν αὐτὸς εὐδοκιμήσεις), τοὺς δ' ἁμαρτόντας μήτ' ἀτιμάσῃς
ποτὲ μήτ' αἰτιάσῃ· τὴν γὰρ διάνοιαν αὐτῶν δεῖ σκοπεῖν, ἀλλ' οὐ
τὴν οὐκ ἐπιτυχίαν μέμφεσθαι. τὸ δ' αὐτὸ τοῦτο καὶ ἐπὶ τῶν
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 54, chap. 8, section 5, line 3
μενα ἀκονιτὶ ἐκεκόμιστο. ἀμέλει καὶ θυσίας ἐπ' αὐτοῖς καὶ νεὼν
Ἄρεως Τιμωροῦ ἐν τῷ Καπιτωλίῳ, κατὰ τὸ τοῦ Διὸς τοῦ Φερε-
τρίου ζήλωμα, πρὸς τὴν τῶν σημείων ἀνάθεσιν καὶ ψηφισθῆναι
ἐκέλευσε καὶ ἐποίησε, καὶ προσέτι καὶ ἐπὶ κέλητος ἐς τὴν πόλιν
ἐσήλασε καὶ ἁψῖδι τροπαιοφόρῳ ἐτιμήθη. ταῦτα μὲν ἐπ' ἐκείνοις
ὕστερον ἐπράχθη· τότε δὲ αὐτός τε προστάτης τῶν περὶ τὴν Ῥώ-
μην ὁδῶν αἱρεθεὶς καὶ τὸ χρυσοῦν μίλιον κεκλημένον ἔστησε, καὶ
ὁδοποιοὺς αὐταῖς ἐκ τῶν ἐστρατηγηκότων, ῥαβδούχοις δύο χρωμέ-
νους, προσέταξε. καὶ ἡ Ἰουλία τὸν Γάιον ὀνομασθέντα ἔτεκε, βου-
θυσία τέ τις τοῖς γενεθλίοις αὐτοῦ ἀίδιος ἐδόθη· καὶ τοῦτο μὲν
ἐκ ψηφίσματος, ὥσπερ που καὶ τἆλλα, ἐγένετο· ἰδίᾳ δὲ δὴ οἱ
ἀγορανόμοι ἱπποδρομίαν τε ἐν τοῖς τοῦ Αὐγούστου γενεθλίοις καὶ
θηρίων σφαγὰς ἐποίησαν.
ἐν μὲν οὖν τῇ πόλει ταῦτ' ἐπράττετο, ὁ δὲ Αὔγουστος τὸ
μὲν ὑπήκοον κατὰ τὰ τῶν Ῥωμαίων ἔθη διῴκει, τὸ δὲ ἔνσπονδον
τῷ πατρίῳ σφίσι τρόπῳ εἴα ἄρχεσθαι· οὐδ' ἠξίωσεν οὔτε ἐκείνῳ
τι προσθέσθαι οὔτε ἕτερόν τι προσκτήσασθαι, ἀλλ' ἀκριβῶς ἀρ-
κεῖσθαι τοῖς ὑπάρχουσιν ἐδικαίου, καὶ τοῦτο καὶ τῇ βουλῇ ἐπέστει-
λεν. ὥστε πολέμου μὲν οὐδὲν τότε γ' ἐφήψατο, δυναστείας δὲ δὴ
Ἰαμβλίχῳ τε τῷ Ἰαμβλίχου τὴν τῶν Ἀραβίων τὴν πατρῴαν καὶ
Ταρκονδιμότῳ τῷ Ταρκονδιμότου τὴν τῆς Κιλικίας, ἣν ὁ πατὴρ
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 55, chap. 10, section 10, line 2
τότε οἱ Ἀθηναῖοι. καὶ μετὰ τοῦτο ἔς τε τὸν Φλαμίνιον ἱππόδρο-
266
μον ὕδωρ ἐσήχθη, καὶ ἐν αὐτῷ κροκόδειλοι ἓξ καὶ τριάκοντα κατε-
κόπησαν. οὐ μέντοι καὶ διὰ πασῶν τῶν ἡμερῶν τούτων ὁ Αὔγου-
στος ὑπάτευσεν, ἀλλ' ἐπ' ὀλίγον ἄρξας ἄλλῳ τὸ ὄνομα τῆς ὑπα-
τείας ἔδωκε.
τῷ μὲν οὖν Ἄρει ταῦτ' ἐγένετο, αὐτῷ δὲ δὴ τῷ Αὐγούστῳ
ἀγών τε ἱερὸς ἐν Νέᾳ πόλει τῇ Καμπανίδι, λόγῳ μὲν ὅτι κακω-
θεῖσαν αὐτὴν καὶ ὑπὸ σεισμοῦ καὶ ὑπὸ πυρὸς ἀνέλαβεν, τὸ δ' ἀλη-
θὲς ἐπειδὴ τὰ τῶν Ἑλλήνων μόνοι τῶν προσχώρων τρόπον τινὰ
ἐζήλουν, ἐψηφίσθη, καὶ ἡ ἐπωνυμία ἡ τοῦ πατρὸς ἀκριβῶς ἐδόθη·
πρότερον γὰρ ἄλλως ἄνευ ψηφίσματος ἐπεφημίζετο. καὶ μέντοι
καὶ ἐπάρχους τῶν δορυφόρων τότε πρῶτον Κύιντόν τε Ὀστώριον
Σκαπούλαν καὶ Πούπλιον Σάλουιον Ἄπρον ἀπέδειξεν· οὕτω γάρ
τοι αὐτοὺς καὶ ἐγὼ μόνους τῶν ἐπαρχόντων τινός, ἐπειδήπερ
ἐκνενίκηκεν, ὀνομάζω. ἐποίησε μὲν οὖν καὶ ὁ Πυλάδης ὁ ὀρχη-
στὴς πανήγυρίν τινα, οὐκ αὐτὸς χειρουργήσας ἅτε καὶ ὑπεργήρως
ὤν, ἀλλὰ τῇ τε σκευῇ τῇ ἀρχικῇ καὶ τοῖς ἀναλώμασιν, ἐποίησε
δὲ καὶ Κύιντος Κρισπῖνος στρατηγός. λέγω δὲ οὐ τοῦτο ἀλλ'
ὅτι ἄνδρες τε ἱππῆς καὶ γυναῖκες οὐκ ἀφανεῖς ἐς τὴν ὀρχήστραν
ἐπ' αὐτοῦ ἐσήχθησαν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐν οὐδενὶ λόγῳ ὁ
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 56, chap. 43, section 1, line 2
τέλους καὶ οἱ ἄλλοι, καὶ τὸ ὁπλιτικὸν τὸ φρουρικὸν περιέδραμον,
πάντα τὰ νικητήρια, ὅσα τινὲς αὐτῶν ἐπ' ἀριστείᾳ ποτὲ παρ' αὐτοῦ
εἰλήφεσαν, ἐπιβάλλοντες αὐτῇ. κἀκ τούτου δᾷδας ἑκατόνταρχοι,
ὥς που τῇ βουλῇ ἐδόκει, λαβόντες ὑφῆψαν αὐτήν· καὶ ἡ μὲν
ἀνηλίσκετο, ἀετὸς δέ τις ἐξ αὐτῆς ἀφεθεὶς ἀνίπτατο ὡς καὶ δὴ
τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ἐς τὸν οὐρανὸν ἀναφέρων. πραχθέντων δὲ τού-
των οἱ μὲν ἄλλοι ἀπηλλάγησαν, ἡ δὲ δὴ Λιουία κατὰ χώραν πέντε
ἡμέραις μετὰ τῶν πρώτων ἱππέων μείνασα τά τε ὀστᾶ αὐτοῦ συν-
ελέξατο καὶ ἐς τὸ μνημεῖον κατέθετο.
τὸ δὲ δὴ πένθος τὸ μὲν ἐκ τοῦ νόμου οἱ μὲν ἄνδρες οὐ πολ-
λαῖς ἡμέραις αἱ δὲ γυναῖκες ἐνιαυτῷ ὅλῳ κατὰ ψήφισμα ἐποιήσαντο,
τὸ δ' ἀληθὲς ἐν μὲν τῷ παραχρῆμα οὐ πολλοὶ ὕστερον δὲ πάντες
ἔσχον. εὐπρόσοδός τε γὰρ πᾶσιν ὁμοίως ἦν, καὶ ἐς χρήματα πολ-
λοῖς ἐπήρκει, τούς τε φίλους ἰσχυρῶς ἐτίμα, καὶ ταῖς παρρησίαις
αὐτῶν ὑπερέχαιρε. τεκμήριον δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις ὅτι τοῦ
Ἀθηνοδώρου ἐν δίφρῳ ποτὲ καταστέγῳ ἐς τὸ δωμάτιον αὐτοῦ ὡς
καὶ γυναικός τινος ἐσκομισθέντος, καὶ ἐξ αὐτοῦ ξιφήρους ἐκπηδή-
σαντος, καὶ προσεπειπόντος “οὐ φοβῇ μή τίς σε οὕτως ἐσελθὼν
ἀποκτείνῃ;” οὐχ ὅπως ὠργίσθη, ἀλλὰ καὶ χάριν αὐτῷ ἔγνω. ταῦτά
τε οὖν αὐτοῦ ἀνεμιμνήσκοντο, καὶ ὅτι καὶ τοῖς λυπήσασί τι αὐτὸν
οὐκ ἀκρατῶς ὠργίζετο, τήν τε πίστιν καὶ πρὸς τοὺς οὐκ ἀξίους
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 57, chap. 24, section 1, line 1
τινὲς αὐτὸν τῶν φρενῶν ὑπώπτευσαν. οὐ μέντοι καὶ ὄντως παραφρονεῖν
ἐκ τούτου ἐπιστεύετο· τὰ γὰρ ἄλλα καὶ πάνυ πάντα δεόντως διῴκει.
τοῦτο μὲν γὰρ βουλευτῇ τινι ἀσελγῶς ζῶντι ἐπίτροπον ὥσπερ τινὶ ὀρ-
267
φανῷ προσέταξε· τοῦτο δὲ τὸν Καπίτωνα τὸν τὴν Ἀσίαν ἐπιτροπεύ-
σαντα ἐς τὸ συνέδριον ἐσήγαγε, καὶ ἐγκαλέσας αὐτῷ ὅτι καὶ στρατιώ-
ταις ἐχρήσατο καὶ ἄλλα τινὰ ὡς καὶ ἀρχὴν ἔχων ἔπραξεν, ἐφυγάδευσεν.
οὐ γὰρ ἐξῆν τότε τοῖς τὰ αὐτοκρατορικὰ χρήματα διοικοῦσι πλέον οὐδὲν
ποιεῖν ἢ τὰς νενομισμένας προσόδους ἐκλέγειν καὶ περὶ τῶν διαφορῶν ἔν
τε τῇ ἀγορᾷ καὶ κατὰ τοὺς νόμους ἐξ ἴσου τοῖς ἰδιώταις δικάζεσθαι.
τοσοῦτον μὲν δὴ τὸ διαλλάττον ἐν ταῖς Τιβερίου πράξεσιν ἦν, διελ-
θόντων δὲ τῶν δέκα ἐτῶν τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ ψηφίσματος μὲν ἐς τὴν ἀνά-
ληψιν αὐτῆς οὐδενὸς ἐδεήθη (οὐδὲ γὰρ ἐδεῖτο κατατέμνων αὐτήν, ὥσπερ
ὁ Αὔγουστος, ἄρχειν), ἡ μέντοι πανήγυρις ἡ δεκαετηρὶς ἐποιήθη. Κρε-
μούτιος δὲ δὴ Κόρδος αὐτόχειρ ἑαυτοῦ γενέσθαι, ὅτι τῷ Σεϊανῷ προς-
έκρουσεν, ἠναγκάσθη· οὕτω γὰρ οὐδὲν ἔγκλημα ἐπαίτιον λαβεῖν ἠδυνήθη
(καὶ γὰρ ἐν πύλαις ἤδη γήρως ἦν καὶ ἐπιεικέστατα ἐβεβιώκει) ὥστε ἐπὶ
τῇ ἱστορίᾳ, ἣν πάλαι ποτὲ περὶ τῶν τῷ Αὐγούστῳ πραχθέντων συνετε-
θείκει καὶ ἣν αὐτὸς ἐκεῖνος ἀνεγνώκει, κριθῆναι, ὅτι τόν τε Κάσσιον
καὶ τὸν Βροῦτον ἐπῄνεσε, καὶ τοῦ δήμου τῆς τε βουλῆς καθήψατο, τόν
τε Καίσαρα καὶ τὸν Αὔγουστον εἶπε μὲν κακὸν οὐδέν, οὐ μέντοι καὶ
ὑπερεσέμνυνε. ταῦτά τε γὰρ ᾐτιάθη, καὶ διὰ ταῦτα αὐτός τε ἀπέθανε,
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 58, chap. 18, section 2, line 4
τῶν τε γὰρ ἔξω πρὸς τῶν στρατιωτῶν τηρουμένων καὶ εἴσω μηδε-
νὸς ἰδιώτου ἐσιόντος, δι' οὐδένα δῆλον ὅτι ἄλλον, ἀλλὰ δι' ἑαυτοὺς
μόνους ὡς καὶ πολεμίους οἱ ὄντας τὴν φρουρὰν αὐτῷ δοθῆναι
ἔγνωσαν. ὁ δ' οὖν Τιβέριος ἐπῄνεσε μὲν αὐτούς, καὶ χάριν δῆθεν
τῆς εὐνοίας σφίσιν ἔγνω, τὸ δὲ δὴ πρᾶγμα ὡς καὶ ἄηθες διεκρού-
σατο· οὐ γὰρ οὕτως εὐήθης ἦν ὥστ' αὐτοῖς γε ἐκείνοις, οὕς τε
ἐμίσει καὶ ὑφ' ὧν ἐμισεῖτο, ξίφη δοῦναι. ἀμέλει καὶ ἐξ αὐτῶν
τούτων προσυποτοπήσας σφᾶς (πᾶν γὰρ ὅ τι ἄν τις παρὰ τὴν
ἀλήθειαν ἐπὶ κολακείᾳ ποιῇ ὑποπτεύεται) τοῖς μὲν ἐκείνων ψη-
φίσμασι μακρὰ χαίρειν ἔφρασε, τοὺς δὲ δορυφόρους καὶ λόγοις καὶ
χρήμασι, καίπερ τὰ τοῦ Σεϊανοῦ φρονήσαντας εἰδώς, ἐτίμησεν, ἵνα
αὐτοῖς προθυμοτέροις κατ' αὐτῶν χρῆσθαι ἔχῃ. ἔστι μὲν γὰρ ὅτε
καὶ τοὺς βουλευτὰς αὖθις ἐπῄνεσεν, ἐπεί σφισιν ἐκ τοῦ δημοσίου
τὸ ἀργύριον δοθῆναι ἐψηφίσαντο· οὕτω δὲ δὴ ἀκριβῶς τοὺς μὲν
τῷ λόγῳ ἀντεξηπάτα τοὺς δὲ τῷ ἔργῳ προσηταιρίζετο, ὥστε καὶ
Ἰούνιον [Γαλλῆνον] Γαλλίωνα, θέαν τοῖς διαστρατευσαμένοις αὐ-
τῶν ἐν τῇ τῶν ἱππέων ἕδρᾳ δίδοσθαι ἐσηγησάμενον, μὴ μόνον
φυγαδεῦσαι, αὐτὸ τοῦτο ἐπικληθέντα ὅτι σφᾶς ἀναπείθειν ἐδόκει
τῷ κοινῷ μᾶλλον ἢ ἑαυτῷ εὐνοεῖν, ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ ἔγνω αὐτὸν ἐς
Λέσβον ἀπαίρειν, τῆς τε ἐκεῖ ἀσφαλοῦς εὐδαιμονίας ἀφελέσθαι
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία.
Book 59, chap. 15, section 3, line 1
καὶ προσυπισχνεῖτο καὶ ὕπατον αὐτὸν ἀποδείξειν. καὶ πάντως
ἂν καὶ τοῦτ' ἐπεποιήκει, εἰ πλείω χρόνον ἐζήκει.
ἐς δ' οὖν τοὺς πόρους τῶν χρημάτων πρότερον μὲν ἐψήφιστο
ὅπως ὅσοι τινὰ τῷ Τιβερίῳ καταλιπεῖν ἐθελήσαντες περιῆσαν, τῷ
268
Γαΐῳ αὐτὰ τελευτῶντες χαρίσωνται· ἵνα γὰρ δὴ καὶ παρὰ τοὺς
νόμους καὶ κληρονομεῖν καὶ δωρήματα τοιαῦτα λαμβάνειν, ὅτι
μήτε γυναῖκα τότε γε μήτε παῖδας εἶχε, δύνασθαι δοκῇ, δόγμα τι
προέθετο. ἐν δὲ τῷ παρόντι πάσας ἁπλῶς τὰς τῶν ἐν τοῖς ἑκατον-
τάρχοις ἐστρατευμένων οὐσίας, ὅσοι μετὰ τὰ ἐπινίκια ἃ ὁ πατὴρ
αὐτοῦ ἔπεμψεν ἄλλῳ τινὶ αὐτὰς καὶ μὴ τῷ αὐτοκράτορι κατελελοί-
πεσαν, αὐτὸς ἑαυτῷ καὶ ἄνευ ψηφίσματος ἐσέπραξε. καὶ ἐπειδὴ
μηδὲ ταῦτα ἐξικνεῖτο, τρίτην τοιαύτην ἀφορμὴν ἀργυρισμοῦ ἐπε-
νόησε. Γναῖος Δομίτιος Κορβούλων βουλευτής, κακῶς ἐπὶ τοῦ
Τιβερίου τὰς ὁδοὺς ἐχούσας ὁρῶν, τοῖς τε ἐπιμεληταῖς αὐτῶν ἀεί
ποτε ἐνέκειτο, καὶ προσέτι καὶ τῇ γερουσίᾳ ὀχληρὸς ὑπὲρ αὐτῶν
ἐγίγνετο. τοῦτον οὖν παραλαβὼν ἐπέθετο δι' αὐτοῦ πᾶσιν οὐχ ὅτι
τοῖς ζῶσιν ἀλλὰ καὶ τοῖς τεθνηκόσιν, ὅσοι ποτὲ ἐπιστάται τῶν
ὁδῶν ἐγεγόνεσαν καὶ χρήματα ἐς τὰς ἐπισκευὰς αὐτῶν εἰλήφεσαν,
καὶ ἐκείνους τε καὶ τοὺς ἐργολαβήσαντάς τι παρ' αὐτῶν ὡς οὐδὲν
δὴ δαπανήσαντας ἐζημίου. ἐφ' οὗ δὴ ὁ Κορβούλων τότε μὲν ὑπά-
τευσεν, ὕστερον δὲ ἐπὶ Κλαυδίου αἰτίαν τε ἔσχε καὶ εὐθύνθη·
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 60, chap. 12, section 4, line 5
δοῦλόν τε ἕτερον αὑτοῦ, ὅτι τινὰ τῶν ἐπιφανῶν ὕβρισεν, ἐς τὴν
ἀγορὰν πέμψας ἀπεμαστίγωσε. κἀν τῷ συνεδρίῳ αὐτὸς μὲν ἐξ-
ανίστατο, εἴ ποτε ἐπὶ πολὺ οἱ ἄλλοι εἱστήκεσαν· καθήμενος γάρ,
ὥσπερ εἶπον, ὑπὸ τῆς ἀρρωστίας πολλάκις ἀνεγίγνωσκέ τινα αἰτού-
μενος· Λουκίῳ δὲ δὴ Σύλλᾳ καὶ ἐς τὸ τῶν στρατηγῶν βάθρον,
ὅτι μὴ δυνηθείς ποτε ὑπὸ γήρως ἐκ τῆς ἑαυτοῦ ἕδρας ἐπακοῦσαί
τινα ἀνέστη, καθίζεσθαι ἐπέτρεψεν. ἔν τε τῇ ἡμέρᾳ ἐν ᾗ αὐτο-
κράτωρ τῷ προτέρῳ ἔτει ἀπεδείχθη, αὐτὸς μὲν οὐδὲν ἐξαίρετον
ἔπραξε, πλὴν ὅτι τοῖς δορυφόροις πέντε καὶ εἴκοσι δραχμὰς ἔδωκε,
καὶ τοῦτο ἔπειτα κατ' ἔτος ἐποίησε· τῶν μέντοι στρατηγῶν τινες
ἐθελονταὶ καὶ ἀπ' οὐδενὸς ψηφίσματος ἐκείνην τε τὴν ἡμέραν καὶ
τὰ γενέθλια τὰ τῆς Μεσσαλίνης δημοσίᾳ ἐτίμων. οὐ γάρ που καὶ
πάντες αὐτὰ ἐποίουν, ἀλλ' ὅσοι ἐβούλοντο· τοσαύτην ἄδειαν εἶχον.
οὕτω τε ὡς ἀληθῶς ἐς πάντα τὰ τοιαῦτα ἐμετρίαζεν ὥστε γεννη-
θέντος αὐτῷ υἱέως, ὃς τότε μὲν Κλαύδιος Τιβέριος Γερμανικὸς
ὕστερον δὲ καὶ Βρεττανικὸς ἐπωνομάσθη, οὔτ' ἄλλο τι ἐπιφανὲς
ἔπραξεν οὔτ' Αὔγουστον αὐτὸν ἢ τήν γε Μεσσαλῖναν Αὔγουσταν
ἐπικληθῆναι ἐφῆκεν.
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 61, chap. 16, section 4, line 2
exVat. 50 (p. 210 sq. Mai. = p. 193, 13 – 18 Dind.)
καὶ ἦν μὲν καὶ ἀναγινώσκειν πολλαχόθι ὁμοίως γεγραμμένον
“Νέρων Ὀρέστης Ἀλκμέων μητροκτόνοι”,
ἦν δὲ καὶ ἀκούειν αὐτὸ τοῦτο λεγόντων ὅτι Νέρων τὴν μητέρα
ἀνεχρήσατο· συχνοὶ γὰρ ὡς καὶ λελαληκότας τινὰς αὐτὸ ἐσήγγελον,
οὐχ οὕτως ἵν' ἐκείνους ἀπολέσωσιν, ὡς ἵνα τὸν Νέρωνα διαβάλωσιν.
ὅθεν οὐδεμίαν τοιαύτην δίκην προσήκατο, ἤτοι μὴ βουλόμενος ἐπὶ
269
πλεῖον δι' αὐτῆς τὴν φήμην ἐπαυξῆσαι, ἢ καὶ καταφρονῶν ἤδη
τῶν λεγομένων. ὁ μέντοι ἥλιος σύμπας ἐν μέσαις ταῖς θυσίαις
ταῖς ἐπὶ τῇ Ἀγριππίνῃ κατὰ τὸ ψήφισμα γενομέναις ἐξέλιπεν,
ὥστε καὶ ἀστέρας ἐκφῆναι· καὶ οἱ ἐλέφαντες οἱ τὴν τοῦ Αὐγούστου
ἁρμάμαξαν ἄγοντες ἐς μὲν τὸν ἱππόδρομον ἐσῆλθον καὶ μέχρι τῆς
τῶν βουλευτῶν ἕδρας ἀφίκοντο, γενόμενοι δὲ ἐνταῦθα ἔστησαν
καὶ περαιτέρω οὐ προεχώρησαν. καὶ ὃ δὴ καὶ μάλιστα ἄν τις
ἐτεκμήρατο ἐκ τοῦ δαιμονίου γεγονέναι, σκηπτός ποτε τὸ δεῖπνον
αὐτοῦ πᾶν ἐσφερόμενόν οἱ κατέφλεξεν, ὥσπερ τις ἅρπυια τὰ σιτία
αὐτοῦ ἀφελόμενος. Xiph. 155, 19 – 156, 2 R. St.
ὅτι καὶ τὴν Δομιτίαν τὴν τηθίδα, ἣν καὶ αὐτὴν ὡς μητέρα
τιμᾶν ἔλεγεν, ἐπαπέκτεινε φαρμάκῳ, οὐδ' ἀνέμεινεν ὀλίγας ἡμέρας
ἵν' ἄλλως ὑπὸ τοῦ γήρως ἀποθάνῃ, ἀλλ' ἐπεθύμησε καὶ ἐκείνην
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 63, chap. 6, section 1, line 1
προσκυνήσων σε ὡς καὶ τὸν Μίθραν, καὶ ἔσομαι τοῦτο ὅ τι ἂν σὺ
ἐπικλώσῃς· σὺ γάρ μοι καὶ μοῖρα εἶ καὶ τύχη.” ὁ δὲ Νέρων ἠμεί-
ψατο αὐτὸν ὧδε· “ἀλλ' εὖ τοι ἐποίησας αὐτὸς δεῦρο ἐλθών, ἵνα
καὶ παρὼν παρόντος μου ἀπολαύσῃς· ἃ γάρ σοι οὔτε ὁ πατὴρ
κατέλιπεν οὔτε οἱ ἀδελφοὶ δόντες ἐτήρησαν, ταῦτα ἐγὼ χαρίζομαι
καὶ βασιλέα τῆς Ἀρμενίας ποιῶ, ἵνα καὶ σὺ καὶ ἐκεῖνοι μάθωσιν
ὅτι καὶ ἀφαιρεῖσθαι βασιλείας καὶ δωρεῖσθαι δύναμαι.” ταῦτ' εἰ-
πὼν ἀνελθεῖν τε αὐτὸν κατὰ τὴν ἄνοδον τὴν ἐπ' αὐτῷ τούτῳ ἔμ-
προσθεν τοῦ βήματος πεποιημένην ἐκέλευσε, καὶ καθιζηθέντι αὐτῷ
ὑπὸ τὸν πόδα τὸ διάδημα ἐπέθηκε. βοαί τε καὶ ἐπὶ τούτῳ πολ-
λαὶ καὶ παντοδαπαὶ ἐγένοντο. ἐγένετο δὲ κατὰ ψήφισμα καὶ πανή-
γυρις θεατρική. καὶ τὸ θέατρον, οὐχ ὅτι ἡ σκηνὴ ἀλλὰ καὶ ἡ
περιφέρεια αὐτοῦ πᾶσα ἔνδοθεν ἐκεχρύσωτο, καὶ τἆλλα ὅσα ἐσῄει
χρυσῷ ἐκεκόσμητο· ἀφ' οὗ καὶ τὴν ἡμέραν αὐτὴν χρυσῆν ἐπω-
νόμασαν. τά γε μὴν παραπετάσματα τὰ διὰ τοῦ ἀέρος διατα-
θέντα, ὅπως τὸν ἥλιον ἀπερύκοι, ἁλουργὰ ἦν, καὶ ἐν μέσῳ αὐτῶν
ἅρμα ἐλαύνων ὁ Νέρων ἐνέστικτο, πέριξ δὲ ἀστέρες χρυσοῖ ἐπέ-
λαμπον.
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 74, chap. 2, section 1, line 3
ναις ἐστεφάνωτο καὶ ἱματίοις ποικίλοις ἐκεκόσμητο, φωσί τε καὶ
θυμιάμασιν ἔλαμπε, καὶ οἱ ἄνθρωποι λευχειμονοῦντες καὶ γανύ-
μενοι πολλὰ ἐπευφήμουν, οἵ τε στρατιῶται ἐν τοῖς ὅπλοις ὥσπερ
ἐν πανηγύρει τινὶ πομπῆς ἐκπρεπόντως ἀνεστρέφοντο, καὶ προσέτι
ἡμεῖς ἐν κόσμῳ περιῄειμεν. ὁ δ' ὅμιλος ἰδεῖν τε αὐτὸν καί τι
φθεγγομένου ἀκοῦσαι, ὥσπερ τι ὑπὸ τῆς τύχης ἠλλοιωμένου, πο-
θοῦντες ἠρεθίζοντο· καί τινες καὶ ἐμετεώριζον ἀλλήλους, ὅπως
ἐξ ὑψηλοτέρου αὐτὸν κατίδωσιν. Xiph. 293, 19 – 294, 15 R. St.
ἐσελθὼν δὲ οὕτως ἐνεανιεύσατο μὲν οἷα καὶ οἱ πρῴην ἀγαθοὶ
αὐτοκράτορες πρὸς ἡμᾶς, ὡς οὐδένα τῶν βουλευτῶν ἀποκτενεῖ· καὶ
270
ὤμοσε περὶ τούτου, καὶ τό γε μεῖζον, ψηφίσματι κοινῷ αὐτὸ κυρω-
θῆναι προσετετάχει, πολέμιον καὶ τὸν αὐτοκράτορα καὶ τὸν ὑπηρε-
τήσοντα αὐτῷ ἔς τι τοιοῦτον, αὐτούς τε καὶ τοὺς παῖδας αὐτῶν,
νομίζεσθαι δογματίσας. πρῶτος μέντοι αὐτὸς τὸν νόμον τουτονὶ
παρέβη καὶ οὐκ ἐφύλαξε, πολλοὺς ἀνελών· καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ
Σόλων ὁ Ἰούλιος, ὁ καὶ τὸ δόγμα τοῦτο κατὰ πρόσταξιν αὐτοῦ
συγγράψας, οὐ πολλῷ ὕστερον ἐσφάγη. καὶ πολλὰ μὲν ἡμῖν οὐ
καταθύμια ἔπραττεν, αἰτίαν τεἔσχεν ἐπὶ τῷ πλήθει στρατιωτῶν
ὀχλώδη τὴν πόλιν ποιῆσαι καὶ δαπάνῃ χρημάτων περιττῇ τὸ κοινὸν
βαρῦναι, καὶ τὸ μέγιστον ὅτι μὴ ἐν τῇ τῶν συνόντων οἱ εὐνοίᾳ
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 75, chap. 15, section 2b, line 3
τιανοῦ ἀπορρήτων οὐδεὶς οὐδὲν ἠπίστατο. τήν τε θυγατέρα αὐτοῦ
τῷ υἱεῖ ἐμνήστευσε, πολλὰς καὶ σεμνὰς κόρας παραλιπών, ὕπατόν
τε ἀπέδειξε, καὶ διάδοχον τῆς αὐταρχίας ὡς εἰπεῖν ἔχειν ηὔξατο,
καί ποτε καὶ ἐπέστειλε “φιλῶ τὸν ἄνδρα ὥστε καὶ εὔχεσθαι προ-
αποθανεῖν αὐτοῦ”. Xiph. 312, 23 – 31 R. St.
.... 8ὥστε ....... καί τινα τολμῆσαι γράφειν πρὸς αὐτόν, πρὸς
τέταρτον Καίσαρα. Petr. Patr. exVat. 132b9 (p. 227 Mai. = p. 211, 7.
8 Dind.)
Ὅτι καὶ πολλῶν εἰς τιμὴν αὐτοῦ ψηφισθέντων παρὰ τῆς συγκλήτου
ὀλίγα ἐδέξατο εἰπὼν αὐτοῖς “ὅτι ταῖς ψυχαῖς με φιλεῖτε καὶ μὴ τοῖς
ψηφίσμασιν”. Petr. Patr. exVat. 133 (p. 227 Mai. = p. 211, 9 – 11 Dind.)
ἠνείχετό γέ τοι ὁρῶν καὶ ἐν ταῖς καταλύσεσιν αὐτὸν ταῖς κρείτ-
τοσιν αὐλιζόμενον καὶ τὰ ἐπιτήδεια καὶ ἀμείνω καὶ ἀφθονώτερα
αὑτοῦ ἔχοντα, ὥστε δεηθείς ποτε ἐν τῇ Νικαίᾳ τῇ πατρίδι μου
κεστρέως, οὓς ἡ λίμνη μεγάλους ἐκτρέφει, παρ' ἐκείνου μετεπέμ-
ψατο. ὅθεν εἰ καί τι ἐπὶ μειώσει τῆς δυναστείας αὐτοῦ ποιεῖν
ἐδόκει, ἀλλ' ἔκ γε τῶν ἐναντίων, πολὺ καὶ μειζόνων καὶ λαμπρο-
τέρων ὄντων, καὶ ἐκεῖνο πᾶν ἀπημβλύνετο. ποτὲ γοῦν τοῦ Σεου-
ήρου ἐν Τυάνοις νοσήσαντα αὐτὸν ἐπισκεπτομένου, οἱ στρατιῶται
οἱ περὶ τὸν Πλαυτιανὸν ὄντες οὐκ εἴασαν τοὺς ἀκολουθοῦντας αὐτῷ
συνεσελθεῖν· ὅ τε τὰς δίκας τὰς ἐπ' αὐτοῦ λεγομένας διατάττων
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. Book 78, chap. 16, section 3, line 1
κεινωνες ....... αὐτοκράτωρ μεν .......... | ραις ὥσπερ ...
..... | λόγῳ παρὰ .......... | τὴν ἀρχὴν ........... | παν-
τὸς μα..........|νος αὐτῆς ..........|των ὧν διελ.........|
στρατιώταις ........ | ἀπεδείχθ.......... | καὶ ἐπαίνους 8ἑαυ-
τοῦ οὐκ ὀλίγους 8μὲν ἀνειπεῖν ἐτόλμησεν, 8ἔτι δὲ πλείους ἐπιστεῖλαι,
8λέγων ἄλλα τε καὶ ὅτι “εὖ ἠπιστά8μην καὶ ὑμᾶς τοῖς στρα8τεύμασι
συνομολογήσαν8τας, συνειδὼς ἐμαυτῷ πολλ8ὰ καὶ καλὰ πεποιηκότι 8τὸ
κοινόν”. ἐνέγραψεν δὲ 8ἐν τῇ ἐπιστολῇ Καίσαρα θ' 8ἑαυτὸν καὶ αὐτο-
κράτορα καὶ Σεουῆρον, προσθεὶς 8τῷ Μακρίνου ὀνόματι 8καὶ εὐσεβῆ καὶ
εὐτυχῆ 8καὶ Αὔγουστον καὶ ἀνθύπατον, οὐκ ἀναμένων τι, 8ὡς εἰκὸς ἦν,
παρ' ἡμῶν ψήφισμα ....... λεν δὲ οὐκ ἠ | ......... 8το σαῦτα
271
καὶ τηλικαῦτα ῥήματα αὐτὸς | ....... μενος οὗ οὐδὲ | ...........
ης ὀνομα | ............ ν δορυφόρων | ......... ερόν τινες |
............ οὐ μὴν ἀλ | ........... τως ἐγρα | ............
τὴν ἀρχὴν | ........... εμον μάλι | ....... ων βαρβάρων |
......... ρημον προς | ........... ν πλησίον | .......... ηθει
παρον | .......... στον δρασω | .......... η τῇ τε ἐπι | ......
έγραψεν ἁπλῶς | ........ οἱ πρὸ τοῦ Καρακάλλου αὐτοκράτορες,
........ ο καὶ διὰ παν | ........ ς ἐποίησε | ......... ὑπο-
μνήματα | ........ στρατιώταις | .......... οὕτως ἐκεῖ | ......
... ἐπὶ κολα | ......... των καὶ οὐ | ........ είας λέγεσθαι ὑπώπ
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (versio 1 in volumine 1) (0385: 002)
“Cassii Dionis Cocceiani historiarum Romanarum quae supersunt, vol. 1”,
EBoissevain, U.P.Berlin: Weidmann, 1895, Repr. 1955.Page 287, line 20
δουσιν ἐπελθὼν τοὺς μὲν πλείους ἀπέκτεινε καὶ τοὺς λοιποὺς διεσκέδασε,
κἀντεῦθεν καταδραμὼν καὶ τῆς κάτω μάχης μετέσχε. καὶ τόν τε Ἀν-
τίοχον ἔτρεψαν καὶ τὸ στρατόπεδον αὐτοῦ εἷλον. καὶ ὁ μὲν ἐς τὴν Χαλκίδα
εὐθὺς ἀπεχώρησε, μαθὼν δὲ τὸν ὕπατον προσιόντα, ἐς τὴν Ἀσίαν ἀνε-
κομίσθη λαθών.
καὶ τὴν μὲν Βοιωτίαν καὶ τὴν Εὔβοιαν ὁ Γλαβρίων αὐτίκα κατέσχε,
τῇ δ' Ἡρακλείᾳ, μὴ βουληθέντων αὐτῷ προσχωρῆσαι τῶν Αἰτωλῶν,
προσβολὰς ἐποιεῖτο· καὶ τὴν μὲν κάτω πόλιν πολιορκίᾳ εἷλε, τοὺς δ'
ἐς τὴν ἀκρόπολιν ἀναφυγόντας ὁμολογίᾳ παρεστήσατο. ἐν δὲ τοῖς τότε
ζωγρηθεῖσι καὶ Δημόκριτος ὁ στρατηγὸς τῶν Αἰτωλῶν ἐγένετο, ὃς τῷ
Φλαμινίῳ ποτὲ τὴν συμμαχίαν ἠρνήσατο, καὶ ψήφισμα ἐκείνου αἰτήσαν-
τος, ἵν' ἐς τὴν Ῥώμην πέμψῃ, “θάρρει” ἔφη “ἐγὼ γὰρ αὐτὸ κομιῶ μετὰ
τοῦ στρατοῦ καὶ παρὰ τῷ Τιβέριδι ὑμῖν ἀναγνώσομαι.” τοῦ Φιλίππου
δὲ τὴν Λάμιαν πολιορκοῦντος ἐπῆλθεν ἐπ' αὐτὴν ὁ Γλαβρίων, καὶ τήν
τε νίκην καὶ τὴν λείαν ἐσφετερίσατο. τῶν μέντοι Αἰτωλῶν οἱ λοιποὶ
συναλλαγῆναι μὲν ἠθέλησαν, οὐκ ἐσπείσαντο δέ, τοῦ Ἀντιόχου πρέσβεις
αὐτοῖς καὶ χρήματα πέμψαντος, ἀλλὰ πρὸς πόλεμον ἡτοιμάζοντο. καὶ
ὁ Φίλιππος ὑπεκρίνετο μὲν τὴν πρὸς τοὺς Ῥωμαίους φιλίαν, τὰ δὲ τοῦ
Ἀντιόχου ἐφρόνει. ἐν τούτῳ δὲ Ναύπακτον ὁ Γλαβρίων τῶν Αἰτωλῶν
οὖσαν ἐπολιόρκει· οὓς ἐλθὼν ὁ Φλαμίνιος ἔπεισε σπείσασθαι, γνωρίμως
αὐτοῖς ἔχων. καὶ πρέσβεις εἰς τὴν Ῥώμην ἐκεῖνοί τε καὶ οἱ Ἠπειρῶται
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (versio 1 in volumine 1) Page 306, line 20
μᾶλλον εἰσήκουον, μικρὸν ἐπισχόντες Ῥωμαῖοι, ἐπεὶ τάχιστα νικηθέντας
σφᾶς μεγάλῃ μάχῃ πρὸς τοῦ Μασινίσσου ἐπύθοντο, εὐθὺς αὐτοῖς τὸν
πόλεμον ἐψηφίσαντο. ὃ μαθόντες οἱ Καρχηδόνιοι, οὐκ εὖ ὑπὸ τῆς συμ-
φορᾶς ἔχοντες, κατέδεισαν, καὶ πρέσβεις ἐς τὴν Ῥώμην διὰ συμμαχίαν
ἐστάλκασι, (καὶ ἄλλοι γὰρ τῶν προσχώρων αὐτοῖς ἐπετίθεντο), καὶ ἐς πᾶν
τοῖς Ῥωμαίοις ὑπείξειν ἐπλάττοντο. μὴ γὰρ ταῖς σπονδαῖς ἐμμένειν μέλ-
λοντες, ῥᾷον ἅπαντα ἐπηγγέλλοντο.
272
τῆς δὲ γερουσίας βουλὴν περὶ τούτου συναγαγούσης, ὁ μὲν Σκιπίων
ὁ Νασικᾶς δέξασθαι τὴν τῶν Καρχηδονίων πρεσβείαν καὶ σπονδὰς αὐτοῖς
ποιήσασθαι συνεβούλευεν, ὁ δὲ Κάτων ὁ Μάρκος μήτε σπείσασθαι τού-
τοις δεῖν εἶπε μήτε λῦσαι τοῦ πολέμου τὸ ψήφισμα. οἱ δέ γε βουλευταὶ
τήν τε τῶν πρέσβεων ἱκετείαν ἐδέξαντο καὶ σπονδὰς αὐτοῖς ὑπέσχοντο
παρασχεῖν καὶ ἐπὶ τούτοις ὁμήρους ᾔτησαν. οὓς Λούκιος Μάρκιος καὶ
Μάρκος Μανίλιος, εἰς τὴν Σικελίαν ἐλθόντες, ἐκεῖσε πεμφθέντας ἔλαβον.
[Zonaras 9, 26, 5 – 8 (2, 282, 5 sqq. = 2, 325, 12 sqq. D.)]
καὶ τοὺς μὲν εἰς τὴν Ῥώμην ἔπεμψαν, αὐτοὶ δὲ σπουδῇ τὴν Ἀφρικὴν
κατειλήφασι. καὶ στρατοπεδευσάμενοι τὰ τέλη τῶν Καρχηδονίων ἐκεῖ
μετεπέμψαντο· καὶ ὡς ἀφίκοντο, οὐ πάντα ἅμα σφίσιν ὅσα ᾔτουν ἐξέ-
φηναν, δείσαντες μὴ ταῦτα προμαθόντες ἀκεραίοις τοῖς πράγμασι σφῶν
καταστῶσιν εἰς πόλεμον. καὶ τὸ μὲν πρῶτον σῖτον ᾔτησαν καὶ ἔλαβον,
εἶτα τὰς τριήρεις καὶ ἐπὶ ταύταις τὰ μηχανήματα, εἶτα τὰ ὅπλα προς
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (versio 1 in volumine 3) (0385: 004)
“Cassii Dionis Cocceiani historiarum Romanarum quae supersunt, vol. 3”,
EBoissevain, U.P.Berlin: Weidmann, 1901, Repr. 1955.Book 60, chap. 31, section 8,
line 7
τῷ Σιλανῷ, πεί-θουσι τὸν Κλαύ-διον ὡς ἐπιβουλεύοντά
οἱ τὸν Σιλανὸν ἀπο-κτεῖναι. γενομένου δὲ
τούτου λόγους ἐν τῇ βουλῇ ὁ Οὐιτέλλιος ἐποι-
ήσατο ὅτι συμφέρει τῷ κοινῷ γῆμαι τὸν Κλαύδιον· καὶ τὴν Ἀγριπ-
πῖναν ἐπιτηδείαν εἰς τοῦτο ἀπέφαινε, καὶ βιάσασθαί σφισιν αὐτὸν ἐπὶ
τὸν γάμον συνεβούλευεν. ἐντεῦθεν ὁρμηθέντες οἱ βουλευταὶ πρὸς τὸν
Κλαύδιον ἦλθον καὶ ἠνάγκασαν δῆθεν αὐτὸν γῆμαι, καὶ ψήφισμα ἐποιή-
σαντο ἐξεῖναι Ῥωμαίοις ἀδελφιδᾶς ἄγεσθαι· πρότερον γὰρ ἐκεκώλυτο.
Zon. 11, 10 p. 468, 8 – 469, 3 (p. 31, 15 – 32, 4 D.)
καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς εἰσποιησά-
μενος μετωνόμασε Τιβέριον Κλαύ-
διον Νέρωνα Δροῦσον Γερμανικὸν
Καίσαρα, μηδὲν φροντίσας ὅτι καίε-
σθαι ὁ οὐρανὸς τὴν ἡμέραν ἐκείνην
ἔδοξε. καὶ μετὰ τοῦτο τὴν θυγα-
τέρα τὴν Ὀκταβίαν εἰς ἕτερόν τι
γένος εἰσαγαγών, ἵνα μὴ ἀδελφοὺς
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (Xiphilini epitome) (0385: 010)
“Cassii Dionis Cocceiani historiarum Romanarum quae supersunt, vol. 3”,
EBoissevain, U.P.Berlin: Weidmann, 1901, Repr. 1955.Dindorf-Stephanus page 87,
line 22
ὡς Ἰωάννης ὁ Ξιφιλῖνος ἀδελφόπαις ὢν Ἰωάννου τοῦ πατριάρχου,
ἐπὶ δὲ Μιχαὴλ αὐτοκράτορος τοῦ Δούκα τὴν ἐπιτομὴν ταύτην τῶν
273
πολλῶν βιβλίων τοῦ Δίωνος συνταττόμενος. ὁ μὲν οὖν Αὔγουστος
εὐδοκιμῶν ἦν ἐπὶ τοῖς παρ' αὐτοῦ διοικουμένοις καὶ νομοθετουμέ-
νοις. ὁ δὲ δὴ Γάλλος Κορνήλιος ὁ τὴν Αἴγυπτον ἐπιτετραμμένος
καὶ ἐξύβρισεν ὑπὸ τῆς τιμῆς. πολλὰ μὲν γὰρ καὶ μάταια ἐς τὸν
Αὔγουστον ἀπελήρει πολλὰ δὲ καὶ ἐπαίτια παρέπραττεν. εἰκόνας
τε γὰρ ἑαυτοῦ παρ' ὅλην ὡς εἰπεῖν τὴν Αἴγυπτον ἔστησε, καὶ τὰ
ἔργα ὅσα ἐπεποιήκει ἐς τὰς πυραμίδας ἐσέγραψεν. οὗτος μὲν οὖν
ὑπό τινος τῶν φίλων αὐτοῦ Λάργου κατηγορηθεὶς ἠτιμώθη τε καὶ
τὴν οὐσίαν ἀπέβαλε, καὶ ταύτην ὁ μὲν Καῖσαρ ἔλαβε κατὰ ψήφισμα
τῆς βουλῆς· Γάλλος δὲ ἑαυτὸν διεχρήσατο· καὶ πρὸς τὸν Λάργον
οἱ πολλοὶ ἀπέκλιναν, αὐξανόμενον βλέποντες, οὐ μέντοι καὶ οἱ ἄρι-
στοι τῶν Ῥωμαίων. Προκούλιος μὲν γὰρ ἀπαντήσας αὐτῷ τήν τε
ῥῖνα καὶ τὸ στόμα τὸ ἑαυτοῦ τῇ χειρὶ ἐπέσχεν, ἐνδεικνύμενος τοῖς
συνοῦσιν ὅτι μηδ' ἀναπνεῦσαί τινι παρόντος αὐτοῦ ἀσφάλεια εἴη.
ἄλλος δέ τις προσῆλθέ τε αὐτῷ, καίπερ ἀγνὼς ὤν, μετὰ μαρτύρων,
καὶ ἐπήρετο εἰ γνωρίζοι ἑαυτόν· ἐπειδή τε ἐξηρνήσατο, ἐς γραμματεῖον
τὴν ἄρνησιν αὐτοῦ ἐσέγραψεν, ὥσπερ οὐκ ἐξὸν τῷ κακῷ καὶ ὃν
οὐκ ᾔδει πρότερον συκοφαντῆσαι. Αὔγουστος δὲ καὶ Ἄστυρας καὶ
Καντάβρους Κελτικὰ ἔθνη διά τε Τερεντίου Οὐάρωνος καὶ Τίτου Κα
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (Xiphilini epitome)
Dindorf-Stephanus page 123, line 2
πεῖς, οἵ τε ἐκ τοῦ τέλους καὶ οἱ ἄλλοι, καὶ τὸ ὁπλιτικὸν τὸ φρου-
ρικὸν περιέδραμον, πάντα τὰ νικητήρια ὅσα τινὲς αὐτῶν ἐπ' ἀρι-
στείᾳ ποτὲ παρ' αὐτοῦ εἰλήφεσαν, ἐπιβάλλοντες αὐτῷ. κἀκ τούτου
δᾷδας ἑκατόνταρχοι λαβόντες, ὑφῆψαν αὐτήν· καὶ ἡ μὲν ἀνηλίσκετο,
ἀετὸς δέ τις ἐξ αὐτῆς ἀφεθεὶς ἀνίπτατο ὡς καὶ δὴ τὴν ψυχὴν αὐ-
τοῦ ἐς τὸν οὐρανὸν ἀναφέρων. πραχθέντων δὲ τούτων, οἱ μὲν ἄλλοι
ἀπηλλάγησαν, ἡ δὲ δὴ Λιβία κατὰ χώραν πέντε ἡμέρας μετὰ τῶν
πρώτων ἱππέων μείνασα τά τε ὀστᾶ αὐτοῦ συνελέξατο καὶ ἐς τὸ
μνημεῖον κατέθετο. τὸ δὲ δὴ πένθος τὸ μὲν ἐκ τοῦ νόμου οἱ μὲν
ἄνδρες οὐ πολλαῖς ἡμέραις αἱ δὲ γυναῖκες ἐνιαυτῷ ὅλῳ κατὰ ψήφι-
σμα ἐποίησαν, τὸ δ' ἀληθὲς ἐν μὲν τῷ παραχρῆμα οὐ πολλοὶ ὕστε-
ρον δὲ πάντες ἔσχον. εὐπρόσοδός τε γὰρ πᾶσιν ὁμοίως ἦν καὶ ἐς χρή-
ματα πολλοῖς ἐπήρκει, τούς τε φίλους ἰσχυρῶς ἐτίμα, καὶ ταῖς παρ-
ρησίαις αὐτῶν ὑπερέχαιρε. τεκμήριον δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις ὅτι
τοῦ Ἀθηνοδώρου ἐν δίφρῳ ποτὲ καταστέγῳ ἐς τὸ δωμάτιον αὐτοῦ,
ὡς γυναικός τινος, εἰσκομισθέντος, καὶ ἐξ αὐτοῦ ξιφήρους ἐκπηδή-
σαντος, καὶ προσεπειπόντος “οὐ φοβῇ μή τίς σε οὕτως εἰσελθὼν
ἀποκτείνῃ;” οὐχ ὅπως ὠργίσθη, ἀλλὰ καὶ χάριν αὐτῷ ἐπέγνω. ταῦτά
τε οὖν αὐτοῦ ἀνεμιμνήσκοντο, καὶ ὅτι καὶ τοῖς λυπήσασί τι αὐτὸν
οὐκ ἀκρατῶς ὠργίζετο, τήν τε πίστιν καὶ πρὸς τοὺς οὐκἀξίους
αὐτῆς ἐτήρει· Κορακόταν γοῦν τινα λῃστὴν ἐν Ἰβηρίᾳ ἀκμάσαντα
274
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (Xiphilini epitome) Dindorf-Stephanus page 141,
line 12
στεύετο· τὰ γὰρ ἄλλα καὶ πάνυ πάντα δεόντως διῴκει. τοῦτο μὲν
γὰρ βουλευτῇ τινι ἀσελγῶς ζῶντι ἐπίτροπον ὥσπερ τινὶ ὀρφανῷ
προσέταξε· τοῦτο δὲ τὸν Καπίτωνα τὸν τὴν Ἀσίαν ἐπιτροπεύσαντα
ἐς τὸ συνέδριον ἐσήγαγε, καὶ ἐγκαλέσας αὐτῷ ὅτι καὶ στρατιώταις
ἐχρήσατο καὶ ἄλλα τινὰ ὡς καὶ ἀρχὴν ἔχων ἔπραξεν, ἐφυγάδευσεν.
οὐ γὰρ ἐξῆν τότε τοῖς τὰ αὐτοκρατορικὰ χρήματα διοικοῦσι πλέον
οὐδὲν ποιεῖν ἢ τὰς νενομισμένας προσόδους ἐκλέγειν, καὶ περὶ τῶν
διαφορῶν ἔν τε τῇ ἀγορᾷ καὶ κατὰ τοὺς νόμους ἐξ ἴσου τοῖς ἰδιώ-
ταις δικάζεσθαι. τοσοῦτον μὲν δὴ τὸ διαλλάττον ἐν ταῖς Τιβερίου
πράξεσιν ἦν. διελθόντων δὲ τῶν δέκα ἐτῶν τῆς ἀρχῆς αὐτοῦ, ψη-
φίσματος μὲν ἐς τὴν ἀνάληψιν αὐτῆς οὐδενὸς ἐδεήθη· οὐδὲ γὰρ
ἐδεῖτο κατατέμνων αὐτήν, ὥσπερ ὁ Αὔγουστος, ἄρχειν. ἡ μέντοι πανή-
γυρις ἡ δεκαετηρὶς ἐποιήθη. Κρεμούλιος δὲ δὴ Κόρδος αὐτόχειρ ἑαυ-
τοῦ γενέσθαι, ὅτι τῷ Σιανῷ προσέκρουσεν, ἠναγκάσθη· οὕτω γὰρ
οὐδὲν ἔγκλημα ἐπαίτιον λαβεῖν ἠδυνήθη (καὶ γὰρ ἐν πύλαις ἤδη γή-
ρως ἦν καὶ ἐπιεικέστατα ἐβεβιώκει) ὥστε ἐπὶ τῇ ἱστορίᾳ, ἣν πάλαι
ποτὲ περὶ τῶν τῷ Αὐγούστῳ πραχθέντων συνετεθείκει καὶ ἣν αὐτὸς
ἐκεῖνος ἀνεγνώκει, κριθῆναι, ὅτι τόν τε Κάσσιον καὶ τὸν Βροῦτον
ἐπῄνεσε, καὶ τοῦ δήμου τῆς τε βουλῆς καθήψατο, τόν τε Καίσαρα
καὶ τὸν Αὔγουστον εἶπε μὲν κακὸν οὐδέν, οὐ μέντοι καὶ ὑπερεσέμνυνε.
ταῦτά τε γὰρ ᾐτιάθη, καὶ διὰ ταῦτα αὐτός τε ἀπέθανε, καὶ τὰ συγ
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (Xiphilini epitome)
Dindorf-Stephanus page S155, line 27
μενοι ὅτι ἐς ἐκεῖνον αὐτὸν δέοι ἐμβεβλῆσθαι· τοῦτο δὲ παιδίον
ἐς τὴν ἀγορὰν ῥίψαντες προσέδησαν αὐτῷ πινάκιον λέγον “οὐκ
ἀναιροῦμαί σε, ἵνα μὴ τὴν μητέρα ἀποσφάξῃς.” καὶ ἦν μὲν καὶ
ἀναγινώσκειν πολλαχόθι ὁμοίως γεγραμμένον “Νέρων Ὀρέστης
Ἀλκμέων μητροκτόνοι”, ἦν δὲ καὶ ἀκούειν αὐτὸ τοῦτο λεγόντων
ὅτι Νέρων τὴν μητέρα ἀνεχρήσατο· συχνοὶ γὰρ ὡς καὶ λελαληκότας
τινὰς αὐτὸ εἰσήγγελον, οὐχ οὕτως ἵν' ἐκείνους ἀπολέσωσιν, ὡς ἵνα
τὸν Νέρωνα διαβάλωσιν. ὅθεν οὐδεμίαν τοιαύτην δίκην προσήκατο,
ἤτοι μὴ βουλόμενος ἐπὶ πλεῖον δι' αὐτῆς τὴν φήμην ἐπαυξῆσαι, ἢ καὶ
καταφρονῶν ἤδη τῶν λεγομένων. ὁ μέντοι ἥλιος σύμπας ἐν μέσαις ταῖς
θυσίαις ταῖς ἐπὶ τῇ Ἀγριππίνῃ κατὰ τὸ ψήφισμα γενομέναις ἐξέλιπεν,
ὥστε καὶ ἀστέρας ἐκφῆναι· καὶ οἱ ἐλέφαντες οἱ τὴν τοῦ Αὐγούστου
ἁρμάμαξαν ἄγοντες ἐς μὲν τὸν ἱππόδρομον ἐσῆλθον καὶ μέχρι τῆς
τῶν βουλευτῶν ἕδρας ἀφίκοντο, γενόμενοι δὲ ἐνταῦθα ἔστησαν καὶ
περαιτέρω οὐ προεχώρησαν. καὶ ὃ δὴ καὶ μάλιστα ἄν τις ἐτεκμήρατο
ἐκ τοῦ δαιμονίου γεγονέναι, σκηπτός ποτε τὸ δεῖπνον αὐτοῦ πᾶν
ἐσφερόμενόν οἱ κατέφλεξεν, ὥσπερ τις ἅρπυια τὰ σιτία αὐτοῦ ἀφε-
λόμενος. οὐ μὴν ἀλλ' αὐτὸς καὶ Δομιτίαν τὴν τηθίδα φαρμάκῳ
δολοφονήσας τὰ ἐν ταῖς Βαίαις τῇ τε Ῥαβενίδι θαλάσσῃ κτήματα
275
αὐτῆς ἀφείλετο ἐν οἷς καὶ νικητήρια εὐθὺς μεγαλοπρεπῆ κατεσκεύασεν
ἃ καὶ δεῦρο ἀνθεῖ. ἐπὶ δὲ δὴ τῇ μητρὶ καὶ ἑορτὴν μεγίστην δὴ καὶ
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (Xiphilini epitome)
Dindorf-Stephanus page S174, line 32
καὶ ἦλθόν τε πρὸς σὲ τὸν ἐμὸν θεόν, προσκυνήσων σε ὡς καὶ τὸν
Μίθραν, καὶ ἔσομαι τοῦτο ὅ τι ἂν σὺ ἐπικλώσῃς· σὺ γάρ μοι καὶ
μοῖρα εἶ καὶ τύχη.” ὁ δὲ Νέρων ἠμείψατο αὐτὸν ὧδε “ἀλλ' εὖ τοι
ἐποίησας αὐτὸς δεῦρο ἐλθών, ἵνα καὶ παρὼν παρόντος μου ἀπολαύ-
σῃς· ἃ γάρ σοι οὔτε ὁ πατὴρ κατέλιπεν οὔτε οἱ ἀδελφοὶ δόντες ἐτή-
ρησαν, ταῦτα ἐγὼ χαρίζομαι καὶ βασιλέα τῆς Ἀρμενίας ποιῶ, ἵνα καὶ
σὺ καὶ ἐκεῖνοι μάθωσιν ὅτι καὶ ἀφαιρεῖσθαι βασιλείας καὶ δωρεῖσθαι
δύναμαι.” ταῦτ' εἰπὼν ἀνελθεῖν τε αὐτὸν κατὰ τὴν ἄνοδον τὴν ἐπ'
αὐτῷ τούτῳ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος πεποιημένην ἐκέλευσε, καὶ καθιζη-
θέντι αὐτῷ ὑπὸ τὸν πόδα τὸ διάδημα ἐπέθηκε· βοαί τε καὶ ἐπὶ
τούτῳ πολλαὶ καὶ παντοδαπαὶ ἐγένοντο. ἐγένετο δὲ κατὰ ψήφισμα
καὶ πανήγυρις θεατρική. καὶ τὸ θέατρον, οὐχ ὅτι ἡ σκηνὴ ἀλλὰ
καὶ ἡ περιφέρεια αὐτοῦ πᾶσα ἔνδοθεν ἐκεχρύσωτο, καὶ τἄλλα ὅσα
ἐσῄει χρυσῷ ἐκεκόσμητο· ἀφ' οὗ καὶ τὴν ἡμέραν αὐτὴν χρυσῆν ἐπωνό-
μασαν. τά γε μὴν παραπετάσματα τὰ διὰ τοῦ ἀέρος διαταθέντα,
ὅπως τὸν ἥλιον ἀπερύκοι, ἁλουργὰ ἦν, καὶ ἐν μέσῳ αὐτῶν ἅρμα
ἐλαύνων ὁ Νέρων ἐνέστικτο, πέριξ δὲ ἀστέρες χρυσοῖ ἐπέλαμπον.
ταῦτα μὲν οὕτως ἐγένετο, καὶ δῆλον ὅτι καὶ συμποσίῳ πολυτελεῖ
ἐχρήσαντο· ὁ δὲ Νέρων ἐπὶ τούτοις καὶ ἐκιθαρῴδησε δημοσίᾳ καὶ
ἡρματηλάτησε, τήν τε στολὴν τὴν πράσινον ἐνδεδυμένος καὶ τὸ κράνος
τὸ ἡνιοχικὸν περικείμενος. ἐφ' οἷς ὁ Τηριδάτης αὐτὸν μὲν δυσχε
Δίων Κάσσιος. Ρωμαϊκή ιστορία. (Xiphilini epitome)
Dindorf-Stephanus page S294, line 18
τάτη· ἥ τε γὰρ πόλις πᾶσα ἄνθεσί τε καὶ δάφναις ἐστεφάνωτο καὶ
ἱματίοις ποικίλοις ἐκεκόσμητο, φωτί τε καὶ θυμιάμασιν ἔλαμπε, καὶ
οἱ ἄνθρωποι λευχειμονοῦντες καὶ γαννύμενοι πολλὰ ἐπευφήμουν,
οἵ τε στρατιῶται ἐν τοῖς ὅπλοις ὥσπερ ἐν πανηγύρει τινὶ πομπῆς
ἐκπρεπόντως ἀνεστρέφοντο, καὶ προσέτι ἡμεῖς ἐν κόσμῳ περιῄειμεν.
ὁ δ' ὅμιλος ἰδεῖν τε αὐτὸν καί τι φθεγγομένου ἀκοῦσαι, ὥσπερ τι
ὑπὸ τῆς τύχης ἠλλοιωμένου, ποθοῦντες ἠρεθίζοντο· καί τινες καὶ
ἐμετεώριζον ἀλλήλους, ὅπως ἐξ ὑψηλοτέρου αὐτὸν κατίδωσιν.
εἰσελθὼν δὲ οὕτως ἐνεανιεύσατο μὲν οἷα καὶ οἱ πρῴην ἀγαθοὶ
αὐτοκράτορες πρὸς ἡμᾶς, ὡς οὐδένα τῶν βουλευτῶν ἀποκτείνῃ· καὶ
ὤμοσε περὶ τούτου, καὶ τό γε μεῖζον, ψηφίσματι κοινῷ αὐτὸ κυρω-
θῆναι προσετετάχει, πολέμιον καὶ τὸν αὐτοκράτορα καὶ τὸν ὑπηρε-
τήσοντα αὐτῷ ἔς τι τοιοῦτον, αὐτούς τε καὶ τοὺς παῖδας αὐτῶν,
νομίζεσθαι δογματίσας. πρῶτος μέντοι αὐτὸς τὸν νόμον τουτονὶ
276
παρέβη καὶ οὐκ ἐφύλαξε, πολλοὺς ἀνελών· καὶ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ
Σόλων ὁ Ἰούλιος, ὁ καὶ τὸ δόγμα τοῦτο κατὰ πρόσταξιν αὐτοῦ
συγγράψας, οὐ πολλῷ ὕστερον ἐσφάγη. καὶ πολλὰ μὲν ἡμῖν οὐ
καταθύμια ἔπραττε, μάλιστα δὲ ἐπεκάλουν αὐτῷ τινες ὅτι καθεστη-
κότος ἔκ τε τῆς Ἰταλίας καὶ τῆς Ἰβηρίας τῆς Μακεδονίας καὶ τοῦ
Νωρικοῦ μόνων τοὺς σωματοφύλακας εἶναι, κἀκ τούτου καὶ τοῖς
εἴδεσιν αὐτῶν ἐπιεικεστέρων καὶ τοῖς ἤθεσιν ἁπλουστέρων ὄντων,
Cratinus Comic., Frag. (0434: 001)“Comicorum Atticorum Frag., vol. 1”, EKock,
T.Leipzig: Teubner, 1880.Fragment 264, line 1
ἐκεῖνος αὐτὸς ἐκμεμαγμένος.
ἴτω δὲ καὶ τραγῳδίας
ὁ Κλεομάχου διδάσκαλος,
παρατιλτριῶν ἔχων χορὸν
λυδιστὶ τιλλουσῶν μέλη
πονηρά.
ἐφθάρη μαρίλης τὴν φάρυγα πλέαν ἔχων.
μακάριος τῶν παιδικῶν
ὥσπερ ὁ Περσικὸς ὥραν πᾶσαν καναχῶν ὁλόφωνος ἀλέκτωρ.
οὐδὲ πρὸς εἶδος ἄρ' ἦν οὐδὲν προσιδόντι τεκμαρτόν.
ψήφισμα ἔθηκεν γαλιδέως ξυστίς προσκεφάλαιον φελλέα
ὡραΐζεσθαι
Plato Comic., Frag. (0497: 001)“Comicorum Atticorum Frag., vol. 1”, EKock,
T.Leipzig: Teubner, 1880.Fragment 115, line 1
ΠΟΙΗΤΗΣ
τὸν δέλφακα
ἀπῆγε σιγῇ.
ὁρᾶτε τὸ διῆρες ὑπερῷον.
μόνος δ' ἄγευστος,
ἄσπλαγχνος ἐνιαυτίζομἀπλάκουντος, ἀλιβάνωτος.
θαυμάζω τοι τηνδὶ πιθάκνην
πότερ' ὀστρακίνην ἢ βίβλον ἔχων τὴν δήποτε
ψήφισμα ἔθηκεν
λάσανα
Σεβῖνος
ψαφαρόν
ΠΡΕΣΒΕΙΣ
κᾆτ' ἔλαβον Ἐπικράτης τε καὶ Φορμίσιος
277
παρὰ τοῦ βασιλέως πλεῖστα δωροδοκήματα,
ὀξύβαφα χρυσᾶ καὶ πινακίσκους ἀργυροῦς.
κυάθους ὅσους ἐκλεπτέτην ἑκάστοτε
σκευάρια δὴ κλέψας ἀπεκήρυξ' ἐκφέρων
ἄναξ ὑπήνης
Παυσανίας. Graeciae descriptio (0525: 001)
“Pausaniae Graeciae descriptio, 3 vols.”, ESpiro, F.
Leipzig: Teubner, 1903, Repr. 1:1967.
Book 1, chap. 23, section 9, line 5
ἀνάκειται χαλκοῦς. καὶ ὅτι μὲν τὸ ποίημα τὸ Ἐπειοῦ
μηχάνημα ἦν ἐς διάλυσιν τοῦ τείχους, οἶδεν ὅστις μὴ
πᾶσαν ἐπιφέρει τοῖς Φρυξὶν εὐήθειαν· λέγεται δὲ ἔς
τε ἐκεῖνον τὸν ἵππον ὡς τῶν Ἑλλήνων ἔνδον ἔχοι τοὺς
ἀρίστους, καὶ δὴ καὶ τοῦ χαλκοῦ τὸ σχῆμά ἐστι κατὰ
ταῦτα· καὶ Μενεσθεὺς καὶ Τεῦκρος ὑπερκύπτουσιν ἐξ
αὐτοῦ, προσέτι δὲ καὶ οἱ παῖδες οἱ Θησέως. ἀνδριάν-
των δὲ ὅσοι μετὰ τὸν ἵππον ἑστήκασιν Ἐπιχαρίνου μὲν
ὁπλιτοδρομεῖν ἀσκήσαντος τὴν εἰκόνα ἐποίησε Κριτίας,
Οἰνοβίῳ δὲ ἔργον ἐστὶν ἐς Θουκυδίδην τὸν Ὀλόρου
χρηστόν· ψήφισμα γὰρ ἐνίκησεν Οἰνόβιος κατελθεῖν ἐς
Ἀθήνας Θουκυδίδην, καί οἱ δολοφονηθέντι ὡς κατῄει
μνῆμά ἐστιν οὐ πόρρω πυλῶν Μελιτίδων. τὰ δὲ ἐς
Ἑρμόλυκον τὸν παγκρατιαστὴν καὶ Φορμίωνα τὸν Ἀσω-
πίχου γραψάντων ἑτέρων παρίημι· ἐς δὲ Φορμίωνα
τοσόνδε ἔχω πλέον γράψαι. Φορμίωνι γὰρ τοῖς ἐπιει-
κέσιν Ἀθηναίων ὄντι ὁμοίῳ καὶ ἐς προγόνων δόξαν
οὐκ ἀφανεῖ συνέβαινεν ὀφείλειν χρέα· ἀναχωρήσας οὖν
ἐς τὸν Παιανιέα δῆμον ἐνταῦθα εἶχε δίαιταν, ἐς ὃ
ναύαρχον αὐτὸν Ἀθηναίων αἱρουμένων ἐκπλεύσεσθαι
οὐκ ἔφασκεν· ὀφείλειν τε γὰρ καί οἱ, πρὶν ἂν ἐκτίσῃ,
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae (0526: 001)
“Flavii Iosephi opera, vols. 1–4”, ENiese, B.Berlin: Weidmann, 1:1887; 2:1885:
3:1892; 4:1890, Repr. 1955.Book 5, chap. 12, line 5
ἐπεὶ δ' ὁρμήσαντες καθ' ἃς ἐνόμιζον αὐτοὺς μάλιστα τῶν ὁδῶν
ἀπέρχεσθαι καὶ κατὰ τὰς εἰς τὸν ποταμὸν φερούσας οὐδενὶ γνω-
ρίσματι περιετύγχανον, παύονται τοῦ πονεῖν. τοῦ δὲ θορύβου
σταλέντος ἡ Ῥαάβη καταγαγοῦσα τοὺς ἄνδρας καὶ τὸν κίνδυνον εἰ-
ποῦσα, ὃν ὑπὲρ τῆς αὐτῶν ὑπέλθοι σωτηρίας, ἁλοῦσαν γὰρ ἀπο-
κρύπτουσαν αὐτοὺς οὐκ ἂν διαφυγεῖν τὴν ἐκ τοῦ βασιλέως τιμωρίαν,
ἀλλὰ πανοικὶ αὐτὴν ἀπολέσθαι κακῶς, παρακαλέσασα διὰ μνήμης
ἔχειν, ὅταν ἐγκρατεῖς τῆς Χαναναίων γῆς καταστάντες ἀμοιβὴν
ἐκτῖσαι δύνωνται τῆς ἄρτι σωτηρίας, χωρεῖν ἐκέλευεν ἐπὶ τὰ οἰ-
κεῖα ὀμόσαντας ἦ μὴν σώσειν αὐτὴν καὶ τὰ αὐτῆς, ὅταν τὴν πόλιν
ἑλόντες φθείρωσι πάντας τοὺς ἐν αὐτῇ κατὰ ψήφισμα τὸ παρ'
278
αὐτοῖς γενόμενον· ταῦτα γὰρ εἰδέναι σημείοις τοῖς ἐκ τοῦ θεοῦ
διδαχθεῖσαν. οἱ δὲ καὶ τῶν παρόντων αὐτῇ χάριν ἔχειν ὡμολό-
γουν καὶ περὶ τῶν αὖθις ὤμνυον ἔργῳ τὴν ἀμοιβὴν ἀποδώσειν·
ἡνίκα δ' ἂν αἴσθηται μελλούσης ἁλίσκεσθαι τῆς πόλεως, συνε-
βούλευον κτῆσίν τε τὴν αὐτῆς καὶ τοὺς οἰκείους ἅπαντας εἰς τὸ
καταγώγιον ἀποθεμένην ἐγκαθεῖρξαι πρὸ τῶν θυρῶν ἀνατείνασαν
φοινικίδας, ὅπως εἰδὼς τὴν οἰκίαν ὁ στρατηγὸς φυλάττηται κακῶς
ποιεῖν· “μηνύσομεν γὰρ αὐτῷ, ἔφασαν, διὰ τὸ σὸν σώζεσθαι πρό-
θυμον. εἰ δέ τις ἐν τῇ μάχῃ πέσοι τῶν σῶν, σύ τε οὐκ ἂν ἡμῖν
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 13, chap. 170, line 5
ρίας τε καὶ νίκης αὐτὸν παρακαλοῦμεν. πολλῶν δ' ἡμᾶς πολέμων
περιστάντων διὰ τὴν τῶν γειτνιώντων πλεονεξίαν οὔθ' ὑμῖν οὔτ'
ἄλλῳ τῶν προσηκόντων ἡμῖν ἐνοχλεῖν ἐκρίναμεν. καταγωνισάμενοι
δὲ τοὺς πολεμίους πέμποντες πρὸς Ῥωμαίους Νουμήνιον τὸν Ἀν-
τιόχου καὶ Ἀντίπατρον τὸν Ἰάσονος τῶν ἀπὸ τῆς γερουσίας ὄντων
παρ' ἡμῖν ἐν τιμῇ, ἐδώκαμεν αὐτοῖς καὶ πρὸς ὑμᾶς ἐπιστολάς,
ὅπως ἀνανεώσωνται τὴν πρὸς ὑμᾶς ἡμῖν συγγένειαν. καλῶς οὖν
ποιήσετε καὶ αὐτοὶ γράφοντες ἡμῖν καὶ περὶ ὧν ἂν δέησθε ἐπι-
στέλλοντες, ὡς εἰς ἅπαντα προθυμησομένοις ὑπὲρ τῆς ὑμετέρας
προαιρέσεως.” οἱ μὲν οὖν Λακεδαιμόνιοι τούς τε πρεσβευτὰς φιλο-
φρόνως ὑπεδέξαντο καὶ ψήφισμα ποιησάμενοι περὶ συμμαχίας
καὶ φιλίας πρὸς αὐτοὺς ἀπέστειλαν.
Κατὰ δὲ τὸν χρόνον τοῦτον τρεῖς αἱρέσεις τῶν Ἰουδαίων
ἦσαν, αἳ περὶ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων διαφόρως ὑπελάμβανον,
ὧν ἡ μὲν Φαρισαίων ἐλέγετο, ἡ δὲ Σαδδουκαίων, ἡ τρίτη δὲ Ἐς-
σηνῶν. οἱ μὲν οὖν Φαρισαῖοι τινὰ καὶ οὐ πάντα τῆς εἱμαρμένης
ἔργον εἶναι λέγουσιν, τινὰ δ' ἐφ' ἑαυτοῖς ὑπάρχειν συμβαίνειν τε
καὶ μὴ γίνεσθαι. τὸ δὲ τῶν Ἐσσηνῶν γένος πάντων τὴν εἱμαρ-
μένην κυρίαν ἀποφαίνεται καὶ μηδὲν ὃ μὴ κατ' ἐκείνης ψῆφον ἀν-
θρώποις ἀπαντᾶν. Σαδδουκαῖοι δὲ τὴν μὲν εἱμαρμένην ἀναιροῦσιν
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 149, line 3
ἀσπίδα χρυσῆν σύμβολον τῆς συμμαχίας γενομένην ἀνήνεγκαν ἀπὸ
χρυσῶν μυριάδων πέντε, καὶ γράμματ' αὐτοῖς ἠξίωσαν δοθῆναι
πρός τε τὰς αὐτονομουμένας πόλεις καὶ πρὸς βασιλεῖς ὑπὲρ τοῦ
τὴν χώραν αὐτῶν καὶ τοὺς λιμένας ἀδείας τυγχάνειν καὶ μηδὲν ἀδι-
κεῖσθαι, ἔδοξεν συνθέσθαι φιλίαν καὶ χάριτας πρὸς αὐτούς, καὶ
ὅσων ἐδεήθησαν τυχεῖν ταῦτ' αὐτοῖς παρασχεῖν καὶ τὴν κομισθεῖ-
σαν ἀσπίδα προσδέξασθαι.” ταῦτα ἐγένετο ἐπὶ Ὑρκανοῦ ἀρχιε-
ρέως καὶ ἐθνάρχου ἔτους ἐνάτου μηνὸς Πανέμου.
Εὕρατο δὲ καὶ παρὰ τοῦ τῶν Ἀθηναίων δήμου τιμὰς Ὑρκα-
νὸς πολλὰ καὶ αὐτὸς εἰς αὐτοὺς χρήσιμος γενόμενος, ἔπεμψάν τε
αὐτῷ ψήφισμα τοῦτον περιέχον τὸν τρόπον· “ἐπὶ πρυτάνεως καὶ
ἱερέως Διονυσίου τοῦ Ἀσκληπιάδου μηνὸς Πανέμου πέμπτῃ ἀπι-
όντος ἐπεδόθη [τοῖς στρατηγοῖς] ψήφισμα Ἀθηναίων. ἐπὶ Ἀγα-
279
θοκλέους ἄρχοντος Εὐκλῆς Μενάνδρου Ἀλιμούσιος ἐγραμμάτευε
Μουνυχιῶνος ἑνδεκάτῃ τῆς πρυτανείας ἐκκλησίας ἀγομένης ἐν τῷ
θεάτρῳ τῶν προέδρων ἐπεψήφισεν Δωρόθεος Ἐρχιεὺς καὶ οἱ
συμπρόεδροι τῷ δήμῳ, Διονύσιος Διονυσίου εἶπεν· ἐπειδὴ Ὑρ-
κανὸς Ἀλεξάνδρου ἀρχιερεὺς καὶ ἐθνάρχης τῶν Ἰουδαίων διατελεῖ
κοινῇ τε τῷ δήμῳ καὶ ἰδίᾳ τῶν πολιτῶν ἑκάστῳ εὔνους ὢν καὶ
πάσῃ χρώμενος περὶ αὐτοὺς σπουδῇ καὶ τοὺς παραγινομένους Ἀθη-
ναίων ἢ κατὰ πρεσβείαν ἢ κατ' ἰδίαν πρὸς αὐτὸν ὑποδέχεται
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 150, line 1
πρός τε τὰς αὐτονομουμένας πόλεις καὶ πρὸς βασιλεῖς ὑπὲρ τοῦ
τὴν χώραν αὐτῶν καὶ τοὺς λιμένας ἀδείας τυγχάνειν καὶ μηδὲν ἀδι-
κεῖσθαι, ἔδοξεν συνθέσθαι φιλίαν καὶ χάριτας πρὸς αὐτούς, καὶ
ὅσων ἐδεήθησαν τυχεῖν ταῦτ' αὐτοῖς παρασχεῖν καὶ τὴν κομισθεῖ-
σαν ἀσπίδα προσδέξασθαι.” ταῦτα ἐγένετο ἐπὶ Ὑρκανοῦ ἀρχιε-
ρέως καὶ ἐθνάρχου ἔτους ἐνάτου μηνὸς Πανέμου.
Εὕρατο δὲ καὶ παρὰ τοῦ τῶν Ἀθηναίων δήμου τιμὰς Ὑρκα-
νὸς πολλὰ καὶ αὐτὸς εἰς αὐτοὺς χρήσιμος γενόμενος, ἔπεμψάν τε
αὐτῷ ψήφισμα τοῦτον περιέχον τὸν τρόπον· “ἐπὶ πρυτάνεως καὶ
ἱερέως Διονυσίου τοῦ Ἀσκληπιάδου μηνὸς Πανέμου πέμπτῃ ἀπι-
όντος ἐπεδόθη [τοῖς στρατηγοῖς] ψήφισμα Ἀθηναίων. ἐπὶ Ἀγα-
θοκλέους ἄρχοντος Εὐκλῆς Μενάνδρου Ἀλιμούσιος ἐγραμμάτευε
Μουνυχιῶνος ἑνδεκάτῃ τῆς πρυτανείας ἐκκλησίας ἀγομένης ἐν τῷ
θεάτρῳ τῶν προέδρων ἐπεψήφισεν Δωρόθεος Ἐρχιεὺς καὶ οἱ
συμπρόεδροι τῷ δήμῳ, Διονύσιος Διονυσίου εἶπεν· ἐπειδὴ Ὑρ-
κανὸς Ἀλεξάνδρου ἀρχιερεὺς καὶ ἐθνάρχης τῶν Ἰουδαίων διατελεῖ
κοινῇ τε τῷ δήμῳ καὶ ἰδίᾳ τῶν πολιτῶν ἑκάστῳ εὔνους ὢν καὶ
πάσῃ χρώμενος περὶ αὐτοὺς σπουδῇ καὶ τοὺς παραγινομένους Ἀθη-
ναίων ἢ κατὰ πρεσβείαν ἢ κατ' ἰδίαν πρὸς αὐτὸν ὑποδέχεται φι-
λοφρόνως καὶ προπέμπει τῆς ἀσφαλοῦς αὐτῶν ἐπανόδου προνοού-
μενος, ἐμαρτυρήθη μὲν καὶ πρότερον περὶ τούτων, δεδόχθαι δὲ καὶ
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 155, line 2
χρυσῷ στεφάνῳ ἀριστείῳ κατὰ τὸν νόμον, καὶ στῆσαι αὐτοῦ εἰκόνα
χαλκῆν ἐν τῷ τεμένει τοῦ Δήμου καὶ τῶν Χαρίτων, ἀνειπεῖν δὲ
τὸν στέφανον ἐν τῷ θεάτρῳ Διονυσίοις τραγῳδῶν τῶν καινῶν ἀγο-
μένων καὶ Παναθηναίων καὶ Ἐλευσινίων καὶ ἐν τοῖς γυμνικοῖς
ἀγῶσιν, ἐπιμεληθῆναι δὲ τοὺς στρατηγοὺς διαμένοντί τε αὐτῷ καὶ
φυλάττοντι τὴν πρὸς ἡμᾶς εὔνοιαν εἶναι πᾶν ὅ τι ἂν ἐπινοήσωμεν
εἰς τιμὴν καὶ χάριν τῆς τἀνδρὸς σπουδῆς καὶ φιλοτιμίας, ἵνα τού-
των γινομένων φαίνηται ὁ δῆμος ἡμῶν ἀποδεχόμενος τοὺς ἀγαθοὺς
καὶ τῆς προσηκούσης ἀμοιβῆς ἀξιῶν καὶ ζηλώσῃ τὴν περὶ ἡμᾶς
σπουδὴν τῶν ἤδη τετιμημένων· ἑλέσθαι δὲ καὶ πρέσβεις ἐξ ἁπάντων Ἀθηναίων,
οἵτινες τὸ ψήφισμά τε αὐτῷ κομιοῦσι καὶ παρακαλέσουσιν προσδεξάμενον τὰς τιμὰς
πειρᾶσθαί τι ποιεῖν ἀγαθὸν
ἡμῶν ἀεὶ τὴν πόλιν.” αἱ μὲν οὖν παρὰ Ῥωμαίων καὶ τοῦ δήμου
280
τοῦ Ἀθηναίων τιμαὶ πρὸς Ὑρκανὸν τὸν ἀρχιερέα καὶ διὰ τούτων
ἡμῖν δεδήλωνται.
Καῖσαρ δὲ διοικήσας τὰ κατὰ τὴν Συρίαν ἀπέπλευσεν.
ὡς δὲ Καίσαρα προπέμψας ἐκ τῆς Συρίας Ἀντίπατρος εἰς τὴν
Ἰουδαίαν ὑπέστρεψεν, ἀνεγείρει μὲν εὐθὺς τὸ τεῖχος ὑπὸ Πομπη-
ίου καθῃρημένον καὶ τὸν κατὰ τὴν χώραν θόρυβον ἐπιὼν κατέ-
στελλεν, ἀπειλῶν τε ἅμα καὶ συμβουλεύων ἠρεμεῖν· τοὺς μὲν γὰρ
τὰ Ὑρκανοῦ φρονοῦντας ἐν εὑδίᾳ διάξειν καὶ βιώσεσθαι τῶν ἰδίων
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 213, line 4
δαίων καὶ ἐθνάρχου τοιούτους· [τῶν] πρὸ ἐμοῦ αὐτοκρατόρων ἐν
ταῖς ἐπαρχίαις μαρτυρησάντων Ὑρκανῷ ἀρχιερεῖ Ἰουδαίων καὶ Ἰου-
δαίοις ἐπί τε συγκλήτου καὶ δήμου Ῥωμαίων, εὐχαριστήσαντος δὲ
καὶ τοῦ δήμου καὶ τῆς συγκλήτου αὐτοῖς, καλῶς ἔχει καὶ ἡμᾶς ἀπομνη-
μονεύειν καὶ προνοεῖν, ὡς Ὑρκανῷ καὶ τῷ ἔθνει τῶν Ἰουδαίων καὶ
τοῖς Ὑρκανοῦ παισὶν ὑπὸ συγκλήτου καὶ δήμου Ῥωμαίων ἀξία τῆς
πρὸς ἡμᾶς εὐνοίας αὐτῶν καὶ ὧν εὐεργέτησαν ἡμᾶς χάρις ἀνταποδοθῇ.
Ἰούλιος Γάιος ὑιοσο στρατηγὸς ὕπατος Ῥωμαίων Παριανῶν
ἄρχουσι βουλῇ δήμῳ χαίρειν. ἐνέτυχόν μοι οἱ Ἰουδαῖοι ἐν Δήλῳ
καί τινες τῶν παροίκων Ἰουδαίων παρόντων καὶ τῶν ὑμετέρων πρές-
βεων καὶ ἐνεφάνισαν, ὡς ὑμεῖς ψηφίσματι κωλύετε αὐτοὺς τοῖς
πατρίοις ἔθεσι καὶ ἱεροῖς χρῆσθαι. ἐμοὶ τοίνυν οὐκ ἀρέσκει κατὰ
τῶν ἡμετέρων φίλων καὶ συμμάχων τοιαῦτα γίνεσθαι ψηφίσματα
καὶ κωλύεσθαι αὐτοὺς ζῆν κατὰ τὰ αὐτῶν ἔθη καὶ χρήματα εἰς
σύνδειπνα καὶ τὰ ἱερὰ εἰσφέρειν, τοῦτο ποιεῖν αὐτῶν μηδ' ἐν Ῥώμῃ
κεκωλυμένων. καὶ γὰρ Γάιος Καῖσαρ ὁ ἡμέτερος στρατηγὸς [καὶ]
ὕπατος ἐν τῷ διατάγματι κωλύων θιάσους συνάγεσθαι κατὰ πόλιν
μόνους τούτους οὐκ ἐκώλυσεν οὔτε χρήματα συνεισφέρειν οὔτε σύν-
δειπνα ποιεῖν. ὁμοίως δὲ κἀγὼ τοὺς ἄλλους θιάσους κωλύων τού-
τοις μόνοις ἐπιτρέπω κατὰ τὰ πάτρια ἔθη καὶ νόμιμα συνάγεσθαί
τε καὶ ἑστιᾶσθαι. καὶ ὑμᾶς οὖν καλῶς ἔχει, εἴ τι κατὰ τῶν
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 214, line 2
δαίοις ἐπί τε συγκλήτου καὶ δήμου Ῥωμαίων, εὐχαριστήσαντος δὲ
καὶ τοῦ δήμου καὶ τῆς συγκλήτου αὐτοῖς, καλῶς ἔχει καὶ ἡμᾶς ἀπομνη-
μονεύειν καὶ προνοεῖν, ὡς Ὑρκανῷ καὶ τῷ ἔθνει τῶν Ἰουδαίων καὶ
τοῖς Ὑρκανοῦ παισὶν ὑπὸ συγκλήτου καὶ δήμου Ῥωμαίων ἀξία τῆς
πρὸς ἡμᾶς εὐνοίας αὐτῶν καὶ ὧν εὐεργέτησαν ἡμᾶς χάρις ἀνταποδοθῇ.
Ἰούλιος Γάιος ὑιοσο στρατηγὸς ὕπατος Ῥωμαίων Παριανῶν
ἄρχουσι βουλῇ δήμῳ χαίρειν. ἐνέτυχόν μοι οἱ Ἰουδαῖοι ἐν Δήλῳ
καί τινες τῶν παροίκων Ἰουδαίων παρόντων καὶ τῶν ὑμετέρων πρές-
βεων καὶ ἐνεφάνισαν, ὡς ὑμεῖς ψηφίσματι κωλύετε αὐτοὺς τοῖς
πατρίοις ἔθεσι καὶ ἱεροῖς χρῆσθαι. ἐμοὶ τοίνυν οὐκ ἀρέσκει κατὰ
τῶν ἡμετέρων φίλων καὶ συμμάχων τοιαῦτα γίνεσθαι ψηφίσματα
καὶ κωλύεσθαι αὐτοὺς ζῆν κατὰ τὰ αὐτῶν ἔθη καὶ χρήματα εἰς
σύνδειπνα καὶ τὰ ἱερὰ εἰσφέρειν, τοῦτο ποιεῖν αὐτῶν μηδ' ἐν Ῥώμῃ
281
κεκωλυμένων. καὶ γὰρ Γάιος Καῖσαρ ὁ ἡμέτερος στρατηγὸς [καὶ]
ὕπατος ἐν τῷ διατάγματι κωλύων θιάσους συνάγεσθαι κατὰ πόλιν
μόνους τούτους οὐκ ἐκώλυσεν οὔτε χρήματα συνεισφέρειν οὔτε σύν-
δειπνα ποιεῖν. ὁμοίως δὲ κἀγὼ τοὺς ἄλλους θιάσους κωλύων τού-
τοις μόνοις ἐπιτρέπω κατὰ τὰ πάτρια ἔθη καὶ νόμιμα συνάγεσθαί
τε καὶ ἑστιᾶσθαι. καὶ ὑμᾶς οὖν καλῶς ἔχει, εἴ τι κατὰ τῶν ἡμε-
τέρων φίλων καὶ συμμάχων ψήφισμα ἐποιήσατε, τοῦτο ἀκυρῶσαι
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 216, line 4
τῶν ἡμετέρων φίλων καὶ συμμάχων τοιαῦτα γίνεσθαι ψηφίσματα
καὶ κωλύεσθαι αὐτοὺς ζῆν κατὰ τὰ αὐτῶν ἔθη καὶ χρήματα εἰς
σύνδειπνα καὶ τὰ ἱερὰ εἰσφέρειν, τοῦτο ποιεῖν αὐτῶν μηδ' ἐν Ῥώμῃ
κεκωλυμένων. καὶ γὰρ Γάιος Καῖσαρ ὁ ἡμέτερος στρατηγὸς [καὶ]
ὕπατος ἐν τῷ διατάγματι κωλύων θιάσους συνάγεσθαι κατὰ πόλιν
μόνους τούτους οὐκ ἐκώλυσεν οὔτε χρήματα συνεισφέρειν οὔτε σύν-
δειπνα ποιεῖν. ὁμοίως δὲ κἀγὼ τοὺς ἄλλους θιάσους κωλύων τού-
τοις μόνοις ἐπιτρέπω κατὰ τὰ πάτρια ἔθη καὶ νόμιμα συνάγεσθαί
τε καὶ ἑστιᾶσθαι. καὶ ὑμᾶς οὖν καλῶς ἔχει, εἴ τι κατὰ τῶν ἡμε-
τέρων φίλων καὶ συμμάχων ψήφισμα ἐποιήσατε, τοῦτο ἀκυρῶσαι
διὰ τὴν περὶ ἡμᾶς αὐτῶν ἀρετὴν καὶ εὔνοιαν.
Μετὰ δὲ τὸν Γαΐου θάνατον Μᾶρκος Ἀντώνιος καὶ Πόπλιος
Δολαβέλλας ὕπατοι ὄντες τήν τε σύγκλητον συνήγαγον καὶ τοὺς
παρ' Ὑρκανοῦ πρέσβεις παραγαγόντες διελέχθησαν περὶ ὧν ἠξίουν
καὶ φιλίαν πρὸς αὐτοὺς ἐποίησαν, καὶ πάντα συγχωρεῖν αὐτοῖς ἡ
σύγκλητος ἐψηφίσατο ὅσων τυγχάνειν ἐβούλοντο. παρατέθειμαι δὲ
καὶ τὸ δόγμα, ὅπως τὴν ἀπόδειξιν τῶν λεγομένων ἐγγύθεν ἔχωσιν
οἱ ἀναγινώσκοντες τὴν πραγματείαν. ἦν δὲ τοιοῦτον·
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 231, line 1
τος Καίσιος Κοΐντου, Τίτος Πομπήιος Τίτου Λογγῖνος, Γάιος
Σερουίλιος Γαΐου υἱὸς Τηρητίνα Βράκκος χιλίαρχος, Πόπλιος Κλού-
σιος Ποπλίου Ἐτωρία [Γάλλος], Γάιος Σέντιος Γαΐου υἱὸς Σα-
βατίνα.
Τίτος Ἄμπιος Τίτου υἱὸς Βάλβος πρεσβευτὴς καὶ ἀντιστρά-
τηγος Ἐφεσίων ἄρχουσι βουλῇ δήμῳ χαίρειν. Ἰουδαίους τοὺς ἐν
τῇ Ἀσίᾳ Λεύκιος Λέντλος ὁ ὕπατος ἐμοῦ ἐντυχόντος ἀπέλυσεν τῆς
στρατείας. αἰτησάμενος δὲ μετὰ ταῦτα καὶ παρὰ Φαννίου τοῦ
ἀντιστρατήγου καὶ παρὰ Λευκίου Ἀντωνίου τοῦ ἀντιταμίου ἐπέ-
τυχον ὑμᾶς τε βούλομαι φροντίσαι, ἵνα μή τις αὐτοῖς διενοχλῇ.
Ψήφισμα Δηλίων. ἐπ' ἄρχοντος Βοιωτοῦ μηνὸς Θαργη-
λιῶνος εἰκοστῇ χρηματισμὸς στρατηγῶν. Μᾶρκος Πείσων πρεσβευ-
τὴς ἐνδημῶν ἐν τῇ πόλει ἡμῶν ὁ καὶ τεταγμένος ἐπὶ τῆς στρατο-
λογίας προσκαλεσάμενος ἡμᾶς καὶ ἱκανοὺς τῶν πολιτῶν προσέταξεν,
ἵνα εἴ τινές εἰσιν Ἰουδαῖοι πολῖται Ῥωμαίων τούτοις μηδεὶς ἐνοχλῇ
περὶ στρατείας, διὰ τὸ τὸν ὕπατον Λούκιον Κορνήλιον Λέντλον
δεισιδαιμονίας ἕνεκα ἀπολελυκέναι τοὺς Ἰουδαίους τῆς στρατείας.
282
διὸ πείθεσθαι ἡμᾶς δεῖ τῷ στρατηγῷ. ὅμοια δὲ τούτοις καὶ Σαρ-
διανοὶ περὶ ἡμῶν ἐψηφίσαντο.
Γάιος Φάννιος Γαΐου υἱὸς στρατηγὸς ὕπατος Κῴων ἄρ-
χουσι χαίρειν. βούλομαι ὑμᾶς εἰδέναι, ὅτι πρέσβεις Ἰουδαίων μοι
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 246, line 1
ἀποδοθεῖσαν ἐδεξάμεθα καὶ κατεχωρίσαμεν εἰς τὰ δημόσια ἡμῶν
γράμματα καὶ περὶ τῶν ἄλλων ὧν ἐπέσταλκας προνοήσομεν, ὥστε
μηδὲν μεμφθῆναι.
Πόπλιος Σερουίλιος Ποπλίου υἱὸς Γάλβας ἀνθύπατος
Μιλησίων ἄρχουσι βουλῇ δήμῳ χαίρειν. Πρύτανις Ἑρμοῦ υἱὸς
πολίτης ὑμέτερος προσελθών μοι ἐν Τράλλεσιν ἄγοντι τὴν ἀγό-
ραιον ἐδήλου παρὰ τὴν ἡμετέραν γνώμην Ἰουδαίοις ὑμᾶς προσφέ-
ρεσθαι καὶ κωλύειν αὐτοὺς τά τε σάββατα ἄγειν καὶ τὰ ἱερὰ τὰ
πάτρια τελεῖν καὶ τοὺς καρποὺς μεταχειρίζεσθαι, καθὼς ἔθος ἐστὶν
αὐτοῖς, αὐτόν τε κατὰ τοὺς νόμους εὐθυνκέναι τὸ [δίκαιον] ψή-
φισμα. βούλομαι οὖν ὑμᾶς εἰδέναι, ὅτι διακούσας ἐγὼ λόγων ἐξ
ἀντικαταστάσεως γενομένων ἐπέκρινα μὴ κωλύεσθαι Ἰουδαίους τοῖς
αὐτῶν ἔθεσι χρῆσθαι.
Ψήφισμα Περγαμηνῶν. ἐπὶ πρυτάνεως Κρατίππου μηνὸς
Δαισίου [πρώτῃ] γνώμη στρατηγῶν. ἐπεὶ Ῥωμαῖοι κατακολουθοῦντες
τῇ τῶν προγόνων ἀγωγῇ τοὺς ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἁπάντων ἀνθρώπων
ἀσφαλείας κινδύνους ἀναδέχονται καὶ φιλοτιμοῦνται τοὺς συμμάχους
καὶ φίλους ἐν εὐδαιμονίᾳ καὶ βεβαίᾳ καταστῆσαι εἰρήνῃ, πέμψαν-
τος πρὸς αὐτοὺς τοῦ ἔθνους τοῦ Ἰουδαίων καὶ Ὑρκανοῦ τοῦ ἀρχιε-
ρέως αὐτῶν πρέσβεις Στράτωνα Θεοδότου Ἀπολλώνιον Ἀλεξάνδρου
Αἰνείαν Ἀντιπάτρου Ἀριστόβουλον Ἀμύντου Σωσίπατρον
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 247, line 1
Πόπλιος Σερουίλιος Ποπλίου υἱὸς Γάλβας ἀνθύπατος
Μιλησίων ἄρχουσι βουλῇ δήμῳ χαίρειν. Πρύτανις Ἑρμοῦ υἱὸς
πολίτης ὑμέτερος προσελθών μοι ἐν Τράλλεσιν ἄγοντι τὴν ἀγό-
ραιον ἐδήλου παρὰ τὴν ἡμετέραν γνώμην Ἰουδαίοις ὑμᾶς προσφέ-
ρεσθαι καὶ κωλύειν αὐτοὺς τά τε σάββατα ἄγειν καὶ τὰ ἱερὰ τὰ
πάτρια τελεῖν καὶ τοὺς καρποὺς μεταχειρίζεσθαι, καθὼς ἔθος ἐστὶν
αὐτοῖς, αὐτόν τε κατὰ τοὺς νόμους εὐθυνκέναι τὸ [δίκαιον] ψή-
φισμα. βούλομαι οὖν ὑμᾶς εἰδέναι, ὅτι διακούσας ἐγὼ λόγων ἐξ
ἀντικαταστάσεως γενομένων ἐπέκρινα μὴ κωλύεσθαι Ἰουδαίους τοῖς
αὐτῶν ἔθεσι χρῆσθαι.
Ψήφισμα Περγαμηνῶν. ἐπὶ πρυτάνεως Κρατίππου μηνὸς
Δαισίου [πρώτῃ] γνώμη στρατηγῶν. ἐπεὶ Ῥωμαῖοι κατακολουθοῦντες
τῇ τῶν προγόνων ἀγωγῇ τοὺς ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἁπάντων ἀνθρώπων
ἀσφαλείας κινδύνους ἀναδέχονται καὶ φιλοτιμοῦνται τοὺς συμμάχους
καὶ φίλους ἐν εὐδαιμονίᾳ καὶ βεβαίᾳ καταστῆσαι εἰρήνῃ, πέμψαν-
τος πρὸς αὐτοὺς τοῦ ἔθνους τοῦ Ἰουδαίων καὶ Ὑρκανοῦ τοῦ ἀρχιε-
ρέως αὐτῶν πρέσβεις Στράτωνα Θεοδότου Ἀπολλώνιον Ἀλεξάνδρου
283
Αἰνείαν Ἀντιπάτρου Ἀριστόβουλον Ἀμύντου Σωσίπατρον Φιλίπ-
που ἄνδρας καλοὺς καὶ ἀγαθούς, καὶ περὶ τῶν κατὰ μέρη ἐμφα-
νισάντων ἐδογμάτισεν ἡ σύγκλητος περὶ ὧν ἐποιήσαντο τοὺς λόγους,
ὅπως μηδὲν ἀδικῇ Ἀντίοχος ὁ βασιλεὺς Ἀντιόχου υἱὸς Ἰουδαίους
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 254, line 3
τισεν, προνοῆσαί τε τῆς ἀσφαλοῦς εἰς οἶκον τῶν πρεσβευτῶν ἀνα-
κομιδῆς. ἀπεδεξάμεθα δὲ καὶ ἐπὶ τὴν βουλὴν καὶ τὴν ἐκκλησίαν
τὸν Θεόδωρον, ἀπολαβόντες δὲ τὴν ἐπιστολὴν παρ' αὐτοῦ καὶ τὸ
τῆς συγκλήτου δόγμα, καὶ ποιησαμένου μετὰ πολλῆς σπουδῆς τοὺς
λόγους καὶ τὴν Ὑρκανοῦ ἐμφανίσαντος ἀρετὴν καὶ μεγαλοψυχίαν,
καὶ ὅτι κοινῇ πάντας εὐεργετεῖ καὶ κατ' ἰδίαν τοὺς πρὸς αὐτὸν
ἀφικομένους, τά τε γράμματα εἰς τὰ δημόσια ἡμῶν ἀπεθέμεθα
καὶ αὐτοὶ πάντα ποιεῖν ὑπὲρ Ἰουδαίων σύμμαχοι ὄντες Ῥωμαίων
κατὰ τὸ τῆς συγκλήτου δόγμα ἐψηφισάμεθα. ἐδεήθη δὲ καὶ Θεό-
δωρος τὴν ἐπιστολὴν ἡμῖν ἀποδοὺς τῶν ἡμετέρων στρατηγῶν, ἵνα
πέμψωσι πρὸς Ὑρκανὸν τὸ ἀντίγραφον τοῦ ψηφίσματος καὶ πρέσβεις
δηλώσοντας τὴν τοῦ ἡμετέρου δήμου σπουδὴν καὶ παρακαλέσοντας
συντηρεῖν τε καὶ αὔξειν αὐτὸν τὴν πρὸς ἡμᾶς φιλίαν καὶ ἀγαθοῦ
τινος αἴτιον γίνεσθαι, ὡς ἀμοιβάς τε τὰς προσηκούσας ἀποληψό-
μενον μεμνημένον τε ὡς καὶ ἐν τοῖς κατὰ Ἄβραμον καιροῖς, ὃς
ἦν πάντων Ἑβραίων πατήρ, οἱ πρόγονοι ἡμῶν ἦσαν αὐτοῖς φίλοι,
καθὼς καὶ ἐν τοῖς δημοσίοις εὑρίσκομεν γράμμασιν.
Ψήφισμα Ἁλικαρνασέων. ἐπὶ ἱερέως Μέμνονος τοῦ Ἀρι-
στείδου, κατὰ δὲ ποίησιν Εὐωνύμου, Ἀνθεστηριῶνος ἔδοξε τῷ
δήμῳ εἰσηγησαμένου Μάρκου Ἀλεξάνδρου. ἐπεὶ [τὸ] πρὸς τὸ θεῖον
εὐσεβές τε καὶ ὅσιον ἐν ἅπαντι καιρῷ διὰ σπουδῆς ἔχομεν
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 256, line 1
καὶ αὐτοὶ πάντα ποιεῖν ὑπὲρ Ἰουδαίων σύμμαχοι ὄντες Ῥωμαίων
κατὰ τὸ τῆς συγκλήτου δόγμα ἐψηφισάμεθα. ἐδεήθη δὲ καὶ Θεό-
δωρος τὴν ἐπιστολὴν ἡμῖν ἀποδοὺς τῶν ἡμετέρων στρατηγῶν, ἵνα
πέμψωσι πρὸς Ὑρκανὸν τὸ ἀντίγραφον τοῦ ψηφίσματος καὶ πρέσβεις
δηλώσοντας τὴν τοῦ ἡμετέρου δήμου σπουδὴν καὶ παρακαλέσοντας
συντηρεῖν τε καὶ αὔξειν αὐτὸν τὴν πρὸς ἡμᾶς φιλίαν καὶ ἀγαθοῦ
τινος αἴτιον γίνεσθαι, ὡς ἀμοιβάς τε τὰς προσηκούσας ἀποληψό-
μενον μεμνημένον τε ὡς καὶ ἐν τοῖς κατὰ Ἄβραμον καιροῖς, ὃς
ἦν πάντων Ἑβραίων πατήρ, οἱ πρόγονοι ἡμῶν ἦσαν αὐτοῖς φίλοι,
καθὼς καὶ ἐν τοῖς δημοσίοις εὑρίσκομεν γράμμασιν.
Ψήφισμα Ἁλικαρνασέων. ἐπὶ ἱερέως Μέμνονος τοῦ Ἀρι-
στείδου, κατὰ δὲ ποίησιν Εὐωνύμου, Ἀνθεστηριῶνος ἔδοξε τῷ
δήμῳ εἰσηγησαμένου Μάρκου Ἀλεξάνδρου. ἐπεὶ [τὸ] πρὸς τὸ θεῖον
εὐσεβές τε καὶ ὅσιον ἐν ἅπαντι καιρῷ διὰ σπουδῆς ἔχομεν κατα-
κολουθοῦντες τῷ δήμῳ τῶν Ῥωμαίων πάντων ἀνθρώπων ὄντι εὐερ-
γέτῃ καὶ οἷς περὶ τῆς Ἰουδαίων φιλίας καὶ συμμαχίας πρὸς τὴν
πόλιν ἔγραψεν, ὅπως συντελῶνται αὐτοῖς αἱ εἰς τὸν θεὸν ἱεροποιίαι
καὶ ἑορταὶ αἱ εἰθισμέναι καὶ σύνοδοι, δεδόχθαι καὶ ἡμῖν Ἰουδαίων
284
τοὺς βουλομένους ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας τά τε σάββατα ἄγειν καὶ
τὰ ἱερὰ συντελεῖν κατὰ τοὺς Ἰουδαίων νόμους καὶ τὰς προσευχὰς
ποιεῖσθαι πρὸς τῇ θαλάττῃ κατὰ τὸ πάτριον ἔθος.
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 259, line 1
εὐσεβές τε καὶ ὅσιον ἐν ἅπαντι καιρῷ διὰ σπουδῆς ἔχομεν κατα-
κολουθοῦντες τῷ δήμῳ τῶν Ῥωμαίων πάντων ἀνθρώπων ὄντι εὐερ-
γέτῃ καὶ οἷς περὶ τῆς Ἰουδαίων φιλίας καὶ συμμαχίας πρὸς τὴν
πόλιν ἔγραψεν, ὅπως συντελῶνται αὐτοῖς αἱ εἰς τὸν θεὸν ἱεροποιίαι
καὶ ἑορταὶ αἱ εἰθισμέναι καὶ σύνοδοι, δεδόχθαι καὶ ἡμῖν Ἰουδαίων
τοὺς βουλομένους ἄνδρας τε καὶ γυναῖκας τά τε σάββατα ἄγειν καὶ
τὰ ἱερὰ συντελεῖν κατὰ τοὺς Ἰουδαίων νόμους καὶ τὰς προσευχὰς
ποιεῖσθαι πρὸς τῇ θαλάττῃ κατὰ τὸ πάτριον ἔθος. ἂν δέ τις
κωλύσῃ ἢ ἄρχων ἢ ἰδιώτης, τῷδε τῷ ζημιώματι ὑπεύθυνος ἔστω
καὶ ὀφειλέτω τῇ πόλει.
Ψήφισμα Σαρδιανῶν. ἔδοξε τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ στρα-
τηγῶν εἰσηγησαμένων. ἐπεὶ οἱ κατοικοῦντες ἡμῶν ἐν τῇ πόλει
ἀπ' ἀρχῆς Ἰουδαῖοι πολῖται πολλὰ καὶ μεγάλα φιλάνθρωπα ἐσχη-
κότες διὰ παντὸς παρὰ τοῦ δήμου καὶ νῦν εἰσελθόντες ἐπὶ τὴν
βουλὴν καὶ τὸν δῆμον παρεκάλεσαν, ἀποκαθισταμένων αὐτοῖς τῶν
νόμων καὶ τῆς ἐλευθερίας ὑπὸ τῆς συγκλήτου καὶ τοῦ δήμου τοῦ
Ῥωμαίων ἵνα κατὰ τὰ νομιζόμενα ἔθη συνάγωνται καὶ πολιτεύωνται
καὶ διαδικάζωνται πρὸς αὑτούς, δοθῇ τε καὶ τόπος αὐτοῖς, εἰς ὃν
συλλεγόμενοι μετὰ γυναικῶν καὶ τέκνων ἐπιτελοῦσιν τὰς πατρίους
εὐχὰς καὶ θυσίας τῷ θεῷ· δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ συγκε-
χωρῆσθαι αὐτοῖς συνερχομένοις ἐν ταῖς ἀποδεδειγμέναις ἡμέραις
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 262, line 1
Ῥωμαίων ἵνα κατὰ τὰ νομιζόμενα ἔθη συνάγωνται καὶ πολιτεύωνται
καὶ διαδικάζωνται πρὸς αὑτούς, δοθῇ τε καὶ τόπος αὐτοῖς, εἰς ὃν
συλλεγόμενοι μετὰ γυναικῶν καὶ τέκνων ἐπιτελοῦσιν τὰς πατρίους
εὐχὰς καὶ θυσίας τῷ θεῷ· δεδόχθαι τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ συγκε-
χωρῆσθαι αὐτοῖς συνερχομένοις ἐν ταῖς ἀποδεδειγμέναις ἡμέραις
πράσσειν τὰ κατὰ τοὺς αὐτῶν νόμους, ἀφορισθῆναι δ' αὐτοῖς καὶ
τόπον ὑπὸ τῶν στρατηγῶν εἰς οἰκοδομίαν καὶ οἴκησιν αὐτῶν, ὃν
ἂν ὑπολάβωσιν πρὸς τοῦτ' ἐπιτήδειον εἶναι, ὅπως τε τοῖς τῆς
πόλεως ἀγορανόμοις ἐπιμελὲς ᾖ καὶ τὰ ἐκείνοις πρὸς τροφὴν ἐπι-
τήδεια ποιεῖν εἰσάγεσθαι.
Ψήφισμα Ἐφεσίων. ἐπὶ πρυτάνεως Μηνοφίλου μηνὸς Ἀρτε-
μισίου τῇ προτέρᾳ ἔδοξε τῷ δήμῳ, Νικάνωρ Εὐφήμου εἶπεν εἰση-
γησαμένων τῶν στρατηγῶν. ἐπεὶ ἐντυχόντων τῶν ἐν τῇ πόλει
Ἰουδαίων Μάρκῳ Ἰουλίῳ Ποντίου υἱῷ Βρούτῳ ἀνθυπάτῳ, ὅπως
ἄγωσι τὰ σάββατα καὶ πάντα ποιῶσιν κατὰ τὰ πάτρια αὐτῶν ἔθη
μηδενὸς αὐτοῖς ἐμποδὼν γινομένου, ὁ στρατηγὸς συνεχώρησεν, δε-
δόχθαι τῷ δήμῳ, τοῦ πράγματος Ῥωμαίοις ἀνήκοντος, μηδένα κω-
λύεσθαι παρατηρεῖν τὴν τῶν σαββάτων ἡμέραν μηδὲ πράττεσθαι
285
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 14, chap. 265, line 3
γησαμένων τῶν στρατηγῶν. ἐπεὶ ἐντυχόντων τῶν ἐν τῇ πόλει
Ἰουδαίων Μάρκῳ Ἰουλίῳ Ποντίου υἱῷ Βρούτῳ ἀνθυπάτῳ, ὅπως
ἄγωσι τὰ σάββατα καὶ πάντα ποιῶσιν κατὰ τὰ πάτρια αὐτῶν ἔθη
μηδενὸς αὐτοῖς ἐμποδὼν γινομένου, ὁ στρατηγὸς συνεχώρησεν, δε-
δόχθαι τῷ δήμῳ, τοῦ πράγματος Ῥωμαίοις ἀνήκοντος, μηδένα κω-
λύεσθαι παρατηρεῖν τὴν τῶν σαββάτων ἡμέραν μηδὲ πράττεσθαι
ἐπιτίμιον, ἐπιτετράφθαι δ' αὐτοῖς πάντα ποιεῖν κατὰ τοὺς ἰδίους
αὐτῶν νόμους.
Πολλὰ μὲν οὖν ἐστιν καὶ ἄλλα τοιαῦτα τῇ συγκλήτῳ καὶ
τοῖς αὐτοκράτορσι τοῖς Ῥωμαίων δόγματα πρὸς Ὑρκανὸν καὶ τὸ
ἔθνος ἡμῶν γεγενημένα καὶ πόλεσιν ψηφίσματα καὶ γράμματα πρὸς
τὰς περὶ τῶν ἡμετέρων δικαίων ἐπιστολὰς ἀντιπεφωνημένα τοῖς
ἡγεμόσιν, περὶ ὧν ἁπάντων ἐξ ὧν παρατεθείμεθα πιστεύειν τοῖς
ἀναγνωσομένοις οὐ βασκάνως ἡμῶν τὴν γραφὴν πάρεστιν. ἐπεὶ
γὰρ ἐναργῆ καὶ βλεπόμενα τεκμήρια παρεχόμεθα τῆς πρὸς Ῥωμαίους
ἡμῖν φιλίας γενομένης ἐπιδεικνύντες αὐτὰ χαλκαῖς στήλαις καὶ δέλ-
τοις ἐν τῷ Καπετωλίῳ μέχρι νῦν διαμένοντα καὶ διαμενοῦντα, τὴν
μὲν πάντων παράθεσιν ὡς περιττήν τε ἅμα καὶ ἀτερπῆ παρῃ-
τησάμην, οὐδένα δ' οὕτως ἡγησάμην σκαιόν, ὃς οὐχὶ καὶ περὶ τῆς
Ῥωμαίων ἡμῖν πιστεύσει φιλανθρωπίας, ὅτι ταύτην καὶ διὰ πλειόνων
ἐπεδείξαντο πρὸς ἡμᾶς δογμάτων, καὶ ἡμᾶς οὐχ ὑπολήψεται περὶ
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 16, chap. 165, line 1
ἐπὶ τοῦ ἐμοῦ πατρὸς αὐτοκράτορος Καίσαρος πρὸς τὸν δῆμον τὸν
Ῥωμαίων ὅ τε ἀρχιερεὺς αὐτῶν Ὑρκανός, ἔδοξέ μοι καὶ τῷ ἐμῷ
συμβουλίῳ μετὰ ὁρκωμοσίας γνώμῃ δήμου Ῥωμαίων τοὺς Ἰουδαίους
χρῆσθαι τοῖς ἰδίοις θεσμοῖς κατὰ τὸν πάτριον αὐτῶν νόμον, καθὼς
ἐχρῶντο ἐπὶ Ὑρκανοῦ ἀρχιερέως θεοῦ ὑψίστου, τά τε ἱερὰ εἶναι ἐν
ἀσυλίᾳ καὶ ἀναπέμπεσθαι εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ἀποδίδοσθαι τοῖς
ἀποδοχεῦσιν Ἱεροσολύμων, ἐγγύας τε μὴ ὁμολογεῖν αὐτοὺς ἐν σάβ-
βασιν ἢ τῇ πρὸ αὐτῆς παρασκευῇ ἀπὸ ὥρας ἐνάτης. ἐὰν δέ τις
φωραθῇ κλέπτων τὰς ἱερὰς βίβλους αὐτῶν ἢ τὰ ἱερὰ χρήματα ἔκ
τε σαββατείου ἔκ τε ἀνδρῶνος, εἶναι αὐτὸν ἱερόσυλον καὶ τὸν βίον
αὐτοῦ ἐνεχθῆναι εἰς τὸ δημόσιον τῶν Ῥωμαίων. τό τε ψήφισμα
τὸ δοθέν μοι ὑπ' αὐτῶν ὑπὲρ τῆς ἐμῆς εὐσεβείας ἧς ἔχω πρὸς
πάντας ἀνθρώπους καὶ ὑπὲρ Γαΐου Μαρκίου Κηνσωρίνου καὶ τοῦτο
τὸ διάταγμα κελεύω ἀνατεθῆναι ἐν ἐπισημοτάτῳ τόπῳ τῷ γενη-
θέντι μοι ὑπὸ τοῦ κοινοῦ τῆς Ἀσίας ἐν Ἀγκύρῃ. ἐὰν δέ τις παραβῇ
τι τῶν προειρημένων, δώσει δίκην οὐ μετρίαν. ἐστηλογραφήθη ἐν
τῷ Καίσαρος ναῷ.”
“Καῖσαρ Νωρβανῷ Φλάκκῳ χαίρειν. Ἰουδαῖοι ὅσοι ποτ'
οὖν εἰσίν, [οἳ] δι' ἀρχαίαν συνήθειαν εἰώθασιν χρήματά τε ἱερὰ
φέροντες ἀναπέμπειν ἀκωλύτως τοῦτο ποιείτωσαν εἰς Ἱεροσόλυμα.”
καὶ ταῦτα μὲν Καῖσαρ.
286
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Antiquitates Judaicae Book 18, chap. 69, line 3
τοῦ βίου. ἐγεγάμητο δὲ Σατορνίνῳ τῶν εἰς τὰ πάντα ἀντισουμέ-
νων τῷ περὶ αὐτὴν ἀξιολόγῳ. ταύτης ἐρᾷ Δέκιος Μοῦνδος τῶν
τότε ἱππέων ἐν ἀξιώματι μεγάλῳ, καὶ μείζονα οὖσαν ἁλῶναι δώ-
ροις διὰ τὸ καὶ πεμφθέντων εἰς πλῆθος περιιδεῖν ἐξῆπτο μᾶλλον,
ὥστε καὶ εἴκοσι μυριάδας δραχμῶν Ἀτθίδων ὑπισχνεῖτο εὐνῆς μιᾶς.
καὶ μηδ' ὣς ἐπικλωμένης, οὐ φέρων τὴν ἀτυχίαν τοῦ ἔρωτος ἐν-
δείᾳ σιτίων θάνατον ἐπιτιμᾶν αὑτῷ καλῶς ἔχειν ἐνόμισεν ἐπὶ
παύλῃ κακοῦ τοῦ κατειληφότος. καὶ ὁ μὲν ἐπεψήφιζέν τε τῇ οὕτω
τελευτῇ καὶ πράσσειν οὐκ ἀπηλλάσσετο. καὶ ἦν γὰρ ὄνομα Ἴδη
πατρῷος ἀπελευθέρα τῷ Μούνδῳ παντοίων ἴδρις κακῶν, δεινῶς
φέρουσα τοῦ νεανίσκου τῷ ψηφίσματι τοῦ θανεῖν, οὐ γὰρ ἀφανὴς
ἦν ἀπολούμενος, ἀνεγείρει τε αὐτὸν ἀφικομένη διὰ λόγου πιθανή
τε ἦν ἐλπίδων τινῶν ὑποσχέσεσιν, ὡς διαπραχθησομένων ὁμιλιῶν
πρὸς τὴν Παυλῖναν αὐτῷ. καὶ δεχομένου τὴν ἱκετείαν ἡδονῇ πέντε
μυριάδων δεήσειν αὐτῇ μόνων ἔλεγεν ἐπὶ ἁλώσει τῆς γυναικός.
καὶ ἡ μὲν ἐπὶ τούτοις ἀνεγείρασα τὸν νεανίσκον καὶ τὸ αἰτηθὲν
λαβοῦσα ἀργύριον οὐ τὰς αὐτὰς ὁδοὺς ἐστέλλετο τοῖς προδεδιακο-
νημένοις ὁρῶσα τῆς γυναικὸς τὸ μηδαμῶς χρημάτων ἁλισκόμενον,
εἰδυῖα δὲ αὐτὴν θεραπείᾳ τῆς Ἴσιδος σφόδρα ὑπηγμένην τεχνᾶταί
τι τοιόνδε. τῶν ἱερέων τισὶν ἀφικομένη διὰ λόγων ἐπὶ πίστεσιν
μεγάλαις τὸ δὲ μέγιστον δόσει χρημάτων τὸ μὲν παρὸν μυριάδων
Φλάβιος Ιώσηφος. ., Contra Apionem (= De Judaeorum vetustate) (0526: 003)
“Flavii Iosephi opera, vol. 5”, ENiese, B.Berlin: Weidmann, 1889, Repr. 1955.
Book 2, section 252, line 1
δὲ καλεῖν ἀποτροπαίους, εἶτα δὲ τούτους ὥσπερ τοὺς πονηροτάτους
τῶν ἀνθρώπων χάρισι καὶ δώροις ἀποσείονται, μέγα τι λήψεσθαι
κακὸν ὑπ' αὐτῶν προσδοκῶντες, εἰ μὴ μισθὸν αὐτοῖς παράσχοιεν.
Τί τοίνυν τὸ αἴτιον τῆς τοσαύτης ἀνωμαλίας καὶ περὶ
τὸ θεῖον πλημμελείας; ἐγὼ μὲν ὑπολαμβάνω τὸ μήτε τὴν ἀληθῆ
τοῦ θεοῦ φύσιν ἐξ ἀρχῆς συνιδεῖν αὐτῶν τοὺς νομοθέτας μήθ'
ὅσον καὶ λαβεῖν ἠδυνήθησαν ἀκριβῆ γνῶσιν διορίσαντας πρὸς τοῦτο
ποιήσασθαι τὴν ἄλλην τάξιν τοῦ πολιτεύματος, ἀλλ' ὥσπερ ἄλλο
τι τῶν φαυλοτάτων ἐφῆκαν τοῖς μὲν ποιηταῖς οὕστινας ἂν βού-
λωνται θεοὺς εἰσάγειν πάντα πάσχοντας, τοῖς δὲ ῥήτορσι πολιτο-
γραφεῖν κατὰ ψήφισμα τῶν ξένων θεῶν τὸν ἐπιτήδειον· πολλῆς
δὲ καὶ ζωγράφοι καὶ πλάσται τῆς εἰς τοῦτο παρὰ τῶν Ἑλλήνων
ἀπέλαυσαν ἐξουσίας, αὐτὸς ἕκαστός τινα μορφὴν ἐπινοῶν, ὁ μὲν
ἐκ πηλοῦ πλάττων, ὁ δὲ γράφων, οἱ δὲ μάλιστα δὴ θαυμαζόμενοι
τῶν δημιουργῶν τὸν ἐλέφαντα καὶ τὸν χρυσὸν ἔχουσι τῆς ἀεὶ και-
νουργίας τὴν ὑπόθεσιν. [καὶ τὰ μὲν τῶν ἱερῶν ἐν ἐρημίᾳ παντε-
λῶς εἰσιν, τὰ δὲ ἐμπερισπούδαστα καθάρσεσι παντοδαπαῖς περι-
κοσμούμενα.] εἶθ' οἱ μὲν πρότερον ἐν ταῖς τιμαῖς ἀκμάσαντες
θεοὶ γεγηράκασιν· [οἱ δὲ ὑπακμάζοντες τούτων ἐν δευτέρᾳ τάξει
ὑποβέβληνται] οὕτω γὰρ εὐφημότερον λέγειν· ἄλλοι δὲ καινοί τινες
εἰσαγόμενοι θρησκείας τυγχάνουσιν, [ὡς ἐν παρεκβάσει ὧν
287
Φλάβιος Ιώσηφος. ., De bello Judaico libri vii (0526: 004)
“Flavii Iosephi opera, vol. 6”, ENiese, B.
Berlin: Weidmann, 1895, Repr. 1955.Book 4, section 621, line 1
τὴν ἀρετὴν τἀνδρὸς ἐκ τῆς ἐγγὺς στρατηγίας εἰδότες. καὶ ὁ μὲν
πεπιστευμένος ἤδη τὰ περὶ τὴν ἀρχὴν προπαρεσκεύαζεν αὐτῷ καὶ
τὰ πρὸς τὴν ἄφιξιν, τάχιον δ' ἐπινοίας διήγγελλον αἱ φῆμαι τὸν
ἐπὶ τῆς ἀνατολῆς αὐτοκράτορα, καὶ πᾶσα μὲν πόλις ἑώρταζεν εὐαγ-
γέλια [δὲ] καὶ θυσίας ὑπὲρ αὐτοῦ ἐπετέλει. τὰ δὲ κατὰ Μυσίαν καὶ
Παννονίαν τάγματα, μικρῷ πρόσθεν κεκινημένα πρὸς τὴν Οὐιτελ-
λίου τόλμαν, μείζονι χαρᾷ Οὐεσπασιανῷ τὴν ἡγεμονίαν ὤμνυον. ὁ
δ' ἀναζεύξας ἀπὸ Καισαρείας εἰς Βηρυτὸν παρῆν, ἔνθα πολλαὶ μὲν
ἀπὸ τῆς Συρίας αὐτῷ, πολλαὶ δὲ κἀπὸ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν πρες-
βεῖαι συνήντων, στεφάνους παρ' ἑκάστης πόλεως καὶ συγχαρτικὰ
προσφέρουσαι ψηφίσματα. παρῆν δὲ καὶ Μουκιανὸς ὁ τῆς ἐπαρχίας
ἡγεμὼν τὸ πρόθυμον τῶν δήμων καὶ τοὺς κατὰ πόλιν ὅρκους
ἀπαγγέλλων.
Προχωρούσης δὲ πανταχοῦ κατὰ νοῦν τῆς τύχης καὶ τῶν
πραγμάτων συννενευκότων ἐκ τοῦ πλείστου μέρους, ἤδη παρίστατο
τῷ Οὐεσπασιανῷ νοεῖν, ὡς οὐ δίχα δαιμονίου προνοίας ἅψαιτο τῆς
ἀρχῆς, ἀλλὰ δικαία τις εἱμαρμένη περιαγάγοι τὸ κρατεῖν τῶν ὅλων
ἐπ' αὐτόν· ἀναμιμνήσκεται γὰρ τά τε ἄλλα σημεῖα, πολλὰ δ' αὐτῷ
γεγόνει πανταχοῦ προφαίνοντα τὴν ἡγεμονίαν, καὶ τὰς τοῦ Ἰωσήπου
φωνάς, ὃς αὐτὸν ἔτι ζῶντος Νέρωνος αὐτοκράτορα προσειπεῖν ἐθάρ-
σησεν. ἐξεπέπληκτο δὲ τὸν ἄνδρα δεσμώτην ἔτι ὄντα παρ' αὐτῷ,
Septuaginta, Esther (0527: 019)“Septuaginta, vol. 1, 9th edn.”, ERahlfs, A.
Stuttgart: Württembergische Bibelanstalt, 1935, Repr. 1971.
Chap. 3, section 7, line 1
καὶ ἐλάλησαν οἱ ἐν τῇ αὐλῇ τοῦ βασιλέως τῷ Μαρ-
δοχαίῳ Μαρδοχαῖε, τί παρακούεις τὰ ὑπὸ τοῦ βασιλέως λεγόμενα;
καθ' ἑκάστην ἡμέραν ἐλάλουν αὐτῷ, καὶ οὐχ ὑπήκουεν αὐτῶν·
καὶ ὑπέδειξαν τῷ Αμαν Μαρδοχαῖον τοῖς τοῦ βασιλέως λόγοις
ἀντιτασσόμενον· καὶ ὑπέδειξεν αὐτοῖς ὁ Μαρδοχαῖος ὅτι Ιουδαῖός
ἐστιν.
καὶ ἐπιγνοὺς Αμαν ὅτι οὐ προσκυνεῖ αὐτῷ Μαρδοχαῖος,
ἐθυμώθη σφόδρα
καὶ ἐβουλεύσατο ἀφανίσαι πάντας τοὺς ὑπὸ τὴν Ἀρταξέρξου βασιλείαν
Ιουδαίους. καὶ ἐποίησεν ψήφισμα ἐν ἔτει δωδεκάτῳ τῆς βασιλείας Ἀρταξέρξου καὶ
ἔβαλεν κλήρους ἡμέραν ἐξ ἡμέρας καὶ μῆνα ἐκ μηνὸς ὥστε ἀπολέσαι ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ
τὸ γένος Μαρδοχαίου, καὶ ἔπεσεν ὁ κλῆρος εἰς τὴν τεσσαρεσκαι-
δεκάτην τοῦ μηνός, ὅς ἐστιν Αδαρ.
καὶ ἐλάλησεν πρὸς τὸν βασι-
λέα Ἀρταξέρξην λέγων Ὑπάρχει ἔθνος διεσπαρμένον ἐν τοῖς ἔθνε-
σιν ἐν πάσῃ τῇ βασιλείᾳ σου, οἱ δὲ νόμοι αὐτῶν ἔξαλλοι παρὰ
πάντα τὰ ἔθνη, τῶν δὲ νόμων τοῦ βασιλέως παρακούουσιν, καὶ
288
οὐ συμφέρει τῷ βασιλεῖ ἐᾶσαι αὐτούς·
Septuaginta, Esther Chap. 9, section 24, line 2
ἄγειν τε τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην καὶ τὴν πεντεκαιδεκάτην τοῦ
Αδαρ –
ἐν γὰρ ταύταις ταῖς ἡμέραις ἀνεπαύσαντο οἱ Ιουδαῖοι
ἀπὸ τῶν ἐχθρῶν αὐτῶν – καὶ τὸν μῆνα, ἐν ᾧ ἐστράφη αὐτοῖς
(ὃς ἦν Αδαρ) ἀπὸ πένθους εἰς χαρὰν καὶ ἀπὸ ὀδύνης εἰς ἀγαθὴν
ἡμέραν, ἄγειν ὅλον ἀγαθὰς ἡμέρας γάμων καὶ εὐφροσύνης ἐξαπο-
στέλλοντας μερίδας τοῖς φίλοις καὶ τοῖς πτωχοῖς.
καὶ προσεδέ-
ξαντο οἱ Ιουδαῖοι, καθὼς ἔγραψεν αὐτοῖς ὁ Μαρδοχαῖος,
πῶς
Αμαν Αμαδαθου ὁ Μακεδὼν ἐπολέμει αὐτούς, καθὼς ἔθετο ψήφισμα
καὶ κλῆρον ἀφανίσαι αὐτούς,
καὶ ὡς εἰσῆλθεν πρὸς τὸν βασιλέα
λέγων κρεμάσαι τὸν Μαρδοχαῖον· ὅσα δὲ ἐπεχείρησεν ἐπάξαι ἐπὶ
τοὺς Ιουδαίους κακά, ἐπ' αὐτὸν ἐγένοντο, καὶ ἐκρεμάσθη αὐτὸς καὶ
τὰ τέκνα αὐτοῦ.
διὰ τοῦτο ἐπεκλήθησαν αἱ ἡμέραι αὗται Φρουραι
διὰ τοὺς κλήρους, ὅτι τῇ διαλέκτῳ αὐτῶν καλοῦνται Φρουραι, διὰ
τοὺς λόγους τῆς ἐπιστολῆς ταύτης καὶ ὅσα πεπόνθασιν διὰ ταῦτα
καὶ ὅσα αὐτοῖς ἐγένετο·
Septuaginta, Machabaeorum ii (0527: 024)“Septuaginta, vol. 1, 9th edn.”, ERahlfs,
A.Stuttgart: Württembergische Bibelanstalt, 1935, Repr. 1971.Chap. 6, section 8, line
1
ἐπεπληροῦτο ῥᾳθυμούντων μεθ' ἑταιρῶν καὶ ἐν τοῖς ἱεροῖς περι-
βόλοις γυναιξὶ πλησιαζόντων, ἔτι δὲ τὰ μὴ καθήκοντα ἔνδον εἰς-
φερόντων.
τὸ δὲ θυσιαστήριον τοῖς ἀποδιεσταλμένοις ἀπὸ τῶν
νόμων ἀθεμίτοις ἐπεπλήρωτο.
ἦν δ' οὔτε σαββατίζειν οὔτε πα-
τρῴους ἑορτὰς διαφυλάττειν οὔτε ἁπλῶς Ιουδαῖον ὁμολογεῖν εἶναι,
ἤγοντο δὲ μετὰ πικρᾶς ἀνάγκης εἰς τὴν κατὰ μῆνα τοῦ βασιλέως
γενέθλιον ἡμέραν ἐπὶ σπλαγχνισμόν, γενομένης δὲ Διονυσίων
ἑορτῆς ἠναγκάζοντο κισσοὺς ἔχοντες πομπεύειν τῷ Διονύσῳ.
ψήφισμα δὲ ἐξέπεσεν εἰς τὰς ἀστυγείτονας Ἑλληνίδας πόλεις
Πτολεμαίου ὑποθεμένου τὴν αὐτὴν ἀγωγὴν κατὰ τῶν Ιουδαίων
ἄγειν καὶ σπλαγχνίζειν,
τοὺς δὲ μὴ προαιρουμένους μεταβαίνειν
ἐπὶ τὰ Ἑλληνικὰ κατασφάζειν. παρῆν οὖν ὁρᾶν τὴν ἐνεστῶσαν
ταλαιπωρίαν.
Καλλισθένης ιστορικός. Frag. (0534: 002)“FGrH #124”.
Volume-Jacobyʹ-F 2b,124,F, fragment 5, line 57
289
πρὸς τὸν παῖδα διαμφισβητοῦντος τοῦ βαλανέως περὶ τοῦ ἀργυρίου – ἦν γὰρ νόμος
πλείονος λούειν τοὺς ξένους – ’ὦ μιαρέ’ ἔφη ‘παῖ, παρὰ χαλκοῦν με μικροῦ
Φασηλίτην ἐποίησας’. (24) πρὸς δὲ τὸν ἐπαινοῦντα, ἵνα λάβηι τι, αὐτὸς ἔφη
μείζων εἶναι πτωχός. (25) ἐν μικρᾶι δὲ πόλει διδάσκων ἔφη ‘αὕτη οὐ πόλις
ἐστίν, ἀλλὰ μόλις’. (26) ἐν Πέλληι δὲ πρὸς φρέαρ προσελθὼν ἠρώτησεν εἰ
πότιμόν ἐστιν. εἰπόντων δὲ τῶν ἱμώντων ‘ἡμεῖς γε τοῦτο πίνομεν’, ‘οὐκ ἄρ'’ ἔφη
’πότιμόν ἐστιν’. ἐτύγχανον δ' οἱ ἄνθρωποι χλωροὶ ὄντες. (27) ἐπακούσας δὲ
τῆς Ὠδῖνος τῆς Τιμοθέου ‘εἰ δ' ἐργολάβον’ ἔφη ‘ἔτικτεν καὶ μὴ θεόν, ποίας ἂν
ἠφίει φωνάς’. (28) Πολυίδου δὲ σεμνυνομένου ὡς ἐνίκησε Τιμόθεον ὁ μαθητὴς
αὐτοῦ Φιλωτᾶς, θαυμάζειν ἔφη, ‘εἰ ἀγνοεῖς ὅτι αὐτὸς μὲν ψηφίσματα ποιεῖ, Τιμόθεος
δὲ νόμους’. (29) πρὸς Ἄρειον δὲ τὸν ψάλτην ὀχλοῦντά τι αὐτὸν ‘ψάλλ' ἐς
κόρακας’ ἔφη. (30) ἐν Σικυῶνι δὲ πρὸς νακοδέψην γεγενημένον, ἐπεὶ ἐλοιδορεῖτό
τι αὐτῶι καὶ‘κακόδαιμον’ ἔφη, ‘νακόδαιμον’ ἔφη. (31) τοὺς δὲ Ῥοδίους ὁ
αὐτὸς Στρατόνικος σπαταλῶνας καὶ θερμοπότας θεωρῶν ἔφη αὐτοὺς λευκοὺς εἶναι
Κυρηναίους, καὶ αὐτὴν δὲ τὴν Ῥόδον ἐκάλει μνηστήρων πόλιν, χρώματι μὲν εἰς
ἀσωτίαν διαλλάττειν ἐκείνων ἡγούμενος αὐτούς, ὁμοιότητι δ' εἰς καταφέρειαν ἡδονῆς
τὴν πόλιν μνηστήρων εἰκάζων.
SCHOL. APOLL. RHOI 1037: Καλλισθένης δὲ ἐν τῶι
πρώτωι τοῦ Περίπλου κατ' ἔχθραν φησὶ τοὺς οἰκοῦντας τὴν Κύζικον
ἐπιθέσθαι νυκτὸς τοῖς Ἀργοναύταις.
Καλλισθένης ιστορικός. Frag. Volume-Jacobyʹ-F 2b,124,F, fragment 48, line 6
LUKIAN. Demosth. en15: οὐ γὰρ ὡς τὸν Αἰσχύλον ὁ
Καλλισθένης ἔφη που λέγων τὰς τραγωιδίας ἐν οἴνωι γράφειν ἐξορμῶντα
καὶ ἀναθερμαίνοντα τὴν ψυχήν ....
PHOT. BEROL. SUIs. ἀναρᾶσθαι· ἀντὶ τοῦ διαλύειν
τὴν γενομένην καταράν. οὕτως Καλλισθένης.
PLUT. Aristei27,2: καὶ τὰς μὲν θυγατέρας (sἈριστείδου)
ἱστοροῦσιν ἐκ τοῦ πρυτανείου τοῖς νυμφίοις ἐκδοθῆναι δημοσίαι τῆς πόλεως
τὸν γάμον ἐγγυώσης καὶ προῖκα τρισχιλίας δραχμὰς ἑκατέραι ψηφισαμένης·
Λυσιμάχωι δὲ τῶι υἱῶι μνᾶς μὲν ἑκατὸν ἀργυρίου καὶ γῆς τοσαῦτα πλέθρα
πεφυτευμένης ἔδωκεν ὁ δῆμος, καὶ ἄλλας δραχμὰς τέσσαρας εἰς ἡμέραν
ἑκάστην ἀπέταξεν, Ἀλκιβιάδου τὸ ψήφισμα γράψαντος. (3) ἔτι δὲ Λυσιμάχου
θυγατέρα Πολυκρίτην ἀπολιπόντος, ὡς Καλλισθένης φησί, καὶ ταύτηι
σίτησιν ὅσην καὶ τοῖς Ὀλυμπιονίκαις ὁ δῆμος ἐψηφίσατο.
PLUT. Aet. gr. 9 p. 292 D – F: τίς ὁ παρὰ Δελφοῖς ὁσιωτὴρ
καὶ διὰ τί βύσιον ἕνα τῶν μηνῶν καλοῦσιν; .... ὁ δὲ βύσιος μήν, ὡς
μὲν οἱ πολλοὶ νομίζουσι, φύσιός ἐστιν· ἔαρος γὰρ ἄρχει καὶ τὰ πολλὰ
φύεται τηνικαῦτα καὶ διαβλαστάνει. τὸ δ' ἀληθὲς οὐκ ἔχει οὕτως· οὐ
γὰρ ἀντὶ τοῦ φτῶι βχρῶνται Δελφοί, καθάπερ Μακεδόνες ...., ἀλλ'
ἀντὶ τοῦ π... ἔστιν οὖν πύσιος ὁ βύσιος, ἐν ὧι πυστιῶνται καὶ πυν-
θάνονται τοῦ θεοῦ· τὸ γὰρ ἐννοεῖν καὶ πάτριον. ἐν τῶι μηνὶ γὰρ τούτωι
χρηστήριον ἐγίγνετο, καὶ ἑβδόμην ταύτην νομίζουσι τοῦ θεοῦ γενέθλιον·
Δημάδης Frag. (0535: 001)“Demade oratore. Testimonianze e frammenti, 2nd edn.”,
Ede Falco, V.Naples: Libreria Scientifica Editrice, 1955.
Fragment 5, line 1
290
DEMAn. 11 Diels p. 114: ὁ αὐτὸς ἔφησεν· ‘ὥσπερ τὸ
τῆς Ἑλένης κάλλος ἐπ' ἀπωλείᾳ τῶν ἡρώων ἐγίνετο,
οὕτω καὶ ἡ τοῦ Δημοσθένους ἐν τῷ λέγειν δύναμις
ἐπ' ἀπωλείᾳ τῆς Ἑλλάδος ηὐξήθη’.
LUCIAN. Demosth. lau15: οὐ
γὰρ ὡς τὸν Αἰσχύλον ὁ Καλλισθένης ἔφη που λέγων τὰς τραγῳδίας ἐν οἴνῳ
γράφειν ἐξορμῶντα καὶ ἀναθερμαίνοντα τὴν ψυχήν, οὐχ οὕτως ὁ Δημοσθένης
συνετίθει πρὸς μέθην τοὺς λόγους ἀλλ' ὕδωρ πίνων· ᾗ καὶ τὸν Δημάδην
παῖξαί φασιν εἰς ταύτην αὐτοῦ τὴν ὑδροποσίαν, ὡς οἱ μὲν ἄλλοι πρὸς
ὕδωρ λέγοιεν, τὸν Δημοσθένην δὲ πρὸς ὕδωρ γράφειν.
DEMAn. 1 Diels p. 108: Δημάδης ψήφισμα γράψας παράνομον
καὶ εὐθυνόμενος ὑπὸ Λυκούργου, ἐρωτήσαντος αὐτὸν ἐκείνου εἰ ὅτε ἔγραψε
τὸ ψήφισμα οὐκ ἐνέβλεπεν εἰς τοὺς νόμους, ‘οὐκ ἐνέβλεπον,ἔφησεν,
ἐπεσκότει γὰρ αὐτοὺς τὰ Μακεδόνων ὅπλα’.
PLUT. de tuenda san. pr. 9, 126 D: ὁ
Δημάδης πολεμικοὺς ἀκαίρως τοὺς Ἀθηναίους ὄντας ἔλεγε μηδέποτε
χειροτονεῖν εἰρήνην ἄνευ μελάνων ἱματίων.
DEMAexpalat. 21 Haupt: ‘εἰρήνην δεῖ καὶ
οὐ λόγον ἀντιτάττειν τῇ τῶν Μακεδόνων φάλαγγι· ἄ-
πρακτος γὰρ ἡ σπουδὴ τοῦ λόγου τῶν ἐλάττονα τῆς
βουλήσεως ἐχόντων τὴν δύναμιν’.
Δημάδης Frag.5, line 3
οὕτω καὶ ἡ τοῦ Δημοσθένους ἐν τῷ λέγειν δύναμις
ἐπ' ἀπωλείᾳ τῆς Ἑλλάδος ηὐξήθη’.
LUCIAN. Demosth. lau15: οὐ
γὰρ ὡς τὸν Αἰσχύλον ὁ Καλλισθένης ἔφη που λέγων τὰς τραγῳδίας ἐν οἴνῳ
γράφειν ἐξορμῶντα καὶ ἀναθερμαίνοντα τὴν ψυχήν, οὐχ οὕτως ὁ Δημοσθένης
συνετίθει πρὸς μέθην τοὺς λόγους ἀλλ' ὕδωρ πίνων· ᾗ καὶ τὸν Δημάδην
παῖξαί φασιν εἰς ταύτην αὐτοῦ τὴν ὑδροποσίαν, ὡς οἱ μὲν ἄλλοι πρὸς
ὕδωρ λέγοιεν, τὸν Δημοσθένην δὲ πρὸς ὕδωρ γράφειν.
DEMAn. 1 Diels p. 108: Δημάδης ψήφισμα γράψας παράνομον
καὶ εὐθυνόμενος ὑπὸ Λυκούργου, ἐρωτήσαντος αὐτὸν ἐκείνου εἰ ὅτε ἔγραψε
τὸ ψήφισμα οὐκ ἐνέβλεπεν εἰς τοὺς νόμους, ‘οὐκ ἐνέβλεπον,ἔφησεν,
ἐπεσκότει γὰρ αὐτοὺς τὰ Μακεδόνων ὅπλα’.
PLUT. de tuenda san. pr. 9, 126 D: ὁ
Δημάδης πολεμικοὺς ἀκαίρως τοὺς Ἀθηναίους ὄντας ἔλεγε μηδέποτε
χειροτονεῖν εἰρήνην ἄνευ μελάνων ἱματίων.
DEMAexpalat. 21 Haupt: ‘εἰρήνην δεῖ καὶ
Δημάδης Frag.12, line 2
σκευασάμην γὰρ εἰς τοὺς Χόας, ὥσθ' ἕκαστον ὑμῶν
λαβεῖν ἡμιμναῖον· εἰ δ' εἰς ταῦτα βούλεσθε μᾶλλον,
αὐτοὶ καταχρῆσθε τοῖς ἰδίοις’·καὶ τοῦτον τὸν τρόπον, ὅπως
μὴ στεροῖντο τῆς διανομῆς, ἀφέντων τὸν ἀπόστολον, ἔλυσε τὸ πρὸς Ἀλέ-
ξανδρον ἔγκλημα τοῦ δήμου.
291
DEMAn. 2 Diels p. 109: ὁ αὐτὸς οὐ θελόντων Ἀθηναίων
τιμᾶν Ἀλέξανδρον ὡς θεόν, ‘δέδια,φησίν, ὦ ἄνδρες, ὡς μὴ
τοῦ οὐρανοῦ φθονοῦντος Ἀλεξάνδρῳ στάντων ἢ τούτ
ἀφαιρεθῆτε καὶ ὑπ' αὐτοῦ’.
DEMETR. π. ἑρμην. §284:
τοῦ δὲ αὐτοῦ εἴδους καὶ τὸ ‘[ὅτι] τοῦτο τὸ ψήφισμα οὐκ ἐγὼ
ἔγραψα ἀλλ' ὁ πόλεμος τῷ Ἀλεξάνδρου δόρατι γράφων’.
DEMAexpalat. 19 Haupt: ‘πολέμιον κῦμα
καὶ Μακεδονικὸν πῦρ εἰς τὴν Ἀττικὴν ὑποδέχεσθαι ἦν
οὐ καλόν, οὐδὲ σιωπᾶν καὶ καρτερεῖν ὁρῶντα καταδυο-
μένην ὥσπερ ναῦν τὴν πόλιν’.
DEMAexpalat. 27 Haupt: ‘οὐκ ἐγὼ ταῦτα
συνεβούλευον, ἀλλ' ἡ πατρίς, ὁ καιρός, τὰ πράγματα διὰ
τῆς ἐμῆς φωνῆς ἠξίου ταῦτα πράττειν· οὐ δίκαιον οὖν
τὸν σύμβουλον καιρῶν εὐθύνας ὑπέχειν καὶ ὧν ἐν τῇ
τύχῃ τὸ τέλος’.
Δημάδης Frag.87,11, line 5
χίλια πολιτῶν σώματα χωρὶς κήρυκος καὶ τὸν Ὠρωπὸν ἄνευ
πρεσβείας λαβὼν ὑμῖν ταῦτ' ἔγραψα. ἐπείληπτο δὲ τῆς γρα-
φούσης χειρὸς οὐχ ἡ δωροδοκία τῶν Μακεδόνων, ὡς οὗτοι
πλαττόμενοι λέγουσιν, ἀλλ' ὁ καιρὸς καὶ ἡ χρεία καὶ τὸ τῆς
πατρίδος συμφέρον καὶ ἡ τοῦ βασιλέως φιλανθρωπία· ἐλθὼν
γὰρ ἐπὶ τὸν κίνδυνον ἐχθρὸς τῶν ἀγώνων φίλος ἐχωρίσθη,
τὸ τῶν νενικηκότων ἆθλον τοῖς σφαλεῖσι προσθείς. πάλιν
τοίνυν ἧκε τῇ πόλει καιρὸς ἕτερος, ἵνα τοὺς μεταξὺ κινδύ-
νους ἑκὼν ἐπιλάθωμαι· καὶ πάντες μὲν οἱ τὴν Ἑλλάδα κατ-
οικοῦντες τὸν Ἀλέξανδρον ἐπὶ τὴν ἡγεμονίαν ἀνεβίβαζον,
καὶ τοῖς ψηφίσμασιν ἀναπλάττοντες φρόνημα μεῖζον τοῦ δέ-
οντος ἀνδρὶ νέῳ καὶ φιλοδόξῳ περιέθηκαν· λοιποὶ δὲ ἦμεν
ἡμεῖς καὶ Λακεδαιμόνιοι πρόβλημα τῆς σωτηρίας ἔχοντες οὐ
χρημάτων πλῆθος, οὐχ ὅπλων παρασκευάς, οὐχ ἱππέων καὶ
πεζῶν σύνταξιν, ἀλλ' ἐπιθυμίαν μεγάλην, δύναμιν δ' ἀσθενῆ
καὶ ταπεινήν. ὧν μὲν γὰρ ἐσύλησε τὴν ἰσχὺν ὁ περὶ Λεῦκτρα
κίνδυνος, ὁ δὲ πρότερον ἀπείρατος ὢν πολεμίας σάλπιγγος
Εὐρώτας Βοιωτοὺς ἐν τῇ Λακωνικῇ στρατοπεδεύοντας εἶδεν·
ἀπέκειρε γὰρ τὴν ἀκμὴν τῆς Σπάρτης ὁ Θηβαῖος, καὶ τοὺς
ὅρους τῆς Λακωνικῆς τεθειμένους τὴν ἀκμὴν τῶν νέων συν-
έκλεισε ταῖς τέφραις. τὰς δ' ἡμετέρας παρασκευὰς ἀνάλωσεν
Δημάδης Frag.88, line 3
τότε ῥητόρων ἐπαχθείς. καί μοι τῶν πεπραγμένων ἀναμνή-
σθητε, ἡνίκα Δημοσθένης καὶ Λυκοῦργος τῷ μὲν λόγῳ παρα-
ταττόμενοι τοὺς Μακεδόνας ἐνίκων ἐν Τριβαλλοῖς, μόνον δ'
οὐχ ὁρατὸν ἐπὶ τοῦ βήματος νεκρὸν τὸν Ἀλέξανδρον προέ-
θηκαν, ἐν τῷ δήμῳ δ' ἀλείψαντες λόγοις εὐπρεπέσι Θηβαίων
292
τοὺς παρόντας φυγάδων θυμοὺς ἐπ' ἐλπίδι τῆς ἐλευθερίας
ἠκόνησαν, ἐμὲ δὲστυγνὸν καὶ περίλυπον ἔφασκον εἶναι
μὴ συνευδοκοῦντα ...
SYRIAN. in Herm. II 85, 13 sqq. Rabe:
ἐνίοτε δὲ καὶ πλείω εὑρίσκεται χρώματα πολλῶν ὄντων τῶντεκμηρίων
ὡς ἐπ' ἐκείνου· ἐγράφη φυγῆς ψήφισμα Δημοσθένει, Ὑπε-
ρίδης περὶ καθόδου συνεβούλευσε, Δημάδης ἀντεῖπεν,
ἡττήθη, εὕρηται Δημοσθένης νεκρὸς ἀσκύλευτος καὶ
κρίνεται Δημάδης φόνου·πρὸς γὰρ ἕκαστον τῶν τεκμηρίων ἀνα-
κύψει χρῶμα ‘ὁ γὰρ ἀντειπὼν τῇ καθόδῳ πρόδηλον ὡς καὶ τὴν σφαγὴν
ἐπήνεγκε τῷ καταστείχοντι’ καὶ ἄλλο ‘ὁ γὰρ ἡττηθεὶς ἐφ' οἷς ἔγραφε
φανερὸν ὡς θυμῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέψας ἐκποδὼν καταστῆσαι τὸν ἐχθρὸν ἔ-
σπευδεν’ καὶ τρίτον ‘ὁ γὰρ ἀνῃρηκὼς Δημάδης οὐ λωποδύται, καὶ τεκμήριον
ὁ Δημοσθένης νεκρὸς τῆς ἐσθῆτος οὐκ ἀπεστερημένος’.
Δημάδης Frag.88, line 17
κύψει χρῶμα ‘ὁ γὰρ ἀντειπὼν τῇ καθόδῳ πρόδηλον ὡς καὶ τὴν σφαγὴν
ἐπήνεγκε τῷ καταστείχοντι’ καὶ ἄλλο ‘ὁ γὰρ ἡττηθεὶς ἐφ' οἷς ἔγραφε
φανερὸν ὡς θυμῷ τὸ πᾶν ἐπιτρέψας ἐκποδὼν καταστῆσαι τὸν ἐχθρὸν ἔ-
σπευδεν’ καὶ τρίτον ‘ὁ γὰρ ἀνῃρηκὼς Δημάδης οὐ λωποδύται, καὶ τεκμήριον
ὁ Δημοσθένης νεκρὸς τῆς ἐσθῆτος οὐκ ἀπεστερημένος’.
SYRIAN. SOPATR. in Herm. IV 342 Walz = SOPATR. V 129 sq. Walz: ἡ
δὲ ἐργασία τῆς βουλήσεως γίνεται ἀπὸ τῆς αἰτίας· ἡ δὲ αἰτία ἡ μέν ἐστι
προκαταρκτική, ἡ δὲ τελική· προκαταρκτικὴ μὲν ἀπὸ τῶν παρελθόντων,
οἷον δι' ἣν καὶ διότι ἠβούλετο τοῦτο πρᾶξαι· τελικὴ δὲ ἀπὸ τῶν μελλόντων,
οἷον οὗ ἕνεκεν ἠβούλετο· καὶ προκαταρκτικὴ μὲν οὕτως· ἐγράφη ψήφισμα καθόδου
Δημοσθένει, Δημάδης ἀντειπὼν οὐκ ἔπεισεν· εὕρηται κατιὼν ἐπὶ τοῖς ὁρίοις τῆς
χώρας νεκρὸς ἀσκύλευτος Δημοσθένης, καὶ κρίνεται Δημάδης.
ἐνταῦθα ἡ βούλησις ἐκ προκαταρκτικοῦ αἰτίου οὕτως· ὅτι διὰ τὴν φθάσασαν
ἔχθραν, διὰ τὸ ἀντειπεῖν καὶ μὴ πεῖσαι, διὰ τὸ πολλάκις ὑπ' αὐτοῦ κριθῆναι,
διὰ τὰς γεγενημένας ὑπὸ σοῦ κλοπάς, διὰ τὸ δέος τῆς προδοσίας [ἑτεροδοσίας
Sop.] εἰκὸς αὐτὸν ἀνελεῖν.
SOPATR. VIII 14 sq. Walz: Δημοσθένει φεύγοντι
ἐγράφη κατόδου ψήφισμα· Δημάδης ἀντείρηκεν· οὐδὲν
ἧττον ὁ δῆμος ἐψηφίσατο· κατιὼν Δημοσθένης εὕρηται
νεκρὸς ἀσκύλευτος, καὶ κρίνεται Δημάδης φόνου.ἡ κα
Δημάδης Frag.88, line 25
οἷον δι' ἣν καὶ διότι ἠβούλετο τοῦτο πρᾶξαι· τελικὴ δὲ ἀπὸ τῶν μελλόντων,
οἷον οὗ ἕνεκεν ἠβούλετο· καὶ προκαταρκτικὴ μὲν οὕτως· ἐγράφη ψή-
φισμα καθόδου Δημοσθένει, Δημάδης ἀντειπὼν οὐκ
ἔπεισεν· εὕρηται κατιὼν ἐπὶ τοῖς ὁρίοις τῆς χώρας νε-
κρὸς ἀσκύλευτος Δημοσθένης, καὶ κρίνεται Δημάδης.
ἐνταῦθα ἡ βούλησις ἐκ προκαταρκτικοῦ αἰτίου οὕτως· ὅτι διὰ τὴν φθάσασαν
ἔχθραν, διὰ τὸ ἀντειπεῖν καὶ μὴ πεῖσαι, διὰ τὸ πολλάκις ὑπ' αὐτοῦ κριθῆναι,
διὰ τὰς γεγενημένας ὑπὸ σοῦ κλοπάς, διὰ τὸ δέος τῆς προδοσίας [ἑτεροδοσίας
293
Sop.] εἰκὸς αὐτὸν ἀνελεῖν.
SOPATR. VIII 14 sq. Walz: Δημοσθένει φεύγοντι
ἐγράφη κατόδου ψήφισμα· Δημάδης ἀντείρηκεν· οὐδὲν
ἧττον ὁ δῆμος ἐψηφίσατο· κατιὼν Δημοσθένης εὕρηται
νεκρὸς ἀσκύλευτος, καὶ κρίνεται Δημάδης φόνου.ἡ κα-
τάστασις Δημοσθένους ἔχει τὴν πολιτείαν, τὰς λειτουργείας, τὴν εὔνοιαν,
τὴν κατὰ Φιλίππου παρρησίαν καὶ ὅσα τοιαῦτα. τὸ δὲ ἀποφανθῆναι παρὰ
τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῆς τὸν Δημοσθένην δῶρα παρὰ Ἁρπάλου λαβεῖν,
λῆμμά ἐστιν· οὐ γὰρ δεῖ τὴν κατάγνωσιν ταύτην λογίζεσθαι· ὡς μὴ κατε-
γνωσμένου γὰρ Δημοσθένους, τὸν ὅρον δεῖ λαβεῖν ὡς ἐν λήμματι ἐλέγχων
ἀπαιτήσει. ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΟΣ· εἰ παρά τινός μου μαρτυροῦσι τὸν φόνον
βουλήσει·‘οὐκ ἂν ἐβουλήθην ἀποκτεῖναι ἵνα μὴ ἐναγὴς γένωμαι μηδὲ
ὑπεύθυνος τιμωρίᾳ μηδὲ χρήσωμαι κακοδοξίᾳ’·
Δημάδης Frag.88, line 37
νεκρὸς ἀσκύλευτος, καὶ κρίνεται Δημάδης φόνου.ἡ κα-
τάστασις Δημοσθένους ἔχει τὴν πολιτείαν, τὰς λειτουργείας, τὴν εὔνοιαν,
τὴν κατὰ Φιλίππου παρρησίαν καὶ ὅσα τοιαῦτα. τὸ δὲ ἀποφανθῆναι παρὰ
τῆς ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῆς τὸν Δημοσθένην δῶρα παρὰ Ἁρπάλου λαβεῖν,
λῆμμά ἐστιν· οὐ γὰρ δεῖ τὴν κατάγνωσιν ταύτην λογίζεσθαι· ὡς μὴ κατε-
γνωσμένου γὰρ Δημοσθένους, τὸν ὅρον δεῖ λαβεῖν ὡς ἐν λήμματι ἐλέγχων
ἀπαιτήσει. ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΟΣ· εἰ παρά τινός μου μαρτυροῦσι τὸν φόνον
βουλήσει·‘οὐκ ἂν ἐβουλήθην ἀποκτεῖναι ἵνα μὴ ἐναγὴς γένωμαι μηδὲ
ὑπεύθυνος τιμωρίᾳ μηδὲ χρήσωμαι κακοδοξίᾳ’· δυνάμει·‘οὐκ ἂν ἠδυ-
νήθην αὐτὸν ἀποκτεῖναι ὄντα μετὰ φίλων, μετ' οἰκετῶν’. ΑΠ' ΑΡΧΗΣ
ΑΧΡΙ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ. ΤΟΥ ΔΙΩΚΟΝΤΟΣ· ‘ἀλλ' ἀντεῖπε τῷ ψηφίσματι,
καὶ κατιὼν εὑρέθη νεκρός· καὶ ἱκανὰ ταῦτα τυγχάνει τεκμήρια τοῦ γε
πεφονευκέναι’.
TZETZ. Chil. VI 112 sqq.:
ὁ δὲ Δημάδης ἀνελεῖν τὸν Δημοσθένην λέγει,
‘συγκείμενον ἀνθρώπιον ἐκ συλλαβῶν καὶ γλώττης.’
καὶ πάλιν· ‘κόλαξ,πού φησι, καὶ ἄνθρωπος δὲ γόης
δυστήνους λόγους μελετῶν κυκᾷ τε καὶ ταράσσει,
τυρβάσας, οἰκτισάμενος ἄλλα ποιῶν μυρία,
προσποίητά τε δάκρυα σὺν τούτοις ἐκδακρύων’.
PS. DEMAexpalat. 43 Haupt: ‘ὁ Δημοσθένης
Δημάδης Frag.116, line 2
τὴν ἐργασίαν τῆς χώρας, ἐχαλίνωσε δὲ τὸν ἵππον, ἐλέφαντι δὲ παρέστησεν
ἐπιβάτην καὶ ξύλῳ τὴν ἀμέτρητον θάλασσαν διεπέρασεν. τούτων δὲ
πάντων ἀρχιτέκτων καὶ δημιουργός ἐστιν ὁ νοῦς, ᾧ δεῖ καθηγεμόνι
χρωμένους μὴ πάντα ζητεῖν πρὸς τὰς ἰδίας ὀξύτητας, ἀλλὰ πρὸς τὰς τῶν
πραγμάτων φύσεις καὶ μεταπτώσεις. οὕτω κἀγὼ καθάπερ τι φοβερὸν
θηρίον κεχαρισμένοις λόγοις τιθασεύσας τὸν Ἀλέξανδρον ἐποίησα χειροήθη
πρὸς τὸ μέλλον.
ἄρρενα λόγον καὶ τοῦ τῶν Ἀθηναίων
294
ὀνόματος ἀξίαν παρρησίαν.
μισῶ τοὺς δημαγωγούς, ὅτι ταράττουσι τὸν δῆμον καὶ τὸ κτῆμα τῆς ἐμῆς πολιτείας
τὴν εἰρήνην ψηφίσματι πολέμου παραθραύουσιν. οἱ πρόγονοι τὴν πόλιν ἐκλιπόντες
πόλιν ἔσχον τὴν θάλατταν· ἡ δ' ἀπὸ τῆς ναυμαχίας ἧττα [’scil. τῶν βαρβάρων’
Bl.] καὶ τὴν πεζὴν δύναμιν συνέτριψεν.
ἐλευθερία ὠτακουστὴν οὐκ εὐλαβεῖται.
ὀλισθηραὶ δὲ καὶ συνεχεῖς αἱ παρὰ τῶν
πραγμάτων γινόμεναι μεταβολαί.
ψηφίσματι γὰρ εὐνοίας ὁ τῆς ἀθανασίας
ἀφίδρυται βωμός.
Δημάδης Frag.120, line 1
ὀνόματος ἀξίαν παρρησίαν.
μισῶ τοὺς δημαγωγούς, ὅτι ταράττουσι
τὸν δῆμον καὶ τὸ κτῆμα τῆς ἐμῆς πολιτείας τὴν εἰρήνην ψηφίσματι πολέμου
παραθραύουσιν.
οἱ πρόγονοι τὴν πόλιν ἐκλιπόντες πόλιν
ἔσχον τὴν θάλατταν· ἡ δ' ἀπὸ τῆς ναυμαχίας ἧττα [’scil. τῶν βαρβάρων’
Bl.] καὶ τὴν πεζὴν δύναμιν συνέτριψεν.
ἐλευθερία ὠτακουστὴν οὐκ εὐλαβεῖται.
ὀλισθηραὶ δὲ καὶ συνεχεῖς αἱ παρὰ τῶν
πραγμάτων γινόμεναι μεταβολαί.
ψηφίσματι γὰρ εὐνοίας ὁ τῆς ἀθανασίας
ἀφίδρυται βωμός.
ἐπιστήσεις αὐτοῖς κήρυκα τὸν χρόνον
φθεγγόμενον.
Ἀλέξανδρος ὁ τὰς ἐλπίδας συνάπτων
πρὸς τὴν τῆς οἰκουμένης ἡγεμονίαν.
ἐκεῖνοι γὰρ οἱ λόγοι τὴν ὀργὴν τοῦ
βασιλέως ὥσπερ ὕπνῳ κατεκοίμησαν.
ἔτι γὰρ ἤκμαζον αἱ δυνάμεις τῆς πόλεως
καὶ τῆς Ἑλλάδος τὸ φρόνημα, καὶ συνέρρει ἡ τύχη τῷ δήμῳ· νῦν δ' ἐξως
Έφορος ιστορικός. Frag. (0536: 003)“FGrH #70”.
Volume-Jacobyʹ-F 2a,70,F, fragment 196, line 38
ἱεροσυλίαν. πρὸς δὲ τούτοις Ἀναξαγόραν τὸν σοφιστήν, διδάσκαλον ὄντα
Περικλέους, ὡς ἀσεβοῦντα εἰς τοὺς θεοὺς ἐσυκοφάντουν· συνέπλεκον δ' ἐν
ταῖς κατηγορίαις καὶ διαβολαῖς τὸν Περικλέα, διὰ τὸν φθόνον σπεύδοντες
διαβαλεῖν τὴν τἀνδρὸς ὑπεροχήν τε καὶ δόξαν. (3) ὁ δὲ Περικλῆς εἰδὼς
τὸν δῆμον ἐν μὲν τοῖς πολεμικοῖς ἔργοις θαυμάζοντα τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας
διὰ τὰς κατεπειγούσας χρείας, κατὰ δὲ τὴν εἰρήνην τοὺς αὐτοὺς συκο-
φαντοῦντα διὰ τὴν σχολὴν καὶ φθόνον, ἔκρινε συμφέρειν αὑτῶι τὴν πόλιν
ἐμβαλεῖν εἰς μέγαν πόλεμον, ὅπως χρείαν ἔχουσα τῆς Περικλέους ἀρετῆς
καὶ στρατηγίας μὴ προσδέχηται τὰς κατ' αὐτοῦ διαβολὰς μηδ' ἔχηι σχολὴν
καὶ χρόνον ἐξετάζειν ἀκριβῶς τὸν περὶ τῶν χρημάτων λόγον.
(4) ὄντος δὲ ψηφίσματος παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Μεγαρέας εἴργεσθαι
τῆς τε ἀγορᾶς καὶ τῶν λιμένων οἱ Μεγαρεῖς κατέφυγον ἐπὶ τοὺς Σπαρτι-
άτας. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι πεισθέντες τοῖς Μεγαρεῦσιν ἀπέστειλαν πρέσβεις
295
ἐκ τοῦ προφανεστάτου ἀπὸ τῆς τοῦ κοινοῦ συνεδρίου γνώμης προστάττοντες
τοῖς Ἀθηναίοις ἀνελεῖν τὸ κατὰ τῶν Μεγαρέων ψήφισμα, μὴ πειθομένων
δὲ αὐτῶν ἀπειλοῦντες πολεμήσειν αὐτοῖς μετὰ τῶν συμμάχων. (5) συνα-
χθείσης οὖν περὶ τούτων ἐκκλησίας ὁ Περικλῆς, δεινότητι λόγων πολὺ
διαφέρων ἁπάντων τῶν πολιτῶν, ἔπεισε τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἀναιρεῖν τὸ
ψήφισμα, λέγων ἀρχὴν δουλείας εἶναι τὸ πείθεσθαι παρὰ τὸ συμφέρον
τοῖς Λακεδαιμονίων προστάγμασι. συνεβούλευεν οὖν τὰ ἀπὸ τῆς χώρας
κατακομίζειν εἰς τὴν πόλιν καὶ θαλαττοκρατοῦντας διαπολεμεῖν τοῖς
Έφορος ιστορικός. Frag. Volume-Jacobyʹ-F 2a,70,F, fragment 196, line 42
τὸν δῆμον ἐν μὲν τοῖς πολεμικοῖς ἔργοις θαυμάζοντα τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας
διὰ τὰς κατεπειγούσας χρείας, κατὰ δὲ τὴν εἰρήνην τοὺς αὐτοὺς συκο-
φαντοῦντα διὰ τὴν σχολὴν καὶ φθόνον, ἔκρινε συμφέρειν αὑτῶι τὴν πόλιν
ἐμβαλεῖν εἰς μέγαν πόλεμον, ὅπως χρείαν ἔχουσα τῆς Περικλέους ἀρετῆς
καὶ στρατηγίας μὴ προσδέχηται τὰς κατ' αὐτοῦ διαβολὰς μηδ' ἔχηι σχολὴν
καὶ χρόνον ἐξετάζειν ἀκριβῶς τὸν περὶ τῶν χρημάτων λόγον.
(4) ὄντος δὲ ψηφίσματος παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Μεγαρέας εἴργεσθαι
τῆς τε ἀγορᾶς καὶ τῶν λιμένων οἱ Μεγαρεῖς κατέφυγον ἐπὶ τοὺς Σπαρτι-
άτας. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι πεισθέντες τοῖς Μεγαρεῦσιν ἀπέστειλαν πρέσβεις
ἐκ τοῦ προφανεστάτου ἀπὸ τῆς τοῦ κοινοῦ συνεδρίου γνώμης προστάττοντες
τοῖς Ἀθηναίοις ἀνελεῖν τὸ κατὰ τῶν Μεγαρέων ψήφισμα, μὴ πειθομένων
δὲ αὐτῶν ἀπειλοῦντες πολεμήσειν αὐτοῖς μετὰ τῶν συμμάχων. (5) συνα-
χθείσης οὖν περὶ τούτων ἐκκλησίας ὁ Περικλῆς, δεινότητι λόγων πολὺ
διαφέρων ἁπάντων τῶν πολιτῶν, ἔπεισε τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἀναιρεῖν τὸ
ψήφισμα, λέγων ἀρχὴν δουλείας εἶναι τὸ πείθεσθαι παρὰ τὸ συμφέρον
τοῖς Λακεδαιμονίων προστάγμασι. συνεβούλευεν οὖν τὰ ἀπὸ τῆς χώρας
κατακομίζειν εἰς τὴν πόλιν καὶ θαλαττοκρατοῦντας διαπολεμεῖν τοῖς Σπαρ-
τιάταις. (40, 1) περὶ δὲ τοῦ πολέμου πεφροντισμένως ἀπολογισάμενος
ἐξηριθμήσατο μὲν τὸ πλῆθος τῶν συμμάχων τῆι πόλει καὶ τὴν ὑπεροχὴν
τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, πρὸς δὲ τούτοις τὸ πλῆθος τῶν μετακεκομισμένων
ἐκ Δήλου χρημάτων εἰς τὰς Ἀθήνας, ἃ συνέβαινεν ἐκ τῶν φόρων ταῖς
Έφορος ιστορικός. Frag. Volume-Jacobyʹ-F 2a,70,F, fragment 196, line 46
καὶ στρατηγίας μὴ προσδέχηται τὰς κατ' αὐτοῦ διαβολὰς μηδ' ἔχηι σχολὴν
καὶ χρόνον ἐξετάζειν ἀκριβῶς τὸν περὶ τῶν χρημάτων λόγον.
(4) ὄντος δὲ ψηφίσματος παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Μεγαρέας εἴργεσθαι
τῆς τε ἀγορᾶς καὶ τῶν λιμένων οἱ Μεγαρεῖς κατέφυγον ἐπὶ τοὺς Σπαρτι-
άτας. οἱ δὲ Λακεδαιμόνιοι πεισθέντες τοῖς Μεγαρεῦσιν ἀπέστειλαν πρέσβεις
ἐκ τοῦ προφανεστάτου ἀπὸ τῆς τοῦ κοινοῦ συνεδρίου γνώμης προστάττοντες
τοῖς Ἀθηναίοις ἀνελεῖν τὸ κατὰ τῶν Μεγαρέων ψήφισμα, μὴ πειθομένων
δὲ αὐτῶν ἀπειλοῦντες πολεμήσειν αὐτοῖς μετὰ τῶν συμμάχων. (5) συνα-
χθείσης οὖν περὶ τούτων ἐκκλησίας ὁ Περικλῆς, δεινότητι λόγων πολὺ
διαφέρων ἁπάντων τῶν πολιτῶν, ἔπεισε τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἀναιρεῖν τὸ
ψήφισμα, λέγων ἀρχὴν δουλείας εἶναι τὸ πείθεσθαι παρὰ τὸ συμφέρον
τοῖς Λακεδαιμονίων προστάγμασι. συνεβούλευεν οὖν τὰ ἀπὸ τῆς χώρας
κατακομίζειν εἰς τὴν πόλιν καὶ θαλαττοκρατοῦντας διαπολεμεῖν τοῖς Σπαρ-
296
τιάταις. (40, 1) περὶ δὲ τοῦ πολέμου πεφροντισμένως ἀπολογισάμενος
ἐξηριθμήσατο μὲν τὸ πλῆθος τῶν συμμάχων τῆι πόλει καὶ τὴν ὑπεροχὴν
τῆς ναυτικῆς δυνάμεως, πρὸς δὲ τούτοις τὸ πλῆθος τῶν μετακεκομισμένων
ἐκ Δήλου χρημάτων εἰς τὰς Ἀθήνας, ἃ συνέβαινεν ἐκ τῶν φόρων ταῖς
πόλεσι κοινῆι συνηθροῖσθαι. (2) κοινῶν δ' ὄντων τῶν μυρίων ταλάντων
ἀπανήλωτο πρὸς τὴν κατασκευὴν τῶν Προπυλαίων καὶ τὴν Ποτιδαίας
πολιορκίαν τετρακισχίλια τάλαντα· καὶ καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἐκ τοῦ φόρου
τῶν συμμάχων ἀνεφέρετο τάλαντα τετρακόσια ἑξήκοντα. χωρὶς δὲ τούτων
Έφορος ιστορικός. Frag. Volume-Jacobyʹ-F 2a,70,F, fragment 196, line 78
τε σπανίζειν ἀπεδείκνυε καὶ ταῖς ναυτικαῖς δυνάμεσι πολὺ λείπεσθαι τῶν
Ἀθηναίων. ταῦτα διελθὼν καὶ παρορμήσας τοὺς πολίτας εἰς τὸν πόλεμον
ἔπεισε τὸν δῆμον μὴ προσέχειν τοῖς Λακεδαιμονίοις. ταῦτα δὲ ῥαιδίως
συνετέλεσε διὰ τὴν δεινότητα τοῦ λόγου, δι' ἣν αἰτίαν ὠνομάσθη Ὀλύμπιος.
(6) μέμνηται δὲ τούτων καὶ Ἀριστοφάνης ὁ τῆς ἀρχαίας κωμωιδίας ποιητής, γεγο-
νὼς κατὰ τὴν τοῦ Περικλέους ἡλικίαν, ἐν τοῖσδε τοῖς τετραμέτροις
’ὦ λιπερνῆτες γεωργοί, τἀμά τις ξυνιέτω
ῥήματ', εἰ βούλεσθ' ἀκοῦσαι τήνδ' ὅπως ἀπώλετο.
πρῶτα μὲν γὰρ αὐτῆς ἦρχε Φειδίας πράξας κακῶς,
εἶτα Περικλέης, φοβηθεὶς μὴ μετάσχηι τῆς τύχης,
ἐμβαλὼν σπινθῆρα μικρὸν Μεγαρικοῦ ψηφίσματος
ἐξεφύσησεν τοσοῦτον πόλεμον ὥστε τῶι καπνῶι
πάντας Ἕλληνας δακρῦσαι, τούς τ' ἐκεῖ τούς τ' ἐνθάδε.’
καὶ πάλιν ἐν ἄλλοις (Ach. 530) [Εὔπολις ὁ ποιητής]· ‘Περικλέης οὑλύμπιος
ἤστραπτεν, ἐβρόντα, συνεκύκα τὴν Ἑλλάδα’. [‘Πειθώ τις ἐπεκάθιζεν ἐπὶ
τοῖς χείλεσιν· οὕτως ἐκήλει καὶ μόνος τῶν ῥητόρων τὸ κέντρον ἐγκατέλειπε τοῖς
ἀκροωμένοις’ (I 281, 94 Kock)].
(41, 1) αἰτίαι μὲν οὖν τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου τοιαῦταί τινες
ὑπῆρξαν, ὡς Ἔφορος ἀνέγραψε.
Λυσίας. In Agoratum (0540: 013)“LisiI discorsi”, EAlbini, U.
Florence: Sansoni, 1955.Section 20, line 5
λοντο οὖν ἄκοντα δοκεῖν αὐτὸν καὶ μὴ ἑκόντα μηνύειν,
ὅπως πιστοτέρα ἡ μήνυσις φαίνοιτο. ὡς δὲ ἑκὼν ἐμήνυσε,
καὶ ὑμᾶς οἶμαι ἐκ τῶν πεπραγμένων αἰσθήσεσθαι. εἰσπέμ-
πουσι γὰρ εἰς τὴν βουλὴν [τὴν πρὸ τῶν τριάκοντα βουλεύου-
σαν] Θεόκριτον τὸν τοῦ Ἐλαφοστίκτου καλούμενον· ὁ δὲ
Θεόκριτος οὗτος ἑταῖρος ἦν τῷ Ἀγοράτῳ καὶ ἐπιτήδειος.
ἡ δὲ βουλὴ ἡ πρὸ τῶν τριάκοντα βουλεύουσα διέφθαρτο
καὶ ὀλιγαρχίας ἐπεθύμει, ὡς οἷόν τε μάλιστα. τεκμήριον
δέ· οἱ γὰρ πολλοὶ ἐξ ἐκείνης τῆς βουλῆς τὴν ὑστέραν βου-
λὴν τὴνἐπὶ τῶν τριάκοντα ἐβούλευον. τοῦ δ' ἕνεκα ταῦτα
λέγω ὑμῖν; ἵν' εἰδῆτε, ὅτι τὰ ψηφίσματα τὰἐξ ἐκείνης
τῆς βουλῆς οὐκ ἐπ' εὐνοίᾳ τῇ ὑμετέρᾳ ἀλλ' ἐπὶ καταλύσει
τοῦ δήμου τοῦ ὑμετέρου ἅπαντα ἐγένετο, καὶ ὡς τοιούτοις
297
οὖσιν αὐτοῖς τὸν νοῦν προσέχητε. εἰσελθὼν δὲ εἰς ταύτην
τὴν βουλὴν ἐν ἀπορρήτῳ Θεόκριτος μηνύει ὅτι συλλέγονταί
τινες ἐναντιωσόμενοι τοῖς τότε καθισταμένοις πράγμασι.
τὰ μὲν οὖν ὀνόματα οὐκ ἔφη αὐτῶν ἐρεῖν καθ' ἕκαστον·
ὅρκους τε γὰρ ὀμωμοκέναι τοὺς αὐτοὺς ἐκείνοις, καὶ εἶναι
ἑτέρους οἳ ἐροῦσι τὰ ὀνόματα, αὐτὸς δὲ οὐκ ἄν ποτε ποιῆ-
σαι ταῦτα. καίτοι εἰ μὴ ἐκ παρασκευῆς ἐμηνύετο, πῶς
οὐκ ἂν ἠνάγκασεν ἡ βουλὴ εἰπεῖν τὰ ὀνόματα Θεόκριτον
Λυσίας. In Agoratum Section 22, line 4
τοῦ δήμου τοῦ ὑμετέρου ἅπαντα ἐγένετο, καὶ ὡς τοιούτοις
οὖσιν αὐτοῖς τὸν νοῦν προσέχητε. εἰσελθὼν δὲ εἰς ταύτην
τὴν βουλὴν ἐν ἀπορρήτῳ Θεόκριτος μηνύει ὅτι συλλέγονταί
τινες ἐναντιωσόμενοι τοῖς τότε καθισταμένοις πράγμασι.
τὰ μὲν οὖν ὀνόματα οὐκ ἔφη αὐτῶν ἐρεῖν καθ' ἕκαστον·
ὅρκους τε γὰρ ὀμωμοκέναι τοὺς αὐτοὺς ἐκείνοις, καὶ εἶναι
ἑτέρους οἳ ἐροῦσι τὰ ὀνόματα, αὐτὸς δὲ οὐκ ἄν ποτε ποιῆ-
σαι ταῦτα. καίτοι εἰ μὴ ἐκ παρασκευῆς ἐμηνύετο, πῶς
οὐκ ἂν ἠνάγκασεν ἡ βουλὴ εἰπεῖν τὰ ὀνόματα Θεόκριτον
καὶ μὴ ἀνώνυμον τὴν μήνυσιν ποιήσασθαι; νυνὶ δὲ τοῦτο
τὸ ψήφισμα ψηφίζεται.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη, κατέρ-
χονται ἐπὶ τὸν Ἀγόρατον εἰς τὸν Πειραιᾶ οἱ αἱρεθέντες
τῶν βουλευτῶν, καὶ περιτυχόντες αὐτῷ ἐν ἀγορᾷ ἐζή-
τουν ἄγειν. παραγενόμενος δὲ Νικίας καὶ Νικομένης καὶ
ἄλλοι τινές, ὁρῶντες τὰ πράγματα οὐχ οἷα βέλτιστα ἐν
τῇ πόλει ὄντα, ἄγειν μὲν τὸν Ἀγόρατον οὐκ ἔφασαν προ-
ήσεσθαι, ἀφῃροῦντο δὲ καὶ ἠγγυῶντο [καὶ ὡμολόγουν]
παρέξειν εἰς τὴν βουλήν. γραψάμενοι δὲ οἱ βουλευταὶ τὰ
ὀνόματα τῶν ἐγγυωμένων καὶ κωλυόντων, ἀπιόντες ᾤχοντο
Λυσίας. In Agoratum Section 22, line 4
οὖσιν αὐτοῖς τὸν νοῦν προσέχητε. εἰσελθὼν δὲ εἰς ταύτην
τὴν βουλὴν ἐν ἀπορρήτῳ Θεόκριτος μηνύει ὅτι συλλέγονταί
τινες ἐναντιωσόμενοι τοῖς τότε καθισταμένοις πράγμασι.
τὰ μὲν οὖν ὀνόματα οὐκ ἔφη αὐτῶν ἐρεῖν καθ' ἕκαστον·
ὅρκους τε γὰρ ὀμωμοκέναι τοὺς αὐτοὺς ἐκείνοις, καὶ εἶναι
ἑτέρους οἳ ἐροῦσι τὰ ὀνόματα, αὐτὸς δὲ οὐκ ἄν ποτε ποιῆ-
σαι ταῦτα. καίτοι εἰ μὴ ἐκ παρασκευῆς ἐμηνύετο, πῶς
οὐκ ἂν ἠνάγκασεν ἡ βουλὴ εἰπεῖν τὰ ὀνόματα Θεόκριτον
καὶ μὴ ἀνώνυμον τὴν μήνυσιν ποιήσασθαι; νυνὶ δὲ τοῦτο
τὸ ψήφισμα ψηφίζεται.
298
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη, κατέρ-
χονται ἐπὶ τὸν Ἀγόρατον εἰς τὸν Πειραιᾶ οἱ αἱρεθέντες
τῶν βουλευτῶν, καὶ περιτυχόντες αὐτῷ ἐν ἀγορᾷ ἐζή-
τουν ἄγειν. παραγενόμενος δὲ Νικίας καὶ Νικομένης καὶ
ἄλλοι τινές, ὁρῶντες τὰ πράγματα οὐχ οἷα βέλτιστα ἐν
τῇ πόλει ὄντα, ἄγειν μὲν τὸν Ἀγόρατον οὐκ ἔφασαν προ-
ήσεσθαι, ἀφῃροῦντο δὲ καὶ ἠγγυῶντο [καὶ ὡμολόγουν]
παρέξειν εἰς τὴν βουλήν. γραψάμενοι δὲ οἱ βουλευταὶ τὰ
ὀνόματα τῶν ἐγγυωμένων καὶ κωλυόντων, ἀπιόντες ᾤχοντο
εἰς ἄστυ. ὁ δὲ Ἀγόρατος καὶ οἱ ἐγγυηταὶ καθίζουσιν ἐπὶ
Λυσίας. In Agoratum Section 23, line 1
τὴν βουλὴν ἐν ἀπορρήτῳ Θεόκριτος μηνύει ὅτι συλλέγονταί
τινες ἐναντιωσόμενοι τοῖς τότε καθισταμένοις πράγμασι.
τὰ μὲν οὖν ὀνόματα οὐκ ἔφη αὐτῶν ἐρεῖν καθ' ἕκαστον·
ὅρκους τε γὰρ ὀμωμοκέναι τοὺς αὐτοὺς ἐκείνοις, καὶ εἶναι
ἑτέρους οἳ ἐροῦσι τὰ ὀνόματα, αὐτὸς δὲ οὐκ ἄν ποτε ποιῆ-
σαι ταῦτα. καίτοι εἰ μὴ ἐκ παρασκευῆς ἐμηνύετο, πῶς
οὐκ ἂν ἠνάγκασεν ἡ βουλὴ εἰπεῖν τὰ ὀνόματα Θεόκριτον
καὶ μὴ ἀνώνυμον τὴν μήνυσιν ποιήσασθαι; νυνὶ δὲ τοῦτο
τὸ ψήφισμα ψηφίζεται.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη, κατέρ-
χονται ἐπὶ τὸν Ἀγόρατον εἰς τὸν Πειραιᾶ οἱ αἱρεθέντες
τῶν βουλευτῶν, καὶ περιτυχόντες αὐτῷ ἐν ἀγορᾷ ἐζή-
τουν ἄγειν. παραγενόμενος δὲ Νικίας καὶ Νικομένης καὶ
ἄλλοι τινές, ὁρῶντες τὰ πράγματα οὐχ οἷα βέλτιστα ἐν
τῇ πόλει ὄντα, ἄγειν μὲν τὸν Ἀγόρατον οὐκ ἔφασαν προ-
ήσεσθαι, ἀφῃροῦντο δὲ καὶ ἠγγυῶντο [καὶ ὡμολόγουν]
παρέξειν εἰς τὴν βουλήν. γραψάμενοι δὲ οἱ βουλευταὶ τὰ
ὀνόματα τῶν ἐγγυωμένων καὶ κωλυόντων, ἀπιόντες ᾤχοντο
εἰς ἄστυ. ὁ δὲ Ἀγόρατος καὶ οἱ ἐγγυηταὶ καθίζουσιν ἐπὶ
τὸν βωμὸν Μουνιχίασιν· ἐπειδὴ δὲ ἐκεῖ ἦσαν, ἐβουλεύοντο
Λυσίας. In Agoratum Section 28, line 6
οὐκ ἐδέδισαν βασανισθῆναι· ἔπειτα πατρίδα σφετέραν αὐ-
τῶν καταλιπόντες ἕτοιμοι ἦσαν συνεκπλεῖν μετὰ σοῦ, ἡγη-
σάμενοι ταῦτα μᾶλλον λυσιτελεῖν ἢ τῶν πολιτῶν πολλοὺς
καὶ ἀγαθοὺς ὑπὸ σοῦ ἀδίκως ἀπολέσθαι. σοὶ δὲ πρῶτον
μὲν κίνδυνος ἦν βασανισθῆναι ὑπομείναντι, ἔπειτα οὐ πα-
299
τρίδα ἂν σαυτοῦ κατέλιπες· ὥστ' ἐκ παντὸς τρόπου σοὶ
μᾶλλον ἢ ἐκείνοις ἐκπλεῦσαι συνέφερεν, εἰ μή τι ἦν ᾧ ἐπί-
στευες. νῦν δὲ ἄκων μὲν προσποιεῖ, ἑκὼν δὲ πολλοὺς καὶ
ἀγαθοὺς Ἀθηναίων ἀπέκτεινας. ὡς δὲ παρεσκευάσθη
ἅπαντα ἃ ἐγὼ λέγω, καὶ μάρτυρές εἰσι καὶ αὐτὸ τὸ ψή-
φισμά σου τὸ τῆς βουλῆς καταμαρτυρήσει.
ΜΑΡΤΥΡΕΣ. ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη καὶ ἦλθον
οἱ ἐκ τῆς βουλῆς Μουνιχίαζε, ἑκὼν ἀνέστη Ἀγόρατος ἀπὸ
τοῦ βωμοῦ· καίτοι νῦν γε βίᾳ φησὶν ἀφαιρεθῆναι. ἐπειδὴ
δὲ εἰς τὴν βουλὴν ἐκομίσθη, ἀπογράφει Ἀγόρατος πρῶτον
μὲν τῶν αὑτοῦ ἐγγυητῶν τὰ ὀνόματα, ἔπειτα τῶν στρατη-
γῶν καὶ τῶν ταξιάρχων, ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλων τινῶν πολι-
τῶν. ἡ δὲ ἀρχὴ αὕτη τοῦ παντὸς κακοῦ ἐγένετο. ὡς δὲ ἀπ-
έγραψε τὰ ὀνόματα, οἶμαι μὲν καὶ αὐτὸν ὁμολογήσειν· εἰ δὲ
μή, ἐπ' αὐτοφώρῳ ἐγὼ αὐτὸν ἐξελέγξω. Ἀπόκριναι δή μοι.
Λυσίας. In Agoratum Section 28, line 6
τῶν καταλιπόντες ἕτοιμοι ἦσαν συνεκπλεῖν μετὰ σοῦ, ἡγη-
σάμενοι ταῦτα μᾶλλον λυσιτελεῖν ἢ τῶν πολιτῶν πολλοὺς
καὶ ἀγαθοὺς ὑπὸ σοῦ ἀδίκως ἀπολέσθαι. σοὶ δὲ πρῶτον
μὲν κίνδυνος ἦν βασανισθῆναι ὑπομείναντι, ἔπειτα οὐ πα-
τρίδα ἂν σαυτοῦ κατέλιπες· ὥστ' ἐκ παντὸς τρόπου σοὶ
μᾶλλον ἢ ἐκείνοις ἐκπλεῦσαι συνέφερεν, εἰ μή τι ἦν ᾧ ἐπί-
στευες. νῦν δὲ ἄκων μὲν προσποιεῖ, ἑκὼν δὲ πολλοὺς καὶ
ἀγαθοὺς Ἀθηναίων ἀπέκτεινας. ὡς δὲ παρεσκευάσθη
ἅπαντα ἃ ἐγὼ λέγω, καὶ μάρτυρές εἰσι καὶ αὐτὸ τὸ ψή-
φισμά σου τὸ τῆς βουλῆς καταμαρτυρήσει.
ΜΑΡΤΥΡΕΣ. ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη καὶ ἦλθον
οἱ ἐκ τῆς βουλῆς Μουνιχίαζε, ἑκὼν ἀνέστη Ἀγόρατος ἀπὸ
τοῦ βωμοῦ· καίτοι νῦν γε βίᾳ φησὶν ἀφαιρεθῆναι. ἐπειδὴ
δὲ εἰς τὴν βουλὴν ἐκομίσθη, ἀπογράφει Ἀγόρατος πρῶτον
μὲν τῶν αὑτοῦ ἐγγυητῶν τὰ ὀνόματα, ἔπειτα τῶν στρατη-
γῶν καὶ τῶν ταξιάρχων, ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλων τινῶν πολι-
τῶν. ἡ δὲ ἀρχὴ αὕτη τοῦ παντὸς κακοῦ ἐγένετο. ὡς δὲ ἀπ-
έγραψε τὰ ὀνόματα, οἶμαι μὲν καὶ αὐτὸν ὁμολογήσειν· εἰ δὲ
μή, ἐπ' αὐτοφώρῳ ἐγὼ αὐτὸν ἐξελέγξω. Ἀπόκριναι δή μοι.
ΕΡΩΤΗΣΙΣ
300
Λυσίας. In Agoratum Section 29, line 1
σάμενοι ταῦτα μᾶλλον λυσιτελεῖν ἢ τῶν πολιτῶν πολλοὺς
καὶ ἀγαθοὺς ὑπὸ σοῦ ἀδίκως ἀπολέσθαι. σοὶ δὲ πρῶτον
μὲν κίνδυνος ἦν βασανισθῆναι ὑπομείναντι, ἔπειτα οὐ πα-
τρίδα ἂν σαυτοῦ κατέλιπες· ὥστ' ἐκ παντὸς τρόπου σοὶ
μᾶλλον ἢ ἐκείνοις ἐκπλεῦσαι συνέφερεν, εἰ μή τι ἦν ᾧ ἐπί-
στευες. νῦν δὲ ἄκων μὲν προσποιεῖ, ἑκὼν δὲ πολλοὺς καὶ
ἀγαθοὺς Ἀθηναίων ἀπέκτεινας. ὡς δὲ παρεσκευάσθη
ἅπαντα ἃ ἐγὼ λέγω, καὶ μάρτυρές εἰσι καὶ αὐτὸ τὸ ψή-
φισμά σου τὸ τῆς βουλῆς καταμαρτυρήσει.
ΜΑΡΤΥΡΕΣ. ΨΗΦΙΣΜΑ
Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη καὶ ἦλθον
οἱ ἐκ τῆς βουλῆς Μουνιχίαζε, ἑκὼν ἀνέστη Ἀγόρατος ἀπὸ
τοῦ βωμοῦ· καίτοι νῦν γε βίᾳ φησὶν ἀφαιρεθῆναι. ἐπειδὴ
δὲ εἰς τὴν βουλὴν ἐκομίσθη, ἀπογράφει Ἀγόρατος πρῶτον
μὲν τῶν αὑτοῦ ἐγγυητῶν τὰ ὀνόματα, ἔπειτα τῶν στρατη-
γῶν καὶ τῶν ταξιάρχων, ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλων τινῶν πολι-
τῶν. ἡ δὲ ἀρχὴ αὕτη τοῦ παντὸς κακοῦ ἐγένετο. ὡς δὲ ἀπ-
έγραψε τὰ ὀνόματα, οἶμαι μὲν καὶ αὐτὸν ὁμολογήσειν· εἰ δὲ
μή, ἐπ' αὐτοφώρῳ ἐγὼ αὐτὸν ἐξελέγξω. Ἀπόκριναι δή μοι.
Λυσίας. In Agoratum Section 33, line 1
ἅπαντας ἑκὼν ἀπογράφει, οὐδεμιᾶς αὐτῷ ἀνάγκης οὔσης.
[μετὰ τοῦτο προσαπογράφει ἑτέρους τῶν πολιτῶν.] ἐπειδὴ
δὲ ἡ ἐκκλησία Μουνιχίασιν ἐν τῷ θεάτρῳ ἐγίγνετο, οὕτω
σφόδρα τινὲς ἐπεμελοῦντο ὅπως καὶ ἐν τῷ δήμῳ περὶ τῶν
στρατηγῶν καὶ τῶν ταξιάρχων μήνυσις γένοιτο (περὶ δὲ
τῶν ἄλλων ἀπέχρη ἐν τῇ βουλῇ [μήνυσις] μόνῃ γεγενη-
μένη), ὥστε καὶ ἐκεῖ παράγουσιν αὐτὸνεἰς τὸν δῆμον.
Καί μοι ἀπόκριναι, ὦ Ἀγόρατε· ἀλλ' οἶμαί σε ἔξαρνον
γενήσεσθαι ἃ ἐναντίον Ἀθηναίων ἁπάντων ἐποίησας.
ΕΡΩΤΗΣΙΣ
Ὁμολογεῖ μὲν καὶ αὐτός, ὅμως δὲ καὶ τὸ ψήφισμα ὑμῖν
τοῦ δήμου ἀναγνώσεται.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ὅτι μὲν ἀπέγραψεν Ἀγόρατος οὑτοσὶ τῶν ἀνδρῶν ἐκεί-
νων τὰ ὀνόματα, καὶ τὰ ἐν τῇ βουλῇ καὶ τὰ ἐν τῷ δήμῳ,
301
καὶ ἔστι φονεὺς ἐκείνων, σχεδόν τι οἶμαι ὑμᾶς ἐπίστασθαι·
ὡς τοίνυν ἁπάντων τῶν κακῶν αἴτιος τῇ πόλει ἐγένετο
καὶ οὐδ' ὑφ' ἑνὸς αὐτὸν προσήκει ἐλεεῖσθαι, ἐγὼ οἶμαι
ὑμῖν ἐν κεφαλαίοις ἀποδείξειν. ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνοι συλ-
ληφθέντες ἐδέθησαν, τότε καὶ ὁ Λύσανδρος εἰς τοὺς λι-
μένας τοὺς ὑμετέρους εἰσέπλευσε, καὶ αἱ νῆες αἱ ὑμέτεραι
Λυσίας. In Agoratum Section 33, line 2
δὲ ἡ ἐκκλησία Μουνιχίασιν ἐν τῷ θεάτρῳ ἐγίγνετο, οὕτω
σφόδρα τινὲς ἐπεμελοῦντο ὅπως καὶ ἐν τῷ δήμῳ περὶ τῶν
στρατηγῶν καὶ τῶν ταξιάρχων μήνυσις γένοιτο (περὶ δὲ
τῶν ἄλλων ἀπέχρη ἐν τῇ βουλῇ [μήνυσις] μόνῃ γεγενη-
μένη), ὥστε καὶ ἐκεῖ παράγουσιν αὐτὸνεἰς τὸν δῆμον.
Καί μοι ἀπόκριναι, ὦ Ἀγόρατε· ἀλλ' οἶμαί σε ἔξαρνον
γενήσεσθαι ἃ ἐναντίον Ἀθηναίων ἁπάντων ἐποίησας.
ΕΡΩΤΗΣΙΣ
Ὁμολογεῖ μὲν καὶ αὐτός, ὅμως δὲ καὶ τὸ ψήφισμα ὑμῖν
τοῦ δήμου ἀναγνώσεται.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Ὅτι μὲν ἀπέγραψεν Ἀγόρατος οὑτοσὶ τῶν ἀνδρῶν ἐκεί-
νων τὰ ὀνόματα, καὶ τὰ ἐν τῇ βουλῇ καὶ τὰ ἐν τῷ δήμῳ,
καὶ ἔστι φονεὺς ἐκείνων, σχεδόν τι οἶμαι ὑμᾶς ἐπίστασθαι·
ὡς τοίνυν ἁπάντων τῶν κακῶν αἴτιος τῇ πόλει ἐγένετο
καὶ οὐδ' ὑφ' ἑνὸς αὐτὸν προσήκει ἐλεεῖσθαι, ἐγὼ οἶμαι
ὑμῖν ἐν κεφαλαίοις ἀποδείξειν. ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνοι συλ-
ληφθέντες ἐδέθησαν, τότε καὶ ὁ Λύσανδρος εἰς τοὺς λι-
μένας τοὺς ὑμετέρους εἰσέπλευσε, καὶ αἱ νῆες αἱ ὑμέτεραι
Λακεδαιμονίοις παρεδόθησαν, καὶ τὰ τείχη κατεσκάφη,
καὶ οἱ τριάκοντα κατέστησαν, καὶ τί οὐ τῶν δεινῶν τῇ
Λυσίας. In Agoratum Section 35, line 4
ὡς τοίνυν ἁπάντων τῶν κακῶν αἴτιος τῇ πόλει ἐγένετο
καὶ οὐδ' ὑφ' ἑνὸς αὐτὸν προσήκει ἐλεεῖσθαι, ἐγὼ οἶμαι
ὑμῖν ἐν κεφαλαίοις ἀποδείξειν. ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνοι συλ-
ληφθέντες ἐδέθησαν, τότε καὶ ὁ Λύσανδρος εἰς τοὺς λι-
μένας τοὺς ὑμετέρους εἰσέπλευσε, καὶ αἱ νῆες αἱ ὑμέτεραι
Λακεδαιμονίοις παρεδόθησαν, καὶ τὰ τείχη κατεσκάφη,
καὶ οἱ τριάκοντα κατέστησαν, καὶ τί οὐ τῶν δεινῶν τῇ
πόλει ἐγένετο; ἐπειδὴ τοίνυν οἱ τριάκοντα κατεστάθησαν
εὐθέως κρίσιν τοῖς ἀνδράσι τούτοις ἐποίουν ἐν τῇ βουλῇ, ὁ
302
δὲ δῆμος «ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐν δισχιλίοις» ἐψήφιστο.
Καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Εἰ μὲν οὖν ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐκρίνοντο, ῥᾳδίως ἂν
ἐσῴζοντο· ἅπαντες γὰρ ἤδη ἐγνωκότες ἦτε οὗ ἦν κακοῦ
ἡ πόλις, ἐν ᾧ οὐδὲν ἔτι ὠφελεῖν ἐδύνασθε· νῦν δ' εἰς τὴν
βουλὴν αὐτοὺς τὴν ἐπὶ τῶν τριάκοντα εἰσάγουσιν. ἡ δὲ
κρίσις τοιαύτη ἐγίγνετο, οἵαν καὶ ὑμεῖς αὐτοὶ ἐπίστασθε.
οἱ μὲν γὰρ τριάκοντα ἐκάθηντο ἐπὶ τῶν βάθρων, οὗ νῦν οἱ
πρυτάνεις καθέζονται· δύο δὲ τράπεζαι ἐν τῷ πρόσθεν τῶν
τριάκοντα ἐκείσθην· τὴν δὲ ψῆφον οὐκ εἰς καδίσκους ἀλλὰ
Λυσίας. In Agoratum Section 35, line 4
καὶ οὐδ' ὑφ' ἑνὸς αὐτὸν προσήκει ἐλεεῖσθαι, ἐγὼ οἶμαι
ὑμῖν ἐν κεφαλαίοις ἀποδείξειν. ἐπειδὴ γὰρ ἐκεῖνοι συλ-
ληφθέντες ἐδέθησαν, τότε καὶ ὁ Λύσανδρος εἰς τοὺς λι-
μένας τοὺς ὑμετέρους εἰσέπλευσε, καὶ αἱ νῆες αἱ ὑμέτεραι
Λακεδαιμονίοις παρεδόθησαν, καὶ τὰ τείχη κατεσκάφη,
καὶ οἱ τριάκοντα κατέστησαν, καὶ τί οὐ τῶν δεινῶν τῇ
πόλει ἐγένετο; ἐπειδὴ τοίνυν οἱ τριάκοντα κατεστάθησαν
εὐθέως κρίσιν τοῖς ἀνδράσι τούτοις ἐποίουν ἐν τῇ βουλῇ, ὁ
δὲ δῆμος «ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐν δισχιλίοις» ἐψήφιστο.
Καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Εἰ μὲν οὖν ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐκρίνοντο, ῥᾳδίως ἂν
ἐσῴζοντο· ἅπαντες γὰρ ἤδη ἐγνωκότες ἦτε οὗ ἦν κακοῦ
ἡ πόλις, ἐν ᾧ οὐδὲν ἔτι ὠφελεῖν ἐδύνασθε· νῦν δ' εἰς τὴν
βουλὴν αὐτοὺς τὴν ἐπὶ τῶν τριάκοντα εἰσάγουσιν. ἡ δὲ
κρίσις τοιαύτη ἐγίγνετο, οἵαν καὶ ὑμεῖς αὐτοὶ ἐπίστασθε.
οἱ μὲν γὰρ τριάκοντα ἐκάθηντο ἐπὶ τῶν βάθρων, οὗ νῦν οἱ
πρυτάνεις καθέζονται· δύο δὲ τράπεζαι ἐν τῷ πρόσθεν τῶν
τριάκοντα ἐκείσθην· τὴν δὲ ψῆφον οὐκ εἰς καδίσκους ἀλλὰ
φανερὰν ἐπὶ τὰς τραπέζας ταύτας ἔδει τίθεσθαι, τὴν μὲν
Λυσίας. In Agoratum Section 72, line 9
ΨΗΦΙΣΜΑ
303
Ὅτι μὲν οὐκ ἀπέκτεινε Φρύνιχον, ἐξ αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος δῆλον· οὐδαμοῦ γάρ
ἐστιν «Ἀγόρατον Ἀθηναῖον εἶναι» ὥσπερ Θρασύβουλον [καὶ Ἀπολλόδωρον]· καίτοι
εἴπερ ἀπέκτεινε Φρύνιχον, ἔδει αὐτὸν ἐν τῇ αὐτῇ στήλῃ,
ἵνα περ Θρασύβουλον [καὶ Ἀπολλόδωρον], Ἀθηναῖον πε-
ποιημένον ἐγγεγράφθαι· τὰ μέντοι ὀνόματα διαπράτ-
τονται σφῶν αὐτῶν, δόντες ἀργύριον τῷ ῥήτορι, προσγρα-
φῆναι εἰς τὴν στήλην ὡς εὐεργέτας ὄντας. καὶ ὡς ἀληθῆ
λέγω, τὸ αὐτὸ ψήφισμα ἐλέγξει.
ΨΗΦΙΣΜΑ
Οὕτω μέντοι οὑτοσὶ πολὺ ὑμῶν κατεφρόνει, ὥστε οὐκ
ὢν Ἀθηναῖος καὶ ἐδίκαζε καὶ ἠκκλησίαζε καὶ γραφὰς
τὰς ἐξ ἀνθρώπων ἐγράφετο, ἐπιγραφόμενος Ἀναγυράσιος
εἶναι. ἔπειτα δὲ καὶ ἕτερον μέγα τεκμήριον ὡς οὐκ ἀπέκ-
τεινε Φρύνιχον, δι' ὃ Ἀθηναῖός φησι γεγενῆσθαι. ὁ
Φρύνιχος γὰρ οὗτος τοὺς τετρακοσίους κατέστησεν· ἐπειδὴ
δ' ἐκεῖνος ἀπέθανεν, οἱ πολλοὶ τῶν τετρακοσίων ἔφυγον.
πότερον οὖν δοκοῦσιν ὑμῖν οἱ τριάκοντα καὶ ἡ βουλὴ ἡ τότε
βουλεύουσα, οἳ αὐτοὶ ἦσαν ἅπαντες τῶν τετρακοσίων τῶν
φυγόντων, ἀφεῖναι ἂν λαβόντες τὸν Φρύνιχον ἀποκτείναντα,
Λυσίας. In Agoratum Section 95, line 10
ρεῖν ὑπὲρ αὑτῶν, οὗτοι ὁμόψηφοι κατ' ἐκείνων τῶν
ἀνδρῶν τοῖς τριάκοντα γενήσονται. μηδαμῶς, ὦ ἄνδρες
δικασταί, πρὸς θεῶν Ὀλυμπίων, μήτε τέχνῃ μήτε μη-
χανῇ μηδεμιᾷ θάνατον ἐκείνων τῶν ἀνδρῶν καταψη-
φίσησθε, οἳ πολλὰ κἀγαθὰ ὑμᾶς ποιήσαντες διὰ ταῦτα
ὑπὸ τῶν τριάκοντα καὶ Ἀγοράτου τουτουὶ ἀπέθανον.
ἀναμνησθέντες οὖν ἁπάντων τῶν δεινῶν, καὶ τῶν κοινῶν
τῇ πόλει καὶ τῶν ἰδίων, ὅσα ἑκάστῳ ἐγένετο ἐπειδὴ ἐκεῖ-
νοι οἱ ἄνδρες ἐτελεύτησαν, τιμωρήσατε τὸν αἴτιον τού-
των. ἀποδέδεικται δ' ὑμῖν [ἅπαντα] καὶ ἐκ τῶν ψηφι-
σμάτων καὶ ἐκ τῶν ἀπογραφῶν καὶ ἐκ τῶν ἄλλων ἁπάντων
Ἀγόρατος ὢν αὐτοῖς αἴτιος τοῦ θανάτου. ἔτι δὲ καὶ προς-
ήκει ὑμῖν ἐναντία τοῖς τριάκοντα ψηφίζεσθαι· ὧν μὲν τοί-
νυν ἐκεῖνοι θάνατον κατέγνωσαν, ὑμεῖς ἀποψηφίσασθε·
ὧν δ' ἐκεῖνοι θάνατον οὐ κατέγνωσαν, ὑμεῖς καταψηφί-
σασθε. οἱ τριάκοντα τοίνυν τῶν μὲν ἀνδρῶν τούτων, οἳ
ἦσαν ὑμέτεροι φίλοι, θάνατον κατέγνωσαν [ὧν δεῖ ὑμᾶς
ἀποψηφίζεσθαι]· Ἀγοράτου δὲ ἀπεψηφίσαντο, διότι ἐδόκει
προθύμως τούτους ἀπολλύναι· [οὗ προσήκει καταψηφίζε-
σθαι.] ἐὰν οὖν τὰ ἐναντία τοῖς τριάκοντα ψηφίζησθε, πρῶ-
τον μὲν οὐχ ὁμόψηφοι τοῖς ἐχθίστοιςγίγνεσθε, ἔπειτα
304
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon (0542: 001)“Pollucis onomasticon, 2 vols.”,
EBethe, E.Leipzig: Teubner, 9.1:1900; 9.2:1931, Repr. 1967; Lexicographi Graeci
9.1–9.2.Book 3, section 56, line 7
συντελῶν· τοῦτο δ' ἦν ιβʹ τῷ δημοσίῳ δραχμαὶ καὶ τῷ γραμ-
ματεῖ τριώβολον. σκαφηφόρος· οὕτω δὲ τοὺς μετοίκους ὠνό-
μαζον, καὶ τὰς γυναῖκας αὐτῶν ὑδριαφόρους, ἀπὸ τοῦ ἔργου ἑκα-
τέρους. ἀλλαχόθεν ἥκων, ἐπιδημῶν, παρεπιδημῶν· κἂν δόξῃ πολί-
της εἶναί τις οὐκ ὤν, παρέγγραπτος, παρεγγεγραμμένος. τὸν δὲ τοιοῦ-
τον καὶ ὑπόξυλον ὠνόμαζον οἱ νέοι κωμικοί (III p 468. 335 Ko). καὶ
ὑπόχυτον δ' οἱ παλαιότεροι (III p 417. 100 Ko) τὸν κακῶς γεγονότα, καὶ
παρημπολημένον, ὡς ἀποφύλιον τὸν φυλὴν μὴ ἔχοντα. κατὰ δὲ τῶν
οὐ τελούντων τὸ μετοίκιον ἢ προστάτην μὴ νεμόντων ἀπροστασίου δίκη.
ἔνιοι δ' αὐτῶν καὶ ἀτελεῖς εἰσὶ καὶ ὁμοτελεῖς καὶ ἰσοτελεῖς, οἷς ἂν
τοῦτ' ἐκ ψηφίσματος ὑπάρξῃ· καὶ τὸ ἔργον ἰσοτέλεια. οἱ δὲ δημο-
ποίητοι, ὁπόσοι ἐκ δόγματος κοινοῦ πολιτείας τύχοιεν· τοῦτο δὲ πολιτο-
γραφεῖν Φίλιστος (om FHG) καλεῖ· τάχα δ' ἂν οἱ τοιοῦτοι ὀνομά-
ζοιντο νεοπολῖται ὑπὸ τοῦ Πλάτωνος. ἀδιάτακτοι δὲ καλοῦνται
οἱ μὴ ἐγγεγραμμένοι εἰς τοὺς μετοίκους δέον, ἢ μὴ τελοῦντες
τὸ μετοίκιον, ἢ τὴν σκάφην μὴ φέροντες. οὓς δὴ γραψά-
μενός τις τῶν ἀδιατάκτων εἶναι διήλεγχεν. κατὰ δὲ τῶν παρεγ-
γεγραμμένων ξενίας γραφή, καὶ δωροξενίας, ἂν διαφθείρωσι τοὺς
δικάζοντας· ὁ δὲ καταδικασθεὶς ἀπεψηφισμένος, ἐκπεφυλλοφορημένος,
καὶ τὰ ῥήματα παρεγγραφῆναι, ξενίας ἁλῶναι, ξενίας ἀποφυγεῖν,
ἐκπεφυλλοφορῆσθαι, ἀπεψηφίσθαι. τοῦτο δὲ καὶ ἀποξενωθῆναι Ἰσαῖος
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 4, section 27, line 5
συμβουλή συμβουλία, νομοθεσία, δημαγωγία, πρεσβεία πρέσβευσις,
δίκη, διαδικασία ἐπιδικασία, ἀντιδικία, συνηγορία, συναγόρευσις,
κατηγορία, δημηγορία, βουληγορία, πανήγυρις, ἐγκώμιον, ψόγος.
καὶ συμβουλευτικῶς, νομοθετικῶς, δημαγωγικῶς, δημηγορικῶς,
πρεσβευτικῶς, δικανικῶς, συνηγορικῶς, πανηγυρικῶς, ἐγκωμιαστικῶς,
ψεκτικῶς. καὶ εἰπεῖν, λέξαι, φράσαι, ῥῆσιν ἀποτεῖναι, λόγον
ἐξενεγκεῖν, λόγον διαπεράνασθαι, εἶραι, συνεῖραι ἀπνευστὶ περιό-
δους, ἀντίθετα, ἀντιστάσεις, παρισώσεις ἀπισώσεις, κύκλους, πε-
ριαγωγάς, νοήματα ἐννοήματα, ἐνθυμήματα. συμβουλεῦσαι, πα-
ραινέσαι, ὑφηγήσασθαι εἰσηγήσασθαι, διδάξαι, πεῖσαι, γνώμην ἀπο-
φήνασθαι, δόξαν ἐξενεγκεῖν, ψήφισμα γράψαι, δόγμα συνθεῖναι,
νόμον θέσθαι, νόμον εἰσενεγκεῖν, νομοθετῆσαι νομοθετήσασθαι, δη-
μαγωγῆσαι, δημηγορῆσαι, βουληγορῆσαι, συνηγορῆσαι τῷ δήμῳ,
πιθανὸν εἶναι, τὸν δῆμον παραστήσασθαι, οἰκειώσασθαι, προσαγαγέσθαι,
προσεταιρίσασθαι, διὰ χειρὸς ἔχειν, ὑπήκοον ποιήσασθαι, κατήκοον,
χειροήθη, τιθασόν· τιθασεῦσαι, ἐκτιθασεῦσαι, καταπεῖσαι, ὑπαγαγεῖν,
ὑπαγαγέσθαι, παντὸς εἶναι πιθανώτερον, κηλῆσαι, πρεσβεῦσαι, διακο-
νήσασθαι, ὑπηρετῆσαι, πλανηθῆναι.
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 5, section 166, line 2
305
ὑπερεπιθυμῶ, ἐφίεμαι, ἐπείγομαι, ὀρέγομαι ὑπερορέγομαι, γλί-
χομαι – τὸ γὰρ ἱμείρω ποιητικόν – ὀριγνῶμαι, βουλομένῳ μοί
ἐστιν, ἐπιθυμητικῶς ἔχω· τοῦτο γὰρ μόνον ἐπίρρημα ἔχει, καὶ ὄνομα
τὸν ἐπιθυμητήν, τὰ δ' ἄλλα μετοχάς. πράγματα δὲ βούλησις
προαίρεσις, ἐπιθυμία, ὄρεξις, ἔφεσις, ἔρως· ἡ γὰρ θέλησις
ἰδιώτου. τάχα δ' ἂν τούτοις συντάττοιτο ἐρῶ τοῦ πράγματος, ἀμ-
φισβητῶ ὑπεραμφισβητῶ, μέτειμι, μεταδιώκω· ἡ γὰρ ἀμφισβήτησις
καὶ ἐπιδικασία καὶ μέθοδος ἑτέροις μᾶλλον προσήκουσιν, ἡ δὲ μετα-
δίωξις σκληρόν. ὅθεν καὶ μόνον ἂν εἴποις ἐπίρρημα τὸ ἐρωτικῶς.
Εἴποις δ' ἂν ἐπὶ τῶν ἤδη γεγραμμένων νόμων ἢ ψηφις-
μάτων γέγραπται, ὥρισται, δέδοκται, διώρισται, τέτακται, κεχειρο-
τόνηται, ἐπικεχειροτόνηται, πεπίστευται, δεδοκίμασται, ἐξήτασται, κέ-
κριται, προβεβούλευται βεβούλευται, κεκύρωται ἐπικεκύρωται, νενο-
μοθέτηται, εἰσενήνεκται προεισενήνεκται. προεξήτασται, προκέκριται,
πάλαι κεῖται, πάλαι τετήρηται, πάλαι πεφύλακται, προείθισται.
Τὸ μὲν μετρίως ἔχειν εἴποις ἂν συμμέτρως, ἀποχρώντως,
ἀρκούντως, ἱκανῶς, αὐτάρκως, μεμετρημένως· τὸ δ' ἀμέτρως ἔχειν,
εἰ μὲν κατὰ τὸ πλέον, ἐκμέτρως καὶ ὑπερμέτρως καὶ περιττῶς, εἰ
δὲ κατὰ τὸ ἔλαττον, ἐνδεῶς τε καὶ ἐλλιπῶς.
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 6, section 177, line 2
συστάδην μάχεσθαι, ἄδδην ἐσθίειν, κρύβδην πράττειν, σποράδην
ἑστάναι, φοράδην κομίζεσθαι, ἀνέδην παραινεῖν, χύδην δαπανᾶν, σχέδην
ἐλαύνειν, ἀγχιστίνδην γαμεῖν· τὸ γὰρ φυράδην καὶ ῥύδην οὐκ οἶδα
εἰ ἀνεκτά.
καὶ τάδε ἄλλα τοῦ αὐτοῦ σχήματος. προβολὴ ἀδικήματος,
καταβολὴ πυρετοῦ, συμβολὴ στρατοπέδου, διαβολὴ κακουργήματος,
ἐπιβολὴ τολμήματος, ἐπιβολὴ ζημίας, ἀναβολὴ πράγματος, εἰσβολὴ
στρατοῦ, ἐκβολὴ λόγου, παραβολὴ πράγματος, ἐμβολὴ ἀγωγίμων,
ὑπερβολὴ δαπανημάτων, μεταβολὴ κακῶν.
ὡσαύτως καὶ τάδε. στεφάνων ἀνάρρησις, ἀναγόρευσις τιμῶν,
στάσις εἰκόνων, ἀνακήρυξις ἀθλητῶν, εἰσήγησις ψηφισμάτων, βούλησις
ἀνδρῶν, εὕρεσις χρησμῶν, προαίρεσις βίου, πρόκλησις ἐν δίκῃ,
κατάστασις ἀρχῆς, λῆξις δίκης, παραίτησις τιμωρίας, ἀντίδοσις
οὐσίας, λιπάρησις πρέσβεων, ἐξεγγύησις ὀφείλοντος, ἀμφισβήτησις
ἐπικλήρου, μίσθωσις οἴκου, ἔντευξις ἀνδρός, ἔκτισις δίκης, ἀπό-
δρασις στρατιᾶς, ἀπόβασις ἐκ νεῶν, σύνθεσις ῥημάτων, φάσις
ἐγκλημάτων, ἀνάπαυσις καμάτων, ἔνδειξις ἀδικήματος, ἐκποίησις
τέκνων, ἴασις νόσων, ὑπόσχεσις χάριτος, τίμησις δίκης, ὑποτίμησις
τιμήματος, ἀντιτίμησις προτιμήματος, ἀγανάκτησις γνώμης, ἐπιτή-
δευσις σοφίας, ἀπόστασις ὑπηκόων, σύγχυσις πολιτείας, εὕρεσις
πραγμάτων, ὄψις χρωμάτων, ἐγχείρησις τόλμης, κρᾶσις ὡρῶν,
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 7, section 15, line 3
306
κακὰ τοιάδε
πάσχουσιν οὐδὲ πρᾶσιν αἰτῶ.
τὰ δὲ πραθέντα καὶ ὠνηθέντα λέγουσι, καὶ τὸν πριάμενον ἐωνημένον.
τὸ δ' ἀνατιμᾶσθαι καὶ τὸ τῷ πλέον δόντι ἐθέλειν πιπράσκειν πλειστη-
ριάζειν ἂν λέγοις, Ἰσαίου (?) ἐν τῷ πρὸς Ἀνδοκίδην εἰπόντος ‘οὔτε
τιμῆς τεταγμένης πωλοῦσιν, ἀλλ' ὡς ἂν δύνωνται πλειστηριάσαντες
πλείστου ἀπέδοντο.’ ἁλώνητοι δ' ἐκαλοῦντο οἱ μηδενὸς ἄξιοι τῶν
οἰκετῶν, ὅτι τῶν Θρᾳκῶν οἱ μεσόγειοι ἁλῶν ἀντικατηλλάττοντο τοὺς
οἰκέτας. τὰ δὲ καταβαλλόμενα ὑπὲρ τῶν πιπρασκομένων τέλη ἐπώνια
λέγουσιν. τῆς δ' ἰσωνίας Λυσίας εἴρηκεν ἐν τῷ περὶ τοῦ ἀσπιδοποιοῦ (fg 48 Tur). ἐν
δὲ τοῖς Ἀττικοῖς ψηφίσμασιν, ἃ τοῖς ξένοις ἐπὶ τιμῇ ἐγράφετο, ἔστιν εὑρεῖν ‘εἶναι
αὐτῷ καὶ οἰκείαν ὤνησιν.’ τὸν δὲ πολλὰ ὠνούμενον ἔξεστιν εἰπεῖν πολλαγόρασον, εἰ
καὶ φαῦλον τοὔνομα, ἀλλ' ὅτι Φερεκράτης εἴρηκεν ἐν Πέρσαις (I fg 126 Ko)
τὸ παιδίον τὸ πολλαγόρασον κἀπὸ πολλῶν τηλιῶν.
τούτων δὲ καὶ θεοὶ ἴδιοι, ἐμπολαῖος Ἑρμῆς καὶ ἀγοραῖος· καὶ ἐμ-
πόλω Διοσκόρω ἐν Ἥρωσιν Ἀριστοφάνους (310).
οἱ μὲν δὴ πάντα πιπράσκοντες καλοῖντ' ἂν πανδοκεῖς καὶ παν-
δοκεύτριαι, καὶ τὸ χωρίον πανδοκεῖον, καὶ τὸ πρᾶγμα πανδοκεία· οἱ
δ' εἰς τὰ πανδοκεῖα καταγόμενοι κατάκται ἂν λέγοιντο. μᾶλλον δ' οἱ
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 8, section 17, line 9
μήν· μακρὰ δὲ ἐκαλεῖτο ἣν καταδικάζοντες εἷλκον. κημός, καδίσκος,
ἐχῖνος, ψῆφος, κλεψύδρα, χοιρίναι· πάλαι γὰρ χοιρίναις ἀντὶ ψήφων
ἐχρῶντο, αἵπερ ἦσαν κόγχαι θαλάττιοι· αὖθις δὲ καὶ χαλκᾶς ἐποιή-
σαντο κατὰ μίμησιν. καὶ σφόνδυλοι δὲ ἐκαλοῦντο αἱ ψῆφοι αἱ δικα-
στικαί, χαλκοῦ πεποιημέναι. καδίσκος μὲν οὖν ἐστὶ τὸ ἀγγεῖον ᾧ τὰς
ψήφους ἐγκαθίεσαν, κημὸς δὲ δι' οὗ κατῄεσαν αἱ ψῆφοι ἐπικειμένου
τῷ καδίσκῳ, ἐχῖνος δὲ οὗ αἱ μαρτυρίαι ἐμβληθεῖσαι κατεσημαίνοντο.
τάχα δὲ τῶν τοῦ δικαστηρίου μερῶν ἐστὶ καὶ κιγκλὶς καὶ δρύφακτος.
ἔνιοι δ' οἴονται καὶ ἀνάγκην σκεῦος εἶναι δικαστικόν, εἰπόντος
Ἀριστοφάνους (fg 584)
οὐκ εἶ λαβὼν θύραζε τὰ ψηφίσματα
καὶ τὴν ἀνάγκην ἐς κόρακας ἐντευθενί;
καὶ φρυκτοὶ δὲ ἐκαλοῦντο αἱ ψῆφοι αἱ δικαστικαί· ὅθεν καὶ
φρυκτή τις ψῆφος, ᾗ εἰς τὰ ἐναντία ἐχρῶντο. φύλλοις δ' ἐψη-
φίζοντο οἱ κατὰ δήμους δικάζοντες, οἷς ἐπέγραφον εἴ τις ὡς παρέγ-
γραπτος ἐκρίνετο. καὶ τὸ καταγνῶναι ἐκαλεῖτο ἐκφυλλοφορῆσαι, καὶ
ὁ κατεγνωσμένος ἐκπεφυλλοφορημένος. ὠνομάζετο δὲ ταὐτὸν τοῦτο
ἀποψηφίσασθαι καὶ ἀπεψηφισμένος ὑπεναντίως τῷ παρὰ τοῖς δικα-
σταῖς· ἐκεῖ γὰρ τὸ ἀποψηφίσασθαι τὸ ἀφεῖναι ἐστίν, ἐν δὲ τοῖς κατὰ
δήμους δικαστηρίοις ἀντὶ τοῦ καταψηφίσασθαι τάττεται. αἱ δ' ἐν
τοῖς δήμοις αὗται κρίσεις ἐκαλοῦντο διαψηφίσεις.
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 8, section 44, line 4
ζεσθαι ὁ δὲ δεκάζειν ἐλέγετο. τῆς δὲ ἀργίας ἐπὶ μὲν Δράκοντος ἀτι-
μία ἦν τὸ τίμημα· ἐπὶ δὲ Σόλωνος, εἰ τρίς τις ἁλῴη, ἠτιμοῦτο. καὶ
307
λιποναυτίου μὲν ἐκρίνετο ὁ τὴν ναῦν ἐκλιπών, ὥσπερ ὁ τὴν τάξιν
λιποταξίου, ἀναυμαχίου δὲ ὁ τὴν ναῦν μὲν μὴ λιπών, μὴ μέντοι ναυ-
μαχήσας. ἑταιρήσεως δ' ἦν γραφὴ καὶ δοκιμασία καὶ ἐπαγγελία· καὶ
ταῦτα τῆς κατὰ τῶν ἑταιρηκότων κατηγορίας τὰ ὀνόματα. ψευδεγ-
γραφῆς δ' ἦν δίκη κατὰ τῶν ὡς ὀφείλοντάς τινας ἐνδειξαμένων, εἰ
ψευδῶς σεσυκοφαντηκότες ἁλῷεν. κατὰ δὲ τούτου ἦν καὶ ἐπιβουλεύ-
σεως γραφή, ψευδοκλητείας δὲ κατὰ τῶν οὐ δικαίως κεκλητευκότων.
δωροξενίας δέ, εἴ τις ξενίας κρινόμενος δῶρα δοὺς ἀποφύγοι. παρα-
νόμων δέ, εἴ τις ψήφισμα γράψαι ἢ νόμον παράνομον· ὑπομοσά-
μενος γάρ τις τὸ γραφέν, οὗ ἡ κατηγορία ὑπωμοσία ἐκαλεῖτο, διή-
λεγχεν ὅτι ἔστι παράνομον ἢ ἄδικον ἢ ἀσύμφορον. δοκιμασία δὲ
τοῖς ἄρχουσιν ἐπηγγέλλετο, καὶ τοῖς κληρωτοῖς καὶ τοῖς αἱρετοῖς
εἴτ' ἐπιτήδειοί εἰσιν ἄρχειν εἴτε καὶ μή, καὶ τοῖς δημαγωγοῖς, εἰ ἡται-
ρηκότες εἶεν ἢ τὰ πατρῷα κατεδηδοκότες ἢ τοὺς γονέας κεκακωκότες
ἢ ἄλλως κακῶς βεβιωκότες· ἀτίμους γὰρ αὐτοὺς ἐχρῆν εἶναι καὶ
μὴ λέγειν. εὔθυνα δὲ κατὰ τῶν ἀρξάντων ἢ πρεσβευσάντων ἦν
μὲν περὶ χρημάτων πρὸς τοὺς εὐθύνους καὶ λογιστάς (οἱ δ' ἦσαν
δέκα), ἦν δὲ περὶ ἀδικημάτων πρὸς τοὺς δικαστάς.
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 8, section 56, line 4
καὶ δίκαι, ἀτίμητος δίκη, διαψήφισις. προωμοσία μὲν ὅρκος ὃν
ὁ κατήγορος προομνύει, ἦν μὴν ἀληθῆ κατηγορεῖν, ἀντωμοσία δὲ
ὅρκος ὃν ὁ κατηγορούμενος ἀντομνύει, ἦ μὴν μὴ ἀδικεῖν, διωμο-
σία δὲ ὁ παρ' ἑκατέρου ὅρκος. ἐξωμοσία δέ, ὅταν τις ἢ πρεσβευ-
τὴς αἱρεθεὶς ἢ ἐπ' ἄλλην τινὰ δημοσίαν ὑπηρεσίαν, ἀρρωστεῖν ἢ
ἀδυνατεῖν φάσκων ἐξομνύηται αὐτὸς ἢ δι' ἑτέρου. ἐξώμνυντο, δὲ
καὶ οἱ κληθέντες μάρτυρες, εἰ φάσκοιεν μηδὲν ἐπίστασθαι τού-
των ἐφ' ἃ ἐκαλοῦντο. ἡ δ' ἀπωμοσία ἐγίνετο παρὰ τῶν ἀντιλε-
γόντων πρὸς τοὺς ἐξομνυμένους ἐπὶ προφάσει ἀρρωστίας ἢ ἀπου-
σίας. συνισταμένης δὲ περὶ τούτου δίκης, τὸ παρὰ τοῦ κρίνοντος
ἔργον ἀπωμοσία ἐκαλεῖτο. ὑπωμοσία δέ ἐστιν, ὅταν τις ἢ ψήφισμα
ἢ νόμον γραφέντα γράψηται ὡς ἀνεπιτήδειον· τοῦτο γὰρ ὑπομό-
σασθαι λέγουσιν. καὶ οὐκ ἦν μετὰ τὴν ὑπωμοσίαν τὸ γραφέν, πρὶν
κριθῆναι, κύριον. παραγραφὴ δ' ἦν ἡ αὐτὴ καὶ διαμαρτυρία, ὅταν
τις μὴ εἰσαγώγιμον λέγῃ εἶναι τὴν δίκην ἢ ὡς κεκριμένος ἢ
διαίτης γεγενημένης ἢ ὡς ἀφειμένος, ἢ ὡς τῶν χρόνων ἐξη-
κόντων ἐν οἷς ἔδει κρίνεσθαι .... οἷον οὐκ εἰσαγγελίας ἀλλὰ παρα-
νόμων, οὐ δημοσίᾳ ἀλλ' ἰδίᾳ, ἢ ὡς οὐ παρὰ τούτοις κρίνεσθαι δέον,
οἷον οὐκ ἐν Ἀρείῳ πάγῳ ἀλλ' ἐπὶ Παλλαδίῳ. ἄγραπτος δὲ δίκη
ἐκαλεῖτο ἡ ὑπὸ τῆς παραγραφῆς ἀναιρεθεῖσα καὶ διαγραφεῖσα.
ἀντιγραφὴ δέ, ὅταν τις κρινόμενος ἀντικατηγορῇ. καὶ ἡ παρα
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 8, section 98, line 2
οἱ πρυτάνεις τὸν δῆμον ἢ τὴν βουλὴν συναγάγωσιν, οὗτος ἐξ ἑκά-
στης φυλῆς πρόεδρον ἕνα κληροῖ, μόνην τὴν πρυτανεύουσαν ἀφιείς.
ἀποδέκται δὲ ἦσαν δέκα, οἳ τούς τε φόρους καὶ τὰς εἰς-
φορὰς καὶ τὰ τέλη ὑπεδέχοντο, καὶ τὰ περὶ τούτων ἀμφισβητούμενα
308
ἐδίκαζον. εἰ δέ τι μεῖζον εἴη, εἰσῆγον εἰς δικαστήριον.
ταμίαι τῆς θεοῦ κληρωτοὶ μὲν ἐκ πεντακοσιομεδίμνων ἦσαν,
τὰ δὲ χρήματα παρελάμβανον τῆς βουλῆς παρούσης. ἐκαλοῦντο δ'
οὗτοι κωλακρέται. εἶχον δ' ἐξουσίαν καὶ ζημίαν ἀφελεῖν, εἰ ἀδίκως
ὑπὸ τῶν ἀρχόντων ἐπιβληθείη.
γραμματεὺς ὁ κατὰ πρυτανείαν κληρωθεὶς ὑπὸ τῆς βουλῆς
ἐπὶ τῷ τὰ γράμματα φυλάττειν καὶ τὰ ψηφίσματα, καὶ ἕτερος
ἐπὶ τοὺς νόμους ὑπὸ τῆς βουλῆς χειροτονούμενος. ὁ δ' ὑπὸ τοῦ δή-
μου αἱρεθεὶς γραμματεὺς ἀναγινώσκει τῷ τε δήμῳ καὶ τῇ βουλῇ.
ἀντιγραφεὺς πρότερον μὲν αἱρετὸς αὖθις δὲ κληρωτὸς ἦν, καὶ
πάντα ἀντεγράφετο παρακαθήμενος τῇ βουλῇ. δύο δ' ἦσαν, ὁ μὲν τῆς
βουλῆς ὁ δὲ τῆς διοικήσεως. λογισταί. καὶ τούτους ἡ βουλὴ κληροῖ
κατ' ἀρχὴν ὡς παρακολουθεῖν τοῖς διοικοῦσιν.
ἀποστολεῖς οἱ προνοούμενοι τῶν ἀποστόλων καὶ τοῦ ἔκπλου
τῶν τριήρων.
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon Book 8, section 126, line 3
ἐφέται τὸν μὲν ἀριθμὸν εἷς καὶ πεντήκοντα, Δράκων δ' αὐτοὺς
κατέστησεν ἀριστίνδην αἱρεθέντας· ἐδίκαζον δὲ τοῖς ἐφ' αἵματι διωκο-
μένοις ἐν τοῖς πέντε δικαστηρίοις. Σόλων δ' αὐτοῖς προσκατέστησε
τὴν ἐξ Ἀρείου πάγου βουλήν. κατὰ μικρὰ δὲ κατεγελάσθη τὸ τῶν
ἐφετῶν δικαστήριον. δοκοῦσι δ' ὠνομάσθαι, ὅτι πρότερον τοῦ βασι-
λέως τοὺς ἐπ' ἀκουσίῳ φόνῳ κρινομένους ἐξετάζοντος ὁ Δράκων
τοῖς ἐφέταις παρέδωκε τὴν κρίσιν, ἐφέσιμον ἀπὸ τοῦ βασιλέως πε-
ποιηκώς.
οἱ δὲ ναυτοδίκαι, οὗτοι ἦσαν οἱ τὰς τῆς ξενίας δίκας εἰσάγοντες. ὑβριστοδίκαι δὲ
ἐκαλοῦντο, εἴ τι χρὴ Κρατερῷ πιστεύειν τῷ τὰ ψηφίσματα συναγόντι, οἱ μὴ
βουλόμενοι τὰς δίκας εἰσαγαγεῖν· ἐπεπόλασε δὲ τὸ τοιοῦτον ἐν Σικελίᾳ.
διαιτηταὶ δ' ἐκ τῶν ὑπὲρ ἑξήκοντα ἔτη γεγονότων ἐκλη-
ροῦντο, καὶ ἐπεκληροῦντο αὐτοῖς αἱ δίαιται, καὶ ἀτιμία ἀφώριστο
τῷ μὴ διαιτήσαντι τὴν ἐπικληρωθεῖσαν δίαιταν. διῄτων δ' ἐν ἱεροῖς.
πάλαι δ' οὐδεμία δίκη πρὶν ἐπὶ διαιτητὰς ἐλθεῖν εἰσήγετο. ἔλεγον
δὲ ἐπιτρέψαι δίαιταν, καὶ ἡ δίαιτα ἐκαλεῖτο ἐπιτροπή. ἡ δ' ἔφεσις
αὐτῶν εἰ εἰς δικαστήριον γένοιτο, εἰς ἐχῖνον τὰς ψήφους ἐμβα-
λόντες ἰδίᾳ ἑκατέρας τὰς τοῦ φεύγοντος καὶ διώκοντος κατεσημαί-
νοντο. ἐλάμβανον δὲ οἱ διαιτηταὶ δραχμὴν παρὰ τοῦ κρίνοντος,
τὴν καλουμένην παράστασιν, ἐγγράψαντος αὐτοῦ ἐν γραμματείῳ τὸ
Ιουλιος Πολυδεύκης Onomasticon
Book 10, section 158, line 4
σὺν δὲ τούτοις λεγέσθωσαν δοκοί δοκίδες, ἰκρία, στρωτῆρες,
καλυμμάτια. καὶ μετὰ τοῦ κεράμου ἐν τοῖς Δημιοπράτοις καλυπτῆρες
309
κορινθιουργεῖς καὶ ἰκριωτῆρες. ἀκτηρίδα δὲ τὴν βακτηρίαν Ἀχαιὸς
ἐν Ἴριδι (TGF 21) ὠνόμασεν· καλεῖται δὲ οὕτως καὶ τὸ τὸν ῥυμὸν
τοῦ ἅρματος ἢ τῆς ἁμάξης ἀνέχον ξύλον, ὅταν ἄζευκτος ᾖ, ὃ στή-
ριγγα καλεῖ Λυσίας (fg 330 Tur), ὥσπερ καὶ τὴν κνήμην τῆς ἁμάξης
ὁ αὐτὸς (fg 273) ὠνόμασε κνημίαν.
προσθετέον δὲ τούτοις τράπεζαν λογιστηρίαν, πιλίον πῖλον
πιλίδιον, τάρπην, ἥ ἐστι πλέγμα ἐκ λύγων, ἔτι δὲ καὶ γύργαθον καὶ
θωμόν, Ἀριστοφάνους ἐν Δαιταλεῦσιν εἰπόντος (fg 217)
ἢ μὴ δικῶν τε γύργαθος ψηφισμάτων τε θωμός.
καὶ οἰκίσκον δὲ ὀρνίθειον καὶ οἰκίσκον περδικικὸν Ἀριστοφάνης ἐν
Ὁλκάσιν (fg 405, 406) ἔφη. εἰ δὲ μὴ ψευδὴς ὁ Ὑπερείδου λόγος ὑπὲρ
Ἁρπάλου (fg 45 Bl), ἐν αὐτῷ γέγραπται ‘ἐκπηδήσαντες ἐκ τῶν
περδικοτροφείων.’ χοιροτροφεῖον δὲ ἐν ᾧ χοῖροι τρέφονται, ὡς
Εὔπολις (fg 453) καὶ ἐν Ποαστρίαις Φρύνιχος (I p 381. 41 Ko),
τὸ δ' αὐτὸ καὶ χοιροκομεῖον ἐν Ἀριστοφάνους Λυσιστράτῃ (1073).
καὶ γρυμέα δὲ ἀγγεῖόν τι εἰς ἀπόθεσιν, ὃ ἔνιοι πήραν νομίζουσιν.
καὶ θύλακος καὶ ἀσκοθύλακος, ὡς ἐν τῷ Ἀριστοφάνους Γηρυτάδῃ
(fg 174), καὶ ἀσκοπήρα, ὡς ἐν ταῖς Ὥραις Ἀριστοφάνους (fg 577).
καὶ κέστρα δὲ σφύρας τινὸς εἶδος σιδηρᾶς, ὡς ἐν Αἰγεῖ Σοφοκλῆς
Πολύβιος ιστορίαι. (0543: 001)“Polybii historiae, vols. 1–4”, EBüttner–Wobst,
T.Leipzig: Teubner, 1:1905; 2:1889; 3:1893; 4:1904, Repr. 1:1962; 2–3:1965; 4:1967.
Book 4, chap. 25, section 6, line 3
διεξιόντες τὴν Πατρέων καὶ Φαραιέων χώραν, διαρ-
πάσαιεν δὲ Κύναιθαν, συλήσαιεν δὲ τὸ τῆς ἐν Λού-
σοις Ἀρτέμιδος ἱερόν, πολιορκήσαιεν δὲ Κλειτορίους,
ἐπιβουλεύσαιεν δὲ κατὰ μὲν θάλατταν Πύλῳ, κατὰ
δὲ γῆν ἄρτι συνοικιζομένῃ τῇ Μεγαλοπολι(τῶν
πόλει σπεύδοντες μετὰ) τῶν Ἰλλυριῶν ἀνάστατον
αὐτὴν ποιῆσαι, διακούσαντες τούτων οἱ τῶν συμ-
μάχων σύνεδροι πάντες ὁμοθυμαδὸν ἐκφέρειν ἐβου-
λεύσαντο τοῖς Αἰτωλοῖς τὸν πόλεμον. προθέμενοι
δὲ τὰς προειρημένας αἰτίας ἐν τῷ δόγματι παρα-
κατεβάλοντο ψήφισμα, προσδιασαφοῦντες ὅτι συνα-
νασώσουσι τοῖς συμμάχοις, εἴ τινα κατέχουσιν αὐτῶν
Αἰτωλοὶ χώραν ἢ πόλιν ἀφ' οὗ Δημήτριος ὁ Φιλίπ-
που κατὰ φύσιν πατὴρ μετήλλαξε· παραπλησίως δὲ
καὶ τοὺς ὑπὸ τῶν καιρῶν ἠναγκασμένους ἀκουσίως
μετέχειν τῆς Αἰτωλῶν συμπολιτείας, ὅτι πάντας
τούτους ἀποκαταστήσουσιν εἰς τὰ πάτρια πολιτεύ-
ματα, χώραν ἔχοντας καὶ πόλεις τὰς αὑτῶν, ἀφρουρή-
τους, ἀφορολογήτους, ἐλευθέρους ὄντας, πολιτείαις
καὶ νόμοις χρωμένους τοῖς πατρίοις. συνανακομιεῖ-
σθαι δὲ καὶ τοῖς Ἀμφικτύοσιν ἔγραψαν τοὺς νόμους
Πολύβιος ιστορίαι. Book 4, chap. 27, section 10, line 2
310
εἰς πλείους αὐτοὺς διοικίσαντες, ἀνοίᾳ μετὰ κακίας
(χρησάμενοι προφανῶς διὰ) τὸ δοκεῖν, ἐάν τις αὐτὸς
ἐπιμύῃ, μηδὲ τοὺς πέλας ὁρᾶν. ἀμφοτέροις τοίνυν ὁ
ζῆλος οὗτος τῆς πολιτείας αἴτιος κατέστη τῶν μεγί-
στων συμπτωμάτων· ὃν οὐδαμῶς οὐδαμῇ ζηλωτέον
οὔτε κατ' ἰδίαν οὔτε κοινῇ τοὺς ὀρθῶς βουλευομέ-
νους. ὁ δὲ βασιλεὺς Φίλιππος χρηματίσας τοῖς
Ἀχαιοῖς ἀνέζευξε μετὰ τῆς δυνάμεως ἐπὶ Μακεδονίας,
σπεύδων ἐπὶ τὴν παρασκευὴν τῶν πρὸς τὴν πόλεμον,
οὐ μόνον τοῖς συμμάχοις, ἀλλὰ πᾶσι τοῖς Ἕλλησι
διὰ τοῦ προειρημένου ψηφίσματος καλὰς ἐλπίδας
ὑποδεικνύων πρᾳότητος καὶ μεγαλοψυχίας βασιλικῆς.
Ταῦτα δ' ἐπράττετο κατὰ τοὺς αὐτοὺς καιροὺς
καθ' οὓς Ἀννίβας, γεγονὼς ἤδη κύριος τῶν ἐντὸς
Ἴβηρος ποταμοῦ πάντων, ἐποιεῖτο τὴν ὁρμὴν ἐπὶ τὴν
Ζακανθαίων πόλιν. εἰ μὲν οὖν τὰς πρώτας ἐπιβο-
λὰς τὰς Ἀννίβου ταῖς Ἑλληνικαῖς πράξεσιν ἀπ'
ἀρχῆς εὐθέως ἐπιπεπλέχθαι συνέβαινε, δῆλον ὡς ἐν
τῇ προτέρᾳ βύβλῳ περὶ τούτων ἂν ἡμᾶς ἐναλλὰξ
ἔδει καὶ κατὰ παράθεσιν τοῖς Ἰβηρικοῖς πεποιῆσθαι
τὴν ἐξήγησιν, ἀκολουθοῦντας τοῖς καιροῖς·
Πολύβιος ιστορίαι. Book 5, chap. 26, section 5, line 4
κίδος, ἀπολογιζόμενοι τὴν περὶ σφᾶς ἀπορίαν καὶ
δυσχρηστίαν ἐκ τῆς πρὸς τὸν βασιλέα διαφορᾶς. συν-
έβαινε δὲ τὸν Ἀπελλῆν πεποιῆσθαι τὴν ἐν τῇ Χαλ-
κίδι διατριβὴν ἐξουσιαστικώτερον τοῦ καθήκοντος
αὐτῷ· τὸν μὲν γὰρ βασιλέα, νέον ἔτι καὶ τὸ πλεῖον
ὑφ' αὑτὸν ὄντα καὶ μηδενὸς κύριον ἀπεδείκνυε, τὸν
δὲ τῶν πραγμάτων χειρισμὸν καὶ τὴν τῶν ὅλων
ἐξουσίαν εἰς αὑτὸν ἐπανῆγε. διόπερ οἵ τ' ἀπὸ Μα-
κεδονίας καὶ Θετταλίας ἐπιστάται καὶ χειρισταὶ τὴν
ἀναφορὰν ἐποιοῦντο πρὸς ἐκεῖνον, αἵ τε κατὰ τὴν
Ἑλλάδα πόλεις ἐν τοῖς ψηφίσμασι καὶ τιμαῖς καὶ δω-
ρεαῖς ἐπὶ βραχὺ μὲν ἐμνημόνευον τοῦ βασιλέως, τὸ
δ' ὅλον αὐτοῖς ἦν καὶ τὸ πᾶν Ἀπελλῆς. ἐφ' οἷς
Φίλιππος πυνθανόμενος πάλαι μὲν ἐσχετλίαζε καὶ
δυσχερῶς ἔφερε τὸ γινόμενον, ἅτε καὶ παρὰ πλευ-
ρὰν ὄντος Ἀράτου καὶ πραγματικῶς ἐξεργαζομένου
τὴν ὑπόθεσιν· ἀλλ' ἐκαρτέρει καὶ πᾶσιν ἄδηλος ἦν
ἐπὶ τί φέρεται καὶ ἐπὶ ποίας ὑπάρχει γνώμης. ὁ δ'
Ἀπελλῆς, ἀγνοῶν τὰ καθ' αὑτόν, πεπεισμένος δ',
ἐὰν εἰς ὄψιν ἔλθῃ τῷ Φιλίππῳ, πάντα κατὰ τὴν
ἑαυτοῦ γνώμην διοικήσειν,
Πολύβιος ιστορίαι. Book 5, chap. 106, section 8, line 2
311
τως· ἅπαντες γὰρ ἡγεμονικοὶ καὶ φιλελεύθεροι ταῖς
φύσεσι μάχονται συνεχῶς πρὸς ἀλλήλους, ἀπαραχω-
ρήτως διακείμενοι περὶ τῶν πρωτείων. Ἀθηναῖοι
δὲ τῶν ἐκ Μακεδονίας φόβων ἀπελέλυντο καὶ τὴν
ἐλευθερίαν ἔχειν ἐδόκουν ἤδη βεβαίως, χρώμενοι δὲ
προστάταις Εὐρυκλείδᾳ καὶ Μικίωνι τῶν μὲν ἄλλων
Ἑλληνικῶν πράξεων οὐδ' ὁποίας μετεῖχον, ἀκολου-
θοῦντες δὲ τῇ τῶν προεστώτων αἱρέσει καὶ ταῖς
τούτων ὁρμαῖς εἰς πάντας τοὺς βασιλεῖς ἐξεκέχυντο,
καὶ μάλιστα τούτων εἰς Πτολεμαῖον, καὶ πᾶν γένος
ὑπέμενον ψηφισμάτων καὶ κηρυγμάτων, βραχύν τινα
λόγον ποιούμενοι τοῦ καθήκοντος διὰ τὴν τῶν προ-
εστώτων ἀκρισίαν. Πτολεμαίῳ γε μὴν εὐθέως ἀπὸ
τούτων τῶν καιρῶν συνέβαινε γίνεσθαι τὸν πρὸς
τοὺς Αἰγυπτίους πόλεμον. ὁ γὰρ προειρημένος βα-
σιλεὺς καθοπλίσας τοὺς Αἰγυπτίους ἐπὶ τὸν πρὸς
Ἀντίοχον πόλεμον πρὸς μὲν τὸ παρὸν ἐνδεχομένως
ἐβουλεύσατο, τοῦ δὲ μέλλοντος ἠστόχησε· φρονημα-
τισθέντες γὰρ ἐκ τοῦ περὶ Ῥαφίαν προτερήματος,
οὐκέτι τὸ προσταττόμενον οἷοί τ' ἦσαν ὑπομένειν,
ἀλλ' ἐζήτουν ἡγεμόνα καὶ πρόσωπον, ὡς ἱκανοὶ βοη
Πολύβιος ιστορίαι. Book 18, chap. 6, section 7, line 2
φορίου καταφθορὰν καὶ τοῦ τῆς Ἀφροδίτης τεμένους
ἄλλως μὲν οὐκ εἰμὶ δυνατὸς ἀποκαταστῆσαι, φυτὰ
δὲ καὶ κηπουροὺς πέμψω τοὺς φροντιοῦντας θερα-
πείας τοῦ τόπου καὶ τῆς αὐξήσεως τῶν ἐκκοπέντων
δένδρων”. πάλιν δὲ τοῦ Τίτου γελάσαντος ἐπὶ τῷ
χλευασμῷ, μεταβὰς ὁ Φίλιππος ἐπὶ τοὺς Ἀχαιοὺς
πρῶτον μὲν τὰς εὐεργεσίας ἐξηριθμήσατο τὰς ἐξ
Ἀντιγόνου γεγενημένας εἰς αὐτούς, εἶτα τὰς ἰδίας·
ἑξῆς δὲ τούτοις προηνέγκατο τὸ μέγεθος τῶν τιμῶν
τῶν ἀπηντημένων αὐτοῖς παρὰ τῶν Ἀχαιῶν. τελευ-
ταῖον δ' ἀνέγνω τὸ περὶ τῆς ἀποστάσεως ψήφισμα
καὶ τῆς πρὸς Ῥωμαίους μεταθέσεως, ᾗ χρησάμενος
ἀφορμῇ πολλὰ κατὰ τῶν Ἀχαιῶν εἰς ἀθεσίαν εἶπε
καὶ ἀχαριστίαν. ὅμως δ' ἔφη τὸ μὲν Ἄργος ἀπο-
δώσειν, περὶ δὲ τοῦ Κορίνθου βουλεύσεσθαι μετὰ
τοῦ Τίτου.
Πολύβιος ιστορίαι. Book 27, chap. 7, section 14, line 1
ἀλλοτριοῦν τὸν δῆμον, εἰς δὲ τὴν τοῦ Περσέως φιλίαν
ἐμπλέκειν, καθ' ὅσον οἷοί τ' ἦσαν. συνέβαινε δὲ τοὺς
προειρημένους οἰκείους ὑπάρχειν διὰ τὸ τὸν
μὲν Πολυάρατον, ἀλαζονικώτερον ὄντα καὶ κενόδοξον,
ὑπόχρεων πεποιηκέναι τὴν οὐσίαν, τὸν δὲ Δείνωνα,
φιλάργυρον ὄντα καὶ θρασύν, ἐξ ἀρχῆς οἰκεῖον εἶναι
312
τῆς ἐκ τῶν δυναστῶν καὶ βασιλέων ἐπανορθώσεως.
ἐφ' οἷς Στρατοκλῆς ὁ πρύτανις ἐπαναστὰς καὶ πολλὰ
μὲν κατὰ τοῦ Περσέως εἰπών, πολλὰ δὲ περὶ Ῥωμαίων
ἐπ' ἀγαθῷ, παρώρμησε τοὺς πολλοὺς εἰς τὸ κυρῶσαι
τὸ ψήφισμα τὸ περὶ τῆς ἐξαποστολῆς τῶν πλοίων. καὶ
παραυτίκα καταρτίσαντες τετρήρεις ἕξ, πέντε μὲν ἐξ-
απέστειλαν ἐπὶ Χαλκίδος, ἡγεμόνα συστήσαντες ἐπ'
αὐτῶν Τιμαγόραν, τὴν δὲ μίαν εἰς Τένεδον, ἐφ' ἧς
ἄρχων ἐπέπλει Τιμαγόρας. ὃς καὶ καταλαβὼν ἐν
Τενέδῳ Διοφάνην, ἀπεσταλμένον ὑπὸ τοῦ Περσέως
πρὸς Ἀντίοχον, αὐτοῦ μὲν οὐκ ἐγενήθη κύριος, τοῦ
δὲ πληρώματος. ὁ δὲ Λοκρήτιος πάντας ἀποδεξάμενος
φιλανθρώπως τοὺς κατὰ θάλατταν παραγεγονότας
συμμάχους ἀπέλυσε τῆς χρείας, φήσας οὐ προσδεῖσθαι
τὰ πράγματα τῆς κατὰ θάλατταν βοηθείας. –
Πολύβιος ιστορίαι. Book 28, chap. 7, section 8, line 5
τινὲς δὲ διὰ τὸν πρὸς τοὺς συμπράττοντας φθόνον
ἐφιλοτιμοῦντο μὴ κρατῆσαι τὸν Ἄτταλον τῆς ἐπιβολῆς.
ὁ δ' Ἄρχων ἀνέστη μὲν βοηθήσων τοῖς πρεσβευταῖς·
ἐκάλει γὰρ τὰ πράγματα τὴν τοῦ στρατηγοῦ γνώμην.
βραχέα δ' εἰπὼν ἀνεχώρησε, διευλαβηθεὶς μὴ δόξῃ
κέρδους τινὸς ἕνεκεν συμβουλεύειν διὰ τὸ πλῆθος
ἱκανὸν χρημάτων εἰς τὴν ἀρχὴν δεδαπανηκέναι. πολλῆς
δ' οὔσης ἀπορίας ὁ Πολύβιος ἀναστὰς ἐποιήσατο μὲν
καὶ πλείονας λόγους, μάλιστα δὲ προσέδραμε πρὸς τὴν
τῶν πολλῶν γνώμην, ὑποδείξας τὸ γεγονὸς ἐξ ἀρχῆς
ψήφισμα τῶν Ἀχαιῶν ὑπὲρ τῶν τιμῶν, ἐν ᾧ γεγραμ-
μένον ἦν ὅτι δεῖ τὰς ἀπρεπεῖς ἀρθῆναι τιμὰς καὶ τὰς
παρανόμους, οὐ μὰ Δί' ἁπάσας. τοὺς δὲ περὶ Σωσι-
γένη καὶ Διοπείθη, δικαστὰς [Ῥοδίους] ὑπάρχοντας
κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν καὶ διαφερομένους ἔκ τινων
ἰδίων πρὸς τὸν Εὐμένη, λαβομένους ἔφη τῆς ἀφορμῆς
ταύτης πάσας ἀνατετροφέναι τὰς τιμὰς τοῦ βασιλέως·
καὶ τοῦτο πεποιηκέναι παρὰ τὸ τῶν Ἀχαιῶν
δόγμα καὶ παρὰ τὴν δοθεῖσαν αὐτοῖς ἐξουσίαν, καὶ τὸ
μέγιστον, παρὰ τὸ δίκαιον καὶ τὸ καλῶς ἔχον. οὐ γὰρ
ὡς ἠδικημένους τι τοὺς Ἀχαιοὺς βουλεύσασθαι τὰς
Πολύβιος ιστορίαι. Book 28, chap. 13, section 4, line 2
παραυτίκα κατέστησαν Ἀλκίθον καὶ Πασιάδαν.
Οἱ δὲ περὶ τὸν Πολύβιον καταλαβόντες τοὺς Ῥω-
μαίους ἐκ μὲν τῆς Θετταλίας κεκινηκότας, τῆς δὲ
Περραιβίας στρατοπεδεύοντας Ἀζωρίου μεταξὺ καὶ
Δολίχης, τὴν μὲν ἔντευξιν ὑπερέθεντο διὰ τοὺς περι-
εστῶτας καιρούς, τῶν δὲ κατὰ τὴν εἴσοδον τὴν εἰς
Μακεδονίαν κινδύνων μετεῖχον. ἐπεὶ δὲ τοῦ στρατεύ-
313
ματος κατάραντος ἐπὶ τοὺς καθ' Ἡράκλειον τόπους
ἔδοξε καιρὸς εἶναι πρὸς ἔντευξιν, ἅτε τοῦ στρατηγοῦ
δοκοῦντος ἠνύσθαι τὸ μέγιστον τῶν προκειμένων, τότε
λαβόντες καιρὸν τὸ ψήφισμα τῷ Μαρκίῳ προσήνεγκαν
καὶ διεσάφουν τὴν τῶν Ἀχαιῶν προαίρεσιν διότι
βουληθεῖεν αὐτῷ πανδημεὶ τῶν αὐτῶν μετασχεῖν ἀγώ-
νων καὶ κινδύνων. καὶ πρὸς τούτοις ὑπέδειξαν διότι
πᾶν τὸ γραφὲν ἢ παραγγελθὲν τοῖς Ἀχαιοῖς ὑπὸ
Ῥωμαίων κατὰ τὸν ἐνεστῶτα πόλεμον ἀναντίρρητον
γέγονεν. τοῦ δὲ Μαρκίου τὴν μὲν προαίρεσιν ἀπο-
δεχομένου τὴν Ἀχαιῶν μεγαλωστί, τῆς δὲ κακοπαθείας
αὐτοὺς καὶ τῆς δαπάνης παραλύοντος διὰ τὸ μηκέτι
χρείαν ἔχειν τοὺς καιροὺς τῆς τῶν συμμάχων βοηθείας,
οἱ μὲν ἄλλοι πρέσβεις ἐπανῆλθον εἰς τὴν Ἀχαΐαν, ὁ
Πολύβιος ιστορίαι. Book 29, chap. 24, section 10, line 2
βοηθείας καὶ δοκοῦντος οὐκ εἰκῇ ταῦτα λέγειν διὰ
τὸ γεγονέναι τὴν παρελθοῦσαν θερείαν ἐν τῇ Μακε-
δονίᾳ παρὰ τῷ Φιλίππῳ, δεύτερον δὲ φάσκοντος, ἐὰν
καὶ δέωνται Ῥωμαῖοι τῆς συμμαχίας, οὐ διὰ τοὺς
διακοσίους ἱππεῖς καὶ χιλίους πεζοὺς τοὺς ἀποσταλη-
σομένους εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἀδυνατήσειν τοὺς Ἀχαιοὺς
βοηθεῖν Ῥωμαίοις· καλῶς γὰρ ποιοῦντας αὐτοὺς καὶ
τρεῖς ἄγειν καὶ τέτταρας μυριάδας ἀνδρῶν μαχίμων·
εὐδοκοῦντες τοῖς λεγομένοις ἔρρεπον οἱ πολλοὶ πρὸς
τὸ πέμπειν τὴν συμμαχίαν. τῇ δὲ δευτέρᾳ τῶν
ἡμερῶν, ἐν ᾗ κατὰ τοὺς νόμους ἔδει τὰ ψηφίσματα
προσφέρειν τοὺς βουλομένους, οἱ μὲν περὶ τὸν Λυκόρ-
ταν προσήνεγκαν διότι δεῖ πέμπειν τὴν βοήθειαν, οἱ
δὲ περὶ τὸν Καλλικράτην διότι δεῖ πρεσβευτὰς ἐξ-
αποστέλλειν τοὺς διαλύσοντας τοὺς βασιλεῖς πρὸς τὸν
Ἀντίοχον. πάλιν δὲ τῶν διαβουλίων προτεθέντων
ἀγὼν ἐγίνετο νεανικός· πολύ γε μὴν ὑπερεῖχον οἱ
περὶ τὸν Λυκόρταν. αἵ τε γὰρ βασιλεῖαι συγκρινόμεναι
μεγάλην εἶχον διαφοράν· ὑπὸ μὲν γὰρ τῆς
Ἀντιόχου σπάνιον ἦν εὑρεῖν οἰκεῖόν τι γεγονὸς καθό-
λου πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἔν γε τοῖς ἀνώτερον χρόνοις·
Πολύβιος ιστορίαι. Book 30, chap. 5, section 5, line 2
δόξαντες ἀπολελύσθαι τοῦ μεγίστου φόβου τοῦ κατὰ
τὸν πόλεμον, τἄλλα καίπερ ἀκμὴν ὄντα δυσχερῆ ῥᾳδίως
ἔφερον. οὕτως αἰεὶ τὰ μείζω τῶν προσδοκωμένων
κακῶν λήθην ποιεῖ τῶν ἐλαττόνων συμπτωμάτων. διὸ
καὶ παραχρῆμα ψηφισάμενοι τῇ Ῥώμῃ στέφανον ἀπὸ
314
μυρίων χρυσῶν καὶ καταστήσαντες πρεσβευτὴν ἅμα
καὶ ναύαρχον Θεαίδητον ἐξέπεμπον θερείας ἀρχομένης
ἄγοντα τὸν στέφανον καὶ μετὰ τούτου τοὺς περὶ
Ῥοδοφῶντα, πειρασομένους κατὰ πάντα τρόπον συμ-
μαχίαν συνθέσθαι πρὸς Ῥωμαίους. τοῦτο δ' ἐποίησαν
(οὐ) βουλόμενοι διὰ τοῦ ψηφίσματος καὶ πρεσβείας
ἀποτυχεῖν, ἐὰν ἄλλως δόξῃ Ῥωμαίοις, δι' αὐτῆς δὲ τῆς
τοῦ ναυάρχου προαιρέσεως τὴν κατάπειραν ποιήσασθαι·
τὴν γὰρ ἐξουσίαν εἶχε ταύτην ὁ ναύαρχος ἐκ τῶν νό-
μων. οὕτως γὰρ ἦν πραγματικὸν τὸ πολίτευμα τῶν
Ῥοδίων ὡς σχεδὸν ἔτη τετταράκοντα πρὸς τοῖς ἑκατὸν
κεκοινωνηκὼς ὁ δῆμος Ῥωμαίοις τῶν ἐπιφανεστάτων
καὶ καλλίστων ἔργων οὐκ ἐπεποίητο πρὸς αὐτοὺς συμ-
μαχίαν. τίνος δὲ χάριν οὕτως ἐχείριζον οἱ Ῥόδιοι τὰ
καθ' αὑτοὺς οὐκ ἄξιον παραλιπεῖν. βουλόμενοι γὰρ
μηδένα τῶν ἐν ταῖς ὑπεροχαῖς καὶ δυναστείαις ἀπελπί
Πολύβιος ιστορίαι. Book 38, chap. 13, section 7, line 2
ἀπορρήτων ἐν ταῖς συναρχίαις διασαφεῖν τοῖς περὶ
τὸν Γνάιον. τοῦ δὲ Στρατίου συμμεμιχέναι μὲν τοῖς
ἀνθρώποις ὁμολογοῦντος καὶ μετὰ ταῦτα συμμίξειν
φάσκοντος φίλοις οὖσι καὶ συμμάχοις, ἀνηγγελκέναι
δ' ὁρκιζομένου μηδὲν τῶν ἐν ταῖς συναρχίαις εἰρημέ-
νων, ὀλίγοι μέν τινες ἐπίστευον, οἱ δὲ πλείους προς-
εδέχοντο τὰς διαβολάς. ὁ δὲ Κριτόλαος παροξύνας
τοὺς ὄχλους διὰ τῆς τούτων κατηγορίας ἔπεισε τοὺς
Ἀχαιοὺς πάλιν ψηφίσασθαι λόγῳ μὲν τὸν πρὸς Λακε-
δαιμονίους πόλεμον, ἔργῳ δὲ τὸν πρὸς Ῥωμαίους· καὶ
προσεπεμέτρησεν ἕτερον ψήφισμα παράνομον, ὥστε
κυρίους εἶναι τοὺς ἀνθρώπους οὓς [ἂν] ἐπὶ στρατη-
γίαν αἱρήσονται· δι' οὗ τρόπου τινὰ μοναρχικὴν ἀν-
έλαβεν ἐξουσίαν.
Οὗτος μὲν οὖν ταῦτα διοικησάμενος ἐγίνετο περὶ
τὸ πραγματοκοπεῖν καὶ Ῥωμαίοις ἐπιβάλλειν τὰς χεῖ-
ρας, οὐδενὶ λόγῳ τοῦτο πράττων, ἀλλὰ πάντων ἀσεβε-
στάτοις καὶ παρανομωτάτοις ἐπιβαλλόμενος· τῶν δὲ
πρέσβεων ὁ μὲν Γνάιος εἰς Ἀθήνας ἀπῆρεν κἀκεῖθεν
εἰς Λακεδαίμονα προσεδρεύσων τοῖς καιροῖς, ὁ δ'
Αὖλος εἰς Ναύπακτον, οἱ δὲ δύο μέχρι τῆς τοῦ
Sextus Empiricus Phil., Adversus mathematicos (0544: 002)
“Sexti Empirici opera, vols. 2 & 3 (2nd edn.)”, EMutschmann, H., Mau, J.
Leipzig: Teubner, 2:1914; 3:1961.
Book 2, section 40, line 2
δὲ ἐνίοτε καὶ κατὰ ἀποκοπὴν ἀναγινώσκειν τοὺς νόμους καὶ
ἐκ τῶν λειπομένων ἕτερόν τι νόημα συντιθέναι. πολλάκις δὲ
καὶ ἀμφιβόλους λέξεις διαστέλλουσι, πρόσφορον ἑαυτοῖς
315
κατασκευάζοντες τὸ σημαινόμενον· καὶ ἄλλα μυρία πρὸς
ἀνατροπὴν τῶν νόμων ποιοῦσιν. ὅθεν καὶ ὁ Βυζάντιος ῥή-
τωρ ἐρωτηθεὶς πῶς ὁ Βυζαντίων ἔχει νόμος εἶπεν ‘ὡς ἐγὼ
θέλω.’ καθὰ γὰρ οἱ ψηφοπαῖκται τὰς τῶν θεωμένων
ὄψεις δι' ὀξυχειρίαν κλέπτουσιν, οὕτως οἱ ῥήτορες διὰ
πανουργίαν τὰς τῶν δικαστῶν διανοίας ἀμαυρώσαντες τῷ
νόμῳ συγκλέπτουσι τὰς ψήφους. τό γε μὴν τῶν παρα-
νόμων ψηφισμάτων εἶδος οὐδεὶς ἐτόλμησε γράφειν ἀλλ'
ἢ οἱ ῥήτορες. τὸν γοῦν γραφέντα κατὰ Κτησιφῶντος Δη-
μοσθένης πολλὰ βοῶν καὶ τερατευόμενος ἥρπασεν. ὅθεν
καὶ ὁ Αἰσχίνης ‘κακὸν ἔθος’ φησὶν
’εἰς τὰ δικαστήρια παρῆλθεν· ὁ μὲν γὰρ κατήγορος ἀπο-
λογεῖται, ὁ δὲ φεύγων τὴν γραφὴν κατηγορεῖ, οἱ δὲ δι-
κασταὶ ὧν μή εἰσι κριταί, περὶ τούτων ψηφοφορεῖν
ἀναγκάζονται.’ ἀλλ' εἰ κατὰ τῶν νόμων ἐστὶν ἡ ῥητορική,
πρὸς τῷ μὴ χρησιμεύειν τι καὶ βλαβερὰ καθέστηκεν. οὐ
μὴν ἀλλ' οὐδὲ οἱ δημαγωγοῦντες ῥήτορες ἐπ' ἀγαθῷ τῶν
Κλαύδιος Αιλιανός. De natura animalium (0545: 001)
“Claudii Aeliani de natura animalium libri xvii, varia historia, epistolae, Frag., vol.
1”, EHercher, R.Leipzig: Teubner, 1864, Repr. 1971.Book 5, section 17, line 18
σαι, καὶ τοῦ γε Ἀλφειοῦ περαιοῦνται ἐς τὴν ἀντιπέ-
ρας ὄχθην. καὶ ἐοίκασι τῶν γυναικῶν τῶν ἐπιχωρίων
διαλλάττειν οὐδὲ ὀλίγον, εἰ μὴ ἄρα τι ἐγκρατέστεραι
αἱ μυῖαι ἐκεῖναι τῶν γυναικῶν ὁμολογοῦνται τοῖς
ἔργοις· τὰς μὲν γὰρ ὁ τῆς ἀγωνίας καὶ τῆς κατ' αὐ-
τὴν σωφροσύνης νόμος ἐλαύνει τὰς γυναῖκας, αἱ μυῖαι
δὲ ἑκοῦσαι τοῖς ἱεροῖς ἀφίστανται, καὶ ἐν μὲν ταῖς
ἱερουργίαις καὶ παρὰ τὸν τῶν ἄθλων χρόνον τὸν νε-
νομισμένον ἀπαλλάττονται. λῦτο δ' ἀγών, αἳ δὲ
ἐπιδημοῦσιν, ὥσπερ οὖν καθόδου τυχοῦσαι ψηφί-
σματι φυγάδες, εἶτα ἐπιρρέουσιν ἐς τὴν Ἦλιν αἱ μυῖαι
αὖθις.
Ὁ ὀρφὼς θαλάττιον ζῷόν ἐστι, καὶ εἰ ἕλοις καὶ
ἀνατέμοις, οὐκ ἂν ἴδοις τεθνεῶτα παραχρῆμα αὐτόν,
ἀλλὰ ἐπιλαμβάνει τῆς κινήσεως καὶ οὐκ ἐπ' ὀλίγον.
διὰ χειμῶνος δὲ ἐν τοῖς φωλεοῖς οἰκουρῶν χαίρει·
διατριβαὶ δὲ ἄρα αἱ πρὸς τῇ γῇ μᾶλλον φίλαι αὐτῷ.
Λύκος ὁμόσε ταύρῳ χωρεῖν καὶ ἰέναι οἱ κατὰ
πρόσωπον ἥκιστός ἐστι, δέδοικε δὲ τὰ κέρατα καὶ τὰς
ἀκμὰς αὐτῶν ἐκνεύει. καὶ ὡς ἐξ εὐθείας οἱ μαχού-
μενος ἀπειλεῖ· οὐ μὴν δρᾷ τοῦτο, ἀλλὰ ὥσπερ οὖν
Κλαύδιος Αιλιανός. Varia historia (0545: 002)
“Claudii Aeliani de natura animalium libri xvii, varia historia, epistolae, Frag., vol.
2”, EHercher, R.Leipzig: Teubner, 1866, Repr. 1971.Book 2, section 9, line 9
316
καὶ ἀμαθεῖς καὶ πόρρω κρίσεως ὀρθῆς, ἢ ἐδεκάσθη-
σαν. ἄτοπον δὲ ἑκάτερον καὶ Ἀθηναίων ἥκιστα ἄξιον.
Οἷα ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι, καὶ ταῦτα ἐν δημο-
κρατίᾳ, Αἰγινητῶν μὲν ἑκάστου τὸν μέγαν ἀποκόψαι
τῆς χειρὸς δάκτυλον τῆς δεξιᾶς, ἵνα δόρυ μὲν βαστά-
ζειν μὴ δύνωνται, κώπην δὲ ἐλαύνειν δύνωνται·
Μυτιληναίους δὲ ἡβηδὸν ἀποσφάξαι καὶ τοῦτο ἐψη-
φίσαντο ἐσηγησαμένου Κλέωνος τοῦ Κλεαινέτου. τούς
γε μὴν ἁλισκομένους αἰχμαλώτους Σαμίων στίζειν
κατὰ τοῦ προσώπου καὶ εἶναι τὸ στίγμα γλαῦκα καὶ
τοῦτο Ἀττικὸν ψήφισμα. οὐκ ἐβουλόμην δὲ αὐτὰ
οὔτε Ἀθήνησι κεκυρῶσθαι οὔτε ὑπὲρ Ἀθηναίων λέ-
γεσθαι, ὦ Πολιὰς Ἀθηνᾶ καὶ Ἐλευθέριε Ζεῦ καὶ
Ἑλλήνων θεοὶ πάντες.
Τιμόθεον ἀκούω τὸν Κόνωνος τὸν Ἀθηναίων
στρατηγόν, ὅτε ἐν ἀκμῇ τῆς εὐτυχίας ἦν καὶ ᾕρει
τὰς πόλεις ῥᾷστα, καὶ οὐκ εἶχον Ἀθηναῖοι ὅποι ποτὲ
αὐτὸν κατάθωνται ὑπὸ θαύματος τοῦ περὶ τὸν ἄνδρα,
ἀλλὰ τοῦτόν γε Πλάτωνι τῷ Ἀρίστωνος περιτυχόντα
βαδίζοντι ἔξω τοῦ τείχους μετά τινων γνωρίμων καὶ
ἰδόντα σεμνὸν μὲν ἰδεῖν τὸ πλάτος, ἵλεων δὲ τῷ
Κλαύδιος Αιλιανός. Varia historia Book 13, section 24, line 4
τούτου γε οὐ καλοὺς τοὺς μισθοὺς ἠρύσατο. ἀπήν-
τησε γὰρ αὐτῷ τὸν ὀφθαλμὸν ἐκκοπῆναι ὑπὸ Ἀλκάν-
δρου, ὡς μέν τινές φασιν, ἐξ ἐπιβουλῆς λίθῳ βλη-
θείς, ὡς δὲ ἄλλος διαφοιτᾷ λόγος, βακτηρίᾳ παθὼν
τὸ πάθος. λέγεται δὲ ὁ λόγος πρὸς τοὺς ἄλλα μὲν
θελήσαντας, ἄλλων δὲ τυχόντας. λέγει δὲ Ἔφορος
αὐτὸν λιμῷ διακαρτερήσαντα ἐν φυγῇ ἀποθανεῖν.
Λυκοῦργος ὁ ῥήτωρ ἔγραψε μὴ ἐλαύνειν τὰς γυ-
ναῖκας ἐν τοῖς μυστηρίοις ἐπὶ ζευγῶν, ἢ τῇ δρώσῃ
τοῦτο ἐπηρτῆσθαι ζημίαν, ἥν γε ᾤετο τάξας ἀποχρῶ-
σαν. πρώτη τῷ ψηφίσματι ἠπείθησεν ἡ τούτου γυνή,
καὶ τὴν ζημίαν ἐξέτισε καταδικασθεῖσα.
Καὶ Περικλῆς ἔγραψε μὴ εἶναι Ἀθηναῖον, ὃς μὴ
ἐξ ἀμφοῖν γέγονεν ἀστοῖν. εἶτα ἀποβαλὼν τοὺς γνη-
σίους παῖδας ἐπὶ τῷ νόθῳ Περικλεῖ κατελέλειπτο.
δῆλα δὲ ὅτι καὶ Περικλῆς ἐβούλετο μὲν ἕτερα, ἔτυχε
δὲ ἑτέρων.
Αναξιμένης. Frag. (0547: 003)“FGrH #72”.
Volume-Jacobyʹ-F 2a,72,F, fragment 41, line 25
αἰχμαλώτων ἐλθόντα πρεσβευτὴν συλλαβὼν καὶ τὰς ἐσχάτας ἀνάγκας ἐπιθεὶς ἀπελύ-
τρωσε ταλάντων ἐννέα· καὶ ταῦτα τῶι δήμωι συνδοκοῦντ' ἐποίησεν. (4) καίτοι τὸ
317
παρανομεῖν εἰς κήρυκα καὶ πρέσβεις τοῖς ἄλλοις τε πᾶσιν ἀσεβὲς εἶναι δοκεῖ καὶ
μάλισθ' ὑμῖν· Μεγαρέων γοῦν Ἀνθεμόκριτον ἀνελόντων εἰς τοῦτ' ἐλήλυθεν ὁ δῆμος
ὥστε μυστηρίων μὲν εἶργον αὐτούς, ὑπόμνημα δὲ τῆς ἀδικίας ἔστησαν ἀνδριάντα
πρὸ τῶν πυλῶν. καίτοι πῶς οὐ δεινόν, ἐφ' οἷς παθόντες οὕτως ἐμισήσατε τοὺς
δράσαντας, νῦν αὐτοὺς φαίνεσθαι ποιοῦντας; (5) Καλλίας τοίνυν ὁ παρ' ὑμῶν
στρατηγὸς τὰς μὲν πόλεις τὰς ἐν τῶι Παγασίτηι κόλπωι κατοικουμένας ἔλαβεν
ἁπάσας, ὑμῖν μὲν ἐνόρκους, ἐμοὶ δὲ συμμαχίδας οὔσας, τοὺς δ' εἰς Μακεδονίαν
πλέοντας ἐπώλει πάντας πολεμίους κρίνων· καὶ διὰ ταῦθ' ὑμεῖς ἐπηινεῖτ' αὐτὸν ἐν
τοῖς ψηφίσμασιν. ὥστ' ἔγωγ' ἀπορῶ τί ποτ' ἔσται καινότερον, ἐὰν ὁμολογήσητέ μοι
πολεμεῖν· καὶ γὰρ ὅτε οὔπωφανερῶς διεφερόμεθα, ληιστὰς ἐξεπέμπετε καὶ τοὺς
πλέοντας ὡς ἡμᾶς ἐπωλεῖτε, τοῖς ἐναντίοις ἐβοηθεῖτε, τὴν χώραν μου κακῶς ἐποιεῖτε.
(6) χωρὶς τοίνυν εἰς τοῦτο παρανομίας ἀφῖχθε καὶ δυσμενείας ὥστε καὶ πρὸς
τὸν Πέρσην πρέσβεις ἀπεστάλκατε πείσοντας αὐτὸν ἐμοὶ πολεμεῖν· ὃ μάλιστ' ἄν τις
θαυμάσειεν. πρὸ μὲν γὰρ τοῦ λαβεῖν αὐτὸν Αἴγυπτον καὶ Φοινίκην ἐψηφίσασθε, ἂν
ἐκεῖνός τι νεωτερίζηι, παρακαλεῖν ὁμοίως ἐμὲ καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἅπαντας
ἐπ' αὐτόν· (7) νῦν δὲ τοσοῦτον ὑμῖν περίεστι τοῦ πρὸς ἐμὲ μίσους ὥστε πρὸς
ἐκεῖνον διαλέγεσθε περὶ τῆς ἐπιμαχίας. καίτοι τὸ παλαιὸν οἱ πατέρες ὑμῶν, ὡς
ἐγὼ πυνθάνομαι, τοῖς Πεισιστρατίδαις ἐπετίμων ὡς ἐπάγουσι τὸν Πέρσην ἐπὶ τοὺς
Ἕλληνας· ὑμεῖς δ' οὐκ αἰσχύνεσθε ταῦτα ποιοῦντες ἃ διατελεῖτε τοῖς τυράννοις
Αναξιμένης. Frag.
Volume-Jacobyʹ-F 2a,72,F, fragment 41, line 37
πλέοντας ὡς ἡμᾶς ἐπωλεῖτε, τοῖς ἐναντίοις ἐβοηθεῖτε, τὴν χώραν μου κακῶς ἐποιεῖτε.
(6) χωρὶς τοίνυν εἰς τοῦτο παρανομίας ἀφῖχθε καὶ δυσμενείας ὥστε καὶ πρὸς
τὸν Πέρσην πρέσβεις ἀπεστάλκατε πείσοντας αὐτὸν ἐμοὶ πολεμεῖν· ὃ μάλιστ' ἄν τις
θαυμάσειεν. πρὸ μὲν γὰρ τοῦ λαβεῖν αὐτὸν Αἴγυπτον καὶ Φοινίκην ἐψηφίσασθε, ἂν
ἐκεῖνός τι νεωτερίζηι, παρακαλεῖν ὁμοίως ἐμὲ καὶ τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ἅπαντας
ἐπ' αὐτόν· (7) νῦν δὲ τοσοῦτον ὑμῖν περίεστι τοῦ πρὸς ἐμὲ μίσους ὥστε πρὸς
ἐκεῖνον διαλέγεσθε περὶ τῆς ἐπιμαχίας. καίτοι τὸ παλαιὸν οἱ πατέρες ὑμῶν, ὡς
ἐγὼ πυνθάνομαι, τοῖς Πεισιστρατίδαις ἐπετίμων ὡς ἐπάγουσι τὸν Πέρσην ἐπὶ τοὺς
Ἕλληνας· ὑμεῖς δ' οὐκ αἰσχύνεσθε ταῦτα ποιοῦντες ἃ διατελεῖτε τοῖς τυράννοις
ἐγκαλοῦντες.
(8) ἀλλὰ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ γράφετ' ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐμοὶ προστάττοντες
Τήρην καὶ Κερσοβλέπτην ἐᾶν Θράικης ἄρχειν, ὡς ὄντας Ἀθηναίους. ἐγὼ δὲ τούτους
οὔτε τῶν περὶ τῆς εἰρήνης συνθηκῶν οἶδα μετασχόντας ὑμῖν οὔτ' ἐν ταῖς στήλαις
ἀναγεγραμμένους οὔτ' Ἀθηναίους ὄντας, ἀλλὰ Τήρην μὲν μέτ' ἐμοῦ στρατευόμενον
ἐφ' ὑμᾶς, Κερσοβλέπτην δὲ τοῖς παρ' ἐμοῦ πρεσβευταῖς ἰδίαι μὲν τοὺς ὅρκους ὀμόσαι
προθυμούμενον, κωλυθέντα δ' ὑπὸ τῶν ὑμετέρων στρατηγῶν ἀποφαινόντων αὐτὸν
Ἀθηναίων ἐχθρόν. (9) καίτοι πῶς ἐστὶ τοῦτ' ἴσον ἢ δίκαιον, ὅταν μὲν ὑμῖν συμφέρηι,
πολέμιον εἶναι φάσκειν αὐτὸν τῆς πόλεως, ὅταν δ' ἐμὲ συκοφαντεῖν βούλησθε, πολίτην
ἀποδείκνυσθαι τὸν αὐτὸν ὑφ' ὑμῶν· καὶ Σιτάλκου μὲν ἀποθανόντος, ὧι μετέδοτε τῆς
πολιτείας, εὐθὺς ποιήσασθαι πρὸς τὸν ἀποκτείναντα φιλίαν, ὑπὲρ δὲ Κερσοβλέπτου
πόλεμον αἴρεσθαι πρὸς ἡμᾶς; καὶ ταῦτα σαφῶς εἰδότας ὅτι τῶν λαμβανόντων τὰς
Αναξιμένης. Frag. Volume-Jacobyʹ-F 2a,72,F, fragment 41, line 48
Τήρην καὶ Κερσοβλέπτην ἐᾶν Θράικης ἄρχειν, ὡς ὄντας Ἀθηναίους. ἐγὼ δὲ τούτους
οὔτε τῶν περὶ τῆς εἰρήνης συνθηκῶν οἶδα μετασχόντας ὑμῖν οὔτ' ἐν ταῖς στήλαις
ἀναγεγραμμένους οὔτ' Ἀθηναίους ὄντας, ἀλλὰ Τήρην μὲν μέτ' ἐμοῦ στρατευόμενον
ἐφ' ὑμᾶς, Κερσοβλέπτην δὲ τοῖς παρ' ἐμοῦ πρεσβευταῖς ἰδίαι μὲν τοὺς ὅρκους ὀμόσαι
προθυμούμενον, κωλυθέντα δ' ὑπὸ τῶν ὑμετέρων στρατηγῶν ἀποφαινόντων αὐτὸν
Ἀθηναίων ἐχθρόν. (9) καίτοι πῶς ἐστὶ τοῦτ' ἴσον ἢ δίκαιον, ὅταν μὲν ὑμῖν συμφέρηι,
318
πολέμιον εἶναι φάσκειν αὐτὸν τῆς πόλεως, ὅταν δ' ἐμὲ συκοφαντεῖν βούλησθε, πολίτην
ἀποδείκνυσθαι τὸν αὐτὸν ὑφ' ὑμῶν· καὶ Σιτάλκου μὲν ἀποθανόντος, ὧι μετέδοτε τῆς
πολιτείας, εὐθὺς ποιήσασθαι πρὸς τὸν ἀποκτείναντα φιλίαν, ὑπὲρ δὲ Κερσοβλέπτου
πόλεμον αἴρεσθαι πρὸς ἡμᾶς; καὶ ταῦτα σαφῶς εἰδότας ὅτι τῶν λαμβανόντων τὰς
δωρεὰς τὰς τοιαύτας οὐδεὶς οὔτε τῶν νόμων οὔτε τῶν ψηφισμάτων οὐδὲν φροντίζει
τῶν ὑμετέρων. (10) οὐ μὴν ἀλλ' εἰ δεῖ πάντα τἄλλα παραλιπόντα συντόμως εἰπεῖν,
ὑμεῖς ἔδοτε πολιτείαν Εὐαγόραι τῶι Κυπρίωι καὶ Διονυσίωι τῶι Συρακοσίωι καὶ τοῖς
ἐκγόνοις τοῖς ἐκείνων. ἐὰν οὖν πείσητε τοὺς ἐκβαλόντας ἑκατέρους αὐτῶν ἀποδοῦναι
πάλιν τὰς ἀρχὰς τοῖς ἐκπεσοῦσι, κομίζεσθε καὶ παρ' ἐμοῦ τὴν Θράικην, ὅσης Τήρης
καὶ Κερσοβλέπτης ἦρχον. εἰ δὲ τοῖς μὲν ἐκείνων κρατήσασι μηδ' ἐγκαλεῖν ἀξιοῦτε
μηδέν, ἐμὲ δ' ἐνοχλεῖτε, πῶς οὐ δικαίως ὑμᾶς ἀμυνοίμην ἄν;
(11) περὶ μὲν οὖν τούτων πολλὰ λέγειν ἔχων ἔτι δίκαια, παραλιπεῖν προαι-
ροῦμαι· Καρδιανοῖς δέ φημι βοηθεῖν, γεγονὼς αὐτοῖς πρὸ τῆς εἰρήνης σύμμαχος,
οὐκ ἐθελόντων δ' ὑμῶν ἐλθεῖν εἰς κρίσιν, πολλάκις μὲν ἐμοῦ δεηθέντος, οὐκ ὀλιγάκις
Αππιανός. Iberica (0551: 007)
“Appiani historia Romana, vol. 1”, EViereck, P., Roos, A.G., Gabba, E.
Leipzig: Teubner, 1939, Repr. 1962 (1st edn. corr.).Section 215, line 6
συνεδίωκεν ἐς τὴν πόλιν, ἕως ὁ τῶν Νομαντίνων στρατηγὸς
Λιτέννων ὑποστὰς ἐβόα βούλεσθαι Μαρκέλλῳ συνελθεῖν
ἐς λόγους καὶ συνελθὼν ἔφη Βελλοὺς καὶ Τίτθους καὶ
Ἀρουακοὺς ἑαυτοὺς ἐπιτρέπειν Μαρκέλλῳ. ὃ δ' ἄσμενος
ἀκούσας ὅμηρά τε καὶ χρήματα πάντας ᾔτησε καὶ λαβὼν
ἀφῆκεν ἐλευθέρους.
ὁ μὲν δὴ πόλεμος ὁ Βελλῶν τε καὶ Τίτθων καὶ Ἀρουακῶν
ἔληγεν οὕτω πρὸ Λουκούλλου· ὁ δὲ Λούκουλλος, δόξης
τε ἐπιθυμῶν καὶ ἐκ πενίας χρῄζων χρηματισμοῦ, ἐς
Οὐακκαίους, ἕτερον γένος Κελτιβήρων, ἐνέβαλεν, οἳ γείτονες τῶν Ἀρουακῶν εἰσιν,
οὔτε τινὸς αὐτῷ ψηφίσματος γεγονότος οὔτε Οὐακκαίων Ῥωμαίοις πεπολεμηκό-
των οὐδ' ἐς αὐτόν τι Λούκουλλον ἁμαρτόντων. περάσας δὲ τὸν ποταμὸν τὸν
καλούμενον Τάγον ἀφίκετο πρὸς Καύ-
καν πόλιν καὶ παρεστρατοπέδευσεν. οἳ δ' ἐπύθοντο μὲν
αὐτοῦ, τίνος ἥκοι δεόμενος ἢ τί πολέμου χρῄζων, φήσαντος
δέ, ὅτι Καρπητανοῖς ὑπὸ Οὐακκαίων ἀδικουμένοις βοη-
θοίη, τότε μὲν ἀνεχώρουν ἐς τὴν πόλιν, ξυλευομένῳ
δ' αὐτῷ καὶ χορτολογοῦντι ἐπέκειντο καὶ κτείνουσι πολ-
λοὺς καὶ τοὺς λοιποὺς διώκουσιν ἐς τὸ στρατόπεδον. γενο-
μένης δὲ καὶ παρατάξεως οἱ Καυκαῖοι ψιλοῖς ἐοικότες
ἐκράτουν ἐπὶ πολὺ τοῦ Λουκούλλου, μέχρι σφῶν τὰ
Αππιανός. Iberica Section 233, line 2
μείζω καὶ πολλοὶ συνεπεφεύγεσαν ἐς αὐτήν· ὅθεν αὐτῷ
συνεβούλευόν τινες ἀποχωρεῖν πρὸ πείρας. ὃ δὲ πολυχρή-
ματον εἶναι πυνθανόμενος οὐκ ἀνεχώρει, μέχρι σιτολο-
γοῦντα αὐτὸν οἱ Παλλάντιοι συνεχῶς ἱππεῦσιν ἠνώχλουν
τε καὶ σιτολογεῖν ἐκώλυον. ἀπορῶν δὲ τροφῶν ὁ Λού-
κουλλος ἀνεζεύγνυ, τετράγωνον ἐν πλινθίῳ τὸν στρα-
319
τὸν ἄγων, ἑπομένων αὐτῷ καὶ τότε τῶν Παλλαντίων
μέχρι Δορίου ποταμοῦ, ὅθεν οἱ μὲν Παλλάντιοι νυκτὸς
ἀνεχώρουν, ὃ δ' ἐς τὴν Τυρδιτανῶν χώραν διελθὼν ἐχεί-
μαζε. καὶ τοῦτο τέλος ἦν τοῦ Οὐακκαίων πολέμου, παρὰ
ψήφισμα Ῥωμαίων ὑπὸ Λουκούλλου γενομένου. καὶ ὁ
Λούκουλλος ἐπὶ τῷδε οὐδὲ ἐκρίθη.
τοῦ δ' αὐτοῦ χρόνου μέρος ἄλλο Ἰβήρων αὐτονόμων,
οἳ Λυσιτανοὶ καλοῦνται, Πουνίκου σφῶν ἡγουμένου, τὰ
Ῥωμαίων ὑπήκοα ἐλῄζοντο καὶ τοὺς στρατηγοῦντας αὐ-
τῶν, Μανίλιόν τε καὶ Καλπούρνιον Πείσωνα, τρεψάμενοι
κτείνουσιν ἑξακισχιλίους καὶ ἐπ' αὐτοῖς Τερέντιον Οὐάρ-
ρωνα ταμίαν. οἷς ἐπαρθεὶς ὁ Πούνικος τὰ μέχρι ὠκεανοῦ
κατέδραμεν καὶ Οὐέττωνας ἐς τὴν στρατείαν προσλαβὼν
ἐπολιόρκει Ῥωμαίων ὑπηκόους τοὺς λεγομένους Βλαστο-
φοίνικας, οἷς φασιν Ἀννίβαν τὸν Καρχηδόνιον ἐποικίσαι
Αππιανός. Iberica Section 247, line 1
νοῖς καὶ εὐθὺς ἐς μάχην ἐξέτασσε, κατάκοπον τὸν στρατὸν
ἔχων. τρεψάμενος δ' εὐτυχῶς τοὺς πολεμίους ἐπέκειτο
φεύγουσιν ἀπειροπολέμως. ὅθεν ἀσθενοῦς αὐτῷ καὶ
ἀσυντάκτου τῆς διώξεως οὔσης διὰ κόπον οἱ βάρβαροι
κατιδόντες αὐτοὺς διεσπασμένους τε καὶ ἀναπαυομένους
κατὰ μέρη συνελθόντες ἐπέθεντο καὶ κτείνουσιν ἐς ἑπτα-
κισχιλίους. ὁ δὲ Γάλβας μετὰ τῶν ἀμφ' αὐτὸν ἱππέων
κατέφυγεν ἐς Καρμώνην πόλιν, ἔνθα τοὺς διαφυγόντας
ἀνελάμβανε, καὶ συμμάχους ἁθροίσας ἐς δισμυρίους
διῆλθεν ἐς Κουνέους καὶ παρεχείμαζεν ἐν Κονιστόργει.
Λούκουλλος δέ, ὁ τοῖς Οὐακκαίοις ἄνευ ψηφίσματος
πολεμήσας, ἐν Τυρδιτανίᾳ τότε χειμάζων ᾔσθετο Λυσι-
τανῶν ἐς τὰ πλησίον ἐμβαλόντων καὶ περιπέμψας τοὺς
ἀρίστους τῶν ἡγεμόνων ἔκτεινε τῶν Λυσιτανῶν ἐς τετρα-
κισχιλίους. περί τε Γάδειρα τὸν πορθμὸν ἑτέρων περώντων
ἔκτεινεν ἐς χιλίους καὶ πεντακοσίους καὶ τοὺς λοιποὺς
συμφυγόντας εἴς τινα λόφον ἀπετάφρευσε πλῆθός τε
ἔλαβεν ἀνδρῶν ἄπειρον. καὶ τὴν Λυσιτανίαν ἐπιὼν κατὰ
μέρος ἐπόρθει. ἐπόρθει δὲ καὶ Γάλβας ἐπὶ θάτερα. καί
τινων πρεσβευομένων ἐς αὐτὸν καὶ θελόντων βεβαιοῦν
καὶ ὅσα Ἀτιλίῳ τῷ πρὸ αὐτοῦ στρατηγῷ συνθέμενοι
Αππιανός. Iberica Section 351, line 4
στρατηγίας, οὐκ ἐπὶ τὸ τῇ πόλει συμφέρον), Οὐακκαίων
κατεψεύδετο ὡς ἀγορὰν ἐν τῷδε τῷ πολέμῳ Νομαν-
τίνοις παρασχόντων καὶ τὴν γῆν αὐτῶν κατέτρεχεν
Παλλαντίαν τε πόλιν, ἣ μεγίστη Οὐακκαίων ἐστὶν, οὐδὲν
ἐξαμαρτοῦσαν ἐς τὰ συγκείμενα, ἐπολιόρκει καὶ Βροῦ-
τον, ἐφ' ἕτερα τῆς Ἰβηρίας ἀπεσταλμένον, ὥς μοι προ-
320
είρηται, κηδεστὴν ὄντα οἱ, τοῦδε τοῦ ἔργου μετασχεῖν
ἔπεισεν. κατέλαβον δ' αὐτοὺς ἀπὸ Ῥώμης πρέσβεις Κίννας
τε καὶ Καικίλιος, οἳ τὴν βουλὴν ἔφασαν ἀπορεῖν, εἰ
τοσῶνδε πταισμάτων σφίσιν ἐν Ἰβηρίᾳ γενομένων ὁ
Αἰμίλιος πόλεμον ἕτερον ἀρεῖται, καὶ ψήφισμα ἐπέδοσαν
αὐτῷ προαγορεῦον Αἰμίλιον Οὐακκαίοις μὴ πολεμεῖν.
ὃ δὲ ἀρξάμενός τε ἤδη τοῦ πολέμου καὶ τὴν βουλὴν
τοῦτ' ἀγνοεῖν ἡγούμενος, ἀγνοεῖν δ', ὅτι καὶ Βροῦτος
αὐτῷ συνεπιλαμβάνει καὶ σῖτον καὶ χρήματα καὶ στρα-
τιὰν Οὐακκαῖοι τοῖς Νομαντίνοις παρέσχον, ἔσεσθαι δὲ
καὶ τὴν ἀνάζευξιν τοῦ πολέμου φοβερὰν ὑπολαβὼν καὶ
σχεδὸν Ἰβηρίας ὅλης διάλυσιν, εἰ καταφρονήσειαν ὡς
δεδιότων, τοὺς μὲν ἀμφὶ τὸν Κίνναν ἀπράκτους ἀπέλυσεν
καὶ τάδε αὐτὰ ἐπέστειλε τῇ βουλῇ, αὐτὸς δ' ὀχυρωσάμενος
φρούριον μηχανὰς ἐν αὐτῷ συνεπήγνυτο καὶ σῖτον
Αππιανός. Libyca (0551: 009)“Appiani historia Romana, vol. 1”, EViereck, P.,
Roos, A.G., Gabba, E.Leipzig: Teubner, 1939, Repr. 1962 (1st edn. corr.).
Section 352, line 3
ἐκεῖθεν εἰς τὴν Ἰτύκην διαβαλοῦντες, ναυσὶ δ' ἐφέ-
ροντο πεντήκοντα μὲν πεντήρεσιν, ἑκατὸν δ' ἡμιολίαις,
ἀφράκτοις δὲ καὶ κερκούροις καὶ στρογγύλοις πολλοῖς.
καὶ στρατὸν ἦγον ὀκτακισμυρίους πεζοὺς καὶ ἱππέας
ἐς τετρακισχιλίους, ἀρίστους ἅπαντας· ὡς γὰρ ἐς ἐπι-
φανῆ στρατείαν καὶ προῦπτον ἐλπίδα πᾶς τις ἀστῶν
καὶ συμμάχων ὥρμα, καὶ πολλοὶ καὶ ἐθελονταὶ παρήγ-
γελλον ἐς τὸν κατάλογον.
Καρχηδονίοις δὲ προσέπεσεν ἥ τε κρίσις τοῦ πο-
λέμου καὶ τὸ ἔργον ὁμοῦ δι' ἑνὸς ἀγγέλου· ὁ γὰρ
αὐτὸς ἔφερέν τε τὸ ψήφισμα τοῦ πολέμου καὶ τὰς
ναῦς ἐδήλου πλεῖν ἐπὶ σφᾶς. ἐκπλαγέντες οὖν ἀπ-
εγίνωσκον αὑτῶν ἀπορίᾳ τε νεῶν καὶ ἀπωλείᾳ προς-
φάτῳ τοσῆσδε νεότητος, οὐ συμμάχους ἔχοντες, οὐ
μισθοφόρους ἑτοίμους, οὐ σῖτον ἐς πολιορκίαν συνενη-
νεγμένον, οὐκ ἄλλο οὐδέν, ὡς ἐν ἀκηρύκτῳ καὶ ταχεῖ
πολέμῳ, οὐδ' αὐτοὶ διαρκεῖν δυνάμενοι Ῥωμαίοις τε καὶ
Μασσανάσσῃ. πρέσβεις οὖν ἑτέρους ἐς Ῥώμην ἔπεμπον
αὐτοκράτορας, ὅπῃ δύναιντο, τὰ παρόντα διαθέσθαι. οἷς
ἡ σύγκλητος εἶπεν, ἐὰν τοῖς ὑπάτοις ἔτι οὖσιν ἐν
Αππιανός. Syriaca (0551: 013)“Appiani historia Romana, vol. 1”, EViereck, P.,
Roos, A.G., Gabba, E.Leipzig: Teubner, 1939, Repr. 1962 (1st edn. corr.).
Section 258, line 4
ἐκ τῶνδε ἐπέμφθη Γαβίνιος μετὰ στρατιᾶς. καὶ πολεμεῖν
αὐτὸν ὁρμῶντα Μιθριδάτης μέν, ὁ Παρθυαίων βασιλεύς,
ἐξελαυνόμενος τῆς ἀρχῆς ὑπὸ Ὑρώδου τοῦ ἀδελφοῦ,
321
μετῆγεν ἐξ Ἀράβων ἐπὶ Παρθυαίους, Πτολεμαῖος δὲ
αὐτόν, ὁ ἐνδέκατος Αἰγύπτου βασιλεύς, ἐκπεσὼν καὶ
ὅδε τῆς ἀρχῆς, μετέπεισε χρήμασι πολλοῖς ἀντὶ Παρ-
θυαίων ἐπὶ Ἀλεξανδρέας ὁρμῆσαι. καὶ κατήγαγε μὲν τὸν
Πτολεμαῖον ἐπὶ τὴν ἀρχὴν ὁ Γαβίνιος, Ἀλεξανδρεῦσι
πολεμήσας, ὑπὸ δὲ τῆς Ῥωμαίων βουλῆς ἔφυγεν ἐπὶ τῷ
ἄνευ ψηφίσματος ἐς Αἴγυπτον ἐμβαλεῖν ἐπὶ πολέμῳ
Ῥωμαίοις ἀπαισίῳ νομιζομένῳ· ἦν γάρ τι Σιβύλλειον
αὐτοῖς ἀπαγορεῦον. ἐπὶ δὲ Γαβινίῳ μοι δοκεῖ Κράσσος
ἄρξαι Σύρων, ὅτῳ πολεμοῦντι Παρθυαίοις ἡ μεγάλη
συμφορὰ γίγνεται. καὶ ἐπὶ Λευκίου Βύβλου μετὰ Κράσσον
στρατηγοῦντος Συρίας ἐς τὴν Συρίαν ἐσέβαλον οἱ Παρ-
θυαῖοι. Σάξα δὲ μετὰ Βύβλον ἡγουμένου καὶ μέχρις
Ἰωνίας ἐπέδραμον, ἀσχολουμένων Ῥωμαίων ἐς τὰ ἐπ'
ἀλλήλους ἐμφύλια.
Αππιανός. Mithridatica (0551: 014)
“Appiani historia Romana, vol. 1”, EViereck, P., Roos, A.G., Gabba, E.
Leipzig: Teubner, 1939, Repr. 1962 (1st edn. corr.).
Section 272, line 3
ρήνας εὐθέως ἐλεηλάτει καὶ οὐδὲ τῶν ἱερῶν χρημάτων
ἀποσχόμενος ἐχείμαζεν ἐν Καππαδοκίᾳ. Μιθριδάτης δ'
ἐς Ῥώμην ἔπεμπε πρός τε τὴν βουλὴν καὶ πρὸς Σύλλαν,
αἰτιώμενος, ἃ ποιεῖ Μουρήνας. ὃ δ' ἐν τούτῳ τὸν Ἅλυν
ποταμὸν περάσας, μέγαν τε ὄντα καὶ δύσπορον τότε μά-
λιστα αὐτῷ γενόμενον ὑπὸ ὄμβρων, τετρακοσίας τοῦ Μι-
θριδάτου κώμας ἐπέτρεχεν, οὐκ ἀπαντῶντος ἐς οὐδὲν
αὐτῷ τοῦ βασιλέως, ἀλλὰ τὴν πρεσβείαν ἀναμένοντος.
λείας δὲ πολλῆς καταγέμων ἐς Φρυγίαν καὶ Γαλατίαν
ἐπανῄει, ἔνθα αὐτῷ Καλίδιος, ἐπὶ ταῖς Μιθριδάτου μέμ-
ψεσι πεμφθεὶς ἀπὸ Ῥώμης, ψήφισμα μὲν οὐδὲν ἐπέδωκεν,
ἔφη δ' ἐς ἐπήκοον ἐν μέσῳ τὴν βουλὴν αὐτῷ κελεύειν
φείδεσθαι τοῦ βασιλέως, ὄντος ἐνσπόνδου. ταῦτα δ' εἰπὼν
ὤφθη διαλεγόμενος αὐτῷ μόνῳ, καὶ ὁ Μουρήνας οὐδὲν
ἀνεὶς τῆς ὁρμῆς καὶ τότε τὴν γῆν ἐπῄει τὴν τοῦ Μιθρι-
δάτου. ὃ δὲ σαφῶς ὑπὸ Ῥωμαίων ἡγούμενος πολεμεῖσθαι
Γόρδιον ἐς τὰς κώμας ἐσβαλεῖν ἐκέλευσε. καὶ αὐτίκα
ὁ Γόρδιος ὑποζύγιά τε πολλὰ καὶ σκευοφόρα καὶ ἀνθρώ-
πους, ἰδιώτας τε καὶ στρατιώτας, συνήρπαζε καὶ αὐτῷ
Μουρήνᾳ, μέσον λαβὼν ποταμόν, ἀντεκαθέζετο. μάχης δ'
οὐδέτερος ἦρχεν, ἕως ἀφίκετο Μιθριδάτης σὺν τῷ πλείονι
Αππιανός. Mithridatica Section 501, line 6
Ἰδουμαίων καὶ Ἰτουραίων καὶ ὅσα ἄλλα ὀνόματα Συρίας,
ἐπιὼν ἀμαχεὶ Ῥωμαίοις καθίστατο, ἔγκλημα μὲν οὐδὲν
ἔχων ἐς Ἀντίοχον τὸν Εὐσεβῆ, παρόντα καὶ δεόμενον ὑπὲρ
322
ἀρχῆς πατρῴας, ἡγούμενος δέ, Τιγράνη, τὸν κρατήσαντα
τοῦ Ἀντιόχου, τῆς γῆς ἀπελάσας, Ῥωμαίοις αὐτὴν κατὰ
τόδε προσεκτῆσθαι. ταῦτα δ' αὐτῷ διοικουμένῳ πρέσβεις
ἀφίκοντο Φραάτου καὶ Τιγράνους ἐς πόλεμον ἀλλήλοις
συμπεσόντων, οἱ μὲν Τιγράνους ὡς φίλῳ συμμαχεῖν τὸν
Πομπήιον ἀξιοῦντες, οἱ δὲ τοῦ Παρθυαίου φιλίαν αὐτῷ
πρὸς Ῥωμαίους τιθέμενοι. καὶ ὁ Πομπήιος, οὐκ ἀξιῶν
Παρθυαίοις πολεμεῖν ἄνευ Ῥωμαίων ψηφίσματος, ἔπεμ-
ψεν ἀμφοτέροις διαλλακτάς.
καὶ ὁ μὲν ἀμφὶ ταῦτα ἦν, Μιθριδάτῃ δὲ ἡ περίοδος
ἤνυστο τοῦ Πόντου· καὶ Παντικάπαιον, ἐμπόριον Εὐρω-
παῖον ἐπὶ τῆς ἐκβολῆς τοῦ Πόντου, καταλαβὼν κτείνει
τῶν υἱέων Ξιφάρην ἐπὶ τοῦ πόρου διὰ μητρὸς ἁμάρτημα
τοιόνδε. φρούριον ἦν τι Μιθριδάτῃ, ἔνθα λανθάνοντες ὑπό-
γαιοι θησαυροὶ πολλῶν σιδηροδέτων χαλκείων πολλὰ
χρήματα ἔκρυπτον. Στρατονίκη δέ, μία τῶν Μιθριδάτου
παλλακῶν ἢ γυναικῶν, ἣ τοῦδε τοῦ φρουρίου τὴν ἐπιστή-
μην καὶ φυλακὴν ἐπετέτραπτο, περιιόντος ἔτι τὸν Πόντον
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. (0551: 017)
“Appian's Roman history, vols. 3–4 (eH. White)”, EViereck, P.
Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1913, Repr. 3:1964; 4:1961.
Book 1, chap. 4, section 31, line 15
Κρόνου νεών, οὗ τοῖς ταμίαις ἐχρῆν ὀμνύναι, καὶ
ὤμνυε σὺν τοῖς φίλοις πρῶτος. ὤμνυον δὲ καὶ οἱ
λοιποί, τὸ ἑαυτοῦ δεδιὼς ἕκαστος· Μέτελλος δ'
οὐκ ὤμοσε μόνος, ἀλλ' ἐπὶ τῆς ἑαυτοῦ προαιρέ-
σεως διέμεινεν ἀφόβως. καὶ αὐτὸν εὐθὺς τῆς
ἐπιούσης ὁ Ἀπουλήιος ἐπιπέμψας τὸν ὑπηρέτην
ἐξεῖλκεν ἀπὸ τοῦ βουλευτηρίου. ῥυομένων δὲ
τῶν ἑτέρων δημάρχων, ὁ Γλαυκίας καὶ ὁ Ἀπουλήιος ἐς τοὺς ἀγροίκους ἐκδραμόντες
οὐκ ἔφασκον αὐτοῖς ἔσεσθαι τὴν γῆν οὐδὲ τὸν νόμον κύριον, εἰ μὴ Μέτελλος
ἐξελαθείη. Ψήφισμά τε φυγῆς ἐπέγραφον αὐτῷ καὶ τοὺς ὑπάτους ἐπικηρῦξαι
προσετίθεσαν μηδένα Μετέλλῳ κοινωνεῖν πυρὸς ἢ ὕδατος ἢ στέγης· ἔς τε τὴν
δοκιμασίαν τοῦδε τοῦ ψηφίσματος ἡμέραν προύγραφον. δεινῆς δὲ τῶν ἀστικῶν
ἀγανακτήσεως οὔσης καὶ παρα-
πεμπόντων Μέτελλον αἰεὶ σὺν ξιφιδίοις, ὁ Μέτελ-
λος αὐτοὺς ἀσπασάμενος καὶ ἐπαινέσας τῆς
προαιρέσεως οὐκ ἔφη δι' ἑαυτὸν ἐάσειν οὐδένα
κίνδυνον ἐπιγενέσθαι τῇ πατρίδι. καὶ τόδε εἰπὼν
ὑπεξῆλθε τῆς πόλεως. καὶ τὸ ψήφισμα
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 1, chap. 4, section 31, line 19
σεως διέμεινεν ἀφόβως. καὶ αὐτὸν εὐθὺς τῆς
ἐπιούσης ὁ Ἀπουλήιος ἐπιπέμψας τὸν ὑπηρέτην
ἐξεῖλκεν ἀπὸ τοῦ βουλευτηρίου. ῥυομένων δὲ
323
τῶν ἑτέρων δημάρχων, ὁ Γλαυκίας καὶ ὁ Ἀπου-
λήιος ἐς τοὺς ἀγροίκους ἐκδραμόντες οὐκ ἔφασκον
αὐτοῖς ἔσεσθαι τὴν γῆν οὐδὲ τὸν νόμον κύριον, εἰ
μὴ Μέτελλος ἐξελαθείη. Ψήφισμά τε φυγῆς
ἐπέγραφον αὐτῷ καὶ τοὺς ὑπάτους ἐπικηρῦξαι
προσετίθεσαν μηδένα Μετέλλῳ κοινωνεῖν πυρὸς
ἢ ὕδατος ἢ στέγης· ἔς τε τὴν δοκιμασίαν τοῦδε
τοῦ ψηφίσματος ἡμέραν προύγραφον. δεινῆς δὲ
τῶν ἀστικῶν ἀγανακτήσεως οὔσης καὶ παρα-
πεμπόντων Μέτελλον αἰεὶ σὺν ξιφιδίοις, ὁ Μέτελ-
λος αὐτοὺς ἀσπασάμενος καὶ ἐπαινέσας τῆς
προαιρέσεως οὐκ ἔφη δι' ἑαυτὸν ἐάσειν οὐδένα
κίνδυνον ἐπιγενέσθαι τῇ πατρίδι. καὶ τόδε εἰπὼν
ὑπεξῆλθε τῆς πόλεως. καὶ τὸ ψήφισμα ὁ Ἀπου-
λήιος ἐκύρου, καὶ τὰ ἐν τῷ ψηφίσματι Μάριος
ἐπεκήρυττεν.
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 1, chap. 4, section 31, line 25
μὴ Μέτελλος ἐξελαθείη. Ψήφισμά τε φυγῆς
ἐπέγραφον αὐτῷ καὶ τοὺς ὑπάτους ἐπικηρῦξαι
προσετίθεσαν μηδένα Μετέλλῳ κοινωνεῖν πυρὸς
ἢ ὕδατος ἢ στέγης· ἔς τε τὴν δοκιμασίαν τοῦδε
τοῦ ψηφίσματος ἡμέραν προύγραφον. δεινῆς δὲ
τῶν ἀστικῶν ἀγανακτήσεως οὔσης καὶ παρα-
πεμπόντων Μέτελλον αἰεὶ σὺν ξιφιδίοις, ὁ Μέτελ-
λος αὐτοὺς ἀσπασάμενος καὶ ἐπαινέσας τῆς
προαιρέσεως οὐκ ἔφη δι' ἑαυτὸν ἐάσειν οὐδένα
κίνδυνον ἐπιγενέσθαι τῇ πατρίδι. καὶ τόδε εἰπὼν
ὑπεξῆλθε τῆς πόλεως. καὶ τὸ ψήφισμα ὁ Ἀπου-
λήιος ἐκύρου, καὶ τὰ ἐν τῷ ψηφίσματι Μάριος
ἐπεκήρυττεν.
Οὕτω μὲν δὴ καὶ Μέτελλος, ἀνὴρ εὐδοκιμώ-
τατος, ἔφευγε, καὶ ὁ Ἀπουλήιος ἐπ' αὐτῷ τρίτον
ἐδημάρχει. καί τις αὐτῷ συνῆρχε δραπέτης εἶναι
νομιζόμενος, Γράκχον ἑαυτῷ τὸν πρεσβύτερον
πατέρα ἐπιγράφων. καὶ τὸ πλῆθος αὐτῷ συνε-
πεπράχει περὶ τὴν χειροτονίαν πόθῳ Γράκχου.
προτεθείσης δὲ ὑπάτων χειροτονίας, Μᾶρκος μὲν
Ἀντώνιος ἐπὶ τὴν ἑτέραν ἀναμφιλόγως ᾑρέθη, τὴν
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 1, chap. 4, section 31, line 26
ἐπέγραφον αὐτῷ καὶ τοὺς ὑπάτους ἐπικηρῦξαι
προσετίθεσαν μηδένα Μετέλλῳ κοινωνεῖν πυρὸς
ἢ ὕδατος ἢ στέγης· ἔς τε τὴν δοκιμασίαν τοῦδε
τοῦ ψηφίσματος ἡμέραν προύγραφον. δεινῆς δὲ
τῶν ἀστικῶν ἀγανακτήσεως οὔσης καὶ παρα-
324
πεμπόντων Μέτελλον αἰεὶ σὺν ξιφιδίοις, ὁ Μέτελ-
λος αὐτοὺς ἀσπασάμενος καὶ ἐπαινέσας τῆς
προαιρέσεως οὐκ ἔφη δι' ἑαυτὸν ἐάσειν οὐδένα
κίνδυνον ἐπιγενέσθαι τῇ πατρίδι. καὶ τόδε εἰπὼν
ὑπεξῆλθε τῆς πόλεως. καὶ τὸ ψήφισμα ὁ Ἀπου-
λήιος ἐκύρου, καὶ τὰ ἐν τῷ ψηφίσματι Μάριος ἐπεκήρυττεν.
Οὕτω μὲν δὴ καὶ Μέτελλος, ἀνὴρ εὐδοκιμώ-
τατος, ἔφευγε, καὶ ὁ Ἀπουλήιος ἐπ' αὐτῷ τρίτον
ἐδημάρχει. καί τις αὐτῷ συνῆρχε δραπέτης εἶναι
νομιζόμενος, Γράκχον ἑαυτῷ τὸν πρεσβύτερον
πατέρα ἐπιγράφων. καὶ τὸ πλῆθος αὐτῷ συνε-
πεπράχει περὶ τὴν χειροτονίαν πόθῳ Γράκχου.
προτεθείσης δὲ ὑπάτων χειροτονίας, Μᾶρκος μὲν
Ἀντώνιος ἐπὶ τὴν ἑτέραν ἀναμφιλόγως ᾑρέθη, τὴν
δὲ ὑπόλοιπον Γλαυκίας ὅδε καὶ Μέμμιος μετῄεσαν.
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 1, chap. 9, section 81, line 12
καὶ φίλους πολλοὺς τῶν ἐπιφανῶν, τοῖσδε μὲν
ὑποστρατήγοις ἐχρῆτο, αὐτὸς δὲ καὶ Μέτελλος
ἀνθυπάτω ὄντε ἐς τὸ πρόσθεν ἐχώρουν· ἐδόκει
γὰρ δὴ καὶ ὁ Σύλλας, ἀνθύπατος ἐπὶ Μιθριδάτῃ
γενόμενος, οὐκ ἀποθέσθαι πω τὴν ἀρχήν, εἰ καὶ
πολέμιον αὐτὸν ἐψηφίσατο Κίννας. ὁ μὲν δὴ
κατὰ τῶν ἐχθρῶν ᾔει βαρυτάτῃ καὶ ἀφανεῖ ἔχθρᾳ·
οἱ δ' ἐν ἄστει τῆς τε φύσεως αὐτοῦ καλῶς τεκμαι-
ρόμενοι καὶ τὴν προτέραν ἐς τὴν πόλιν ἐσβολὴν
αὐτοῦ καὶ κατάληψιν ἔτι ἔχοντες ἐν ὄψει τά τε
ψηφίσματα, ἃ ἐπεκήρυξαν αὐτῷ, λογιζόμενοι καὶ
τὴν οἰκίαν ὁρῶντες ἀνεσκαμμένην καὶ περιουσίαν
δεδημευμένην καὶ φίλους ἀνῃρημένους καὶ γενεὰν
μόλις ἐκφυγοῦσαν ἐδείμαινον. καὶ οὐδὲν σφίσι
νίκης ἢ πανωλεθρίας μέσον εἶναι νομίζοντες συνί-
σταντο τοῖς ὑπάτοις ἐπὶ τὸν Σύλλαν μετὰ δέους,
ἔς τε τὴν Ἰταλίαν περιπέμποντες στρατιὰν καὶ
τροφὰς καὶ χρήματα συνῆγον, οὐδὲν ὡς περὶ
ἐσχάτων σφίσιν ἀπολείποντες οὔτε σπουδῆς οὔτε
προθυμίας.
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 1, chap. 11, section 97, line 17
πεφρικότων ὑπὸ δέους πάντων καὶ κρυπτομένων
ἢ σιωπώντων· οἳ καὶ πάντα, ὅσα διῴκησεν ὁ
Σύλλας ὑπατεύων τε καὶ ἀνθυπατεύων, βέβαια
καὶ ἀνεύθυνα ἐψηφίζοντο εἶναι εἰκόνα τε αὐτοῦ
ἐπίχρυσον ἐπὶ ἵππου πρὸ τῶν ἐμβόλων ἀνέθεσαν
καὶ ὑπέγραψαν “Κορνηλίου Σύλλα ἡγεμόνος
Εὐτυχοῦς.” ὧδε γὰρ αὐτὸν οἱ κόλακες, διευτυχοῦντα ἐπὶ τοῖς ἐχθροῖς, ὠνόμαζον· καὶ
προῆλθεν ἐς βέβαιον ὄνομα ἡ κολακεία. ἤδη δέ που γραφῇ περιέτυχον ἡγουμένῃ τὸν
325
Σύλλαν Ἐπαφρόδιτον ἐν τῷδε τῷ ψηφίσματι ἀναγραφῆναι, καὶ οὐκ ἀπεικὸς ἐφαίνετό
μοι καὶ τόδε, ἐπεὶ καὶ Φαῦστος ἐπωνομάζετο· δύναται δὲ τοῦ αἰσίου καὶ ἐπαφροδίτου
ἀγχοτάτω μάλιστα εἶναι τὸ ὄνομα. ἔστι δ' ὅπου
καὶ χρησμὸς αὐτῷ δοθεὶς ἐβεβαίου τάδε σκεπτο-
μένῳ τὰ μέλλοντα.
πείθεό μοι, Ῥωμαῖε. κράτος μέγα Κύπρις ἔδωκεν
Αἰνείου γενεῇ μεμελημένη. ἀλλὰ σὺ πᾶσιν
ἀθανάτοις ἐπέτεια τίθει. μὴ λήθεο τῶνδε·
Δελφοῖς δῶρα κόμιζε. καὶ ἔστι τις ἀμβαίνουσι
Ταύρου ὑπὸ νιφόεντος, ὅπου περιμήκετον ἄστυ
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 2, chap. 4, section 24, line 7
ὑποψίας, ἐπεὶ καὶ τὴν ἑαυτοῦ δευτέραν ὑπατείαν
τῷ χρόνῳ περιλαμβάνεσθαι, πολὺ δὲ ἀναλαβεῖν
ἔλεγεν ἐς ἀκριβῆ διόρθωσιν ἐπιτετριμμένης ἐκ
πολλοῦ τῆς πολιτείας.
Τοιαῦτα δ' εἰπὼν ἐκύρου τὸν νόμον, καὶ
πλῆθος ἦν αὐτίκα δικῶν ποικίλων. ἵνα τε μὴ
δείσειαν οἱ δικασταί, αὐτὸς αὐτοὺς ἐπώπτευε
στρατιὰν περιστησάμενος. καὶ πρῶτοι μὲν ἀπόν-
τες ἑάλωσαν Μίλων τε ἐπὶ τῷ Κλωδίου φόνῳ καὶ
Γαβίνιος παρανομίας ὁμοῦ καὶ ἀσεβείας, ὅτι χωρὶς
ψηφίσματος ἐς Αἴγυπτον μετὰ στρατιᾶς ἐσέβαλεν
ἀπαγορευόντων τῶν Σιβυλλείων, Ὑψαῖος δὲ καὶ
Μέμμιος καὶ Σέξστος καὶ ἕτεροι πλείονες ἐπὶ
δωροδοκίαις ἢ πλήθους δεκασμῷ. Σκαῦρον δὲ
τοῦ πλήθους παραιτουμένου ἐκήρυξεν ὁ Πομπήιος
ὑπακοῦσαι τῇ δίκῃ· καὶ πάλιν τοῦ δήμου τοὺς
κατηγόρους ἐνοχλοῦντος, σφαγή τις ἐκ τῶν
Πομπηίου στρατιωτῶν ἐπιδραμόντων ἐγένετο, καὶ
ὁ μὲν δῆμος κατεσιώπησεν, ὁ δὲ Σκαῦρος ἑάλω.
καὶ πάντων φυγὴ κατέγνωστο, Γαβινίου δὲ καὶ
δήμευσις ἦν ἐπὶ τῇ φυγῇ. καὶ τάδε ἡ βουλὴ
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 2, chap. 16, section 107, line 8
καθάπερ θεῷ καὶ κοινὸν αὐτοῦ καὶ Ἐπιεικείας,
ἀλλήλους δεξιουμένων· οὕτως ἐδεδοίκεσαν μὲν
ὡς δεσπότην, εὔχοντο δὲ σφίσιν ἐπιεικῆ γενέσθαι.
Εἰσὶ δ' οἳ καὶ βασιλέα προσειπεῖν
ἐπενόουν, μέχρι μαθὼν αὐτὸς ἀπηγόρευσε καὶ
ἠπείλησεν ὡς ἀθέμιστον ὄνομα μετὰ τὴν τῶν
προγόνων ἀράν. σπεῖραι δ' ὅσαι στρατηγίδες
αὐτὸν ἐκ τῶν πολέμων ἔτι ἐσωματοφυλάκουν,
ἀπέστησε τῆς φυλακῆς καὶ μετὰ τῆς δημοσίας
326
ὑπηρεσίας ἐπεφαίνετο μόνης. ὧδε δ' ἔχοντι καὶ
χρηματίζοντι πρὸ τῶν ἐμβόλων, τὸ ψήφισμα τῶν
προλελεγμένων τιμῶν ἡ βουλή, τῶν ὑπάτων
ἡγουμένων, ἐν κόσμῳ τῷ πρέποντι ἑκάστῳ
προσέφερον. ὁ δὲ αὐτοὺς ἐδεξιοῦτο μέν, οὐχ
ὑπανέστη δὲ προσιοῦσιν οὐδ' ἐπιμένουσιν, ἀλλὰ
τοῖς διαβάλλουσιν αὐτὸν ἐς τὴν ἐπιθυμίαν τῆς
βασιλικῆς προσηγορίας καὶ τόδε παρέσχε. τὰς
δὲ ἄλλας τιμὰς χωρὶς τῆς δεκαετοῦς ὑπατείας
προσέμενος ὑπάτους ἐς τὸ μέλλον ἀπέφηνεν
αὑτόν τε καὶ Ἀντώνιον, τὸν ἵππαρχον ἑαυτοῦ,
Λεπίδῳ προστάξας ἱππαρχεῖν ἀντὶ τοῦ Ἀντωνίου,
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 2, chap. 20, section 144, line 10
αὖθις καὶ ἔλεγεν ὧδε.
“Οὐκ ἄξιον, ὦ πολῖται, τοσοῦδε ἀνδρὸς
ἐπιτάφιον ἔπαινον παρ' ἐμοῦ μᾶλλον, ἑνὸς ὄντος, ἢ
παρὰ τῆς πατρίδος ὅλης αὐτῷ γενέσθαι. ὅσα
δὴ τῆς ἀρετῆς αὐτὸν ὑμεῖς ἀγάμενοι πάντες
ὁμαλῶς, ἥ τε βουλὴ καὶ μετὰ αὐτῆς ὁ δῆμος, ἔτι
περιόντι ἐψηφίσασθε, ὑμετέραν καὶ οὐκ Ἀντωνίου
τάδε φωνὴν εἶναι τιθέμενος ἀναγνώσομαι.” καὶ
ἀνεγίνωσκε τῷ μὲν προσώπῳ σοβαρῷ καὶ σκυ-
θρωπῷ, τῇ φωνῇ δ' ἐνσημαινόμενος ἕκαστα καὶ
ἐφιστάμενος, οἷς μάλιστα αὐτὸν ἐν τῷ ψηφίσματι
ἐξεθείαζον, ἱερὸν καὶ ἄσυλον ἢ πατέρα πατρίδος
ἢ εὐεργέτην ἢ προστάτην οἷον οὐχ ἕτερον ὀνομά-
ζοντες. ἐφ' ἑκάστῳ δὲ τούτων ὁ Ἀντώνιος τὴν
ὄψιν καὶ τὴν χεῖρα ἐς τὸ σῶμα τοῦ Καίσαρος
ἐπιστρέφων ἐν παραβολῇ τοῦ λόγου τὸ ἔργον
ἐπεδείκνυ. ἐπεφθέγγετο δέ πού τι καὶ βραχὺ
ἑκάστῳ, μεμιγμένον οἴκτῳ καὶ ἀγανακτήσει, ἔνθα
μὲν τὸ ψήφισμα εἴποι ‘πατέρα πατρίδος,’ ἐπι-
λέγων· “τοῦτο ἐπιεικείας ἐστὶ μαρτυρία,” ἔνθα
δ' ἦν ‘ἱερὸς καὶ ἄσυλος’ καὶ ‘ἀπαθὴς καὶ ὅστις
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 2, chap. 20, section 144, line 18
ἀνεγίνωσκε τῷ μὲν προσώπῳ σοβαρῷ καὶ σκυ-
θρωπῷ, τῇ φωνῇ δ' ἐνσημαινόμενος ἕκαστα καὶ
ἐφιστάμενος, οἷς μάλιστα αὐτὸν ἐν τῷ ψηφίσματι
ἐξεθείαζον, ἱερὸν καὶ ἄσυλον ἢ πατέρα πατρίδος
ἢ εὐεργέτην ἢ προστάτην οἷον οὐχ ἕτερον ὀνομά-
ζοντες. ἐφ' ἑκάστῳ δὲ τούτων ὁ Ἀντώνιος τὴν
ὄψιν καὶ τὴν χεῖρα ἐς τὸ σῶμα τοῦ Καίσαρος
ἐπιστρέφων ἐν παραβολῇ τοῦ λόγου τὸ ἔργον
ἐπεδείκνυ. ἐπεφθέγγετο δέ πού τι καὶ βραχὺ
327
ἑκάστῳ, μεμιγμένον οἴκτῳ καὶ ἀγανακτήσει, ἔνθα
μὲν τὸ ψήφισμα εἴποι ‘πατέρα πατρίδος,’ ἐπι-
λέγων· “τοῦτο ἐπιεικείας ἐστὶ μαρτυρία,” ἔνθα
δ' ἦν ‘ἱερὸς καὶ ἄσυλος’ καὶ ‘ἀπαθὴς καὶ ὅστις
αὐτῷ καὶ ἕτερος προσφύγοι,’ “οὐχ ἕτερος,” ἔφη,
“τῷδε προσφεύγων, ἀλλ' αὐτὸς ὑμῖν ὁ ἄσυλος
καὶ ἱερὸς ἀνῄρηται, οὐ βιασάμενος οἷα τύραννος
λαβεῖν τάσδε τὰς τιμάς, ἃς οὐδὲ ᾔτησεν. ἀνε-
λευθερώτατοι δὲ ἄρα ἡμεῖς, οἳ τοιάδε τοῖς ἀναξίοις
οὐδὲ αἰτοῦσι δίδομεν. ἀλλ' ὑμεῖς ἡμῶν ὑπεραπο-
λογεῖσθε ὡς οὐκ ἀνελευθέρων, ὦ πιστοὶ πολῖται,
τοιαύτῃ καὶ νῦν πρὸς τεθνεῶτα χρώμενοι τιμῇ.”
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 3, chap. 3, section 22, line 10
πολλὰ τῶν κοινῶν εὑρήσειν παρὰ Καίσαρι.
Πολλοί τε αὐτῶν ἐς δίκας τὸν Καίσαρα ὑπῆ-
γον περὶ χωρίων, ἕτερος ἑτέρῳ ἐπιλέγοντες ἄλλα
τε ἕκαστοι καὶ τὸ κοινὸν ἐπὶ τοῖς πλείστοις, ἐκ
προγραφῆς εἶναι τῶν δημευθέντων ἢ φυγόντων ἢ
ἀναιρεθέντων. ἦγόν τε τὰς δίκας ἐπὶ τὸν Ἀντών-
ιον αὐτὸν ἢ τὸν ἕτερον ὕπατον Δολοβέλλαν. εἰ δέ
τις καὶ ἐφ' ἑτέρας ἀρχῆς ἐδικάζετο, πανταχοῦ τὰ
πολλὰ ὁμοίως ὁ Καῖσαρ εἰς χάριν Ἀντωνίου
ἡττᾶτο, τά τε ὠνήματα τῷ πατρὶ ἐκ τοῦ δημοσίου
γενόμενα ἐπιδεικνὺς καὶ τὸ τελευταῖον ψήφισμα τὸ
βεβαιοῦν τὰ Καίσαρι πεπραγμένα πάντα. ὕβρεις
τε πολλαὶ παρὰ τὰς δίκας ἦσαν αὐτῷ, καὶ τὸ τῆς
ζημίας προύκοπτεν ἐς ἄπειρον, ἔστε Πέδιον καὶ
Πινάριον (οὗτοι γὰρ τὴν ἐκ τῶν Καίσαρος διαθη-
κῶν τοῦ κλήρου μοῖραν εἶχον) μέμψασθαι τῷ
Ἀντωνίῳ περί τε σφῶν αὐτῶν καὶ περὶ τοῦ
Καίσαρος ὡς ἄδικα πασχόντων παρὰ τὸ ψήφισμα
τῆς βουλῆς. ᾤοντό τε αὐτὸν τὰ ἐς ὕβριν ἐκλύειν
δεῖν μόνον, τὰ ἄλλα δὲ πάντα κυροῦν, ὅσα τῷ
Καίσαρι πέπρακται.
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 3, chap. 3, section 22, line 17
τις καὶ ἐφ' ἑτέρας ἀρχῆς ἐδικάζετο, πανταχοῦ τὰ
πολλὰ ὁμοίως ὁ Καῖσαρ εἰς χάριν Ἀντωνίου
ἡττᾶτο, τά τε ὠνήματα τῷ πατρὶ ἐκ τοῦ δημοσίου
γενόμενα ἐπιδεικνὺς καὶ τὸ τελευταῖον ψήφισμα τὸ
βεβαιοῦν τὰ Καίσαρι πεπραγμένα πάντα. ὕβρεις
τε πολλαὶ παρὰ τὰς δίκας ἦσαν αὐτῷ, καὶ τὸ τῆς
ζημίας προύκοπτεν ἐς ἄπειρον, ἔστε Πέδιον καὶ
Πινάριον (οὗτοι γὰρ τὴν ἐκ τῶν Καίσαρος διαθη-
κῶν τοῦ κλήρου μοῖραν εἶχον) μέμψασθαι τῷ Ἀντωνίῳ περί τε σφῶν αὐτῶν καὶ περὶ
τοῦ Καίσαρος ὡς ἄδικα πασχόντων παρὰ τὸ ψήφισμα τῆς βουλῆς. ᾤοντό τε αὐτὸν τὰ
328
ἐς ὕβριν ἐκλύειν δεῖν μόνον, τὰ ἄλλα δὲ πάντα κυροῦν, ὅσα τῷ Καίσαρι πέπρακται.
Ὁ δὲ ὡμολόγει μὲν τὰ πρασσόμενα ἴσως
ἐναντίον ἔχειν τι τοῖς συνεψηφισμένοις, καὶ τὰ
ἐψηφισμένα δ' ἔφη τοῖς τότε δόξασιν ἐναντίως γε-
γράφθαι. μόνης γὰρ τῆς ἀμνηστίας ἐπειγούσης, τὸ
’μηδὲν ἀνατρέπειν τῶν προδιῳκημένων,’ οὐ τοῦδ'
αὐτοῦ γε χάριν οὐδὲ ἐφ' ἅπασιν ἁπλῶς μᾶλλον ἢ
ἐς εὐπρέπειαν καὶ παρηγορίαν τοῦ δήμου
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 3, chap. 3, section 22, line 29
δεῖν μόνον, τὰ ἄλλα δὲ πάντα κυροῦν, ὅσα τῷ
Καίσαρι πέπρακται.
Ὁ δὲ ὡμολόγει μὲν τὰ πρασσόμενα ἴσως
ἐναντίον ἔχειν τι τοῖς συνεψηφισμένοις, καὶ τὰ
ἐψηφισμένα δ' ἔφη τοῖς τότε δόξασιν ἐναντίως γε-
γράφθαι. μόνης γὰρ τῆς ἀμνηστίας ἐπειγούσης, τὸ
’μηδὲν ἀνατρέπειν τῶν προδιῳκημένων,’ οὐ τοῦδ'
αὐτοῦ γε χάριν οὐδὲ ἐφ' ἅπασιν ἁπλῶς μᾶλλον ἢ
ἐς εὐπρέπειαν καὶ παρηγορίαν τοῦ δήμου θορυβου-
μένου τούτοις, ἐπιγραφῆναι. εἶναι δὲ δικαιότερον
τῇ γνώμῃ τοῦ ψηφίσματος μᾶλλον ἢ τῷ ῥήματι
χρωμένους μὴ παρὰ τὸ εἰκὸς ἀντιπράττειν ἀνδράσι
τοσοῖσδε ἰδίων ἢ προγονικῶν κτήσεων κατὰ στάσιν
ἐκπεσοῦσιν ὑπὲρ νεανίσκου τοσόνδε πλοῦτον ἀλ-
λότριόν τε καὶ οὐκ ἰδιωτικὸν παρ' ἐλπίδα λαβόν-
τος καὶ οὐκ ἐπιδεξίως, ἀλλ' ἐς θρασύτητα τῇ τύχῃ
χρωμένου. σφῶν μέντοι φείσεσθαι τὸ μέρος
νειμαμένων πρὸς Καίσαρα. ὧδε μὲν ὁ Ἀντώνιος
τοῖς ἀμφὶ τὸν Πινάριον ἀπεκρίνατο. καὶ εὐθὺς
ἐνέμοντο, ἵνα μὴ καὶ τὸ μέρος ἐν ταῖς δίκαις
προσαπόλοιτο, οὐ σφῶν ἕνεκα αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 3, chap. 5, section 35, line 11
τὴν βουλὴν ἀνταιτῆσαι δοκῶ; ἢ δοῦναι ἂν αὐτὰ
ἡ βουλὴ χωρὶς τῆς ἀμνηστίας; ἦν μὲν δὴ καὶ
καθαρῶς ἀντιδοῦναι τάδε τῶνδε ἄξιον καὶ φείσα-
σθαι σὺν ἀληθεῖ γνώμῃ φονέων ἀνδρῶν ὑπὲρ
ἀθανάτου Καίσαρος δόξης καὶ ἡμῶν ἀσφαλοῦς
σωτηρίας· οὐ μὴν ἐγὼ μετὰ τῆσδε τῆς γνώμης
ἐποίουν, ἀλλ' ἀνατιθέμενος τὴν δίκην. ἐπεί γέ
τοι τῆς βουλῆς ἐς ἃ πρῶτα ἔχρῃζον ἐκράτησα καὶ
οἱ σφαγεῖς ὡς ἐν ἀμερίμνῳ μεθεῖντο, ἀνεθάρρησα
καὶ τὴν ἀμνηστίαν παρέλυον, οὐ ψηφίσμασιν ἢ
δόγμασιν (οὐ γὰρ ἦν), ἀλλ' ἀσήμῳ δημοκοπίᾳ, τὸ
329
σῶμα τοῦ Καίσαρος ἐπὶ προφάσει τῆς ταφῆς ἐς
τὴν ἀγορὰν ἐκφέρων καὶ τὰ τραύματα ἀπογυμνῶν
καὶ τὸ πλῆθος αὐτῶν καὶ τὴν ἐσθῆτα ἐπιδεικνὺς
ᾑμαγμένην τε καὶ κατακεκομμένην καὶ τὴν ἀρετὴν
καὶ τὸ φιλόδημον αὐτοῦ παλιλλογῶν, ἐκπαθῶς ἐν
μέσῳ καὶ ὀδυρόμενος μὲν ὡς ἀνῃρημένον, κατα-
καλῶν δ' ὡς θεόν. τάδε γάρ μου τὰ ἔργα καὶ
ῥήματα ἠρέθισε τὸν δῆμον, καὶ τὸ πῦρ ἧψε μετὰ
τὴν ἀμνηστίαν, καὶ ἐς τὰς οἰκίας τῶν ἐχθρῶν
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 4, chap. 9, section 70, line 17
ἐθελοντὰς ὑπερμαχῆσαι τῆς Ῥωμαίων δημοκρα-
τίας, Δωριέας ὄντας. οἳ δ' ἀντὶ τοιούτων ἔργων
καὶ λογισμῶν συνθήκας ἡμῖν προφέρετε, γενο-
μένας μὲν ὑμῖν καὶ τάσδε πρὸς Γάιον Καίσαρα,
τῆσδε τῆς μοναρχίας ἡγεμόνα· λέγουσι δ' ὅμως
αἱ συνθῆκαι Ῥωμαίους καὶ Ῥοδίους ἐν ταῖς
χρείαις ἀλλήλοις ἀμύνειν. ἀμύνατε οὖν ἐς τὰ
μέγιστα κινδυνεύουσι Ῥωμαίοις. Κάσσιος ὑμῖν
ἐστιν ὁ τὰς συνθήκας τάσδε προφέρων καὶ ἐπὶ
συμμαχίαν καλῶν, Ῥωμαῖος ἀνὴρ καὶ Ῥωμαίων
στρατηγός, ὥς φησι τὸ ψήφισμα τῆς βουλῆς, ἐν ᾧ πάντας ὑπακούειν ἡμῖν ἔταξε τοὺς
τοῦ Ἰονίου πέραν. τὰ δ' αὐτὰ καὶ Βροῦτος ὑμῖν προτείνει
ψηφίσματα καὶ Πομπήιος, τὴν θάλασσαν ὑπὸ τῆς βουλῆς ἐπιτετραμμένος, τὰς δ'
ἱκετείας ἐπὶ τοῖς ψηφίσμασι καὶ οἵδε πάντες, ὅσοι φεύγουσιν
ἀπὸ τῆς βουλῆς, οἱ μὲν ἐς ἐμὲ καὶ Βροῦτον, οἱ δ' ἐς Πομπήιον. ἔστι δὲ δή που τὸ
συγκείμενον, Ῥωμαίοις Ῥοδίους βοηθεῖν, κἂν καθ' ἕνα χρῄ-ζωσιν. εἰ δὲ οὔτε
στρατηγοὺς ἡμᾶς οὔτε Ῥω-μαίους ἔτι, ἀλλὰ φυγάδας ἢ ξένους ἢ κατακρίτους,
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 4, chap. 9, section 70, line 20
μένας μὲν ὑμῖν καὶ τάσδε πρὸς Γάιον Καίσαρα,
τῆσδε τῆς μοναρχίας ἡγεμόνα· λέγουσι δ' ὅμως
αἱ συνθῆκαι Ῥωμαίους καὶ Ῥοδίους ἐν ταῖς
χρείαις ἀλλήλοις ἀμύνειν. ἀμύνατε οὖν ἐς τὰ
μέγιστα κινδυνεύουσι Ῥωμαίοις. Κάσσιος ὑμῖν
ἐστιν ὁ τὰς συνθήκας τάσδε προφέρων καὶ ἐπὶ
συμμαχίαν καλῶν, Ῥωμαῖος ἀνὴρ καὶ Ῥωμαίων
στρατηγός, ὥς φησι τὸ ψήφισμα τῆς βουλῆς, ἐν
ᾧ πάντας ὑπακούειν ἡμῖν ἔταξε τοὺς τοῦ Ἰονίου
πέραν. τὰ δ' αὐτὰ καὶ Βροῦτος ὑμῖν προτείνει
ψηφίσματα καὶ Πομπήιος, τὴν θάλασσαν ὑπὸ
τῆς βουλῆς ἐπιτετραμμένος, τὰς δ' ἱκετείας ἐπὶ
τοῖς ψηφίσμασι καὶ οἵδε πάντες, ὅσοι φεύγουσιν
ἀπὸ τῆς βουλῆς, οἱ μὲν ἐς ἐμὲ καὶ Βροῦτον, οἱ
δ' ἐς Πομπήιον. ἔστι δὲ δή που τὸ συγκείμενον,
Ῥωμαίοις Ῥοδίους βοηθεῖν, κἂν καθ' ἕνα χρῄ-
330
ζωσιν. εἰ δὲ οὔτε στρατηγοὺς ἡμᾶς οὔτε Ῥω-
μαίους ἔτι, ἀλλὰ φυγάδας ἢ ξένους ἢ κατακρίτους,
ὡς οἱ προγράψαντες λέγουσιν, ἡγεῖσθε, οὐ πρὸς
ἡμᾶς ἐστιν ὑμῖν ἔτι, ἀλλὰ πρὸς Ῥωμαίους,
Αππιανός. Εμφύλιος πόλεμος. Book 4, chap. 9, section 70, line 22
αἱ συνθῆκαι Ῥωμαίους καὶ Ῥοδίους ἐν ταῖς
χρείαις ἀλλήλοις ἀμύνειν. ἀμύνατε οὖν ἐς τὰ
μέγιστα κινδυνεύουσι Ῥωμαίοις. Κάσσιος ὑμῖν
ἐστιν ὁ τὰς συνθήκας τάσδε προφέρων καὶ ἐπὶ
συμμαχίαν καλῶν, Ῥωμαῖος ἀνὴρ καὶ Ῥωμαίων
στρατηγός, ὥς φησι τὸ ψήφισμα τῆς βουλῆς, ἐν
ᾧ πάντας ὑπακούειν ἡμῖν ἔταξε τοὺς τοῦ Ἰονίου
πέραν. τὰ δ' αὐτὰ καὶ Βροῦτος ὑμῖν προτείνει
ψηφίσματα καὶ Πομπήιος, τὴν θάλασσαν ὑπὸ
τῆς βουλῆς ἐπιτετραμμένος, τὰς δ' ἱκετείας ἐπὶ
τοῖς ψηφίσμασι καὶ οἵδε πάντες, ὅσοι φεύγουσιν
ἀπὸ τῆς βουλῆς, οἱ μὲν ἐς ἐμὲ καὶ Βροῦτον, οἱ
δ' ἐς Πομπήιον. ἔστι δὲ δή που τὸ συγκείμενον,
Ῥωμαίοις Ῥοδίους βοηθεῖν, κἂν καθ' ἕνα χρῄ-
ζωσιν. εἰ δὲ οὔτε στρατηγοὺς ἡμᾶς οὔτε Ῥω-
μαίους ἔτι, ἀλλὰ φυγάδας ἢ ξένους ἢ κατακρίτους,
ὡς οἱ προγράψαντες λέγουσιν, ἡγεῖσθε, οὐ πρὸς
ἡμᾶς ἐστιν ὑμῖν ἔτι, ἀλλὰ πρὸς Ῥωμαίους, ὦ
Ῥόδιοι, τὰ συγκείμενα· ἡμεῖς δὲ ξένοι καὶ ἀλλό-
τριοι τῶν συνθηκῶν ὄντες πολεμήσομεν ὑμῖν, ἢν
μὴ ἐς πάντα κατακούητε.”
Chariton Scr. Erot., De Chaerea et Callirhoe (0554: 001)
“Charitonis Aphrodisiensis de Chaerea et Callirhoe amatoriarum narrationum libri
octo”, EBlake, W.E.Oxford: Clarendon Press, 1938.Book 8, chap. 8, section 14, line 1
Εὐχαὶ παρὰ πάντων ἐπὶ τούτοις ἐπηκολούθησαν. καταπαύσας δὲ
τὴν βοὴν Χαιρέας εἶπεν “ἐγὼ καὶ Καλλιρόη χάριν ἔχομεν ἐφ' ὑμῶν
Πολυχάρμῳ τῷ φίλῳ· καὶ γὰρ εὔνοιαν ἐπεδείξατο καὶ πίστιν ἀληθε-
στάτην πρὸς ἡμᾶς· κἂν ὑμῖν δοκῇ, δῶμεν αὐτῷ γυναῖκα τὴν ἀδελφὴν
τὴν ἐμήν· προῖκα δὲ ἕξει μέρος τῶν λαφύρων.” ἐπευφήμησεν ὁ
δῆμος “ἀγαθῷ ἀνδρὶ Πολυχάρμῳ, φίλῳ πιστῷ, ὁ δῆμός σοι χάριν
ἐπίσταται. τὴν πατρίδα εὐηργέτηκας ἀξίως Ἑρμοκράτους καὶ
Χαιρέου.” μετὰ ταῦτα πάλιν Χαιρέας εἶπε “καὶ τούσδε τοὺς
τριακοσίους, Ἕλληνας ἄνδρας, στρατὸν ἐμὸν ἀνδρεῖον, δέομαι ὑμῶν,
πολίτας ποιήσατε.” πάλιν ὁ δῆμος ἐπεβόησεν “ἄξιοι μεθ' ἡμῶν
πολιτεύεσθαι· χειροτονείσθω ταῦτα.” ψήφισμα ἐγράφη καὶ εὐθὺς
ἐκεῖνοι καθίσαντες μέρος ἦσαν τῆς ἐκκλησίας. καὶ Χαιρέας δὲ
ἐδωρήσατο τάλαντον ἑκάστῳ, τοῖς δὲ Αἰγυπτίοις ἀπένειμε χώραν
Ἑρμοκράτης, ὥστε ἔχειν αὐτοὺς γεωργεῖν.
331
Ἕως δὲ ἦν τὸ πλῆθος ἐν τῷ θεάτρῳ, Καλλιρόη, πρὶν εἰς τὴν
οἰκίαν εἰσελθεῖν, εἰς τὸ τῆς Ἀφροδίτης ἱερὸν ἀφίκετο. λαβομένη
δὲ αὐτῆς τῶν ποδῶν καὶ ἐπιθεῖσα τὸ πρόσωπον καὶ λύσασα τὰς
κόμας, καταφιλοῦσα “χάρις σοι” φησίν, “Ἀφροδίτη· πάλιν γάρ
μοι Χαιρέαν ἐν Συρακούσαις ἔδειξας, ὅπου καὶ παρθένος εἶδον αὐτὸν
σοῦ θελούσης. οὐ μέμφομαί σοι, δέσποινα, περὶ ὧν πέπονθα· ταῦτα
εἵμαρτό μοι. δέομαί σου, μηκέτι με Χαιρέου διαζεύξῃς, ἀλλὰ καὶ
Κλήμης Αλεξανδρινός. Stromata (0555: 004)
“Clemens Alexandrinus, vols. 2, 3rd edn. and 3, 2nd edn.”, EStählin, O., Früchtel, L.,
Treu, U.Berlin: Akademie–Verlag, 2:1960; 3:1970; Die griechischen christlichen
Schriftsteller 52(15), 17.Book 5, chap. 14, section 98, subsection 6, line 3
«[γεγονέναι] ἀσπάζεσθαί τε καὶ φιλεῖν τούτους μὲν ταῦτα ἐφ' οἷς
γνῶσις, ἐκείνους δὲ ἐφ' οἷς δόξα». ἴσως γὰρτὴν ἐκλεκτὴν ταύτην
φύσιν γνώσεως ἐφιεμένην μαντεύεται, εἰ μή τι τρεῖς τινας ὑποτιθέ-
μενος φύσεις, τρεῖς πολιτείας, ὡς ὑπέλαβόν τινες, διαγράφει, καὶ
Ἰουδαίων μὲν ἀργυρᾶν, Ἑλλήνων δὲ τὴν τρίτην, Χριστιανῶν δέ,
ᾗ ὁχρυσὸς ὁ βασιλικὸς ἐγκαταμέμικται, τὸ ἅγιον πνεῦμα· τόν
τε Χριστιανῶν βίον ἐμφαίνων κατὰ λέξιν γράφει ἐν τῷ Θεαι-
τήτῳ· «λέγωμεν δὴ περὶ τῶν κορυφαίων. τί γὰρ ἄν τις τούς
γε φαύλως διατρίβοντας ἐν φιλοσοφίᾳ λέγοι; οὗτοι δέ που οὔτε εἰς
ἀγορὰν ἴσασι τὴν ὁδὸν οὔτε ὅπου δικαστήριον ἢ βουλευτήριον ἤ τι
κοινὸν ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον, νόμους δὲ καὶ ψηφίσματα γεγραμ-
μένα οὔτε ὁρῶσιν οὔτε ἀκούουσιν. σπουδαὶ δὲ ἑταιριῶν καὶ σύνοδοι
καὶ οἱ σὺν αὐλητρίσι κῶμοι οὐδὲ ὄναρ πράττειν προσίσταται αὐτοῖς.
εὖ δὲ ἢ κακῶς τις γέγονεν ἐν πόλει ἢ τί τῳ κακόν ἐστι γεγονὸς
ἐκ προγόνων, μᾶλλον αὐτοὺς λέληθεν ἢ οἱ τῆς θαλάσσης λεγόμενοι
χόες. καὶ ταῦτ' οὐδ' ὅτι οὐκ οἶδεν, οἶδεν, ἀλλὰ τῷ ὄντι τὸ σῶμα
κεῖται αὐτοῦ καὶ ἐπιδημεῖ, αὐτὸς δὲ πέταται, κατὰ Πίνδαρον, τᾶς τε
γᾶς ὑπένερθεν οὐρανοῦ τε ὕπερ ἀστρονομῶν καὶ πᾶσαν πάντῃ φύσιν
ἐρευνώμενος.»
Λογγίνος. De sublimitate (0560: 001)“‘Longinus’. On the sublime”, ERussell,
D.A.xford: Clarendon Press, 1964.Chap. 15, section 10, line 3
ἐμπαθῆ προσεισφέρειν, κατακιρναμένη μέντοι ταῖς πραγματικαῖς
ἐπιχειρήσεσιν οὐ πείθει τὸν ἀκροατὴν μόνον, ἀλλὰ καὶ δουλοῦται.
“καὶ μὴν εἴ τις” φησίν “αὐτίκα δὴ μάλα κραυγῆς ἀκούσειε
πρὸ τῶν δικαστηρίων, εἶτ' εἴποι τις, ὡς ἀνέῳκται τὸ δεσμωτή-
ριον, οἱ δὲ δεσμῶται φεύγουσιν, οὐδεὶς οὕτως οὔτε γέρων οὔτε
νέος ὀλίγωρός ἐστιν ὃς οὐχὶ βοηθήσει καθ' ὅσον δύναται· εἰ δὲ
δή τις εἴποι παρελθὼν ὡς ὁ τούτους ἀφεὶς οὗτός ἐστιν, οὐδὲ
λόγου τυχὼν παραυτίκ' ἂν ἀπόλοιτο.” ὡς νὴ Δία καὶ ὁ Ὑπερείδης
κατηγορούμενος, ἐπειδὴ τοὺς δούλους μετὰ τὴν ἧτταν ἐλευθέρους
ἐψηφίσατο, “τοῦτο τὸ ψήφισμα” εἶπεν “οὐχ ὁ ῥήτωρ ἔγραψεν,
ἀλλ' ἡ ἐν Χαιρωνείᾳ μάχη”. ἅμα γὰρ τῷ πραγματικῶς ἐπι-
χειρεῖν ὁ ῥήτωρ πεφάντασται, διὸ καὶ τὸν τοῦ πείθειν ὅρον
332
ὑπερβέβηκε τῷ λήμματι. φύσει δέ πως ἐν τοῖς τοιούτοις ἅπασιν
ἀεὶ τοῦ κρείττονος ἀκούομεν, ὅθεν ἀπὸ τοῦ ἀποδεικτικοῦ περιελ-
κόμεθα εἰς τὸ κατὰ φαντασίαν ἐκπληκτικόν, ᾧ τὸ πραγματικὸν
ἐγκρύπτεται περιλαμπόμενον. καὶ τοῦτ' οὐκ ἀπεικότως πάσχο-
μεν· δυεῖν γὰρ συνταττομένων ὑφ' ἕν, ἀεὶ τὸ κρεῖττον εἰς ἑαυτὸ
τὴν θατέρου δύναμιν περισπᾷ.
Τοσαῦτα περὶ τῶν κατὰ τὰς νοήσεις ὑψηλῶν καὶ ὑπὸ μεγαλο-
φροσύνης ἢμιμήσεως ἢ φαντασίας ἀπογεννωμένων ἀρκέσει.
Λογγίνος. De sublimitate Chap. 39, section 4, line 2
κινοῦσαν ἰδέας ὀνομάτων νοήσεων πραγμάτων κάλλους εὐμελείας,
πάντων ἡμῖν ἐντρόφων καὶ συγγενῶν, καὶ ἅμα τῇ μίξει καὶ
πολυμορφίᾳ τῶν ἑαυτῆς φθόγγων τὸ παρεστὼς τῷ λέγοντι πάθος
εἰς τὰς ψυχὰς τῶν πέλας παρεισάγουσαν καὶ εἰς μετουσίαν αὐτοῦ
τοὺς ἀκούοντας ἀεὶ καθιστᾶσαν, τῇ τε τῶν λέξεων ἐποικοδομήσει
τὰ μεγέθη συναρμόζουσαν, δι' αὐτῶν τούτων κηλεῖν τε ὁμοῦ καὶ
πρὸς ὄγκον τε καὶ ἀξίωμα καὶ ὕψος καὶ πᾶν ὃ ἐν αὑτῇ περιλαμβά-
νει καὶ ἡμᾶς ἑκάστοτε συνδιατιθέναι, παντοίως ἡμῶν τῆς διανοίας
ἐπικρατοῦσαν; ἀλλ' εἰ καὶ μανία τὸ περὶ τῶν οὕτως ὁμολογου-
μένων διαπορεῖν, ἀποχρῶσα γὰρ ἡ πεῖρα πίστις, | ὑψηλόν γέ που
δοκεῖ νόημα καὶ ἔστι τῷ ὄντι θαυμάσιον, ὃ τῷ ψηφίσματι ὁ
Δημοσθένης ἐπιφέρει· “τοῦτο τὸ ψήφισμα τὸν τότε τῇ πόλει
περιστάντα κίνδυνον παρελθεῖν ἐποίησεν ὥσπερ νέφος·” ἀλλ'
αὐτῆς τῆς διανοίας οὐκ ἔλαττον τῇ ἁρμονίᾳ πεφώνηται. ὅλον τε
γὰρ ἐπὶ τῶν δακτυλικῶν εἴρηται ῥυθμῶν, εὐγενέστατοι δ' οὗτοι
καὶ μεγεθοποιοί· διὸ καὶ τὸ ἡρῷον ὧν ἴσμεν κάλλιστον μέτρον
συνιστᾶσι· τό τε ※※※ ἐπείτοιγε ἐκ τῆς ἰδίας αὐτὸ χώρας μετά-
θες ὅποι δὴ ἐθέλεις, “τοῦτο τὸ ψήφισμα ὥσπερ νέφος ἐποίησε
τὸν τότε κίνδυνον παρελθεῖν,” ἢ νὴ Δία μίαν ἀπόκοψον συλλαβὴν
μόνον “ἐποίησε παρελθεῖν ὡς νέφος,” καὶ εἴσῃ πόσον ἡ ἁρμονία
τῷ ὕψει συνηχεῖ. αὐτὸ γὰρ τὸ “ὥσπερ νέφος” ἐπὶ μακροῦ τοῦ
Λογγίνος. De sublimitate Chap. 39, section 4, line 3
πάντων ἡμῖν ἐντρόφων καὶ συγγενῶν, καὶ ἅμα τῇ μίξει καὶ
πολυμορφίᾳ τῶν ἑαυτῆς φθόγγων τὸ παρεστὼς τῷ λέγοντι πάθος
εἰς τὰς ψυχὰς τῶν πέλας παρεισάγουσαν καὶ εἰς μετουσίαν αὐτοῦ
τοὺς ἀκούοντας ἀεὶ καθιστᾶσαν, τῇ τε τῶν λέξεων ἐποικοδομήσει
τὰ μεγέθη συναρμόζουσαν, δι' αὐτῶν τούτων κηλεῖν τε ὁμοῦ καὶ
πρὸς ὄγκον τε καὶ ἀξίωμα καὶ ὕψος καὶ πᾶν ὃ ἐν αὑτῇ περιλαμβά-
νει καὶ ἡμᾶς ἑκάστοτε συνδιατιθέναι, παντοίως ἡμῶν τῆς διανοίας
ἐπικρατοῦσαν; ἀλλ' εἰ καὶ μανία τὸ περὶ τῶν οὕτως ὁμολογου-
μένων διαπορεῖν, ἀποχρῶσα γὰρ ἡ πεῖρα πίστις, | ὑψηλόν γέ που
δοκεῖ νόημα καὶ ἔστι τῷ ὄντι θαυμάσιον, ὃ τῷ ψηφίσματι ὁ
Δημοσθένης ἐπιφέρει· “τοῦτο τὸ ψήφισμα τὸν τότε τῇ πόλει
περιστάντα κίνδυνον παρελθεῖν ἐποίησεν ὥσπερ νέφος·” ἀλλ'
αὐτῆς τῆς διανοίας οὐκ ἔλαττον τῇ ἁρμονίᾳ πεφώνηται. ὅλον τε
333
γὰρ ἐπὶ τῶν δακτυλικῶν εἴρηται ῥυθμῶν, εὐγενέστατοι δ' οὗτοι
καὶ μεγεθοποιοί· διὸ καὶ τὸ ἡρῷον ὧν ἴσμεν κάλλιστον μέτρον
συνιστᾶσι· τό τε ※※※ ἐπείτοιγε ἐκ τῆς ἰδίας αὐτὸ χώρας μετά-
θες ὅποι δὴ ἐθέλεις, “τοῦτο τὸ ψήφισμα ὥσπερ νέφος ἐποίησε
τὸν τότε κίνδυνον παρελθεῖν,” ἢ νὴ Δία μίαν ἀπόκοψον συλλαβὴν
μόνον “ἐποίησε παρελθεῖν ὡς νέφος,” καὶ εἴσῃ πόσον ἡ ἁρμονία
τῷ ὕψει συνηχεῖ. αὐτὸ γὰρ τὸ “ὥσπερ νέφος” ἐπὶ μακροῦ τοῦ
πρώτου ῥυθμοῦ βέβηκε, τέτρασι καταμετρουμένου χρόνοις· ἐξαι
Μάξιμος Διαλέξεις. (0563: 001)“Maximi Tyrii philosophumena”, EHobein, H.
Leipzig: Teubner, 1910.Lecture 6, chap. 5, section d, line 4
πειρία, περὶ πῦρ καὶ σίδηρον καὶ ἄλλας ὕλας πραγμα-
τευομένη παντοδαπάς, ἐρανίζει τὰς χρείας τοῦ βίου
ταῖς εὐπορίαις τῶν τεχνῶν. Ἡ δὲ φρόνησις ἐπιτετα-
γμένη τοῖς τῆς ψυχῆς παθήμασιν, καὶ οἰκονομοῦσα
ταῦτα τῷ λογισμῷ, πρὸς μὲν ἐμπειρίαν ἐπιστήμης ἔχει
λόγον, ἀπολείπεται δὲ ἐπιστήμης, καθόσον περὶ πρᾶγμα
οὐχ ἑστὸς οὐδὲ ὡμολογημένον πραγματευομένη σχηματί-
ζεται τῇ τούτου φύσει. Ὁ δὲ νοῦς τὸ τιμιώτατον ἐν
ψυχῇ καὶ ἀρχικώτατον, καθάπερ ἐν πόλει νόμος, οὐκ
ἐπ' ἀξόνων γεγραμμένος, οὐδὲ ἐπὶ στήλης ἐγκεχαρα-
γμένος, οὐδὲ ὑπὸ ψηφισμάτων κεκυρωμένος, οὐδ' ὑπ'
ἐκκλησίας κεχειροτονημένος, οὐδ' ὑπὸ δήμου ἐπῃνη-
μένος, οὐδ' ὑπὸ δικαστηρίου δεδοκιμασμένος, οὐδ' ὑπὸ
Σόλωνος ἢ Λυκούργου τεθείς· ἀλλὰ θεὸς μὲν ὁ νομο-
θέτης, ἄγραφος δὲ ὁ νόμος, ἀχειροτόνητος δὲ ἡ τιμή,
ἀνυπεύθυνος δὲ ἡ ἐξουσία. Καὶ μόνος ἂν εἴη οὗτος
νόμος· οἱ δὲ ἄλλως, οἱ καλούμενοι, δόξαι ψευδεῖς καὶ
διημαρτημέναι καὶ σφαλλόμεναι. Κατ' ἐκείνους τοὺς
νόμους καὶ Ἀριστείδης ἔφευγεν, καὶ Περικλῆς ἐζη-
μιοῦτο, καὶ Σωκράτης ἀπέθνησκεν· κατὰ δὲ τὸν θεῖον
Μάξιμος Διαλέξεις. Lecture 11, chap. 4, section a, line 2
Καταγέλαστος ἡ ἀπόκρισις, κἂν εἰ μειζόνως χαρακτη-
ρίζοις τὸν Δία, ‘κυανὰς μὲν ὀφρύας, χρυσὰς δὲ χαίτας,
ἐλελιζόμενον δὲ ὑπ' αὐτῶν τὸν οὐρανόν.’ Πάντα γάρ
που τὰ τοιαῦτα ἀπορίᾳ ὄψεως, καὶ ἀσθενείᾳ δηλώσεως,
καὶ γνώμης ἀμβλύτητι, ἐφ' ὅσον δύνανται ἕκαστοι
ἐξαιρόμενοι τῇ φαντασίᾳ, πρὸς τὸ κάλλιστον δοκοῦν
καὶ γραφεῖς ἀπεργάζονται, καὶ ἀγαλματοποιοὶ δια-
πλάττουσιν, καὶ ποιηταὶ αἰνίττονται, καὶ φιλόσοφοι
καταμαντεύονται.
Εἰ δὲ συναγαγὼν ἐκκλησίαν τῶν τεχνῶν τούτων
κελεύοις ἅπαντας ἀθρόους διὰ ψηφίσματος ἑνὸς ἀπο-
κρίνασθαι περὶ τοῦ θεοῦ, οἴει ἄλλο μὲν ἂν τὸν γρα-
φέα εἰπεῖν, ἄλλο δὲ καὶ τὸν ἀγαλματοποιόν, καὶ τὸν
ποιητὴν ἄλλο, καὶ τὸν φιλόσοφον ἄλλο; ἀλλ' οὐδέ, μὰ
334
Δία, τὸν Σκύθην, οὐδὲ τὸν Ἕλληνα, οὐδὲ τὸν Πέρσην
ἢ τὸν Ὑπερβόρειον· ἀλλὰ ἴδοις ἂν ἐν μὲν τοῖς, ἄλλοις,
ἐν δὲ τοῖς, ἄλλοις ταὐτὸ ψηφιζομένους τοὺς ἀνθρώ-
πους, πάντας δὲ πᾶσιν διαφερομένους· οὐ τὸ ἀγαθὸν
τὸ αὐτὸ πᾶσιν, οὐ τὸ κακὸν ὅμοιον, οὐ τὸ αἰσχρόν,
οὐ τὸ καλόν· νόμος μὲν γὰρ δὴ καὶ δίκη ἄνω καὶ
κάτω φύρεται διασπώμενα καὶ σπαρασσόμενα· μὴ γὰρ
Theopompus Hist., Frag. (0566: 002)“FGrH #115”.
Volume-Jacobyʹ-F 2b,115,F, fragment 213, line 8
«ὕστερον δὲ οἱ Χαλκιδεῖς πολεμήσαντες Αἰολεῦσι τοῖς
τὴν ἤπειρον ἔχουσι Χαλίοις καὶ Βοιωτοῖς καὶ Ὀρχο-
μενίοις καὶ Θηβαίοις.»
ATHEN. XII 43 p. 532 B – D: καὶ περὶ τοῦ Χάρητος
ἐν τῆι πέμπτηι καὶ τεσσαρακοστῆι φησιν· «Χάρητός τε νωθροῦ τε
ὄντος καὶ βραδέος, καίτοι γε καὶ πρὸς τρυφὴν ἤδη
ζῶντος· ὅς γε περιήγετο στρατευόμενος αὐλητρίδας καὶ
ψαλτρίας καὶ πεζὰς ἑταίρας, καὶ τῶν χρημάτων τῶν
εἰσφερομένων εἰς τὸν πόλεμον τὰ μὲν εἰς ταύτην τὴν
ὕβριν ἀνήλισκε, τὰ δ' αὐτοῦ κατέλειπεν Ἀθήνησιν τοῖς
τε λέγουσιν καὶ τὰ ψηφίσματα γράφουσιν καὶ τῶν ἰδιω-
τῶν τοῖς δικαζομένοις. ἐφ' οἷς ὁ δῆμος ὁ τῶν Ἀθηναίων
οὐδεπώποτε ἠγανάκτησεν, ἀλλὰ διὰ ταῦτα καὶ μᾶλλον
αὐτὸν ἠγάπα τῶν πολιτῶν. καὶ δικαίως· καὶ γὰρ αὐτοὶ
τοῦτον τὸν τρόπον ἔζων, ὥστε τοὺς μὲν νέους ἐν τοῖς
αὐλητριδίοις [καὶ] παρὰ ταῖς ἑταίραις διατρίβειν, τοὺς
δὲ μικρὸν ἐκείνων πρεσβυτέρους ἐν πότοις καὶκύβοις
καὶ ταῖς τοιαύταις ἀσωτίαις, τὸν δὲ δῆμον ἅπαντα
πλείω καταναλίσκειν εἰς τὰς κοινὰς ἑστιάσεις καὶ κρεα-
νομίας ἤπερ εἰς τὴν τῆς πόλεως διοίκησιν.»
STEPH. BYZ. s. Ζηράνιοι· ἔθνος Θράικης. Θεόπομ
Nicolaus Hist., Frag. (0577: 003)“FHG 3”, EMüller, K.
Paris: Didot, 1841–1870.Fragment 101, line 425
ἐπιχειρεῖν τῷ ἀνδρὶ [βουλόμενοι] (11), καὶ προσεδόκων
χειρώσασθαι αὐτὸν ἀνίκητον παντάπασι δοκοῦντα εἶναι·
δυσὶ γὰρ καὶ τριακοσίαις μάχαις ἐδόκει συμβαλὼν εἰς
ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἔν τε Ἀσίᾳ καὶ Εὐρώπῃ (12) οὔποθ'
ἡττῆσθαι. Μόνος δὲ πολλάκις ἐξιὼν καὶ φαινόμενος αὐ-
τοῖς ἐλπίδα ἐνεδίδου τοῦ ἐπιβουλῇ ἁλώσιμος εἶναι·
ἐμηχανῶντό τε, εἴ πως παραλύσειαν αὐτοῦ τὴν ἀμφὶ
τὸ (13) σῶμα φυλακὴν, λόγῳ τε κηλοῦντες ὡς χρεὼν εἴη
ἱερὸν αὐτὸν πρὸς πάντων νομίζεσθαι πατέρα τε καλεῖ-
σθαι τῆς πόλεως, καὶ ψηφίσματα περὶ τούτων γράφον-
τες, εἴ πως ἐκεῖνος τούτοις παραχθεὶς τῷ ὄντι πιστεύ-
σειεν ὑπ' αὐτῶν στέργεσθαι, καὶ τοὺς δορυφόρους ἀπολύ-
335
σειεν, οἰόμενος τῇ πάντων εὐνοίᾳ φυλάττεσθαι. Ὅπερ
γενόμενον πολλὴν αὐτοῖς εἰς τὸ ἔργον ῥᾳστώνην παρέσχε.
XXIII. Συνῄεσαν δ' ἐν φανερῷ μὲν οὔποτε βουλευ-
σόμενοι, λάθρα δὲ κατ' ὀλίγους εἰς τὰς ἀλλήλων οἰκίας·
καὶ πολλὰ μὲν, ὥσπερ εἰκὸς ἦν, ἐλέχθη τε αὐτοῖς καὶ
ἐκινήθη, σκοπουμένοις τοσόνδε ἔργον ὅπως τε ἐπιθή-
σονται καὶ ὁποῦ. Τινὲς μὲν οὖν εἰσέφερον διὰ τῆς ἱερᾶς
καλουμένης ὁδοῦ ἰόντι ἐγχειρεῖν· ἐφοίτα γὰρ πολλάκις
Philochorus Hist., Frag. (0583: 002)“FGrH #328”.
Volume-Jacobyʹ-F 3b,328,F, fragment 55a, line 8
«Θεόφραστος Ἁλαιεύς· ἐπὶ τούτου Φίλιππος τὸ μὲν
πρῶτον ἀναπλεύσας Περίνθωι προσέβαλεν, ἀποτυχὼν δὲ ἐν-
τεῦθεν Βυζάντιον ἐπολιόρκει καὶ μηχανήματα προσῆγεν».
ἔπειτα διεξελθὼν ὅσα τοῖς
Ἀθηναίοις ὁ Φίλιππος ἐνεκάλει διὰ
τῆς ἐπιστολῆς, ταῦτα πάλιν κατὰ
λέξιν ἐπιτίθησιν· «ὁ δὲ δῆμος
ἀκούσας τῆς ἐπιστολῆς, [καὶ]
Δημοσθένους παρακαλέσαντος
αὐτὸν πρὸς τὸν πόλεμον καὶ
ψήφισμα γράψαντος, ἐχειρο-
τόνησε τὴν μὲν στήλην καθελεῖν τὴν περὶ τῆς πρὸς Φίλιππον
εἰρήνης καὶ συμμαχίας σταθεῖσαν, ναῦς δὲ πληροῦν καὶ τὰ
ἄλλα ἐνεργεῖν τὰ τοῦ πολέμου».
DIDYM. in Demosth. (Berl.
Klass. Texte I) col. 1, 67: ὅτι μὲν
[οὖν ἐπὶ Θεοφράστο]υ̣ τοῦ μετὰ Νι-
κόμαχον ἄρξαντος [αἱ στῆλαι καθ-
ηιρέ]θησαν, ἀρκέσει Φιλ[ό]χορος ἐκ-
[φανῶς διὰ τῆς] ἕκτης γράφων οὑ-
τως[ί· «ὁ] δὲ δῆμος – πολέμου».
Philochorus Hist., Frag. Volume-Jacobyʹ-F 3b,328,F, fragment 121, line 3
λως· πρὸς τὴν ἱστορίαν. μήποτε ὁ Περικλεῖ ἀντιπολιτευσάμενος. τοῦτο δὲ Φιλό-
χορος μὲν ἱστορεῖ ὃς οὐδὲ πάντηι γνώριμος ἐγένετο (ἀλλ' οὐδὲ παρὰ τοῖς
κωμικοῖς) διὰ τὸ ἐπ' ὀλίγον στρατείας ἀξιωθέντα μετὰ Κλέωνος ἐπὶ Θράικης
φυγῆι καταψηφισθῆναι. ἔνιοι δέ, ὧν καὶ Ἀμμώνιος (350 F 1), τοῦ Στεφάνου·
καὶ τοῦτο δὲ ὑπίδοι τις, ὥσπερ προείρηται. ὁ γενόμενος ὀστρακισμὸς ἐμφαίνει
τὸν Μελησίου καὶ τὸν ὀστρακισθέντα. Θεόπομπος μέντοι ὁ ἱστορικὸς (115 F 91)
τὸν Πανταινέτου φησὶν ἀντιπολιτεύσασθαι Περικλεῖ· ἀλλ' οὐκ Ἀνδροτίων
(324 F 37), ἀλλὰ καὶ αὐτὸς τὸν Μελησίου.
SCHOL. RV ARISTOPH. Pax 605: πρῶτα μὲν γὰρ αὐτῆς
ἦρξε Φειδίας πράξας κακῶς· / εἶτα Περικλέης ... ἐξέφλεξε τὴν πόλιν. / ἐμβα-
λὼν σπινθῆρα μικρὸν Μεγαρικοῦ ψηφίσματος κτλ.] Φιλόχορος ἐπὶ (Θε)οδώρου
ἄρχοντος ταῦτά φησι· «καὶ τὸ ἄγαλμα τὸ χρυσοῦν τῆς Ἀθηνᾶς
336
ἐστάθη εἰς τὸν νεὼν τὸν μέγαν, ἔχον χρυσίου σταθμὸν ταλάντων
μδ, Περικλέους ἐπιστατοῦντος, Φειδίου δὲ ποιήσαντος. καὶ
Φειδίας ὁ ποιήσας, δόξας παραλογίζεσθαι τὸν ἐλέφαντα τὸν εἰς
τὰς φολίδας, ἐκρίθη· καὶ φυγὼν εἰς Ἦλιν ἐργολαβῆσαι τὸ
ἄγαλμα τοῦ Διὸς τοῦ ἐν Ὀλυμπίαι λέγεται, τοῦτο δὲ ἐξεργασά-
μενος ἀποθανεῖν ὑπὸ Ἠλείων»· ἐπὶ (Π)υθοδώρου, ὅς ἐστιν ἀπὸ
τούτου ἕβδομος, περὶ Μεγαρέων εἰπὼν ὅτι καὶ αὐτοὶ «κατεβόων
Ἀθηναίων παρὰ Λακεδαιμονίοις ἀδίκως λέγοντες εἴργεσθαι
ἀγορᾶς καὶ λιμένων τῶν παρ' Ἀθηναίοις». οἱ γὰρ Ἀθηναῖοι
Philochorus Hist., Frag. Volume-Jacobyʹ-F 3b,328,F, fragment 143, line 3
– – 725: ... δύναιτο δ' ἂν καὶ τὸ χαλκοῦν λέγειν· ἐπὶ γὰρ
Καλλίου χαλκοῦν νόμισμα ἐκόπη.
SCHOL. RV ARISTOPH. Ran. 1196: εὐδαίμων ἄρ' ἦν, / εἰ κἀ-
στρατήγησέν γε μετ' Ἐρασινίδου] εἷς τῶν περὶ Ἀργίνουσαν στρατηγησάντων
δυστυχῶς. ἀπέθανε δὲ δημοσίαι οὗτός τε καὶ οἱ ὑπομείναντες,
Θράσυλλος, Περικλῆς, Λυσίας, Ἀριστοκράτης, Διομέδων, ὥς
φησι Φιλόχορος.Δημήτριος (228 F 31 ter) δέ φησι περιττότερόν τι γενέσθαι τῶι
Ἐρασι-
νίδηι, τὸ καὶ κλοπῆς κατηγορηθῆναι τῶν περὶ Ἑλλήσποντον χρημάτων.
SCHOL. V ARISTOPH. Plut. 1146: μὴ μνησικακήσηις, εἰ σὺ
Φυλὴν κατέλαβες] ὅτι μετὰ τὸ κατελθεῖν τοὺς μετὰ Θρασυβούλου Φυλὴν κατα-
λαβόντας καὶ νικήσαντας ἐν Πειραιεῖ τοὺς τριάκοντα [ψηφίσματ'] ἔδοξε μὴ μνησι-
κακῆσαι καθάπαξ ἀλλήλοις μηδὲν τοὺς πολίτας. ἀλλὰ ταῦτά γε οὔπω ἐπέπρακτο
οὐδὲ τὰ ἐπὶ τῶν τριάκοντα ἤδη ἦν, ἀλλὰ καὶ Φιλόχορός φησιν, πέμπτωι
ἔτει ὕστερον, τῆς Θρασυβούλου γενομένης νίκης, Κριτίας ἐν
Πειραιεῖ τελευτᾶι.τοῦτο οὖν ἔοικέ τις ἐκ τοῦ δευτέρου Πλούτου μετενεγ-
κὼν ἐνθάδε ὀλιγωρῆσαι τῆς ἀλογίας ταύτης, ἢ καὶ αὐτὸς ὁ ποιητὴς ὕστερον
ἐνθεῖναι.
Philochorus Hist., Frag. Volume-Jacobyʹ-F 3b,328,F, fragment 155, line 11
DIDYM. in Demosth. 13, 7 col. 13, 42: ὅτι μνημονεύει (De-
mosth. 13, 32) τῶν πραχθέντων Ἀθηναίοις πρὸς Μεγαρέας περὶ τῆς ἱερᾶς
Ὀργάδος. γέγονε δὲ ταῦτα κατ' Ἀπολλόδωρον ἄρχοντα, καθάπερ ἱστορεῖ
Φιλόχορος οὑτωσὶ γράφων· «Ἀθηναῖοι δὲ πρὸς Μεγαρέας διενεχθέν-
τες ὑπὲρ τοῦ ὁρισμοῦ τῆς ἱερᾶς Ὀργάδος εἰσῆλθον εἰς Μέγαρα
μετ' Ἐφιάλτου στρατηγοῦντος ἐπὶ τὴν χώραν, καὶ ὡρίσαντο τὴν
Ὀργάδα τὴν ἱεράν· ὁρισταὶ δ' ἐγένοντο, συγχωρησάντων Με-
γαρέων, Λακρατείδης ὁ ἱεροφάντης καὶ ὁ δαιδοῦχος Ἱεροκλεί-
δης. καὶ τὰς ἐσχατιὰς τὰς περὶ τὴν Ὀργάδα καθιέρωσαν, τοῦ
θεοῦ χρήσαντος ‘λῶιον καὶ ἄμεινον ἀνεῖσι καὶ μὴ ἐργαζομέ-
νοις’, καὶ ἀφώρισαν κύκλωι στήλαις κατὰ ψήφισμα Φιλοκρά-
τους».
DIONYS. HAL. Ad Amm. 10 (I 269, 8 U – R): μετὰ γὰρ ἄρχοντα Καλλί-
μαχον, ἐφ' οὗ τὰς εἰς Ὄλυνθον βοηθείας ἀπέστειλαν Ἀθηναῖοι πεισθέντες ὑπὸ Δημοσθένους,
Θεόφιλός ἐστιν ἄρχων, καθ' ὃν ἐκράτησε τῆς Ὀλυνθίων πόλεως Φίλιππος.
337
DIDYM. in Demosth. 10, 34 col. 8, 8: τοῦ Φιλίππου ἐπὶ ἄρχον-
τος Λυκίσκου Ἀθήναζε περὶ εἰρήνης / πέμψαντος, βασιλέως πρέσβεις συμπρο-
σήκαντο οἱ Ἀθηναῖοι, ἀλλὰ ὑπε[ρο]πτικώτερον ἢ ἐχρῆν διελέχθησαν αὐτοῖς·
εἰρηνεύειν γὰρ πρὸς Ἀ[ρταξέρξ]ην, ἐὰν μὴ ἐπὶ τὰς Ἑλλην[ίδας] ἴηι [πόλεις.
ἀφηγοῦν]ται τ[αῦτ]α̣ Ἀνδρο/τίων (324 F 53) ὃς καὶ τ̣[οτ' εἶπε (?) καὶ Ἀνα]-
ξιμένης (72 F 28). εἴη δ' ἂν ἄμεινον [τὰ τοῦ Φι]λο̣χόρου παραγράψαι. προθεὶς
Polemon Perieg., Frag. (0586: 001)“FHG 3”, EMüller, K.
Paris: Didot, 1853.Fragment 3a, line 4
νου ... Μνημονεύει Δημοσθένης ...
λέγων οὕτως· «φιάλας Λυκιουργεῖς δύο» ... Ὅπερ
ἐξηγούμενος Δίδυμος ὁ γραμματικὸς, τὰς ὑπὸ Λυκίου
φησὶ κατεσκευασμένας. Ἦν δὲ οὗτος
τὸ γένος Βοιώτιος ἐξ Ἐλευθερῶν, υἱὸς Μύρωνος τοῦ
ἀνδριαντοποιοῦ, ὡς Πολέμων φησὶν ἐν πρώτῳ Περὶ
ἀκροπόλεως.
Harpocratio v. Νεμέας Χαράδρα· Νεμέας αὐλη-
τρίδος μνημονεύει Ὑπερίδης ἐν τῷ Κατὰ Πατροκλέους,
εἰ γνήσιος. Ὁ δὲ Πολέμων ἐν τοῖς Περὶ ἀκροπόλεως
παρατίθεται ψήφισμα καθ' ὃ ἀπείρητο Ἀθήνησιν ὄνομα
πεντετηρίδος τίθεσθαι δούλῃ ἢ ἀπελευθέρᾳ ἢ πόρνῃ
ἢ αὐλητρίδι. Ἄξιον οὖν ἀπορῆσαι πῶς οὕτως ὠνομά-
ζετο ἡ αὐλητρίς.
Athenaeus XIII: Καὶ Νεμεάδος δὲ τῆς
αὐλητρίδος Ὑπερίδης μνημονεύει ἐν τῷ Κατὰ Πατρο-
κλέους. Περὶ ἧς ἄξιον θαυμάζειν, πῶς περιεῖδον Ἀθη-
ναῖοι οὕτω προσαγορευομένην τὴν πόρνην, πανηγύ-
ρεως ἐνδοξοτάτης ὀνόματι κεχρημένην· κεκώλυτο γὰρ
τὰ τοιαῦτα τίθεσθαι ὀνόματα οὐ μόνον ταῖς ἑταιρούσαις,
ἀλλὰ καὶ ταῖς ἄλλαις δούλαις, ὥς φησι Πολέμων ἐν τοῖς
Polemon Perieg., Frag.78, line 11
Idem VI: Τὸ δὲ τοῦ παρασίτου ὄνομα
πάλαι μὲν ἦν σεμνὸν καὶ ἱερόν. Πολέμων γοῦν – ὁ εἴτε
Σάμιος ἢ Σικυώνιος εἴτ' Ἀθηναῖος ὀνομαζόμενος χαίρει,
ὡς ὁ Μοψεάτης Ἡρακλείδης λέγει καταριθμούμενος
αὐτὸν καὶ ἀπ' ἄλλων πόλεων· ἐπεκαλεῖτο δὲ καὶ Στη-
λοκόπας, ὡς Ἡρόδικος ὁ Κρατήτειος εἴρηκε – γράψας
περὶ παρασίτων φησὶν οὕτως· «Τὸ τοῦ παρασίτου
ὄνομα νῦν μὲν ἄδοξόν ἐστι, παρὰ δὲ τοῖς ἀρχαίοις εὑ-
ρίσκομεν τὸν παράσιτον ἱερόν τι χρῆμα καὶ τῷ συνθοίνῳ
παρόμοιον. Ἐν Κυνοσάργει μὲν οὖν ἐν τῷ Ἡρακλείῳ
στήλη τίς ἐστιν, ἐν ᾗ ψήφισμα μὲν Ἀλκιβιάδου, γραμ-
ματεὺς δὲ Στέφανος Θουκυδίδου· λέγεται δ' ἐν αὐτῷ
περὶ τῆς προσηγορίας οὕτως· «Τὰ δὲ ἐπιμήνια θυέτω
338
ὁ ἱερεὺς μετὰ τῶν παρασίτων. Οἱ δὲ παράσιτοι ἔστων
ἐκ τῶν νόθων καὶ τῶν τούτων παίδων κατὰ τὰ πάτρια.
Ὃς δ' ἂν μὴ θέλῃ παρασιτεῖν, εἰσαγέτω καὶ περὶ τού-
των εἰς τὸ δικαστήριον.» Ἐν δὲ τοῖς κύρβεσι τοῖς περὶ
τῶν Δηλιαστῶν οὕτως γέγραπται· «Καὶ τὼ κήρυκε ἐκ
τοῦ γένους τῶν κηρύκων τοῦ τῆς μυστηριώτιδος. Τού-
τους δὲ παρασιτεῖν ἐν τῷ Δηλίῳ ἐνιαυτόν.» Ἐν δὲ
Παλληνίδι τοῖς ἀναθήμασιν ἐπιγέγραπται τάδε·
Ερμογένης. Progymnasmata [Dub.] (0592: 001)
“Hermogenis opera”, ERabe, H.Leipzig: Teubner, 1913, Repr. 1969.
Section 1, line 36
οὖν πίθηκος ἐπέσχεν αὐτοὺς εἰπών, ὅτι ῥᾷον ἁλώσον-
ται περιβόλων ἐντὸς ἀποληφθέντες’. οὕτως ἂν συντέ-
μοις. εἰ δὲ ἐκτείνειν βούλοιο, ταύτῃ πρόαγε· ‘οἱ πίθη-
κοι συνελθόντες ἐβουλεύοντο περὶ πόλεως οἰκισμοῦ. καὶ
δή τις παρελθὼν ἐδημηγόρησεν, ὅτι χρὴ καὶ αὐτοὺς
πόλιν ἔχειν· ὁρᾶτε γάρ, φησίν, ὡς εὐδαίμονες διὰ τοῦτο
οἱ ἄνθρωποι· καὶ οἶκον ἔχει ἕκαστος αὐτῶν καὶ εἰς
ἐκκλησίαν οἱ σύμπαντες καὶ εἰς θέατρον ἀναβαίνοντες
τέρπουσι τὰς ψυχὰς αὐτῶν θεάμασί τε καὶ ἀκούσμασι
παντοδαποῖς’, καὶ οὕτω πρόαγε διατρίβων καὶ λέγων,
ὅτι καὶ τὸ ψήφισμα ἐγέγραπτο, καὶ λόγον πλάττε καὶ
παρὰ τοῦ γέροντος πιθήκου. Καὶ ταῦτα μὲν ταύτῃ.
Τὴν δὲ ἀπαγγελίαν βούλονται περιόδων ἀλλοτρίαν
εἶναι γλυκύτητος ἐγγύς.
Ερμογένης. Περὶ στάσεων (0592: 002)
“Hermogenis opera”, ERabe, H.Leipzig: Teubner, 1913, Repr. 1969.
Section 2, line 75
λαβόντα παρὰ τοῦ ταμίου χιλίας δραχμὰς εἰς ἐφόδιον,
μὴ λαβὼν καὶ διὰ τοῦτο μὴ ἐξελθών, εἶτα κρινόμενος·
συγγνώμης δὲ παράδειγμα οἱ δέκα στρατηγοὶ οἱ διὰ
τὸν χειμῶνα μὴ ἀνελόμενοι τὰ σώματα καὶ κρινόμενοι.
εἰ δέ τις ἡμῖν τι περὶ τούτων ἀμφισβητεῖ, συγγνώμης
λέγω καὶ μεταστάσεως, ἀκριβέστερον ἐν τῷ περὶ ἀντι-
θέσεως λελέξεται.
Τὰς μὲν οὖν λογικὰς τῶν στάσεων ἐκ τούτων ἐπι-
γνωσόμεθα· τὰς δ' αὖ νομικὰςοὕτω. πρῶτον μὲν περὶ
ῥητὰ ἀνάγκη τὴν ζήτησιν ἐνταῦθα γίνεσθαι· ῥητὰ δὲ λέγω οἷον νόμους, διαθήκας,
ψηφίσματα, ἐπιστολάς, κηρύγματα ὡρισμένα, πάντα ἁπλῶς τὰ ἐν ῥητοῖς. ταύ-
την δὲ τὴν ζήτησιν ἤτοι περὶ ἓν ἢ καὶ πλείονα γίγνεσθαι συμβαίνει ῥητά· λέγω δὲ
πλείονα, κἂν ἕν τι ῥη-
τὸν εἰς δύο μέρη διαιρῆται καὶ μέρει μὲν ὁ ἕτερος,
μέρει δὲ ὁ ἕτερος τῶν δικαζομένων χρώμενοι φαίνων-
ται. ἂν μὲν οὖν ᾖ περὶ ἓν ῥητὸν ἡ ζήτησις, ἤτοι περὶ
339
τὰς τούτου διανοίας καὶ μόνας ἢ καθ' αὑτὸ θάτερον
τῶν μερῶν, ῥητὸν καὶ διάνοιαγίνεται· γίγνεται γὰρ
ῥητὸν καὶ διάνοια, ὅταν, τοῦ ἑτέρου τὸ ῥητὸν προ-
βαλλομένου καὶ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστόν γε τοῦ διώκοντος,
Ερμογένης. Περὶ εὑρέσεως [Sp.] (0592: 003)
“Hermogenis opera”, ERabe, H.Leipzig: Teubner, 1913, Repr. 1969.
Chap. 1, section 4, line 10
Περὶ τῶν ἀπὸ καιροῦ προοιμίων.
Τὸ δὲ ἀπὸ καιροῦ καλούμενον προοίμιον ἄφατόν
τινα τὴν ὑπερβολὴν τῆς δυνάμεως ἔχει, ἐὰν εὑρεθῇ.
ἔστι δὲ τοιοῦτον τῇ δυνάμει, ἐὰν δυνώμεθα τὴν ἀξίω-
σιν, ἣν εἰσφέρομεν, τρόπον τινὰ ἤδη δεῖξαι καὶ γεγε-
νημένην. ἔστι δὲ αὐτοῦ τὸ τῆς ἰσχύος τοιοῦτον· οἷον
ἐφυγαδεύθησάν τινες καὶ ἔκτισαν ἐπὶ τοῖς ὁρίοις τῆς
πατρίδος ἑτέραν πόλιν, ἐν ᾗ ᾤκουν, πολέμου ἐνστάν-
τος ἐκείνοις, ὅθεν ἐξεβλήθησαν, ἐπανελθόντες ἐβοήθη-
σαν αὐτοῖς, καὶ γράφει τις αὐτοὺς καταδέχεσθαι· λέ-
γομεν γὰρ ‘τὸ μὲν δοκεῖν ἐγὼ γράφω τὸ ψήφισμα τή-
μερον τοὺς πολίτας καταδέχεσθαι, τὸ δὲ ἀληθὲς ἤδη
τούτους δεδέγμεθα, ὅτε συμμάχους ὄντας αὐτοὺς κατ-
ελθεῖν εἰάσαμεν’. ἀλλὰ καὶ Μεγαρεῖς ἐπὶ τῶν τριά-
κοντα τυράννων ἐκτιθέντων Ἀθηναίων τὰ γένη ἀναι-
ρούμενοι ἔτρεφον αὐτά, καταλυθείσης τῆς τυραννίδος
ἥκουσιν ἀποδιδόντες τὰ γένη, καὶ ἀξιοῖ τις καθαιρεῖν
τὸ περὶ τῶν Μεγαρέων πινάκιον. καὶ ἔτι ἐν τοῖς τὴν
πόλιν κατασκάψασι καὶ σπείρασιν αὐτήν· θέλοντες γὰρ
αὐτοὺς ἀσεβεῖς ἀποδεῖξαι φαμὲν ὑπὸ τῶν θεῶν ἐλη-
λέγχθαι καὶ πρὸ τῶν ἡμετέρων λόγων, ὅτι εἰσὶν
Ερμογένης. Περὶ εὑρέσεως [Sp.] Chap. 3, section 2, line 7
Περὶ προκατασκευῆς.
Ἡ προκατασκευὴ πρεσβύτερόν ἐστι μέρος λόγου τῆς
κατασκευῆς, ὡς δηλοῖ καὶ τοὔνομα. ἔργον δὲ αὐτῆς τὸ
προεκτίθεσθαι τὰ κεφάλαια καὶ τὰ ζητήματα, οἷς περι-
πλακεὶς ὁ λόγος συμπληρώσει τὴν ὑπόθεσιν, οἷόν ἐστιν
ἐκεῖνο παρὰ τῷ Δημοσθένει «δίκαιον δέ ἐστιν ἴσως
ἐμὲ τρία ὑμῖν ὑπεσχημένον, ἓν μὲν ὡς παρὰ τοὺς νό-
μους τὸ ψήφισμα εἴρηται, δεύτερον δὲ ὡς ἀσύμφορόν
340
ἐστι τοῦτο τῇ πόλει, τρίτον δὲ ὡς ἀνάξιός ἐστι τού-
των τυχεῖν Χαρίδημος, ἁπάντων τούτων ὑμῖν αἵρεσιν
δοῦναι, τί πρῶτον ἢ τί δεύτερον ἢ τί τελευταῖον βου-
λομένοις ὑμῖν ἐστιν ἀκοῦσαι»· ταῦτα γάρτοι προειπὼν
πᾶσαν ἡμῖν ἐπὶ κεφαλαίου τὴν τομὴν ἐσήμανε τοῦ λό-
γου, εἶτα καθ' ἕκαστον αὐτῶν λαβὼν διεπεράνατο ταῖς
κατασκευαῖς τὰς ἁρμοττούσας ἑκάστῳ τῶν ἐπιχειρήσεων
προσαγαγὼν δυνάμεις. καὶ μὴν καὶ ἐν τῷ τῆς Παρα-
πρεσβείας λόγῳ προκατασκευῆς ἔχει χώραν καὶ δύνα-
μιν τὸ λέγειν αὐτὸν «σκέψασθε παρ' ὑμῖν αὐτοῖς, τί
Ερμογένης. Περὶ εὑρέσεως [Sp.] Chap. 4, section 2, line 21
Ἀρετὴ δὲ τοῦ ἀντιθέτου, ὅτι καὶ ἁπλούμενον τῷ
πλήθει τῶν κώλων πνεῦμα γίνεται καὶ συστρεφόμενον
τῇ ἑρμηνείᾳ περιόδου τάξιν ἐπέχει, οἷον ‘εἰ μὲν γὰρ
ἦν ἐν ἡσυχίᾳ τὰ καθεστηκότα καὶ ἀπραγμοσύνη κατεῖ-
χεν ἡμᾶς καὶ μήτε ἄτοπον μήτε φοβερὸν ἐφειστήκει
παρὰ τῶν πολεμίων μηδέν, ἀδείας δὲ ἦμεν ἐπειλημμέ-
νοι καὶ ἐξουσίας τοῦ πράττειν ὅσα βουλομένοις ἡμῖν
ἐτύγχανεν, ἔδει φυλάττειν τὰ καθεστηκότα καὶ παρα-
κινεῖν μηδὲ ἓν μηδὲ καινοτομεῖν, ἀλλὰ τοῖς ἀρχαίοις
ἐμμένειν ἔθεσί τε καὶ ψηφίσμασι καὶ νόμοις· ἐπεὶ δὲ
πόλεμος κεκίνηται καὶ πλησίον οἱ πολέμιοι καὶ ἐφέστη-
κε τὰ δεινὰ καὶ ταραχὴ τοσαύτη τῶν πραγμάτων, τί-
νος ἕνεκεν οὐ καινοτομήσομεν, αὐτοῦ τοῦ πολέμου
ταύτην ἔχοντος τὴν φύσιν, ἀφ' ἑαυτοῦ τεχνᾶσθαι τὰ
πολλὰ καὶ τὸν τῶν ἀνθρώπων μεταποιεῖν ἐπὶ τὸ και-
νότερον βίον;’ τοῦτο ἐκταθὲν τοῖς κώλοις ἐγένετο πνεῦ-
μα, δύναται δὲ συστραφὲν εὐρύθμως γενέσθαι περί-
οδος, οἷον ‘ἃ γὰρ ἐφυλαξάμεθα ἂν ποιεῖν εἰκότως εἰ-
ρήνης ὑπαρχούσης, ταῦτα βέλτιον ἐργάσασθαι πολέμου
καθεστηκότος’. –
Ερμογένης. Περὶ εὑρέσεως [Sp.] Chap. 4, section 3, line 69
ἢ συντομωτέραν ἐν τῇ ἀποδόσει· ἀτονία δὲ ῥήτορος τὴν
ἀπόδοσιν τῆς περιόδου μακροτέραν ποιῆσαι τῆς προ-
τάσεως. καὶ καθάπαξ εἴ τις ἐκλεξάμενος τὰ παρὰ τῶν
ἀρχαίων σχήματα τῶν περιόδων μιμοῖτο, ἐν ταῖς μετα-
ποιήσεσι πλῆθος ἂν εὕροι περιόδων. καὶ γὰρ τὸ ἐκ
παραβολῆς σχῆμα ἄριστον «ὥσπερ γὰρ εἴ τις ἐκείνων
προήλω, σὺ τάδε οὐκ ἔγραψας ἄν, οὕτως ἂν σὺ νῦν
δίκην δῷς, ἄλλος οὐ γράψει». καὶ διαπορητικῶς ἔστι
περιοδεῦσαι, ἂν ἄρξηταί τις, ὡς ὁ Δημοσθένης ἐν τῷ
Κατὰ Τιμοκράτους· ‘διὰ τί ἄρα, νὴ Δία, διὰ τί τοῦτο
οὐχὶ καλῶς ἔχειν δόξαι τισὶ τὸ ψήφισμα; πότερον, ὅτι
παρὰ τοὺς νόμους; καὶ μὴν μόνον ἐστὶ κατὰ τοὺς
341
νόμους. ἀλλ' ὅτι τάξεως λύσις; καὶ μὴν τοῦτο, ὡς
οὐκ ἄλλο, θεμέλιος εὐταξίας. ἀλλ' ὅτι τόδε’ καὶ ἀπο-
δώσεις αὐτό. γίνεται δέ, ὅταν καὶ δύο καὶ τρία νοή-
ματα ἔχῃς, οἷον εἴ τις ἐκείνην θελήσειε μεταποιῆσαι
τὴν περίοδον, περιοδικὴν μᾶλλον οὖσαν ἢ περίοδον,
»νῦν δέ, ἃ μὲν πλεύσασιν ἦν σῶσαι, βαδίζειν κελεύων
ἀπολώλεκεν οὗτος, ἃ δ' εἰποῦσι τἀληθῆ, ψευδόμενος»,
καὶ πάλιν ‘διὰ τί γὰρ ἄν, νὴ Δία, διὰ τί φείσαιτό τις
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου (0592: 004)
“Hermogenis opera”, ERabe, H.Leipzig: Teubner, 1913, Repr. 1969.
Chap. 1, section 4, line 45
Ὅπερ μὲν οὖν ἔφην, εὐκρίνεια τὸ πλεῖστον ἐν τού-
τοις ἐστίν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν ἄλλων γίνεται
λόγος εὐκρινής. καὶ εἰσὶν ἔννοιαι μὲν εὐκρινεῖς αἱ κατα-
στατικαὶ πᾶσαι καὶ εἰς ἀρχὴν ἀνάγουσαι τὸν λόγον, οἷον
»ἔστι δ' ἀναγκαῖον, ὦ Ἀθηναῖοι, καὶ προσῆκον ἴσως,
ὡς κατ' ἐκείνους τοὺς χρόνους εἶχε τὰ πράγματα
ὑμᾶς ὑπομνῆσαι, ἵνα πρὸς τὸν ὑπάρχοντα καιρὸν
ἕκαστα θεωρῆτε», καὶ αἱ διατυποῦσαι τὰ μέλλοντα
ῥηθήσεσθαι καὶ τὴν ἐν αὐτοῖς τάξιν, οἷον «δίκαιον δέ
ἐστιν ἴσως ἐμὲ τρία ὑπεσχημένον ὑμῖν ἐπιδείξειν, ἓν
μὲν ὡς παρὰ τοὺς νόμους τὸ ψήφισμα εἴρηται, δεύ-
τερον δὲ ὡς ἀσύμφορόν ἐστι τῇ πόλει, τρίτον δὲ ὡς
ἀνάξιός ἐστι Χαρίδημος τούτου τυχεῖν, ὅ τι βούλεσθε,
τοῦτο πρῶτον διδάσκειν ὑμᾶς», εἶτ' ἐπήγαγεν ὅτι
»περὶ τοῦ παρανόμου βούλεσθε πρῶτον; τοῦτο τοίνυν
ἐροῦμεν». πολλάκις δὲ διεμαρτυράμην τοῦτο, ὡς οὐδὲν
δεῖ κατηγορεῖν τῶν λεγομένων, εἰ καὶ ἄλλο τί ἐστιν
ἅμα τῇ εὐκρινείᾳ· καὶ γὰρ ἐνταῦθα πολὺ τὸ τῆς
δεινότητος, ἀλλ' οὐ περὶ ταύτης νῦν. – Καὶ μὴν καὶ
αἱ συμπληρώσεις ταῖς ἐννοίαις καὶ ταῖς μεθόδοις
εὐκρινῆ ποιοῦσι τὸν λόγον, τὰ μὲν ἀναπαύουσαι τὰ
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 1, section 9, line 32
αὐτῷ ἢ διὰ τὸ χαίρειν τοῖς λεγομένοις τοὺς ἀκούοντας
ἢ καὶ διὰ πάντα ταῦτα· ὅλως τε ἐπὶ τοῖς διαπρεπέσι
τῶν ἔργων καὶ ἐφ' οἷς ἔστι λαμπρύνεσθαι ὡς ἀληθῶς,
ὅπερ φησὶν Ἡρόδοτος ἐλλάμψασθαι, ἐπὶ τούτοις ἐστὶ
καὶ ἡ λαμπρότης· οἷον «οὐ λίθοις ἐτείχισα τὴν πόλιν
οὐδὲ πλίνθοις ἐγώ, οὐδ' ἐπὶ τούτοις μέγιστον τῶν
ἐμαυτοῦ φρονῶ· ἀλλ' ἐὰν βούλῃ τὸν ἐμὸν τειχισμόν»
καὶ τὰ ἑξῆς, καὶ πάλιν «αὕτη τῶν περὶ Θήβας ἐγέ-
νετο πραγμάτων ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτη, τὰ πρὸ
τούτων εἰς ἔχθραν καὶ μῖσος καὶ ἀπιστίαν τῶν πόλεων
ὑπηγμένων ὑπὸ τούτων. τοῦτο τὸ ψήφισμα τὸν τότε
342
περιστάντα τῇ πόλει κίνδυνον παρελθεῖν ἐποίησεν
ὥσπερ νέφος», καὶ πάλιν «ταῦτα ἐποίουν οἱ ὑμέτεροι
πρόγονοι, ταῦθ' ὑμῶν οἱ πρεσβύτεροι, οἳ Λακεδαι-
μονίους» καὶ τὰ ἑξῆς, καὶ πάλιν «ὑμεῖς τοίνυν, ὦ Ἀθη-
ναῖοι, Λακεδαιμονίων γῆς καὶ θαλάττης ἀρχόντων καὶ
τὰ κύκλῳ τῆς Ἀττικῆς κατεχόντων ἁρμοσταῖς καὶ φρου-
ραῖς, Εὔβοιαν, Τάναγραν, τὴν Βοιωτίαν ἅπασαν» καὶ
τὰ ἑξῆς μέχρι τοῦ «ἐξήλθετε εἰς Ἁλίαρτον». πολλὰ δὲ
καὶ τοῦ τοιούτου παραδείγματα ἐν τῷ Περὶ τοῦ στε-
φάνου διὰ τὸ φύσει ἀξιωματικὸν τοῦ λόγου καὶ
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 1, section 9, line 50
τὰ ἑξῆς μέχρι τοῦ «ἐξήλθετε εἰς Ἁλίαρτον». πολλὰ δὲ
καὶ τοῦ τοιούτου παραδείγματα ἐν τῷ Περὶ τοῦ στε-
φάνου διὰ τὸ φύσει ἀξιωματικὸν τοῦ λόγου καὶ λαμ-
πρόν. Ἀλλ' ἔννοιαι μὲν αὗται καὶ αἱ τοιαῦται λαμπραί.
Μεθοδεύσεις δὲ λαμπρῶς, ὅταν προηγουμένως εἰς-
άγῃς τὰς ἐννοίας, ὅταν ὡς θαρρῶν μετὰ ἀξιώματος
ἀλλὰ μὴ ἐνδοιάζων, ὅταν ἀφηγούμενος καὶ μὴ δια-
κόπτων τὰς ἀφηγήσεις, εἴ σοι τούτου μέλοι, τῆς διαρ-
κοῦς λέγω λαμπρότητος· ἐπεὶ τὸ «αὕτη τῶν περὶ Θήβας
ἐγένετο πραγμάτων ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτη. τοῦτο
τὸ ψήφισμα τὸν τότε τῇ πόλει περιστάντα κίνδυνον
παρελθεῖν ἐποίησεν ὥσπερ νέφος» τοῦτο λαμπρὸν ἅπαν
ὄν, εἶτα διακοπὲν καὶ μεταξὺ τῶν δύο κώλων προς-
λαβὸν τὸ «τὰ πρὸ τούτων εἰς ἔχθραν καὶ μῖσος καὶ
ἀπιστίαν τῶν πόλεων ὑπηγμένων ὑπὸ τούτων» ἐνεπο-
δίσθη κατὰ τὴν μέθοδον πρὸς τὸ ἄγαν εἶναι λαμπρόν·
οὐ γὰρ ὅμοιον δήπουθεν ἦν ἀπολελυμένως εἰπεῖν,
ὥσπερ καὶ τὸ παράδειγμα ἐθήκαμεν, ἢ διακόψαντα
ἐκείνως οἷον «αὕτη τῶν περὶ Θήβας ἐγένετο πραγμά-
των ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτη, τὰ πρὸ τούτων εἰς
ἔχθραν καὶ ἀπιστίαν καὶ μῖσος τῶν πόλεων ὑπηγμένων
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 1, section 9, line 61
παρελθεῖν ἐποίησεν ὥσπερ νέφος» τοῦτο λαμπρὸν ἅπαν
ὄν, εἶτα διακοπὲν καὶ μεταξὺ τῶν δύο κώλων προς-
λαβὸν τὸ «τὰ πρὸ τούτων εἰς ἔχθραν καὶ μῖσος καὶ
ἀπιστίαν τῶν πόλεων ὑπηγμένων ὑπὸ τούτων» ἐνεπο-
δίσθη κατὰ τὴν μέθοδον πρὸς τὸ ἄγαν εἶναι λαμπρόν·
οὐ γὰρ ὅμοιον δήπουθεν ἦν ἀπολελυμένως εἰπεῖν,
ὥσπερ καὶ τὸ παράδειγμα ἐθήκαμεν, ἢ διακόψαντα
ἐκείνως οἷον «αὕτη τῶν περὶ Θήβας ἐγένετο πραγμά-
των ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτη, τὰ πρὸ τούτων εἰς
ἔχθραν καὶ ἀπιστίαν καὶ μῖσος τῶν πόλεων ὑπηγμένων
ὑπὸ τούτων. τοῦτο τὸ ψήφισμα» καὶ τὰ ἑξῆς. τοιοῦ-
τόν ἐστι καὶ τὸ «πλεονέκτημα, ὦ Ἀθηναῖοι, μέγα
343
ὑπῆρξε Φιλίππῳ· παρὰ γὰρ τοῖς Ἕλλησιν, οὐ τισίν,
ἀλλὰ πᾶσι»· διέκοψε γὰρ καὶ οὐκ εἴασε φανῆναι τοῦ
λόγου τὸ ἄγαν λαμπρὸν τῇ διακοπῇ καὶ ὑποστροφῇ.
– Ἔτι μεθόδου λαμπρᾶς καὶ τὸ τὰ ἔνδοξα ἐνδοξο-
τέρως λέγειν, ὥσπερ ἐκεῖνο εἴρηται τὸ «οὔ, μὰ τοὺς
ἐν Μαραθῶνι προκινδυνεύσαντας τῶν προγόνων» καὶ
τὰ ἑξῆς. τοῦτο γὰρ παράδειγμα μὲν ἔνδοξον, οἷον
’ὀρθῶς συνεβούλευσα ὑπὲρ ἐλευθερίας τῶν Ἑλλήνων
κινδυνεύειν· οὕτω γὰρ ἐποίουν καὶ οἱ ἐν Μαραθῶνι
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 1, section 11, line 180
λόγον, οἷον «ἴσως τινὲς ὑμῶν θαυμάζουσιν, ὅτι τὸν
ἄλλον ἅπαντα χρόνον τοῖς τῆς πόλεως νόμοις ἐμμε-
μενηκώς» καὶ τὰ ἑξῆς. Ἀλλὰ μέθοδοι μὲν αὗται, καθ'
ἃς περιβάλλεται λόγος.
Λέξις δὲ καθ' ἑαυτὴν ἰδία περιβολῆς, ὥσπερ ἦσαν
ἄλλαι τινὲς ἴδιαι τῶν ἄλλων ἰδεῶν, οὐκ ἔστι κατά γε
ἐμέ, εἰ μή τις τὰς ἰσοδυναμούσας ἑτέραις λέξεσι διὰ
τὸ ἐκ παραλλήλου δύνασθαι τίθεσθαι περιβολῆς ἰδίας
λέγοι, οἷόν ἐστι καὶ τὸ «τί ἐροῦμεν; καὶ τί φήσομεν;»
καὶ τὸ «ἃ ἐγὼ προορώμενος, ὦ Ἀθηναῖοι, καὶ λογιζό-
μενος γράφω ψήφισμα» καὶ τὸ «εἰσὶ κρίσεις καὶ ἀγῶ-
νες πικρὰ καὶ μεγάλα ἔχοντες ἐπιτίμια» καὶ τὸ «ὅτι
τότε μὲν ὁ δῆμος δεσπότης καὶ κύριος ἦν ἁπάντων
τῶν ἀγαθῶν». καὶ ὅλως μυρία ἐστὶ τούτου γε παρὰ
τῷ ῥήτορι τὰ παραδείγματα, ἃ καὶ ἐξετάζοντες τινές,
ὡς ἂν ἐξετάσαιεν αὐτοὶ τοὺς λόγους, εἰρήκασι περι-
βολῆς εἶναι ἴδια. ἀλλ' ἡμεῖς τό γ' ἡμῖν δοκοῦν περὶ
τούτων εἰρήκαμεν. πλεονασμὸν μὲν γὰρ ἴσως ἔχει τινὰ
καὶ ἤτοι ἔλεγχον ἢ αὔξησιν ἢ σαφήνειαν ἤ τι τῶν
τοιούτων, περιβολὴν δὲ εἰ καὶ ἐμφαίνει, ἀλλ' οὖν οὐ
κατὰ τὴν λέξιν· οὐδεμία μὲν γὰρ λέξις αὐτὴ καθ'
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 1, section 11, line 371
μὲν περὶ καινοῦ τινος πράγματος, ὦ Ἀθηναῖοι» καὶ τὰ
ἑξῆς· πρὶν γὰρ ἀνταποδοῦναι, ἐπενέβαλεν ἕτερον με-
ρισμὸν «εἰ μὲν ἤρεσκέ τί μοι τῶν ὑπὸ τούτου ῥηθέν-
των, ἡσυχίαν ἂν ἦγον· εἰ δὲ μή, τότ' ἂν καὶ αὐτὸς
ἐπειρώμην ἃ γινώσκω λέγειν», εἶθ' ὕστερον ἡ ἀντα-
πόδοσις «ἐπειδὴ δὲ ὑπὲρ ὧν πολλάκις εἰρήκασιν οὗτοι,
συμβαίνει καὶ νυνὶ σκοπεῖν»· μεστὸς οὖν ἐγένετο διὰ
τοῦτο ὁ λόγος. ὅταν τε οὖν αὐτοὶ αὑτοῖςἐπεμ-
βάλλωνται οἱ μερισμοί, μεστότητα ποιοῦσι, καὶ ὅταν
ἀλλήλων ἐξηρτημένοι ὦσιν, οἷον «τοῦτο τοίνυν τὸ ψή-
φισμα τῷ μὲν ἑνὶ τῷ Κερσοβλέπτῃ συμπράττοντι
344
τὴν ἀρχὴν Χαριδήμῳ ἀσφάλειαν διδόν, τοῖς δὲ τῶν
ἑτέρων βασιλέων στρατηγοῖς φόβον καὶ δέος, μή τινα
αἰτίαν ἔχωσι, παριστάν», εἶτα πρὶν ἀπολῦσαι τὴν διά-
νοιαν ἐπισυνῆψεν ἐξαρτήσας τοῦ προτέρου ἄλλον με-
ρισμὸν «τοὺς μὲν ἀσθενεῖς, τὸν δ' ἕνα ὄντα ἰσχυρὸν
καθίστησι»· μεστὸν οὖν ἐποίησε τὸν λόγον. ὅλως οὖν
ἡ μεστότης γίνεται, ὅταν σχήματα περιβλητικὰ δι' ἀλ-
λήλων πλεονάσῃ κατὰ ἐπεμβολὴν ἢ κατὰ ἐξάρτησιν, ὡς
προείρηται, ἢ εἰ καὶ ἑτέροις περιβλητικοῖς ἕτερα τοι-
αῦτα οὑτωσί πως συμπλακείη, οἷον μερισμῷ τῷ καθ'
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 1, section 12, line 260
ἓν ἄλλο» ἀντὶ τοῦ ‘εἰ καὶ διὰ μηδὲν ἄλλο’ καὶ πάλιν
»Θετταλοὶ δὲ οὐδένα πώποτε ὅντινα οὔ».
Καὶ μὴν καὶ αἱ διὰ δύο ἀποφάσεων γινόμεναι κατα-
φάσεις κάλλους ἴδιον σχῆμα, οἷον «οὐδ' οὐκ ἐθέλοντα
μάχεσθαι» ἀντὶ τοῦ θέλοντα, καὶ ὁ ῥήτωρ «ἔστι δὲ
οὐκ ἄδηλον τοῦθ', ὅτι Λεπτίνης»· ἀντὶ γὰρ τοῦ εἰπεῖν
ὅτι ‘δῆλόν ἐστιν’ ὃ δὲ «οὐκ ἄδηλον» ἔφη.
Ἔτι κάλλους ἴδιον καὶ τὸ πολύπτωτον καλούμενον
σχῆμα, εἰ κατὰ κῶλον ἐκφέροιτο, οἷον «αὕτη τῶν περὶ
Θήβας ἐγένετο πραγμάτων ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτη.
τοῦτο τὸ ψήφισμα τὸν τότε περιστάντα τῇ πόλει κίν-
δυνον παρελθεῖν ἐποίησεν ὥσπερ νέφος» καὶ τὰ ἑξῆς.
κατὰ μέντοι κόμμα εἰ γένοιτο, πλέον ἔχει τὸ γοργόν,
οὐ μὴν οὐδ' οὕτως ἀπήλλακται τοῦ κάλλους, οἷον «οὗ-
τοι γὰρ ἡγοῦνται, τούτοις πείθεσθε, ὑπὸ τούτων δέος
ἐστὶ μὴ παρακρουσθῆτε». Καὶ σχήματα μὲν καλλωπίζει
τὸν λόγον τοσαῦτα.
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 2, section 4, line 197
καὶ ἐν τῷ Φαίδρῳ δὲ παραπλησίως πρόσωπόν τι ὑπο-
βαλὼν ἀόριστον μέν, ἀλλ' οὖν ὡς ἑτέρου λέγοντος ἐν-
θουσιῶν δὴ μέτρον ἐφθέγξατο
»ὡς λύκοι ἄρνα φιλεῦσ', ὣς παῖδα φιλοῦσιν ἐρασταί».
οὐ μέντοι οὐδὲ τοῦτο εἴασεν ἀπαραμύθητον, ἀλλ' ἐπ-
ήγαγέ τι ἐπιδιορθωτικὸν καὶ τούτῳ. εἰδέναι μέντοι χρή,
ὅτι αὗται αἱ παραπλοκαί, εἴτε ἰδίων εἴτε ἀλλοτρίων
εἶεν ποιημάτων, εἰ μὴ οὕτω παραπλέκοιντο, ὥστε ἓν
δοκεῖν εἶναι σῶμα αὐτῶν τε καὶ τοῦ πεζοῦ λόγου, ἀλλ'
ἐκ διαστάσεως λέγοιντο, ὥσπερ οἱ νόμοι καὶ τὰ ψηφί-
σματα ἐν τοῖς λόγοις ὅτε ἀναγινώσκοιντο, οὐ ποιοῦσιν
ἀκριβῆ τὴν γλυκύτητα ἀλλ' ἄλλο τι,
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 2, section 6, line 23
345
συναριθμεῖν. πολὺ τὸ τοιοῦτον ἐν τῷ Κατὰ Μειδίου
καὶ πρῶτόν γε τὸ «ἐγὼ δ', ὅπερ ἂν καὶ ὑμῶν ἕκαστος
ὑβρισθεὶς προείλετο πρᾶξαι, τοῦτο καὶ αὐτὸς ἐποίησα».
εἰ δὲ καὶ δεινῶς ἐνταῦθα, ἑτέρου λόγου· τοῦτο γὰρ
φύσει τῆς δεινότητος ἴδιον τὸ εἰς δέον εἰδέναι χρῆσθαι
τοῖς τε ἄλλοις καὶ τοῖς εἴδεσι τοῦ λόγου, ὥσπερ ἐν-
ταῦθα εἰς δέον κέχρηται τῇ ἐπιεικείᾳ καὶ τῷ ἤθει, ἐπεὶ
καὶ τὸ διδόναι τι πλέον τῷ ἐχθρῷ ἑκόντα ἐπιεικές.
ἀλλ' ὅρα, μεθ' ὅσης δεινότητος ὁ ῥήτωρ τοῦτο ποιεῖ·
τῷ γοῦν Χαριδήμῳ δίδωσι τὸ ὡς πολίτῃ ἐξετάζεσθαι,
ἵνα μᾶλλον οὕτω παράνομον ἐξελέγξῃ τὸ ψήφισμα· τὰ
γὰρ κατὰ τοὺς νόμους τοῖς πολίταις διώρισται· καὶ
σκόπει, πῶς ἐπισημαίνεται τὸ τῆς ἐπιεικείας ἐν τῷ «καὶ
θεάσασθε», φησίν, «ὦ Ἀθηναῖοι, ὡς ἐπιεικῶς καὶ ἁπλῶς
χρήσομαι τῷ λόγῳ, ὃς εἰς μὲν ταύτην τίθεμαι τὴν τά-
ξιν αὐτόν, ἐν ᾗ πλείστης ἂν τυγχάνοι τιμῆς» καὶ τὰ
ἑξῆς. – Ἔτι ἐπιεικοῦς λόγου καὶ τὸ λέγειν, ὡς παρὰ
γνώμην δικάζεται καὶ ὡς ἀναγκάσαντος τοῦ ἐχθροῦ εἰς
δικαστήριον ἥκει δέον ἐπὶ τῶν φίλων καὶ τῶν ἐπι-
τηδείων διακεκρίσθαι, οἷον «εἰ μὲν ἐβούλετο Ἄφοβος
τὰ δίκαια ποιεῖν» καὶ τὰ ἑξῆς ἐπιεικείας συστατικά,
Ερμογένης. Περὶ ἰδεῶν λόγου Chap. 2, section 10, line 42
καθαιρεῖν ἀπὸ τοῦ μεγέθους, οἷον «ἅπας ὁ τῶν ἀν-
θρώπων βίος, κἂν μεγάλην πόλιν οἰκῶσι κἂν μικράν,
φύσει καὶ νόμοις διοικεῖται»· παρεντεθὲν γὰρ τὸ «κἂν
μεγάλην πόλιν οἰκῶσι κἂν μικράν» καὶ διακόψαν τὸν
λόγον καθεῖλεν ἀπὸ τοῦ μεγέθους καὶ ἧττον ἐποίησε
φανῆναι σεμνόν. ἤδη δέ που καὶ ἡ λαμπρότης ταὐτὸ
πέπονθε τοῦτο, ὡς καὶ παρὰ τῷ Δημοσθένει, οἷον
»αὕτη τῶν περὶ Θήβας ἐγένετο πραγμάτων ἀρχὴ καὶ
κατάστασις πρώτη», εἶτα πρὶν ἐπαγαγεῖν, ὃ σφόδρα ἂν
ἐποίησεν αὐτῷ τὸν λόγον λαμπρὸν καὶ σοφιστικόν,
λέγω τὸ «τοῦτο τὸ ψήφισμα τὸν τότε περιστάντα τῇ
πόλει κίνδυνον παρελθεῖν ἐποίησεν ὥσπερ νέφος», δι-
έκοψε καὶ ἧττον ἐποίησεν αὐτὸν φανῆναι λαμπρὸν
παρενθεὶς τὸ «τὰ πρὸ τούτων εἰς ἔχθραν καὶ μῖσος
καὶ ἀπιστίαν τῶν πόλεων ὑπηγμένων ὑπὸ τούτων». –
Μέγεθος μὲν οὖν μέχρι τοσούτου καὶ τοῦτον τὸν τρό-
πον προσεῖναι δεῖ τῷ λόγῳ τῷ ἀρίστῳ τῶν πολιτικῶν·
δεινότητος δὲ τῆς μὲν καὶ οὔσης καὶ φαινομένης ὡς
ἐλάχιστον, τῆς δὲ ἐν μεθόδῳ κειμένης πάμπολυ – περὶ
ταύτης δὲ ἔφην ἰδίᾳ πραγματεύσασθαι – , τῆς δὲ φαι-
νομένης μόνον δεινότητος οὐδέν, πλὴν εἰ τὰ λαμπρὰ
Gorgias Rhet., Soph., Frag. (0593: 003)“Die Fragmente der Vorsokratiker, vol. 2,
346
6th edn.”, EDiels, H., Kranz, W.Berlin: Weidmann, 1952, Repr. 1966.
Fragment 11, line 32
λοις μέγα φρονούντων, ὧν οἱ μὲν πλούτου μεγέθη, οἱ δὲ εὐγενείας
παλαιᾶς εὐδοξίαν, οἱ δὲ ἀλκῆς ἰδίας εὐεξίαν, οἱ δὲ σοφίας ἐπικτήτου
δύναμιν ἔσχον· καὶ ἧκον ἅπαντες ὑπ' ἔρωτός τε φιλονίκου φιλοτι-
μίας τε ἀνικήτου. (5) ὅστις μὲν οὖν καὶ δι' ὅτι καὶ ὅπως ἀπέπλησε
τὸν ἔρωτα τὴν Ἑλένην λαβών, οὐ λέξω· τὸ γὰρ τοῖς εἰδόσιν ἃ ἴσασι
λέγειν πίστιν μὲν ἔχει, τέρψιν δὲ οὐ φέρει. τὸν χρόνον δὲ τῶι λόγωι
τὸν τότε νῦν ὑπερβὰς ἐπὶ τὴν ἀρχὴν τοῦ μέλλοντος λόγου προβήσο-
μαι, καὶ προθήσομαι τὰς αἰτίας, δι' ἃς εἰκὸς ἦν γενέσθαι τὸν τῆς
Ἑλένης εἰς τὴν Τροίαν στόλον.
(6) ἢ γὰρ Τύχης βουλήμασι καὶ θεῶν βουλεύμασι καὶ Ἀνάγκης
ψηφίσμασιν ἔπραξεν ἃ ἔπραξεν, ἢ βίαι ἁρπασθεῖσα, ἢ λόγοις πει-
σθεῖσα, ἢ ἔρωτι ἁλοῦσα. εἰ μὲν οὖν διὰ τὸ πρῶτον, ἄξιος αἰτιᾶ-
σθαι ὁ αἰτιώμενος· θεοῦ γὰρ προθυμίαν ἀνθρωπίνηι προμηθίαι ἀδύ-
νατον κωλύειν. πέφυκε γὰρ οὐ τὸ κρεῖσσον ὑπὸ τοῦ ἥσσονος κω-
λύεσθαι, ἀλλὰ τὸ ἧσσον ὑπὸ τοῦ κρείσσονος ἄρχεσθαι καὶ ἄγε-
σθαι, καὶ τὸ μὲν κρεῖσσον ἡγεῖσθαι, τὸ δὲ ἧσσον ἕπεσθαι. θεὸς
δ' ἀνθρώπου κρεῖσσον καὶ βίαι καὶ σοφίαι καὶ τοῖς ἄλλοις. εἰ οὖν
τῆι Τύχηι καὶ τῶι θεῶι τὴν αἰτίαν ἀναθετέον, [ἢ] τὴν Ἑλένην τῆς
δυσκλείας ἀπολυτέον.
(7) εἰ δὲ βίαι ἡρπάσθη καὶ ἀνόμως ἐβιάσθη καὶ ἀδίκως ὑβρίσθη,
δῆλον ὅτι ὁ μὲνἁρπάσας ὡς ὑβρίσας ἠδίκησεν, ἡ δὲ ἁρπασθεῖσα
Alexander Rhet., Soph., De figuris (0594: 002)“Rhetores Graeci, vol. 3”, ESpengel,
L.Leipzig: Teubner, 1856, Repr. 1966.Page 25, line 20
κδʹ. ΠΕΡΙ ΔΙΑΤΥΠΩΣΕΩΣ.
Διατύπωσις δ' ἄρ' ἐστίν, ὅταν ἅμα προσώπων καὶ
πραγμάτων παρασυναγωγὴν ποιησάμενοι μὴ τοὺς λό-
γους μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ ἐναργήματα καὶ τὰ πάθη καὶ
τὰ εἴδη διατυπώμεθα, ὡς ὁ Αἰσχίνης, γίνεσθέ μοι
μικρὸν χρόνον τὴν διάνοιαν, μὴ ἐν τῷ δικα-
στηρίῳ, ἀλλ' ἐν τῷ θεάτρῳ. καὶ νομίσατε ὁρᾶν
προσιόντα τὸν κήρυκα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ ψη-
φίσματος ἀνάρρησιν μέλλουσαν γίνεσθαι,
καὶ τὰ ἑξῆς. καὶ ὥς φησι Δημοσθένης, ὅτε γὰρ εἰς
Δελφοὺς ἐπορευόμεθα, ἦν ὁρᾶν ταῦτα πάντα,
οἰκίας κατεσκαμμένας, τείχη περιῃρημένα,
γύναια καὶ παιδάρια ὀλίγα καὶ ἄθλια καὶ
πρεσβύτας οἰκτρούς.
κεʹ. ΠΕΡΙ ΑΝΤΕΙΣΑΓΩΓΗΣ.
Ἀντεισαγωγὴ γίνεται, ὅταν ἕτερον ἀνθ' ἑτέρου ἀντι-
347
τιθῶμεν, ἀντὶ ἀγαθοῦ κακὸν ἢ ἀντὶ κακοῦ ἀγαθόν, οἷον
οἰκτρὸν πατρὶ καὶ μητρὶ παίδων στερηθῆναι καὶ ἐρήμοις εἶναι τῶν ἀναγκαιοτάτων
Zenodorus Gramm., Περὶ συνηθείας (e coParis. suppl. gr. 1164 [olim coAthon.])
(0597: 001)“”Opuscles divers””, EMiller, E.Hildesheim: Olms, 1965; Lexica Graeca
minora (eK. Latte & H. Erbse).Page 258, line 10
Συκοφάντης πόθεν· δοκεῖ ἡ συκῆ εὕρημα Διονύσου, καὶ τῆς τροφῆς δὲ
τῆς ἡμέρου πρῶτον ἡγήσασθαι τὸ σῦκον, ὅθεν ἡγητηρίαν ἐκάλεσαν τὴν συκῆν,
καὶ ὅταν τὰ πλυντήρια ᾖ, προηγεῖται σύκων πλὰξ, ἣν αὐτοὶ παλάθην προς-
αγορεύουσι· φιλοτιμίαν οὖν ἔχοντες οἱ Ἀθηναῖοι εἰς τὸ πρῶτοι (l. πρῶτον)
αὐτοὶ λαβεῖν σῦκον, καὶ πρὸς ἀγαθοῦ οἰωνοῦ τοῦτο τιθέμενοι εἰς τοὺς ἀγροὺς
ἐπεσκόπευον καὶ εἰς τὰς συκᾶς ζητοῦντες τί πέπειρόν τις ἴδοι· καὶ τὸ μὲν
πρῶτον συκοσκόπος ἐκλήθη ὁ θεωρήσας αὐτὸ πρώτως, ὕστερον δὲ συκοφάν-
της, ἀπὸ τοῦ φῆναι τὸ σῦκον καὶ ἄλλοις δεῖξαι. Ὁ γοῦν περιέργως ἔχων
περὶ τοὺς ἀλλοτρίους βίους καὶ σκοπεύων καὶ ἐμφανίζων συκοφάντης ἐκλήθη.
Οἱ δὲ λέγουσιν ὅτι λιμοῦ γενομένου ἐν Ἀθήναις ψήφισμα ἐγένετο μὴ ἐκφέρειν
σῦκα· ἐπιτηροῦντες οὖν τινὲς ἐκφέροντα σῦκα διέβαλλον, καὶ παρὰ τὸ περὶ
σύκων φάναι, συκοφάντης ὁ ψευδῶς περὶ σύκων φαίνων.
Rhetorica Anonyma, Prolegomena in artem rhetoricam (olim sub auctore Joanne
Doxapatre) (0598: 005)“Prolegomenon sylloge”, ERabe, H.Leipzig: Teubner, 1931;
Rhetores Graeci 14.Volume 14, page 40, line 16
σιν ἑτέρας τρεῖς. ἵνα δ' ἡμῖν ἐκ διαιρέσεως φανερὸν
γένηται· ἀνάγκη ἢ ἕνα ἄρχειν ἢ ὀλίγους ἢ πάντας, καὶ
οὗτοι ἢ καλοὶ ἢ κακοί εἰσιν. ἀλλ' εἰ μὲν εἷς ἄρχει καὶ εἴη
ἀγαθός, ποιεῖ τὴν βασιλείαν· εἰ δ' εἷς ἄρχει καὶ εἴη κακός,
ποιεῖ τὴν τυραννίδα· εἰ δ' ὀλίγοι ἄρχουσι καὶ εἴησαν ἀγα-
θοί, ποιοῦσι τὴν ἀριστοκρατίαν· εἰ δ' ὀλίγοι ἄρχουσι καὶ
εἴησαν κακοί, ποιοῦσι τὴν ὀλιγαρχίαν· εἰ δὲ πάντες ἄρχουσιν
ἀγαθοί, ποιοῦσι τὴν δημοκρατίαν· εἰ δὲ πάντες ἄρχουσι
κακοί, ποιοῦσι τὴν ὀχλοκρατίαν. – Ταύτῃ δὲ διαφέρει
ὀχλοκρατία δημοκρατίας, ὅτι ἐν μὲν τῇ δημοκρατίᾳ κατὰ
νόμους καὶ ψηφίσματα καὶ ἀρχὰς καὶ τάξεις πολιτεύονται
πάντες, ἐν δὲ τῇ ὀχλοκρατίᾳ ἀνόμως, ἀτάκτως, ἀνάρχως
πᾶς ὁ δῆμος συμφέρει τὸ δεῖν κρατεῖν ἐθέλειν τῶν πραγμά-
των. – Διαφέρει δ' ὀλιγαρχία ἀριστοκρατίας, ὅτι ἐν μὲν
τῇ ἀριστοκρατίᾳ οἱ ἄριστοι τὰς γνώμας ἄρχουσι καὶ τὸ
τῆς πολιτείας, οὐ τὸ ἑαυτῶν λυσιτελὲς ζητοῦσιν, ἐν δὲ τῇ
ὀλιγαρχίᾳ οἱ πλουσιώτατοι καὶ δυνάσται καὶ τὸ λυσιτε-
λέστατον τὸ ἑαυτῶν ζητοῦντες, οὐ τὸ τῶν ἀρχομένων. –
Διαφέρει δὲ βασιλεία τυραννίδος, ὅτι ὁ μὲν βασιλεὺς νόμοις
πείθεται καὶ τὸ τῶν ἀρχομένων λυσιτελές, οὐ τὸ ἑαυτοῦ
ζητεῖ, ὁ δὲ τύραννος οὔτε πείθεται τοῖς νόμοις τοῖς πρὸ
348
Rhetorica Anonyma, Problemata rhetorica in status (0598: 018)
“Rhetores Graeci, vol. 8”, EWalz, C.Stuttgart: Cotta, 1835, Repr. 1968.
Volume 8, page 408, line 3
30. Ζωγράφος τὰς ἐν Ἅιδου καταδίκας γράψας ἀνέ-
θηκεν ἐν τῇ ὁδῷ, ἐν ᾗ ὁ τύραννος ὥδευεν· ὁ δὲ τύραν-
νος ἐντυχὼν ἑαυτὸν ἀνεῖλε, καὶ ὁ ζωγράφος ὡς τυραν-
νοκτόνος τὴν δωρεὰν αἰτεῖ· ἡ δὲ πόλις ἀντιλέγει.
31. Στρατηγὸς ἐπὶ πόλεμον ἐξιὼν ἐκήρυξεν, ἁπάν-
των τῶν ληφθησομένων πολεμίων τὰς δεξιὰς ἐκκόπτειν
χεῖρας· λαβόντες οἱ πολέμιοι τὰ αὐτὰ πεποιήκασι· καὶ
κρίνεται ὁ στρατηγὸς ὑπὸ τοῦ δήμου.
32. Ῥήτορι πάντα νικῶντι ἐψηφίσατο ἡ πόλις σιω-
πᾷν· ὁ δὲ παιδεύειν ἤρξατο τῇ αὐτοῦ τέχνῃ πολλοὺς, καὶ
κρίνεται ὡς τὸ τῆς πόλεως ψήφισμα παραβαίνων.
33. Νόμος ἐκέλευε τὸν τρισαριστέα μὴ στρατεύε-
σθαι· τρισαριστέως γυναῖκα ἥρπασαν οἱ πολέμιοι· ψη-
φισαμένης ἐξιέναι τῆς πόλεως, καὶ αὐτοῦ συστρατεύειν
μετ' αὐτῶν βουλομένου, κωλύεται.
34. Ἔχων τις κληρονόμον ἐτελεύτα· καί φησιν, οἱ
δοῦλοί μου ἐλευθερούσθωσαν· τινὲς ἀπὸ δρασμοῦ ἀνελ-
θόντες ἐλεύθεροι εἶναι ἀξιοῦσιν, ὁ δὲ κληρονόμος ἀντιλέγει.
Aelius Theon Rhet., Progymnasmata (0607: 001)
“Rhetores Graeci, vol. 2”, ESpengel, L.
Leipzig: Teubner, 1854, Repr. 1966.Page 61, line 16
τῆς θέσεως τί ἄν τις λέγοι; οὐδὲν γὰρ ἄλλο τῆς ὑποθέ-
σεως διαφέρει, πλὴν ὅτι προσώπων ὡρισμένων καὶ
τόπου καὶ χρόνου καὶ τρόπου καὶ αἰτίας ἐστὶν ἀπαρέμ-
φατον, οἷον θέσις μὲν εἰ προσήκει πολιορκουμένοις
στράτευμα πέμπειν εἰς τὴν ὑπερορίαν, ὑπόθεσις δὲ εἰ
Ἀθηναίοις προσήκει πολιορκουμένοις ὑπὸ Πελοποννη-
σίων εἰς Σικελίαν στράτευμα πέμπειν. ὁμοίως δὲ καὶ ἡ
τῶν νόμων κατηγορία καὶ ἡ ἀπολογία οὐκ ἐλάχιστον
μέρος τῆς ὑποθέσεως ἐστιν. οἱ γοῦν κάλλιστοι τῶν Δη-
μοσθενικῶν λόγων εἰσίν, ἐν οἷς περὶ νόμου [τὶ] ἢ ψη-
φίσματος ἀμφισβητεῖται, λέγω δὲ τόν τε περὶ στεφάνου
καὶ τὸν κατὰ Ἀνδροτίωνος καὶ Τιμοκράτους καὶ πρὸς
Λεπτίνην καὶ κατὰ Ἀριστοκράτους· ὀλίγον γὰρ διή-
νεγκεν, εἰ μὴ νόμον ἀλλὰ ψήφισμα ὁ Ἀριστοκράτης
ἔγραψε. τὸ δὲ ἐγκώμιον οὐδὲ αὐτὸς μὲν ἀγνοῶ, ὅτι εἶ-
δός ἐστιν ὑποθέσεως· τῆς γὰρ ὑποθέσεως εἴδη τρία,
ἐγκωμιαστικόν, ὅπερ ἐκάλουν ἐπιδεικτικὸν οἱ περὶ τὸν
Ἀριστοτέλην, δικανικόν, συμβουλευτικόν· ἀλλ' ἐπεὶ
καὶ τοῖς νεωτέροις προβάλλειν πολλάκις εἰώθαμεν ἐγκώ-
μια γράφειν, διὰ τοῦτο ἐν τοῖς προγυμνάσμασιν αὐτὸ
ἔταξα, καὶ ἅμα τὴν μὲν ἀκριβῆ τούτου τεχνολογίαν
349
Aelius Theon Rhet., Progymnasmata Page 61, line 19
φατον, οἷον θέσις μὲν εἰ προσήκει πολιορκουμένοις
στράτευμα πέμπειν εἰς τὴν ὑπερορίαν, ὑπόθεσις δὲ εἰ
Ἀθηναίοις προσήκει πολιορκουμένοις ὑπὸ Πελοποννη-
σίων εἰς Σικελίαν στράτευμα πέμπειν. ὁμοίως δὲ καὶ ἡ
τῶν νόμων κατηγορία καὶ ἡ ἀπολογία οὐκ ἐλάχιστον
μέρος τῆς ὑποθέσεως ἐστιν. οἱ γοῦν κάλλιστοι τῶν Δη-
μοσθενικῶν λόγων εἰσίν, ἐν οἷς περὶ νόμου [τὶ] ἢ ψη-
φίσματος ἀμφισβητεῖται, λέγω δὲ τόν τε περὶ στεφάνου
καὶ τὸν κατὰ Ἀνδροτίωνος καὶ Τιμοκράτους καὶ πρὸς
Λεπτίνην καὶ κατὰ Ἀριστοκράτους· ὀλίγον γὰρ διή-
νεγκεν, εἰ μὴ νόμον ἀλλὰ ψήφισμα ὁ Ἀριστοκράτης
ἔγραψε. τὸ δὲ ἐγκώμιον οὐδὲ αὐτὸς μὲν ἀγνοῶ, ὅτι εἶ-
δός ἐστιν ὑποθέσεως· τῆς γὰρ ὑποθέσεως εἴδη τρία,
ἐγκωμιαστικόν, ὅπερ ἐκάλουν ἐπιδεικτικὸν οἱ περὶ τὸν
Ἀριστοτέλην, δικανικόν, συμβουλευτικόν· ἀλλ' ἐπεὶ
καὶ τοῖς νεωτέροις προβάλλειν πολλάκις εἰώθαμεν ἐγκώ-
μια γράφειν, διὰ τοῦτο ἐν τοῖς προγυμνάσμασιν αὐτὸ
ἔταξα, καὶ ἅμα τὴν μὲν ἀκριβῆ τούτου τεχνολογίαν
ὑπερεθέμην εἰς τὴν προσήκουσαν χώραν, νῦν δὲ ἁπλου-
στέραν πεποίημαι τὴν διδασκαλίαν. ἡ δὲ ἀνάγνωσις, ὡς
τῶν πρεσβυτέρων τις ἔφη, Ἀπολλώνιος δοκεῖ μοι ὁ Ῥό
Aelius Theon Rhet., Progymnasmata Page 123, line 26
ρύθμως ἀνθρώπων προστήσεται. ἔπειτα ὅτι εἰ καὶ μὴ
ῥᾴδιον ἦν, ἀλλὰ προὐργιαίτερόν γε χρὴ τίθεσθαι τῶν
πόνων τὴν τῆς πόλεως εὐδαιμονίαν. ἑξῆς δὲ ὅτι καὶ συν-
αγωνιστὰς ἔχει πολλοὺς τοὺς συμπολιτευομένους, καὶ
ὅτι μὴ πρῶτος, ἀλλὰ πολλοὶ ἐπολιτεύσαντο σοφοί, Πιτ-
τακὸς Σόλων Λυκοῦργος Ζάλευκος, ἄλλοι μυρίοι. ἔπειθ'
ὅτι καὶ εἰ μηδεὶς ἦν καὶ πάλαι πεπολιτευμένος καὶ νῦν,
ἀλλ' ἐπαινετώτερός γε ἀρχόμενος καλῶν ἔργων. μετὰ
δὲ ταῦτα ὅτι ἁρμόττει τῷ σοφῷ πολιτεύεσθαι· τίς γὰρ
ἄμεινον αὐτοῦ κρινεῖ τὰ δίκαια, καὶ συμβουλεύσεται τὸ
συμφέρον, καὶ νόμους καὶ ψηφίσματα εἰσηγήσεται, καὶ
ἀδωροδόκητα ταῦτα διαπράξεται; ἐν τίνι δὲ ἔργῳ μᾶλλον
ἐπιδείξεται τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν πρὸς τὸν θεὸν ὁμοιότη-
τα; πρὸς δὲ τούτοις ὅτι δίκαιον ἀποδοῦναι τῇ πατρίδι
καὶ τοῖς πολίταις καὶ τοῖς πατρῴοις θεοῖς τὰς ἀμοιβὰς
τῆς παρ' αὐτῆς τροφῆς καὶ παιδείας. ἔπειθ' ὅτι ὅσιον
καὶ κεχαρισμένον ἐστὶ τοῖς θεοῖς, τοὺς ἀνθρώπους καλῶς
πολιτεύεσθαι, ἑξῆς δὲ ὅτι καὶ τοῖς κατοιχομένοις ἡδύ
ἐστι σώζεσθαι τοὺς συγγενεῖς. εἶθ' ὅτι ἀναγκαῖόν ἐστι
350
τῇ πόλει ἔχειν τινὰ τὸν προνοοῦντα αὐτῆς καὶ μάλιστα
σπουδαῖον· ἄνευ γὰρ τούτου πόλις οὐκ ἂν δύναιτο συ
Alcidamas Rhet., Frag. (0610: 001)
“Artium scriptores”, ERadermacher, L.
Vienna: Rohrer, 1951; Österreichische Akademie der Wissenschaften, Philosoph.–
hist. Kl., Sitzungsberichte, B227, Abh. 3.Fragment 16, section 11, line 2
εἶδεν ἔχοντα τοῦτον σημεῖον ἐν τῇ ἀσπίδι· ἐπειδὴ δὲ κατεπλεύσαμεν
δεῦρο, τρίαιναν ἐπεγράψατο. τίνος ἕνεκα; ἵνα δῆλος εἴη τῷ ἐπι-
γράμματι, ὅ τε ἀντιτεταγμένος τοῦτον τοξεύοι διὰ τὸ σύνθημα,
οὗτός τε εἰς ἐκεῖνον ἐσακοντίζοι.
τεκμαίρεσθαι δὲ δεῖ ἐκ
τούτων εἰκότως καὶ τὴν ἄφεσιν τῆς λόγχης. φημὶ γὰρ καὶ ἐν ἐκείνῃ
γράμματα εἶναι, πηνίκα καὶ πότε προδώσει· πιστὰ γὰρ ἦν οὕτω
παρ' ἀλλήλων τὰ πεμπόμενα, οὗτός τε ἐκείνοις ἐκεῖνοί τε τούτῳ
πέμποντες διὰ τοιούτου εἴδους καὶ μὴ δι' ἀγγέλων.
ἔτι δὲ καὶ τόδε σκεψώμεθα. ψήφισμα ἡμῖν ἐγένετο, ὃς ἂν βέλος τι λάβῃ
ἐκ τῶν πολεμίων, ἀποφέρειν πρὸς τοὺς ἡγεμόνας, διὰ τὸ σπανίοις
αὐτοῖς χρῆσθαι ἡμᾶς· καὶ οἱ μὲν ἄλλοι πειθαρχοῦσι τοῖς ἐψηφις-
μένοις, οὗτος δὲ βέλη ἀνελόμενος πέντε τοξεύειν, φανερός ἐστιν
οὐδὲ ἓν πρὸς ὑμᾶς ἐνηνοχώς, ὥστε καὶ διὰ ταῦτα δικαίως ἄν μοι
δοκεῖ θανάτῳ ζημιωθῆναι.
Δίων Χρυσόστομος. Orationes (0612: 001)
“Dionis Prusaensis quem vocant Chrysostomum quae exstant omnia, vols. 1–2, 2nd
edn.”, Evon Arnim, J.Berlin: Weidmann, 1:1893; 2:1896, Repr. 1962.
Oration 31, section 38, line 8
περὶ τοὺς ἐπαίνους τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν πανουργεῖν καὶ τὰς δω-
ρεὰς καπηλεύειν, οὐκ αἰσχύνεσθε, παλίμβολα καὶ παλίμπρατα ποι-
οῦσαν τὰ σεμνά; καὶ οὐδὲ ἐκεῖνο ἐνθυμεῖσθε ὅτι μηδὲ τοῖς καπή-
λοις μηδεὶς ἔτι ῥᾳδίως πρόσεισι, παρ' οἷς ἂν πονηρὰ ᾖ τὰ μέτρα.
καὶ μὴν ὅτι φύσει τὸ πρᾶγμα τοιοῦτόν ἐστιν, οὐχ ὁ λόγος αὐτὸ
ἐξονειδίζει, θεάσασθε οὕτως. εἰ γάρ τις πύθοιτο ὑμῶν πότερα
βούλεσθε τοὺς τιμωμένους ὑφ' ὑμῶν, οἷς οἴεσθε διδόναι τὰς εἰ-
κόνας, ἐπίστασθαι τἀληθὲς καὶ τὸ γιγνόμενον οἷόν ἐστιν ἢ λαν-
θάνειν αὐτούς, οὐκ ἄδηλόν ἐστιν ὃ ἂν εἴποιτε εὖ φρονοῦντες. τί
γὰρ ἐκώλυεν εὐθὺς ἐν τῷ ψηφίσματι γράφειν ὥσπερ τἄλλα καὶ
τοῦτο, εἶναι δὲ τὴν εἰκόνα αὐτοῖς μίαν τῶν ἀνακειμένων ἢ τὴν τοῦ
δεῖνος, εἰ κἀκείνους ἐβούλεσθε γιγνώσκειν; ἀλλ' οὐδέποτε οἶμαι
τοῦτο ἐγγράφετε. οὐκοῦν ὅτι μὲν τὰ γιγνόμενα ὀρθῶς καὶ μηθὲν
ἔχοντα ἄτοπον οὐδεὶς περιστέλλει δῆλόν ἐστιν. ὅτι δὲ ἥκιστ' ἄν
τις φυλάξαιτο τοὺς εὖ πάσχοντας εἰδέναι τίνα τρόπον τῆς χάριτος
τυγχάνουσι καὶ τῶν γιγνομένων περὶ τὴν τιμὴν ὁτιοῦν, εἴ γέ τις
ἁπλῶς αὐτὸ πράττοι καὶ δικαίως, ἔτι μοι δοκεῖ τοῦ πρώτου φανε-
ρώτερον· ὥστε ἀνάγκη τὸ συμβαῖνον εἶναι πανταχῇ φαῦλον καὶ
351
μηδενὶ μηδὲ ἰδιώτῃ πρέπον. ὁ γὰρ ἐν αὐτοῖς οἷς τινας εὖ ποιεῖ,
παθὼν πρότερος ἢ νὴ Δία κατάρχων καὶ προκαλούμενος
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 53, line 2
οὖν συμβέβηκε ταῦτ' εἶναι βεβαιότερα τῶν ἄλλων; ὅτι τὴν πόλιν
μάρτυρα ἐποιήσατο τοῦ πράγματος ὁ τοῦτον τὸν τρόπον οἰκονομήσας
τι τῶν ἑαυτοῦ. πρὸς τοῦ Διός, εἶθ' ὧν μὲν ἄν τις παρ' ἰδιώτου
τύχῃ διὰ τῆς πόλεως, οὐκ ἔστιν ὅπως ἀφαιρεθήσεται τούτων· ἃ
δέ τις εἴληφεν οὐ δημοσίᾳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῦ δήμου δεδωκότος,
οὐκ ἔσται βέβαια; καὶ τὸ μὲν ὑπ' ἄλλων γενόμενον τοῦτον τὸν
τρόπον οὐ λυθήσεται διὰ τὴν πόλιν· ἃ δ' ἡ πόλις αὐτὴ πεποίηκε,
ῥᾳδίως οὕτως ἀνελεῖ; καὶ ταῦτα οὐχ ὡς ἔδωκεν, ὁμοίως ἀφαιρου-
μένη κατὰ κοινόν, ἀλλ' ἑνὸς ἀνδρός, ἂν τύχῃ στρατηγῶν, ἐξουσίαν
ἔχοντος τοῦτο ποιεῖν; καὶ μὴν καὶ γράμματά ἐστιν ἐν κοινῷ
περὶ τούτων, ὑπὲρ ὧν ἔφην. τὰ γὰρ ψηφίσματα γέγραπται δήπου-
θεν τὰ τῶν τιμῶν καὶ δημοσίᾳ μένει τὸν ἅπαντα χρόνον. τὸ μὲν
γὰρ ἀποδοῦναι χάριν οὕτως ἀκριβῶς γίγνεται παρ' ὑμῖν, τὸ δ'
ἀφελέσθαι τοὺς εἰληφότας πάνυ ῥᾳδίως. εἶτα τὸ μὲν οὐχ οἷόν τε
γενέσθαι δίχα ψηφίσματος, ἁπάντων ὑμῶν πεισθέντων, τὸ δὲ ἔθει
τινὶ συμβαίνει, κἂν ἑνὶ δόξῃ μόνον; πλὴν ὅ γε ἔφην ὅτι δημοσίᾳ
ταῦτα ἀναγέγραπται, καὶ οὐ μόνον ἐν τοῖς ψηφίσμασιν, ἀλλὰ καὶ
ἐπ' αὐτῶν τῶν εἰκόνων, τό τε ὄνομα τοῦ τιμηθέντος καὶ τὸ δε-
δωκέναι τὸν δῆμον, καὶ τούτων πάλιν ἐν τῷ δημοσίῳ κειμένων.
ὅτι τοίνυν οὐθέν ἐστι τὸ τῆς ἀπογραφῆς οὐδὲ τὸ ἐν κοινῷ κεῖσθαι
πρὸς τὸ μὴ τῶν εἰληφότων εἶναι τοὺς ἀνδριάντας πάλαι μὲν ἴσως
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 53, line 6
δέ τις εἴληφεν οὐ δημοσίᾳ μόνον, ἀλλὰ καὶ τοῦ δήμου δεδωκότος,
οὐκ ἔσται βέβαια; καὶ τὸ μὲν ὑπ' ἄλλων γενόμενον τοῦτον τὸν
τρόπον οὐ λυθήσεται διὰ τὴν πόλιν· ἃ δ' ἡ πόλις αὐτὴ πεποίηκε,
ῥᾳδίως οὕτως ἀνελεῖ; καὶ ταῦτα οὐχ ὡς ἔδωκεν, ὁμοίως ἀφαιρου-
μένη κατὰ κοινόν, ἀλλ' ἑνὸς ἀνδρός, ἂν τύχῃ στρατηγῶν, ἐξουσίαν
ἔχοντος τοῦτο ποιεῖν; καὶ μὴν καὶ γράμματά ἐστιν ἐν κοινῷ
περὶ τούτων, ὑπὲρ ὧν ἔφην. τὰ γὰρ ψηφίσματα γέγραπται δήπου-
θεν τὰ τῶν τιμῶν καὶ δημοσίᾳ μένει τὸν ἅπαντα χρόνον. τὸ μὲν
γὰρ ἀποδοῦναι χάριν οὕτως ἀκριβῶς γίγνεται παρ' ὑμῖν, τὸ δ'
ἀφελέσθαι τοὺς εἰληφότας πάνυ ῥᾳδίως. εἶτα τὸ μὲν οὐχ οἷόν τε
γενέσθαι δίχα ψηφίσματος, ἁπάντων ὑμῶν πεισθέντων, τὸ δὲ ἔθει
τινὶ συμβαίνει, κἂν ἑνὶ δόξῃ μόνον; πλὴν ὅ γε ἔφην ὅτι δημοσίᾳ
ταῦτα ἀναγέγραπται, καὶ οὐ μόνον ἐν τοῖς ψηφίσμασιν, ἀλλὰ καὶ
ἐπ' αὐτῶν τῶν εἰκόνων, τό τε ὄνομα τοῦ τιμηθέντος καὶ τὸ δε-
δωκέναι τὸν δῆμον, καὶ τούτων πάλιν ἐν τῷ δημοσίῳ κειμένων.
ὅτι τοίνυν οὐθέν ἐστι τὸ τῆς ἀπογραφῆς οὐδὲ τὸ ἐν κοινῷ κεῖσθαι
πρὸς τὸ μὴ τῶν εἰληφότων εἶναι τοὺς ἀνδριάντας πάλαι μὲν ἴσως
ὑπάρχει δῆλον· ἀλλ' ὥστε μηδ' ἐπιχειρῆσαι μηδένα ἀντειπεῖν,
ἐκεῖνο ὑμῖν ἐρῶ. ἴστε που τοὺς Ἐφεσίους, ὅτι πολλὰ χρήματα
352
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 53, line 8
τρόπον οὐ λυθήσεται διὰ τὴν πόλιν· ἃ δ' ἡ πόλις αὐτὴ πεποίηκε,
ῥᾳδίως οὕτως ἀνελεῖ; καὶ ταῦτα οὐχ ὡς ἔδωκεν, ὁμοίως ἀφαιρου-
μένη κατὰ κοινόν, ἀλλ' ἑνὸς ἀνδρός, ἂν τύχῃ στρατηγῶν, ἐξουσίαν
ἔχοντος τοῦτο ποιεῖν; καὶ μὴν καὶ γράμματά ἐστιν ἐν κοινῷ
περὶ τούτων, ὑπὲρ ὧν ἔφην. τὰ γὰρ ψηφίσματα γέγραπται δήπου-
θεν τὰ τῶν τιμῶν καὶ δημοσίᾳ μένει τὸν ἅπαντα χρόνον. τὸ μὲν
γὰρ ἀποδοῦναι χάριν οὕτως ἀκριβῶς γίγνεται παρ' ὑμῖν, τὸ δ'
ἀφελέσθαι τοὺς εἰληφότας πάνυ ῥᾳδίως. εἶτα τὸ μὲν οὐχ οἷόν τε
γενέσθαι δίχα ψηφίσματος, ἁπάντων ὑμῶν πεισθέντων, τὸ δὲ ἔθει
τινὶ συμβαίνει, κἂν ἑνὶ δόξῃ μόνον; πλὴν ὅ γε ἔφην ὅτι δημοσίᾳ
ταῦτα ἀναγέγραπται, καὶ οὐ μόνον ἐν τοῖς ψηφίσμασιν, ἀλλὰ καὶ
ἐπ' αὐτῶν τῶν εἰκόνων, τό τε ὄνομα τοῦ τιμηθέντος καὶ τὸ δε-
δωκέναι τὸν δῆμον, καὶ τούτων πάλιν ἐν τῷ δημοσίῳ κειμένων.
ὅτι τοίνυν οὐθέν ἐστι τὸ τῆς ἀπογραφῆς οὐδὲ τὸ ἐν κοινῷ κεῖσθαι
πρὸς τὸ μὴ τῶν εἰληφότων εἶναι τοὺς ἀνδριάντας πάλαι μὲν ἴσως
ὑπάρχει δῆλον· ἀλλ' ὥστε μηδ' ἐπιχειρῆσαι μηδένα ἀντειπεῖν,
ἐκεῖνο ὑμῖν ἐρῶ. ἴστε που τοὺς Ἐφεσίους, ὅτι πολλὰ χρήματα παρ'
αὐτοῖς ἐστι, τὰ μὲν ἰδιωτῶν, ἀποκείμενα ἐν τῷ νεῲ τῆς Ἀρτέμι-
δος, οὐκ Ἐφεσίων μόνον, ἀλλὰ καὶ ξένων καὶ τῶν ὁπόθεν δήποτε
ἀνθρώπων, τὰ δὲ καὶ δήμων καὶ βασιλέων, ἃ τιθέασι πάντες οἱ
τιθέντες ἀσφαλείας χάριν, οὐδενὸς οὐδεπώποτε τολμήσαντος
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 86, line 4
τὸ μηδὲ τὴν προσηγορίαν ἔτι φαίνεσθαι τοῦ προελθόντος εἰς τοῦτο
κακίας, ἀλλ' ἠφανίσθαι παντελῶς, καθάπερ οἶμαι τὸ μὴ θάπτε-
σθαι τοὺς προδότας, ὅπως μηδὲν ᾖ σημεῖον εἰς αὖθις ἀνδρὸς
πονηροῦ. φέρε οὖν, ἐὰν εἴπῃ τις ἐπὶ τοῖς εὐεργέταις τοῦτο γίγνε-
σθαι παρ' ὑμῖν, ὃ παρὰ πολλοῖς ἔθος ἐστὶν ἐπὶ τοῖς κακούργοις,
ἆρ' οὐ σφόδρα ἀλγήσετε; μὴ τοίνυν ἀχθεσθῆτε τῷ νῦν αὐτὸ δοκοῦν-
τι εἰρηκέναι· τοῦ γὰρ μηκέτι μηδ' ἀεὶ λέγεσθαι γένοιτ' ἂν ὑμῖν
αἴτιος. καὶ μὴν ἐάν τις ἓν μόνον ἐκχαράξῃ ῥῆμα ἀπὸ στήλης
τινός, ἀποκτενεῖτε αὐτόν, οὐκέτι ἐξετάσαντες ὅ,τι ἦν ἢ περὶ τίνος,
καὶ εἰ δή τις ἐλθὼν οὗ τὰ δημόσια ὑμῖν γράμματά ἐστι κεραίαν
νόμου τινὸς ἢ ψηφίσματος μίαν μόνην συλλαβὴν ἐξαλείψειεν, οὕτως
ἕξετε ὥσπερ ἂν εἴ τις ἀπὸ τοῦ ἅρματός τι καθέλοι. οὐκοῦν ὁ τὴν
ἐπιγραφὴν ἀναιρῶν εἰκόνος τινὸς ἧττόν τι ποιεῖ τοῦ τὴν στήλην
ἀποχαράττοντος; καὶ μὴν ὅλον γε ἐξαλείφει τὸ ψήφισμα, καθ' ὃ
τὴν τιμὴν ἐκεῖνος ἔλαβε, μᾶλλον δὲ ἄκυρον ποιεῖ γεγραμμένον. ἀλλ'
εἴ τις καταδικασθεὶς ὑπὲρ ὅτου δήποτε καὶ ζημίαν τινὰ ὀφλών,
λαθὼν ἢ διαπραξάμενος ἐξαλείψειεν ἑαυτόν, καταλύειν δόξει τὴν
πολιτείαν· ὥστε δεινότερον ὑμῖν δοκεῖ τὸ ζημίας τινὰ ἀπαλλάτ-
τειν αὑτὸν τοῦ τιμῆς ἀποστερεῖν ἄλλον. οὐ τοίνυν οὐδὲ ἐκεῖνό
ἐστιν ἀφετέον, ἐπείπερ τοὺς λόγους ὡς ἐπ' ἀσεβήματι ἐποιησάμην.
ἐπίστασθε γὰρ σαφῶς ὅτι ἅπασα μὲν ἡ πόλις ἐστὶν ἱερά,
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 86, line 7
353
πονηροῦ. φέρε οὖν, ἐὰν εἴπῃ τις ἐπὶ τοῖς εὐεργέταις τοῦτο γίγνε-
σθαι παρ' ὑμῖν, ὃ παρὰ πολλοῖς ἔθος ἐστὶν ἐπὶ τοῖς κακούργοις,
ἆρ' οὐ σφόδρα ἀλγήσετε; μὴ τοίνυν ἀχθεσθῆτε τῷ νῦν αὐτὸ δοκοῦν-
τι εἰρηκέναι· τοῦ γὰρ μηκέτι μηδ' ἀεὶ λέγεσθαι γένοιτ' ἂν ὑμῖν
αἴτιος. καὶ μὴν ἐάν τις ἓν μόνον ἐκχαράξῃ ῥῆμα ἀπὸ στήλης
τινός, ἀποκτενεῖτε αὐτόν, οὐκέτι ἐξετάσαντες ὅ,τι ἦν ἢ περὶ τίνος,
καὶ εἰ δή τις ἐλθὼν οὗ τὰ δημόσια ὑμῖν γράμματά ἐστι κεραίαν
νόμου τινὸς ἢ ψηφίσματος μίαν μόνην συλλαβὴν ἐξαλείψειεν, οὕτως
ἕξετε ὥσπερ ἂν εἴ τις ἀπὸ τοῦ ἅρματός τι καθέλοι. οὐκοῦν ὁ τὴν
ἐπιγραφὴν ἀναιρῶν εἰκόνος τινὸς ἧττόν τι ποιεῖ τοῦ τὴν στήλην
ἀποχαράττοντος; καὶ μὴν ὅλον γε ἐξαλείφει τὸ ψήφισμα, καθ' ὃ
τὴν τιμὴν ἐκεῖνος ἔλαβε, μᾶλλον δὲ ἄκυρον ποιεῖ γεγραμμένον. ἀλλ'
εἴ τις καταδικασθεὶς ὑπὲρ ὅτου δήποτε καὶ ζημίαν τινὰ ὀφλών,
λαθὼν ἢ διαπραξάμενος ἐξαλείψειεν ἑαυτόν, καταλύειν δόξει τὴν
πολιτείαν· ὥστε δεινότερον ὑμῖν δοκεῖ τὸ ζημίας τινὰ ἀπαλλάτ-
τειν αὑτὸν τοῦ τιμῆς ἀποστερεῖν ἄλλον. οὐ τοίνυν οὐδὲ ἐκεῖνό
ἐστιν ἀφετέον, ἐπείπερ τοὺς λόγους ὡς ἐπ' ἀσεβήματι ἐποιησάμην.
ἐπίστασθε γὰρ σαφῶς ὅτι ἅπασα μὲν ἡ πόλις ἐστὶν ἱερά, τῶν δὲ
ἀνδριάντων πολλοὺς ἂν εὕροιτε τῶν ἐν αὐτοῖς τοῖς ἱεροῖς ἑστηκό-
των τοῦτο πεπονθότας. καὶ γὰρ ἀρχαιοτάτους συμβέβηκε τούτους
εἶναι καὶ τῶν στρατηγῶν ὃν ἂν ἕκαστος ἐθέλῃ θεραπεύειν, ὡς
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 108, line 8
νῦν ποιεῖσθε εἰκόνας, καὶ τῶν ἄλλων δὲ τῶν ἐπ' ἀξιώματος. οὐδὲ
γὰρ ὑμᾶς λέληθεν ὡς οὐδέν ἐστι τὸ τοῦτον ἵστασθαι τὸν τρόπον.
ἵν' οὖν τίνας τιμήσητε, λοιπὸν οὕτως αἰσχρὸν καὶ ἀνάξιον ὑμῶν
αὐτῶν ἔργον διαπράττεσθε; εἰ μὲν γὰρ ἅπασιν ὁμοίως προσεφέ-
ρεσθε δίχα τῶν αὐτοκρατόρων, οὐκ ἂν οὕτως ἠλέγχεσθε. νῦν δ'
εἰσὶν οὓς αὐτοὺς ἵστατε· ὥστε τοῖς ἄλλοις εἶναι φανερὸν ἐκ τού-
των ὅτι οὐ τιμᾶτε αὐτούς. εἰ δὲ τῶν πολλῶν καὶ τῶν μηδένα
ὠφελησάντων εἰσὶν οὗτοι, τίνος χάριν ἀσχημονεῖτε; ἢ τί βουλόμενοι
τούτους θεραπεύετε, καὶ ταῦτα ἐνὸν ὑμῖν ἄλλως ἐπιμελεῖσθαι; καὶ
γὰρ ξένια πλείω καὶ τὸ τῆς ὑποδοχῆς ἐλευθέριον τοῖς πολλοῖς
ἱκανόν, κἂν βελτίων ᾖ τις, ἔτι καὶ ψήφισμα ἤρκεσεν ἁπλοῦν, ᾧ
εἰς [τὸ] πρυτανεῖον ἢ εἰς προεδρίαν ἐκλήθη. νυνὶ μὲν γὰρ δοκεῖτε,
ὥσπερ οἱ σφόδρα γέμοντες τῶν ναυκλήρων καὶ χειμαζόμενοι διὰ
τοῦτο, ἐκβολὴν ποιεῖσθαι τῶν ἀνδριάντων. καίτοι φέρε, εἴ τις
ὑμῖν ἔλεγεν ὡς ἄρα ἀποδόσθαι προσήκει τοὺς πολλοὺς αὐτῶν, ἵνα
εὐπορήσητε χρημάτων, οὐκ ἔστιν ὅπως οὐκ ἂνἀνδράποδον ἡγήσαι-
σθε εἶναι τὸν λέγοντα. νῦν τοίνυν αὐτὸ τοῦτο ποιεῖτε· ὅσου γὰρ ἀν-
δριὰς γένοιτ' ἄν, τοσοῦτον ἐφ' ἑκάστῳ κερδαίνετε· πλὴν ὅτι γε
αὑτοῖς ἀποδίδοσθε αὐτοὺς καὶ οὐκ ἐπ' ἐξαγωγῇ, καθάπερ οἶμαι
τὰ σφόδρα πονηρὰ ἀνδράποδα. καθόλου δὲ εὖ ἴστε ὅτι μηδέν
ἐστι τῶν τοιούτων μέγα μηδὲ τίμιον ἄλλως, εἰ μὴ παρὰ τοὺς δι
354
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 114, line 7
ταῦτα ἀνατέτραπται, ὡς ἀεὶ προσδοκᾶν ὀργήν τινα ἢ μῖσος, σφό-
δρα ὑμῖν φαύλως τὰ πράγματα ἔχει καὶ ἐπ' οὐδενὸς ἵδρυσθε ἰς-
χυροῦ. καὶ ἔγωγε φαίην ἄν, εἰ καὶ χαλεπῶς ἀκούσεσθε, κρεῖττον
ὑμῶν ἀπαλλάττειν τοὺς ἐν Φρυγίᾳ μέσῃ δουλεύοντας ἢ τοὺς ἐν
Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύῃ. τὸ γὰρ ἀγνοούμενον καὶ μὴ δοκοῦντα μηδε-
νὸς ἄξιον ποιεῖν ὁτιοῦν ἔλαττον αἰσχρόν· τὸ δὲ οὕτως ὄντας ἐπι-
σήμους καὶ θαυμαζομένους παρὰ πᾶσιν ἀνάγκην ἔχειν ὥσπερ τοὺς
ἀγεννεῖς κύνας σαίνειν τὸν παριόντα δεινόν.
φέρε τοίνυν, εἰ δὲ καὶ πάντας δέοι τιμᾶν οὕτως καὶ τὴν ἐς-
χάτην ἀπορίαν θείη τις εἶναι περὶ τὴν πόλιν, πόσῳ κρεῖττον αὐτὸ
τὸ ψήφισμα προσπέμψαι τὸ τῆς εἰκόνος, ἵν' ἐὰν βούληται, στήσῃ
παρ' ἑαυτοῦ; νὴ Δί', ἀλλ' αἰσχρόν, εἰ τοσαύτην στενοχωρίαν ὁ-
μολογήσομεν, καὶ Ῥοδίων οὐκ ἄξιον. καὶ τίς οὐκ ἂν εὖ φρονῶν
ἕλοιτο πένης δοκεῖν μᾶλλον ἢ πονηρός; ἢ τὸ νυνὶ γιγνόμενον ἧττον
ὑμῖν δοκεῖ τινος αἰσχρὸν εἶναι, τὸ τοὺς ἀνδριάντας ὑμῶν δύνασθαί
τινα διηγεῖσθαι, καθάπερ τὰς οἰκίας, ὅτι πρότερον μὲν ἦν αὕτη
τοῦ δεῖνος, νῦν δὲ τοῦ δεῖνος γέγονεν, ἂν δ' οὗτος τελευτήσῃ, πάλιν
ἔσται τοῦ κληρονομήσαντος ἢ τοῦ πριαμένου; καίτοι τὴν εἰκόνα οὐκ
ἔστιν οὐδενὶ δικαίῳ μεταθεῖναι, καθάπερ τὴν οἰκίαν.
ἤδη τοίνυν ἤκουσά τι καὶ τοιοῦτόν τινος ἀποσχεδιάζοντος, ὅτι
καὶ παρ' ἑτέροις ἰδεῖν ἔστι τοῦτο γιγνόμενον· πάλιν δὲ ἑτέρου,
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 132, line 5
μῆσθαι πρότερον οὐδ' ὁτιοῦν περίεστι δίχα γε τῆς ὕβρεως καὶ τῆς
ἀτιμίας. πρὸς τούτῳ δὲ ὁ μὲν τιθεὶς τότε τὸν νόμον ἔστιν ὧν
κατηγόρει τῶν εἰληφότων τὴν ἀτέλειαν καὶ πονηροὺς ἀπέφαινε
τοὺς πλείους, οὐ μόνον ἀναξίους χάριτος· ὥστε τοῦτ' εἶναι τὸ
δεινὸν ὅτι μὴ πᾶσιν ἐγκαλῶν πάντας ἀπεστέρει τὰς δωρεάς. ἐν-
θάδε δὲ οὐδ' ἔνεστι τοῖς ἀφελομένοις εἰπεῖν τι κατ' ἐκείνων· οὓς
γὰρ μηδ' ἴσασι, πῶς αὐτοὺς αἰτιᾶσθαι δυνατόν; ἔτι δὲ ὁ μὲν νό-
μος ἐξαιρέτους τινὰς ἐποίει τοὺς τὰ μέγιστα δοκοῦντας εὐεργετη-
κέναι τὴν πόλιν, τοὺς ἀφ' Ἁρμοδίου καὶ Ἀριστογείτονος· ἐνθάδε
δὲ οὐδέν ἐστιν ἐξαίρετον. τῷ γὰρ ἀγράφως τὸ πρᾶγμα γίγνεσθαι
καὶ μήτε κατὰ νόμον μήτε κατὰ ψήφισμα περὶ οὐδενὸς ὅλως ἀπεί-
ρηται, καὶ ἐπὶ παντὶ συμβῆναι δυνατόν ἐστιν, ἐφ' ὅτῳ ποτὲ ἂν
δόξῃ τῷ στρατηγῷ. καὶ μὴν ὅ γε νόμος δεινὸν ἐδόκει ποιεῖν ἀφαι-
ρούμενος τοῦ δήμου τὴν ἐξουσίαν, ὥστε μηδὲ τὸ λοιπὸν ἐξεῖναι
ψηφίσασθαι τὴν δωρεὰν ταύτην. καὶ πόσῳ κρεῖττον τὴν ἀρχὴν
κωλῦσαί τι διδόναι τὸν δῆμον, εἰ μὴ συνέφερε τῇ πόλει, ἢκα-
ταλιπόντα τὸ χαρίζεσθαι τὸ ἀφαιρεῖσθαι ταῦτα ἐφ' ἑνὶ ποιήσα-
σθαι; [αἰσχροῦ γὰρ ὄντος, ὡς οὐδ' ἂν εἷς ἀντείποι, τοῦ ἀφαιρεῖ-
σθαι τοὺς λαβόντας τι, κατὰ μὲν τὸν νόμον τοῦτο ἅπαξ ἐγίγνετο,
κατὰ δὲ τὸ ἔθος ἀεὶ συμβαίνει.] καὶ μὴν εἰ δοκεῖ δυσχερὲς τὸ
ἀφαιρεῖσθαί τινος ἐξουσίας τὴν πόλιν, καὶ ὑμεῖς ἀφαιρεῖσθε τὴν
355
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 31, section 154, line 1
σκοπεῖν. ὑπὸ γὰρ τῆς κολακείας τῆς πρὸς ἑτέρους διαφθείρονται,
κἂν τῷ δεῖνι δόξῃ καὶ τῷ δεῖνι δι' ἡνδήποτ' αἰτίαν, οὐκέτ' εἰσὶν
οἱ πρότερον. πολὺ δὲ χείρων ἡ τοιαύτη διαφθορά. τότε μὲν γὰρ
ἠλέγχετ' ἂν ἡ τῆς ὕλης ἀσθένεια, νυνὶ δὲ ἡ κακία τῆς πόλεως
[φαίνεσθαι δοκεῖ]. τοιγαροῦν ὁμοίως δίδοτε τοὺς ἀνδριάντας,
ὥσπερ οἱ τὰς κόρας ταύτας ὠνούμενοι τοῖς παισίν. καὶ γὰρ
ἐκεῖνοι διδόασιν οὕτως, ὥστε μηδὲνλυπεῖσθαι μετ' ὀλίγον συντρι-
βέντων.
ἆρα ἀγνοεῖτε τὴν προσοῦσαν αἰσχύνην τῷ πράγματι καὶ πόσον
γέλωτα ὄφλετε δημοσίᾳ ψευδόμενοι, καὶ ταῦτα φανερῶς οὕτως;
ἐν γοῦν τοῖς ψηφίσμασι γράφετε, στῆσαι δὲ εἰκόνα τοῦ δεῖνος.
Πῶς, εἴποι τις ἂν ὑμῖν, ἄνδρες Ῥόδιοι, στῆσαι γράφετε τὴν ἑστῶ-
σαν, ἐὰν οὕτω τύχῃ, πρὸ πεντακοσίων ἐτῶν; εἶτα τῶν μὲν γυναικῶν
τὰς ὑποβαλλομένας παιδία πονηρὰς κρίνετε καὶ δεινόν τι ποιεῖν
ἡγεῖσθε καταψευδομένας· αὐτοὶ δὲ οὐκ αἰσχύνεσθε τοῦτο ποιοῦντες
ἐπὶ τῶν εἰκόνων, καὶ τοὺς ἀνδριάντας, ὧν οὐκ εἰσί, τούτων εἶναι
λέγοντες, καὶ ταῦτα οὐκ ὄντες ἀνήκοοι τῶν κατὰ τῆς πόλεως σκωμ-
μάτων; φασὶ γοῦν πολλοὶ τοὺς Ῥοδίων ἀνδριάντας ὁμοίους εἶναι
τοῖς ὑποκριταῖς. ὥσπερ γὰρ ἐκείνων ἕκαστον ἄλλοτε ἄλλον εἰσιέναι,
καὶ τοὺς ἀνδριάντας ὑμῖν ἄλλοτε ἄλλα λαμβάνειν πρόσωπα καὶ
μικροῦ δεῖν ὑποκρινομένους ἑστάναι. τὸν γὰρ αὐτὸν νῦν μὲν εἶναι
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 37, section 22, line 2
σθαι – ὃν δὲ τρόπον οὐκ ὀκνήσω ἐπεμβαλόμενος διηγήσασθαι·
Συρακοσίους τοὺς ἀποίκους τοὺς ὑμετέρους ἐν πολλοῖς πολέμοις
πρὸς Καρχηδονίους καὶ τοὺς ἄλλους βαρβάρους τοὺς τὴν Σικελίαν
καὶ τὴν Ἰταλίαν κατοικοῦντας ὁ χαλκὸς ἐπιλελοίπει καὶ τὸ νόμισμα·
ἐψηφίσαντο οὖν τοὺς τῶν τυράννων ἀνδριάντας (οἱ δὲ πολλοὶ ἦσαν
παρ' αὐτοῖς χαλκοῦ πεποιημένοι) συγκόψαι κρίσιν γε [ἐν] αὐτοῖς
ποιήσαντες, ὅστις ἄξιος αὐτῶν καταχωνευθῆναι καὶ ὅστις οὔ· καὶ
περιγίγνεται τῇ δίκῃ, ἵνα καὶ τοῦτο ἀκούσητε, Γέλων ὁ Δεινομένους· οἱ δ' ἄλλοι
πάντες κατεκόπησαν, πλὴν ἄρα Διονυσίου τοῦ πρεσβυτέρου τῶν τὸ σχῆμα τοῦ
Διονύσου περικειμένων – εἰ δὲ γένοιτο καὶ παρ' ὑμῖν ψήφισμά τι τοιοῦτον,
ἀνδριάντων εὐθύνας εἶναι – μᾶλλον δ' εἰ θέλετε καθάπερ ἐψηφισμένον γε τοῦτο καὶ
ἀγῶνος ἐνεστηκότος, δότε μοι, δότε τοὺς λόγους ὑπὲρ αὐτοῦ πρὸς
ὑμᾶς οἷον ἐν δικαστηρίῳ ποιήσασθαι.
ἄνδρες δικασταί, ἅπαντά φασι δεῖν προσδοκᾶν ἐν τῷ μακρῷ
χρόνῳ· οὗτος δ' ἐν τῷ βραχεῖ κινδυνεύει τεθῆναι μὲν ὡς ἄριστος
Ἑλλήνων, ἐκπεσεῖν δ' ὡς πονηρότατος. ὅτι μὲν οὖν καλῶς καὶ
δικαίως καὶ συμφερόντως τῇ πόλει τῇ ὑμετέρᾳ καὶ πᾶσι τοῖς
Ἕλλησιν ἐστάθη, πολλὰ ἔχων εἰπεῖν ἓν ὑμῖν βούλομαι διηγήσασθαι
γενόμενον ἐν ταῖς αὐταῖς Συρακούσαις. καὶ γὰρ οἰκεῖον τὸ παρά-
δειγμα· καὶ δίκαιον ἴσως ἐστίν, ὥσπερ ἐκεῖνοι τιμῶσι τὴν
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 40, section 16, line 9
356
ἀπὸ τῶν κρηνῶν δύνασθαι πιεῖν. ἀλλ' ὁμοῦ φιλανθρωπότατος
ὢν ὁαὐτοκράτωρ καὶ συνετώτατος ἁπάντων ἐμοί τε παρέσχεν
ὧν ἐγὼ ἐδεόμην καὶ ἄλλοις ὧν ἐκεῖνοι ἐδέοντο.
τίνος οὖν ἕνεκεν εἴρηκα πάντα τοῦτον τὸν λόγον, ὑπὲρ ἄλλων
ὑμῶν βουλευομένων; ὅτι καὶ τούτου τοῦ πράγματος ἐγὼ πρότερος
ἡψάμην καὶ πολλοὺς εἶπον ἐνθάδε λόγους ὑπὲρ ὁμονοίας, ἡγούμενος
συμφέρειν τῇ πόλει τοῦτο καὶκρεῖττον εἶναι μὴ διαφέρεσθαι πρὸς
μηδένα ἀνθρώπων, ἥκιστα δὲ οἶμαι πρὸς τοὺς ἐγγὺς οὕτω καὶ ἀστυ-
γείτονας. οὐ μέντοι πρὸς ἐκείνους γε ἦλθον οὐδὲ εἶπον φιλάνθρω-
πον οὐδὲν πρὸ τοῦ καταλλαγῆναι δημοσίᾳ τὴν πόλιν καὶ φίλους ὑμᾶς
γενέσθαι. καίτοι ψήφισμά γε ἔπεμψαν εὐθὺς ἐν ἀρχῇ φιλοφρονού-
μενοι καὶ παρακαλοῦντες ἀφικέσθαι· καὶ πολλὰ δίκαιά μοι πρὸς
αὐτοὺς ὑπῆρχεν, ὥσπερ ἄλλῳ τινὶ τῶν ἐντεῦθεν· ἀλλ' ὅμως οὐχ ὑπέ-
μενον φιλανθρωπεύεσθαι κατ' ἐμαυτόν, ἀλλὰ κοινῇ μεθ' ὑμῶν
αὐτοῖς ἐβουλόμην γενέσθαι φίλος. ὅθεν ὑφεωρῶντό με καὶ δυσχερῶς
εἶχον. καὶ νῦν πυθόμενος τὰς διαλύσεις καὶ τὴν φιλίαν ταύτην πρατ-
τομένην, καὶ ψηφισαμένων ὑμῶν ἐμὲ καλεῖν, ἴσως καὶ ταύτης ἕνεκα
τῆς χρείας (τυχὸν γὰρ ἠλπίζετε κἀμοῦ μετασχόντος ῥᾷον μᾶλλον
καὶ ἀσφαλέστερον ἔσεσθαι πάντα· καίτοι καὶ νῦν ἴσως οὐ τοῖς
παροῦσι μόνον, ἀλλὰ κἀμοὶ νέμοντες τιμὴν μετὰ τῶν ἄλλων, λογι-
ζόμενοι κἀμὲ πολίτην ὑμέτερον, τυχὸν προθυμότεροι γεγόνασι πρὸς
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 41, section 1, line 6
ΠΡΟΣ ΑΠΑΜΕΙΣ ΠΕΡΙ ΟΜΟΝΟΙΑΣ
Ὅτι μὲν ὑμεῖς, ὦ βουλὴ καὶ τῶν ἄλλων οἱ παρόντες οἱ με-
τριώτατοι, πρᾴως πρὸς ἐμὲ καὶ φιλικῶς ἔχετε, δοκῶ μοι τοῦτο
γιγνώσκειν. αὐτός τε γὰρ ἐμαυτὸν οἶδα περὶ πολλοῦ ποιούμενον
τὴν παρ' ὑμῶν εὔνοιαν καὶ μηδέποτε μηδὲν ἐναντίον μήτε εἰπόντα
μήτε πράξαντα, καὶ ὑμεῖς εὐθὺς ἐμὲ ἀφικόμενον ἐτιμήσατε δημοσίᾳ
ψηφίσματι πέμψαντες, συνηδόμενοι τῆς καθόδου καὶ παρακαλοῦντες
ἐπιδημῆσαι πρὸς αὑτούς. καὶ ἴσως οὐδὲν ἐποιεῖτε θαυμαστόν·
οὐ γὰρ μόνον αἱ λοιπαὶ πόλεις, ἀλλὰ καὶ τῶν ἰσοτίμων ὑμῖν αἱ
πλεῖσται σχεδόν, ὅπου γέγονα, καὶ πολιτείας καὶ βουλῆς καὶ τῶν
πρώτων τιμῶν οὐδὲν δεομένῳ μετέδωκαν, οὐκ ἀνωφελῆ σφισι
νομίζοντες οὐδὲ ἀνάξιον τιμᾶσθαι. τὸ δὲ ὑμέτερον οὐκ ἔστιν ἀλλό-
τριον, ἀλλ' ὡς ἂν εὐνοίᾳ καὶ χάριτι πατρίδος τιμώσης πολίτην
αὑτῆς. τὸ δὲ εἶναί τινας, ὡς ἂν ἐν δήμῳ, τῶν ἐνθάδε ἐμοὶ σχεδὸν
μὴ σφόδρα ἡδομένους οὐκ ἂν θαυμάσαιμι διὰ τὴν τῶν πόλεων
φιλοτιμίαν. καίτοι ἐπίσταμαι σαφῶς οὐδὲ τοὺς ἐκεῖ πολίτας
ἅπαντας ἀρέσαι δυνάμενος, ἀλλ' ἐνίους δι' αὐτὸ τοῦτο
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 44, section 6, line 10
ὄντας ὤκνουν ἐπαινεῖν, καὶ ὥσπερ ἔρανόν τινα ἀποδιδοὺς τῶν εἰς
ἐμαυτὸν ἕνεκα τιμῶν. ἠκροασάμην γὰρ δὴ καὶ τούτων καίτοι
357
σφόδρα αἰδούμενος ὅμως διὰ τοὺς λέγοντος αὐτούς, ἀγάμενος τῶν
ἀνδρῶν τό τε ἄφθονον καὶ τὴν προθυμίαν, ἔτι δὲ τὴν περὶ τὸ
εἰπεῖν δύναμιν. οὐ δὴ θαυμαστόν, εἰ ἐγὼ πατρίδα τοιαύτην οὕτω
σφόδρα ἠγάπηκα ὥστε οὔτ' ἂν Ἀθήνας οὔτε Ἄργος οὔτε Λακε-
δαίμονα, αἵπερ εἰσὶ πρῶται καὶ ἐνδοξόταται τῶν Ἑλληνίδων, εἱλό-
μην ἂν εἶναί μοι πατρίδας πρὸ ταύτης· καὶ τοῦτο ἔργῳ ἐδήλωσα.
πολλῶν γὰρ πολλαχῇ παρακαλούντων με καὶ μένειν καὶ προΐστα-
σθαι τῶν κοινῶν οὐ νῦν μόνον, ἀλλὰ καὶ πρότερον, ὅτε ἤμην φυ-
γάς (καὶ ψηφίσματα ἔπεμψάν τινες πρὸς τὸν αὐτοκράτορα χάριν
εἰδότες τῆς εἰς ἐμὲ τιμῆς), οὐδὲ πώποτε ἄχρι λόγου τὸ τοιοῦτον
ὑπεσχόμην, ἀλλ' οὐδ' οἰκίαν ἢ χωρίον ἐκτησάμην παρ' ἑτέροις,
ὡς μηδὲν ᾖ μοι σημεῖον ἀλλαχοῦ πατρίδος. καὶ γὰρ ἂνεἴη δεινόν,
εἰ οἱ ἄνθρωποι ἀδικώτεροι ἔσονται τῶν μελιττῶν. οὐδέποτε γὰρ
ἐκείνων μία καταλιποῦσα τὸ αὑτῆς σμῆνος εἰς ἕτερον μετέστη τὸ
μεῖζον ἢ μᾶλλον εὐθενοῦν, ἀλλὰ τὸν ἴδιον ἑσμὸν πληροῖ τε καὶ
αὔξει, κἂν ψυχρότερον ᾖ τὸ χωρίον καὶ αἱ νομαὶ χείρους καὶ ἡ
δρόσος ἐλάττων κἂν δυσκολώτερον τὸ ἔργον τὸ περὶ τὰ κηρία κἂν
ὁ γεωργὸς ἀμελέστερος. οὕτως δὲ ἄγαν αὐτάς φασι φιλεῖν ἀλλή-
λας καὶ τὸ ἴδιον σμῆνος ἑκάστην, ὥστε ἐπειδὰν ἔξω
Δίων Χρυσόστομος. Orationes Oration 56, section 10, line 9
ἐποίει προθύμως, ἀλλ' οὐδὲ εἴ τι ὄναρ ᾠήθη Νέστορα λέγειν, οὐκ
ἂν οὐδὲ τοῦτο παρέλειπε. τὸ γοῦν ὄναρ τὸ περὶ τῆς μάχης οὕτως
ἐξηπάτησεν αὐτόν, Νέστορι ἀπεικασθέν. οὐ μόνον δὲ τῷ Νέστορι
ὑπήκουε δοκοῦντι φρονιμωτάτῳ τῶν Ἀχαιῶν, ἀλλ' οὐδὲ ἄνευ τῶν
γερόντων οὐδὲν ἔπραττεν. ὁπότε γοῦν ἔμελλεν ἐξάγειν τὸν στρα-
τὸν τῷ ἐνυπνίῳ πεισθείς, οὐ πρότερον ἐξήγαγε πρὶν ἡ βουλὴ
τῶν γερόντων ἐκάθισε παρὰ τῇ νηὶ τῇ Νέστορος. οὐδὲ τὴν πεῖραν,
ἣν ἐβούλετο λαβεῖν τοῦ πλήθους, εἰ ἔτι μένειν ἐβούλετο καὶ δια-
πολεμεῖν τοῦ Ἀχιλλέως μηνίοντος, οὐκ ἄλλως ἐπειράθη, πρὶν εἰς
τὴν βουλὴν πρῶτον εἰσήγγειλεν. οἱ δὲ πολλοὶ τῶν δημαγωγῶν
ἀπροβούλευτα ψηφίσματα οὐκ ὀκνοῦσιν εἰς τὸν δῆμον εἰσφέρειν.
ἐκεῖνος δὲ μετὰ τῶν γερόντων βουλευσάμενος οὕτως ἐμέμνητο εἰς
τὸ πλῆθος περὶ τῆς καταστάσεως τοῦ πολέμου. { – } Τοῦτο μὲν
οὐδὲν ἄτοπον, εἰ βασιλεὺς ὢν μετεδίδου λόγου τοῖς ἄλλοις καὶ
σύμβουλον εἶχε διὰ γῆρας πιστευόμενον, αὐτὸς ὢν κύριος ἁπάντων
τῶν πραγμάτων. ἐπεὶ διὰ τί τὰ περὶ τὴν Βρισηίδα οὕτως ἐποίησεν
οὐ πεισθεὶς τῷ Νέστορι τῷ βελτίστῳ; { – Δ.} Ὥσπερ δὴ καὶ πολλοὶ
τῶν ἰδιωτῶν οὐ πειθόμενοι τοῖς ἄρχουσιν οὐδὲ τοῖς νόμοις πολλὰ
πράττουσι παρανόμως, ὑπὲρ ὧν καὶ τὰς εὐθύνας ὑπέχουσιν· οὐκοῦν
ἀχθέντες εἰς [τὸ δικαστήριον] τὴν ἀρχὴν ζημιοῦνται ἧς ἂν ἕκαστοι
DemetriusRhet., De elocutione (0613: 001)“Demetrii Phalerei qui dicitur de
elocutione libellus”, ERadermacher, L.Leipzig: Teubner, 1901, Repr. 1967.
Section 273, line 2
ἐπρέσβευσά τε καὶ ἔπεισα Θηβαίους, διήγημα ἐρεῖ μόνον, δεινὸν δὲ
358
οὐδέν.
Καθόλου δὲ τῆς λέξεως τὰ σχήματα καὶ ὑπόκρισιν καὶ ἀγῶνα
παρέχει τῷ λέγοντι, μάλιστα τὸ διαλελυμένον [τοῦτ' ἔστι δεινότητα].
καὶ περὶ μὲν τῶν σχημάτων ἀμφοτέρων τοσαῦτα.
Λέξις δὲ λαμβανέσθω πᾶσα, ὅση καὶ ἐν τῷ μεγαλοπρεπεῖ
χαρακτῆρι, πλὴν οὐκ ἐπὶ τὸ αὐτὸ τέλος· καὶ γὰρ μεταφέροντά ἐστι
δεινὰ ποιεῖν, ὡς τὸ τῷ Πύθωνι θρασυνομένῳ καὶ πολλῷ
ῥέοντι καθ' ὑμῶν.
Καὶ ἔτι εἰκασίας λέγοντα, ὡς τὸ Δημοσθένους· τοῦτο τὸ
ψήφισμα τὸν τότ' ἐπιόντα τῇ πόλει κίνδυνον παρελθεῖν
ἐποίησεν, ὥσπερ νέφος.
Αἱ παραβολαὶ δὲ τῇ δεινότητι οὐκ ἐπιτήδειαι διὰ τὸ μῆκος,
οἷον τὸ ὥσπερ δὲ κύων γενναῖος, ἄπειρος, ἀπρονοήτως
ἐπὶ κάπρον φέρεται· κάλλος γὰρ καὶ ἀκρίβειά τις ἐν τούτοις
ἐμφαίνεται, ἡ δὲ δεινότης σφοδρόν τι βούλεται καὶ σύντομον, καὶ
ἐγγύθεν πλήττουσιν ἔοικεν.
Γίνεται δὲ καὶ ἐκ συνθέτου ὀνόματος δεινότης, ὥσπερ καὶ ἡ
συνήθεια συντίθησιν δεινῶς πολλά, τὴν χαμαιτύπην καὶ τὸν παρα-
πλῆγα καὶ εἴ τι ἄλλο τοιοῦτον· καὶ παρὰ τοῖς ῥήτορσι δὲ πολλὰ
ἄν τις εὕροι τοιαῦτα.
DemetriusRhet., De elocutione Section 284, line 1
Δεινὰ δὲ καὶ τὰ Δημάδεια, καίτοι ἴδιον καὶ ἄτοπον τρόπον
ἔχειν δοκοῦντα, ἔστι δὲ αὐτῶν ἡ δεινότης ἔκ τε τῶν ἐμφάσεων
γινομένη, καὶ ἐξ ἀλληγορικοῦ τινος παραλαμβανομένου, καὶ τρίτον
ἐξ ὑπερβολῆς.
Οἷόν ἐστι τὸ οὐ τέθνηκεν Ἀλέξανδρος, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι· ὦζεν γὰρ ἂν ἡ οἰκουμένη τοῦ νεκροῦ. τὸ μὲν γὰρ
ὦζεν ἀντὶ τοῦ ᾐσθάνετο ἀλληγορικὸν καὶ ὑπερβολικὸν ἅμα, τὸ
δὲ τὴν οἰκουμένην αἰσθάνεσθαι ἐμφαντικὸν τῆς δυνάμεως τῆς Ἀλε-
ξάνδρου, καὶ ἅμα δέ τι ἐκπληκτικὸν ἔχει ὁ λόγος ἠθροισμένον ἐκ
τῶν τριῶν· πᾶσα δὲ ἔκπληξις δεινόν, ἐπειδὴ φοβερόν.
Τοῦ δὲ αὐτοῦ εἴδους καὶ τὸ ὅτι τοῦτο τὸ ψήφισμα οὐκ
ἐγὼ ἔγραψα, ἀλλ' ὁ πόλεμος τῷ Ἀλεξάνδρου δόρατι γρά-
φων, καὶ τὸ ἔοικε γὰρ ἡ Μακεδονικὴ δύναμις, ἀπολωλεκυῖα
τὸν Ἀλέξανδρον, τῷ Κύκλωπι τετυφλωμένῳ.
Καὶ ἀλλαχοῦ που· πόλιν, οὐ τὴν ἐπὶ προγόνων τὴν ναύ-
μαχον, ἀλλὰ γραῦν, σανδάλια ὑποδεδεμένην καὶ πτισάνην
ῥοφοῦσαν· τὸ μὲν γὰρ γραῦν ἀλληγοροῦν ἀντὶ τοῦ ἀσθενῆ καὶ
ἐξίτηλον ἤδη καὶ ἅμα ἐμφαῖνον τὴν ἀδρανίαν αὐτῆς ὑπερβολικῶς·
τὸ δὲ πτισάνην ῥοφοῦσαν ἐπὶ τοῦἐν κρεανομίαις τότε καὶ
πανδαισίαις διάγουσαν ἀπολλύειν τὰ στρατιωτικὰ χρήματα.
Περὶ μὲν οὖν τῆς Δημαδείου δεινότητος ἀρκεῖ τοσαῦτα, καίτοι
Πολύαινος. Strategemata (0616: 001)“Polyaeni strategematon libri viii”,
EWoelfflin, E., Melber, J.Leipzig: Teubner, 1887, Repr. 1970.Book 6, chap. 7,
section 2, line 4
359
προαγαγὼν, ἱκετηρίας προτείνων αὑτὸν ἐς πᾶσαν τι-
μωρίαν ἐξέδωκε τοῖς δικασταῖς, οἳ παθόντες ἄφεσιν
αὐτῷ τοῦ ἐγκλήματος ἐψηφίσαντο. ἀφεθεὶς Ἀπολλό-
δωρος οὐκ ἐς μακρὰν τὴν τυραννίδα κατέσχε καὶ μά-
λιστα δὴ τοὺς ἀφέντας δικαστὰς ὠμῶς ἐκόλασε τὴν
σωτηρίαν ἀναφέρων εἰς τὴν ἑαυτοῦ στρατηγίαν, οὐκ
εἰς τὴν ἐκείνων φιλανθρωπίαν.
Ἀπολλόδωρος πολιτευόμενος παρὰ Κασσανδρεῦσι πάντα ἔλεγε καὶ ἔπραττεν, ἀφ' ὧν
ἔδοξεν εἶναι μισοτύραννος. καὶ γὰρ κατὰ Λαχάρους τοῦ τυράννου ψήφισμα ἔγραψεν,
ἀγώγιμον ἐκ τῆς χώρας εἶναι τῆς Κασσανδρέων, καὶ Ἀντίοχον τὸν βασιλέα φίλον ποι-
εῖσθαι καὶ σύμμαχον, αὐτῷ τὴν πολιτείαν ἐπιτρέποντας· καὶ Θεοδότῳ γράψαντι
φυλακὴν αὐτῷ δοῦναι τοῦ σώματος αὐτὸς ἀντεῖπε, καὶ τῆς ἀποδούσης Κασσανδρεῦσι
τὴν ἐλευθερίαν Εὐρυδίκης ἑορτὴν κατεστήσατο, ἣν ἐκάλεσεν Εὐρυδίκεια, καὶ τοῖς
ἐξελθοῦσι τῆς ἄκρας στρατιώταις πολιτείαν ἔγραψε καὶ κλήρους ἐν τῇ Παλλήνῃ
δοθῆναι, ἵνα παραμένοιεν φύλακες τῆς ἐλευθερίας ἐν δὲ τοῖς συμποσίοις εἴ τις ἔφη
δεινὸν, ἀλλὰ καὶ σχέτλιον. οὕτω πάντας ἐξαπατήσας, ...
Πολύαινος. Strategemata Book 8, chap. 21, section 1, line 5
πλευσεν. οἱ δὲ Καρχηδόνιοι νομίσαντες ἴσας εἶναι
τὰς ναῦς τῷ πλήθει τῶν φαινομένων ἱστίων θαρρή-
σαντες πρὸς τὸν κίνδυνον ὥρμησαν· Γάϊος πολλαῖς
πρὸς ὀλίγας ἀγωνισάμενος ῥᾳδίως ἐνίκησεν.
ΠΕΙΝΑΡΙΟΣ.
Πεινάριος φρούραρχος Ἐνναίων ἀποστάντων τῆς
Ῥωμαίων συμμαχίας καὶ τὰς κλεῖς τῶν πυλῶν ἀπαι-
τούντων ‘ἐὰν ὁ δῆμος ἅπας’ ἔφη ‘αὔριον εἰς ἐκκλησίαν
συνελθὼν τοῦτο ψηφίσηται, πεισθήσομαι τῷ ψηφί-
σματι’. οἱ μὲν τῆς ὑστεραίας ἐς τὸ θέατρον συνελέγησαν,
ὁ δὲ νύκτωρ ὑπὸ τὴν ἀκρόπολιν πολλοὺς στρατιώτας
ἐφεδρεύειν ἔταξεν ὑπερδεξίους, ἄλλους δὲ περιστῆναι
τὸ θέατρον καὶ τὰς διόδους, παραφυλάττοντας τὸ ση-
μανθησόμενον. οἱ μὲν Ἐνναῖοι συνελθόντες τὴν ἀπό-
στασιν ἐψηφίζοντο· τοῦ δὲ φρουράρχου σημήναντος
οἱ στρατιῶται οἱ μὲν ἄνωθεν ἀφιέντες τὰ βέλη, οἱ δὲ
κατὰ τὰς διόδους προσπεσόντες καὶ σπασάμενοι τὰς
μαχαίρας τὸν δῆμον κατέκοψαν, ὥστε σωρηδὸν ἐπ'
ἀλλήλοις ἔπιπτον ἅπαντες πλὴν ὀλίγων, ὅσοι κατὰ
τῶν τειχῶν αὑτοὺς καθῆκαν ἢ δι' ὑπονόμων ἔλαθον
Πολύαινος. Strategemata Book 8, chap. 65, section 1, line 8
λαβόντες ἐπέθεντο τοῖς βαρβάροις καὶ διαχρησάμενοι
πάντας τήν τε πόλιν αὐτῶν καὶ τὴν χώραν κατῴκησαν.
360
ΦΩΚΙΔΕΣ.
Φωκεῦσι καὶ Θετταλοῖς πόλεμος ἄσπονδος ἦν,
ὥστε καὶ Θετταλοὶ δόγμα ἐκύρωσαν, μηδενὸς ἀπέχε-
σθαι τῶν ἐν ἡλικίᾳ, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας ἀνδρα-
ποδίσασθαι. Φωκέων μελλόντων συμβάλλειν ἐς μάχην
αἱ Φωκίδες ἐψηφίσαντο· ‘ὕλην παμμεγέθη νησώμεθα·
ἐπειδὰν δὲ αἰσθώμεθα τοὺς ἄνδρας ἡττωμένους, αὐταὶ
τῆς πυρᾶς μετὰ τῶν τέκνων ἐπιβῶμεν καὶ τὴν ὕλην
ὑφάψασαι καταπρήσωμεν.’ τοῦτο τὸ ψήφισμα τῶν
γυναικῶν τοὺς Φωκέας ἐποίησεν ἀνδρειότερον παρα-
τάξασθαι καὶ κρατῆσαι τῇ μάχῃ.
Apollonius Phil., Apollonii epistulae [Dub.] (0619: 003)
“Flavii Philostrati opera, vol. 1”, EKayser, C.L.
Leipzig: Teubner, 1870, Repr. 1964.Epistle 62, line 4
μου. τίς οὖν ἡ τῆς ἐπιβουλῆς αἰτία; οὐ γὰρ πώ-
ποτε σὰς βοῦς ἤλασα,
ἐπειὴ μάλα πολλὰ μεταξὺ
οὔρεά τε σκιόεντα θάλασσά τε ἠχήεσσα
τῆς τε ἐμῆς φιλοσοφίας καὶ τῆς σῆς.
ξαʹ. Λεσβώνακτι. Ἀνάχαρσις ὁ Σκύθης ἦν
σοφός, εἰ δὲ Σκύθης, ὅτι καὶ Σκύθης.
ξβʹ. Λακεδαιμόνιοι Ἀπολλωνίῳ. Τᾶν δε-
δομενᾶν τιμᾶν σοι ἀπεστάλκαμεν τόδε ἀντίγραφον
σαμανάμενοι τᾷ δαμοσίᾳ σφραγῖδι, ἵνα ἴδῃς·
Ψήφισμα Λακεδαιμονίων, καθὼς οἱ γέροντες
ἐπέκριναν Τυνδάρεω εἰσηγησαμένω· ταῖν ἀρχαῖν
ἔδοξε τέλεσί τε καὶ τῷ δήμῳ Ἀπολλώνιον Πυθα-
γόρειον ἦμεν πολίταν ἔχειν τε καὶ γᾶς καὶ οἴκων
ἔγκτασιν. ἑστάκαμεν δὲ καὶ ἐπίσαμον εἰκόνα γρα-
πτὰν καὶ χαλκᾶν ἀρετῆς χάριν. ὧδε γὰρ οἱ πατέρες
ἁμῶν ἐτίμων ἄνδρας ἀγαθούς. ἐνόμιζον γὰρ ἦμεν
Λυκούργω παῖδας, ὅσοι σύμφωνον θεοῖς τὸν βίον
αἱρέοντο.
Demetrius Hist., Phil., Frag. (0624: 001)“Demetrios von Phaleron”, EWehrli,
F.Basel: Schwabe, 1968; Die Schule des Aristoteles, vol. 4, 2nd edn..
Fragment 96, line 11
Δημήτριος δ' ὁ Φαληρεὺς καὶ Ἱερώνυμος ὁ Ῥόδιος καὶ Ἀριστόξενος
ὁ μουσικὸς καὶ Ἀριστοτέλης – εἰ δὴ τό γε περὶ εὐγενείας βιβλίον ἐν τοῖς
γνησίοις Ἀριστοτέλους θετέον – ἱστοροῦσι Μυρτὼ θυγατριδῆν Ἀριστ-
είδου Σωκράτει τῷ σοφῷ συνοικῆσαι, γυναῖκα μὲν ἑτέραν ἔχοντι, ταύτην
δ' ἀναλαβόντι χηρεύουσαν διὰ πενίαν καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐνδεομένην.
πρὸς μὲν οὖν τούτους ἱκανῶς ὁ Παναίτιος ἐν τοῖς περὶ Σωκράτους
361
ἀντείρηκεν, ὁ δὲ Φαληρεὺς ἐν τῷ Σωκράτει φησὶ μνημονεύειν Ἀριστ-
είδου θυγατριδοῦν εὖ μάλα πένητα Λυσίμαχον, ὃς ἑαυτὸν μὲν ἐκ
πινακίου τινὸς ὀνειροκριτικοῦ παρὰ τὸ Ἰακχεῖον λεγόμενον καθεζόμενος
ἔβοσκε, τῇ δὲ μητρὶ καὶ τῇ ταύτης ἀδελφῇ ψήφισμα γράψας [δωρεὰν]
ἔπεισε τὸν δῆμον τροφὴν διδόναι τριώβολον ἑκάστης ἡμέρας. αὐτὸς
μέντοι φησὶν ὁ Δημήτριος νομοθετῶν ἀντὶ τριωβόλου δραχμὴν ἑκατέρᾳ
τάξαι τῶν γυναικῶν.
Plutarchus Aristides V: Ἀριστείδης δὲ τὴν ἐπώνυμον
εὐθὺς ἀρχὴν ἦρξε (nach Marathon, 489/8). καίτοι φησὶν ὁ Φαλη-
ρεὺς Δημήτριος ἄρξαι τὸν ἄνδρα μικρὸν ἔμπροσθεν τοῦ θανάτου μετὰ
τὴν ἐν Πλαταιαῖς μάχην.
Artemidorus Onirocriticon II 44: ὀνείρους δὲ ἀποβεβηκότας καὶ
τὰς ἀποβάσεις αὐτῶν οὐκ ἐνεδέχετο γράφειν ἐν τέχνῃ ὀνειροκριτικῇ καὶ ὑποθή-
καις θεωρημάτων. οὐδέ μοι πιθανὰ ἐδόκει ταῦτα, καίτοι Γεμινοῦ τοῦ Τυρίου καὶ
Zeno Phil., Testimonia et Frag. (0635: 001)
“Stoicorum veterum Frag., vol. 1”, Evon Arnim, J.
Leipzig: Teubner, 1905, Repr. 1968.Fragment 6, line 19
Ζήνωνος ἐγκρατέστερον.” τῷ γὰρ ὄντι πάντας ὑπερεβάλλετο τῷ τε
εἴδει τούτῳ καὶ τῇ σεμνότητι καὶ δὴ νὴ Δία καὶ μακαριότητι. Ὀκτὼ γὰρ
πρὸς τοῖς ἐνενήκοντα βιοὺς ἔτη κατέστρεψεν, ἄνοσος καὶ ὑγιὴς διατελέσας.
Περσαῖος δέ φησιν ἐν ταῖς ἠθικαῖς σχολαῖς δύο καὶ ἑβδομήκοντα ἐτῶν
τελευτῆσαι αὐτόν, ἐλθεῖν δὲ Ἀθήναζε δύο καὶ εἴκοσι ἐτῶν· ὁ δ' Ἀπολ-
λώνιός φησιν ἀφηγήσασθαι τῆς σχολῆς αὐτὸν ἔτη δυοῖν δέοντα ἑξήκοντα.
Ἐτελεύτα δὴ οὕτως· ἐκ τῆς σχολῆς ἀπιὼν προσέπταισε καὶ τὸν
δάκτυλον περιέῤῥηξε· παίσας δὲ τὴν γῆν τῇ χειρί, φησὶ τὸ ἐκ τῆς
Νιόβης· “Ἔρχομαι· τί μ' ἀΰεις;” καὶ παραχρῆμα ἐτελεύτησεν, ἀποπνί-
ξας ἑαυτόν. Ἀθηναῖοι δὲ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τᾷ Κεραμεικῷ καὶ ψηφίσμασι τοῖς
προειρημένοις ἐτίμησαν, τὴν ἀρετὴν αὐτῷ προσμαρτυ-
ροῦντες.
Φησὶ δὲ Δημήτριος ὁ Μάγνης ἐν τοῖς Ὁμωνύμοις τὸν πατέρα
αὐτοῦ Μνασέαν πολλάκις ἅτε ἔμπορον Ἀθήναζε παραγίνεσθαι καὶ
πολλὰ τῶν Σωκρατικῶν βιβλίων ἀποφέρειν ἔτι παιδὶ ὄντι τῷ Ζήνωνι·
ὅθεν καὶ ἐν τῇ πατρίδι συγκεκροτῆσθαι. καὶ οὕτως ἐλθόντα εἰς Ἀθή-
νας Κράτητι παραβαλεῖν. δοκεῖ δέ, φησί, καὶ τὸ τέλος αὐτὸς ὁρίσαι,
τῶν πλανωμένων περὶ τὰς ἀποφάσεις. ὤμνυε δέ, φασί, καὶ κάππαριν,
καθάπερ Σωκράτης τὸν κύνα.
Diog. Laërt. VII 10. ἔδοξε δέ μοι καὶ τὸ ψήφισμα τὸ περὶ
αὐτοῦ τῶν Ἀθηναίων ὑπογράψαι καὶ ἔχει ὧδε·
Zeno Phil., Testimonia et Frag.7-8, line 1
ξας ἑαυτόν. Ἀθηναῖοι δὲ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τᾷ Κεραμεικῷ καὶ ψη-
φίσμασι τοῖς προειρημένοις ἐτίμησαν, τὴν ἀρετὴν αὐτῷ προσμαρτυ-
ροῦντες.
Φησὶ δὲ Δημήτριος ὁ Μάγνης ἐν τοῖς Ὁμωνύμοις τὸν πατέρα
αὐτοῦ Μνασέαν πολλάκις ἅτε ἔμπορον Ἀθήναζε παραγίνεσθαι καὶ
362
πολλὰ τῶν Σωκρατικῶν βιβλίων ἀποφέρειν ἔτι παιδὶ ὄντι τῷ Ζήνωνι·
ὅθεν καὶ ἐν τῇ πατρίδι συγκεκροτῆσθαι. καὶ οὕτως ἐλθόντα εἰς Ἀθή-
νας Κράτητι παραβαλεῖν. δοκεῖ δέ, φησί, καὶ τὸ τέλος αὐτὸς ὁρίσαι,
τῶν πλανωμένων περὶ τὰς ἀποφάσεις. ὤμνυε δέ, φασί, καὶ κάππαριν,
καθάπερ Σωκράτης τὸν κύνα.
Diog. Laërt. VII 10. ἔδοξε δέ μοι καὶ τὸ ψήφισμα τὸ περὶ
αὐτοῦ τῶν Ἀθηναίων ὑπογράψαι καὶ ἔχει ὧδε·
Ἐπ' Ἀῤῥενίδου ἄρχοντος, ἐπὶ τῆς Ἀκαμαντίδος πέμπτης πρυτα-
νείας, Μαιμακτηριῶνος δεκάτῃ ὑστέρᾳ, τρίτῃ καὶ εἰκοστῇ τῆς πρυτα-
νείας, ἐκκλησία κυρία, τῶν προέδρων ἐπεψήφισεν Ἵππων Κρατιστοτέλους
Ξυπεταιὼν καὶ οἱ συμπρόεδροι, Θράσων Θράσωνος Ἀνακαιεὺς εἶπεν·
Ἐπειδὴ Ζήνων Μνασέου Κιτιεὺς ἔτη πολλὰ κατὰ φιλοσοφίαν ἐν
τῇ πόλει γενόμενος ἔν τε τοῖς λοιποῖς ἀνὴρ ἀγαθὸς ὢν διετέλεσε καὶ
τοὺς εἰς σύστασιν αὐτῷ τῶν νέων πορευομένους, παρακαλῶν ἐπ' ἀρε-
τὴν καὶ σωφροσύνην, παρώρμα πρὸς τὰ βέλτιστα, παράδειγμα τὸν
ἴδιον βίον ἐκθεὶς ἅπασιν, ἀκόλουθον ὄντα τοῖς λόγοις οἷς διελέγετο,
Φλάβιος Φιλόστρατος. Vita Apollonii (0638: 001)
“Flavii Philostrati opera, vol. 1”, EKayser, C.L.Leipzig: Teubner, 1870, Repr. 1964.
Chap. 4, section 5, line 3
ξὺν ἀπειλῇ· “τούσδε σῶζε” καὶ “οὐ παρελεύσῃ ἐν-
ταῦθα.” οἱ δ' οὐ προσεῖχον καὶ τερατολογίαν τὰ
τοιαῦτα ᾤοντο τοσῷδε μᾶλλον, ὅσῳ καὶ ἐς πάντα τὰ
ἱερὰ φοιτῶν ἀποτρέπειν αὐτὸ ἐδόκει καὶ ἀπεύχεσθαι.
ἐπεὶ δὲ ἀνοήτως εἶχον τοῦ πάθους, ἐκείνοις μὲν οὐ-
δὲν ᾤετο δεῖν ἐπαρκεῖν ἔτι, τὴν δὲ ἄλλην Ἰωνίαν
περιῄει διορθούμενος τὰ παρ' ἑκάστοις καὶ διαλεγό-
μενος ἀεί τι σωτήριον τοῖς παροῦσιν.
Ἀφικνουμένῳ δὲ αὐτῷ ἐς τὴν Σμύρναν προσα-
πήντων μὲν οἱ Ἴωνες, καὶ γὰρ ἔτυχον Πανιώνια
θύοντες, ἀναγνοὺς δὲ καὶ ψήφισμα Ἰωνικόν, ἐν ᾧ
ἐδέοντο αὐτοῦ κοινωνῆσαί σφισι τοῦ ξυλλόγου, καὶ
ὀνόματι προστυχὼν ἥκιστα Ἰωνικῷ, Λούκουλλος γάρ
τις ἐπεγέγραπτο τῇ γνώμῃ, πέμπει ἐπιστολὴν ἐς τὸ
κοινὸν αὐτῶν ἐπίπληξιν ποιούμενος περὶ τοῦ βαρ-
βαρισμοῦ τούτου· καὶ γὰρ δὴ καὶ Φαβρίκιον καὶ
τοιούτους ἑτέρους ἐν τοῖς ἐψηφισμένοις εὗρεν. ὡς
μὲν οὖν ἐρρωμένως ἐπέπληξε, δηλοῖ ἡ περὶ τούτου
ἐπιστολή. παρελθὼν δὲ ἐπ' ἄλλης ἡμέρας ἐς τοὺς
Ἴωνας, “τίς” ἔφη “ὁ κρατὴρ οὗτος;” οἱ δὲ ἔφασαν
“Πανιώνιος.” ἀρυσάμενος οὖν καὶ σπείσας, “
Φλάβιος Φιλόστρατος. Vita Apollonii Chap. 6, section 21, line 76
ἐκεῖνος, ὅν φατε ὑμεῖς οἱ ἀπὸ Ἑλλήνων ἥκοντες
πλεύσαντα ἐς τὰς νήσους ὑπὲρ τῶν φόρων ξυμμέ-
τρους τε αὐτοὺς τάξαι καὶ ξὺν τῷ αὐτῷ ἐπανελθεῖν
363
τρίβωνι;” “οὗτος,” εἶπε “δι' ὃν καὶ πενίας ἔρως
ποτὲ ἤνθησεν.” “εἰ οὖν,” ἔφη “δύο Ἀθήνησι δημ-
αγωγοὶ γενοίσθην ἐπαινοῦντες τὸν Ἀριστείδην ἄρτι
ἐκ τῆς ξυμμαχίδος ἥκοντα, καὶ ὁ μὲν γράφοι στεφα-
νοῦν αὐτόν, ἐπειδὴ μὴ πλουτῶν ἀφῖκται μηδὲ βίον
ἑαυτῷ ξυνειλοχὼς μηδένα, ἀλλὰ πενέστατος μὲν
Ἀθηναίων, πενέστερος δὲ ἑαυτοῦ, ὁ δ' αὖ τοιουτονί
τι γράφοι ψήφισμα· ἐπειδὴ Ἀριστείδης οὐχ' ὑπὲρ
τὸ δυνατὸν τῶν ξυμμάχων τάξας τοὺς φόρους, ἀλλ'
ὡς ἕκαστοι γῆς ἔχουσι, τῆς τε ὁμονοίας αὐτῶν ἐπε-
μελήθη τῆς πρὸς Ἀθηναίους καὶ τοῦ μὴ ἀχθομένους
δοκεῖν φέρειν ταῦτα, δεδόχθω στεφανοῦν αὐτὸν ἐπὶ
δικαιοσύνῃ, ἆρ' οὐκ ἄν σοι δοκεῖ τῇ μὲν προτέρᾳ
γνώμῃ κἂν ἀντειπεῖν αὐτός, ὡς οὐκ ἀξίᾳ τῶν ἑαυτῷ
βεβιωμένων, εἰ ἐφ' οἷς οὐκ ἀδικεῖ τιμῷτο, τὴν δ'
ἴσως ἂν καὶ αὐτὸς ἐπαινέσαι, στοχαζομένην ὧν διε-
νοήθη; βλέψας γάρ που ἐς τὸ Ἀθηναίων τε καὶ τῶν
ὑπηκόων ξυμφέρον ἐπεμελήθη τῆς ξυμμετρίας τῶν
Αριστοφάνης. Gramm., Argumenta fabularum Aristophani tributa (Frag.) (0644:
007)“Aristophanis Byzantii grammatici Alexandrini Frag., 2nd edn.”, ENauck,
A.Halle: Lippert & Schmid, 1848, Repr. 1963.Fragment 5, line 7
ὅθεν μαθὼν ἑαυτὸν Οἰδίπους τάλας
δισσαῖσι χερσὶν ἐξανάλωσεν κόρας,
αὐτὴ δὲ μήτηρ ἀγχόναις διώλετο.
Arg. Ar. Ach.
Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ.
Ἐκκλησίας οὔσης παραγίνονταί τινες
πρέσβεις παρὰ Περσῶν καὶ παρὰ Σιτάλκους πάλιν,
οἱ μὲν στρατιὰν ἄγοντες, οἱ δὲ χρυσίον·
παρὰ τῶν Λακεδαιμονίων τε μετὰ τούτους τινὲς
σπονδὰς φέροντες, οὓς Ἀχαρνεῖς οὐδαμῶς
εἴασαν, ἀλλ' ἐξέβαλον· ὧν καθάπτεται σκληρῶς ὁ ποιητής. [αὐτὸ τὸ ψήφισμά τε
Μεγαρικὸν ἱκανῶς φησι καὶ τὸν Περικλέα οὑκ τῶν Λακώνων τῶνδε πάντων αἴτιον,
σπονδὰς λύσιν τε τῶν ἐφεστώτων κακῶν.]
Argum. Ar. Eq.
Heliodorus Scr. Erot., Aethiopica (0658: 001)
“Héliodore. Les Éthiopiques (Théagène et Chariclée), 3 vols., 2nd edn.”,
ERattenbury, R.M., Lumb, T.W., Maillon, J.Paris: Les Belles Lettres, 1960.
Book 4, chap. 20, section 3, line 4
ἡμετέρας ἐμποιεῖ παρασκευῆς· εἰ δὲ οἰκτιζόμενοι μᾶλ-
λον δὲ γυναικιζόμενοι πλείονα τῇ μελλήσει τὴν προτέρησιν
αὐτοῖς παρασχοῖμεν, οὐδὲν ἄλλ' ἢ καταγελᾶσθαι πρὸς
μειρακίων καὶ ταῦτα περιλείπεται, οὓς ἐγώ φημι χρῆναι
364
αὐτούς τε ὡς ὅτι τάχιστα καταλαβόντας ἀνασκολοπίσαι
καὶ τοὺς ἐξ αὐτῶν ἀτιμῶσαι διαβιβάσαντας καὶ εἰς τὸ
γένος τὴν τιμωρίαν.
Τοῦτο δ' ἂν γένοιτο ῥᾳδίως εἰ
πρὸς ἀγανάκτησιν κινήσαιμεν Θετταλοὺς τὴν κατ' αὐτῶν
τε τούτων, εἴ τινες διαφύγοιεν, καὶ τῶν ἐξ αὐτῶν, ἀπει-
πόντες αὐτοῖς ἐκ ψηφίσματος τὴν θεωρίαν καὶ τὸν ἐνα-
γισμὸν τοῦ ἥρωος, ἐκ τοῦ δημοσίου τοῦ ἡμετέρου τελεῖς-
θαι τοῦτον ἐπικρίναντες.»
Ἔτι τούτων ἐπαινουμένων καὶ δόγματι τοῦ
δήμου κυρουμένων «Ἐπικεχειροτονήσθω» ἔφη ὁ στρατηγὸς
»εἰ δοκεῖ, κἀκεῖνο, μηκέτι τὴν ζάκορον ἀναφαίνειν τοῖς
τὸ ἐνόπλιον τρέχουσιν· ὡς γὰρ ἔχω συμβαλεῖν ἐκεῖθεν ἡ
ἀρχὴ Θεαγένει τῆς ἀσεβείας ἐξήφθη καὶ τὴν ἁρπαγήν,
ὡς ἔοικεν, ἐκ τῆς πρώτης θέας ἐνεθυμήθη· καλὸν οὖν
περιγράψαι τῶν ἑξῆς χρόνων τὴν ὁμοίαν τινῶν ἐπιχεί
Anaxagoras Phil., Testimonia (0713: 001)
“Die Fragmente der Vorsokratiker, vol. 2, 6th edn.”, EDiels, H., Kranz, W.
Berlin: Weidmann, 1952, Repr. 1966.Fragment 17, line 2
Περικλεῖ κομισθῆναι καὶ Λάμπωνα μὲν τὸν μάντιν, ὡς εἶδε τὸ κέρας ἰσχυρὸν καὶ
στερεὸν ἐκ μέσου τοῦ μετώπου πεφυκός, εἰπεῖν ὅτι δυεῖν οὐσῶν ἐν τῆι πόλει δυνα-
στειῶν τῆς Θουκυδίδου καὶ Περικλέους εἰς ἕνα περιστήσεται τὸ κράτος παρ' ὧι
γένοιτο τὸ σημεῖον· τὸν δ' Ἀναξαγόραν τοῦ κρανίου διακοπέντος ἐπιδεῖξαι τὸν
ἐγκέφαλον οὐ πεπληρωκότα τὴν βάσιν, ἀλλ' ὀξὺν ὥσπερ ὠιὸν ἐκ τοῦ παντὸς
ἀγγείου συνωλισθηκότα κατὰ τὸν τόπον ἐκεῖνον, ὅθεν ἡ ῥίζα τοῦ κέρατος εἶχε
τὴν ἀρχήν. καὶ τότε μὲν θαυμασθῆναι τὸν Ἀναξαγόραν ὑπὸ τῶν παρόντων,
ὀλίγωι δ' ὕστερον τὸν Λάμπωνα τοῦ μὲν Θουκυδίδου καταλυθέντος
τῶν δὲ τοῦ δήμου πραγμάτων ὁμαλῶς ἁπάντων ὑπὸ τῶι Περικλεῖ γενομένων.
– – 32 περὶ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον [Anfang des peloponn.
Kriegs] ... καὶ ψήφισμα Διοπείθης ἔγραψεν εἰσαγγέλλεσθαι τοὺς τὰ θεῖα μὴ νομί-
ζοντας ἢ λόγους περὶ τῶν μεταρσίων διδάσκοντας ἀπερειδόμενος εἰς Περικλέα δι'
Ἀναξαγόρου τὴν ὑπόνοιαν ... Ἀναξαγόραν δὲ φοβηθεὶς ἐξέπεμψεν ἐκ τῆς πόλεως.
DIODOR. XII 39
πρὸς δὲ τούτοις Ἀναξαγόραν τὸν
σοφιστὴν διδάσκαλον ὄντα Περικλέους ὡς ἀσεβοῦντα εἰς τοὺς θεοὺς ἐσυκοφάν-
τουν.
PLUT. Ni23 ὁ γὰρ πρῶτος σαφέστατόν τε πάντων καὶ θαρραλεώτατον
περὶ σελήνης καταυγασμῶν καὶ σκιᾶς λόγον εἰς γραφὴν καταθέμενος Ἀ. οὔτ' αὐτὸς
ἦν παλαιὸς οὔτε ὁ λόγος ἔνδοξος ἀλλ' ἀπόρρητος ἔτι καὶ δι' ὀλίγων καὶ μετ' εὐλα-
βείας τινὸς ἢ πίστεως βαδίζων. οὐ γὰρ ἠνείχοντο τοὺς φυσικοὺς καὶ μετεωρολέσχας
Hippiatrica, Hippiatrica Berolinensia (0738: 001)
“Corpus hippiatricorum Graecorum, vol. 1”, EOder, E., Hoppe, K.
Leipzig: Teubner, 1924, Repr. 1971.Chap. 1, section 13, line 12
τὴν ἵππου φασὶν ἡλικίαν διαρκεῖν. Ἀριστοφάνηςοὖν ὁ
Βυζάντιοςτὰ περὶ φύσεως ζῴων ἐπιτεμόμενος ἐκ τῶν Ἀρι-
365
στοτέλουςτοῦ φιλοσόφου φησὶν ἔτη ζῆν δύνασθαι ἵππον
πεντήκοντα καὶ πρός. καὶ ἐν τοῖς Κυντιλίωνδὲ Γεωργικοῖς
εὕρομέν τινι τῶν ἱππέων ἵππον ὑπηρετηκότα τὸν αὐτὸν παρ'
ὅλον τὸν τῆς στρατείας χρόνον ἐτῶν ἐφεξῆς πέντε καὶ εἴκοσι.
Ταραντῖνοςδὲ ἱστορεῖ τὸν τοῦ Διὸς νεὼν κατασκευάζοντας
Ἀθηναίους Ἐννεακρούνου πλησίον εἰσελαθῆναι ψηφίσασθαι τὰ ἐκ τῆς Ἀττικῆς εἰς τὸ
ἄστυ ζεύγη σύμπαντα. φόβῳ δὲ τοῦ ψηφίσματός τινα τῶν γεωργῶν ἡμίονον ἀγαγεῖν
γηραιόν, ἄγοντα ἔτος ὀγδοηκοστόν. τὸν δὲ δῆμον τιμῇ τοῦ γήρως προ-
ηγήτορα τῶν ζευγῶν εἰς τὴν κατασκευὴν αὐτὸν τοῦ νεὼ κατα-
στῆσαι, προβα|δίζειν τε ἄζευκτον καὶ ἄπληκτον ψηφίσασθαι.
μηδένα δὲ τῶν πυροπωλῶν ἢ κριθοπωλῶν ἀπελαύνειν αὐτὸν
τῆς ἑστίας ἢ ἀπείργειν τῆς βρώσεως. συλλαμβάνειν γε μὴν καὶ
κύειν ἐπιτηδείως ἔχειν φησὶν Ἀριστοτέληςτὴν θήλειαν ἕως
ἐτῶν τριάκοντα.
Ποσειδώνιος. Frag. (1052: 001)“Posidonios. Die Fragmente, vol. 1”, ETheiler,
W.Berlin: De Gruyter, 1982.Fragment 141, line 16
ὑπομένειν κεκρικότα μέχρι τῆς ἐσχάτης ἀναπνοῆς.
ἔχων πλῆθος οὐ νεοσύλλογον καὶ φυλῶδες, ἀλλὰ τὸ πρακτικώτατον τοῦ
δήμου καὶ τοῖς βίοις κάρπιμον. διὸ καὶ τῆς βίας ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μέ-
ρεσι ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς δεῦρο κἀκεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης,
πολλῶν μυριάδων ἠθροισμένων τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ
ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων φαντασίαι καὶ διαθέσεις ἐγίνοντο κατὰ τὰς
τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
7. Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ' ὁμολογῶν ἑαυτὸν
ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρχικόν, ἔμενε
κατὰ τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν αὐτὸν οὕτως ἔχειν ὅτε
ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ τῆς κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ,
κἀκεῖνον ἅμα ψήφισμα κυροῦν περιέχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκχου
δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι κατέστησαν ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων
ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν διακατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως
εἰσενηνέχθαι.
Οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν ὄλεθρον ὁρμὴν ταχὺ
τῆς προσηκούσης κολάσεως ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων ξύλον ἁρπάσας ἐκ τῶν
παρακειμένων, ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ δοκοῦντος εἶναι δυσκόλου περιε-
γένετο,
Ποσειδώνιος. Frag.141, line 17
ἔχων πλῆθος οὐ νεοσύλλογον καὶ φυλῶδες, ἀλλὰ τὸ πρακτικώτατον τοῦ
δήμου καὶ τοῖς βίοις κάρπιμον. διὸ καὶ τῆς βίας ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μέ-
ρεσι ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς δεῦρο κἀκεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης,
πολλῶν μυριάδων ἠθροισμένων τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ
ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων φαντασίαι καὶ διαθέσεις ἐγίνοντο κατὰ τὰς
τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
7. Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ' ὁμολογῶν ἑαυτὸν
366
ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρχικόν, ἔμενε
κατὰ τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν αὐτὸν οὕτως ἔχειν ὅτε
ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ τῆς κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ,
κἀκεῖνον ἅμα ψήφισμα κυροῦν περιέχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκχου
δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι κατέστησαν ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων
ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν διακατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως
εἰσενηνέχθαι.
Οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν ὄλεθρον ὁρμὴν ταχὺ
τῆς προσηκούσης κολάσεως ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων ξύλον ἁρπάσας ἐκ τῶν
παρακειμένων, ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ δοκοῦντος εἶναι δυσκόλου περιε-
γένετο,
Ὅτι προσέπεσε τοῖς περὶ τὸ στρατόπεδον ἡ τοῦ Γράκχου τελευτή, καὶ
τὸν Ἀφρικανόν φασιν ἐπιβοῆσαι τοιαῦτα·
Ποσειδώνιος. Frag.141, line 18
δήμου καὶ τοῖς βίοις κάρπιμον. διὸ καὶ τῆς βίας ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μέ-
ρεσι ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς δεῦρο κἀκεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης,
πολλῶν μυριάδων ἠθροισμένων τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ
ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων φαντασίαι καὶ διαθέσεις ἐγίνοντο κατὰ τὰς
τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
7. Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ' ὁμολογῶν ἑαυτὸν
ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρχικόν, ἔμενε
κατὰ τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν αὐτὸν οὕτως ἔχειν ὅτε
ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ τῆς κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ,
κἀκεῖνον ἅμα ψήφισμα κυροῦν περιέχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκχου
δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι κατέστησαν ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων
ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν διακατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως
εἰσενηνέχθαι.
Οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν ὄλεθρον ὁρμὴν ταχὺ
τῆς προσηκούσης κολάσεως ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων ξύλον ἁρπάσας ἐκ τῶν
παρακειμένων, ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ δοκοῦντος εἶναι δυσκόλου περιε-
γένετο,
Ὅτι προσέπεσε τοῖς περὶ τὸ στρατόπεδον ἡ τοῦ Γράκχου τελευτή, καὶ
τὸν Ἀφρικανόν φασιν ἐπιβοῆσαι τοιαῦτα·
ὡς ἀπόλοιτο καὶ ἄλλος ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι.
(Const. Ex4,386 – 387)
Ποσειδώνιος. Frag.244, line 6
πους ὑπερηκοντικέναι. οὗτος δ' ἐστὶν Ἀπίκιος ὁ καὶ τῆς φυγῆς αἴτιος
γενόμενος Ῥουτιλίῳ τῷ τὴν Ῥωμαϊκὴν ἱστορίαν ἐκδεδωκότι τῇ Ἑλλή-
νων φωνῇ.
Diodor 37,26 – 27,1
26. Ὅτι ὁ Μιθριδάτης τῆς τῶν Ῥωμαίων ἡγεμονίας κατὰ τὴν Ἀσίαν
κρατήσας, καὶ πολλοὺς ζωγρήσας, ἅπαντας τιμήσας καὶ ἐσθῆσι καὶ
367
ἐφοδίοις ἀπέλυσεν εἰς τὰς πατρίδας. διαβοηθείσης δὲ τῆς τοῦ Μιθρι-
δάτου φιλανθρωπίας, ἐνέπεσεν εἰς τὰς πόλεις ὁρμὴ προστίθεσθαι τῷ
βασιλεῖ. παρῆν δὲ ὁρᾶν ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων πρεσβευτὰς μετὰ ψηφις-
μάτων καλούντων αὐτὸν εἰς τὰς ἰδίας πατρίδας καὶ θεὸν καὶ σωτῆρα
προσαγορευόντων. ἀκολούθως δὲ τούτοις καὶ κατὰ τὴν παρουσίαν τοῦ
βασιλέως ἀπήντων αἱ πόλεις ἐκχεόμεναι πανδημεὶ μετ' ἐσθῆτος λαμπρᾶς
καὶ πολλῆς χαρᾶς.
27. Ὅτι κατὰ τὴν Ἀσίαν ἐπικρατοῦντος Μιθριδάτου καὶ τῶν πόλεων
ἀφισταμένων ἀκατασχέτως ἀπὸ Ῥωμαίων, οἱ ἐν τῇ Λέσβῳ διέγνωσαν
οὐ μόνον αὑτοὺς ἐγχειρίσαι τῷ βασιλεῖ, ἀλλὰ καὶ τὸν Ἀκίλλιον εἰς Μυτι-
λήνην συμπεφευγότα καὶ νοσοκομούμενον παραδοῦναι τῷ Μιθριδάτῃ.
ἐπιλέξαντες οὖν τῶν νέων τοὺς ἀλκῇ διαφέροντας ἔπεμψαν ἐπὶ τὸ κατά-
λυμα. οἱ δὲ ἀθρόοι προσπεσόντες τούτῳ καὶ τὸν Ἀκίλλιον ἁρπάσαντες
ἔδησαν, ὡς καλλίστην τῷ βασιλεῖ καὶ κεχαρισμένην δωρεὰν ἐκπέμψοντες.
Ποσειδώνιος. Frag.247, line 130
ὅρων ἢ τῶν Ἀθηναίων τις εἰς τὴν ὑπερόριον ἀποδημεῖ, καὶ τὸν ληφθέντα
ἀπετυμπάνιζεν, ὧν ἐνίους καὶ προκατανάλισκε ταῖς βασάνοις. ἐκήρυσσέν
τε δύντος ἡλίου πάντας οἰκουρεῖν καὶ μηδὲμετὰ λυχνοφόρου μηδένα
φοιτᾶν.
καὶ οὐ μόνον τὰ τῶν πολιτῶν διήρπαζεν, ἀλλ' ἤδη καὶ τὰ τῶν ξένων,
ἐκτείνας τὰς χεῖρας καὶ ἐπὶ τὰ εἰς Δῆλον τοῦ θεοῦ χρήματα. ἐκπέμψας
γοῦν εἰς τὴν νῆσον Ἀπελλικῶντα τὸν Τήιον, πολίτην δὲ Ἀθηναῖον γενό-
μενον, ποικιλώτατόν τινα καὶ ἁψίκορον ζήσαντα βίον – ὅτε μὲν γὰρ ἐφι-
λοσόφει [καὶ] τὰ Περιπατητικά, καὶ τὴν Ἀριστοτέλους βιβλιοθήκην καὶ
ἄλλας συνηγόραζε συχνάς (ἦν γὰρ πολυχρήματος) τά τ' ἐκ τοῦ Μητρῴου
τῶν παλαιῶν αὐτόγραφα ψηφίσματα ὑφαιρούμενος ἐκτᾶτο καὶ ἐκ τῶν
ἄλλων πόλεων εἴ τι παλαιὸν εἴη καὶ ἀπόθετον· ἐφ' οἷς φωραθεὶς ἐν ταῖς
Ἀθήναις ἐκινδύνευσεν ἄν, εἰ μὴ ἔφυγεν· καὶ μετ' οὐ πολὺ πάλιν κατῆλθε,
θεραπεύσας πολλούς, καὶ συναπεγράφετο τῷ Ἀθηνίωνι ὡς δὴ ἀπὸ τῆς
αὐτῆς αἱρέσεως ὄντι. Ἀθηνίων δ' ἐπιλαθόμενος τῶν δογμάτων τῶν τοῦ
Περιπάτου χοίνικα κριθῶν εἰς τέσσαρας ἡμέρας διεμέτρει τοῖς ἀνοήτοις
Ἀθηναίοις, ἀλεκτορίδων τροφὴν καὶ οὐκ ἀνθρώπων αὐτοῖς διδούς.
Ἀπελλικῶν δὲ μετὰ δυνάμεως ἐξορμήσας εἰς Δῆλον καὶ πανηγυρικῶς
μᾶλλον ἢ στρατιωτικῶς ἀναστρεφόμενος καὶ προφυλακὴν ἀμελέστερον
πρὸς τὴν Δῆλον μερίσας, μάλιστα δὲ τὰ ἐξόπισθε τῆς νήσου ἐάσας ἀφύ-
λακτα καὶ οὐδὲ χάρακα βαλόμενος ἐκοιμᾶτο. τοῦτο δὲ ἐπιγνοὺς ὁ Ὀρόβιος
Ποσειδώνιος. Frag. (1052: 003)“FGrH #87”.Volume-Jacobyʹ-F 2a,87,F, fragment
36, line 155
ρεύσοντας, εἴ τις τῶν ἀνακεχωρηκότων ἐντός ἐστι | τῶν ὅρων ἢ τῶν
Ἀθηναίων τις εἰς τὴν ὑπερόριον ἀποδημεῖ καὶ τὸν ληφθέντα ἀπετυμπάνιζεν,
ὧν ἐνίους καὶ προκατανάλισκε ταῖς βασάνοις.⟧ ἐκήρυσσέν τε δύντος ἡλίου
πάντας οἰκουρεῖν καὶ μετὰ λυχνοφόρου μηδένα φοιτᾶν.
(53) καὶ οὐ μόνον τὰ τῶν πολιτῶν διήρπαζεν, ἀλλ' ἤδη καὶ τὰ τῶν
ξένων, ἐκτείνας τὰς χεῖρας καὶ ἐπὶ τὰ [εἰς Δῆλον] τοῦ θεοῦ χρήματα.
368
ἐκπέμψας γοῦν εἰς τὴν νῆσον Ἀπελλικῶντα τὸν Τήιον, πολίτην δὲ Ἀθη-
ναίων γενόμενον, ποικιλώτατόν τινα καὶ ἁψίκορον ζήσαντα βίον –
ὅτε μὲν γὰρ ἐφιλοσόφει [καὶ] τὰ Περιπατητικά, καὶ τὴν Ἀριστοτέλους
βιβλιο|θήκην καὶ ἄλλας συνηγόραζε συχνάς (ἦν γὰρ πολυχρήματος) τά τ'
ἐκ τοῦ Μητρώιου τῶν παλαιῶν αὐτόγραφα ψηφίσματα ὑφαιρούμενος
ἐκτᾶτο καὶ ἐκ τῶν ἄλλων πόλεων εἴ τι παλαιὸν εἴη καὶ ἀπόθετον· ἐφ' οἷς
φωραθεὶς ἐν ταῖς Ἀθήναις ἐκινδύνευσεν ἄν, εἰ μὴ ἔφυγεν· καὶ μετ' οὐ
πολὺ πάλιν κατῆλθε, θεραπεύσας πολλούς, καὶ συναπεγράφετο τῶι Ἀθη-
νίωνι ὡς δὴ ἀπὸ τῆς αὐτῆς αἱρέσεως ὄντι. [Ἀθηνίων δ' ἐπιλαθόμενος|
τῶν δογμάτων τῶν τοῦ Περιπάτου χοίνικα κριθῶν εἰς τέσσαρας ἡμέ-
ρας διεμέτρει τοῖς ἀνοήτοις Ἀθηναίοις, ἀλεκτορίδων τροφὴν καὶ οὐκ
ἀνθρώπων αὐτοῖς διδούς.] Ἀπελλικῶν δὲ μετὰ δυνάμεως ἐξορμήσας εἰς
Δῆλον καὶ πανηγυρικῶς μᾶλλον ἢ στρατιωτικῶς ἀναστρεφόμενος καὶ προ-
φυλακὴν ἀμελέστερον [πρὸς τὴν Δῆλον] μερίσας, μάλιστα δὲ τὰ ἐξόπισθε
τῆς νήσου ἐάσας ἀφύλακτα καὶ οὐδὲ χάρακα βαλόμενος ἐκοιμᾶτο.
Ποσειδώνιος. Frag. Volume-Jacobyʹ-F 2a,87,F, fragment 110d, line 4
φόβου δοῦλον, ὑπὲρ δὲ τοῦ τὴν χώραν ἀνακτήσασθαι τῶι δήμωι πάντα πόνον καὶ
κίνδυνον ὑπομένειν κεκρικότα μέχρι τῆς ἐσχάτης ἀναπνοῆς.
– – p. 386, 24 (= 6, 2): ἔχων πλῆθος οὐ νεοσύλλογον καὶ φυλῶδες ἀλλὰ
τὸ πρακτικώτατον τοῦ δήμου καὶ τοῖς βίοις κάρπιμον. διὸ καὶ τῆς βίας ἐν ἀμφοτέ-
ροις τοῖς μέρεσιν ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς δεῦρο κἀκεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης,
πολλῶν μυριάδων ἠθροισμένων, τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ ἐν τῆι
θαλάττηι κυμάτων φαντασίαι καὶ διαθέσεις ἐγίνοντο κατὰ τὰς τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
– – p. 387, 1 (= 7, 1): ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ' ὁμο-
λογῶν ἑαυτὸν ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρχικὸν ἔμενε
κατὰ τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν αὐτὸν οὕτως ἔχειν, ὅτε ὁ Γράκχος
εἰσέφερε ψήφισμα περὶ τῆς κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ, κἀκεῖνον ἅμα ψήφισμα
κυροῦν περιέχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκχου δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι κατέ-
στησαν ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν διακατεῖχον τὴν ἀρχὴν
δοξάντων παρανόμως ἐπενηνέχθαι.
– – p. 387, 9 (= 7, 2): οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν
ὄλεθρον ὁρμὴν ταχὺ τῆς προσηκούσης κολάσεως ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων ξύλον
ἁρπάσας ἐκ τῶν παρακειμένων – ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ δοκοῦντος εἶναι δυσκόλου
περιεγένετο –
Ποσειδώνιος. Frag. Volume-Jacobyʹ-F 2a,87,F, fragment 110d, line 6
– – p. 386, 24 (= 6, 2): ἔχων πλῆθος οὐ νεοσύλλογον καὶ φυλῶδες ἀλλὰ
τὸ πρακτικώτατον τοῦ δήμου καὶ τοῖς βίοις κάρπιμον. διὸ καὶ τῆς βίας ἐν ἀμφοτέ-
ροις τοῖς μέρεσιν ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς δεῦρο κἀκεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης,
πολλῶν μυριάδων ἠθροισμένων, τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ ἐν τῆι
θαλάττηι κυμάτων φαντασίαι καὶ διαθέσεις ἐγίνοντο κατὰ τὰς τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
– – p. 387, 1 (= 7, 1): ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ' ὁμο-
λογῶν ἑαυτὸν ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρχικὸν ἔμενε
κατὰ τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν αὐτὸν οὕτως ἔχειν, ὅτε ὁ Γράκχος
εἰσέφερε ψήφισμα περὶ τῆς κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ, κἀκεῖνον ἅμα ψήφισμα
κυροῦν περιέχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκχου δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι κατέ-
στησαν ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν διακατεῖχον τὴν ἀρχὴν
δοξάντων παρανόμως ἐπενηνέχθαι.
– – p. 387, 9 (= 7, 2): οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν
369
ὄλεθρον ὁρμὴν ταχὺ τῆς προσηκούσης κολάσεως ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων ξύλον
ἁρπάσας ἐκ τῶν παρακειμένων – ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ δοκοῦντος εἶναι δυσκόλου
περιεγένετο –
Anonymi Historici (FGrH), Chronicon Olympicum (fort. auctore Phlegonte) (1139:
019)“FGrH #257a”.Volume-Jacobyʹ-F 2b,257a,F, fragment 2, line 6
τομ̣⟦ε̣[...]. ⟦ν̣⟧ μετὰ | [τὴν] στρατείαν, οὐ̣δ̣[ὲ ἐπο]ίησε τ[ὸν | δῆ]μον
τρέφειν, κ[....]τερον α̣[.. | .].ς ἐν τῶι πολέμω[ι ..]ρος ἐξ[.... | .].γησεν·
Λαχά[ρης] δὲ τοὺ[ς | ξέ]ν̣ους ἔχων ἐφ[...χ]ειροτο̣ν̣ [. | .....]νδ̣[......
....]ος εἰς τὴν | [.................]των πολ[ι|τ.................]οι
ἱππεῖ[ς | |
[......]....ε̣ι̣ον καταλ̣α̣β[.]ν̣ | [......]ους κατέστησεν, Χαρί|[αν
δὲ μετὰ] τῶν Περραικῶν στρα|[τιωτῶν] ἐξέβαλεν. καὶ τοὺς κα|[ταλαβόν]τας
μετὰ Χαρίου τὴ[ν | ἀκρόπο]λιν καταγωνισάμενος | [ὑποσπό]νδους ἀφῆκεν,
Χα[ρ]ί|[αν δὲ κα]ὶ Πει̣θ̣ίαν καὶ Λύσανδρον | [τὸν Κα]λ̣λιφῶντος καὶ Ἀμει-
νίαν | [εἰς τὸν] ναὸν καταφυγόντας τῆς | [Ἀθήνη]ς ἐκκλησίαν ποιήσαντ|[ες
τῆι] ψήφωι πάντας ἀπέκτει|[ναν .. Ἀ]πολλοδώρ[ου τὸ ψήφι]σμα | [γρά-
ψαν]τος. κατέλαβο[ν δὲ κ]α̣ὶ̣ (?) | [οἱ Περρ]α̣ικοὶ στρατιῶτ[αι τὸν Πε]ι|-
[ραιᾶ μετὰ] τ̣ῶν ἐξ ἄστε[ως ......]. | [.............]τα [.......... |
‖ | [.................]ατ[.... | ...].α [.......
....].ο̣υν [.. | ...]νο.[.]ν.ς κα.[...]αρακ[.. | ..]τους ἐν Πειραιεῖ πολιορ-
κ[εῖ(?)]. | ἐτελεύτησε δὲ καὶ [Κά]σσανδρος [ὁ τῶν] Μακεδόνων βασι-
λεὺς ἀρρωστή|σας ἐν Πέλληι μ̣η̣[νὸς] Ἀρτεμι[σί]ου ἐμβολίμου δ[εκάτηι (?)]
φθίνον|τος, τὴν δὲ β[ασιλείαν] παρέ|λαβε Φί[λιππος ὁ πρεσβ]ύτατος | τῶν
υἱῶ[ν, ὅσπερ ἐβα]σ̣[ί]λευσε | μῆνας [δ(?). ..........]α̣το Δίυλλ[ος] |
Φ[α]νοδ[ήμου .......].ς χρονο|[γρα]φ̣.[............]ωι ἔτει Φί|[λι]π̣πο[ς
Chrysippus Phil., Frag. logica et physica (1264: 001)
“Stoicorum veterum Frag., vol. 2”, Evon Arnim, J.Leipzig: Teubner, 1903, Repr.
1968.Fragment 30, line 6
Arrianus Epict. dissert. I 17, 15. ἀλλὰ νὴ Δία οὐ παρακολουθῶ
τῷ βουλήματι τῆς φύσεως. τίς οὖν ἐξηγεῖται αὐτό; λέγουσιν ὅτι Χρύσιπ-
πος. ἔρχομαι καὶ ἐπιζητῶ τί λέγει οὗτος ὁ ἐξηγητὴς τῆς φύσεως. ἄρχομαι
μὴ νοεῖν τί λέγει, ζητῶ τὸν ἐξηγούμενον· “ἴδε ἐπίσκεψαι, πῶς τοῦτο λέγεται,
καθάπερ εἰ ῥωμαϊστί.” ποία οὖν ἐνθάδε ὀφρὺς τοῦ ἐξηγουμένου;
Plut. de Stoirepugn. cp. 9 p. 1035Ἀλλὰ τοῦτόν γε τὸν λό-
γον, ὃν ἔσχατόν φησι δεῖν τάττεσθαι τὸνπερὶ θεῶν, ἔθει προτάττει καὶ
προεκτίθησι παντὸς ἠθικοῦ ζητήματος· οὔτε γὰρ περὶ Τελῶν, οὔτε περὶ
Δικαιοσύνης, οὔτε περὶ Ἀγαθῶν καὶ Κακῶν, οὔτε περὶ Γάμου καὶ Παιδο-
τροφίας οὔτε περὶ Νόμου καὶ Πολιτείας φαίνεται τὸ παράπαν φθεγγόμενος,
εἰ μή, καθάπερ οἱ τὰ ψηφίσματα ταῖς πόλεσιν εἰσφέροντες προγράφουσιν
Ἀγαθὴν Τύχην, οὕτω καὶ αὐτὸς προγράψειε τὸν Δία, τὴν Εἱμαρμένην, τὴν
Πρόνοιαν, τὸ συνέχεσθαι μιᾷ δυνάμει τὸν κόσμον, ἕνα ὄντα καὶ πεπερας-
μένον.
Plut. de Stoirepugn. cp. 24 p. 1046τί οὖν σὺ (scil. Chry-
sippe), φήσαι τις ἄν, αὐτὸς ἀνδράσι τοιούτοις καὶ τοσούτοις οὐδέποτε παύσῃ
μαχόμενος οὐδ' ἐλέγχων, ὡς νομίζεις, ἐν τοῖς κυριωτάτοις καὶ μεγίστοις δια-
370
μαρτάνοντας; οὐ γὰρ δήπου περὶ μὲν διαλεκτικῆς ἐσπουδασμένως ἔγραψαν,
περὶ δ' ἀρχῆς καὶ τέλους καὶ θεῶν καὶ δικαιοσύνης ἐκ παρέργου καὶ παί-
ζοντες, ἐν οἷς τυφλὸν αὐτῶν ἀποκαλεῖς τὸν λόγον καὶ μαχόμενον αὑτῷ καὶ
μυρίας ἄλλας ἁμαρτίας ἔχοντα.
Κρατερός ιστορικός. Frag. (1288: 003)“FHG 2”, EMüller, K.
Paris: Didot, 1841–1870.Fragment t1-18, line 1
ΨΗΦΙΣΜΑΤΩΝ ΣΥΝΑΓΩΓΗ.
E LIBRO TERTIO.
Stephanus Byz.: Καρήνη, πόλις Μυσίας. Ἡρόδοτος
ἑβδόμῃ. Τὸ ἐθνικὸν Καρηναῖος, ὡς Κράτερος γʹ Περὶ
ψηφισμάτων· «Γρυνεῖς, Πιταναῖοι, Καρηναῖοι.»
Idem v. Δῶρος: Ἔστι καῖ Καρίας Δῶρος πόλις,
ἣν συγκαταλέγει ταῖς πόλεσι ταῖς Καρικαῖς Κράτερος
ἐν τῷ Περὶ ψηφισμάτων γʹ· «Καρικὸς φόρος· Δῶρος,
Φασελῖται ...»
Idem: Τυρέδιζα, πόλις Θρᾴκης μετὰ Σέρριον.
Ἑλλάνικος δὲ Τυρόδιζαν αὐτήν φησιν ἐν Περσικῶν
Κρατερός ιστορικός. Frag.
Fragment 3, line 5
ἑβδόμῃ. Τὸ ἐθνικὸν Καρηναῖος, ὡς Κράτερος γʹ Περὶ
ψηφισμάτων· «Γρυνεῖς, Πιταναῖοι, Καρηναῖοι.»
Idem v. Δῶρος: Ἔστι καῖ Καρίας Δῶρος πόλις,
ἣν συγκαταλέγει ταῖς πόλεσι ταῖς Καρικαῖς Κράτερος
ἐν τῷ Περὶ ψηφισμάτων γʹ· «Καρικὸς φόρος· Δῶρος,
Φασελῖται ...»
Idem: Τυρέδιζα, πόλις Θρᾴκης μετὰ Σέρριον.
Ἑλλάνικος δὲ Τυρόδιζαν αὐτήν φησιν ἐν Περσικῶν
δευτέρῳ. Τὸ ἐθνικὸν δεῖ Τυροδιζαῖος, ὡς Γαζαῖος· νῦν
δὲ Τυροδιζηνοὶ λέγονται, ὡς Κράτερος ἐν τρίτῳ Περὶ
ψηφισμάτων.
E LIBRO QUARTO.
Harpocration: Ναυτοδίκαι· Λυσίας ἐν τῷ πρὸς
371
Ἀλκιβιάδην, εἰ γνήσιος ὁ λόγος. Ἀρχή τις ἦν Ἀθήνη-
σιν οἱ ναυτοδίκαι· Κράτερος γοῦν ἐν τῷ δʹ τῶν Ψηφι-
σμάτων φησίν· «Ἐὰν δέ τις ἐξ ἀμφοῖν ξένοιν γεγονὼς
φρατρίζῃ, διώκειν εἶναι τῷ βουλομένῳ Ἀθηναίων, οἷς
[ἔξεστιν, ἐν τοῖς ναυτοδίκαις· οἷς δὲ] δίκαι εἰσὶ [πρὸς
τοὺς ξένους] λαγχάνειν τῇ ἕνῃ καὶ νέᾳ πρὸς τοὺς ναυτο-
δίκας.» Ἀριστοφάνης Δαιταλεῦσιν· «Ἐθέλω βάψας
πρὸς ναυτοδίκας ξένην ἐξαίφνης.»
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 4, line 4
Φασελῖται ...»
Idem: Τυρέδιζα, πόλις Θρᾴκης μετὰ Σέρριον.
Ἑλλάνικος δὲ Τυρόδιζαν αὐτήν φησιν ἐν Περσικῶν
δευτέρῳ. Τὸ ἐθνικὸν δεῖ Τυροδιζαῖος, ὡς Γαζαῖος· νῦν
δὲ Τυροδιζηνοὶ λέγονται, ὡς Κράτερος ἐν τρίτῳ Περὶ
ψηφισμάτων.
E LIBRO QUARTO.
Harpocration: Ναυτοδίκαι· Λυσίας ἐν τῷ πρὸς
Ἀλκιβιάδην, εἰ γνήσιος ὁ λόγος. Ἀρχή τις ἦν Ἀθήνη-
σιν οἱ ναυτοδίκαι· Κράτερος γοῦν ἐν τῷ δʹ τῶν Ψηφι-
σμάτων φησίν· «Ἐὰν δέ τις ἐξ ἀμφοῖν ξένοιν γεγονὼς
φρατρίζῃ, διώκειν εἶναι τῷ βουλομένῳ Ἀθηναίων, οἷς
[ἔξεστιν, ἐν τοῖς ναυτοδίκαις· οἷς δὲ] δίκαι εἰσὶ [πρὸς
τοὺς ξένους] λαγχάνειν τῇ ἕνῃ καὶ νέᾳ πρὸς τοὺς ναυτο-
δίκας.» Ἀριστοφάνης Δαιταλεῦσιν· «Ἐθέλω βάψας
πρὸς ναυτοδίκας ξένην ἐξαίφνης.»
Pollux VIII, 126: Οἱ δὲ ναυ-
τοδίκαι ἦσαν οἱ τὰς τῆς ξενίας δίκας εἰσάγοντες Ad-
dit: ὑβριστοδίκαι δὲ ἐκαλοῦντο, εἴ τι χρὴ Κρατέρῳ
πιστεύειν τῷ τὰ ψηφίσματα συνάγοντι, οἱ μὴ βουλόμε-
νοι τὰς δίκας εἰσαγαγεῖν· ἐπεπο.λασε δὲ τὸ τοιοῦτον ἐν
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 4a, line 4
σιν οἱ ναυτοδίκαι· Κράτερος γοῦν ἐν τῷ δʹ τῶν Ψηφι-
σμάτων φησίν· «Ἐὰν δέ τις ἐξ ἀμφοῖν ξένοιν γεγονὼς
φρατρίζῃ, διώκειν εἶναι τῷ βουλομένῳ Ἀθηναίων, οἷς
[ἔξεστιν, ἐν τοῖς ναυτοδίκαις· οἷς δὲ] δίκαι εἰσὶ [πρὸς
τοὺς ξένους] λαγχάνειν τῇ ἕνῃ καὶ νέᾳ πρὸς τοὺς ναυτο-
δίκας.» Ἀριστοφάνης Δαιταλεῦσιν· «Ἐθέλω βάψας
πρὸς ναυτοδίκας ξένην ἐξαίφνης.»
Pollux VIII, 126: Οἱ δὲ ναυ-
τοδίκαι ἦσαν οἱ τὰς τῆς ξενίας δίκας εἰσάγοντες Ad-
372
dit: ὑβριστοδίκαι δὲ ἐκαλοῦντο, εἴ τι χρὴ Κρατέρῳ
πιστεύειν τῷ τὰ ψηφίσματα συνάγοντι, οἱ μὴ βουλόμε-
νοι τὰς δίκας εἰσαγαγεῖν· ἐπεπο.λασε δὲ τὸ τοιοῦτον ἐν
Σικελίᾳ.
Lexicon Rhetor. ad calPhotii: Εἰς-
αγγελία· κατὰ κοινῶν καὶ ἀγράφων ἀδικημάτων·
αὕτη μὲν οὖν ἡ Καικιλίου δόξα. Θεόφραστος δὲ ἐν τῷ
τετάρτῳ Περὶ νόμων φησὶ γενέσθαι, ἐάν τις καταλύῃ
τὸν δῆμον ῥήτωρ, ἢ μὴ τὰ ἄριστα συμβουλεύῃ [τῷ
δήμῳ] χρήματα λαμβάνων, ἢ ἐάν τις προδιδοὺς χω-
ρίον ἢ ναῦς ἢ πεζὴν στρατιὰν, ἢ ἐάν
τις εἰς τοὺς πολεμίους ἀφικνῆται [ἄνευ τοῦ πεμφθῆναι
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 5a, line 3
δήμῳ] χρήματα λαμβάνων, ἢ ἐάν τις προδιδοὺς χω-
ρίον ἢ ναῦς ἢ πεζὴν στρατιὰν, ἢ ἐάν
τις εἰς τοὺς πολεμίους ἀφικνῆται [ἄνευ τοῦ πεμφθῆναι
παρὰ τοῦ δήμου] ἢ μισθοφορῇ παρ' αὐτοῖς ἢ στρατεύ-
ηται μετ' αὐτῶν, ἢ δῶρα λαμβάνῃ [ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δή-
μου]. Συνομολογεῖ δὲ τοῖς ὑπὸ Θεοφράστου,
ὅτι Θεμιστοκλέα εἰσήγγειλε κατὰ Κράτερον
Λεωβότας Ἀλκμαίωνος Ἀγραύληθεν.
Schol. Aristoph. Eccles. v. 1089:
[Τουτὶ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὸ Καν-
νώνου σαφῶς ψήφισμα, βινεῖν δεῖ με διαλελημμένον.]
Ψήφισμα γεγράφει κατεχόμενον ἑκατέρωθεν ἀπολογεῖσθαι τὸν κατ' εἰσαγγελίαν
κρινόμενον· Κράτερος δὲ καὶ πρὸς κλεψύδραν κελεῦσαι· Ξενοφῶν δὲ εἰς τὸ
βάραθρον ἐμβληθέντα ἀποθανεῖν καὶ τὴν οὐσίαν ἀπολέσαντα.
Plutarchus Aristi26: Τελευτῆσαι δ' Ἀριστείδην
οἱ μὲν ἐν Πόντῳ φασὶν ἐκπλεύσαντα πράξεων ἕνεκα δη-
μοσίων, οἱ δ' Ἀθήνησι γήρᾳ τιμώμενον καὶ θαυμαζόμε-
νον ὑπὸ τῶν πολιτῶν. Κράτερος δ' ὁ Μακεδὼν τοιαῦτα
τινα περὶ τῆς τελευτῆς τοῦ ἀνδρὸς εἴρηκε.
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 5a, line 4
ρίον ἢ ναῦς ἢ πεζὴν στρατιὰν, ἢ ἐάν
τις εἰς τοὺς πολεμίους ἀφικνῆται [ἄνευ τοῦ πεμφθῆναι
παρὰ τοῦ δήμου] ἢ μισθοφορῇ παρ' αὐτοῖς ἢ στρατεύ-
ηται μετ' αὐτῶν, ἢ δῶρα λαμβάνῃ [ἐπὶ βλάβῃ τοῦ δή-
μου]. Συνομολογεῖ δὲ τοῖς ὑπὸ Θεοφράστου,
ὅτι Θεμιστοκλέα εἰσήγγειλε κατὰ Κράτερον
Λεωβότας Ἀλκμαίωνος Ἀγραύληθεν.
Schol. Aristoph. Eccles. v. 1089:
[Τουτὶ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὸ Καν-
νώνου σαφῶς ψήφισμα, βινεῖν δεῖ με διαλελημμένον.]
Ψήφισμα γεγράφει κατεχόμενον ἑκατέρωθεν ἀπολο-
373
γεῖσθαι τὸν κατ' εἰσαγγελίαν κρινόμενον· Κράτερος
δὲ καὶ πρὸς κλεψύδραν κελεῦσαι·
Ξενοφῶν δὲ εἰς τὸ βάραθρον ἐμβληθέντα ἀποθανεῖν καὶ
τὴν οὐσίαν ἀπολέσαντα.
Plutarchus Aristi26: Τελευτῆσαι δ' Ἀριστείδην
οἱ μὲν ἐν Πόντῳ φασὶν ἐκπλεύσαντα πράξεων ἕνεκα δη-
μοσίων, οἱ δ' Ἀθήνησι γήρᾳ τιμώμενον καὶ θαυμαζόμε-
νον ὑπὸ τῶν πολιτῶν. Κράτερος δ' ὁ Μακεδὼν τοιαῦτα
τινα περὶ τῆς τελευτῆς τοῦ ἀνδρὸς εἴρηκε.
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 6, line 16
τὴν Θεμιστοκλέους φυγήν φησιν ὥσπερ ἐξυβρίσαντα τὸν
δῆμον ἀναφῦσαι πλῆθος συκοφαντῶν, οἳ τοὺς ἀρίστους
καὶ δυνατωτάτους ἄνδρας διώκοντες ὑπέβαλλον τῷ φθόνῳ
τῶν πολλῶν ἐπαιρομένων ὑπ' εὐτυχίας καὶ δυνάμεως. Ἐν
τούτοις καὶ Ἀριστείδην ἁλῶναι δωροδοκίας, Διοφάντου
τοῦ Ἀμφιτροπῆθεν κατηγοροῦντος, ὡς, ὅτε τοὺς φόρους
ἔπραττε, παρὰ τῶν Ἰώνων χρήματα λαβόντος, ἐκτῖσαι
δ' οὐκ ἔχοντα τὴν καταδίκην πεντήκοντα μνῶν οὖσαν
ἐκπλεῦσαι καὶ περὶ τὴν Ἰωνίαν ἀποθανεῖν. Τούτων
οὐδὲν ἔγγραφον ὁ Κράτερος τεκμήριον παρέσχεν, οὔτε
δίκην οὔτε ψήφισμα, καίπερ εἰωθὼς ἐπιεικῶς γράφειν
τὰ τοιαῦτα καὶ παρατίθεσθαι τοὺς ἱστοροῦντας. Οἱ
δ' ἄλλοι πάντες, ὡς ἔπος εἰπεῖν, ὅσοι τὰ πλημμεληθέντα
τῷ δήμῳ περὶ στρατηγοὺς διεξίασι, τὴν μὲν Θεμιστο-
κλέους φυγὴν καὶ τὰ Μιλτιάδου δεσμὰ καὶ τὴν Περι-
κλέους ζημίαν καὶ τὸν Πάχητος ἐν τῷ δικαστηρίῳ
θάνατον ἀνελόντος αὑτὸν ἐπὶ τοῦ βήματος, ὡς ἡλίσκετο,
καὶ πολλὰ τοιαῦτα συνάγουσι καὶ θρυλοῦσιν, Ἀριστεί-
δου δὲ τὸν μὲν ἐξοστρακισμὸν παρατίθενται, καταδίκης
δὲ τοιαύτης οὐδαμοῦ μνημονεύουσι.
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 7, line 13
ἐταπείνωσε τὴν γνώμην τοῦ βασιλέως, ὥστε συνθέσθαι
τὴν περιβόητον εἰρήνην ἐκείνην, ἵππου μὲν δρόμον ἀεὶ
τῆς Ἑλληνικῆς ἀπέχειν θαλάσσης, ἔνδον δὲ Κυανέων
καὶ Χελιδονίων μακρᾷ νηὶ καὶ χαλκεμβόλῳ μὴ πλέειν.
Καίτοι Καλλισθένης οὔ φησι ταῦτα συνθέσθαι τὸν βάρ-
βαρον, ἔργῳ δὲ ποιεῖν διὰ φόβον τῆς ἥττης ἐκείνης καὶ
μακρὰν οὕτως ἀποστῆναι τῆς Ἑλλάδος, ὥστε πεντή-
κοντα ναυσὶ Περικλέα καὶ τριάκοντα μόναις Ἐφιάλτην
ἐπέκεινα πλεῦσαι Χελιδονίων καὶ μηδὲν αὐτοῖς ναυτι-
κὸν ἀπαντῆσαι παρὰ τῶν βαρβάρων. Ἐν δὲ τοῖς Ψηφίσμασιν, ἃ συνήγαγε Κράτερος,
ἀντίγραφα συνθηκῶν ὡς γενομένων κατατέτακται. Φασὶ δὲ καὶ βωμὸν Εἰ-
ρήνης διὰ ταῦτα τοὺς Ἀθηναίους ἱδρύσασθαι καὶ Καλλίαν τὸν πρεσβεύσαντα τιμῆσαι
διαφερόντως.
374
Harpocration.: Ὅτι διαμαρτά-
νει Δημοσθένης ἐν τῷ Κατὰ Νεαίρας Πλαταιέας γεγρά-
φθαι ἐν τῇ Ποικίλῃ στοᾷ· οὐδεὶς γὰρ τοῦτο εἴρηκεν οὐδὲ
Κράτερος ἐν τῇ τῶν Ψηφισμάτων συναγωγῇ.
Schol. Aristoph. Av. 1073: [Διαγόραν τὸν Μή-
λιον] Ταῦτα ἐκ τοῦ ψηφίσματος εἴληφεν. Οὕτως γὰρ
ἐκήρυξαν [κατ' αὐτοῦ Ἀθηναῖοι καὶ ἐν χαλκῇ στήλῃ
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 8, line 4
κοντα ναυσὶ Περικλέα καὶ τριάκοντα μόναις Ἐφιάλτην
ἐπέκεινα πλεῦσαι Χελιδονίων καὶ μηδὲν αὐτοῖς ναυτι-
κὸν ἀπαντῆσαι παρὰ τῶν βαρβάρων. Ἐν δὲ τοῖς Ψηφί-
σμασιν, ἃ συνήγαγε Κράτερος, ἀντίγραφα συνθηκῶν
ὡς γενομένων κατατέτακται. Φασὶ δὲ καὶ βωμὸν Εἰ-
ρήνης διὰ ταῦτα τοὺς Ἀθηναίους ἱδρύσασθαι καὶ Καλ-
λίαν τὸν πρεσβεύσαντα τιμῆσαι διαφερόντως.
Harpocration.: Ὅτι διαμαρτά-
νει Δημοσθένης ἐν τῷ Κατὰ Νεαίρας Πλαταιέας γεγρά-
φθαι ἐν τῇ Ποικίλῃ στοᾷ· οὐδεὶς γὰρ τοῦτο εἴρηκεν οὐδὲ
Κράτερος ἐν τῇ τῶν Ψηφισμάτων συναγωγῇ.
Schol. Aristoph. Av. 1073: [Διαγόραν τὸν Μή-
λιον] Ταῦτα ἐκ τοῦ ψηφίσματος εἴληφεν. Οὕτως γὰρ
ἐκήρυξαν [κατ' αὐτοῦ Ἀθηναῖοι καὶ ἐν χαλκῇ στήλῃ
ἔγραψαν addit Suid.], τῷ μὲν ἀποκτείναντι αὐτὸν
τάλαντον λαμβάνειν, τῷ δὲ ἄγοντι δύο. Ἐκηρύχθη δὲ
τοῦτο διὰ τὸ ἀσεβὲς αὐτοῦ, ἐπεὶ τὰ μυστήρια πᾶσι
διηγεῖτο κοινοποιῶν αὐτὰ καὶ μικρὰ ποιῶν καὶ τοὺς
βουλομένους μυεῖσθαι ἀποτρέπων, καθάπερ Κράτερος
ἱστορεῖ.
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 9, line 2
κὸν ἀπαντῆσαι παρὰ τῶν βαρβάρων. Ἐν δὲ τοῖς Ψηφί-
σμασιν, ἃ συνήγαγε Κράτερος, ἀντίγραφα συνθηκῶν
ὡς γενομένων κατατέτακται. Φασὶ δὲ καὶ βωμὸν Εἰ-
ρήνης διὰ ταῦτα τοὺς Ἀθηναίους ἱδρύσασθαι καὶ Καλ-
λίαν τὸν πρεσβεύσαντα τιμῆσαι διαφερόντως.
Harpocration.: Ὅτι διαμαρτά-
νει Δημοσθένης ἐν τῷ Κατὰ Νεαίρας Πλαταιέας γεγρά-
φθαι ἐν τῇ Ποικίλῃ στοᾷ· οὐδεὶς γὰρ τοῦτο εἴρηκεν οὐδὲ
Κράτερος ἐν τῇ τῶν Ψηφισμάτων συναγωγῇ.
Schol. Aristoph. Av. 1073: [Διαγόραν τὸν Μή-
λιον] Ταῦτα ἐκ τοῦ ψηφίσματος εἴληφεν. Οὕτως γὰρ
ἐκήρυξαν [κατ' αὐτοῦ Ἀθηναῖοι καὶ ἐν χαλκῇ στήλῃ
ἔγραψαν addit Suid.], τῷ μὲν ἀποκτείναντι αὐτὸν
τάλαντον λαμβάνειν, τῷ δὲ ἄγοντι δύο. Ἐκηρύχθη δὲ
375
τοῦτο διὰ τὸ ἀσεβὲς αὐτοῦ, ἐπεὶ τὰ μυστήρια πᾶσι
διηγεῖτο κοινοποιῶν αὐτὰ καὶ μικρὰ ποιῶν καὶ τοὺς
βουλομένους μυεῖσθαι ἀποτρέπων, καθάπερ Κράτερος
ἱστορεῖ.
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 10, line 3
E LIBRO NONO.
Harpocration: Ἄνδρων. Ἀντιφῶν ἐν τῷ Πρὸς τὴν
Δημοσθένους ἀντιγραφήν. Ἄνδρωνά φησιν εἶναι Κρά-
τερος ἐν θʹ τῶν Ψηφισμάτων τὸν γράψαντα τὸ ψήφισμα
τὸ περὶ Ἀντιφῶντος τοῦ ῥήτορος. Ἦν δὲ εἷς τῶν υʹ
ὁ Ἄνδρων.
Schol. Arist. Lysistr. 313: τῶν ἐν Σάμῳ στρα-
τηγῶν] Δίδυμος καὶ Κράτερός φασι ταῦτα αἰνίττεσθαι
εἰς Φρύνιχον τὸν Στρατωνίδου. Ἐκακοηθεύσατο γὰρ
πρὸς τὸν δῆμον ἐν Σάμῳ στρατηγῶν· ὥστε ἐψηφίσατο
κατ' αὐτοῦ ὁ δῆμος δημόσια εἶναι τὰ Φρυνίχου χρήματα
καὶ τῆς θεοῦ τὸ δέκατον μέρος, καὶ τὴν οἰκίαν κατε-
σκάφθαι αὐτοῦ, καὶ ἄλλα πολλὰ κατ' αὐτοῦ ἔγραψεν ἐν
στήλῃ χαλκῇ.
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 12, line 3
Schol. Arist. Lysistr. 313: τῶν ἐν Σάμῳ στρα-
τηγῶν] Δίδυμος καὶ Κράτερός φασι ταῦτα αἰνίττεσθαι
εἰς Φρύνιχον τὸν Στρατωνίδου. Ἐκακοηθεύσατο γὰρ
πρὸς τὸν δῆμον ἐν Σάμῳ στρατηγῶν· ὥστε ἐψηφίσατο
κατ' αὐτοῦ ὁ δῆμος δημόσια εἶναι τὰ Φρυνίχου χρήματα
καὶ τῆς θεοῦ τὸ δέκατον μέρος, καὶ τὴν οἰκίαν κατε-
σκάφθαι αὐτοῦ, καὶ ἄλλα πολλὰ κατ' αὐτοῦ ἔγραψεν ἐν
στήλῃ χαλκῇ.
Harpocration: Νύμφαιον. Αἰσχίνης ἐν τῷ Κατὰ
Κτησιφῶντός φησι· «Νύμφαιον τὸ ἐν Πόντῳ.» Κρά-
τερος δὲ ἐν θʹ τῶν Ψηφισμάτων φησὶν ὅτι Ἀθηναίοις
τὸ Νύμφαιον ἐτέλει τάλαντον.
Stephanus Byz.: Ἀρταῖα. Ἔστι καὶ Ἀρταίου τεῖχος
πολίχνιον ἐπὶ τῷ Ῥυνδακῷ ποταμῷ, ὡς Κράτερος
ἐννάτῳ Περὶ ψηφισμάτων. Τὸ ἐθνικὸν Ἀρταιοτειχίτης.
Stephan. Byz.: Ληψήμανδος, πολίχνιον Καρίας, τὸ
ἐθνικὸν Ληψημανδεύς. Κράτερος ἐννάτῳ Περὶ ψηφι-
σμάτων.
Zenobius II, 28: Ἀττικὸς πάροικος·Δοῦρις
... Κράτερος δὲ ἀπὸ τῶν εἰς Σάμον πεμ-
φθέντων Ἀθήνηθεν ἐποίκων τὴν παροιμίαν εἰρῆσθαι
376
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 13 et 14, line 3
κατ' αὐτοῦ ὁ δῆμος δημόσια εἶναι τὰ Φρυνίχου χρήματα
καὶ τῆς θεοῦ τὸ δέκατον μέρος, καὶ τὴν οἰκίαν κατε-
σκάφθαι αὐτοῦ, καὶ ἄλλα πολλὰ κατ' αὐτοῦ ἔγραψεν ἐν
στήλῃ χαλκῇ.
Harpocration: Νύμφαιον. Αἰσχίνης ἐν τῷ Κατὰ
Κτησιφῶντός φησι· «Νύμφαιον τὸ ἐν Πόντῳ.» Κρά-
τερος δὲ ἐν θʹ τῶν Ψηφισμάτων φησὶν ὅτι Ἀθηναίοις
τὸ Νύμφαιον ἐτέλει τάλαντον.
Stephanus Byz.: Ἀρταῖα. Ἔστι καὶ Ἀρταίου τεῖχος
πολίχνιον ἐπὶ τῷ Ῥυνδακῷ ποταμῷ, ὡς Κράτερος
ἐννάτῳ Περὶ ψηφισμάτων. Τὸ ἐθνικὸν Ἀρταιοτειχίτης.
Stephan. Byz.: Ληψήμανδος, πολίχνιον Καρίας, τὸ
ἐθνικὸν Ληψημανδεύς. Κράτερος ἐννάτῳ Περὶ ψηφι-
σμάτων.
Zenobius II, 28: Ἀττικὸς πάροικος·Δοῦρις
... Κράτερος δὲ ἀπὸ τῶν εἰς Σάμον πεμ-
φθέντων Ἀθήνηθεν ἐποίκων τὴν παροιμίαν εἰρῆσθαι
(φησίν) ... Ἀττικοὶ γὰρ μεταπεμφθέντες εἰς Σάμον καὶ
ἐκεῖ κατοικήσαντες τοὺς ἐγχωρίους ἐξέωσαν.
Stephan. Byz: Χαλκητόριον, πόλις Κρήτης. Ὁ πο-
λίτης Χαλκητορεύς. Ἀπολλόδωρος τετάρτῳ Χρονικῶν·
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 14, line 3
Harpocration: Νύμφαιον. Αἰσχίνης ἐν τῷ Κατὰ
Κτησιφῶντός φησι· «Νύμφαιον τὸ ἐν Πόντῳ.» Κρά-
τερος δὲ ἐν θʹ τῶν Ψηφισμάτων φησὶν ὅτι Ἀθηναίοις
τὸ Νύμφαιον ἐτέλει τάλαντον.
Stephanus Byz.: Ἀρταῖα. Ἔστι καὶ Ἀρταίου τεῖχος
πολίχνιον ἐπὶ τῷ Ῥυνδακῷ ποταμῷ, ὡς Κράτερος
ἐννάτῳ Περὶ ψηφισμάτων. Τὸ ἐθνικὸν Ἀρταιοτειχίτης.
Stephan. Byz.: Ληψήμανδος, πολίχνιον Καρίας, τὸ
ἐθνικὸν Ληψημανδεύς. Κράτερος ἐννάτῳ Περὶ ψηφι-
σμάτων.
Zenobius II, 28: Ἀττικὸς πάροικος·Δοῦρις
... Κράτερος δὲ ἀπὸ τῶν εἰς Σάμον πεμ-
φθέντων Ἀθήνηθεν ἐποίκων τὴν παροιμίαν εἰρῆσθαι
(φησίν) ... Ἀττικοὶ γὰρ μεταπεμφθέντες εἰς Σάμον καὶ
ἐκεῖ κατοικήσαντες τοὺς ἐγχωρίους ἐξέωσαν.
Stephan. Byz: Χαλκητόριον, πόλις Κρήτης. Ὁ πο-
λίτης Χαλκητορεύς. Ἀπολλόδωρος τετάρτῳ Χρονικῶν·
μεθ' οὗ Χαρίδημος ἦν φυγὰς Χαλκητορεύς. Κράτερος
δὲ ἐν τῷ Περὶ ψηφισμάτων Χαλκήτορας αὐτούς φησι.
Idem v. Χαλκεῖα: Ἐστὶ καὶ Καρίας Χαλκεῖα,
377
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 16a, line 4
ἐθνικὸν Ληψημανδεύς. Κράτερος ἐννάτῳ Περὶ ψηφι-
σμάτων.
Zenobius II, 28: Ἀττικὸς πάροικος·Δοῦρις
... Κράτερος δὲ ἀπὸ τῶν εἰς Σάμον πεμ-
φθέντων Ἀθήνηθεν ἐποίκων τὴν παροιμίαν εἰρῆσθαι
(φησίν) ... Ἀττικοὶ γὰρ μεταπεμφθέντες εἰς Σάμον καὶ
ἐκεῖ κατοικήσαντες τοὺς ἐγχωρίους ἐξέωσαν.
Stephan. Byz: Χαλκητόριον, πόλις Κρήτης. Ὁ πο-
λίτης Χαλκητορεύς. Ἀπολλόδωρος τετάρτῳ Χρονικῶν·
μεθ' οὗ Χαρίδημος ἦν φυγὰς Χαλκητορεύς. Κράτερος
δὲ ἐν τῷ Περὶ ψηφισμάτων Χαλκήτορας αὐτούς φησι.
Idem v. Χαλκεῖα: Ἐστὶ καὶ Καρίας Χαλκεῖα, ἧς
τὸ ἐθνικὸν Χαλκειάτης, ὡς Κρατέρῳ δοκεῖ.
Harpocratio: Ἀρκτεῦσαι Λυσίας ἐν τῷ Ὑπὲρ Φρυ-
νίχου θυγατρὸς, εἰ γνήσιος, τὸ καθιερωθῆναι πρὸ γά-
μων τὰς παρθένους τῇ Ἀρτέμιδι τῇ Μουνυχίᾳ ἢ τῇ
Βραυρωνίᾳ. Τὰ δὲ συντείνοντα εἰς τὰ προκείμενα
εἴρηται παρά τε ἄλλοις καὶ Κρατέρῳ
ἐν τοῖς Ψηφίσμασιν. Ὅτι δὲ αἱ ἀρ-
κτευόμεναι παρθένοι ἄρκτοι καλοῦνται, Εὐριπίδης
Κρατερός ιστορικός. Frag. Fragment 17, line 6
μεθ' οὗ Χαρίδημος ἦν φυγὰς Χαλκητορεύς. Κράτερος
δὲ ἐν τῷ Περὶ ψηφισμάτων Χαλκήτορας αὐτούς φησι.
Idem v. Χαλκεῖα: Ἐστὶ καὶ Καρίας Χαλκεῖα, ἧς
τὸ ἐθνικὸν Χαλκειάτης, ὡς Κρατέρῳ δοκεῖ.
Harpocratio: Ἀρκτεῦσαι Λυσίας ἐν τῷ Ὑπὲρ Φρυ-
νίχου θυγατρὸς, εἰ γνήσιος, τὸ καθιερωθῆναι πρὸ γά-
μων τὰς παρθένους τῇ Ἀρτέμιδι τῇ Μουνυχίᾳ ἢ τῇ
Βραυρωνίᾳ. Τὰ δὲ συντείνοντα εἰς τὰ προκείμενα
εἴρηται παρά τε ἄλλοις καὶ Κρατέρῳ
ἐν τοῖς Ψηφίσμασιν. Ὅτι δὲ αἱ ἀρ-
κτευόμεναι παρθένοι ἄρκτοι καλοῦνται, Εὐριπίδης Ὑψι-
πύλῃ, Ἀριστοφάνης Λημνίοις καὶ Λυσιστράτῃ.
Phlegon. Mir. 32: Κράτερος δέ φησιν, ὁ Ἀντι-
γόνου τοῦ βασιλέως ἀδελφὸς, γινώσκειν τινὰ ἄνθρωπον,
ὃν ἐν ἑπτὰ ἔτεσιν παῖδα γενέσθαι καὶ μειράκιον καὶ
ἄνδρα καὶ γέροντα, καὶ γήμαντα καὶ παιδοποιησάμενον
ἀποθανεῖν.
Didymus Gramm., In Demosthenem (P. Berol. 9780) (1312: 003)
“Didymi in Demosthenem commenta”, EPearson, L., Stephens, S.
Stuttgart: Teubner, 1983.Column 1, line 72
378
⌊ἕκαστον εἰ⌋δότα ⌊κ(αὶ) γ⌋ιγνώσκον⌊τ⌋α παρ' αὑτῶ⌊ι δ⌋εῖ μὰ
⌊Δί' οὐ γράψαι κε⌋λεύ⌊ει⌋ν πόλεμον τὸν τὰ βέ⌊λ⌋τιστ'
⌊ἐπὶ πᾶσι δικαίοι⌋ς ς(υμ)βουλεύοντα· τοῦτο μ(ὲν) γ(άρ) ⌊(ἐστι) λ⌋αβεῖν
⌊ὅτωι πολεμή⌋σετε βουλομ(έν)ων, οὐχ ἃ τῆι πόλει ⌊ς⌋(υμ)φέρε⌊ι⌋
⌊πράττειν.⌋» οὐ γ(ὰρ) ἂν δήπου ταῦτ' ἔλεγε[ν], εἰ λελυκ[ό-]
[τες τὴν εἰ]ρήν(ην) ἐτύγχανον Ἀθην[αῖο]ι. ὅτι μ(ὲν) [ο(ὖν)]
[ἐπὶ Θεοφράστο]υ τοῦ μ(ετὰ) Νικόμαχον ἄ[ρ]ξαντος
[αἱ ς(υν)θῆκαι ἐλύ]θησαν, ἀρκέσει Φιλ[ό]χορος ἐκ-
[φανῶς διὰ τῆς] ἕκτης γράφ(ων) οὕ(τως)· «Ὁ δ(ὲ) δῆμος ἀκού-
⌊σας τῆς ἐπιστολῆς,⌋ Δημοσθένους π(αρα)καλέσαντο⌊ς⌋
⌊αὐτὸν πρὸς τὸν π⌋όλεμον κ(αὶ) ψήφισμα γράψαν-
⌊τος, ἐχειροτόνης⌋αν τὴν μ(ὲν) στήλ(ην) καθελ⌊εῖν⌋
⌊τὴν περὶ τῆς π⌋ρὸς Φίλιππον ⌊ε⌋ἰρήν(ης) κ⌊(αὶ) συ⌋μ-
Didymus Gramm., In Demosthenem (P. Berol. 9780) Column 4, line 2
[Τίς ὁ ἀ]ν[ας]πα[σθ]εὶς πρὸς β[ασιλέα κ(αὶ) τὰς Φιλίπ-]
[πο]υ̣ ἐπ' αὐτὸν π(αρα)σκευ[ὰς] κ(ατα)μη[νύσας.]
[Π(ερὶ) Ἑρ]μίου τοῦ Ἀταρνείτο[υ τί λ]έγο[υσιν]
[οἱ] τὰ περὶ αὐτὸν ἀνα[γράψα]ν̣[τε]ς.
[τῶν] Ἀμφικτυόνων κ(αὶ) μ(ετα)σχὼν τ(ῆς) [Ἀμφικ]τυο[νε]ίας,
[κ(αὶ) τὸ] ψήφισμα τόδ(ε)· «[Ἔ]δοξε τοῖς Ἀμφικτύοσιν. ἐπει-
[δὴ] Μεγαλοπολῖται κ(αὶ) Μεσσήνιοι ἠξίωσαν ε[ὐε]ρ-
[γέτ]αι [τ]οῦ θεοῦ κ(αὶ) τῶν Ἀμφικτυόν(ων) ἀ(να)γραφῆνα[ι] κ(αὶ)
[(εἶναι) δοκ]ε̣ῖ̣ν̣ Ἀμφικτύονες, ἀποκρίνασθαι αὐτοῖς
[ὅτι] περὶ μ(ὲν) τῆς Ἀμφικτυονείας ἐπανενεγ-
[κόντες] εἰς τ(ὰς) πόλεις ἕκαστοι βουλεύσονται κ(αὶ) εἰ[ς]
[τὴν ἐρ]χομ(έν)ην πυλαίαν ἀποκρινοῦνται [αὐτ]οῖς
ὑπὲρ τούτων· εὐεργέτας δ(ὲ) τοῦ θεοῦ κ(αὶ) [τ]ῶν Ἀμ-
φικτυόν(ων) δ(ε)δόχθα̣ι̣ εἶναια̣ὐ̣τούς· ἀποκρίνασθαι δὲ
[ 5 ]..οις ὅ̣τ̣ι̣ [δο]κεῖ τοῖς Ἀμφικτύοσιν ἀ-
[ναγραφῆ]ναι αὐτοὺς εὐε[ργ]έτας τοῦ θεοῦ κ(αὶ) [τ]ῶν
Didymus Gramm., In Demosthenem (P. Berol. 9780) Column 13, line 58
διενεχθέντες ὑπὲρ τοῦ ὁρισμοῦ τῆς
ἱερ(ᾶς) [Ὀ]ργάδος ἐπῆλθον εἰς Μέγαρα μ̣ε̣τ'̣ Ἐ-
φιάλτου στρατηγο(ῦν)τος ἐπὶ τῆι χώραι κ(αὶ) ὡρί-
σαντο τὴν Ὀργάδα τ(ὴν) ἱεράν. ὁρισταὶ δ' (ἐ)γένον-
το συγχωρησάντων Μεγαρέων Λακρατείδης
ὁ ἱ[ε]ροφάντης κ(αὶ) ὁ δαιδοῦχος Ἱεροκ[λ]εί-
δ̣η̣ς, κ(αὶ) τὰς ἐσχατίας τὰς περὶ τὴν Ὀργάδα
καθιέρωσαν τοῦ θεοῦ χρήσαντος λῶι-
ον κ(αὶ) ἄμεινον ἀνεῖσι κ(αὶ) μὴ ἐργαζομ(έν)οισι.
κ(αὶ) ἀφώρισαν κύκλωι στήλαις κατὰ [ψ]ήφι-
379
⸏σμα Φιλοκράτους.» τούτων ἑοραμ(έν)ων
ε̣ἴ̣η̣ ἂν μετὰ τόνδε τὸν ἄρχοντα συντε-
ταγμ(έν)ος ὁ λόγος, διακέλευσιν ἔχων τῶν
εἰς τοὺς πολέμο(υς), εἴπερ ἄρα ἔσοιτο
π(αρα)σκευάζων. ζητεῖται δ' ἐν τῶι λόγωι
⸐Π(ερὶ) τῆς Ὀργάδος.
Διὰ τί τοὺς Μεγαρέας κ(ατα)ρά- τους ἔφη.
Dionysius Hist., Frag. (1328: 001)“FHG 4”, EMüller, K.
Paris: Didot, 1841–1870.Fragment 13, line 5
νησος, ἐπεὶ καὶ ἐν ταύτῃ πληθύουσιν ἔλαφοι. Οἱ δὲ
Προχόννησον λέγουσιν εἰρῆσθαι ἀπὸ τῆς προχόου, ἣν
ἔχουσα τοῖς Μιλησίοις ἀπήντησεν ἡ παρθένος, ὅτε τὴν
ἀποικίαν ἐστέλλοντο. Οἱ δὲ Προχόννησον ἐτυμολογοῦσι,
καθὸ πρότερον οὖσα νῆσος προσεχώσθη. Ὑπό τινων δὲ
προκοόνησος καὶ Ἐλαφόνησος ἐκλήθη.
Plutarchus De malign. Hero22:
Κορ-
κυραῖοι Σαμίων μὲν ἐπὶ τούτῳ λόγον οὐ πολὺν ἔχουσι,
Κνιδίων δὲ μέμνηνται καὶ Κνιδίοις εἰσὶ τιμαὶ καὶ ἀτέ-
λειαι καὶ ψηφίσματα παρ' αὐτοῖς· οὗτοι γὰρ ἐπιπλεύ-
σαντες ἐξήλασαν ἐκ τοῦ ἱεροῦ τοὺς Περιάνδρου φύλα-
κας, αὐτοὶ δ' ἀναλαβόντες τοὺς παῖδας εἰς Κέρκυραν
διεκόμισαν, ὡς Ἀντήνωρ ἐν τοῖς Κρητικοῖς ἱστόρηκε,
καὶ Διονύσιος ὁ Χαλκιδεὺς ἐν ταῖς Κτίσεσιν.
Clemens Alex. Strom. I: Ξάν-
θος δὲ ὁ Λυδὸς περὶ τὴν ὀκτωκαιδεκάτην Ὀλυμπιάδα,
ὡς δὲ Διονύσιος περὶ τὴν πεντεκαιδεκάτην Θάσον ἐκτί-
σθαι (sφησί).
Empedocles Poet. Phil., Frag. (1342: 004)“Die Fragmente der Vorsokratiker, vol. 1,
6th edn.”, EDiels, H., Kranz, W.Berlin: Weidmann, 1951, Repr. 1966.
Fragment 115, line 47
‘ἔστιν ... ἀλήτης’οὐχ ὅπωςἑαυτόν, ἀλλ' ἀφ' ἑαυτοῦ πάντας ἀποδείκνυσι
μετανάστας ἐνταῦθα καὶ ξένους καὶ φυγάδας ἡμᾶς ὄντας ... φεύγει [sἡ ψυχή]
καὶ πλανᾶται θείοις ἐλαυνομένη δόγμασι καὶ νόμοις. PLUT. de Isi361 c
Ἐ. δὲ καὶ δίκας φησὶ διδόναι τοὺς δαίμονας ὧν ἂν ἐξαμάρτωσι καὶ πλημμελήσωσιν
‘αἰθέριον ... πάντες’, ἄχρι οὗ κολασθέντες οὕτω καὶ καθαρθέντες αὖθις τὴν
κατὰ φύσιν χώραν καὶ τάξιν ἀπολάβωσι. PLOTIN. Enn. IV 8. 1
Ἐ. τε εἰπὼν ἁμαρτανούσαις νόμον εἶναι ταῖς ψυχαῖς πεσεῖν ἐνταῦθα καὶ αὐτὸς
‘φυγὰς θεόθεν’γενόμενος ἥκειν πίσυνος μαινομένωι Νείκειτοσοῦτον
παρεγύμνου ὅσον καὶ Πυθαγόρας οἶμαι καὶ οἱ ἀπ' ἐκείνου ἠινίττοντο περί τε τούτου
περί τε πολλῶν ἄλλων.
ἔστιν Ἀνάγκης χρῆμα, θεῶν ψήφισμα παλαιόν,
ἀίδιον, πλατέεσσι κατεσφρηγισμένον ὅρκοις·
εὖτέ τις ἀμπλακίηισι φόνωι φίλα γυῖα μιήνηι,
380
νείκεΐ θ'ὅς κ(ε) ἐπίορκον ἁμαρτήσας ἐπομόσσηι,
δαίμονες οἵτε μακραίωνος λελάχασι βίοιο,
τρίς μιν μυρίας ὧρας ἀπὸ μακάρων ἀλάλησθαι,
φυομένους παντοῖα διὰ χρόνου εἴδεα θνητῶν
ἀργαλέας βιότοιο μεταλλάσσοντα κελεύθους.
αἰθέριον μὲν γάρ σφε μένος πόντονδε διώκει,
πόντος δ' ἐς χθονὸς οὖδας ἀπέπτυσε, γαῖα δ' ἐς αὐγὰς
ἠελίου φαέθοντος, ὁ δ' αἰθέρος ἔμβαλε δίναις·
Geminus Astron., Elementa astronomiae (1383: 001)
“Géminos. Introduction aux phénomènes”, EAujac, G.
Paris: Les Belles Lettres, 1975.Chap. 13, section 10, line 1
ἄστρου ἐπιτολή, ἔτι δὲ καταυγεῖται ὑπὸ τοῦ ἡλίου.
Πάλιν δὲ ἐν τῇ ἐχομένῃ ἡμέρᾳ ὁ μὲν ἥλιος εἰς τὰ ἑπόμενα
μετέβη, ὁ δ' ἀστὴρ τοσοῦτον προανατέλλει τοῦ ἡλίου,
ὅσον ὁ ἥλιος ἐν ταῖς δυσὶν ἡμέραις μετεκινήθη.
Ἐν δὲ ταῖς ἐχομέναις ἡμέραις ἀεὶ τοῦ ἀστέρος ἐνωρότερον
μᾶλλον καὶ ἐνωρότερον προανατέλλοντος, ὅταν τοσοῦτον
προανατέλλῃ, ὥστε θεωρηθῆναι τὴν τοῦ ἄστρου ἐπιτολὴν
ἐκπεφευγότος αὐτοῦ τὰς αὐγὰς τοῦ ἡλίου, τότε λέγεται
ὁ ἀστὴρ οὗτος ἑῴαν φαινομένην ἐπιτολὴν πεποιῆσθαι.
Δι' ἣν αἰτίαν καὶ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν αἱ φαινόμεναι
τῶν ἄστρων ἐπιτολαὶ προλέγονται· αἱ μὲν γὰρ ἀληθιναὶ
ἀθεώρητοί εἰσι καὶ ἀπαρατήρητοι, αἱ δὲ φαινόμεναι καὶ
προλέγονται καὶ παρατηροῦνται.
Ὁ δὲ αὐτὸς λόγος καὶ ἐπὶ τῶν ἑσπερίων ἐπιτολῶν
πάλιν. Καὶ γὰρ τούτων διαφοραί εἰσι δύο· αἱ μὲν γὰρ
αὐτῶν ἀληθιναὶ λέγονται, αἱ δὲ φαινόμεναι. Ἀληθιναὶ
μέν, ὅταν ἅμα κατ' ἀλήθειαν τοῦ ἡλίου δύνοντος ἐπιτέλῃ
τις ἀστὴρ ἅμα γινόμενος ἐπὶτοῦ ὁρίζοντος πρὸς τὴν
κατὰ τὸν λόγον ἀκρίβειαν·
Ιστορία Μεγάλου Αλεξάνδρου. Recensio α sive Recensio vetusta (1386: 001)
“Ιστορία Μεγάλου Αλεξάνδρου. vol. 1”, EKroll, W.
Berlin: Weidmann, 1926.Book 2, chap. 5, section 1, line 2
Αἴγυπτον ... οὐδὲν γάρ ἐστι βασιλεύς, εἰ μὴ πρόσφορον γῆν ἔχοι. πρῶτος
οὖν Ἑλλήνων Ἀλέξανδρος ἔλαβε τὴν Αἴγυπτον, ὥστε καὶ πρῶτον αὐτὸν
γενηθῆναι Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων. πόσα στρατόπεδα θρέψει ἐκείνη ἡ
χώρα; οὐ μόνον τοὺς ἐγγὺς καθεζομένους, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐν πολέμῳ μαχο-
μένους. πόσας πόλεις κενὰς ἀναπληρώσει ἀνδρῶν εἰς κατοίκησιν; ὥσπερ
γὰρ πολύπυρός ἐστιν, τοσοῦτον καὶ πολύανδρος· ὃ ἐὰν γὰρ αἰτῇ ὁ βασιλεύς,
εὐκταίως διαδώσει ... καὶ ὑμεῖς βούλεσθε Ἀθηναῖοι πολεμεῖν Ἀλεξάνδρῳ
τοσαύτην ἔχοντι τὴν χορηγίαν πρὸς πᾶσαν χρείαν τῷ στρατοπέδῳ; εἰ γὰρ
καὶ ὑμῖν ἥδιστον καὶ εὐκταῖον, ἀλλ' ὁ καιρὸς οὐκ ἀπαιτεῖ.’
381
Οὕτως εἰπόντος Δημοσθένους ἐξ ὁμονοίας πάντες ἐπείσθησαν πέμπειν
Ἀλεξάνδρῳ νικητικὸν στέφανον λιτρῶν πεντήκοντα μετὰ ψηφισμάτων εὐχα-
ριστικῶν καὶ ἑτέρων πρέσβεων ἐνδόξων· οὐ γὰρ ἔπεμψαν αὐτῷ τοὺς
ῥήτορας. οἱ δὲ πρέσβεις παρῆσαν εἰς Πλαταιὰς καὶ ἀναδιδόασι τὰ ψηφίσματα τῷ
βασιλεῖ. ὁ δὲ ἀναγνοὺς καὶ μαθὼν τὴν Αἰσχίνου συνηγορίαν
καὶ τὴν Δημοσθένους ἐκκλησίαν καὶ τὴν τῶν Ἀμφικτυόνων συμβουλίαν
ἔγραψεν αὐτοῖς ἐπιστολὴν οὕτως·
’Ἀλέξανδρος υἱὸς Φιλίππου καὶ Ὀλυμπιάδος μητρός – οὔπω γὰρ ἐρῶ
βασιλεύς, μέχρις οὗ πάντας τοὺς βαρβάρους τοῖς Ἕλλησιν ὑποτάξω. ἐγὼ
μὲν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς πεμφθῆναί μοι τοὺς δέκαῥήτορας, οὐχ ἵνα
αὐτοὺς κολάσωμαι, ἀλλ' ἵνα ὡς καθηγητὰς ἀσπάσωμαι. οὐκ ἐπέτρεψα γὰρ
ἐμαυτῷ μετὰ στρατιᾶς ἀνελθεῖν, ὅπως μὴ πολέμιόν με ὑπολάβητε,
Ιστορία Μεγάλου Αλεξάνδρου. Recensio α sive Recensio vetusta
Book 2, chap. 5, section 2, line 2
χώρα; οὐ μόνον τοὺς ἐγγὺς καθεζομένους, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐν πολέμῳ μαχο-
μένους. πόσας πόλεις κενὰς ἀναπληρώσει ἀνδρῶν εἰς κατοίκησιν; ὥσπερ
γὰρ πολύπυρός ἐστιν, τοσοῦτον καὶ πολύανδρος· ὃ ἐὰν γὰρ αἰτῇ ὁ βασιλεύς,
εὐκταίως διαδώσει ... καὶ ὑμεῖς βούλεσθε Ἀθηναῖοι πολεμεῖν Ἀλεξάνδρῳ
τοσαύτην ἔχοντι τὴν χορηγίαν πρὸς πᾶσαν χρείαν τῷ στρατοπέδῳ; εἰ γὰρ
καὶ ὑμῖν ἥδιστον καὶ εὐκταῖον, ἀλλ' ὁ καιρὸς οὐκ ἀπαιτεῖ.’
Οὕτως εἰπόντος Δημοσθένους ἐξ ὁμονοίας πάντες ἐπείσθησαν πέμπειν
Ἀλεξάνδρῳ νικητικὸν στέφανον λιτρῶν πεντήκοντα μετὰ ψηφισμάτων εὐχα-
ριστικῶν καὶ ἑτέρων πρέσβεων ἐνδόξων· οὐ γὰρ ἔπεμψαν αὐτῷ τοὺς
ῥήτορας. οἱ δὲ πρέσβεις παρῆσαν εἰς Πλαταιὰς καὶ ἀναδιδόασι τὰ ψηφί-
σματα τῷ βασιλεῖ. ὁ δὲ ἀναγνοὺς καὶ μαθὼν τὴν Αἰσχίνου συνηγορίαν
καὶ τὴν Δημοσθένους ἐκκλησίαν καὶ τὴν τῶν Ἀμφικτυόνων συμβουλίαν
ἔγραψεν αὐτοῖς ἐπιστολὴν οὕτως·
’Ἀλέξανδρος υἱὸς Φιλίππου καὶ Ὀλυμπιάδος μητρός – οὔπω γὰρ ἐρῶ
βασιλεύς, μέχρις οὗ πάντας τοὺς βαρβάρους τοῖς Ἕλλησιν ὑποτάξω. ἐγὼ
μὲν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς πεμφθῆναί μοι τοὺς δέκαῥήτορας, οὐχ ἵνα
αὐτοὺς κολάσωμαι, ἀλλ' ἵνα ὡς καθηγητὰς ἀσπάσωμαι. οὐκ ἐπέτρεψα γὰρ
ἐμαυτῷ μετὰ στρατιᾶς ἀνελθεῖν, ὅπως μὴ πολέμιόν με ὑπολάβητε, ἀλλὰ
μετὰ τῶν ῥητόρων ἀντὶ τοῦ στρατοῦ, ἵνα παντὸς δέους ὑμᾶς ἀπαλλάξω.
ὑμεῖς δὲ ἄλλως ἠνέχθητε πρὸς ἐμέ, ἐλεγχόμενοι ὑπὸ τῆς ἰδίας ἑαυτῶν
ἀβουλίας, ὅσα καιροῦ λαβόμενοι διέθεσθε Μακεδόνας. πολεμοῦντος γὰρ
Ιστορία Μεγάλου Αλεξάνδρου. Recensio Byzantina poetica (coMarcianus 408)
(1386: 018)“Das byzantinische Alexandergedicht nach dem codex Marcianus 408
herausgegeben”, EReichmann, S.Meisenheim am Glan: Hain, 1963; Beiträge zur
klassischen Philologie 13.Line 2798
ἐν φόροις θέλει τοῦ λαβεῖν, ἀνυστερήτως ἔχει.
Καὶ βούλεσθε μάχην ἱστᾶν πρὸς ἄνδρα τηλικοῦτον,
τὸν ἔχοντα τροφὰς πολλάς, χορτάσματά τε πλεῖστα
πάντων αὑτοῦ τῶν ὁπλιτῶν καὶ μεγιστάνων πάντων;
Ἥδιστον ἦν καὶ κάλλιστον ἡμῖν τοῦ μαχεσθῆναι,
382
ἀλλ' ὁ καιρὸς οὐ δίδωσιν οὐδ' ἐπιτρέπει τοῦτο.»
Οὕτως ἐκκλησιάσαντος καλῶς τοῦ Δημοσθένους,
ἐξ ὁμονοίας ἅπαντες πείθονται λόγοις τούτου,
καὶ πέμπουσι τὸν στέφανον τῆς νίκης Ἀλεξάνδρῳ,
ὄντα λιτρῶν πεντήκοντα χρυσίου τοῦ δοκίμου,
στείλαντες εὐχαριστικοὺς λόγους ἐκ ψηφισμάτων
μετ' Ἀθηναίων πρέσβεων, ἐνδόξων τούτων ὄντων·
οὐ γὰρ ἀπέστειλαν αὐτῷ τοὺς ῥήτορας τοὺς δέκα.
Εἰς τὰς Πλαταίας οὖν λοιπὸν οἱ πρέσβεις ἐξελθόντες,
τῶν Ἀθηναίων ψηφισμοὺς φέρουσιν Ἀλεξάνδρῳ.
Τὰ γράμματα δ' Ἀλέξανδρος ἰδὼν τῶν Ἀθηναίων
καὶ Δημοσθένους ἐξ αὐτῶν μαθὼν δημηγορίαν,
Αἰσχίνου συνηγόρευσιν, δήμου τὴν εὐπειθείαν,
αὐτῶν Ἀφιτρυόνων τε καλλίστην συμβουλίαν,
ἀντέγραψεν ἐπιστολὴν τοῖς Ἀθηναίοις ταύτην·
»Φιλίππου παῖς Ἀλέξανδρος, υἱὸς Ὀλυμπιάδος,
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos (1389: 001)
“Harpocrationis lexicon in decem oratores Atticos, vol. 1”, EDindorf, W.
Oxford: Oxford University Press, 1853, Repr. 1969.Page 35, line 6
Ἕρμωνα. Ἀνδραποδιστής: Λυκοῦργος ἐν τῷ κατὰ Λυκόφρονος “θαυμάζω
“δ' ἐγὼ εἰ τοὺς ἀνδραποδιστὰς, τῶν οἰκετῶν ἡμᾶς ἀποστεροῦντας μό-
“νον, θανάτῳ ζημιοῦμεν.”
Ἀνδρεία: ἡ τῶν ἀνδρῶν ἡλικία· Ἀντιφῶν ἐν τῷ περὶ ὁμονοίας.
Ἀνδροληψία: τὸ ἁρπάζειν ἄνδρας ἔκ τινος πόλεως· ἠνεχύραζον
γὰρ τὴν ἔχουσαν πόλιν τὸν ἀνδροφόνον καὶ μὴ προϊεμένην αὐτὸν εἰς
τιμωρίαν. Δημοσθένης κατ' Ἀριστοκράτους. λέγει δὲ καὶ οὐδετέρως
τὸ ἀνδρολήψιον ἐν τούτῳ.
Ἄνδρων: Ἀντιφῶν ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημοσθένους γραφὴν ἀπο-
λογίᾳ. Ἄνδρωνά φησιν εἶναι Κρατερὸς ἐν εʹ τῶν Ψηφισμάτων τὸν
γράψαντα τὸ ψήφισμα τὸ περὶ Ἀντιφῶντος τοῦ ῥήτορος. ἦν δὲ εἷς
τῶν υʹ ὁ Ἄνδρων.
Ἀνελοῦσα γὰρ τὸν νόμον τοῦτον ἐχειροτόνησεν αὐτῆι:
Δημοσθένης ἐν τῷ κατ' Ἀνδροτίωνος φησὶν, ἀσαφῶς δ' αὐτοῦ ἔχοντος
καὶ ἐλλιπῶς ἄλλοι ἄλλως ἐξηγοῦνται. ἐν δὲ τοῖς Ἀττικιανοῖς διττὴ
ἦν γραφὴ, ἡ μὲν οὕτως “ἀνελοῦσα γὰρ τὸν νόμον τοῦτον ἐχειροτόνη-
σεν αὐτήν” ἀντὶ τοῦ παραβᾶσα γὰρ τοῦτον τὸν νόμον διαχειροτονίαν
περὶ αὐτῆς ἔδωκεν, εἰ χρὴ στεφανοῦν αὐτὴν, ἡ δ' ἄλλη “ἀνελοῦσα
γὰρ τὸν νόμον τοῦτον ἐχειροτόνησε λαβοῦσα ἐκεῖνον αὐτῇ.”
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos Page 35, line 7
Ἀνδραποδιστής: Λυκοῦργος ἐν τῷ κατὰ Λυκόφρονος “θαυμάζω
“δ' ἐγὼ εἰ τοὺς ἀνδραποδιστὰς, τῶν οἰκετῶν ἡμᾶς ἀποστεροῦντας μό-
“νον, θανάτῳ ζημιοῦμεν.”
Ἀνδρεία: ἡ τῶν ἀνδρῶν ἡλικία· Ἀντιφῶν ἐν τῷ περὶ ὁμονοίας.
Ἀνδροληψία: τὸ ἁρπάζειν ἄνδρας ἔκ τινος πόλεως· ἠνεχύραζον
γὰρ τὴν ἔχουσαν πόλιν τὸν ἀνδροφόνον καὶ μὴ προϊεμένην αὐτὸν εἰς
383
τιμωρίαν. Δημοσθένης κατ' Ἀριστοκράτους. λέγει δὲ καὶ οὐδετέρως
τὸ ἀνδρολήψιον ἐν τούτῳ.
Ἄνδρων: Ἀντιφῶν ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημοσθένους γραφὴν ἀπο-
λογίᾳ. Ἄνδρωνά φησιν εἶναι Κρατερὸς ἐν εʹ τῶν Ψηφισμάτων τὸν
γράψαντα τὸ ψήφισμα τὸ περὶ Ἀντιφῶντος τοῦ ῥήτορος. ἦν δὲ εἷς
τῶν υʹ ὁ Ἄνδρων.
Ἀνελοῦσα γὰρ τὸν νόμον τοῦτον ἐχειροτόνησεν αὐτῆι:
Δημοσθένης ἐν τῷ κατ' Ἀνδροτίωνος φησὶν, ἀσαφῶς δ' αὐτοῦ ἔχοντος
καὶ ἐλλιπῶς ἄλλοι ἄλλως ἐξηγοῦνται. ἐν δὲ τοῖς Ἀττικιανοῖς διττὴ
ἦν γραφὴ, ἡ μὲν οὕτως “ἀνελοῦσα γὰρ τὸν νόμον τοῦτον ἐχειροτόνη-
σεν αὐτήν” ἀντὶ τοῦ παραβᾶσα γὰρ τοῦτον τὸν νόμον διαχειροτονίαν
περὶ αὐτῆς ἔδωκεν, εἰ χρὴ στεφανοῦν αὐτὴν, ἡ δ' ἄλλη “ἀνελοῦσα
γὰρ τὸν νόμον τοῦτον ἐχειροτόνησε λαβοῦσα ἐκεῖνον αὐτῇ.”
Ἀνεμύτας: Δημοσθένης ἐν τῷ ὑπὲρ Κτησιφῶντος. οὗτος τὸ
γένος Θηβαῖος.
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos Page 53, line 8
οὐσίαν ἔχει, ὅπερ ἐν ταῖς ἀντιδόσεσι μάλιστα γίνεται· Δημοσθένης
ἐν τῷ πρὸς Φαίνιππον πολλάκις. ἅπαξ μόνον 8Ἀπογραφὴν τὸ αὐτὸ
τοῦτο κέκληκεν.
Ἀποφοράν: ἀντὶ τοῦ ἀπενεγκεῖν καὶ διάστημα ποιῆσαι μεταξὺ
Ἰσαῖος ἐν τῷ πρὸς ὀργεῶνας, ἐν ᾧ φησὶν οὕτως “εἴπερ γοῦν ὥριζον
“ταῖς ἀποφοραῖς ταύταις τῶν ποδῶν ἀλλότριον εἶναι τὸ χωρίον.”
Ἀποψηφίζονται: ἀντὶ τοῦ καταδικάζουσιν αὐτὸν μὴ εἶναι πολί-
την Δείναρχος ἐν τῷ κατ' Ἀρχεστράτου. καὶ 8Ἀποψήφισιν δὲ τὸ
πρᾶγμα λέγει Δημοσθένης ἐν τῇ πρὸς Εὐβουλίδην ἐφέσει.
Ἀπροβούλευτον: τὸ μὴ πρότερον εἰς τὴν βουλὴν, ἀλλ' εὐθὺς εἰς
τὸν δῆμον εἰσφερόμενον ψήφισμα. ἐν τῷ κατ' Ἀνδροτίωνος νόμος πα-
ράκειται ταῦτα δηλῶν.
Ἀπρόσκλητον: τὴν οὐ προσκεκλημένην Ὑπερείδης ἐν τῷ κατ'
Ἀθηνογένους βʹ.
Ἀπροστασίου: εἶδος δίκης κατὰ τῶν προστάτην μὴ νεμόντων
μετοίκων· ᾑρεῖτο γὰρ ἕκαστος ἑαυτῷ τῶν πολιτῶν τινὰ προστησόμε-
νον περὶ πάντων τῶν ἰδίων καὶ τῶν κοινῶν. Ὑπερείδης ἐν τῷ κατ'
Ἀρισταγόρας ἀπροστασίου βʹ.
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos Page 58, line 7
Ἄρθμιος: ὄνομα κύριον, δοῦλός τινος βασιλέως.
Ἀριστεύς: ὄνομα καὶ τοῦτο κύριον.
Ἀρίστυλλα: Ἀριστογείτονος ἦν ἀδελφή.
Ἀριστίων: Ὑπερείδης κατὰ Δημοσθένους. οὗτος Σάμιος μέν
ἐστιν ἢ Πλαταιεὺς, ὡς Δίυλλός φησιν, ἐκ μειρακυλλίου δ' ἑταῖρος
Δημοσθένους, ἐπέμφθη δ' ὑπ' αὐτοῦ πρὸς Ἡφαιστίωνα ἕνεκα διαλλα-
γῶν, ὥς φησι Μαρσύας ἐν εʹ τῶν περὶ Ἀλέξανδρον.
Ἀρκτεῦσαι: Λυσίας ἐν τῷ ὑπὲρ Φρυνίχου θυγατρὸς, εἰ γνήσιος,
384
τὸ καθιερωθῆναι πρὸ γάμων τὰς παρθένους τῇ Ἀρτέμιδι τῇ Μουνυχίᾳ
ἢ τῇ Βραυρωνίᾳ. τὰ δὲ συντείνοντα εἰς τὸ προκείμενον εἴρηται παρά
τε ἄλλοις καὶ Κρατερῷ ἐν τοῖς Ψηφίσμασιν. ὅτι δὲ αἱ ἀρκτευόμεναι
παρθένοι ἄρκτοι καλοῦνται, Εὐριπίδης Ὑψιπύλῃ, Ἀριστοφάνης Λημ-
νίαις καὶ Λυσιστράτῃ.
Ἀρκτοῦρος καὶ 8Ἀρκτοφύλαξ: ὁ Βοώτης ὀνομαζόμενος· Λυσίας
ἐν τῷ κατὰ Φιλίππου ἐπιτροπῆς. ἰδίως δὲ ὁ ὑπὸ τὴν ζώνην αὐτοῦ
ἀστήρ· Ἄρατος καὶ Ἡσίοδος Ἔργοις δηλοῦσιν.
Ἀρκυωρός: Λυκοῦργος ἐν τῇ κατὰ Μενεσαίχμου εἰσαγγελίᾳ. ὁ
τὰς ἄρκυς, τουτέστι τὰ λίνα, φυλάττων. ἄρκυς δὲ πάντα τὰ κυνη-
γετικὰ λίνα· Ξενοφῶν Κυνηγετικῷ, Κρατῖνος Θρᾴτταις.
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos Page 81, line 5
Γηπέδων: Δείναρχος ἐν τῷ κατὰ Στεφάνου. γήπεδον τὸ χωρίον,
ὥσπερ καὶ οἰκόπεδον τὸ γῇ καὶ οἰκήμασιν ἀπαρτιζόμενον. Πλάτων
γοῦν ἐν εʹ Νόμων φησὶν “ὧν ἔλαχεν οἰκοπέδων ἢ γηπέδων.”
Γλαῦκος: ὄνομα κύριον, τὸ γένος Καρύστιος.
Γλυκέρα: ἑταίρα τις.
Γνῶσις: ἀντὶ τοῦ κρίσις Δημοσθένης ἐν τῷ κατ' Ἀριστογείτονος
Γόργυρα: τὸ κατὰ γῆς ὄρυγμα· Δείναρχος, Αἰσχίνης. ἔστι καὶ
παρ' Ἡροδότῳ ἐν γʹ.
Γραμματεύς: Δημοσθένης ὑπὲρ Κτησιφῶντος. ὁ γραμματεὺς
πῶς τε καθίστατο καὶ τί ἔπραττεν, ὡς τῶν γραμμάτων τ' ἐστὶ κύ-
ριος καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ γενόμενα φυλάττει καὶ τὰ ἄλλα πάντα
ἀντιγράφεται καὶ παρακάθηται τῇ βουλῇ, δεδήλωκεν Ἀριστοτέλης
ἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ.
Γραφεύς: ἀντὶ τοῦ ζωγράφος Δημοσθένης κατὰ Μειδίου. καὶ
8Γράφειν δὲ τὸ ζωγραφεῖν ἔλεγον.
Γραφή: δημοσίου τινὸς ἐγκλήματος ὄνομα. οὐ μόνον δὲ ὅταν ψη-
φίσματος ἢ νόμου κατηγορῷ τις, παρανόμων γραφὴν ἀποφέρεσθαι καὶ
γράφεσθαι λέγεται, ἀλλὰ καὶ ἐπ' ἄλλοις πολλοῖς ἀδικήμασιν, ὅταν
ἢ δημοσίᾳ ἢ ὡς ἐπὶ δημοσίοις αὐτοῖς ἐγκαλῇ τις. πολὺ δὲ τοὔνομα
παρὰ τοῖς ῥήτορσι. Δημοσθένης κατὰ Κόνωνος.
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos
Page 81, line 11
Γόργυρα: τὸ κατὰ γῆς ὄρυγμα· Δείναρχος, Αἰσχίνης. ἔστι καὶ
παρ' Ἡροδότῳ ἐν γʹ.
Γραμματεύς: Δημοσθένης ὑπὲρ Κτησιφῶντος. ὁ γραμματεὺς
πῶς τε καθίστατο καὶ τί ἔπραττεν, ὡς τῶν γραμμάτων τ' ἐστὶ κύ-
ριος καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ γενόμενα φυλάττει καὶ τὰ ἄλλα πάντα
ἀντιγράφεται καὶ παρακάθηται τῇ βουλῇ, δεδήλωκεν Ἀριστοτέλης
ἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ.
Γραφεύς: ἀντὶ τοῦ ζωγράφος Δημοσθένης κατὰ Μειδίου. καὶ
8Γράφειν δὲ τὸ ζωγραφεῖν ἔλεγον.
Γραφή: δημοσίου τινὸς ἐγκλήματος ὄνομα. οὐ μόνον δὲ ὅταν ψηφίσματος ἢ
385
νόμου κατηγορῷ τις, παρανόμων γραφὴν ἀποφέρεσθαι καὶ γράφεσθαι λέγεται, ἀλλὰ
καὶ ἐπ' ἄλλοις πολλοῖς ἀδικήμασιν, ὅταν
ἢ δημοσίᾳ ἢ ὡς ἐπὶ δημοσίοις αὐτοῖς ἐγκαλῇ τις. πολὺ δὲ τοὔνομα
παρὰ τοῖς ῥήτορσι. Δημοσθένης κατὰ Κόνωνος.
Γρυπάνιον: Ἀντιφῶν Ἀληθείας βʹ “καῖον γὰρ τὴν γῆν καὶ συν-
“τῆκον γρυπάνιον ποιεῖ.” καὶ Μελάνθιος ἐν βʹ Ἀτθίδος εἰπὼν σεις-
μὸν γεγονέναι φησὶ “καὶ ἔγρυπεν ἡ γῆ.” Διονύσιος μὲν οὖν ὁ τοῦ
Τρύφωνος ἐν δʹ Ὀνομάτων “γρυπαίνειν ἐστὶ” φησὶ “τὸ γρυποῦσθαι,
“οἷον τὰ ἁπαλὰ ξυλήφια ὅταν κάμψαντες ἀφῶμεν.” μήποτε δ' ἐμ-
φαίνουσιν οἱ συγγραφεῖς ὡς γινομένης κατὰ τοὺς σεισμοὺς γρυπότη-
τός τινος περὶ τὴν γῆν.
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos Page 185, line 10
νῦν δ' εἰς γυναικωνῖτιν εἰσιόνθ' ὅταν
ἴδω παράσιτον, τὸν δὲ Δία τὸν κτήσιον
ἔχοντα τὸ ταμιεῖον οὐ κεκλεισμένον,
ἀλλ' εἰστρέχοντα πορνίδια.
Κτησιφῶν: Δημοσθένης ἐν τῷ κατ' Αἰσχίνου “τὸ μὲν γὰρ ἐξ
“ἀρχῆς, ἄχρι τοῦ λόγου τυχεῖν Φίλιππον ὑπὲρ τῆς εἰρήνης, Κτησι-
“φῶν καὶ Ἀριστόδημος τὴν πρώτην ἔφερον τοῦ φενακισμοῦ.” εἷς τῶν
ιʹ πρέσβεων τῶν μετὰ Δημοσθένους καὶ Αἰσχίνου πρεσβευσάντων ἦν
οὗτος· ἑκάτερος γοῦν τῶν ῥητόρων ἐν τῷ περὶ τῆς πρεσβείας πολλά-
κις αὐτοῦ μνημονεύει. ἕτερος δ' ἂν εἴη τις ὁ τὸ ψήφισμα τὸ περὶ
τοῦ στεφάνου γεγραφὼς Δημοσθένει, καθ' οὗ λόγος ἐστὶ τῷ Αἰσχίνῃ
ὁ κατὰ Κτησιφῶντος.
Κυδαθηναιεύς: Ὑπερείδης ἐν τῷ περὶ τοῦ Ἱππέως κλήρου.
Κυδαθήναιον δῆμός ἐστι φυλῆς τῆς Πανδιονίδος, ἀφ' οὗ ὁ δημότης
Κυδαθηναιεύς.
Κυδαντίδης: Ὑπερείδης ἐν τῷ πρὸς Πολύευκτον. δῆμός ἐστι
τῆς Αἰγηΐδος Κυδαντίδαι.
Κυθήριος: Δημοσθένης ἐν τῷ πρὸς Φαίνιππον. Κύθηρος δῆμος
τῆς Πανδιονίδος, ἀφ' οὗ ὁ δημότης λέγεται Κυθήριος.
Κύθνιοι: Δημοσθένης ἐν τῷ περὶ συντάξεως.
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos Page 211, line 11
Ναυκραρικά: Δημοσθένης ἐν τῷ κατὰ Τιμοκράτους. μήποτε δὲ
βέλτιον φέρεται ἐν τοῖς Ἀττικιανοῖς 8Ναυκρατιτικά, ἵν' ᾖ ἀπὸ Ναυ-
κρατιτικοῦ πλοίου ἢ Ναυκρατιτῶν ἐμπλεόντων· ἡ γὰρ Ναύκρατις τὸ
παλαιὸν ἐμπόριον ἦν τῆς Αἰγύπτου. ἐὰν δὲ ᾖ ναυκραρικὰ, εἴη ἂν τὰ
τῶν ἀρχόντων· ναυκράρους γὰρ τὸ παλαιὸν τοὺς ἄρχοντας ἔλεγον, ὡς
καὶ ἐν τῇ εʹ Ἡρόδοτος δηλοῖ. Ἀριστοτέλης δ' ἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ
φησὶ “κατέστησαν δὲ δημάρχους τὴν αὐτὴν ἔχοντας ἐπιμέλειαν τοῖς
“πρότερον ναυκράροις.” [δήμους ἀντὶ τῶν ναυκραριῶν ἐποίησαν.]
Ναυτοδίκαι: Λυσίας ἐν τῷ πρὸς Ἀλκιβιάδην, εἰ γνήσιος ὁ
λόγος. ἀρχή τις ἦν Ἀθήνησιν οἱ ναυτοδίκαι· Κρατερὸς γοῦν ἐν τῷ
386
δʹ τῶν Ψηφισμάτων φησὶν “ἐὰν δέ τις ἐξ ἀμφοῖν ξένοιν γεγονὼς
“φρατρίζῃ, διώκειν εἶναι τῷ βουλομένῳ Ἀθηναίων, οἷς δίκαι εἰσὶ,
“λαγχάνειν δὲ τῇ ἕνῃ καὶ νέᾳ πρὸς τοὺς ναυτοδίκας.” Ἀριστοφάνης
Δαιταλεῦσιν “ἐθέλω βάψας πρὸς ναυτοδίκας ξένον ἐξαίφνης ⏑ ⏑ – –.”
Νεαλής: Δημοσθένης ἐν τῷ κατ' Ἀριστογείτονος, εἰ γνήσιος. ὁ
νεωστὶ ἑαλωκὼς οὕτως ἐλέγετο κατὰ μεταφορὰν τὴν ἀπὸ τῶν ἰχθύων.
Νεβρίζων: Δημοσθένης ἐν τῷ ὑπὲρ Κτησιφῶντος. οἱ μὲν ὡς
τοῦ τελοῦντος νεβρίδα ἐνημμένου ἢ καὶ τοὺς τελουμένους διαζων-
νύντος νεβρίσιν, οἱ δὲ ἐπὶ τοῦ νεβροὺς διασπᾶν κατά τινα ἄρρητον
λόγον. ἔστι δὲ ὁ νεβρισμὸς καὶ παρὰ Ἀριγνώτῃ ἐν τῷ περὶ τῶν
τελετῶν.
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos
Page 213, line 5
Νεήλατα: Δημοσθένης ὑπὲρ Κτησιφῶντος κατ' ἔλλειψιν ἀντὶ
τοῦ νεήλατα ἄλφιτα, τὰ νεωστὶ ἀληλεσμένα, ἃ δὴ μέλιτι ἀναδεύ-
οντες, ἀσταφίδας τε καὶ χλωροὺς ἐρεβίνθους ἐπεμβάλλοντες, τοῖς
τὰ ἱερὰ τελοῦσιν ἔνεμον. ἐκάλουν δὲ αὐτὰ οἱ μὲν ἀμβροσίαν, οἱ δὲ
μακαρίαν.
Νεμεὰς Χαράδρα: Αἰσχίνης περὶ τῆς πρεσβείας. οὕτω τόπος
τις ἐκαλεῖτο ἐν Πελοποννήσῳ· “πλησίον τῆς Νεμεάδος Χαράδρας”
Ἔφορος ἐν κγʹ.
Νεμέας αὐλητρίδος μνημονεύει Ὑπερείδης ἐν τῷ κατὰ Πατρο-
κλέους, εἰ γνήσιος. ὁ δὲ Πολέμων ἐν τοῖς περὶ τῆς ἀκροπόλεως
παρατίθεται ψήφισμα καθ' ὃ ἀπείρητο Ἀθήνησιν ὄνομα πεντετηρίδος
τίθεσθαι δούλῃ ἢ ἀπελευθέρᾳ ἢ πόρνῃ ἢ αὐλητρίδι· ἄξιον οὖν ἀπορῆ-
σαι πῶς οὕτως ὠνομάζετο ἡ αὐλητρίς.
Νεμέσεια: Δημοσθένης ἐν τῷ κατὰ Σπουδίου. μήποτε ἑορτή
τις ἦν Νεμέσεως, καθ' ἣν τοῖς κατοιχομένοις ἐπετέλουν τὰ νομι-
ζόμενα.
Νέων: Δημοσθένης ἐν τῷ ὑπὲρ Κτησιφῶντος. περὶ τῆς πρὸς
Φίλιππον τούτου φιλίας Θεόπομπος ἐν βʹ Φιλιππικῶν ἱστορεῖ.
Νεώρια καὶ 8νεώσοικοι: μήποτε νεώρια λέγεται ὁ τόπος ἅπας
εἰς ὃν ἀνέλκονται αἱ τριήρεις καὶ πάλιν ἐξ αὐτοῦ καθέλκονται, ὡς
ὑποσημαίνουσι Λυκοῦργός τε ἐν ἀπολογισμῷ ὧν πεπολίτευται καὶ
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos Page 215, line 6
τίνων δ' οὐκ ἐξῆν τοῖς νόθοις μετέχειν δεδήλωκεν Ὑπερείδης ἐν τῷ
κατ' Ἀρισταγόρας βʹ. Δημοσθένης δ' ἐν τῷ κατ' Ἀριστοκράτους
φησὶν ὡς εἰς τὸ Κυνόσαργες ἐτέλουν.
Νομοφύλακες: ἀρχή τις παρ' Ἀθηναίοις οὕτως ἐκαλεῖτο, δια-
φέρουσα τῶν θεσμοθετῶν· Δείναρχος καθ' Ἱμεραίου καὶ ἐν τῷ κατὰ
Πυθέου. Φιλόχορος δὲ ἐν τῷ ζʹ ἄλλα τέ τινα διεξῆλθε περὶ αὐτῶν
καὶ ὅτι οὗτοι τὰς ἀρχὰς ἐπηνάγκαζον τοῖς νόμοις χρῆσθαι.
387
Νότιον: Λυσίας κατὰ Μαντίου. ὅτι δέ ἐστι χωρίον προκεί-
μενον τῆς Κολοφωνίων πόλεως Θεόπομπος ἐν τῇ ιεʹ φησίν.
Νύμφαιον: Αἰσχίνης ἐν τῷ κατὰ Κτησιφῶντός φησι “Νύμ-
“φαιον τὸ ἐν τῷ Πόντῳ.” Κρατερὸς δὲ ἐν θʹ τῶν Ψηφισμάτων
φησὶν ὅτι Ἀθηναίοις τὸ Νύμφαιον ἐτέλει τάλαντον.
Ξ
Ξενίζειν: Δημοσθένης ἐν τῇ πρὸς Εὐβουλίδην ἐφέσει πολλάκις.
ἔνιοι μὲν οἷον ξένῃ διαλέκτῳ χρῆσθαι, τάχα δ' ἂν εἴη μᾶλλον τὸ ἐν
τῇ ξένῃ διατρίβειν.
Ξενικὸν ἐν Κορίνθωι: Δημοσθένης Φιλιππικοῖς καὶ Ἀριστο-
φάνης Πλούτῳ. συνεστήσατο δ' αὐτὸ πρῶτον Κόνων, παρέλαβε δ'
αὐτὸ Ἰφικράτης ὕστερον καὶ Χαβρίας· ᾧ χρησάμενοι τὴν Λακεδαι-
μονίων μόραν κατέκοψαν στρατηγοῦντος αὐτοῖς Ἰφικράτους καὶ
Αρποκρατίων γραμματικός. Lexicon in decem oratores Atticos
Page 220, line 5
μὲν Κεραμεικὸν Οἶον τῆς Λεοντίδος φυλῆς, τὸ δὲ Δεκελεικὸν τῆς
Ἱπποθωντίδος, ὡς Διόδωρος. οἱ δὲ δημόται ἑκατέρωθεν ἐλέγοντο ἐξ
Οἴου. ἄλλοι δ' ἦσαν οἱ λεγόμενοι Οἴηθεν, ὡς προείρηται.
Οἷος εἶ καὶ 8οἷός τε εἶ: τὸ μὲν χωρὶς τοῦ τέ σημαίνει τὸ
βούλει καὶ προῄρησαι, τὸ δὲ σὺν τῷ τέ τὸ δύνασαι. ἀμφοτέροις
ἐχρήσατο Λυσίας ἐν τῷ κατὰ Λυσιθέου, εἰ γνήσιος.
Οἰσύμη: Ἀντιφῶν ἐν τῷ κατὰ Λαισποδίου. πόλις ἐστὶ τῆς
Θρᾴκης, καθά φασιν ἄλλοι τε καὶ Ἔφορος ἐν δʹ.
Ὅτι διαμαρτάνει Δημοσθένης ἐν τῷ κατὰ Νεαίρας λέγων Πλα-
ταιέας γεγράφθαι ἐν τῇ Ποικίλῃ στοᾷ· οὐδεὶς γὰρ τοῦτο εἴρηκεν,
ὥσπερ οὐδὲ Κρατερὸς ἐν τῇ τῶν ψηφισμάτων συναγωγῇ.
Ὁ κάτωθεν νόμος: Δημοσθένης ἐν τῷ κατ' Ἀριστοκράτους.
Δίδυμος “ἤτοι” φησὶ “τὴν ἡλιαίαν λέγει ὁ ῥήτωρ διὰ τὸ τῶν δικα-
“στηρίων τὰ μὲν ἄνω, τὰ δὲ κάτω ὀνομάζεσθαι, ἢ διὰ τὸ σχῆμα
“τῆς ἐν τοῖς ἄξοσι γραφῆς βουστροφηδὸν γεγραμμένης τὸν ἀπὸ τῶν
“εὐωνύμων ἀρχόμενον νόμον κάτωθεν ὀνομάζει ὁ Δημοσθένης· ὅτι
“γάρ” φησι “βουστροφηδὸν ἦσαν οἱ ἄξονες καὶ οἱ κύρβεις γεγραμ-
“μένοι δεδήλωκεν Εὐφορίων ἐν τῷ Ἀπολλοδώρῳ. ἢ ἐπεί” φησι
“τοὺς ἄξονας καὶ τοὺς κύρβεις ἄνωθεν ἐκ τῆς ἀκροπόλεως εἰς τὸ
“βουλευτήριον καὶ τὴν ἀγορὰν μετέστησεν Ἐφιάλτης, ὥς φησιν
“Ἀναξιμένης ἐν Φιλιππικοῖς.”
Hermippus Gramm., Hist., Frag. (1421: 001)“Hermippos der Kallimacheer”,
EWehrli, F.Basel: Schwabe, 1974; Die Schule des Aristoteles, suppl. 1.
Fragment 68a1, line 16
ἐν δὲ τῷ ὑπὲρ Φρύνης λόγῳ Ὑπερείδης ὁμολογῶν ἐρᾶν τῆς γυναικὸς καὶ
οὐδέπω τοῦ ἔρωτος ἀπηλλαγμένος τὴν προειρημένην Μυρρίνην εἰς τὴν οἰκίαν
εἰσήγαγεν. ἦν δ' ἡ Φρύνη ἐκ Θεσπιῶν. κρινομένη δ' ὑπὸ Εὐθίου τὴν ἐπὶ
θανάτῳ ἀπέφυγεν· διόπερ ὀργισθεὶς ὁ Εὐθίας οὐκ ἔτι εἶπεν ἄλλην δίκην,
ὥς φησιν Ἕρμιππος. ὁ δὲ Ὑπερείδης συναγορεύων τῇ Φρύνῃ, ὡς οὐδὲν
388
ἤνυε λέγων ἐπίδοξοί τε ἦσαν οἱ δικασταὶ καταψηφιούμενοι, παραγαγὼν
αὐτὴν εἰς τοὐμφανὲς καὶ περιρρήξας τοὺς χιτωνίσκους γυμνά τε τὰ στέρνα
ποιήσας τοὺς ἐπιλογικοὺς οἴκτους ἐκ τῆς ὄψεως αὐτῆς ἐπερρητόρευσεν δει-
σιδαιμονῆσαί τε ἐποίησεν τοὺς δικαστὰς τὴν ὑποφῆτιν καὶ ζάκορον Ἀφρο-
δίτης ἐλέῳ χαρισαμένους μὴ ἀποκτεῖναι. καὶ ἀφεθείσης ἐγράφη μετὰ ταῦτα
ψήφισμα, μηδένα οἰκτίζεσθαι τῶν λεγόντων ὑπέρ τινος μηδὲ βλεπόμενον
τὸν κατηγορούμενον ἢ τὴν κατηγορουμένην κρίνεσθαι.
Athenaeus 342c: καὶ Ἕρμιππος δέ φησιν ἐν τρίτῳ περὶ
τῶν Ἰσοκράτους μαθητῶν ἑωθινὸν τὸν Ὑπερείδην ποιεῖσθαι ἀεὶ τοὺς περι-
πάτους ἐν τοῖς ἰχθύσι.
Ps. Plutarchus De vitis decem oratorum 849a: μετὰ τὰ περὶ
Κραννῶνα συμβάντα ἐξαιτηθεὶς ὑπὸ Ἀντιπάτρου (sὙπερείδης) καὶ
μέλλων ἐκδίδοσθαι ὑπὸ τοῦ δήμου ἔφυγεν ἐκ τῆς πόλεως εἰς Αἴγιναν ἅμα
τοῖς κατεψηφισμένοις· καὶ συμβαλὼν Δημοσθένει καὶ περὶ τῆς διαφορᾶς
ἀπολογησάμενος ἀπαλλαγεὶς ἐκεῖθεν ὑπ' Ἀρχίου τοῦ φυγαδοθήρου ἐπικληθέν-
τος, Θουρίου μὲν τὸ γένος ὑποκριτοῦ δὲ τὰ πρῶτα τότε δὲ τῷ Ἀντιπάτρῳ
Hierocles Phil., Frag. ethica (ap. Stobaeum) (1429: 002)
“Hierokles. Ethische Elementarlehre (Papyrus 9780)”, Evon Arnim, J.
Berlin: Weidmann, 1906; Berliner Klassikertexte 4.Page 52, line 3
Stobäus Anthol. III p. 733, 7 Hense Ἐν ταὐτῷ.
Ὧν οὕνεκά φημι δεῖν ἀποικονομεῖσθαι πᾶν καὶ πάθος καὶ νόσημα
τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς τὸν πατρίδι χρησόμενον καλῶς. δεῖ δὲ καὶ τοὺς νόμους
τῆς πατρίδος καθάπερ τινὰς θεοὺς δευτέρους συντηρεῖν αὐτόν τε βιοῦντα
κατὰ τὴν τούτων ὑφήγησιν, κἂν εἰ παραβαίνειν τις αὐτοὺς ἢ νεοχμοῦν ἐπι-
χειροίη, σπουδῇ πάσῃ κωλύοντα καὶ πάντα τρόπον ἐναντιούμενον. οὐ γὰρ
ἀγαθὸν ἐπιτήδευμα πόλει δι' ἀτιμίας ἀγόμενοι νόμοι καὶ τὰ νέα προκρινό-
μενα τῶν παλαιῶν. ὅθεν καὶ τῶν ψηφισμάτων καὶ τῆς παραθέρμου ταύτης
καινουργίας εἰρκτέον τοὺς αὐθαδέστερον ἐπὶ τοῦτ' ἰόντας. ἀποδέχομαι δ' οὖν
ἔγωγε καὶ τὸν τῶν Λοκρῶν νομοθέτην Ζάλευκον, ὃς ἐνομοθέτησε τὸν και-
νὸν εἰσοίσοντα νόμον βρόχου περικειμένου τῷ τραχήλῳ τοῦτο ποιεῖν, ὡς
ἀκαρὴς οἴχοιτο πνιγείς, εἰ μὴ μάλα σφόδρα λυσιτελῶς τῷ κοινῷ παραδιατάττοιτο
τὴν ἐξ ἀρχῆς τῆς πολιτείας κατάστασιν. οὐδὲν δ' ἧττον τῶν νόμων καὶ
τὰ ἔθη φυλακτέον τά γε ὄντως πάτρια καὶ τάχα που πρεσβύτερα καὶ τῶν
νόμων αὐτῶν· ἐπεὶ τά γε χθιζὰ ταῦτα καὶ πρωιζά, τὰ νῦν εἰς ἅπασαν
εἰσηγμένα πόλιν οὔτε πάτρια ἡγητέον καὶ τάχ' οὐδὲ ἔθη τὸ σύνολον. εἶτα
τὸ μὲν ἔθος ἄγραφός τις εἶναι βούλεται νόμος, καλὸν ἐπιγεγραμμένος νο-
μοθέτην τὴν τῶν χρωμένων ἁπάντων εὐαρέστησιν, ἴσως δέ που καὶ τοῖς
Hieronymus Phil., Frag. (1430: 001)“Hieronymos von Rhodos. Kritolaos und seine
Schüler”, EWehrli, F.Basel: Schwabe, 1969; Die Schule des Aristoteles, vol. 10, 2nd
edn..Fragment 44, line 7
γνησίοις Ἀριστοτέλους θετέον, ἱστοροῦσι Μυρτὼ θυγατριδῆν Ἀριστείδου Σω-
κράτει τῷ σοφῷ συνοικῆσαι, γυναῖκα μὲν ἑτέραν ἔχοντι, ταύτην δ' ἀναλαβόντι
χηρεύουσαν διὰ πενίαν καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐνδεομένην. πρὸς μὲν οὖν τούτους
389
ἱκανῶς ὁ Παναίτιος ἐν τοῖς περὶ Σωκράτους ἀντείρηκεν.
Athenaeus XIII 555d, cf. Aristoxenus fr. 57, Demetrius Pha-
lereus fr. 94: ἐκ τούτων οὖν τις ὁρμώμενος μέμψαιτ' ἂν τοὺς περιτιθέντας Σω-
κράτει δύο γαμετὰς γυναῖκας, Ξανθίππην καὶ τὴν Ἀριστείδου Μυρτώ, οὐ τοῦ
δικαίου καλουμένου (οἱ χρόνοι γὰρ οὐ συγχωροῦσιν), ἀλλὰ τοῦ τρίτου ἀπ' ἐκείνου,
εἰσὶ δὲ Καλλισθένης, Δημήτριος ὁ Φαληρεύς, Σάτυρος ὁ Περιπατητικός, Ἀριστό-
ξενος, οἷς τὸ ἐνδόσιμον Ἀριστοτέλης ἔδωκεν ἱστορῶν τοῦτο ἐν τῷ περὶ εὐγενείας.
εἰ μὴ ἄρα συγκεχωρημένον κατὰ ψήφισμα τοῦτο ἐγένετο τότε διὰ σπάνιν ἀν-
θρώπων, ὥστ' ἐξεῖναι καὶ δύο ἔχειν γυναῖκας τὸν βουλόμενον, ὅθεν καὶ τοὺς τῆς
κωμῳδίας ποιητὰς ἀποσιωπῆσαι τοῦτο, πολλάκις τοῦ Σωκράτους μνημονεύοντας.
παρέθετο δὲ περὶ τῶν γυναικῶν ψήφισμα Ἱερώνυμος ὁ Ῥόδιος, ὅπερ σοι δια-
πέμψομαι εὐπορήσας τοῦ βιβλίου.
Diogenes Laert. II 26: φησὶ δὲ Ἀριστοτέλης δύο γυναῖκας αὐτὸν
(sΣωκράτη) ἀγαγέσθαι, προτέραν μὲν Ξανθίππην, ἐξ ἧς αὐτῷ γενέσθαι Λαμ-
προκλέα, δευτέραν δὲ Μυρτὼ τὴν Ἀριστείδου τοῦ δικαίου θυγατέρα, ἣν καὶ ἄπροι-
κον λαβεῖν, ἐξ ἧς γενέσθαι Σωφρονίσκον καὶ Μενέξενον. οἱ δὲ προτέραν γῆμαι
τὴν Μυρτώ φασιν. ἔνιοι δὲ καὶ ἀμφοτέρας ἔχειν ὁμοῦ, ὧν ἐστι Σάτυρός τε καὶ
Idomeneus Hist., Frag. (1442: 004)“FHG 2”, EMüller, K.
Paris: Didot, 1841–1870.Fragment 11, line 18
ῥᾳθυμεῖν ἑορτάζοντες· ἦν γὰρ αὐτοῖς Ὑακίνθια· νυκτὸς
δὲ πεντακισχιλίους Σπαρτιατῶν ἐπιλέξαντες, ὧν ἕκαστος
ἑπτὰ περὶ αὑτὸν εἵλωτας εἶχεν, ἐξέπεμψαν οὐκ εἰδότων
τῶν Ἀθηναίων. Ἐπεὶ δὲ πάλιν ἐγκαλῶν ὁ Ἀριστείδης
προσῆλθεν, οἱ δὲ σὺν γέλωτι ληρεῖν αὐτὸν ἔφασκον καὶ
καθεύδειν, ἤδη γὰρ ἐν Ὀρεστείῳ τὸν στρατὸν εἶναι πο-
ρευόμενον ἐπὶ τοὺς ξένους (ξένους γὰρ ἐκάλουν τοὺς
Πέρσας), οὐ κατὰ καιρὸν ἔφη παίζειν αὐτοὺς ὁ Ἀρι-
στείδης ἀντὶ τῶν πολεμίων τοὺς φίλους ἐξαπατῶντας.
Ταῦθ' οἱ περὶ τὸν Ἰδομενέα λέγουσιν. Ἐν δὲ τῷ ψηφίσματι τοῦ Ἀριστείδου
πρεσβευτὴς οὐκ αὐτὸς, ἀλλὰ Κίμων καὶ Ξάνθιππος καὶ Μυρωνίδης φέρονται.
Athenaeus XIII: Ὑπερίδης δ' ὁ ῥήτωρ
ἐκ τῆς πατρῴας οἰκίας τὸν υἱὸν ἀποβαλὼν Γλαύκιππον,
Μυρρίνην τὴν πολυτελεστάτην ἑταίραν ἀνέλαβε· καὶ
ταύτην μὲν ἐν ἄστει εἶχεν, ἐν Πειραιεῖ δὲ Ἀρισταγόραν,
Φίλαν δ' ἐν Ἐλευσῖνι, ἣν πολλῶν ὠνησάμενος χρημάτων
εἶχεν ἐλευθερώσας, ὕστερον δὲ καὶ οἰκουρὸν αὐτὴν
ἐποιήσατο, ὡς Ἰδομενεὺς ἱστορεῖ.
Ister Hist., Frag. (1450: 004)“FHG 1”, EMüller, K.
Paris: Didot, 1841–1870.Fragment 24, line 2
νειραν, τὴν καὶ Ἡσιόνην, γέρας ὡς ἐξαίρετον ἔλαβεν,
ὡς Ἴστρος ἐν Συμμίκτοις φησίν.
Schol. Pindar. Nem. 5, 89: Ἐν Ἀθήναις φα-
σὶν εὑρῆσθαι τὴν παλαιστρικὴν ὑπὸ Φόρβαντος τοῦ
390
παιδοτρίβου Θησέως. Φερεκύδης δὲ ἡνίοχον τὸν Φόρ-
βαντά φησι Θησέως, σὺν ᾧ καὶ τὴν Ἀμαζόνα ἁρ-
πάζει. Καὶ Πολέμων δὲ ἱστορεῖ, πάλην εὑρηκέναι
Φόρβαντα Ἀθηναῖον. Ὅτι δὲ Θησεὺς παρ' Ἀθηνᾶς
ἔμαθε τὴν πάλην, Ἴστρος ἱστορεῖ.
Diog. Laert. II, 59: Ἴστρος φησὶν αὐτὸν (τὸν
Ξενοφῶντα) φυγεῖν κατὰ ψήφισμα Εὐβούλου, καὶ κα-
τελθεῖν κατὰ ψήφισμα τοῦ αὐτοῦ.
Schol. Sophocl. OeCol. 673(683): Ὁ δ'
Ἴστρος τῆς Δήμητρος εἶναί (φησι) στέμμα τὴν μυῤ-
ῥίνην καὶ τὴν μίλακα, περὶ ἧς γίνεσθαι τὴν διαδι-
κασίαν. Καὶ τὸν ἱεροφάντην δὲ καὶ τὰς ἱεροφάντιδας
καὶ τὸν δᾳδοῦχον καὶ τὰς ἄλλας ἱερείας μυῤῥίνης
ἔχειν στέφανον· δι' ἃ καὶ τὴν Δήμητρα προσθέσθαι
ταύτην φησί.
Ister Hist., Frag. Fragment 24, line 3
ὡς Ἴστρος ἐν Συμμίκτοις φησίν.
Schol. Pindar. Nem. 5, 89: Ἐν Ἀθήναις φα-
σὶν εὑρῆσθαι τὴν παλαιστρικὴν ὑπὸ Φόρβαντος τοῦ
παιδοτρίβου Θησέως. Φερεκύδης δὲ ἡνίοχον τὸν Φόρ-
βαντά φησι Θησέως, σὺν ᾧ καὶ τὴν Ἀμαζόνα ἁρ-
πάζει. Καὶ Πολέμων δὲ ἱστορεῖ, πάλην εὑρηκέναι
Φόρβαντα Ἀθηναῖον. Ὅτι δὲ Θησεὺς παρ' Ἀθηνᾶς
ἔμαθε τὴν πάλην, Ἴστρος ἱστορεῖ.
Diog. Laert. II, 59: Ἴστρος φησὶν αὐτὸν (τὸν
Ξενοφῶντα) φυγεῖν κατὰ ψήφισμα Εὐβούλου, καὶ κα-
τελθεῖν κατὰ ψήφισμα τοῦ αὐτοῦ.
Schol. Sophocl. OeCol. 673(683): Ὁ δ'
Ἴστρος τῆς Δήμητρος εἶναί (φησι) στέμμα τὴν μυῤ-
ῥίνην καὶ τὴν μίλακα, περὶ ἧς γίνεσθαι τὴν διαδι-
κασίαν. Καὶ τὸν ἱεροφάντην δὲ καὶ τὰς ἱεροφάντιδας
καὶ τὸν δᾳδοῦχον καὶ τὰς ἄλλας ἱερείας μυῤῥίνης
ἔχειν στέφανον· δι' ἃ καὶ τὴν Δήμητρα προσθέσθαι
ταύτην φησί.
Ister Hist., Frag. Fragment 51, line 26
πῖδας αὐτὸν ἐξευρηκέναι, ἃς ὑποδοῦνται οἵ τε ὑπο-
κριταὶ καὶ οἱ χορευταί· καὶ πρὸς τὰς φύσεις αὐτῶν
γράψαι τὰ δράματα· ταῖς δὲ Μούσαις θίασον ἐκ τῶν
πεπαιδευμένων συναγαγεῖν. ... Τελευτῆσαι δὲ αὐτὸν
Ἴστρος καὶ Νεάνθης φασὶ τοῦτον τὸν τρόπον· Καλ-
λιππίδην ὑποκριτὴν ἀπὸ ἐργασίας ἐξ Ὀποῦντος
ἥκοντα παρὰ τοὺς Χόας, πέμψαι αὐτῷ σταφυλήν·
τὸν δὲ Σοφοκλέα λαβόντα, [καὶ βαλόντα] εἰς τὸ στόμα
ῥᾶγα ἔτι ὀμφακίζουσαν, ὑπὸ τοῦ ἄγαν γήρως ἀπο-
391
πνιγέντα τελευτῆσαι. ... Ἴστρος δέ φησιν, Ἀθηναίους
διὰ τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἀρετὴν καὶ ψήφισμα πεποιηκέναι,
κατ' ἔτος [ἕκαστον] αὐτῷ θύειν.
Memnon Hist., Frag. (1496: 003)“FHG 3”, EMüller, K.
Paris: Didot, 1841–1870.Fragment 26, line 13
γοὺς ἐπὶ τὴν Ἀσίαν διαβεβηκότας, ἀσμένως τε ἀπεδέ-
χθησαν καὶ ἐπιστολῆς φιλοφρονούμενοι ἔτυχον, Ποπλίου
Αἰμυλίου ταύτην ἀποστείλαντος, ἐν ᾗ φιλίαν τε πρὸς
αὐτοὺς τῆς συγκλήτου βουλῆς ὑπισχνεῖτο καὶ τὰ ἄλλα
προνοίας τε καὶ ἐπιμελείας, ἐπειδάν τινος αὐτῶν
δέοιντο, μηδεμιᾶς ὑστερεῖσθαι. Ὕστερον δὲ καὶ πρὸς
Κορνήλιον Σκιπίωνα τὸν τὴν Λιβύην Ῥωμαίοις κτη-
σάμενον διαπέμπουσι πρεσβείαν, τὴν ὡμολογημένην
φιλίαν ἐπικυροῦντες. (2) Μετὰ ταῦτα δὲ πάλιν πρὸς
τὸν αὐτὸν διαπρεσβεύονται, διαλλάττειν πρὸς Ῥωμαίους
ἀξιοῦντες τὸν βασιλέα Ἀντίοχον· καὶ ψήφισμα πρὸς
αὐτὸν ἔγραψαν, παραινοῦντες αὐτὸν τὴν πρὸς Ῥω-
μαίους διαλύσασθαι ἔχθραν. Ὁ δὲ Κορνήλιος Σκιπίων
ἀντεπιστέλλων τοῖς Ἡρακλεώταις, ἐπιγράφει οὕτως·
»Σκιπίων στρατηγὸς ἀνθύπατος Ῥωμαίων, Ἡρα-
κλεωτῶν τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ χαίρειν·» ἐν ταύτῃ
τήν τε πρὸς αὐτοὺς εὔνοιαν ἐπιβεβαιῶν, καὶ ὡς δια-
λύσαιντο Ῥωμαῖοι τὴν πρὸς Ἀντίοχον μάχην. Τὰ αὐτὰ
δὲ Λευκίῳ Πόπλιος Κορνήλιος Σκιπίων ὁ ἀδελφὸς καὶ
στρατηγὸς τοῦ ναυτικοῦ τοῖς Ἡρακλεώταις διαπρε-
σβευσαμένοις ἀντέγραψε.
Philo Mech., Parasceuastica et poliorcetica (1599: 002)
“Exzerpte aus Philons Mechanik VII und VIII”, EDiels, H., Schramm, E.
Berlin: Reimer, 1920; Abhandlungen der preussischen Akademie der Wissenschaften,
Philosoph.–hist. Kl., no. 12.Thevenot page 86, line 39
πρός τε γὰρ τροφὴν καὶ ἰσχὺν οὐ μικρὰν συμ-
βαλεῖται καὶ αὐτάρκειαν παρέξεται πᾶσαν οὐδὲν
ἀρτύσεως οὐδ' ἁλὸς προσδεόμενα· (3) καὶ ἀράκους
μάλιστα μὲν πεφωσμένους, εἰ δὲ μή, ὡς ἔχει.
ἄλλους δ'ἐν ἀμόργῳ πεφυραμένους· οὕτω γὰρ
ἄσηπτον γίνεται· (4) καὶ ἥπατα ἔξω τῶν ὑείων
ἔχοντα
τὴν χολὴν ἡλισμένα καὶ ἐξηραμμένα ἐν σκιᾷ·
ἀπαθέστερα γὰρ οὕτω διαμένει. (5) συνάγειν δὲ
ταῦτα δεῖ παρὰ τῶν μαγείρων καὶ τῶν ἰδιω-
τῶν ψηφίσματι περιβάλλοντας.
(6) τὰς δὲ κριθὰς δεῖ
καὶ τοὺς πυροὺς φυλάσσεινὡς βέλτιστα καθά-
ραντας καὶ
σιροὺς ὡς βαθυτάτους ὑπαιθρίους ὀρύξαντας
392
καὶ τούτων τὸ ἔδαφος ἀλείψαντας ὅσον ἐπὶ
τέσσαρας δακτύλους τὸ βάθος πηλῷ διειργασμένῳ
καὶ ἠχυρωμένῳ καὶ κύκλῳ περιαλείψαντας
ἀμόργῳ· (7) ἔστω δὲ τὰ μὲν δύο μέρη χνοῦ,
τὸ δὲ ἓν ἄμμου εἰς τὸν πηλὸν ἐμβεβλη-
μένα (8) ἐν τούτοις καλῶς ἔχει θησαυρίζειν, ἂν
Phrynichus Attic., Praeparatio sophistica (epitome) (1608: 001)
“Phrynichi sophistae praeparatio sophistica”, Ede Borries, J.
Leipzig: Teubner, 1911.Page 56, line 16
γυναικίζειν(Diocles fr. 4): γυναικῶν τρόπῳ διάγειν.
καὶ γυναικίζοντεςοἱ γυναικιζόμενοι. v. infra 1. 18.
γόης: Ἀττικώτερον τοῦ μάγος. καὶ γοητεία.
γάργαλος(Aristoph. saepius): ὁ ἐρεθισμός. καὶ γαρ-
γαλισμός. τὸ δὲ γαργαλίζεσθαιοὐκ Ἀττικόν.
γαλῆν καταπέπωκεν: Ἀριστοφάνης (fr. 664): ἐπί τινος
νέου, μὴ δυναμένου φθέγξασθαι. χρήσαιο δ' ἂν καὶ αὐτὸς
ἐπὶ παντὸς τοῦ μὴφθεγγομένου.
γραφεύς(Eurip. Heca807): καὶ ὁ ζωγράφος. καὶ
γράμματὸ ζωγράφημα. καὶ [δὲ] γράμματαἐπιστολαί. καὶ
τὰ ψηφίσματα, ὡς Δημοσθένης. καὶ τὰ συγγράμματα τῶν ἀρχαίων ἀνδρῶν, ὡς
Ξενοφῶν. γήπεδα(Aeschyl. Prom. 830): διαφέρει γήπεδον οἰκοπέδου. οἰκόπεδον
γὰρ οἰκίας κατερριμένης ἔδαφος, γήπεδα
δὲ τὰ ἐν ταῖς πόλεσι προσκείμενα ταῖς οἰκίαις κηπία.
γέρων ῥυσός: μαραντικός.
γειτνία: ἡ γειτνίασις.
Phylarchus Hist., Frag. (1609: 002)“FGrH #81”.
Volume-Jacobyʹ-F 2a,81,F, fragment 52, line 17
καταστρατηγῶν καὶ καταπολιτευόμενος, ἐν δὲ τοῖς Ὑπομνήμασι (231) λοιδορῶν διε-
τέλει, τούτους ἐπάγεσθαι δεσπότας ταῖς πόλεσι, συμμάχους ὑποκοριζόμενον. εἰ δὲ
Κλεομένης ἦν – λεγέσθω γὰρ οὕτως – παράνομος καὶ τυραννικός, ἀλλ' Ἡρακλεῖδαι
πατέρες αὐτῶι καὶ Σπάρτηι πατρίς, ἧς τὸν ἀφανέστατον ἠξίουν ἂνἀντὶ τοῦ πρώ-
του Μακεδόνων ἡγεμόνα ποιεῖσθαι τοὺς ἔν τινι λόγωι τὴν Ἑλληνικὴν τιθεμένους
εὐγένειαν. καίτοι Κλεομένης ἤιτει τὴν ἀρχὴν παρὰ τῶν Ἀχαιῶν ὡς πολλὰ ποιήσων
ἀγαθὰ τὰς πόλεις ἀντὶ τῆς τιμῆς καὶ τῆς προσηγορίας ἐκείνης· Ἀντίγονος δὲ καὶ
κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν αὐτοκράτωρ ἡγεμὼν ἀναγορευθείς, οὐχ ὑπήκουσε πρὶν
τὸν μισθὸν αὐτῶι τῆς ἡγεμονίας ὁμολογηθῆναι τὸν Ἀκροκόρινθον, ἀτεχνῶς τὸν
Αἰσώπου μιμησάμενος κυνηγόν. οὐ γὰρ πρότερον ἐπέβη τοῖς Ἀχαιοῖς δεομένοις καὶ
ὑποβάλλουσιν αὑτοὺς διὰ τῶν πρεσβειῶν καὶ τῶν ψηφισμάτων, ἢ τῆι φρουρᾶι καὶ
τοῖς ὁμήροις ὥσπερ χαλινουμένους ἀνασχέσθαι. καίτοι πᾶσαν ὁ Ἄρατος (231 F 4)
ἀφίησι φωνὴν ἀπολογιζόμενος τὴν ἀνάγκην. ὁ Πολύβιος (II 47, 4) δ' αὐτὸν ἐκ
πολλοῦ φησι καὶ πρὸ τῆς ἀνάγκης, ὑφορώμενον τὸ θράσος τὸ τοῦ Κλεο-
μένους, κρύφα τῶι Ἀντιγόνωι διαλέγεσθαι, καὶ τοὺς Μεγαλοπολίτας
προκαθιέναι δεομένους Ἀχαιῶν ἐπικαλεῖσθαι τὸν Ἀντίγονον· οὗτοι γὰρ
ἐπιέζοντο τῶι πολέμωι μάλιστα, συνεχῶς ἄγοντος αὐτοὺς καὶ φέροντος
τοῦ Κλεομένους. ὁμοίως δὲ καὶ Φύλαρχος ἱστόρηκε περὶ τούτων, ὧι μὴ
393
τοῦ Πολυβίου μαρτυροῦντος οὐ πάνυ τι πιστεύειν ἄξιον ἦν· ἐνθουσιᾶι γὰρ
ὅταν ἅψηται τοῦ Κλεομένους ὑπ' εὐνοίας, καὶ καθάπερ ἐν δίκηι τῆι ἱστο
Timaeus Hist., Frag. (1733: 002)“FGrH #566”.
Volume-Jacobyʹ-F 3b,566,F, fragment 26a, line 100
τἀνδρὸς μεγαλοπρεπείαι· κατ' ἐκεῖνον γὰρ τὸν χρόνον Ἀκραγαντῖνοι μὲν
ἦσαν πλείους τῶν δισμυρίων (?), σὺν δὲ τοῖς κατοικοῦσι ξένοις οὐκ ἐλάττους
τῶν εἴκοσι μυριάδων. (4) φασὶ δὲ τὸν Ἀντισθένην, ἐπειδὴ τὸν υἱὸν ἑώρα
πολεμοῦντά τινα τῶν ἀγρογειτόνων πένητα καὶ βιαζόμενον ἑαυτῶι τὸ ἀγρίδιον
πωλῆσαι, μέχρι μέν τινος ἐπιπλήττειν, τῆς δ' ἐπιθυμίας ἐπίτασιν λαμβανούσης,
φῆσαι δεῖν μὴ σπεύδειν πῶς ἄπορον ποιήσηι τὸν γείτονα, ἀλλὰ τοὐναντίον
ὅπως πλούσιος ὑπάρχηι· οὕτως γὰρ αὐτὸν ἐπιθυμήσειν μὲν ἀγροῦ μείζονος,
οὐ δυνάμενον δὲ παρὰ τοῦ γείτονος προσαγοράσαι, τὸν ὑπάρχοντα πωλήσειν.
(5) διὰ δὲ τὸ μέγεθος τῆς κατὰ τὴν πόλιν εὐπορίας τοσαύτην συνέβαινε
τρυφὴν εἶναι παρὰ τοῖς Ἀκραγαντίνοις, ὥστε μετ' ὀλίγον τῆς πολιορκίας γινο-
μένης ποιῆσαι ψήφισμα περὶ τῶν ἐν τοῖς φυλακείοις διανυκτερευόντων, ὅπως
μή τις ἔχηι πλεῖον τύλης καὶ περιστρώματος καὶ κωδίων καὶ δυεῖν προσκεφα-
λαίων. (6) τοιαύτης δὲ τῆς σκληροτάτης στρωμνῆς ὑπαρχούσης, ἔξεστι
λογίζεσθαι τὴν κατὰ τὸν λοιπὸν βίον τρυφήν. περὶ μὲν οὖν τούτων οὔτε παρα-
δραμεῖν ἠθελήσαμεν οὔτ' ἐπὶ πλεῖον μακρολογεῖν, ἵνα μὴ τῶν ἀναγκαιοτέρων ἀποπίπτωμεν.
(85) οἱ δὲ Καρχηδόνιοι τὰς δυνάμεις διαβιβάσαντες εἰς τὴν Σικελίαν ἀνέζευξαν ἐπὶ τὴν
πόλιν τῶν Ἀκραγαντίνων, καὶ δύο παρεμβολὰς ἐποιήσαντο κτλ.
Timaeus Hist., Frag. Volume-Jacobyʹ-F 3b,566,F, fragment 150b, line 5
ἡ οἰκία τριήρης ἐκλήθη. CICERO De nat. deor. 2, 69: concinneque, ut multa,
Timaeus, qui cum in historia dixisset, qua nocte natus Alexander esset,
eadem Dianae Ephesiae templum deflagravisse, adiunxit minime id esse
mirandum, quod Diana, cum in partu Olympiadis adesse voluisset, afuisset
domo.
STRABON 14, 1, 22 p. 640: τὸν δὲ νεὼν τῆς Ἀρτέμιδος πρῶτος
μὲν Χερσίφρων ἠρχιτεκτόνησεν, εἶτ' ἄλλος ἐποίησε μείζω· ὡς δὲ τοῦτον Ἡρό-
στρατός τις ἐνέπρησεν, ἄλλον ἀμείνω κατεσκεύασαν, συνενέγκαντες τὸν τῶν
γυναικῶν κόσμον καὶ τὰς ἰδίας οὐσίας, διαθέμενοι δὲ καὶ τοὺς προτέρους κίονας.
τούτων δὲ μαρτύριά ἐστι τὰ γενηθέντα τότε ψηφίσματα, ἅπερ ἀγνοοῦντά
φησιν ὁ Ἀρτεμίδωρος τὸν Ταυρομενίτην Τίμαιον, καὶ ἄλλως
βάσκανον ὄντα καὶ συκοφάντην – διὸ καὶ Ἐπιτίμαιον κληθῆναι
(T 11) – λέγειν, ὡς ἐκ τῶν Περσικῶν παρακαταθηκῶν ἐποιή-
σαντο τοῦ ἱεροῦ τὴν ἐπισκευήν·οὔτε δὲ ὑπάρξαι παρακαταθήκας τότε,
εἴ τε ὑπῆρξαν, συνεμπεπρῆσθαι τῶι ναῶι· μετὰ δὲ τὴν ἔμπρησιν τῆς ὀροφῆς
ἠφανισμένης, ἐν ὑπαίθρωι τῶι σηκῶι τίνα ἂν ἐθελῆσαι παρακαταθήκην κειμένην
ἔχειν; Ἀλέξανδρον δὴ τοῖς Ἐφεσίοις ὑποσχέσθαι τὰ γεγονότα καὶ τὰ μέλλοντα
ἀναλώματα, ἐφ' ὧι τε τὴν ἐπιγραφὴν αὐτὸν ἔχειν, τοὺς δὲ μὴ ἐθελῆσαι, πολὺ
μᾶλλον οὐκ ἂν ἐθελήσαντας ἐξ ἱεροσυλίας καὶ ἀποστερήσεως φιλοδοξεῖν κτλ.
POLY12, 11a, 8: ὅτι Τίμαιός φησι μέγιστον ἁμάρτημα
394
Bruti Epistulae, Epistulae (1803: 001)“Epistolographi Graeci”, EHercher, R.
Paris: Didot, 1873, Repr. 1965.Epistle 9, line 1
Περγαμηνοὶ Βρούτῳ.
Τῆς μὲν πάλαι πρὸς Δολοβέλλαν φιλίας σὺ αἴτιος,
ὀψὲ ἡμῖν ἐπιστέλλων· ἀνάγκη γὰρ τὰς ἐκείνου κολα-
κεύειν ἐπιταγὰς πρὶν ἢ σχεῖν πρὸς ὃν ἀποκλίνωμεν.
τὴν δὲ εἰς τὸ μέλλον μετάνοιαν μὴ ἀφαιροῦ τῶν εἰ
καὶ βραδέως, ἀλλ' οὖν ὅταν δύνωνται τὸ ἀγνοηθὲν
διορθούντων.
Βροῦτος Περγαμηνοῖς.
Ψήφισμα ὑμέτερον οἱ πρέσβεις ὑμῶν ἀπεκόμισάν
μοι ἐν Ἀβδήροις τὴν ἀπ' Ἰταλίας στρατιὰν ἐπισκο-
πουμένῳ, δεξάμενος δὲ τῆς μὲν βραδυτῆτος ὑμᾶς
ἐμεμψάμην (Περγαμηνοὺς γὰρ ταῦτα φρονεῖν ἐκ πολ-
λοῦ ἂν ἐβουλόμην καὶ ἔδει), ἐπῄνεσα δὲ τῆς εἰς τὰ
ἄλλα προθυμίας καὶ τῆς δωρεᾶς τῶν διακοσίων ταλάν-
των, δι' ἧς πάλαι ἄκοντες δοῦναι Δολοβέλλᾳ τὰ πεν-
τήκοντα ἐπεδείξασθε.
Diyllus Hist., Frag. (1911: 003)“FHG 2”, EMüller, K.
Paris: Didot, 1841–1870.Fragment 1, line 5
ΙΣΤΟΡΙΑΙ.
Plutarch. De Herodoti mal. 26:
(Ἡρόδοτος) τὴν διαβολὴν ... ἔχει κολακεύσας
τοὺς Ἀθηναίους ἀργύριον πολὺ λαβεῖν παρ' αὐτῶν ...
Ὅτι μέντοι δέκα τάλαντα δωρεὰν ἔλαβεν ἐξ Ἀθηνῶν,
Ἀνύτου τὸ ψήφισμα γράψαντος, ἀνὴρ Ἀθηναῖος οὐ τῶν
παρημελημένων ἐν ἱστορίᾳ, Δίυλλος, εἴρηκεν.
[ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΤΑΞΙΣ.]
Harpocratio: Ἀριστίων· Ὑπερίδης Κατὰ Δημο-
σθένους. Οὗτος Σάμιος μέν ἐστιν ἢ Πλαταιεὺς, ὡς Δίυλ-
λός φησιν, ἐκ μειρακυλλίου
δ' ἑταῖρος Δημοσθένους, ἐπέμφθη δ' ὑπ' αὐτοῦ πρὸς
395
Ἡφαιστίωνα ἕνεκα διαλλαγῶν, ὥς φησι Μαρσύας ἐν
εʹ τῶν Περὶ Ἀλέξανδρον.
Θεμίστιος. ., Πρεσβευτικὸς ὑπὲρ Κωνσταντινουπόλεως ῥηθεὶς ἐν Ῥώμῃ (2001:
003)“Themistii orationes quae supersunt, vol. 1”, ESchenkl, H., Downey, G.Leipzig:
Teubner, 1965.Harduin page 45, section b, line 1
γραπται μηδὲ μικρὸν ῥῆμα προέσθαι οὗ τὰς εὐθύνας οὐχ
ἕξει δοῦναι παντὶ τῷ ἔπειτα χρόνῳ. διόπερ ἀναγκαῖον αὐτῷ
μόνα ἐκεῖνα μαρτυρεῖν ἃ θαυμάζει καὶ συνεπίσταται. οἱ
πολλοὶ δὲ ἵνα τι πλέον χαρίσωνται, ἄπιστον καὶ τὸ ὑπάρχον
ποιοῦσι. τί οὖν συνεπίσταται καὶ θαυμάζει; οὐ τὸ μέ-
γεθος τῆς ἀρχῆς· καὶ γὰρ Νέρων ἦρχεν οὐκ ἐλαττόνων·
οὐδ' ὅτι σοι χρυσοῦς ὁ θρόνος καὶ στρατιῶται· Μίδαν γὰρ
ἂν οὕτως ἐθαύμαζεν ἢ Καμβύσην· ἀλλ' οὐδ' ὅτι βάλλεις
καίρια καὶ ἐπίσκοπα, οὐδ' ὅτι σοι λεόντων φόνοι καὶ παρ-
δάλεων τὰ ἀθύρματα. ἀλλὰ τί θαυμασόμενος ἥκει; τί παρὰ
φιλοσοφίας ψήφισμα ἐπικομίζεται; ὅτι πρᾳότητι νικᾷς,
ὅτι σωφρονέστερον διάγεις τῶν πάνυ μετρίων ἰδιωτῶν, ὅτι
παιδείαν περὶ πλείστου ποιῇ, ὅτι φιλοσοφίαν μεταδιώκεις.
αὕτη ἡ δύναμις καὶ ἡ σὴ στρατιὰ καὶ οἱ φύλακες οἱ σοὶ
καὶ οἱ δορυφόροι, ὑφ' ὧν ἐφυλάχθης ἀκέραιος μόνος τῶν
ἀδελφῶν, μεθ' ὧν δίκην ἐπράξω τοὺς παροινήσαντας.
ταύτῃ χρώμενος τῇ παρασκευῇ παρετάξω πρὸς τὸν πρες-
βύτην, ταύτῃ τὴν νίκην ἐνίκησας τὴν ἀναίμακτον.
Εἶδον, βασιλεῦ, καὶ τὸ βῆμα ἐφ' οὗ δημηγορῶν αἰχ-
μάλωτον εἷλες τὸν παραληρήσαντα εἰς τὴν ἁλουργίδα.
εἶδον τὸ σὸν τρόπαιον ἀτεχνῶς, ὃ μήτε ὁπλίτης
Θεμίστιος. ., Ἐρωτικὸς ἢ περὶ κάλλους βασιλικοῦ (2001: 013)
“Themistii orationes quae supersunt, vol. 1”, ESchenkl, H., Downey, G.
Leipzig: Teubner, 1965.Harduin page 171, section d, line 6
λόγους, βασιλέως λέγω βουλήν, ἧς ἔργον τὸ σῴζειν τοὺς
ὑπηκόους, ὥσπερ καὶ ἑκάστης ἀρχῆς τὸ σῴζειν ὅτου
ἄρχει· ποιμένος μὲν τὸ σῴζειν τὴν ποίμνην, βουκόλου δὲ
τὸ ῥύεσθαι τὴν ἀγέλην, καὶ μὴ τοὺς μὲν λύκους ἀποσοβεῖν,
αὐτὸν δὲ τῶν λύκων γίνεσθαι χαλεπώτερον κόπτοντα καὶ
δαιτρεύοντα ἀεὶ τὰ πιότερα τῶν προβάτων ὥσπερ μάγει-
ρον, ἀλλ' οὐ ποιμένα. καὶ ταύτης τῆς βουλῆς ἀγαθὸν μὲν
καὶ αὐτογνώμονα εἶναι καὶ αὐτουργόν, ἀγαθὸν δὲ καὶ τὸ
πείθεσθαι τοῖς ὑφηγουμένοις, ὀρθῶς γὰρ ὑπελάμβανε Ζή-
νων ὁ Κιτιεὺς βασιλικωτέραν εἶναι τῆς ἀγχινοίας τὴν
εὐπείθειαν. ἰσχυροτέρα γὰρ ἡ ἀγαθὴ γνώμη ψηφίσμασι
πλείοσι βεβαιουμένη.
Θεμίστιος. ., Εἰς Θεοδόσιον· τίς ἡ βασιλικωτάτη τῶν ἀρετῶν (2001: 015)
“Themistii orationes quae supersunt, vol. 1”, ESchenkl, H., Downey, G.
396
Leipzig: Teubner, 1965.Harduin page 187, section a, line 2
χαλεπωτέρα τῶν λύκων τοῖς βουσὶ καὶ τοῖς προβάτοις. τοῖς
μὲν γὰρ λύκοις ἀγαπητὸν ἁρπάσασιν ἐκ τοῦ ποιμνίου
διαφυγεῖν τοὺς κύνας καὶ τοὺς ἀλκτῆρας, ποιμένα δὲ ὀλί-
γωρον ἢ κακοῦργον οὔτε ἐκφυγεῖν δυνατὸν τοῖς βοσκήμασιν
οὔτε ἀλέξεσθαι. καίτοι οὐκ ἴση ἡ φροντὶς ποιμένι τε προ-
βάτων καὶ ποιμένι λαῶν, ἀλλ' ἡ ἀνθρωποκομικὴ αὕτη
τέχνη, ἣν βασιλικήν τε καὶ πολιτικὴν χρεὼν ὀνομάζειν,
ζῴου ἐπιμέλειαν ἔχει ποικιλωτέρου τε καὶ πολυπλοκω-
τέρου ἢ τὰ θρέμματα. θρέμμασι μὲν γὰρ πρὸς ἄλληλα
οὔτε δίκαι εἰσὶν οὔτε νόμοι οὔτε ἐγκλήματα, οὔτε δέονται
δικαστηρίων ἢ ψηφισμάτων, ἀνθρώποις δὲ ὁ πλείων ἀγὼν
πρὸς τοὺς συμφύλους ἢ τοὺς πολεμίους, καὶ τῷ ἐπιστα-
τήσοντι αὐτῶν κατὰ δίκην ἀγρύπνῳ μὲν εἶναι δι' ἄμφω
προσήκει, φυλακτέον δὲ οὐχ ἧττον τὰ εἴσω τοῦ τείχους
θηρία, πλείω ὄντα καὶ ἐπιβουλότερα καὶ δυσμαχώτερα
τῶν θυραίων. ὁ γάρ τοι πρόεδρος καὶ σύνθακος τῆς βασι-
λείας ὁ νόμος, συγκατελθὼν αὐτῇ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πρὸς
σωτηρίαν ἀνθρώπων, εἴσω τὴν δύναμιν ἔχει πρὸς τοὺς
ὑπηκόους καὶ ἐν τοῖς ὁρίοις τῆς ἀρχῆς, καὶ ἡ δίκη τε καὶ
θέμις πρὸς τούτους συνεργοὶ τῷ βασιλεῖ, οὐ πρὸς τοὺς
Θεμίστιος. ., Χαριστήριος τῷ αὐτοκράτορι ὑπὲρ τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ὑπατείας
τοῦ στρατηγοῦ Σατορνίνου (2001: 016)
“Themistii orationes quae supersunt, vol. 1”, ESchenkl, H., Downey, G.
Leipzig: Teubner, 1965.Harduin page 202, section a, line 1
Ὅμηρός ἐστι δι' ὃν παρέστηκεν ἔτι τῶν πράξεων ἐκείνων
ἀκραιφνὴς καὶ ζῶσα ἡ μνήμη.
Εἰ δὲ σεμνὸν ἦν Ἀλκιβιάδῃ καὶ Περικλεῖ καὶ Θεμιστο-
κλεῖ τὸ στεφανοῦσθαι Ἀθήνησιν ἐν τῷ θεάτρῳ ὑπὸ
κήρυκι δημοσίῳ καὶ μάρτυρα ποιεῖσθαι τὸν Ἄρειον πάγον
ἢ τὴν βουλὴν τῶν πεντακοσίων ἢ τὸν ἀνεξέταστον δῆμον,
πῶς οὐ μείζω πολλῷ καὶ σεμνότερον τὸν ἁπάντων κύριον
καὶ προστάτην καὶ λόγων καὶ ἔργων μάρτυρα ποιεῖσθαι
καὶ ἀκουστὴν τοῦ παρὰ φιλοσοφίας κηρύγματος, μᾶλλον
δὲ αὐτὸν πρῶτον προηχοῦντα καὶ προεκλάμποντα, ὥσπερ
τὴν ἀγαθὴν τύχην προγράφουσι τῶν ψηφισμάτων. αὐτὴν
γὰρ δὴ τοῖς λόγοις τούτοις τὴν ἀφορμὴν τίς ἄλλος δέδωκεν
ἢ βασιλεύς; τίς δὲ ὑπέμνησεν ἡμᾶς τῶν ὀφειλομένων τῷ
στρατηγῷ χαριστηρίων; οὐχ ὁ πρῶτος ἐκτίσας τῷ ἀνδρὶ
τὰ χαριστήρια; ἀρετὴν δὲ ἀμείβεσθαι ἐπαξίως μόνης βασι-
λείας καὶ φιλοσοφίας ἐστίν. ἐλευθέρα γὰρ παρὰ τούτων
καὶ ἀδέκαστος ἡ μαρτυρία. αἱ δὲ ἐν χρήμασι καὶ ῥήμασι
κομψευομένοις ἀγεννεῖς ἅπασαι κολακεῖαι καὶ ἄπιστοι καὶ
ὕποπτοι τοῖς ἀκούουσιν. οὗτος δὲ Ὀλυμπιακὸς ἀτεχνῶς
κότινος καὶ ὁ στέφανος παρὰ τῷ Πισαίῳ Διί. οὐ γὰρ θέμις
397
Anonymus Seguerianus Rhet., Ars rhetorica (olim sub nomine Cornuti) (2002:
001)“Rhetores Graeci, vol. 1”, EHammer, (post L. Spengel)
Leipzig: Teubner, 1894.Section 11, line 4
σκοπὸς δὲ τοῦ προοιμίου τὸ τοιόνδε παρα-
σκευάσαι τὸν ἀκροατήν· τέλος δὲ τὸ προσοχὴν καὶ
εὐμάθειαν καὶ εὔνοιαν ἀπεργάσασθαι.
Εἰδότες γὰρ οἱ ἀκούοντες, περὶ ὧν οἱ λόγοι,
εὐμαθέστεροι γενήσονται. εὐμάθειαν δὲ ποιεῖ προέκ-
θεσις, ἀνανέωσις, μερισμός.
προέκθεσις μέν ἐστιν,
ὅταν ἃ μέλλει τις λέγειν ὡς ἐν κεφαλαίῳ προεκθῆται,
ὡς [Αἰσχίνης]· ‘ἐπιδείξω δὲ καὶ τὸν ἄνδρα ἀνάξιον
δωρεᾶς καὶ τὸ ψήφισμα παράνομον’.
ἀνανέωσις
δέ ἐστιν, ὅταν ἀναλαμβάνοντες τὰ προειρημένα εἴδη
περὶ ὧν λέγειν μέλλομεν διορίσωμεν, ὡς Αἰσχίνης ἐν
τῷ κατὰ Τιμάρχου· ‘περὶ μὲν οὖν τοὺς πολίτας καὶ
τοὺς οἰκείους οἷος γεγένηται, καὶ τὴν πατρῴαν οὐσίαν
ὡς αἰσχρῶς ἀνάλωκε, καὶ τὴν ὕβριν εἰς τὸ αὑτοῦ
σῶμα ὑμεῖς ἴστε καὶ ἱκανῶς ὑμᾶς ἀνέμνησεν ὁ παρ'
ἐμοῦ λόγος· δύο δέ μοι τῆς κατηγορίας εἴδη λείπεται’,
καὶ ἑξῆς.
Anonymus Seguerianus Rhet., Ars rhetorica (olim sub nomine Cornuti)
Section 145, line 4
Ἀλέξανδρος δὲ οὕτως τὴν πίστιν ὡρίσατο· πίστις ἐστὶ λόγος ἄγων εἰς
συγκατάθεσιν. διαφέρει δὲ πίστις ἀποδείξεως, ὅτι ἡ
μὲν ἀπόδειξις ἀληθῆ ἔχει τὰ λήμματα καὶ τὴν συναγω-
γὴν ὑγιῆ, ἡ δὲ πίστις οὔτε ἀεὶ ἀληθὴς οὔτε πιθανὴ
καὶ φαίνεται μὲν συνάγειν, οὐ συνάγει δέ, καὶ ἡ μὲν
τοῖς φιλοσόφοις ἁρμόζουσα μᾶλλον, ἡ δὲ τοῖς ῥήτορσιν.
Τῶν δὲ πίστεων αἱ μὲν ἄτεχνοί εἰσιν, αἱ δὲ
ἔντεχνοι· ἄτεχνοι μὲν ἃς ἐξ ἑτοίμου ποριζόμεθα, ἔν-
τεχνοι δὲ ἃς ἐκ τῆς τέχνης λαμβάνομεν. ἄτεχνοι δέ
εἰσιν οἷον μαρτυρίαι, ψηφίσματα, συμβόλαια, χρησμοί,
τὰ τοιαῦτα, ὅσα ἔγγραφα. ἄτεχνοι δὲ λέγονται, ἐπειδὴ
οὐδὲν ἐκ τῆς ἐπινοίας ἐστὶ τοῦ λέγοντος, ἀλλ' ἃ κἂν
ἰδιώτης εὕροι. ἔργον δὲ τοῦ ῥήτορος ἐν ταῖς ἀτέχνοις
πίστεσι τὰ μὲν βοηθοῦντα αὐξῆσαι καὶ βεβαιῶσαι, τὰ
δὲ καθ' ἡμῶν ἐπισμικρῦναι καὶ ὡς οὐκ ἀξιόπιστα δια-
βαλεῖν. τὸ δὲ ὅλον τούτων τῶν πίστεων ἡ μὲν εὕρεσις
ἄτεχνος, ἡ δὲ χρῆσις ἔντεχνος.
τῶν δὲ ἐντέχνων
398
πίστεων τὰ πρῶτα εἴδη δύο, παράδειγμα καὶ ἐνθύμημα.
καὶ Ἀλέξανδρος μὲν οὕτως·
Synesius Phil., Epistulae (2006: 001)“Epistolographi Graeci”, EHercher, R.
Paris: Didot, 1873, Repr. 1965.Epistle 67, line 56
ἀπετελεύτησεν ἡ βοή, καὶ ἦν ἄκουσμα σκυθρωπόν, ἀν-
δρῶν οἰμωγαί, γυναικῶν ὀλολυγαί, παίδων ὀλοφυρμοί.
ὃ μὲν ἔφη πατέρα ποθεῖν, ὃ δὲ υἱόν, ὃ δὲ ἀδελφόν· οὕ-
τως ἐμερίζετο ταῖς ἡλικίαις τὰ τῆς συγγενείας ὀνόματα.
ἐμοῦ δέ τι μεταξὺ λέγειν ἐπιχειροῦντος ἀναδείκνυται
γραμμάτιον ἐκ μέσου τοῦ πλήθους, καὶ ἐνεύχεταί τις
εἰς κοινὸν αὐτὸ πᾶσιν ἀναγνωσθῆναι· τὸ δὲ ἦν ἐνορκι-
σμὸς πρὸς ἐμὲ παύσασθαι σὺν βίᾳ τοῦ πλήθους ἀπο-
πειρώμενον, καὶ ἀναθέσθαι τὸ σκέμμα μέχρι ἂν αὐ-
τοῖς δὴ γένηται πρὸς τὴν μακαριωτάτην σου κεφαλὴν
ὑπὲρ τούτου ψήφισμα πέμψαι καὶ πρεσβευτήν, μᾶλλον
δὲ ἐμοῦ κατεδέοντο ποιήσασθαι συνηγορίαν ἐν γράμ-
μασιν, ἅπερ ἐδιδάχθην διδάσκοντα. ἐλέγετο τοίνυν
καὶ ἐν συνεδρίῳ παρὰ τῶν πρεσβυτέρων καὶ δημοσίᾳ
παρὰ τοῦ πλήθους, καὶ τὸ γραμμάτιον αὐτὰ ταῦτα
καθ' ἕκαστον διεξῄει, πάτριον εἶναι καὶ ἀποστολικὸν
Ἐρυθρίτιδας εἶναι ταύτας τὰς ἐκκλησίας, ἀποστα-
σιάσαι δὲ αὐτὰς πρὸς Ὠρίωνα τὸν μακάριον, πορ-
ρωτέρω τε ὄντα πρεσβύτην καὶ αἰτίαν ἔχοντα πραό-
τατον εἶναι· τοῦτο γὰρ ἤδη καὶ λοιδόρημα γέγονεν
ὑπὸ τῶν ἀξιούντων ἱερωσύνην προστάτιν εἶναι τὰ εἰς
Synesius Phil., Homiliae (2006: 008)“Synesii Cyrenensis opuscula”, ETerzaghi, N.
Rome: Polygraphica, 1944.Homily 2, line 32
συκοφάντου χώραν ὑπεισελεύσεται· ἀλλ' ἡμῖν γε εἰς τὸ
μηδὲν ἀδικεῖν αὐτὰ τὰ κατηγορημένα σαφεῖς ἀποδείξεις
παρέχεται, εὐτυχηκόσιν ἀκοὴν δικαστοῦ. γεωργεῖν δὲ ἡμεῖς,
οὐκ ἀγορεύειν δίκας ἐμάθομεν. τί ποτ' οὖν ἀποδεδειγμένων
αὐτοῖς πάλαι καὶ πρόπαλαι τῶν προσηκόντων μερῶν ὑπερ-
βαίνειν ἀξιοῦσι, καὶ ἐφ' ἡμᾶς ἔρχονται τοὺς ὑπὲρ αὐτοὺς
καιομένους, διψηροτέροις τε οὖσι καὶ ἠδικημένοις παρὰ τῆς
θέσεως ἀπεμπολῶσιν ἀεὶ τὸ περιγινόμενον; ἐπειδὴ τῆτες
οὐ περιγέγονεν ἀργύριον, αὐτὸ ἀξιοῦσι γενέσθαι τὰς ἡμε-
τέρας συμφοράς. εἰς τοῦτο τείνουσιν αἱ πρώην γραφαί, καὶ
σκοπὸς αὐτοῖς τῶν ψηφισμάτων οὐχ ἕτερος. ὁμολογοῦσι
δὲ δή τι καὶ δεύτερον, ὃ παρὰ πρώτων ἡμῶν καὶ μόνων
ἄξιον εἰρῆσθαι, παραστατικὸν ὂν τῆς ἀδικωτάτης αὐτῶν
ἐγχειρήσεως. πόρρωθεν γὰρ αὐτοὶ κρηπῖδα τῇ συκοφαν-
τίᾳ καταβαλλόμενοι ὑπὲρ ἀδείας τοῦ τοῖς μὴ προσήκουσιν
ὕδασι χρήσασθαι, τῷ σεμνῷ τούτῳ δικαστηρίω πρόσοδον ἐποιήσαντο.
399
Ευσέβιος. Praeparatio evangelica (2018: 001)
“Eusebius Werke, Band 8: Die Praeparatio evangelica”, EMras, K.
Berlin: Akademie–Verlag, 43.1:1954; 43.2:1956; Die griechischen christlichen
Schriftsteller 43.1 & 43.2.Book 2, chap. 8, section 9, line 3
οὐδενὸς εἰς ζῆλον ἐλήλυθεν τῶν ξενικῶν ἐπιτηδευμάτων ἡ πόλις δημοσίᾳ, ὃ
πολλοῖς ἤδη συνέβη παθεῖν, ἀλλὰ καὶ εἴ τινα κατὰ χρησμοὺς ἐπεισῆκται ἱερά,
τοῖς αὐτόθι αὐτὰ νομίμοις μεθήρμοσεν, ἅπασαν ἐκβαλοῦσα τερθρείαν μυθικήν,
ὥσπερ τὰ τῆς ἱερᾶς θεᾶς ἱερά. θυσίας μὲν γὰρ αὐτῇ καὶ ἀγῶνας ἄγου-
σιν ἀνὰ πᾶν ἔτος οἱ στρατηγοὶ κατὰ τοὺς Ῥωμαίων νόμους, ἱερᾶται δ' αὐτῆς
ἀνὴρ Φρὺξ καὶ γυνὴ Φρυγία καὶ περιάγουσιν ἀνὰ τὴν πόλιν οὗτοι μηναγυρ-
τοῦντες, ὥσπερ αὐτοῖς ἔθος, τύπους τε περικείμενοι τοῖς στήθεσι καὶ κατ-
αυλούμενοι πρὸς τῶν ἑπομένων τὰ μητρῷα μέλη καὶ τύμπανα κροτοῦντες.
Ῥωμαίων δὲ τῶν αὐθιγενῶν οὔτε μηναγυρτῶν τις οὔτε καταυλούμενος
πορεύεται διὰ τῆς πόλεως, ποικίλην ἐνδεδυμένος στολήν, οὔτε ὀργιάζει τὴν θεὸν
τοῖς Φρυγίοις ὀργιασμοῖς κατὰ νόμον ἢ ψήφισμα βουλῆς. οὕτως εὐλαβῶς ἡ
πόλις ἔχει πρὸς τὰ οὐκ ἐπιχώρια ἔθη περὶ θεῶν καὶ πάντα ὀττεύεται τῦφον,
οὗ μηδέν ἐστι τὸ εὐπρεπές. καὶ μηδεὶς ὑπολάβῃ με ἀγνοεῖν ὅτι τῶν Ἑλ-
ληνικῶν μύθων εἰσί τινες ἀνθρώποις χρήσιμοι, οἱ μὲν ἐπιδεικνύμενοι τὰ τῆς
φύσεως ἔργα [διὰ λύπην], οἱ δὲ παραμυθίας ἕνεκα συγκείμενοι τῶν ἀνθρω-
πίνων συμφορῶν, οἱ δὲ ταραχὰς ἐξαιρούμενοι ψυχῆς καὶ δείματα καὶ δόξας
καθαιροῦντες οὐχ ὑγιεῖς, οἱ δὲ ἄλλης τινὸς ἕνεκα συμπλασθέντες ὠφελείας.
ἀλλὰ καίπερ ἐπιστάμενος ταῦτα οὐδενὸς χεῖρον ὅμως εὐλαβῶς διάκειμαι
πρὸς αὐτούς, καὶ τὴν Ῥωμαίων μᾶλλον ἀποδέχομαι θεολογίαν, ἐνθυμούμενος ὅτι
τὰ μὲν ἐκ τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀγαθὰ μικρά τέ ἐστι καὶ οὐ πολλοὺς δυνάμενα
ὠφελεῖν, ἀλλὰ μόνον τοὺς ἐξητακότας ὧν ἕνεκα γίνεται. σπάνιοι δ' εἰσὶν οἱ
Ευσέβιος. Praeparatio evangelica Book 12, chap. 29, section 2, line 4
Τῆς παρ' Ἑβραίοις γραφῆς περὶ τοῦ σπουδῇ φιλοσοφοῦντος φασκούσης·
8“Ἀγαθὸν ἀνδρὶ ὅταν ἄρῃ ζυγὸν ἐν νεότητι αὐτοῦ· καθήσεται κατὰ μόνας
καὶ σιωπήσεται ὅτι ἦρεν ἐφ' ἑαυτῷ” καὶ περὶ τῶν θεοφιλῶν προφητῶν,
ὡς ἄρα δι' ἀκρότητα φιλοσοφίας ἐν ἐρημίαις καὶ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις διῆ-
γον, πρὸς μόνῳ τῷ θεῷ τὴν διάνοιαν ἔχοντες, ἐπάκουσον τοῦ Πλάτωνος
ὅπως καὶ αὐτὸς τὸν τοιόνδε τοῦ βίου τρόπον ἐκθειάζει, ὧδέ πη περὶ τοῦ
ἄκρως φιλοσοφοῦντος διεξιών·
“Λέγωμεν δή, ὡς ἔοικεν, ἐπεὶ σοί γε δοκεῖ, περὶ τῶν κορυφαίων· τί γὰρ
ἄν τις τούς γε φαύλως διατρίβοντας ἐν φιλοσοφίᾳ λέγοι; οὗτοι δέ που ἐκ νέων
πρῶτον μὲν εἰς ἀγορὰν οὐκ ἴσασι τὴν ὁδὸν οὐδὲ ὅπου δικαστήριον ἢ βουλευ-
τήριον ἤ τι κοινὸν ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον· νόμους δὲ καὶ ψηφίσματα λεγό-
μενα ἢ γεγραμμένα οὔτε ὁρῶσιν, οὔτε ἀκούουσι σπουδαί τε ἑταιρειῶν ἐπ'
ἀρχὰς καὶ σύνοδοι καὶ δεῖπνα καὶ σὺν αὐλητρίσι κῶμοι οὐδὲ ὄναρ πράττειν
προσίσταται αὐτοῖς. εὖ δὲ ἢ κακῶς τί γέγονεν ἐν πόλει ἢ τί τῳ κακόν
ἐστιν ἐκ προγόνων γεγονὸς ἢ πρὸς ἀνδρῶν ἢ γυναικῶν, μᾶλλον αὐτὸν λέληθεν ἢ
οἱ τῆς θαλάττης λεγόμενοι χόες. καὶ ταῦτα πάντα οὐδ' ὅτι οὐκ οἶδεν, οἶδεν· οὐδὲ
γὰρ αὐτῶν ἀπέχεται τοῦ εὐδοκιμεῖν χάριν, ἀλλὰ τῷ ὄντι τὸ σῶμα μόνον ἐν τῇ
πόλει κεῖται αὐτοῦ καὶ ἐπιδημεῖ· ἡ δὲ διάνοια, ταῦτα πάντα ἡγησαμένη σμικρὰ
καὶ οὐδέν, ἀτιμάσασα πανταχῆ πέταται κατὰ Πίνδαρον, “τά τε γᾶς ὑπένερθε
400
καὶ τὰ ἐπίπεδα γεωμετροῦσα οὐρανοῦ τε ὕπερ ἀστρονομοῦσα” καὶ πᾶσαν πάντη
φύσιν ἐρευνωμένη τῶν ὄντων ἑκάστου ὅλου, εἰς τῶν ἐγγὺς οὐδὲν ἑαυτὴν
Ευσέβιος. Praeparatio evangelica
Book 13, chap. 13, section 20, line 6
Ὅθεν ἀνάγκῃ φησὶ γεγονέναι ‘ἀσπάζεσθαί τε καὶ φιλεῖν τούτους μὲν
ταῦτα ἐφ' οἷς γνῶσις, ἐκείνους δὲ ἐφ' οἷς δόξα.’ ἴσως γὰρ τὴν ἐκλεκτὴν ταύ-
την φύσιν γνώσεως ἐφιεμένην μαντεύεται, εἰ μή τι τρεῖς τινας ὑποτιθέμενος
φύσεις, τρεῖς πολιτείας, ὡς ὑπέλαβόν τινες, διαγράφει, καὶ Ἰουδαίων μὲν
ἀργυρᾶν, Ἑλλήνων δὲ τὴν τρίτην, Χριστιανῶν δέ, οἷς ὁ χρυσὸς ὁ βασιλικὸς
ἐγκαταμέμικται, τὸ ἅγιον πνεῦμα. τόν τε Χριστιανῶν βίον ἐμφαίνων
κατὰ λέξιν γράφει ἐν τῷ Θεαιτήτῳ·
‘Λέγωμεν δὴ περὶ τῶν κορυφαίων· τί γὰρ ἄν τις τούς γε φαύλως διατρί-
βοντας ἐν φιλοσοφίᾳ λέγοι; οὗτοι δέ που οὔτε εἰς ἀγορὰν ἴσασι τὴν ὁδὸν οὔτε
ὅπου δικαστήριον ἢ βουλευτήριον ἤ τι κοινὸν ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον,
νόμους δὲ καὶ ψηφίσματα γεγραμμένα οὔτε ὁρῶσιν οὔτε ἀκούουσι. σπου-
δαὶ δὲ ἑταιριῶν καὶ σύνοδοι ἢ σὺν αὐλητρίσι κῶμοι, οὐδὲ ὄναρ πράττειν προς-
ίσταται αὐτοῖς. εὖ δὲ ἢ κακῶς τίς γέγονεν ἐν πόλει, ἢ τί τῳ κακόν ἐστι γε-
γονὸς ἐκ προγόνων, μᾶλλον αὐτοὺς λέληθεν ἢ οἱ τῆς θαλάσσης λεγόμενοι
χόες. καὶ ταῦτα οὔθ' ὅτι οὐκ οἶδεν οἶδεν, ἀλλὰ τῷ ὄντι τὸ σῶμα κεῖται
αὐτοῦ καὶ ἐπιδημεῖ, αὐτὸς δὲ πέταται κατὰ Πίνδαρον, τὰ γᾶς ὑπένερθεν
οὐρανοῦ τε ὕπερ ἀστρονομῶν καὶ πᾶσαν πάντη φύσιν ἐρευνώμενος.’
Πάλιν αὖ τῷ τοῦ κυρίου ῥητῷ τῷ ‘Ἔστω ὑμῶν τὸ ναὶ ναὶ καὶ τὸ οὒ οὔ’
ἐκεῖνο ἀπεικαστέον· ‘Ἀλλά μοι ψεῦδός τε συγχωρῆσαι καὶ ἀλήθειαν ἀφανί-
σαι οὐδαμῶς θέμις.’ τῇ τε περὶ τοῦ ὀμόσαι ἀπαγορεύσει συνᾴδει ἥδε ἡ ἐν τῷ
δεκάτῳ τῶν Νόμων 8λέξις· ‘Ἔπαινός τε ὅρκος τε περὶ παντὸς ἀπέστω.’
Ευσέβιος. Ιστορία εκκλησιαστική. (2018: 002)
“Eusèbe de Césarée. Histoire ecclésiastique, 3 vols.”, EBardy, G.
Paris: Cerf, 1:1952; 2:1955; 3:1958, Repr. 3:1967; Sources chrétiennes 31, 41, 55.
Book 9, chap. Pin, section 1, line 4
τούτων δὴ μόνος ἔτι λείπων ὁ μικρῷ πρόσθεν ἡμῖν εἰρημένος σὺν τοῖς μετὰ
ταῦτα εἰς τὴν ἀρχὴν εἰσποιηθεῖσι τὴν προδεδηλωμένην ἐξομολόγησιν διὰ τοῦ
προεκτεθέντος ἐγγράφου λόγου τοῖς πᾶσι φανερὰν κατεστήσαντο.
Τάδε καὶ ἡ ἐνάτη περιέχει βίβλος τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας
ΑΠερὶ τῆς ἐπιπλάστου ἀνέσεως.
ΒΠερὶ τῆς μετέπειτα διαστροφῆς.
ΓΠερὶ τοῦ κατὰ Ἀντιόχειαν νεοπαγοῦς ξοάνου.
ΔΠερὶ τῶν καθ' ἡμῶν ψηφισμάτων.
ΕΠερὶ τῶν ἐπιπλάστων ὑπομνημάτων.
ϛΠερὶ τῶν ἐν τῷδε τῷ χρόνῳ μεμαρτυρηκότων.
401
ΖΠερὶ τῆς καθ' ἡμῶν ἐν στήλαις ἀνατεθείσης γραφῆς.
ΗΠερὶ τῶν μετὰ ταῦτα συμβεβηκότων ἐν λιμῷ καὶ
λοιμῷ καὶ πολέμοις.
ΘΠερὶ τῆς τῶν τυράννων καταστροφῆς τοῦ βίου, καὶ
οἵαις ἐχρήσαντο πρὸ τῆς τελευτῆς φωναῖς.
ΘaἈντίγραφον ἑρμηνείας ἐπιστολῆς τοῦ τυράννου.
ΙΠερὶ τῆς τῶν θεοφιλῶν βασιλέων νίκης.
ΙΑΠερὶ τῆς ὑστάτης ἀπωλείας τῶν τῆς θεοσεβείας
Ευσέβιος. Ιστορία εκκλησιαστική. Book 9, chap. 4, section 2, line 1
τερατείαν δι' ὧν ἐδόκει χρησμῶν ἐπεδείκνυτο. καὶ δὴ καὶ
οὗτος κολακείᾳ τῇ καθ' ἡδονὴν τοῦ κρατοῦντος ἐπεγείρει
κατὰ Χριστιανῶν τὸν δαίμονα καὶ τὸν θεὸν δὴ κελεῦσαί
φησιν ὑπερορίους τῆς πόλεως καὶ τῶν ἀμφὶ τὴν πόλιν
ἀγρῶν ὡς ἂν ἐχθροὺς αὐτῷ Χριστιανοὺς ἀπελάσαι.
Τούτῳ δὲ πρώτῳ κατὰ γνώμην πράξαντι πάντες οἱ
λοιποὶ τῶν ἐν τέλει τὰς ὑπὸ τὴν αὐτὴν ἀρχὴν πόλεις οἰκοῦντες
τὴν ὁμοίαν ὁρμῶνται ψῆφον ποιήσασθαι, προσφιλὲς εἶναι
τοῦτο βασιλεῖ τῶν κατ' ἐπαρχίαν ἡγεμόνων συνεωρακότων
καὶ τοῦτ' αὐτὸ διαπράξασθαι τοῖς ὑπηκόοις ὑποβεβληκότων
ὧν δὴ καὶ αὐτῶν τοῖς ψηφίσμασιν δι' ἀντιγραφῆς
ἀσμενέστατα ἐπινεύσαντος τοῦ τυράννου, αὖθις ἐξ ὑπαρχῆς
ὁ καθ' ἡμῶν ἀνεφλέγετο διωγμός. ἱερεῖς δῆτα κατὰ πόλιν
τῶν ξοάνων καὶ ἐπὶ τούτοις ἀρχιερεῖς πρὸς αὐτοῦ Μαξιμίνου
οἱ μάλιστα ταῖς πολιτείαις διαπρέψαντες καὶ διὰ πασῶν
ἔνδοξοι γενόμενοι καθίσταντο, οἷς καὶ πολλή τις εἰσήγετο
σπουδὴ περὶ τὴν τῶν θεραπευομένων πρὸς αὐτῶν θρῃσκείαν.
ἡ γοῦν ἔκτοπος τοῦ κρατοῦντος δεισιδαιμονία, συνελόντι
φάναι, πάντας τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἄρχοντάς τε καὶ ἀρχομένους
εἰς τὴν αὐτοῦ χάριν πάντα πράττειν καθ' ἡμῶν ἐνῆγεν,
ταύτην αὐτῷ χάριν μεγίστην ἀνθ' ὧν ἐνόμιζον πρὸς αὐτοῦ
Ευσέβιος. Ιστορία εκκλησιαστική. Book 9, chap. 7, section 1, line 2
μαθήμασιν συγκεκροτημένος, τῆς κατὰ Ἀντιόχειαν παροι-
κίας πρεσβύτερος, ἀχθεὶς ἐπὶ τῆς Νικομηδέων πόλεως,
ἔνθα τηνικαῦτα βασιλεὺς διατρίβων ἐτύγχανεν, παρασχών τε
ἐπὶ τοῦ ἄρχοντος τὴν ὑπὲρ ἧς προΐστατο διδασκαλίας
ἀπολογίαν, δεσμωτηρίῳ παραδοθεὶς κτίννυται.
τοσαῦτα
δῆτα ἐν βραχεῖ τῷ μισοκάλῳ Μαξιμίνῳ καθ' ἡμῶν συνες-
κεύαστο, ὡς τοῦ προτέρου δοκεῖν πολλῷ χαλεπώτερον
τοῦτον ἡμῖν ἐπεγηγέρθαι διωγμόν.
Ἀνὰ μέσας γέ τοι τὰς πόλεις, ὃ μηδὲ ἄλλοτέ ποτε,
ψηφίσματα πόλεων καθ' ἡμῶν καὶ βασιλικῶν πρὸς ταῦτα
402
διατάξεων ἀντιγραφαὶ στήλαις ἐντετυπωμένα χαλκαῖς ἀνωρ-
θοῦντο, οἵ τε παῖδες ἀνὰ τὰ διδασκαλεῖα Ἰησοῦν καὶ Πιλάτον
καὶ τὰ ἐφ' ὕβρει πλασθέντα ὑπομνήματα διὰ στόματος κατὰ
πᾶσαν ἔφερον ἡμέραν.
ἐνταῦθά μοι ἀναγκαῖον εἶναι
φαίνεται αὐτὴν δὴ ταύτην τὴν ἐν στήλαις ἀνατεθεῖσαν τοῦ
Μαξιμίνου γραφὴν ἐντάξαι, ἵν' ὁμοῦ τῆς τε τοῦ ἀνδρὸς
θεομισείας ἡ ἀλαζὼν καὶ ὑπερήφανος αὐθάδεια φανερὰ
κατασταίη καὶ τῆς παρὰ πόδας αὐτὸν μετελθούσης ἱερᾶς
δίκης ἡ ἄϋπνος κατὰ τῶν ἀσεβῶν μισοπονηρία,
Ευσέβιος. Ιστορία εκκλησιαστική. Book 9, chap. 7, section 3, line 2
ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΤΗΣ ΜΑΞΙΜΙΝΟΥ
ΠΡΟΣ ΤΑ ΚΑΘ' ΗΜΩΝ ΨΗΦΙΣΜΑτΑ ΑΝΤΙΓΡΑ-
ΦΗΣ ΑΠΟ ΤΗΣ ΕΝ ΤΥΡΩΙ ΣΤΗΛΗΣ ΜΕΤΑ-
ΛΗΦΘΕΙΣΗΣ
»Ἤδη ποτὲ ἡ ἀσθενὴς θρασύτης τῆς ἀνθρωπίνης διανοίας
ἴσχυσεν πᾶσαν πλάνης ἀμαυρότητα καὶ ὁμίχλην ἀποσεισα-
μένη καὶ ἀνασκεδάσασα, ἥτις πρὸ τούτου οὐ τοσοῦτον τῶν
ἀσεβῶν ὅσον τῶν ἀθλίων ἀνθρώπων τὰς αἰσθήσεις ὀλεθρίῳ
ἀγνοίας σκότῳ ἐνειληθείσας ἐπολιόρκει, ἐπιγνῶναι ὡς τῇ
τῶν ἀθανάτων θεῶν φιλαγάθῳ προνοίᾳ διοικεῖται καὶ
σταθεροποιεῖται·
Ευσέβιος. Ιστορία εκκλησιαστική. Book 9, chap. 7, section 13, line 3
εἰ δὲ τῇ ἐπαράτῳ αὐτῶν ματαιότητι ἐπιμένοιεν, πολλῷ πόρρωθεν τῆς
ὑμετέρας πόλεως καὶ περιχώρου, καθὼς ἠξιώσατε, ἀποχωρις-
θέντες ἐξελαθήτωσαν, ἵν' οὕτως κατ' ἀκολουθίαν τῆς
ἀξιεπαίνου ὑμῶν περὶ τοῦτο σπουδῆς παντὸς μιάσματος καὶ
ἀσεβείας ἀποχωρισθεῖσα ἡ ὑμετέρα πόλις καὶ τὴν ἔμφυτον
αὐτῇ πρόθεσιν μετὰ τοῦ ὀφειλομένου σεβάσματος ταῖς τῶν
ἀθανάτων θεῶν ἱερουργίαις ὑπακούοι.
ἵνα δὲ εἰδῆτε
ὅσῳ προσφιλὴς ἡμῖν γέγονεν ἡ περὶ τούτου ἀξίωσις ὑμῶν,
καὶ χωρὶς ψηφισμάτων καὶ χωρὶς δεήσεως αὐθαιρέτῳ
βουλήσει ἡ ἡμετέρα προθυμοτάτη φιλαγαθίας ψυχὴ ἐπιτρέ-
πομεν τῇ ὑμετέρᾳ καθοσιώσει ὁποίαν δ' ἂν βουληθῆτε μεγα-
λοδωρεὰν ἀντὶ ταύτης ὑμῶν τῆς φιλοθέου προθέσεως
αἰτῆσαι.
καὶ ἤδη μὲν τοῦτο ποιεῖν καὶ λαβεῖν ἀξιώσατε·
403
τεύξεσθε γὰρ αὐτῆς χωρίς τινος ὑπερθέσεως· ἥτις παρα-
σχεθεῖσα τῇ ὑμετέρᾳ πόλει εἰς ἅπαντα τὸν αἰῶνα τῆς περὶ
τοὺς ἀθανάτους θεοὺς φιλοθέου εὐσεβείας παρέξει μαρτυρίαν,
τοῦ δὲ ὑμᾶς ἀξίων ἐπάθλων τετυχηκέναι παρὰ τῆς ἡμετέρας
φιλαγαθίας ταύτης ὑμῶν ἕνεκεν τῆς τοῦ βίου προαιρέσεως
Ευσέβιος. Ιστορία εκκλησιαστική. Book 9, chap. 8, section 13, line 2
ὀξεῖαν καὶ ὠκυτάτην ὑπέμενον τελευτήν. πάντα δ' οὖν
οἰμωγῶν ἦν ἀνάπλεα, κατὰ πάντας τε στενωποὺς ἀγοράς τε
καὶ πλατείας οὐδ' ἦν ἄλλο τι θεωρεῖν ἢ θρήνους μετὰ τῶν
συνήθων αὐτοῖς αὐλῶν τε καὶ κτύπων.
τοῦτον δὴ τὸν
τρόπον δυσὶν ὅπλοις τοῖς προδεδηλωμένοις λοιμοῦ τε ὁμοῦ
καὶ λιμοῦ στρατεύσας, ὅλας ὁ θάνατος ἐν ὀλίγῳ γενεὰς
ἐνεμήθη, ὡς ὁρᾶν ἤδη δυεῖν καὶ τριῶν σώματα νεκρῶν ὑπὸ
μίαν ἐκφορὰν προκομιζόμενα.
τοιαῦτα τῆς Μαξιμίνου μεγαλαυχίας καὶ τῶν κατὰ
πόλεις καθ' ἡμῶν ψηφισμάτων τὰ ἐπίχειρα ἦν, ὅτε καὶ τῆς
Χριστιανῶν περὶ πάντα σπουδῆς τε καὶ εὐσεβείας πᾶσιν
ἔθνεσιν διάδηλα κατέστη τὰ τεκμήρια.
μόνοι γοῦν ἐν
τηλικαύτῃ κακῶν περιστάσει τὸ συμπαθὲς καὶ φιλάνθρωπον
ἔργοις αὐτοῖς ἐπιδεικνύμενοι, διὰ πάσης ἡμέρας οἳ μὲν τῇ
τῶν θνῃσκόντων (μυριάδες δ' ἦσαν οἷς οὔτις ἦν ὁ ἐπιμελησό-
μενος) κηδείᾳ τε καὶ ταφῇ προσεκαρτέρουν, οἳ δὲ τῶν ἀνὰ
πᾶσαν τὴν πόλιν πρὸς τοῦ λιμοῦ κατατρυχομένων τὴν
πληθὺν ὑπὸ μίαν σύναξιν ἀθροίζοντες ἄρτους διένεμον τοῖς
πᾶσιν, ὡς περιβόητον εἰς πάντας ἀνθρώπους καταστῆναι τὸ
Ευσέβιος. Constantini imperatoris oratio ad coetum sanctorum (2018: 021)
“Eusebius Werke, Band 1: Über das Leben Constantins. Constantins Rede an die
heilige Versammlung. Tricennatsrede an Constantin”, EHeikel, I.A.
Leipzig: Hinrichs, 1902; Die griechischen christlichen Schriftsteller 7.
Chap. 25, section 3, line 14
δικαίων ὄλεθρον μηδεμιᾶς προϋπαρχούσης πλημμελείας μηχανήσασθαι,
καὶ ταῦτα εὐκαιρίας τε οὔσης ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ, δεξιῶς φερομένων
πάντων πραγμάτων, ὁμονοίας τε τῶν δυναστευόντων βεβαίας με-
νούσης. ἔσται τούτων τίσις, ἔσται τοῦ ἀδίκως αἵματος ἐκχυθέντος
ἐκδικία, καὶ ἴσως γε τούς τε αἰτίους καὶ τοὺς ἀναιτίους ἡ αὐτὴ
περιλήψεται συμφορά. νεμεσᾷ γὰρ δικαίως πρὸς τοὺς πονηροὺς τὸ
θεῖον”. καὶ ταῦτα ἔλεγον οὐκ ἀπεικότως τεκμαιρόμενοι· ἑώρων γὰρ
μεγίστην τινὰ καὶ ὑπερορίαν ὠμότητα. πάντων γὰρ ἀναλωθέντων
ὅσα πέφυκεν ἐπινοεῖν ὠμότης, ἐπὶ ἀσχήμονας τιμωρίας μετῆλθεν ἡ
δυσσέβεια. ἁγνὰς γὰρ παρθένους καὶ σώφρονας γυναῖκας ὁ προειρη-
μένος βασιλεὺς εἰς λύμην ἀσελγείας κατέκρινεν, αἰσχροῖς ψηφίσμασιν
404
ἐπὶ τὰς ἡδονὰς παρακαλῶν τοὺς νέους· ἐν ᾧ κρείσσων εὑρέθη τῶν
χυδαίων ἡ ἐγκράτεια τῆς ἀκολασίας τοῦ τυράννου. οὐδεὶς γὰρ ἑαυτὸν
καθῆκεν εἰς ἀνόσιον θυμηδίαν, καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ βασιλέως τὴν
τοῦ δήμου σωφροσύνην οὐκ ἴσχυσεν ἀναχαιτίσαι. ὢ νόμων ἐπιμελη-
τὴν ἄριστον, ὢ τῆς τῶν πάντων ὑπηκόων σωφροσύνης διδάσκαλον,
ὢ κηδεμονίας στρατοῦ πρὸς τοὺς ἑαυτῶν πολίτας. ἐτίτρωσκον
τὰ στέρνα τῶν ὁμοφύλων οἱ μηδέποτε τὰ τῶν πολεμίων ἐν παρα-
τάξει μετάφρενα θεασάμενοι.
Ευσέβιος. Constantini imperatoris oratio ad coetum sanctorum
Chap. 25, section 3, line 17
νούσης. ἔσται τούτων τίσις, ἔσται τοῦ ἀδίκως αἵματος ἐκχυθέντος
ἐκδικία, καὶ ἴσως γε τούς τε αἰτίους καὶ τοὺς ἀναιτίους ἡ αὐτὴ
περιλήψεται συμφορά. νεμεσᾷ γὰρ δικαίως πρὸς τοὺς πονηροὺς τὸ
θεῖον”. καὶ ταῦτα ἔλεγον οὐκ ἀπεικότως τεκμαιρόμενοι· ἑώρων γὰρ
μεγίστην τινὰ καὶ ὑπερορίαν ὠμότητα. πάντων γὰρ ἀναλωθέντων
ὅσα πέφυκεν ἐπινοεῖν ὠμότης, ἐπὶ ἀσχήμονας τιμωρίας μετῆλθεν ἡ
δυσσέβεια. ἁγνὰς γὰρ παρθένους καὶ σώφρονας γυναῖκας ὁ προειρη-
μένος βασιλεὺς εἰς λύμην ἀσελγείας κατέκρινεν, αἰσχροῖς ψηφίσμασιν
ἐπὶ τὰς ἡδονὰς παρακαλῶν τοὺς νέους· ἐν ᾧ κρείσσων εὑρέθη τῶν
χυδαίων ἡ ἐγκράτεια τῆς ἀκολασίας τοῦ τυράννου. οὐδεὶς γὰρ ἑαυτὸν
καθῆκεν εἰς ἀνόσιον θυμηδίαν, καὶ τὸ ψήφισμα τοῦ βασιλέως τὴν
τοῦ δήμου σωφροσύνην οὐκ ἴσχυσεν ἀναχαιτίσαι. ὢ νόμων ἐπιμελη-
τὴν ἄριστον, ὢ τῆς τῶν πάντων ὑπηκόων σωφροσύνης διδάσκαλον,
ὢ κηδεμονίας στρατοῦ πρὸς τοὺς ἑαυτῶν πολίτας. ἐτίτρωσκον
τὰ στέρνα τῶν ὁμοφύλων οἱ μηδέποτε τὰ τῶν πολεμίων ἐν παρα-
τάξει μετάφρενα θεασάμενοι.
Ιάμβλιχος. De vita Pythagorica (2023: 001)
“Iamblichi de vita Pythagorica liber”, EKlein, U. (post L. Deubner)
Leipzig: Teubner, 1937, Repr. 1975.Chap. 35, section 261, line 8
σιν ἢ τὴν ψῆφον λάβωσιν, αἰσχρὸν εἶναι νομίζοντας, τοὺς
τριάκοντα μυριάδων περὶ τὸν Τετράεντα ποταμὸν περι-
γενομένους ὑπὸ τοῦ χιλιοστοῦ μέρους ἐκείνων ἐν αὐτῇ
τῇ πόλει φανῆναι κατεστασιασμένους. τὸ δ' ὅλον οὕτω τῇ
διαβολῇ τοὺς ἀκούοντας ἐξηγρίωσεν, ὥστε μετ' ὀλίγας
ἡμέρας, μουσεῖα θυόντων αὐτῶν ἐν οἰκίᾳ παρὰ τὸ Πύθιον,
ἀθρόοι συνδραμόντες οἷοί τ' ἦσαν τὴν ἐπίθεσιν ἐπ' αὐτοὺς
ποιήσασθαι. οἳ δὲ προαισθόμενοι, οἳ μὲν εἰς πανδοκεῖον
ἔφυγον, Δημοκήδης δὲ μετὰ τῶν ἐφήβων εἰς Πλατέας
ἀπεχώρησεν. οἳ δὲ καταλύσαντες τοὺς νόμους ἐχρῶντο
ψηφίσμασιν, ἐν οἷς αἰτιασάμενοι τὸν Δημοκήδην συνεστα-
κέναι τοὺς νεωτέρους ἐπὶ τυραννίδι, τρία τάλαντα ἐκήρυξαν
δώσειν, ἐάν τις αὐτὸν ἀνέλῃ, καὶ γενομένης μάχης, κρατή-
σαντος αὐτοῦ τὸν κίνδυνον [ὑπὸ] Θεάγους, ἐκείνῳ τὰ τρία
405
τάλαντα παρὰ τῆς πόλεως ἐμέρισαν. πολλῶν δὲ κακῶν
κατὰ τὴν πόλιν καὶ τὴν χώραν ὄντων, εἰς κρίσιν προβλη-
θέντων τῶν φυγάδων καὶ τρισὶ πόλεσι τῆς ἐπιτροπῆς
παραδοθείσης, Ταραντίνοις, Μεταποντίνοις, Καυλωνιάταις,
ἔδοξε τοῖς πεμφθεῖσιν ἐπὶ τὴν γνώμην ἀργύριον λαβοῦσιν,
ὡς ἐν τοῖς τῶν Κροτωνιατῶν ὑπομνήμασιν ἀναγέγραπται,
φεύγειν τοὺς αἰτίους. προσεξέβαλον δὲ τῇ κρίσει
Ιάμβλιχος. Protrepticus (2023: 002)“Iamblichi protrepticus ad fidem codicis
Florentini”, EPistelli, H.Leipzig: Teubner, 1888, Repr. 1967.Page 72, line 15
ἀγαθὰ τὰ εἰς εὐδαιμονίαν φέροντα, καὶ ὁ τούτου
ἐγγύτατα παρεσκευασμένος οὗτος ἂν μάλιστα μακαριώ-
τατος διαζήσειεν. τοιαῦται ἔστωσαν καὶ αἱ ἀπὸ τού-
των ἐπὶ τὴν εἰς φιλοσοφίαν προτροπὴν ἔφοδοι.
Δεῖ δὲ καὶ ἀπὸ τοῦ βίου τῶν κορυ-
φαίων ἐν φιλοσοφίᾳ ἀνδρῶν ἑπομένως ταῖς Πυθα-
γόρου ὑποθήκαις ποιήσασθαι τὴν προτροπήν. οἱ γὰρ
τοιοῦτοί που ἐκ νέων πρῶτον μὲν εἰς ἀγορὰν οὐκ
ἴσασι τὴν ὁδόν, οὐδὲ ὅπου δικαστήριον ἢ βουλευ-
τήριον ἤ τι κοινὸν ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον, νό-
μους δὲ καὶ ψηφίσματα λεγόμενα ἢ γεγραμμένα οὔτε
ὁρῶσιν οὔτε ἀκούουσι· σπουδαὶ δὲ ἑταιρειῶν ἐπ' ἀρ-
χὰς καὶ σύνοδοι καὶ δεῖπνα καὶ σὺν αὐλητρίσι κῶμοι,
οὐδὲ ὄναρ πράττειν προσίσταται αὐτοῖς. εὖ δὲ ἢ κακῶς
τις γέγονεν ἐν πόλει, ἢ τί τῳ κακόν ἐστιν ἐκ προ-
γόνων γεγονὸς ἢ πρὸς ἀνδρῶν ἢ γυναικῶν, μᾶλλον
αὐτὸν λέληθεν ἢ οἱ τῆς θαλάττης λεγόμενοι χόες.
καὶ ταῦτα πάντα οὐδ' ὅτι οὐκ οἶδεν, οἶδεν· οὐδὲ γὰρ
αὐτῶν ἀπέχεται τοῦ εὐδοκιμεῖν χάριν, ἀλλὰ τῷ ὄντι
τὸ σῶμα μόνον ἐν τῇ πόλει κεῖται αὐτοῦ καὶ ἐπι-
δημεῖ, ἡ δὲ διάνοια, ταῦτα πάντα ἡγησαμένη σμικρὰ
Maximus Rhet., Περὶ τῶν ἀλύτων ἀντιθέσεων (fort. auctore Maximo Byzantio)
(2025: 002)“Prolegomenon sylloge”, ERabe, H.
Leipzig: Teubner, 1931; Rhetores Graeci 14.Volume 14, page 433, line 3
εʹ Ἀπὸ δὲ τῆς ἀλύτου ἀντιθέσεως, ἧς ὁ ἀντίδικος
παρέχεται, μεταβιβάσεις τὸν δικαστὴν ἐφ' ἑτέραν ἀντί-
θεσιν, τὴν μὲν ἄλυτον μὴ συνεκτικὴν εἶναι λέγων τοῦ
παρόντος ἀγῶνος, ἣν δὲ ἀντεισάγεις σύ, οὕτως ὡς ἐν
τῷ Κατὰ Τιμοκράτους ὁ ῥήτωρ πεποίηκε. λέγοντος γὰρ
τοῦ Τιμοκράτους ὅτι «ἐκτέτισται τὰ χρήματα Ἀνδροτίωνι
καὶ Γλαυκέτῃ καὶ Μελανώπῳ», ‘ὑπὲρ ὧν αἰτίαν ἔχω
θεῖναι τὸν νόμον, ὡς ὀφειλόντων ἔτι τῇ πόλει’ φησὶν
’ἀλλ' οὐ περὶ τούτων κρίνετε νῦν, εἴτε ἐκτέτισται τὰ
χρήματα τούτοις εἴτε μή, ἀλλ' εἰ παράνομον ἔγραψε
Τιμοκράτης ψήφισμα.’ ἀπαγαγὼν γὰρ τῆς ἀλύτου ἀντι-
406
θέσεως τῆς λεγούσης ὅτι ‘ἐκτέτισται τὰ χρήματα αὐ-
τοῖς’, ‘οὐχ ὑπὲρ τούτων κρίνετε’ λέγων καὶ ‘[οὐχ]
ὑπὲρ τούτων ἐγράψατο τὸν νόμον’ ἐπὶ τὸ παράνομον
ἀπήγαγεν εἰπών, ὡς παρανόμου τῆς γραφῆς οὔσης, ὑπὲρ
ἧς ἥκουσι κρίνοντες.
ϛʹ Μετὰ αἰτίας δὲ τὸ πιστὸν τῶν πραχθέντων παρ-
έξῃ τὰς ἀλύτους ἀντιθέσεις μεθοδεύων, ὡς ὁ Δημοσθέ-
νης ἐν τῷ Κατὰ Στεφάνου. λέγοντος γὰρ Φορμίωνος
’ἡ μήτηρ οὖν ἡ σὴ τὰς διαθήκας ἐμοὶ πεισθεῖσα ἐξ-
έκλεψε’ καὶ ἐρωτῶντος ἐδόκει ἀπίθανον εἶναι τὸ τὸν
Maximus Rhet., Περὶ τῶν ἀλύτων ἀντιθέσεων (fort. auctore Maximo Byzantio)
Volume 14, page 440, line 5
ἐξελθεῖν καὶ Κερσοβλέπτης ἀπώλετο’ οὐκ ἔθηκε τὴν
ἀντίθεσιν ἐν τῷ λόγῳ, τῷ χρόνῳ δόξας πολλὴν ἀντι-
θέσεων ἀφθονίαν παρέχεσθαι ἑτέρων καὶ σύγχυσιν ἐργα-
σάμενος τὴν ἀνθυποφορὰν τὴν περὶ τῶν χρόνων οὐκ
ἔθηκεν, οὐκ ἐλπίσας τοὺς δικαστὰς περὶ τοῦτο ὡς
κρινόμενον ἐνστήσεσθαι.
ιβʹ Συντρέχων δὲ τῇ ἀλύτῳ ἀντιθέσει τὴν γνώμην
διαβαλεῖς τοῦ ἀντιδίκου, ἵνα δοκῇς προσχήματι ὡς λύσιν
δή τινα τὴν κατηγορίαν τῆς γνώμης παρέχεσθαι, ὡς
ἐν τῷ Κατὰ Ἀριστοκράτους ὁ ῥήτωρ πεποίηκε· μὴ
δυνάμενος γὰρ δεῖξαι, ὅτι οὐκ ἔστι τὸ ψήφισμα τὸ γρα-
φὲν τῷ Ἀριστοκράτει προβούλευμα, τὴν γνώμην τοῦ
γράψαντος διαβάλλει· ἐγὼ δέ», φησίν, «οἶμαι δεῖν ὑμᾶς
ἐκεῖνο ὑπολαμβάνειν, ὅτι τὸ ψήφισμα οὗτος ἔγραψεν,
οὐχ ἵναὄντος ἀκύρου μηδὲν ἀηδὲς ὑμῖν συμβῇ (τὴν
ἀρχὴν γὰρ ἐξῆν αὐτῷ μὴ γράφειν, εἴ γε τὸ τῇ πόλει
βέλτιστον σκοπεῖν ἐβούλετο), ἀλλ' ἵνα ἐξαπατηθέντων
ὑμῶνδιαπράξαιντό τινες τἀναντία τοῖς ὑμῖν συμ-
φέρουσιν. οἱ δὲ γραψάμενοι καὶ χρόνους ἐμποιήσαντες
καὶ δι' οὓς ἄκυρόν ἐστιν ἡμεῖς ἐσμεν»· ἐνστῆναι γὰρ οὐ
δυνάμενος ὅτι ‘οὐκ ἔστι προβούλευμα’, συνέδραμε καὶ
Maximus Rhet., Περὶ τῶν ἀλύτων ἀντιθέσεων (fort. auctore Maximo Byzantio)
Volume 14, page 440, line 8
σάμενος τὴν ἀνθυποφορὰν τὴν περὶ τῶν χρόνων οὐκ
ἔθηκεν, οὐκ ἐλπίσας τοὺς δικαστὰς περὶ τοῦτο ὡς
κρινόμενον ἐνστήσεσθαι.
ιβʹ Συντρέχων δὲ τῇ ἀλύτῳ ἀντιθέσει τὴν γνώμην
διαβαλεῖς τοῦ ἀντιδίκου, ἵνα δοκῇς προσχήματι ὡς λύσιν
δή τινα τὴν κατηγορίαν τῆς γνώμης παρέχεσθαι, ὡς
ἐν τῷ Κατὰ Ἀριστοκράτους ὁ ῥήτωρ πεποίηκε· μὴ
δυνάμενος γὰρ δεῖξαι, ὅτι οὐκ ἔστι τὸ ψήφισμα τὸ γρα-
φὲν τῷ Ἀριστοκράτει προβούλευμα, τὴν γνώμην τοῦ
407
γράψαντος διαβάλλει· ἐγὼ δέ», φησίν, «οἶμαι δεῖν ὑμᾶς
ἐκεῖνο ὑπολαμβάνειν, ὅτι τὸ ψήφισμα οὗτος ἔγραψεν,
οὐχ ἵναὄντος ἀκύρου μηδὲν ἀηδὲς ὑμῖν συμβῇ (τὴν
ἀρχὴν γὰρ ἐξῆν αὐτῷ μὴ γράφειν, εἴ γε τὸ τῇ πόλει
βέλτιστον σκοπεῖν ἐβούλετο), ἀλλ' ἵνα ἐξαπατηθέντων
ὑμῶνδιαπράξαιντό τινες τἀναντία τοῖς ὑμῖν συμ-
φέρουσιν. οἱ δὲ γραψάμενοι καὶ χρόνους ἐμποιήσαντες
καὶ δι' οὓς ἄκυρόν ἐστιν ἡμεῖς ἐσμεν»· ἐνστῆναι γὰρ οὐ
δυνάμενος ὅτι ‘οὐκ ἔστι προβούλευμα’, συνέδραμε καὶ
συνδραμὼν τῆς γνώμης τοῦ γράψαντος κατηγόρησεν.
ιγʹ Μὴ τιθεὶς δὲ ἀντίθεσιν λύσεις προσρίπτων τὴν
λύσιν καὶ σπουδὴν ἕξεις, ἵνα μὴ περὶ τοῦτο
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica (2027: 001)
“Rhetores Graeci, vol. 1”, ESpengel, L.Leipzig: Teubner, 1856, Repr. 1966.
Page 338, line 27
χρήσῃ τῷ θεωρήματι. συνεχῶς πλούσιος πένητος ἀν-
δριάντα ποιεῖ, καὶ κρίνεται ὑπ' αὐτοῦ ὕβρεως. χρήσεται
γὰρ ὁ πένης τῷ αὐτῷ θεωρήματι, οἷον ἔδει μὲν καὶ πάλαι
τούτῳ ἐπεξελθεῖν, ὅτε καὶ πρῶτον ὑβρίζειν ἤρξατο. ἢ
ἄλλως μεθοδεύσει τὸ θεώρημα, ὅτι ἕως μὲν οἷός τ' ἦν
φέρειν τὴν τούτου ὕβριν, κατεῖχον ἐμαυτόν· καὶ ὅλως
ἐπὶ πάντων σοι τὸ θεώρημα ἁρμόσει, ἐν οἷς ἄν τις πάλαι
καὶ ἐκ πολλοῦ καὶ ἐν πολλοῖς ἀδικήσας νῦν κρίνηται.
Ἄλλο θεώρημα. Ἔστι πολὺ γένος προβλημάτων τῶν
ἐξ ἀποβάσεως τοῦδέ τινος λεχθέντος ἢ γραφέντος. οἷον
ἐκ νόμου ἢ ψηφίσματος ἀπέβη τι δεινόν, καὶ κρίνεται ὁ
δοκῶν τὴν αἰτίαν παρέχειν· ἐν γὰρ τούτοις ἁρμόσει λέ-
γειν, ὅτι βέλτιον μὲν ἦν πρὶν ἐκβῆναί τι δυσχερὲς ἐκ λο-
γισμοῦ πεφυλάχθαι τὸ παθεῖν τι δεινόν, καὶ τὸν κατα-
σκευάζοντα ἀνόνητον πεποιηκέναι τοῦ σκαιωρήματος,
δεύτερον δὲ τῇ πείρᾳ διδάσκεσθαι· οἷον ὡς ἐπ' ἐκείνου.
ἔγραψε τὸ περὶ Χαριδήμου ψήφισμα ὁ Ἀριστοκράτης,
[Χερρονήσου ὑπὸ Χαριδήμου κατειλημμένης κρίνεται ὁ
Ἀριστοκράτης] ὁρᾷς ἐνταῦθα ἐκ τοῦ ψηφίσματος οἷον
ἀπέβη τὸ περὶ Χερρόνησον. λέξεις οὖν ὅτι βέλτιον ἦν
πρὶν ἐκβῆναι τοῦτο δίκην παρ' αὐτοῦ ἀπῃτηκέναι καὶ τὸ
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 339, line 1
ἐπὶ πάντων σοι τὸ θεώρημα ἁρμόσει, ἐν οἷς ἄν τις πάλαι
καὶ ἐκ πολλοῦ καὶ ἐν πολλοῖς ἀδικήσας νῦν κρίνηται.
Ἄλλο θεώρημα. Ἔστι πολὺ γένος προβλημάτων τῶν
ἐξ ἀποβάσεως τοῦδέ τινος λεχθέντος ἢ γραφέντος. οἷον
ἐκ νόμου ἢ ψηφίσματος ἀπέβη τι δεινόν, καὶ κρίνεται ὁ
δοκῶν τὴν αἰτίαν παρέχειν· ἐν γὰρ τούτοις ἁρμόσει λέ-
γειν, ὅτι βέλτιον μὲν ἦν πρὶν ἐκβῆναί τι δυσχερὲς ἐκ λο-
408
γισμοῦ πεφυλάχθαι τὸ παθεῖν τι δεινόν, καὶ τὸν κατα-
σκευάζοντα ἀνόνητον πεποιηκέναι τοῦ σκαιωρήματος,
δεύτερον δὲ τῇ πείρᾳ διδάσκεσθαι· οἷον ὡς ἐπ' ἐκείνου.
ἔγραψε τὸ περὶ Χαριδήμου ψήφισμα ὁ Ἀριστοκράτης,
[Χερρονήσου ὑπὸ Χαριδήμου κατειλημμένης κρίνεται ὁ
Ἀριστοκράτης] ὁρᾷς ἐνταῦθα ἐκ τοῦ ψηφίσματος οἷον
ἀπέβη τὸ περὶ Χερρόνησον. λέξεις οὖν ὅτι βέλτιον ἦν
πρὶν ἐκβῆναι τοῦτο δίκην παρ' αὐτοῦ ἀπῃτηκέναι καὶ τὸ
ψήφισμα λελυκέναι· οὕτω γὰρ οὐκ ἂν ἀπέβη τι δεινόν.
καὶ πάλιν ἐπ' ἐκείνου· ἔπεισέ τις Σκύθας τοὺς νομάδας
πόλιν οἰκῆσαι, καὶ νοσούντων αὐτῶν κρίνεται· καὶ πά-
λιν ἐπ' ἐκείνου· ἔπεισέ τις ῥήτωρ ἐν στάσει τὰ ὅπλα
παραδοῦναι τῷ στρατηγῷ, καὶ τυραννήσαντος αὐτοῦ
κρίνεται ὁ ῥήτωρ συνειδότος. καὶ ὅλως εὑρήσεις τοσαῦτα
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 340, line 26
ποιεῖν τὸν φεύγοντα. ἐὰν τοίνυν ἐκβεβηκὸς ᾖ τι ἄτοπον
ὡμολογημένον, τὸ μὲν ἀνιαρὸν αὐτὸ εἶναι σύντρεχε, τὸ
δὲ ἑξῆς ἀναίρει λέγων, ὡς οὐ δικαίως αὐτὸς φεύγει· οὐ
γὰρ ἐπ' ἐκείνοις αὐτὰ συνεβούλευσεν, οὐδ' ἂν προσεδό-
κησεν, ὡς ἐπ' ἐκείνου· ὁ Φίλιππος ἔδωκεν αἵρεσιν τοῖς
Ἀθηναίοις, πότερον βούλονται ὅπλοις ἢ λόγοις δικάζε-
σθαι· ὁ Δημοσθένης συνεβούλευσε λόγοις, καὶ αὐτὸς
εἰπὼν ἡττήθη καὶ κρίνεται. ὁρᾷς ὅτι ὡμολογημένον ἐστὶ
κακὸν καὶ ἄτοπον τὸ περὶ τὴν ἧτταν· καὶ πάλιν ἐπ' ἐκεί-
νου· ἔγραψεν ὁ Ἀριστοκράτης τὸ περὶ τοῦ Χαριδήμου
ψήφισμα, ἀποστάσης Χερρονήσου κρίνεται. κἀνταῦθα
τὸ ἐκβὰν ὡμολογημένον ἐστὶν ἄτοπον. οὐκ ἄτοπον οὖν
εἰπεῖν, τὸ μὲν οὖν ὑμᾶς ἐπὶ τοῖς συμβεβηκόσιν ἀγα-
νακτεῖν, οὐδὲν ἀπεικός· οὐ μὴν χρὴ τούτων εἰς ἐμὲ τὴν
αἰτίαν ἔχειν, ὃς οὐκ ἐπὶ τούτοις εἰσήνεγκα τὸν νόμον.
καὶ ὅλως ἐπὶ πάντων ἁρμόσει τῶν τοιούτων. ἐπὶ δὲ τῶν
κατηγόρων ἐξ ἀποβάσεως ἁρμόσει μέν σοι καὶ τὰ προει-
ρημένα θεωρήματα, οὐχ ἥκιστα δὲ κἀκεῖνο· εἰ μὲν ἐξαρ-
κεῖ τὸ ἀλγεῖν ἐπὶ τοῖς συμβεβηκόσιν, οὐκ ἄξιον μέν, φέ-
ρειν δ' οὕτως ἀνάγκη. εἰ δὲ καὶ τιμωρίαν χρὴ λαβεῖν.
ὁπόταν δὲ κρίνειν τινὰ μέλλῃς μεταβολῆς καιροῦ
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 354, line 26
γράφει τις τὸν Κόνωνα μετὰ τὴν ἀνάστασιν τῶν τειχῶν
τῶν αὐτῶν τιμῶν Ἁρμοδίῳ καὶ Ἀριστογείτονι τυγχά-
νειν. προνοητέον δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις ὅπως μὴ πάντα
ἐκκενώσῃς τὰ κατωρθωμένα ἐν διηγήσει, ἀλλὰ καὶ τοῖς
409
κεφαλαίοις φυλάξῃς τινά· κἀκείνου δὲ προνοητέον, ὅπως
ἂν διατρίβων ἐπιτρέχειν δοκῇς ἕνεκα τοῦ ἐπαχθοῦς, καὶ
μάλιστα ὅταν περὶ σεαυτοῦ λέγῃς. ἔσται δὲ τοῦτο ἐὰν τὰ
πολλὰ διάγῃς, καὶ τὰ μὲν παραλείπειν λέγῃς οὐδὲν ἧττον
ἐργαζόμενος αὐτά, τὰ δὲ προηγουμένως εἰσάγων.
Ἐν τοῖς ἐξ ἀποβάσεως ζητήμασιν (ἐξ ἀποβάσεως δὲ
λέγω ὅπου ψηφίσματος ἢ νόμου ἢ ἄλλου τινὸς τοιούτου
γραφέντος ἢ πραχθέντος τοιοῦτό τι ἀπέβη) ἁρμόσει σοι
εἰσάγειν τὴν διήγησιν ἐξ ἀντεξετάσεως, οἷα ἦν τὰ πρό-
τερον καὶ οἷα νῦν συμβέβηκεν, ὡς ἐπ' ἐκείνου· ἔθηκεν ὁ
Λεπτίνης τὸν νόμον, οὐ πέμπει τὸν σῖτον ὁ Λεύκων,
καὶ κρίνεται ὁ Λεπτίνης ἁρμόσει σοι λέγειν· σκέψασθε
τοὺς καιροὺς παρ' ἀλλήλους θέντες τούς τε πρότερον
καὶ τοὺς νῦν. οὐκοῦν πρότερον μὲν καὶ τῇ παρὰ τῶν
ἀγαθῶν ἀνδρῶν εὐνοίᾳ καὶ δόξῃ καὶ εὐπορία καὶ παρα-
σκευῇ τῇ πάσῃ ἡ πόλις εὐθήνει, ὡς μὴ μόνον αὐτὴν
ἔχειν τὰ ἐφ' ἡμέραν, ἀλλὰ καὶ διακόσια τάλαντα, ἃ
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica
Page 360, line 12
ΠΕΡΙ ΛΥΣΕΩΝ [ΚΑΙ] ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ.
Τῶν ἀντιθέσεων αἱ μέν εἰσιν ἔντεχνοι, αἱ δὲ ἄτεχνοι.
ἄτεχνοι μὲν οὖν ὅσαι ἢ ἀπὸ γεγονότων ἢ ἀπὸ ἐγγράφων
τίθενται. ἀπὸ γεγονότων μὲν ὡς ἐκεῖναι, ὅσαι ἀπὸ παρα-
δειγμάτων, οἷον ὡς ἐν τῷ κατὰ Μειδίου· “ἀπήγγελλε
τοίνυν τίς μοι περιϊόντα αὐτὸν συλλέγειν καὶ πυνθάνε-
σθαι, τίσι πώποτε συμβέβηκεν ὑβρισθῆναι καὶ λέγειν
τούτους καὶ διηγεῖσθαι πρὸς ὑμᾶς μέλλειν, οἷον τὸν
πρόεδρον” καὶ τὰ ἑξῆς· ἀπὸ ἐγγράφων δέ, ὅταν ἢ νόμος
ἢ ψήφισμα ἡμῖν ἀντιτεθῇ. ἄτεχνοι δὲ αἱ τοιαῦται κα-
λοῦνται, διότι οὐκ ἐξ ἰδίας ἐπινοίας εὑρίσκει ταύτας ὁ
ῥήτωρ, ἐξ ὡρισμένων δὲ καὶ γεγονότων ἔχει τὴν ὕλην.
ἔντεχνοι δὲ καλοῦνται, ὅσας αὐτὸς ὁ ῥήτωρ εὑρὼν
ἀντιτίθησιν ἡμῖν, οἷον ὡς ἐν τῷ πρὸς Λεπτίνην· “ἀλλά,
νὴ Δία, φήσει ὡς ἐκ τοῦ νόμου τούτου λειτουργήσουσιν
οἱ πλουσιώτατοι.” ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον δὲ αἱ ἄτεχνοι
ἰσχυρότεραί εἰσι τῶν ἐντέχνων. διὰ τί; ὅτι αἱ μὲν ἀφ'
ὡρισμένων πραγμάτων λαμβάνονται καὶ σχεδὸν ὡμο-
λογημένων, ταύτας δ' εὕρηκεν ὁ ῥήτωρ, καὶ δεῖ αὐτὰς
κριθῆναι. χρὴ δὲ τὰς μὲν ἰσχυρὰς ἀντιθέσεις, (ἰσχυρό
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 366, line 15
περιτρέπῃς αὐτόν, ὡς ἐν τῷ παραπρεσβείας ὀργιεῖται,
φησί, Φίλιππος, εἰ καταψηφιεῖσθε τῶν πεποιημένων
410
τὴν εἰρήνην· πρὸς τοῦτο ἀπήντησε τῷ κατὰ περιτρο-
πήν. “ἐγὼ δὲ εἰ τοῦτό ἐστιν ἀληθές, ἀληθές, οὐκ ἔχω σκοπούμε-
νος εὑρεῖν ὅ τι μεῖζον κατηγορήσω, εἰ γὰρ ὁ τῆς εἰρήνης
χρήματα ἀναλώσας.” ἢ κατὰ σύγκρουσιν, ὃ καὶ αὐτὸ
δόξαι ἂν περιτροπῆς εἶναι, ὅταν μὴ λύσιν τιθῶμεν, ἀλλ'
αὐτὰς τὰς ἀντιθέσεις συγκρούωμεν ὡς ἐναντίας ἀλλή-
λαις, ὡς ἐν τῷ κατὰ Ἀνδροτίωνος· οὔ φημι δίκαιον εἶναι
περὶ ἀμφοῖν λέγειν, ὡς οὐ παρὰ τὸν νόμον ἐστὶ τὸ ψή-
φισμα, καὶ ὡς οὐ διὰ τὴν βουλὴν οὐκ εἰσὶν αἱ τριήρεις·
εἰ μὲν γὰρ διδόναι καὶ μὴ ποιησαμένῃ τὰς ναῦς ἔξεστι,
τί τοῦτο δεῖ λέγειν, δι' ὅντινα δήποτε οὐ πεποίηνται. ἢ
κατὰ μείωσιν γίνεται λύσις, ἐπὰν ἀνελεῖν μὲν μὴ δυνώ-
μεθα πάντη τὸ ὑπὸ τοῦ κατηγόρου λεγόμενον, ἀλλὰ
συγχωρήσαντες ἐλαττώσωμεν αὐτό, ὡς ἐν τῷ πρὸς Λε-
πτίνην “ἀλλὰ χορηγούς,” φησίν, “διὰ τοῦ νόμου ἕξο-
μεν·” τοῦτο ἐμείωσεν εἰπών, ὀλίγους εἶναι καὶ πέντε ἢ
ἕξ. δεῖ δὲ πιθανῶς ποιεῖσθαι τὰς μειώσεις. ἢ τοὐναντίον
κατὰ αὔξησιν, ὅταν ὁ μὲν ἀντίδικος ἐλαττώσῃ τὸ πρᾶγμα,
σὺ δὲ κατ' αὔξησιν ἀπαντήσῃς κατὰ πηλικότητα ἢ ποσό
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 367, line 17
Γίνεται δὲ ἀντιπαράστασις ἢ ἀφ' ἑνὸς τῶν τελικῶν
κεφαλαίων, ἢ κατ' ἀντιπαράστασιν τρόπου, ἢ κατ' ἐν-
δόξου κρίσιν, ἢ δήμου ἢ νόμου ἢ παραδείγματος ἢ
προγονικῆς δόξης ἢ δίκης, καὶ καθόλου κατ' ἀντιπαρά-
στασιν προσώπου ἢ πράγματος. καὶ ἀπὸ μὲν τῶν τελι-
κῶν κεφαλαίων οὕτως· ἐφόνευσας, ἀλλὰ σὺν τῷ δικαίῳ·
ἄξιος γὰρ ἦν. παράνομα γράφεις, ἀλλὰ λυσιτελοῦντα, καὶ
ἑξῆς ἐνδόξου κρίσις· τούτου δὲ καὶ οἱ νόμοι στοχάζονται·
ναί φησι κερδαλέα γράφεις, ἀλλ' αἰσχρά, ἀλλὰ λυπηρά,
ἀλλ' ἀλγεινά, ἀσύμφορα, καὶ νόμῳ νόμος καὶ μάρτυς
ἀντιπαρίσταται μάρτυρι, καὶ ψήφισμα ψηφίσματι. κατ'
ἀντιπαράστασιν δὲ τρόπου οὕτως γίνεται ἀντιπαράστα-
σις· δεῖ μισθοῦ μυεῖν, ἵνα εὐπορῶμεν· τούτῳ ἀντιπαρέ-
στησα ἕτερον τρόπον βελτίω· ἑτέρως χρήματα δεῖ πο-
ρίζειν, οἷον εἰσφορὰν ἐπιγράφειν, ὡς καὶ ἐν τῷ πρὸς
Λεπτίνην, ναί φησιν ἐπιλείπουσιν οἱ χορηγήσοντες διὰ
τὰς ἀτελείας, [ἢ] βελτίων ἕτερος τρόπος ἐπανορθώσεως·
καὶ πόσῳ βέλτιον, φησίν, εἰς συντέλειαν ἀγαγεῖν τὰς
χορηγίας, ὥσπερ τὰς τριηραρχίας, ἢ πάντας περὶ ἡμᾶς
ἀπίστους διαθεῖναι. γίνεται δὲ ἀντιπαράστασις καὶ ἐν-
δόξου κρίσεως, ὅταν τῷ λεγομένῳ ὑπὸ τοῦ κατηγόρου ἢ
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 368, line 12
σκοπεῖν ὅπως τῶν ὑπὸ τοῦ ἀντιδίκου εἰρημένων τὰ ὑφ'
ἡμῶν λεγόμενα εὐλογώτερα φαίνηται.
411
Γίνεται δὲ λύσις καὶ [ἐν] διανοίας ἐξετάσει, ὅταν ἢ
νομοθέτου διάνοιαν ἐξετάζωμεν, οἷον νόμος σοι ἐναν-
τιοῦται, οὐ ταύτῃ τῇ διανοίᾳ γέγραπται ὁ νόμος ἀλλ'
ἑτέρᾳ· δεῖ σκοπεῖν ὅπως ἂν εὔλογος φανῇ ἡ ὑφ' ἡμῶν
λεγομένη διάνοια· οἷον, ὁ ξένος κεκώλυται ἀναβαίνειν
ἐπὶ τὸ τεῖχος. εἰ ὁ νόμος κωλύει, ἐπὶ κακῷ τῆς πόλεως
ἀναβαίνειν κωλύει, οὐ τὸν ἀριστεύειν μέλλοντα. γίνε-
ται δὲ καὶ ψηφίσματος καὶ παντὸς ῥητοῦ λύσις ἐπὶ τὸ
πολὺ ἐκ διανοίας ἐξετάσεως. καὶ μαρτυριῶν λύσις, ἢ
κατ' ἀντιπαράστασιν, ὡς ἐδείχθη, μαρτυριῶν ἄλλων [ἢ
εἰκότων], ἢ ἐκ διανοίας ἐξετάσεως· καταμαρτυρεῖ σοῦ ὁ
δεῖνα, [τὴν διάνοιαν] πρὸς χάριν ἢ δι' ἔχθραν. πολλάκις
δὲ καὶ ἑαυτῶν διάνοιαν παρεχόμεθα ἐν λύσει ἐξετάζον-
τες, ὃ καὶ χρωματικὸν καλοῦσί τινες, οἷον τυραννίδος
ἐπιθυμεῖς, ἢ διὰ τί δακρύεις; δακρύω ἐλεῶν τοὺς ἐν
τυραννίδι, καὶ τὰ ἐκ τυραννίδος κακὰ ἐνθυμούμενος.
ὥσπερ δὲ ἔφην ῥητὸν ἐκ διανοίας λύεσθαι, οὕτω καὶ
διάνοιαν ἐκ ῥητοῦ, οἷον τῇδε τῇ διανοίᾳ ὁ νόμος
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 370, line 2
νότα· ὁμοίως γὰρ καὶ οὗτος ἐπονείδιστος ἐκ γένους καὶ
ἐν ἀσελγείᾳ τέθραπται, καὶ ἑξῆς κατὰ αὔξησιν ὅτι μεῖ-
ζόν ἐστι.
Καὶ ἡ εἰς ἄτοπον ἀπαγωγὴ ἰδέα λύσεων οὐκ ἀγεννής,
ὅταν λέγωμεν ὅτι κατὰ τοῦτον τὸν λόγον πολλῶν καὶ ἄλ-
λων ἀποστατέον, καὶ εἰς ἀπέραντον προβήσεται, ὡς ἐν
τῷ πρὸς Λεπτίνην, ἐξαπατᾶται, φησίν, ὁ δῆμος, καὶ διὰ
τοῦτο οὕτως ἔθηκα τὸν νόμον, τοῦτο ἔλυσε τῇ εἰς ἄτοπον
ἀπαγωγῇ χρησάμενος· “τί οὖν κωλύει πάντα ἀνῃρῆσθαι
κατὰ τοῦτον τὸν λόγον; οὐ γὰρ ἔστιν ἐφ' ὅτῳ τοῦτο οὐ
πεπόνθατε τῶν πάντων, ἀλλὰ καὶ ψηφίσματα πολλὰ
πολλάκις ἐξαπατηθέντες ἐψηφίσασθε, καὶ ὅλως ἐν οἶμαι
πολλοῖς οἷς πράττετε καὶ τοιοῦτό τι συμβαίνειν ἀνάγκη.”
καὶ πάλιν ἐν ἐκείνῳ τῷ ζητήματι· ἀποστατέον, φησί, τῶν
γάμων ἡμῖν διὰ τὰ προσόντα λυπηρά· τί οὖν κατὰ τοῦ-
τον τὸν λόγον κωλύσει πολλῶν καὶ ἄλλων ἀποστῆναι
τῶν κατὰ τὸν βίον, καὶ πολιτείας καὶ κτήσεως καὶ ἀποδη-
μιῶν, ἐπειδὴ ἔσθ' ὅτε καὶ ἐν τούτοις λυπηρόν τι συμ-
βαίνει.
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 378, line 16
κοινῇ πάντες προσεκρούσαμεν ἀλλήλοις ἀφεῖται ἀμνη-
μόνευτα, ταχὺ ἂν ἑνὶ ἀνδρὶ μνησικακεῖν προσήκοι ὧν
ἰδίᾳ φησὶ πεπονθέναι. ἢ συλλογιστικῶς, ὡς παρὰ Δη-
μοσθένει· “τὸ λαβεῖν οὖν τὰ διδόμενα ὁμολογῶν ἔννο-
μον εἶναι τὸ χάριν τούτων ἀποδοῦναι παρανόμων γρά-
412
φῃ·” καὶ πάλιν· “ὁ γὰρ οἷς ἂν ἐγὼ ληφθείην, ταῦτα
πράττων καὶ κατασκευαζόμενος, οὗτος ἐμοὶ πολεμεῖ, κἂν
μήπω βάλλῃ μηδὲ τοξεύῃ·” καὶ ἀπὸ τοῦ διλημμάτου, ὡς
ἐν τῷ κατὰ Ἀριστογείτονος· “ἡδέως δ' ἂν ἐροίμην αὐ-
τὸν πότερον ἔννομον καὶ δικαίαν ἐποιήσατο τοῦ ψηφίσματος τὴν γραφήν, ἢ
τοὐναντίον ἄδικον καὶ παράνομον· εἰ μὲν γὰρ ἄδικον καὶ ἀσύμφορον, δικαίως ἂν διὰ
ταῦτα ἀποθάνοι· εἰ δὲ δικαίαν καὶ τοῖς πολλοῖς ὠφέλι-
μον, πῶς νῦν τἀναντία τούτων ἀξιοῖ ψηφίζεσθαι τού-
τους.” ὁρᾷς πῶς ἐξ ἀμφοῖν ἔλαβεν. ἢ ἀπὸ τοῦ ἐναντίου,
οἷον, εἰ τοῦ Καλλιξένου κατηγοροίης ἐξομνυμένων
τῶν στρατηγῶν· ὥσπερ οὖν εἴ τι τοιοῦτον ἔγραψε ψή-
φισμα, δι' οὗ ἀφθονίαν στρατηγῶν παρείχετο, τιμῶν
ἂν καὶ δωρεῶν ἐτύγχανεν, οὕτως ἡνίκα εἰς ἀπορίαν ἀν-
δρῶν ἥκομεν δι' αὐτόν, τῆς ἐσχάτης ὀργῆς ἄξιος. ἢ ἐκ
τοῦ ἀκολούθου συλλογιστικῶς, ὡς παρὰ Δημοσθένει·
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 378, line 23
μήπω βάλλῃ μηδὲ τοξεύῃ·” καὶ ἀπὸ τοῦ διλημμάτου, ὡς
ἐν τῷ κατὰ Ἀριστογείτονος· “ἡδέως δ' ἂν ἐροίμην αὐ-
τὸν πότερον ἔννομον καὶ δικαίαν ἐποιήσατο τοῦ ψη-
φίσματος τὴν γραφήν, ἢ τοὐναντίον ἄδικον καὶ παράνο-
μον· εἰ μὲν γὰρ ἄδικον καὶ ἀσύμφορον, δικαίως ἂν διὰ
ταῦτα ἀποθάνοι· εἰ δὲ δικαίαν καὶ τοῖς πολλοῖς ὠφέλι-
μον, πῶς νῦν τἀναντία τούτων ἀξιοῖ ψηφίζεσθαι τού-
τους.” ὁρᾷς πῶς ἐξ ἀμφοῖν ἔλαβεν. ἢ ἀπὸ τοῦ ἐναντίου,
οἷον, εἰ τοῦ Καλλιξένου κατηγοροίης ἐξομνυμένων
τῶν στρατηγῶν· ὥσπερ οὖν εἴ τι τοιοῦτον ἔγραψε ψή-
φισμα, δι' οὗ ἀφθονίαν στρατηγῶν παρείχετο, τιμῶν
ἂν καὶ δωρεῶν ἐτύγχανεν, οὕτως ἡνίκα εἰς ἀπορίαν ἀν-
δρῶν ἥκομεν δι' αὐτόν, τῆς ἐσχάτης ὀργῆς ἄξιος. ἢ ἐκ
τοῦ ἀκολούθου συλλογιστικῶς, ὡς παρὰ Δημοσθένει·
“ὥσπερ γὰρ εἴ τις ἐκείνων προεάλω, σὺ τάδε οὐκ ἂν
ἔγραψας, οὕτως ἐὰν σὺ νῦν δίκην δῷς, ἄλλος οὐ γρά-
ψει.” ἢ ἐξ ἀποβάσεως καθ' ὑπόθεσιν τοῦ ἐνδεχομένου,
ὡς ἐν τῷ πρὸς Βοιωτόν· “εἰ δὲ καὶ κριτὴς καλοῖτο Μαν-
τίθεος Μαντίου Θορίκιος.” ἐνδεχόμενον γὰρ ἦν τοιοῦ-
τόν τι συμβῆναι. ἢ ἐκ τοῦ ἐκλειφθέντος· εἰ μὲν γὰρ
ἐθάρρει τοῖς δικαίοις, ἀντειπεῖν ἐχρῆν· ὅτι δὲ οὐκ ἀντεῖ
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 385, line 13
αὐτῇ κεχρημένοι, ὡς καὶ ἐν τῇ κατηγορίᾳ τῇ Δημάδου
ἐποίησεν ὁ Ὑπερείδης, καὶ ὁ Δημοσθένης ἐν τῷ κατὰ
Ἀριστοκράτους καὶ Τιμοκράτους. ἔνιοι δὲ καὶ κατὰ μέ-
σον τοῦ λόγου ἐχρήσαντο τῇ ἀναμνήσει, τουτέστι τῇ ἀνα-
κεφαλαιώσει, ὡς ἀμέλει καὶ αὐτὸς ὁ Δημοσθένης ἐν τῷ
παραπρεσβείας. ἕτεροι δὲ ἤδη μεταξὺ τῶν προειρημένων
413
καὶ τῶν ἀναγκαίων πίστεων ἀνέμνησαν τῶν προηγου-
μένων ἀποδείξεων κεφαλαιωδῶς μέλλοντες περὶ τῶν
ἀναγκαίων διαλέγεσθαι. ἔστι δὲ καὶ ἕτερος τόπος τῆς
ἀναμνήσεως γιγνόμενος ἐπὶ ἑνὶ ἀποδειχθέντι κεφαλαίῳ,
οἷον ὡς μὲν οὖν παράνομόν ἐστι τὸ ψήφισμα μεμαθήκατε
ἐκ τοῦδε καὶ τοῦδε τοῦ νόμου. ἢ οὕτως· ὡς μὲν οὖν ἠδί-
κηκε τὴν πόλιν οὐκ ἐν καιρῷ πλεύσας ἐπὶ τὴν Ὄλυν-
θον, τοῦθ' ὑμῖν γέγονε γνώριμον ἐκ τῆς δαπάνης
τῆς γεγενημένης, ἐκ τῶν ἐλπίδων ὧν ἐσφάλητε, ἐκ τοῦ
γεγενῆσθαι τὸν Φίλιππον καθ' ἡμῶν μέγαν. τρεῖς οὖν
ἔχει τόπους ἡ ἀνάμνησις, τουτέστιν ἡ ἀνακεφαλαίωσις,
τὸν ἐπὶ τέλει τοῦ λόγου, τὸν μεταξὺ γινόμενον τῶν τε
ἀναγκαίων καὶ τῶν προηγουμένων ἀποδείξεων, καὶ τὸν
γινόμενον ἐπὶ ἑνὶ κεφαλαίῳ ἀποδεδειγμένῳ. ταύτῃ δὲ
διαφέρουσιν ἀλλήλων αἱ ἀναμνήσεις, ὅτι ἡ μὲν ἐπὶ τέλει
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 386, line 1
διαφέρουσιν ἀλλήλων αἱ ἀναμνήσεις, ὅτι ἡ μὲν ἐπὶ τέλει
ἔκθεσιν ἔχει κεφαλαιώδη τῶν ζητημάτων ἁπάντων καὶ
ἀνάμνησιν τῶν προηγουμένων ἀποδείξεων κεφαλαιω-
δῶς καὶ τῶν ἀναγκαίων, ἡ δὲ μεταξὺ γιγνομένη ἀνάμνη-
σιν περιέχει τῶν ἀναγκαίων πίστεων, ἡ δὲ ἐπὶ κεφαλαίῳ
ἑνὶ ἀποδειχθέντι γινομένη οὐκ ἔτι κεφαλαίων ἀνάμνη-
σις, ἀλλὰ τῶν λημμάτων δι' ὧν ἀπεδείχθη τὸ προκείμε-
νον κεφάλαιον.
Πῶς οὖν ἀναμνήσομεν, ὑποδείξομεν ἤδη τοὺς τόπους
τῆς ἀναμνήσεως κεφαλαιωδῶς λέγοντες, ἐπέδειξα μὲν
τοὺς νόμους ὑμῖν παρ' οὕς ἐστι τὸ ψήφισμα εἰρημένον,
ἐξήτασα τὰ τῷ Χαριδήμῳ πεπραγμένα ἐξ ὧν ἐφάνη δί-
καιος οὐκ ὢν τῆς δωρεᾶς ταύτης τυχεῖν, καὶ ὡς οὐ συν-
οίσει τῇ πόλει, καὶ τοῦτο γέγονε γνώριμον.
Ἀναμνήσομεν δὲ καὶ διὰ προσωποποιΐας. τί δ' ἐστὶν
ἡ προσωποποιΐα, ἀλλαχόθι που δεδηλώκαμεν, ἀλλὰ καὶ
νῦν οὐδὲν ἧττον τί τέ ἐστι καὶ πῶς δι' αὐτῆς ἀναμνήσο-
μεν, δῆλον ποιήσω. ἔστι μὲν οὖν προσωποποιΐα παρα-
γόμενον πρόσωπον τὸ οὐκ εἰς τὸ δικαστήριον παρόν,
ἀποδημῶν [πατὴρ] ἢ τεθνεώς, ἢ πατρίς, ἢ στρατηγία, ἢ
νομοθεσία, ἢ ἕτερον τῶν τούτοις παρεοικότων.
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 387, line 6
ἀνάμνησιν τῶν εἰρημένων· “ὁ γὰρ παρὼν καιρὸς ταύ-
τας ἀφίησι τὰς φωνάς, ὅτι τῶν πραγμάτων ὑμῖν ἐκείνων
αὐτοῖς ἀντιληπτέον ἐστίν, ὅτι ἡ τῆς πόλεως τύχη βελ-
τίων τῆς Φιλίππου, ὅτι πολλὰ πρὸς τὸ νικᾶν ἐστὶν ὑμῖν
πλεονεκτήματα, ὅτι ἀσθενῆ τὰ τοῦ Φιλίππου παντάπα-
σιν, ὅτι ἀναιρεθέντων Ὀλυνθίων ἐν τῇ ὑμῶν αὐτῶν
ἀμυνεῖσθε τὸν βάρβαρον.” οὕτως ἀνέμνησεν ἂν διὰ τῆς
προσωποποιΐας κεφαλαιωδῶς τῶν εἰρημένων.
414
Ἔτι ἀναμνήσομεν ἐξ ὑποτυπώσεως τινὸς μέλλοντος
γίνεσθαι πράγματος, ὡς Πολύευκτος ἐν τῷ κατὰ Δημά-
δου. ἐγράφη μὲν γὰρ ψήφισμα χαλκῆς εἰκόνος τῷ Δη-
μάδῃ, ὁ δὲ κατηγορεῖ τοῦ ψηφίσματος. ὅσα οὖν ἦν αὐτῷ
διὰ πλειόνων εἰρημένα εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ὅτι μὴ
ἦν ἄξιος τῆς τιμῆς τυχεῖν ταύτης, ταῦτα κεφαλαιωδῶς
ἀνέμνησεν ὑποτυπῶν τὸ σχῆμα τοῦ ἀνδριάντος. “τί
γάρ,” φησί, “σχῆμα ἕξει, τὴν ἀσπίδα προβαλεῖται; ἀλλὰ
ταύτην γε ἀπέβαλεν ἐν τῇ περὶ Χαιρώνειαν μάχῃ· ἀλλὰ
ἀκροστόλιον νεὼς ἕξει;” ἔπειτα πυνθάνεται, “ποίας;
ἢ τῆς τοῦ πατρός; ἀλλὰ βιβλίον, ἐν ᾧ φάσεις καὶ εἰς-
αγγελίαι ἔσονται γεγραμμέναι. ἀλλὰ νὴ Δία στήσεται
προσευχόμενος τοῖς θεοῖς, κακόνους ὢν τῇ πόλει καὶ
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 387, line 7
τας ἀφίησι τὰς φωνάς, ὅτι τῶν πραγμάτων ὑμῖν ἐκείνων
αὐτοῖς ἀντιληπτέον ἐστίν, ὅτι ἡ τῆς πόλεως τύχη βελ-
τίων τῆς Φιλίππου, ὅτι πολλὰ πρὸς τὸ νικᾶν ἐστὶν ὑμῖν
πλεονεκτήματα, ὅτι ἀσθενῆ τὰ τοῦ Φιλίππου παντάπα-
σιν, ὅτι ἀναιρεθέντων Ὀλυνθίων ἐν τῇ ὑμῶν αὐτῶν
ἀμυνεῖσθε τὸν βάρβαρον.” οὕτως ἀνέμνησεν ἂν διὰ τῆς
προσωποποιΐας κεφαλαιωδῶς τῶν εἰρημένων.
Ἔτι ἀναμνήσομεν ἐξ ὑποτυπώσεως τινὸς μέλλοντος
γίνεσθαι πράγματος, ὡς Πολύευκτος ἐν τῷ κατὰ Δημά-
δου. ἐγράφη μὲν γὰρ ψήφισμα χαλκῆς εἰκόνος τῷ Δη-
μάδῃ, ὁ δὲ κατηγορεῖ τοῦ ψηφίσματος. ὅσα οὖν ἦν αὐτῷ
διὰ πλειόνων εἰρημένα εἰς τὴν κατασκευὴν τοῦ ὅτι μὴ
ἦν ἄξιος τῆς τιμῆς τυχεῖν ταύτης, ταῦτα κεφαλαιωδῶς
ἀνέμνησεν ὑποτυπῶν τὸ σχῆμα τοῦ ἀνδριάντος. “τί
γάρ,” φησί, “σχῆμα ἕξει, τὴν ἀσπίδα προβαλεῖται; ἀλλὰ
ταύτην γε ἀπέβαλεν ἐν τῇ περὶ Χαιρώνειαν μάχῃ· ἀλλὰ
ἀκροστόλιον νεὼς ἕξει;” ἔπειτα πυνθάνεται, “ποίας;
ἢ τῆς τοῦ πατρός; ἀλλὰ βιβλίον, ἐν ᾧ φάσεις καὶ εἰς-
αγγελίαι ἔσονται γεγραμμέναι. ἀλλὰ νὴ Δία στήσεται
προσευχόμενος τοῖς θεοῖς, κακόνους ὢν τῇ πόλει καὶ
τὰ ἐναντία πᾶσιν ὑμῖν ηὐγμένος; ἀλλὰ τοῖς ἐχθροῖς
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 388, line 26
στρατηγοῖς οἴεται ἄδειαν παρασχεῖν τοῦ τὰ ὅμοια πράτ-
τειν· ἐγὼ δὲ καὶ τούτους ἡγοῦμαι τῷ τὰ ὅμοια τούτῳ
παθεῖν δεδοικέναι μηδὲν ὅμοιον αὐτῷ ζημιῶσαι τὴν πό-
λιν. ἢ οὕτως ἀντιπαραβαλοῦμεν τὰ ἀλλήλων δίκαια·
ἐγὼ μὲν ἀξιῶν ὑμῖν τοὺς νόμους εἶναι κυρίους δευρὶ
πάρειμι, ὁ δὲ ἀκύρους αὐτοὺς καὶ μηδενὸς ἀξίους· κἀγὼ
415
μὲν τιμᾶσθαι παρ' ὑμῖν τοὺς ὑμετέρους εὐεργέτας, ὁ δὲ
τοὺς ἄνωθεν ὑμᾶς λελυπηκότας· κἀγὼ μὲν τοῦτο γενέ-
σθαι ὃ πραχθὲν οὐ ζημιώσει τὴν πόλιν, ὁ δὲ ἐξ οὗ τὸ
κοινὸν μέλλει βλάπτεσθαι.
Ἔτι δὲ ἀναμνήσομεν διὰ ψηφίσματος εἰσφορᾶς, ὡς ὁ
Ὑπερίδης ψηφίσματος κατηγορῶν ὑπὸ Δημάδου γρα-
φέντος, πρόξενον Εὐθυκράτην εἶναι γράψαντος, ἀντ' αὐτοῦ
εἰσφέρει ψήφισμα δι' οὗ ποιεῖται τὴν ἀνακεφαλαίωσιν
τῶν εἰρημένων· ἃ μὲν γὰρ οὗτος, φησίν, εἰσκεκόμικεν,
οὐκ ἔχει τὰς ἀληθεῖς αἰτίας τῆς προξενίας, ἐγὼ δὲ εἰ δεῖ
πρόξενον ὑμῶν αὐτὸν γενέσθαι, δι' ἃ τούτων τεύξεται
γράψας εἰσφέρω. ἔπειτα τὸ ψήφισμα εἰσφέρει· δεδόχθαι
γάρ φησι πρόξενον αὐτὸν εἶναι, διότι τὰ Φιλίππῳ συμ-
φέροντα καὶ πράττει καὶ λέγει, ὅτι γενόμενος ἵππαρχος
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 388, line 27
τειν· ἐγὼ δὲ καὶ τούτους ἡγοῦμαι τῷ τὰ ὅμοια τούτῳ
παθεῖν δεδοικέναι μηδὲν ὅμοιον αὐτῷ ζημιῶσαι τὴν πό-
λιν. ἢ οὕτως ἀντιπαραβαλοῦμεν τὰ ἀλλήλων δίκαια·
ἐγὼ μὲν ἀξιῶν ὑμῖν τοὺς νόμους εἶναι κυρίους δευρὶ
πάρειμι, ὁ δὲ ἀκύρους αὐτοὺς καὶ μηδενὸς ἀξίους· κἀγὼ
μὲν τιμᾶσθαι παρ' ὑμῖν τοὺς ὑμετέρους εὐεργέτας, ὁ δὲ
τοὺς ἄνωθεν ὑμᾶς λελυπηκότας· κἀγὼ μὲν τοῦτο γενέ-
σθαι ὃ πραχθὲν οὐ ζημιώσει τὴν πόλιν, ὁ δὲ ἐξ οὗ τὸ
κοινὸν μέλλει βλάπτεσθαι.
Ἔτι δὲ ἀναμνήσομεν διὰ ψηφίσματος εἰσφορᾶς, ὡς ὁ
Ὑπερίδης ψηφίσματος κατηγορῶν ὑπὸ Δημάδου γρα-
φέντος, πρόξενον Εὐθυκράτην εἶναι γράψαντος, ἀντ' αὐτοῦ
εἰσφέρει ψήφισμα δι' οὗ ποιεῖται τὴν ἀνακεφαλαίωσιν
τῶν εἰρημένων· ἃ μὲν γὰρ οὗτος, φησίν, εἰσκεκόμικεν,
οὐκ ἔχει τὰς ἀληθεῖς αἰτίας τῆς προξενίας, ἐγὼ δὲ εἰ δεῖ
πρόξενον ὑμῶν αὐτὸν γενέσθαι, δι' ἃ τούτων τεύξεται
γράψας εἰσφέρω. ἔπειτα τὸ ψήφισμα εἰσφέρει· δεδόχθαι
γάρ φησι πρόξενον αὐτὸν εἶναι, διότι τὰ Φιλίππῳ συμ-
φέροντα καὶ πράττει καὶ λέγει, ὅτι γενόμενος ἵππαρχος
τοὺς Ὀλυνθίων ἱππέας προὔδωκε Φιλίππῳ, ὅτι τοῦτο
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 388, line 29
ἐγὼ μὲν ἀξιῶν ὑμῖν τοὺς νόμους εἶναι κυρίους δευρὶ
πάρειμι, ὁ δὲ ἀκύρους αὐτοὺς καὶ μηδενὸς ἀξίους· κἀγὼ
μὲν τιμᾶσθαι παρ' ὑμῖν τοὺς ὑμετέρους εὐεργέτας, ὁ δὲ
τοὺς ἄνωθεν ὑμᾶς λελυπηκότας· κἀγὼ μὲν τοῦτο γενέ-
σθαι ὃ πραχθὲν οὐ ζημιώσει τὴν πόλιν, ὁ δὲ ἐξ οὗ τὸ
κοινὸν μέλλει βλάπτεσθαι.
Ἔτι δὲ ἀναμνήσομεν διὰ ψηφίσματος εἰσφορᾶς, ὡς ὁ
Ὑπερίδης ψηφίσματος κατηγορῶν ὑπὸ Δημάδου γρα-
416
φέντος, πρόξενον Εὐθυκράτην εἶναι γράψαντος, ἀντ' αὐτοῦ
εἰσφέρει ψήφισμα δι' οὗ ποιεῖται τὴν ἀνακεφαλαίωσιν
τῶν εἰρημένων· ἃ μὲν γὰρ οὗτος, φησίν, εἰσκεκόμικεν,
οὐκ ἔχει τὰς ἀληθεῖς αἰτίας τῆς προξενίας, ἐγὼ δὲ εἰ δεῖ
πρόξενον ὑμῶν αὐτὸν γενέσθαι, δι' ἃ τούτων τεύξεται
γράψας εἰσφέρω. ἔπειτα τὸ ψήφισμα εἰσφέρει· δεδόχθαι
γάρ φησι πρόξενον αὐτὸν εἶναι, διότι τὰ Φιλίππῳ συμ-
φέροντα καὶ πράττει καὶ λέγει, ὅτι γενόμενος ἵππαρχος
τοὺς Ὀλυνθίων ἱππέας προὔδωκε Φιλίππῳ, ὅτι τοῦτο
πράξας αἴτιος τοῦ Χαλκιδέων ὑπῆρξεν ὀλέθρου, ὅτι
ἁλούσης Ὀλύνθου τιμητὴς ἐγένετο τῶν αἰχμαλώτων, ὅτι
ἀντέπραξε τῇ πόλει περὶ τοῦ ἱεροῦ τοῦ Δηλίων, ὅτι τῆς
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 389, line 18
πόλεως περὶ Χαιρώνειαν ἡττηθείσης οὔτε ἔθαψε τῶν
τεθνεώτων τινάς, οὔτε τῶν ἁλόντων οὐδένα ἐλύσατο·
διὰ τούτων κεφαλαιωδῶς ἀναμιμνήσκει τῶν παρ' ὅλην
τὴν κατηγορίαν εἰρημένων κατ' αὐτοῦ.
Ἔτι ἀναμνήσομεν ἐπὶ τῆς καλουμένης γνωσιγραφίας,
κατὰ ταύτην κεφαλαιούμενοι τὰ εἰρημένα· ἔστι δὲ ἡ
γνωσιγραφία ἀπόφασις δικαστῶν, οἷον, τί δὲ ἀφιέντες
γράψετε; ἐξεῖναι καταλύειν τοὺς νόμους, πράττειν τὰ
τῇ πόλει μὴ συμφέροντα, δημεύειν ἀλλοτρίας οὐσίας.
Ἔστιν ἀναμιμνήσκειν διὰ νόμων εἰσφορᾶς, ὡς ἀνα-
μιμνήσκειν ὑπάρχει διὰ ψηφίσματος εἰσφορᾶς, οἷον,
ὑπολαμβάνετέ [με] νῦν νόμον εἰσφέρειν μηδένα ἐπιβου-
λεύειν τοῖς ἀλλοτρίοις παισίν, ἐξουσίαν ἔχειν τοὺς πατέ-
ρας τῶν υἱέων, τοὺς στρατιώτας μὴ ἐπιβουλεύειν τοῖς
εὐεργέταις τοῖς ἑαυτῶν, μὴ ποιεῖσθαι κέρδη τὰς ἀλλο-
τρίας συμφοράς, εἰ τοῦτον εἰσέφερε τὸν νόμον, οὐκ ἂν
ἐκυρώσατε; τοῦτον δὲ ἀντὶ τούτου εἰσφέρειν ἕτερον νό-
μον τὸν τὰ ἐναντία τούτοις ποιεῖν κελεύοντα, κυρίους
εἶναι τῶν ἀλλοτρίων παίδων τοὺς μηδὲν προσήκοντας
αὐτοῖς, τοὺς ἀδικήσαντας μηδεμίαν τιμωρίαν ἐκτίνειν,
ἄδειαν τοὺς στρατιώτας ἔχειν τοῦ ποιεῖν ἅπαντας κακῶς.
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 390, line 19
ἐχούσης τῶν γεγενημένων, ὡς ἐπὶ Θεμιστοκλέους, εἰ δὲ
ἀποκτενεῖτέ με, ἔστω μνῆμα δηλοῦν ἐπὶ τῷ ἐμῷ τάφῳ
τούτων ἕκαστον, δι' ἃ νῦν φθονούμενος κρίνομαι, Ἀρ-
τεμίσιόν που καὶ Σαλαμὶς γεγράφθω καὶ στόλος βασιλι-
κὸς καὶ τὸ Ἀθηναίων ναυτικὸν καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον
ἀξιώσει τούτοις ἐγγεγράφθαι.
Ἔστι δὲ ἀναμιμνήσκειν τῶν εἰρημένων καὶ καθ' ἕτε-
ρον τρόπον τῷ σχήματι τῆς πεύσεως χρώμενον, ἀνερω-
τῶντα τοὺς δικαστάς, διὰ τί ἀφήσετε τὸν φεύγοντα, ὡς
Αἰσχίνης πεποίηκε. πυνθάνεται γὰρ τῶν δικαστῶν· διὰ
417
τί ἀφήσετε τὸν Κτησιφῶντα; ὅτι νόμιμον τὸ ψήφισμα;
ἀλλὰ δέδεικται παρὰ τοὺς νόμους γεγραμμένον· ὅτι Δη-
μοσθένης εὔνους τῇ πόλει; ἀλλὰ καὶ οὗτος δέδεικται κακόνους ὢν τῷ δήμῳ. ὅτι
Κτησιφῶν αὐτὸς ἐξ ἀγνοίας τὸ ψήφισμα ἁμαρτὼν ἔγραψεν, ἀναγκάσαντος αὐτόν
τινος; οὐδὲ διὰ τούτων οὐδὲν αὐτοῦ ἀποψηφιεῖσθε.
Τοσαυταχῶς οὖν ἀναμιμνήσκειν ὑπάρχει, τουτέστι
χρῆσθαι τῇ ἀνακεφαλαιώσει καλουμένῃ· ἀναμνήσομεν
γὰρ καὶ ἐπερωτῶντες τοὺς δικαστὰς τὰς αἰτίας, διὰ τί
φήσουσι τοὺς κρινομένους ἐᾶν, ἔπειτα ἐξ ἐπιγράμματος,
καὶ τούτου διχῶς θεωρουμένου, ἐξ εἰσφορᾶς νόμου,
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 390, line 23
κὸς καὶ τὸ Ἀθηναίων ναυτικὸν καὶ τῶν ἄλλων ἕκαστον
ἀξιώσει τούτοις ἐγγεγράφθαι.
Ἔστι δὲ ἀναμιμνήσκειν τῶν εἰρημένων καὶ καθ' ἕτε-
ρον τρόπον τῷ σχήματι τῆς πεύσεως χρώμενον, ἀνερω-
τῶντα τοὺς δικαστάς, διὰ τί ἀφήσετε τὸν φεύγοντα, ὡς
Αἰσχίνης πεποίηκε. πυνθάνεται γὰρ τῶν δικαστῶν· διὰ
τί ἀφήσετε τὸν Κτησιφῶντα; ὅτι νόμιμον τὸ ψήφισμα;
ἀλλὰ δέδεικται παρὰ τοὺς νόμους γεγραμμένον· ὅτι Δη-
μοσθένης εὔνους τῇ πόλει; ἀλλὰ καὶ οὗτος δέδεικται κα-
κόνους ὢν τῷ δήμῳ. ὅτι Κτησιφῶν αὐτὸς ἐξ ἀγνοίας τὸ
ψήφισμα ἁμαρτὼν ἔγραψεν, ἀναγκάσαντος αὐτόν τινος;
οὐδὲ διὰ τούτων οὐδὲν αὐτοῦ ἀποψηφιεῖσθε.
Τοσαυταχῶς οὖν ἀναμιμνήσκειν ὑπάρχει, τουτέστι
χρῆσθαι τῇ ἀνακεφαλαιώσει καλουμένῃ· ἀναμνήσομεν
γὰρ καὶ ἐπερωτῶντες τοὺς δικαστὰς τὰς αἰτίας, διὰ τί
φήσουσι τοὺς κρινομένους ἐᾶν, ἔπειτα ἐξ ἐπιγράμματος,
καὶ τούτου διχῶς θεωρουμένου, ἐξ εἰσφορᾶς νόμου, ἐκ
ψηφίσματος, ἐκ τῆς γνωσιγραφίας, ἐκ τῆς [παραθέσεως]
ἀμφοτέρων τῶν δικαίων συγκρίσεως, πάλιν ἐξ ἠθο-
ποιΐας, ἐξ ὑποτυπώσεως, ἐκ προσωποποιΐας, ἐκ τῆς κε-
φαλαιώδους ἐκθέσεως τῶν εἰρημένων. καὶ περὶ μὲν τῆς
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 392, line 13
λέγειν πεπραγμένον τι τοῖς Λακεδαιμονίοις, προθερα-
πεύει τοῦτο καλὸν εἶναι λέγων μιμεῖσθαι καὶ τὰς ἀλλο-
τρίας καὶ τὰς οἰκείας ἀρετάς.
Οὐ μόνον δὲ τούτῳ τῷ τόπῳ πρὸς τὸν ἔλεον τοὺς δι-
καστὰς παρασκευάσομεν, ἀλλὰ καὶ ἀναμιμνήσκοντες τῶν
τοῖς φεύγουσι δι' αὐτοὺς πεπραγμένων, λόγου χάριν,
οὗτος μέντοι πένης ὢν οὐκ ὂν αὐτῷ φιλοτιμεῖσθαι πρὸς
ὑμᾶς ἐκ χρημάτων γέγονεν ὑμῖν καὶ ἐκ τῶν ὄντων τὰ
δυνατὰ αὐτῷ χρήσιμος, αὑτόν γε μὴν ἔταξεν ἐπὶ τὰ τῇ
πόλει συμφέροντα. καὶ γάρ τοι δημηγορῶν ὠφέλει τὸ
κοινὸν νόμους εἰσφέρων ψηφίσματα· ὑπὲρ δὲ τῶν δι-
418
καίων ἐπρέσβευσεν, ἐστρατήγησεν. ἔτι προπαρασκευάσο-
μεν πρὸς τὸ ἐλεεῖσθαι τοὺς κρινομένους τὰ ὑπ' αὐτῶν
φιλανθρώπως πρὸς ἄλλους πεπραγμένα διεξιόντες· ἐνὸν
αὐτῷ παρὰ τοῦ δεῖνος τιμωρίαν ἀδικηθέντι λαβεῖν ἀφεῖ-
κεν· ἐν μέντοι τῷ παρασκευαστικῷ πρὸς τὸν ἔλεον τού-
τῳ οἰκείῳ χρησόμεθα τῷ παρόντι πράγματι.
Μετὰ μέντοι τοὺς κοινοὺς τόπους τοὺς τὴν παρα-
σκευὴν ἔχοντας πρὸς τὸν ἔλεον ἀπὸ τοῦ παρὰ τὴν ἀξίαν
καλουμένου τὸν ἔλεον κινήσομεν· παρὰ τὴν ἀξίαν δὲ
ἔστι τὸ ταῦτα πάσχειν τινά, ἅπερ αὐτῷ δοκεῖ εἶναι ἧττον,
Βαλέριος Αψίνης. Ars rhetorica Page 393, line 13
μόνον τούτων ἀφῄρημαι, ἀλλὰ καὶ τῆς πατρίδος ἐξελή-
λαμαι. καὶ ἱκέτης ἄλλων γίνομαι ὁ τέως ἄλλους εὐερ-
γετῶν.
Ἔτι κινήσομεν ἔλεον καὶ ἀπὸ τοῦ καλουμένου παρὰ
τὴν ἐλπίδα, οἷον, ἤλπιζον δημαγωγῶν καὶ τὰ ὑμέτερα
πράττων καὶ τολμήσας διὰ τὰ ὑμῖν συμφέροντα προς-
κροῦσαι τοῖς πλουσίοις ἀποκεῖσθαί μοι παρ' ὑμῖν ἀντὶ
τούτου τὴν χάριν, εἰ δὲ μὴ μᾶλλον εὐδοκιμήσειν τῶν
πλουσίων, ἀλλ' οὖν ἀπολαύσειν αὐτοῖς τῆς τιμῆς τῆς
ἴσης· νυνὶ δὲ τούτων ἁπάντων ἐσφάλην, ᾔτησέ με παρ'
ὑμῶν ὁ πλούσιος δωρεάν, ὑμεῖς ἔδοτε, ψήφισμα περὶ
τούτων ἐκυρώσατε. δύναται δέ τις τὸν τόπον τοῦτον κι-
νεῖν πολλαχῶς· ἤλπισα γηροβοσκὸν παῖδα ἔσεσθαί μοι.
ὁ δὲ οὐ μόνον οὐδὲν τούτων ποιεῖ, ἀλλὰ καὶ συκοφαντεῖ
καὶ παρανοεῖν φησὶ καὶ δῆσαι βούλεται. καὶ στρατηγὸς
κρινόμενος ἐπὶ νίκῃ γεγενημένῃ ἀπὸ τούτου τοῦ τόπου
εἰς τὸν ἔλεον εὐπορήσει λημμάτων.
Σωπάτερ. Διαίρεσις ζητημάτων (2031: 001)“Rhetores Graeci, vol. 8”, EWalz,
C.Stuttgart: Cotta, 1835, Repr. 1968.Volume 8, page 14, line 24a
αν τῇ πόλει· πληρώσω τροπαίων τὴν Ἀττικήν· γενέσθαι
δεῖ τὴν Ἰταλίαν Ἀθηναίων ὑπήκοον· δι' ἐμοῦ πάντας
ἀνθρώπους δουλεῦσαι τῇ πόλει· εἶτα κατάλυσον εὐκρό-
τως τὸν ἐπίλογον· τελέσουσι φόρον ἡμῖν Λακεδαιμόνιοι·
κἂν ἐπιπλέον ἡμῖν οἱ συκοφάνται διὰ ταῦτα βασκαίνω-
σιν, ἢ ἄλλως πλήρωσον· ἵνα μὴ μόνον ὦσιν Ἀθηναῖοι
θαλαττοκράτορες, ἀλλ' ἔχωσι δι' ἐμὲ καὶ τὴν Εὐρώπην
ὁμοῦ μετὰ Λακεδαιμονίων ὑπήκοον.
ΑΠΛΟΥΣ ΑΛΛΟΣ.
419
Δημοσθένει φεύγοντι ἐγράφη καθόδου ψήφισμα· Δημάδης
ἀντείρηκεν, οὐδὲν ἧττον ὁ δῆμος ἐψηφίσατο· κατιὼν Δημοσθένης
εὕρηται νεκρὸς ἀσκύλευτος, καὶ κρίνεται Δημάδης φόνου.
Ἡ κατάστασις Δημοσθένους ἔχει τὴν πολιτείαν, τὰς
λευτουργείας, τὴν εὔνοιαν, τὴν κατὰ Φιλίππου παῤ-
ῥησίαν, καὶ ὅσα τοιαῦτα· τὸ δὲ ἀποφανθῆναι παρὰ τῆς
ἐξ Ἀρείου πάγου βουλῆς τὸν Δημοσθένην, δῶρα πα-
ρὰ Ἁρπάλου λαβεῖν, λῆμμά ἐστιν· οὐ γὰρ δεῖ τὴν κατά-
γνωσιν ταύτην λογίζεσθαι· ὡς μὴ κατεγνωσμένου γὰρ
Δημοσθένους τὸν ὅρον δεῖ λαβεῖν ὡς ἐν λήμματι, ἐλέγ-
χων ἀπαιτήσει. ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΟΣ.
Σωπάτερ. Διαίρεσις ζητημάτων Volume 8, page 15, line 13
ρὰ Ἁρπάλου λαβεῖν, λῆμμά ἐστιν· οὐ γὰρ δεῖ τὴν κατά-
γνωσιν ταύτην λογίζεσθαι· ὡς μὴ κατεγνωσμένου γὰρ
Δημοσθένους τὸν ὅρον δεῖ λαβεῖν ὡς ἐν λήμματι, ἐλέγ-
χων ἀπαιτήσει. ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΟΣ. Εἰ παρά τινός
μου μαρτυροῦσι τὸν φόνον· βουλήσει·οὐκ ἂν ἐβου-
λήθην ἀποκτεῖναι, ἵνα μὴ ἐναγὴς γένωμαι, μηδὲ ὑπεύ-
θυνος τιμωρίᾳ, μηδὲ χρήσωμαι κακοδοξίᾳ· δυνάμει·
οὐκ ἂν ἠδυνήθην αὐτὸν ἀποκτεῖναι ὄντα μετὰ φίλων,
μετ' οἰκετῶν. ΑΠ' ΑΡΧΗΣ ΑΧΡΙ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ.
ΤΟΥ ΔΙΩΚΟΝΤΟΣ.
Ἀλλ' ἀντεῖπε τῷ ψηφίσματι, καὶ κατιὼν εὑρέθη νε-
κρός· καὶ ἱκανὰ ταῦτα τυγχάνει τεκμήρια τοῦ γε πεφονευ-
κέναι.
Σωπάτερ. Διαίρεσις ζητημάτων Volume 8, page 34, line 23
ἐν τῷ στρατοπέδῳ καθεὶς, ὡς οἱ ἐμοὶ προδιδόναι μέλ-
λουσι παῖδες, οὐ πρότερον πικρῶς σπανίζων ἐπαύσατο,
πρὶν ἀπολέσαι μὲν τοῖς κολαστηρίοις τοὺς δύο τοὺς πρώ-
τους, καταπλῆξαι δὲ τοῖς ἀλγηδόσι τὸν τρίτον, ἵνα τῷ
τῶν στρεβλωτηρίων φόβῳ τὸ δοκοῦν τούτῳ καὶ ἄκων
φθέγξηται· καὶ μετὰ τὸ δρᾶμα τοσοῦτον κἀμὲ τοῖς παι-
σὶ προςαπολέσθαι ζητεῖ. ΚΑΙ ΑΛΛΩΣ Η ΚΑΤΑ-
ΣΤΑΣΙΣ. Ἡ πολιτεία τοῦ πένητος ἀπὸ διανοίας. ἐπει-
δὴ γὰρ ἐπηρείᾳ τῆς τύχης ἠπόρουν χρημάτων, ἵνα μηδὲν
ἐν περιουσίᾳ χρησιμεύσω τῇ πόλει, ἄλλως ἐπεδεικνύμην τὴν εὔνοιαν, νόμους
εἰσφέρων, γράφων ψηφίσματα, γνώμας λυσιτελεῖς εἰςηγούμενος, ἐλέγχων τοὺς
ἀδικοῦντας τὴν πόλιν τὰ παράνομα λέγοντας, τοὺς μὴ βουλομένους τριηραρχεῖν, μὴ
χορηγεῖν, μήδ' ὅλως εἰσφέρειν· ταῦτά
μοι τὸν φθόνον παρὰ τοῦ πλουσίου κεκίνηκεν, ὡς
λέγειν πολλάκις, πῶς παύσω τὴν πολιτείαν τὴν κατὰ τῶν
πλουσίων τοῦ πένητος; πῶς σιωπᾷν ἐπὶ τῆς ἐκκλησίας
ποιήσω τὸν πένητα; ἂν οἰκείας ὀδύρηται συμφορὰς, ἂν
420
θρηνήσῃ τὴν τύχην, ἂν οἰκείοις σχολάσῃ τοῖς πάθε-
σιν, ὀδυρεῖται τότε τὰς ἑαυτοῦ συμφορὰς, δακρύσει τὰ
δυστυχήματα· ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα καθ' ἑαυτὸν ἐν
Σωπάτερ. Διαίρεσις ζητημάτων Volume 8, page 145, line 20
πένητος ἀποδημοῦντος ὁ πλούσιος· δωρεᾶς αὐτῷ μετὰ τὴν ἀριστεί-
αν προκειμένης, ᾔτησεν ἔκδοτον ἀποδημοῦντα τὸν πένητα· ὁ πένης
μαθὼν τὴν δωρεὰν ἀνεῖλεν αὑτόν· καὶ κρίνεται ὁ πλούσιος αἰτίας
φόνου.
Μεστόν ἐστι τὸ ἀντιληπτικὸν ὅλον τοῦτο ζήτημα.
ὅτε γὰρ τοῦ πένητος θανόντος διὰ τὴν ἀπὸ τῆς δωρεᾶς
γενομένην ἔκδοσιν, ὥσπερ ἐπὶ σκηνῆς ὅλον χορηγεῖ τὸ
πάθος τῷ δράματι· οὐ μὴν ἀλλ' ὑφειμένος ὁ λόγος
τυγχάνει τῷ συνηγοροῦντι τῷ πένητι· ὅτε γὰρ πλούσιος
ἀριστεὺς, ἥ τε δωρεὰ κατὰ τὸν νόμον, ὅ τε δῆμος τὴν
ἔκδοσιν κυρώσας κατὰ ψήφισμα· καὶ πρὸς τούτοις ἄτε-
χνον τὸ καταδρομῇ κατὰ τοῦ πλουσίου χρήσασθαι τὸν
κατήγορον· ἐκεῖνόν γε μὴν ὁ κατήγορος ἐπιχειρήσει ποι-
εῖν, τὸ διαβάλλειν τὸ τρόπαιον ἐν τῇ καταστάσει· καὶ
τοῖς ἄλλοις μέρεσι τοῦ λόγου κατασκευαῖς ταῖς ἀπὸ τοῦ
βίου τοῦ πλουσίου χρησάμενος, τρυφῇ λέγω καὶ μέθαις
καὶ κώμοις καὶ τοῖς τοιούτοις, ἀφ' ὧν δύσκολον ἀρι-
στέα γενέσθαι τινά· ἰστέον δὲ, ὡς σκοπὸς τῷ ζητήματι
ἀποδεῖξαι εἰληφότα τὸν πλούσιον τὴν δωρεὰν, κἂν ὁ πέ-
νης ἑαυτὸν τυγχάνῃ διαχρησάμενος· οἰκονομία καὶ
Σωπάτερ. Διαίρεσις ζητημάτων Volume 8, page 146, line 29
ἀπήντησα, ἵνα παρ' ὑμῶν διδάξω ψήφῳ ταῖς τοιαύταις
αὐτοῦ δωρεαῖς ἀκολουθοῦσαν πάντως τιμωρίαν καὶ δι-
καστήριον· εἰ μὲν γὰρ ἐχθρὸς ὑπάρχων τῷ πένητι τὸν
δῆμον ἐπίπροσθεν τῆς οἰκείας ὀργῆς ἐπεποίητο, μέ-
τριος ἂν ἦν ἀποστερῆσαι τὴν πόλιν, εὐνοίας δημοτικῆς
οὐχ αἱρούμενος· ἐπειδὴ δὲ καὶ πάντας συνηδίκησεν, ἵν'
ἀμύνηται τὸν προςκρούσαντα, καὶ τέλος τοιούτου τὴν
πολιτείαν ἀφῄρηται ῥήτορος, συμφορῶν ἀπολαυσάτω μει-
ζόνων, ἵνα πλουσίου μετὰ τὴν ψῆφον κειμένου μηκέτι
παρ' ὑμῖν πολίτου γίγνηται θάνατος ἐκ δωρεᾶς ὁμοῦ
καὶ ψηφίσματος. ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ ΔΕΥΤΕΡΟΝ. Ὁ μὲν
οὖν πλούσιος, ὡς ἔοικεν, ἥδεται τὴν ἐκκλησίαν ἔρημον
καταστήσας τοῦ πένητος καὶ πλέον ἐπὶ τούτῳ φιλοτι-
μούμενος ἐπὶ τὴν κρίσιν ἀπήντηκεν, ἵνα καθαρὸν ἐχθροῦ
τὸ βῆμα θεάσηται, καὶ κατατείνῃ λόγον πολὺν οὐκ ἀν-
θισταμένου τοῦ πένητος· οὐ μὴν διὰ τοῦτο τὴν τιμωρίαν
ὑποστείλασθαι δίκαιον, οὐδὲ σιωπῆσαι τὸν φόνον·
421
Σωπάτερ. Διαίρεσις ζητημάτων Volume 8, page 148, line 10
ἔθος ποιεῖν Πολέμωνι· ἐν οἷς, ἐὰν ὑπὲρ πένητος λέ-
γῃς, καὶ καθόλου σοι ἔστω θεώρημα, μὴ ψιλῶς ἄρχε-
σθαι τῶν καταστάσεων, ἔνθα κατὰ ἀριστέως λέγεις ἐπὶ
φόνου κρινομένου· οἷον ἠβουλόμην μὲν τὰ τῆς ἀριστείας
λέγειν κατορθώματα· νῦν δέ με περιέλκει τὸ πάθος εἰς
ἕτερα καὶ θρηνεῖν ἀναγκάζει πένης δημοτικὸς ἐλεούμενος,
καὶ τὰ τοιαῦτα· ἐπειδὴ δὲ δεσπότης ἐπιθυμεῖ γενέσθαι
τῶν νόμων κατὰ τὴν πόλιν ὁ πλούσιος, καὶ πρὸς τοῦτο
σύμφωνον εἶχε τὴν σκέψιν τοῖς ἐγχειρήμασιν· εἶτα τοῖς
κατὰ μέρος κατασκεύασον πρὸς τοὺς νόμους αὐθαδιζό-
μενος, τῶν τοῦ δήμου ψηφισμάτων ὑπερορῶν, δέων, ἀ-
πάγων, ἄγχων τοὺς ἠτυχηκότας τῶν πολιτῶν· καὶ τὰ
τοιαῦτα· εἶτα ἔπαγε ταῦτα· ὁ πένης ὁρῶν ἐδυσχέραινε·
τὴν τύχην ὠδύρετο· τοὺς δυςτυχοῦντας ἠλέει, πρὸς τὸν
πλούσιον ἤχθετο, ἐζήτει τρόπον ἀμύνασθαι προαιρούμε-
νον τὸν τῆς δημοκρατίας πολέμιον· εἶτα ἔπαγε ΗΘΟ-
ΠΟΙΙΑΝ. Λέγων, ἄνθρωπε, χρημάτων ἠπόρησας, καὶ
πένης τις ὢν ἐν νόμοις στρέφῃ καὶ πολιτεύμασι, δημοτι-
κὸς γενοῦ, τῶν νόμων προστάτης· μὴ ὑπερίδῃς τὸν πλού-
σιον κατὰ τῆς δημοκρατίας ἐπιφυόμενον, καὶ τὰ τοιαῦτα·
εἶτα ἔπαγε ταῦτα πρὸς ἑαυτὸν πολλάκις διαψευσάμενος·
Σωπάτερ. Διαίρεσις ζητημάτων Volume 8, page 148, line 23
τὴν τύχην ὠδύρετο· τοὺς δυςτυχοῦντας ἠλέει, πρὸς τὸν
πλούσιον ἤχθετο, ἐζήτει τρόπον ἀμύνασθαι προαιρούμε-
νον τὸν τῆς δημοκρατίας πολέμιον· εἶτα ἔπαγε ΗΘΟ-
ΠΟΙΙΑΝ. Λέγων, ἄνθρωπε, χρημάτων ἠπόρησας, καὶ
πένης τις ὢν ἐν νόμοις στρέφῃ καὶ πολιτεύμασι, δημοτι-
κὸς γενοῦ, τῶν νόμων προστάτης· μὴ ὑπερίδῃς τὸν πλού-
σιον κατὰ τῆς δημοκρατίας ἐπιφυόμενον, καὶ τὰ τοιαῦτα·
εἶτα ἔπαγε ταῦτα πρὸς ἑαυτὸν πολλάκις διαψευσάμενος·
ἐπολιτεύσατο, τῶν νόμων προστάτης ἐπὶ τὰς πολιτείας
ἐγίγνετο γνήσιος ὁ πλούσιος· ἔγραφε παρὰ τὸν θεσμὸν
νόμους, ἀντέλεγεν, εἰςηγεῖτο ψηφίσματα, καὶ παρὰ νό-
μον εὐθὺς παρὰ τοῦ πένητος ἦν ἡ γραφή· εἶτα καλῶς
τὴν πολιτείαν διασκευάσας τοῦ πένητος ἔπαγε· ὅτι ἐν-
τεῦθεν οὐδεὶς ἠδικεῖτο τὴν πόλιν, οὐ νέος, οὐ γέρων, οὐ
πολίτης, οὐ ξένος· ἀλλ' ἀκινήτων μὲν ὄντων τῶν νόμων,
ἅπαντες εὐδαίμονες παρὰ τῶν πλησίον ἐμακαριζόμεθα·
εἰρήνη γοῦν εἶδε τὴν πόλιν, καὶ πόλεμος οὐδαμόθεν
ἠλπίζετο, οὐ στασιαζόντων τῶν πολιτῶν, οὐ τῶν ὁμόρων
ἀπειλούντων τὴν μάχην, οὐχ ἑτέρων προςδοκωμένων
ἐπάγειν τῇ πόλει μετὰ τῶν ὅπλων τὰ μηχανήματα· ὡς
δὲ τὴν πόλιν ὁ πένης εὐνομουμένην εἶδε, μικρὸν τῆς
422
Σωπάτερ. Διαίρεσις ζητημάτων Volume 8, page 362, line 4
ὀργάδα κατ' αὐτῶν ἔγραψε τὸ ψήφισμα. τοῦτο δὲ πε-
φεισμένως ποιοῦσι· μεγίστης γὰρ οὔσης τῆς Περικλέους
δόξης, καὶ κρινομένων αὐτῶν Ἀθήνησιν ἀμεθόδευτον εἰς
ἔχθραν ἐκκαλέσασθαι τὸν Περικλέα. καταβοήσει δὲ πολ-
λὰ καὶ τῆς τύχης, καὶ ἐν τῇ καταστάσει καὶ ἐν τοῖς προ-
οιμίοις, καὶ ὅτι οὐ μόνον τοιοῦτον κατ' αὐτῶν κυρωθῆ-
ναι πεποίηκε ψήφισμα, ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλατταν δυςτυ-
χήσαντας καταχθῆναι εἰς τὴν Ἀττικήν. Ἀλλὰ παρέβης,
φησὶ, τὸ ψήφισμα, καὶ τιμωρίᾳ ὑπάρχεις ὑπεύθυνος.
Ἡ Λύσις ὁρικῶς· ὅτι οὐ παρέβην, πρώτοις ἐπιχειρήμασι
χρησάμενος τοῖς ἀπὸ τῆς διανοίας. ὅτι τὸ ψήφισμα ἔχει
τοὺς ἑκόντας καὶ μετ' ἐξουσίας καταίροντας, οὐ τοὺς
ὑπὸ βίας χειμῶνος καὶ πνευμάτων ἐκβαλλομένους· ἐν οἷς
διαθήσεις τὸν χειμῶνα καὶ τὴν ἀνάγκην, καὶ πλάσεις
ἠθοποιΐας ἐχούσας τὸν φόβον καὶ τὸν κίνδυνον. καὶ πα-
ραθήσεις ἀμφοτέροις καὶ ἀμφότερα χαλεπὰ δείξεις. εἶτα
ἑξῆς ὅτι ἀναγκασθέντες καὶ εἴσω τοῦ χειμῶνος γενόμενοι
ἐνενοήσαμεν τὴν Ἀθηναίων φιλανθρωπίαν, καὶ τὸν τοῦ
ἐλέους βωμὸν, καὶ ὅσα τοιαῦτα. ΕΙΤα μεταληπτικὴ ἀν-
τίθεσις· ἀλλ' ἔδει, φησὶ, καὶ κινδυνεῦσαι. Ἡ λύσις, ὅτι
μείζων ἦν ὁ χειμὼν καὶ ἀντεχόμενος ὡς ἔνι μάλιστα.
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam (2031: 002)
“Rhetores Graeci, vol. 5”, EWalz, C.Stuttgart: Cotta, 1833, Repr. 1968.Volume 5,
page 103, line 4
ὁ νόμος ἔχων καὶ ἐπὶ τούτοις κείμενος, ἡ δὲ τοῦ πρά-
γματος περίστασις τὸ εἶναι αἰχμαλώτους φεύγοντας ποιεῖ
τὴν ζήτησιν· ἐν δὲ ταῖς νομικαῖς αὐτό ἐστι τὸ ῥητὸν
τὸ ζητούμενον ἢ κατὰ τὴν διάνοιαν, εἰ τοῦτο σημαίνει,
ἢ καθ' ἕτερον ἐναντίον ῥητὸν, ἢ καθ' ἕτερόν τι ὧν
ἑξῆς ἐροῦμεν.
Ῥητὰ δὲ λέγω, διαθήκας, νόμους, ψηφί-
σματα,ἐπειδὴ ῥητὰ οἱ νόμοι καλοῦνται, διὰ τοῦτο κα-
λῶς ἀσφαλιζόμενος ὁ τεχνικὸς ἐδίδαξεν, ὡς οὐκ ἀπὸ νό-
μου μόνου αἱ νομικαὶ γίνονται, ἀλλ' ἁπάντων ἁπλῶς τῶν
γεγραμμένων ἢ ὡρισμένων, ἵνα καὶ τὰ ψηφίσματα περιλάβῃ.
Ταύτην δὲ τὴν ζήτησιν ἤτοι περὶ ἓν
ἢ καὶ πλείονα γενέσθαι συμβαίνει ῥητὰ,
λέγω δὲ καὶ πλείονα, κἂν ἐπὶ τούτων εἰς
δύο μέρη διαιρῆται, καὶ μέρει μὲν ὁ ἕτε-
ρος, μέρει δὲ ὁ ἕτερος τῶν δικαζομένων
χρῶνται.Περὶ τούτου ῥητοῦ, ὡς οὐ συνέστηκεν,
ἐν τοῖς ἐφεξῆς ἀποδείξομεν. ἢ περὶ τὰς τού-
του διανοίας, ἢ καθ' αὑτὸ
423
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam Volume 5, page 129,
line 30
ταὐτὰ τοῖς πολλοῖς ἔχειν,” τὴν δὲ δύναμιν τίθεμεν κατὰ
ἀντίθεσιν, “ἀλλ' οὐκ ἠδυνάμην,” φησὶν, “προδοῦναι,”
ἐπειδὴ εὔπορος ἡμῖν σφόδρα ἐστὶν ἡ λύσις· εἰ δὲ Αἰ-
σχίνης κρίνοιτο, τὴν μὲν βούλησιν ὡς ἐν ἀντιθέσει,
“ἀλλ' οὐκ ἠβουλόμην,” τὴν δὲ δύναμιν κατ' εἰσαγωγὴν,
ὡς ὁ Δημοσθένης, “ὅτι εἰκὸς αὐτὸν δυνηθῆναι πρες-
βευτὴν ὄντα·” αὕτη μὲν οὖν ἡ φύσις τῶν κεφαλαίων
κατασκευάζεται, καὶ κυρίως μὲν ἡ βούλησις ἐκ προκατ-
αρκτικοῦ καὶ συμπερασματικοῦ· καὶ ἔστι τὸ προκαταρ-
κτικὸν μὲν τὰ φθάσαντα γενέσθαι, τὸ δὲ συμπερασμα-
τικὸν τὰ ἐπιφερόμενα, οἷον ἐπιγραφὴ, ψήφισμα καθό-
λου. Δημοσθένει Δημάδης ἀντειπὼν οὐκ ἔπεισεν· ηὕρη-
ται κατιὼν ἐπὶ τοῖς ὁρίοις τῆς χώρας Δημοσθένης νεκρὸς
ἀσκύλευτος καὶ κρίνεται Δημάδης· ἐνταῦθα οὖν ἡ βού-
λησις ἐκ προκαταρκτικοῦ ἐστι διὰ τὴν φθάσασαν ἔχθραν,
διὰ τὸ ἀντειπεῖν καὶ μὴ πεῖσαι, διὰ τὸ πολλάκις ὑπ'
αὐτοῦ κριθῆναι, διὰ τὰς γεγενημένας ὑπὸ σοῦ κλοπὰς,
διὰ τὸ δέος τῆς ἑτεροδοσίας εἰκὸς ἑαυτὸν ἀνελεῖν· συμ-
περασματικοῦ δὲ, ἵνα εἰς τὸ λοιπὸν μηδένα ἔχῃς τὸν ἐναν-
τιούμενον, ἵνα μή τίς σου κατηγορήσῃ· ἵνα τῷ δέει ὧν
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam
Volume 5, page 182, line 6
πλουσίου παῖδα τὴν τάξιν καταλιπεῖν, καὶ προςτίθησιν ὁ
πένης τῷ νόμῳ, τὸν λειποτάκτην ὑπὸ τοῦ ἀριστέως κολά-
ζεσθαι· ἐνταῦθα γὰρ προςθήκη ἐστὶ κατὰ ἀφαίρεσιν ῥη-
τοῦ, νόμου ὄντος ἐξεῖναι τοῖς πατράσιν ἀποκηρύττειν
τοὺς παῖδας, ἢ ἀκρίτους ἀποκτιννύναι· πολλῶν ἀκρίτους
ἀποκτεινόντων γράφει τις νόμον ἀποκηρύττειν μόνον
ἐξεῖναι· ἢ ὅταν γράφῃ τις μετ' αἰτίας, ὡς ἐπὶ τούτου·
τῶν ἀνδρῶν ἡττωμένων ἐξῆλθον αἱ γυναῖκες καὶ ἐνίκη-
σαν, καὶ γράφει τις γυναῖκας στρατεύεσθαι· ἐνταῦθα
γὰρ τὸ συμβῆναι αὐτὰς νικῆσαι πεποίηκε γραφῆναι· ἐπὶ
ἕβδομόν ἐστιν ἡ τῶν ψηφισμάτων, ὅταν ἐπὶ δωρεᾷ τινι
γράφωμεν καὶ ἀντιλέγῃ τις αὐτῷ οὐ κατηγορῶν τοῦ γρά-
ψαντος, καὶ αὗται αἱ ἔμμεσοι. Ἐξέλιπε δὲ τὰ ἔμμεσα
πάντα, καὶ ἡ κατὰ ἀμφισβήτησιν καὶ ἡ κατὰ παρανόμων
γραφή· δεῖ οὖν τὸν ὅρον οὕτω ποιεῖν, ὅτι πραγματική
ἐστι πολιτικοῦ μέλλοντος πράγματος ζήτησις, εἰ δεῖ γε-
νέσθαι τόδε τι, ἢ δοθῆναι τόδε τι ἢ ἕτερόν τι, ἢ κυρω-
θῆναι τόδε τι τὸ γραφὲν ἔννομον καὶ συμφέρον τῷ μέλ-
λοντι. καὶ ταῦτα μὲν εἴδη τῆς πραγματικῆς, τὰ δὲ κε-
φάλαια ταῦτα.
424
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam
Volume 5, page 201, line 26
διπλοῦν ῥητὸν καὶ διάνοιά ἐστιν, ἀναγκαῖον ἦν ὥσπερ
τοῦ ἁπλοῦ ῥηθέντος ἐπαχθῆναι τὸ διπλοῦν, καὶ ἔτι διὰ
τοῦτο, ὅτι ἐν μόνῃ τῇ ἀντινομίᾳ νόμοι εἰσὶν οἱ ἐξετα-
ζόμενοι αὐτοὶ κατ' αὐτοὺς τέλειοι· καὶ γὰρ ἐν τῷ συλ-
λογισμῷ τῷ ἐπαγομένῳ ἡ γνώμη τοῦ ῥητοῦ ἐστιν ἐξετα-
ζομένη καὶ οὐκ αὐτὸ τὸ ῥητὸν καὶ ἐν ἀμφιβολίᾳ τῇ ἐφε-
ξῆς ἡ γνώμη τοῦ ῥητοῦ ἐστιν ἡ ἐξεταζομένη· ἐν δὲ μό-
νῃ τῇ ἀντινομίᾳ τέλειον τὴν μάχην ἔχει, ἀνάγκη ἦν ἐπα-
χθῆναι ἐφεξῆς τὴν τοῦ τελείου ῥητοῦ ζήτησιν· εἰδέναι δὲ
χρὴ, ὅτι οὐ μόνον νόμοι ποιοῦσιν ἀντινομίαν ἀλλὰ καὶ
ψηφίσματα πρὸς ψηφίσματα καὶ ἁπλῶς πάντα τὰ ῥητά·
καὶ εἴ τις εἴποι, πῶς ἂν εἴη ἐν τῇ πόλει δύο ψηφίσματα
ἐναντία, ἐροῦμεν, ὅτι οὐδὲ δύο νόμοι εἰσὶν ἐναντίοι, ἀλλ'
ἡ περίστασις τὴν σύστασιν κατασκευάζει, καὶ τὸ παρά-
δειγμα σαφές ἐστιν· ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι τοῖς φεύγου-
σιν Ὀλυνθίων πολιτείαν· εἰσιόντες ἐκεῖνοι πλεῖστα ἀνδρά-
ποδα βάρβαρα εἰσήγαγον· ἦν δὲ τὸ πρότερον ψήφισμα
νικῆσαν τὸ εἰσάγοντας βάρβαρα ἀνδράποδα πλέον τῶν
τριῶν ἐν δεσμωτηρίῳ εἶναι, ἔστ' ἂν ἐπιδείξῃ τοὺς ταῦτα
βουλομένους ὠνήσασθαι, ἐπὶ τοῦ λιμένος τινὰς αὐτῶν
ἐνέβαλον τῷ δεσμωτηρίῳ, οἱ λοιποὶ ἀνέζευξαν καὶ κρί
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam
Volume 5, page 201, line 27
τοῦ ἁπλοῦ ῥηθέντος ἐπαχθῆναι τὸ διπλοῦν, καὶ ἔτι διὰ
τοῦτο, ὅτι ἐν μόνῃ τῇ ἀντινομίᾳ νόμοι εἰσὶν οἱ ἐξετα-
ζόμενοι αὐτοὶ κατ' αὐτοὺς τέλειοι· καὶ γὰρ ἐν τῷ συλ-
λογισμῷ τῷ ἐπαγομένῳ ἡ γνώμη τοῦ ῥητοῦ ἐστιν ἐξετα-
ζομένη καὶ οὐκ αὐτὸ τὸ ῥητὸν καὶ ἐν ἀμφιβολίᾳ τῇ ἐφε-
ξῆς ἡ γνώμη τοῦ ῥητοῦ ἐστιν ἡ ἐξεταζομένη· ἐν δὲ μό-
νῃ τῇ ἀντινομίᾳ τέλειον τὴν μάχην ἔχει, ἀνάγκη ἦν ἐπα-
χθῆναι ἐφεξῆς τὴν τοῦ τελείου ῥητοῦ ζήτησιν· εἰδέναι δὲ
χρὴ, ὅτι οὐ μόνον νόμοι ποιοῦσιν ἀντινομίαν ἀλλὰ καὶ
ψηφίσματα πρὸς ψηφίσματα καὶ ἁπλῶς πάντα τὰ ῥητά·
καὶ εἴ τις εἴποι, πῶς ἂν εἴη ἐν τῇ πόλει δύο ψηφίσματα
ἐναντία, ἐροῦμεν, ὅτι οὐδὲ δύο νόμοι εἰσὶν ἐναντίοι, ἀλλ'
ἡ περίστασις τὴν σύστασιν κατασκευάζει, καὶ τὸ παρά-
δειγμα σαφές ἐστιν· ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι τοῖς φεύγου-
σιν Ὀλυνθίων πολιτείαν· εἰσιόντες ἐκεῖνοι πλεῖστα ἀνδρά-
ποδα βάρβαρα εἰσήγαγον· ἦν δὲ τὸ πρότερον ψήφισμα
νικῆσαν τὸ εἰσάγοντας βάρβαρα ἀνδράποδα πλέον τῶν
τριῶν ἐν δεσμωτηρίῳ εἶναι, ἔστ' ἂν ἐπιδείξῃ τοὺς ταῦτα
βουλομένους ὠνήσασθαι, ἐπὶ τοῦ λιμένος τινὰς αὐτῶν
ἐνέβαλον τῷ δεσμωτηρίῳ, οἱ λοιποὶ ἀνέζευξαν καὶ κρί-
νονται· ἐνταῦθα γὰρ δύο ψηφισμάτων ἐστὶ μάχη, τῶν
425
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam
Volume 5, page 202, line 3
ξῆς ἡ γνώμη τοῦ ῥητοῦ ἐστιν ἡ ἐξεταζομένη· ἐν δὲ μό-
νῃ τῇ ἀντινομίᾳ τέλειον τὴν μάχην ἔχει, ἀνάγκη ἦν ἐπα-
χθῆναι ἐφεξῆς τὴν τοῦ τελείου ῥητοῦ ζήτησιν· εἰδέναι δὲ
χρὴ, ὅτι οὐ μόνον νόμοι ποιοῦσιν ἀντινομίαν ἀλλὰ καὶ
ψηφίσματα πρὸς ψηφίσματα καὶ ἁπλῶς πάντα τὰ ῥητά·
καὶ εἴ τις εἴποι, πῶς ἂν εἴη ἐν τῇ πόλει δύο ψηφίσματα
ἐναντία, ἐροῦμεν, ὅτι οὐδὲ δύο νόμοι εἰσὶν ἐναντίοι, ἀλλ'
ἡ περίστασις τὴν σύστασιν κατασκευάζει, καὶ τὸ παρά-
δειγμα σαφές ἐστιν· ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι τοῖς φεύγου-
σιν Ὀλυνθίων πολιτείαν· εἰσιόντες ἐκεῖνοι πλεῖστα ἀνδρά-
ποδα βάρβαρα εἰσήγαγον· ἦν δὲ τὸ πρότερον ψήφισμα
νικῆσαν τὸ εἰσάγοντας βάρβαρα ἀνδράποδα πλέον τῶν
τριῶν ἐν δεσμωτηρίῳ εἶναι, ἔστ' ἂν ἐπιδείξῃ τοὺς ταῦτα
βουλομένους ὠνήσασθαι, ἐπὶ τοῦ λιμένος τινὰς αὐτῶν
ἐνέβαλον τῷ δεσμωτηρίῳ, οἱ λοιποὶ ἀνέζευξαν καὶ κρί-
νονται· ἐνταῦθα γὰρ δύο ψηφισμάτων ἐστὶ μάχη, τῶν
μὲν προβαλλομένων τὴν ἐξουσίαν τοῦ δεῖν κατὰ ψήφισμα
τὸ περὶ τῶν ἀνδραπόδων, τῶν δὲ τὸ γεγενῆσθαι πολίτας
αὐτοὺς καὶ μὴ ἐπ' ἐμπορίᾳ κατάγειν· γίνεται δὲ καὶ αὐ-
τὸ ἑτέρων ῥητῶν καὶ διαθηκῶν ὡς ἐπὶ τούτου· διατιθέ-
μενός τις ἐκέλευσε τῷ φίλῳ δοθῆναι τὴν θυγατέρα· πρὶν
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam
Volume 5, page 202, line 8
καὶ εἴ τις εἴποι, πῶς ἂν εἴη ἐν τῇ πόλει δύο ψηφίσματα
ἐναντία, ἐροῦμεν, ὅτι οὐδὲ δύο νόμοι εἰσὶν ἐναντίοι, ἀλλ'
ἡ περίστασις τὴν σύστασιν κατασκευάζει, καὶ τὸ παρά-
δειγμα σαφές ἐστιν· ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι τοῖς φεύγου-
σιν Ὀλυνθίων πολιτείαν· εἰσιόντες ἐκεῖνοι πλεῖστα ἀνδρά-
ποδα βάρβαρα εἰσήγαγον· ἦν δὲ τὸ πρότερον ψήφισμα
νικῆσαν τὸ εἰσάγοντας βάρβαρα ἀνδράποδα πλέον τῶν
τριῶν ἐν δεσμωτηρίῳ εἶναι, ἔστ' ἂν ἐπιδείξῃ τοὺς ταῦτα
βουλομένους ὠνήσασθαι, ἐπὶ τοῦ λιμένος τινὰς αὐτῶν
ἐνέβαλον τῷ δεσμωτηρίῳ, οἱ λοιποὶ ἀνέζευξαν καὶ κρί-
νονται· ἐνταῦθα γὰρ δύο ψηφισμάτων ἐστὶ μάχη, τῶν
μὲν προβαλλομένων τὴν ἐξουσίαν τοῦ δεῖν κατὰ ψήφισμα
τὸ περὶ τῶν ἀνδραπόδων, τῶν δὲ τὸ γεγενῆσθαι πολίτας
αὐτοὺς καὶ μὴ ἐπ' ἐμπορίᾳ κατάγειν· γίνεται δὲ καὶ αὐ-
τὸ ἑτέρων ῥητῶν καὶ διαθηκῶν ὡς ἐπὶ τούτου· διατιθέ-
μενός τις ἐκέλευσε τῷ φίλῳ δοθῆναι τὴν θυγατέρα· πρὶν
δοθῆναι ἀριστεύσας τις αἰτεῖ αὐτὴν εἰς γάμον, ἀμφισβη-
τοῦσιν· ἐνταῦθα διαθήκης καὶ νόμου ἀμφισβήτησις
καὶ ἑνὶ λόγῳ, ὃν τρόπον ἐπὶ τῷ ῥητῷ καὶ τῇ διανοίᾳ πᾶν ῥητὸν ποιεῖ καὶ διάνοιαν καὶ
διαθήκη καὶ κήρυγμα, κἂν ψήφισμα κἂν ὁτιδήποτε ᾖ, τούτῳ τῷ τρόπῳ καὶ ἡ
426
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam
Volume 5, page 202, line 9
ἐναντία, ἐροῦμεν, ὅτι οὐδὲ δύο νόμοι εἰσὶν ἐναντίοι, ἀλλ'
ἡ περίστασις τὴν σύστασιν κατασκευάζει, καὶ τὸ παρά-
δειγμα σαφές ἐστιν· ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι τοῖς φεύγου-
σιν Ὀλυνθίων πολιτείαν· εἰσιόντες ἐκεῖνοι πλεῖστα ἀνδρά-
ποδα βάρβαρα εἰσήγαγον· ἦν δὲ τὸ πρότερον ψήφισμα
νικῆσαν τὸ εἰσάγοντας βάρβαρα ἀνδράποδα πλέον τῶν
τριῶν ἐν δεσμωτηρίῳ εἶναι, ἔστ' ἂν ἐπιδείξῃ τοὺς ταῦτα
βουλομένους ὠνήσασθαι, ἐπὶ τοῦ λιμένος τινὰς αὐτῶν
ἐνέβαλον τῷ δεσμωτηρίῳ, οἱ λοιποὶ ἀνέζευξαν καὶ κρί-
νονται· ἐνταῦθα γὰρ δύο ψηφισμάτων ἐστὶ μάχη, τῶν
μὲν προβαλλομένων τὴν ἐξουσίαν τοῦ δεῖν κατὰ ψήφισμα
τὸ περὶ τῶν ἀνδραπόδων, τῶν δὲ τὸ γεγενῆσθαι πολίτας
αὐτοὺς καὶ μὴ ἐπ' ἐμπορίᾳ κατάγειν· γίνεται δὲ καὶ αὐ-
τὸ ἑτέρων ῥητῶν καὶ διαθηκῶν ὡς ἐπὶ τούτου· διατιθέ-
μενός τις ἐκέλευσε τῷ φίλῳ δοθῆναι τὴν θυγατέρα· πρὶν
δοθῆναι ἀριστεύσας τις αἰτεῖ αὐτὴν εἰς γάμον, ἀμφισβη-
τοῦσιν· ἐνταῦθα διαθήκης καὶ νόμου ἀμφισβήτησις
καὶ ἑνὶ λόγῳ, ὃν τρόπον ἐπὶ τῷ ῥητῷ καὶ τῇ διανοίᾳ
πᾶν ῥητὸν ποιεῖ καὶ διάνοιαν καὶ διαθήκη καὶ κήρυγμα,
κἂν ψήφισμα κἂν ὁτιδήποτε ᾖ, τούτῳ τῷ τρόπῳ καὶ ἡ
ἀντινομία· εἴδη δὲ αὐτῆς κατὰ μὲν τὸν Ἑρμογένην δύο,
Σωπάτερ. Scholia ad Hermogenis status seu artem rhetoricam
Volume 5, page 202, line 18
νονται· ἐνταῦθα γὰρ δύο ψηφισμάτων ἐστὶ μάχη, τῶν
μὲν προβαλλομένων τὴν ἐξουσίαν τοῦ δεῖν κατὰ ψήφισμα
τὸ περὶ τῶν ἀνδραπόδων, τῶν δὲ τὸ γεγενῆσθαι πολίτας
αὐτοὺς καὶ μὴ ἐπ' ἐμπορίᾳ κατάγειν· γίνεται δὲ καὶ αὐ-
τὸ ἑτέρων ῥητῶν καὶ διαθηκῶν ὡς ἐπὶ τούτου· διατιθέ-
μενός τις ἐκέλευσε τῷ φίλῳ δοθῆναι τὴν θυγατέρα· πρὶν
δοθῆναι ἀριστεύσας τις αἰτεῖ αὐτὴν εἰς γάμον, ἀμφισβη-
τοῦσιν· ἐνταῦθα διαθήκης καὶ νόμου ἀμφισβήτησις
καὶ ἑνὶ λόγῳ, ὃν τρόπον ἐπὶ τῷ ῥητῷ καὶ τῇ διανοίᾳ
πᾶν ῥητὸν ποιεῖ καὶ διάνοιαν καὶ διαθήκη καὶ κήρυγμα,
κἂν ψήφισμα κἂν ὁτιδήποτε ᾖ, τούτῳ τῷ τρόπῳ καὶ ἡ
ἀντινομία· εἴδη δὲ αὐτῆς κατὰ μὲν τὸν Ἑρμογένην δύο,
ἓν μὲν ὅταν δύο ῥητὰ ἐναντία ἀλλήλοις ὦσιν ἐκ περι-
στάσεως, ὡς ἐπὶ τούτου· τοῦ ὑπερασπισθέντος τὴν οὐ-
σίαν τοῦ ὑπερασπίσαντος εἶναι, καὶ τὸν ἀποκήρυκτον μὴ
μετέχειν τῆς οὐσίας· ἀποκήρυκτος ὑπερήσπισε τοῦ πα-
τρὸς καὶ ἀξιοῖ κατὰ τὸν νόμον δεσπότης εἶναι τῆς οὐ-
σίας· καὶ κατὰ ἓν ῥητὸν εἰς δύο τεμνόμενα, ὡς ἐπὶ τού-
του, οὗ καὶ ὁ τεχνικὸς τίθησι, τῶν δύο κορῶν τῶν βια-
σθεισῶν, ὧν ἡ μὲν θάνατον, ἡ δὲ γάμον ἄπροικον αἱ-
ρεῖται· ἀλλὰ τοῦτο μὲν τὸ πρόβλημα,
427
Porphyrius Phil., De abstinentia (2034: 003)“Porphyrii philosophi Platonici
opuscula selecta, 2nd edn.”, ENauck, A.Leipzig: Teubner, 1886, Repr. 1963.
Book 1, section 36, line 18
ρισπάστου θεωρίας. εἰ δέ τις οἴεται συνανθρωπεύων
καὶ ἐμπιπλὰς τὰς αἰσθήσεις τῶν κατ' αὐτὰς παθῶν
αὐτὸς μενεῖν ἀπαθής, λέληθεν αὑτὸν καὶ τοὺς αὐτῷ
πειθομένους ἀπατῶν ἀγνοῶν τε ὡς πολὺ τῶν παθῶν
καταδεδούλωται αὐτῇ τῇὑπὸ τοῦ πλήθους οὐκ ἀλλο-
τριώσει. οὐ γὰρ δὴ μάτην οὐδὲ τῆς φύσεως κατα-
ψευδόμενος τῶν φιλοσόφων ἔλεγεν ὁ φάς· ‘οὗτοι δέ
που ἐκ νέων πρῶτον εἰς ἀγορὰν οὐκ ἴσασι τὴν ὁδόν,
οὐδὲ ὅπου δικαστήριον ἢ βουλευτήριον ἤ τι κοινὸν
ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον, νόμους δὲ καὶ ψηφίσματα
λεγόμενα ἢ γεγραμμένα οὔτε ὁρῶσιν οὔτε ἀκούουσιν.
σπουδαὶ δὲ ἑταιρειῶν ἐπ' ἀρχὰς καὶ σύνοδοι καὶ
δεῖπνα καὶ σὺν αὐλητρίσιν κῶμοι, οὐδὲ ὄναρ πράτ-
τειν προσίσταται αὐτοῖς. εὖ δὲ ἢ κακῶς τις γέγονεν
ἐν πόλει, ἤ τί τῳ κακόν ἐστιν ἐκ προγόνων γεγονός,
πρὸς ἀνδρῶν ἢ γυναικῶν, μᾶλλον αὐτὸν λέληθεν ἢ
οἱ τῆς θαλάττης λεγόμενοι χόες. καὶ ταῦτα πάντα
οὐδ' ὅτι οὐκ οἶδεν, οἶδεν· οὐδὲ γὰρ αὐτῶν ἀπέχεται
τοῦ εὐδοκιμεῖν χάριν, ἀλλὰ τῷ ὄντι τὸ σῶμα μόνον
ἐν τῇ πόλει κεῖται αὐτοῦ καὶ ἐπιδημεῖ, ἡ δὲ διάνοια
Αθανάσιος θεολόγος. Epistula encyclica (2035: 006)
“Athanasius Werke, vol. 2.1”, EOpitz, H.G.Berlin: De Gruyter, 1940.
Chap. 5, section 6, line 2
πληρῶν τῶν περὶ Εὐσέβιον πενθεῖν ἠνάγκαζε τότε τοὺς Χριστιανοὺς τῇ κακώσει τῶν
δεσμῶν. διὰ ταύτης τοίνυν τῆς βίας ὁ ἡγεμὼν ἥρπασε τὰς ἐκκλησίας καὶ ἁρπάσας
Γρη-
γορίῳ καὶ τοῖς Ἀρειομανίταις παρέδωκε. καὶ οἱ μὲν ἐκκήρυκτοι παρ' ἡμῶν διὰ τὴν
ἀσέ-
βειαν γενόμενοι ἐγκαυχῶνται τῇ ἁρπαγῇ τῶν ἐκκλησιῶν, ὁ δὲ τοῦ θεοῦ λαὸς καὶ οἱ
κληρικοὶ
τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας βιάζονται ἢ κοινωνεῖν τῇ ἀσεβείᾳ τῶν αἱρετικῶν Ἀρειανῶν
ἢ
μὴ εἰσέρχεσθαι εἰς τὰς ἐκκλησίας. καὶ γὰρ καὶ τοῖς ναυκλήροις καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς
τὴν
θάλατταν πλέουσιν οὐκ ὀλίγην βίαν καὶ ἀνάγκην ἐπέθηκεν ὁ Γρηγόριος διὰ τοῦ
ἡγεμόνος
βασανίζων καὶ μαστίζων, ἄλλους δὲ καὶ δεσμεύων καὶ εἰς τὸ δεσμωτήριον ἐμβάλλων,
ἵνα
μηδὲ ἀντιλέγωσι τῇ παρανομίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ γράμματα παρ' αὐτοῦ λαμβάνωσι.
καὶ ἵνα μὴ ἄχρι τούτων ἀρκεσθῇ, ἀλλὰ καὶ τοῦ αἵματος ἡμῶν ἐμφορηθῇ, πεποίηκε τὸν
ὠμότατον καὶ συνεργὸν αὐτοῦ ἡγεμόνα ψήφισμα ὡς ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ κατ'
ἐμοῦ
428
γράψαι τῷ εὐσεβεστάτῳ βασιλεῖ Κωνσταντίῳ ἐπίφθονα ῥήματα περιέχον, ἀφ' οὗ μὴ
μόνον
ἐστὶ φυγεῖν, ἀλλὰ καὶ μυρίους θανάτους προσδοκᾶν. καὶ ὁ μὲν τὸ ψήφισμα γράψας
ἐστὶ
παραβάτης ἐκ Χριστιανῶν καὶ εἴδωλα ἀναισχύντως προσκυνῶν, οἱ δὲ ὑπογράψαντές
εἰσιν
ἐθνικοὶ καὶ νεωκόροι τῶν εἰδώλων καὶ σὺν αὐτοῖς Ἀρειανοί. καὶ ἵνα μὴ πολὺς ἐν τῷ
γράφειν γίγνωμαι, διωγμός ἐστιν ἐνταῦθα καὶ διωγμὸς οἷος οὐδέποτε γέγονε κατὰ τῆς
ἐκκλησίας. ὅλως μὲν γὰρ ἐν τῷ πρὸ τούτου διωγμῷ κἂν φεύγων τις προσηύχετο καὶ
κρυπτόμενος ἐβαπτίζετο, ἄρτι δὲ ἡ πολλὴ ὠμότης καὶ τὴν βαβυλωνίαν ἀθεότητα
ἐνίκη-
σεν. ὡς γὰρ οἱ τότε κατὰ τοῦ Δανιήλ, οὕτω καὶ ὁ θαυμαστὸς Γρηγόριος νῦν τοὺς ἐν
ταῖς οἰκίαις προσευχομένους διαβάλλει τῷ ἡγεμόνι καὶ τοὺς λειτουργοὺς μετὰ πάσης
ὕβρεως παρατηρεῖται, ὡς ἐκ τῆς τοιαύτης βίας πολλοὺς μὲν ἀβαπτίστους κινδυνεύειν,
Αθανάσιος θεολόγος. Epistula encyclica Chap. 5, section 6, line 4
γορίῳ καὶ τοῖς Ἀρειομανίταις παρέδωκε. καὶ οἱ μὲν ἐκκήρυκτοι παρ' ἡμῶν διὰ τὴν
ἀσέ-
βειαν γενόμενοι ἐγκαυχῶνται τῇ ἁρπαγῇ τῶν ἐκκλησιῶν, ὁ δὲ τοῦ θεοῦ λαὸς καὶ οἱ
κληρικοὶ
τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας βιάζονται ἢ κοινωνεῖν τῇ ἀσεβείᾳ τῶν αἱρετικῶν Ἀρειανῶν
ἢ
μὴ εἰσέρχεσθαι εἰς τὰς ἐκκλησίας. καὶ γὰρ καὶ τοῖς ναυκλήροις καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς
τὴν
θάλατταν πλέουσιν οὐκ ὀλίγην βίαν καὶ ἀνάγκην ἐπέθηκεν ὁ Γρηγόριος διὰ τοῦ
ἡγεμόνος
βασανίζων καὶ μαστίζων, ἄλλους δὲ καὶ δεσμεύων καὶ εἰς τὸ δεσμωτήριον ἐμβάλλων,
ἵνα
μηδὲ ἀντιλέγωσι τῇ παρανομίᾳ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ γράμματα παρ' αὐτοῦ λαμβάνωσι.
καὶ ἵνα μὴ ἄχρι τούτων ἀρκεσθῇ, ἀλλὰ καὶ τοῦ αἵματος ἡμῶν ἐμφορηθῇ, πεποίηκε τὸν
ὠμότατον καὶ συνεργὸν αὐτοῦ ἡγεμόνα ψήφισμα ὡς ἐκ προσώπου τοῦ λαοῦ κατ'
ἐμοῦ
γράψαι τῷ εὐσεβεστάτῳ βασιλεῖ Κωνσταντίῳ ἐπίφθονα ῥήματα περιέχον, ἀφ' οὗ μὴ
μόνον
ἐστὶ φυγεῖν, ἀλλὰ καὶ μυρίους θανάτους προσδοκᾶν. καὶ ὁ μὲν τὸ ψήφισμα γράψας
ἐστὶ
παραβάτης ἐκ Χριστιανῶν καὶ εἴδωλα ἀναισχύντως προσκυνῶν, οἱ δὲ ὑπογράψαντές
εἰσιν
ἐθνικοὶ καὶ νεωκόροι τῶν εἰδώλων καὶ σὺν αὐτοῖς Ἀρειανοί. καὶ ἵνα μὴ πολὺς ἐν τῷ
γράφειν γίγνωμαι, διωγμός ἐστιν ἐνταῦθα καὶ διωγμὸς οἷος οὐδέποτε γέγονε κατὰ τῆς
ἐκκλησίας. ὅλως μὲν γὰρ ἐν τῷ πρὸ τούτου διωγμῷ κἂν φεύγων τις προσηύχετο καὶ
κρυπτόμενος ἐβαπτίζετο, ἄρτι δὲ ἡ πολλὴ ὠμότης καὶ τὴν βαβυλωνίαν ἀθεότητα
ἐνίκη-
σεν. ὡς γὰρ οἱ τότε κατὰ τοῦ Δανιήλ, οὕτω καὶ ὁ θαυμαστὸς Γρηγόριος νῦν τοὺς ἐν
ταῖς οἰκίαις προσευχομένους διαβάλλει τῷ ἡγεμόνι καὶ τοὺς λειτουργοὺς μετὰ πάσης
ὕβρεως παρατηρεῖται, ὡς ἐκ τῆς τοιαύτης βίας πολλοὺς μὲν ἀβαπτίστους κινδυνεύειν,
429
πολλοὺς δὲ χωρὶς τῶν ἐπισκεπτομένων νοσεῖν καὶ ὀδύρεσθαι πικροτέραν τῆς νόσου
τὴν
Αθανάσιος θεολόγος. Homilia in sanctos patres et prophetas [Sp.] (2035: 094);
MPG 28.Volume 28, page 1065, line 27
γνώστης καὶ εἰδαίνων τὰ προγνώσεως, καὶ ποίας
προαιρέσεως ἔχει γενέσθαι ὁ μέλλων τίκτεσθαι ἄν-
θρωπος. Οὐδὲ ὑπάρχεις, ὡς εἷς τῶν ἀρχόντων,
ἀγνοῶν τοὺς νόμους, ἢ χρῄζων συνηγόρου ἢ συγκαθ-
έδρου, οἳ πρὸς ἓν ἕκαστον κεφάλαιον ἀποφαίνοντες.
Σὺ γὰρ εἶ σύνθρονος τοῦ Πατρὸς, τῶν νόμων εὑρε-
τὴς, τῶν σοφῶν διορθωτὴς, τῆς δικαιοσύνης χορηγὸς,
τῶν καταπονουμένων ὑπερασπιστὴς, τῶν συκοφαν-
τουμένων ἔκδικος. Τὴν γὰρ Σουσάνναν συκοφαντη-
θεῖσαν ὑπὸ τῶν ἀκολάστων γερόντων ἐῤῥύσω ἀπὸ τοῦ
θανατικοῦ ψηφίσματος, ἀποστείλας εἰς δικολογίαν
τὸν σοφὸν καὶ ἀνάργυρον ῥήτορα Δανιήλ. Ἐπεὶ οὖν
πάντων ἔχεις γνῶσιν, καὶ ἐπίστασαι, πῶς χρὴ αὐτοὺς
πολεμηθῆναι· εἰ δὲ ἐπιτρέπεις μοι, λέγω· εἰμὶ γὰρ
δοῦλος τῆς σῆς φιλανθρωπίας, καὶ τοῦτο ἀχρεῖος,
καὶ οὐ δύναμαι ἀντιπρᾶξαι τῇ κελεύσει σου. Ὁ δὲ
Μονογενής· Ἐπιτρέπω σοι, καὶ εἰπὲ ἀτρόμως καὶ
ἀνυπεσταλμένως. Ὁ δὲ Δαβίδ· «Ἐπιλαβοῦ ὅπλου
καὶ θυρεοῦ, καὶ ἀνάστηθι εἰς τὴν βοήθειάν μου.»
Ὁ δὲ Μονογενής· Καὶ ποίου ὅπλου ἔχω ἐπιλαβέσθαι,
ἢ ποίου θυρεοῦ; Πῶς δὲ ἔχω ἀναστῆναι εἰς
Ιωάννης Στοβαίος. Anthologium (2037: 001)
“Ioannis Stobaei anthologium, 5 vols.”, EWachsmuth, C., Hense, O.
Berlin: Weidmann, 1–2:1884; 3:1894; 4:1909; 5:1912, Repr. 1958.
Book 2, chap. 8, section 42, line 24
σθαι κέκληται. Λάχεσιν δὲ τὴν τοῦ παντὸς περιστροφὴν
πολλοὶ εἶναι εἰρήκασιν.
Ἀρέσκει καὶ τὸ χραίνεσθαι τὸ μὲν ἐπὶ ταῖς ψυχαῖς
αὐτεξούσιον ὑπὸ τῆς ἐγγινομένης ἐνταῦθα προβιοτῆς, τὸ
δ' ἐπὶ τοῖς ἀνθρώποις αὐτεξούσιον ἐκ τῆς πρός τινα τῶν
τῇδε βίων τῆς ψυχῆςἔξω ἔτι οὔσης ῥοπῆς, ἣν αἵρεσιν
ὁ Πλάτων λέγει.
Ἀρέσκει καὶ τὸ τοιαύτην εἶναι τὴν εἱμαρμένην, ἐοι-
κυῖαν ταῖς τῶν νόμων διαγορεύσεσι, νόμον οὖσαν καὶ
αὐτὴν καὶ,
θεῶν ψήφισμα παλαιόν,
ἀΐδιον, πλατέεσσι κατεσφρηγισμένον ὅρκοις,
φησὶν Ἐμπεδοκλῆς (v. 369. 370 Stein.). Οἵ τε γὰρ νόμοι,
οὐκ ἀναγκάζοντες, διαγορεύουσιν, ὡς ἐὰν λῃστεύσῃς, τάδε
πείσῃ· ἐὰν δὲ ἀριστεύσῃς, τῶνδε τεύξῃ· οἵ τε καθ' εἱμαρ-
430
μένην θεσμοί, ἐὰν βίον ἕλῃ ἀνδρός, οὕτως ζήσῃ, οὐ μὴν ἔτι
καὶ ἑλοῦ ἐκ παντὸς ἀναγκάζουσι· καὶ ἐὰν ἐνἀνδράσι γενό-
μενος βίον ἕλῃ στρατιώτου, τάδε σε παθεῖν καὶ δρᾶσαι
ἀνάγκη, οὐ μὴν ἔτι βίον σε ἀνάγκη ἑλέσθαι στρατιώτου
καὶ τάδε παθεῖν καὶ δρᾶσαιἐξ ἀνάγκης. Δι' ὃ κεῖται
μὲν τὰ παραδείγματα καὶ τῶν πρώτων καὶ δευτέρων·
Ιωάννης Στοβαίος. Anthologium Book 3, chap. 39, section 36, line 10
τὴν πατρίδα καθῆκον. Ἐν ταὐτῷ.
Ὧν οὕνεκα φημὶ δεῖν ἀποικονομεῖσθαι πᾶν καὶ πά-
θος καὶ νόσημα τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς τὸν πατρίδι χρησόμενον
καλῶς. δεῖ δὲ καὶ τοὺς νόμους τῆς πατρίδος καθάπερ
τινὰς θεοὺς δευτέρους συντηρεῖν αὐτόν τε βιοῦντα κατὰ
τὴν τούτων ὑφήγησιν, κἂν εἰ παραβαίνειν τις αὐτοὺς ἢ
νεοχμοῦν ἐπιχειροίη σπουδῇ πάσῃ κωλύοντα καὶ πάντα
τρόπον ἐναντιούμενον. οὐ γὰρ ἀγαθὸν ἐπιτήδευμα πόλει
δι' ἀτιμίας ἀγόμενοι νόμοι καὶ τὰ νέα προκρινόμενα
τῶν παλαιῶν. ὅθεν καὶ τῶν ψηφισμάτων καὶ τῆς παρα-
θέρμου ταύτης καινουργίας εἰρκτέον τοὺς αὐθαδέστερον
ἐπὶ τοῦτ' ἰόντας. ἀποδέχομαι δ' οὖν ἔγωγε καὶ τὸν τῶν
Λοκρῶν νομοθέτην Ζάλευκον, ὃς ἐνομοθέτησε τὸν και-
νὸν εἰσοίσοντα νόμον βρόχου περικειμένου τῷ τραχήλῳ
τοῦτο ποιεῖν, ὡς ἀκαρὴς οἴχοιτο πνιγείς, εἰ μὴ μάλα
σφόδρα λυσιτελῶς τῷ κοινῷ παραδιατάττοιτο τὴν ἐξ ἀρ-
χῆς τῆς πολιτείας κατάστασιν. οὐδὲν δ' ἧττον τῶν νό-
μων καὶ τὰ ἔθη φυλακτέον τά γε ὄντως πάτρια καὶ τάχα
που πρεσβύτερα καὶ τῶν νόμων αὐτῶν· ἐπεὶ τά τε χθιζὰ
ταῦτα καὶ πρωιζά, τὰ νῦν εἰς ἅπασαν εἰσηγμένα πόλιν
Basilius Theol., Epistulae (2040: 004)
“Saint Basile. Lettres, 3 vols.”, ECourtonne, Y.
Paris: Les Belles Lettres, 1:1957; 2:1961; 3:1966.
Epistle 99, section 4, line 17
ματα τοῦ ἔθνους ἐπισταμένους· ὧν εἰδὼς τὰ ὀνόματα,
ἑκὼν σιωπήσομαι, ἵνα μή τι ἐμπόδιον γένηται πρὸς τὸ ἐν
ἑτέρῳ γοῦν χρόνῳ χρησιμευθῆναι τὴν Ἀρμενίαν. Καὶ νῦν
γενόμενος μέχρι Σατάλων ἐν τοιούτῳ σώματι, τὰ μὲν λοιπὰ
ἔδοξα τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι καθιστᾶν, εἰρηνεύσας τοὺς τῆς
Ἀρμενίας ἐπισκόπους καὶ διαλεχθεὶς αὐτοῖς τὰ πρέποντα,
ὥστε ἀποθέσθαι τὴν συνήθη διαφορὰν καὶ ἀναλαβεῖν τὴν
γνησίαν τοῦ Κυρίου ὑπὲρ τῶν Ἐκκλησιῶν σπουδήν, δοὺς
αὐτοῖς καὶ τύπους περὶ τῶν ἀδιαφόρως κατὰ τὴν Ἀρμενίαν
παρανομουμένων, ὅπως αὐτοῖς προσῆκεν ἐπιμελεῖσθαι.
Ἐδεξάμην δὲ καὶ ψηφίσματα παρὰ τῆς Ἐκκλησίας Σατά-
λων, παράκλησιν ἔχοντα δοθῆναι αὐτοῖς παρ' ἡμῶν ἐπί-
σκοπον. Ἐπιμελὲς δέ μοι ἐγένετο καὶ τὴν περιχεθεῖσαν
431
βλασφημίαν τῷ ἀδελφῷ ἡμῶν Κυρίλλῳ, τῷ ἐπισκόπῳ Ἀρ-
μενίας, ἀνερευνῆσαι, καὶ διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ εὕρο-
μεν αὐτὴν ψευδῶς κινηθεῖσαν ἐκ διαβολῆς τῶν μισούντων
αὐτόν· ἣν καὶ φανερῶς ὡμολόγησαν ἐφ' ἡμῶν. Καὶ ἐδόξα-
μεν μετρίως ἡμεροῦν πρὸς αὐτὸν τὸν ἐν Σατάλοις λαόν,
ὥστε μηκέτι αὐτοῦ τὴν κοινωνίαν φεύγειν. Εἰ δὲ μικρὰ
ταῦτα καὶ οὐδενὸς ἄξια, ἀλλὰ παρ' ἡμῶν οὐδὲν ἦν πλέον
δυνατὸν γενέσθαι διὰ τὴν ἐκ τῆς τοῦ διαβόλου περιεργίας
Syriani, Sopatri Et Marcellini Scholia Ad Hermogenis Status, Scholia ad
Hermogenis librum περὶ στάσεων (2047: 001)
“Rhetores Graeci, vol. 4”, EWalz, C.Stuttgart: Cotta, 1833, Repr. 1968.
Volume 4, page 81, line 12
τὸ πεπραγμένον ἢ οὔ· καὶ πότερον κλέπτης οὗτος ἢ ἱε-
ρόσυλος ὁ ὑφελόμενος τὰ ἰδιωτικὰ κτήματα ἐκ τοῦ ἱε-
ροῦ. Ἄξιον δὲ εἰπεῖν τὸν τέλειον τοῦ πολιτικοῦ ζητήματος
ὅρον, πολιτικὸν ζήτημά ἐστιν ἀμφισβήτησις λογικὴ ἐπὶ
μέρους ἐκ τῶν παρ' ἑκάστοις κειμένων νόμων ἢ ἐθῶν
περὶ οὐσίας, ἢ ὀνόματος, ἢ τοῦ δικαίου ἢ καλοῦ ἢ συμ-
φέροντος· τινὲς δὲ λέγουσιν ὅτι τὰ τρία εἴδη τῆς ῥητο-
ρικῆς περιέλαβεν ὁ ὅρος· ἄλλοι δ' ὡς ταῦτα πραγματι-
κὴν μόνη περιλαμβάνει στάσιν· ἢ πάντων ἅμα ἢ τι-
νῶν· ἐπειδή εἰσιν ὑποθέσεις καὶ μικταὶ ὡς αἱ τῶν ψη-
φισμάτων εἰσφοραὶ, συμβουλευτικαὶ ἅμα καὶ δικανικαί·
καὶ αἱ τῶν νόμων εἰσφοραὶ, συμβουλευτικαὶ καὶ ἐγκω-
μιαστικαί.
Τὴν δὲ ἀμφισβήτησιν ταύτην ἀνάγκη περί τε πρόσωπα καὶ πρά-
γματα εἶναι· ὧν πλείστη δήπου διαφορὰ, ἣν τοῖς ἐπιγνοῦσι ῥᾴ-
διον ἤδη τὰς διαιρέσεις συνιδεῖν τὰς εἰς τὰ κεφάλαια τῶν ζητημά-
των, καὶ ὅσα ὅλως διαιρεῖσθαι δύναται.
Syriani, Sopatri Et Marcellini Scholia Ad Hermogenis Status, Scholia ad
Hermogenis librum περὶ στάσεων Volume 4, page 156, line 14
τῶν μόνον λόγοις ἐναντιούμεθα, οὐ τῷ βουλεύματι τῷ
ἑαυτῶν ἀντιπίπτομεν· καὶ θάτερον θατέρου ἀναιρε-
τικὸν γίνεται· τῷ μὲν γὰρ ἀπαιτοῦντι τὸ δάνειον σκο-
πὸς ἦν τὸ ἀποβαλεῖν τὰ χρήματα, καὶ οὐ μάχεται τῇ
γνώμῃ τῇ ἑαυτοῦ, εἴτε παρακαταθήκην εἴτε δάνειον λέγει·
ἐν δὲ τῷ ἀπόρῳ ἐὰν εἴπῃς μὴ πιστεύειν, πιστεύεις τῷ
φανέντι, καὶ ἐν τούτῳ τὰ ἐναντία τῇ βουλήσει περα-
νοῦμεν, οὐ τῷ λόγῳ· ὅρα δὲ πῶς φησι πρῶτον μὲν τὸ
ὄνομα ἄπορον, οὗ μὴ ἔστι πέρας εὑρεῖν· καὶ μετὰ ταῦ-
τα τὸ παράδειγμα· εἴπομεν δὲ καὶ ἄλλο παράδειγμα
παρὰ τὸ κείμενον· ἔγραψέ τις ψήφισμα· μὴ κυρωθέντος
αὐτοῦ γράφει ἕτερον, ὥστε μὴ πιστεύειν ψηφίσματι, εἰ
γὰρ πεισθείημεν αὐτῷ λέγοντι, εὑρισκόμεθα τῷ αὐτοῦ
πιστεύσαντες· εἰ δὲ βεβαιώσομεν τὸ μὴ πιστεύειν, τὸ
432
παρ' αὐτοῦ γραφὲν ἀνατρέπομεν.
Πέμπτον κατὰ τὸ ἀπίθανον, οἷον εἰ Σωκράτην τις πλάττει πορ-
νοβοσκοῦντα, ἢ Ἀριστείδην ἀδικοῦντα.
Συριανοῦ. Καὶ τοῦτο παρὰ τὸν δεύτερόν ἐστι
κανόνα· οὐ γὰρ ἐκ πιθανῶν σύγκειται λόγων, ἀλλὰ
ταῖς πάντων ἀκριβῶς ἐναντίων δόξαις οὐ συνᾴδοντα
Syriani, Sopatri Et Marcellini Scholia Ad Hermogenis Status, Scholia ad
Hermogenis librum περὶ στάσεων Volume 4, page 156, line 15
τικὸν γίνεται· τῷ μὲν γὰρ ἀπαιτοῦντι τὸ δάνειον σκο-
πὸς ἦν τὸ ἀποβαλεῖν τὰ χρήματα, καὶ οὐ μάχεται τῇ
γνώμῃ τῇ ἑαυτοῦ, εἴτε παρακαταθήκην εἴτε δάνειον λέγει·
ἐν δὲ τῷ ἀπόρῳ ἐὰν εἴπῃς μὴ πιστεύειν, πιστεύεις τῷ
φανέντι, καὶ ἐν τούτῳ τὰ ἐναντία τῇ βουλήσει περα-
νοῦμεν, οὐ τῷ λόγῳ· ὅρα δὲ πῶς φησι πρῶτον μὲν τὸ
ὄνομα ἄπορον, οὗ μὴ ἔστι πέρας εὑρεῖν· καὶ μετὰ ταῦ-
τα τὸ παράδειγμα· εἴπομεν δὲ καὶ ἄλλο παράδειγμα
παρὰ τὸ κείμενον· ἔγραψέ τις ψήφισμα· μὴ κυρωθέντος
αὐτοῦ γράφει ἕτερον, ὥστε μὴ πιστεύειν ψηφίσματι, εἰ
γὰρ πεισθείημεν αὐτῷ λέγοντι, εὑρισκόμεθα τῷ αὐτοῦ
πιστεύσαντες· εἰ δὲ βεβαιώσομεν τὸ μὴ πιστεύειν, τὸ
παρ' αὐτοῦ γραφὲν ἀνατρέπομεν.
Πέμπτον κατὰ τὸ ἀπίθανον, οἷον εἰ Σωκράτην τις πλάττει πορ-
νοβοσκοῦντα, ἢ Ἀριστείδην ἀδικοῦντα.
Συριανοῦ. Καὶ τοῦτο παρὰ τὸν δεύτερόν ἐστι
κανόνα· οὐ γὰρ ἐκ πιθανῶν σύγκειται λόγων, ἀλλὰ
ταῖς πάντων ἀκριβῶς ἐναντίων δόξαις οὐ συνᾴδοντα
λέγειν ἐπιχειρεῖ· τριῶν δὲ ὄντων περὶ ἕκαστον τῶν
πραγμάτων, χρήσεως καὶ φύσεως καὶ δόξης, τὰ μὲν δύο
Syriani, Sopatri Et Marcellini Scholia Ad Hermogenis Status, Scholia ad
Hermogenis librum περὶ στάσεων Volume 4, page 252, line 27
ἀνελθόντα ξένον ἐπὶ τὸ τεῖχος τεθνάναι πολέμου ὄντος·
ἀνελθὼν ἠρίστευσε καὶ ὑπάγεται τῷ νόμῳ· ἐκ δὲ δια-
θήκης· οἷον ἔγραψέ τις ἐν ταῖς διαθήκαις τελευτῶν
ἀριστεὺς, ἐκ τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ γενέσθαι Ἄρεα χρυ-
σοῦν ἔχοντα δόρυ· ἐκ δὲ ψηφισμάτων, οἷον μετὰ τὴν
τῶν τυράννων κατάλυσιν Μεγαρεῖς διέσωσαν τῶν Ἀθη-
ναίων τὰ ἔκθετα βρέφη· καὶ ἀποδιδόντων γράφει τὶς τὸ
κατὰ Μεγαρέων ἀναιρεῖν πινάκιον· ἐκ δὲ κηρυγμάτων,
οἷον ἐκήρυξεν ὁ νόμος, τὸν θεραπεύσαντα νοσοῦντα Πε-
ρικλέα λαμβάνειν δωρεὰν ἣν ἂν βούληται· Μεγαρεὺς
θεραπεύσας ἀξιοῖ λυθῆναι τὸ κατὰ Μεγαρέων ψήφισμα·
ἐξ ἐπιστολῶν δέ· οἷον ἔγραψεν ὁ πατὴρ τῷ διδασκάλῳ
μὴ ἐκμανθάνοντα τὸν υἱὸν ἀποκτεῖναι· ἀπέκτεινε δὲ ὁ
διδάσκαλος μὴ ἐκμανθάνοντα καὶ κρίνεται· πρόσκειται
δὲ τοῖς κηρύγμασι τὰ ὡρισμένα ἀντὶ τοῦ τῷ δήμῳ ἀρέ-
433
σοντα, κεκυρωμένα, οἷον ἐκ προστάγματος καὶ ψήφῳ
τοῦ δήμου κεκηρυγμένα· ἰστέον δὲ ὡς τῶν ῥητῶν τού-
των τὰ μὲν ἔγγραφα, τὰ δὲ ἄγραφα καλεῖται· ἔγγραφα
μὲν οὖν νόμοι, διαθῆκαι, ψηφίσματα, στῆλαι· ἄγραφα
δὲ, οἷον κηρύγματα, χρησμοὶ, ἔθη. Κοινωνεῖ σφόδρα
ῥητὸν καὶ διάνοια τῷ κατὰ νόμον ὅρῳ, τῷ ἀμφότερα
Syriani, Sopatri Et Marcellini Scholia Ad Hermogenis Status, Scholia ad
Hermogenis librum περὶ στάσεων Volume 4, page 253, line 5
οἷον ἐκήρυξεν ὁ νόμος, τὸν θεραπεύσαντα νοσοῦντα Πε-
ρικλέα λαμβάνειν δωρεὰν ἣν ἂν βούληται· Μεγαρεὺς
θεραπεύσας ἀξιοῖ λυθῆναι τὸ κατὰ Μεγαρέων ψήφισμα·
ἐξ ἐπιστολῶν δέ· οἷον ἔγραψεν ὁ πατὴρ τῷ διδασκάλῳ
μὴ ἐκμανθάνοντα τὸν υἱὸν ἀποκτεῖναι· ἀπέκτεινε δὲ ὁ
διδάσκαλος μὴ ἐκμανθάνοντα καὶ κρίνεται· πρόσκειται
δὲ τοῖς κηρύγμασι τὰ ὡρισμένα ἀντὶ τοῦ τῷ δήμῳ ἀρέ-
σοντα, κεκυρωμένα, οἷον ἐκ προστάγματος καὶ ψήφῳ
τοῦ δήμου κεκηρυγμένα· ἰστέον δὲ ὡς τῶν ῥητῶν τού-
των τὰ μὲν ἔγγραφα, τὰ δὲ ἄγραφα καλεῖται· ἔγγραφα
μὲν οὖν νόμοι, διαθῆκαι, ψηφίσματα, στῆλαι· ἄγραφα
δὲ, οἷον κηρύγματα, χρησμοὶ, ἔθη. Κοινωνεῖ σφόδρα
ῥητὸν καὶ διάνοια τῷ κατὰ νόμον ὅρῳ, τῷ ἀμφότερα
εἰς τὴν τοῦ ῥητοῦ ἐξέτασιν καταφεύγειν· καὶ παράδειγμα
μὲν ῥητοῦ καὶ διανοίας ὁ ῥίψας τὴν ἀσπίδα καὶ ἀπο-
κτείνας τὸν τῶν πολεμίων στρατηγὸν καὶ κρινόμενος ῥι-
ψασπίας· ὅρου δὲ τοῦτο· νόμος τὴν τρὶς γαμηθεῖσαν
ἄτιμον εἶναι· ἀπολιποῦσά τις τὸν πρότερον ἄνδρα ἐγα-
μήθη δευτέρῳ· πάλιν διαλυσαμένη αὐτῷ πρὸς τὸν πρῶ-
τον ὑπέστρεψε καὶ κρίνεται· ἐνταῦθα γὰρ αὐτὸ τοῦτό
ἐστι τὸ ζητούμενον, εἰ τρὶς τοῦτό ἐστι γαμηθῆναι· ὥσπερ
Syriani, Sopatri Et Marcellini Scholia Ad Hermogenis Status, Scholia ad
Hermogenis librum περὶ στάσεων Volume 4, page 707, line 18
τοὺς βιαζομένους, ἀφῄρηκε γὰρ τὸ γάμον ἄπροικον αἱ-
ρεῖσθαι. ἰστέον δὲ, ὡς ἡ ἀναίρεσις τοῦ νόμου ἢ κατὰ
μέρους ἐστὶν ἀναίρεσις, ὡς ἐπὶ τοῦ προειρημένου παρα-
δείγματος, ἢ καθόλου· καὶ τοῦτο ἢ νόμῳ καὶ εἰς ἀεὶ
ὡς ἐπὶ τοῦ τῆς πανσελήνου παρὰ Λάκωσι μετὰ τὰ
ἐν Μαραθῶνι, ἢ ψηφίσματι καὶ πρὸς καιρὸν, ὥσπερ
ἐποίησε Δημοσθένης τὴν Ἐλάτειαν Φιλίππου καταλα-
βόντος, λύσας τὸν νόμον τὸν ἐν τρισὶν ἡμέραις βουλεύ-
εσθαι περὶ πολέμου προστάττοντα· οὐ γὰρ ἀναιρεῖσθαι
καθάπαξ τὸν νόμον διὰ τοῦ ψηφίσματος, ἀλλὰ διὰ
τὸν καιρόν· ταύτῃ τοι καὶ ἀπολογούμενος ἐρεῖ, τὴν διά-
νοιαν σκοπεῖν, ἀλλὰ μὴ τὸ ῥητόν· ὅτι ταῦτα περὶ τῶν
μὴ κατεπειγόντων ὁ νόμος φησί· καὶ περὶ μὲν εἰσφο-
ρᾶς νόμων οὕτω· περὶ δὲ ψηφισμάτων εἰσαγωγῆς τρία
434
εἴδη εἰσίν· ἢ γὰρ εἰσάγει τις ψήφισμα, ὥστε τὸν δεῖνα
στεφανοῦν, ἢ γράφει τις ψήφισμα ἐναντίον νόμῳ· μὴ
μέντοι λύων τὸν νόμον, ἀλλὰ πρὸς καιρὸν, ὡς ἤδη εἴ-
ρηται περὶ Δημοσθένους· ἢ ὡς Ὑπερίδης γράψας μετὰ
Χαιρώνειαν τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους εἶναι· καὶ γὰρ καὶ
οὗτος οὐ λύων τὸν νόμον τοὺς περὶ τῶν ἀτίμων
Syriani, Sopatri Et Marcellini Scholia Ad Hermogenis Status, Scholia ad
Hermogenis librum περὶ στάσεων Volume 4, page 707, line 22
δείγματος, ἢ καθόλου· καὶ τοῦτο ἢ νόμῳ καὶ εἰς ἀεὶ
ὡς ἐπὶ τοῦ τῆς πανσελήνου παρὰ Λάκωσι μετὰ τὰ
ἐν Μαραθῶνι, ἢ ψηφίσματι καὶ πρὸς καιρὸν, ὥσπερ
ἐποίησε Δημοσθένης τὴν Ἐλάτειαν Φιλίππου καταλα-
βόντος, λύσας τὸν νόμον τὸν ἐν τρισὶν ἡμέραις βουλεύ-
εσθαι περὶ πολέμου προστάττοντα· οὐ γὰρ ἀναιρεῖσθαι
καθάπαξ τὸν νόμον διὰ τοῦ ψηφίσματος, ἀλλὰ διὰ
τὸν καιρόν· ταύτῃ τοι καὶ ἀπολογούμενος ἐρεῖ, τὴν διά-
νοιαν σκοπεῖν, ἀλλὰ μὴ τὸ ῥητόν· ὅτι ταῦτα περὶ τῶν
μὴ κατεπειγόντων ὁ νόμος φησί· καὶ περὶ μὲν εἰσφο-
ρᾶς νόμων οὕτω· περὶ δὲ ψηφισμάτων εἰσαγωγῆς τρία
εἴδη εἰσίν· ἢ γὰρ εἰσάγει τις ψήφισμα, ὥστε τὸν δεῖνα
στεφανοῦν, ἢ γράφει τις ψήφισμα ἐναντίον νόμῳ· μὴ
μέντοι λύων τὸν νόμον, ἀλλὰ πρὸς καιρὸν, ὡς ἤδη εἴ-
ρηται περὶ Δημοσθένους· ἢ ὡς Ὑπερίδης γράψας μετὰ
Χαιρώνειαν τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους εἶναι· καὶ γὰρ καὶ
οὗτος οὐ λύων τὸν νόμον τοὺς περὶ τῶν ἀτίμων νό-
μους ἔγραφεν, ἀλλὰ διὰ πρόσφορον χρείαν, ὅπως ἂν
ὁμονοήσαντες ὑπὲρ τῆς πατρίδος ἀγωνίσαιντο· ἢ εἰςφέρει τις ψήφισμα ἀνατρέπων
νόμον καὶ λύων, ὡς ὁ παρὰ Λάκωσιν ὁ τῆς πανσελίνου μετὰ τὰ ἐν
Syriani, Sopatri Et Marcellini Scholia Ad Hermogenis Status, Scholia ad
Hermogenis librum περὶ στάσεων
Volume 4, page 796, line 2
ἀγῶνος ἀποβάλλουσα τὴν κρίσιν, λόγον εἶχεν ἡ ἀπο-
ρία· εἰ δὲ διαβολῆς μόνον ἕνεκα τοῦ ἀγῶνος παραλαμ-
βάνεται, εἰκότως παραγραφικὸν, ἀλλ' οὐ παραγραφὴ
λέγεται. βʹ. Ἡ μετάληψις. ἐν τῷδε τῷ κεφαλαίῳ
ἡ φύσις θεωρεῖται τῆς στάσεως, καθ' ὃ γὰρ ἂν τῶν
περιστατικῶν γίνηται ἡ μετάληψις, κατ' αὐτὸ πάντως
καὶ τὸ μεταληπτικὸν κεφάλαιον λαμβάνεται, ὡς ἐπὶ
τοῦ ὑποκειμένου παραδείγματος ἀπὸ τοῦ χρόνου· ἔστι
δὲ δριμύτατον, ἐφ' ᾧ γὰρ μάλιστα ὁ ἀντίδικος ἐρείδε-
ται, λέγω δὴ τῷ ψηφίσματι, ὑπὸ τούτου μᾶλλον ἁλί-
σκεται· προὔλαβε γὰρ τῷ φόνῳ τὴν ἀπὸ τοῦ ψηφίσμα-
τος ἐξουσίαν· ὅταν μὲν οὖν ἀπὸ χρόνου, ὡς ἐνταῦθα,
ἢ ἀπὸ τόπου, ὡς ἐν τῷ ἀποκτείναντι τὸν μοιχὸν ἐν ἱε-
ρῷ, λαμβάνηται ἡ μετάληψις, μεγάλην ἔχει ῥοπήν· ὅτ-
435
αν δὲ ἀφ' ἑτέρου περιστατικοῦ, οἷον τρόπου, ὡς ἐπὶ
τοῦ ἐμπρήσαντος τὸν μοιχὸν σὺν τῷ οἰκήματι, ἀτονω-
τέρα ἐστί· τί γὰρ διαφέρει τὸ σφαγέντα τὸν μοιχὸν
ἀποθανεῖν τοῦ καέντα τοῦτο παθεῖν. γʹ. Ἐν ᾧ ὅτι
οὐδ' ἂν ἔδωκεν· τοῦτο ἔφη, ἵνα μή τις ὥσπερ τι
καθολικὸν ἐπὶ παντὸς αὐτὸ λαμβάνειν πειρῷτο παρα-
γραφικοῦ· ἔστι δὲ οἷον ἐπιχείρημα. δʹ. Ὁ συλλογι-
σμός·
Σωκράτης Σχολαστικός. Ιστορία εκκλησιαστική. (2057: 001)
“Socrates' ecclesiastical history, 2nd edn.”, EBright, W.
Oxford: Clarendon Press, 1893.Book 2, chap. 36, line 14
καὶ τῆς ὁδοῦ τὸ διάστημα παρεῖναι ἐκώλυσεν· τῶν δὲ ἑσπερίων
ὑπὲρ τοὺς τριακοσίους ἀπήντησαν. Πρόσταγμα δὲ ἦν τοῦ βασιλέως
ἐν Μεδιολάνῳ πόλει ποιεῖσθαι τὴν σύνοδον· καθ' ἣν συνελθόντων,
οἱ ἐκ τῆς ἀνατολῆς πρὸ πάντων ψῆφον κοινὴν κατὰ Ἀθανασίου
ἐκφέρειν ἠξίουν, ὅπως ἂν, τούτου γενομένου, τελέως ἄβατος ἐκείνῳ
ἡ Ἀλεξάνδρεια γένηται. Ὡς δὲ ᾔσθοντο Παυλῖνος ὁ τῆς ἐν Γαλλίᾳ
Τριβέρεως ἐπίσκοπος, Διονύσιός τε καὶ Εὐσέβιος, ὧν ὁ μὲν Ἄλβας
τῆς Ἰταλῶν μητροπόλεως ἐπίσκοπος ἦν, Εὐσέβιος δὲ Βρεκέλλων –
πόλις δὲ αὕτη τῶν ἐν Ἰταλίᾳ Λιγύων – ὡς ἐπὶ καθαιρέσει τῆς
πίστεως τοὺς ἀνατολικοὺς σπεύδειν κυρῶσαι τὸ κατὰ Ἀθανασίου
ψήφισμα, ἀναστάντες ἐβόων μακρὰ, ‘δόλον ὑπομένειν καὶ ἀπάτην
διὰ τῶν γινομένων τὸν Χριστιανισμόν. Οὐ γὰρ ἀληθῆ τὴν κατὰ
Ἀθανασίου μέμψιν ἔλεγον εἶναι, ἀλλ' ἐπὶ παρατροπῇ τῆς πίστεως
ταῦτα αὐτοὺς ἐπινοεῖν.’ Τοιαῦτα κεκραγότων, διαλύεται μὲν τότε
τῶν ἐπισκόπων ὁ σύλλογος.
Σωκράτης Σχολαστικός. Ιστορία εκκλησιαστική. Book 6, chap. 2, line 10
Περὶ τῆς τελευτῆς Νεκταρίου, καὶ τῆς Ἰωάννου χειροτονίας.
Ὀλίγου δὲ διελθόντος χρόνου, καὶ Νεκτάριος ὁ τῆς Κωνσταντι-
νουπόλεως ἐπίσκοπος ἐτελεύτησεν ἐν ὑπατείᾳ Καισαρίου καὶ Ἀτ-
τικοῦ περὶ τὴν εἰκάδα ἑβδόμην τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός. Εὐθὺς
οὖν σπουδὴ περὶ χειροτονίας ἐπισκόπου ἐγίνετο· καὶ ἄλλων ἄλλον
ἐπιζητούντων, περί τε τούτου πολλάκις προτεθείσης βουλῆς, τέλος
ἐδόκει ἐκ τῆς Ἀντιοχείας μεταπέμπεσθαι Ἰωάννην τὸν τῆς Ἀντιο-
χείας πρεσβύτερον· φήμη γὰρ ἐκράτει περὶ αὐτοῦ, ὡς εἴη διδακ-
τικὸς ἐν ταυτῷ καὶ ἐλλόγιμος. Ὀλίγου οὖν διαδράσαντος χρόνου,
ψηφίσματι κοινῷ ὁμοῦ πάντων, κλήρου τε φημὶ καὶ λαοῦ, ὁ βασι-
λεὺς αὐτὸν Ἀρκάδιος μεταπέμπεται. Διὰ δὲ τὸ ἀξιόπιστον τῆς
χειροτονίας παρῆσαν ἐκ βασιλικοῦ προστάγματος πολλοί τε καὶ
ἄλλοι ἐπίσκοποι, καὶ δὴ καὶ ὁ τῆς Ἀλεξανδρείας Θεόφιλος·
ὅστις σπουδὴν ἐτίθετο διασύραι μὲν τὴν Ἰωάννου δόξαν, Ἰσί-
δωρον δὲ ὑπ' αὐτῷ πρεσβύτερον πρὸς τὴν ἐπισκοπὴν προχειρίσα-
σθαι, ὃν πάνυ ἠγάπα, ὅτι ὑπὲρ αὐτοῦ ποτὲ κινδυνῶδες ἐπίταγμα
ἀνεδέξατο· τί δὲ τοῦτό ἐστιν, λεκτέον. Ἡνίκα ὁ βασιλεὺς
436
Θεοδόσιος πρὸς τὸν τύραννον ἠγωνίζετο Μάξιμον, Θεόφιλος διὰ
Ἰσιδώρου ξένια πέμπων βασιλεῖ, δισσὰς αὐτῷ ἐπιστολὰς ἐνεχεί
Philostorgius Scr. Eccl., Ιστορία εκκλησιαστική. (Frag. ap. Photium) (2058: 001)
“Philostorgius. Kirchengeschichte, 3rd edn.”, EWinkelmann, F. (post J. Bidez)
Berlin: Akademie–Verlag, 1981; Die griechischen christlichen Schriftsteller.
Book 1, fragment 9, line 8
Μετ' οὐ πολὺν δὲ χρόνον καὶ τὴν ἐν Νικαίᾳ συστῆναι σύνοδον
ἐν ᾗ μετὰ τῶν ἄλλων ἀρχιερέων θεοῦ καὶ 8Βασιλέα τὸν Ἀμασείας ἐπί-
σκοπον παρεῖναι καὶ 8Μελέτιον τὸν Σεβαστουπόλεως.
Ὅτι καὶ αὐτὸς συνομολογεῖ πάντας ὁμοφρονῆσαι τῷ ἐν Νικαίᾳ
τῆς πίστεως ὅρῳ, πλὴν Σεκούνδου τοῦ Πτολεμαΐδος, ᾧ καὶ Θεωνᾶς
ὁ τῆς Μαρμαρικῆς ἠκολούθησεν. τὸ δὲ ἄλλο στῖφος τῶν Ἀρειανῶν
ἐφόρων, Εὐσέβιός τε, φημί, ὁ Νικομηδείας ὃν οὗτος ἀποθειάζει μέγαν
καὶ Θέογνις ὁ Νικαίας, καὶ Μάρις ὁ Καλχηδόνος, καὶ ἡ ἄλλη φάλαγξ
πρὸς τὴν σύνοδον μετετάξατο· ἐν δόλῳ μέν, καὶ οὗτός φησι, καὶ τὸ
ὁμοιούσιον ἐν τῇ τοῦ ὁμοουσίου φωνῇ ὑποκλέψαντες· πλήν γε συμ-
φρονεῖν τοῖς συνοδικοῖς ψηφίσμασιν ἀναδεξάμενοι, Κωνσταντίνας τῆς
τοῦ Κωνσταντίνου βασιλέως ἀδελφῆς εἰσηγησαμένης αὐτοῖς τὴν εἰς
τοῦτο παραίνεσιν.
Λέγει δὲ καὶ Σεκοῦνδον ὑπεροριζόμενον εἰπεῖν πρὸς Εὐσέβιον·
»Εὐσέβιε, ὑπέγραψας ἵνα μὴ ἐξορισθῇς. πιστεύω τῷ θεῷ, δι' ἐμοῦ
σε δεῖ ἀχθήσεσθαι ἀπαγόμενον». καὶ γεγονέναι τῷ Εὐσεβίῳ τὸν ἐξο-
στρακισμὸν μετὰ μῆνας ἀπὸ τῆς συνόδου τρεῖς, καθὰ καὶ Σεκοῦνδος
προεῖπεν, πρὸς τὴν ἰδίαν κατὰ τὸ προφανὲς ἀσέβειαν ἀναστρέψαντι.
Philostorgius Scr. Eccl., Ιστορία εκκλησιαστική. (Frag. e vita Constantini)
(coAngeli22) (2058: 002)“Philostorgius. Kirchengeschichte, 3rd edn.”,
EWinkelmann, F. (post J. Bidez)Berlin: Akademie–Verlag, 1981; Die griechischen
christlichen Schriftsteller.Book 2, fragment 11a, line 2
Κωνσταντῖνος παραγενόμενος τὸ δόρυ τε ἐπήξατο καὶ ἔφη διαρρή-
δην· «ἕως ἐνταῦθα», ἔνθα καὶ νῦν εἰσιν αἱ μεγάλαι πύλαι τῆς
πόλεως.
Τὴν δὲ πόλιν κτίσας 8ἔνδοξον αὐτὴν ἐκάλεσε Ῥώμην, οὕτω κατὰ
τὴν τῶν Ἰταλῶν 8γλῶτταν «Ἄλμα Ῥώμα» τὴν προσηγορίαν αὐτῇ
θέμενος. καὶ 8βουλήν τε ἐν αὐτῇ 8σύγκλητον ἱδρύσατο καὶ 8σιτηρεσίου
δαπάνην πολυτελεστάτην 8τοῖς οἰκήτορσι κατένειμε, καὶ τὸν ἄλλον
ἐν αὐτῇ τῆς πολιτείας κατεστήσατο κόσμον, ὡς ἀρκεῖν εἰς ἀντίπαλον
κλέος τῇ προτέρᾳ Ῥώμῃ.
[zu Z. 7 – 10] Vita Constantini CoAngeliA f. 36v:
Τοῦ δὲ μεγάλου Ἀθανασίου χειροτονηθέντος, τὸ τῆς πόλεως ψήφισμα
δεξάμενος ὁ μέγας Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεὺς ἥσθη τε καὶ γράφει τοῖς
Ἀλεξανδρεῦσι τὴν δύναμιν ταύτην· «Ἐντυχὼν τῷ πεμφθέντι παρ' ὑμῶν
ψηφίσματι περὶ τῆς τοῦ ἐπισκόπου προαγωγῆς, καὶ μαθὼν ὡς καθ'
ἡδονὴν ὑμῖν ἅπασιν τὸ πρᾶγμα κεχώρηκε καὶ οὕτω πρὸς ἁπάντων
ὑμῶν συμφώνως ὁ ἀνήρ ἐστιν ἀγαπώμενος, ἥδομαί τε καὶ αὐτὸς (τί
γὰρ οὐ μέλλω;) καὶ κρίνω ταῦτα κύρια καὶ βέβαια μένειν, ἅπερ
437
αὐτοὶ κοινῶς εἵλεσθε ψηφισάμενοι.»
Vita Constantini CoAngeliA f. 39v [Franchi de' Cav. 104]:
Philostorgius Scr. Eccl., Ιστορία εκκλησιαστική. (Frag. e vita Constantini)
(coAngeli22) Book 2, fragment 11a, line 5
Τὴν δὲ πόλιν κτίσας 8ἔνδοξον αὐτὴν ἐκάλεσε Ῥώμην, οὕτω κατὰ
τὴν τῶν Ἰταλῶν 8γλῶτταν «Ἄλμα Ῥώμα» τὴν προσηγορίαν αὐτῇ
θέμενος. καὶ 8βουλήν τε ἐν αὐτῇ 8σύγκλητον ἱδρύσατο καὶ 8σιτηρεσίου
δαπάνην πολυτελεστάτην 8τοῖς οἰκήτορσι κατένειμε, καὶ τὸν ἄλλον
ἐν αὐτῇ τῆς πολιτείας κατεστήσατο κόσμον, ὡς ἀρκεῖν εἰς ἀντίπαλον
κλέος τῇ προτέρᾳ Ῥώμῃ.
[zu Z. 7 – 10] Vita Constantini CoAngeliA f. 36v:
Τοῦ δὲ μεγάλου Ἀθανασίου χειροτονηθέντος, τὸ τῆς πόλεως ψήφισμα
δεξάμενος ὁ μέγας Κωνσταντῖνος ὁ βασιλεὺς ἥσθη τε καὶ γράφει τοῖς
Ἀλεξανδρεῦσι τὴν δύναμιν ταύτην· «Ἐντυχὼν τῷ πεμφθέντι παρ' ὑμῶν
ψηφίσματι περὶ τῆς τοῦ ἐπισκόπου προαγωγῆς, καὶ μαθὼν ὡς καθ'
ἡδονὴν ὑμῖν ἅπασιν τὸ πρᾶγμα κεχώρηκε καὶ οὕτω πρὸς ἁπάντων
ὑμῶν συμφώνως ὁ ἀνήρ ἐστιν ἀγαπώμενος, ἥδομαί τε καὶ αὐτὸς (τί
γὰρ οὐ μέλλω;) καὶ κρίνω ταῦτα κύρια καὶ βέβαια μένειν, ἅπερ
αὐτοὶ κοινῶς εἵλεσθε ψηφισάμενοι.»
Vita Constantini CoAngeliA f. 39v [Franchi de' Cav. 104]:
Πλείστης δὲ τὴν μητέρα ὁ Κωνσταντῖνος ἠξίου τιμῆς ὡς καὶ πόλιν
αὐτῇ κτίσαι ἐπώνυμον, ἥτις ἐστὶν ἐν δεξιᾷ τοῦ τῆς8Νικομηδείας
κόλπου, αὐτῆς ἐκείνης 8τὸ χωρίον ἀσπασαμένης κατ' ἄλλο μὲν οὐδέν,
διὰ δὲ Λουκιανὸν τὸν τοῦ Χριστοῦ μεγαλώνυμον 8μάρτυρα.
[zu 16a Z. 15] Vita Constantini CoAngelif. 47v:
Ιωάννης Χρυσόστομος. In principium Actorum (homiliae 1–4) (2062: 064); MPG
51.Vol 51, pg 94, ln 29
δεδεμένοι ἐν τοῖς οὐρανοῖς· καὶ ὅσους ἂν λύσητε
ἐπὶ τῆς γῆς ἔσονται λελυμένοι ἐν οὐρανοῖς. Εἶδες
δεσμωτηρίου, καὶ δεσμωτηρίου ἐξουσίαν· καὶ τὸ μὲν
ὄνομα τὸ αὐτὸ, τὸ δὲ πρᾶγμα οὐ τὸ αὐτό. Δεσμὰ, καὶ
δεσμά· ἀλλὰ τὰ μὲν ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ δὲ ἐν οὐρανῷ. Οὐ-
ρανὸς γάρ ἐστιν αὐτοῖς τὸ δεσμωτήριον. Μάθε τοίνυν
τὸ μέγεθος τῆς ἀρχῆς. Ἐπὶ τῆς γῆς καθήμενοι φέρουσι
τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ἡ δύναμις διαβαίνει τοὺς
οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν
μιᾷ πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη-
φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει
τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν
ἑνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν
νόμων δύναμις, καὶ τῶν δεσμῶν τούτων, οὐχὶ τὴν
οἰκουμένην μόνον διέτρεχεν, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸ τὸ
ὕψος τῶν οὐρανῶν ἀνέβαινεν. Εἶδες δεσμωτήριον, καὶ
δεσμωτήριον· τὸ μὲν ἐπὶ γῆς, τὸ δὲ ἐν οὐρανῷ, τὸ
μὲν σωμάτων, τὸ δὲ ψυχῶν· μᾶλλον δὲ καὶ ψυχῶν
438
καὶ σωμάτων· οὐ γὰρ σώματα ἐδέσμουν μόνον, ἀλλὰ
καὶ ψυχάς.
Ιωάννης Χρυσόστομος. De eleemosyna (2062: 075); MPG 51.
Vol 51, pg 261, ln 8
ΠΕΡΙ ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗΣ Ἐκφωνηθεὶς ἐν τῷ παριέναι αὐτὸν χειμῶνος ὥρᾳ, καὶ
ἰδεῖν τοὺς πένητας καὶ πτωχοὺς ἀνεπιμελή-τους ἐῤῥιμμένους κατὰ τὴν ἀγοράν.
αʹ. Πρεσβείαν τινὰ δικαίαν καὶ λυσιτελῆ καὶ πρέπου-
σαν ὑμῖν ἀνέστην ποιησόμενος τήμερον πρὸς ὑμᾶς·
ἑτέρου μὲν οὐδενὸς, τῶν δὲ τὴν πόλιν οἰκούντων ἡμῖν
πτωχῶν ἐπὶ ταύτην με χειροτονησάντων, οὐ ῥήμασι
καὶ ψηφίσμασι καὶ κοινῆς γνώμῃ βουλῆς, ἀλλὰ διὰ
τῶν θεαμάτων τῶν ἐλεεινῶν καὶ πικροτάτων. Παριὼν
γὰρ διὰ τῆς ἀγορᾶς καὶ τῶν στενωπῶν, καὶ πρὸς τὴν
ὑμετέραν σύνοδον σπεύδων, εἶτα ὁρῶν ἐν μέσοις
ἀμφόδοις ἐῤῥιμμένους πολλοὺς, καὶ τοὺς μὲν τὰς χεῖρας
ἐκκεκομμένους, τοὺς δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς, τοὺς δὲ ἑλκῶν
καὶ τραυμάτων ἀνιάτων γέμοντας, καὶ ταῦτα μάλιστα
προβάλλοντας τῶν μερῶν, ἃ συγκαλύπτειν ἀναγκαῖον
ἦν διὰ τὴν ἐναποκειμένην αὐτοῖς σηπεδόνα, ἐσχάτης
ἐνόμισα ἀπανθρωπίας εἶναι, τὸ μὴ περὶ τούτων δια-
λεχθῆναι πρὸς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην, καὶ μάλιστα
Ιωάννης Χρυσόστομος. Commentarius in Job (2062: 505)
“Johannes Chrysostomos. Kommentar zu Hiob”, EHagedorn, U., Hagedorn, D.
Berlin: De Gruyter, 1990; Patristische Texte und Studien 35.
Pg 107, ln 14
πων.» ὁρᾷς, πῶς οὐχὶ τὸ δημιουργικὸν μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ προ-
νοητικὸν αὐτῷ μαρτυρεῖ, ὅτι πάντα συνέχει καὶ διακρατεῖ, καὶ τὴν
ζωὴν καὶ τὴν ψυχὴν τῶν ἀνθρώπων, ὥστε δύναται, ὅτε βούλεται,
κολάσαι καὶ τιμωρήσασθαι.
12,11a νοῦς μὲν γὰρ ῥήματα διακρίνει,11b λάρυγξ δὲ
σῖτα γεύεται.
τουτέστιν· «εἰ τὰ ἄλογα οἶδε ταῦτα, πολλῷ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ
νοῦν ἔχοντες, οὐχὶ λάρυγγα μόνον ὥστε ἐσθίειν καθάπερ ἐκεῖνα.»
ἢ τοῦτο, ὅτι «οὐκ εἰμὶ ἀνόητος, οἶδα ταῦτα· καθάπερ γὰρ λά-
ρυγγα ἡμῖν ἔδωκεν ὁ θεὸς ὥστε διακρίνειν τὰ σῖτα οὕτω καὶ νοῦν
ὡς πρὸς τὰ ψηφίσματα καὶ τὸν χρόνον ὥστε εὑρίσκειν τὴν ἐπιστή-
μην·»
12,12a ἐν πολλῷ,γάρ φησιν, χρόνῳ σοφία εὑρίσκεται,12b
ἐν δὲ μακρῷ βίῳ ἐπιστήμη.
ἐνταῦθα κατὰ φύσιν εἶναι τὸ φρόνιμον τοῖς ἀνθρώποις σημαίνει
439
ὥσπερ τὸ ἐσθίειν. καὶ ἀρχόμενος τοῦτό φησιν· μὴ ὑμεῖς ἐστε ἄν-
θρωποι μόνοι; «ἕως ἂν ὦ ἄνθρωπος», φησίν, «δύναμαι ταὐτὰ συν-
ιδεῖν ἃ καὶ ὑμεῖς.»
Gregorius Thaumaturgus Scr. Eccl., In Origenem oratio panegyrica (2063: 001)
“Grégoire le Thaumaturge. Remerciement à Origène suivi de la lettre d'Origène à
Grégoire”, ECrouzel, H.Paris: Cerf, 1969; Sources chrétiennes 148.Section 7, line 69
μενοι. Ὅσον δὲ ἄκριτον καὶ προπετές, συγκατατιθεμέ-
νων τε τοῖς ἐπιτυχοῦσιν, ὁποῖά ποτ' ἂν ᾖ, κἂν ψευδῆ τύχῃ,
καὶ ἀντιλεγόντων πολλάκις, κἂν ἀληθῆ τινα εἰρημένα ᾖ,
καὶ τοῦτο ἐκπαιδεύων τούτοις τε τοῖς προειρημένοις καὶ
ἑτέροις ποικίλοις λόγοις· πολυειδὲς γὰρ τουτὶ τὸ μέρος τῆς
φιλοσοφίας, συνεθίζον μὴ εἰκῇ μηδ' ὡς ἔτυχε ῥίπτειν τε
τὰς μαρτυρίας καὶ πάλιν ἀνανεύειν, ἀλλ' ἐξετάζοντας
ἀκριβῶς μὴ τὰ προφανῆ μόνον (πολλὰ γὰρ ἔνδοξα
αὐτόθεν καὶ σεμνοειδῆ, ὑπὸ εὐσχήμοσι ταῖς φωναῖς
εἰσδραμόντα εἰς τὰς ἀκοὰς ἡμῶν ὡς ἀληθῆ, ὕπουλα ὄντα
καὶ ψευδῆ, συναρπάσαντα καὶ λαβόντα ψήφισμα ἀληθείας
παρ' ἡμῶν, μετ' οὐ πολὺ σαθρὰ καὶ οὐκ ἀξιόπιστα κατε-
φωράθη ὄντα, μάτην τὴν ἀλήθειαν ὑποκρινόμενα· καὶ
ἡμᾶς εὐκόλως ἀπέφηνε καταγελάστως ἐξηπατημένους,
κἀπιμαρτυρήσαντας εἰκῇ οἷς ἥκιστα ἐχρῆν· πάλιν
τε αὖ ἕτερα σεμνὰ μὲν καὶ οὐκ ἀλαζονευόμενα μέν, ἢ οὐκ
ἀξιοπίστοις ταῖς φωναῖς κείμενα παράδοξα καὶ πάντων
ἀπιστότατα δοκοῦντα, αὐτόθεν τε ἀποδοκιμασθέντα ὡς
ψευδῆ καὶ ὑβρισθέντα ἀναξίως, εἶθ' ὕστερον ἐξιχνεύσασι
καὶ κατανοήσασιν ἀκριβῶς πάντων ἀληθέστατα καὶ
ἄμαχα ἀτεχνῶς εἶναι κατενοήθη, τὰ τέως ἀπόβλητα καὶ
Palladius Scr. Eccl., Dialogus de vita Joannis Chrysostomi (2111: 004)
“Palladii dialogus de vita S. Joanni Chrysostomi”, EColeman–Norton, P.R.
Cambridge: Cambridge University Press, 1928.Page 27, line 17
Βαβυλῶνα ψευδοπρεσβύτεροι, καὶ ὁ ἐν τῷ Ἰερεμίᾳ Ἐφράϊμ, περὶ
οὗ μεμφόμενος ὁ λόγος βοᾷ· “Ἐφράϊμ περιστερὰ ἄνους, οὐκ
ἔχουσα καρδίαν· πολιαὶ αὐτῷ ἐξήνθησαν, αὐτὸς δὲ οὐκ ἔγνω.”
δισσεύων δὲ λέγει πληκτικώτερον· “Ἐγένετο Ἐφράϊμ ἐγκρυφίας
οὐ μεταστρεφόμενος, καὶ ἀλλότριοι ἔφαγον τὴν ἰσχὺν αὐτοῦ.”
κἀκεῖνο δὲ προσθήσω, εἰ καὶ μηκυνῶ τὸν λόγον· τίς πολιώτερος
ἢ τίς ἐπιεικέστερος τὸ φαίνεσθαι Ἀκακίου τοῦ Βεροίας, ὃν νῦν
διαμέμφεσθε ὡς ταραξάρχην καὶ ἡγεμόνα τῆς τῶν νεωτεροποιῶν
πλημμελείας; οὗ καὶ αὐτοὶ οἱ μυκτῆρες τὰς λευκὰς ἐπεσύροντο
τρίχας, ἡνίκα ἐπέστη τῇ Ῥώμῃ κομίσας τῆς χειροτονίας τὸ ψή-
φισμα τοῦ ἐπισκόπου Ἰωάννου.
{Ο ΕΠΙΣΚ.} Νῦν ἔγνων σαφῶς, ὅτι δόκιμος εἶ τραπεζίτης, μὴ
πειθόμενος τῇ δερματίνῃ σκηνῇ, ἀλλὰ τὴν τοῦ ἐνοικοῦντος ἐπιζη-
τῶν ἐπιστήμην. καὶ γὰρ καὶ οἱ Αἰγυπτίων ναοὶ μέγιστοι ὄντες,
440
καὶ κάλλει λίθων κομπάζοντες, πιθήκους ἔχουσιν ἔνδον καὶ ἴβιες
καὶ κύνας ἀντὶ θεῶν· ὁ δ' ἡμέτερος Κύριος καὶ Θεός, χρηματίζων
τῷ Σαμουὴλ περὶ καταστάσεως ἡγεμόνος τοῦ Ἰσραήλ, παρεγγυᾷ
μὴ βλέπειν εἰς ἕξιν καὶ πλάσιν πηλίνου σώματος, λέγων· “Οὐχ
ὡς ἄνθρωπος βλέψει ὁ Θεός· ἄνθρωπος μὲν γὰρ εἰς πρόσωπον,
Θεὸς δὲ εἰς καρδίαν.”
Palladius Scr. Eccl., Dialogus de vita Joannis Chrysostomi Page 88, line 13
τῶν μαρτύρων, καταλιπὼν τὸ πρᾶγμα, καταλαμβάνει τὴν
Κωνσταντινούπολιν, ἐκεῖσε διαλανθάνων. ἐξεδέξαντο οἱ κριταὶ
τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας, ὡς εἰκός· καὶ ὡς οὐδαμοῦ ἐφάνη, ἐπι-
στέλλουσι τοῖς πανταχοῦ τῆς Ἀσίας ἐπισκόποις, ποιήσαντες
αὐτὸν ἀκοινώνητον, ἢ ὡς λιποτάκτην ἢ ὡς συκοφάντην. μετὰ
δὲ τοῦτο προσεκαρτέρησαν ἄλλας τριάκοντα ἡμέρας καί, ὡς
οὐδαμοῦ ἐφάνη, ἀναχωρήσαντες ἦλθον εἰς τὴν Κωνσταντινού-
πολιν· κἀκεῖ περιτυχόντες αὐτῷ ἐνεκάλουν ἐπὶ τῷ τετολμημένῳ.
ὁ δὲ πάλιν ἀῤῥωστίαν σώματος προφασισάμενος ὑπισχνεῖτο
τοὺς μάρτυρας. τούτων οὕτω χρονοτριβούντων, ἀποθνήσκει ὁ
Ἀντωνῖνος, μεθ' οὗ εἶχεν ὁ Εὐσέβιος τὴν δίκην. αὖθις ψήφισμα
ἔρχεται ἀπὸ Ἀσίας, τοῦτο μὲν τοῦ κλήρου τῆς ἐκκλησίας τῆς
Ἐφεσίων, τοῦτο δὲ τῶν ἐπισκόπων, πρὸς τὸν Ἰωάννην, ἀξίωσιν
μεθ' ὅρκου φρικτοῦ περιέχον· “Ἐπειδὴ ἐν τοῖς ἔμπροσθε
χρόνοις φύρδην οἵ τε θεσμοὶ καὶ ἡμεῖς ἐποιμάνθημεν, ἀξιοῦμέν
σου τὴν τιμιότητα κατελθοῦσαν τύπον ἐπιθεῖναι θεόπεμπτον
τῇ Ἐφεσίων ἐκκλησίᾳ ἐκ μακρῶν τῶν χρόνων καταπονηθείσῃ,
τοῦτο μὲν ὑπὸ τῶν τὰ Ἀρείου φρονούντων, τοῦτο δὲ ὑπὸ τῶν
τὰ ἡμέτερα μετὰ πλεονεξίας καὶ φιλαυτίας αὐχούντων· ἐπειδὴ
μάλιστα πολλοὶ οἱ ἐφεδρεύοντες, ὡς λύκοι βαρεῖς, διὰ χρημά-
των ἁρπάσαι τὸν θρόνον ἐπειγόμενοι.”
Hippolytus Scr. Eccl., De antichristo (2115: 003)
“Hippolyt's kleinere exegetische und homiletische Schriften”, EAchelis, H.
Leipzig: Hinrichs, 1897; Die griechischen christlichen Schriftsteller 1.2.
Section 49, line 36
μενος ἐκθλίβειν καὶ ἐκδιώκειν αὐτοὺς ἐκ τοῦ κόσμου διὰ τὸ μὴ δι-
δόναι αὐτοὺς αὐτῷ δόξαν, κελεύει πάντας πανταχοῦ θυμιατήρια τι-
θέναι, ἵνα μή τις δύνηται τῶν ἁγίων μήτε ἀγοράσαι μήτε πωλῆσαι,
ἐὰν μὴ πρῶτον ἐπιθύσῃ. τοῦτο γάρ ἐστι “τὸ χάραγμα τὸ ἐπὶ τῆς
χειρὸς τῆς δεξιᾶς” διδόμενον. τὸ δὲ “ἐπὶ τὸ μέτωπον” εἰπεῖν, ἵνα
πάντες ὦσιν ἐστεφανωμένοι, πύρινον καὶ οὐ ζωῆς ἀλλὰ θανάτου στέ-
φανον μεθ' ἑαυτῶν περιφέροντες. οὕτω γὰρ ἐτεχνάσατο κατὰ τῶν
Ἰουδαίων καὶ Ἀντίοχος ὁ Ἐπιφανὴς ὁ τῆς Συρίας γενόμενος βασιλεύς,
ὢν ἐκ γένους Ἀλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος. καὶ γὰρ αὐτὸς τοῖς τότε
καιροῖς ἐπαρθεὶς τῇ καρδίᾳ ἔγραψε ψήφισμα βωμοὺς πρὸ τῶν θυρῶν τι-
θέντας ἅπαντας ἐπιθύειν, καὶ κισσοὺς ἐστεφανωμένους πομπεύειν τῷ
Διονύσῳ, τοὺς δὲ μὴ βουλομένους ὑποτάσσεσθαι, τούτους μετὰ σπλαγχ-
441
νισμῶν καὶ ἑτασμῶν καὶ βασάνων ἀναιρεῖσθαι. ἀλλὰ καὶ αὐτὸς τὴν
ἀνταξίαν παρὰ τοῦ κυρίου καὶ δικαιοκρίτου καὶ παντεπόπτου θεοῦ
ἔλαβεν, ὁμοίως βάσανον· γενόμενος γὰρ σκωληκόβρωτος μετήλλα-
ξε τὸν βίον. καὶ ταῦτα μὲν εἴ τις βούλοιτο λεπτομερῶς ἐνιστο-
ρῆσαι, σεσήμανται ἐν τοῖς μακκαβαίοις.
Hippolytus Scr. Eccl., Refutatio omnium haeresium (= Philosophumena) (2115:
060)“Hippolytus. Refutatio omnium haeresium”, EMarcovich, M.Berlin: De Gruyter,
1986; Patristische Texte und Studien 25.Book 7, chap. 29, section 23, line 3
Διὰ τὴν τοιαύτην οὖν τοῦ ὀλεθρίου νείκους διακόσμησιν τοῦδε τοῦ
μεμερισμένου κόσμου πάντων τῶνἐμψύχων ὁ Ἐμπεδοκλῆς τοὺς
ἑαυτο(ῦ) μαθητὰς ἀπέχεσθαι παρακαλεῖ· εἶναι γάρ φησι τὰ σώματα τῶν
ζῴων τὰ ἐσθιόμενα ψυχῶν κεκολασμένων οἰκητήρια. καὶ ἐγκρατεῖς
δ'εἶναι τοὺς τῶν τοιούτων λόγων ἀκροωμένους τῆς πρὸς γυναῖκα
ὁμιλίας διδάσκει, ἵνα μὴ συνεργάζωνται καὶ συνεπιλαμβάνωνται τῶν
ἔργων ὧν δημιουργεῖ τὸ νεῖκος, τὸ τῆς φιλίας ἔργον λύον ἀεὶ καὶ
διασπῶν.
Τοῦτον οὖνεἶναί φησιν ὁ Ἐμπεδοκλῆς νόμον μέγιστον τῆς τοῦ
παντὸς διοικήσεως, λέγων ὧδέ πως·
ἔστιν Ἀνάγκηςχρῆμα, θεῶν ψήφισμα παλαιόν,
ἀίδιον, πλατέεςςι κατεσφρηγισμένον ὅρκοις·
Ἀνάγκην καλῶν τὴν ἐξ ἑνὸς εἰς πολλὰ κατὰ τὸ νεῖκος καὶ ἐκ πολλῶν
εἰς ἓν κατὰ τὴν φιλίαν μεταβολήν· θεοὺς δέ, ὡς ἔφην, τέσσαρας μὲν
θνητούς, πῦρ, ὕδωρ, γῆν, ἀέρα, δύο δὲ ἀθανάτους, ἀγεννήτους, πολεμίους
ἑαυτοῖς διὰ παντός, τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλίαν. καὶ τὸ μὲν νεῖκος ἀδικεῖν
διὰ παντὸς καὶ πλεονεκτεῖν καὶ ἀποσπᾶν τὰ τῆς φιλίας καὶ ἑαυτῷ
προσνέμειν, τὴν δὲ φιλίαν ἀεὶ καὶ διὰ παντός, ἀγαθήν τινα οὖσαν καὶ
τῆς ἑνότητος ἐπιμελουμένην, τὰ ἀπεσπασμένα τοῦ παντὸς καὶ βεβασα-
νισμένα καὶ κεκολασμένα ἐν τῇ κτίσει ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ ἀνακαλεῖσθαι
καὶ προσάγειν τῷ παντὶκαὶ ἓν ποιεῖν.
Aristodemus Hist., Frag. (2148: 001)
“FGrH #104”.Volume-Jacobyʹ-F 2a,104,F, fragment 1, line 275
ναῖοι. (3) ἐν δὲ τούτωι τοῖς Ἕλλησι σπονδαὶ τριακοντούτεις ἐγένοντο.
(4) τῶι τεσσαρεσκαιδεκάτωι δὲ ἔτει Ἀθηναῖοι Σάμον πολιορκήσαντες
εἷλον, στρατηγοῦντος αὐτῶν Περικλέους καὶ Σοφοκλέους. ἐν δὲ τῶι αὐτῶι
ἔτει οὕτω λύονται αἱ τῶν λἐτῶν σπονδαί, καὶ ἐνίσταται ὁ Πελοποννη-
σιακὸς πόλεμος.
(16) αἰτίαι δὲ καὶ πλείονες φέρονται περὶ τοῦ πολέμου· πρώτη δὲ
ἡ κατὰ Περικλέα. φασὶ γὰρ ὅτι τῶν Ἀθηναίων κατασκευαζόντων τὴν ἐλε-
φαντίνην Ἀθηνᾶν καὶ ἀποδειξάντων ἐργεπιστάτην τὸν Περικλέα, τεχνίτην
δὲ Φειδίαν, ἁλόντος τοῦ Φειδίου ἐπὶ νοσφισμῶι, εὐλαβηθεὶς ὁ Περικλῆς
μὴ καὶ αὐτὸς εὐθύνας ἀπαιτηθῆι, βουλόμενος ἐκκλῖναι τὰς κρίσεις ἐπολι-
τεύσατο τὸν πόλεμον τοῦτον, γράψας τὸ κατὰ Μεγαρέων ψήφισμα.
442
(2) διαπιστοῦται δὲ ταῦτα καὶ ὁ τῆς ἀρχαίας κωμωιδίας ποιητὴς λέγων
οὕτως (Aristoph. Friede 603)·
ὦ λιπερνῆτες γεωργοί, τἀμὰ δὴ συνίετε
ῥήματ', εἰ βούλεσθ' ἀκοῦσαι τήνδ' ὅπως ἀπώλετο.
πρῶτα μὲν γὰρ ἤρξατ' αὐτῆς Φειδίας πράξας κακῶς·
εἶτα Περικλέης φοβηθεὶς μὴ μετάσχοι τῆς τύχης,
τὰς φύσεις ὑμῶν δεδοικὼς καὶ τὸν αὐθάδη τρόπον,
ἐμβαλὼν σπινθῆρα μικρὸν Μεγαρικοῦ ψηφίσματος
ἐξεφύσησεν τοσοῦτον πόλεμον ὥστ' ἐκ τοῦ καπνοῦ
πάντας Ἕλληνας δακρῦσαι τούς τ' ἐκεῖ τούς τ' ἐνθάδε.
Aristodemus Hist., Frag. Volume-Jacobyʹ-F 2a,104,F, fragment 1, line 283
δὲ Φειδίαν, ἁλόντος τοῦ Φειδίου ἐπὶ νοσφισμῶι, εὐλαβηθεὶς ὁ Περικλῆς
μὴ καὶ αὐτὸς εὐθύνας ἀπαιτηθῆι, βουλόμενος ἐκκλῖναι τὰς κρίσεις ἐπολι-
τεύσατο τὸν πόλεμον τοῦτον, γράψας τὸ κατὰ Μεγαρέων ψήφισμα.
(2) διαπιστοῦται δὲ ταῦτα καὶ ὁ τῆς ἀρχαίας κωμωιδίας ποιητὴς λέγων
οὕτως (Aristoph. Friede 603)·
ὦ λιπερνῆτες γεωργοί, τἀμὰ δὴ συνίετε
ῥήματ', εἰ βούλεσθ' ἀκοῦσαι τήνδ' ὅπως ἀπώλετο.
πρῶτα μὲν γὰρ ἤρξατ' αὐτῆς Φειδίας πράξας κακῶς·
εἶτα Περικλέης φοβηθεὶς μὴ μετάσχοι τῆς τύχης,
τὰς φύσεις ὑμῶν δεδοικὼς καὶ τὸν αὐθάδη τρόπον,
ἐμβαλὼν σπινθῆρα μικρὸν Μεγαρικοῦ ψηφίσματος
ἐξεφύσησεν τοσοῦτον πόλεμον ὥστ' ἐκ τοῦ καπνοῦ
πάντας Ἕλληνας δακρῦσαι τούς τ' ἐκεῖ τούς τ' ἐνθάδε.
(3) καὶ πάλιν ὑποβάς (Ach. 524)·
πόρνην εἰς μέθην ἰοῦσαν Μεγαρίδα
νεανίαι. κλέπτουσι μεθυσοκότταβοι·
κἄιπειθ' οἱ Μεγαρῆς ὀδύναις πεφυσιγγωμένοι
ἀντἐξέκλεψαν Ἀσπασίας πόρνας δύο.
ἐνθένδ' ὁ πόλεμος ἐμφανῶς κατερράγη
Ἕλλησι πᾶσιν ἐκ τριῶν λαικαστριῶν.
Λιβάνιος. Epistulae 1–1544 (2200: 001)
“Libanii opera, vols. 10–11”, EFoerster, R.
Leipzig: Teubner, 10:1921; 11:1922, Repr. 1997.
Epistle 293, section 1, line 4
Μοδέστῳ.
Τοὺς ἐμοὺς ἑταίρους, τοὺς σοὺς ῥήτορας, τοὺς ὑπ' ἐμοῦ
σοι δοθέντας, τοὺς ὑπὸ σοῦ θαυμασθέντας, τούτους δὴ τοὺς
φέροντας τὴν ἐπιστολὴν τῶν σῶν θυρῶν ἀποσπάσαι πειρῶν-
ται ψηφίσμασιν ἄνδρες, οὓς ἐξειλόμην πολλάκις τῆς παρὰ σοῦ
δικαίας ὀργῆς. μᾶλλον δέ, Εὐσεβίῳ μὲν ἀπειλοῦσι, τὸν δ'
ἤδη πρὸς λειτουργίαν ἕλκουσι δεομένην ἐρρωμένου σώματος.
Ἀγροίκιος δὲ οὕτω σφόδρα ἔρρωται, ὥστε πλεῖστον ἀνθρώ-
πων ἀργύριον ἰατροῖς ἐτέλεσεν ἀεὶ χρῄζων ἰατροῦ χειρῶν.
ἀλλὰ καὶ πέντε αὐτοῖν ἔνδον ἀδελφαὶ κάθηνται δεόμεναι μὲν
443
διὰ τὴν ἡλικίαν νυμφίων, ἀποροῦσαι δὲ ὑπὸ πενίας. μικρὸν
γὰρ ἡ εὐγένεια νῦν.
ἐνθυμηθεὶς οὖν ὡς ἐμοί τε αἰσχύνην
ἔχει, τοῖς φίλοις εἰ μὴ δυναίμην βοηθεῖν, σοί τε οὐ καλὸν
νόμον παλαιὸν βοηθοῦντα ῥήτορσιν ἐπὶ τῆς ἀρχῆς λυθῆναι
Λιβάνιος. Epistulae 1-1544 Epistle 294, section 3, line 1
Εὐσεβίῳ.
Ἐπὶ τὴν αὐτὴν Ἀθηνᾶν ὑπὲρ ὁμοίων καταφεύγομεν
πραγμάτων. πρῴην ἡμῖν ἐξήρπασας νέον ἐκ πυρὸς καὶ πόνους
ὑπέστης, οἵους ἄν τις ὑπὲρ υἱέος. τῶν αὐτῶν δεῖ πόνων καὶ
τῆς ἴσης προθυμίας, μᾶλλον δέ, πολλῷ μείζονος.
Ἀγροίκιος
γὰρ οὑτοσὶ παιδὸς οὐδέν μοι διαφέρει καὶ διαγέγονα μέχρι
τῆς τήμερον ἡμέρας ἀνέχων αὐτοῖς τὴν οἰκίαν πολλοῖς ἀδελ-
φοῖς καὶ πένησιν.
ἀλλ' οἱ ῥᾳδίως ψηφίσματα γράφοντες
δεῖξαι θέλουσιν ὡς πλὴν τοῦ συνεύξασθαι τοῖς φίλοις οὐδὲν
ἄλλο δυναίμην ἂν ὠφελεῖν. καίτοι πρός γε τὴν σὴν ὀργὴν
οὐ δι' εὐχῆς αὐτοῖς, ἀλλ' ἔργοις ἤμυνα καὶ τὸ κῦμα ἐστόρεσα.
οἱ δὲ οὕτω σφόδρα μέμνηνται τῆς χάριτος, ὥστ' ἀντ' εὐερ-
γεσίης Ἀγαμέμνονα.
μαθέτωσαν οὖν ὡς ἡ σὴ δύναμις
ἐμή τε καὶ σὴ καὶ οὔκ εἰμι ῥᾷστος παθεῖν κακῶς, ἕως ἂν
ἰσχύῃς· τὸ μὲν οὖν διδάξαι περὶ τῶν πραγμάτων Ἀγροικίου,
τὸ δὲ μὴ παρασυρῆναι τὸν ἄνδρα τῆς σῆς ἀνδρείας.
Λιβάνιος. Epistulae 1-1544 Epistle 404, section 3, line 1
παρ' ἡμῖν λούσαιτο. καὶ οὐ φθονήσομέν γε αὐτῷ τῆς ὁδοῦ.
Ῥητορίῳ.
Πράττομεν, ὡς ἂν εὔξαιο καὶ ὡς οὐκ ἂν ἔνιοι τῶν παρ'
ἡμῖν εὔξαιντο. σοὶ δὲ μείζων ἂν ἦν ἡδονὴ παρόντι ὁρᾶν
ἢ ἀπόντι ἀκούειν.
τί δὴ μαθὼν οὐ καρποῖ τὴν μείζονα
εὐφροσύνην; τί δὲ οὐ δεῦρο βαδίζεις ἡμῶν ὄντων ἐνθάδε; ὃ
πολλάκις ἔδρασας ἡμῶν οὐκ ὄντων ἐνθάδε· οἴει καθήμενος
ἀπολήψεσθαί με καί που καὶ χρόνον προλέγεις καὶ γελᾷς ὡς
ἔχων.
ἀλλ' ἴσθι καὶ ἡμῖν ὑπάρχον ψήφισμα γράψαι καὶ
444
δεηθῆναι, δοῦναι δὲ χάριν ἕτοιμος βασιλεὺς καὶ προσάγειν
ἀνάγκην οὐκ οἶδεν.
Ἀρισταινέτῳ.
Καὶ ὅτε ἀσθενεῖν σοι τὴν γυναῖκα ἠκούομεν, συνηλγοῦ-
μεν ἐννοοῦντες ὡς εἰκός σε διακεῖσθαι καμνούσης, καὶ ἐπειδὴ
τὴν τελευτὴν ἐπυθόμην, ἀνῴμωξα δεινόν τι ποιούμενος Ἀρι-
σταίνετον εἶναι ἐν πένθει, οὗ τῇ φύσει πανηγύρεις πρέπουσιν.
ὁρμήσας δὲ παραμυθεῖσθαι λόγοις ἀνέσχον δείσας μὴ πάνυ
σε δοκῶν εἰδέναι ἔπειτα ἁλοίην ἀγνοῶν. οἷς γὰρ ἔμελλόν σε
κουφιεῖν, τούτοις δὴ τοῖς Πινδάρου καὶ Σιμωνίδου, καὶ ὅσα
Λιβάνιος. Epistulae 1-1544 Epistle 439, section 2, line 4
Ὀλυμπίῳ.
Κεχήναμεν προσδοκῶντες οὐ τὸν Αἰσχύλον, ἀλλὰ γράμ-
ματα τὰ σά τε καὶ χρηστοῦ βασιλέως, τὰ μὲν ἄφεσιν διδόντα,
τὰ σὰ δὲ ὅτι σοῦ ταῦτα πονοῦντος ἐδόθη δηλοῦντα.
ἴσθι
δὲ καὶ δευτέραν ἥκειν ἐκεῖθεν ἐπιστολὴν ταὐτὰ μὲν ἐπιτάττου-
σαν, μαθεῖν δὲ οὐ παρέχουσαν οὔθ' ὡς νεωτέρα τοῦ ψηφί-
σματος οὔθ' ὡς προτέρα γένοιτο.
ἀλλὰ σοὶ καὶ ταύτας προς-
ήκει τὰς ἀνάγκας ὥσπερ τὰ νοσήματα λύειν. τὰς μὲν γὰρ
συνθήκας ἐγὼ τηρῶ πάντων αὐταῖς ἐπιστρατευσάντων πλὴν
δυοῖν, διαστῆναι γὰρ ἃ συνήγαγες οὐ θέμις, σὺ δ' ὅπως ἡμῖν
μὴ τηρήσῃς τοὺς φόρους. ἆθλος γὰρ ἐμοὶ μὲν ἔστω τοῦτο
φυλάξαι, σοὶ δὲ ἐκεῖνο κινῆσαι.
τὸν δ' ἀγωνοθέτην τῶν
Ὀλυμπίων γινώσκεις μεγάλα οὐκ ἐκ μικρῶν οἷον ὄντα λει-
τουργεῖν, συμμαχία δὲ ἐν τοῖς τοιούτοις φιλόδωρος βασιλεύς.
ὅν, πρὸς τοῦ Διός, δεῖξον τοιοῦτον ἐξορμήσας τὴν Δατιανοῦ
Λιβάνιος. Epistulae 1-1544 Epistle 539, section 1, line 4
ἐγὼ μὲν μάλιστα ἂν δυναίμην ποιεῖν, οὗτος δ' ἂν εὔξαιτο
λαβεῖν.
ἥκει μὲν οὖν παρ' ὑμᾶς τῶν αὑτοῦ τι δεόμενος,
γενέσθαι δὲ αὐτῷ προστάτην ἕτερον σοῦ παρόντος οὐκ εὐπρε-
πές. ὅπως οὖν καὶ δέξῃ καὶ μετ' εὐνοίας ὄψει καὶ καταστή-
σεις εἰς σχῆμα τὸν ἄνδρα βέλτιον.
445
Ὀλυμπίῳ.
Καὶ πρότερον ἐπέστειλά σοι παρακαλῶν σε μὴ τὴν πα-
τρίδα ἀτιμάσαι καὶ νῦν ταὐτὰ παρακαλῶ Ῥώμην μὲν θαυμά-
ζειν, οἰκεῖν δὲ τὴν σαυτοῦ. τόπος δέ σοι καὶ χοροὶ νέων καὶ
ψήφισμα τιμὰς ἔχον, πάντα εὐτρεπῆ.
δεῖ δ' ἐμοῦ τοῖς
πράγμασι τῆς σῆς φωνῆς. εἰ γὰρ δεῖ τοὺς ἡμετέρους ἑταίρους
ἐν δίκαις ἰσχύσαι, τοῦτο δὲ ἀμήχανον ὑπὸ τῆς ἑτέρας γλώτ-
της, πῶς οὐ χρὴ παρόντα σὲ συνεφάπτεσθαι τοῦ ποιμνίου;
ἀλλ', ὦ 'γαθέ, γενοῦ ποτε καὶ διδάσκαλος, ἐπειδὴ μαθη-
τὴς ἐγένου γενναῖος, καὶ αὐτός τε ἐλθεῖν καὶ μετὰ βιβλίων.
Λιβάνιος. Epistulae 1-1544 Epistle 870, section 1, line 3
Εὐσεβίῳ.
Τὸν Ὀλυμπίου παῖδα, τὸν ὁμώνυμόν σοι, τὸν σοφιστὴν
τὸν ἀφειμένον τοῦ λειτουργεῖν ἐνοχλοῦσί τινες τῶν ἐν τῇ βου-
λῇ μεμνημένοι πρὸς αὐτὸν λειτουργιῶν· ψηφισμάτων δὲ τῶν
πολλῶν τῶν ὑπὲρἑαυτῶν τιμῶν τε τῶν παρὰ τῆς βασιλείας,
αἳ γεγόνασιν ᾐτηκότων, οὐδεὶς λόγος αὐτοῖς.
ἀλλὰ κἂν τὰ
ἑαυτῶν λύωσι, δεινὸν οὐδέν· κἂν ἕτεροι γίγνωνται, δεινὸν
οὐδέν· κἂν Εὔριποι ταῖς μεταβολαῖς, δεινὸν οὐδέν. τὸ γὰρ
ὡς καὶ αὐτὸς ὑβρίζομαι, τούτοις ἀφήσω· πάλαι γὰρ τοῦτο
αὐτοῖς ἐν μελέτῃ.
σπινθῆρα μὲν οὖν ὑπὲρ τῶν πρὸς τὸν
σοφιστὴν ἐδέξατο τὸ παρ' ἡμῖν δικαστήριον· δοκοῦσι δέ μοι
τὰ λοιπὰ τῆς πρεσβείας μέρος ποιήσεσθαι καὶ πειράσεσθαι
Λιβάνιος. Orationes 1-64 Oration 1, section 187, line 6
λαβὼν ἦγεν εἰς Θρᾴκην μέγας ἐλπίζων ἐν βασιλείοις
ἔσεσθαι, τῆς ἀνοίας δὲ αὐτοῦ πολλαχόθεν ἐξελεγχθείσης,
δι' ἣν οὐδὲ ὑβρίζειν ὤκνει τοὺς βασιλεῖ τιμίους, ὁ
μὲν ὠθούμενος ἐμβὰς εἰς πλοῖον ἐπ' Ἰταλίας ἔπλει
τῆς ἀτιμίας τῆς ἑαυτοῦ μηνυτής.
ὁ δὲ ὀρχηστῇ
μισθώσας ἑαυτὸν ὁ σοφιστὴς εὐημερίας πραττόμενος
χρυσίον, τελευτῶν φεύγων τοὺς ἀντιτέχνους τοὺς τὸν
μισθὸν οὐ διδόντας εἰς Σελεύκειαν κομίζεται καὶ δεῦρ'
ἀναβὰς ἐν σκότῳ διὰ δέος ἐπὶ τὴν κεκλεισμένην αὐτῷ
πατρίδα ψηφίσμασιν ὑπ' ἀνάγκης ἔρχεται τὸν ἠδικη-
μένον ἱκετεύσων ῥήτορα.
ἐνταῦθα ἔφη τις μέλειν
446
ἐμοῦ τε καὶ τῶν ἐμῶν τῇ Τύχῃ. ἡ δὲ ἐπεισήνεγκε
τῇ ἑορτῇ πένθος, ἡλίκον οὐ πρότερον, Εὐσεβίου τε-
λευτήν· ὁ δὲ ἦν τῶν ἐμῶν ἀγαλμάτων τὸ κεφάλαιον,
ὥστε ᾤμωξε μὲν ἡ γῆ τεθνεῶτος, ᾤμωξαν δὲ αἱ νῆσοι·
καὶ γὰρ ἀφῖκτο πανταχοῖ λόγος τρόπων τε πέρι τῶν
ἐκείνου καὶ λόγων ἡγοῦντό τε οὐδένα ἐκείνῳ προσό-
μοιον ὑπὸ τῆς ἀκτῖνος ἐφορᾶσθαι τοῦ θεοῦ.
καὶ
Λιβάνιος. Orationes 1-64 Oration 12, section 17, line 4
εἰκότως ἄρα παῖδες Ῥωμαίων καὶ πρὸ
γήρως λιπαροῦ τίθενται τὴν τιμὴν καὶ δοθείσης αἱρέ-
σεως παρά του τῶν κρειττόνων βίου τε μακροῦ καὶ
ταύτης ἐπὶ ταύτην ἂν ἐνεχθεῖεν. ὃ γὰρ τοὺς ἥρωας
ἐπίστανται τῶν ψυχῶν πριαμένους, τὸ μηδαμοῦ στῆναι
τὴν μνήμην αὐτοῖς, τοῦτ' ἴσασιν ὑπάρξον σφίσιν
ἀπὸ μόνου τοῦ γέρως.
οὐδὲν τοσοῦτον ὁ Πυθό-
δωρος, φαῦλον ἡ Χρυσίς, μικρὸν ὁ Αἰνησίας· Ἄργος
ἐκείνης, Ἀθῆναι τούτου, Λακεδαίμων ἐκείνου, καὶ
οὔτ' ἂν ὁ Λάκων ἐπεγράψατο τῷ ψηφίσματι τὸν Ἀθη-
ναῖον οὔτ' ἂν οὗτος τὸν Λακεδαιμόνιον, ἀλλ' εἴσω τῶν
ὅρων ἑκατέροις ἡ τῶν ὀνομάτων ἰσχύς. ἔνι δέ τις
καὶ τοῖς Ὀλυμπίοις μοῖρα περὶ βραχύ τι καὶ αὐτὴ μέ-
νουσα. τούτῳ δὲ πᾶσαν μὲν τὴν οἰκουμένην ὁ νόμος
ἀνέῳξε, πανταχοῦ δὲ τὴν αὐτὴν ἐγκατέστησε δύ-
ναμιν.
καὶ τὸ τῆς σελήνης πρὸς τοὺς ἀστέρας
εἴποι τις ἂν ἐν καιρῷ, ὅτι πολλοῖς εἴδεσι τῶν ἀγαθῶν
κοσμουμένων οὐκ ἔστιν ὅ τι μὴ κρύπτεται τῷ παρὰ
τοῦδε φωτί. μόνη γὰρ ἥδε τιμῶν καὶ βασιλέως ἥρ
Λιβάνιος. Declamationes 1-51
Declamation 17, (subdivision) 1, section 40, line 12
ταῖς νήσοις, ἀλλὰ Βίαντος ὡς οὐ συμφέρον διδάξαν-
τος ἀπέστη τοῦ πλεῖν. ἡμεῖς ποτε καὶ Θηβαῖοι παρε-
ταξάμεθα πρὸς μάχην καὶ μελλόντων χρήσεσθαι τοῖς
δόρασιν ἐφάνησαν Κορίνθιοι διαλλακταὶ καὶ ἀπήλθο-
μεν πρὸ τῶν τραυμάτων. ἔδοξαν Μιτυληναῖοι τὰ μέ-
γιστα τὴν πόλιν ἀδικεῖν ἐν τῷ πρὸς Πελοποννησίους
πολέμῳ καὶ πρὸς τοσοῦτον ἦλθεν ὀργῆς ὁ πρᾳότατος
τῶν Ἀθηναίων δῆμος ὥστε ψήφισμα ἐνίκησε τὴν
πόλιν ἡβηδὸν ἀνελεῖν, καὶ τοῦτο φέρουσα τριήρης
ἔπλει. ἐκκλησία δευτέρα καὶ Διοδότου λόγος ἐπιει-
κέστερος, καὶ ψήφισμα ἐλύθη ψηφίσματι.
καὶ τί δεῖ τὰ πολλὰ λέγειν; ἀλλ' ἔτι καὶ νῦν ἑτέρων μὲν
ἐπιθυμοῦντες εἰς τὰς ἐκκλησίας ἀναβαίνετε πολλάκις,
447
ἕτερα δ' ἀπέρχεσθε ἐψηφισμένοι τῶν λογισμῶν παρ-
ιόντων τὰς ἐπιθυμίας. τί οὖν θαυμαστὸν βουληθῆναι
μὲν τὰ χείρω τοὺς ἀμφικτύονας, ποιῆσαι δὲ κύρια τὰ
βελτίω μαθόντας τὴν ἐν οἷς ἐβούλοντο βλάβην;
Οὕτω χρηστέον, Αἰσχίνη, τῇ δεινότητι τῶν
λόγων κατὰ τῶν ἐχθρῶν ὑπὲρ τῶν δικαίων, πρὸς μὲν
τοὺς ἄλλους Ἕλληνας ὑπὲρ ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων,
Λιβάνιος. Declamationes 1-51 Declamation 18, (subdivision) 1, section 1, line 3
Νόμος τὸν ξενίας ἁλόντα πιπράσκεσθαι· ἑάλω
ξενίας ὁ Δημοσθένης. ἔπεμψε Φίλιππος ὠνού-
μενος αὐτόν. γράφει Δημάδης διδόναι, Ὑπερί-
δης δημόσιον εἶναι.
Ὑπερίδης.
Οἵας μὲν ἐκτίνω τὰς χάριτας, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, Δημοσθένει τῆς πολιτείας καὶ τῆς φιλίας, ἔνεστιν
ὑμῖν ἀπὸ τοῦ ψηφίσματος καταμανθάνειν, δοῦλον
αὐτὸν εἶναι γράφω καὶ τὸ τούτου δεινότερον, Ἀθη-
ναίων ἁπάντων, ἀλλ' οὐχ ὅ τι πείσεται δεινὸν Δημο-
σθένης, τοῦτο σκοπῶ, μέλει γάρ μοι ἐλάχιστον τῆς
τούτου συμφορᾶς, ἀλλ' εἰ Φίλιππός τινα παρ' ὑμῶν
ὠνήσεται νῦν μὲν δοῦλον ὄντα, πρότερον δ' ἄριστον
εἶναι δοκοῦντα τῶν δημαγωγῶν.
Φίλιππος μὲν οὖν
οὐδὲν διαπράττεται θαυμαστὸν τὸν ἐχθρὸν ὠνήσασθαι
προαιρούμενος, ὑμῖν δ' αἴσχιστόν ἐστι προέσθαι δοῦ-
λον ἐσόμενον τὸν κατὰ πολὺ σεμνότερον τῶν
Λιβάνιος. Declamationes 1-51 Declamation 18, (subdivision) 1, section 14, line 1
ἀλλὰ σὺ μὲν οὐ πέμψεις Ἀθηναίοις Ἀντί-
πατρον οὐδὲ Παρμενίωνα οὐδ' ἄλλον, ἂν παρέχωσι
χρήματα, σὺ δ' ἄξεις οἰκέτην ἐμόν, ὃν αὐτὸς ἐκτησάμην
ἐκ καταδίκης; οὐδείς ἐστιν οἰκέτης πονηρός, ἵνα κριθῇ
τῆς Μακεδόνων δουλείας ἄξιος. μέγα τοῦτο ἐπιτίμιον,
ὑπὲρ τὴν πρᾶσιν, μᾶλλον δὲ καὶ θανάτου χαλεπώτερον.
λύεις τὸν νόμον τῆς αὐτομολίας, λύεις τὸν νόμον τῆς
προδοσίας.
448
Ταῦτα πάντα ἐν τούτῳ τῷ ψηφίσματι
γέγραπται.ἀλλ' ὅτε μὲν ἐλεύθερος Δημοσθένης
ἐδόκει, οὐδὲ πρεσβεύειν εἰς Μακεδονίαν ὑπέμεινε τὴν
ἀδοξίαν τῆς πρεσβείας οὐ φέρων, ἀλλὰ καὶ καταναγκα-
ζόντων ὑμῶν πολλάκις ἐξώμνυτο, νυνὶ δὲ ἐπειδὴ
κατέγνωσται, πεμφθήσεται; ἔστω τις ἐξωμοσία καὶ τοῖς
οἰκέταις δικαία μηδὲ τούτου τύχῃ Δημοσθένης,
εὐμενοῦς δὲ κυρίου καὶ φιλανθρώπου καὶ τὰς τῶν
δυστυχούντων συμφορὰς ἐλεεῖν δεδιδαγμένου.
Τοῦτ' οὖν λογίζεσθε, ποῖ πιπράσκεται, τίς ὁ
ὠνούμενος, τὸν ἔμπορον τοῦ σώματος, τὴν διάνοιαν
Λιβάνιος. Declamationes 1-51 Declamation 25, (subdivision) 2, section 24, line 7
καὶ τῶν ἀνέμων κατὰ πρύμναν πνεόντων ἡδύ τι καὶ
προσηνὲς μεταστρέψας τοὺς οἴακας τὴν ἐναντίαν πο-
ρεύοιτο τοῖς αὐτοῖς οἰόμενος πνεύμασι τὸν ἕτερον
πλοῦν κατορθοῦν.
καὶ πῶς ἂν ἐντεῦθεν τὸ ἀκό-
λουθον σώζοιτο; εἰ γὰρ ἔννομος ἡ φυγή, μετακαλεῖν
οὐ συμφέρον· εἰ δὲ τὸ παρεῖναι Λαίδα λυσιτελές, τί
μάτην ἠδικοῦμεν τὴν ἄνθρωπον; εἰ γάρ, ὅτε τὸ κατὰ
Λαίδος ἐγράφετο ψήφισμα, ἐνδείξασθαί τις ταύτῃ
βουλόμενος ὅτι τῆς πρὸς αὐτὴν εὐνοίας οὐδὲν
προτιμᾷ παρελθὼν ἐπειρᾶτο πείθειν τὸ ψήφισμα ἀκυ-
ροῦν, πότερον ἀπεδέχεσθε ἂν τοὺς λόγους ἢ νομίσαν-
τες ληρεῖν οὐκ ἠνέσχεσθε τὸν δῆμον ἐξαπατῶντος
ἀκούειν;
εἰ μὲν γὰρ εἰκότα λέγειν τὸν Λαίδος
ἡγεῖσθε συνήγορον, τί μάτην τῆς ἀνθρώπου κατεψη-
φίζεσθε; εἰ δὲ τὸν σκοπὸν ἐγνωκότες αὐτοῦ πάθει
δουλεύοντος τῆς ἀτοπίας τῶν ῥημάτων λόγον οὐκ
ἐποιεῖσθε, πῶς εἰκὸς τοὺς τὰ αὐτὰ νενοσηκότας ἐκείνῳ
νῦν ἀποδέχεσθαι; ἄλογόν τέ μοι φαίνεται πόλιν εὐνο-
μουμένην καὶ μετὰ Λακεδαιμονίων καταλύσασαν τῆς
Λιβάνιος. Declamationes 1-51 Declamation 25, (subdivision) 2, section 32, line 4
ληνας, οὐ γὰρ ἠνειχόμεθα δυνάμενοι παῦσαι τὰ δυς-
χερῆ μὴ γενέσθαι τοῖς ἀδικουμένοις προστάται. πλεί-
στας ἀπῳκίσαμεν πόλεις τὴν Ἑλλάδα τῇ προσθήκῃ
τοῦ γένους εὐεργετοῦντες. ταῦτα τὰ πρῴην ἡμῶν κατ-
ορθώματα. ἀντεισῆκται δὲ νῦν ἀντὶ τῶν χρηστῶν
τούτων μέθη καὶ κῶμοι καὶ πολυτελεῖς ἑστιάσεις. ἃ
παῦσαι δεῖ τοὺς δόξης ὀρεγομένους.
Ἀλλ' οὐ τῆς πόλεως ὅλης,φησίν, ἐστὶ τὸ
449
βούλευμα, ἑταῖραι δὲ τῶν ἀδόξων τινὲς ζηλο-
τυποῦσαι ἰδίᾳ πείθουσι τοὺς οἰκείους πορνο-
βοσκοὺς τὸ κατ' ἐκείνης ψήφισμα γράψαι προ-
στησαμένους ἕνα σχηματιζόμενον ἐπιείκειαν.
ἔοικας, ἄνθρωπε, τοὺς πορνοβοσκοὺς ἐσπουδακέναι
σεμνύνειν καὶ βούλεσθαι τὰς ἑταίρας εὐδοκιμεῖν, ὅτι
τῇ Λαίδι τὴν αὐτὴν ἐπιτηδεύουσι τέχνην. ἐντεῦθεν
τοσούτων ἀγαθῶν αἰτίας ἀποδεικνύειν ἐπιχειρεῖς μηδὲ
τοὺς πορνοβοσκοὺς αὐτῶν ἀποστερῶν τῆς εὐφημίας.
εἰ γὰρ δοίημεν ἐκείνων εἶναι τὸ πᾶν, χάριν αὐτοῖς
ὁμολογῆσαι προσήκει.
Λιβάνιος. Declamationes 1-51 Declamation 41, (subdivision) 1, section 12, line 2
ταῦτα ἀκούσαντες ἀνέστρεφον
οἱ θεωροὶ θέοντες νύκτα καὶ ἡμέραν ὁμοίως ἐπειγό-
μενοι καὶ ἡμεῖς ἐκαθήμεθα τρέμοντες, τί ποτ' ἄρα
ἥξουσι φέροντες. ὡς δὲ ᾐσθόμεθα προσιόντας, πολλοὶ
πρὸ τῶν τειχῶν περιχυθέντες ἠρωτῶμεν, εἴ τι τοιοῦ-
τον ἦλθον ἀκούσαντες, ὃ δίδωσιν ἀναπνεῦσαι τῇ πό-
λει, χρηστὰ δὲ αὐτῶν ὑπισχνουμένων οὐκ ᾠόμεθα δεῖν
μέλλειν, ἀλλ' ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν δρόμος καὶ ὁ γραμμα-
τεὺς εὐθὺς ἀνεγίνωσκε τὸν χρησμόν.
ἐνταῦθα ψή-
φισμα μὲν οὐκ ἐδόκει δεῖν γράφειν ὅτι τὸν δεῖνα
τὸντοῦ δεῖνος,οὐ γὰρ ἦν, οἶμαι, δημοκρατίᾳ πρέπον,
κλῆρον δὲ ὁ καιρὸς ἐκάλει καὶ τὸ ἴσον οὕτως ἐσώζετο.
τῶν πατέρων δὲ παρόντων καὶ τῶν ὀνομάτων ἃ τοῖς
τούτων ἦν παισὶν ἐν τοῖς κλήροις κειμένων καὶ τῶν
ἐφεξῆς πραττομένων ἔλαχεν ὁ τοῦ πολλὰ καὶ δεινὰ
τούτου δεδρακότος υἱός. καὶ ἐπηκολούθησεν, ὡς ἴστε,
κρότος, ὅτι δὴ δυοῖν ἐμέλλομεν ἀπαλλάξεσθαι κακῶν,
λοιμοῦ τε καὶ πονηροῦ σπέρματος.
Λιβάνιος. Declamationes 1-51 Declamation 41, (subdivision) 1, section 17, line 4
ανῆλθον, ἀπήγγειλαν· ἔξεστι μὴ νοσεῖν.νῦν οὖν
λύσομεν τὰ δεδογμένα καὶ οὐκ αἰσχυνούμεθα τὰς με-
ταβολὰς αἳ μέγιστα ὀνείδη καὶ ἀνδρὶ καὶ πόλει φέρου-
σιν; οὐ γὰρ ἔστιν ἀνοίας αἰτίαν ἐν τοῖς τοιούτοις
διαφυγεῖν, οὐ γὰρ οἷόν τε τοῦ δέοντος ἐν ἀμφοτέροις
οὖσί γε ἐναντίοις τυγχάνειν, ἀλλ' ἀνάγκη θά-
τερον ὁμολογεῖν ἡμαρτῆσθαι.
θαυμάζω δὲ εἰ τοὺς
μὲν τυράννους μισοῦμεν, ὅτι τὸν δῆμον ἀσθενῆ ποι-
οῦσι, τούτῳ δὲ εἰσόμεθα χάριν ὃς ἰσχυρότερον αὑτὸν
ποιεῖ τῶν τῷ δήμῳ κεκυρωμένων. καὶ εἰ μὲν ψήφισμά
τις ἔλυσε περὶ δωρεᾶς γεγραμμένον ἢ περὶ τοῦ δεῖν
τοῖς ἀστυγείτοσι βοηθεῖν ἢ περὶ τοῦ παρ' ἐκείνων
450
μεταπέμπεσθαι βοήθειαν, δεινὸν ἦν ἂν καὶ ἠγανα-
κτοῦμεν.
Tiberius Rhet., De figuris Demosthenicis (2601: 001)“Tiberii de figuris
Demosthenicis”, EBallaira, G.Rome: Ateneo, 1968.Section 13, line 9
Περὶ πυσματικοῦ
Τὸ πυσματικὸν δὲ σχῆμα ἔργα μὲν ἔχει δʹ· προσοχήν,
σαφήνειαν, ἐνάργειαν, ἔλεγχον.
Προσοχὴ μὲν οὖν ἐστιν, οἷον· διὰ τί; καὶ πάλιν· τίνος
οὖν ἕνεκα ταῦτα λέγω; ἐπιστρέφει γὰρ τοὺς ἀκούον-
τας ἡ τοιαύτη ἐρώτησις.
Σαφήνεια δὲ οὕτως, ὡς ἐν τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους· ὁ
μὲν τὸν νόμον τιθείς, οὕτως· ὁ δὲ τὸ ψήφισμα γράφων, πῶς; καὶ πάλιν· ποῦτοῦτο
δηλοῖ;
ἔν τε τῷ προτέρῳ νόμῳ καὶ τούτῳ. καὶ πάλιν·
ἀλλὰ πῶς; «ὡς ἐν τῷ ἄξονι εἴρηται» φησίν.
ᾔδει γὰρ τὴν τῶν νόμων ἐξέτασιν φύσει δυσπαρακολούθητον
οὖσαν, σαφήνειαν δὲ [τὸ] δοῦναι τὸ σχῆμα δυνάμενον.
Ἐνάργεια δέ ἐστι τὸ τοιοῦτον· πῶς ἂν ὠμότερος
συκοφάντης γένοιτο; καὶ πάλιν· καὶ τίς ἂν
γένοιτο ἀναιδείας ὑπερβολή;
Tiberius Rhet., De figuris Demosthenicis Section 36, line 6
παρὰ δὲ Πλάτωνι· ὦ παῖ Κλεινίου, ἀντὶ τοῦ «ὦ Ἀλκι-
βιάδη»· παρὰ δὲ Θουκυδίδῃ· καὶ οἱ μὲν ὕπνον ᾑροῦντο,
ἀντὶ τοῦ «ἐκάθευδον»· παρὰ δὲ Ἡροδότῳ· ἐνέσκηψεν ἡ
θεὸς θήλειαν νόσον, ἀντὶ τοῦ «ἐποίησεν ἀνδρογύνους ἢ
κατεαγότας».
Συζυγία δ' ἐστὶν ὅταν δύο προθεὶς ἀντικείμενα ἀλλήλοις
ἑκατέρῳ τὸ προσῆκον ἐπενέγκῃ, ὡς ἐν τῷ ἐννάτῳ τῶν Φιλιππικῶν,
οἷον· ὁ δῆμος ὁ τῶν Ὠρειτῶν, ἀντὶ τοῦ τῷ μὲν
βοηθεῖν, τοὺς δ' ἀποτυμπανίσαι, τοῖς μὲν οὐκ
ὠργίζετο, τὸν δ' ἐπιτήδειον ταῦτα παθεῖν
ἔφη. καὶ πάλιν· τὸ τοίνυν ψήφισμα τουτί, τῷ
μὲν ἡγουμένῳ τῶν Κερσοβλέπτου πραγμάτων
ἀσφάλειαν διδόν, τοῖς δὲ τῶν ἑτέρων βασι-
λέων στρατηγοῖς φόβον καὶ δέος μή τινα
αἰτίαν σχῶσι παριστάν, τοὺς μὲν ἀσθενεῖς,
τὸν δὲ ἰσχυρὸν καθίστησιν. οὐ γὰρ ἑκάτερον κατέ-
λυσε καθ' αὑτό, ἀλλὰ δι' ἀμφοτέρων ὁ λόγος κεχώρηκε.
Κάλλος δὲ τὸ σχῆμα ἐργάζεται.
Τὸ δὲ ἀπὸ κοινοῦ οὕτως· καὶ τῷ μὲν Εὐαίωνι
451
τῷ τὸν Βοιωτὸν ἀποκτείναντι πολλὴν συγ-
γνώμην ἔχω. δοκοῦσι δέ μοι καὶ τῶν
Μιχαήλ Ψελλός Orationes panegyricae (2702: 006)
“Michaelis Pselli orationes panegyricae”, EDennis, G.T.
Stuttgart: Teubner, 1994.Oration 6, line 107
σαν; [ἀλλ' ἔ]δει σε χωνευθῆναι τῷ δοκιμαστικῷ πυρί, καὶ
κεχώνευσαι, οὕτω δὴ τεχνικῶς ὡς χρυσὸν ἀναδειχθῆναι
καθαρώτατόν τε καὶ τιμαλφέστατον.
Τοῖς δὲ τῆς ἑτέρας ἁρμονίας ποῖαι κιθάραι καὶ λύραι,
ποῖαι δὲ μοῦσαι ποικίλως ἠχῆσαι δυναμέναι προσαρκέσου-
σιν; ἐπεὶ γὰρ ἔδει σε ἀναφανῆναι τὸν τέως κρυπτόμενον
ἥλιον, ἐρρήγνυτο μὲν τὸ νέφος, διεσπᾶτο δὲ ἡ ἀχλύς, κα-
ταιγίδες δὲ καὶ θύελλαι ἐσκεδάννυντο. καὶ τὰ μὲν ὑπεχώ-
ρει καὶ ὑπεξίστατο, ὅσα δή σοι ἀντέπιπτον, τὰ δὲ συνείλε-
κτό τε καὶ συνηθροίζετο, δήμου βίαι, συγκλήτου βουλαί,
χειροτονίαι τε καὶ ψηφίσματα καὶ γνῶμαι τῶν ἐκ περάτων
γῆς εἰς μίαν ἰδέαν συνηρμοσμέναι. καὶ οἱ πρότερον διε-
στηκότες πρὸς μίαν γνώμην τότε συνήπτοντο, τῶν ἡλικιῶν
τε τὸ διάφορον διαφορὰν οὐκ εἶχε φρονήματος, ἀλλὰ καὶ
γεγηρακότες ὁμοῦ καὶ νεάζοντες τὴν αὐτὴν φωνὴν ἀφιέν-
τες μίαν ἐδήλουν καὶ τὴν διάνοιαν. οὕτω σοι παραδόξως
πρὸς τῆς ἀνατολῆς καὶ τὰ γένη συνήπτοντο καὶ πρὸς τε-
λειότητα μίαν πάντα συνήγοντο, ἐφ' οἷς πᾶσι διαυγεῖ κύ-
κλῳ καὶ ἀρρήτῳ τῇ λαμπηδόνι ὑπερφανεὶς τοῦ ὁρίζοντος,
καὶ τάχει δρόμου πρὸς τὴν καθ' ἡμᾶς μεσημβρίαν φθάσας
ταῖς ἀναβάσεσι, καὶ τοῦ παντὸς μέσον γενόμενος κύκλῳ τε
Μιχαήλ Ψελλός Orationes panegyricae
Oration 12, line 30
καλλίστην γνώμην εἰσενέγκοις· εἰ βουλευμάτων, ὑπὲρ πάν-
τας βουλεύσαιο· εἰ πρά[ξεων], αὐτίκα συμφερόντως πρά-
ξειας· καί, ἵνα τἆλλα παρῶ τῶν σῶν φροντίδων καὶ βου-
λευμάτων, ἐπὶ ὑ[..........] ὑποθέσεως τὰς διηριθμημένας
σοι συνδραμούσας ἐπιδείξομαι ἀρετάς. ἔδει βα[σιλέως ....]
πράγμασιν ὥσπερ ἐπιστάτου τινὸς ἢ κυβερνήτου ναυαγοῦσί
τισιν ἢ [............]. ἔδει χειρὸς τοῖς πεσοῦσι καὶ ἰσχύος
τοῖς ἀναστήσεσθαι δεομένοις. ἐξεῦρες οὖν ἀθ[ρόον] ἡμῖν
τὸν κύρ[ιον] καὶ στρατηγικώτατον καὶ τοῖς πᾶσιν ἀρέ-
σκοντα, ὢ φροντίδος ἀρίστης, ὢ συνετοῦ σκέμματος, ὢ
γενναιοτάτου βουλεύματος, ὢ ἐνθέου ψηφίσματος. μόνη
γὰρ καὶ διεῖλες τὸ πρᾶγμα τ[ῷ λ]ογισμῷ καὶ σκέψιν εἰσή-
νεγκας καὶ ἐβουλεύσω τὰ κάλλιστα καὶ ἐψηφίσω τὰ ἡμῖν
συμφορώτατα. ἀρκεῖ σοι τοῦτο καὶ μόνον ἀντ' ἄλλου τινὸς
ἐγκωμίου, ἀντὶ παντὸς ἐπαίνου, ἀντὶ [..........], ὁπότε καὶ
πάσας τὰς ἀρετὰς ἔχεις ἐν μιᾷ τῇ σῇ συλλαβοῦσα ψυχῇ.
καὶ πρῶτόν γε τὰς γενικὰς αὐτίκα φρονήσεώς σοι, τίς τῶν
452
πάντων ἀμφισβητήσειε; τῷ νόμοις ἐμμένειν σωφρονικοῖς
κατὰ πασῶν ἔχεις τὰ νικητήρια, ἀνδρείᾳ ψυχῆς οὐδὲ τοῖς
γενναιοτάτοις τῶν ἀνδρῶν τοῦ πρωτείου παραχωρεῖς. τὴν
μέντοι γε τῆς δικαιοσύνης στάθμην ἐν ἰσότητι γνώμης ἀρ
Μιχαήλ Ψελλός Orationes forenses et acta (2702: 007)
“Michaelis Pselli orationes forenses et acta”, EDennis, G.T.
Stuttgart: Teubner, 1994.oration 6, line 142
θυγάτηρ Μαρία τούτῳ διαλυομένη δῆθεν μεθ' ὃ διέπρασε,
καὶ προσμαρτυροῦσα αὐτῷ τὴν δεσποτείαν τοῦ κτήματος,
καὶ τὰς ἐπὶ τούτῳ ἀγωγὰς αὐτῷ ἐκχωροῦσα· ἢ παρὰ
φαῦλον αὖθις τοῦτο θεμένη πρὸς τὸν τοῦ μαγγλαβίτου πα-
τέρα περὶ τοῦ αὐτοῦ διελύσατο. καὶ τὴν μὲν δευτέραν διά-
λυσιν εἰκὸς διάλυσιν ὀνομάζεσθαι, ἀμφιβολίας μὴπα-
ρεμπιπτούσης ἐπὶ τῷ πράγματι, τὴν δὲ πρώτην διάλυσιν
πλάσμα. ἔπαιξε γὰρ αὐτὴν ἡ γυνή, τὸ τοῦ ἀντιδίκου
προσωπεῖον ὑποκριναμένη καὶ τὰς ἐκείνου μιμησαμένη
φωνάς. πρὸς τούτοις καὶ αὐτὸς ὁ ἐνάγων, ἐνάγων πολλάκις
ἦν καὶ ἐπιφωνούμενος καὶ ψηφίσματα προκομίζων δικα-
σταῖς δικαστῶν. ἐπεὶ οὖν οὐδὲν ἐντεῦθεν ἀπώνατο, ἐπὶ τὴν
τελευταίαν κατέφυγεν ἄγκυραν, συστάσεις ἀπαιτῶν τὸν ἀν-
τίδικον, ἢ τῆς πράσεως ἐμφανισθείσης τοῦ πάππου αὐτοῦ
ἢ τοῦ τῆς μάμμης ἐπικυρωτικοῦ δικαιώματος. ἀλλ' ὁ
χρόνος αὐτῷ πολὺς μετὰ τὴν πρώτην ἐκποίησιν ῥέων, οὐδὲ
εἰσαγώγιμον ἐποίει τὴν ἀγωγήν· παρ' ἀμφοτέροις μὲν γὰρ
ὡμολογεῖτο κατὰ τὸ ϛφθ ἔτος τὴν τοῦ κτήματος γενέσθαι
παρὰ τοῦ Ἴβηρος ἐκποίησιν, ὁ δὲ τῆς ἐκποιήσεως τρόπος
ἠμφισβητεῖτο. ὁ μὲν γὰρ πρᾶσιν τοῦτο ὠνόμαζε, καὶ αὐτῷ
τῷ τῆς πράσεως ἐγγράφῳ τοῦτο ἐπεσφραγίζετο,
Theodorus Studites Scr. Eccl., Theol., Epistulae (2714: 002)
“Theodori Studitae Epistulae, vol. 1–2”, EFatouros, G.
Berlin: De Gruyter, 1992; Corpus Fontium Historiae Byzantinae, Series Berolinensis
31.Epistle 23, line 20
αὐτούς. ἄριστα δὲ ὑπέβαλεν ἡ ἁγιωσύνη σου τὰς τῆς εὐτελείας ἡμῶν
ἀποκρίσεις ἐν ταῖς ἱεραῖς αὐτῶν ἀκοαῖς. καὶ ὅτι κατένευσαν, τῆς
αὐτῶν εἴη μεγαλόφρονος θεοσυνεσίας· καὶ γὰρ ἴσασι τὰ θεῖα κρίνειν
εὐθυβόλως, ὡς σοφίας μεμεστωμένοι καὶ γνώσεως θεοῦ ἀνάπλεοι.
κελεύει δὲ ἐρωτᾶν, τίνος χάριν ἐπεδώκαμεν ἑαυτοὺς εἰς τὴν ἱεραρ-
χίαν, ἐγνωσμένου ὄντος τοῦ σφάλματος. καὶ πρὸς τοῦτο μετ' αἰδοῦς
ἀποκρινόμεθα ὅτι, ὅσον τὸ καθ' ἡμᾶς, οὐκ ἐβουλόμεθα, τὸ μὲν διὰ
τὸ ἐπικίνδυνον τοῦ ἀξιώματος, τὸ δὲ δι' αὐτὸ ἤδη τὸ λεγόμενον τοῦ
οἰκονόμου. ἐπεὶ δὲ ἐλήλυθαν οἱ Θεσσαλονικεῖς, ἱκετεύοντες ὡς ἐκ
πάσης τῆς πόλεως, οἵ τε δεσπόται ἡμῶν οἱ ἀγαθοὶ συνεπιτιθέμενοι
τῷ ψηφίσματι, δέος ἡμῖν ἐγένετο μὴ ὑπακοῦσαι καὶ ἀντιφέρεσθαι
θεῷ τε καὶ τοῖς εὐσεβέσιν ἡμῶν δεσπόταις, λογισάμενοι ὅτι δυνατός
453
ἐστιν, ἡνίκα ὑπὸ τῶν οἰκείων ἐπισκόπων ἡ χειροτονία γίγνεται,
φυγεῖν τὸν προκείμενον κίνδυνον. πρὸς γὰρ τὸ μετὰ ταῦτα,
Evagrius Scholasticus Scr. Eccl., Ιστορία εκκλησιαστική. (2733: 001)
“The ecclesiastical history of Evagrius with the scholia”, EBidez, J., Parmentier, L.
London: Methuen, 1898, Repr. 1979.
Page 240, line 30
Ἰωάννου· οὗ μετὰ βραχὺ τελευτήσαντος οὔπω τις τοὺς
αὐτόσε οἴακας ἐνεχειρίσθη.
Ἐνταῦθά μοι τὰ τῆς ἱστορίας πεπαύσθω, Μαυρικίου
Τιβερίου δωδέκατον ἔτος τὴν Ῥωμαίων βασιλείαν δια-
κυβερνῶντος, τῶν ἑξῆς τοῖς βουλομένοις ἐκλέγειν τε καὶ
γράφειν καταλιμπανομένων. Εἰ δέ τι παρῶπται ἢ οὐκ
ἀκριβῶς ἀνείληπται, μηδεὶς ἡμᾶς μεμφέτω μέμψεως,
ἐννοῶν ὡς πεπλανημένην ἱστορίαν συνελέξαμεν, τὴν τῶν
ἀνθρώπων ὠφέλειαν πραγματευσάμενοι, δι' οὓς καὶ τῶν
τηλικούτων πόνων ἠνεσχόμεθα. Πεπόνηται δὲ ἡμῖν καὶ
ἕτερον τεῦχος, ἀναφοράς, ἐπιστολάς, ψηφίσματα, λόγους
τε καὶ διαλέξεις, καὶ ἕτερα ἄττα ἔχον· τῶν ἐμπεριεχομένων
ἀναφορῶν ὡς ἐπίπαν ἐκ προσώπου Γρηγορίου τοῦ Θεου-
πόλεως συντεθειμένων. Δι' ὧν καὶ δύο τετυχήκαμεν
ἀξιωμάτων, Τιβερίου μὲν Κωνσταντίνου τῇ τοῦ κυαι-
στωρίου περιβαλόντος, Μαυρικίου δὲ Τιβερίου δέλτους
ὑπάρχων στείλαντος, ἐφ' ᾗ συντεθείκαμεν, ὅτε τὰ ὀνείδη
τῆς βασιλείας λύσας Θεοδόσιον ἐς φῶς προήγαγε προοί-
μιον αὐτῷ τε καὶ τῷ πολιτεύματι πάσης εὐδαιμονίας
παρασχόμενον.
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae (2734: 013)
“Corpus iuris civilis, vol. 3”, ESchöll, R., Kroll, W.Berlin: Weidmann, 1895, Repr.
1968.Page 594, line 4
καὶ ἄλλων διαφόρων κεφαλαίων εἰς τὰς ἁγιωτάτας ἐκ-
κλησίας καὶ τοὺς ἄλλους εὐαγεῖς οἴκους ἀνηκόντων ἤδη
τινα διετυπώσαμεν, ἐπὶ δὲ τοῦ παρόντος τὰ περὶ
τῶ. ὁσιωτάτων ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν καὶ μοναχῶν
πρώην ἐν διαφόροις διατάξεσι διατυπωθέντα μετὰ τῆς
προσηκούση. ἐπανορθώσεως τῷδε περιλαβεῖν τῷ νόμῳ
συνείδομεν.
Θεσπίζομεν τοίνυν, ὁσάκις ἂν χρεία γένηται ἐπί-
σκοπον χειροτονηθῆναι, τοὺς κληρικοὺς καὶ τοὺς πρώ-
τους τῆς πόλεως, ἧς μέλλει ὁ ἐπίσκοπος χειροτονεῖ-
σθαι, ἐπὶ τρισὶ προσώποις ψηφίσματα ποιεῖν προκει-
μένων τῶν ἁγίων εὐαγγελίων κινδύνῳ τῶν ἰδίων
ψυχῶν [καὶ ἕκαστον αὐτῶν ὀμνύναι κατὰ τῶν θείων
λογίων, καὶ ἐγγράφειν ἐν αὐτοῖς] λέγοντας ἐν αὐτοῖς
τοῖς ψηφίσμασιν, ὅτι οὔτε διά τινα δόσιν οὔτε διὰ
ὑπόσχεσιν ἢ φιλίαν ἢ δι' ἄλλην οἱανδήποτε αἰτίαν,
454
ἀλλ' εἰδότες αὐτοὺς τῆς ὀρθῆς καὶ καθολικῆς πίστεως
καὶ σεμνοῦ εἶναι βίου [καὶ ὑπὲρ τὸ τριακοστὸν ἔτος]
καὶ γράμματα εἰδέναι τούτους ἐπελέξαντο, καὶ ὅτι
οὔτε γαμετὴν οὔτε παῖδάς τις ἐξ αὐτῶν ἔχει, οὐδὲ
παλλακὴν ἢ παῖδας φυσικοὺς γινώσκουσιν αὐτὸν ἐσχη
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 594, line 8
πρώην ἐν διαφόροις διατάξεσι διατυπωθέντα μετὰ τῆς
προσηκούση. ἐπανορθώσεως τῷδε περιλαβεῖν τῷ νόμῳ
συνείδομεν.
Θεσπίζομεν τοίνυν, ὁσάκις ἂν χρεία γένηται ἐπί-
σκοπον χειροτονηθῆναι, τοὺς κληρικοὺς καὶ τοὺς πρώ-
τους τῆς πόλεως, ἧς μέλλει ὁ ἐπίσκοπος χειροτονεῖ-
σθαι, ἐπὶ τρισὶ προσώποις ψηφίσματα ποιεῖν προκει-
μένων τῶν ἁγίων εὐαγγελίων κινδύνῳ τῶν ἰδίων
ψυχῶν [καὶ ἕκαστον αὐτῶν ὀμνύναι κατὰ τῶν θείων
λογίων, καὶ ἐγγράφειν ἐν αὐτοῖς] λέγοντας ἐν αὐτοῖς
τοῖς ψηφίσμασιν, ὅτι οὔτε διά τινα δόσιν οὔτε διὰ
ὑπόσχεσιν ἢ φιλίαν ἢ δι' ἄλλην οἱανδήποτε αἰτίαν,
ἀλλ' εἰδότες αὐτοὺς τῆς ὀρθῆς καὶ καθολικῆς πίστεως
καὶ σεμνοῦ εἶναι βίου [καὶ ὑπὲρ τὸ τριακοστὸν ἔτος]
καὶ γράμματα εἰδέναι τούτους ἐπελέξαντο, καὶ ὅτι
οὔτε γαμετὴν οὔτε παῖδάς τις ἐξ αὐτῶν ἔχει, οὐδὲ
παλλακὴν ἢ παῖδας φυσικοὺς γινώσκουσιν αὐτὸν ἐσχη-
κέναι ἢ ἔχειν, ἀλλ' εἰ καὶ πρότερον γαμετήν τις ἐξ
αὐτῶν ἔσχε, καὶ αὐτὴν μίαν καὶ πρώτην καὶ οὐδὲ
χήραν οὐδὲ ἀνδρὸς ἀποζευχθεῖσαν οὐδὲ τοῖς νόμοις
οὐδὲ τοῖς ἱεροῖς κανόσιν ἀπηγορευμένην· ἀλλ' οὐδὲ
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 594, line 23
οὔτε γαμετὴν οὔτε παῖδάς τις ἐξ αὐτῶν ἔχει, οὐδὲ
παλλακὴν ἢ παῖδας φυσικοὺς γινώσκουσιν αὐτὸν ἐσχη-
κέναι ἢ ἔχειν, ἀλλ' εἰ καὶ πρότερον γαμετήν τις ἐξ
αὐτῶν ἔσχε, καὶ αὐτὴν μίαν καὶ πρώτην καὶ οὐδὲ
χήραν οὐδὲ ἀνδρὸς ἀποζευχθεῖσαν οὐδὲ τοῖς νόμοις
οὐδὲ τοῖς ἱεροῖς κανόσιν ἀπηγορευμένην· ἀλλ' οὐδὲ
βουλευτὴν ἢ ταξεώτην τοῦτον εἶναι γινώσκουσιν, ἢ εἴ-
περ βουλευτικῇ ἢ ταξεωτικῇ ὑπέκειτο τύχῃ, ἴσασιν
αὐτὸν ἐν μοναστηρίῳ οὐχ ἧττον δεκαπέντε ἐνιαυτῶν
μοναχικὸν βίον ἐκτελέσαντα. καὶ τοῦτο δὲ τοῖς
ψηφίσμασι δεῖ ἐντίθεσθαι, ὅτιπερ οὐχ ἧττον ἢ τριά-
κοντα πέντε τῆς ἡλικίας ἐνιαυτοὺς ἔχειν τὸ ἐπιλεγὲν
παρ' αὐτῶν πρόσωπον γινώσκουσιν ἵνα ἐκ τῶν τριῶν
προσώπων, ὑπὲρ ὧν τὰ τοιαῦτα ψηφίσματα γέγονεν,
ὁ βελτίων χειροτονηθῇ τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ κινδύνῳ
τοῦ χειροτονοῦντος. τὸν δὲ βουλευτὴν ἢ τὸν ταξεώ-
455
την τὸν (ὡς εἴρηται) ἐπὶ δεκαπέντε ἐνιαυτοὺς ἐν μονα-
στηρίῳ διαγαγόντα καὶ εἰς ἐπισκοπὴν προαχθέντα
ἐλεύθερον εἶναι τῆς ἰδίας τύχης, οὕτω μέντοι ἵνα
ἐλευθερωθεὶς τῆς βουλῆς τὸ τέταρτον μέρος τῆς ἰδίας
περιουσίας ἑαυτῷ παρακατάσχῃ, τῶν ὑπολοίπων αὐτοῦ
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 594, line 26
αὐτῶν ἔσχε, καὶ αὐτὴν μίαν καὶ πρώτην καὶ οὐδὲ
χήραν οὐδὲ ἀνδρὸς ἀποζευχθεῖσαν οὐδὲ τοῖς νόμοις
οὐδὲ τοῖς ἱεροῖς κανόσιν ἀπηγορευμένην· ἀλλ' οὐδὲ
βουλευτὴν ἢ ταξεώτην τοῦτον εἶναι γινώσκουσιν, ἢ εἴ-
περ βουλευτικῇ ἢ ταξεωτικῇ ὑπέκειτο τύχῃ, ἴσασιν
αὐτὸν ἐν μοναστηρίῳ οὐχ ἧττον δεκαπέντε ἐνιαυτῶν
μοναχικὸν βίον ἐκτελέσαντα. καὶ τοῦτο δὲ τοῖς
ψηφίσμασι δεῖ ἐντίθεσθαι, ὅτιπερ οὐχ ἧττον ἢ τριά-
κοντα πέντε τῆς ἡλικίας ἐνιαυτοὺς ἔχειν τὸ ἐπιλεγὲν
παρ' αὐτῶν πρόσωπον γινώσκουσιν ἵνα ἐκ τῶν τριῶν
προσώπων, ὑπὲρ ὧν τὰ τοιαῦτα ψηφίσματα γέγονεν,
ὁ βελτίων χειροτονηθῇ τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ κινδύνῳ
τοῦ χειροτονοῦντος. τὸν δὲ βουλευτὴν ἢ τὸν ταξεώ-
την τὸν (ὡς εἴρηται) ἐπὶ δεκαπέντε ἐνιαυτοὺς ἐν μονα-
στηρίῳ διαγαγόντα καὶ εἰς ἐπισκοπὴν προαχθέντα
ἐλεύθερον εἶναι τῆς ἰδίας τύχης, οὕτω μέντοι ἵνα
ἐλευθερωθεὶς τῆς βουλῆς τὸ τέταρτον μέρος τῆς ἰδίας
περιουσίας ἑαυτῷ παρακατάσχῃ, τῶν ὑπολοίπων αὐτοῦ
πραγμάτων κατὰ τὸν ἡμέτερον νόμον τῇ βουλῇ καὶ
τῷ δημοσίῳ ἐκδικουμένων. Δίδομεν δὲ ἄδειαν τοῖς
τὰ ψηφίσματα ποιουμένοις, εἴ τινα κοσμικὸν δίχα
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 595, line 2
προσώπων, ὑπὲρ ὧν τὰ τοιαῦτα ψηφίσματα γέγονεν,
ὁ βελτίων χειροτονηθῇ τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ κινδύνῳ
τοῦ χειροτονοῦντος. τὸν δὲ βουλευτὴν ἢ τὸν ταξεώ-
την τὸν (ὡς εἴρηται) ἐπὶ δεκαπέντε ἐνιαυτοὺς ἐν μονα-
στηρίῳ διαγαγόντα καὶ εἰς ἐπισκοπὴν προαχθέντα
ἐλεύθερον εἶναι τῆς ἰδίας τύχης, οὕτω μέντοι ἵνα
ἐλευθερωθεὶς τῆς βουλῆς τὸ τέταρτον μέρος τῆς ἰδίας
περιουσίας ἑαυτῷ παρακατάσχῃ, τῶν ὑπολοίπων αὐτοῦ
πραγμάτων κατὰ τὸν ἡμέτερον νόμον τῇ βουλῇ καὶ
τῷ δημοσίῳ ἐκδικουμένων. Δίδομεν δὲ ἄδειαν τοῖς
τὰ ψηφίσματα ποιουμένοις, εἴ τινα κοσμικὸν δίχα βου-
λευτοῦ καὶ ταξεώτου ἄξιον τῆς προειρημένης ἐπιλογῆς
εἶναι νομίσουσιν, τὸν τοιοῦτον ἅμα ἄλλοις δύο κληρι-
κοῖς ἢ μοναχοῖς ἐπιλέξασθαι, οὕτω μέντοι ἵνα ὁ κοσμι-
κὸς ὁ τούτῳ τῷ τρόπῳ εἰς ἐπισκοπὴν ἐπιλεγεὶς μὴ
εὐθέως ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, ἀλλὰ πρῶτον τοῖς
κληρικοῖς οὐκ ἔλαττον τριῶν μηνῶν συναριθμηθῇ, καὶ
456
οὕτω τοὺς ἁγίους κανόνας καὶ τὴν ἱερὰν τῆς ἐκκλη-
σίας λειτουργίαν διδαχθεὶς ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ·
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae
Page 595, line 15
κοῖς ἢ μοναχοῖς ἐπιλέξασθαι, οὕτω μέντοι ἵνα ὁ κοσμι-
κὸς ὁ τούτῳ τῷ τρόπῳ εἰς ἐπισκοπὴν ἐπιλεγεὶς μὴ
εὐθέως ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, ἀλλὰ πρῶτον τοῖς
κληρικοῖς οὐκ ἔλαττον τριῶν μηνῶν συναριθμηθῇ, καὶ
οὕτω τοὺς ἁγίους κανόνας καὶ τὴν ἱερὰν τῆς ἐκκλη-
σίας λειτουργίαν διδαχθεὶς ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ· ὁ
γὰρ ἄλλους ὀφείλων διδάσκειν παρ' ἑτέρων μετὰ τὴν
χειροτονίαν διδάσκεσθαι οὐκ ὀφείλει. Εἰ δὲ ὡς εἰκὸς
ἔν τισι τόποις μὴ εὑρεθεῖεν τρία πρόσωπα πρὸς τὴν
τοιαύτην ἐπιλογὴν ἐπιτήδεια, ἐξέστω τοῖς τὰ ψηφί-
σματα ποιουμένοις ἐπὶ δύο ἢ καὶ ἑνὶ προσώπῳ ψηφί-
σματα ποιεῖσθαι, πάσας μέντοι τὰς εἰρημένας ἡμῖν
ἔχοντι μαρτυρίας. Εἰ δὲ οἱ ὀφείλοντες τὸν ἐπίσκοπον
ἐπιλέξασθαι τὰ τοιαῦτα ψηφίσματα ἐντὸς ἓξ μηνῶν
μὴ ποιήσουσι, τηνικαῦτα τῷ κινδύνῳ τῆς ἰδίας ψυχῆς
ἐκεῖνος ᾧ ἁρμόζει χειροτονῆσαι τὸν ἐπίσκοπον χειρο-
τονείτω, πάντων τῶν ἄλλων ὧν εἰρήκαμεν παραφυ-
λαττομένων. Εἰ δέ τις παρὰ τὴν μνημονευθεῖσαν
παραφυλακὴν ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, κελεύομεν τοῦ-
τον πᾶσι τρόποις τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβάλλεσθαι, ἀλλὰ
κἀκεῖνον ὅστις παρὰ ταῦτα ἐτόλμησε χειροτονῆσαι
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 595, line 16
κὸς ὁ τούτῳ τῷ τρόπῳ εἰς ἐπισκοπὴν ἐπιλεγεὶς μὴ
εὐθέως ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, ἀλλὰ πρῶτον τοῖς
κληρικοῖς οὐκ ἔλαττον τριῶν μηνῶν συναριθμηθῇ, καὶ
οὕτω τοὺς ἁγίους κανόνας καὶ τὴν ἱερὰν τῆς ἐκκλη-
σίας λειτουργίαν διδαχθεὶς ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ· ὁ
γὰρ ἄλλους ὀφείλων διδάσκειν παρ' ἑτέρων μετὰ τὴν
χειροτονίαν διδάσκεσθαι οὐκ ὀφείλει. Εἰ δὲ ὡς εἰκὸς
ἔν τισι τόποις μὴ εὑρεθεῖεν τρία πρόσωπα πρὸς τὴν
τοιαύτην ἐπιλογὴν ἐπιτήδεια, ἐξέστω τοῖς τὰ ψηφί-
σματα ποιουμένοις ἐπὶ δύο ἢ καὶ ἑνὶ προσώπῳ ψηφί-
σματα ποιεῖσθαι, πάσας μέντοι τὰς εἰρημένας ἡμῖν
ἔχοντι μαρτυρίας. Εἰ δὲ οἱ ὀφείλοντες τὸν ἐπίσκοπον
ἐπιλέξασθαι τὰ τοιαῦτα ψηφίσματα ἐντὸς ἓξ μηνῶν
μὴ ποιήσουσι, τηνικαῦτα τῷ κινδύνῳ τῆς ἰδίας ψυχῆς
ἐκεῖνος ᾧ ἁρμόζει χειροτονῆσαι τὸν ἐπίσκοπον χειρο-
τονείτω, πάντων τῶν ἄλλων ὧν εἰρήκαμεν παραφυ-
λαττομένων. Εἰ δέ τις παρὰ τὴν μνημονευθεῖσαν
παραφυλακὴν ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, κελεύομεν τοῦ-
457
τον πᾶσι τρόποις τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβάλλεσθαι, ἀλλὰ
κἀκεῖνον ὅστις παρὰ ταῦτα ἐτόλμησε χειροτονῆσαι
χωρίζεσθαι ἐπὶ ἕνα ἐνιαυτὸν τῆς ἱερατικῆς
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 595, line 18
κληρικοῖς οὐκ ἔλαττον τριῶν μηνῶν συναριθμηθῇ, καὶ
οὕτω τοὺς ἁγίους κανόνας καὶ τὴν ἱερὰν τῆς ἐκκλη-
σίας λειτουργίαν διδαχθεὶς ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ· ὁ
γὰρ ἄλλους ὀφείλων διδάσκειν παρ' ἑτέρων μετὰ τὴν
χειροτονίαν διδάσκεσθαι οὐκ ὀφείλει. Εἰ δὲ ὡς εἰκὸς
ἔν τισι τόποις μὴ εὑρεθεῖεν τρία πρόσωπα πρὸς τὴν
τοιαύτην ἐπιλογὴν ἐπιτήδεια, ἐξέστω τοῖς τὰ ψηφί-
σματα ποιουμένοις ἐπὶ δύο ἢ καὶ ἑνὶ προσώπῳ ψηφί-
σματα ποιεῖσθαι, πάσας μέντοι τὰς εἰρημένας ἡμῖν
ἔχοντι μαρτυρίας. Εἰ δὲ οἱ ὀφείλοντες τὸν ἐπίσκοπον
ἐπιλέξασθαι τὰ τοιαῦτα ψηφίσματα ἐντὸς ἓξ μηνῶν
μὴ ποιήσουσι, τηνικαῦτα τῷ κινδύνῳ τῆς ἰδίας ψυχῆς
ἐκεῖνος ᾧ ἁρμόζει χειροτονῆσαι τὸν ἐπίσκοπον χειρο-
τονείτω, πάντων τῶν ἄλλων ὧν εἰρήκαμεν παραφυ-
λαττομένων. Εἰ δέ τις παρὰ τὴν μνημονευθεῖσαν
παραφυλακὴν ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, κελεύομεν τοῦ-
τον πᾶσι τρόποις τῆς ἐπισκοπῆς ἐκβάλλεσθαι, ἀλλὰ
κἀκεῖνον ὅστις παρὰ ταῦτα ἐτόλμησε χειροτονῆσαι
χωρίζεσθαι ἐπὶ ἕνα ἐνιαυτὸν τῆς ἱερατικῆς λειτουρ-
γίας, καὶ πᾶσαν αὐτοῦ τὴν περιουσίαν, ἥτις καθ' οἱον-
δήποτε χρόνον ἢ τρόπον εἰς τὴν αὐτοῦ δεσποτείαν
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 697, line 2
εὐσέβειαν, ὃ ἔργον χάριτος ἀνθρωπίνης, οὐ τῆς τοῦ πνεύματος.ὅτι δὲ οἱ θεῖοι κανόνες
κω-
λύουσι κληρικοὺς εἶναι τοὺς δευτέραν γαμετὴν λαβόντας, καὶ ὁ ἐν ἁγίοις
Βασίλειοςδιδάσκων οὕτως λέγει
τοὺς δευτερογάμους παντελῶς ὁ κανὼν τῆς ὑπηρεσίας ἀπέκλεισε.καὶ ταῦτα μὲν ὁ ἐν
ἁγίοις
Βασίλειος. τοσοῦτον δὲ οἱ ἅγιοι πατέρες τῆς ἱερωσύνης ἐφρόντισαν, ὅτι οἱ ἐν
Νικαίᾳσυνελθόντες κανόνα
ἐξέθεντο οὕτως ἔχοντα· ἀπηγόρευσε καθόλου ἡ μεγάλη σύνοδος μήτε ἐπισκόπῳ μήτε
πρε-
σβυτέρῳ μήτε διακόνῳ μήτε ὅλως τῶν ἐν τῷ κλήρῳ τινὶ ἐξεῖναι συνείσακτον ἔχειν,
πλὴν εἰ μὴ ἄρα μητέρα ἢ θείαν ἢ ἃ μόνα πρόσωπα ὑποψίαν διαφεύγει.
Τοῖς οὖν ὑπὸ τῶν θείων κανόνων ὁρισθεῖσιν ἀκολουθοῦντες τὸν παρόντα ποιούμεθα
νόμον, δι' οὗ
θεσπίζομεν, ὁσάκις χρεία γένηται ἐπίσκοπον χειροτονηθῆναι, συνιέναι τοὺς
κληρικοὺς καὶ τοὺς πρώτους τῆς
458
πόλεως ἧς μέλλει ἐπίσκοπος χειροτονεῖσθαι, καὶ προκειμένων τῶν ἁγίων εὐαγγελίων
ἐπὶ τρισὶ προσώποις ψηφί-
σματα ποιεῖν, καὶ ἕκαστον αὐτῶν ὀμνύναι κατὰ τῶν θείων λογίων, καὶ ἐγγράφειν ἐν
αὐτοῖς, ὅτι οὔτε διὰ δόσιν
οὔτε διὰ ὑπόσχεσιν ἢ φιλίαν ἢ χάριν ἢ ἄλλην οἱανδήποτε προσπάθειαν, ἀλλ' εἰδότες
αὐτοὺς τῆς ὀρθῆς καὶ καθο-
λικῆς πίστεως καὶ σεμνοῦ βίου καὶ ὑπὲρ τὸ τριακοστὸν ἔτος εἶναι, τούτους
ἐπελέξαντο, καὶ ὅτι οὔτε γαμετὴν
οὔτε παῖδας ἴσασί τινα ἐξ αὐτῶν ἔχειν ἢ παλλακὴν ἢ παῖδας φυσικοὺς γινώσκουσιν
αὐτοὺς ἐσχηκέναι ἢ ἔχειν,
ἀλλ' εἰ καὶ πρότερόν τις ἐξ αὐτῶν γαμετὴν εἶχε, καὶ αὐτὴν μίαν καὶ οὐδὲ χήραν οὐδὲ
ἀνδρὸς ἀποζευχθεῖσαν
οὐδὲ τοῖς ἱεροῖς κανόσιν [καὶ νόμοις] ἀπηγορευμένην, ἀλλ' οὐδὲ πολιτευόμενον ἢ
ταξεώτην τινὰ τῶν ψηφιζο-
μένων εἶναι γινώσκουσι, πλὴν εἰ μὴ ἐν μοναστηρίῳ οὐχ ἧττον δεκαπέντε ἐνιαυτῶν
μοναχικὸν ὁ πολιτευόμενος
ἢ ὁ ταξεώτης βίον ἀδιαβλήτως ἐξετέλεσε· δηλαδὴ τῆς ἔμπροσθεν ἡμῖν εἰρημένης
παρατηρήσεως καὶ ἐπὶ τού-
των τῶν προσώπων ἐν τοῖς γινομένοις περὶ αὐτῶν ψηφίσμασι φυλαττομένης, ἵνα ἐκ
τῶν οὔτως ψηφιζομένων
τριῶν προσώπων ὁ βελτίων χειροτονηθῇ τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ κρίματι τοῖ
χειροτονοῦντος. ἀπαιτεῖσθαι δὲ
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 697, line 10
πόλεως ἧς μέλλει ἐπίσκοπος χειροτονεῖσθαι, καὶ προκειμένων τῶν ἁγίων εὐαγγελίων
ἐπὶ τρισὶ προσώποις ψηφί-
σματα ποιεῖν, καὶ ἕκαστον αὐτῶν ὀμνύναι κατὰ τῶν θείων λογίων, καὶ ἐγγράφειν ἐν
αὐτοῖς, ὅτι οὔτε διὰ δόσιν
οὔτε διὰ ὑπόσχεσιν ἢ φιλίαν ἢ χάριν ἢ ἄλλην οἱανδήποτε προσπάθειαν, ἀλλ' εἰδότες
αὐτοὺς τῆς ὀρθῆς καὶ καθο-
λικῆς πίστεως καὶ σεμνοῦ βίου καὶ ὑπὲρ τὸ τριακοστὸν ἔτος εἶναι, τούτους
ἐπελέξαντο, καὶ ὅτι οὔτε γαμετὴν
οὔτε παῖδας ἴσασί τινα ἐξ αὐτῶν ἔχειν ἢ παλλακὴν ἢ παῖδας φυσικοὺς γινώσκουσιν
αὐτοὺς ἐσχηκέναι ἢ ἔχειν,
ἀλλ' εἰ καὶ πρότερόν τις ἐξ αὐτῶν γαμετὴν εἶχε, καὶ αὐτὴν μίαν καὶ οὐδὲ χήραν οὐδὲ
ἀνδρὸς ἀποζευχθεῖσαν
οὐδὲ τοῖς ἱεροῖς κανόσιν [καὶ νόμοις] ἀπηγορευμένην, ἀλλ' οὐδὲ πολιτευόμενον ἢ
ταξεώτην τινὰ τῶν ψηφιζο-
μένων εἶναι γινώσκουσι, πλὴν εἰ μὴ ἐν μοναστηρίῳ οὐχ ἧττον δεκαπέντε ἐνιαυτῶν
μοναχικὸν ὁ πολιτευόμενος
ἢ ὁ ταξεώτης βίον ἀδιαβλήτως ἐξετέλεσε· δηλαδὴ τῆς ἔμπροσθεν ἡμῖν εἰρημένης
παρατηρήσεως καὶ ἐπὶ τού-
των τῶν προσώπων ἐν τοῖς γινομένοις περὶ αὐτῶν ψηφίσμασι φυλαττομένης, ἵνα ἐκ
τῶν οὔτως ψηφιζομένων
τριῶν προσώπων ὁ βελτίων χειροτονηθῇ τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ κρίματι τοῖ
χειροτονοῦντος. ἀπαιτεῖσθαι δὲ
πρότερον τὸν μέλλοντα χειροτονεῖσθαι παρὰ τοῦ χειροτονοῦντος λίβελλον μεθ'
ὑπογραφῆς ἰδίας περιέχοντα
459
τὰ περὶ τῆς ὀρθῆς αὐτοῦ πίστεως· ἀπαγγέλλειν δὲ τοῦτον καὶ τὴν θείαν προσκομιδὴν
τὴν ἐπὶ τῇ ἁγίᾳ κοι-
νωνίᾳ γινομένην καὶ τὴν ἐπὶ τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι εὐχὴν καὶ τὰς λοιπὰς προσευχάς.
ὅρκον δὲ ὑπέχειν καὶ
αὐτὸν τὸν χειροτονούμενον κατὰ τῶν θείων γραφῶν, ὡς οὔτε δι' ἑαυτοῦ οὔτε δι'
ἑτέρου προσώπου δέδωκέ
τι ἢ ὑπέσχετο οὐδὲ μετὰ ταῦτα δώσει ἢ αὐτῷ τῷ χειροτονοῦντι αὐτὸν ἢ τοῖς τὰ
ψηφίσματα εἰς αὐτὸν
ποιησαμένοις ἢ ἑτέρῳ τῶν πάντων τινὶ ὑπὲρ τῆς εἰς αὐτὸν γενησομένης χειροτονίας.
εἴ τις δὲ παρὰ τὴν
μνημονευθεῖσαν παραφυλακὴν ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, κελεύομεν καὶ αὐτὸ πᾶσι
τρόποις τῆς ἐπισκοπῆς ἐκ-βάλλεσθαι καὶ τὸν παρὰ ταῦτα τολμήσαντα χειροτονῆσαι.
Φλάβιος Ιουστινιανός. Novellae Page 697, line 16
ἀλλ' εἰ καὶ πρότερόν τις ἐξ αὐτῶν γαμετὴν εἶχε, καὶ αὐτὴν μίαν καὶ οὐδὲ χήραν οὐδὲ
ἀνδρὸς ἀποζευχθεῖσαν
οὐδὲ τοῖς ἱεροῖς κανόσιν [καὶ νόμοις] ἀπηγορευμένην, ἀλλ' οὐδὲ πολιτευόμενον ἢ
ταξεώτην τινὰ τῶν ψηφιζο-
μένων εἶναι γινώσκουσι, πλὴν εἰ μὴ ἐν μοναστηρίῳ οὐχ ἧττον δεκαπέντε ἐνιαυτῶν
μοναχικὸν ὁ πολιτευόμενος
ἢ ὁ ταξεώτης βίον ἀδιαβλήτως ἐξετέλεσε· δηλαδὴ τῆς ἔμπροσθεν ἡμῖν εἰρημένης
παρατηρήσεως καὶ ἐπὶ τού-
των τῶν προσώπων ἐν τοῖς γινομένοις περὶ αὐτῶν ψηφίσμασι φυλαττομένης, ἵνα ἐκ
τῶν οὔτως ψηφιζομένων
τριῶν προσώπων ὁ βελτίων χειροτονηθῇ τῇ ἐπιλογῇ καὶ τῷ κρίματι τοῖ
χειροτονοῦντος. ἀπαιτεῖσθαι δὲ
πρότερον τὸν μέλλοντα χειροτονεῖσθαι παρὰ τοῦ χειροτονοῦντος λίβελλον μεθ'
ὑπογραφῆς ἰδίας περιέχοντα
τὰ περὶ τῆς ὀρθῆς αὐτοῦ πίστεως· ἀπαγγέλλειν δὲ τοῦτον καὶ τὴν θείαν προσκομιδὴν
τὴν ἐπὶ τῇ ἁγίᾳ κοι-
νωνίᾳ γινομένην καὶ τὴν ἐπὶ τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι εὐχὴν καὶ τὰς λοιπὰς προσευχάς.
ὅρκον δὲ ὑπέχειν καὶ
αὐτὸν τὸν χειροτονούμενον κατὰ τῶν θείων γραφῶν, ὡς οὔτε δι' ἑαυτοῦ οὔτε δι'
ἑτέρου προσώπου δέδωκέ
τι ἢ ὑπέσχετο οὐδὲ μετὰ ταῦτα δώσει ἢ αὐτῷ τῷ χειροτονοῦντι αὐτὸν ἢ τοῖς τὰ
ψηφίσματα εἰς αὐτὸν
ποιησαμένοις ἢ ἑτέρῳ τῶν πάντων τινὶ ὑπὲρ τῆς εἰς αὐτὸν γενησομένης χειροτονίας.
εἴ τις δὲ παρὰ τὴν
μνημονευθεῖσαν παραφυλακὴν ἐπίσκοπος χειροτονηθῇ, κελεύομεν καὶ αὐτὸ πᾶσι
τρόποις τῆς ἐπισκοπῆς ἐκ-
βάλλεσθαι καὶ τὸν παρὰ ταῦτα τολμήσαντα χειροτονῆσαι.
Εἰ δέ τις κατηγορίαν τινὰ ποιήσεται κατὰ τοῦ μέλλοντος χειροτονεῖσθαι ἐπισκόπου ἢ
πρεσβυτέρου ἢ
διακόνου ἢ ἄλλου κληρικοῦ ἢ καὶ ἡγουμένου ἐφ' οἱᾳδήποτε αἰτίᾳ, ἀναβαλλέσθω ἡ
τοιαύτη χειροτονία, καὶ
γινέσθω πρότερον ἐξέτασις τῆς κατηγορίας, παρόντος καὶ τοῦ κατηγόρου καὶ
ἐπεξιόντος τοῖς παρ' αὐτοῦ
προσαγγελθεῖσιν. εἰ δὲ καὶ ἀπολιμπάνοιτο ἢ ἀναβάλλοιτο ὁ κατήγορος, καὶ οὕτως ὁ
460
τὴν χειροτονίαν μέλλων
ποιεῖσθαι ζήτησιν ἀκριβεστάτην ποιείσθω μηνῶν εἴσω τριῶν. καὶ εἰ μὲν ὑπεύθυνον
εὕροι τὸν τὴν κατη-
γορίαν ὑπομείναντα εἴτε κατὰ τοὺς θείους κανόνας εἴτε κατὰ τοὺς ἡμετέρους νόμους,
κωλυέσθω ἡ χειροτονία·
Ησύχιος. In sanctos Jacobum et David (homilia 10) (e Photii Βιβλιοθήκη. co275)
(2797: 037)“Les homélies festales d'Hésychius de Jérusalem, vol. 1. Les homélies i–
xv”, EAubineau, M.Brussels: Societé des Bollandistes, 1978; Subsidia hagiographica
59.Section 2, line 8
λαφῆσαι ἐγύμνωσε. Σὺ παρθένον ἔχεις τίκτουσαν κεκλεισμέ-
νων τῶν ὀργάνων τῆς φύσεως, αὕτη παστάδα κεκλεισμένων τῶν
θυρῶν ἔνδον τὸν νυμφίον δεχομένην καὶ ἔχουσαν.
Πῶς ἐγκωμιάσω τὸν τοῦ Χριστοῦ δοῦλον καὶ ἀδελφόν, τὸν
τῆς νέας Ἰερουσαλὴμ ἀρχιστράτηγον, τὸν τῶν ἱερέων ἡγεμόνα,
τῶν ἀποστόλων τὸν ἔξαρχον, τὸν ἐν κεφαλαῖς κορυφήν, τὸν ἐν
λύχνοις ὑπερλάμποντα, τὸν ἐν ἄστροις ὑπερφαίνοντα; Πέτρος
δημηγορεῖ, ἀλλ' Ἰάκωβος νομοθετεῖ, καὶ ὀλίγαι λέξεις τὸ τοῦ
ζητήματος συνέστειλαν μέγεθος· «Ἐγὼ κρίνω μὴ παρενοχλεῖν
τοῖς ἀπὸ τῶν ἐθνῶν, καὶ ἑξῆς». «Ἐγὼ κρίνω»· οὗ τὴν κρίσιν ἀθε-
τεῖν οὐ θέμις, οὐδὲ φαυλίζειν τὸ ψήφισμα· «Ἐν ἐμοὶ γὰρ ὁ πάντων
κριτὴς καὶ νεκρῶν καὶ ζώντων φθέγγεται. Ἐμὸν τὸ ὄργανον,
ἀλλ' ὁ τεχνίτης ὑπὲρ ἐμέ. Ἐγὼ τὴν γλῶσσαν παρέχω, ἀλλ' ὁ
δημιουργὸς Λόγος τὸν λόγον χορηγεῖ. Μὴ τῷ καλάμῳ, τῷ δὲ
γράφοντι πρόσεχε. Τὴν ἀκοὴν ὑπακοὴ διαδεχέσθω.»
Basilius Scr. Eccl., Sermones xli (2800: 002); MPG 85.Page 181, line 6
δαῖοι κατακρινοῦσι θανάτῳ, καὶ σταυρῷ περιβαλοῦσι,
δι' ἦς τῶν παθῶν τὴν φυγὴν ἐκαρπώσαντο· καὶ θα-
νάτῳ παραδώσουσι, δι' ἧς οἱ νεκροὶ τὴν εἰς βίον ἀνα-
βίωσιν ἐδιδάχθησαν, δι' ἧς ἐξ ᾄδου νικηφόρος πρὸς
ζωὴν ἀνελήλυθε· τάφῳ παραδοθήσεται, καὶ δέξεται
μνῆμα, καθάπερ σὲ, ὦ προφῆτα, τὸ κῆτος. Ἀνέπεμψέ
σε κήτους γαστὴρ ἀπαθῆ, καὶ διετήρησεν· ἠτόνησε
πρὸς ἀναίρεσιν τὸ τοῦ πελάγους θηρίον, ἀτονήσει
κἀκεῖ θάνατος, λύσει τοῦ θανάτου τοὺς νόμους, οὓς
ἀρχαία παράβασις ὑπηγόρευσεν, ἀπαλείψει τοῦ θα-
νάτου τοὺς νόμους· τούτου γὰρ ψήφισμα χαλινώσει
τὸν ὄφιν κατὰ ἀνθρώπων ἔτι φθεγγόμενον· πᾶσιν
ἁπλώσει τοῖς ἔθνεσι τὰς τῆς σωτηρίας ἐλπίδας. Τότε
καὶ Νινευῒ καλουμένη Πόλις σωθήσεται, καὶ τὴν
Χριστοῦ προσηγορίαν ἀντὶ τῶν εἰδώλων ἀλλάξεται.
Ὢ τῆς τοῦ Δεσπότου φιλανθρωπίας! καὶ προφήτας ἀγαπώσης, καὶ ἁμαρτωλῶν
φειδομένης, καὶ δικαίους
παιδευούσης, καὶ πονηροὺς ἐπιστρεφούσης. Συνέκλεισε γὰρ ὁ Θεὸς τοὺς ἅπαντας εἰς
461
ἀπείθειαν, ἵνα τοὺς πάντας ἐλεήσῃ· αὐτοῦ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν
αἰώνων.
Constitutiones Apostolorum, Constitutiones apostolorum (fort. compilatore
Juliano Ariano) (2894: 001)“Les constitutions apostoliques, 3 vls.”, EMetzger, M.
Paris: Cerf, 1:1985; 2:1986; 3:1987; Sources chrétiennes 320, 329, 336.
Book 8, chap. 27, line 8
ἀναδείκνυται, φανερᾶς οὔσης πᾶσιν τῆς ἐν αὐτῷ χάριτος.
Ἐὰν δὲ χρεία αὐτοῦ γένηται εἰς ἐπίσκοπον ἢ πρεσβύτερον
ἢ διάκονον, χειροτονεῖται.
Σίμων δὲ ὁ Καναναῖος κἀγὼ διατάσσομαι ὑμῖν,
ὑπὸ πόσων ὀφείλει χειροτονεῖσθαι ὁ ἐπίσκοπος. Ἐπίσκο-
πος ὑπὸ τριῶν ἢ δύο ἐπισκόπων χειροτονείσθω· ἐὰν δέ
τις ὑπὸ ἑνὸς χειροτονηθῇ ἐπισκόπου, καθαιρείσθω καὶ
αὐτὸς καὶ ὁ χειροτονήσας. Ἐὰν δὲ ἀνάγκη ὑπὸ ἑνὸς
καταλάβῃ χειροτονηθῆναι διὰ τὸ μὴ δύνασθαι πλείονας
παραγενέσθαι, διωγμοῦ ὄντος ἢ ἄλλης τοιαύτης αἰτίας,
ψήφισμα κομιζέτω τῆς ἐπιτροπῆς πλειόνων ἐπισκόπων.
Ὁ αὐτὸς περὶ κανόνων. Ἐπίσκοπος εὐλογεῖ,
οὐκ εὐλογεῖται· χειροτονεῖ, χειροθετεῖ, προσφέρει· εὐλογίαν
παρὰ ἐπισκόπου λαμβάνει, παρὰ δὲ πρεσβυτέρων οὐδαμῶς.
Ἐπίσκοπος καθαιρεῖ πάντα κληρικὸν ἄξιον ὄντα καθαι-
ρέσεως πλὴν ἐπισκόπου· μόνος γὰρ οὐχ οἷός τε. Πρεσβύ-
τερος εὐλογεῖ, οὐκ εὐλογεῖται, εὐλογίας δέχεται παρὰ ἐπισκό-
που καὶ συμπρεσβυτέρου, ὡσαύτως ἐπιδίδωσιν συμπρες-
βυτέρῳ· χειροθετεῖ, οὐ χειροτονεῖ, οὐ καθαιρεῖ, ἀφορίζει
δὲ τοὺς ὑποβεβηκότας, ἐὰν ὦσιν ὑπεύθυνοι τῇ τοιαύτῃ
τιμωρίᾳ. Διάκονος οὐκ εὐλογεῖ· οὐ δίδωσιν εὐλογίαν,
Minucianus Junior Rhet., Περὶ ἐπιχειρημάτων (2903: 001)
“Rhetores Graeci, vol. 1.2”, EHammer, (post L. Spengel)
Leipzig: Teubner, 1894.Page 344, line 16
παρεπομένων, ἀπὸ τοῦ ἅμα, ἀπὸ τοῦ γένους, ἀπὸ τοῦ
εἴδους, ἀπὸ τοῦ καθόλου, ἀπὸ κρίσεως καὶ ὀνόματος,
ἀπὸ συγκρίσεως καὶ ἀναπλασμοῦ, ἀπὸ τοῦ πρός τι,
ἀπὸ τοῦ μέρους ἐπὶ τὸ ὅλον, ἀπὸ τοῦ ὅλου ἐπὶ τὸ
μέρος, ἀπὸ τῶν πρὸ τοῦ πράγματος, ἀπὸ τῶν μετὰ τὸ
πρᾶγμα.
Ἀπὸ μὲν τῆς αἰτίας· ‘σύνοιδεν ἑαυτῷ Φίλιππος πολλὰ
ἠδικηκότι, καὶ διὰ τοῦτο μισοῦντας ὑμᾶς ἑαυτὸν καί,
εἰ καιροῦ λάβοισθε, τιμωρησομένους· διὰ ταῦτα ἐγρή-
γορεν, ἐφέστηκεν’. ἀπὸ τοῦ τίνος ἕνεκα· ‘ἐγράφη τὸ
ψήφισμα ὑπὸ Ἀριστοκράτους, ἵνα οἱ μὲν δύο τῶν
βασιλέων ἐκπέσωσιν, εἷς δὲ κύριος τῆς Θρᾴκης ὁ Κερ-
σοβλέπτης γένηται’. οὗτοι οἱ δύο τόποι, ὁ ἀπὸ τῆς
αἰτίας καὶ ὁ ἀπὸ τοῦ τίνος ἕνεκα, ὁ μὲν ἐκ τῶν παρελη-
462
λυθότων, ὁ δὲ ἐκ τῶν μελλόντων τὴν πίστιν ἔχουσιν.
ἀπὸ τοῦ ἰδίου· ‘Ἀλέξανδρος μόνος βασιλέων τὴν οἰκου-
μένην εἷλε’· παρὰ δὲ τῷ Δημοσθένει· ‘τὸ μὲν γὰρ
πόλεις πολλὰς ᾑρηκέναι καὶ χώραν καὶ τόπους καὶ
ἄλλοις πολλοῖς ὑπῆρξεν· ἴδιον δὲ καὶ μόνῳ Φιλίππῳ
συμβεβηκὸς τὸ ἐπειδὴ προδοτῶν ἐδεήθη, πλείονας
εὑρεῖν ἢ ἐβούλετο’. ἀπὸ πηλικότητος·
Minucianus Junior Rhet., Περὶ ἐπιχειρημάτων Page 347, line 4
‘ἐκεῖνοι μὲν τοῖς ἠδικηκόσιν εἰσενεγκεῖν τὰ χρήματα
ᾑροῦντο ὑπὲρ τοῦ μηδὲν λῦσαι τῶν ὡμολογημένων,
ὑμῖν δ' ἐξὸν ἄνευ δαπάνης τὰ δίκαια ποιῆσαι τοῖς
εὐεργέταις, ψεύδεσθαι μᾶλλον αἱρήσεσθε;’ ὁ ἀπὸ τοῦ
ἀντικειμένου τόπος καὶ ὁ ἀπὸ τοῦ ἐναντίου ἔδοξέ τισιν
εἶναι ὁ αὐτός· ἔστι δὲ οὐχ ὁ αὐτός· ἐν μὲν γὰρ τῷ
ἀντικειμένῳ ἐστὶ πρᾶγμα γεγονός, οἷον ἠρίστευκεν,
οὐκ ἠρίστευκε· λέλοιπε τὴν τάξιν, οὐ λέλοιπεν· ἐν δὲ
τῷ ἐναντίῳ δύο, ἢ λελοιπέναι τὴν τάξιν ἢ ἠριστευ-
κέναι· ἔσται δὲ ἐξ αὐτῶν τῶν παραδειγμάτων φανερώ-
τερον· ‘εἶτα τοῦτο μὲν οὐχὶ λέγει τὸ ψήφισμα, εἰ δὲ
βουλεύων ἐγὼ τοὺς πρέσβεις ᾤμην δεῖν προσάγειν,
τοῦτό μου διαβάλλεις’· εἶτα τὸ ἀντικείμενον· ‘ἀλλὰ
τί ἐχρῆν με ποιεῖν; μὴ προσάγειν γράφειν τοὺς ἐπὶ
τοῦθ' ἥκοντας;’ τῷ γὰρ προσαγαγεῖν ἀντίκειται τὸ μὴ
προσαγαγεῖν. τὸ δὲ ἐναντίον, ὃ καὶ μικρὸν ἔμπροσθεν
εἶπον· ‘ἀλλ' εἰ μὲν δύο ναῦς ἢ τρεῖς ἀπώλεσεν ἡγού-
μενος ἡμῶν, περὶ προδοσίας ἂν ἐκρίνετο· εἰ δὲ ἑξή-
κοντα μὲν ἔλαβε τριήρεις καὶ πόλεις’, καὶ τὰ ἑξῆς·
τοῦτο τὸ ἐπιχείρημα καὶ ἀπὸ τοῦ ἐλάττονός ἐστι καὶ
ἀπὸ τοῦ ἐναντίου· τῷ γὰρ ἀπολωλεκέναι τριήρεις τὸ
Minucianus Junior Rhet., Περὶ ἐπιχειρημάτων Page 349, line 3
ἐχθροῖς πράττειν. ἀπὸ τοῦ γένους· γένος δέ ἐστι τὸ
πλείονα εἴδη περιέχον, οἷον ἐὰν εἴπῃς ζῷον, καὶ ἄν-
θρωπον ἐρεῖς καὶ ἵππον καὶ κύνα καὶ βοῦν καὶ ὅσα
ἄλλα εἰς τοῦτο τὸ ὄνομα τὴν ἀναφορὰν ἔχει· ἂν μὲν
οὖν εἴπῃς Χαβρίαν πολλὰς νίκας νενικηκέναι, γενικῶς
εἴρηκας· ἐὰν δὲ καὶ ὀνομαστὶ μνημονεύῃς τῶν ἐν
Αἰγύπτῳ, τῶν πρὸς Πελοπόννησον, τῶν πρὸς Γοργώ-
παν, τὰ εἴδη ταῦτα ἔσται· καὶ ἐν τῷ πρὸς Λεπτίνην·
’πᾶσαν ἀναιρεῖ τὴν πολιτείαν κατὰ τοῦτον τὸν λόγον’·
καὶ τοῦτο γενικῶς, εἶτα ἐπήγαγεν καὶ τὰ εἴδη· ‘καὶ
γὰρ ψηφίσματα πολλάκις καὶ συμμάχους ἥττους ἀντὶ
κρειττόνων ἐπείσθητε ἑλέσθαι’· ἐκ γὰρ τῶν εἰδικῶν
τούτων κατεσκεύακε πᾶσαν ἀναιρεῖσθαι τὴν πολιτείαν.
ἀπὸ τοῦ καθόλου· ‘τοῦτο δέ ἐστιν οὐ μόνον τὸ μὴ
463
προκατεγνωκέναι μηδὲν μηδὲ τὸ τὴν εὔνοιαν ἴσην
ἔχειν, ἀλλὰ καὶ τὸ τῇ τάξει καὶ τῇ ἀπολογίᾳ, ὡς βε-
βούληται καὶ προῄρηται τῶν ἀγωνιζομένων ἕκαστος,
οὕτως ἐᾶσαι χρήσασθαι’· ὧν γὰρ αὐτὸς ὁ ῥήτωρ ἐδεῖτο,
ταῦτα εἰς τὸ καθόλου καὶ τὸ κοινὸν ἀνήγαγεν. ἀπὸ
κρίσεως· ‘πολλοὶ τῶν ‘Ἑλλήνων εἰσὶν ἐψηφισμένοι τοῖς
ὑμετέροις νόμοις χρῆσθαι’· κέκριται γὰρ τὸ ἀρίστους
Nicolaus Rhet., Soph., Progymnasmata (2904: 001)
“Nicolai progymnasmata”, EFelten, J.Leipzig: Teubner, 1913; Rhetores Graeci 11.
Page 77, line 8
Περὶ νόμου εἰσφορᾶς.
Νόμος ἐστὶ δόγμα πλήθους ἢ ἀνδρὸς ἐνδόξου πολιτι-
κόν, καθ' ὃ ἅπασι προσήκει ζῆν τοῖς ἐν τῇ πόλει. τῶν
δὲ νόμων οἳ μέν εἰσι κοινοί, οἳ δὲ ἴδιοι· κοινοὶ μὲν οἱ
περὶ τῶν τῆς πόλεως καθόλου, ἴδιοι δὲ οἱ περὶ τῶν πρὸς
ἀλλήλους συμβολαίων· καὶ πάλιν τῶν νόμων οἳ μὲν ἀγα-
θῶν ἀμοιβὰς εἰσηγοῦνται, οἳ δὲ ἀδικημάτων τιμωρίαν
ὁρίζουσι. διαφέρει δὲ ψήφισμα νόμου, κατὰ πάντα
κοινωνοῦν αὐτῷ, μόνῳ ἑνί, ὅτι τὸ μὲν ψήφισμα πρὸς
καιρόν ἐστιν, ὁ δὲ νόμος πρὸς ἅπαντα τὸν χρόνον ἀνα-
φέρεται.
Διαφέρει δὲ ἡ τοῦ νόμου εἰσφορὰ τοῦ κοινοῦ τόπου
[οὐ μόνον, οἷς καὶ τῆς πραγματικῆς, ἀλλ'] ὅτι [καὶ] ἐκεῖ
μὲν ὁμολογουμένου πράγματός ἐστι καὶ ἐξεληλεγμένου
καταδρομή, ἐνταῦθα δὲ ἔτι ἀμφισβητουμένου.
Διαιρεῖται δὲ [ὡς καὶ ὁ τεχνικός φησι] τοῖς τελικοῖς
κεφαλαίοις· οἱ γὰρ ἄλλοις βουλόμενοι διαιρεῖν αὐτὴν
κεφαλαίοις ἔλαθον ἑαυτοὺς τὰς ἐνθυμηματικὰς
Nicolaus Rhet., Soph., Progymnasmata Page 77, line 9
Περὶ νόμου εἰσφορᾶς.
Νόμος ἐστὶ δόγμα πλήθους ἢ ἀνδρὸς ἐνδόξου πολιτι-
κόν, καθ' ὃ ἅπασι προσήκει ζῆν τοῖς ἐν τῇ πόλει. τῶν
δὲ νόμων οἳ μέν εἰσι κοινοί, οἳ δὲ ἴδιοι· κοινοὶ μὲν οἱ
περὶ τῶν τῆς πόλεως καθόλου, ἴδιοι δὲ οἱ περὶ τῶν πρὸς
ἀλλήλους συμβολαίων· καὶ πάλιν τῶν νόμων οἳ μὲν ἀγα-
θῶν ἀμοιβὰς εἰσηγοῦνται, οἳ δὲ ἀδικημάτων τιμωρίαν
ὁρίζουσι. διαφέρει δὲ ψήφισμα νόμου, κατὰ πάντα
κοινωνοῦν αὐτῷ, μόνῳ ἑνί, ὅτι τὸ μὲν ψήφισμα πρὸς
καιρόν ἐστιν, ὁ δὲ νόμος πρὸς ἅπαντα τὸν χρόνον ἀνα-
464
φέρεται.
Διαφέρει δὲ ἡ τοῦ νόμου εἰσφορὰ τοῦ κοινοῦ τόπου
[οὐ μόνον, οἷς καὶ τῆς πραγματικῆς, ἀλλ'] ὅτι [καὶ] ἐκεῖ
μὲν ὁμολογουμένου πράγματός ἐστι καὶ ἐξεληλεγμένου
καταδρομή, ἐνταῦθα δὲ ἔτι ἀμφισβητουμένου.
Διαιρεῖται δὲ [ὡς καὶ ὁ τεχνικός φησι] τοῖς τελικοῖς
κεφαλαίοις· οἱ γὰρ ἄλλοις βουλόμενοι διαιρεῖν αὐτὴν
κεφαλαίοις ἔλαθον ἑαυτοὺς τὰς ἐνθυμηματικὰς ἀποδεί-
ξεις καινοῖς ὀνόμασι κοσμήσαντες,
Nicolaus Rhet., Soph., Progymnasmata (capita περὶ συγκρίσεως, περὶ ἠθοποιίας,
περὶ ἐκφράσεως, περὶ θέσεως, περὶ νόμου εἰσφορᾶς) (e coAmbros. 523) (2904: 002)
“Nicolai progymnasmata”, EFelten, J.Leipzig: Teubner, 1913; Rhetores Graeci 11.
Page 77, line 8,1
Ac: τῶν νόμων οἳ μέν εἰσι κοινοὶ οἱ περὶ τῶν τῆς πόλεως
καθόλου, οἳ δὲ ἴδιοι οἱ περὶ τῶν πρὸς ἀλλήλους συμβολαίων· καὶ
οἳ μὲν ἀγαθῶν ἀμοιβὰς εἰσηγοῦνται, οἳ δὲ ἀδικημάτων τιμωρίαν
ὁρίζουσι
Ac: διαφέρει ψήφισμα νόμου κατὰ πάντα κοινω-
νοῦν αὐτῷ ἑνί, ὅτι τὸ μὲν πρὸς καιρόν, ὁ δὲ νόμος πρὸς ἅπαντα
χρόνον
Ac: διαφέρει ἡ τοῦ νόμου εἰσφορὰ τοῦ κοινοῦ τό-
που, ὅτι ἐκεῖ ὁμολογουμένου πράγματός ἐστι καταδρομή, ἐνταῦθα
δὲ ἀμφισβητουμένου. διαιρεῖται δὲ τοῖς τελικοῖς κεφαλαίοις. ταῦ-
τα δὲ εἰς ἔγγραφα καὶ ἄγραφα. ἔγγραφον τὸ ἐκ νόμου, ἄγρα-
φον τὸ ἐξ ἔθους. τούτων δ' ἡ τάξις ἐν μὲν πεπλασμένῃ ὑπο-
θέσει ὡς εἰκὸς εὑρεθήσεται, ἐν δὲ ἀληθεῖ πραγμάτων ὑποθέσει
τῆς τάξεως κριτὴς ὁ ἀγωνιζόμενος, ὥσπερ καὶ Δημοσθένης ποιεῖ
ταῖς χρείαις τὴν τάξιν συμμεταβάλλων τῆς διαιρέσεως. γυμνασία
Gnomologium Vaticanum, Gnomologium Vaticanum (2945: 001)
“Gnomologium Vaticanum e codice Vaticano Graeco 743”, ESternbach, L., Repr.
1963; Texte und Kommentare 2.
Sententia 235, line 1
γάρ ἐστι παρ' ὑμῶν ἀπολέσθαι ἢ μεθ' ὑμῶν”.
Ὁ αὐτὸς θεασάμενός τινα πλείονα τῆς οὐσίας ποιούμενον
φροντίδα ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς ἔφη· “σύ μοι δοκεῖς, ὦ οὗτος, μὴ τὴν
οὐσίαν ἐθέλειν τοῖς υἱοῖς καταλιπεῖν, ἀλλὰ τὰ τέκνα τῇ οὐσίᾳ”.
Δημάδης ὁ ῥήτωρ μετακαλούντων αὐτόν τινων ἀπὸ τοῦ
πολιτεύεσθαι καὶ κελευόντων γεωργεῖν εἶπεν· “αἱρετώτερόν μοί ἐστι
στιγμὴν τοῦ βήματος γεωργεῖν ἢ ὅλην τὴν Ἀττικήν”.
Ὁ αὐτὸς ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος βουλομένου τὴν θυγατέρα αὐτοῦ
γῆμαι εἰ καλή ἐστιν “ὡς μὲν ἐρωμένη” εἶπεν “αἰσχρά, ὡς δὲ γυνὴ
καλή”.
465
Ὁ αὐτὸς ψήφισμα γράψας παράνομον καὶ εὐθυνόμενος ὑπὸ
Λυκούργου ἐρωτήσαντος αὐτὸν ἐκείνου εἰ, ὅτε ἔγραφεν τὸ ψήφισμα,
οὐκ ἐνέβλεπεν εἰς τοὺς νόμους, “οὐκ ἐνέβλεπον” ἔφησεν· “ἐπεσκότει
γὰρ αὐτοὺς τὰ Μακεδόνων ὅπλα.”
Ὁ αὐτὸς οὐ θελόντων Ἀθηναίων τιμᾶν Ἀλέξανδρον ὡς
θεὸν “δέδια”, φησίν, “ὦἄνδρες, ὑπὲρ ὑμῶν, μὴ τοῦ οὐρανοῦ φθο-
νοῦντες Ἀλεξάνδρῳ τὴν γῆν ἀφαιρεθῆτε ὑπ' αὐτοῦ”.
Ὁ αὐτὸς ἐπεὶ ἐλοιδορεῖτο ὑπό τινος νεανίσκου τὰ αἴσχιστα
“νεανίσκε” ἔφη· “ἡ γλῶττά σου οὐκ ἐν τῷ στόματι κάθηται, ἀλλ' ἐπὶ
οἰκήματος.”
Ὁ αὐτὸς Δημοσθένην ὅμοιον ἔφη εἶναι ταῖς χελιδόσι· “καὶ
Gnomologium Vaticanum, Gnomologium Vaticanum
Sententia 235, line 2
Ὁ αὐτὸς θεασάμενός τινα πλείονα τῆς οὐσίας ποιούμενον
φροντίδα ὑπὲρ τοὺς υἱοὺς ἔφη· “σύ μοι δοκεῖς, ὦ οὗτος, μὴ τὴν
οὐσίαν ἐθέλειν τοῖς υἱοῖς καταλιπεῖν, ἀλλὰ τὰ τέκνα τῇ οὐσίᾳ”.
Δημάδης ὁ ῥήτωρ μετακαλούντων αὐτόν τινων ἀπὸ τοῦ
πολιτεύεσθαι καὶ κελευόντων γεωργεῖν εἶπεν· “αἱρετώτερόν μοί ἐστι
στιγμὴν τοῦ βήματος γεωργεῖν ἢ ὅλην τὴν Ἀττικήν”.
Ὁ αὐτὸς ἐρωτηθεὶς ὑπό τινος βουλομένου τὴν θυγατέρα αὐτοῦ
γῆμαι εἰ καλή ἐστιν “ὡς μὲν ἐρωμένη” εἶπεν “αἰσχρά, ὡς δὲ γυνὴ
καλή”.
Ὁ αὐτὸς ψήφισμα γράψας παράνομον καὶ εὐθυνόμενος ὑπὸ
Λυκούργου ἐρωτήσαντος αὐτὸν ἐκείνου εἰ, ὅτε ἔγραφεν τὸ ψήφισμα,
οὐκ ἐνέβλεπεν εἰς τοὺς νόμους, “οὐκ ἐνέβλεπον” ἔφησεν· “ἐπεσκότει
γὰρ αὐτοὺς τὰ Μακεδόνων ὅπλα.”
Ὁ αὐτὸς οὐ θελόντων Ἀθηναίων τιμᾶν Ἀλέξανδρον ὡς
θεὸν “δέδια”, φησίν, “ὦἄνδρες, ὑπὲρ ὑμῶν, μὴ τοῦ οὐρανοῦ φθο-
νοῦντες Ἀλεξάνδρῳ τὴν γῆν ἀφαιρεθῆτε ὑπ' αὐτοῦ”.
Ὁ αὐτὸς ἐπεὶ ἐλοιδορεῖτο ὑπό τινος νεανίσκου τὰ αἴσχιστα
“νεανίσκε” ἔφη· “ἡ γλῶττά σου οὐκ ἐν τῷ στόματι κάθηται, ἀλλ' ἐπὶ
οἰκήματος.”
Prolegomena De Comoedia, De comoedia (Anonymus Crameri ii) (3002: 014)
“Prolegomena de comoediScholia in Acharnenses, Equites, Nubes”, EKoster, W.J.W.
Groningen: Bouma, 1975; Scholia in Aristophanem 1.1A.Line 38
ἔτι ἐστέον, ὅτι ἡ πρώτη κωμῳδία, ἧς τὰ σκώμματα φανερὰ κατὰ πάντων
ἦσαν τῶν πολιτῶν, μέχρις Εὐπόλιδος διήρκεσεν. ἐπεὶ δὲ αὐτὸς εἰς Ἀλκιβιάδην
ὕβρισεν ὄντα τότε στρατηγὸν καὶ διελοιδορήσατο αὐτῷ, ὢν τότε Ἀλκιβιάδης
ἐμπαράσκευος πρὸς πόλεμον ὡς ναυμαχίας προσδοκωμένης, κελεύει τοῖς
στρατιώταις συλλαβεῖν αὐτόν· οἱ δὲ συλλαβόντες αὐτὸν, ὡς μέν τινές φασιν,
παντελῶς ἀπέπνιξαν αὐτὸν εἰς τὴν θάλασσαν, ὡς δ' ἄλλοι, δεδεμένον αὐτὸν
σχοίνῳ ἀνῆγόν τε καὶ κατῆγον εἰς τὴν θάλασσαν, οὐ μέντοι καὶ ἀπέπνιξαν
παντελῶς, τοῦ Ἀλκιβιάδου λέγοντος “βάπτε με σὺ θυμέλαις, ἐγὼ δέ σε
ἁλμυροῖς ὕδασι κατακλύσω”. καὶ οὕτω δὴ ἢ διαφθαρέντος τοῖς κύμασι
466
παντελῶς ἢ καὶ περισωθέντος ψήφισμα ἔθετο Ἀλκιβιάδης μηκέτι φανερῶς,
ἀλλὰ συμβολικῶς κωμῳδεῖν. τότε δὴ αὐτός τε ὁ Εὔπολις καὶ Κρατῖνος καὶ
Φερεκράτης καὶ Πλάτων καὶ Ἀριστοφάνης αὐτὸς τὰ συμβολικὰ μετεχειρίσαντο
σκώμματα, ἣ δὴ δευτέρα κωμῳδία ἐλέγετο, μέχρις οὗ μηδὲ συμβολικῶς ἐθε-
λόντων τῶν πολιτῶν σκώπτεσθαι εἰς δούλους μόνους καὶ ξένους ἔσκωπτον, ἣ
δὴ τρίτη ἦν κωμῳδία, αὐξηθεῖσα ἐπὶ Μενάνδρου καὶ Φιλήμονος.
ἴδιον δὲ κωμῳδίας μὲν τὸ μεμιγμένον ἔχειν τοῖς σκώμμασι γέλωτα, τραγῳδίας
δὲ πένθη καὶ συμφοράς· σατυρικῆς δὲ οὐ τὸ ἀπὸ πένθους εἰς χαρὰν καταντᾶν,
ὡς ὁ Εὐριπίδου Ὀρέστης καὶ Ἄλκηστις καὶ ἡ Σοφοκλέους Ἠλέκτρα, ἐκ
μέρους, ὥσπερ τινές φασιν, ἀλλ' ἀμιγῆ καὶ χαρίεντα καὶ θυμελικὸν ἔχει γέλωτα,
οἷον· Ἡρακλῆς πραθεὶς τῷ Συλεῖ ὡς γεωργὸς δοῦλος ἔσταλται εἰς τὸν ἀγρὸν
Joannes Camaterus Astrol., Astron., Introductio in astronomiam (3014: 001)
“Johannes Kamateros. Εἰσαγωγὴ ἀστρονομίας”, EWeigl, L.Leipzig: Teubner, 1908.
Line 2146
Περὶ ὥρας ἀστέρων.
Τῆς δὲ Σελήνης ἀγαθὴ ὥρα ἐν πᾶσι πέλει
καταρχομένοις πράγμασι καὶ σταθηρὰ τυγχάνει,
τῆς δ' Ἀφροδίτης ἐν χαραῖς καὶ πράξεσιν καὶ γάμοις
καὶ συμφορίτζαις ταῖς λοιπαῖς πρὸς τὴν ὑπόθεσίν της,
ἡ δὲ τοῦ Κρόνου σιχαντὴ καὶ βλαπτικὴ ἐν πᾶσιν
τοῖς γινομένοις ἐν αὐτῇ ἄστατος ἐντυγχάνει,
τοῦ δὲ Διὸς πάνυ τερπνὴ, ἔχουσα καὶ προφάσεις,
δάνεια καὶ ψηφίσματα ἀγοράς τε καὶ πράσεις
καὶ πάντα τὰ γινόμενα σταθηρὰ καὶ καλά τε.
ἡ δὲ ὡρίτζα τοῦ Ἑρμοῦ ἐν ψήφοις ἀγαθή τε
καὶ σύντομος ὑποστροφὴ τοῖς εἰς ἀποδημίαν,
τοῦ δὲ Ἡλίου ἔνδοξος πρὸς βασιλεῖς τυγχάνει
καὶ πρᾶξις ἥτις γένηται ἐν αὐτῇ, δόξαν ἔχει.
τὸν δ' Ἄρην μηδὲ λέγω τον, ὅτι κακὸς ὑπάρχει.
Περὶ τῆς τοῦ ἀστρολάβου χρήσεως.
Παρέλαβεν ἀστρόλαβος ἐν ἐπιπέδῳ τούτου,
τοῦτ' ἔστιν εἰς τὸ ἅπλωμα τὸ καταγεγραμμένον,
ὅπερ καλεῖται τύμπανον, ἔχειν δύο εὐθείας·
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus (3023: 001)
“Excerpta historica iussu imp. Constantini Porphyrogeniti confecta, vol. 1: excerpta
de legationibus, pts. 1–2”, Ede Boor, C.Berlin: Weidmann, 1903.
Page 50, line 27
μαίοις, ἀλλ' ἐν πᾶσι δυσχρηστεῖν καὶ διδόναι προσκοπῆς καὶ
δυσαρεστήσεως ἀφορμάς. ἦν γὰρ τὸ προκείμενον αὐτοῖς ἀπὸ μὲν
τῆς πρὸς Ῥωμαίους εὐνοίας ἀλλοτριοῦν τὸν δῆμον, εἰς δὲ τὴν τοῦ
467
Περσέως φιλίαν ἐμπλέκειν, καθ' ὅσον οἷοί τ' ἦσαν. συνέβαινε
δὲ τοὺς προειρημένους οἰκείους ὑπάρχειν διὰ τὸ τὸν μὲν Πολυά-
ρατον ἀλαζονικώτερον ὄντα καὶ κενόδοξον ὑπόχρεων πεποιηκέναι
τὴν οὐσίαν, τὸν δὲ Δείνωνα φιλάργυρον ὄντα καὶ θρασὺν ἐξ ἀρχῆς
οἰκεῖον εἶναι τῆς ἐκ τῶν δυναστῶν καὶ βασιλέων ἐπανορθώσεως.
ἐφ' οἷς Στρατοκλῆς ὁ πρύτανις ἐπαναστὰς καὶ πολλὰ μὲν κατὰ
τοῦ Περσέως εἰπών, πολλὰ δὲ περὶ Ῥωμαίων ἐπ' ἀγαθῷ, παρώρ-
μησε τοὺς πολλοὺς εἰς τὸ κυρῶσαι τὸ ψήφισμα τὸ περὶ τῆς ἐξα-
ποστολῆς τῶν πλοίων. καὶ παραυτίκα καταρτίσαντες τετρήρεις ἓξ
εʹ μὲν ἐξαπέστειλαν ἐπὶ Χαλκίδος ἡγεμόνα συστήσαντες ἐπ' αὐτῶν
Τιμαγόραν, τὴν δὲ μίαν εἰς Τένεδον, ἐφ' ἧς ἄρχων ἐπέπλει Τιμα-
γόρας, ὃς καὶ καταλαβὼν ἐν Τενέδῳ Διοφάνην ἀπεσταλμένον ὑπὸ τοῦ
Περσέως πρὸς Ἀντίοχον αὐτοῦ μὲν οὐκ ἐγενήθη κύριος, τοῦ δὲ πλη-
ρώματος. ὁ δὲ Λοκρήτιος πάντας ἀποδεξάμενος φιλανθρώπως τοὺς
κατὰ θάλατταν παραγεγονότας συμμάχους ἀπέλυσε τῆς χρείας φή-
σας οὐ προσδεῖσθαι τὰ πράγματα τῆς κατὰ θάλατταν βοηθείας.
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus
Page 54, line 6
ρέσεως τῶν τιμῶν βεβαιοῦν ἐβούλοντο τὴν αὑτῶν γνώμην, οἱ δὲ
ἐκ τῶν κατ' ἰδίαν ἐγκλημάτων ὑπέλαβον καιρὸν ἔχειν ἀμύνεσθαι
τὸν βασιλέα, τινὲς δὲ διὰ τὸν πρὸς τοὺς συμπράττοντας φθόνον
ἐφιλοτιμοῦντο μὴ κρατῆσαι τὸν Ἄτταλον τῆς ἐπιβολῆς. ὁ δ'
Ἄρχων ἀνέστη μὲν βοηθήσων τοῖς πρεσβευταῖς (ἐκάλει γὰρ τὰ
πράγματα τὴν τοῦ στρατηγοῦ γνώμην), βραχέα δ' εἰπὼν ἀνεχώ-
ρησε διευλαβηθεὶς μὴ δόξῃ κέρδους τινὸς ἕνεκεν συμβουλεύειν διὰ
τὸ πλῆθος ἱκανὸν χρημάτων εἰς τὴν ἀρχὴν δεδαπανηκέναι. πολλῆς
δ' οὔσης ἀπορίας, ὁ Πολύβιος ἀναστὰς ἐποιήσατο μὲν καὶ πλεί-
ονας λόγους, μάλιστα δὲ προσέδραμε πρὸς τὴν τῶν πολλῶν γνώμην
ὑποδείξας τὸ γεγονὸς ἐξ ἀρχῆς ψήφισμα τῶν Ἀχαιῶν ὑπὲρ τῶν
τιμῶν, ἐν ᾧ γεγραμμένον ἦν, ὅτι δεῖ τὰς ἀπρεπεῖς ἀρθῆναι τιμὰς
καὶ τὰς παρανόμους, οὐ μὰ Δί' ἁπάσας. τοὺς δὲ περὶ Σωσιγένη
καὶ Διοπείθη δικαστὰς Ῥοδίους ὑπάρχοντας κατ' ἐκεῖνον τὸν καιρὸν
καὶ διαφερομένους ἔκ τινων ἰδίων πρὸς τὸν Εὐμένη λαβομένους ἔφη
τῆς ἀφορμῆς ταύτης πάσας ἀνατετροφέναι τὰς τιμὰς τοῦ βασιλέως,
καὶ τοῦτο πεποιηκέναι παρὰ τὸ τῶν Ἀχαιῶν δόγμα καὶ παρὰ τὴν
δοθεῖσαν αὐτοῖς ἐξουσίαν, καὶ τὸ μέγιστον, παρὰ τὸ δίκαιον καὶ
τὸ καλῶς ἔχον· οὐ γὰρ ὡς ἠδικημένους τι τοὺς Ἀχαιοὺς βουλεύ-
σασθαι τὰς τιμὰς αἴρειν τὰς Εὐμένους, ἀλλὰ μείζους αὐτοῦ ζη-
τοῦντος τῶν εὐεργεσιῶν, τούτῳ προσκόψαντας ψηφίσασθαι τὸ
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 65, line 11
ἔφη γὰρ Εὐαγόραν τὸν Αἰγιέα καὶ τὸν Τριταιέα Στράτιον πάντα
τὰ λεγόμενα δι' ἀπορρήτων ἐν ταῖς συναρχίαις διασαφεῖν τοῖς
περὶ τὸν Γνάιον. τοῦ δὲ Στρατίου συμμεμιχέναι μὲν τοῖς ἀνθρώ-
ποις ὁμολογοῦντος καὶ μετὰ ταῦτα συμμίξειν φάσκοντος φίλοις
468
οὖσι καὶ συμμάχοις, ἀνηγγελκέναι δὲδιοριζομένου μηδὲν τῶν ἐν
ταῖς συναρχίαις εἰρημένων, ὀλίγοι μέν τινες ἐπίστευον, οἱ δὲ
πλείους προσεδέχοντο τὰς διαβολάς. ὁ δὲ Κριτόλαος παροξύνας
τοὺς ὄχλους διὰ τῆς τούτων κατηγορίας ἔπεισε τοὺς Ἀχαιοὺς πά-
λιν ψηφίσασθαι λόγῳ μὲν τὸν πρὸς Λακεδαιμονίους πόλεμον,
ἔργῳ δὲ τὸν πρὸς Ῥωμαίους· καὶ προσεπεμέτρησεν ἕτερον ψήφισμα παράνομον,
ὥστε κυρίους εἶναι τοὺς ἀνθρώπους οὓς ἂν
ἐπὶ στρατοπεδείᾳ αἱρήσωνται· διὸ τρόπον τινὰ μοναρχικὴν ἀνέ-
λαβεν ἐξουσίαν.
Οὗτος μὲν οὖν ταῦτα διοικησάμενος ἐγίνετο περὶ τὸ πραγμα-
τοκοπεῖν καὶ Ῥωμαίοις ἐπιβάλλειν τὰς χεῖρας, οὐδενὶ λόγῳ τοῦτο
πράττων, ἀλλὰ πάντων ἀσεβεστάτοις καὶ παρανομωτάτοις ἐπι-
βαλλόμενος· τῶν δὲ πρέσβεων ὁ μὲν Γνάιος εἰς Ἀθήνας ἀπῆρε
κἀκεῖθεν εἰς Λακεδαίμονα προσεδρεύσων τοῖς καιροῖς, ὁ δ' Αὖ-
λος εἰς Ναύπακτον, οἱ δὲ δύο μέχρι τῆς τοῦ Καικιλίου παρουσίας
ἔμειναν ἐν ταῖς Ἀθήναις. καὶ τὰ μὲν κατὰ τὴν Πελοπόννησον ἐν
τούτοις ἦν.
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 311, line 32
μήνασθαι τὸ γεγονὸς ἐψηφίσαντο πέμπειν πρεσβευτὰς ἀνανεω-
σομένους τὰ προϋπάρχοντα τῷ ἔθνει φιλάνθρωπα πρὸς τὴν βασι-
λείαν, καὶ παραυτίκα κατέστησαν Ἄλκιθον καὶ Πασιάδαν.
Οἱ δὲ περὶ τὸν Πολύβιον καταλαβόντες τοὺς Ῥωμαίους ἐκ μὲν
τῆς Θετταλίας κεκινηκότας, τῆς δὲ Περραιβίας στρατοπεδεύοντας
Ἀζωρίου μεταξὺ καὶ Δολίχης, τὴν μὲν ἔντευξιν ὑπερέθεντο διὰ
τοὺς περιεστῶτας καιρούς, τῶν δὲ κατὰ τὴν εἴσοδον τὴν εἰς Μακε-
δονίαν κινδύνων μετεῖχον. ἐπεὶ δὲ τοῦ στρατεύματος κατάραντος
ἐπὶ τοὺς καθ' Ἡράκλειαν τόπους ἔδοξε καιρὸς εἶναι πρὸς ἔντευξιν
ἅτε τοῦ στρατηγοῦ δοκοῦντος ἠνύσθαι τὸ μέγιστον τῶν προκειμέ-
νων, τότε λαβόντες καιρὸν τὸ ψήφισμα τῷ Μαρκίῳ προσήνεγκαν
καὶ διεσάφουν τὴν τῶν Ἀχαιῶν προαίρεσιν, διότι βουληθεῖεν αὐτῷ
πανδημεὶ τῶν αὐτῶν μετασχεῖν ἀγώνων καὶ κινδύνων. καὶ πρὸς
τούτοις ὑπέδειξαν, διότι πᾶν τὸ γραφὲν ἢ παραγγελθὲν τοῖς Ἀχαιοῖς
ὑπὸ Ῥωμαίων κατὰ τὸν ἐνεστῶτα πόλεμον ἀναντίρρητον γέγονεν.
τοῦ δὲ Μαρκίου τὴν μὲν προαίρεσιν ἀποδεχομένου τὴν Ἀχαιῶν
μεγαλωστί, τῆς δὲ κακοπαθείας αὐτοὺς καὶ τῆς δαπάνης παρα-
λύοντος διὰ τὸ μηκέτι χρείαν ἔχειν τοὺς καιροὺς τῆς τῶν συμ-
μάχων βοηθείας, οἱ μὲν ἄλλοι πρέσβεις ἐπανῆλθον εἰς τὴν Ἀχαΐαν,
ὁ δὲ Πολύβιος αὐτοῦ μείνας μετεῖχε τῶν ἐνεστώτων πραγμάτων,
ἕως ὁ Μάρκιος ἀκούσας Ἄππιον τὸν Κέντωνα πεντακισχιλίους
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 322, line 23
γινομένων πλειόνων, καὶ μάλιστα τοῦ Πολυβίου διοριζομένου
πρῶτον μὲν περὶ τοῦ χρείαν μὴ ἔχειν τοὺς Ῥωμαίους τῆς βοηθείας
καὶ δοκοῦντος οὐκ εἰκῇ ταῦτα λέγειν διὰ τὸ γεγονέναι τὴν παρελ-
θοῦσαν νύκτα ἐν τῇ Μακεδονίᾳ περὶ τοῦ Φιλίππου, δεύτερον δὲ
469
φάσκοντος, ἐὰν καὶ δέωνται Ῥωμαῖοι τῆς συμμαχίας, οὐ διὰ τοὺς
σʹ ἱππεῖς καὶ χιλίους πεζοὺς τοὺς ἀποσταλησομένους εἰς Ἀλεξάν-
δρειαν ἀδυνατήσειν τοὺς Ἀχαιοὺς βοηθεῖν Ῥωμαίοις (καλῶς γὰρ
ποιοῦντας αὐτοὺς καὶ τρεῖς ἄγειν καὶ δʹ μυριάδας ἀνδρῶν μαχίμων),
εὐδοκοῦντες τοῖς λεγομένοις ἔρρεπον οἱ πολλοὶ πρὸς τὸ πέμπειν
τὴν συμμαχίαν. τῇ δὲ δευτέρᾳ τῶν ἡμερῶν, ἐν ᾗ κατὰ τοὺς νόμους
ἔδει τὰ ψηφίσματα προσφέρειν τοὺς βουλομένους, οἱ μὲν περὶ
τὸν Λυκόρταν προσήνεγκαν, διότι δεῖ πέμπειν τὴν βοήθειαν, οἱ δὲ
περὶ τὸν Καλλικράτην, διότι δεῖ πρεσβευτὰς ἐξαποστέλλειν τοὺς
διαλύσοντας τοὺς βασιλεῖς πρὸς τὸν Ἀντίοχον. πάλιν δὲ τῶν
διαβουλίων προτεθέντων ἀγὼν ἐγίνετο νεανικός, πολύ γε μὴν
ὑπερεῖχον οἱ περὶ τὸν Λυκόρταν. αἵ τε γὰρ βασιλεῖαι συγκρινό-
μεναι μεγάλην εἶχον διαφοράν· ὑπὸ μὲν γὰρ τῆς Ἀντιόχου σπάνιον
ἦν εὑρεῖν οἰκεῖόν τι γεγονὸς καθόλου πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἔν γε
τοῖς ἀνώτερον χρόνοις (καὶ γὰρ ἡ τοῦ τότε βασιλεύοντος μεγαλο-
ψυχία δῆλος ἐγένετο τοῖς Ἕλλησιν), ὑπὸ δὲ τῆς Πτολεμαίου τοσαῦτα
καὶ τηλικαῦτα τοῖς Ἀχαιοῖς ἐγεγόνει φιλάνθρωπα κατὰ τοὺς
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 327, line 26
πιπτόντων ἢ λεγομένων κατὰ τῆς πατρίδος. προσπεσούσης δὲ
τῆς ἀποκρίσεως ταύτης εἰς τὴν Ῥόδον, δόξαντες ἀπολελύσθαι τοῦ
μεγίστου φόβου τοῦ κατὰ τὸν πόλεμον τἄλλα καίπερ ἀκμὴν ὄντα
δυσχερῆ ῥᾳδίως ἔφερον. οὕτως ἀεὶ τὰ μείζω τῶν προσδοκωμένων
κακῶν λήθην ποιεῖ τῶν ἐλαττόνων συμπτωμάτων. διὸ καὶ παρα-
χρῆμα ψηφισάμενοι τῇ Ῥώμῃ στέφανον ἀπὸ μυρίων χρυσῶν καὶ
καταστήσαντες πρεσβευτὴν ἅμα καὶ ναύαρχον Θεαίτητον ἐξέπεμπον
θερείας ἀρχομένης ἄγοντα τὸν στέφανον, καὶ μετὰ τούτου τοὺς
περὶ Ῥοδοφῶντα πειρασομένους κατὰ πάντα τρόπον συμμαχίαν
συνθέσθαι πρὸς Ῥωμαίους. τοῦτο δ' ἐποίησαν βουλόμενοι διὰ
τοῦ ψηφίσματος καὶ πρεσβείας ἀποτυχεῖν, ἐὰν ἄλλως δόξῃ Ῥω-
μαίοις, δι' αὐτῆς δὲ τῆς τοῦ ναυάρχου προαιρέσεως τὴν κατάπειραν
ποιήσασθαι· τὴν γὰρ ἐξουσίαν εἶχε ταύτην ὁ ναύαρχος ἐκ τῶν
νόμων. οὕτω γὰρ ἦν πραγματικὸν τὸ πολίτευμα τῶν Ῥοδίων, ὡς
σχεδὸν ἔτη μʹ πρὸς τοῖς ρʹ κεκοινωνηκὼς ὁ δῆμος Ῥωμαίοις τῶν
ἐπιφανεστάτων καὶ καλλίστων ἔργων οὐκ ἐπεποίητο πρὸς αὐτοὺς
συμμαχίαν. τίνος δὲ χάριν οὕτως ἐχείριζον οἱ Ῥόδιοι τὰ καθ' αὑτούς,
οὐκ ἄξιον παραλιπεῖν. βουλόμενοι γὰρ μηδένα τῶν ἐν ταῖς ὑπερ-
οχαῖς καὶ δυναστείαις ἀπελπίζειν τὴν ἐξ αὑτῶν ἐπικουρίαν καὶ
συμμαχίαν οὐκ ἐβούλοντο συνδυάζειν οὐδὲ προκαταλαμβάνειν σφᾶς
αὐτοὺς ὅρκοις καὶ συνθήκαις, ἀλλ' ἀκέραιοι διαμένοντες κερδαίνειν
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 366, line 3
μαίους χάριτας καὶ τὴν φιλίαν, καὶ ἀσπίδα χρυσῆν σύμβολον τῆς
συμμαχίας γενομένην ἀνήνεγκαν ἀπὸ χρυσῶν μυριάδων εʹ, καὶ γράμ-
ματα αὐτοῖς ἠξίωσαν δοθῆναι πρός τε τὰς αὐτονομουμένας πόλεις
470
καὶ τοὺς βασιλεῖς ὑπὲρ τοῦ τὴν χώραν αὐτῶν καὶ τοὺς λιμένας
ἀδείας τυγχάνειν καὶ μηδένα ἀδικεῖσθαι. ἔδοξε γὰρ συνθέσθαι
φιλίαν καὶ χάριτας πρὸς αὐτούς, καὶ ὅσων ἐδεήθησαν τυχεῖν ταῦτα
αὐτοῖς παρασχεῖν καὶ τὴν κομισθεῖσαν ἀσπίδα προσδέξασθαι.
ταῦτα ἐγένετο ἐπὶ Ὑρκανοῦ ἀρχιερέως καὶ ἐθνάρχου.
Εὕρετο δὲ καὶ παρὰ τοῦ τῶν Ἀθηναίων δήμου τιμὰς Ὑρκανὸς
πολλὰ καὶ αὐτὸς εἰς αὐτοὺς χρήσιμος γενόμενος, ἔπεμψάν τε αὐτῷ
ψήφισμα τοῦτον ἔχοντα τὸν τρόπον· ἐπὶ πρυτάνεως καὶ ἱερέως
Διονυσίου Ἀσκληπιάδου ἀπιόντος ἐπεδόθη τοῖς στρατηγοῖς ψή-
φισμα Ἀθηναίων. ἐκκλησίας γενομένης ἐν τῷ θεάτρῳ τῶν προέ-
δρων ἐψήφισε Δωρόθεος ἀρχιερεὺς καὶ οἱ συμπρόεδροι τῷ δήμῳ,
Διονύσιος Διονυσίου εἶπεν· ἐπειδὴ Ὑρκανὸς Ἀλεξάνδρου ἀρχιερεὺς
καὶ ἐθνάρχης τῶν Ἰουδαίων διὰ τέλους κοινῇ τε τῷ δήμῳ καὶ
ἰδίᾳ τῶν πολιτῶν ἑκάστῳ εὔνους ὢν καὶ πάσῃ χρώμενος περὶ
αὐτοὺς σπουδῇ καὶ τοὺς παραγενομένους Ἀθηναίων ἢ κατὰ πρε-
σβείαν ἢ κατ' ἰδίαν πρὸς αὐτὸν ὑποδέχεται φιλοφρόνως καὶ προ-
πέμπει τῆς ἀσφαλοῦς αὐτῶν ἐπανόδου προνοούμενος, ἐμαρτυρήθη
μὲν καὶ πρότερον περὶ τούτων, δεδόχθαι δὲ καὶ νῦν Διονυσίου
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus
Page 366, line 5
ματα αὐτοῖς ἠξίωσαν δοθῆναι πρός τε τὰς αὐτονομουμένας πόλεις
καὶ τοὺς βασιλεῖς ὑπὲρ τοῦ τὴν χώραν αὐτῶν καὶ τοὺς λιμένας
ἀδείας τυγχάνειν καὶ μηδένα ἀδικεῖσθαι. ἔδοξε γὰρ συνθέσθαι
φιλίαν καὶ χάριτας πρὸς αὐτούς, καὶ ὅσων ἐδεήθησαν τυχεῖν ταῦτα
αὐτοῖς παρασχεῖν καὶ τὴν κομισθεῖσαν ἀσπίδα προσδέξασθαι.
ταῦτα ἐγένετο ἐπὶ Ὑρκανοῦ ἀρχιερέως καὶ ἐθνάρχου.
Εὕρετο δὲ καὶ παρὰ τοῦ τῶν Ἀθηναίων δήμου τιμὰς Ὑρκανὸς
πολλὰ καὶ αὐτὸς εἰς αὐτοὺς χρήσιμος γενόμενος, ἔπεμψάν τε αὐτῷ
ψήφισμα τοῦτον ἔχοντα τὸν τρόπον· ἐπὶ πρυτάνεως καὶ ἱερέως
Διονυσίου Ἀσκληπιάδου ἀπιόντος ἐπεδόθη τοῖς στρατηγοῖς ψήφισμα Ἀθηναίων.
ἐκκλησίας γενομένης ἐν τῷ θεάτρῳ τῶν προέ-
δρων ἐψήφισε Δωρόθεος ἀρχιερεὺς καὶ οἱ συμπρόεδροι τῷ δήμῳ,
Διονύσιος Διονυσίου εἶπεν· ἐπειδὴ Ὑρκανὸς Ἀλεξάνδρου ἀρχιερεὺς
καὶ ἐθνάρχης τῶν Ἰουδαίων διὰ τέλους κοινῇ τε τῷ δήμῳ καὶ
ἰδίᾳ τῶν πολιτῶν ἑκάστῳ εὔνους ὢν καὶ πάσῃ χρώμενος περὶ
αὐτοὺς σπουδῇ καὶ τοὺς παραγενομένους Ἀθηναίων ἢ κατὰ πρε-
σβείαν ἢ κατ' ἰδίαν πρὸς αὐτὸν ὑποδέχεται φιλοφρόνως καὶ προ-
πέμπει τῆς ἀσφαλοῦς αὐτῶν ἐπανόδου προνοούμενος, ἐμαρτυρήθη
μὲν καὶ πρότερον περὶ τούτων, δεδόχθαι δὲ καὶ νῦν Διονυσίου
εἰσηγησαμένου καὶ περὶ τῆς τοῦ ἀνδρὸς ἀρετῆς μαρτυρήσαντος
τὸν δῆμον, καὶ ὅτι προαίρεσιν ἔχει ποιεῖν ἡμᾶς ὅ τι ποτ' ἂν
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 366, line 26
δύνηται ἀγαθόν, τιμῆσαι τὸν ἄνδρα χρυσῷ στεφάνῳ ἀριστείῳ κατὰ
τὸν νόμον, καὶ στῆσαι αὐτῷ εἰκόνα χαλκῆν ἐν τῷ τεμένει τοῦ Δή-
471
μου καὶ τῶν Χαρίτων, ἀνειπεῖν δὲ τὸν στέφανον ἐν τῷ θεάτρῳ
Διονυσίοις Παναθηναίων ἀγομένων, ἐπιμεληθῆναί τε τοὺς στρατη-
γοὺς διαμένοντί τε αὐτῷ καὶ φυλάσσοντι τὴν πρὸς ἡμᾶς εὔνοιαν
εἶναι πᾶν ὅ τι ἂν ἐπινοήσωμεν εἰς τιμὴν καὶ χάριν τῆς τοῦ ἀν-
δρὸς σπουδῆς καὶ φιλοτιμίας, ἵνα τούτων γινομένων φαίνηται ὁ
δῆμος ἡμῶν ἀποδεχόμενος τοὺς ἀγαθοὺς καὶ τῆς προσηκούσης τι-
μῆς ἀξιῶν καὶ ζηλώσῃ τὴν περὶ ἡμᾶς σπουδὴν τῶν ἤδη τετιμη-
μένων· ἑλέσθαι δὲ καὶ πρέσβεις ἐξ ἁπάντων Ἀθηναίων, οἵτινες
τὸ ψήφισμά τε αὐτῷ κομιοῦσι καὶ παρακαλέσουσι προσδεξάμενον
τὰς τιμὰς πειρᾶσθαί τι ποιεῖν ἀγαθὸν ἡμῶν τὴν πόλιν. αἱ μὲν
οὖν παρὰ Ῥωμαίων καὶ τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων τιμαὶπρὸς
Ὑρκανὸν δεδήλωνται ἡμῖν.
4. Ὅτι Ἡρώδης ὁ βασιλεὺς Ἰουδαίων μετὰ τὸ ἀνελεῖν Ὑρκανὸν
τὸν ἀρχιερέα εἰς Ῥόδον ἠπείγετο Καίσαρι συντυχεῖν. καὶ ἐπειδὴ
κατέπλευσεν εἰς τὴν πόλιν, ἀφῄρητο μὲν τὸ διάδημα, τοῦ δὲ ἄλλου
περὶ αὐτὸν ἀξιώματος οὐδὲν ὑφεικώς, ὅτε κοινωνῆσαι λόγου κατὰ
τὴν συντυχίαν ἠξιώθη, πολὺ μᾶλλον ἐνέφηνε τὸ μεγαλεῖον τοῦ
κατ' αὐτὸν φρονήματος, οὔτε εἰς ἱκεσίας, ὡς εἰκὸς ἐπὶ τοιούτοις,
τραπόμενος οὔτε δέησίν τινα προτείνων ὡς ἐφ' ἡμαρτημένοις,
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 484, line 32
χαρι κληρωσαμένης τῇ εὐροίᾳ τοῦ λόγου, ὑπό τε τῆς βουλῆς καὶ
τοῦ αὐτοκράτορος δογματίζεται ἐπικουρήσειν τῷ Χοσρόῃ Ῥωμαίους,
τῷ δὲ Βαρὰμ κάρτα κομιδῇ παρασκευάζεσθαι πόλεμον, ἀνάξιον
Λατινίδος ἀρχῆς τοῦ βασιλέως κρίναντος ὅπλα τοῖς ἀδικοῦσι παρέ-
χεσθαι καὶ προκινδυνεύειν τοῦ μὴ καλοῦ διὰ τὸν ὄγκον τῆς ὑπο-
σχέσεως, καὶ Ῥωμαίους αἰσχίστην ἀναδεξαμένους ὑπόθεσιν ἀθα-
νάτοις ὀνείδεσι διὰ παντὸς στηλιτεύεσθαι. τὰ μὲν οὖν περὶ τοῦ
δόγματος ἐς ἐκείνην τὴν ἡμέραν περὶ τὸ βασίλειον ἄστυ ἐξηχεῖτό
τε καὶ ἐπεπόλαζεν· πεμπταῖοι δ' οἱ πρέσβεις εἰσφρήσαντες πρὸς
τὸν Καίσαρα, δώροις διακοσμηθέντες βασιλικοῖς ἐν γράμμασι τὸ
παρὰ τοῦ βασιλέως ἀποφέρονται ψήφισμα, τόν τε Σαμὲν καὶ
Χοσροπερόζην τούς τε ἄλλους, τοὺς ἤδη πρότερον κατὰ τὸν τοῦ
πολέμου καιρὸν ᾑρήκει τὸ Ῥωμαϊκόν, ὁ αὐτοκράτωρ ἐς Χοσρόην
ἅμα τοῖς πρέσβεσιν ἐξαπέστειλεν. ὁ δὲ Χοσρόης τὰ ἐν τῷ
βιβλίῳ τοῦ βασιλέως διαγνοὺς τήν τε τῶν Ῥωμαίων ἀγασθεὶς
ἀρετήν, τὴν Ἱερὰν πόλιν καταλιπὼν ἅμα Κομεντιόλῳ ἐς Κωνσταν-
τίναν τὸ ἄστυ ἀφίκετο, μικροῦ τε ὕστερον καὶ ὁ τῆς Μελιτηνῆς
προεστὼς (Δομετιανὸς δ' ἄρα οὗτος) βασιλικαῖς ὑποθήκαις γίνεται
πρὸς Χοσρόην, ὃς πρὸς γένος συνῆπται τῷ βασιλεῖ, τὴν τιμὴν
ἱερεύς, τὴν δὲ περὶ τὸν βίον κατασκευὴν ἱερώτερος, τὸν λόγον ἡδύς,
τὴν πρᾶξιν ταχύς, τὴν συμβουλὴν ἐμφρονέστατος.
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 532, line 10
Μαγκῖνον δ' ἀνεκάλουν ἐς κρίσιν. καὶ τῷδε μὲν ἕσποντο πρέσβεις
Νωμαντίνων· ὁ δ' Αἰμίλιος ἀναμένων καὶ ὅδε τὰς ἐκ Ῥώμης ἀπο-
472
κρίσεις καὶ τὴν ἀργίαν οὐ φέρων Βακκαίων κατεψεύδετο ὡς ἀγο-
ρὰν ἐν τῷδε τῷ πολέμῳ Νωμαντίνοις παρασχόντων, καὶ τὴν γῆν
αὐτῶν κατέτρεχε Παλλαντίαν τε πόλιν, ἣ μεγίστη Βακκαίων ἐστίν,
οὐδὲν ἐξαμαρτοῦσαν ἐς τὰ συγκείμενα ἐπολιόρκει, καὶ Βροῦτον ἐφ'
ἕτερα τῆς Ἰβηρίας ἀπεσταλμένον κηδεστὴν ὄντα οἱ τοῦδε τοῦ ἔργου
μετασχεῖν ἔπεισεν. κατέλαβον δ' αὐτοὺς ἀπὸ Ῥώμης πρέσβεις
Κίννας τε καὶΚαικίλιος, οἳ τὴν βουλὴν ἔφασαν ἀπορεῖν εἰ, το-
σῶνδε πταισμάτων σφίσιν ἐν Ἰβηρίᾳ γενομένων, ὁ Αἰμίλιος πό-
λεμον ἕτερον αἱρεῖται, καὶ ψήφισμα ἐπέδωκαν αὐτῷ προαγορεῦον
Αἰμίλιον Βακκαίους μὴ πολεμεῖν. ὁ δὲ ἀρξάμενός τε ἤδη τοῦ
πολέμου καὶ τὴν βουλὴν τοῦτ' ἀγνοεῖν ἡγούμενος, ἀγνοεῖν δ' ὅτι
καὶ Βροῦτος αὐτῷ συνεπιλαμβάνει, καὶ σῖτον καὶ χρήματα καὶ
στρατιὰν Βακκαῖοι τοῖς Νωμαντίνοις παρέσχον, ἔσεσθαι δὲ καὶ
τὴν ἀνάζευξιν τοῦ πολέμου φοβερὰν ὑπολαβών, καὶ σχεδὸν Ἰβηρίας
ὅλης διάλυσιν, εἰ καταφρονήσειαν ὡς δεδιότων, τοὺς μὲν ἀμφὶ τὸν
Κίνναν ἀπράκτους ἀπέλυσε καὶ τάδε αὐτὰ ἐπέστειλε τῇ βουλῇ.
20. Ὅτι μετὰ τὴν καθαίρεσιν Αἰμιλίου οἱ Ῥωμαῖοι Μαγκίνῳ
ἐδίκαζον καὶ τοῖς πρέσβεσι τοῖς Νωμαντίνων. οἱ μὲν δὴ τὰς συν-
θήκας, ἃς ἐπεποίηντο πρὸς Μαγκῖνον,
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De legationibus Page 548, line 16
αὐτοὺς ἐκφέρουσα ἐν καιρῷ πρέσβεις ἐς Ῥώμην ἔπεμψεν, οἳ τὴν
Ἰτύκην Ῥωμαίοις ἐπέτρεπον. ἡ δὲ βουλὴ τέως ἐς τὸν πόλεμον
ὁρμῶσά τε καὶ παρασκευαζομένη, πόλεως ὀχυρᾶς οὕτω καὶ ἐπι-
καίρου προσγενομένης, ἐξέφηνε τὴν γνώμην, καὶ ἐς τὸ Καπιτώλιον,
οὗπερ εἰώθασι περὶ πολέμου σκοπεῖν, συνελθοῦσα ἐψηφίσατο
Καρχηδονίοις πολεμεῖν. στρατηγούς τε τοὺς ὑπάτους αὐτίκα ἐξέ-
πεμπον, ἐπὶ μὲν τοῦ πεζοῦ Μάρκον Μανίλιον, ἐπὶ δὲ τοῦ στόλου
Λεύκιον Μάρκιον Κηνσωρῖνον, οἷς ἐν ἀπορρήτῳ λέλεκτο μὴ
ἀνασχεῖν τοῦ πολέμου πρὶν Καρχηδόνα κατασκάψαι.
Καρχηδονίοις δὲ προσέπεσεν ἥ τε κρίσις τοῦ πολέμου καὶ τὸ
ἔργον ὁμοῦ δι' ἑνὸς ἀγγέλου· ὁ γὰρ αὐτὸς ἔφερέ τε τὸ ψήφισμα
τοῦ πολέμου καὶ τὰς ναῦς ἐδήλου πλεῖν ἐπὶ σφᾶς. ἐκπλαγέντες
οὖν ἀπεγίνωσκον αὑτῶν ἀπορίᾳ τε νεῶν καὶ ἀπωλείᾳ προσφάτῳ
τοσῆσδε νεότητος, οὐ συμμάχους ἔχοντες, οὐ μισθοφόρους ἑτοίμους,
οὐ σῖτον ἐς πολιορκίαν συνενηνεγμένον, οὐκ ἄλλο οὐδέν, ὡς ἐν
ἀκηρύκτῳ καὶ ταχεῖ πολέμῳ, οὐδ' αὐτοὶ διαρκεῖν δυνάμενοι Ῥω-
μαίοις τε καὶ Μασσανάσσῃ. πρέσβεις οὖν ἑτέρους ἐς Ῥώμην ἔπεμ-
πον αὐτοκράτορας, ὅπη δύναιντο τὰ παρόντα διαθέσθαι. οἷς ἡ
σύγκλητος εἶπεν, ἐὰν τοῖς ὑπάτοις ἔτι οὖσιν ἐν Σικελίᾳ τριάκοντα
ἡμερῶν τῶνδε οἱ Καρχηδόνιοι τʹτοὺς ἐνδοξοτάτων σφῶν παῖ-
δας ἐς ὁμηρείαν παράσχωσι καὶ τἄλλα κατακούσωσιν αὐτῶν,
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De virtutibus et vitiis (3023: 002)
“Excerpta historica iussu imp. Constantini Porphyrogeniti confecta, vol. 2: excerpta
de virtutibus et vitiis, pts. 1 & 2”, EBüttner–Wobst, T., Roos, A.G.
Berlin: Weidmann, 2.1:1906; 2.2:1910.
473
Volume 1, page 234, line 1
104. (13, 76, 2). Ὅτι Καλλικρατίδης ὁ Σπαρτιατῶν ναύαρχος
νέος μὲν ἦν παντελῶς, ἄκακος δὲ καὶ τὴν ψυχὴν ἁπλοῦς, οὔπω
τῶν ξενικῶν ἠθῶν πεπειραμένος, δικαιότατος δὲ Σπαρτιατῶν·
ὁμολογουμένως δὲ καὶ κατὰ τὴν ἀρχὴν οὐδὲν ἔπραξεν ἄδικον οὔτ'
εἰς πόλιν οὔτ' εἰς ἰδιώτην, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἐπιχειροῦσιν αὐτὸν
διαφθείρειν χρήμασι χαλεπῶς ἔφερε καὶ δίκην παρ' αὐτῶν ἐλάμ-
βανεν.
105. (13, 84, 5). Ὅτι διὰ τὸ μέγεθος τῆς κατὰ τὴν πόλιν Ἀκρά-
γαντα εὐπορίας τοσαύτην συνέβαινε τρυφὴν εἶναι παρὰ τοῖς Ἀκρα-
γαντίνοις, ὥστε μετ' ὀλίγον τῆς πολιορκίας γενομένης ποιῆσαι
ψήφισμα περὶ τῶν ἐν τοῖς φυλακείοις διανυκτερευόντων, ὅπως μή
τις ἔχῃ πλέον τύλης καὶ περιστρώματος καὶ κωδίου καὶ δυεῖν
προσκεφαλαίων. τοιαύτης δὲ τῆς σκληροτάτης στρωμνῆς ὑπαρχού-
σης, ἔξεστι λογίζεσθαι τὴν κατὰ τὸν λοιπὸν βίον τρυφήν.
106. (13, 103, 2). Ὅτι Καλλίξενός τις ὁ τὴν γνώμην εἰπὼν καὶ
τὸν δῆμον ἐξαπατήσας εὐθὺ τοῦ πλήθους μεταμεληθέντος εἰς αἰ-
τίαν ἦλθεν ὡς τὸν δῆμον ἐξηπατηκέναι· οὐκ ἀξιωθεὶς δὲ ἀπολο-
γίας ἐδέθη καὶ καταβληθεὶς εἰς τὴν δημοσίαν φυλακὴν ἔλαθε μετά
τινων διορύξας τὸ δεσμωτήριον καὶ διαδρὰς πρὸς τοὺς πολεμίους
εἰς Δεκέλειαν, ὅπως διαφυγὼν τὸν θάνατον παρ' ὅλον τὸν βίον
στηλιτεύηται.
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De virtutibus et vitiis Volume 1, page 320,
line 3
366. (37, 25). Ὅτι ὁ Σύλλας τὰς πράξεις καλῶς ἐχείριζε καὶ
ἐνεργῶς καὶ δόξης καὶ καλῆς φήμης ἐν Ῥώμῃ κατηξιοῦτο, καὶ τὸ
πλῆθος ἐδοκίμασεν αὐτὸν ἄξιον ὑπάρχειν ὕπατον αἱρεῖσθαι, καὶ
περιβόητος ἦν ἐπ' ἀνδρείᾳ τε καὶ στρατηγικῇ συνέσει καὶ καθόλου
φανερὸς ὑπῆρχεν εἰς μεῖζον πρόσχημα δόξης προαχθῆναι.
367. (37, 26). Ὅτι ὁ Μιθριδάτης τῆς τῶν Ῥωμαίων ἡγεμονίας
κατὰ τὴν Ἀσίαν νικήσας καὶ πολλοὺς ζωγρήσας, ἅπαντας τιμήσας
καὶ ἐσθῆσι καὶ ἐφοδίοις ἀπέλυσεν εἰς τὰς πατρίδας. διαβοηθεί-
σης δὲ τῆς τοῦ Μιθριδάτου φιλανθρωπίας, ἐνέπεσεν εἰς τὰς πό-
λεις ὁρμὴ προστίθεσθαι τῷ βασιλεῖ, παρῆν δὲ ὁρᾶν ἀπὸ πασῶν
τῶν πόλεων πρεσβευτὰς μετὰ ψηφισμάτων καλούντων αὐτὸν εἰς
τὰς ἰδίας πατρίδας καὶ θεὸν καὶ σωτῆρα προσαγορευόντων. ἀκο-
λούθως δὲ τούτοις καὶ κατὰ τὴν παρουσίαν τοῦ βασιλέως ἀπήν-
των αἱ πόλεις ἐκχεόμεναι πανδημεὶ μετ' ἐσθῆτος λαμπρᾶς καὶ
πολλῆς χαρᾶς.
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De virtutibus et vitiis
Volume 2, page 226, line 5
τὴν δίκην. ὁ μὲν δὴ ταῦτ' εἰπόντας ἀπέπεμπεν ἀπὸ τοῦ στρα-
474
τοπέδου καὶ τῆς ἐπιούσης νυκτὸς παντὶ τῷ στρατῷ τὸν Ἴβηρα
διαβὰς τὴν χώραν ἐπόρθει.
19. Ὅτι ὁ Κάτων ὁ στρατηγὸς νέος μὲν ἦν ἔτι πάμπαν,
αὐστηρὸς δὲ καὶ φιλόπονος, συνέσει τε γνώμης καὶ δεινότητι
λόγων ἀριπρεπής, ὥστε αὐτὸν ἐπὶ τοῖς λόγοις ἐκάλουν οἱ Ῥωμαῖοι
Δημοσθένην, πυνθανόμενοι τὸν ἄριστον ἐν τοῖς Ἕλλησι ῥήτορα
γενέσθαι Δημοσθένην.
20. Ὅτι Λούκουλλος δόξης τε ἐπιθυμῶν, καὶ ἐκ πενίας χρῄ-
ζων χρηματισμοῦ, ἐς Οὐακκαίους, ἕτερον γένος Κελτιβήρων, ἐνέ-
βαλεν, οὔτε τινὸς αὐτῷ ψηφίσματος γεγονότος, οὔτε τούτων Ῥω-
μαίοις πεπολεμηκότων, οὐδ' ἐς αὐτόν τι Λούκουλλον ἁμαρτόντων.
21. Ὅτι Γάλβας, Λουκούλλου φιλοχρηματώτερος ὤν, ὀλίγα
μέν τινα τῆς λείας τῷ στρατῷ διεδίδου, καὶ ὀλίγα τοῖς φίλοις,
τὰ λοιπὰ δὲ ἐσφετερίζετο, καίτοι πλουσιώτατος ὢν ὁμοῦ τι Ῥω-
μαίων. ἀλλ' οὐδὲ ἐν τῇ εἰρήνῃ φασὶν αὐτὸν διαλείπειν ψευδό-
μενόν τε καὶ ἐπιορκοῦντα διὰ κέρδη. μισούμενος δὲ καὶ κατηγο-
ρούμενος διέφευγε διὰ τὸν πλοῦτον.
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De virtutibus et vitiis
Volume 2, page 250, line 12
τοῖς Ῥωμαίοις πρὸς τοὺς Καρχηδονίους, ὥσθ' ὁποτέρων πλείους
εὑρεθῶσιν ἀπολυτρωθῆναί σφας, γενομένης, καὶ τῶν Ῥωμαίων μὴ
βουληθέντων αὐτοὺς ἐκ τοῦ δημοσίου λυτρώσασθαι, τὰ χωρία ὁ
Φάβιος ἀποδόμενος τὰ λύτρα αὐτοῖς ἐχαρίσατο. καὶ διὰ τοῦτο
αὐτὸν οὐκ ἔπαυσαν, τῷ δὲ ἱππάρχῳ τὴν αὐτήν οἱ ἐξουσίαν ἔδω-
καν, ὥστ' ἀμφοτέρους ἅμα ἀπὸ τῆς ἴσης ἄρχειν. καὶ ὁ Φάβιος
οὐδεμίαν ὀργὴν οὔτε τοῖς πολίταις οὔτε τῷ Ῥούφῳ ἔσχε· τῶν τε
γὰρ ἀνθρωπίνων πραγμάτων συνεγίνωσκεν αὐτοῖς, καὶ ἀγαπητὸν
ἐποιεῖτο εἰ καὶ ὁπωσοῦν περιγένοιντο. τὸ γὰρ κοινὸν σώζεσθαι
καὶ κρατεῖν, ἀλλ' οὐκ αὐτὸς εὐδοξεῖν ἤθελεν, τήν τε ἀρετὴν οὐκ
ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἀλλ' ἐν τῇ ἑκάστου ψυχῇ εἶναι, καὶ τὸ κρεῖτ-
τον τό τε χεῖρον οὐκ ἀπὸδόγματός τινι ἀλλ' ἐκ τῆς αὐτοῦ ἐκεί-
νου ἐπιστήμης ἢ ἀμαθίας ὑπάρχειν νομίζων. ὁ δὲ δὴ Ῥοῦφος
οὐδὲ ἐν τῷ πρὶν ὀρθῶς φρονῶν τότε δὴ καὶ μᾶλλον ἐπεφύσητο,
καὶ κατέχειν ἑαυτόν, ἅτε καὶ τῆς ἀπειθαρχίας ἆθλον τὴν πρὸς
τὸν δικτάτορα ἰσομοιρίαν προσλαβών, οὐκ ἐδύνατο, ἀλλ' ἡμέραν
ἠξίου παρ' ἡμέραν ἢ καὶ πλείους ἐναλλὰξ μόνος ἄρχειν. ὁ δὲ
Φάβιος φοβηθεὶς μή τι κακόν σφας, εἰ πάσης τῆς δυνάμεως
ἐγκρατὴς γένοιτο, ἐξεργάσαιτο, πρὸς οὐδέτερον αὐτῷ συνῄνεσεν,
ἀλλ' ἐνείματο τὸ στράτευμα, ὥστε ἐν ὁμοίῳ τοῖς ὑπάτοις καὶ
ἐκείνους ἰδίαν ἑκάτερον ἰσχὺν ἔχειν. καὶ παραχρῆμα
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De virtutibus et vitiis
Volume 2, page 321, line 19
κλῆρος ἀποφήνῃ, φρουροῖς, ὁσάκις ἂν ἐς τὸ βουλευτήριον ἐσίῃ,
ξιφίδια ἔχουσι χρῆσθαι ἐψηφίσαντο. τῶν τε γὰρ ἔξω πρὸς τῶν
475
στρατιωτῶν τηρουμένων καὶ εἴσω μηδενὸς ἰδιώτου ἐσιόντος, δι'
οὐδένα δῆλον ὅτι ἄλλον, ἀλλὰ δι' ἑαυτοὺς μόνους ὡς καὶ πολε-
μίους οἱ ὄντας τὴν φρουρὰν αὐτῷ δοθῆναι ἔγνωσαν. ὁ δὲ ἐπῄνεσε
μὲν αὐτούς, καὶ χάριν δῆθεν τῆς εὐνοίας ἔγνω σφίσι, τὸ δὲ δὴ
πρᾶγμα ὡς καὶ ἄηθες διεκρούσατο· οὐ γὰρ οὕτως εὐήθης ἦν
ὥστ' αὐτοῖς γε ἐκείνοις, οὕς τε ἐμίσει καὶ ὑφ' ὧν ἐμισεῖτο, ξίφη
δοῦναι. ἀμέλει καὶ ἐξ αὐτῶν τούτων προσυποτοπήσας σφᾶς (πᾶν
γὰρ ὅ τι ἄν τις παρὰ τὴν ἀλήθειαν ἐπὶ κολακείᾳ ποιῇ ὑποπτεύε-
ται) τοῖς μὲν ἐκείνων ψηφίσμασι μακρὰ χαίρειν ἔφρασε, τοὺς δὲ
δορυφόρους καὶ λόγοις καὶ χρήμασιν ἐτίμησεν, ἵνα αὐτοῖς προθυ-
μοτέροις κατ' αὐτῶν χρῆσθαι ἔχῃ. καὶ τοὺς βουλευτὰς ἐπῄνεσεν,
ὅτι τὸ ἀργύριον σφίσι ἐκ τοῦ δημοσίου δοθῆναι ἐψηφίσαντο.
οὕτω δὲ δὴ ἀκριβῶς τοὺς μὲν τῷ λόγῳ ἀντεξηπάτα, τοὺς δὲ τῷ
ἔργῳ προσηταιρίζετο, ὥστε καὶ Βίνον Γαλλίνον, θέαν τοῖς δια-
στρατευσαμένοις αὐτὸν ἐν τῇ τῶν ἱππέων ἕδρᾳ δίδοσθαι ἐσηγη-
σάμενον, μὴ μόνον φυγαδεῦσαι, αὐτὸ τοῦτο ἐπικληθέντα ὅτι σφᾶς
ἀναπείθειν ἐδόκει τῷ κοινῷ μᾶλλον ἢ ἑαυτῷ εὐνοεῖν, ἀλλὰ ἐς
Λέσβον ἀπαίροντα τῆς ἐκεῖ ἀσφαλοῦς εὐδαιμονίας ἀφελέσθαι καὶ
ἐς φυλακὴν παραδοῦναι.
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De virtutibus et vitiis
Volume 2, page 324, line 9
ἐκείνην ἤχθηρεν, εἰ ἐπὶ πλεῖον ἐβεβιώκει. ἔς τε τὴν μητέρα καὶ
ἐς τοὺς ἀδελφοὺς τήν τε τήθην τὴν Ἀντωνίαν πλεῖστα ὅσα εὐσε-
βῶς ποιήσας· ταύτην τε γὰρ Αὔγουσταν εὐθὺς καὶ ἱέρειαν τοῦ
Αὐγούστου ἀποδείξας ταῖς ἀειπαρθένοις συνέταξεν καὶ ταῖς ἀδελ-
φαῖς ὁμοίως καὶ τὰς ἱπποδρομίας συνθέσθαι καὶ τὰς εὐχὰς τὰς
κατ' ἔτος καὶ τοὺς ὅρκους τοὺς γιγνομένους ὁμοίως γίγνεσθαι
ἔνειμε· τά τε ὀστᾶ τὰ τῆς μητρὸς καὶ τῶν ἀδελφῶν τῶν ἀποθα-
νόντων αὐτός τε πλεύσας αὐτοχειρίᾳ ἀνελόμενος ἐκόμισεν ἔς τε
τὸ Αὐγούστου μνῆμα κατέθετο, τὸ ἱμάτιον τὸ περιπόρφυρον ἐν-
δὺς καὶ ῥαβδούχοις τισὶν ὥσπερ ἐνἐπινικίοις κοσμηθείς· τά τε
ψηφίσματα κατ' αὐτῶν πάντα ἀπήλειψε, καὶ τοὺς ἐπιβουλεύσαν-
τάς σφισι πάντας ἐκόλασε, τούς τε φεύγοντας δι' αὐτοὺς κατή-
γαγε – ταῦτ' οὖν ποιήσας ἀνοσιώτατος ἀνθρώπων καὶ περὶ τὴν
τήθην καὶ περὶ τὰς ἀδελφὰς ἐγένετο· ἐκείνην τε γὰρ ἐπιτιμήσα-
σάν τι αὐτῷ ἐς ἀνάγκην ἑκουσίου θανάτου κατέστησε, καὶ τὰς
ἀδελφὰς πάσας διαφθείρας ἐς νῆσον τὰς δύο κατέκλεισεν· ἡ γὰρ
τρίτη προαπέθανεν. τόν τε Τιβέριον αὐτόν, ὃν καὶ πάππον
προσωνόμαζεν, τῶν αὐτῶν τῷ Αὐγούστῳ τιμῶν παρὰ τῆς βουλῆς
τυχεῖν ἀξιώσας, ἔπειτα ἐπειδὴ μὴ παραχρῆμα ἐψηφίσθησαν (οὔτε
γὰρ τιμῆσαι αὐτὸν ὑπομένοντες οὔτ' ἀτιμάσαι θαρσοῦντες,
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De virtutibus et vitiis
Volume 2, page 328, line 11
476
μάτων ἠγόρασαν. καὶ τοῦτο ποιήσας τοὺς ἀρίστους σφῶν φαρ-
μάκῳ διέφθειρεν.
207. Ὅτι ὁ αὐτὸς ἐς τοὺς πόρους τῶν χρημάτων πρότερον
μὲν ἐψήφιστο ὅπως ὅσοι τινὰ τῷ Τιβερίῳ καταλιπεῖν ἐθελήσαντες
περιῆσαν, τῷ Γαΐῳ αὐτὰ τελευτῶντες χαρίσονται· ἵνα γὰρ δὴ καὶ
παρὰ τοὺς νόμους καὶ κληρονομεῖν καὶ δωρήματα τοιαῦτα λαμ-
βάνειν, ὅτι μήτε γυναῖκα τότε γε μήτε παῖδας εἶχε, δύνασθαι
δοκῇ, δόγμα τι προσετίθετο. ἐν δὲ τῷ παρόντι πάσας τὰς τῶν
ἐν τοῖς ἑκατοντάρχοις ἐστρατευμένων οὐσίας, ὅσοι μετὰ τὰ ἐπινίκια
ἃ ὁ πατὴρ αὐτοῦ ἔπεμψεν ἄλλῳ τινὶ αὐτὰς καὶ μὴ τῷ αὐτοκρά-
τορι καταλελοίπεσαν, αὐτὸς ἑαυτῷ καὶ ἄνευ ψηφίσματος εἰσέπραξε.
καὶ ἐπειδὴ μηδὲ ταῦτ' ἐξικνεῖτο, καὶ ἄλλην ἀφορμὴν ἀργυρισμοῦ
ἐπενόησε. Κουρβούλων γάρ τις βουλε̣υ̣τ̣ὴ̣σ̣, κ̣α̣κ̣ῶ̣σ̣ ἐ̣π̣ὶ̣ τ̣ο̣ῦ̣ Τ̣ι̣β̣ε̣ρί̣ο̣υ̣
τὰς ὁδοὺς ἐχούσας ὁρῶν, τοῖς ἐπιμελητ̣α̣ῖ̣σ̣ α̣ὐ̣τ̣ῶ̣ν̣ ἀ̣ε̣ί̣ π̣ο̣τ̣ε̣ ἐνέκειτο
καὶ τῇ̣ γ̣ε̣ρουσίᾳ ὀχληρὸς ὑπὲρ αὐτῶν ἐγίν̣ε̣τ̣ο̣. τ̣ο̣ῦ̣τ̣ο̣ν̣ οὖν παρα-
λαβὼν ἐ̣π̣έ̣θ̣ε̣τ̣ο̣ δ̣ι'̣ αὐτοῦ πᾶσιν οὐχ ὅτι τοῖς ζῶσιν ἀλλὰ καὶ τοῖς
τεθνηκ̣ό̣σ̣ι̣ν̣, ὅσοι ποτὲ ἐπιστάται τῶν ὁδῶν ἐγεγόνεσαν καὶ χρή-
ματα ἐς τὰς ἐπισκευὰς αὐτῶν εἰλήφεσαν, καὶ ἐκείνους καὶ τοὺς
ἐργολαβήσαντάς τι παρ' αὐτῶν ὡς οὐδὲν δὴ δαπανήσαντας ἐζημίου.
ἐφ' οὗ ὁ Κουρβούλων ὑπάτευσεν, ὕστερον δὲ αἰτίαν τε ἔσχε καὶ
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De insidiis (3023: 003)
“Excerpta historica iussu imp. Constantini Porphyrogeniti confecta, vol. 3: excerpta
de insidiis”, Ede Boor, C.Berlin: Weidmann, 1905.Page 43, line 34
αὐτοῖς οἱ ἐπιβουλεύοντες τὸ γεγονὸς καὶ τοὺς ἄλλους τῆς πρὸς
αὐτὸν δυσμενείας ἀνέπλησαν καὶ αὐτοὺς ἤδη ἀχθομένους· ὤργων
τότε καὶ οἱ ἐπὶ ὀλέθρῳ τῶν συμπάντων, μήτι γε ἐπ' ἐλευθερίᾳ
ἐπιχειρεῖν τῷ ἀνδρί, καὶ προσεδόκων χειρώσεσθαι αὐτὸν ἀνίκητον
παντάπασι δοκοῦντα εἶναι· δυσὶ γὰρ καὶ τριακοσίαις μάχαις ἐδόκει
συμβαλὼν εἰς ἐκεῖνον τὸν χρόνον ἔν τε Ἀσίᾳ καὶ Εὐρώπῃ οὔποθ'
ἡττῆσθαι. μόνος δὲ πολλάκις ἐξιὼν καὶ φαινόμενος αὐτοῖς ἐλπίδα
ἐνεδίδου τοῦ ἐπιβουλῇ ἁλώσιμος εἶναι· ἐμηχανῶντό τε, εἴ πως
παραλύσειαν αὐτοῦ τὴν ἀμφὶ τὸ σῶμα φυλακήν, λόγῳ τε κηλοῦν-
τες ὡς χρεὼν εἴη ἱερὸν αὐτὸν πρὸς πάντων νομίζεσθαι πατέρα
τε καλεῖσθαι τῆς πόλεως, καὶ ψηφίσματα περὶ τούτων γράφοντες,
εἴ πως ἐκεῖνος τούτοις παραχθεὶς τῷ ὄντι πιστεύσειεν ὑπ' αὐτῶν
στέργεσθαι, καὶ τοὺς δορυφόρους ἀπολύσειεν οἰόμενος τῇ πάντων
εὐνοίᾳ φυλάττεσθαι. ὅπερ γενόμενον πολλὴν αὐτοῖς εἰς τὸ ἔργον
ῥᾳστώνην παρέσχεν.
Συνῄεσαν δ' ἐν φανερῷ μὲν οὔποτε βουλευσόμενοι, λάθρα δὲ
κατ' ὀλίγους εἰς τὰς ἀλλήλων οἰκίας· καὶ πολλὰ μέν, ὥσπερ εἰκὸς
ἦν, ἐλέχθη τε αὐτοῖς καὶ ἐκινήθη σκοπουμένοις τοσόνδε ἔργον
ὅπως τε ἐπιθήσονται καὶ ὅποι. τινὲς μὲν οὖν εἰσέφερον διὰ τῆς
ἱερᾶς καλουμένης ὁδοῦ ἰόντι ἐγχειρεῖν· ἐφοίτα γὰρ πολλάκις ἐκείνῃ·
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De sententiis (3023: 004)
“Excerpta historica iussu imp. Constantini Porphyrogeniti confecta, vol. 4: excerpta
477
de sententiis”, EBoissevain, U.P.Berlin: Weidmann, 1906.Page 260, line 13
κατηγορίαν ποιήσῃ. ὁ δὲ εἵλατο σφαγῆναι ἢ πρᾶξαί τι ἐλευθερίας
ἀλλότριον. Ἰουλιανὸν οὖν εὑρὼν πρὸς τοῦτο ἀνέπεισε καὶ κατη-
γόρῳ ἐχρήσατο.
132. Ὅτι Πλουτιανὸς οὕτως ἐπ' ἀδείας διῴκει τὰ πράγματα
ὥστε ἐκεῖνον δοκεῖν εἶναι αὐτοκράτορα, τὸν δὲ αὐτοκράτορα ἔπαρ-
χον· ὥστε ἐκεῖνο εἶπεν πρὸς τὴν βουλὴν Σευῆρος ὅτι ὁ βασιλεὺς
εὔχεται πρὸ αὐτοῦ ἀποθανεῖν· καί τινα τολμῆσαι γράφειν πρὸς
αὐτόν, πρὸς τέταρτον Καίσαρα.
133. Ὅτι καὶ πολλῶν εἰς τιμὴν αὐτοῦ ψηφισθέντων παρὰ
τῆς συγκλήτου ὀλίγα ἐδέξατο εἰπὼν αὐτοῖς ὅτι “ταῖς ψυχαῖς με
φιλεῖτε καὶ μὴ τοῖς ψηφίσμασιν.”
134. Ὅτι ἐν Τυάνῃ νοσήσαντα τὸν Πλαυτιανὸν ἐπεσκέψατο ὁ
Σευῆρος· οἱ δὲ στρατιῶται αὐτοῦ οὐ συνεχώρησαν τοὺς μετὰ τοῦ
βασιλέως ὄντας εἰσελθεῖν, ἀλλὰ κατέσχον ἔξω.
135. Ὅτι καὶ δίκης ἀκοῦσαι βουληθέντι τῷ Σευήρῳ οὐδεὶς
ὑπήκουσε διὰ τὸ μὴ παρεῖναι Πλαυτιανόν.
136. Ὅτι Ἀντωνῖνος μετὰ τὴν ἀναίρεσιν Γέτα πρὸς τὸ συνέ-
δριον πολλὰ ἄτοπα εἰπὼν καὶ τοῦτο ἐφθέγξατο ὅτι “μᾶλλον μὲν
μεθ' ὑμῶν ζῆν βούλομαι· εἰ δὲ μὴ τοῦτο, ἀνθ' ὑμῶν ἀποθανεῖν.”
καὶ πρωὶ εἰς τὸ βουλευτήριον εἰσελθὼν παρεκάλει συγγνώμην, οὐχ
ὅτι τὸν ἀδελφὸν ἀπέσφαξεν, ἀλλ' ὅτι βραγχᾷ καὶ οὐ βούλεται
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De sententiis
Page 324, line 20
πρέσβεις ἀποστεῖλαι πρὸς Ἀθηναίους, καὶ συνκαταθέσθαι πρὸς
αὐτοὺς φιλίαν καὶ συμμαχίαν.
182. Ὅτι Λυκοῦργος τοῦ Λυσικλέως τοῦ στρατηγοῦ κατηγορῶν
ἔφη “ἐστρατήγεις, ὦ Λύσικλες, καὶ χιλίων μὲν πολιτῶν τετελευ-
τηκότων, δισχιλίων δὲ αἰχμαλώτων γεγονότων, τροπαίου δὲ κατὰ
τῆς πόλεως ἑστηκότος, τῆς δ' Ἑλλάδος ἁπάσης δουλευούσης, καὶ
τούτων ἁπάντων γεγενημένων σοῦ ἡγουμένου καὶ στρατηγοῦντος,
τολμᾷς ζῆν καὶ τὸ τοῦ ἡλίου φῶς ὁρᾶν, καὶ εἰς τὴν ἀγορὰν ἐμ-
βάλλειν, ὑπόμνημα γεγονὼς αἰσχύνης καὶ ὀνείδους τῇ πατρίδι;”
183. Ὅτι κατὰ τὴν ἐκφορὰν τοῦ σώματος Τιμολέοντος ἀθροι-
σθέντος τοῦ πλήθους τόδε τὸψήφισμα ἀνηγόρευσεν ὁ δᾶμος
τῶν Συρακουσίων· Τιμολέοντα τιμῶν ἔτι· τοῦ τονδὲ θάπτειν μὲν
ἀπὸ διακοσίων μνῶν, τιμᾶσθαι δὲ εἰς τὸν ἅπαντα χρόνον ἀγώνεσι
μουσικοῖς καὶ ἱππικοῖς καὶ γυμνικοῖς, ὅτι τοὺς βαρβάρους κατα-
πολεμήσας καὶ τὰς μεγίστας τῶν Ἑλληνίδων πόλεων ἀνοικίσας
αἴτιος ἐγενήθη τῆς ἐλευθερίας τοῖς Σικελιώταις.
184. Ὅτι Φίλιππος ὁ Μακεδὼν σπεύδων ἐπανελέσθαι τὸν
πρὸς Πέρσας πόλεμον ἠρώτησε τὴν Πυθίαν εἰ κρατήσει τοῦ βα-
σιλέως Περσῶν. ἡ δὲ ἔχρησεν αὐτῷ τόνδε τὸν χρησμόν·
ἔστεπται μὲν ὁ ταῦρος, ἔχει τέλος, ἔστιν ὁ θύσων.
ὁ μὲν οὖν Φίλιππος, σκολιῶς ἔχοντος τοῦ χρησμοῦ, πρὸς τὸ ἴδιον
478
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De sententiis Page 376, line 3
χεῖρον τῆς ἀγωγῆς καὶ πολιτείας διαστροφήν, ὅταν πωλούμενοι
πλείονος εὑρίσκωνται οἱ μὲν ἐρώμενοι τῶν ἀγρῶν, τὰ δὲ κεράμια
τοῦ ταρίχου τῶν ζευγηλατῶν.
366. Ὅτι τοῦ Δημητρίου πρέσβεις ἀποστείλαντος εἰς Ῥω-
μαίους ἀπόκρισιν ἔδωκεν αὐτῷ σκολιὰν καὶ δυσεύρετον, ὅτι τεύ-
ξεται τῶν φιλανθρώπων Δημήτριος, ἐὰν τὸ ἱκανὸν ποιῇ τῇ συγ-
κλήτῳ κατὰ τὴν τῆς ἀρχῆς ἐξουσίαν.
367. Ὅτι οἱ Ῥόδιοι ἔχοντες ἀγχίνοιαν καὶ προστασίαν, καὶ
ταύτῃ χρώμενοι, διετέλουν καθαπερεί τινας ἑκουσίους φόρους
λαμβάνοντες παρὰ τῶν βασιλέων. ἐπιδεξίοις γὰρ ἀτοπήμασι καὶ
ψηφίσμασι τιμῶντες τοὺς ἐν ἐξουσίαις ὄντας, καὶ τοῦτο πράτ-
τοντες βεβαίως καὶ μετὰ πολλῆς προνοίας, πολλαπλασίους χάρι-
τας κομίζονται καὶ δωρεὰς λαμβάνουσι παρὰ τῶν βασιλέων. παρὰ
γὰρ Δημητρίου ἔλαβον πυρῶν δωρεὰν εἴκοσι μυριάδας μεδίμνων,
κριθῆς δὲ δέκα, καὶ Εὐμενὴς προσοφείλων τρεῖς μυριάδας ἐτετε-
λευτήκει· ἐπηγγείλατο δὲ καὶ τὸ θέατρον ὁ βασιλεὺς κατασκευά-
σειν ἐκ λίθου λευκοῦ. Ῥόδιοι μὲν οὖν κάλλιστα τῶν Ἑλλήνων
πολιτευόμενοι πολλοὺς ἔσχον ἁμιλλωμένους τῶν δυναστῶν εἰς τὰς
τῆς πόλεως εὐεργεσίας.
368. Καθόλου δὲ εἰς τοὺς ἀγῶνας ἐλθὼν ὥσπερ τὰ κίβδηλα
τῶν νομισμάτων ἀλλοῖος ἐφάνη καὶ τὸν πόλεμον τοῖς ἰδίοις ἐλατ
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De sententiis Page 381, line 14
ἀπεγνωσμένους διαλογισμούς. μάλιστα δὲ ὁ Κριτόλαος ἐξέκαυσε
τὰς ὁρμὰς τοῦ πλήθους πρὸς καινοτομίαν, χρώμενος δὲ τῷ τῆς
ἀρχῆς ἀξιώματι φανερῶς κατηγόρει Ῥωμαίων εἰς ὑπερηφανίαν καὶ
πλεονεξίαν· ἔφη δὲ φίλος μὲν βούλεσθαι Ῥωμαίων ὑπάρχειν,
δεσπότας δὲ ἑκουσίως ἀναδεικνύναι μὴ προαιρεῖσθαι. διεβεβαι-
οῦτο δὲ καθόλου τοῖς πλήθεσιν, ὡς ἐὰν μὲν ἄνδρες ὦσιν, οὐκ
ἀπορήσουσι συμμάχων, ἐὰν δὲ ἀνδράποδα, κυρίων· ἐμφάσεις τε
διὰ λόγων ἀπέλειπεν ὡς ἤδη καὶ βασιλεῦσι καὶ πόλεσι διείλεκται
περὶ συμμαχίας.
385. Ὅτι διὰ τῶν λόγων ἐκκαύσας τῶν ὄχλων τὴν ὁρμὴν εἰς-
ήνεγκε ψήφισμα πολεμεῖν τῷ μὲν λόγῳ πρὸς Λακεδαιμονίους, τῷ
δὲ ἔργῳ πρὸς Ῥωμαίους. οὕτω δὲ πολλάκις ἡ κακία τῆς ἀρε-
τῆς προτερεῖ καὶ ἡ πρὸς τὸν ὄλεθρον νεύουσα γνώμη τῆς πρὸς
σωτηρίαν ἀπέχεσθαι παρακλήσεως.
386. Ὅτι περὶ τῆς Κορίνθου καὶ οἱ ποιηταὶ προειρηκότες ἦσαν
Κόρινθος ἄστρον οὐκ ἄσημον Ἑλλάδος.
αὕτη πρὸς κατάπληξιν τῶν μεταγενεστέρων ὑπὸ τῶν κρατούντων
ἠφανίσθη. οὐ μόνον δὲ κατὰ τὸν τῆς καταστροφῆς καιρὸν ἡ πόλις
ἔτυχε παρὰ τοῖς ὁρῶσι μεγάλης συμπαθείας, ἀλλὰ καὶ κατὰ τοὺς
ὕστερον χρόνους εἰς ἔδαφος κατερριμμένη πολὺν ἐποίει τοῖς ἀεὶ
θεωροῦσιν αὐτὴν ἔλεον. οὐδεὶς γὰρ τῶν παροδευόντων αὐτὴν
479
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De sententiis Page 387, line 4
409. Ἔχων πλῆθος οὐ νεοσύλλογον καὶ φυλῶδες ἀλλὰ τὸ
πρακτικώτατον τοῦ δήμου καὶ τοῖς βίοις κάρπιμον. διὸ καὶ τῆς
βίας ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μέρεσιν ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς
δεῦρο κἀκεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης, πολλῶν μυριάδων ἠθροισμένων
τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων
φαντασίαι καὶ διαθέσεις ἐγίνοντο κατὰ τὰς τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
410. Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ' ὁμολογῶν
ἑαυτὸν ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρ-
χικόν, ἔμενε κατὰ τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν
αὐτὸν οὕτως ἔχειν, ὅτε ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ τῆς
κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ, κἀκεῖνον ἅμα ψήφισμα κυροῦν περι-
έχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκχου δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι
κατέστησαν ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν δια-
κατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως ἐπενηνέχθαι.
411. Οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν ὄλεθρον
ὁρμὴν ταχὺ τῆς προσηκούσης κολάσεως ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων
ξύλον ἁρπάσας ἐκ τῶν παρακειμένων – ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ
δοκοῦντος εἶναι δυσκόλου περιεγένετο – .....
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De sententiis Page 387, line 5
409. Ἔχων πλῆθος οὐ νεοσύλλογον καὶ φυλῶδες ἀλλὰ τὸ
πρακτικώτατον τοῦ δήμου καὶ τοῖς βίοις κάρπιμον. διὸ καὶ τῆς
βίας ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μέρεσιν ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς
δεῦρο κἀκεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης, πολλῶν μυριάδων ἠθροισμένων
τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων
φαντασίαι καὶ διαθέσεις ἐγίνοντο κατὰ τὰς τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
410. Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ' ὁμολογῶν
ἑαυτὸν ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρ-
χικόν, ἔμενε κατὰ τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν
αὐτὸν οὕτως ἔχειν, ὅτε ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ τῆς
κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ, κἀκεῖνον ἅμα ψήφισμα κυροῦν περι-
έχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκχου δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι
κατέστησαν ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν δια-
κατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως ἐπενηνέχθαι.
411. Οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν ὄλεθρον
ὁρμὴν ταχὺ τῆς προσηκούσης κολάσεως ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων
ξύλον ἁρπάσας ἐκ τῶν παρακειμένων – ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ
δοκοῦντος εἶναι δυσκόλου περιεγένετο – .....
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De sententiis Page 387, line 7
βίας ἐν ἀμφοτέροις τοῖς μέρεσιν ταλαντευομένης καὶ τῆς ῥοπῆς
δεῦρο κἀκεῖσε πάλιν ἐκκλινούσης, πολλῶν μυριάδων ἠθροισμένων
480
τὰ μέρη βιαίως συνίσταντο καὶ καθάπερ ἐν τῇ θαλάττῃ κυμάτων
φαντασίαι καὶ διαθέσεις ἐγίνοντο κατὰ τὰς τοῦ πλήθους ἐκκλησίας.
410. Ὅτι ὁ Ὀκτάβιος μετὰ τὴν καθαίρεσιν οὔθ' ὁμολογῶν
ἑαυτὸν ἰδιώτην ὑπάρχειν οὔθ' ὡς ἄρχων τολμῶν πρᾶξαί τι δημαρ-
χικόν, ἔμενε κατὰ τὴν ἰδίαν οἰκίαν ἡσυχάζων. καίτοι γε ἐξῆν
αὐτὸν οὕτως ἔχειν, ὅτε ὁ Γράκχος εἰσέφερε ψήφισμα περὶ τῆς
κατ' ἀρχὴν ἀφαιρέσεως αὐτοῦ, κἀκεῖνον ἅμα ψήφισμα κυροῦν περι-
έχον τὴν ἀφαίρεσιν τῆς Γράκχου δημαρχίας· ἢ γὰρ ἂν ἑκάτεροι
κατέστησαν ἰδιῶται τῶν ψηφισμάτων ἐννόμων ὄντων, ἢ πάλιν δια-
κατεῖχον τὴν ἀρχὴν δοξάντων παρανόμως ἐπενηνέχθαι.
411. Οὗτος μὲν οὖν ἀμετάπτωτον ἔχων τὴν ἐπὶ τὸν ὄλεθρον
ὁρμὴν ταχὺ τῆς προσηκούσης κολάσεως ἔτυχεν. καὶ ὁ Σκιπίων
ξύλον ἁρπάσας ἐκ τῶν παρακειμένων – ὁ γὰρ θυμὸς παντὸς τοῦ
δοκοῦντος εἶναι δυσκόλου περιεγένετο – .....
412. Ὅτι προσέπεσε τοῖς περὶ τὸ στρατόπεδον ἡ τοῦ Γράκ-
χου τελευτή, καὶ τὸν Ἀφρικανόν φασιν ἐπιβοῆσαι τοιαῦτα,
ὡς ἀπόλοιτο καὶ ἄλλος ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι.
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De cerimoniis aulae Byzantinae (li1.84–
2.56) (3023: 010)“Constantini Porphyrogeniti imperatoris de cerimoniis aulae
Byzantinae libri duo, vol. 1”, EReiske, J.J.Bonn: Weber, 1829; Corpus scriptorum
historiae Byzantinae.Page 410, line 7
ΚΕΦ. ϙαʹ. Ἀναγόρευσις Λέοντος βασιλέως τοῦ τῆς θείας λήξεως.
Τελευτήσαντος Μαρκιανοῦ τοῦ τῆς θείας λήξεως, καὶ
τοῦ ψηφίσματος εἰς Λέοντα τὸν τῆς εὐσεβοῦς λήξεως γινο-
μένου παρὰ τῆς συγκλήτου, συνῆλθον πάντες ἐν τῷ κάμπῳ,
τοῦτο μὲν οἱ ἄρχοντες καὶ αἱ σχολαὶ καὶ οἱ στρατιῶται, τοῦ-
το δὲ καὶ Ἀνατόλιος ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως,
Μαρτιαλίου ὄντος μαγίστρου· καὶ τῶν λαβάρων καὶ τῶν
σίγνων ἐπ' ἐδάφους κειμένων, ἤρξαντο πάντες κράζειν οὕ-
τως· “εἰσάκουσον, ὁ Θεὸς, σὲ παρακαλοῦμεν. ἐπάκουσον,
ὁ Θεός· Λέοντι ζωή. εἰσάκουσον, ὁ Θεός· Λέων βασιλεύ-
σει. Θεὲ φιλάνθρωπε, Λέοντα βασιλέα τὸ πρᾶγμα τὸ δη-
μόσιον αἰτεῖ· ὁ στρατὸς Λέοντα βασιλέα αἰτεῖ· Λέοντα οἱ
νόμοι ἐκδέχονται· Λέοντα τὸ παλάτιον ἐκδέχεται· αὗται
Κωνσταντίνος 7ος Πορφυρογέννητος. De cerimoniis aulae Byzantinae (li1.1–92)
(3023: 011)“Le livre des cérémonies, vols. 1–2”, EVogt, A.
Paris: Les Belles Lettres, 1:1935; 2:1939, Repr. 1967.Volume 2, page 185, line 6
Καὶ πάλιν τελεῖται, καθὼς προείρηται, καὶ χωριζομένων
τῶν Γότθων καὶ ἱσταμένων εἰς τοὺς ἰδίους τόπους, λέγου-
481
σιν οἱ μαΐστωρες·
Φῶς ἀνέτειλεν ἐν τῷ κράτει ἡλίου δίκην αἱ ἀρεταί σας.
Χριστὸς συνέστω ἑκάστῳ περιέπων τὰς κορυφάς σας.
Ψηφίσματι αὐτοῦ κυριεύοντες.
Ὡς κύριοι καὶ δεσπόται τῶν περάτων τῆς ἐξουσίας.
Καὶ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τοῦ ἀλφαβηταρίου, λέγουσιν
»Πολυχρόνιον ποιήσῃ ὁ Θεὸς τὴν ἁγίαν βασιλείαν σας.»
Οἱ δὲ Γότθοι τύπτοντες μετὰ τῶν βεργίων τὰ σκουτάρια
καὶ λέγοντες συνεχῶς· «Τούλ, τούλ» τρέχοντες ἐξέρχον-
ται, οἱ μὲν τῶν Βενέτων ἀπὸ τοῦ ἀριστεροῦ μέρους, οἱ δὲ
τῶν Πρασίνων ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ.
Λεξικὸν τῶν ἐν τῷ Γοτθικῷ ᾀδομένων.
γαύζας χαίρεσθε.
βονας καλαί
Georgius Syncellus Chronogr., Ecloga chronographica (3045: 001)
“Georgius Syncellus. Ecloga chronographica”, EMosshammer, A.A.
Leipzig: Teubner, 1984.
Page 304, line 11
ὃν καὶ Ἐλιάσιβον καλοῦσι, μετὰ Ἰωακεὶμ τὸν πατέρα αὐτοῦ ἐστοιχείωσαν,
ἀναγκαζόμεθα καὶ ἡμεῖς.
Ἐπὶ Ἀρταξέρξου τούτου τοῦ Μακρόχειρος ἐπολέμησαν Ἀθηναῖοι καὶ
Πελοποννήσιοι πρὸς ἀλλήλους τὸν ἱερὸν λεγόμενον πόλεμον.
Τότε καὶ Κάμιλλος παρὰ Ῥωμαίοις ὑπάτευσεν ἄριστος στρατηγὸς
ἀλόγως διωχθεὶς ἐκ συκοφαντίας, ὃς οὐ καρτερήσας ὁρᾶν πολιορκουμένην
ὑπὸ Γάλλων τὴν Ῥώμην, δύναμιν συλλέξας ἠλευθέρωσε τῆς πολιορκίας
τὴν πόλιν ἐπελθὼν ἔξωθεν καὶ διαφθείρας τοὺς πολεμίους.
Τότε καὶ Θουκυδίδης ὁ συγγραφεὺς παρ' Ἀθηναίοις ἤκμαζε.
Τότε καὶ ὁ Πελοποννησιακὸς συνέστη πόλεμος διὰ τὸ γεγονὸς ὑπὸ
Περικλέους ψήφισμα μὴ κοινωνεῖν Μεγαρεῦσι τοὺς Ἀθηναίους, ὡς
ὑβρίσασιν Ἀσπασίαν τὴν γαμετὴν αὐτοῦ, καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αἰτίαν
προσθεμένων τῶν Μεγαρέων τοῖς Λακεδαιμονίοις.
Τότε καὶ Κίμων στρατηγὸς ἀκμάσας, ἀχαριστηθεὶς μετ' οὐ πολὺν
ἐξωρίσθη χρόνον ὑπ' Ἀθηναίων τῶν καὶ Ἀριστείδην ἐξορισάντων καὶ
τοὺς Θεμιστοκλέους πόνους ἀγνωμονησάντων οὕτως ὡς φάρμακον αὐτὸν
ἑλέσθαι καὶ καταλῦσαι τὸν βίον.
Τότε καὶ Δημόκριτος Ἀβδηρίτης φυσικὸς φιλόσοφος ἐγνωρίζετο καὶ
Ἐμπεδοκλῆς ὁ Ἀκραγαντῖνος, Ζήνων τε καὶ Παρμενίδης οἱ φιλόσοφοι καὶ
Ἱπποκράτης Κῶος ἰητρός· ῥήτορες δὲ Λυσίας τε καὶ Ἰσαῖος καὶ Ἀντισθέ
482
Georgius Syncellus Chronogr., Ecloga chronographica
Page 368, line 13
ἐκκόψας αὐτοῦ τὰ ὦτα, ὡς μηκέτι ἱερατεύειν, καὶ τοῦτον προὔδωκεν αὖθις
Πέρσαις ἄγειν μεθ' ἑαυτῶν. Ἡρώδης δὲ φυγὰς ἧκε πρὸς Μάλιχον Ἀρά-
βων βασιλέα. τότε καὶ Φασάιλος ἀδελφὸς αὐτοῦ ἀναιρεῖται.
Χρονογραφία ἀπὸ κτίσεως κόσμου ͵ευνηʹ
Δεύτερος Ῥωμαίων μόναρχος Καῖσαρ Σεβαστὸς Ὀκταούιος, ὁ καὶ
Αὔγουστος ἐπικληθείς, ἐβασίλευσεν ἔτη νϛʹ.
Τῷ ͵ευξʹ ἔτει τοῦ κόσμου δεύτερον ἐχρημάτισεν Αὐγούστου Καίσαρος
πλῆρες καὶ ἀρχὴ τοῦ τρίτου, ἐν ᾧ καὶ ἡ ἴνδικτος ὑπ' αὐτοῦ ἤτοι ἐπινέμησις
ἐθεσπίσθη, ὡς μαρτυρεῖ ὁ μακάριος Μάξιμος ἐν τῷ περὶ τοῦ πάσχα λόγῳ.
Ἰουδαίοις πρεσβευσαμένοις ἤγουν Ὑρκανῷ καὶ Ἡρώδῃ δόγμα συγκλή-
του καὶ Ἀθηναίων ψήφισμα περὶ φιλίας ἐξεπέμφθη.
Κικέρων ὁ ῥήτωρ καὶ συγκλητικὸς ἐν Γαΐταις ἀνῃρέθη τῆς Ἰταλίας,
ὡς δὲ ἄλλοι φασίν, ὅτι φαρμάκῳ διέφθειρεν ἑαυτόν.
Ἡ τῶν ἐν Περγάμῳ βασιλευσάντων ἐπαύσατο ζʹ βασιλέων ἀρχή, διαρ-
κέσασα ἔτη ρνδʹ ἀπὸ τοῦ ͵ετιγʹ κοσμικοῦ ἔτους ἕως τοῦ ͵ευξζʹ, ὡς ἑξῆς
δηλωθήσεται.
Ἀπὸ Γαΐου Ἰουλίου Καίσαρος οἱ μετέπειτα Ῥωμαίων βασιλεῖς Καίσα-
ρες ὠνομάσθησαν, ἀπὸ δὲ Αὐγούστου Αὔγουστοι. ἐπὶ τούτου τὰ Ῥωμαϊκὰ
ἤκμασεν.
Ἐλπίδιον Ἀντωνίῳ συμμαχοῦντα λαβὼν Αὔγουστος ζῶντα ἀνεῖλεν ἐν
Ῥώμῃ.
Michael Attaliates Hist., Historia (3079: 001)
“Michaelis Attaliotae historia”, EBekker, I.
Bonn: Weber, 1853; Corpus scriptorum historiae Byzantinae.
Page 128, line 21
οἱ πολέμιοι προτρέχοντες εἰς τὰ πρόσω, καὶ μηκέτι συνελθεῖν
εἰς χεῖρας τοῖς Ῥωμαίοις ἰσχύοντες, ἀκατάληπτοι πάντως εἰσί,
καὶ εἰς κενὸν ὁ δρόμος τοῖς διώκουσιν ἡμῖν παραγίνεται, καὶ
διὰ τοῦτο δέον ἐστὶν ἀπόμοιραν περιλειφθῆναι Ῥωμαίων πρὸς
ἀντιπαράταξιν ἀξιόχρεων, τὸν δὲ βασιλέα μετὰ τῆς λοιπῆς
ὑποστρέψαι δυνάμεως καὶ πρὸς τὰς οἰκίας ἕκαστον ἀποπέμ-
ψαι, κἀκεῖνον εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλεύουσαν, ὡς ἂν διανα-
παυθεὶς ὁ στρατὸς ἰσχυρότερος ᾖ πρὸς τὸ ἐπιὸν ἔτος, πολέ-
μου τυχὸν γενομένου ῥαγδαιοτέρου δι' ἐπιδημίας τοῦ τῶν
483
ἀλλοφύλων ἐξάρχοντος.
Ἐπεὶ δὲ τουτὶ τὸ ψήφισμα ἐκυρώθη, ἀνάμνησις γέγονε
τῷ βασιλεῖ τῶν τοῦ στρατοπέδου κριτῶν. καὶ μετακαλεσάμε-
νος ἡμᾶς μόνους ἐν τῷ δειλινῷ, τήν τε βουλὴν ὡς εἶχεν ἀνε-
κοινώσατο, καὶ γνώμην ἡμετέραν περὶ ταύτης ἐζήτησε. καὶ
οἱ μὲν ἄλλοι τῶν δικαστῶν, μαρτυρούσης μοι τῆς ἀληθείας
αὐτῆς (οὐ γὰρ θρυπτόμενός τι λέξω ἢ ἐξαίρων ἐμαυτὸν, ἢ
σεμνόν τι καὶ παρὰ τῶν ἀνθρώπων θηρεύων ἔπαινον· οὐδὲ
γὰρ ἐμαυτῷ σύνοιδά τι ζηλωτόν τι καὶ περιδέξιον οὐδ' ὑπε-
ροχῆς τι μέτριον λείψανον· ἀγαπητὸν γὰρ εἰ καὶ τοῖς ἐσχά-
τοις τῶν λόγου ποσῶς μετεχόντων συνταττοίμην) – οὗτοι
οὖν οἱ τῆς ἐμῆς τάξεως καὶ κοινωνίας ἢ ἑταιρίας
Nicetas Choniates Hist., Scr. Eccl., Rhet., Historia (= Χρονικὴ διήγησις) (3094:
001)“Nicetae Choniatae historia, pars prior”, Evan Dieten, J.
Berlin: De Gruyter, 1975; Corpus fontium historiae Byzantinae 11.1. Series
Berolinensis.Reign Alex3,pt1, page 498, line of page 18
κατ' αὐτοῦ ἀντωφθάλμει. οἱ δὲ τοῦ βασιλέως κασίγνητοι τρεῖς ὄντες
καὶ τὰς κόρας πάντες ἐκκεκομμένοι παρ' Ἀνδρονίκου, ἀλλὰ δὴ καὶ ὁ ἐπὶ
τῇ ἀδελφῇ τούτων Εἰρήνῃ γαμβρὸς ὁ Καντακουζηνὸς Ἰωάννης, ἐξ ὀμμά-
των καὶ αὐτὸς δεικνύμενος, παισὶ τοῖς ἑαυτῶν τὴν ἀρχὴν ἠνδρολόγουν.
ἦσαν δ' οἳ χθές τε καὶ πρώην διαμασσώμενοι τὰ δρυόκαρπα καὶ τὸν Ποντι-
κὸν λάρδον ἐπὶ στόματος ἔτι φέροντες ἐπείρων καὶ ἤρων τῆς βασιλείας
μάλα λαμπρῶς καὶ ὅλοις ἐς αὐτὴν περιέργοις ἐνητένιζον ὄμμασι, προαγω-
γοῖς καὶ προμνήστορσι χρώμενοι ὁπόσοι τῶν ἀγοραίων ὤνιοι χρημάτων καὶ
κοιλιόδουλοι, ὡς μακρῷ κάκιον τοῦ καθ' ἕνα τὸ κοινῇ γινόμενον εἶναι
ψήφισμα.
Ὢ περίπυστον πρᾶγμα Ῥωμαίων ἀρχὴ καὶ πᾶσιν ἔθνεσι ζηλωτὸν
καὶ προσκυνητὸν ἀξίωμα, οἵους ὑπήνεγκας βιαστάς· οἷοί σοι ἐπανέστη-
σαν ὑβρισταί· οἷοί σοι ἐπεμάνησαν ἐρασταί· οἵους ἐνηγκαλίσω· οἵοις
ὑπέθηκας ἑαυτὴν καὶ φιλοτήτων μετέδωκας ἐταινιώκεις τε τῷ στεφάνῳ
καὶ περιέβαλες τὸ διάδημα καὶ τὸ φοινικόχροον περιέδησας πέδιλον.
θυμαλγέστερά εἰσιν ὄντως τὰ σὰ οἷς πέπονθε Πηνελόπη παραλληλιζό-
μενα, καὶ κατ' οὐδὲν ἀπέοικας βασιλείας γυναικὸς πανευδαίμονος, σεμνῆς
τὸ κάλλος, εὐφυοῦς τὸ μέγεθος, εὐπρεποῦς τὴν ὄψιν, ἑαλωκυίας μέντοι
χερσὶν ἐραστῶν ἀναιδῶν μηδὲ τιμωμένων ὀβολοῦ παρ' ἐχέφροσιν, οὔτε
μὴν ἐχόντων τὸ μεγαλοπρεπὲς αὐτῆς συνιδεῖν μηδ' εὐλαβουμένων τὸ
Theophylactus Simocatta Epist., Hist., Historiae (3130: 003)
“Theophylacti Simocattae historiae”, Ede Boor, C.
Leipzig: Teubner, 1887, Repr. 1972 (1st edn. corr. P. Wirth).
Book-dialogue-index 4, chap. 14, section 3, line 5
εὐροίᾳ τοῦ λόγου, ὑπό τε τῆς βουλῆς καὶ τοῦ αὐτοκράτορος
δογματίζεται ἐπικουρήσειν τῷ Χοσρόῃ Ῥωμαίους, τῷ δὲ Βαρὰμ
κάρτα κομιδῇ παρασκευάζεσθαι πόλεμον, ἀνάξιον Λατινίδος
ἀρχῆς τοῦ αὐτοκράτορος κρίναντος ὅπλα τοῖς ἀδικοῦσι παρέ-
484
χεσθαι καὶ προκινδυνεύειν τοῦ μὴ καλοῦ διὰ τὸν ὄγκον τῆς
ὑποσχέσεως, καὶ Ῥωμαίους αἰσχίστην ἀναδεξαμένους ὑπόθεσιν
ἀθανάτοις ὀνείδεσι διὰ παντὸς στηλιτεύεσθαι. τὰ μὲν οὖν
τοῦ δόγματος ἐς ἐκείνην τὴν ἡμέραν περὶ τὸ βασίλειον ἄστυ
ἐξηχεῖτό τε καὶ ἐπεπόλαζεν· πεμπταῖοι δ' οἱ πρέσβεις εἰσφρή-
σαντες πρὸς τὸν Καίσαρα, δώροις διακοσμηθέντες βασιλικοῖς
ἐν γράμμασι τὸ παρὰ τοῦ βασιλέως ἀποφέρονται ψήφισμα.
ἐπὶ τούτοις τε τόν τε Σαμὲν καὶ Χοσροπερόζην τούς τε
ἄλλους, οὓς ἤδη πρότερον κατὰ τὸν τοῦ πολέμου καιρὸν
ᾑρήκει τὸ Ῥωμαϊκόν, ὁ αὐτοκράτωρ ἐς Χοσρόην ἅμα τοῖς
πρέσβεσιν ἐξαπέστειλεν. ὁ μὲν οὖν Χοσρόης τὰ ἐν τῷ βιβλίῳ
τοῦ Καίσαρος διαναγνοὺς τήν τε τῶν Ῥωμαίων ἀγασθεὶς
ἀρετήν, τὴν μὲν Ἱερὰν πόλιν καταλιπὼν ἅμα Κομεντιόλῳ
ἐς Κωνσταντῖναν τὸ ἄστυ ἀφίκετο, μικροῦ τε ὕστερον καὶ
ὁ τῆς Μελιτηνῆς προεστὼς (Δομετιανὸς δ' ἄρα οὗτος) βασιλι-
καῖς ὑποθήκαις γίνεται πρὸς Χοσρόην, ὃς πρὸς γένος συνῆπται
τῷ βασιλεῖ Μαυρικίῳ, τὴν τιμὴν ἱερεύς, τὴν δὲ περὶ τὸν
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1–12) (3135: 001)
“Ioannis Zonarae epitome historiarum, 3 vols.”, EDindorf, L.
Leipzig: Teubner, 1:1868; 2:1869; 3:1870.Volume 1, page 331, line 9
Σίμων κατέστησεν ἐν αὐτῷ. Ἰωνάθης δὲ τοῖς στρα-
τηγοῖς συμμίξας τοῦ Δημητρίου εἰς φυγήν τε αὐτοὺς
τρέπεται καὶ περὶ δισχιλίους ἀνελὼν ὑπέστρεψεν εἰς
Ἱεροσόλυμα. καὶ εἰς Ῥώμην πρεσβείαν ἐποιήσατο,
τὴν προτέραν φιλίαν ἣν πρὸς τὸ ἔθνος εἶχον ἀνανεώ-
σασθαι. οἱ δὲ τῆς βουλῆς τὰ πρότερον ἐψηφισμένα
καὶ αὖθις ἐκύρωσαν. ἐπανερχόμενοι δὲ οἱ πρέσβεις
καὶ εἰς τὴν Σπάρτην ἀφίκοντο, καὶ τοῦτο ἐντεταλ-
μένον ἔχοντες παρὰ τοῦ Ἰωνάθου. καὶ οἱ Σπαρτιᾶ-
ται δὲ τοὺς πρεσβευτὰς φιλοφρόνως προσήκαντο, καὶ
ψήφισμα περὶ φιλίας καὶ συμμαχίας πρὸς Ἰουδαίους
ἔθεντο. τοῦ Δημητρίου μέντοι οἱ στρατηγοὶ τὴν ἧτ-
ταν ἀναμαχέσασθαι σπεύδοντες μετὰ δυνάμεως πλεί-
ονος ἦλθον κατὰ τοῦ Ἰωνάθου. ὁ δὲ αὐτοῖς ὀξέως
ἀπήντησεν. ἀποδειλιάσαντες δὲ πρὸς φανερὰν μά-
χην ἀντικαταστῆναι αὐτῷ, νυκτὸς ἔφυγον. μεθ'
ἡμέραν δὲ γνοὺς τὴν φυγὴν Ἰωνάθης, ἐπεδίωξε μέν,
οὐ κατέλαβε δέ· ἀλλ' εἰς Ἀραβίαν ἐλθὼν καὶ τοῖς
Ναβατηνοῖς ἐπελθὼν καὶ λείαν ἐκεῖθεν ἀπελάσας
πολλὴν καὶ αἰχμαλώτους λαβὼν ἐπανῆλθε. συναγα-
γὼν δὲ τὸν λαὸν συνεβούλευε τὰ τείχη τῶν
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1-12)
Volume 2, page 306, line 30
εὐθὺς ἀπεχώρησε, μαθὼν δὲ τὸν ὕπατον προσιόντα,
485
ἐς τὴν Ἀσίαν ἀνεκομίσθη λαθών.
Καὶ τὴν μὲν Βοιωτίαν καὶ τὴν Εὔβοιαν ὁ Γλα-
βρίων αὐτίκα κατέσχε, τῇ δ' Ἡρακλείᾳ, μὴ βουλη-
θέντων αὐτῷ προσχωρῆσαι τῶν Αἰτωλῶν, προσβολὰς
ἐποιεῖτο· καὶ τὴν μὲν κάτω πόλιν πολιορκίᾳ εἷλε,
τοὺς δ' ἐς τὴν ἀκρόπολιν ἀναφυγόντας ὁμολογίᾳ
παρεστήσατο. ἐν δὲ τοῖς τότε ζωγρηθεῖσι καὶ Δημό-
κριτος ὁ στρατηγὸς τῶν Αἰτωλῶν ἐγένετο, ὃς τῷ
Φλαμινίῳ ποτὲ τὴν συμμαχίαν ἠρνήσατο, καὶ ψή-
φισμα ἐκείνου αἰτήσαντος, ἵν' ἐς τὴν Ῥώμην πέμψῃ,
“θάρρει” ἔφη· “ἐγὼ γὰρ αὐτὸ κομιῶ μετὰ τοῦ στρα-
τοῦ καὶ παρὰ τῷ Τιβέριδι ὑμῖν ἀναγνώσομαι.” τοῦ
Φιλίππου δὲ τὴν Λάμιαν πολιορκοῦντος ἐπῆλθεν ἐπ'
αὐτὴν ὁ Γλαβρίων, καὶ τήν τε νίκην καὶ τὴν λείαν
ἐσφετερίσατο. τῶν μέντοι Αἰτωλῶν οἱ λοιποὶ συναλ-
λαγῆναι μὲν ἠθέλησαν, οὐκ ἐσπείσαντο δέ, τοῦ Ἀν-
τιόχου πρέσβεις αὐτοῖς καὶ χρήματα πέμψαντος, ἀλλὰ
πρὸς πόλεμον ἡτοιμάζοντο. καὶ ὁ Φίλιππος ὑπεκρί-
νετο μὲν τὴν πρὸς τοὺς Ῥωμαίους φιλίαν, τὰ δὲ τοῦ
Ἀντιόχου ἐφρόνει. ἐν τούτῳ δὲ Ναύπακτον
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1-12)
Volume 2, page 325, line 8
δεισαν, καὶ πρέσβεις ἐς τὴν Ῥώμην διὰ συμμαχίαν
ἐστάλκασι, καὶ ἄλλοι γὰρ τῶν προσχώρων αὐτοῖς
ἐπετίθεντο, καὶ ἐς πᾶν τοῖς Ῥωμαίοις ὑπείξειν ἐπλάτ-
τοντο. μὴ γὰρ ταῖς σπονδαῖς ἐμμένειν μέλλοντες,
ῥᾷον ἅπαντα ἐπηγγέλλοντο.
Τῆς δὲ γερουσίας βουλὴν περὶ τούτου συναγα-
γούσης, ὁ μὲν Σκιπίων ὁ Νασικᾶς δέξασθαι τὴν τῶν
Καρχηδονίων πρεσβείαν καὶ σπονδὰς αὐτοῖς ποιή-
σασθαι συνεβούλευεν, ὁ δὲ Κάτων ὁ Μάρκος μήτε
σπείσασθαι τούτοις δεῖν εἶπε μήτε λῦσαι τοῦ πολέ-
μου τὸ ψήφισμα. οἱ δέ γε βουλευταὶ τήν τε τῶν
πρέσβεων ἱκετείαν ἐδέξαντο καὶ σπονδὰς αὐτοῖς
ὑπέσχοντο παρασχεῖν καὶ ἐπὶ τούτοις ὁμήρους ᾔτησαν.
οὓς Λούκιος Μάρκιος καὶ Μάρκος Μανίλιος, εἰς τὴν
Σικελίαν ἐλθόντες, ἐκεῖσε πεμφθέντας ἔλαβον. καὶ
τοὺς μὲν εἰς τὴν Ῥώμην ἔπεμψαν, αὐτοὶ δὲ σπουδῇ
τὴν Ἀφρικὴν κατειλήφασι. καὶ στρατοπεδευσάμενοι
τὰ τέλη τῶν Καρχηδονίων ἐκεῖ μετεπέμψαντο· καὶ
ὡς ἀφίκοντο, οὐ πάντα ἅμα σφίσιν ὅσα ᾔτουν ἐξέ-
φηναν, δείσαντες μὴ ταῦτα προμαθόντες ἀκεραίοις
τοῖς πράγμασι σφῶν καταστῶσιν εἰς πόλεμον. καὶ
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1-12) Volume 2, page 347, line 7
λῶν θαλάσσης, ἠπείρου δὲ πάσης ἀπὸ θαλάσσης ἐπὶ
486
τετρακόσια στάδια, καὶ πεντεκαίδεκα πρεσβευτὰς ἐκ
τῆς βουλῆς ἑλέσθαι ἐπὶ τὰς κατὰ μέρος ἡγεμονίας,
χρήματα δὲ λαμβάνειν ἐκ τῶν ταμιείων καὶ τῶν τελῶν
ὅσα βούλοιτο, καὶ ναῦς διακοσίας. ταῦτα ὁ μὲν δῆμος
προθύμως ἐδέξατο· οἱ δὲ τῆς συγκλήτου περιφανέ-
στεροι φόβου ἄξιον ἐνόμιζον τὸ τῆς ἐξουσίας ἀπερί-
ληπτον καὶ ἀόριστον, καὶ ἀντέλεγον, πλὴν Καίσαρος·
οὗτος δὲ συνηγόρει τῷ νόμῳ, οὐ διὰ τὸν Πομπήιον,
τὸν δῆμον δὲ θεραπεύων καὶ οἰκειούμενος ἑαυτῷ.
τέως μέντοι ἐκυρώθη τὸ ψήφισμα. καὶ ὁ Πομπήιος
εἰς ἐκκλησίαν ἐλθὼν διπλάσια τὰ ἐψηφισμένα λαβεῖν
διεπράξατο. διελὼν οὖν τὰ πελάγη καὶ διαστήματα
τῆς θαλάσσης εἰς μέρη τρισκαίδεκα, καὶ νεῶν ἀριθμὸν
ἐφ' ἑκάστῳ καὶ ἄρχοντα τάξας, ἐκάθηρε τῶν λῃστη-
ρίων τὸ Τυρρηνικὸν πέλαγος, τὸ Λιβυκόν, τὸ περὶ
Σαρδόνα καὶ Κύρνον καὶ Σικελίαν, ἡμέραις τεσσα-
ράκοντα. εἶτα παραπλέων τὰς πόλεις μετὰ σπουδῆς
οὐ παρῆλθε τὰς Ἀθήνας. ἀναβὰς δὲ καὶ θύσας καὶ
προσαγορεύσας τὸν δῆμον, εὗρεν ἐπιγραφὰς εἰς αὐτὸν
πεποιημένας, ὧν ἡ μὲν ἐντὸς τῆς πύλης ἔλεγεν
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1-12)
Volume 2, page 348, line 2
Κατελύθη μὲν οὖν ὁ πειρατικὸς πόλεμος καὶ τὰ
πανταχοῦ τῆς θαλάσσης ἐξῃρέθη λῃστήρια οὐκ ἐν
πλείονι χρόνῳ μηνῶν τριῶν· τούτων δὲ εἰς Ῥώμην
ἀπαγγελθέντων γράφει νόμον εἷς τῶν δημάρχων ὁ
Μάλλιος, παραλαβόντα Πομπήιον πᾶσαν τὴν χώραν
ὅσης ὁ Λεύκολλος ἦρχε, προσλαβόντα δὲ καὶ Βιθυνίαν,
πολεμεῖν Μιθριδάτῃ καὶ Τιγράνῃ τοῖς βασιλεῦσιν,
ἔχοντα καὶ τὴν ναυτικὴν δύναμιν καὶ τὸ κράτος τῆς
θαλάσσης, ὡς ἤδη τοῦτο εἰλήφει· τοῦτο δὲ ἦν ἐφ'
ἑνὶ συλλήβδην γενέσθαι τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν.
τὸ μὲν οὖν ψήφισμα ἐκυρώθη φοβηθέντων τὸν δῆμον
τῶν ἀριστοκρατικῶν καὶ σιωπησάντων, Πομπήιος δὲ
δεξάμενος τὰ γράμματα λέγεται τὰς ὀφρῦς συναγα-
γεῖν καὶ τὸν μηρὸν πατάξαι ὡς δυσχεραίνων καὶ
βαρυνόμενος τὴν ἀρχήν. τὴν δ' εἰρωνείαν οὐδ' οἱ
πάνυ συνήθεις αὐτῷ ῥᾷον ἤνεγκαν. τέως δὲ τὴν
μεταξὺ Φοινίκης καὶ Βοσπόρου θάλασσαν ἐπὶ φρουρᾷ
τῷ στόλῳ διαλαβὼν αὐτὸς ἐβάδιζεν ἐπὶ Μιθριδάτην.
ἐκείνου δ' ἐκλιπόντος ὄρος δύσμαχον ὡς ἄνυδρον,
ἐν ᾧ ἐστρατοπεδεύετο,
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1-12)
Volume 3, page 32, line 3
487
ἅμα δὲ καὶ τὴν Ὀκταουίαν τὴν θυγατέρα αὐτοῦ τῷ
τῆς Ἀγριππίνης υἱῷ τῷ Δομιτίῳ προμνώμενοι, ἐγγε-
γυημένην τῷ Σιλανῷ, πείθουσι τὸν Κλαύδιον ὡς
ἐπιβουλεύοντά οἱ τὸν Σιλανὸν ἀποκτεῖναι. γενομένου
δὲ τούτου λόγους ἐν τῇ βουλῇ ὁ Οὐιτέλλιος ἐποιή-
σατο ὅτι συμφέρει τῷ κοινῷ γῆμαι τὸν Κλαύδιον.
καὶ τὴν Ἀγριππῖναν ἐπιτηδείαν εἰς τοῦτο ἀπέφαινε,
καὶ βιάσασθαι σφίσιν αὐτὸν ἐπὶ τὸν γάμον συνεβού-
λευεν. ἐντεῦθεν ὁρμηθέντες οἱ βουλευταὶ πρὸς τὸν
Κλαύδιον ἦλθον καὶ ἠνάγκασαν δῆθεν αὐτὸν γῆμαι,
καὶ ψήφισμα ἐποιήσαντο ἐξεῖναι Ῥωμαίοις ἀδελφιδᾶς
ἄγεσθαι· πρότερον γὰρ ἐκεκώλυτο.
Ὡς δ' ὁ γάμος ἐτελέσθη, τόν τε Κλαύδιον ἐσφε-
τερίσατο, δεινοτάτη οὖσα πράγμασι χρῆσθαι, καὶ
πρὸς οὓς εὐνοϊκῶς ἐκεῖνος εἶχε, τοὺς μὲν φόβῳ, τοὺς
δὲ εὐεργεσίαις ᾠκειώσατο. καὶ τέλος τὸν μὲν Βρετ-
τανικὸν τὸν παῖδα αὐτοῦ ὡς τῶν τυχόντων τινὰ τρέ-
φεσθαι ἐποίει, ὁ γὰρ ἕτερος ἔθανε, τὸν δὲ Δομίτιον
τότε μὲν γαμβρὸν τῷ Κλαυδίῳ ἀπέδειξεν, ὕστερον
δὲ καὶ εἰσεποίησε, καὶ εἰσποιήσασα τῷ Κλαυδίῳ
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1-12)
Volume 3, page 80, line 13
Ἐπὶ τούτου κλόνος τῆς γῆς συνέβη φρικώδης
περὶ τὴν Βιθυνίαν καὶ τὸν Ἑλλήσποντον, ἐξ οὗπερ
πλείους πόλεις κατέπεσον, μάλιστα δ' ἡ Κύζικος
ἔπαθεν. ὅτε καὶ ὁ ἐν αὐτῇ περιβόητος κατεπτώθη
ναός, οὗ λέγονται τετράοργοι τὸ πάχος εἶναι οἱ κίο-
νες, τὸ δ' ὕψος αἴρεσθαι μέχρι πεντήκοντα πήχεων,
ἐκ λίθου συνεστῶτες ἑνός, εἴ τῳ ταῦτα μὴ ἄπιστα
δόξαιεν, καὶ τἄλλα δὲ τοῦ ἔργου ἐκείνου θαυμάσια
ξύμπαντα.
Περὶ τούτου τοῦ αὐτοκράτορος ᾄδεται ὅτι καὶ τὸ
τῆς συγκλήτου κατέκαυσε ψήφισμα, ὃ κατ' ἐπιταγὴν
τοῦ Ἰουλίου γέγονε Καίσαρος, θεσπίζον μηδενὶ ἐφεῖ-
σθαι διαθήκην ποιεῖν, εἰ μὴ μέρος ὡρισμένον τῷ
κοινῷ καταλείψει ταμείῳ. ὅθεν νομίζεται καὶ μέχρι
τοῦδε ταῖς διαθήκαις ἐγγράφεσθαι ὅτι “καὶ τῷ βασι-
λικῷ ταμείῳ καταλιμπάνω τόδε.” ἀπεβίω δὲ ὁ Εὐ-
σεβὴς Ἀντωνῖνος γηραιός, θανάτῳ ὕπνῳ ἐοικότι μα-
λακωτάτῳ, μοναρχήσας ἐνιαυτοὺς σὺν τέσσαρσιν
εἴκοσι.
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1-12) Volume 3, page 98, line 22
αὐτόχειρας τοῦ Περτίνακος τῶν στρατιωτῶν θανάτῳ
ἐδικαίωσε, τοὺς δ' ἄλλους ὀνειδίσας πικρότατα τῶν
488
τε ὅπλων ἀπεῖρξε καὶ τοὺς ἵππους ἀφείλετο καὶ τῆς
Ῥώμης ἀπήλασε. καὶ οὕτως εἰς τὴν Ῥώμην εἰσήλασε
βαδίζων· καί οἱ καὶ ὁ στρατὸς ὁπλίτης παρείπετο,
καὶ ἡ πόλις ἄνθεσί τε καὶ δάφναις ἅπασα ἐστεφά-
νωτο, καὶ οἱ ἄνθρωποι λευχειμονοῦντες εὐφήμουν
αὐτὸν καὶ ἀκοῦσαι αὐτοῦ καὶ θεάσασθαι λίαν ἐσφά-
δαζον. εἰσελθὼν δὲ ἐνεανιεύσατο, οἷα καὶ οἱ πρῴην
ἀγαθοὶ αὐτοκράτορες, ὡς οὐδένα τῶν βουλευτῶν
ἀποκτενεῖ, καὶ ὤμοσε περὶ τούτου, καὶ ψηφίσματι
κοινῷ τοῦτο κυρωθῆναι προσετετάχει. ἀλλ' οὐκ εἰς
μακρὰν τὸν νόμον τοῦτον παρέβη. αὐτὸν γὰρ τὸν
Ἰούλιον Σόλωνα τὸν καὶ τὸ δόγμα τοῦτο αὐτοῦ κε-
λεύσαντος συγγραψάμενον οὐ πολλῷ ὕστερον ἔκτεινε,
καὶ ἄλλους ἀνεῖλε πολλούς· καὶ τῇ βουλῇ οὐ κατα-
θύμια ἔπραττε. καὶ εἰθισμένου τοὺς σωματοφύλακας
ἐκ τῆς Ἰταλίας εἶναι καὶ ἄλλων ἐθνῶν ἐπιεικεστέρων
τοῖς εἴδεσι καὶ ἁπλουστέρων τοῖς ἤθεσιν, ἐκεῖνος
παρὰ τὸ ἔθος στρατιωτῶν τὴν πόλιν ἐνέπλησε καὶ
ἰδεῖν ἀγριωτάτων καὶ ἀκοῦσαι φοβερωτάτων καὶ
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li1-12) Volume 3, page 153, line 30
ἐπὶ θάνατον ἐκείνους ἀχθήσεσθαι· ἣν ἐκείνοις ὑπο-
δείξας παρέθηξε τοὺς ἄνδρας πρὸς φόνον τοῦ αὐτο-
κράτορος. δείσαντες γὰρ ἐκεῖνοι περὶ τῇ σφετέρᾳ
ζωῇ ἐπιτίθενται τῷ Αὐρηλιανῷ καὶ ἀναιροῦσιν αὐ-
τόν, ἓξ ἐνιαυτοὺς ἠνυκότα παρὰ τῇ βασιλείᾳ μηνῶν
ὀλίγων ἐνδέοντας.
Ὃν διεδέξατο Τάκιτος, πρεσβύτης ἀνήρ· πέντε
γὰρ ἐτῶν εἶναι καὶ ἑβδομήκοντα ἀναγράφεται ὅτε
ᾑρέθη εἰς μοναρχίαν. τὸ στρατιωτικὸν δὲ αὐτὸν
ἀνηγόρευσε καὶ ἀπόντα· ἐν Καμπανίᾳ γὰρ τότε διέ-
τριβεν. ἔνθα δεδεγμένος τὸ ψήφισμα, εἰς Ῥώμην
εἰσήλασε μετὰ σχήματος ἰδιωτικοῦ, καὶ γνώμῃ τῆς
συγκλήτου τε καὶ τοῦ δήμου τὴν στολὴν περιεβάλετο
τὴν βασίλειον. Σκύθαι δὲ τὴν Μαιώτιδα λίμνην
καὶ τὸν Φᾶσιν ποταμὸν περαιωθέντες Πόντῳ καὶ
Καππαδοκίᾳ ἐπῆλθον καὶ Γαλατίᾳ καὶ Κιλικίᾳ.
τούτοις ὁ Τάκιτος συμμίξας καὶ ὁ Φλωριανὸς ὕπαρ-
χος ὢν πολλοὺς ἀνεῖλον, οἱ δὲ λοιποὶ φυγῇ τὴν σω-
τηρίαν ἐπραγματεύσαντο. Μαξιμῖνον δέ τινα συγ-
γενῆ ἑαυτοῦ ἡγεμόνα τῆς Συρίας προεχειρίσατο
Τάκιτος· ὁ δὲ κακῶς τῇ ἀρχῇ χρώμενος
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li13–18) (3135: 002)
“Ioannis Zonarae epitomae historiarum libri xviii, vol. 3”, EBüttner–Wobst, T.
Bonn: Weber, 1897; Corpus scriptorum historiae Byzantinae.Page 150, line 14
489
πολύ, καὶ τἄλλα δ' εἶχε τῷ μήκει τε καὶ τῷ πλάτει ἀνάλογα,
τὸ εἶδος λέγω καὶ τὴν φωνὴν καὶ τῶν βραχιόνων καὶ τῶν
πήχεων τὴν στερρότητα καὶ τὸ μέγεθος καὶ τὸ τῶν δακτύλων
ἁδρὸν καὶ ὅσα τούτοις ἑπόμενα.
Ἰουστινιανοῦ δὲ στρατηλάτου, ὡς εἴρηται, μετὰ θάνατον
Βιταλιανοῦ προβληθέντος, ἐκείνῳ ἀνεῖτο ἡ πᾶσα διοίκησις. καί
ποτε τῶν τὰς ἡγεμονίας ἐχόντων δεομένων τοῦ βασιλέως κοι-
νωνὸν τῆς βασιλείας ἑλέσθαι τὸν στρατηλάτην, ἐκεῖνος τῆς ἁλουρ-
γίδος ἁψάμενος “δι' εὐχῆς ὑμῖν ἤτω” φησί “μὴ νεώτερον
ταύτην περιβαλέσθαι.” καὶ τότε μὲν οὕτω τὴν ἐκείνων δέησιν
διεκρούσατο. οἱ δ' αὖθις μετ' οὐ πολὺ ψήφισμα ἔθεντο τὴν
τοῦ νωβελισίμου ἀξίαν τῷ Ἰουστινιανῷ ἐπιψηφιζόμενον καὶ τὸν
βασιλέα ᾐτοῦντο κυρῶσαι τὸ ψηφισθέν· καὶ ὃς εἴξας γράμ-
μασιν οἰκείοις τοῦτο ἐκύρωσε. τραύματος δ' οἱ γενομένου περὶ
τὴν κνήμην κλινήρης ἦν. ὡς δ' ἡ νόσος ἐκραταιοῦτο καὶ ἀμ-
φίβολον ἦν αὐτῷ τὸ βιώσιμον, μετακαλεῖται τὸν πατριάρχην
Ἐπιφάνιον, μεταπέμπεται δὲ τοὺς ἐν τέλει, καὶ βασιλέα τὸν
ἀδελφιδοῦν Ἰουστινιανὸν ἀναδείκνυσιν, αὐτὸς τῇ ἐκείνου κεφαλῇ
περιθεὶς τὸ διάδημα. καὶ εἰς τὸ τῆς ἱππηλασίας θέατρον τοῦ
δήμου τῆς πόλεως ἀθροισθέντος, ἔξεισι πρὸς αὐτοὺς ἐστεμμένος
ὁ Ἰουστινιανός, καὶ παρὰ πάντων εὐφημισθεὶς ἐπανῆκεν εἰς τὰ
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li13-18) Page 505, line 2
μένους αὐτῷ πρὸς τὸ τῆς βασιλείας τυχεῖν, καὶ ὅτι προφάσει
τῶν συνεχῶν πολέμων καιναῖς εἰσφοραῖς καὶ τῶν ἀρχαίων
αὐξήσεσι καὶ εἰδῶν εἰσπράξει παντοδαπῶν ἐξέτρυχε τὸ ὑπήκοον,
καὶ οὐδὲν ἄμεινον πολεμίων τὸ στρατιωτικὸν διετίθετο τοῖς
πρὸς οὓς ἂν τῶν ὑπηκόων ἐπεχωρίασεν. ἐπὶ τούτοις διὰ τὰς
πυκνὰς ἐκστρατείας ἔνδειαν ἔχειν χρημάτων προφασιζόμενος,
τὰς μὲν διανεμομένας τῇ γερουσίᾳ βασιλικὰς δωρεὰς κατὰ μέρος
ἠλάττωσε, τὰς δ' ἀπονενεμημένας ἀνέκαθεν τεμένεσιν ἱεροῖς
καὶ εὐαγέσιν οἴκοις ἐπετείους δόσεις ἐσχόλασε τέλεον. εἶτα καὶ
ψήφισμα βασίλειον ἔθετο ἐν ἀκινήτοις τὰς ἐκκλησίας μὴ ἐμ-
πλατύνεσθαι, καὶ ἡ πρόφασις, ὅτι κατ' ἐκεῖνον ὑπὸ τῶν ἀρχιε-
ρέων οὐκ εἰς δέον τὰ τῶν ἐκκλησιῶν ἀναλίσκονται. εἶτα τῶν
τότε ἀρχιερέων καὶ τοῦ ἀρχιποίμενος Πολυεύκτου διαφερομένων
περὶ τῶν ψήφων, καὶ τῶν μὲν εἰς ἑαυτοὺς ἑλκόντων τὴν ἄδειαν
τοῦ ψηφίζεσθαι οὓς ἂν ἐγκρίνοιεν, τοῦ δὲ τὰς ψήφους αἰτιω-
μένου ὡς οὐκ ἀπαθῶς γινομένας οὐδὲ κατὰ γνώμης εὐθύτητα
καὶ σπεύδοντος κοινοῦσθαι αὐτῷ τοὺς ἀρχιερεῖς περὶ τῶν μελ-
λόντων ψηφίζεσθαι, ὁ βασιλεὺς ἀφορμῆς ἐκ τούτου δραξάμενος
εἰς οἰκείαν ἐξουσίαν τὸ πᾶν τῆς τῶν ἐπισκόπων μετήνεγκε προ-
χειρίσεως, μηδένα κελεύσας γνώμης ἄτερ αὐτοῦ εἰς ἐκκλησίαν
Ιωάννης Ζωναράς. Epitome historiarum (li13-18) Page 685, line 12
τοῦ ἀνδρός, στείλασα συνέσχεν αὐτόν, καὶ ἤχθη δεσμώτης εἰς
490
τὸ Βυζάντιον καὶ ἐλεγχθεὶς ὡς ἐπίβουλος κατεκρίθη καὶ τέως
ὁρίοις κατεκλείσθη περιγραπτοῖς. εἶτ' αὖθις ὡς κατάκριτος
εἰσῆκτο πρὸς βῆμα δὴ τὸ βασίλειον, ἵν' ἡ ψῆφος κυρωθείη ἡ
κατ' αὐτοῦ. ἔλεος οὖν τοῦ ἀνδρὸς εἰσῄει τοὺς παρεστῶτας καὶ
πᾶσιν ἐπαθαίνετο ἡ ψυχή· ἦν γὰρ οὐ μόνον τὴν ἰσχὺν ἀπαρ-
άμιλλος, ἀλλὰ καὶ ἰδέσθαι καλός. συνέπαθεν οὖν μετὰ τῶν
ἄλλων καὶ ἡ βασιλὶς ἐπ' αὐτῷ καὶ οἶκτος ἔλαβε τοῦ ἀνδρὸς
καὶ αὐτήν, εἰ δὲ καὶ ἔρως, οὐκ ἔχω λέγειν, καὶ ἀντὶ τῆς ψήφου
τῆς ὁριζούσης ἐκείνῳ τὴν κόλασιν τῆς κολάσεως ἐλευθεροῦν
αὐτὸν ἐξήνεκτο ψήφισμα. καὶ ὁ μὲν λυθεὶς τοῦ ἐγκλήματος
ἐξῄει πρὸς τὴν Καππαδοκῶν (αὕτη γὰρ ἐκείνῳ πατρίς), ἡ δὲ
βασιλὶς μεταπεμψαμένη αὐτὸν μάγιστρον καὶ στρατηλάτην προ-
εχειρίσατο, ἤδη καὶ βασιλέα τοῦτον ἀνειπεῖν ὡς ἄνδρα κρίνασα
παρ' ἑαυτῇ γενναιότατον. ἀνεκόπτετο μέντοι διὰ τὰ ὅρκια καὶ
τὸ ἔγγραφον, ὃ παρὰ τοῦ πατριάρχου τετήρητο. καὶ ἦν αὐτῇ
μέλημα ὅπως τοῦτο ἀφέλοιτο. σκέπτεται τοίνυν περὶ τούτου
βουλὴν πονηράν τε καὶ βαθυγνώμονα καὶ ταύτην ἑνί τῳ τῶν
περὶ αὐτὴν ἐκτομιῶν κοινοῦται καὶ οἷον προαγωγῷ τῷ θε-
ράποντι κέχρηται, ὑποθεμένη ὁπόσα ἂν καὶ οἷα τῷ πατριάρχῃ
Pseudo-Zonaras Lexicogr., Lexicon (3136: 001)
“Iohannis Zonarae lexicon ex tribus codicibus manuscriptis, 2 vols.”, ETittmann,
J.A.H.Leipzig: Crusius, 1808, Repr. 1967.Alphabetic letter alpha, page 251, line 5
Ἄπρακτα. ἀνεκδίκητα, ἀτιμώρητα. [ἀλλὰ
ταῦτα μὲν οὐχ οἷα τὲ εἶναι ἄπρακτα γενέ-
σθαι.] Ἀπροστασίου. εἶδος δίκης, κατὰ τῶν μετοίκων
τὸν προστάτην μὴ νεμόντων. ᾑρεῖτο δὲ ἕκαστος
αὐτῶν τινὰ τῶν πολιτῶν, ὃν ἤθελε, προστάτην,
τὸν ἐπιμελησόμενον τῶν ἰδίων καὶ τῶν δημο-
σίων ὑπὲρ αὐτοῦ ὥσπερ ἐγγυητὴν ὄντα.
Ἀπροβούλευτον. τὸ μὴ πρότερον εἰς τὴν βου-
λὴν, ἀλλ' εὐθὺς εἰς τὸν δῆμον εἰσαχθὲν ψή-
φισμα. οὕτως Δημοσθένης.
Ἀπρόσωπον. κακόμορφον, δυσειδές. – ἀπρός-
ωπον μὲν, ὅσα ἰδεῖν – .
Ἀπαιδοτρίβητον. ἀγύμναστον.
Ἀπέραντον. ἀτελεύτητον.
Ἀπερίτρεπτον. τὸ μὴ περιτρεπόμενον.
Ἀπέριττον. τὸ εὐτελές.
Ἀπεοικός. ἀνόμοιον.
Ἀπεικός. μὴ πρέπον.
Ἀπευκτόν. μισητόν.
Ἀπήμαντον. ἀβλαβές.
Georgius Pachymeres Hist., Συγγραφικαὶ ἱστορίαι (libri vi de Michaele Palaeologo)
(3142: 001)“Georges Pachymérès. Relations historiques, 2 vols.”, EFailler, A.,
Laurent, V.Paris: Les Belles Lettres, 1984; Corpus fontium historiae Byzantinae 24.1–
2. Series Parisiensis.Page 71, line 24
491
ἐμοὶ δ' ἀρκέσει τὸ ἐπ' ἐσχάτοις τάττεσθαι. Κἄν τις τὴν βασιλικὴν σωτηρίαν
πρεπόντως πολυωροίη, καὶ ἰδιωτεύσας ἀγαπήσω καὶ προσλιπαρήσω μὴ
ὀργίζεσθαι τὸν δεσπότην, εἰ λυπεῖν τινας ὑμῶν δοκοίη τὸ ἐμὸν ἀξίωμα·
κρεῖσσον γὰρ ὡς ἕνα τῶν στρατιωτῶν ἐξυπηρετοῦντα ἀσφαλῶς διάγειν ἢ
φόβῳ καὶ ὑπονοίαις μετ' ἀξιώματος ζῆν.
Ἰδοὺ τοίνυν κατ' ἀγαθὴν πάντως πρόνοιαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ ὑπήκοον
εὐπειθεῖ, καὶ τὸ στρατιωτικὸν εὐτακτεῖ, καὶ τὰ τῶν ἐχθρῶν ἠρεμεῖ. Καὶ
πολλοί τινες ὑμεῖς καὶ μεγάλοι, οἱ μὲν πρὸς αἵματος τῷ κρατοῦντι, οἱ δὲ
καὶ τοῖς ἀξιώμασι διαπρέποντες καὶ καθ' ὅ τι ἄν τις εἴποι καλὸν καὶ
γενναῖον ὑπερτεροῦντες· καὶ ἀνάγκης οὔσης νεοκομεῖσθαι τὸν βασιλέα,
ἐκλεγέσθω μὲν ὁ μὴ ἀπᾴδων, ἕψομαι δὲ κἀγὼ καὶ τῷ κοινῷ ψηφίσματι
θήσομαι· οὐ γὰρ ἰδίας συστάσεις, ἀλλὰ τὴν τοῦ βασιλέως προὔργου παντὸς
ποιούμεθα. Κἂν οὐ θέλοι τις, ἄλλων ψηφιζομένων, οὐδὲν ἀνύσειεν ἂν μὴ
θέλων ἐκεῖνος· ἡ γὰρ ὑμετέρα ὑπερτερήσει βούλησις. Οὕτως ἐγὼ δημοτικῶς
ἔχω ὥστε καὶ μηδὲν ἐπὶ μηδενὶ ἀξιούμενος μείζονι ἀγαπᾶν καί, θελόντων
μὲν προφρόνων ὑμῶν, ἐπὶ τῶν πραγμάτων μένειν αἱρεῖσθαι, μὴ θελόντων
δέ, πάντ' ἐᾶν καὶ μηδὲν πολυπραγμονεῖν ἐθέλειν, κἂν ζημιῶμαι τὰ ἔσχατα.
Παρακαλῶ τοίνυν, μηδὲν ὑποκρυπτομένους, καὶ ὑμᾶς τἀληθὲς ἐρεῖν· τίς
γὰρ ἡ τῆς δειλίας ἀνάγκη τοῦ μὴ τὸ παριστάμενον λέγειν; Ὁ γὰρ ἀντιλέξων
οὐκ ἔστι, καὶ φόβος οὐδείς, ἤν τις τὸ δοκοῦν λέγειν αἱρῆται. Αὐτόθεν τοιγαρ-
οῦν καὶ βουλευέτω τις καὶ πραττέτω σὺν ἄλλοις τὸ χρήσιμον· καὶ τό τινι
Ducas Hist., Historia Turcobyzantina (3146: 001)
“Ducas. Istoria Turco–Bizantină (1341–1462)”, EGrecu, V.
Bucharest: Academia Republicae Popularis Romanicae, 1958; Scriptores Byzantini 1.
Chap. 23, section 8, line 15
τὰ τῆς Ἀρμενίας ὅρια διαβάντες καὶ ἀρξάμενοι λεηλατεῖν τὰ τῆς ἄνω Καππα-
δοκίας μέρη καὶ τῆς Λυκαονίας, ἐκήρυττον ὡς ἐκ προσώπου τοῦ ἀρχηγοῦ διὰ τοῦ
κήρυκος, ὡς, εἴ τις βούλοιτο εἰς ἐπιδρομὴν ἀπίστων ἐλθεῖν, ἐλθέτω. Ἦν γὰρ
τὸ ἔθνος τῶν Τούρκων, ὡς οὐκ ἄλλο, φιλάρπαγον καὶ φιλάδικον. Πρὸς ἄλληλα
γὰρ ἦν· εἰ δὲ κατὰ χριστιανῶν, τί χρὴ καὶ λέγειν; Καὶ εἰ μόνον τὴν τοῦ κήρυκος
φωνὴν ἀκούσωσι ὡς πρὸς ἐπιδρομήν, ὃ καλεῖται κατὰ τὴν αὐτῶν γλῶτταν ἀκ-
κήν, τότε πάντες χύδην καὶ ὡς ποταμὸς ῥέων αὐτόκλητοι, ἄνευ βαλαντίου καὶ πή-
ρας, οἱ πλεῖστοι καὶ αἰχμῶν καὶ ἀκινακῶν, ἕτεροι πεζοὶ τὴν πορείαν μυριαρίθ-
μους παρεμβολὰς στοιχήσαντες θέουσιν, οὐκ ἄλλο οἱ πλέονες ἀλλ' ἢ ῥόπαλον ταῖς
ἑκάστου χερσί. Καὶ κατὰ τῶν χριστιανῶν ὁρμῶντες ὡς πρόβατα τούτους ἐζώ-
γρων, ἀῤῥήτοις Θεοῦ κρίμασι τοῦτο καθ' ἡμῶν τὸ ψήφισμα δεδωκότος ἕνεκα
πλήθους ἁμαρτιῶν τοῦ ἡμετέρου γένους. Καὶ ἡ ἐπιδρομὴ ἡ συνεχὴς κρατοῦσα
ἄχρι τοῦ νῦν, οὐ μόνον τὰ ἀνατολικὰ θέματα, ἀλλὰ καὶ τὰ τῆς Θρᾴκης κρατή-
σαντες, ἀπὸ Χεῤῥονήσου μέχρι τοῦ Ἴστρου πάσας τὰς ἐπαρχίας καθυποτάξαντες,
τὸ καθεκάστην μὴ ἀμελοῦντες, ἀλλὰ σήμερον πρὸς εἰρήνην μετασχηματιζόμενοι
τοῖς Σέρβοις, αὔριον τὰ τῆς Ἀττικῆς καὶ Λακεδαιμονίας, Ἀχαΐας καὶ Ἑλλάδος
ἐληΐζοντο. Μετὰ τὴν αὔριον δὲ τὰ τῶν Ῥωμαίων, ὡς ἐδόκει, πρὸςτὴν εἰρή-
νην ἐπισπώντων, θρῆνος καὶ οὐαὶ τοῖς Σέρβοις ἐπέῤῥεεν, εἶτα Βουλγάροις, με-
τέπειτα Ἀλβανίταις· καὶ καθεξῆς λυμαίνοντες ἅπαν ἄγριόν τε καὶ ἥμερον ἔθνος
οἱ βάρβαροι οὐκ ἐπαύοντο καὶ οὐ παύονται ἄχρι τὴν σήμερον· ὡς ἐμοὶ δοκεῖ, καὶ
οὐ παύσονται, ἄχρις ἂν ἡμεῖς τὸν τοῦ Θεοῦ φόβον ἐν νῷ λάβωμεν. Καὶ γὰρ εἰς
492
Ιωάννης 6ος Καντακουζηνός. , Historiae (3169: 001)“Ioannis Cantacuzeni
eximperatoris historiarum libri iv, 3 vols.”, ESchopen, L.
Bonn: Weber, 1:1828; 2:1831; 3:1832; Corpus scriptorum historiae Byzantinae.
Volume 1, page 434, line 5
στα βουλομένῳ τὰ κατὰ γνώμην αὐτοῖς ποιεῖν καὶ μηδὲν ἀηδὲς
μήτ' ἀβούλητον προσαναγκάζειν· ἑτέρας δὲ ἐκκλησίας σκέψα-
σθαι εἴγε δίκαιον προστάτην ἀποδεῖξαι. πάντως δὲ οὐδ' ἂν
εἴη τοῦ τοιούτου κώλυμα, ἕως ἂν μηδεὶς αὐτῷ ἔχῃ περὶ τῆς
ἱερωσύνης ἔγκλημα ἐπενεγκεῖν. οἱ δὲ μηδὲν τῶν μελλόντων
ὑποπτεύσαντες, μηδὲ τοῦτο ἐννοήσαντες, ὡς τοῖς σφετέροις
αὐτῶν ἁλώσονται βρόχοις, αὐτοὶ ἡδέως τε ἐδέξαντο τοὺς λό-
γους οἰόμενοι κεκρατηκέναι καὶ ἐπεψηφίζοντο προθύμως, Θες-
σαλονίκης ἱεράρχην ἀποδεῖξαι τὸν Ἰωάννην. ἐπεὶ δὲ εἰς ἓν
συνῆλθον ἅπαντες ταῖς γνώμαις, ἐκέλευε γράμμασι τὰ ἐψηφι-
σμένα ἐπιβεβαιοῦν· οἱ δ' ἔγραφον τὸ ψήφισμα αὐτίκα. ἐπεὶ
δ' ἐν χερσὶ τοῦτο εἶχεν ὁ μέγας δομέστικος λαβὼν, “τοῦτο μὲν”
εἶπε “καλῶς καὶ ᾗ προσῆκεν ἐγεγόνει, καὶ χάριν ἂν ὑμῖν εἰ-
δείην καὶ αὐτὸς τούτου ἕνεκα πολλήν. πυθέσθαι δὲ ὑμῶν
βούλομαι ἐκεῖνο· ἂν ἔρηται ὁ βασιλεὺς, ὅτι, εἰ τοῖς ἀρχιε-
ρεῦσι πολλὰ σκεψαμένοις καὶ τὰ δίκαια ποιοῦσιν ἔδοξε τὸν
πρεσβύτερον Ἰωάννην ψηφίσασθαι ἀρχιερέα καὶ οὐδεμία τις
ἐφάνη αἰτία κωλῦσαι δυνατὴ, ἀλλὰ πᾶσιν ἔδοξεν ὁμοῦ ψήφῳ
κοινῇ τῆς ἱερᾶς ἄξιος λειτουργίας ταυτησὶν, ἀνθ' ὅτου μὴ καὶ
πρὸς τὸν πατριαρχικὸν, ἐμοῦ βουλομένου, ἀναχθείη θρόνον;
ἂν ταῦτα λέγῃ, τί ἐροῦμεν ἢ τίνα εὐπρόσωπον ἀπολογίαν
Ιωάννης 6ος Καντακουζηνός. , Historiae Volume 1, page 434, line 17
εἶπε “καλῶς καὶ ᾗ προσῆκεν ἐγεγόνει, καὶ χάριν ἂν ὑμῖν εἰ-
δείην καὶ αὐτὸς τούτου ἕνεκα πολλήν. πυθέσθαι δὲ ὑμῶν
βούλομαι ἐκεῖνο· ἂν ἔρηται ὁ βασιλεὺς, ὅτι, εἰ τοῖς ἀρχιε-
ρεῦσι πολλὰ σκεψαμένοις καὶ τὰ δίκαια ποιοῦσιν ἔδοξε τὸν
πρεσβύτερον Ἰωάννην ψηφίσασθαι ἀρχιερέα καὶ οὐδεμία τις
ἐφάνη αἰτία κωλῦσαι δυνατὴ, ἀλλὰ πᾶσιν ἔδοξεν ὁμοῦ ψήφῳ
κοινῇ τῆς ἱερᾶς ἄξιος λειτουργίας ταυτησὶν, ἀνθ' ὅτου μὴ καὶ
πρὸς τὸν πατριαρχικὸν, ἐμοῦ βουλομένου, ἀναχθείη θρόνον;
ἂν ταῦτα λέγῃ, τί ἐροῦμεν ἢ τίνα εὐπρόσωπον ἀπολογίαν
ἀποδῶμεν ἄν; διδάξατε αὐτοί.” Τῶν δὲ φαμένων, ὅτι “ἐπει-
δὴ τὸ ψήφισμα ἐπὶ τούτοις ἐποιησάμεθα, ὅτι Θεσσαλονίκης
μὲν ἤ τινος ἄλλης ἐκκλησίας ἡγεμόνα δέχεσθαι τὸν Ἰωάννην,
πατριάρχην δὲ μή”· “οὐκοῦν ἔδει” εἶπε “καὶ ἀνάγκην τινὰ
προσεῖναι τῷ λόγῳ. εἰ μὲν γὰρ ἄλλην τινὰ χάριν ἢ δύναμιν
ἄνωθεν ἐκ ταμίου δωρεῶν δέχεται ὁ πατριάρχης, ἣν οὐκ ἔξε-
στι λαμβάνειν καὶ τοῖς ἄλλοις ἱεράρχαις, ἔχοι ἄν τινα πρόφα-
σιν ὁ λόγος· εἰ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ ἔστι, πᾶσι δὲ ἐπίσης καὶ
τῆς μείζονος καὶ τῆς ἐλάσσονος πόλεως ἐπισκόποις μέτεστι δω-
ρεᾶς, αἱ τιμαὶ δὲ καὶ αἱ λαμπρότητες τῶν θρόνων κεῖνται
παρὰ βασιλεῖ καὶ ἔξεστιν αὐτῷ καὶ τὸν μικρᾶς πόλεως ἐπισκο-
πεῖν ἄξιον κριθέντα ἐπὶ τὴν μείζονα ἀνάγειν, τί δεῖ ἀπέραντα
493
Ιωάννης 6ος Καντακουζηνός. , Historiae Volume 2, page 22, line 4
στόμαχον ἀλγεῖν, ἐπλάττετό τε στρέφεσθαι τὰ ἔνδον καὶ
ἐσιώπα, ὡς μηδὲ φθέγγεσθαι δυνάμενος ὑπὸ τῆς ἀλγηδόνος.
οἱ δὲ ἀτάκτως ἐθορύβουν, ἕκαστος τὸ προσιστάμενον βουλό-
μενος κυροῦν. οἱ μὲν γὰρ ἔλεγον δεῖν Σίσμανον διασώζειν,
ἱκέτην τῆς Ῥωμαίων βασιλείας γεγενημένον, καὶ μὴ καταπροδι-
δόναι, εἰ δεῖ τι καὶ τῶν δυσχερῶν ὑπομένειν δι' αὐτόν. οἱ
δὲ τὴν χώραν μᾶλλον καὶ τὰ οἰκεῖα διασώζειν καὶ μὴ βαρ-
βάρου ἕνεκα φυγάδος εἰς προὖπτον κίνδυνον ἐμβάλλειν σφᾶς
αὐτούς. καὶ τοιαῦτα ἕτερα ἀντέλεγον πρὸς ἀλλήλους καὶ βο-
ῆς τὰ βασίλεια ἐπλήρουν, πάντων ἐθελόντων γνώμας καὶ ψη-
φίσματα προτείνειν ὑπὲρ τῶν κοινῇ λυσιτελούντων. ὡς δὲ
ἐπιπλέον ἡ φιλονεικία παρετείνετο καὶ ἀσύμφωνοι ταῖς γνώ-
μαις ἦσαν, ὁ πατριάρχης ὡς δή τι μέγα καὶ θαυμάσιον βε-
βουλευμένος “ἐμοὶ δοκεῖν” ἔφη “Σίσμανον πρὸς τὸν τῆς τοῦ
θεοῦ Σοφίας νεὼν καταφυγεῖν. ἀσυλίᾳ δὲ αὐτοῦ τετιμημένου
ὑπὸ πάντων, ὅσοι Ῥωμαίων ἐβασίλευσαν, ἐξεῖναι καὶ ἡμῖν
εὐπρόσωπον ἀπολογίαν πρὸς τοὺς Ἀλεξάνδρου θέσθαι πρε-
σβευτὰς, ὡς οὐκ ἐξὸν ἀποσπάσαντας τὸν ἱκέτην τοῦ θεοῦ πα-
ραδιδόναι πρὸς σφαγὴν, μάλιστα πάντων τοῦτο ἄγος ἐνα-
γέστατον καὶ παρὰ τῶν πάλαι καὶ τῶν νῦν Ῥωμαίων νομι-
ζόμενον.” οἱ μὲν οὖν πολλοὶ τῶν παρόντων ἐξεθείασαν τὴν
Ιωάννης 6ος Καντακουζηνός. , Historiae Volume 2, page 491, line 2
τριβομένου, ἐκεῖνοι συκοφαντοῦντες ἀπεδείκνυντο καὶ τὰ μέ-
γιστα ἠδικηκότες, αὐτὸς δὲ ἀδικούμενος καὶ ἐπιβουλευόμενος
καὶ οὐδὲν ἐπιεικὲς ἀκούων, ἔπειτα καὶ τὴν κοινὴν ὁρῶντες
πανωλεθρίαν, ἣ ὀλίγου δεῖν Ῥωμαίους ἅπαντας διέφθειρεν,
ἀκούοντές τε καὶ αὐτὸν ἀεὶ δεόμενον περὶ εἰρήνης, ἐκείνους
δὲ αἱρουμένους τὸν τοσούτων αἴτιον πόλεμον κακῶν, δεινὰ
μὲν ἡγεῖσθαι τὰ πραττόμενα καὶ προθυμεῖσθαι, εἴ τις δύ-
ναμις ἐνῆν, λύσιν τινὰ ἐξευρίσκειν τῶν κακῶν. ἐπεὶ δ' αὐτοῖς
τοῦτο οὐκ ἐν ἐφικτῷ, τοὺς μὲν ἄλλους ἅπαντας τῆς συμφο-
ρᾶς οἰκτείρειν, αὐτοὺς δὲ τὰ λυσιτελῆ βουλευομένους ἑαυ-
τοῖς, ψήφισμα ποιήσασθαι προσχωρεῖν ἑκόντας καὶ τὴν
πόλιν παραδιδόναι καὶ μὴ τῆς ἑτέρων ἀνοίας ἀποτίνειν αὐ-
τοὺς δίκας. τοιαῦτα μὲν οἱ Βιζύϊοι ἐπρέσβευον. βασιλεὺς
δὲ τῆς εὐβουλίας ἐπαινέσας, τοῖς τε πρέσβεσι δῶρα παρα-
σχὼν, ἦλθε πρὸς τὴν πόλιν, ἑπομένους ἔχων καὶ τοὺς πρέ-
σβεις, καὶ ὁ δῆμος ἅπας μετὰ τῶν ἀρίστων ἐξῆλθεν ὑπαν-
τήσων. ἐπεὶ δὲ ἐγένετο ἐγγὺς πυλῶν, πρῶτα μὲν ἐκέλευεν
Ἄνναν τὴν βασιλίδα εὐφημεῖν, καὶ μετ' ἐκείνην βασιλέα τὸν
υἱὸν, τρίτους δὲ μετ' ἐκείνους αὐτόν τε καὶ Εἰρήνην βα-
σιλίδα τὴν γυναῖκα, καὶ ἐτελεῖτο ἡ εὐφημία κατὰ τὰ κεκε-
λευσμένα. τὸν ἴσον δὲ τρόπον κἀν ταῖς ἄλλαις πόλεσιν
494
Ιωάννης 6ος Καντακουζηνός. , Historiae Volume 2, page 514, line 24
τὸς, ἑκοντὶ αἱροῦμαι ἀποθνήσκειν. οὐδὲ γὰρ ἀποδέει τούτου
τὸ τὴν ἀρχὴν ἀποθέμενον, ὅσην ἔχω, καὶ τὰς πόλεις παρα-
δόντα καὶ τὴν στρατιὰν, αὐτὸν ἐν ἰδιώτου σχήματι ἀφα-
νείᾳ πολλῇ συζῇν ἐν γωνίᾳ παραβύσαντά τινι. πλὴν οὐχ
ἁπλῶς καὶ τοῦτο οὐδὲ λόγου τοῦ προσήκοντος ἐκτὸς, ὡς
δοκεῖν τοῖς τε Ῥωμαίοις καὶ τοῖς ἄλλοις Ἕλλησι καὶ βαρ-
βάροις, ὅτι ἀδικῶν καὶ ἐπιορκῶν καὶ μὴ δυνάμενος ἀντέ-
χειν πρὸς τὸν πόλεμον, δείσας παρεχώρησα τῆς ἀρχῆς αὐ-
τοῖς, τὸ ζῇν ἀκλεῶς τῆς μετ' εὐκλείας προτιμήσας τελευτῆς·
ἀλλὰ πρῶτον μὲν ψήφισμα βούλομαι γενέσθαι καὶ πρόγραμ-
μα κοινὸν τῆς τε ἐκκλησίας καὶ συγκλήτου καὶ συμπάντων
κοινῇ Ῥωμαίων, ὡς οὐκ ἀδικῶν, οὐδὲ ἐπιορκῶν, οὐδὲ κακὸς
περὶ τοὺς βασιλέως τοῦ φίλου παῖδας ἐλεγχθεὶς, ἀλλὰ τοῦ
κοινῇ τῆς σωτηρίας ἕνεκα ἀπέστην τῆς ἀρχῆς καὶ τοῦ λελύ-
σθαι τοὺς ἐμφυλίους, ὑφ' ὧν διαφθείρονται, πολέμους. ἔπειτα
τοὺς ἐν δεσμωτηρίοις πάντας διὰ τὴν εἰς ἐμὲ κατεχομένους
εὔνοιαν ἀφεῖναι τῶν δεσμῶν, καὶ τὴν οὐσίαν ἀποδοῦναι, ὅσης
ἀπεστέρησαν, καὶ πρὸς τοὺς παῖδας τῶν ἀποθανόντων ποι-
εῖν ὁμοίως. ἄτοπον γὰρ τῶν μὲν συμφορῶν καὶ τῶν δυς-
τυχημάτων αἴτιον αὐτοῖς ὀφθῆναι, πρὸς δὲ τὸ πρὸς τὴν
Ιωάννης 6ος Καντακουζηνός. , Historiae Volume 2, page 584, line 10
τεκλείοντο. ὅμως τινὰς ὀλίγους ἐφοπλίσαντες οἱ ἄρχοντες
τριήρεις, Φακεωλάτον ἔπεμψαν συνάρχοντα τότε τοῖς ἄλλοις,
(ἦν γὰρ Κιννάμου τοῦ μυστικοῦ συνοικῶν ἀδελφῇ τῆς γυναι-
κὸς,) οὐχ ὥστε ἀντιτάττεσθαι Λατίνοις· οὐκ ὀλίγου γὰρ ἀ-
πέδει πρὸς τὴν ἐκείνων δύναμιν· ἀλλ' εἰ δύναιτο τρόπῳ δή
τινι σῖτον εἰσάγειν εἰς τὴν Χίον. Φακεωλάτος δὲ ἐπεὶ κα-
ταπλέων ἐπύθετο τὴν Χίον ἑαλωκυῖαν, ἀνέστρεφεν εὐθύς·
καὶ ὁλκάδι ἐκ Γεννούας περιτυχὼν μεγάλῃ ἐκράτησε μάχῃ
καὶ ἀπέκτεινεν οὐκ ὀλίγους τῶν Λατίνων μαχομένους καὶ
διήρπασε τὰ χρήματα. πυθόμενοι δὲ οἱ ἐν Γαλατᾷ ὁμόφυ-
λοι ψήφισμα ἔγραψαν ἀποκτιννύναι Φακεωλάτον, οἷ ἄν τις συν-
τύχοι, καὶ μηδένα κρίνειν φόνου, καὶ διέμεινεν αὐτοῖς ἡ πρὸς
ἐκεῖνον ἔχθρα ἄχρι τελευτῆς. βασιλὶς δὲ ἐπεὶ ἑώρα μόνην
τὴν Κωνσταντίνου πόλιν αὐτῇ περιλειπομένην, (αἱ γὰρ ἄλλαι
σχεδὸν πᾶσαι προσεχώρησαν βασιλεῖ τῷ Καντακουζηνῷ,) πρὸς
Μπαλίκαν τινὰ τοῦ Καρβωνᾶ ἄρχοντα πέμψασα πρεσβείαν
ἐδεῖτο βοηθεῖν. ὁ δὲ ἀσμένως τε ἐδέξατο τὴν πρεσβείαν
καὶ Θεόδωρον καὶ Τομπροτίτζαν τοὺς ἀδελφοὺς, χιλίους στρα-
τιώτας ἄγοντας ἐπιλέκτους, κατὰ συμμαχίαν ἔπεμπε τῇ βα-
σιλίδι, οἳ καὶ τὰς κατὰ τὸν Πόντον παραθαλασσίους πόλεις
495
Ammonius Phil., In Aristotelis librum de interpretatione commentarius (4016:
003)“Ammonius in Aristotelis de interpretatione commentarius”, EBusse, A.
Berlin: Reimer, 1897; Commentaria in Aristotelem Graeca 4.5.Page 46, line 30
Τῆς μέντοι ῥήσεως τὸ λόγος δέ ἐστιν αὐτοῦ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ
τὰ αὐτὰλέγεται μὲν περὶ τοῦ προφερομένου κατά τινα πτῶσιν ὀνόματος
ὅτι ἕξει τὸν ὁρισμόν, ὃν ἐκάλεσε λόγον, κατὰ μὲν τὰ ἄλλα μηδὲν διαφέ-
ροντα τοῦ ἐξ ἀρχῆς ἀποδοθέντος ὁρισμοῦ τοῦ ὀνόματος (καὶ γὰρ τοῦτο
φωνὴ σημαντικὴ κατὰ συνθήκην ἄνευ χρόνου, ἧς μηδὲν μέρος σημαντικὸν
κεχωρισμένον) πλεονάσαντα δὲ τούτου τῇ διακρινούσῃ τὰς πτώσεις ἀπὸ τοῦ
κυρίως ὀνόματος διαφορᾷ, τῷ τὰς μὲν πτώσεις μετὰ μόνου τοῦ ἔστιν ἢ
ἦν ἢ ἔσται λεγομένας μήπω ποιεῖν τελείαν ἀπόφανσιν, διὸ μήτε ψεύδεσθαι
μήτε ἀληθεύειν, τῷ δὲ ὀνόματι καὶ μόνον ἕν τι τῶν ῥημάτων ἀρκεῖν πρὸς
τὴν γένεσιν τῆς τελείας ἀποφάνσεως. εἴληπται δὲ ἀπὸ Ἀττικῆς συνηθείας
τῶν εἰς τὸν δῆμον πλείονα ἅμα ψηφίσματα εἰσφερόντων· ὁ γάρ τοι γραμ-
ματεὺς τὸ μὲν πρῶτον τῶν γεγραμμένων ψηφισμάτων ἀναγινώσκων τῷ
δήμῳ τό τε ὄνομα ἔλεγε τοῦ γεγραφότος καὶ τὸν πατέρα καὶ τὸν δῆμον,
οἷον ‘Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς ψήφισμα εἰσφέρει τοιόνδε’, τὸ
μέντοι δεύτερον ἢ καὶ τρίτον, εἰ οὕτως ἔτυχεν, ἐμφανίζων ἐνεδείκνυτο
μόνον ὡς καὶ ἄλλο τοῦ αὐτοῦ ἀνδρὸς ἀναγνώσεται ψήφισμα τῷ πρὸ τῆς
ἀναγνώσεως αὐτοῦ λέγειν πρὸς τὸν δῆμον ‘τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὰ αὐτά,
ψηφίζεται δὲ καὶ τάδε’. διὸ καὶ ὁ ἐν τῷ Γοργίᾳ Σωκράτης τῇ
αὐτῇ ταύτῃ λέξει χρησάμενος τοῖς ἐν τῷ δήμῳ συγγραφομένοις αὐτὴν
ἀνέθηκεν.
Ammonius Phil., In Aristotelis librum de interpretatione commentarius
Page 46, line 31
ὅτι ἕξει τὸν ὁρισμόν, ὃν ἐκάλεσε λόγον, κατὰ μὲν τὰ ἄλλα μηδὲν διαφέ-
ροντα τοῦ ἐξ ἀρχῆς ἀποδοθέντος ὁρισμοῦ τοῦ ὀνόματος (καὶ γὰρ τοῦτο
φωνὴ σημαντικὴ κατὰ συνθήκην ἄνευ χρόνου, ἧς μηδὲν μέρος σημαντικὸν
κεχωρισμένον) πλεονάσαντα δὲ τούτου τῇ διακρινούσῃ τὰς πτώσεις ἀπὸ τοῦ
κυρίως ὀνόματος διαφορᾷ, τῷ τὰς μὲν πτώσεις μετὰ μόνου τοῦ ἔστιν ἢ
ἦν ἢ ἔσται λεγομένας μήπω ποιεῖν τελείαν ἀπόφανσιν, διὸ μήτε ψεύδεσθαι
μήτε ἀληθεύειν, τῷ δὲ ὀνόματι καὶ μόνον ἕν τι τῶν ῥημάτων ἀρκεῖν πρὸς
τὴν γένεσιν τῆς τελείας ἀποφάνσεως. εἴληπται δὲ ἀπὸ Ἀττικῆς συνηθείας
τῶν εἰς τὸν δῆμον πλείονα ἅμα ψηφίσματα εἰσφερόντων· ὁ γάρ τοι γραμ-
ματεὺς τὸ μὲν πρῶτον τῶν γεγραμμένων ψηφισμάτων ἀναγινώσκων τῷ
δήμῳ τό τε ὄνομα ἔλεγε τοῦ γεγραφότος καὶ τὸν πατέρα καὶ τὸν δῆμον,
οἷον ‘Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς ψήφισμα εἰσφέρει τοιόνδε’, τὸ
μέντοι δεύτερον ἢ καὶ τρίτον, εἰ οὕτως ἔτυχεν, ἐμφανίζων ἐνεδείκνυτο
μόνον ὡς καὶ ἄλλο τοῦ αὐτοῦ ἀνδρὸς ἀναγνώσεται ψήφισμα τῷ πρὸ τῆς
ἀναγνώσεως αὐτοῦ λέγειν πρὸς τὸν δῆμον ‘τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὰ αὐτά,
ψηφίζεται δὲ καὶ τάδε’. διὸ καὶ ὁ ἐν τῷ Γοργίᾳ Σωκράτης τῇ
αὐτῇ ταύτῃ λέξει χρησάμενος τοῖς ἐν τῷ δήμῳ συγγραφομένοις αὐτὴν
ἀνέθηκεν.
496
Ῥῆμα δέ ἐστι τὸ προσσημαῖνον χρόνον, οὗ μέρος οὐδὲν
σημαίνει χωρίς, καὶ ἔστιν ἀεὶ τῶν καθ' ἑτέρου λεγομένων
Ammonius Phil., In Aristotelis librum de interpretatione commentarius
Page 46, line 33
φωνὴ σημαντικὴ κατὰ συνθήκην ἄνευ χρόνου, ἧς μηδὲν μέρος σημαντικὸν
κεχωρισμένον) πλεονάσαντα δὲ τούτου τῇ διακρινούσῃ τὰς πτώσεις ἀπὸ τοῦ
κυρίως ὀνόματος διαφορᾷ, τῷ τὰς μὲν πτώσεις μετὰ μόνου τοῦ ἔστιν ἢ
ἦν ἢ ἔσται λεγομένας μήπω ποιεῖν τελείαν ἀπόφανσιν, διὸ μήτε ψεύδεσθαι
μήτε ἀληθεύειν, τῷ δὲ ὀνόματι καὶ μόνον ἕν τι τῶν ῥημάτων ἀρκεῖν πρὸς
τὴν γένεσιν τῆς τελείας ἀποφάνσεως. εἴληπται δὲ ἀπὸ Ἀττικῆς συνηθείας
τῶν εἰς τὸν δῆμον πλείονα ἅμα ψηφίσματα εἰσφερόντων· ὁ γάρ τοι γραμ-
ματεὺς τὸ μὲν πρῶτον τῶν γεγραμμένων ψηφισμάτων ἀναγινώσκων τῷ
δήμῳ τό τε ὄνομα ἔλεγε τοῦ γεγραφότος καὶ τὸν πατέρα καὶ τὸν δῆμον,
οἷον ‘Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς ψήφισμα εἰσφέρει τοιόνδε’, τὸ
μέντοι δεύτερον ἢ καὶ τρίτον, εἰ οὕτως ἔτυχεν, ἐμφανίζων ἐνεδείκνυτο
μόνον ὡς καὶ ἄλλο τοῦ αὐτοῦ ἀνδρὸς ἀναγνώσεται ψήφισμα τῷ πρὸ τῆς
ἀναγνώσεως αὐτοῦ λέγειν πρὸς τὸν δῆμον ‘τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὰ αὐτά,
ψηφίζεται δὲ καὶ τάδε’. διὸ καὶ ὁ ἐν τῷ Γοργίᾳ Σωκράτης τῇ
αὐτῇ ταύτῃ λέξει χρησάμενος τοῖς ἐν τῷ δήμῳ συγγραφομένοις αὐτὴν
ἀνέθηκεν.
Ῥῆμα δέ ἐστι τὸ προσσημαῖνον χρόνον, οὗ μέρος οὐδὲν
σημαίνει χωρίς, καὶ ἔστιν ἀεὶ τῶν καθ' ἑτέρου λεγομένων ση-
μεῖον. λέγω δὲ ὅτι προσσημαίνει χρόνον, οἷον ὑγεία μὲν
ὄνομα, τὸ δὲ ὑγιαίνει ῥῆμα· προσσημαίνει γὰρ τὸ νῦν
Syrianus Phil., Commentarium in Hermogenis librum περὶ ἰδεῶν (4017: 002)
“Syriani in Hermogenem commentaria, vol. 1”, ERabe, H.
Leipzig: Teubner, 1892.Page 33, line 4
τάξιν καί φησι ‘τίνων προσήκει τῇ πόλει λόγον παρὰ
πρεσβευτοῦ λαβεῖν; πρῶτον μὲν οὖν ὧν ἀπήγγειλεν,
δεύτερον δὲ ὧν ἔπεισε, τρίτον δὲ ὧν προσετάξατε
αὐτῷ’.
[282, 5] ‘δεῖ δ' ὑμᾶς πρῶτον ἁπάντων ἀκοῦ-
σαι καὶ μαθεῖν, τί ποτ' ἐστὶ τὸ Χερρόνησον ὑμᾶς
ἀσφαλῶς ἔχειν πεποιηκός’τὸ μὲν ῥητὸν ἐν τῷ
κατὰ Ἀριστοκράτους οὕτως ἔχει ‘ἀνάγκη δέ ἐστι πρῶ-
τον ἁπάντων εἰπεῖν καὶ δεῖξαι’. κἀνταῦθα γὰρ ὑποσχό-
μενος ἐκ προοιμίων ὁ ῥήτωρ κακονούστατον ἀνθρώπων
καὶ τῆς διὰ τοῦ ψηφίσματος δωρεᾶς ἀνάξιον ἀποδεῖξαι
τὸν Χαρίδημον δεδοικὼς μὴ τὰς περὶ τούτων ἀπο-
δείξεις ὁ ἀκροατὴς εὐθέως ἐπιζητήσῃ ἐπὶ τοὺς περὶ
497
Χερρονήσου μεταβαίνει λόγους καὶ πάντων ἀναγκαιο-
τέρους εἶναι διισχυρίζεται τούτους, ὅθεν καὶ πρώτους
αὐτοὺς ἀναγκαῖον διεξιέναι φησίν.
[282, 7] ‘ἡ πρὸς ἀλλήλους διαφορὰ τῶν Θρᾳ-
κῶν’Ἀμαδόκου καὶ Κερσοβλέπτου τῶν Βηρισάδου
παίδων· οὗτοι γὰρ τότε Θρᾳκῶν ἐβασίλευον, τῷ δὲ
Κερσοβλέπτῃ καὶ γαμβρὸς ἦν Χαρίδημος ἐπ' ἀδελφῇ,
Syrianus Phil., Commentarium in Hermogenis librum περὶ ἰδεῶν
Page 49, line 14
τρίμετρον ἢ δίμετρον ἀκατάληκτον καλοῦσιν.
[298, 21] ‘δυσχερὲς δὲ παρὰ τῷ Δημοσθένει
καθαρὰν εὑρεῖν τραχύτητα’ἄριστος γὰρ τεχνί-
της ὁ ῥήτωρ περὶ λόγων πολιτικῶν ἐπιστήμην γεγο-
νὼς πανταχοῦ φυλάττειν ἐπείγεται τὸ μέτρον καὶ
ἀκράτῳ μὲν τῇ κατ' ἔννοιαν τραχύτητι σπανίως κέχρη-
ται, ὑφειμένας δὲ καὶ λειοτέρας ἀεὶ τὰς τοιαύτας ἐν-
νοίας τῇ συμπλοκῇ τῶν μεθόδων ἀπεργάζεται.
[299, 5] ‘ἐπὶ τούτοις Δημοσθένην ἐκβεβλη-
κότες’ζητήσεως γὰρ περὶ τῶν Ἁρπαλείων γενο-
μένης γράφει ψήφισμα Δημοσθένης ζητῆσαι τὴν ἐξ
Ἀρείου πάγου βουλὴν τοὺς μετειληφότας τῶν χρημά-
των· ἁλοὺς οὖν ἐπ' αὐτοῖς ὁ ῥήτωρ ἐνεβλήθη τῷ δε-
σμωτηρίῳ. τῶν δὲ οἰκείων αὐτοῦ γυναικῶν ὡς αὐτὸν
ἀφικομένων ἐνδὺς γυναικείαν στολὴν καὶ συνεξελθὼν
αὐταῖς ἀπέδρα τῆς φρουρᾶς καὶ ἀπῆλθεν εἰς Τροιζῆνα
κἀκεῖθεν εἰς Ἄργος· ὅθεν τῷ δήμῳ τὰς ἐπιστολὰς
ἐπιστέλλει ταύτας συκοφαντουμένοις τε τοῖς Λυκούργου
τοῦ ῥήτορος παισὶν ὑπὸ Μενεσαίχμου προθύμως ἐπι-
κουρῶν καὶ τὴν ἑαυτοῦ κάθοδον πρυτανευόμενος
Ἀθηναίοις τε πρεσβευομένοις πρὸς Ἀργείους
Syrianus Phil., Commentarium in Hermogenis librum περὶ ἰδεῶν
Page 80, line 12
γλυκύτητος’οἷον μυθικὸν ἱστορικὸν ἢ τὴν
αἴσθησιν εὐφραῖνον ἢ θεῖα πράγματα διηγούμενον.
[370, 4] ‘τῷ οὖν Χαριδήμῳ δίδωσι τὸ ὡς
πολίτῃ ἐξετάζεσθαι’καὶ τοῦτο τῆς Δημοσθενικῆς
δεινότητος ἄξιον τὸ τοῦτο δοκεῖν χαρίζεσθαι τῷ ἐχθρῷ,
δι' οὗ μάλιστα παρανομωτάτην ἀποδείκνυσι τὴν γε-
γραμμένην αὐτῷ δωρεάν· νόμῳ γὰρ αὐτὸν πολίτην
γεγενῆσθαι φήσας οὐδὲν ἀξιοῖ παρὰ τοὺς Ἀθήνησι
νόμους αὐτῷ ψηφίζεσθαι, ὅσα τοίνυν οὐδὲ κατὰ τῶν
τοὺς πολίτας ἀπεκτονότων οἱ νόμοι γίγνεσθαι συγ-
χωροῦσι, ταῦτα διὰ τοῦ ψηφίσματος Ἀριστοκράτη
γεγραφότα δείκνυσι κατὰ τῶν ἐπηρεαζόντων καὶ δι-
498
καίως ἔστιν ὅτε τῷ Χαριδήμῳ.
[371, 9] ‘μέθοδος δὲ ἐπιεικείας πρῶτον μὲν
ἡ σφόδρα ἐοικυῖα ταῖς ἐπιεικέσιν ἐννοίαις’
τῷ γὰρ ἑκόντα φαίνεσθαι τὸ πολὺ τῆς ἀξίας μειοῦν
ἀγαπῶντα σύμφωνόν ἐστιν ἥ τε τῶν οἰκείων πλεονε-
κτημάτων μείωσις κἀν τοῖς κατὰ τῶν ἐχθρῶν λόγοις
ἡ ὑφειμένη τῶν ἐλαττωμάτων μνήμη καὶ ἔτι ἡκατὰ
παράλειψιν ἐφ' ἑκατέρου μέθοδος.
[375, 3] ‘τρίτη δὲ ἐπιεικείας μέθοδος ἡ τὸν
Syrianus Phil., Commentarium in Hermogenis librum περὶ στάσεων (4017: 004)
“Syriani in Hermogenem commentaria, vol. 2”, ERabe, H.
Leipzig: Teubner, 1893.Page 51, line 19
χειρημάτων τὸ προκείμενον ἔγκλημα πρόνοιαν οὐδε-
μίαν ποιοῦνται, τὸ δὲ ζητούμενον ὡς ὁμολογούμενον
λαβόντες κατατρέχουσι τῶν ἀντιδίκων ὡςεἰργασμέ-
νων τὸν φόνον. χρὴ δὲ τοὺς μετὰ τέχνης ἐργάζεσθαι
τοὺς λόγους ἐπιχειροῦντας ταῖς ἀποδείξεσι συμπλέκειν
τὰς ἐπιφοράς· οὕτω γὰρ οὐκ ἔξω τοῦ προκειμένου
φανοῦνται βαδίζοντες· πολλάκις γάρ τινες ἔξω τοῦ
προκειμένου λέγειν ἔνια φιλοτιμηθέντες αὐτοὶ καθ'
ἑαυτῶν φασὶν ἀμώμενοι τὴν κόνιν ἐφάνησαν· ὁ γοῦν
Αἰσχίνης ἐν τῷ κατὰ Κτησιφῶντος οὐκ ἀρκεσθεὶς
δεῖξαι τὸ γραφὲν παρ' αὐτοῦ Δημοσθένει ψήφισμα
παράνομον ἀλλὰ προσθεὶς ὡς οὐδὲ ἄξιος τοῦ στεφάνου
Δημοσθένης πρόφασιν τῷ ἀντιδίκῳ τῆς τῶν οἰκείων
πολιτευμάτων διεξόδου κεχορήγηκεν ἄφθονον· εἰ δὲ
περὶ μόνον ἔστη τὸ κρινόμενον, θᾶττον ἂν εἷλε Δη-
μοσθένην Τιμάρχου. μάλιστα μὲν οὖν δεῖ περὶ τὸ
κρινόμενον ἵστασθαι τὴν πᾶσαν δικαιολογίαν, εἰ δὲ
ἀνάγκη τις ἡμῖν γένοιτο ἔξωθέν τινα ἐπεισάγειν, μιᾷ.
τῶν τριῶν μεθόδων τῶν τεχνικῶν χρησόμεθα, αἷς
ὅ τε Θουκυδίδης κέχρηται καὶ Δημοσθένης παρ'
αὐτοῦ μαθών· ἢ γὰρ ἐπὶ τὰ πράγματα ἀνοίσομεν
Olympiodorus Phil., In Platonis Gorgiam commentaria (4019: 005)
“Olympiodori in Platonis Gorgiam commentaria”, EWesterink, L.G.
Leipzig: Teubner, 1970.Chap. 4, section 14, line 2
ὑπολάβοι ἄν σε τὴν ἀριθμητικὴν ῥητορικὴν λέγειν, ἐπειδὴ
κἀκείνη περὶ λόγους· ἐγὼ δὲ οὐκ οἶμαί σε τοῦτο λέγειν’.
δυνατὸν δὲ ἐκ τούτων ἐν πρώτῳ σχήματι συλλογίσασθαι
οὕτως· ‘ἡ ἀριθμητικὴ τὸ κῦρος περὶ λόγους ἔχει· ἡ περὶ
τοὺς λόγους τὸ κῦρος ἔχουσα ῥητορική ἐστιν· ἡ ἀριθμη-
τικὴ ἄρα ῥητορική ἐστιν’.
499
Ὥσπερ ἂν εἴ τίς με ἔροιτο[451 a 7]: ὁρᾷς πῶς εἰς
ἑαυτὸν ἀναφέρει τὸ ἁμάρτημα; διαφαίνεται οὖν ἐντεῦθεν
τὸ ἦθος τοῦ Σωκράτους.
Ὥσπερ οἱ ἐν τῷ δήμῳ συγγραφόμενοι[451 b 7 u.
ad c 1]: πάλαι εἰ εἶχέ τις ψήφισμα ἢ νόμον ἢ ἄλλο τι εἰ-
πεῖν, ὁ κῆρυξ ἔλεγε τό τε ὄνομα αὐτοῦ καὶ τὸν δῆμον καὶ
τὸν πατέρα, οἷον ‘Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεύς’·
εἰ τοίνυν πλείονα εἶχεν ἀναγνῶναι ψηφίσματα, ἐν τῷ αʹ
ψηφίσματι ὁ κῆρυξ ἔλεγεν τὸ ὄνομα τοῦ γράψαντος καὶ
τοῦ πατρὸς τούτου καὶ τοῦ δήμου, ἐν δὲ τοῖς λοιποῖς
ψηφίσμασιν, ἵνα μὴ περιττολογῇ, ἔλεγεν ‘τὰ μὲν ἄλλα
ὁμοίως, ἀναγινωσκέτω δὲ ἕτερον ψήφισμα’. οὕτως οὖν
καὶ ὁ Σωκράτης φησὶν ‘εἰ δὲ πάλιν ἔροιτό μέ τις ὅτι “περὶ
τί καταγίνεται ἡ λογιστική;” εἴποιμι τὴν τῶν κηρύκων
φωνήν, ὅτι “τὰ μὲν ἄλλα τὰ αὐτά”’. ἰστέον γὰρ ὅτι περὶ
Anonymi In Aristotelis Artem Rhetoricam Rhet., In Aristotelis artem rhetoricam
commentarium (4026: 001)“Anonymi et Stephani in artem retoricam commentaria”,
ERabe, H.Berlin: Reimer, 1896; Commentaria in Aristotelem Graeca 21.2.
Page 51, line 12
ὑπὸ χεῖρα. ἃ τοίνυν ἄλλοις ἀγαθά, καλά, ἃ δὲ αὐτῷ τῷ ἔχοντι, οὐ καλὰ τοσοῦ-
τον. διὰ τί; [1367a1] αὑτοῦ γὰρ ἕνεκα τὰ τοιαῦταποιεῖ ὁ ἔχων καὶ οὐ
τοσοῦτον καλά· οἷον τὸ μὲν ποιεῖν λέγω πενήτων οἰκίαν καλόν, τὸ δὲ ἑαυ-
τοῦ οὐ τοσοῦτον καλόν. [a1] καὶ ὅσα τεθνεῶτι ἐνδέχεται ὑπάρχειν,
μᾶλλον ἢ ζῶντικαλά, καὶ αἱ στῆλαι καὶ αἱ εἰκόνες καὶ οἱ τύμβοι καὶ τὰ
σεμνεῖα· τὸ γὰρ ἑαυτοῦ ἕνεκατὰ χρειώδη ἔχει καὶ ζωτικὰ ἤτοι πρὸς τροφὴν
χρειώδη· ταῦτα δὲ φθείρονται, οἷον τὸ δημοσίᾳ τρέφεσθαι καὶ τὰ σιτηρέ-
σια· φθείρεται οὖν τὸ ἑαυτοῦ ἕνεκα, τὸ δὲ ζῶντι καὶ θανόντι σῳζόμενον
καλόν. [a3] καὶ ὅσα ἔργα τῶν ἄλλων ἕνεκα,καλά, οἷον τὸ νόμους
τιθέναι τῇ πολιτείᾳ συμφέροντας καὶ ψηφίσματα, τὸ ἐν πόλεσιν ἐγείρειν
ζωστῆρας τειχῶν καὶ προβολὰς στοῶν φυλακτικὰς τῆς χώρας ὑπὲρ τῶν
πολιτῶν. καὶ ὅσαι εὐπραγίαι περὶ ἄλλους καὶ τοὺς εὖ ποιήσαν-
τας, ἀλλὰ μὴ περὶ αὐτόν,καλαί· τὸ γὰρ εὖ ποιεῖν καὶ πράττειν ἄλλους
καὶ τοὺς εὖ ποιήσαντας μέγα, τὸ δὲ ἑαυτὸν οὐ τοσοῦτον· φιλαυτία γὰρ
τοῦτο. τὸ δὲ [a5] ‘δίκαιον γάρ’δηλοῖ τὸ δίκαιον εἶναι ποιεῖν εὖ ἄλλους καὶ
τοὺς εὐεργετήσαντας. καὶ τὰ εὐεργετήματατῶν ἄλλων καλά· οὐ γὰρ
εἰς αὑτόν. καὶ τὰ ἐναντία ἢ ἐφ' οἷς αἰσχύνονταικαλά·
Anonymi In Aristotelis Artem Rhetoricam Rhet., In Aristotelis artem rhetoricam
commentarium Page 204, line 24
λῶσαι αὑτοὺς ὡς καὶ τοὺς ἄλλους συμμάχους καὶ ἐάσαντες τὸ συμμαχεῖν
αὐτῷ συνεκρότησαν πόλεμον ἔχοντες καὶ τοὺς Ἀθηναίους συναρήγοντας
αὑτοῖς. εἶτα τοῦ πολέμου συστάντος πρὸς τὸν Φίλιππον ὁ Χάρης κατὰ
τὸν καιρὸν τοῦ πολέμου ἠνάγκαζεν εὐθύνας δοῦναιἤτοι λογαριασθῆναι
500
ἐφ' οἷς ἐνήργησαν· [a5] ὁ δὲ Κηφισόδοτος ἔφησε πρὸς τὸν Χάρητα ‘ἵνα
τί πειρᾷ νῦν λογαριασθῆναι εὑρὼν τὸν δῆμον εἰς πνῖγμα;’ἤτοι εἰς
πνιγμοσύνην, ὅτε πνίγονται καὶ ἀναγκάζονται. [a9] Εὔβοιά ἐστιν ὁ
Εὔριπος. οἱ Θηβαῖοι ἐστράτευσαν κατὰ τῆς Εὐβοίας μετὰ στόλου, τὴν
δὲ Εὔβοιαν εἶχον οἱ Ἀθηναῖοι σύμμαχον. οἱ Ἀθηναῖοι γοῦν ἐπεσίτισαν
ἤτοι ἔπεμψαν ἐπισιτισμοὺς καὶ τροφὰς εἰς Εὔβοιαν· καὶ παρακαλεῖ τις
αὐτοὺς ἐξιέναικαὶ ἀναγνωσθῆναι τὸ ψήφισμα τοῦ Μιλτιάδου·τοῦτο
δὲ ἔμελλεν εἰπεῖν ‘ὥσπερ ὁ Μιλτιάδης μαθὼν τὸν Ξέρξην, ὅτι στρατεύεται
κατὰ τῆς Ἑλλάδος, μὴ βουλευσάμενος ἐξῄει κατὰ τοῦ Ξέρξου, οὕτω δεῖ
καὶ ὑμᾶς νῦν ἐξιέναι κατὰ τῶν Θηβαίων περιπλεομένων τὴν Εὔβοιαν μὴ
βουλευσαμένους ἀλλ' αὐθημερόν’· τὸ γὰρ ψήφισμα τοῦ Μιλτιάδου τοῦτο
ἦν τὸ μὴ βουλεύσασθαι. ὁρᾷς τὴν μεταφοράν, πῶς ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν μὴ
βουλεύσασθαι εἶπε τὸ τοῦ Μιλτιάδου ψήφισμα.[a5] καὶ τὸ ἑτερό-
φθαλμονμεταφορά· κυρίως γὰρ ἡ λέξις αὕτη λέγεται ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων
τῶν ἐχόντων ἕνα ὀφθαλμόν. [a7] τὸ πνῖγμαμεταφορά ἐστιν· λέγεται
γὰρ ἐπὶ τῶν πνιγομένων. [a11] καὶ τὴν Ἐπίδαυρον καὶ τὴν παρα-
λίανἐκούρσευον οἱ Ἀθηναῖοι, ἐξ ὧν ἐκέρδαινον πολλά, καὶ εἶχον ταῦτα
Anonymi In Aristotelis Artem Rhetoricam Rhet., In Aristotelis artem rhetoricam
commentarium Page 204, line 28
ἐφ' οἷς ἐνήργησαν· [a5] ὁ δὲ Κηφισόδοτος ἔφησε πρὸς τὸν Χάρητα ‘ἵνα
τί πειρᾷ νῦν λογαριασθῆναι εὑρὼν τὸν δῆμον εἰς πνῖγμα;’ἤτοι εἰς
πνιγμοσύνην, ὅτε πνίγονται καὶ ἀναγκάζονται. [a9] Εὔβοιά ἐστιν ὁ
Εὔριπος. οἱ Θηβαῖοι ἐστράτευσαν κατὰ τῆς Εὐβοίας μετὰ στόλου, τὴν
δὲ Εὔβοιαν εἶχον οἱ Ἀθηναῖοι σύμμαχον. οἱ Ἀθηναῖοι γοῦν ἐπεσίτισαν
ἤτοι ἔπεμψαν ἐπισιτισμοὺς καὶ τροφὰς εἰς Εὔβοιαν· καὶ παρακαλεῖ τις
αὐτοὺς ἐξιέναικαὶ ἀναγνωσθῆναι τὸ ψήφισματοῦ Μιλτιάδου·τοῦτο
δὲ ἔμελλεν εἰπεῖν ‘ὥσπερ ὁ Μιλτιάδης μαθὼν τὸν Ξέρξην, ὅτι στρατεύεται
κατὰ τῆς Ἑλλάδος, μὴ βουλευσάμενος ἐξῄει κατὰ τοῦ Ξέρξου, οὕτω δεῖ
καὶ ὑμᾶς νῦν ἐξιέναι κατὰ τῶν Θηβαίων περιπλεομένων τὴν Εὔβοιαν μὴ
βουλευσαμένους ἀλλ' αὐθημερόν’· τὸ γὰρ ψήφισμα τοῦ Μιλτιάδου τοῦτο
ἦν τὸ μὴ βουλεύσασθαι. ὁρᾷς τὴν μεταφοράν, πῶς ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν μὴ
βουλεύσασθαι εἶπε τὸ τοῦ Μιλτιάδου ψήφισμα.[a5] καὶ τὸ ἑτερό-
φθαλμονμεταφορά· κυρίως γὰρ ἡ λέξις αὕτη λέγεται ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων
τῶν ἐχόντων ἕνα ὀφθαλμόν. [a7] τὸ πνῖγμαμεταφορά ἐστιν· λέγεται
γὰρ ἐπὶ τῶν πνιγομένων. [a11] καὶ τὴν Ἐπίδαυρον καὶ τὴν παρα-
λίανἐκούρσευον οἱ Ἀθηναῖοι, ἐξ ὧν ἐκέρδαινον πολλά, καὶ εἶχον ταῦτα
καὶ πρὸς τοὺς πολέμους ἐφόδια, εἶτα ἐσπείσαντο οἱ Ἀθηναῖοι τῇ Ἐπιδαύρῳ
καὶ τῇ παραλίᾳ. ἠγανάκτειγοῦν φάσκων αὐτοὺς παρῃρῆσθαι
καὶ ἐστερῆσθαι τὰ ἐφόδια τοῦ πολέμου·ὅταν γὰρ οὐκ εἶχον χρήματα
εἰς τοὺς πολέμους, ἐπορίζοντο ἐκ τῆς Ἐπιδαύρου ἁρπάζοντες καὶ
Anonymi In Aristotelis Artem Rhetoricam Rhet., In Aristotelis artem rhetoricam
commentarium Page 204, line 30
πνιγμοσύνην, ὅτε πνίγονται καὶ ἀναγκάζονται. [a9] Εὔβοιά ἐστιν ὁ
Εὔριπος. οἱ Θηβαῖοι ἐστράτευσαν κατὰ τῆς Εὐβοίας μετὰ στόλου, τὴν
501
δὲ Εὔβοιαν εἶχον οἱ Ἀθηναῖοι σύμμαχον. οἱ Ἀθηναῖοι γοῦν ἐπεσίτισαν
ἤτοι ἔπεμψαν ἐπισιτισμοὺς καὶ τροφὰς εἰς Εὔβοιαν· καὶ παρακαλεῖ τις
αὐτοὺς ἐξιέναικαὶ ἀναγνωσθῆναι τὸ ψήφισματοῦ Μιλτιάδου·τοῦτο
δὲ ἔμελλεν εἰπεῖν ‘ὥσπερ ὁ Μιλτιάδης μαθὼν τὸν Ξέρξην, ὅτι στρατεύεται
κατὰ τῆς Ἑλλάδος, μὴ βουλευσάμενος ἐξῄει κατὰ τοῦ Ξέρξου, οὕτω δεῖ
καὶ ὑμᾶς νῦν ἐξιέναι κατὰ τῶν Θηβαίων περιπλεομένων τὴν Εὔβοιαν μὴ
βουλευσαμένους ἀλλ' αὐθημερόν’· τὸ γὰρ ψήφισμα τοῦ Μιλτιάδου τοῦτο
ἦν τὸ μὴ βουλεύσασθαι. ὁρᾷς τὴν μεταφοράν, πῶς ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν μὴ
βουλεύσασθαι εἶπε τὸ τοῦ Μιλτιάδου ψήφισμα.[a5] καὶ τὸ ἑτερό-
φθαλμονμεταφορά· κυρίως γὰρ ἡ λέξις αὕτη λέγεται ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων
τῶν ἐχόντων ἕνα ὀφθαλμόν. [a7] τὸ πνῖγμαμεταφορά ἐστιν· λέγεται
γὰρ ἐπὶ τῶν πνιγομένων. [a11] καὶ τὴν Ἐπίδαυρον καὶ τὴν παρα-
λίανἐκούρσευον οἱ Ἀθηναῖοι, ἐξ ὧν ἐκέρδαινον πολλά, καὶ εἶχον ταῦτα
καὶ πρὸς τοὺς πολέμους ἐφόδια, εἶτα ἐσπείσαντο οἱ Ἀθηναῖοι τῇ Ἐπιδαύρῳ
καὶ τῇ παραλίᾳ. ἠγανάκτειγοῦν φάσκων αὐτοὺς παρῃρῆσθαι
καὶ ἐστερῆσθαι τὰ ἐφόδια τοῦ πολέμου·ὅταν γὰρ οὐκ εἶχον χρήματα
εἰς τοὺς πολέμους, ἐπορίζοντο ἐκ τῆς Ἐπιδαύρου ἁρπάζοντες καὶ κουρ-
σεύοντες αὐτήν. τὸ γοῦν ἐφόδιον μεταφορά ἐστιν· λέγονται γὰρ ἐπὶ τῶν
περιπατούντων καὶ στελλομένων εἰς ὁδοιπορίαν μακράν, οὐχὶ ἐπὶ χωρῶν καὶ
Στέφανος γραμματικός. Ethnica (epitome) (4028: 001)“Stephan von Byzanz.
Ethnika”, EMeineke, A.Berlin: Reimer, 1849, Repr. 1958.Page 127, line 12
Ἀρσυσιηνός. ἢ Ἀρσυανός, ὡς Καρδία Καρδιανός, Ὀλβία
Ὀλβιανός, Ἀδρία Ἀδριανός.
Ἀρταία,Περσικὴ χώρα, ἣν ἐπόλισε Πέρσης ὁ Περσέως
καὶ Ἀνδρομέδας Ἑλλάνικος ἐν Περσικῶν πρώτῃ. οἱ οἰκοῦντες
Ἀρταῖοι. ἀρταίους δὲ Πέρσαι, ὥσπερ οἱ Ἕλληνες τοὺς πα-
λαιοὺς ἀνθρώπους, ἥρωας καλοῦσι. τάχα δὲ καὶ ἐντεῦθέν
μοι δοκεῖ Ἀρταξέρξαι καὶ Ἀρτάβαζοι, ὥσπερ ἐν Αἰγυπτίοις
καὶ Νειλάμμωνες καὶ Παναπόλλωνες. Ἡρόδοτος Ἀρτεάτας
αὐτοὺς καλεῖ διὰ τοῦ εψιλοῦ. ἔστι καὶ Ἀρταίων τεῖχος
πολίχνιον ἐπὶ τῷ Ῥυνδάκῳ ποταμῷ, ὡς Κρατερὸς ἐνάτῳ περὶ
ψηφισμάτων. τὸ ἐθνικὸν Ἀρταιοτειχίτης.
Ἀρτάκη,πόλις Φρυγίας, ἄποικος Μιλησίων. Δημήτριος
δὲ νησίον εἶναί φησι καὶ Τιμοσθένης λέγων “Ἀρτάκη τοῦτο
μὲν ὄρος ἐστὶ τῆς Κυζικηνῆς, τοῦτο δὲ νησίον [ἐστὶν] ἀπὸ γῆς
ἀπέχον στάδιον· κατὰ τοῦτο λιμὴν ὑπάρχει βαθὺς ναυσὶν
ὀκτὼ ὑπὸ τῷ ἀγκῶνι ὃν ποιεῖ τὸ ὄρος ἔχεσθαι τοῦ αἰγιαλοῦ”.
τὸ ἐθνικὸν Ἀρτακηνός. Σοφοκλῆς δὲ ἀπὸ τοῦ Ἀρτακεύς εἶπε
“τί μέλλετ' Ἀρτακῆς τε καὶ Περκώσιοι;” καὶ Ἀρτάκιος εἶπε
Δημοσθένης ἐν ἐνάτῳ Βιθυνιακῶν “νάσσατο δ' Ἀρτακίοισιν
ἐφέστιος αἰγιαλοῖσιν”. [καὶ Ἀρτακία.] οὕτω γὰρ αὐτόθι ἡ
Ἀφροδίτη καλεῖται.
Στέφανος γραμματικός. Ethnica (epitome) Page 256, line 12
502
κούμενος ὑπ' Ἀντιόχου ἔφυγεν εἰς Πτολεμαΐδα τὴν Ἄκην
λεγομένην”. τὸ ἐθνικὸν Δωρίτης, ὃ καὶ ταῖς δύο καταλήξεσιν
ἀναλογεῖ, τῇ μὲν Δῶρα Δωρίτης, ὡς Στάγειρα Σταγειρίτης,
ὡς εἴρηται, τῆς δὲ Δῶρος ὁμοίως Δωρίτης, [ὡς] Σκίρος Σκι-
ρίτης, χῶρος χωρίτης, μέσος μεσίτης, Κοπτός Κοπτίτης, Δίολ-
κος Διολκίτης. Παυσανίας δὲ ἐν τῇ τῆς πατρίδος αὐτοῦ κτίσει
Δωριεῖς αὐτοὺς καλεῖ τῇδε γράφων “Τύριοι Ἀσκαλωνῖται
Δωριεῖς Ῥαφανεῶται”, ὥστε παρὰ τὴν Δῶρον τὸ Δώριον
εἶναι, οὗ ἂν εἴη τὸ Δωριεύς, ὡς τοῦ Χήσιον τὸ Χησιεύς.
ἔστι καὶ Καρίας Δῶρος πόλις, ἣν συγκαταλέγει ταῖς πόλεσιν
ταῖς Καρικαῖς Κρατερὸς ἐν τῷ περὶ ψηφισμάτων τρίτῳ “Κα-
ρικὸς φόρος· Δῶρος, Φασηλῖται”.
Δώτιον,πόλις Θεσσαλίας, ὅπου μετῴκησαν οἱ Κνίδιοι,
ὧν ἡ χώρα Κνιδία. Καλλίμαχος ἐν τοῖς ὕμνοις “οὔπω τὰν
Κνιδίαν, ἔτι Δώτιον ἱρὸν ἔναιον”. ἐκλήθη δὲ ἀπὸ Δωτίας
τῆς Ἐλάτου. Φερεκύδης δὲ ἀπὸ Δώτιος τοῦ Ἀστερίου καὶ
Ἀμφικτυόνης τῆς Φθίου. ὡς δὲ Ἀρχῖνος ἀπὸ Δώτου τοῦ
Νεώνου τοῦ Ἕλληνος. Μνασέας δέ “ἀπὸ Δώτου τοῦ Πε-
λασγοῦ. ἔστι δὲ τὸ πεδίον αὐτὸ καθ' ἑαυτὸ ἰδίοις ὄρεσι
περιεχόμενον”. ὁ πολίτης Δωτιεύς. Σοφοκλῆς Λαρισαίοις
“καί μοι τρίτον ῥίπτοντι Δωτιεὺς ἀνὴρ ἀγχοῦ προσῆψεν
Στέφανος γραμματικός. Ethnica (epitome) Page 358, line 15
ἀναπτάντα εἰς τόνδε τὸν χῶρον μεθεῖναι, καὶ διὰ τοῦτο οὕτως
ἐκλήθη. ἢ ὅτι τῇ Σκυθῶν γλώττῃ οὕτως κεκλῆσθαι. ὁ πο-
λίτης Καρδιανός ὡς Ἀσιανός.
Καρδοῦχοι,ἔθνος Μηδίας, ὡς Ξενοφῶν ἐν ἀναβάσεως
τρίτῃ “ἐς Καρδούχους ἄγει”. τούτους δέ φησιν οἰκεῖν ἀνὰ
τὰ ὄρη καὶ πολεμικοὺς εἶναι καὶ βασιλέως οὐκ ἀκούειν. καὶ
Σοφαίνετος ἐν Κύρου ἀναβάσει φησὶ περὶ αὐτῶν.
Καρδυτός,ὡς Βηρυτός, πόλις Σύρων μεγάλη, ὡς Ἑκα-
ταῖος ἐν περιηγήσει Ἀσίας. τὸ ἐθνικὸν Καρδύτιος ὡς Βηρύτιος.
Καρήνη,πόλις Μυσίας. Ἡρόδοτος ἑβδόμῃ. τὸ ἐθνικὸν
Καρηναῖος, ὡς Κρατερὸς γʹ περὶ ψηφισμάτων “Γρυνεῖς Πι-
ταναῖοι Καρηναῖοι”.
Κάρθαια,μία τῆς ἐν Κέῳ τετραπόλεως, ἀπὸ Καρθίου
τελευτήσαντος ἐκεῖ. οἱ οἰκοῦντες Καρθαεῖς. Πολύβιος ιϛʹ.
ἔστι καὶ Ἰβηρίας Καρταία,περὶ ἧς Ἀρτεμίδωρος ἐν δευτέρῳ
γεωγραφουμένων.
Καρία,ἡ χώρα. τὸ ἐθνικὸν Κάρ, ὁμωνύμως τῷ οἰκιστῇ.
τὸ θηλυκὸν κατὰ τέχνην [Καῖρα, καὶ ἐν διαλύσει] Κάιρα. ἡ
χρῆσις δὲ τὴν ειδίφθογγον ἔχει. Ἀπολλώνιος δὲ διὰ τοῦ ι
φησὶ μακροῦ, ὡς ἐν τῷ εʹ περὶ παθῶν καὶ ἐν τῷ περὶ γενῶν.
ἡ δὲ ἔκτασις ἀναγκαία διὰ τὴν παραλήγουσαν. τὰ γὰρ εἰς α
Στέφανος γραμματικός. Ethnica (epitome) Page 414, line 9
503
ταῖος· οὕτως γὰρ ἱστορεῖται Νέαρχος Ληταῖος, τῶν Ἀλεξάνδρῳ
τῷ μεγάλῳ συστρατευσαμένων ὁ διασημότατος.
Λητοῦς,πόλις Αἰγύπτου. ἔστι δὲ μοῖρα Μέμφιδος,
καθ' ἣν αἱ πυραμίδες. Λητοῦς ἱερόν. Ἀλέξανδρος ἐν τρίτῳ
περὶ Αἰγύπτου. τὸ ἐθνικὸν Λητοπολίτης· οὕτως γὰρ Πο-
λύστρατος καὶ Ἀπολλώνιος ὁ ἀρχιερεὺς λεγόμενος ἀνα-
γράφει.
Λητωεύς,δῆμος ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ὡς Τρύφων ἐν τῷ
περὶ παρωνύμων, ὅτι παρὰ τὸ Λητῷος κτητικὸν σχηματίζεται.
Ληψίμανδος,πολίχνιον Καρίας. τὸ ἐθνικὸν Κρατερὸς
ἐνάτῳ περὶ ψηφισμάτων Ληψιμανδεύς.
Λίβανα,πόλις Συρίας ταῖς Ἄτραις γειτνιάζουσα. Ἀρ-
ριανὸς Παρθικῶν ἐνάτῳ. ἔστι καὶ Λίβανοςὄρος τῆς Συρίας.
τὸ ἐθνικὸν Λιβανίτης.
Λιβύη,χώρα πολυώνυμος, ὡς πολυίστωρ “γῆ Ὀλυμ-
πία Ὠκεανία Ἐσχατιά Κορυφή Ἑσπερία Ὀρτυγία Ἀμμωνίς
Αἰθιοπία Κυρήνη Ὀφιοῦσσα Λιβύη Κηφηνία Ἀερία”. τὸ
ἐθνικὸν [Λίβυς] Λίβυσσα.
Λιβυρνοί,ἔθνος προσεχὲς τῷ ἐνδοτέρῳ μέρει τοῦ Ἀδρια-
τικοῦ κόλπου. Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ. τὸ θηλυκὸν Λιβυρνίς. καὶ
Λιβυρναῖοι. ὠνομάσθησαν δὲ ἀπό τινος Λιβυρνοῦ ἀττικοῦ.
Στέφανος γραμματικός. Ethnica (epitome) Page 643, line 3
Τυριτάκη,πόλις Πόντου. τὸ ἐθνικὸν Τυριτακαῖος καὶ
Τυριτακηνός τῷ συνήθει τύπῳ.
Τυρμένιοι,Σκυθικὸν ἔθνος ναυτικώτατον. ἑρμηνεύονται
δὲ φυγάδες.
Τυρμίδαι,δῆμος Οἰνηίδος φυλῆς. ὁ δημότης Τυρμίδης.
τὰ τοπικὰ ἐκ Τυρμιδῶν εἰς Τυρμιδῶν ἐν Τυρμιδῶν.
Τυρόδιζα,πόλις Θρᾴκης μετὰ Σέρριον. Ἑλλάνικος δὲ
Τυρόριζαναὐτήν φησιν ἐν Περσικῶν δευτέρῳ. τὸ ἐθνικὸν
ἔδει Τυροδιζαῖος ὡς Γαζαῖος. νῦν δὲ Τυροδιζηνοί λέγονται,
ὡς Κρατερὸς ἐν θʹ περὶ ψηφισμάτων.
Τύρος,νῆσος ἐν Φοινίκῃ, ἀπὸ Τύρου τοῦ Φοίνικος.
ἔστι καὶ Τύροςτῆς Λακωνικῆς καὶ νῆσος πρὸς τῇ Ἐρυθρᾷ
θαλάσσῃ, ἣν Ἀρτεμίδωρος Τύλονδιὰ τοῦ λκαλεῖ. ἔστι καὶ
πόλις Ἰνδίας καὶ Λυδίας καὶ Πισιδίας. Ἀρριανὸς δὲ τὰ
ἌναθαΤύρον καλεῖ. τὸ ἐθνικὸν Τύριος καὶ Τυρία θηλυκὸν
καὶ τὸ οὐδέτερον Τύριον. καὶ τὸ κτητικὸν Τυριακός ὡς Ῥοδια-
κός. ἐκλήθη δὲ καὶ Παλαίτυροςκαὶ τὸ ἐθνικὸν Παλαιτύριος.
Τυρρηνία,χώρα πρὸς τῷ Ἀδρίᾳ, ἀπὸ Τυρρηνοῦ. ἔστι
καὶ Τυρρηνίαπόλις, ἣ λέγεται καὶ Τυρρηνή.καὶ Τυρρη-
νοί οἱ πολῖται. καὶ Τυρσηνὴ θάλασσα καὶ Τυρσηνίς.
Στέφανος γραμματικός. Ethnica (epitome) Page 683, line 7
καὶ Χαλκηδονίς. Στράβων ἐν δωδεκάτῃ “καλεῖται δὲ τὰ ἀρι-
504
στερὰ τοῦ Πόντου [Θρᾳκικά], τὰ δ' ἐν δεξιᾷ Χαλκηδονίς”.
καὶ Μένιππος ἐν περίπλῳ Βιθυνίας “ἀπὸ ἱεροῦ Διὸς οὐρίου
καὶ τοῦ στόματος τοῦ Πόντου ἀριστερὰν ἔχοντι τὴν ἤπειρον
καὶ ἐπιπλέοντι εἰς Χαλκηδόνα τὴν πόλιν εἰσὶ στάδια ρκʹ,
ἀπὸ δὲ ταύτης ἕως τοῦ Ἀκρίτου στάδια ξʹ”. μέμνηται ὁ
αὐτὸς καὶ τῆς Χαλκίτιδοςνήσου. ἐκλήθη δὲ ἀπὸ Χάλκιδος
τοῦ παρακειμένου ποταμοῦ, ὡς οἱ ἱστορικοὶ ἅπαντές φασι.
Χαλκητόριον,πόλις Κρήτης. ὁ πολίτης Χαλκητορεύς.
Ἀπολλόδωρος τετάρτῳ χρονικῶν “μεθ' οὗ Χαρίδημος ἦν φυ-
γὰς Χαλκητορεύς”. Κρατερὸς δ' ἐν τῷ περὶ ψηφισμάτων
Χαλκήτορας αὐτούς φησι.
Χαλκίς,πόλις Εὐβοίας. Ἑκαταῖος Εὐρώπῃ “Χαλκὶς
πόλις ἐστίν, ἣ πρότερον Εὔβοια προσηγορεύετο”. ἐκλήθη δὲ
ἀπὸ Κόμβης τῆς Χαλκίδος καλουμένης, θυγατρὸς Ἀσωποῦ.
τινὲς δὲ Χαλκιδεῖς φασι κληθῆναι διὰ τὸ χαλκουργεῖα πρῶ-
τον παρ' αὐτοῖς ὀφθῆναι. τὸ παλαιὸν δὲ Στύμφηλοςπρος-
ηγορεύετο, νῦν δὲ Ἁλίκαρνα.[ἀλλὰ καὶ Ὑποχαλκίςδιὰ
τὸ ὑποκεῖσθαι ὄρει λεγομένῳ Χαλκίδι.] μέμνηται δ' αὐτῆς καὶ
ὁ ποιητής “Χαλκίδ' Ἐρέτριάν τε πολυστάφυλόν τ' Ἰστίαιαν”.
ὁ πολίτης Χαλκιδεύς, ὡς ἀπὸ τῆς Χαλκίδος γενικῆς,
Ευστράτιος. In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. vi commentaria (4031: 003)
“Eustratii et Michaelis et anonyma in Ηθικά Νικομάχεια. commentaria”, EHeylbut,
G.Berlin: Reimer, 1892; Commentaria in Aristotelem Graeca 20.Page 337, line 8n
τορθοῦν φροντίδα ποιούμενος, ἢ τῷ πείθεσθαι τοῖς ἐμφρονεστέροις ἢ τῷ
μαθεῖν αὐτὸν καὶ λόγους ἔχειν ὧν πράττει καὶ ἐνεργεῖ, ἀγόντων πρὸς τὴν
κατ' ἄνθρωπον τελειότητα· πολιτικὸς δὲ ὁ ἔχων μὲν καὶ τὴν τέχνην τοῦ
ὅπως δεῖ πολιτεύεσθαι, φροντίζων δὲ καὶ κοινῶς πάσης τῆς πόλεως, ὡς
ἂν ἐν πᾶσι τοῖς ἐν αὐτῇ κατορθοῖτο τὸ βέλτιον. οὕτω γὰρ καὶ ἐξ ἀρ-
χῆς ἡμᾶς ὁ Ἀριστοτέλης ἐδίδαξε. διὰ τοῦτό φησιν οὐ τὸ αὐτὸ τὸ εἶναι
ἀμφοτέραις αὐταῖς. ὧν γὰρ ἕξεων τὰ ὑποκείμενα διαλλάττουσιν, ἐξ ἀνάγ-
κης καὶ αὐταὶ διαφέρουσιν.
Τῆς δὲ περὶ πόλιν ἡ μὲν ὡς ἀρχιτεκτονικὴ φρόνησις
νομοθετική, ἡ δὲ ὡς τὰ καθ' ἕκαστα τὸ κοινὸν ἔχει ὄνομα πο-
λιτική· αὕτη δὲ πρακτικὴ βουλευτική. τὸ γὰρ ψήφισμα πρακ-
τὸν ὡς τὸ ἔσχατον.
Διελὼν τὴν φρόνησιν εἰς εἰδικὴν καὶ κοινήν, καὶ τὴν μὲν εἰδικὴν ὀνο-
μάσας τῷ κοινῷ ὀνόματι, πολιτικὴν δὲ τὴν κοινὴν ὡς κοινῇ περὶ τῆς πο-
λιτείας στοχαζομένην, ὑποδιαιρεῖ ταύτην εἰς τὸ καθόλου καὶ τὸ καθ' ἕκαστον,
καὶ τὴν μὲν ὀνομάζει ἀρχιτεκτονικὴν καὶ νομοθετικήν, τῇ δὲ τὸ κοινὸν
ὄνομα τίθησι, πολιτικὴν καλῶν. ὥσπερ γὰρ ἀνωτέρω τὴν τὸν λόγον ἄνευ
τῆς πείρας ἔχουσαν φρόνησιν ἀρχιτεκτονικὴν ἔλεγεν ὡς τοῖς καθ' ἕκαστα
πράττουσι διατάττουσαν, οὕτω κἀνταῦθα τὴν νομοθετικὴν καθόλου κανόνας
τιθεῖσαν, καθ' οὓς ὀφείλουσι πράττειν οἱ καθ' ἕκαστα τὰ πολιτικὰ μεταχειρι-
ζόμενοι, ἀρχιτεκτονικὴν ὀνομάζει ὡς ἐπιτάττουσαν μὲν τοῖς πράττουσιν,
505
Ευστράτιος. In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. vi commentaria
Page 337, line 32
πολιτευομένη καὶ πράττουσα τὰ καθ' ἕκαστα, ὡς εἶναι τὴν μὲν νομοθετικὴν
πολιτικὴν ὀνομαζομένην, ὅτι αἰτία τῇ πολιτείᾳ ἐστὶ τῆς συστάσεως. κοι-
νοὺς γὰρ ἔχοντες νόμους καὶ τῇ τούτων κοινωνίᾳ ἀλλήλοις συνιόντες καὶ
συναγελαζόμενοι, οὕτω πολῖται καὶ πολιτικοὶ λέγονται. ἡ δὲ ἰδίως πολι-
τικὴ καὶ δικαστική, διότι τοιαύτη ἐστὶ κατ' ἐνέργειαν, κρεῖττον δὲ πολιτικὴν
ταύτην ἢ δικαστικὴν λέγεσθαι, διότι οὐ μόνον δίκας καὶ δικαστήρια ἀλλὰ
βουλὰς καὶ βουλευτήρια καὶ ἕτερα τοιαῦτα τῆς πολιτείας οἰκεῖα μεταχει-
ρίζεται. καὶ γὰρ ἀρχαὶ καὶ δημοτελεῖς ἑορταί, ῥητορεῖαί τε καὶ δημαγω-
γίαι καὶ ἕτερ' ἄττα οἰκεῖά εἰσι πολιτικῇ, ἔστι δὲ αὕτη καὶ πρακτικὴ βου-
λευτική, διότι βουλευομένη πράττειν τὰ καθ' ἕκαστα εἰς τοὺς κειμένους νό-
μους καὶ τὰ ἔθη ἀνάγουσα τὰ πραττόμενα. τὸ γὰρ ψήφισμα πρακτὸν
ὀρθῶς εἴρηται καὶ τοῦτο, ὅτι τὸ ψήφισμά ἐστιν, ὃ τελευταῖον ὁ κρίνας ἢ
βουλευσάμενος ἀπεφήνατο, τί δεῖ γενέσθαι ἐπὶ τῷ προτεθέντι ζητήματι,
οὐχ ὡς καθόλου φαινόμενον ἀλλ' ὡς ἔσχατον καὶ καθ' ἕκαστον. τὸ γὰρ
καθόλου πράξει οὐχ ὑποτίθεται.
Ευστράτιος. In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. vi commentaria
Page 337, line 33
πολιτικὴν ὀνομαζομένην, ὅτι αἰτία τῇ πολιτείᾳ ἐστὶ τῆς συστάσεως. κοι-
νοὺς γὰρ ἔχοντες νόμους καὶ τῇ τούτων κοινωνίᾳ ἀλλήλοις συνιόντες καὶ
συναγελαζόμενοι, οὕτω πολῖται καὶ πολιτικοὶ λέγονται. ἡ δὲ ἰδίως πολι-
τικὴ καὶ δικαστική, διότι τοιαύτη ἐστὶ κατ' ἐνέργειαν, κρεῖττον δὲ πολιτικὴν
ταύτην ἢ δικαστικὴν λέγεσθαι, διότι οὐ μόνον δίκας καὶ δικαστήρια ἀλλὰ
βουλὰς καὶ βουλευτήρια καὶ ἕτερα τοιαῦτα τῆς πολιτείας οἰκεῖα μεταχει-
ρίζεται. καὶ γὰρ ἀρχαὶ καὶ δημοτελεῖς ἑορταί, ῥητορεῖαί τε καὶ δημαγω-
γίαι καὶ ἕτερ' ἄττα οἰκεῖά εἰσι πολιτικῇ, ἔστι δὲ αὕτη καὶ πρακτικὴ βου-
λευτική, διότι βουλευομένη πράττειν τὰ καθ' ἕκαστα εἰς τοὺς κειμένους νό-
μους καὶ τὰ ἔθη ἀνάγουσα τὰ πραττόμενα. τὸ γὰρ ψήφισμα πρακτὸν
ὀρθῶς εἴρηται καὶ τοῦτο, ὅτι τὸ ψήφισμά ἐστιν, ὃ τελευταῖον ὁ κρίνας ἢ
βουλευσάμενος ἀπεφήνατο, τί δεῖ γενέσθαι ἐπὶ τῷ προτεθέντι ζητήματι,
οὐχ ὡς καθόλου φαινόμενον ἀλλ' ὡς ἔσχατον καὶ καθ' ἕκαστον. τὸ γὰρ
καθόλου πράξει οὐχ ὑποτίθεται.
Anonymi In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. Phil., In Ηθικά Νικομάχεια. ii–v
commentaria (4033: 001)“Eustratii et Michaelis et anonyma in Ηθικά Νικομάχεια.
commentaria”, EHeylbut, G.Berlin: Reimer, 1892; Commentaria in Aristotelem
Graeca 20.Page 233, line 11
εἰ γὰρ ἔστι τι παρὰ τοῖς θεοῖς δίκαιον, τοῦτο οὐδέποτε μεταπίπτει οὐδὲ
ἄλλοις μὲν αὐτῶν ἐστι τοιοῦτον ἄλλοις δ' οὐ τῷ πάντας αὐτοὺς ὁμοίως
ἔχειν. συγχωρῶν δὲ καὶ τὸ φύσει δίκαιον εἶναι μετακινητικὸν καὶ ἐνδε-
χόμενον καὶ ἄλλως γίνεσθαι παρά τισιν ὁρίζεται αὐτὸ τῷ τοῖς κατὰ φύσιν
ἔχουσι δοκεῖν τοιοῦτον· οὕτω γὰρ λέγομεν καὶ τὴν δεξιὰν χεῖρα φύσει
κρείττονα καὶ ἐχυρωτέραν εἶναι, ὅτι ἐπὶ τῶν κατὰ φύσιν ἐχόντων οὕτως
506
ἔχει. οὕτω γὰρ καὶ φύσει δίπους ἄνθρωπος καὶ φύσει δύο ὀφθαλμοὺς ἔχει,
καίτοι ἐνδέχεται καὶ ταῖς χερσὶν ἀμφοτέραις ἴσον τινὰ ἰσχύειν ὡς τὸν
Ἀστεροπαῖον [ὅτι] καὶ τῇ ἀριστερᾷ πλέον καὶ ἕνα πόδα ἢ ἕνα ὀφθαλμὸν
ἔχειν. καὶ τὰ ψηφισματώδη,τὰ διὰ ψηφισμάτων κυρούμενα πρὸς
καιρόν, ἃ οὐκ ἦν δίκαια πρὶν τεθῆναι, ὡς τὸ τὰς ἀρχὰς ὠνητὰς εἶναι.
ἀλλ' ἔστιν ὥς,τουτέστιν ἔστι τι καὶ ἀκίνητον· κινητὸν μέντοι πᾶν, διότι
τῆς τοῦ ἐνδεχομένου φύσεώς ἐστιν, εἴπερ ἄμφω κινητὰ ὁμοίως· παρὰ γὰρ
τοῖς ἀδιαστρόφως ἔχουσιν ὄντα ὡς προεῖπεν ἤδη. καίτοι ἐνδέχεται
πάντας ἀμφιδεξίους γενέσθαι·τοῦτο οὐκ ἀργῶς προσέθηκεν, ἀλλ'
ὑπὲρ τοῦ τὴν κρίσιν ἡμᾶς μὴ ἀπὸ τοῦ πλήθους ἀλλ' ἀπὸ τῶν κατὰ φύσιν
ἐχόντων ποιεῖσθαι. οὐ γὰρ ὅτι τοῖς πλείστοις ὁ πλοῦτος κακόν, διὰ τοῦτο
οὐ τῇ φύσει αὐτοῦ ἀγαθόν, ἀλλὰ τοιοῦτος ὅτι τοῖς κατὰ φύσιν ἔχουσιν
ἀγαθόν. πῶς δὲ ἔχει τὸ κατὰ συνθήκην δίκαιον, ὃ καὶ συμφέρει, εἶπε τῷ
διὰ τὸ συμφέρειν δοκεῖν τῷ κοινῷ τίθεσθαί τε τὴν ἀρχὴν καὶ πάλιν μετα
Anonymi In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. Phil., In Ηθικά Νικομάχεια. ii-v
commentaria Page 250, line 12
εἶχεν ὁ παρακαταθέμενος κομίσασθαι) ἀφῆκεν ἐγκλήματος ὁ ἐπιεικὴς καὶ
συνέγνω. καὶ ἔστιν αὕτη ἡ φύσις,ἀντὶ τοῦ οὐσία, ἐν ᾗ τὸ εἶναί ἐστιν
αὐτοῦ, ἡ τοῦ ἐπιεικοῦς, τοῦ ὡς δευτέρου ἐπιεικοῦς δηλονότι λεγομένου ἀφ'
οὗ παρωνύμως ὁ ἐπιεικὴς λέγεται. ἢ ἐλλείπει διὰ τὸ καθόλου,ἀλλ'
οὐ διὰ τὸ κακῶς κεῖσθαι δηλονότι. τοῦτο γὰρ αἴτιον.οὐ γὰρ ἐπανόρ-
θωμα νόμου ἐπιεικές· οὐ γὰρ ὁ τοὺς κακῶς κειμένους νόμους ἐπανορθῶν
ἐπιεικὴς ἀλλ' ὁ τὸ βλάπτον τῷ νόμῳ διὰ τὸ καθόλου εἰρῆσθαι ἐπανορθῶν
οὗτός ἐστιν ἐπιεικής. καὶ τοῦ μὴ πάντα κατὰ νόμον εἶναι.ἡ τοι-
αύτη τῶν πραγμάτων φύσις τῆς τοιαύτης διαμαρτίας κατὰ τοὺς νόμους
αἰτία. ὅσα γὰρ ἄλλοτε ἄλλως ἔχει καὶ πρὸς τοὺς καιροὺς μεταπίπτει,
περὶ τούτων οὐδὲν οἱ νόμοι λέγουσιν, ἀλλὰ πρὸς τὰ τοιαῦτα τοῖς ψηφίσμασι
χρῶνται, οἷον τίσι δεῖ συμμαχεῖν καὶ πότε ἐξαγωγήν τινος τῶν ἐν τῇ χώρᾳ
γινομένων διδόναι καὶ ὅσα τοιαῦτα. οἱ γὰρ καιροὶ καὶ αἱ χρεῖαι τῶν τοι-
ούτων ἕκαστον μηνύουσιν, ὧν ἀορίστων ὄντων ἀδύνατον καθόλου νόμῳ τινὶ
καὶ κανόνι τὴν περίληψιν ποιήσασθαι. τὸ γὰρ ὁρίζειν τὸ ἄλλοτε ἄλλως
ἔχον ἀόριστον αὐτοῦ. διὸ καὶ συμμεταπίπτει τῇ τοῦ ὁριζομένου φύσει.
τοῦ γὰρ ἀορίστου ἀόριστος καὶ ὁ κανών ἐστι,τουτέστι κατὰ τὸ
συμμεταπίπτειν τοῖς καιροῖς καὶ ταῖς τύχαις καὶ ταῖς περιστάσεσι. καὶ
τῆς Λεσβίας οἰκοδομῆς ὁ μολίβδινος κανών·ὅτι οὐκ ἐκ λείων λίθων
καὶ ἴσως τιθεμένων καὶ ἀπευθυνομένων ἡ καλουμένη Λέσβιος οἰκοδομία
οἰκοδομεῖται. Λεσβία δὲ ὅτι ἐκείνοις ἐν συνηθείᾳ τοῦτο· εἰσοχὰς
Anonymi In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. Phil., In Ηθικά Νικομάχεια. ii-v
commentaria Page 250, line 25
ούτων ἕκαστον μηνύουσιν, ὧν ἀορίστων ὄντων ἀδύνατον καθόλου νόμῳ τινὶ
καὶ κανόνι τὴν περίληψιν ποιήσασθαι. τὸ γὰρ ὁρίζειν τὸ ἄλλοτε ἄλλως
ἔχον ἀόριστον αὐτοῦ. διὸ καὶ συμμεταπίπτει τῇ τοῦ ὁριζομένου φύσει.
τοῦ γὰρ ἀορίστου ἀόριστος καὶ ὁ κανών ἐστι,τουτέστι κατὰ τὸ
συμμεταπίπτειν τοῖς καιροῖς καὶ ταῖς τύχαις καὶ ταῖς περιστάσεσι. καὶ
τῆς Λεσβίας οἰκοδομῆς ὁ μολίβδινος κανών·ὅτι οὐκ ἐκ λείων λίθων
καὶ ἴσως τιθεμένων καὶ ἀπευθυνομένων ἡ καλουμένη Λέσβιος οἰκοδομία
507
οἰκοδομεῖται. Λεσβία δὲ ὅτι ἐκείνοις ἐν συνηθείᾳ τοῦτο· εἰσοχὰς γὰρ καὶ
ἐξοχὰς ἔχοντας τοὺς λίθους ἀνῳκοδόμουν. ὡς οὖν ὁ μολίβδινος κανὼν
συσχηματίζεται ταῖς τῶν οἰκοδομουμένων λίθων ἀνωμαλίαις, οὕτω δὴ καὶ
τὰ ψηφίσματα τοῖς τῶν πραγμάτων ἄλλοτε ἄλλαις χρείαις συμμεταβάλλεται.
καὶ τίνος βέλτιον·τοῦ διημαρτημένου δηλονότι καὶ οὐ τοῦ ἁπλῶς καὶ
κατὰ φύσιν καὶ καθόλου ἀδιαπτώτου. καὶ ὁ μὴ ἀκριβοδίκαιος ἐπὶ τὸ
χεῖρον.τοῦτο προσέθηκε. λέγει δὴ τὸ ἐπὶ τὸ χεῖρον, ἐπεὶ ἁπλῶς γε
εἴη ἂν ὁ ἐπιεικὴς καὶ ἀκριβοδίκαιος, εἴ γε ἐν τοῖς δοκοῦσι δικαίοις τὸ
ἀκριβὲς δίκαιον ζητῶν ἐπανορθοῖ καὶ τὴν ἐν τούτοις κακίαν. ἐπὶ τὸ
χεῖρον δέ εἰσιν ἀκριβοδίκαιοι οἱ τὰ γεγραμμένα ἐν τοῖς νόμοις φυλάσσειν
βουλόμενοι κατὰ τὸ ῥητὸν καὶ ἐπὶ τὸ χεῖρον, ὡς ἂν ἀκριβῶς δίκαιον ἐξη-
γούμενοι τὰ γεγραμμένα. ἀλλ' ἐλαττωτικός·ἀντὶ τοῦ ἐπὶ τὸ ἔλαττον
τὰς κολάσεις τρέπων· οὐ γὰρ πικροτέρως ἐπέξεισι τῷ ποιήσαντι τὸ μο-
χθηρὸν ὁ ἐλαττωτικός. καίπερ ἔχων τὸν νόμον βοηθόν,
Anonymi In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. Phil., In Ηθικά Νικομάχεια. vii
commentaria (4033: 002)“Eustratii et Michaelis et anonyma in Ηθικά Νικομάχεια.
commentaria”, EHeylbut, G.
Berlin: Reimer, 1892; Commentaria in Aristotelem Graeca 20.
Page 441, line 37
ἔχει περί τινων ἄλλων πραγμάτων φαύλων, εἰ τύχῃ ὑπὸ φρονίμου παραι-
νούμενος, εὔπειστοςγίνεται αὐτῷ παραινοῦντι τὰ συμφέροντα, ὁ δὲ ἰσχυ-
ρογνώμων ὑπὸ λόγουοὐ πείθεται, ὑπὸ δὲ τῶν ἐπιθυμιῶν ἄγεται καὶ
τῶν ἡδονῶν. ὁ ἐγκρατὴς δὲ ὑπὸ ἐπιθυμιῶν οὐκ ἄγεται, ὑπὸ δὲ λόγου
εὔπειστός ἐστιν. οἱ ἰδιογνώμονες,ἤτοι οἱ ἐμμένοντες τῇ οἰκείᾳ γνώμῃ
καὶ οἱ ἀμαθεῖς καὶ ἄγροικοι, ἤτοι οἱ χωρῖται, οὗτοι γὰρ ἀπαίδευτοι ὄντες
πείθονται λόγῳ τινί, οἱ μέν, ὅτι οἱ ἰσχυρογνώμονές εἰσιν ἰδιογνώμονες, δι'
ἡδονὰς καὶ λύπας. χαίρουσιγάρ, εἰ μὴ μεταπείθονται, καὶ λυποῦν-
ται,εἰ ἄκυροί εἰσιν οἱ λόγοι αὐτῶν. θέλουσι γὰρ τοὺς λόγους αὐτῶν,
καὶ εἴ τι ἁπλῶς εἴπωσιν, ὥσπερ ψηφίσματα καὶ νόμους κρατεῖν, καὶ εἰ
ἡμέρας οὔσης εἴπῃ, ὅτι νύξ ἐστιν, οὐ βούλεταί τινα ἀντιπεσεῖν αὐτῷ. ἐπεὶ
οὖν οἱ ἰσχυρογνώμονες ἡττῶνται ὑπὸ τῶν παθῶν καὶ τῶν ἡδονῶν τῶν αἰ-
σχρῶν, μᾶλλον ἐοίκασι τῷ ἀκρατεῖ.
Εἰσὶ δέ τινες οἳ τοῖς δόξασιν αὐτοῖς οὐκ ἐμμένουσιν οὐ δι'
ἀκρασίαν,ὥσπερ ὁ Νεοπτόλεμος συγκαταθέμενος τῷ Ὀδυσσεῖ ἀπατῆσαι
τὸν Φιλοκτήτην, οὐκ ἐνέμεινε τῇ δόξῃ, οὗτός ἐστιν ἀκρατής. ἔστι δέ τις
χαίρων τοῖς σωματικοῖς πάθεσιν ἧττον παρ' ὃ δεῖ, καὶ οὐδὲ οὗτος ἐμμέ-
νει τῷ λόγῳ προστάσσοντι ἀπέχεσθαι τῶν ἡδονῶν, ὁ τοιοῦτος δὲ ἀνώνυ-
μός ἐστιν. διαφέρει δὲ τοῦ ἀκρατοῦς, διότι ὁ μὲν ἀκρατὴς κατὰ πολὺ ἡττᾶ-
ται τῶν σωματικῶν ἡδονῶν, ἤτοι τῶν αἰσχρῶν, οὗτος δὲ ὁ ἀνώνυμος
Anonymi In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. Phil., In Ηθικά Νικομάχεια. vii
commentaria Page 444, line 4
κος βλαπτικός ἐστιν καὶ ἐπίβουλος, ὁ δὲ ἀκρατὴς ἐπίβουλος οὐκ ἔστιν οὐδὲ
βλαπτικός. οὐδένα γὰρ βλάπτει οὐδὲ ἀδικεῖ.
Ἐπεὶ δὲ ὁ ἀκρατὴς ἢ προπετής ἐστιν ἢ ἀσθενής (ὁ μὲν γὰρ αὐτῶν,
508
ἤτοι ὁ ἀσθενὴς καὶ ἀκρατής, οὐκ ἐμμένει οἷς ἂν βούληται, ὁ δὲ μελαγχο-
λικός, ἤτοι ὁ προπετὴς ἀκρατής, οὐδὲ ὅλως βούλεται, ἀλλ' ὑπὸ τοῦ πάθους
καὶ τῶν ἡδονῶν συναρπάζεται, καὶ ἔοικε μὲν οὗτος πόλει, ἣ ψηφίζεται
μὲν ἀγαθὰ καὶ νόμους ἔχει ἀγαθούς, οὐ χρῆται δὲ τούτοις ἀλλὰ πονη-
ροῖς, ὡσπερεὶ ὁ Ἀναξανδρίδης ὁ ποιητὴς ἀποσκώπτων πόλιν τινά, ἣ νό-
μους μὲν ἀγαθοὺς εἶχεν, οὐκ ἐχρῆτο δὲ αὐτοῖς, εἶπεν ‘ἡ πόλις, ᾗ οὐδὲν
μέλει τῶν νόμων τῶν ἀγαθῶν, ἠβούλετο νόμους ἔχειν ἀγαθοὺς καὶ ψη-
φίσματα ἀγαθὰ ψηφίζεσθαι.’ ὁ γὰρ ἀκρατὴς ἔχει μὲν τὸν λόγον ὀρθόν,
οὐ πράττει δὲ ἃ ὁ λόγος προστάττει, ἀλλὰ τἀναντία. ὁ δὲ πονηρός,
ἤτοι ὁ ἀκόλαστος, ἔοικε πόλει, ἣ χρᾶται μὲν νόμοις ἀλλὰ πονηροῖς. ἔστι
δὲ ἡ ἀκρασία καὶ ἡ ἐγκράτεια περὶ τὸ ὑπερβάλλον τῆς τῶν
πολλῶν ἕξεως. ὁ μὲν γάρ,ἤτοι ὁ ἐγκρατής, ἐμμένειτῷ λόγῳ καὶ
κρατεῖ μᾶλλον τῆς τῶν πολλῶν δυνάμεως ἤτοι ἕξεως (τούτων γὰρ τῶν
ἡδονῶν κρατεῖ, ὧν οἱπολλοὶ ἡττῶνται), ὁ δέ,ἤτοι, ὁ ἀκρατὴς οὐδαμῶς
ἐμμένει τῷ λόγῳ ἀλλ' ἡττᾶται ὑπὸ τῶν ἡδονῶν, ὧν οἱ πολλοὶ κρείττους
εἰσὶ καὶ οὐχ ἡττῶνται. εὐιατοτέραδέ ἐστιν ἀπὸ τῶν ἀκρασιῶνἡ προ-
πετὴς ἀκρασία, ἣν οἱ μελαγχολικοὶνοσοῦσι, τῶν ἀσθενῶν ἀκρατῶν,
Anonymi In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. Phil., In Ηθικά Νικομάχεια.
paraphrasis (pseudepigraphum olim a Constantino Palaeocappa confectum et olim
sub auctore Heliodoro Prusensi vel Andronico Rhodio vel Olympiodoro) (4033: 003)
“Heliodori in Ηθικά Νικομάχεια. paraphrasis”, EHeylbut, G.Berlin: Reimer, 1889;
Commentaria in Aristotelem Graeca 19.2.Page 101, line 33
Τοῦ δὲ πολιτικοῦ δικαίου τὸ μὲν φυσικόν ἐστι, τὸ δὲ νομι-
κόν· καὶ φυσικὸν μὲν λέγεται, ὃ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν ἔχει δύναμιν καὶ
πᾶσι δίκαιον δοκεῖ, οἷον τὸ τὸν δανεισάμενον τὸ δάνειον ἀποδοῦναι (πᾶσι
γὰρ δοκεῖ δίκαιον εἶναι τὸ ἕκαστον ἔχειν τὰ ἑαυτοῦ), νομικὸν δέ, ὅπερ
πρὶν νομοθετηθῆναι ἀδιάφορον ἦν καὶ οὔτε δίκαιον οὔτε ἄδικον ἐδόκει,
μετὰ δὲ τὸ νομισθῆναι δίκαιόν ἐστιν, ὥσπερ τὸ πιπράσκειν τὸν δοῦλον μιᾶς
μνᾶς. πρὶν μὲν γὰρ τεθῆναι τὸν νόμον, ἀδιάφορος ἦν ἡ πρᾶσις τῶν δού-
λων καὶ ὡς ἕκαστος τῶν δεσποτῶν ἐβουλήθη, μετὰ δὲ τὸ τεθῆναι τοῦτον
τὸν νόμον, οὐκέτι ἀδιάφορος, ἀλλὰ τὸ δίκαιόν ἐστι τὸ τοσοῦδε πωλεῖν.
τοιαῦτα δέ εἰσι καὶ τὰ ἐπὶ τῶν μερικῶν, οἷα τὰ ψηφίσματα, οἷον ἔδοξε τῇ
βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ τὸν Δημοσθένη στεφανῶσαι ἢ τὸν Θεμιστοκλέα καλεῖν
Ὀλύμπιον· ταῦτα γὰρ πρὶν ψηφισθῆναι ἀδιάφορα ἦν, ψηφισθέντα δὲ δίκαια
δοκεῖ. τινὲς δὲ νομίζουσι, μηδὲν δίκαιον εἶναι φύσει ἀλλὰ πάντα νομικά.
πάντα μὲν γὰρ τὰ φυσικὰ ἀμετάβλητα· τὸ γὰρ πῦρ πανταχοῦ καὶ ἑκάστοτε
θερμαίνει καὶ παρ' ἡμῖν καὶ ἐν Αἰγύπτῳ ὁμοίως, τὰ δὲ δίκαια πάντα
μεταβάλλονται· τὸ γὰρ δανείζεσθαι καὶ μὴ ἀποδιδόναι παρά τισι δίκαιον
δοκεῖ, καὶ τἄλλα ὁμοίως ἔχει, καὶ οὐ πᾶσι δίκαια δοκεῖ τὰ αὐτά· ὥστε
πάντα τὰ δίκαια νομικὰ εἶναι καὶ οὐδὲν φυσικόν. πρὸς δὴ ταῦτα ἐκεῖνο
λέγομεν, ὅτι οὐ καθάπαξ κινεῖται πᾶν δίκαιον καὶ μεταπίπτει· εἰ γὰρ καὶ
παρ' ἀνθρώποις πάντα ἦν τὰ δίκαια μεταβλητά, παρά γε τοῖς
Anonymi In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. Phil., In Ηθικά Νικομάχεια. paraphrasis
(pseudepigraphum olim a Constantino Palaeocappa confectum et olim sub auctore He
509
Page 110, line 1
ἐπιεικής, πάντα τὸν ἀνιόντα ξένον ἀποθνήσκειν, εἴγε ἐπιβουλεύσων ἀνῆλθεν,
εἰ δὲ ἠρίστευσεν, οὐ μόνον σωτηρίας ἀλλὰ καὶ γερῶν ἀξιωθήτω· ταῦτα δὲ
καὶ αὐτὸς ἂν εἶπεν ὁ νομοθέτης, εἴγε παρῆν· καὶ εἰ ᾔδει, ἐνομοθέ-
τησεν ἄν. τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς ὁμοίους νόμους ὁ
ἐπιεικὴς ἐπανορθώσεται. διὰ τοῦτο ἡ ἐπιείκεια δίκαιον μέν ἐστι καὶ βέλ-
τιόν τινος δικαίου, οὐ τοῦ καθόλου δικαίου ἀλλὰ τοῦ νομικοῦ, τοῦ διὰ τὸ
καθόλου ἁμαρτάνοντος. καὶ ἔστιν αὕτη ἡ φύσις ἡ τοῦ ἐπιεικοῦς ἐπανόρ-
θωμα τοῦ νόμου, καθ' ὅσον ἁμαρτάνει καὶ ἐλλιπής ἐστι διὰ τὸ καθόλου·
τοῦτο γὰρ αἴτιον καὶ τοῦ μὴ πάντατὰ δικαίως γινόμενα κατὰ νόμον
εἶναι, ὅτι καθόλου καὶ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ νόμοι. καὶ διὰ τοῦτο
ψηφισμάτων ἐδέησεν, ἃ ποιοῦσιν οἱ πολιτευόμενοι ἐν τοῖς κατὰ μέρος πράγ-
μασιν, ἄλλοτε ἄλλως ἔχοντα ἄλλοτε ἄλλως καὶ αὐτοῖς ἔχουσι· τῶν γὰρ
ἀορίστων ἀόριστος καὶ ὁ κανών ἐστιν, ὥσπερ καὶ τῆς Λεσβίας οἰ-
κοδομῆς ὁ μολίβδινοςκανών, ὃς μετεκινεῖτο πρὸς τὸ σχῆμα τοῦ λίθου·
τὸν αὐτὸν γὰρ τρόπον καὶ τὰ ψηφίσματα πρὸς τὰ πράγματα μεταβάλλονται.
τί μὲν οὖν ἐστι τὸ ἐπιεικὲς καὶ ἡ ἐπιείκεια, καὶ ὅ τι δίκαιον,
καὶ πῶς ἔχει πρὸς τὸ καθόλου δίκαιον, καὶ τίνος βέλτιον δικαίου, εἴ-
ρηται. δῆλος δὲ ἀπὸ τούτων καὶ ὁ ἐπιεικὴς τίς ἐστιν· ἔστι γὰρ ὁ
τῶν εἰρημένων προαιρετικὸς καὶ πρακτικός, καὶ ὁ μὴ [ὁ] ἀκριβο-
δίκαιος ἐπὶ τὸ χεῖρον ἀλλὰ ἐλαττωτικός, καίπερ ἔχων τὸν
νόμον βοηθόν· καὶ ἡ ἕξις αὕτη ἐπιείκεια, δικαιοσύνη τις οὖσα,
Anonymi In Aristotelis Ηθικά Νικομάχεια. Phil., In Ηθικά Νικομάχεια. paraphrasis
(pseudepigraphum olim a Constantino Palaeocappa confectum et olim sub auctore He
Page 110, line 5
ἐπιεικὴς ἐπανορθώσεται. διὰ τοῦτο ἡ ἐπιείκεια δίκαιον μέν ἐστι καὶ βέλ-
τιόν τινος δικαίου, οὐ τοῦ καθόλου δικαίου ἀλλὰ τοῦ νομικοῦ, τοῦ διὰ τὸ
καθόλου ἁμαρτάνοντος. καὶ ἔστιν αὕτη ἡ φύσις ἡ τοῦ ἐπιεικοῦς ἐπανόρ-
θωμα τοῦ νόμου, καθ' ὅσον ἁμαρτάνει καὶ ἐλλιπής ἐστι διὰ τὸ καθόλου·
τοῦτο γὰρ αἴτιον καὶ τοῦ μὴ πάντατὰ δικαίως γινόμενα κατὰ νόμον
εἶναι, ὅτι καθόλου καὶ τῶν ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ νόμοι. καὶ διὰ τοῦτο
ψηφισμάτων ἐδέησεν, ἃ ποιοῦσιν οἱ πολιτευόμενοι ἐν τοῖς κατὰ μέρος πράγ-
μασιν, ἄλλοτε ἄλλως ἔχοντα ἄλλοτε ἄλλως καὶ αὐτοῖς ἔχουσι· τῶν γὰρ
ἀορίστων ἀόριστος καὶ ὁ κανών ἐστιν, ὥσπερ καὶ τῆς Λεσβίας οἰ-
κοδομῆς ὁ μολίβδινοςκανών, ὃς μετεκινεῖτο πρὸς τὸ σχῆμα τοῦ λίθου·
τὸν αὐτὸν γὰρ τρόπον καὶ τὰ ψηφίσματα πρὸς τὰ πράγματα μεταβάλλονται.
τί μὲν οὖν ἐστι τὸ ἐπιεικὲς καὶ ἡ ἐπιείκεια, καὶ ὅ τι δίκαιον,
καὶ πῶς ἔχει πρὸς τὸ καθόλου δίκαιον, καὶ τίνος βέλτιον δικαίου, εἴ-
ρηται. δῆλος δὲ ἀπὸ τούτων καὶ ὁ ἐπιεικὴς τίς ἐστιν· ἔστι γὰρ ὁ
τῶν εἰρημένων προαιρετικὸς καὶ πρακτικός, καὶ ὁ μὴ [ὁ] ἀκριβο-
δίκαιος ἐπὶ τὸ χεῖρον ἀλλὰ ἐλαττωτικός, καίπερ ἔχων τὸν
νόμον βοηθόν· καὶ ἡ ἕξις αὕτη ἐπιείκεια, δικαιοσύνη τις οὖσα,
καὶ οὐκ ἄλλη τις παρὰ ταύτην καὶ διάφορος ἕξις.
Michael Phil., In librum quintum ethicorum Nicomacheorum commentarium
Page 68, line 19
510
οἱ γὰρ καιροὶ καὶ αἱ χρεῖαι ἕκαστον τῶν τοιούτων μηνύουσιν· ὧν ἀορίστων
ὄντων ἀδύνατον καθόλου νόμῳ τινὶ καὶ κανόνι τὴν περίληψιν ποιεῖσθαι.
τὸ γὰρ ὁρίζον τὸ ἄλλοτε ἄλλως ἔχον ἀόριστον καὶ τῇ τοῦ ὁριζομένου
φύσει συμμεταπίπτει. τοῦ δὲ τῶν ἀορίστων τοὺς κανόνας ἀορίστους εἶναι
καὶ συμμεταβάλλειν τοῖς ὁριζομένοις σημεῖον παρέθετο τὸν μολίβδινον κανόνα
τῆς Λεσβίας οἰκοδομῆς. οὐ γὰρ ἐκ λείων λίθων καὶ ἴσως συντεθειμένων καὶ
ἀπευθυσμένων ἡ καλουμένη Λέσβιος οἰκοδομὴ ᾠκοδόμηται. Λεσβία δὲ
λέγεται οἰκοδομή, ὅτι ἐκείνοις ἐν συνηθείᾳ τοῦτο· εἰσοχὰς γὰρ καὶ ἐξοχὰς
ἔχοντας τοὺς λίθους ᾠκοδόμουν. ὡς οὖν ἐκεῖνος ὁ μολίβδινος κανὼν ἐσχη-
ματίζετο ταῖς τῶν οἰκοδομουμένων λίθων ἀνωμαλίαις, οὕτω δὴ καὶ τὰ
ψηφίσματα ταῖς τῶν πραγμάτων ἄλλοτε ἄλλως χρείαις συμμεταβάλλεται.
εἰπὼν δὲ τί ἐστιν ἐπιείκεια, λέγει ὅτι ἐκ ταύτης φανερὸν καὶ τίς ὁ ἐπιεικής.
Τί μὲν οὖν τὸ ἐπιεικές, καὶ τί τὸ δίκαιον, καὶ τίνος
βέλτιον δικαίου.
Δηλαδὴ τοῦ νομίμου δικαίου καὶ διὰ τὸ καθόλου ἡμαρτημένου ἀλλ'
οὐ διὰ τὸ κακῶς κεῖσθαι. τοῦ τοιούτου δὴ δικαίου βέλτιον τὸ ἐπιεικές,
ἀλλ' οὐ τοῦ ἁπλῶς δικαίου καὶ κατὰ φύσιν. ὁ γὰρ τῶν τοιούτων προαι-
ρετικὸς καὶ πρακτικός, καὶ ὁ μὴ ἀκριβοδίκαιος ἐπὶ τὸ χεῖρον.
ἐπὶ τὸ χεῖρόν ἐστιν ἀκριβοδίκαιος ὁ τὰ γεγραμμένα ἐν τοῖς νόμοις πάντα
φυλάσσειν βουλόμενος κατὰ τὸ ῥητὸν καὶ ἐπὶ τὸ χεῖρον ἐξηγούμενος. ὁ δ'
ἐπιεικὴς οὐ τοιοῦτος ἀλλ' ἐλαττωτικός·τρέπει γὰρ τὰς κολάσεις καὶ τὰς
Michael Phil., In Aristotelis sophisticos elenchos commentarius (= Pseudo–
Alexander 1) (olim sub auctore Alexandro Aphrodisiensi) (4034: 008)
“Alexandri quod fertur in Aristotelis sophisticos elenchos commentarium”, EWallies,
M.Berlin: Reimer, 1898; Commentaria in Aristotelem Graeca 2.3.Page 153, line 6
Ὅμοιοι δὲ οἱ τοιοίδε πάντες. ἆρ' ᾗ μὴ ἔχει χειρί.
Τὸ τῆς λέξεως ἀκόλουθον τοιοῦτον· ἆρα ᾗ μὴ ἔχει χειρὶ τύπτοι
ἄν; ἢ ᾧ μὴ ἔχει ὀφθαλμῷ ἴδοι ἄν; ἢ ἐνδέχεται ὃ μὴ ἔλαβεν
ἔχειν;τὰ δὲ μεταξὺ λύσεις εἰσίν, ἅς τινες ἐπῆγον λύοντες τὰ σοφίσματα, ἃς
οὐκ ἀποδέχεται ὁ Ἀριστοτέλης. συνεπεραίνετο δὲ τὰ σοφίσματα ἐπὶ τοῦ
ἔχοντος δύο χεῖρας καὶ δύο ὀφθαλμοὺς καὶ ψηφίσματα πλείω ἑνὸς οὕτως·
ἆρ' ᾗ μὴ ἔχει τις χειρὶ τύπτοι ἄν;οὔ· ὅδε δὲ οὐκ ἔχει μίαν
χεῖρα μόνον ἀλλὰ δύο, τύπτει δὲ τῇ μιᾷ· ᾗ ἄρα χειρὶ οὐκ ἔχει τύπτει·
μὴ ἔχων γὰρ μίαν μόνον τύπτει τῇ μιᾷ μόνον. ἡ λύσις ὅτι οὐ τύπτει ᾗ
οὐκ ἔχει, ἀλλ' ὡς οὐκ ἔχει· μὴ ἔχων γὰρ μίαν μόνην τύπτει τῇ μιᾷ
μόνῃ. πάλιν ἆρ' ᾧ μὴ ἔχει τις ὀφθαλμῷ ἴδοι ἄν;οὔ· ὅδε δὲ οὐκ
ἔχει ἕνα μόνονὀφθαλμὸν καὶ βλέπει τῷ ἑνί. καὶ τοῦτο οὐ ψεῦδος·
ἐνδέχεται γὰρ τὸν ἕνα λήμην ἔχοντα μὴ βλέπειν, τὸν δὲ ἕνα ὑγιῆ ὄντα
βλέπειν. πάλιν ἆρ' ἐνδέχεται ὃ μὴ ἔλαβέ τις ἔχειν;οὔ· ὅδε δὲ λαβὼν
μίαν μόνην ψῆφον παρὰ τοῦδε(μίαν γὰρ τούτου δόντος μίαν καὶ οὗτος
ἔλαβε), λαβὼν δὲ μίαν οὐκ ἔχει μίαν· σὺν αὐτῇ γὰρ καὶ ἑτέρας ἔχει· ὃ
511
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. (4040: 001)
“Photius. Bibliothèque, 8 vols.”, EHenry, R.Paris: Les Belles Lettres, 1:1959; 2:1960;
3:1962; 4:1965; 5:1967; 6:1971; 7:1974; 8:1977.Codex 61, Bekker page 20a, line 18
τὸν ἀριθμὸν τῶν ἔννεα Μουσῶν. Φέρεται δὲ αὐτοῦ καὶ
ἄλλος λόγος, ὁ δηλιακὸς νόμος· οὐκ ἐγκρίνει δὲ αὐ-
τὸν ὁ Καικίλιος, ἀλλ' Αἰσχίνην ἄλλον σύγχρονον τοῦδε
Ἀθηναῖον τὸν πατέρα εἶναι τοῦ λόγου φησίν.
Οὗτος ὁ Αἰσχίνης εἷς ἦν τῶν δέκα ῥητόρων. Κα-
τηγορηθεὶς δὲ παραπρεσβείας ὑπὸ Δημοσθένους οὐχ
ἑάλω, ἅτε δὴ Εὐβούλου τοῦ δημαγωγοῦ, ᾧ ὑπηρέτησε,
συναγωνισαμένου αὐτῷ κατὰ Δημοσθένους ἐν τῷ πα-
ρασκευάσαι τοὺς δικαστὰς ἀναστῆναι ἔτι τοῦ Δημοσθένους
λέγοντος. Ὕστερον δὲ κατηγορήσας τοῦ ψηφίσματος ὡς
παρανόμου, ὃ κατὰ Κτησιφῶντος ἔγραψε Δημοσθέ-
νης, καὶ ὁρίσας τὸ πρόστιμον αὐτὸς ἑαυτῷ, ἐὰν μὴ
δείξῃ παράνομον, μὴ δείξας ὡς ὑπέσχετο ἐξέπεσε τῆς
πατρίδος. Καὶ πρὸς μὲν Ἀλέξανδρον τὸν Φιλίππου ἐν
Ἀσίᾳ στρατεύοντα φεύγειν ὁρμηθεὶς ἐπεσχέθη τὸν ἐκεί-
νου θάνατον ἀκούσας καὶ μεστοὺς θορύβων τοὺς ἐκείνου
μαθὼν διαδόχους, εἰς Ῥόδον δὲ πλεύσας κατέμεινε
χρόνον, ἐν ᾧ τοὺς νέους ἐπαίδευε. Θαυμαζόντων δὲ
τῶν ἀκροατῶν καὶ ἀπορούντων ὅπως τοσαύτην ἔχων
δύναμιν τοῦ γράφειν ὑπὸ Δημοσθένους ἡττήθη, ἔφη·
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 92, Bekker page 69b, line 40
χῶν Ἀντιπάτρῳ κατὰ τῶν Ἑλλήνων αἴτιος τῆς νίκης
ἧς ἐνίκησαν αὐτοὺς γέγονεν· ἐξ οὗ καὶ ἅπαντα, ἅπερ
ἂν αὐτοῖς Κρατερὸς ἐπέταττε καὶ Ἀντίπατρος, ἀπρο-
φασίστως ἐπράττετο. Καὶ ταῦτα μέχρι τοῦ πέμπτου βιβλίου.
Ἐν δὲ τῷ ἕκτῳ διαλαμβάνει ὅπως ἐξ Ἀθηνῶν οἱ
ἀμφὶ Δημοσθένην καὶ Ὑπερείδην ἔφυγον, Ἀριστόνικός
τε ὁ Μαραθώνιος καὶ Ἱμεραῖος ὁ Δημητρίου τοῦ Φα-
ληρέως ἀδελφός, τὰ μὲν πρῶτα εἰς Αἴγιναν· ἐκεῖ δὲ
διαγόντων θάνατον αὐτῶν κατέγνω τὸ Ἀθηναίων πλῆ-
θος εἰπόντος Δημάδου, καὶ Ἀντίπατρος εἰς ἔργον ἤγαγε
τὸ ψήφισμα.
Καὶ ὡς Ἀρχίας ὁ Θούριος εἰς τὸν θά-
νατον αὐτῶν ὑπουργήσας, ἐν ἐσχάτῃ πενίᾳ καὶ ἀτιμίᾳ
κατατρίψας ἐτελεύτησε τὸν βίον. Καὶ ὡς Δημάδης
οὐ πολλῷ ὕστερον ἐς Μακεδονίαν ἀχθεὶς ὑπὸ Κασάνδρου
ἐσφάγη, τοῦ παιδὸς ἐν τοῖς κόλποις προαποσφαγέντος·
αἰτίαν δ' ἐπῆγε Κάσανδρος ὅτι τὸν αὐτοῦ πατέρα ἐξυ-
βρίσειεν ἐν οἷς ἔγραψε Περδίκκᾳ σῴζειν τοὺς Ἕλληνας
ἀπὸ σαπροῦ καὶ παλαιοῦ στήμονος ἠρτημένους, οὕτω τὸν
Ἀντίπατρον ἐπιχλευάζων. Δείναρχος δὲ ὁ Κορίνθιος
ὁ κατήγορος ἦν. Ἀλλ' ὅ γε Δημάδης τῆς αὑτοῦ
512
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 209, Bekker page 167a, line 30
κατασκευάζει. Ἡ δὲ τῶν πολιτῶν ὀργὴ κατ' αὐτοῦ διό-
τι, φησί, καταρρέουσαν ἐπὶ τὸ βέλτιον ἀνέλαβε τὴν
οἰκίαν.
Καὶ ὁ λʹ δέ, δημηγορία ἐν τῇ πατρίδι τὴν ἐπι-
γραφὴν φέρων, εἰς τὴν αὐτὴν ὑπόθεσιν ἀποβλέπει.
Καὶ ὁ αʹ καὶ λʹ ἐν τῇ πατρίδι μὲν ἐλέχθη, πολιτικὸς
δ' ἐπιγέγραπται ἐν ἐκκλησίᾳ καὶ συμβουλεύει τῶν εἰς
ἀλλήλους ὕβρεων ἀποσχομένους καὶ προπηλακισμῶν τὴν
στάσιν εἰς ὁμόνοιαν διαλύειν· ὡσαύτως ἐν τῇ πατρίδι
μὲν ἐλέχθη καὶ ὁ ἐφεξῆς, ὃ δὲ ἐπιγράφεται, παραίτησις
ἀρχῆς ἐν τῇ βουλῇ, τοῦτο καὶ ἐνδείκνυται· ἐκ ψηφίσμα-
τος γὰρ ἄρχειν ὁ συγγραφεὺς ᾑρημένος παραιτεῖται.
Ὁ δὲ γʹ καὶ λʹ, περὶ τῶν ἔργων ἐν βουλῇ τὴν ἐπιγραφὴν
παρέχων, ἔπαινον μέν τινα τῆς βουλῆς ἐπιτρέχει, ἀπο-
λογεῖται δὲ καὶ ὑπὲρ ὧν ὁ Δίων ὑπενοεῖτο, ὡς μὴ τὰ
τοῦ παιδὸς ἔργα καὶ αἱ πράξεις αἱ κατὰ τὴν πόλιν τῆς
πατρικῆς εἰσι βουλῆς ἐξημμέναι. Ὁ ἐφεξῆς δὲ πρὸς
Διόδωρον ἐπιγραφόμενος προτροπὴν μέν τινα ἐπ'
ἀρετὴν εἰσάγει, ἐπαινεῖν δὲ τὴν πόλιν φησὶ δι' ὧν τὸν
ἐγκωμιάσαντα Διόδωρον ἐπαίνοις περιβάλλει.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 222, Bekker page 182a, line 14
στόμα, ἀνακαθαίρει τε τὸ δῶρον καὶ ἐμφανίζει, καὶ εἰς
τὸ μέσον προαγαγὼν τὴν οἰκείαν χρῆσιν εἰς πρᾶξιν
προενεγκεῖν συνειργάσατο. Καὶ τὸ ἐπὶ ὄνον δὲ καὶ πῶλον
καθίσαι τὸν σεσαρκωμένον λόγον τὸ αὐτό φησιν ὑπαι-
νίττεσθαι.
Ναὶ δὴ καὶ τὸν μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐπὶ τῆς
ἀνθρακιᾶς ὀπτόμενον ἰχθῦν· τὸ γὰρ πρὶν ἄλογον ὑπὸ
τοῦ λόγου πυρούμενον τῆς τε ἀλογίας ἐξίστασθαι καὶ βρῶμα
νοερὸν τοῦ λόγου καθορᾶσθαι γινόμενον. Ἔτι δὲ καὶ τῶν
γλωσσῶν τὴν χάριν τοῖς ἀποστόλοις διδομένην τῆς ἀπο-
στολικῆς αὐτῶν χειροτονίας μηνύειν τὸ ψήφισμα, ὡς
ἂν καὶ τῷ σχήματι μάθοιεν ὡς τῷ λόγῳ τὰ τοῦ λόγου
ὑπηρετήσοντες ἀπήλαυσαν τοῦ τοιούτου χαρίσματος. Καὶ
τὸν πρόδρομον δέ, φωνὴν βοῶσαν τοῦ λόγου παρὰ τῶν
ἱερῶν κηρυττόμενον γραμμάτων, οὐκ ἄλλο τι παρὰ τὰ
εἰρημένα δηλοῦν, ἀλλ' ὅτι τὸ τῆς ἀλογίας ἀρρώστημα
ὁ λόγος ἐπεδήμησεν ἐξιάσασθαι. Ὃ καὶ τὸν Δαβὶδ λέγειν
»ἐξαπέστειλε τὸν λόγον αὑτοῦ καὶ ἰάσατο αὐτούς».
Ταῦτα μὲν οὖν ἐν τοῖς δυσὶ πρώτοις διεξέρχεται βιβλίοις,
ἀγῶνι προαγωνιστῇ νεανιευσάμενος κατὰ τῶν λεγόν-
των διὰ τοῦτο τὸν υἱὸν ἄνθρωπον γενέσθαι καὶ
513
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 222, Bekker page 202a, line 36
καὶ τὴν πρὸς τὸ θεῖον παρρησίαν, τουτέστι περιοχὴν καὶ
σκέπην τοῦ λαοῦ, κατωνόμαζον.
Πάλιν ἔδει προδραμεῖν
τοῦ λόγου πρόδρομον· ὁ μείζων προφητῶν καὶ πάντων
ἀνθρώπων προτρέχει. Ἔδει μάρτυρα τῆς αὐτοῦ προβα-
λέσθαι δόξης· τὸν Συμεὼν καὶ τὴν Ἄνναν ἐκάλεσεν.
Ἔδει μαθητὰς προσλαβεῖν· τοὺς ἀρίστους λογάδας τίθε-
ται· «Οἶδα γάρ, φησιν, οὓς ἐλεξάμην». Ἔδει νεκρὸν
ἐγεῖραι τὸν ἐν Βηθανίᾳ Λάζαρον· ἀλλ' ἐξ εὐσε-
βούσης οἰκίας ἐν ᾗ Μάρθα καὶ Μαρία, ἃς τὴν ἀγαθὴν
ἐκλέξασθαι μερίδα τὸ θεῖον ἀπέφηνε ψήφισμα. Ἐξ ἐθνῶν
ἔδει κληθῆναι; ἀπαρχὴ τῶν ἄλλων ὁ Κορνήλιος κα-
λεῖται· ὅσος δὲ τὴν ἀρετὴν καὶ πρὸ τοῦ βαπτίσματος,
τὸ ἱερὸν ἀνακηρύττει γράμμα. Σταυροῦνται δύο λῃσταί·
ἀλλ' ὁ μὲν εὐγνωμονῶν ἀνοίγει τὸν παράδεισον, ὁ δὲ
βλασφημῶν καὶ τῆς ἁμαρτίας ἀνεξάλειπτα φέρων
τὰ στίγματα εἰς δίκην ἐκ τιμωρίας παραπέμπεται.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 224, Bekker page 229b, line 9
νως τε ἀπεδέχθησαν καὶ ἐπιστολῆς φιλοφρονούμενοι
ἔτυχον, Ποπλίου Αἰμιλίου ταύτην ἀποστείλαντος,
ἐν ᾗ φιλίαν τε πρὸς αὐτοὺς τῆς συγκλήτου βουλῆς ὑπισχ-
νεῖτο, καὶ τὰ ἄλλα προνοίας τε καὶ ἐπιμελείας, ἐπειδάν
τινος αὐτῶν δέοιντο, μηδεμιᾶς ὑστερεῖσθαι. Ὕστερον δὲ καὶ
πρὸς Κορνήλιον Σκιπίωνα τὸν τὴν Λιβύην Ῥωμαίοις
κτησάμενον, διαπέμπουσι πρεσβείαν, τὴν ὡμολογημέ-
νην φιλίαν ἐπικυροῦντες.
Μετὰ ταῦτα δὲ πάλιν πρὸς
τὸν αὐτὸν διαπρεσβεύονται, διαλλάττειν πρὸς Ῥωμαίους
ἀξιοῦντες τὸν βασιλέα Ἀντίοχον· καὶ ψήφισμα πρὸς
αὐτὸν ἔγραψαν, παραινοῦντες αὐτὸν τὴν πρὸς Ῥω-
μαίους διαλύσασθαι ἔχθραν. Ὁ δὲ Κορνήλιος Σκιπίων
ἀντεπιστέλλων τοῖς Ἡρακλεώταις ἐπιγράφει οὕτω· «Σκι-
πίων στρατηγός, ἀνθύπατος Ῥωμαίων, Ἡρακλεωτῶν
τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ χαίρειν», ἐν ταύτῃ τήν τε
πρὸς αὐτοὺς εὔνοιαν ἐπιβεβαιῶν, καὶ ὡς διαλύσαιντο
Ῥωμαῖοι τὴν πρὸς Ἀντίοχον μάχην. Τὰ αὐτὰ δὲ Λευ-
κίῳ Πόπλιος Κορνήλιος Σκιπίων ὁ ἀδελφὸς καὶ στρα-
τηγὸς τοῦ ναυτικοῦ τοῖς Ἡρακλεώταις διαπρεσβευσα-
μένοις ἀντέγραψε.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη.Codex 229, Bekker page 255a, line 15
βίον Συμεὼν καὶ Ἰάκωβος καὶ Βαράδατος τὴν αὐτὴν
γνώμην ἰδίοις ἐπεκύρωσαν γράμμασι.
514
Δῆλον δὲ ὡς,
ἔνθα μία καθ' ὑπόστασιν ἕνωσις, πᾶσα διαιρέσεως ὑπό-
νοια ἀπελήλαται· τὸ γὰρ γνωρίζειν τῶν οὐσιῶν τὸ διά-
φορον οὐκ ἔστι διαιρεῖν ταύτας, κατὰ τὸν ἐν ἁγίοις
Κύριλλον.
Ὅτι τὸ πρὸς ἡμᾶς ὁμοούσιον τοῦ ἐνανθρωπήσαντος
θεοῦ λόγου σαφῶς ἡ σύνοδος ἀνεκήρυξε, δογματιζόμενον
μὲν παρὰ τῶν ὁσίων ἡμῶν πατέρων, οὔπω δὲ τῆς φω-
νῆς οἰκουμενικῆς συνόδου ψηφίσμασι τὴν βεβαίωσιν
λαβούσης. Διὸ πάντως ἂν ἐξεβέβλητο, τῆς δυσσεβοῦς
μὲν δόξης Εὐτυχοῦς ἐν τῇ λῃστρικῇ συνόδῳ παρρησια-
σαμένης, ὑφ' ἑτέρας δὲ μὴ κατακριθείσης, κἀκείνου μὲν
τῆς δικαίας καθαιρέσεως ἀπολυθέντος, ἐπὶ Φλαβιανὸν
δὲ τὸν ἀοίδιμον, ὃς ἐκεῖνον καθεῖλε, τῆς δίκης ἀδίκως
μετενεχθείσης, καίτοι λαμπρῶς κηρύττοντα μίαν μὲν
τοῦ λόγου φύσιν σεσαρκωμένην, τουτέστιν ὑπόστασιν, συ-
νανακηρύττοντα δὲ καὶ τὸ ἡμῖν ὁμοούσιον.
Ὅτι φασὶν οἱ ἅγιοι πατέρες μὴ χρῆναι τὴν λέξιν
γυμνὴν καὶ κακούργως ἐξετάζειν, ἀλλὰ τῇ εὐσεβεῖ
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 242, Bekker page 349a, line 36
τὰ δὲ εἰς φιλοσοφίαν ἄγοντα παρειμένος, ἅτε πρὸς
ταῦτα ἀνάγωγος ὢν διὰ τὴν οὐκ ἀκολάκευτον πατρῷαν
οὐσίαν, ἱερὰν δὲ ζωὴν προβεβλημένος, εἴπερ τις ἕτερος.
Ὁ μὲν οὖν Εὐπείθιος εὐφυέστερος μὲν ἐγένετο, τὰ δὲ
ἤθη ἐπισεσυρμένος εἰς ἰδιωτισμόν, ἤδη δὲ καὶ ἀτοπώ-
τερον ἔχων ἢ κατ' ἰδιώτην. Ἀσθενῶν αὐτὸς τὸ σῶμα
καὶ οὐ πόρρω τείνων θανάτου. Ὁ δὲ πρὸς μὲν τὸ
παραυτίκα δυσχερῶς ἤκουσε τῆς ἀπολογίας, ἅτε
μὴ κατ' ἐλπίδας αὐτῷ πραττούσης τῆς ἀγαθοειδοῦς
προαιρέσεως. Τοιαῦτα πολλὰ λέγων τε καὶ ἐπᾴδων
ἔπεισε τὸν Ἰσίδωρον ὁ Μαρῖνος δέξασθαι τὸ ψήφισμα
τῆς διαδοχῆς· καὶ ἐψηφίσθη διάδοχος ἐπ' ἀξιώματι μᾶλ-
λον ἢ πράγματι τῆς Πλατωνικῆς ἐξηγήσεως. Εἰ
δὲ θειότερον χρῆμα, ὡς σὺ φῄς, ὦ Ἡγία, ἔλεγε πρὸς
αὐτὸν ὁ Ἰσίδωρος, ἡ ἱερατικὴ πραγματεία, φημὶ
μὲν τοῦτο κἀγώ· ἀλλὰ πρῶτον ἀνθρώπους γενέσθαι τοὺς
ἐσομένους θεοὺς δεῖ. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Πλάτων ἔφη μὴ
ἐλθεῖν εἰς ἀνθρώπους μεῖζον ἀγαθὸν φιλοσοφίας. Ἀλλὰ
τοῦτο συμβέβηκε νῦν ἐπὶ ξυροῦ ἑστάναι οὐ τῆς ἀκμῆς, τοῦ
δὲ ἐσχάτου γήρως ὡς ἀληθῶς.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 243, Bekker page 361a, line 7
τὸ ῥόθιον οὐδὲ στενοχωρεῖς στρατιώταις τὴν ἤπειρον,
οὐδὲ τὰ στοιχεῖα πρὸς τὴν σαυτοῦ χρείαν καταναγκάζεις
μετασκευάζεσθαι· οἶδας γὰρ ὡς πάντων ἐκείνων κρείττων
ἐγενόμην μαχόμενος. Ἀπὸ Βαβυλῶνος προσβάλλεις τῇ
515
πόλει, καὶ διὰ τῶν κηρύκων ἡμῖν ἐφίστης μηχανή-
ματα, καὶ ταῖς πρεσβείαις διορύττεις τὴν ἐπὶ τῶν καλλίς-
των φιλοτιμίαν τῆς πόλεως, καὶ ταῦτα δωρεὰς ὀνομάζεις
καὶ χάριτας. Μὴ πρὸς τροπαίων διὰ γῆς καὶ θαλάσσης
ἐγηγερμένων ... Εἰ μὲν οὖν οἴεσθε δεῖν γράφειν μὲν
ἃ χρὴ ποιεῖν, ἃ δ' ἂν γράψητε μὴ ποιεῖν, καὶ λαμ-
προὶ μὲν ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων φαίνεσθαι, διὰ δὲ τῶν
ἔργων οὐχ ὅμοιοι, καλῶς ἔχει. Ὁ μὲν γὰρ ἐν τῷ βου-
λεύεσθαί τι λαμπρός, τῷ μήπω δῆλος εἶναι ὅτι καὶ
πράξειεν, οὔπω καθαρῶς τὴν εὐφημίαν κομίζεται, ἀλλ'
ἔτι πρὸς τοὺς ἐπαίνους ἀμφίβολος· περιμένουσι γὰρ τὸ
τέλος ἅπαντες, ἵνα τὴν γνώμην θαυμάσωσιν. Ὁ δ' οἷς
ἔγνω καλῶς καὶ τὴν ἀπὸ τῶν ἔργων πεῖραν ἑλόμενος,
ἐπ' ἀμφοτέροις θαυμάζεται, τὴν μὲν γνώμην, οἷς ἔκρινε,
τὴν δὲ πρᾶξιν, οἷς οὐκ ἤλεγξε τὰ ψηφισθέντα τοῖς πράγ-
μασιν. Ἡδέως δ' ἂν ἐροίμην τοὺς ἀντιλέγοντας,
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 243, Bekker page 361b, line 26
κατορθώματα. Τί νῦν ἐν ἅπασι τούτοις διεσπούδασται; Μὴ
σπένδεσθαι βαρβάροις, μισεῖν τὸ γένος ὡς ἀλιτήριον, ἀ-
διάλλακτον ἡγεῖσθαι τὸν πρὸς ἀλλήλους πόλεμον. Καὶ μά-
λα εἰκότως· οὓς γὰρ τῇ φύσει πολεμίους ἐνόμιζον, παρὰ
τούτων ἀεί τι κακὸν προσδοκήσαντες νόμῳ τὸ μὴ παθεῖν
ἐφυλάξαντο, μέγιστον εἶναι τῆς πόλεως φυλακτήριον τὴν
ἀπιστίαν τὴν πρὸς αὐτοὺς ἡγησάμενοι. Εἰώθασι γὰρ οἱ
πονηροὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ πρὸς πλεονεξίαν τὰ πάντα
βλέποντες πλείονα κερδαίνειν ἐπὶ φιλίας προσχήματι
τῶν ὅτε φανερῶς ὡμολόγουν τὸν πόλεμον. Ψηφί-
σματα γὰρ Ἀθηναίων ἐγὼ καλῶ τὰ τοῦ θείου Πυθίου μαν-
τεύματα. Πολέμιος ὁ Πέρσης οὐ καθ' ἕνα καιρὸν
οὐδὲ χρόνον, οὐδὲ παρ' αὐτὴν μόνην τὴν τοῦ πολέμου
καταβολήν, ἀλλ' εἰς πάντα τὸν βίον τῆς πόλεως.
Εἰ γὰρ Πλαταιὰς μόνας κατέσκαψε, καὶ δῆμον εἰς
τοὺς ὑπὲρ τῆς ἐλευθερίας πολέμους αὐτόκλητον ἐποίη-
σεν ἄπολιν. Οὐ γὰρ ἃ πέπονθε βασιλεύς, ταῦτα
διαλογιζομένους ἐκεῖνον ἀπαλλάττειν τῆς μέμψεως δεῖ,
ἀλλ' ἅπερ ἂν κρατήσας ἔδρασεν ἐν νῷ λαβόντας,
πᾶσαν ἥττω νομίζειν δίκην τῆς ἀξίας κομίζεσθαι.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 245, Bekker page 397b, line 3
ἐλάττων, καίπερ ὢν μέγας, ἰδέᾳ δὲ καὶ κάλλει προσώπου
θαυμαστὸς καὶ περιττός, ὥστε τῶν πλαττόντων καὶ γρα-
φόντων μηδένα τῆς ὁμοιότητος ἐφικέσθαι. Τὸ γὰρ αὐτὸ
χάριν καὶ βάρος καὶ φόβον καὶ ὥραν εἶχε, καὶ συνε-
κέκρατο τῷ νεαρῷ καὶ ἰταμῷ δυσμίμητος ἡρωϊκή τις
ἐπιφάνεια καὶ βασιλικὴ σεμνότης. Οὕτω δέ πως καὶ τὸ
ἦθος ἐπεφύκει πρὸς ἔκπληξιν ἀνθρώπων ἅμα καὶ χάριν.
516
Ὅτι τὸ ὑπερφυέστατον ἐνθύμημα τοῦ Στρατοκλέους
φησίν – οὗτος γὰρ ἦν ὁ τῶν σοφῶν τούτων καὶ πε-
ριττῶν καινουργὸς ἀρεσκευμάτων – ἔγραψεν ὅπως οἱ πεμ-
πόμενοι κατὰ ψήφισμα δημοσίᾳ πρὸς Ἀντίγονον ἢ Δημή-
τριον ἀντὶ πρεσβευτῶν θεωροὶ λέγοιντο, καθάπερ οἱ
Πυθοῖ καὶ Ὀλυμπίαζε τὰς πατρίους θυσίας ἀπάγοντες
ἐν ταῖς Ἑλληνικαῖς ἑορταῖς.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 246, Bekker page 401b, line 36
λιπεῖν, ἵνα δὴ τοῖς μεγίστοις χρησώμεθα. Ἐπεὶ τίς οὐκ
ἂν ἄσμενος καὶ ταῦτα εἰς μέσον ἤνεγκεν; Ὅτε γὰρ
τοῖς Ἕλλησι καὶ βαρβάροις τὰ πράγματα ἐκρίνετο καὶ
μικρὸν πρὸς πολὺ μέρος τῆς γῆς ἠγωνίζετο, ὁ δὲ ἀγὼν
ἦν ὑπὲρ σωτηρίας ἅμα καὶ ἀρετῆς, τότε ἐνίκησεν ἡ
πόλις ἄμφω τὼ γένη κάλλιον εὐχῆς, ὡς τὸ μὲν προς-
θήκην αὐτῆς μικρὰν ἀποφανθῆναι, τὸ δὲ πλεῖον χεῖ-
ρον ἢ ὅσῳ πλεῖον ἐδόκει.
Ἐν ἐκείνοις μέντοι τοῖς
καιροῖς ἔργα λόγων ἡττήθη, – λέγω δὲ τὰ τῶν ἄλλων
ἔργα λόγων τῶν παρ' ἡμῖν· καὶ ψήφισμα τροπαίου
κρεῖττον εἰς μνήμην ἐνίκησεν, ἅμα λόγῳ καὶ ἔργῳ νι-
κῆσαν. Εὐθὺς γὰρ ἐν χεροῖν κύριον ἦν, οὐ τῇ χειροτονίᾳ
μόνον ὡς νόμος, ἀλλὰ καὶ τῷ διαφθεῖραι τοὺς ἀγγέλους.
Τῷ δὲ ἑρμηνεύσαντι τὰ γράμματα διαχειροτονίαν
μὲν ἀπέδοσαν, ἵνα ἐπειδήπερ Ἕλλην ἦν, ἔχοι πλέον τὴν
τῆς κρίσεως εἰκόνα, ἀπέκτειναν δὲ καὶ τοῦτον ὡς οὐδ'
ἄχρι φωνῆς διακονῆσαι προσῆκον τοῖς βαρβάροις, καὶ
τὸ ἰσχυρὸν περιῆλθεν αὐτῷ. Τὸν γὰρ τῆς πόλεως ἄποικον
οὐκ ἠξίουν κατὰ τῆς πόλεως καὶ τῶν Ἑλλήνων ἑρμηνέα
τῷ φύσει πολεμίῳ γίνεσθαι.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 246, Bekker page 403a, line 27
ὧν αὐτοὶ πρόοιντο τὴν ἑαυτῶν. [Πρὸς ταῦτα αἱ-
ρεῖσθε ὁπότερα] ἆρ' ἢ τῷ δικαίῳ λόγους οὐχὶ συμβαί-
νοντας ἢ ταῖς παρούσαις ἀνάγκαις οἵους ἐγχωρεῖ πα-
ριδεῖν, εἶπον ἄν, εἰ τούτοις ἐχρῶντο; Ἀλλ' εἰ κοινὰ
μὲν πάντα ἦν, μηδεὶς δὲ ὑπερεῖχε μηδενός, πάντες δ'
ἐξ ἴσου συνετέλουν, οἱ δὲ ναύαρχοι παραπλησίως εἶχον
τὰς φύσεις [ἀλλήλοις], ἔρανος δ' ἦν, ἔδει δ' ἐκ τῶν
ὑπαρχόντων σκεψαμένους τοὺς ἡγησομένους καταστῆσαι,
πῶς οὐκ ἐκεῖνοι διὰ πάντων ἐξέλαμπον ὥσπερ ἄστερες;
Οὐ μὴν ὥσπερ τοῖς ψηφίσμασι καὶ τῷ κέρᾳ τῆς
παρατάξεως, οὕτω κἀν ταῖς πράξεσι τὴν ἡγεμονίαν ἑτέ-
ροις παρεῖσαν, πόθεν; Ἀλλ' οἱ μὲν ὄνομα ἡγεμόνων,
οἱ δὲ ἔργα παρείχοντο. Καὶ τοσούτῳ κάλλιον αὐτοῖς τὸ
σχῆμα καθίστατο, ὅσῳ τῶν ἡγεμόνων αὐτῶν εἶχον τὴν
517
ἡγεμονίαν. Ὅ τι γὰρ Ἀθηναίων μὴ δόξειεν ἑνί, πάντ' ἦν
τῶν ἄλλων Ἑλλήνων ἄκυρα, [ὥσθ' ὁ μὲν Λακεδαι-
μονίων ναύαρχος τῶν ἀφ' ἑκάστων ἀρχόντων ἦρχεν, ὁ
δὲ τῶν Ἀθηναίων ἄρχοντος ἀρχόντων].
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 247, Bekker page 422a, line 34
μὲν χωρίς που εἶναι, τὸν λόγον δὲ ἐλέγχειν. Καὶ ταῦτά [γε]
οὐκ ἐραστοῦ μόνον ὄντα ἐγκλήματα, ἀλλὰ καὶ σωφρο-
νοῦντος περὶ λόγους. Ὅρα δὲ μὴ ἀναίτιόν με αἰτιᾷ.
Ἐγὼ γὰρ οὐκ ἔλεγον δὴ Πλάτωνα κακῶς, ὥσπερ ἐν
δικαστηρίῳ τινὶ κρίνων, οὐδ' ᾐτιώμην τὰς ἀποδημίας,
ἵνα χείρων νομίζοιτο, ἀλλὰ κἀν τούτοις μαρτυρεῖν ἔφα-
σκον ἐμαυτῷ τε καὶ ῥητορικῇ. [Ἀλλὰ μή πω περὶ
τούτων.] Ἀλλὰ τί με χρῆν, ὦ πρὸς Διὸς, ποιεῖν; Πότερον
μὴ μνησθῆναι τὸ παράπαν τῆς ἐς Σικελίαν [ἀποδημίας]
ὥσπερ τι τῶν ἀπορρήτων μέλλοντα ἐρεῖν; Ἀλλ' οὔτε
ψήφισμα συνῄδειν ἀπαγορεῦον καὶ τῷ λόγῳ συνέφερε,
καὶ ἅμα ἀληθὲς ἦν· καὶ γὰρ ἔπλευσεν οὐχ ἅπαξ καὶ ὑπὲρ
τοῦ Δίωνι γενέσθαι τὰ δίκαια.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 248, Bekker page 429a, line 20
σαι τοῖς Λακεδαιμονίοις ἐν τῷ τότε τὴν ἡγεμονίαν
ὑποσχόμενος παρ' ἑκόντων αὐτοῖς τῶν Ἑλλήνων ταύτην
ἀνακτήσασθαι· καὶ οὐκ ἐψεύσατο. Σχεδὸν δέ τι καὶ
τοὔνομα τῆς ἡγεμονίας, ἀλλ' οὐκ αὐτὴν ἔπεισε παρεῖ-
ναι ἐπεί, τό γε ἀληθὲς εἰπεῖν, αὑτοῖς μὲν τὴν ἡγεμο-
νίαν ἐκείνοις δὲ τὴν ἐπωνυμίαν ἀνέθεσαν, καὶ περιε-
γένετο αὐτοῖς, ἄνευ τῆς σωτηρίας τῆς κοινῆς καὶ τοῦ τῶν
μὲν πολεμίων ἀνδρείᾳ τῶν δὲ συμμάχων πραότητι
κρατῆσαι, καὶ τὸ σχῆμα τῷ παντὶ κάλλιον καὶ σεμνό-
τερον· ἡγεμόνων γὰρ ἡγεμόνες κατέστησαν. Τοῦτο τὸ
ψήφισμα οὐ κόλαξ (ἐμοὶ δοκεῖν) ἄνθρωπος, οὐδὲ κάτω
βλέπων, οὐδ' ὑποπεπτωκὼς τοῖς ἀκούουσιν, ἀλλὰ θεῶν
τις διὰ τῆς Θεμιστοκλέους γλώσσης ἐφθέγξατο.
Ὥστε
ὁρῶν μὲν αὐτοὺς δακρύοντας, ἀκούων δὲ παίδων καὶ γυ-
ναικῶν ποτνιωμένων, ἔτι δὲ ὑπολειπομένων τινῶν ἀναγ-
καίως, παραπλησίου δὲ μάλιστά πως ὄντος ὥσπερ ἂν εἰ
ἑαλωκυίας τῆς πόλεως κατὰ κράτος, εἰκότως (τὸ μὲν γὰρ
μέλλον ἦν ἅπασιν ἐν ἀφανεῖ, λεπτὴν καὶ ἄπιστον ἔχον τὴν
ἐλπίδα, τὰ δὲ παρόντα στέρησις πόλεως καὶ κτημάτων καὶ
διαίτης ἁπάσης τῆς πρότερον), [καὶ παραλαβὼν αὐτοὺς
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 251, Bekker page 463b, line 13
518
τὸ ἐφ' ἡμῖν διασῴζομεν, οὐκ ἀδεσπότους δὲ τὰς πρὸς
τὴν ἀξίαν ἀντιδόσεις. Καὶ τοῦτο εἶναι τὴν ἄγουσαν ἡμᾶς
πρὸς τὰ τῇδε καὶ πάλιν ἐντεῦθεν ἀπάγουσαν εἱμαρ-
μένην, πλέγμα οὖσαν καὶ συνδρομὴν ἀνθρωπίνης προαι-
ρέσεως καὶ θείας κρίσεως, ὥστε ἑλομένους ἡμᾶς ἃ βου-
λόμεθα διὰ τὸ τῆς προαιρέσεως ἀδούλωτον, πάσχειν
πολλάκις ἃ μὴ βουλόμεθα διὰ τὸ τῆς κρίσεως ἀδιά-
πταιστον. Ἐν ὅλῳ δὴ τῷ ἀφοριζομένῳ βίῳ τά τε ἄλλα
κεῖται, ὅσα συνεκτικὰ τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς, καὶ ὁ καιρὸς
καὶ ὁ τρόπος τοῦ θανάτου τῷ τῆς εἱμαρμένης ψηφί-
σματι συνδιατέτακται.
Ὅτι φησίν, ἐπιστῆσαι ἄξιον ὡς ἡ ψυχὴ οὔτε ἐν τῇ
πρὸς νοῦν στροφῇ τὴν τοῦ ποτε ἀνοηταίνειν ἀσθένειαν
ἀφῄρηται, οὔτε ἐν τῇ ἐσχάτῃ κακίᾳ τὴν τοῦ αὖθις νοεῖν
δύναμιν καὶ ὀρθῶς μετανοεῖν. Φύσει γὰρ ἡ ἀνθρωπίνη
ψυχὴ τοιαύτη δημιουργηθεῖσα καὶ πρὸς τὴν θείαν εὐ-
ζωΐαν καὶ πρὸς τὴν θνητὴν γένεσιν ἐπιτηδείως ἔχει,
ἀνὰ μέρος ἑκατέραν προβάλλουσα δύναμιν, ἐπεὶ καὶ κατὰ
πρόνοιαν θεοῦ πρὸς ἄμφω γεγένηται. Οὕτω γὰρ τὸ μὲν
δύνασθαι αὐτὴν πολιτεύεσθαι κατ' οὐσίαν κέκτηται· τὸ δὲ
πλείονα χρόνον ἄνω διάγειν ἢ
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 254, Bekker page 468b, line 24
δεγμένου, ὁ θεολόγος Ἰωάννης τῆς ὑπερορίου φυγῆς ἀφε-
θεὶς κατάγεται πρὸς τὴν Ἔφεσον, ἧς καὶ πρότερον ὑπὸ
Δομετιανοῦ πεφυγάδευτο. Καὶ γὰρ ἐν ταύτῃ διέτριβε
ναυαγήσας μὲν περὶ τὸν αἰγιαλόν, ἐκβρασθεὶς δὲ τῆς
θαλάσσης ἐμπνέων ἔτι, ἡνίκα Νέρων ὁ ἐμμανὴς τὸν
κατὰ τῶν Χριστιανῶν ἔπνει διωγμόν· ὅτε καὶ τοὺς τό-
μους, οἳ ἀνέγραφον διαφόροις γλώσσαις τὰ σωτήρια
τοῦ δεσπότου πάθη τε καὶ θαύματα καὶ διδάγματα,
τούτους παρὰ τῶν κομιζόντων δεξάμενος διέταξέ τε καὶ
διήρθρωσε, καὶ ἑνὶ ἑκάστῳ τῶν τριῶν εὐαγγελιστῶν τὸ
ὄνομα ἐνηρμόσατο. Ἀλλὰ γάρ, ὅπερ εἶπον, ψηφίσματι
Νέρβα τῆς ὑπερορίας ἀνακληθεὶς τῇ Ἐφεσίων ἐπέστη
μητροπόλει, καὶ αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ, ἑπτὰ συμπαρόντων
ἐπισκόπων, τῆς Ἐφεσίων ἀντιλαμβάνεται μητροπόλεως,
καὶ διήρκεσε τὸν τῆς εὐσεβείας κηρύσσων λόγον ἄχρι
τῆς βασιλείας Τραιανοῦ. Ταῦτα δὴ καὶ τοιαῦθ' ἕτερα
διηγεῖται τὸ μαρτύριον ἁπλουστέρᾳ φράσει τοῦ ἁγίου
Τιμοθέου.
Ὅτι ὁ ἀπόστολος Τιμόθεος ὑπὸ τοῦ μεγάλου Παύλου
καὶ χειροτονεῖται τῆς Ἐφεσίων μητροπόλεως ἐπίσκοπος
καὶ ἐνθρονίζεται.
519
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 258, Bekker page 482a, line 7
ρίων ἐλθεῖν ἀπηρέσκοντο, εἰ μὴ πρότερον τοὺς περὶ
Ἀθανάσιον καὶ Παῦλον τοῦ συλλόγου ἀπελάσωσι. Πρω-
τογένης δὲ ὁ Σαρδικῆς ἐπίσκοπος καὶ Ὅσιος ὁ Κου-
δρούβης καὶ οἱ λοιποὶ ἑπόμενοι οὐδ' εἰς ἀκοὴν τὴν ἔκθες-
μον αὐτῶν ἀξίωσιν παρεδέξαντο, ἄνδρας οὓς συν-
ῆλθον κρῖναι, ἀκρίτως κατακρῖναι καὶ ἀπελάσαι. Ἐξ
ὧν οἱ μὲν τῆς ἀνατολῆς σχισθέντες τῶν ἐν Σαρδικῇ ἐν
τῇ Φιλίππου πόλει συναθροίζονται, καὶ τὸ ὁμοούσιον οὐκέτι
γνώμῃ ὑφάλῳ ἀλλ' ἐμφανεστάτῃ καὶ γλώσσης θρασύ-
τητι ἀναθεματίζουσι, καὶ τὸ ἀνόμοιον δογματίζουσι, καὶ
τὰ δυσσεβῆ ψηφίσματα πανταχοῦ διαπέμπονται. Οἱ δὲ
ἐν Σαρδικῇ πρῶτον μὲν τῶν ἀποσχισάντων ἐρήμην κα-
τεψηφίσαντο, εἶτα τοὺς Ἀθανασίου κατηγόρους συκο-
φαντίας ἁλόντας καθαιροῦσι τοῦ ἀξιώματος, καὶ τρίτον
τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τὸν ὅρον κρατύνουσι καὶ ἀπο-
κηρύττουσι τὸ ἀνόμοιον, ἐπὶ πᾶσι δὲ τὸ ὁμοούσιον ἀνα-
κηρύττουσι· καὶ γράμματα πρὸς πάσας τὰς τῆς οἰκου-
μένης ἐκκλησίας διαπέμπονται.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 258, Bekker page 482b, line 29
τῇ τε Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύῃ ἃ περὶ Ἀθανασίου ἔγνω
τε καὶ διεπράξατο.
Ὁ δὲ γενναῖος οὗτος ἀθλητὴς τῇ Ἀλεξανδρείᾳ
ἐπιστὰς καθίζει καὶ αὐτὸς ἀρχιερέων ἐξ Αἰγύπτου τε
καὶ Λιβύης σύλλογον· καὶ αὕτη τὰς ὁμοίας καὶ ἀπα-
ραλλάκτους ψήφους ταῖς ἐν Σαρδικῇ καὶ ἐν Ἱεροσολύμοις
συνόδοις ψηφίζεται. Ἀλλὰ γὰρ Μαγνεντίου τυραννίδι ἐπι-
θεμένου καὶ τὸν βασιλεύοντα τῆς δύσεως διαφθείραν-
τος, οἱ ἐξ Ἀρείου πάλιν τὸν κονιορτὸν Κωνστάντιον
κατὰ τοῦ πολυάθλου ἀναρριπίζουσι· καὶ πάλιν τὰ τῆς
ἀσεβείας ψηφίσματα, καὶ πάλιν φυγή, καὶ πάλιν ἔρευνα,
καὶ πάλιν ἀναζήτησις.
Ναὶ δὴ καὶ Γεώργιος ὁ τῆς
Ἀλεξανδρέων πόλεως ἁρπάσας τὸν θρόνον, ἅμα τοῖς
περὶ Ἀκάκιον καὶ Πατρόφιλον, οἱ τῆς Ἀρείου φατρίας,
ἐξωθήσαντες Ἱεροσολύμων τὸν ὁμολογητὴν Μάξιμον
ἀντεισάγουσι Κύριλλον. Ὁ δὲ δυσσεβὴς Γεώργιος τοσού-
των τὴν Ἀλεξανδρέων ἐνέπλησε κακῶν, ὡς τὰ τοῖς
Ἕλλησι κατὰ Χριστιανῶν τολμηθέντα φιλανθρωπίαν
νομίζεσθαι. Αἰκισμοί τε γὰρ σωμάτων καιναῖς ἐπινοίαις
ἀφορήτους φέροντες τὰς ἀλγηδόνας κατέξαινον,
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 258, Bekker page 485a, line 24
520
λης διὰ γραμμάτων δίδωσιν Ἀθανασίῳ πᾶσαν ἄδειαν
τὰς ἐκκλησίας ἰθύνειν.
Ἐξορμᾶν δὲ μέλλων εἰς Ἀντιόχειαν, ἐπεὶ Εὐδό-
ξιος ὁ μισόχριστος ὁ δέκα καὶ ἔννεα ἔτη κατὰ τῶν εὐ-
σεβῶν ἄσπονδον πόλεμον ἀναλαβὼν ἀπεφθάρη, τῆς
ὁδοιπορίας κατὰ τὴν Νικομήδειαν ἐπεσχέθη. Καὶ οἱ μὲν
ἐξ Ἀρείου Δημόφιλον χειροτονοῦσιν, οἱ δὲ τὸ ὁμοούσιον
πρεσβεύοντες Εὐάγριόν τινα, τοῦ μακαρίου Εὐσταθίου
τὴν τελεσιουργίαν χειρισαμένου, ὃς πρὸ Μελετίου τὴν
Ἀντιοχέων ἐκκλησίαν ποιμαίνειν ὑπὸ τῶν Ἀρειανῶν
συνεσκευάσθη, καὶ τῆς ὑπερορίας ψηφίσματι τοῦ εὐσε-
βοῦς Ἰωβιανοῦ ἀνακληθεὶς ἐν Κωνσταντινουπόλει διέτρι-
βεν.
Φώτιος. Βιβλιοθήκη.Codex 262, Bekker page 490a, line 4
οὐσίαν καὶ τὸν ἀδελφὸν Πολέμαρχον ἀποβαλών, αὐ-
τὸς μόλις διαδρὰς τὸν ἐπικρεμαμένον ὄλεθρον, διῆ-
γεν ἐν Μεγάροις, τῶν δ' ἀπὸ Φυλῆς ἐπιθεμένων τῇ
καθόδῳ χρησιμώτατος ἁπάντων γέγονε τῇ πράξει·
χρήματά τε γὰρ αὐτὸς παρέσχε δραχμὰς δισχιλίας καὶ
ἀσπίδας ςʹ, σταλεὶς δὲ σὺν Ἕρμονι ἐπικούρους τε ἐμι-
σθώσατο τʹ, καὶ Θρασύδαιον τὸν Ἠλεῖον ἔπεισε ξένον
ὄντα αὐτῷ βʹ τάλαντα παρασχεῖν. Ἐφ' οἷς γράφει
μὲν μετὰ τὴν κάθοδον ὁ Θρασύβουλος πολιτείαν αὐτῷ,
ὁ δὲ δῆμος ἐκύρωσε τὴν δωρεάν. Ἀρχῖνος δέ, διὰ
τὸ ἀπροβούλευτον εἰσαχθῆναι τὸ ψήφισμα, γράφεται
[γραφὴν] παρανόμων τὴν δωρεάν. Καὶ ἐπεὶ κατεγνώ-
σθη τὸ ψήφισμα, τῆς μὲν πολιτείας ὁ Λυσίας ἀπε-
λαύνεται, τὸν λοιπὸν δὲ χρόνον κατεβίω ἰσοτελὴς ὤν.
Καὶ τελευτᾷ αὐτόθι, γʹ καὶ πʹ ἔτη γεγονώς· οἱ δὲ ἀφαι-
ροῦσιν αὐτοῦ ζʹ.
Ἀνεγνώσθη Ἰσαίουδιάφοροι λόγοι. Οὗτοι δὲ
ἁπλῶς εἰπεῖν εἰς δʹ καὶ ξʹ συναριθμοῦνται. Τούτων δὲ οἱ
τὸ γνήσιον μαρτυρηθέντες νʹ καταλείπονται μόνοι.
Λυσίου δὲ γέγονε μιμητής, οὗ καὶ μαθητὴς ἐχρημά-
τισε. Τὴν μίμησιν δὲ αὐτῷ προσάπτει
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 262, Bekker page 490a, line 6
γεν ἐν Μεγάροις, τῶν δ' ἀπὸ Φυλῆς ἐπιθεμένων τῇ
καθόδῳ χρησιμώτατος ἁπάντων γέγονε τῇ πράξει·
χρήματά τε γὰρ αὐτὸς παρέσχε δραχμὰς δισχιλίας καὶ
ἀσπίδας ςʹ, σταλεὶς δὲ σὺν Ἕρμονι ἐπικούρους τε ἐμι-
σθώσατο τʹ, καὶ Θρασύδαιον τὸν Ἠλεῖον ἔπεισε ξένον
ὄντα αὐτῷ βʹ τάλαντα παρασχεῖν. Ἐφ' οἷς γράφει
μὲν μετὰ τὴν κάθοδον ὁ Θρασύβουλος πολιτείαν αὐτῷ,
ὁ δὲ δῆμος ἐκύρωσε τὴν δωρεάν. Ἀρχῖνος δέ, διὰ
521
τὸ ἀπροβούλευτον εἰσαχθῆναι τὸ ψήφισμα, γράφεται
[γραφὴν] παρανόμων τὴν δωρεάν. Καὶ ἐπεὶ κατεγνώσθη τὸ ψήφισμα, τῆς μὲν
πολιτείας ὁ Λυσίας ἀπελαύνεται, τὸν λοιπὸν δὲ χρόνον κατεβίω ἰσοτελὴς ὤν.
Καὶ τελευτᾷ αὐτόθι, γʹ καὶ πʹ ἔτη γεγονώς· οἱ δὲ ἀφαι-
ροῦσιν αὐτοῦ ζʹ.
Ἀνεγνώσθη Ἰσαίουδιάφοροι λόγοι. Οὗτοι δὲ
ἁπλῶς εἰπεῖν εἰς δʹ καὶ ξʹ συναριθμοῦνται. Τούτων δὲ οἱ
τὸ γνήσιον μαρτυρηθέντες νʹ καταλείπονται μόνοι.
Λυσίου δὲ γέγονε μιμητής, οὗ καὶ μαθητὴς ἐχρημά-
τισε. Τὴν μίμησιν δὲ αὐτῷ προσάπτει τῶν τε ὀνο-
μάτων ἡ ἁρμονία καὶ ἡ ἐν τοῖς πράγμασι δεινότης·
οὕτω γὰρ αὐτοῦ οἱ λόγοι πρὸς ἐκείνους τὴν ὁμοιότητα
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 265, Bekker page 494a, line 21
ταφίῳ, τῆς μὲν συμβάσης τύχης ἴσως οὐδὲν ἐνδεέστερον,
τῆς δ' ἄλλης αὐτοῦ περὶ λόγους δυνάμεως οὐκ ὀλίγῳ
ἐνδεέστερον. Εἶτα τὰ τῆς πόλεως ἐπεσκεύασε τείχη· ἐπι-
μελετὴς δὲ τούτων καταστὰς ἀπὸ τῆς ἰδίας οὐσίας κα-
τεβάλετο τὸ ἀνάλωμα, ἀργυρίου μνᾶς ἑκατόν. Καὶ θεω-
ροῖς δὲ μυρίας ἐπέδωκεν. Ἀλλὰ καὶ τριήρους ἐπιβάς,
τοὺς συμμάχους ἀργυρολογῶν περιέπλευσεν. Ἐφ' οἷς καὶ
χρυσῷ πολλάκις ἐστεφανώθη στεφάνῳ, τὰ πρῶτα μὲν
ὑπὸ Δημοτελοῦς καὶ Ἀριστονίκου καὶ Ὑπερείδου, τελευ-
ταῖον δὲ ὑπὸ Κτησιφῶντος· γραφέντος δὲ τοῦ ὑστέρου
ψηφίσματος παρανόμων ὑπὸ Διοδότου καὶ Αἰσχίνου, εἰς
ἀπολογίαν καταστὰς ἐνίκησε.
Χρόνῳ δὲ ὕστερον ἐπὶ τὴν Ἀσίαν Ἀλεξάνδρου δια-
βεβηκότος, καὶ φυγόντος Ἀθήναζε μετὰ χρημάτων
Ἁρπάλου, τὰ μὲν πρῶτα δημηγορῶν οὐκ εἴα τὸν ἄν-
δρα παραδέχεσθαι, ἐπεὶ δὲ εἰσέπλευσε, δαρεικοὺς χιλίους,
ὥς φασι, λαβὼν πρὸς τοὺς ὑπὲρ αὐτοῦ λέγοντας με-
τετάξατο, καὶ βουλομένων Ἀθηναίων Ἀντιπάτρῳ προ-
δοῦναι τὸν ἄνθρωπον ἀντεῖπε, τά τε ἁρπάλεια χρή-
ματα εἰς ἀκρόπολιν ἔγραψεν ἀποθέσθαι,
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 265, Bekker page 494b, line 8
ταπλάσια· ᾐτιῶντο δὲ αὐτὸν δωροδοκίας τάλαντα λʹ.
Ἔστι δὲ καὶ ἄλλος λόγος ὃς οὐδὲ τὴν κρίσιν αὐτὸν ὑπο-
μεῖναι λέγει, ἀλλὰ φυγεῖν τῶν μελλόντων κρίνειν
αὐτὸν παρασκευαζομένων.
Χρόνῳ δὲ ὕστερον ὀλίγῳ Πο-
λύευκτον ἔπεμψαν Ἀθηναῖοι πρὸς τὸ κοινὸν πρεσβεύ-
σασθαι τῶν Ἀρκάδων, ἐφ' ᾧ αὐτοὺς ἀποστῆναι τῆς τῶν
Μακεδόνων συμμαχίας. Μηδὲν δὲ ἀνύοντος τοῦ Πο-
λυεύκτου ἐπιφανεὶς Δημοσθένης καὶ συνειπὼν ἔπεισε.
522
Διὸ καὶ θαυμασθέντα τῇ πράξει παρὰ τῶν Ἀθηναίων
καθόδου τυχεῖν αὐτόν, ψηφίσματός τε γραφέντος καὶ
τριήρους ἀποσταλείσης. Ἐψηφίσαντο δὲ καὶ ἀντὶ τῶν λʹ
ταλάντων, ἃ ὤφειλε, τὸν τοῦ Διὸς βωμὸν τὸν ἐν Πειραιεῖ
ἐπισκευάσασθαι. Καὶ ἦν πάλιν κατὰ τὸ πρότερον πολι-
τευόμενος.
Ἐπεὶ δὲ Ἀντίπατρος Φάρσαλον μὲν ἀνεῖλεν, ἠπεί-
λει δὲ πολιορκήσειν τοὺς Ἀθηναίους, εἰ μὴ παραδοῖεν
αὐτῷ τοὺς ῥήτορας, καταλιπὼν ὁ ῥήτωρ τὴν μηδ' ἑαυ-
τὴν δυναμένην σῶσαι πόλιν ἔφυγε. Καὶ πρῶτον μὲν
Αἰγίνῃ ἐπέστη, εἶτα κἀκεῖ τὴν ὀργὴν Φιλίππου δεδιὼς
εἰς Καλαβρίαν μετέστη. Ψῆφον δὲ θεμένων Ἀθηναίων
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 266, Bekker page 495b, line 26
τοῦ Διονυσίου, Κολλυτεὺς δὲ τὸν δῆμον. Ἔσχε δὲ καὶ ὁμώ-
νυμον υἱὸν τῷ πατρὶ Γλαύκιππον ῥήτορα, ὃς καὶ λό-
γους συνεγράψατο. Πλάτωνος δὲ τοῦ φιλοσόφου ἠκροά-
σατο, καὶ δὴ καὶ Ἰσοκράτους. Ἐπολιτεύσατο δὲ Ἀθή-
νῃσιν, ὅτε Ἀλέξανδρος ὁ Μακεδὼν τῶν ἑλληνικῶν
ἥπτετο πραγμάτων, καὶ δείκνυται ἀντειπὼν αὐτοῦ τῇ αἰ-
τήσει, ἥτις τοὺς στρατηγοὺς τῶν Ἀθηναίων καὶ τὰς τριή-
ρεις ἀπῄτει. Συνεβούλευσε δὲ τοῖς Ἀθηναίοις καὶ τὸ ἐπὶ
Ταίναρον ξενικὸν διαλῦσαι. Ἔγραψε δὲ καὶ Δημοσθένει
τιμάς, καὶ γραφέντος ὑπὸ Διοδότου παρανόμων τοῦ
ψηφίσματος ἀπέφυγε. Φίλος δὲ τοῖς περὶ Δημοσθένην
καὶ Λυσικλέα καὶ Λυκοῦργον γεγονὼς οὐ μέχρι τέλους
τὴν φιλίαν συνετήρησεν, ἀλλ' ἐπεὶ Λυσικλέα μὲν καὶ
Λυκοῦργον ὁ βίος ἀπέλιπε, Δημοσθένης δὲ εἰς κρίσιν
ἤγετο ὡς παρὰ Ἁρπάλου δωροδοκήσας, ἐξ ἁπάντων
αὐτὸς κατήγορος προεχειρίσθη τοῦ ῥήτορος. Κριθεὶς δὲ
παρανόμων ὑπὸ τοῦ Ἀριστογείτονος, διότι μετὰ τὴν
Χαιρώνειαν τοὺς μετοίκους πολίτας ἔγραψε ποιήσασθαι,
ἐλευθέρους δὲ τοὺς δούλους, ἱερὰ δὲ καὶ παῖδας καὶ γυναῖ-
κας εἰς τὸν Πειραιᾶ παραθέσθαι, κἀνταῦθα κρείττων
Φώτιος. Βιβλιοθήκη. Codex 266, Bekker page 495b, line 37
τὴν φιλίαν συνετήρησεν, ἀλλ' ἐπεὶ Λυσικλέα μὲν καὶ
Λυκοῦργον ὁ βίος ἀπέλιπε, Δημοσθένης δὲ εἰς κρίσιν
ἤγετο ὡς παρὰ Ἁρπάλου δωροδοκήσας, ἐξ ἁπάντων
αὐτὸς κατήγορος προεχειρίσθη τοῦ ῥήτορος. Κριθεὶς δὲ
παρανόμων ὑπὸ τοῦ Ἀριστογείτονος, διότι μετὰ τὴν
Χαιρώνειαν τοὺς μετοίκους πολίτας ἔγραψε ποιήσασθαι,
ἐλευθέρους δὲ τοὺς δούλους, ἱερὰ δὲ καὶ παῖδας καὶ γυναῖ-
κας εἰς τὸν Πειραιᾶ παραθέσθαι, κἀνταῦθα κρείττων
τοῦ δοῦναι δίκην ἐγένετο. Αἰτιωμένων δὲ αὐτὸν οὐκ ὀλί-
523
γων ὡς πολλοὺς τῶν νόμων ἐν τῷ ψηφίσματι παρι-
δόντα· «Ἐπεσκότει γάρ μοι τὰ Μακεδόνων, ἔλεγεν,
ὅπλα· καὶ οὐκ ἐγὼ μᾶλλον τὸ ψήφισμα, ἀλλ' ἡ ἐν
Χαιρωνείᾳ μάχη ἔγραψε».
Φώτιος. Lexicon (Ε – Ω) Alphabetic letter rho, Page 487, line 19
πάσας ἠγωνίζοντο τὰς δίκας τῶν παλαιῶν οἱ ῥήτο-
ρες, ἀλλ' ἐνίας· ἄλλοι δὲ ῥητορικὴν γραφὴν εἶναι
λέγουσι τὴν κατὰ ῥήτορος γινομένην, γράψαντος
τί, ἢ εἰπόντος ἢ πράξαντος παράνομον· ὥσπερ λέ-
γεται πρυτανικὴ γραφὴ, καὶ ἡ κατὰ πρυτανέως,
καὶ ἐπιστατικὴ, ἡ κατ' ἐπιστάτου.
Ῥήτορες: οὐχ οἱ συνήγοροι, ἀλλ' οἱ τὴν ἰδίαν γνώ-
μην λέγοντες· καὶ τὸ παρ' Ὁμήρωι οὕτως ὑπο-
λαμβάνει.
Ῥῆτρα: συνθῆκαι· λόγοι· ὁμολογίαι· Ταραντῖνοι δὲ
νόμους· καὶ οἷον ψηφίσματα· παρὰ Λακεδαιμο-
νίοις ῥήτρα Λυκούργου νόμος, ὡς ἐκ χρησμοῦ τιθέ-
μενος· οἱ δὲ ῥήτρας ὁμολογίας· οἱ δὲ συγγράμ-
ματα· καὶ ῥητροφύλακας τοὺς συγγραμματο-
φύλακας.
Φώτιος. Lexicon (Ε – Ω) Alphabetic letter rho, Page 488, line 9
καὶ ὁ ἐν δήμωι ἀγορεύων· εἴτε ἱκανὸς εἴη λέγειν, εἴτε
καὶ ἀδύνατος· εἴτε καὶ ἀπὸ τοῦ βελτίστου καὶ δι-
καιοτάτου συμβουλεύων, εἴτε ἐπὶ οἰκείοις λήμμα-
σιν· καὶ ὁ Δημοσθένης τοῦτον καλεῖ ῥήτορα, ἐπειδ'
ἂν λέγηι· ῥήτωρ, ἡγεμὼν καὶ στρατηγὸς ὑπὸ τού-
τωι· καὶ ἑτέρωθι· ἐγὼ δὲ εἰ μὲν ὡς συμβουλεύων
ὑμῖν ὅτι ἂν συμφέρειν ἡγῆται, ῥήτωρ ἐστὶν, οὔτε
ἀρνοῦμαι, οὔτε φύγοιμι ἂν τούνομα τοῦτο· εἰ δὲ,
οἵους ἐγὼ καὶ ὑμεῖς δὲ ὁρᾶτε, ἀπαιδεύτους καὶ ἀφ'
ὑμῶν πεπλουτηκότας, οὐκ ἂν εἴην οὗτος ἐγώ· καὶ
πολλοῖς ψηφίσμασι παραγέγραπται Ῥητορικὴ ἐκ
βουλῆς, (εἰ) εἰσφέρει τις γνώμην, ἀλλὰ μὴ αὐτὸς
ἰδίαν τύχην ἡγούμενος.
Ῥήτωρ: συνήγορος· δικολόγος· καὶ ὁ τὴν ἰδίαν ἀπο-
φαίνων γνώμην κριτὴς, παρὰ Σοφοκλεῖ.
Ῥηχιάδαι ἢ Ῥηχάδαι: οἱ τοὺς καταδίκους εἰς τὰς
ῥαχίας βάλλοντες.
Eustathius Philol., Scr. Eccl., Commentarii ad Homeri Iliadem
Volume 4, page 579, line 16
Ἀχιλλεῖ ἐπισχεῖν, ἤγουν δοῦναι παιδὶ ἔτι ὄντι. ὅτι δὲ τὸ ἐπέχειν καὶ ἔχθραν τινὰ
δηλοῖ, ἐν τοῖς εἰς τὴν Ὀδύσσειαν φαίνεται κατὰ τὸ «δαιμονίη, τί μοι ἐπέχεις»;
524
ἐξ οὗ διῄρηται τὸ «ἐπὶ Τυδείδῃ εἶχεν», ἤγουν ἤλαυνε κατὰ Διομήδους. [Ὅρα δ'
ἐνταῦθα καὶ σπέρμα μεθόδου ἐπιλογικῆς, ἣν ἠκριβώσαντο οἱ μεθ' Ὅμηρον,
παρ' οἷς ἡ τοῦ ἐλέου εἰσβολὴ ὁμοίως πως τῇ Ἑκάβῃ μεθωδεύετο. Ὑπερίδης
γοῦν, φασί, τῇ ἑταίρᾳ Φρύνῃ κρινομένῃ ὑπὸ Εὐθίου τὴν ἐπὶ θανάτῳ δι' ἀσέβειαν,
ὅτε εἰς τοὺς ἐπιλογικοὺς ἦλθεν οἴκτους, ἐκ τῆς ὄψεως αὐτῆς, φασίν,
ἐπερρητόρευσε, παραγαγὼν τὴν γυναῖκα εἰς ἐμφανὲς καὶ περιρρήξας τοὺς
χιτωνίσκους καὶ γυμνὰ τὰ στέρνα δείξας, ὡς δεισιδαιμονῆσαί φασι τοὺς δικαστὰς
καὶ δι' ἔλεον μὴ ἀποκτεῖναι τὴν ὑποφῆτιν καὶ ζάκορον τῆς Ἀφροδίτης. ἀφεθείσης
δὲ ἐγράφη ψήφισμα μηδένα τῶν λεγόντων ὑπέρ τινος οἰκτίζεσθαι μηδὲ
βλεπομένους τὸν κατήγορον καὶ τὴν κατηγορουμένην κρίνεσθαι. προσιστορεῖ
δὲ τούτοις ὁ Ναυκρατίτης σοφὸς καὶ ὅτι ὁ ῥηθεὶς Εὐθίας, ὀργισθεὶς ἐφ' οἷς
ἡττήθη, οὐκέτι ἄλλην δίκην εἶπε, καὶ ὅτι ἐκ Θεσπιέων ἦν ἡ δηλωθεῖσα Φρύνη,
καὶ ὅτι καὶ ἄλλη τις ἦν ὁμώνυμος αὐτῇ. φησὶ γάρ· δύο Φρῦναι, ἡ μὲν Σηστὸς
καλουμένη διὰ τὸ ἀποσήθειν καὶ ἀποδύειν τοὺς αὐτῇ συνόντας, ἡ δὲ Θεσπική.
κατὰ δέ τινας ἡ μὲν ἐπικαλουμένη Κλαυσίγελως, ἡ δὲ Σαπέρδιον. καὶ οὕτω μὲν
ἔχει ταῦτα.] (v. 85 s.) Τὸ δὲ «τείχεος ἐντὸς ἰών», καὶ τὸ «σχέτλιος» εἶπε καὶ ὁ
Πρίαμος ῥητῶς. ἀμφίβολον δὲ καὶ ἐπ' ἀμφοῖν, εἴτ' ἐπὶ Ἀχιλλέως τὸ «σχέτλιος»
εἴρηται εἴτε ἐπὶ Ἕκτορος. Τὸ δὲ «μηδὲ πρόμος ἵστασο τούτῳ» αὐτολεξεὶ μὲν
οὐκ εἶπεν ὁ γέρων, ἦν δὲ παρ' ἐκείνῳ ἰσοδύναμον τούτῳ τὸ «μή μοι ἄνδρα
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) (4085: 002)
“Hesychii Alexandrini lexicon, vols. 1–2”, ELatte, K.
Copenhagen: Munksgaard, 1:1953; 2:1966.
Alphabetic letter alpha, entry 1085, line 1
ἀδεῶς· ἀφόβως (3. Mac2,32) vgAb
ἀδέψητον· ἀμάλακτον. ἀργόν (v 2)
ἀδῆιον· ἀπόρθητον, ἀπολέμητον (Soph. O. 1533)
ἀδηκότες· ἐκλελυμένοι A παρειμένοι (Κ 98 ..)
ἀδῆ· οὐρανός. Μακεδόνες
[ἄδηεν· διαπορεῖ]
ἀδηκότες· ἄδην ἔχοντες καὶ πεπληρωμένοι· ‘ὕπνῳ’ (Κ 98) ἢ
ἀδημονήσαντες Aw
ἀδηλίαν· ἄγνοιαν. ἀφάνειαν A
ἀδήλωτον· ἀδιάφορον Ap δεξιόν, συνετόν. ἢ πένητα, ἄπορον
ἅδημα, ἅδος· ψήφισμα, δόγμα
ἀδημονεῖν· θαυμάζειν. ἀπορεῖν [ἀδημονεῖν]
ἄδημον· οὐκ ἔνδημον ὄντα. Σοφοκλῆς Τυμπανισταῖς (fr. 582)
ἀδημονεῖ· ἀκηδιᾷ (b) ἀγωνιᾷ (Plat. Phaedr. 25id?) w
ἀδημονίη· θαῦμα
ἀδημονῶν· ἀγωνιῶν (Philipp. 2,26) A(b)p
ἄδην· ἀθρόως Ab ἐξαίφνης. ⌊δαψιλῶς (Ε 203) ὅθεν καὶ ἀδδη-
φάγος A
ἀδηνείη· ἀπειρία
αδην· δασυνόμενον μὲν ἡδέως καὶ τὸ εἰς κόρον b, ψιλούμενον δὲ
ἀδεῶς
525
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter alpha, entry 1148, line 1
ἁδινοῖο γόοιο· τοῦ ἀθρόως ἐκχεομένου (Σ 316) [ἤγουν σφατ-
τομένου]
ἅδιξις· ὁμολογία, παρὰ Ταραντίνοις
αδιον· κάταντες, ⌊πλάγιον, ἀνώμαλον (Vin212)
ἀδίοπον· ἄναρχον, καὶ ἀφύλακτον. Αἰσχύλος Φρυξί (fr. 269)
δίοποι γὰρ οἱ τῆς νεὼς φύλακες
ἀδιόριστον· ἀχώριστον b ἀναμίξ Ah
ἄδισκον· κυκεῶνα. Μακεδόνες
ἄδις· ὡς Ἀπίων, ἀθρόοι (Β 90 ..) [ἢ ἐσχάρα]
[ἄδισμακαὶ ἄδμα· ψήφισμα, καὶ δόγμα]
ἀδίστονον· οἰκτρὸν στένοντα
ἀδμαίνειν· ὑγιαίνειν. ζῆν
ἀδμηλοῖ· ἀφανίζει
ἀδμής· ἀδάμαστος Ab, παρθένος (ζ 109)
ἀδμήτην· ἀδάμαστον (Κ 293) vS
Ἀδμήτου λόγον· σκολιόν (Ar. Vesp. 1238)
Ἀδμήτου κόρη· Ἑκάτη· τινὲς δὲ τὴν Βενδῖν
Ἀδμήτου μέλος· τὸ εἰς Ἄδμητον ἀιδόμενον σκολιόν
ἀδμωλή· ἀπορία. ὀλιγωρία. ἄγνοια. ἡσυχία (Callim. fr. 717)
ἀδρεῖτο· ἐβαρύνετο
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter alpha, entry 8474, line 1
αὐτοσχεδιάζει· πάραυτα λέγει AS
αὐτοσχεδίῃ· ἀπὸ χειρός. ⌊ἀπὸ τοῦ σύνεγγυς (Ο 510) S
αὐτοσχέδιον· τὸ εὐθὺς ῥηθὲν vgAS ἢ ὑπαγορευθέν g ἢ γενό-
μενον vgAS
αὐτοσχεδίως· αὐτομάτως vg ταχινῇ δυνάμει (Sap. 2,2) n
αὐτοσχεδόν· ἐγγύς, ἐκ τοῦ σύνεγγυς (Η 273) An παρ' ἄλληλα
(Ο 386?)
αὐτότεγον· ἀπηρτισμένον, πλῆρες ὅσον δεῖ
αὐτόταγος μύλη· ἀδέσποτος, παρόσον οὐδεὶς ἔλαυνεν αὐτήν·
ταγοὺς γὰρ τοὺς ἡγουμένους ἔλεγον. ἔνιοι δὲ αὐτάγγελον
αὐτοτελὲς ψήφισμα· τὸ μὴ προβεβουλευμένον
αὐτοτελής· τέλειος vgAS(n)
αὐτοτελὴς δίκη· ἀφ' ἧς μὴ ἔστι ἐφιέναι
αὐτοῦ· ἐκεῖ vgAS αὐτόθι. ἐπὶ τόπου (Α 428) εὐθύς
αὐτοῦ ἐνεύναιον· τὸ ἴδιον ἐγκοίτιον (ξ 51)
αὐτουργός· ὁ δι' ἑαυτοῦ ἐργαζόμενος (Eur. Or. 920) vgASn
αὐτοφαρίζειν· αὐτοματεῖν
αὐτόφλοιον· αὐτόδερμον
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter gamma, entry 745, line 1
γνώριμοι· μαθηταί vgAS
γνωρίμω· γινωσκομένω, δυϊκῶς (Xen. Mem. 2,3,1)
526
γνώριμος· οἰκεῖος. ⌊γινωσκόμενος (π 9) p
γνωρίσματα· τὰ συνεκτιθέμενα τοῖς παισὶ ἔξω τῶν περιδεραίων
(Men. Epitr. 86)
()γνωρίσαι· φανεροποιῆσαι (Ephes. 6,19. Rom. 9,22)
γνῶθι σαυτόν· ἀπόφθεγμα Χείλωνός φασι q
γνῶμα· τὸν βαλλόμενον ὀδόντα, δι' οὗ τὰς ἡλικίας ἐγνώριζον
τῶν τετραπόδων. καὶ ὁ κατηρτυκὼς ἤδη λειπογνώμων.
λέγεται δὲ καὶ γνῶσις
γνῶμαι· τὰ ψηφίσματα q
γνώμη· διάθεσις ποιά τις. p qΣ [καὶ γνώμη.] καὶ ἐπιστήμη q
γνωμοτυπία· γνωμολογία (g)
γνώμων· ὁἀκριβής, ἀπὸ τοῦ γνῶναι. λέγεται καὶ τὸ ἐν τοῖς
ἡλιοτροπίοις κέντρον. καὶ τὸ παρὰ τοῖς τακτικοῖς
γνώμων· συνετός. pΣ Σοφοκλῆς (fr. 936)
γνῶναι· κρῖναι. καὶ τὸ συνουσιάσαι (Men. fr. 558) q
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter gamma, entry 912, line 1
γραφεύς· ζωγράφος (Dem. 21,147)
γραφὴ καὶ ἔγκλημα· κατηγορία vgAn καὶ ἔγκλημαvgAS
γραφή· ἡ δημοσία δίκη, ὡς ὅταν ἢ ψηφίσματος ἢ νόμου τις
κατηγορῇ. καὶ ἡ ἐπὶ δίκην κλῆσις. καὶ ἡ παράγραφος γραφή.
καὶ ἐπίκλημα [κατηγορίαν καὶ ἔγκλημα]
γράψαι· ξύσαι, S χαράξαι, ἀμύξαι
γρηῒ καμινοῖ· ἐπεὶ εὔλαλοι αἱ γρᾶες· διὰ τὸ παντοδαποῖς ἀν-
δράσιν ὁμιλεῖν (σ 27) S
γρήιον· παλαιόν (Callim. fr. 490)
γρήνη· ἄνθη σύμμικτα
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter delta, entry 873, line 1
δῆμον Ἐρεχθῆος· τὰς Ἀθήνας, περιφραστικῶς (Β 547)
Δημοκλεῖδαι· οἱ ξένοι καὶ μοιχοί, ἀπὸ Δημοκλείδου τοιούτου
ὄντος, (Com. afr. 71) καθάπερ καὶ τοὺς ἡταιρηκότας Τιμάρ-
χους ἔλεγον, (Aeschin. 1,157) τοὺς δὲ πονηροὺς Εὐρυβάτους,
Κιλλικῶνας δὲ τοὺς προδότας (Ar. Pa363?)
Δημονήσιος χαλκός· δύο εἰσὶ πρὸς τῷ Βυζαντίῳ νῆσοι,
κοινῇ μὲν Δημόνησοι λεγόμεναι, ἰδίᾳ δὲ διαλλάττουσαι· ἡ μὲν
γὰρ Χαλκῖτις, ἡ δὲ Πιτυοῦσσα
δημόσσους· τὸν δῆμον σώζων. ἢ ὁ δημοδίωκτος
δημοσιεύειν· τὸ δημοσίᾳ ὑπηρετεῖν ἐπὶ μισθῷ (Ar. Ach. 1030?)
δημοποίητον· ὁ κατὰ ψήφισμα δήμου ⌊γεγονὼς πολίτης,
p ξένος ὢν φύσει
δημόσιον· δεσμωτήριον (Thu5,18,7) s
δημοστροφεῖν· ἐν δήμῳ ἀναστρέφειν
Δῆμος καλός· Πυριλάμπους υἱὸς ἦν οὗτος Δῆμος ὄνομα καὶ
527
τὴν ὥραν κάλλιστος· ἔθος δὲ ἦν τοῖς ἐρασταῖς ἐπιγράφειν
πανταχοῦ τὰ τῶν παίδων ὀνόματα
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter delta, entry 977, line 1
διάγματα· διακλάσματα
διαγνούς· διακρίνας. δίκαιον αἰσθόμενος. AS ἐπιγνούς, συνιείς,
νοήσας
διαγνῶναι· ἐπιγνῶναι (Η 324) n
a) διάγνωθι· νόησον vgAS b) διαγνώμη· διάγνωσις
(Thu1,87,6 ..) Σs
Διαγόρας· Διόδωρος ὁ Ταρσεὺς ἀναγινώσκει περισπῶν δι'
ἀγορᾶς, διὰ τὸ τοὺς μύστας βακχάζειν, τουτέστιν ἄιδειν τὸν
Ἴακχον δι' ἀγορᾶς βαδίζοντας (Ar. Ran. 320)
διαγορεύει· θεσπίζει. (r) vgAS διαγγέλλει (Sus. 61) vgAS
διάγραμμα· διάταγμα. ψήφισμα
διαγραμμισμός· παιδιά τις ἑξήκοντα ψήφων λευκῶν καὶ
μελαινῶν ἐν χώραις ἑλκομένων. τὸ δὲ αὐτὸ καὶ γραμμὰςἐκάλει
(Philem. fr. 209)
διάγραπτος δίκη· ἥτις καὶ ἐξεσμένηἐλέγετο
διαγραφαί· αἱ συνθῆκαι
διαγράφειν· διαξύειν. ἀπαλείφειν. ἀκυροῦν
διαγραφή· ἐπὶ ζωγραφικοῦ πίνακος εἴρηται
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter epsilon, entry 5746, line 1
παίζει, σκώπτει (Σ). διαμάχεται (AP)
ἐρεσχελία· φιλονεικία. φλυαρία Σ (A). ἔνστασις (A)
ἑρετή· ἐπιθυμητή
a) ἐρέταις· κωπηλάταις (An). b) ἐρευταί·κατάσκοποι
ἐρετμαῖς· κώπαις g [ἐρετμαί]
ἐρετμόν· κώπη (λ 77) (Avg). καὶ τὸ ἀνδρεῖον αἰδοῖον
ἔρετο· ὡρμήθη
ἐρετμῶσαι· κώπαις ἁρμόσαι (Eur. Me4) Ag
Ἐρέτρια· πόλις Εὐβοίας(Β 537) r
ἐρετριάζει· σκώπτει. ἢ παίζει
Ἐρετριακὸς κατάλογος· ἐπὶ Διφίλου ψήφισμα ἐγράφη ἐξ
Ἐρετρίας καταλέξαι ὁμήρους τοὺς τῶν πλουσιωτάτων υἱούς.
τοῦτο οὖν τὸ ψήφισμα ἔχει ἐπιγραφὴν Ἐρετριακὸς κατά-
λογος(Com. afr. 29?)
Ἐρετριέων ῥῶ· Ἐρετριεῖς τῷ ρκατακόρως χρῶνται
ἐρέτανεν· ἤλαυνε τὴν ναῦν
ἐρετίνης· ναύτης
ἐρεύγεται· ἀναβάλλει (Lev. 11,10) Agn
ἐρεύγετο· ἐβρύχετο. ἔβρυεν (ι 374) A
ἐρευγομένη· βράττουσα (Ρ 265) (n)
ἔρευε· ἐρεύνα
528
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter epsilon, entry 5746, line 3
ἑρετή· ἐπιθυμητή
a) ἐρέταις· κωπηλάταις (An). b) ἐρευταί·κατάσκοποι
ἐρετμαῖς· κώπαις g [ἐρετμαί]
ἐρετμόν· κώπη (λ 77) (Avg). καὶ τὸ ἀνδρεῖον αἰδοῖον
ἔρετο· ὡρμήθη
ἐρετμῶσαι· κώπαις ἁρμόσαι (Eur. Me4) Ag
Ἐρέτρια· πόλις Εὐβοίας(Β 537) r
ἐρετριάζει· σκώπτει. ἢ παίζει
Ἐρετριακὸς κατάλογος· ἐπὶ Διφίλου ψήφισμα ἐγράφη ἐξ
Ἐρετρίας καταλέξαι ὁμήρους τοὺς τῶν πλουσιωτάτων υἱούς.
τοῦτο οὖν τὸ ψήφισμα ἔχει ἐπιγραφὴν Ἐρετριακὸς κατά-
λογος(Com. afr. 29?)
Ἐρετριέων ῥῶ· Ἐρετριεῖς τῷ ρκατακόρως χρῶνται
ἐρέτανεν· ἤλαυνε τὴν ναῦν
ἐρετίνης· ναύτης
ἐρεύγεται· ἀναβάλλει (Lev. 11,10) Agn
ἐρεύγετο· ἐβρύχετο. ἔβρυεν (ι 374) A
ἐρευγομένη· βράττουσα (Ρ 265) (n)
ἔρευε· ἐρεύνα
ἐρεύθει· ἐρυθρὸν ποιεῖ
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter kappa, entry 678, line 2
τὸ σπέρμα θυμιῶσιν
κανναβισθῆναι· πρὸς τὴν κάνναβιν ἐξιδρῶσαι καὶ πυριασθῆ-
ναι
κάνναθρα· ἀστράβη ἢ ἅμαξα, πλέγματα ἔχουσα, ὑφ' ὧν πομ-
πεύουσιν αἱ παρθένοι, ὅταν εἰς τὸ τῆς Ἑλένης ἀπίωσιν. ἔνιοι
δὲ ἔχειν εἴδωλα ἐλάφων ἢ γυπῶν
κάνναι· ψίαθοι. καὶ τὰ Αἰγύπτια πλέγματα, ἀφ' ὧν καὶ τὰ
κάνναθρα. καὶ εἶδος γῆς χρυσολίθου
κάννηκες· πλέγματα ταρσῶν
Καννωνοῦ πανδοκεῖον· πέπαικται παρὰ τὸΚαννωνοῦ
ψήφισμα· εἰσήνεγκε γὰρ οὗτος ψήφισμα, ὥστε διειλημμένους
τοὺς κρινομένους ἑκατέρωθεν ἀπολογεῖσθαι (Com. ad.)
κανοῦν· κανίσκιον ASvgn. δισκάριον (Exo29,3) AS
κάντορες· οἱ κρατοῦντες
κανών· κτείνας. ἢ τὸ ξύλον, περὶ ὃ ὁ μίτος (Ψ 761). καὶ αἱ τῆς
ἀσπίδος ῥάβδοι, ἀφ' ὧν ὁ τελαμὼν ἐξῆπτο (Θ 193)
Ησύχιος. Lexicon (Α – Ο) Alphabetic letter nu, entry 285, line 2
νεμεσίζῃ· μέμφῃ (n) [βόσκῃ] (Ε 757)
νεμεσῆσαι· βοσκῆσαι AS. μέμψασθαι Avg
νεμέσησεν· ἐμέμψατο (Δ 507)
529
νεμεσήθητε· αἰσχύνθητε (Π 544)
νεμεσητόν· ἐπίφθονον, μεμψίμοιρον. καὶ ὃ ἄν τις ἐντραπείη
(Γ 410)
νέμεσις· ὕβρις. μέμψις. φθόνος (Γ 156) ASvg
νεμεσίζομαι· μέμφομαι. φθονῶ (Θ 407) AS
νεμέσθωσαν· βοσκηθήτωσαν (Exo34,3)
νέμησις θέας· Ἀθηναῖοι τὰς ἐν τῷ θεάτρῳ καθέδρας, ψηφίσματι νενεμημένας
προεδρίας ἱερεῦσιν
νέμησις ὑποκριτῶν· οἱ ποιηταὶ ἐλάμβανον τρεῖς ὑποκριτάς,
κλήρῳ νεμηθέντας, ὑποκρινομένους τὰ δράματα, ὧν ὁ νικήσας
εἰς τοὐπιὸν ἀκρίτως παρελαμβάνετο. ἔστιν οὖν ὡσὰν διαίρεσις
νεμεσῶ· μέμφομαι (ζ 286) s
Ησύχιος. Lexicon (Π – Ω) (4085: 003)
“Hesychii Alexandrini lexicon, vols. 3–4”, ESchmidt, M.
Halle: n.p., 3:1861; 4:1862, Repr. 1965.
Alphabetic letter rho, entry 268, line 1
ῥῆξαί με καὶ φράσαι ἀεὶ λόγον· ἀντὶ τοῦ ἐκρῆξαι φωνήν
ῥηξάτω· κραξάτω
ῥῆξε· διέῤῥηξε. κατέβαλεν. ἔκραξεν. ἀπέλυσεν. διέκοψεν
ῥηξ[ε]ίφλοια· ῥήξαντα. τὸν φλοῦν
ῥηξήνορα· πολεμιστὴν πρακτικόν, ἢ ἀνδρεῖον πολεμιστήν
ῥηξήνορες· ὁμοίως
ῥηξίφρονα· καταβαλόντα τὴν φρένα
ῥησίδιον· λεξίδιον
ῥησάμενος· διομολογησάμενος
ῥήσαντο· ἐψηφίσαντο. οἱ δὲ ἐτύπτοντο
ῥήσεις· νόμοι, δόγματα. λόγοι, λέξεις. ψηφίσματα
ῥησκομένων· λεγομένων
Ῥῆσος· ποταμὸς Τρωάδος
ῥήσοντας· τοῖς ποσὶ κροτοῦντας
Ῥησόσαρχος, ὃς ῥέει τὰ θέσφατα· ἤτοι παρὰ τὴν ῥῆσιν εἴρη-
κεν· ἢ ὡς Ἀσκληπιάδης ἐν ςʹ τραγῳδουμένων, ἄριστον αὐτὸν γεγονέ-
ναι ἀλήθειαν εἰπεῖν. ἐγένετο δὲ καὶ ἕτερος
ῥήσιος· ὁμιλίας
ῥήσσει· τέμνει, σχίζει. τύπτει, κροτεῖ
ῥητήν· τὴν ὡρισμένην ἡμέραν τοῖς θεοῖς εἰς θυσίαν σημαίνει
ῥητῆρα· διδάσκαλον
Ησύχιος. Lexicon (Π – Ω) Alphabetic letter psi, entry 159, line 1
ψηνός· ψεδνός, διάψιλος
ψηνίζων· τοὺς Ψῆνας λέγει τοὺς τοῦ Μάγνητος· ἔστι δὲ ὁ ψὴν εἶδος
ζώου ὅμοιον κώνωπι, ὃ εἰσδύεται εἰς τοὺς ὀλύνθους τῶν σύκων καὶ
πεπαίνει αὐτούς
ψῆρες· εἶδος ὀρνέων
ψηροπυρίτας· αὐτόπυρος ἄρτος. οἱ δὲ πυριεφθής. οἱ δὲ κακός
ψῆττα· ἰχθύδιον τῶν πλατέων ἡ ψῆττα, ἥν τινες σανδάλιονἢ
530
βούγλωσσον.....
ψηφῖδες· ψῆφοι, μικροὶ λίθοι
ψηφισαμένων· κρινάντων
ψηφίσματα· γνῶμαι ἀρέσκουσαι
ψῆφος· λόγος. κρίσις. ἀπόφασις διὰ λαλιᾶς
ψηφοφορία· ἡ πολλῶν ψῆφος καὶ ἀποδοχή
[ψηφῶν· φροντίζων.] ψηφολογική· ......
ψήχει· καταμάσσει, τρίβει, ξύει. σμήχει. [ψύχει πραΰνει]
ψήχοι· πραΰνοι, καὶ τὰ ὅμοια
ψήχομαι τὸν δικαστήν
[ψηχράν· τὴν λεπτήν]
ψιά· χαρά, γελοίασμα, παίγνια
ψιάδ(δ)ειν· παίζειν
ψιάδες· ψακάδες, ῥανίδες, σταγόνες
Θεοδώρετος. Graecarum affectionum curatio (4089: 001)
“Théodoret de Cyr. Thérapeutique des maladies helléniques, 2 vols.”, ECanivet, P.
Paris: Cerf, 1958; Sources chrétiennes 57.Book 12, section 24, line 6
νενομοθέτηκεν, ἀλλ' ὡς ἀνθρώποις ἐστὶ δυνατόν. Εἶτα τὸ τῆς
ὁμοιώσεως ἐπέδειξεν εἶδος· «Ὁμοίωσιν» γάρ φησι «προσηγό-
ρευσα τὸ ὅσιον καὶ δίκαιον γενέσθαι μετὰ φρονήσεως.» Καὶ αὕτη
δὲ ἀξιάγαστος ἡ προσθήκη. Εἰσὶ γὰρ δή τινες πλείστην μὲν τοῦ
δικαίου φροντίδα ποιούμενοι, σκαιότητι δὲ τῷ τοῦ κατορθώματος
λυμαινόμενοι κάλλει. Ἔπειτα διὰ πλειόνων ἐν αὐτῷ γε τῷ
διαλόγῳ τὴν τελειότητα διδάσκει τῆς ἀρετῆς, ὧδέ πῃ γράφων·
»Λέγωμεν δὴ περὶ τῶν κορυφαίων. Τί γὰρ ἄν τις τοὺς παρα-
νόμως ἐν φιλοσοφίᾳ διατρίβοντας λέγοι; οὗτοι δέ που οὔτε εἰς
ἀγορὰν ἴσασι τὴν ὁδόν, οὔτε ὅπου δικαστήριον ἢ βουλευτήριον ἤ
τι κοινὸν ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον· νόμους δὲ καὶ ψηφίσματα
λεγόμενα ἢ γραφόμενα οὔτε ὁρῶσιν οὔτε ἀκούουσιν· σπουδαὶ
δὲ ἑταιριῶν ἐπ' ἀρχὰς καὶ ξύνοδοι καὶ δεῖπνα καὶ οἱ ξὺν αὐλη-
τρίσι κῶμοι οὐδὲ ὄναρ πράττειν προσίσταται αὐτοῖς. Οὐδὲ εἰ
κακῶς τις γέγονεν ἐν πόλει, ἤ τί τῳ κακόν ἐστιν ἐκ προγόνων
γεγονὸς πρὸς ἀνδρῶν ἢ γυναικῶν, μᾶλλον αὐτὸν λέληθεν ἢ τῆς
θαλάττης οἱ λεγόμενοι χόες. Καὶ ταῦτα πάντα οὐδ' ὅτι οὐκ οἶδεν,
οἶδεν· οὐδὲ γὰρ αὐτῶν ἀπέχεται τοῦ εὐδοκιμεῖν χάριν, τῷ ὄντι
δὲ τὸ σῶμα μόνον ἐν τῇ πόλει κεῖται αὐτοῦ καὶ ἐπιδημεῖ, ἡ δὲ
διάνοια, ταῦτα πάντα ἡγησαμένη σμικρὰ καὶ ὡς οὐδὲν ἀτιμά-
σασα, πανταχῇ πέταται, κατὰ Πίνδαρον, «τά τε γῆς ὑπένερθεν»
Θεοδώρετος. Ιστορία εκκλησιαστική. (4089: 003)
“Theodoret. Kirchengeschichte, 2nd edn.”, EParmentier, L., Scheidweiler, F.
Berlin: Akademie–Verlag, 1954; Die griechischen christlichen Schriftsteller 44.
Page 131, line 16
Διάλογος Κωνσταντίου βασιλέως καὶ Λιβερίου ἐπισκόπου Ῥώμης.
531
Κωνστάντιος βασιλεὺς εἶπεν· «Ἡμεῖς, καὶ διὰ τὸ Χριστιανόν σε
»εἶναι καὶ ἐπίσκοπον τῆς ἡμετέρας πόλεως, ἄξιον ἐκρίναμεν καὶ τοῦτο
»μεταστειλάμενοι παραινοῦμέν σοι τῆς ἀπορρήτου ἀπονοίας τοῦ ἀνοσίου
»Ἀθανασίου τὴν κοινωνίαν ἀρνήσασθαι. τοῦτο γὰρ ἡ οἰκουμένη εὖ
»ἔχειν ἐδοκίμασε συνόδου τε ψηφίσματι ἀλλότριον τῆς ἐκκλησιαστικῆς
»κοινωνίας ἔκρινε.»
Λιβέριος ἐπίσκοπος εἶπεν· «Βασιλεῦ, τὰ ἐκκλησιαστικὰ κρίματα
»μετὰ πολλῆς δικαιοκρισίας γίνεσθαι ὀφείλει. διόπερ εἰ δοκεῖ σου τῇ
»εὐσεβείᾳ, κριτήριον συσταθῆναι κέλευσον· καὶ εἰ ὀφθείη Ἀθανάσιος
»ἄξιος καταδίκης, τότε κατὰ τὸν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀκολουθίας
»τύπον ἐξενεχθήσεται ἡ κατ' αὐτοῦ ψῆφος. οὐδὲ γὰρ οἷόν τε κατα-
»ψηφίσασθαι ἀνδρὸς ὃν οὐκ ἐκρίναμεν.»
Κωνστάντιος ὁ βασιλεὺς εἶπεν· «Πᾶσα ἡ οἰκουμένη κατεψηφί-
»σατο περὶ τῆς ἀνοσιότητος αὐτοῦ, καὶ ὡς ἐξ ἀρχῆς τὸν καιρὸν
»διαπαίζει.»
Θεοδώρετος. Ιστορία εκκλησιαστική. Page 171, line 10
τῆς Ἀρμενίας ἰθύνων, εἶτα τῶν ἀρχομένων τὸ δυσήνιον δυσχεράνας,
ἡσυχίαν ἦγεν ἑτέρωθι διατρίβων. τοῦτον ὑποτοπήσαντες οἱ τῆς
Ἀρείου συμμορίας ὁμόφρονα εἶναι καὶ κοινωνὸν τῶν δογμάτων, ἐξῄ-
τησαν τὸν Κωνστάντιον τούτῳ τῆς Ἀντιοχέων ἐκκλησίας παραδοῦναι
τὰς ἡνίας. πάντα γὰρ νόμον παρέβαινον ἀδεῶς, κρατῦναι πειρώμενοι
τὴν ἀσέβειαν, καὶ τῶν θεσμῶν ἡ παράβασις ὑποβάθρα τῆς βλασφη-
μίας ἐγίνετο. πολλὰ δὲ τοιαῦτα πολλαχοῦ γῆς ἐνεόχμωσαν. οἱ δὲ
τῶν ἀποστολικῶν ἀντεχόμενοι δογμάτων, τοῦ μεγάλου Μελετίου καὶ τὴν
ἐν τοῖς δόγμασιν ὑγείαν εἰδότες καὶ μὲν δὴ καὶ τὴν τοῦ βίου λαμπρότητα
καὶ τῆς ἀρετῆς τὸν πλοῦτον σαφῶς ἐπιστάμενοι, συνεψηφίσαντο καὶ
τὸ ψήφισμα γραφῆναι καὶ παρὰ πάντων ὑπογραφῆναι μετὰ πλείστης
ὅτι μάλιστα σπουδῆς παρεσκεύασαν. τοῦτο δέ γε καὶ οὗτοι κἀκεῖνοι
οἷόν τινα συνθήκην κοινὴν Εὐσεβίῳ τῷ Σαμοσάτων ἐπισκόπῳ φυ-
λάττειν ἔδοσαν, ἀνδρὶ γενναίῳ τῆς ἀληθείας ἀγωνιστῇ. ἐπειδὴ δὲ
βασιλικὴν δεξάμενος κλῆσιν ἧκεν ὁ μέγας Μελέτιος, ὑπήντησαν μὲν
ἅπαντες οἱ τῆς ἀρχιερωσύνης μετειληχότες. ὑπήντησαν δὲ καὶ οἱ ἄλλοι
τῆς ἐκκλησίας χοροὶ καὶ ἅπαν τὸ τῆς πόλεως πλῆθος· παρῆσαν δὲ
καὶ Ἰουδαῖοι καὶ Ἕλληνες, τὸν πολυθρύλητον ἰδεῖν Μελέτιον ἱμει-
ρόμενοι.
Θεοδώρετος. Ιστορία εκκλησιαστική. Page 173, line 18
στάτην ἀντ' ἐκείνου τὴν προεδρίαν δεξάμενον, τῶν πρὸς τὸν Λὼτ
ἀνεμνήσθησαν εἰρημένων «σώζων σῶζε τὴν σεαυτοῦ ψυχήν«,
πρὸς δὲ δὴ τούτοις καὶ τῶν εὐαγγελικῶν νόμων οἳ σαφῶς διαγορεύ-
ουσιν «εἰ ὁ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιὸς σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον
αὐτὸν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ«. ταὐτὰ δὲ καὶ περὶ χειρὸς καὶ ποδὸς
ὁ δεσπότης ἐνομοθέτησε καὶ προστέθεικε· «συμφέρει γάρ σοι ἵνα
ἀπόληται ἓν τῶν μελῶν σου, καὶ μὴ ὅλον τὸ σῶμά σου
βληθῇ εἰς γέενναν«. ἡ μὲν οὖν τῆς ἐκκλησίας διαίρεσις τοῦτον
532
τὸν τρόπον ἐγένετο.
Εὐσέβιος δὲ ὁ θαυμάσιος, οὗ καὶ πρόσθεν ἐμνήσθην, ὁ τὸ ψή-
φισμα τὸ κοινὸν πιστευθείς, τῶν συνθηκῶν τὴν παράβασιν θεασά-
μενος εἰς τὴν ἐγκεχειρισμένην ᾤχετο πόλιν· οἱ δὲ τὸν ἀνάγραπτον
ἔλεγχον ὑφορώμενοι τὸν Κωνστάντιον ἔπεισαν ἀποστεῖλαί τινα τὸ
ψήφισμα κομιούμενον. καὶ δῆτα πεισθεὶς ὁ βασιλεὺς ἀπέστειλέ τινα
τοὺς κατὰ τὴν πορείαν ἐναλλαττομένους ἵππους ἐλαύνειν εἰωθότα καὶ
τὰς ἀποκρίσεις ὡς τάχιστα φέροντα. ἐπειδὴ δὲ ἀφίκετο καὶ τὰ παρὰ
βασιλέως ἀπήγγειλεν, «οὐκ ἀνέχομαι», ἔφη Εὐσέβιος ὁ θαυμάσιος, «τὴν
κοινὴν ἀποδοῦναι παρακαταθήκην, πρὶν ἂν ἅπαντες οἱ δεδωκότες
κατὰ ταὐτὸν γένοιντο». ταῦτα ὁ μὲν ἀπήγγειλε τῷ πεπομφότι· ὁ
δὲ τῷ θυμῷ ζέσας ἐπέστειλεν αὐτῷ πάλιν ἀποδοῦναι παρεγγυῶν, καὶ
προστέθεικεν ὡς προσέταξεν ἐκτμηθῆναι αὐτοῦ τὴν χεῖρα τὴν δεξιάν,
Θεοδώρετος. Ιστορία εκκλησιαστική. Page 173, line 21
ουσιν «εἰ ὁ ὀφθαλμός σου ὁ δεξιὸς σκανδαλίζει σε, ἔκκοψον
αὐτὸν καὶ βάλε ἀπὸ σοῦ«. ταὐτὰ δὲ καὶ περὶ χειρὸς καὶ ποδὸς
ὁ δεσπότης ἐνομοθέτησε καὶ προστέθεικε· «συμφέρει γάρ σοι ἵνα
ἀπόληται ἓν τῶν μελῶν σου, καὶ μὴ ὅλον τὸ σῶμά σου
βληθῇ εἰς γέενναν«. ἡ μὲν οὖν τῆς ἐκκλησίας διαίρεσις τοῦτον
τὸν τρόπον ἐγένετο.
Εὐσέβιος δὲ ὁ θαυμάσιος, οὗ καὶ πρόσθεν ἐμνήσθην, ὁ τὸ ψή-
φισμα τὸ κοινὸν πιστευθείς, τῶν συνθηκῶν τὴν παράβασιν θεασά-
μενος εἰς τὴν ἐγκεχειρισμένην ᾤχετο πόλιν· οἱ δὲ τὸν ἀνάγραπτον
ἔλεγχον ὑφορώμενοι τὸν Κωνστάντιον ἔπεισαν ἀποστεῖλαί τινα τὸ
ψήφισμα κομιούμενον. καὶ δῆτα πεισθεὶς ὁ βασιλεὺς ἀπέστειλέ τινα
τοὺς κατὰ τὴν πορείαν ἐναλλαττομένους ἵππους ἐλαύνειν εἰωθότα καὶ
τὰς ἀποκρίσεις ὡς τάχιστα φέροντα. ἐπειδὴ δὲ ἀφίκετο καὶ τὰ παρὰ
βασιλέως ἀπήγγειλεν, «οὐκ ἀνέχομαι», ἔφη Εὐσέβιος ὁ θαυμάσιος, «τὴν
κοινὴν ἀποδοῦναι παρακαταθήκην, πρὶν ἂν ἅπαντες οἱ δεδωκότες
κατὰ ταὐτὸν γένοιντο». ταῦτα ὁ μὲν ἀπήγγειλε τῷ πεπομφότι· ὁ
δὲ τῷ θυμῷ ζέσας ἐπέστειλεν αὐτῷ πάλιν ἀποδοῦναι παρεγγυῶν, καὶ
προστέθεικεν ὡς προσέταξεν ἐκτμηθῆναι αὐτοῦ τὴν χεῖρα τὴν δεξιάν,
εἰ μὴ δοίη τὸ ψήφισμα. ταῦτα μέντοι δεδιττόμενος ἔγραψε· τῷ γὰρ
κομίζοντι τὴν ἐπιστολὴν ἀπηγόρευσεν ἅπερ ἠπείλησε δρᾶσαι. ἐπειδὴ δὲ
τὴν ἐπιστολὴν ἀναπτύξας ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ εἶδεν ἐν τοῖς γράμμασιν
Θεοδώρετος. Ιστορία εκκλησιαστική. Page 174, line 5
μενος εἰς τὴν ἐγκεχειρισμένην ᾤχετο πόλιν· οἱ δὲ τὸν ἀνάγραπτον
ἔλεγχον ὑφορώμενοι τὸν Κωνστάντιον ἔπεισαν ἀποστεῖλαί τινα τὸ
ψήφισμα κομιούμενον. καὶ δῆτα πεισθεὶς ὁ βασιλεὺς ἀπέστειλέ τινα
τοὺς κατὰ τὴν πορείαν ἐναλλαττομένους ἵππους ἐλαύνειν εἰωθότα καὶ
τὰς ἀποκρίσεις ὡς τάχιστα φέροντα. ἐπειδὴ δὲ ἀφίκετο καὶ τὰ παρὰ
βασιλέως ἀπήγγειλεν, «οὐκ ἀνέχομαι», ἔφη Εὐσέβιος ὁ θαυμάσιος, «τὴν
κοινὴν ἀποδοῦναι παρακαταθήκην, πρὶν ἂν ἅπαντες οἱ δεδωκότες
κατὰ ταὐτὸν γένοιντο». ταῦτα ὁ μὲν ἀπήγγειλε τῷ πεπομφότι· ὁ
533
δὲ τῷ θυμῷ ζέσας ἐπέστειλεν αὐτῷ πάλιν ἀποδοῦναι παρεγγυῶν, καὶ
προστέθεικεν ὡς προσέταξεν ἐκτμηθῆναι αὐτοῦ τὴν χεῖρα τὴν δεξιάν,
εἰ μὴ δοίη τὸ ψήφισμα. ταῦτα μέντοι δεδιττόμενος ἔγραψε· τῷ γὰρ
κομίζοντι τὴν ἐπιστολὴν ἀπηγόρευσεν ἅπερ ἠπείλησε δρᾶσαι. ἐπειδὴ δὲ
τὴν ἐπιστολὴν ἀναπτύξας ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ εἶδεν ἐν τοῖς γράμμασιν
ἣν ὁ βασιλεὺς ἠπείλησε κόλασιν, μετὰ τῆς δεξιᾶς καὶ τὴν εὐώνυμον
προὔθηκεν, ἄμφω τεμεῖν τὼ χεῖρε παρεγγυῶν· «τὸ γὰρ ψήφισμα»,
ἔφη, «οὐ δώσω, τῆς Ἀρειανικῆς μοχθηρίας ἔλεγχον ὄντα σαφῆ».
ταύτην αὐτοῦ τὴν ἀνδρείαν μαθὼν ὁ Κωνστάντιος καὶ τότε ἠγάσθη
καὶ διετέλει θαυμάζων. θαυμάζουσι γὰρ καὶ δυσμενεῖς τὰ τῶν ἀντι-
πάλων πλεονεκτήματα, ὑπὸ τοῦ μεγέθους τῶν πραττομένων ἀ-
ναγκαζόμενοι.
Θεοδώρετος. Ιστορία εκκλησιαστική. Page 174, line 9
τὰς ἀποκρίσεις ὡς τάχιστα φέροντα. ἐπειδὴ δὲ ἀφίκετο καὶ τὰ παρὰ
βασιλέως ἀπήγγειλεν, «οὐκ ἀνέχομαι», ἔφη Εὐσέβιος ὁ θαυμάσιος, «τὴν
κοινὴν ἀποδοῦναι παρακαταθήκην, πρὶν ἂν ἅπαντες οἱ δεδωκότες
κατὰ ταὐτὸν γένοιντο». ταῦτα ὁ μὲν ἀπήγγειλε τῷ πεπομφότι· ὁ
δὲ τῷ θυμῷ ζέσας ἐπέστειλεν αὐτῷ πάλιν ἀποδοῦναι παρεγγυῶν, καὶ
προστέθεικεν ὡς προσέταξεν ἐκτμηθῆναι αὐτοῦ τὴν χεῖρα τὴν δεξιάν,
εἰ μὴ δοίη τὸ ψήφισμα. ταῦτα μέντοι δεδιττόμενος ἔγραψε· τῷ γὰρ
κομίζοντι τὴν ἐπιστολὴν ἀπηγόρευσεν ἅπερ ἠπείλησε δρᾶσαι. ἐπειδὴ δὲ
τὴν ἐπιστολὴν ἀναπτύξας ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ εἶδεν ἐν τοῖς γράμμασιν
ἣν ὁ βασιλεὺς ἠπείλησε κόλασιν, μετὰ τῆς δεξιᾶς καὶ τὴν εὐώνυμον
προὔθηκεν, ἄμφω τεμεῖν τὼ χεῖρε παρεγγυῶν· «τὸ γὰρ ψήφισμα»,
ἔφη, «οὐ δώσω, τῆς Ἀρειανικῆς μοχθηρίας ἔλεγχον ὄντα σαφῆ».
ταύτην αὐτοῦ τὴν ἀνδρείαν μαθὼν ὁ Κωνστάντιος καὶ τότε ἠγάσθη
καὶ διετέλει θαυμάζων. θαυμάζουσι γὰρ καὶ δυσμενεῖς τὰ τῶν ἀντι-
πάλων πλεονεκτήματα, ὑπὸ τοῦ μεγέθους τῶν πραττομένων ἀ-
ναγκαζόμενοι.
Χορίκιος. Opera (4094: 001)
“Choricii Gazaei opera”, EFoerster, R., Richtsteig, E.
Leipzig: Teubner, 1929.
Oration-declamation-dialexis 17, section 2, paragraph 32, line 2
μησεν Ἑλλήνων κληθῆναι δεσπότης. ἐρασθεὶς οὖν ἐκέλευ-
σεν οἰκέτην παρεστηκότα πυκνῶς αὐτὸν ἀναμιμνήσκειν
τῶν Ἀθηναίων, ἵνα μὴ λάθῃ τῶν εὐχῶν ἐκκρουσθεὶς
βασιλικαῖς παρασυρόμενος ἀσχολίαις.
ἐγκειμένου δὲ
τοῦ παιδὸς καὶ τῆς ἐπιθυμίας αὐτῷ σφοδρότερον τοῦ θερά-
ποντος ἐνοχλούσης καιρὸν ἐπιτηρήσας ὃν ᾠήθη καλῶς
ἕξειν αὑτῷ, πεῖραν ἡμῶν ἐποιεῖτο τῆς γνώμης, ὅπως ἔχομεν
πρὸς τὸ πείθεσθαι κήρυξι διακονεῖν ἐπιτάττουσι βασιλεῖ.
ταῦτα διενοήθη τὸν Ἀθήνησι σύμβουλον ἀγνοῶν.
ἀφανίσας γὰρ ψηφίσματι τοὺς ἀγγέλους ἀφειλόμην αὐτοῦ
534
τὴν διὰ κηρύκων ἐλπίδα. καί μοι λαβὼν ἀνάγνωθι Ξαν-
θίππῳ τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα Μιλτιάδου
Οὕτω τοῖς κήρυξι τοῖς βασιλέως ἀπεκρινάμην. εἰς
ταῦτα κατέστησα Δαρεῖον τοὺς περὶ τῆς δουλείας ἥκοντας
ἀνελών. τοῦτο τὸ ψήφισμα δέδωκεν ἐκείνῳ μαθεῖν, ὡς
ὅπλων αὐτῷ δεῖ καὶ κινδύνων. τοῦτό μου πρῶτον τρό-
παιον ἦν τῆς μάχης αὐτῆς τιμιώτερον, ὅσον εὐβουλία
ῥώμης ἀμείνων. μή σοι δοκεῖ τις τοιαῦτα γράψας δωροδο-
κεῖν;
Χορίκιος. Opera Oration-declamation-dialexis 17, section 2, paragraph 32, line 4
τῶν Ἀθηναίων, ἵνα μὴ λάθῃ τῶν εὐχῶν ἐκκρουσθεὶς
βασιλικαῖς παρασυρόμενος ἀσχολίαις.
ἐγκειμένου δὲ
τοῦ παιδὸς καὶ τῆς ἐπιθυμίας αὐτῷ σφοδρότερον τοῦ θερά-
ποντος ἐνοχλούσης καιρὸν ἐπιτηρήσας ὃν ᾠήθη καλῶς
ἕξειν αὑτῷ, πεῖραν ἡμῶν ἐποιεῖτο τῆς γνώμης, ὅπως ἔχομεν
πρὸς τὸ πείθεσθαι κήρυξι διακονεῖν ἐπιτάττουσι βασιλεῖ.
ταῦτα διενοήθη τὸν Ἀθήνησι σύμβουλον ἀγνοῶν.
ἀφανίσας γὰρ ψηφίσματι τοὺς ἀγγέλους ἀφειλόμην αὐτοῦ
τὴν διὰ κηρύκων ἐλπίδα. καί μοι λαβὼν ἀνάγνωθι Ξαν-
θίππῳ τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα Μιλτιάδου
Οὕτω τοῖς κήρυξι τοῖς βασιλέως ἀπεκρινάμην. εἰς
ταῦτα κατέστησα Δαρεῖον τοὺς περὶ τῆς δουλείας ἥκοντας
ἀνελών. τοῦτο τὸ ψήφισμα δέδωκεν ἐκείνῳ μαθεῖν, ὡς
ὅπλων αὐτῷ δεῖ καὶ κινδύνων. τοῦτό μου πρῶτον τρό-
παιον ἦν τῆς μάχης αὐτῆς τιμιώτερον, ὅσον εὐβουλία
ῥώμης ἀμείνων. μή σοι δοκεῖ τις τοιαῦτα γράψας δωροδο-
κεῖν;
Χορίκιος. Opera Oration-declamation-dialexis 17, section 2, paragraph 33, line 1t
βασιλικαῖς παρασυρόμενος ἀσχολίαις.
ἐγκειμένου δὲ
τοῦ παιδὸς καὶ τῆς ἐπιθυμίας αὐτῷ σφοδρότερον τοῦ θερά-
ποντος ἐνοχλούσης καιρὸν ἐπιτηρήσας ὃν ᾠήθη καλῶς
ἕξειν αὑτῷ, πεῖραν ἡμῶν ἐποιεῖτο τῆς γνώμης, ὅπως ἔχομεν
πρὸς τὸ πείθεσθαι κήρυξι διακονεῖν ἐπιτάττουσι βασιλεῖ.
535
ταῦτα διενοήθη τὸν Ἀθήνησι σύμβουλον ἀγνοῶν.
ἀφανίσας γὰρ ψηφίσματι τοὺς ἀγγέλους ἀφειλόμην αὐτοῦ
τὴν διὰ κηρύκων ἐλπίδα. καί μοι λαβὼν ἀνάγνωθι Ξαν-
θίππῳ τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα Μιλτιάδου
Οὕτω τοῖς κήρυξι τοῖς βασιλέως ἀπεκρινάμην. εἰς
ταῦτα κατέστησα Δαρεῖον τοὺς περὶ τῆς δουλείας ἥκοντας
ἀνελών. τοῦτο τὸ ψήφισμα δέδωκεν ἐκείνῳ μαθεῖν, ὡς
ὅπλων αὐτῷ δεῖ καὶ κινδύνων. τοῦτό μου πρῶτον τρό-
παιον ἦν τῆς μάχης αὐτῆς τιμιώτερον, ὅσον εὐβουλία
ῥώμης ἀμείνων. μή σοι δοκεῖ τις τοιαῦτα γράψας δωροδο-
κεῖν;
Χορίκιος. Opera Oration-declamation-dialexis 17, section 2, paragraph 33, line 3
ποντος ἐνοχλούσης καιρὸν ἐπιτηρήσας ὃν ᾠήθη καλῶς
ἕξειν αὑτῷ, πεῖραν ἡμῶν ἐποιεῖτο τῆς γνώμης, ὅπως ἔχομεν
πρὸς τὸ πείθεσθαι κήρυξι διακονεῖν ἐπιτάττουσι βασιλεῖ.
ταῦτα διενοήθη τὸν Ἀθήνησι σύμβουλον ἀγνοῶν.
ἀφανίσας γὰρ ψηφίσματι τοὺς ἀγγέλους ἀφειλόμην αὐτοῦ
τὴν διὰ κηρύκων ἐλπίδα. καί μοι λαβὼν ἀνάγνωθι Ξαν-
θίππῳ τὸ ψήφισμα.
Ψήφισμα Μιλτιάδου
Οὕτω τοῖς κήρυξι τοῖς βασιλέως ἀπεκρινάμην. εἰς
ταῦτα κατέστησα Δαρεῖον τοὺς περὶ τῆς δουλείας ἥκοντας
ἀνελών. τοῦτο τὸ ψήφισμα δέδωκεν ἐκείνῳ μαθεῖν, ὡς
ὅπλων αὐτῷ δεῖ καὶ κινδύνων. τοῦτό μου πρῶτον τρό-
παιον ἦν τῆς μάχης αὐτῆς τιμιώτερον, ὅσον εὐβουλία
ῥώμης ἀμείνων. μή σοι δοκεῖ τις τοιαῦτα γράψας δωροδο-
κεῖν;
Ἄκουε τοίνυν ἕτερον τῆς ἐμῆς προδοσίας τεκμήριον.
ἐτύγχανον μὲν στρατηγός, συνέβη δὲ ταῖς γνώμαις ἡμᾶς
διῃρῆσθαι καὶ δύο γενέσθαι μερίδας ἴσας τὸν ἀριθμόν, τὴν
μὲν ἀξιοῦσαν ἀκινδύνως δουλεύειν τὴν πόλιν, τὴν δὲ πίπτειν
ἡμῖν ἐλευθέροις ὑφηγουμένην, μεμνῆσθαι γὰρ νίκης ἀπί-
θανον ἦν εὐαριθμήτοις ἀνδράσι πρὸς ἀμύθητον ὄχλον.
Etymologicum Gudianum, Etymologicum Gudianum (ζείδωρος – ὦμαι) (4098:
002)“Etymologicum Graecae linguae Gudianum et alia grammaticorum scripta e
codicibus manuscriptis nunc primum edita”, ESturz, F.W.Leipzig: Weigel, 1818,
Repr. 1973.Alphabetic entry rho, page 492, line 6
536
Ῥήδην, εἰς τὸ διαῤῥήδην καὶ παραβλήδην.
Ῥηΐτερος, εὐχερέστερος, εὐκολώτερος.
Ῥηξήνορα, τὸν ῥηγνῦντα τὴν ἠνορέην, τουτ'ἔστι τὴν
ἀνδρείαν· ἢ τὸν ῥέξαί τι καὶ πράξαι τῇ ἠνορέῃ δυνά-
μενον.
Ῥήξω, καὶ ῥήσω· εἰς τὸ ἀριστίνδην, καὶ εἰς τὸ διαῤῥή-
δην καὶ παραβλήδην.
Ῥηϊδίως, ῥᾳδίως, εὐκόλως.
Ῥητορικὴ, διὰ τὸ ῥεῖν τὸν λόγον ἀφθόνως.
Ῥήτρα, συνθήκη, ὁμολογία· Ταραντίνοις δὲ νόμος, οἷον
ψήφισμα, οἱ δὲ σύγγραμμα· καὶ ῥητροφύλακας τοὺς
συγγραμματοφύλακας, παρὰ τὸ ῥῶ ὃ σημαίνει τὸ
λέγω.
Ῥηξίφλοια, ἐκ τοῦ ῥήσσω τὸ ῥηγνύω γίνεται ῥήξω.
Ῥῆμα, παρὰ τὸν ῥήσω μέλλοντα.
Ῥίγος, διὰ τοῦ ἰῶτα, ἐκ τοῦ φρίσσω φρίγος, καὶ ἀπο-
βολῇ τοῦ φ, ῥίγος.
Ῥήγια, βάπτα ἱμάτια καὶ περιβόλαια· ῥῆξαι γὰρ ἔλε-
γον οἱ ἀρχαῖοι τὸ βάψαι.
Ῥῆγος, τὸ πορφυροῦν περιβόλαιον, ῥῆξαι γὰρ τὸ βά-
ψαι, καὶ οἱονεὶ μεταποιῆσαι· ὅτι δὲ ῥαγεῖς ἔλεγον τοὺς
Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum (4099: 001)
“Etymologicum magnum”, EGaisford, T.
Oxford: Oxford University Press, 1848, Repr. 1967.
Kallierges page 36, line 18
Αἰναρέτη: Ἐπὶ κακῷ κεκτημένη τὴν ἀρετήν.
Αἰνὸν γὰρ τὸ χαλεπὸν καὶ δεινὸν καὶ κακόν. Ἡ δὲ
κλητικὴ ὡσαύτως ἔχει τὸ η τῇ εὐθείᾳ. Οὕτως
εὗρον σχόλιον Ἰλιάδος πʹ.
Αἰνίζομαι: Ἐπαινῶ·
Ὀθρυονεῦ, πέρι δή σε βροτῶν αἰνίζομ' ἁπάντων.
Αἴνεσις: Παρὰ τὸ αἰνῶ αἰνέσω· τοῦτο παρὰ τὸ
αἶνος· τοῦτο παρὰ τὸ ἰαίνω· ὁ μέλλων, ἰανῶ· ἐξ
αὐτοῦ ἴανος, καὶ ἐν ὑπερβιβασμῷ καὶ κράσει, αἶνος,
γνώμη, παροιμία, παράδειγμα, ἔπαινος· καὶ ἡ χειρο-
τονία καὶ ψήφισμα.
Αἰνεῖν: Τὸ ἀναβράττειν τὸν ἀληλεσμένον σῖτον,
τουτέστιν ἀναδεύειν καὶ ἀνακινεῖν τὰς κριθὰς ὕδατι
φυρῶντα. Οἱ δὲ, βλάπτειν, ἢ τὸ ταῖς χερσὶν ἀνα-
τρίβειν τὰς ἐπτισμένας κάγχρυς. Καὶ αἰνεῖν,
ἐπαινεῖν καὶ συγκατατίθεσθαι παρὰ Ὁμήρῳ· παρὰ
δὲ Ἡσιόδῳ, τὸ παραιτεῖσθαι·
537
Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum Kallierges page 240, line 44
ποιῶ· εἰ δὲ Γράφω σου, γενικὴ, σημαίνει τὸ ἐγγρά-
φως κατὰ σοῦ εἰς δικαστήριον ἀποτίθημι· ἀντὶ τοῦ
κατηγορῶ σου.
Πόθεν γράμμα; Ὃ δηλοῖ τὸ ποίημα, παρὰ τὸ
γλάπτω, τὸ κοιλαίνω· ὁ μέλλων, γλάψω· ὁ παρακεί-
μενος, γέγλαφα· ὁ παθητικὸς, γέγλαμμαι· ἐξ αὐτοῦ
γλάμμα· καὶ τροπῇ τοῦ ἀμεταβόλου εἰς ἀμετά-
βολον, γράμμα.
Ποσαχῶς τὸ γράμμα; Ἑπταχῶς· γράμμα, ὁ
τόνος· γράμμα, ὁ χαρακτήρ· γράμμα, ἡ ἐπιστολή·
γράμμα, τὸ ζωγράφημα· γράμμα καὶ τὸ ψήφισμα.
Γράμματα, οἱ χαρακτῆρες τῶν στοιχείων· οἷον,
Γράμματα δ' ἐν φλοιῷ γεγράψεται.
Ἢ παρὰ τὸ γράφεσθαι, ὅ ἐστι καταξέεσθαι. Ὡς
τρέφω οὖν θρέμμα, οὕτως καὶ γράφω γράμμα.
Ὅμηρος,
Εὐνὰς δ' ἐν ψαμάθοισι διαγράψασα.
Γράμματα ἐκάλουν οἱ παλαιοὶ τὰ συγγράμματα· ὡς
Καλλίμαχος,
Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum Kallierges page 672, line 34
κρειῶν πίνακας παρέθηκεν.
Ἐνταῦθα γὰρ τὰ σκεύη λέγει· ἐπειδὴ πάλαι ἐπὶ
σανίδων ἴσως τὰ κρέα ἐτίθεσαν ὀπτῶντες ἢ κατα-
κόπτοντες. Οὕτως Ὦρος· ὁ δὲ Χοιροβοσκὸς εἰς τὸ
ἀνεκφώνητον λέγει, Πίνακας φησὶν ἐν οἷς αἱ ἀνα-
γραφαὶ ἦσαν τῶν δραμάτων. Ὁ οὖν Καλλίμαχος
[ὁ γραμματικὸς] ἐποίει πίνακας ἐν οἷς ἦσαν αἱ ἀνα-
γραφαὶ παρὰ τῶν ἀρχαίων· οἷς ἐντυχὼν ὁ γραμμα-
τικὸς, ἐποιήσατο τὰς ὑποθέσεις τῶν δραμάτων.
Πινάκιον: Παρὰ τὸ τῇ πείνῃ ἄκος φέρειν.
Λέγεται καὶ τὸ ψήφισμα καὶ ἡ γραφὴ, ὡς παρὰ τῷ
Δημοσθένει,
Μικρὸν πινάκιον ταῦτα ἐπισχεῖν ἐδύνατο.
Καὶ τὸ νῦν πινακίδιον τῶν κοινῶν γραμμάτων ση-
μαίνει συμβόλον δικαστικὸν ἐν ᾧ ἐπεγέγραπτο τὸ
πρᾶγμα τοῦ κρινομένου, καὶ ὁ δῆμος.
Πιναρὸςκαὶ πινάδης: Ὁ ῥυπαρός· παρὰ τὸ
πῖνος, ὃ σημαίνει τὸν ῥύπον· τοῦτο παρὰ τὸ σπῖνος,
ἀποβολῇ τοῦ σ· τοῦτο παρὰ τὸ σπῖλος, τροπῇ τοῦ λ
εἰς ν.
Πινοτήρης: Ὁ τὴν πίναν τηρῶν, ἤγουν τὸν
538
Etymologicum Magnum, Etymologicum magnum Kallierges page 703, line 45
Ῥήτωρ: Πόθεν ὠνόμασται; Ἢ ἀπὸ τοῦ ῥύδην
λέγειν· ἢ ἀπὸ τοῦ συνηγορεῖν τῷ νόμῳ· ῥήτραγὰρ
κατὰ Δωριεῖς ὁ νόμος.
Ῥῆμα: Ἀπὸ τοῦ ῥῶ, τὸ λέγω· (ἔστι δὲ δευ-
τέρας συζυγίας·) ὁ μέλλων, ῥήσω· ἐξ οὗ ῥῆσις, καὶ
ῥήτωρ, καὶ ῥητὴρ, Ἰλιάδος ιʹ,
Μύθων τε ῥητῆρ' ἔμεναι·
ἀντὶ τοῦ διδάσκαλον τῶν ἐσομένων λόγων.
Ῥήτρη: Ἡ ἐπὶ τοῖς ῥητοῖς συνθήκη.
Ῥήτρα: Συνθήκη, ὁμολογία. Ταραντῖνοι δὲ,
νόμον καὶ οἷον ψήφισμα· οἱ δὲ, σύγγραμμα. Καὶ
ῥητροφύλακας, τοὺς συγγραμματοφύλακας.
Ῥήτωρ: Παρὰ τὸ ῥῶ, τὸ λέγω. Ῥήτωρ καὶ ὁ
τῷ δήμῳ συμβουλεύων τὰ συμφέροντα, καὶ ὁ ἐπὶ
οἰκείοις λήμμασι σύμβουλος.
Ῥηξήνορα: Τὸν ῥηγνύντα τῇ ἠνορέῃ, τουτέστι
τῇ ἀνδρείᾳ, ἀνδρεῖον· ἢ τὸν ῥέξαι τὶ καὶ πρᾶξαι τῇ
ἠνορέῃ δυνάμενον.
Aphthonius Rhet., Progymnasmata (4100: 001)
“Aphthonii progymnasmata”, ERabe, H.
Leipzig: Teubner, 1926; Rhetores Graeci 10.
Volume 10, page 48, line 10
τῶν δικαζόντων κατεγνωκὼς ἀνῄρει τὰ δικαστήρια, φαύ-
λην ἐλέγχεται περὶ τοὺς δικαστὰς κεκτημένος τὴν γνώ-
μην· εἰ δὲ δίκαια κρίνειν, ὥσπερ καὶ δίκαια κρίνετε,
ποῦ δίκαιον ἐπαινεῖν μὲν δικαστάς, ἐξαιρεῖσθαι δὲ τῶν
δικαζόντων τὸν νόμον; οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες, ὅσοι
τοῖς κειμένοις διαμάχονται νόμοις, οἳ μὲν ἐναντιοῦνται
ταῖσδε ταῖς πόλεσιν, οἳ δὲ ὁμολογοῦσιν ἑτέραις, μόνος
δὲ ὁ παρὼν πᾶσιν ἐναντίος προελήλυθε νόμοις. Δοκεῖτε
δέ μοι πολὺ κάλλιον ἐξετάσαι τὸν νόμον, εἰ πάντα τὰ
παρ' ὑμῖν πολιτευόμενα κρίνητε, τοὺς στρατηγούς, τὰς
ἱερωσύνας, τὰ ψηφίσματα· πάντα ὀλίγου δέω λέγειν,
ὅσα παρὰ τὴν εἰρήνην ἢπαρὰ τὸν πόλεμον ἄριστα
πράττεται, ἅπαντα δικαστῶν οἶδεν ἐξέτασιν, καὶ στρα-
τηγεῖ μὲν ὃν ὁ κρίνων ἐξήτασεν, ἱερᾶται δὲ ὃν ὁ δικα-
στὴς ἐβεβαίωσε, καὶ ψήφισμα κύριον τὸ παρ' ἑτέροις
ἀνακρινόμενον, καὶ νῖκαι πολέμων γερῶν οὐ μετέχουσι
μὴ κρινόμεναι πρότερον. πῶς οὖν οὐκ ἄλογον ἅπαντα
μὲν ἀναμένειν τοὺς ἐξετάζοντας, μόνον δὲ τὸν παρόντα
νόμον τὴν τῶν δικαζόντων ἀναδύεσθαι ψῆφον;
’Ναί’, φησίν· ‘ἀλλὰ μεγάλα τὰ μοιχῶν ἀδικήματα.’
Τί δαί; τὰ τῶν ἀνδροφόνων οὐ μείζω; τοὺς δὲ προ
539
Aphthonius Rhet., Progymnasmata Volume 10, page 48, line 14
δικαζόντων τὸν νόμον; οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες, ὅσοι
τοῖς κειμένοις διαμάχονται νόμοις, οἳ μὲν ἐναντιοῦνται
ταῖσδε ταῖς πόλεσιν, οἳ δὲ ὁμολογοῦσιν ἑτέραις, μόνος
δὲ ὁ παρὼν πᾶσιν ἐναντίος προελήλυθε νόμοις. Δοκεῖτε
δέ μοι πολὺ κάλλιον ἐξετάσαι τὸν νόμον, εἰ πάντα τὰ
παρ' ὑμῖν πολιτευόμενα κρίνητε, τοὺς στρατηγούς, τὰς
ἱερωσύνας, τὰ ψηφίσματα· πάντα ὀλίγου δέω λέγειν,
ὅσα παρὰ τὴν εἰρήνην ἢπαρὰ τὸν πόλεμον ἄριστα
πράττεται, ἅπαντα δικαστῶν οἶδεν ἐξέτασιν, καὶ στρα-
τηγεῖ μὲν ὃν ὁ κρίνων ἐξήτασεν, ἱερᾶται δὲ ὃν ὁ δικα-
στὴς ἐβεβαίωσε, καὶ ψήφισμα κύριον τὸ παρ' ἑτέροις
ἀνακρινόμενον, καὶ νῖκαι πολέμων γερῶν οὐ μετέχουσι
μὴ κρινόμεναι πρότερον. πῶς οὖν οὐκ ἄλογον ἅπαντα
μὲν ἀναμένειν τοὺς ἐξετάζοντας, μόνον δὲ τὸν παρόντα
νόμον τὴν τῶν δικαζόντων ἀναδύεσθαι ψῆφον;
’Ναί’, φησίν· ‘ἀλλὰ μεγάλα τὰ μοιχῶν ἀδικήματα.’
Τί δαί; τὰ τῶν ἀνδροφόνων οὐ μείζω; τοὺς δὲ προ-
δότας ἐλάττους νομιοῦμεν ἑτέρων; ἱερόσυλοι δὲ τῶν
προδιδόντων φαυλότεροι; ἀλλ' ὅμως ὁ τούτων ἁλοὺς
ἀναμένει τοὺς κρίνοντας, καὶ οὔτε προδότης ὑπέσχε τὴν
δίκην μὴ τοῦ δικαστοῦ ψῆφον ἐπάγοντος,
Evagrius Scr. Eccl., Tractatus ad Eulogium (sub nomine Nili Ancyrani) (4110:
020); MPG 79.Volume 79, page 1120, line 50
σωσιν ἀπόνως· ὁ δὲ διὰ μνήμην τῶν ἐπουρανίων, δι'
ἀγάπην πυρούμενος, τὴν ἀρέσκειαν τῶν ἐπιγείων
ἐκ τῆς ἐννοίας ἐκκαθαίρεται. Τὸ διαμαρτυροῦν σοι
συνειδὸς μὴ παραπέμπου λογισμῷ καταφρονοῦντι,
καὶ γλυκολογοῦντι τὸ πταῖσμα, τῷ φιλονεικοῦντι
μὴ συνδιατείνου, ἵνα μὴ πάθει πάθος στρατεύσας
τῆς ἀρετῆς ἡττηθῇς, τῷ ὑπερηφάνῳ μὴ συνεπαίρου
λογισμῷ ἀντιφυσῶντι εἰς ἀντάνεμον πνεῦμα. Οὐκ
αἶνος γλώσσῃ τροχαλῶς φθεγγομένῃ, ἀλλὰ χείλεσι
δόξα εὐσταθῶς κινουμένοις· ἀκροώμενος λόγων,
ἐρώτα τὸν νοῦν σου καὶ τότε διακρίνας τὸ ψήφισμα δώ-
σεις· μὴ παραλογίζου τὸν νοῦν σου ἀβουλίᾳ ῥημάτων,
ἵνα μὴ κρημνησθείη ἡ χανανιτίς σου γλῶσσα. Μή σε
πνεῦμα πολυῤῥῆμον πλανήσῃ, ἐν αὐτῷ γὰρ φωλεύει
τὸ δόλιον ψεῦδος. Ὁ ταῖς παρ' ἑτέρων λοιδορίαις
δακνόμενος, καὶ μὴ ταύτας τῷ διαβόλῳ προσρίπτων.
τὸν τῶν λογισμῶν αὐτοῦ δῆμον ἑαυτῷ ἐπεγείρει, καὶ
εἰς ἑαυτὸν βέλη σκευάζειν ἔτι μᾶλλον ἐρεθίζει, ἐν τῷ
τὴν ψυχὴν διὰ τῶν τοιούτων τιτρωσκομένην συμπί-
πτειν. Ἕνεκεν διακονίας ἐπ' ἀλλοδαπῆς ἐὰν βαδίσῃς,
μὴ φιλοξενεῖσθαι παρὰ πάντων εὐτρεπίζου, ἀνάξιον
540
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. (4145: 001)
“Nicephori Gregorae historiae Byzantinae, 3 vols.”, ESchopen, L., Bekker, I.
Bonn: Weber, 1:1829; 2:1830; 3:1855; Corpus scriptorum historiae Byzantinae.
Volume 1, page 179, line 23
περ ὁπότε Καικίας ὁλκάδα λαμπρὸς ἀπολαβὼν ἀγκυρῶν ὀρφανὴν
οὐ καλῶς ἐφ' ὑγροῖς ταλαντεύει τοῖς κύμασι· καὶ ὡς χρὴ τοῖς
τοιούτοις προσέχειν τὸν νοῦν ἀσφαλῶς, μὴ πάθωμεν ἐς τὴν ὑστε-
ραίαν ὧν δρῶμεν αὐτοὶ μείζω τε καὶ πικρότερα. ἐγείρονται γὰρ
καὶ κατ' αὐτῶν οἱ τοῦ κλήρου τῶν μητροπόλεων αὐτῶν ἔκκριτοι
καὶ πιστότατοι καὶ ἐς τὰ μάλιστα ἀγαπώμενοι καὶ διδόασι τῷ τε
βασιλεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις ἀρχιερεῦσι γράμματα, πολλὰ τῶν ἀθε-
μίτων αὐτοῖς μαρτυροῦντα καὶ ὅσα καθαίρεσιν ἦσαν αὐτοῖς ἐγ-
γυώμενα· ἃ δὴ καὶ σὺν πολλῇ τῇ προθυμίᾳ ὅ,τε βασιλεὺς καὶ
ἡ τῶν ἀρχιερέων πανήγυρις προσδεξάμενοι γράμμασι μὲν καὶ ψη-
φίσμασιν ἠγάγοντο τούτους εἰς τὴν βασιλεύουσαν· τὸν δὲ τῆς
ἐξετάσεως καιρὸν ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ὑπερτιθέμενοι παρεκρούοντο.
(Ε.) Εἶτα ἐπειδὴ ἔδει πιεῖν καὶ αὐτοὺς δριμύτερον ὃν κατὰ τοῦ
πατριάρχου καὶ εὐεργέτου κρατῆρα συνεσκευάσαντο, τοῦ θεοῦ
τὰ τοιαῦτα δικαίως ἀντιμετροῦντος ἄνωθεν, εὑρίσκουσι μὲν σεσιω-
πημένην παρὰ τοῦ βασιλέως ἀποστροφὴν, ἣ δὴ καὶ πολλῷ πλέον
τῆς φανερᾶς ἐπιφέρει τὴν λύπην, ὁμαλῶς πως καὶ λεληθότως
εἰπεῖν ἄχρι μυελῶν καὶ ὀστῶν διαβαίνουσα κἀκεῖ τὴν ὥραν τῆς
ψυχῆς ἀπηνῶς ἐπιβοσκομένη καὶ τὸ φιλότιμον ἅπαν μαραίνουσα·
εὑρίσκουσι δὲ παρὰ τῶν ἀδελφῶν καὶ συλλειτουργῶν περιφρόνη-
σιν δυσμενῆ καὶ πάσης παραμυθίας ἐξενωμένην· τὸ δὲ μεῖζον,
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 1, page 507, line 5
γὰρ τοῦτο μᾶλλον μεμισῆσθαι καὶ ἀπεστράφθαι δίκαιοι, ὅτι
τῆς τοῦ θρόνου τιμῆς ἀναξίως ἐπεπράγεσαν. οὐ γὰρ ὅσα βού-
λονται, ταῦτα καὶ δογματίζειν ἐκέλευσε Κλήμεντι καὶ τοῖς ἐφε-
ξῆς διαδόχοις ὁ Πέτρος, ἀλλ' ὅσα δεῖ (φησὶ) δεσμεῖν καὶ λύειν
αὖθις ὅσα δεῖ. οὗτοι δὲ τὰ πάσαις ταῖς ἁγίαις βεβαιωθέντα καὶ
κυρωθέντα συνόδοις παραδραμόντες εἰς ἔργον ἐξήνεγκαν, ἃ μό-
νοις αὐτοῖς βουλομένοις ἦν. ἔπειτα οὐδὲ τὸ πάλαι καλῶς κρα-
τῆσαν ἔθος καὶ παρά τε τῶν βασιλέων παρά τε τῶν διδασκάλων
τῆς ἐκκλησίας ἄνωθεν κυρωθὲν παρορᾶσθαι δίκαιον. ἔθος γὰρ,
ὁπότε περὶ δογμάτων ἀγῶνες τῇ ἐκκλησίᾳ καθίστασθαι μέλλοιεν,
πάντας διὰ κοινοῦ θεσπίσματος καὶ ψηφίσματος τοὺς τῆς ἐκ-
κλησίας προμάχους καλεῖν, οὐ μόνον ὁπόσοι τὰς πολλαχῆ τῆς
γῆς διέλαχον μητροπόλεις εὐαγγελικοῦ κηρύγματος ἕνεκα, ἀλλὰ
καὶ ὅσοι πατριαρχικὴν ἀξίαν περίκεινται· τόν τε Ἀλεξανδρείας
καὶ Ἱεροσολύμων φημὶ καὶ τὸν τὴν Ἀντιόχου διέποντα· οἳ χώραν
ἕξουσι μὴ κληθέντες σάλους καὶ κλύδωνας κατὰ τῆς ἡμῶν ὁμο-
νοίας ἐγεῖραι καὶ εἰς χειμῶνα τὸ τῆς ἐκκλησίας ἔαρ μεταβαλεῖν.
εἰ γὰρ πάλαι Θεοδώρητος, ὁ τῆς Κύρου ἐπίσκοπος, εἷς ὢν καὶ
541
οὐδὲ πατριαρχικὴν ἀξίαν περικείμενος, οὐδ' ἄλλως ἐπίσημον ἔχων
θρόνον, τοσαύτην φιλονεικίας ἀνῆψε κάμινον, ὥστε πλείστους
ὄντας τοὺς ἐξ Ἀσίας τε καὶ Εὐρώπης ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 605, line 24
σκηνὴν ἐν τοῖς βασιλείοις καθάπαξ ἐπήξατο. ἔνθα παννύχιός τε
καὶ πανημέριος ξύν γε τῷ Ἀποκαύκῳ καθήμενος ἐπὶ τῆς βασιλί-
δος τοῖς δόλοις οἷς ἔῤῥαπτον ἐπὶ φθορᾷ συνηγόρει καὶ αὐτὸς
Καντακουζηνοῦ, καὶ ὅλων δημοσίων συγχύσεων ἀνώρυττε λαμ-
πρὰς καὶ αὐτὸς τὰς πηγάς. καὶ ἦν τὸ μὲν σχῆμα τῆς βακτηρίας
καὶ τοῦ ἐνδύματος ἱερὸς ὁ ἀνήρ· τῇ δὲ γνώμῃ καὶ τοῖς ἔργοις
οὐδὲν νόμιμον. (Β.) Καὶ πρῶτα μὲν ἑαυτὸν ἀντὶ βασιλέως κε-
χειροτόνηκεν αὐτοκράτορα· τὸν δ' Ἀπόκαυκον διοικητὴν καὶ ἀγο-
ρανόμον καὶ ἐπίτροπον Βυζαντίου τε καὶ τῶν ὑπὸ τὸ Βυζάντιον
πόλεων ἅμα καὶ νήσων πασῶν, καὶ ῥητῶν καὶ ἀποῤῥήτων δια-
νομέα. καὶ ἐπὶ τούτοις δόγμα ἦν καὶ ψήφισμα κοινὸν ἐξ ἀμφοῖν,
ὅρκοις ἐρηρεισμένον φρικώδεσι, μηδαμῆ ποτε Καντακουζηνὸν
εἰσδέξασθαι, κἂν πᾶσαν ᾖ μετάνοιαν ἐνδεδειχὼς, κἂν ἀγγέλων
μεσιτεύῃ τις ἐξ οὐρανοῦ. (Γ.) Ταῦτα ἀμφοτέρων ἐδόκει τἀπι-
τηδεύματα. ἦσαν δ' ὡς ἀληθῶς τῆς τοῦ Ἀποκαύκου δεινότητος.
ὠνειροπόλησε γὰρ εὐθὺς (ὡς εἴρηται) βασιλείαν, ἧς ἐκ πολλοῦ
σπερματικῶς ἐνεφύτευσεν ἴχνη τινὰ λογισμῶν τῇ ψυχῇ· κἀπειδὴ
ταῖς τῶν πάλαι βίβλων ἱστορίαις ἐνδιατρίβων ἦν τὰ μάλιστα, ἐς
μνήμην ἧκεν Ὀκταβίου Καίσαρος τοῦ Αὐγούστου, καὶ πρὸς
ἐκεῖνον λεληθότως ἀνῆγε τὴν μίμησιν. καὶ γὰρ κἀκεῖνος,
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 684, line 1
του κατὰ τὸ εἰωθὸς ἐνιαύσιος κατιοῦσα σιτοπομπία ἐξ αἰτίας
ἐπαύσατο τῆσδε καὶ αὕτη. (Β.) Ἔστι Λατίνων τῶν ἐκ Γεν-
νούας ἄποικος πόλις, ἣ πρὸς τῶν ἐγχωρίων καλεῖται Καφᾶς,
καὶ τοῦ πρὸς τῇ Μαιώτιδι Βοσπόρου τριακοσίους καὶ χιλίους
σταδίους διέχουσα, παρὰ τὰ εὐώνυμα τοῦ Εὐξείνου πόντου κει-
μένη πλευρὰ, εἴ τις πρὸς ἄρκτους ποιεῖσθαι τὸν ἀνάπλουν ἐθέλοι,
καὶ τόν τε βόρειον πόλον καὶ τὴν Ἑλίκην ἔχειν πρὸ ὀφθαλμῶν.
εἰωθὸς γὰρ τοῖς Λατίνοις, καὶ μάλιστα τοῖς ἐκ Γεννούας, ἐμ-
πορικῷ τὰ πλεῖστα καὶ θαλαττίῳ βίῳ προσταλαιπωρεῖσθαι, καὶ
τὰς τῶν χρημάτων προσόδους τῶν τε κοινῶν καὶ ἰδίων ἐντεῦθεν
πορίζεσθαι, δόγμα τουτὶ κοινὸν ἐκ πολλοῦ κατέστη καὶ ψήφισμα
τῇ σφῶν πολιτείᾳ τὰ μέγιστα ὠφελοῦν, σπονδὰς καὶ φιλίας συν-
τίθεσθαι πρὸς τοὺς τῶν παραθαλασσίων πόλεων ἡγεμόνας, ὁπό-
σας λιμένες ἀγαθοὶ περικλύζουσί τε καὶ προσκλύζουσι, καὶ ἀνέ-
μων οὐ δεδίασι κλύδωνας. ἀναγκαζομένοις γὰρ ἐς τοὺς αὐτόθι
τόπους καταίρειν, καὶ τὰς ἐμπορικὰς χρείας διδόναι τε καὶ λαμ-
βάνειν, οὐ πρότερον ἔδοξε ῥᾴδιόν σφισιν εἶναι, πρὶν φίλους γί-
νεσθαι, οἷς τῶν ὁρμητηρίων ἡγεμόσιν εἶναι συμπέπτωκε. φόρους
τοίνυν παρέχεσθαι ὑπισχνούμενοι, καθ' ὁπόσην καὶ οἵαν
542
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 687, line 10
καὶ Φρυγία καὶ πρός γε Βιθυνία, καὶ ὅσον ἐπέκεινα χῶρον
χεῖρες Περσικαὶ γεωργοῦσι, πολὺν ἐχορήγουν τηνικαῦτα τὸν σῖτον
ταῖς πόλεσι, καὶ ψυχοῤῥαγούσας ἡ θεία πάλιν οὕτως ἀνέῤῥωσε
χείρ. (Η.) Τήν γε μὴν Λατινικὴν κατὰ Σκυθῶν ἐκείνην αὐθά-
δειαν εἰς νοῦν οἱ Τραπεζούντιοι βαλλόμενοι καὶ δείσαντες, μὴ
καὶ κατ' αὐτῶν τι νεωτερίσωσιν ὅμοιον καὶ οἱ παρὰ σφᾶς προς-
οικοῦντες ὁμοίως Λατῖνοι, περιστάντες αἰφνίδιον τοὺς μὲν
πλείους ἔργον ἀπέφηναν ξίφους· οἷς δὲ περιλειφθῆναι συμπέ-
πτωκε, τούτοις δὲ ταπεινότερον κεχρῆσθαι Τραπεζουντίους δια-
γέγονε τοῦ λοιποῦ. καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ πη ἔσχεν.
ιγʹ. Ὥσπερ δὲ ψηφίσματος κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον καὶ
κοινοῦ τινος δόγματος ἐκ θεοῦ κατὰ πάσης ὁμοῦ κυρωθέντος
τῆς οἰκουμένης, ἀρχάς τε καὶ ἐξουσίας, καὶ ὅσαι δημοκρατίαι
καὶ ἀριστοκρατίαι, συγκεχύσθαι στασιασθείσας ἐφ' ἑαυτὰς καὶ
πρὸς ἐμφυλίους ἀναῤῥιπισθείσας μάχας, οὐδὲν οὐδαμῆ σχεδὸν
ἐλλέλειπται μέρος, ὃ μὴ τοῦ τοιούτου παραπολελαύκει δεινοῦ,
εἰ καὶ μὴ κατὰ τὸν ἴσον δήπουθεν τρόπον, ἔς γε τὸ μεῖζον καὶ
ἧττον. κρίματα γὰρ εἶναι ταῦτα θεοῦ πάντας θνητοὺς λογισμοὺς
ὑπερβαίνοντα, εἰ μή πού τις ἐξ εἰκασίας τινὸς στοχαζόμενος φά-
σκει παλαιωθεῖσαν κακίᾳ τὴν γῆν, καὶ δευσοποιοῖς τισι καπηλευ-
θεῖσαν κηλῖσι, καθαρόν τε καὶ πάσης χαμερποῦς ἐμβριθείας
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 697, line 10
ουσι, τοῖς τε ἄλλοις καὶ ὅσοι τὴν βασίλειον συνεκρότουν σύγ-
κλητον καὶ βουλήν. (Β.) Πολλοῖς τοίνυν τὸν πατριάρχην κυ-
κλούμενον υἱέσι καὶ κηδεσταῖς καὶ ἀπογόνοις, καὶ πλήθει συγ-
γενείας παντοδαπῆς, τιμαῖς ἄλλαις ἄλλους μετεωρίσας, καὶ χω-
ρίων ἐπιδόσεσιν εὔπορον καταστήσας τὸν βίον αὐτοῖς, ξένας
ἔπειτα ἐπενόει τιμῶν παρενθήκας τῇ πατριαρχικῇ δι' αὐτὸν πε-
ριωπῇ. αἱ δὲ ἦσαν, μήτ' ἐν ὑπογραφαῖς, μήτ' ἐν καλύπτρᾳ κε-
φαλῆς ἕπεσθαι τοῖς παλαιοῖς ἐθισμοῖς, μήθ' ὑποδήμασι τοῖς
ὁμοίοις ἔτι κεχρῆσθαι, ἀλλ' ἐρυθροῖς μὲν αὐτοῖς· Σηρικοῖς δὲ
καὶ χρυσοῖς τὴν καλύπτραν ὑφάσμασι κεκοσμῆσθαι· χρώματι δ'
αὖ ὑακινθίνῳ τὰς τῶν ἐπιστολῶν καὶ ψηφισμάτων ἐγχαράττειν
ἐπισημασίας. (Β.) Καὶ τὸ εὔλογον τῆς αἰτίας προσεπιφέρων τῇ
καινοτομίᾳ καὶ προθεραπεύων ἔφασκεν ὡς “πάλαι ἐχρῆν κεκυρῶ-
σθαι τουτὶ τὸ δικαίωμα τῇ τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων ἐκκλη-
σίᾳ, ἅτε πασῶν ὁπόσαι ὑφ' ἥλιον πόλεις εἰσὶν ὑπερεχούσης κατά
τε μέγεθος καὶ πολιτείας εὐγένειαν. καὶ πρός γε ἔτι Κωνσταντίνῳ
τῷ μεγάλῳ βασιλεῖ τειχίσαντι ταύτην, καὶ τὸ τῆς Ῥώμης ἀξίωμα
μετὰ τῆς βασιλείας ἐνταυθοῖ μετενηνοχότι, καὶ ἃ τῇ ἐκκλησίᾳ
παρέσχεν ἐκεῖ προνόμια, συνηκολούθησε καὶ ταῦτα καὶ μετηνέ-
χθη πρὸς ταύτην ὡς τὸ εἰκός. εἰ δὲ τοῖς ἐκεῖθεν ἠμέληται ἐπι-
σκόποις καὶ διαδόχοις ἐνθάδε τῶν θρόνων, τί πρὸς ἔπος ἡμῖν
543
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 752, line 8
ἦν, οὔτ' ἠλπίζετο· ἀλλ' ἐφ' ἑτέροις ἕτερα διηνεκῶς ἐπέῤῥει,
καὶ ἐπὶ τὸ χεῖρον ηὖξε καὶ προὔβαινε. ἥ τε γὰρ γῆ παντάπασιν
εἰπεῖν ἄσπορός τε καὶ ἀγεώργητος ἐλείπετο· τῶν τ' ἐπιτηδείων
μακρά τις ἐπεπόλαζε σπάνις διὰ τὰς τῶν ἄλλοτ' ἄλλων πολε-
μίων ἐφόδους· καὶ ἅμα χρημάτων πόρος ἦν οὐδεὶς οὐδαμόθεν,
οὔτε τοῖς πένησιν ἐννοῆσαι δι' ἐργασίας ἡστινοσοῦν, οὔτε τοῖς
ἄρχουσιν, ὅθεν ἔρανόν τινα δασμολογοῦντες ἀργυρολογήσουσι.
καὶ ἦν ἰδεῖν κενουμένας τὰς πόλεις, καὶ τοὺς μὲν ἐς ἀλλοδαπὴν
μετοικοῦντας, τοὺς δ' ἐν ἀπογνώσει μένοντας. (Ε.) Καὶ Λακε-
δαιμόνιοι μὲν πάλαι χρυσοφορεῖν τὰς γυναῖκας ἔπαυσαν, καὶ ἅμα
οἱ τὸ τῆς πάλαι Ῥώμης διοικοῦντες ἀξίωμα, ψηφίσμασί τε καὶ
δόγμασι δημοσίοις καὶ ἀσαλεύτοις ἑκάτεροι· οἱ μὲν διὰ τὸ ἐν
Λεύκτροις ὑπὸ Θηβαίων σφίσι γενόμενον πάθος, ὁπότε δὴ μι-
κροῦ τὴν πᾶσαν ἔκειρεν ὁπλιτικὴν ἀκμὴν τῆς Σπάρτης Ἐπαμει-
νώνδας ἐκεῖνος, Βοιωταρχῶν τηνικαῦτα· οἱ δὲ δι' Ἀννίβαν τὸν
Καρχηδόνιον, ὁπότε περί τε Κανύσιον πεδίον καὶ Ἀφείδιον πο-
ταμὸν τοῖς κατὰ Ῥωμαίων μακροῖς ἐκείνοις τροπαίοις τελευταῖον
τοῦτ' ἐπιθεὶς καὶ συγκλείσας τὴν μυριάριθμον ἐκείνην Ῥωμαίων
κατηγωνίσατο στρατιάν· ὡς τοῖς πλουσίοις ἐκείνοις αἵμασι βαφῆ-
ναί τε ποταμοῦ τὸ ῥόθιον καὶ, ἄνευ ὕδατος,
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 779, line 12
κἀπειδὴ τὸ παράλιον οὕτω τῆς ἀκροπόλεως μέρος ἑάλω, καὶ οἱ
στρατιῶται τὰς τῶν οἰκητόρων οὐσίας διήρπασαν, οὐ λήγειν ἔτι
τῆς βλαπτούσης ἐκείνης ὁρμῆς ἐνενόουν· ἀλλ' ἔμελλον ἤδη πει-
ρᾶσθαι καὶ τῶν ἀνωτέρω τῆς ἀκροπόλεως μερῶν καὶ ὅλον ἐκεῖσε
λαμπρῶς τὸ πολέμιον πῦρ ἐνεγκεῖν. καὶ τάχ' ἂν ἁλώσεως ἔργον
ὁμοῦ καὶ πυρὸς κἀκεῖνα ἐγίγνετο παραχρῆμα, εἰ μὴ κεκώλυκε
πέμψας ὁ βασιλεὺς τὸ τῆς ὁρμῆς ὑπερβάλλον. καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ
πη ἔσχεν. (ΙΑ.) Ἡ δὲ βασιλὶς Ἄννα ἐν τοῖς μεγίστοις τῶν φό-
βων τὴν νύκτα πᾶσαν ἐκείνην διήνεγκεν. ἅμα δ' ἕω προσκαλεσα-
μένη τοὺς ἀμφ' αὐτὴν περὶ τῶν πρακτέων συνδιεσκέπτετο· καὶ
κοινῷ συνεδόκει ψηφίσματι, πέμψασθαι δεξιὰν, οὐκ ἐπὶ τοῖς
ἡμαρτημένοις συγγνώμην ζητεῖν (σμικροπρεπὲς γὰρ ἐκείνῃ νενόμι-
σται τοῦτο καὶ ἥκιστα εὔδαιμον, σκληρότητι καὶ ὀφρύϊ συντετη-
κυίας γνώμης) ἀλλ' ἐπαγγελίας ἐνόρκους περὶ μεγάλων καὶ ξένων
πραγμάτων, ὑπερηφανίᾳ κεκομψευμένας μακρᾷ, ὁπόσαι ξύν
γε τοῖς ἀωρίαν μακρὰν ἐπισυρομένοις ζητήμασιν ἄλλοις καὶ τὸ
μὲν μοναρχεῖν ἀπῄτουν, τὸ δὲ συνάρχειν ἀπελέγοντο. καὶ ἵνα μὴ
ἐν μικροῖς μακρὸν ἀναλίσκωμεν λόγον, ἀστοχήσασα τῶν ἀκαίρων
ἐκείνων ἐλπίδων, καὶ δείσασα μὴ, ἐπὶ ξυροῦ τῶν πραγμάτων αἰω-
ρουμένων αὐτῇ, καὶ ἄκοντος τοῦ Καντακουζηνοῦ παραπόληται
πρὸς τῶν ἄλλων, ὅσοι πρὸς αὐτῆς ἐπεπόνθεισαν τὰ ἀνήκεστα,
544
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 806, line 2
δήμηκε, καὶ τῇ τε μητρὶ τὴν προσήκουσαν ἀπεδίδου προσκύνη-
σιν καὶ ἅμα πρὸς ἅπαν τὸ κελευόμενον ὑπισχνεῖτο παρέχειν ὑπεί-
κοντα ἑαυτὸν, εἰ δέος ἅπαν ἐξέλοιτο τῆς ἐκείνου ψυχῆς, μήτηρ
τε οὖσα καὶ ψυχὴν καλῶς εἰδυῖα θεραπεύειν ἀμφιῤῥεπῶς ταλαν-
τευομένην ὑπὸ δειλίας, καὶ φόβῳ τινασσομένην τοῦ μέλλοντος
γνώμην υἱοῦ φιλομήτορος συνιστᾷν. ἡ δὲ μάλα βασιλικῶς προς-
ειποῦσα καὶ μετά τινος ἐπιεικοῦς μεγαλοπρεπείας δεξιωσαμένη
τὸν υἱὸν τάδε διέξεισιν. (Δ.) “Ἐγὼ (φησὶν) ὦ παῖ, τὴν παροι-
μίαν, τὴν ἀεί τι Λιβύη, φάσκουσαν, φέρει καινὸν, ἐπαινῶ μὲν,
οὐ τελέως δέ· διότι μὴ τέλειον ἔχει τὸ τῆς ἀποφάνσεως δόγμα
καὶ ψήφισμα. περὶ γὰρ ὅλης γῆς καὶ θαλάττης ἀποπεφάνθαι
προσῆκον, ἡ δὲ περὶ μόνης Λιβύης τὸ δόγμα ἐξήνεγκε, μικροῦ
τινος μέρους οὔσης αὐτῆς, καὶ βιαίαν ἐχούσης τὴν μίμησιν πρὸς
τὴν τῆς ὅλης γῆς ἀριστοκρατίαν. Λιβύης μὲν γὰρ ἡ καινότης
ζώων τε μόναις τερατομόρφοις ἰδέαις ὁρίζεται καὶ πρός γε ἔτι
τῶν ἐκεῖθεν διὰ μῆκος ὁδοῦ σπανίως παρακομιζομένων ἐς τὰ ἡμέ-
τερα ἤθη πραγμάτων ἄλλων, ἰδιοτροπίαν τινὰ κεκτημένων, ὁπόσα
ξενίζοντα φύεται παρὰ τῇ σκληρᾷ καὶ ἀνημέρῳ ἐκείνῃ γῇ. τῆς δὲ
πάσης γῆς ἡ καινότης μαρασμῷ καὶ χλόῃ καὶ χαρᾷ καὶ λύπῃ
μερίζει τὸν βίον διηνεκῶς, καὶ δόξῃ καὶ ἀδοξίᾳ, καὶ νόσῳ καὶ
ὑγιείᾳ, καὶ θανάτῳ καὶ ζωῇ, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἀρετῇ καὶ κακίᾳ,
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 830, line 10
ἀραχνίων λέλυται τρόπον, πῶς ἂν οἷα καὶ Παλαμᾷ περὶ τῶν
αὐτῶν πεπράξεται, πιστά τε καὶ ἀναμφισβητήτως ἡμῖν ἔχοντα
φανείη, εἰ ἄρα καὶ αὐτός μοι ξυμφωνεῖν ἐπαγγέλλοιτο, πρὸς ἃ δὴ
καὶ πειθομένοις ὑμῖν ἐχρώμην, τῷ μεγέθει τῆς ἀξίας πλεῖστον
ὑμῶν λειπόμενος, καὶ ἅμα τῇ τῶν τρόπων αἰδοῖ καὶ σεμνότητι
πολὺ τὸ ἐνδεές τε καὶ ὑφειμένον ἐκ πολλῶν πολλάκις ἐνδεδειχώς;
(ΙΓ.) Πρὸς ἅπερ ὁ Παλαμᾶς, “οὐδ' ἐμοὶ”, φησὶ, “διαλέξεων δεῖ
καὶ κριτηρίων ἄλλων, ἅπαξ εἰληφότι τὰ πρὸς δικαίωσιν καὶ ἀσφά-
λειαν ἔγγραφα τῶν ἐμοὶ λαληθέντων ὁπώσποτε πρὸς Ἰωάννου
τοῦ πατριάρχου καὶ τῶν τότε συνεδρευόντων ἐπισκόπων ἐκείνῳ
ψηφίσματα.” πρὸς ἅπερ ἐμοὶ τοιάνδε ποιεῖσθαι τὴν ὑποφορὰν
ξυνέπιπτεν. “εἰ μὲν δὴ καὶ μέχρι καὶ ἐς τέλος ὑπὸ τοῦ δεδρακότος
ἐκείνου τὸ κῦρος εἶχεν ἐκεῖνα, καὶ μὴ οὐκ εἰς μακρὰν ἑτέροις δια-
σέσεισταί τε κἀκ βάθρων ἀναμεμόχλευται στεῤῥοτέροις γράμμασι
καὶ ψηφίσμασι, σοὶ μὲν ἴσως, εἰ καὶ μὴ τῇ ἀληθείᾳ, τὸ παρά-
παν εἶχε τὸ εὔλογον. εἰ δ' αὐτῷ γε δήπου τῷ δεδρακότι, μετὰ
πλειόνων ἢ πρότερον αὖθις τῶν ἐπισκόπων συσκεψαμένῳ, καὶ τὸ
ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐκείνοις πολύχουν τῆς ἀτοπίας σαφῶς ξυνεω-
ρακότι, πάσαις ῥοπαῖς τῆς ψυχῆς γράμματι γράμμα, καὶ ψηφί-
σματι ψήφισμα, περιεσκεμμένοις τε καὶ νομίμοις τὰ λίαν ἀπερί-
σκεπτά τε καὶ μηδαμῆ ποτε νόμιμα, τελέως ἀνέτρεπέ τε καὶ ἅμα
545
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία.Volume 2, page 831, line 9
παραδραμόντας φῶς τῷ τῆς κακίας ἑκόντας πλανᾶσθαι σκότῳ;”
(ΙΔ.) “Ἀλλ' ἔμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ὑστέρων δοκεῖ γραμ-
μάτων εἶναι,” φησὶν ὁ βασιλεὺς, τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμ-
μαχος τῷ Παλαμᾷ θερμὸς ἀποροῦντι γινόμενος. “εἰ γὰρ ἃ κατέ-
λυσα, φησὶν ὁ ἀπόστολος, πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ἐμαυ-
τὸν συνίστημι.” πρὸς ὃν ἐμοὶ τοιάδε, πρὶν εἰς ἑτέρας ἐμβεβλη-
κέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἀνθιστᾷν τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπι-
χειρήματα· “εἰ παραβάτην αὑτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν, ὦ βασιλεῦ,
ἅτε θραυόμενον αὐτὸν ὑφ' αὑτοῦ, πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω φημὶ
τὸ εἰκὸς παρέχει τὴν συμμαχίαν. συγκαταλύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ
τῶν ὕστερον ἑνί γέ τῳ τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα, εἰ
μὴ τυραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἁμηγέπη τὸ ψεῦδος, ἀλλὰ
πηγὴ δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμπρῶς τὸ δέον χορηγοίη
ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ ῥυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις·
καὶ μακρῶν διὰ ταῦτ' ἐν βραχεῖ πραγμάτων ἀπηλλαγμένοις νέα
τήμερον συγκροτείσθω δικαστήρια περὶ τῶν τοῦ Παλαμᾶ παμ-
πόλλων τε καὶ ποικίλων ἐξ ὑπαρχῆς καινοφωνιῶν. εἰ δὲ πολύτρο-
πον τὸ τῆς λήθης καὶ τῆς ἀγνοίας νόσημα, ταῖς τῶν ἀνθρώπων
ἐνδυναστεῦον διανοίαις, παρέλκοι τὸν ἡγεμόνα λογισμὸν ὡς τὰ
πολλὰ πρὸς ἀπάτης κρημνοὺς ἐκ προοιμίων· τοῦ δὲ χρόνου μετὰ
τῆς πείρας τὰ πεπραγμένα γυμνάζοντος, τὸ ἀληθείας
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 832, line 7
ἅμα τῶν εἰθισμένων ὡς ποῤῥωτάτω βαδίζον τρόπων, εἰ καὶ πα-
τριάρχην τἀληθὲς ἠγνοηκότα πρότερον, διὰ τὴν τῆς σαφηνείας
τῶν γεγραμμένων ἐπίκρυψιν, ἐπιοῦσα μετὰ τῆς ἁρμοττούσης πεί-
ρας ἡ τὰ δρώμενα ξὺν χρόνῳ γυμνάζουσα γνῶσις ἐπηνώρθου τε
καὶ οἷς ἐμμένειν χρεὼν ἐδίδασκε δόγμασί τε καὶ γράμμασιν. ἔπειτα
εἰ τοῖς προτέροις καθάπαξ τῶν ὅσα πράττεται πᾶσι τὴν τοῦ δι-
καίου δίδως ῥοπὴν, ὅρα μὴ καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐγείρῃς τῶν
νόμων τῶν σῶν, καὶ ταῖς ἰδίαις δίκαις γένῃ περιπετὴς ἐν βρα-
χεῖ. οἱ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρῶτα τοῦ Παλαμᾶ βεβαιώσαντες ἐπίσκο-
ποι γράμματα, οὗτοι καὶ κατὰ πάντων Ῥωμαίων ἐγγράφους ἐξή-
νεγκαν τόμους καὶ πολύτροπά τινα τὰ ψηφίσματα· δι' ὧν τῷ
αἰωνίῳ πυρὶ παρέπεμψαν, εἴ τινες εἶεν, οἷς πρὸς βουλήσεως εἴη
τὸν Καντακουζηνόν σε βασιλέα τε δέχεσθαι καὶ Χριστιανὸν ἀπο-
καλεῖν· ἐν ὑστέροις δ' ἀκόντων αὐτῶν ἐγκρατῆ γεγονότα τῶν
βασιλείων σκήπτρων καὶ θρόνων ὅλαις ἀνηγόρευον βασιλέα φω-
ναῖς, μικρὰ τῶν οἰκείων ἐκείνων ἀρῶν φροντίσαντες. εἰ οὖν τὰ
πρότερα, κατὰ τὰς σὰς δίκας, τῶν ἐπισκόπων ψηφίσματα κἀν-
ταῦθα κρατοίη καὶ βεβαιότερα τῶν ὑστέρων εἴη, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν
εἴποιμι· σὺ δ' αὐτὸς ἀῤῥεπῶς δίδαξον, ὅπη χωρεῖ τὰ τῆς κατα-
δίκης περιφανῶς. δυοῖν γὰρ ἕποιτ' ἂν θάτερον, εἰ πηγὴ δικαιο-
σύνης πρυτανεύει τοὺς τῆς δίκης ῥύακας.
546
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 893, line 18
τῇ σπάνει τῶν ἀναγκαίων δεδυνημένα, καὶ ὅσαι ταύτῃ δυσπραγίαι
καθάπερ ὁμοφυεῖς τινες τύχαι καὶ κῆρες ἕπονται, πάσης σκληρότη-
τος ἐφόδια λαμπρῶς ἐφελκόμεναι, καὶ ἄλλ' ἐπ' ἄλλοις ἀντλοῦσαι
κακίας πολυειδῆ καὶ πολύτροπα ῥόθια, πρὸς τὰς αἰωνίους ἐκεί-
νας καὶ μακαρίας σκηνὰς μετῳκίσθησαν. παρῆν δ' οὖν ἀντὶ πολ-
λῶν κἀκ τῆς Ἀντιοχείας ἐπαρχίας ὁ Τύρου ἐπίσκοπος· ἀνὴρ
συνετὸς καὶ πολὺν ἐκ φύσεως τρέφων τὸν ἐς τὰ δίκαια ζῆλον,
κἀπὶ τῶν τῆς εὐσεβείας κρηπίδων μάλα ἀκλινὴς αὐτός τε ἱστάμε-
νος καὶ ἄλλους ἐπιῤῥωννύειν ὢν ἱκανός. οὗτος ἐν χεροῖν ἔχων
τὰ πάλαι τῷ τὴν Ἀντιόχειαν πατριαρχικῶς διέποντι γεγονότα
ψηφίσματα καὶ γράμματα κατὰ τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας,
καὶ ἅμα ἀπὸ στόματος ἤδη τὴν ἐκείνου κηρύττων γνώμην καὶ
θέλησιν, αὐθαιρέτῳ καὶ αὐτὸς ἠκολούθει προθέσει ψυχῆς τοῖς
θείοις ἀνδράσιν, οὓς ἐξ ἑωθινῆς πρὸς τὴν ἡμετέραν οἰκίαν
ἔφθημεν εἰρηκότες ἀθροίζεσθαι. (Ε.) Συνῄεσαν δὲ καὶ τῶν ἐλ-
λογίμων ἀνδρῶν καὶ σοφῶν οὐκ ὀλίγοι, πεφραγμένοι καλῶς τοῖς
ἐκ τῶν θείων ὅπλοις γραφῶν κἀκ τῶν φαινομένων ἠθῶν εὐθὺς
οὐδαμῆ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας καπηλεύσειν ἐοικότες ἀγῶνας· Δε-
ξιός τε, ὃς λόγῳ καὶ ἀρετῇ τὸν βίον ἀεὶ κοσμῶν ἔδειξε καὶ νῦν
ἐν τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶσιν οὐδαμῆ ψευδομένην ἔχων τὴν
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 906, line 7
νόφρονα, τὸν ἐκ Καλαβρίας ὁρμώμενον, ἤνεγκεν ἐπὶ πονήρῳ
τῆς ἡμετέρας εἰρήνης, ἄνδρα σοφὸν μὲν, ἐριστικὸν δέ τινα καὶ
κενοδοξίας ἡλικιώτην· ὃς ἐπεὶ τὰ μὲν πρῶτα συμβεβληκὼς ἑτέ-
ραν καὶ περὶ σοφίας ἠγωνισμένος ἐπίδειξιν ἥττηταί τε καὶ τῆς
νικώσης οὐ μάλα ἀσμένως ἐκείνοις παρακεχώρηκε, καθ' ὧν εὐ-
δοκιμεῖν ἐδόκει μάλιστα, δεύτερον πλοῦν τῶν δογμάτων τοῦ Πα-
λαμᾶ συνεπλάκη, διθείας τε ἔγκλημα προστριβόμενος καὶ ὁπόσα
τῷ τοιούτῳ ἐποικοδομεῖσθαι ἕπεται θεμελίῳ. καὶ ἵνα μὴ διατρί-
βωμεν ἐπὶ τοῖς οὕτω προδήλοις, ἐξέσται τοῖς βουλομένοις ἐκ τῶν
τότ' ἐπὶ τούτοις τομογραφηθέντων τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ καὶ
τῷ τηνικαῦτα πατριαρχεύοντι ψηφισμάτων μανθάνειν τὸ καθε-
στώς. ἐκείνου γε μὴν ὁπώσποτ' ἀπιόντος, ἕτερός τις διαδεξά-
μενος τὰς ἐκείνου κατὰ τοῦ Παλαμᾶ λοιδορίας, Ἀκίνδυνος ὄνομα,
τὴν ὁμοίαν ἐκείνῳ καὶ αὐτὸς καταδίκην ὑφ' ὑμῶν εἰλήφει τε καὶ
ἠλάθη. νῦν δ' ἀναστάντες, οὓς οὐκ οἶδα πῶς ὀνομάσας ὀρ-
θῶς ἂν φάναι δόξω, τὰ αὐτὰ καὶ οὗτοι τῷ Βαρλαὰμ κατὰ τοῦ
θείου φθέγγονται Παλαμᾶ. ὧν αἴτιον τὴν ἐμὴν ἔπεισιν οἴεσθαι
πραότητα, ᾗ χρώμενος ἄχρι καὶ ἐς τὴν τήμερον διετέλεσα. ἀλλ'
οὐ χαιρήσουσιν ἔτι διαγρηγορήσαντος ἐμοῦ καὶ τὴν ἐκ θεοῦ δεδο-
μένην μοι χεῖρα καὶ κρίσιν ἔς γε τὸ τῆς εἰρήνης χρήσιμον ἀνειλη-
φότος αὐθεντικῶς. δῆλον γὰρ εἶναι τοῖς ἅπασιν οἶμαι,
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 1038, line 10
547
οὗ τὸ ἀπροσδόκητον ἔκπληξίν τινα καὶ θόρυβον ἐνέσταξε τῇ ψυ-
χῇ, τῆς συνεχείας ἐκείνης τῶν ἀεὶ προσιόντων παμπόλλων ἡμῖν
λήθης ἤδη πυθμέσι κρυβείσης. διασαφησάντων δ' ὅμως ἐκείνων
οἵτινες εἶεν, αἵ τε θύραι πρὸς ἡμῶν ἀνεῴγνυντο κἀκεῖνοι εἰσῄε-
σαν. ἀγγελιαφόροι δ' ἦσαν οὗτοι· πρὸς μὲν βασιλέως, ἄνδρες
τῆς συγκλήτου καὶ εὐγενῶν· πρὸς αὖ τοῦ πατριάρχου, ἐπίσκοποί
τε καὶ τῶν ἄλλως ἐλλογίμων ἔνιοι. προσειπόντες οὖν τὰ εἰω-
θότα καὶ καθεσθέντες ἤγγελλον τὰ ἐπιταχθέντα, λέγοντες
ὡς “ἐκ μέσου γενομένων τῶν καινοτέρων ἐκείνων φωνῶν, δι' ἃς
τὴν ἐκκλησίαν ταρᾶξαι συμπέπτωκε, τομογραφίαι καὶ νέα κα-
τέστη ψηφίσματα πρὸς ἁπάντων ἡμῶν, τῶν τε ἐπισκόπων δη-
λαδὴ καὶ συγκλητικῶν, ἅμα βασιλεῖ τε καὶ πατριάρχῃ, ἔχουσαι
πρὸς ἀκρίβειαν ἄριστα ἡρμοσμένως· ὡς εἶναί σοι τὸ κωλύον οὐ-
δὲν ἔτι, κοινωνοὺς ἔχειν ἡμᾶς τοῦ λοιποῦ καὶ ταὐτά σοι φρο-
νοῦντας.” (Β.) Πολλῶν οὖν μεταξὺ τηνικαῦτα ῥαγέντων λόγων
καὶ ἀντιθέσεων, τέλος ἀπῃτήθησαν ἐμφανίζειν τά τε νέα ἐκεῖνα
ψηφίσματα καὶ ἅμα τὸν ὀφειλόμενον τούτοις τοῦ Παλαμᾶ λί-
βελλον, κατὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ἔκδοσιν καὶ νομοθεσίαν.
φησὶ γὰρ εὐθὺς ἡ πρὸς τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου
προενεχθεῖσα ψῆφος πρὸς τοὺς ὁμοίως ἔχοντας τούτοις, ὡς
“οὐκ ἄλλοις ἡμᾶς πληροφορεῖτε ὑμεῖς, οἱ ἐπιστρέφειν πρὸς τὴν
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 1038, line 16
τε καὶ τῶν ἄλλως ἐλλογίμων ἔνιοι. προσειπόντες οὖν τὰ εἰω-
θότα καὶ καθεσθέντες ἤγγελλον τὰ ἐπιταχθέντα, λέγοντες
ὡς “ἐκ μέσου γενομένων τῶν καινοτέρων ἐκείνων φωνῶν, δι' ἃς
τὴν ἐκκλησίαν ταρᾶξαι συμπέπτωκε, τομογραφίαι καὶ νέα κα-
τέστη ψηφίσματα πρὸς ἁπάντων ἡμῶν, τῶν τε ἐπισκόπων δη-
λαδὴ καὶ συγκλητικῶν, ἅμα βασιλεῖ τε καὶ πατριάρχῃ, ἔχουσαι
πρὸς ἀκρίβειαν ἄριστα ἡρμοσμένως· ὡς εἶναί σοι τὸ κωλύον οὐ-
δὲν ἔτι, κοινωνοὺς ἔχειν ἡμᾶς τοῦ λοιποῦ καὶ ταὐτά σοι φρο-
νοῦντας.” (Β.) Πολλῶν οὖν μεταξὺ τηνικαῦτα ῥαγέντων λόγων
καὶ ἀντιθέσεων, τέλος ἀπῃτήθησαν ἐμφανίζειν τά τε νέα ἐκεῖνα
ψηφίσματα καὶ ἅμα τὸν ὀφειλόμενον τούτοις τοῦ Παλαμᾶ λί-
βελλον, κατὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ἔκδοσιν καὶ νομοθεσίαν.
φησὶ γὰρ εὐθὺς ἡ πρὸς τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου
προενεχθεῖσα ψῆφος πρὸς τοὺς ὁμοίως ἔχοντας τούτοις, ὡς
“οὐκ ἄλλοις ἡμᾶς πληροφορεῖτε ὑμεῖς, οἱ ἐπιστρέφειν πρὸς τὴν
ἀλήθειαν λέγοντες, εἰ μὴ ἐγγράφους λιβέλλους τῆς πίστεως ὑμῶν
ἀγάγητε καθ' ἑτέραν σύνοδον, ἡμῶν ἔμπροσθεν ὀφείλοντες ἐπὶ
τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων τοῦ θεοῦ λογίων τούτους ἐπιδοῦναι.” εἰ
οὖν ἑπόμενοι καὶ ὑμεῖς ἐκείνῃ τῇ θείᾳ καὶ οἰκουμενικῇ τῶν πατέ-
ρων συνόδῳ τὰ ὅμοια κἀπὶ τῷ Παλαμᾷ πεπράχατε, κἀπὶ τοῖς
ὁμοίοις αὐτὸν ἐδέξασθε, ἔργοις ἡμῖν τὰ τῆς γνώμης ἐνδείξασθε,
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 1039, line 16
των ἄφθονος χορηγία συνεχέστερον ἀντλουμένη τοῖς βαλαντίοις
548
ὑμῶν καὶ τὸ χαῖρον τῆς ψυχῆς ἐντεῦθεν ἐφελκομένη, προς-
κείσθω δ' ἅμα καὶ τῶν προσηκόντων ἀπειρία μετὰ τῆς ἀμαθίας,
ῥᾳδίως ἐξόμνυσθαι τὰ πάτρια πέπεικε δόγματα καὶ τὴν τῶν
καθεστώτων νομίμων φαυλίζειν εὐγένειαν, εἰδέναι χρεὼν, ὡς
οὐδεὶς ἡμῖν οὐδαμῆ ποτε κοινωνίας ἐγγίνεται τρόπος. οὐχ ἧττον
γὰρ ἂν ᾖ φωτὶ πρὸς σκότος, καὶ γαλήνῃ πρὸς διαποντίους κλύ-
δωνας. (Γ.) Ἐκεῖνοι μὲν οὖν μὴ χρείαν εἶναι λιβέλλων ἔφασαν
ἐνταυθοῖ, μηδὲ τοιούτων σφίσιν ἀπαίτησιν νῦν. νόμον γὰρ εἶναι
λιβέλλων ἁπάντων στεῤῥότερον τὸ σφίσι δεδεγμένον τε καὶ δε-
δογμένον. περὶ δ' ὧν αὐτοῖς γέγραπται νέα ψηφίσματα, καὶ το-
μογραφικῶν συνθημάτων, αὐτοὶ ἑαυτοῖς μὴ κεκομικόσιν ἐμέμ-
φοντό τε καὶ ἐς τὴν τῆς λήθης αὐτόνομον τυραννίδα τὴν τοῦ
συμβάντος διαμαρτίαν ἀνέφερον· ὃ διορθοῦν τὴν ὑστεραίαν
σφόδρα ἐπηγγέλλοντο. (Δ.) Μηδὲ γὰρ εἶναι τῶν εἰκότων, πλὴν
ἐκείνων, λόγους ὁμοῦ τῷ πληγέντι διαλυομένους ἀέρι κομίζειν,
ἔφασκον ἔγωγε. μᾶλλον γὰρ ἂν ἐκεῖνά γε χρῆναι ποιεῖν ἐμφανῆ,
πρὶν ἢ ἐκείνους αὐτούς. ἐπεὶ καὶ τὰ θεῖα τοῖς ἀποστόλοις εὐαγ-
γέλια καὶ τῶν σοφῶν τῆς ἐκκλησίας μυσταγωγῶν αἱ διδασκα-
λίαι καὶ τὰ ἱερὰ δόγματα γέγραπται μὲν, οὐκ ἐκδέδοται δέ· οὐδ'
ἐκδέδοται μὲν, σεσιώπηται δέ· ἀλλὰ καὶ διὰ πάσης τῆς
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 2, page 1043, line 9
ψυχῆς αἰώνιον καὶ ἀθάνατον πράττουσαν θάνατον, ἧς κόσμος
ἅπας οὐκ ἔστιν ἀντάξιος. διὸ παῤῥησιαστέον ἐστὶ τὰ τοιαῦτα,
καὶ πρό γε τούτων τοὺς ἐκείνους λιβέλλους, τὰς τῶν ἐπταισμένων
μετανοίας κομίζοντας, ἵνα μὴ χεῖρον τῇ ἐκκλησίᾳ τὸ σχίσμα γέ-
νηται. εἰ δέ γε μὴ βούλοισθε, τίς ἔτι χρεία μαρτύρων; αὐτοὶ
γὰρ αὑτοὺς ἀντὶ μυρίων ἑαυτοῖς ἐπ' αὐτοφώρῳ κατηγόρων ἐστή-
σατε, παῤῥησίαν μισοῦντες καὶ φῶς ἀληθείας ἀποστρεφόμενοι.
“πᾶς γὰρ ὁ τὰ φαῦλα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται,”
φησὶ, “πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ φανερωθῇ τὰ πονηρὰ ἔργα αὐτοῦ.”
(Ε.) Ἀλλ' ἐγὼ μὲν ταῦτ' εἶπον· οἱ δὲ τὰ μὲν νεογνὰ καὶ ἀρτι-
γενῆ ψηφίσματα καὶ τὰς τομογραφίας ἐκείνας κομίζειν ὑπι-
σχνοῦντο· τούς γε μὴν ταῖς θείαις ἐκείναις καὶ οἰκουμενικαῖς τῶν
πατέρων συνόδοις ἀπαιτουμένους λιβέλλους, καὶ τὸν ἐπὶ τοῖς
ἐπταισμένοις μετάμελον, τοῦτο δὲ καὶ μάλα ἥκιστα ἤρεσκεν.
ἀλλ' ὅλαις ἀπηγόρευτο γνώμαις, μήτε γραφῇ τοιαῦθ' ὅλως πρὸς
τοῦ Παλαμᾶ δοθῆναι, μήθ' ἡμῖν οὐδέσι μεταμελείας ἐφ' οἷς
ἡμαρτήκει τρόπους ἀγράφως γοῦν ἐπιδείξασθαι. καὶ πῶς γὰρ
ἀρέσκειν ἔμελλέ σφισιν, ὁμόφροσιν οὖσι καὶ ἅμα τὴν ὁμοίαν
ὑφορωμένοις ἀπαίτησιν καὶ αὐτοῖς; ὅθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀναστάντες
ἐπὶ τούτοις ἀπῄεσαν, τῷ τε βασιλεῖ καὶ πατριάρχῃ καὶ τοῖς λοι-
ποῖς ἐπισκόποις τὰ εἰρημένα ἀπαγγελοῦντες·
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 3, page 64, line 10
549
ἄλλως μὲν τύχης καὶ βίου καὶ σχήματος ἐχόντων εἰσί, φύ-
σεως δ' εὖ καὶ συνέσεως ἐπεφύκεσαν ἔχοντες· δι' ὧν καὶ
τοὺς σφῶν ἐφειλκύσω γονέας, καὶ ἅμα φάναι πάσας καὶ ὁλο-
κλήρους οἰκίας ὀφείλειν τέ σοι χάριτας, καὶ σοὶ προσέχειν
ὅσα καὶ πατρὶ καὶ συγγενεῖ καὶ φίλῳ καὶ τῶν πρώτων καλῶν
ὁδηγῷ, καὶ γίνεσθαι διὰ ταῦτα σοι τοὔνομα γνώριμόν τε
καὶ θαυμαζόμενον σχεδὸν πανταχῇ, καὶ πείθειν ἱκανὸν ἀλα-
λήτοις φάναι φωναῖς, ὁμοδοξεῖν σοι πανταχόθεν ἐκείνους
ἅπαντας αὐτόθεν ἀβασανίστῳ συγκαταθέσει τῆς γνώμης εὐ-
θύς, καθάπερ τοὺς Πυθαγορείους πάλαι φασὶν ἐκείνους τοῖς
τοῦ διδασκάλου ψηφίσμασί τε καὶ δόγμασιν. ἀλλὰ κἀν τῇ
μεγίστῃ τῇδε τῶν πόλεων τούσδε μὲν τῶν σῶν φοιτητῶν τοὺς
δικαστηρικοὺς κοσμεῖν καὶ διεξάγειν πίνακας, τούσδε δὲ τὰ
βουλευτήρια τῆς συγκλητικῆς ἐργασίας, τοὺς δὲ τὰς ὑπερορίους
πρεσβείας, καὶ τοὺς μὲν τήνδε τοὺς δὲ τήνδε τῶν εὖ κειμένων
τάξεων ἔχειν, καὶ χρείαν πληροῦν τὴν βελτίστην ἑκάστους
ἑκασταχοῦ, ὡς ἐντεῦθεν ῥᾷστα καὶ ξὺν οὐδενὶ πόνῳ δύνασθαι
φέρειν ἅπαντας, ὥσπερ ἀπὸ τῶν ὤτων δεδεμένους, ἐς τὸ
σοί γε βουλόμενον. καὶ εἶναι τοὺς μὲν πλείστους ἐς τὸ συμφα-
νὲς Παλαμᾷ καὶ τοῖς ἀμφ' αὐτὸν χαλεπαίνοντας ὡς πορρωτάτω
που τῆς ἀληθείας καὶ τῶν πατρίων ἐλαύνουσι δογμάτων καὶ
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 3, page 153, line 1
παρήλαυνε τοῖς μέτροις δρόμῳ τε γλώττης καὶ διανοίας ὀξύ-
τητι. νῦν δὲ τῆς μακρᾶς ἐκείνης ἀποδημίας ἀνειληφὼς ἐμαυ-
τόν, τῆς φυσικῆς ἐκείνης ἐπαγγελίας ἀμείνω περὶ τὸν ἄνδρα
βλέπω τὴν βλάστην καὶ προοιμίων ἐκείνων πολλῷ τὰ νῦν
συμπεράσματα κραταιότερα. διὸ καὶ βασιλικῆς ἐγγύτητός τε
καὶ εὐμενείας οὐδενὸς τῶν περιλάμπρων ἀνδρῶν ἐνδεέστερον
μετέχοντα βλέπων τὸν ἄνδρα γέγηθα· ἤδη γὰρ δι' ἀρετῆς
περιουσίαν κἀν μέσοις τοῖς βασιλείοις πεπαρρησιασμένῃ τῇ
γλώττῃ διέπειν τοὺς τῆς εὐθυδικίας τέτακται νόμους καὶ
τῶν δημοσίων πραγμάτων οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους
καὶ τὰ ψηφίσματα· οἷς ἀρρεπεῖς τὸν ἅπαντα χρόνον καὶ
πάντῃ ἀκαπηλεύτους τὰς τῆς δίκης ἐπάγων πλάστιγγας
θαῦμα τῷ βίῳ γίνεται μεῖζον ἢ κατὰ πάντα δίκαιον Ἀριστεί-
δην, καὶ πᾶσιν ἁπλῶς περιλάλημα καθίσταται κράτιστον, οὐχ
ὁμοφύλοις μόνον, ἀλλ' ἤδη καὶ ἐς τὰ περίοικα τῶν ἐθνῶν ἡ
φήμη διέδραμεν, ἀκήρατον φέρουσα τὸ σεμνὸν τῆς αἰδοῦς.
διὰ δὴ ταῦτα καὶ συνέκδημον ἡ βασιλὶς ἐς Διδυμότειχον
ἑαυτῇ γενέσθαι τῶν καθ' αὑτὸν προτετίμηκεν, ὡς αὐτήκοος
καὶ αὐτόπτης ἐκεῖ γενόμενος καὶ αὐτὸς τῶν τε δὴ λεχθησο-
μένων καὶ πραχθησομένων γένοιτο καὶ μάρτυς ἀπαράγραπτος.
ἐκεῖσε τοίνυν ἡ βασιλὶς γενομένη πάντ' ἔλεγεν οἷς τε ἐμφω
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 3, page 258, line 11
550
Φιλόθεον τὸν Κόκκινον, προδότας δὲ τῆς τῶν κανόνων καὶ
νόμων ἐξουσίας τοὺς ἐπισκόπους καὶ θεοῦ καταφρονητάς, ὅτι
ταῖς βασιλικαῖς ὑπείξαντες καὶ ἡττηθέντες ἀδίκοις δωρεαῖς
συνέχεαν τά τε τῆς ἐκκλησίας πράγματα καὶ πρός γε δὴ τὰ
τῆς ἐννόμου βασιλείας. καὶ ἐπὶ τούτοις ἀναθέματί τε αὐ-
τοὺς καθυπέβαλε καὶ χωρισμῷ θεοῦ. ἃ δὴ συχνὰ καὶ δίκην
βελῶν ἐκ Τενέδου πεμπόμενα βλέπων ὁ τῆς πατριαχικῆς
ἐξουσίας ἄρτι ἐπειλημμένος Κόκκινος ἠγανάκτει τε καὶ ἀντι-
μηχανώμενος οὐκ ἠμέλει τὰ ἴσα. συνάγων γὰρ τοὺς πλησιο-
χώρους ἐπισκόπους, καὶ ὅσοι Βυζαντίῳ ἐνδιατρίβοντες ἔτυ-
χον ὁπωσδηποτοῦν, ψηφίσματα ἐξετίθει τε καὶ διέπεμπε παν-
ταχῇ ἀναθέματί τε καὶ ἀφορισμῷ παραπέμποντα Κάλλιστον.
ἔπεμπε δὲ μάλιστα τοῖς ἐν Ἄθῳ τῷ ὄρει μονάζουσι τὰ τοι-
αῦτα ψηφίσματα, παραγγέλλων ἐπὶ τούτοις μηδ' εἰ βουληθείη
παρ' ἐκείνους φοιτᾶν δέχεσθαι τοῦτον ἅτ' ἐπ' ἐγκλήμασι Μα-
σαλιανικοῖς ἐννόμως καθαιρεθέντα καὶ οὐκ ἐμμένοντα ταῖς
δίκαις, ἀλλ' ἀρχιερατικῶς ἐπιτάττειν καὶ ἀναθεματίζειν καὶ
ἀφορίζειν ἀναισχυντοῦντα. χρεὼν οὖν διὰ ταῦτά τε, καὶ ὡς
ἤδη καὶ συνοδικοῖς ἀναθεματισμοῖς ὑποπεπτωκότα καὶ τῷ
ἐκ θεοῦ χωρισμῷ, οἷα λύμην τοῦ ὄρους ἀποσοβεῖν.
Ἐπεὶ δὲ τὰ πράγματα καθάπερ ὀστράκου μεταπεσόντος
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 3, page 258, line 14
συνέχεαν τά τε τῆς ἐκκλησίας πράγματα καὶ πρός γε δὴ τὰ
τῆς ἐννόμου βασιλείας. καὶ ἐπὶ τούτοις ἀναθέματί τε αὐ-
τοὺς καθυπέβαλε καὶ χωρισμῷ θεοῦ. ἃ δὴ συχνὰ καὶ δίκην
βελῶν ἐκ Τενέδου πεμπόμενα βλέπων ὁ τῆς πατριαχικῆς
ἐξουσίας ἄρτι ἐπειλημμένος Κόκκινος ἠγανάκτει τε καὶ ἀντι-
μηχανώμενος οὐκ ἠμέλει τὰ ἴσα. συνάγων γὰρ τοὺς πλησιο-
χώρους ἐπισκόπους, καὶ ὅσοι Βυζαντίῳ ἐνδιατρίβοντες ἔτυ-
χον ὁπωσδηποτοῦν, ψηφίσματα ἐξετίθει τε καὶ διέπεμπε παν-
ταχῇ ἀναθέματί τε καὶ ἀφορισμῷ παραπέμποντα Κάλλιστον.
ἔπεμπε δὲ μάλιστα τοῖς ἐν Ἄθῳ τῷ ὄρει μονάζουσι τὰ τοι-
αῦτα ψηφίσματα, παραγγέλλων ἐπὶ τούτοις μηδ' εἰ βουληθείη
παρ' ἐκείνους φοιτᾶν δέχεσθαι τοῦτον ἅτ' ἐπ' ἐγκλήμασι Μα-
σαλιανικοῖς ἐννόμως καθαιρεθέντα καὶ οὐκ ἐμμένοντα ταῖς
δίκαις, ἀλλ' ἀρχιερατικῶς ἐπιτάττειν καὶ ἀναθεματίζειν καὶ
ἀφορίζειν ἀναισχυντοῦντα. χρεὼν οὖν διὰ ταῦτά τε, καὶ ὡς
ἤδη καὶ συνοδικοῖς ἀναθεματισμοῖς ὑποπεπτωκότα καὶ τῷ
ἐκ θεοῦ χωρισμῷ, οἷα λύμην τοῦ ὄρους ἀποσοβεῖν.
Ἐπεὶ δὲ τὰ πράγματα καθάπερ ὀστράκου μεταπεσόντος
νέαν ἔσχε μεταβολήν, καὶ τῷ μὲν Καλλίστῳ τῶν πατριαρχι-
κῶν αὖθις κρατῆσαι συμβέβηκε θρόνων, τῷ δὲ Κοκκίνῳ Φι-
λοθέῳ, πρὶν αἰσθέσθαι, λαμπρῶς ἐκεῖθεν ἀπερρῖφθαι πάσης
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 3, page 272, line 5
551
φύσις τελεῖ, τὸ δ' ἐν τῇ προαιρέσει κείμενον τῶν περιλειπο-
μένων ἔλεγχος ὁποτέρου γίνεται δυοῖν, εἴτ' ἀπονοίας εἴτε
προνοίας. τῆς δὴ τοιαύτης περικλονήσεως ἔργον γινόμεθα καὶ
ἡμεῖς, οὐ βουλόμενοι ταῖς ἀτόποις καινοφωνίαις ὑπείκειν Πα-
λαμᾶ τουτουί· ὁπόσων γε μὴν καὶ τῶν δεινῶν πεπειράμεθα
διὰ ταῦτα, παραπέμπειν ἀκοαῖς ἀνθρωπίναις οὐ πάνυ τι
χρῆναι νομίζω, τοῦ τὰ κρυπτὰ ἐφορῶντος θεοῦ γινώσκοντος
ἀκριβῶς. ὅμως ἐπεὶ θειοτέρᾳ βουλῇ τὸν πατρῷόν σοι τῆς
μοναρχίας ἀνείληφας κλῆρον, ὦ βασιλεῦ, καὶ ἅμα ἡμᾶς ἀνε-
πεπνεύκειμεν βραχὺ καὶ ὅσον μὴ τῇ συνεχείᾳ τῶν δεινῶν
ἀπηγορευκότας προέσθαι τὸ ζῆν, καὶ αἱ τῶν ψηφισμάτων καὶ
τομογραφιῶν ἐκείνων κηλῖδες καὶ κῆρες ἧκον ἡμῖν εἰς ὄψιν
καὶ ἀκοήν, ἔγνωμεν ἤδη σαφῶς καὶ τὰς ἐκεῖ βλασφημίας, καὶ
ὅσας τῶν θείων γραφῶν τὰς διαβολὰς καταχέουσι καὶ συκο-
φαντίας. ἀναγκαῖον οὖν ἐκεῖνον ἤδη προενεχθῆναι τὸν τόμον
εἰς μέσον, ἵνα μὴ μάτην καὶ εἰς κενὸν ὁ δρόμος ἡμῖν ὑπάρχῃ
τοῦ λόγου μηδεμίαν ἔχων κρηπῖδα καὶ βάσιν.”
Ὁ δὲ βασιλεὺς “οὐκ ἔργου τινὸς ἐντελοῦς ἐν τῷ ἄρτι
ζητοῦμεν” ἔφη “κατάστασιν, ἀλλὰ γνώσεως οἱονεὶ τυπικῆς
καὶ σκιώδους ἴχνη καὶ ὑπομνήματα. ἦ γὰρ ἂν ἐπισκόπων
καὶ πατριαρχῶν ὁμοῦ καὶ πρεσβυτέρων συνήγομεν θέατρα,
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 3, page 330, line 15
κὸς μετὰ ῥαστώνης ἐκ σεαυτοῦ λαμβάνοντι, καὶ μηδαμῇ τα-
μιευομένῳ τὰς παραλόγους τύχας καὶ τραγικάς, μηδ' ἐπὶ
ῥητοῖς τὸ τῆς γνώμης ἐῶντι καθεύδειν μεμηνός τε καὶ αὔ-
θαδες. πᾶσα γὰρ ἐπιστήμη τῶν πάλαι καὶ σοφίας ἔμμουσος
ἁρμονία τε καὶ ῥυθμὸς τὸ ἐνεργεῖν ἐξελάθετο τῆς σῆς ἀνου-
σίου ταύτης ἐνεργείας, δι' ἧς ἀπονητὶ τὰς ἀκτίστους χαλκεύεις
θεότητας, ἐξ αὐτομάτου φυείσης, ὥσπερ τὸ τῶν σπαρτῶν
ἐκείνων γιγάντων αὐθήμερον γένος ἡμῖν ἀττικίζοντες ὑπογρά-
φουσι μῦθοι, καινοτέρων ἀκουσμάτων φορὰν εἰκονίζοντες.
ἐπεὶ δὲ ταῖς τῶν λόγων καινότησι καὶ νόμων δεῖ καινοτέρων,
γράψον, εἰ βούλει, καὶ ψήφισμά τι καινόν, μὴ χρῆσθαι κατ'
ἐπιστήμην τοῖς λόγοις ἔτι. γενοῦ τοῖς νῦν καὶ αὐτὸς καιροῖς
Ἰουλιανὸς αὐτοκράτωρ ἐπὶ κακίᾳ διαβεβοημένος, καὶ βαρβα-
ρικώτερα μᾶλλον ἢ κατ' ἐκεῖνον δεικνὺς τὰ τολμήματα. μᾶλ-
λον δὲ καὶ γέγονας, καιροῦ τυχὼν πονηροῦ καὶ βίον ἑλόμενος
κακοδαίμονα καὶ ἐπάρατον, ἀφ' οὗ πολλαὶ μὲν κατὰ τῆς εὐ-
σεβείας ἀνερρώγεσαν φάραγγες, πολλοὶ δὲ κακῶν ἐξερρύησαν
ἀθέμιτοι ῥύακες. ἀλλ' οὐκ εἰς τέλος, οἶμαι, χαιρήσεις, ἀλλ'
ἀποδώσει ταχὺ βασιλεὺς οὑτοσὶ τὴν πάτριον τῆς ἐκκλη-
σίας εὔκλειαν τῷ δεδωκότι τούτῳ τὴν πατρῴαν βασιλείαν
θεῷ.”
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 3, page 520, line 11
552
μοῖραν, πλείω δεδωκὼς Ἀλέξιος χρήματα πλείω καὶ κρείττω
καὶ τὴν μοῖραν αὖθις συγκυκήσας ἀνείληφε, ζημιώσας ἐν τοῖς
καιρίοις τὸν Ῥωμανόν. διὸ καὶ αὖθις μετὰ βραχὺ πρὸς Βυ-
ζάντιον ἐπανεληλυθέναι μεστὸν ἐλπίδων Ῥωμανὸν ἡ ἀνάγκη
συνήλαυνεν, ἅτε καὶ μεταπεσεῖν αἰσθόμενον τά τε τῆς μοναρ-
χίας ἐνταῦθα σκῆπτρα πρὸς Παλαιολόγον καὶ αὐτοὺς τῆς
πατριαρχίας θρόνους αὖθις ἐς Κάλλιστον τοὔνομα. ἐληλυ-
θότι δὴ οὖν βοηθεῖν, ὁπόση δύναμις, ἀδικουμένῳ τῶν πάνυ
τι σφόδρα κρίνας εἶναι δικαίων ὁ πατριάρχης, ὁμοῦ τοῖς πα-
ρατετυχηκόσι τηνικαῦτα ἀρχιερεῦσι, τὰ ἐπὶ τούτοις παρε-
σκευάζοντο γράμματα καὶ ψηφίσματα. ἀλλὰ πρὶν ἐς πέρας
ἰέναι, πάρεστιν αὖθις Ἀλέξιος χρημάτων ἐπιφερόμενος πλεῖ-
στα βαλάντια, δι' ὧν τὴν τοῦ πατριάρχου χειρωσάμενος γνώ-
μην τὰ πρῶτα, ὕλης γηγενοῦς ὑπερφυῶς ὀρέξεσιν ἡλικιῶτιν
οὖσαν καὶ δεσμῶτιν οὐκ ἔξω φαυλότητος λογισμῶν, ἔπειτα
περιῄει τοὺς ἄλλους ἀναλόγως διδοὺς καὶ δουλούμενος καθ'
ἕκαστον ἅπαντας. ἤδη δὲ καὶ τοῖς ἄρχουσι προσιών, καὶ
παραβύων ἁβρότερα κέρματα, ῥᾷστα καὶ σφᾶς πρὸς τὸ βου-
λόμενον εἷλκε, τὸ συγκεχωρηκὸς εἰληφότας ἤδη παρὰ τοῦ πα-
τριάρχου Καλλίστου, ὃς τῶν τῆς ἱερωσύνης κανόνων πρόμα-
χος εἶναι ὀμωμοκώς, καὶ μὴ προδότης γίνεσθαι τῶν ταύτης
Νικηφόρος Γρηγοράς. Ρωμαϊκή ιστορία. Volume 3, page 533, line 16
ἐσχεδίασται τὰ τοιαῦτα, καὶ οἷα συμπέπτωκεν ἕτερα μεταξύ,
εἴρηταί τε μετρίως ἡμῖν καὶ εἰρήσεται πλείοσιν ἄλλοις τὴν
ἱστορίαν ἴσως εἰς μῆκος μᾶλλον ἐκτετακόσιν ἡμῶν ἐνταυθοῖ.
καὶ μὲν δὴ πρόσεισιν Ἀλανίας τῷ πάλιν πατριαρχεύσαντι
τούτῳ Καλλίστῳ, λήθην τε ἀξιῶν γενέσθαι τῶν πρότριτα ἐπὶ
Φιλοθέου ἐγκεκλημένων αὐτῷ, καὶ δῶρα πέμψειν ὑπισχνού-
μενος ἀποχρῶντα ἐπιδεδημηκὼς ἐς Ἀλανίαν. τῷ οὖν Καλ-
λίστῳ ἔχοντι τὰ ἐπηγγελμένα ἐν ἐλπίσιν ἤδη ἀναμφιλέκτοις,
τάχιστα ἐπεραίνετό οἱ ἐφ' οἷς ἐμισθώθη· καὶ ἦν αὐτῷ συλ-
λειτουργὸς ἡδὺς Ἀλανίας ἐν ἑορταῖς τε καὶ πανηγύρεσιν καὶ
σύνεδρος ἐν τοῖς καθ' ἡμέραν ψηφίσμασιν. ἐπεὶ δ' ὃ μὲν
ἀπῄει, τὰ δ' ἐπηγγελμένα λήθης βυθοῖς παρεπέμπετο, αἰς-
θόμενος ὁ πρὶν ἐκεῖνος κατήγορος, Κάλλιστος ὄνομα, ἀφίκετο
πάσῃ σπουδῇ βριθούσαις παλάμαις ἐκεῖθεν παρὰ τὸν ὁμώ-
νυμον καὶ ὁμότροπον Κάλλιστον, ἃς ἐκεκομίκει πρότερον Φι-
λοθέῳ, καὶ νῦν κομίζων κατηγορίας κατὰ τοῦ Ἀλανίας, καὶ
ἅμα τήν τε ἐκείνου ζητῶν καθαίρεσιν καὶ τὴν τοῦ θρόνου
μετάληψιν. τῇ οὖν παρολκῇ τῶν λημμάτων παρελκυσθεὶς ὁ
Κάλλιστος φυγοδικίας τε ἐκεῖνον ἀπόντα καταδικάζει, καὶ
τὸν ὁμώνυμον Κάλλιστον εἰς τὸν τοῦ Συμεὼν θρόνον ἐκπέμ-
πει χειροτονήσας. οὕτω γε μὴν εὐτυχῆ καὶ ταχεῖαν
Vitae Aeschinis, Vitae Aeschinis (4166: 001)
“Scholia Graeca in Aeschinem et Isocratem”, EDindorf, W.
553
Oxford: Oxford University Press, 1852.Vita 2, line 9
ΑΙΣΧΙΝΟΥ ΡΗΤΟΡΟΣ ΒΙΟΣ
Αἰσχίνης υἱὸς μὲν ἦν Ἀτρομήτου τοῦ γραμματιστοῦ καὶ Γλαυ-
κοθέας τῆς τοὺς θιάσους τελούσης. φασὶ δ' αὐτὸν παῖδα μὲν ὄντα
ἐν τῷ διδασκαλείῳ τοῦ πατρὸς ὑπουργεῖν καὶ τῇ μητρὶ τὰς βίβλους
ἀναγινώσκειν, ταύτην δὲ σκοτεινῶν ἐκ τόπων ὁρμωμένην καὶ ἐκφο-
βοῦσαν παῖδας καὶ γυναῖκας Ἔμπουσαν ὀνομασθῆναι, ἐπεὶ νυκτερι-
νὸν φάντασμα ἡ Ἔμπουσα· γενόμενον δὲ μειράκιον ὑποκριθῆναι τρα-
γῳδίαν ὥστε τριταγωνιστεῖν, ὄντα δὲ λαμπρόφωνον γραμματεῦσαι
Ἀριστοφῶντι καὶ μετὰ τοῦτον Εὐβούλῳ, καὶ ἀναγινώσκοντα ψη-
φισμάτων ὁμοῦ καὶ νόμων ἔμπειρον γενόμενον ἐπιθέσθαι τῷ βήματι,
καὶ τῶν κατ' αὐτὸν διενεγκεῖν ὄντα εὐφυᾶ. μετὰ δὲ τὴν Φιλίππου
τελευτὴν δόξαντα πολεμεῖν τῷ δήμῳ καὶ διαπέμπεσθαι τῷ Ἀντι-
πάτρῳ κατὰ τῆς πόλεως διὰ τοῦτό τε εἰληφέναι ἐν Θήβαις κτήματα,
εὐθύνοντα Κτησιφῶντα, ὅτε ἔγραψε Δημοσθένην ἐν τῷ θεάτρῳ ἀνα-
γορεῦσαι στεφανωθέντα, μὴ μεταλαβεῖν τὸ πέμπτον μέρος τῶν ψή-
φων, ἀτιμωθέντα δ' ἀπᾶραι εἰς τὴν Ἀσίαν καὶ ἐλθεῖν εἰς Ἔφεσον
οἰηθέντα κατάξειν αὐτὸν εἰς Ἀθήνας Ἀλέξανδρον· πυθόμενον δὲ τετε-
λευτηκέναι τὸν βασιλέα καὶ ταραχὴν εἶναι τῶν διαδεχομένων κατα-
φυγεῖν εἰς Ῥόδον. ἔνθα δεομένων Ῥοδίων τὴν τέχνην αὑτοὺς διδάξαι
τὴν ῥητορικὴν ἀρνήσασθαι, εἰπόντα μηδ' αὐτὸν εἰδέναι. δίκας γοῦν
Vitae Aeschinis, Vitae Aeschinis Vita 3, line 5
ΠΕΡΙ ΑΙΣΧΙΝΟΥ
Ὅτι ἐδυνήθη νικῆσαι τὴν κατηγορίαν, Εὐβούλου συνηγωνισμένου
κατὰ τοῦ Δημοσθένους ἐν τῷ ποιῆσαι τοὺς δικαστὰς ἀναστῆναι τοῦ
Δημοσθένους λέγοντος, ὡς ἔγνωμεν καὶ τοῦτο ἐν τοῖς Δημοσθενικοῖς.
συνέβη δὲ αὐτῷ ἐκπεσεῖν τῆς πατρίδος ὕστερον διὰ τὸ κατηγορῆσαι
τοῦ ψηφίσματος τοῦ Κτησιφῶντος τοῦ ὑπὲρ τοῦ Δημοσθένους ὡς
παρανόμου, καὶ ὁρίσαντος τὸ πρόστιμον ἐὰν μὴ δείξῃ αὐτὸ παράνο-
μον καὶ ἡττηθέντος καὶ διὰ τὸ μὴ δύνασθαι καταβαλεῖν τὴν καταδί-
κην, ἣν αὐτὸς ὥρισε, φυγῇ χρησαμένου, ὡς καὶ τοῦτο ἔγνωμεν ἐν τῷ
ὑπὲρ τοῦ στεφάνου. φυγὼν δὲ τὴν πατρίδα καὶ θελήσας ἀνελθεῖν
πρὸς Ἀλέξανδρον, μαθὼν περὶ τῆς αὐτοῦ τελευτῆς καὶ τῆς ταραχῆς
τῶν τούτου διαδόχων εἰς Ῥόδον ἔπλευσε καὶ Ῥοδιακὸν διδασκαλεῖον
συνέστησε, παιδεύων τε τοὺς νέους καὶ τοὺς τελειοτέρους. ἀναγινώ-
σκων δὲ τὸν λόγον τὸν κατὰ Κτησιφῶντος, ὃν εἶπε κατὰ τοῦ Δημο-
σθένους, καὶ θαυμαζόμενος σφόδρα παρ' αὐτῶν ἐπὶ τούτῳ καὶ ἐρωτώ
Σχόλια στον Διονύσιο Θράκα. Scholia Vaticana (partim excerpta ex Georgio
Choerobosco, Georgio (4175: 004)
“Grammatici Graeci, vol. 1.3”, EHilgard, A.Leipzig: Teubner, 1901, Repr. 1965.
Page 183, line 18
καὶ οἱ Μιλησιακοὶ συγγραφεῖς Ἀναξίμανδροςκαὶ Διονύσιοςκαὶ
554
Ἑκαταῖος, οὓς καὶ Ἀπολλόδωροςἐν νεῶν καταλόγῳ παρατίθεται.
Ἔνιοι δὲ Μουσαῖον εὑρετὴν λέγουσι τὸν Μητίονος καὶ Στερόπης κατ'
Ὀρφέα γενόμενον· Ἀντικλείδηςδὲ ὁ Ἀθηναῖος Αἰγυπτίοις τὴν εὕρεσιν
ἀνατίθησι· Δοσιάδηςδὲ ἐν Κρήτῃ φησὶν εὑρεθῆναι αὐτά· Αἰσχύλος
δὲ Προμηθέα φησὶν εὑρηκέναι ἐν τῷ ὁμωνύμῳ δράματι v. 460, Στη-
σίχοροςδὲ ἐν δευτέρῳ Ὀρεστείας καὶ Εὐριπίδηςfr. 578 N2τὸν
Παλαμήδην φησὶν εὑρηκέναι, Μνασέαςδὲ Ἑρμῆν, ἄλλοι δὲ ἄλλον.
Πιθανὸν δὲ κατὰ πάντα τόπον εὑρετὰς γεγενῆσθαι, διὸ καὶ ἄλλοι παρ' ἄλ-
λοις εἰσὶ χαρακτῆρες τῶν στοιχείων· οἷς δὲ νυνὶ χρώμεθα, εἰσὶν Ἰωνι-
κοί, εἰσενέγκαντος Ἀρχίνου παρ' Ἀθηναίοις ψήφισμα, τοὺς γραμματιστάς,
ἤγουν τοὺς διδασκάλους, παιδεύειν τὴν Ἰωνικὴν γραμματικήν, ἤγουν τὰ
γράμματα. Διέταξε δὲ τὰ στοιχεῖα γράφεσθαι, ὡς γράφομεν νῦν, Προνα-
πίδης ὁ Ἀθηναῖος· τῶν γὰρ ἀρχαίων οἱ μὲν σπειρηδὸν ἔγραφον, οἱ δὲ πλιν-
θηδόν, οἱ δὲ βουστροφηδόν, οἱ δὲ κιονηδόν [περὶ ὧν ἐν τοῖς ἑξῆς ἔχομεν μα-
θεῖν]· ἔγραφον δὲ αὐτὰ καὶ δισχιδὸν ἤγουν στιχηδόν, ᾗ γραφῇ καὶ ἡμεῖς
νῦν χρώμεθα· δισχιδὸν δὲ λέγεται τὰ στιχηδὸν γεγραμμένα παρὰ τὸ ἔχειν
διεσχισμένους καὶ διακεχωρισμένους τοὺς στίχους ἀπ' ἀλλήλων. Διὰ
τοῦτο δὲ καὶ οὐκ ἄλλοις χαρακτῆρσι χρώμεθα τῶν στοιχείων, ἀλλὰ τοῖς
Ἰωνικοῖς, ὡς μὲν Ἀσκληπιάδηςὁ Μυρλεανὸς λέγει, διὰ τὸ κάλλος,
Σχόλια στον Διονύσιο Θράκα. Scholia Marciana (partim excerpta ex Heliodoro,
Tryphone, Diomede, Stephano, Georgio Choerobosco, Gregorio Corinthio) (4175:
005)“Grammatici Graeci, vol. 1.3”, EHilgard, A.
Leipzig: Teubner, 1901, Repr. 1965.Page 305, line 2
Πότερον ἡ γραμματικὴ τέχνη ἐστὶν ἢ ἐπιστήμη; Τέχνη. Διὰ τί; Διότι ἡ μὲν
ἐπιστήμη ἄπταιστός ἐστιν, ἡ δὲ τέχνη πταιστή· καὶ γὰρ ἡ γραμματικὴ τέχνη οὖσα
ἐν πολλοῖς πταιστὴ εὑρίσκεται· διά τοι τοῦτο τέχνη ἐστίν, οὐκ ἐπιστήμη. – Τί ὑπό-
κειται τῇ γραμματικῇ; Ἑλληνίδος γλώττης φωναί. – Πόθεν εἴρηται γραμματική;
Ἀπὸ τοῦ γράμμα, ὃ δηλοῖ τὸ ποίημα, γίνεται γραμματικός καὶ γραμματική. – Τί
ἐστι γράμμα; Σημεῖον στοιχείου ἐν σχήματι γραμμῆς ποιῷ ἢ ποσῷ παραλαμβανόμε-
νον. Πόθεν γράμμα; Ἀπὸ τοῦ γλάπτω, ὃ σημαίνει τὸ κοιλαίνω· οἱ γὰρ παλαιοὶ τὰ
γράμματα τοῖς λίθοις ἐνεκόλαπτον. Πόσα σημαίνει γράμμα; Ἑπτά· γράμμα ὁ τόνος,
γράμμα ὁ χαρακτήρ, γράμμα ἡ ἐπιστολή, γράμμα ἡ γραμμή, γράμμα τὸ σύγγραμμα,
γράμμα τὸ ζωγράφημα, γράμμα καὶ τὸ ψήφισμα. – Τί διαφέρει γράμμα γραμμα-
τικῆς; Γράμμα μὲν γὰρ λέγεται ἡ προπαιδεία, ἤγουν ἡ κατ' ἀρχὴν τῶν παίδων δι-
δασκαλία, ἥτις περὶ τοὺς ψόφους καὶ χαρακτῆρας τῶν στοιχείων γίνεται· γραμμα-
τικὴ δὲ ἐμπειρία τῶν παρὰ ποιηταῖς τε καὶ συγγραφεῦσιν ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ λεγομένων.
Σχόλια στον Διονύσιο Θράκα. Scholia Londinensia (partim excerpta ex Heliodoro)
(4175: 006) “Grammatici Graeci, vol. 1.3”, EHilgard, A.eipzig: Teubner, 1901, Repr.
1965.Page 448, line 9
ματα, Theocr. 24, 105γράμματα μὲν τὸν παῖδα γέρων Λίνος
ἐξεδίδαξεν· τὰ τῶν σοφῶν μνημονεύματα· Πλάτων ἐν Φαίδρῳ 229 E,
οὐ δύναμαι κατὰ τὸ Δελφικὸν γράμμα ἐμαυτὸν γνῶναι· τό τε
ἐπίγραμμα, ubi?ἀλλὰ τί τοῦτο αὐτὸ γράμμα βέβηκεν; καὶ ποτὲ
ποίημα, Ὁμήρειον δὲ καλεῦμαι Γράμμα, Καλλίμαχος epigr. 7 Sch:
ἀπὸ οὖν τοῦ δηλοῦντος τὸ ποίημα γραμματική· μέμνηται τοῦ ὀνόματος
Μένανδρος ἐν Πωλουμένοις fr. 422 Kκαὶ Πλάτων ἐν Φιλήβῳ 18 D.
555
Φασὶ δὲ Ἀντίδωρον τὸν Κυμαῖον πρῶτον ἐπιγεγραφέναι αὑτὸν γραμ-
ματικόν, σύγγραμμά τι γράψαντα περὶ Ὁμήρου καὶ Ἡσιόδου. – Γράμμα
δὲ σημαίνει καὶ τὴν ἐπιστολήν, καὶ τὸν σταθμόν, ὃν τρόπον λέγομεν τὴν
οὐγκίαν κδʹ γράμματα ἔχειν, καὶ τὸ ζωγράφημα, καὶ τὸ ψήφισμα παρὰ
Δημοσθένει.
Μέρη δὲ αὐτῆς δʹ et= Σv 164, 9 – 20.
Διαφέρει δὲ γραμματικὴ γραμματιστικῆς· ἡ γὰρ γραμματικὴ νεωτέρα
ἀπὸ Θεαγένους, τετέλεσται δὲ ἀπὸ τῶν Περιπατητικῶν Πραξιφά-
νουςτε καὶ Ἀριστοτέλους· ἡ δὲ γραμματιστικὴ παλαιά, ἴσως δὲ σχε-
δὸν ἅμα τῇ φύσει προελθοῦσα· καὶ τῆς μὲν τέλος τὸ γράφειν, τῆς δὲ
τὸ ἀναγινώσκειν.
Joannes Rhet., Commentarium in Hermogenis librum περὶ ἰδεῶν (4235: 002)
“Rhetores Graeci, vol. 6”, EWalz, C.Stuttgart: Cotta, 1834, Repr. 1968.
6, Page 175, line 31
χειριζομένη· πῶς γὰρ, οἷς διάφορος ὁ σκοπός; ὁ μὲν
γὰρ Δημοσθένης, ὃν ἐκεῖνοι θαυμάζουσι, πανοῦργος ὢν
ἄνθρωπος καὶ δεινὸς καὶ τοῖς ἐχθροῖς ἐπικείμενος, μέ-
χρι ἀπαγωγῆς συγχεῖ τῷ λόγῳ τὰς τάξεις τῶν προεπηγ-
γελμένων καὶ τῶν προτεταγμένων, καὶ ταῖς ἀποδείξεσι
καὶ ταῖς ἐρωτήσεσι χρᾶται κακούργως, ἄλλα προθεὶς καὶ
ἄλλα κατεργασάμενος, καὶ πανταχοῦ τὴν λύμην τῶν ἀ-
κροατῶν κυμαινόμενος· ἑφ' οἷς καὶ τὰς μεστώσεις τῶν
λόγων δοκεῖ μὲν εὐκρινεῖν διὰ τῶν ἐπαναλήψεων· οὐ μέν-
τοι πρὸς αὐτὰς αὗται φέρονται τὰς ἐπαγγελίας· ἐπιφορτί-
ζει δὲ τὸν κατηγορούμενον καὶ πρὸ τοῦ καταψηφίσμα-
τος καὶ ταῖς ἀποδείξεσι θανατοῖ, καὶ τοῦτο διὰ πολλῶν
ἐστι τῷ φιλοπόνῳ καταμαθεῖν, ἐξαιρέτως δὲ ἔκ τε τοῦ
ὑπὲρ τοῦ στεφάνου, καὶ τοῦ κατὰ Ἀριστοκράτους· ἐν
μὲν γὰρ τῷ ἑτέρως προκατεσκεύασε καὶ ἑτέρως τῇ πρὸς
τὰς ἀποδείξεις τάξει ἐχρήσατο· τοῦτο μεθοδεύσας, ὅπερ
εἶπον, ἵνα τῆς ἐπαγγελίας ἐπιλαθομένων τῶν δικαστῶν
Αἰσχίνης οἰχήσεται, ὃ καὶ συνέβη· ἐν δὲ τῷ· τὸ κατὰ φύ-
σιν ὂν οὐ πρῶτον προτεθεικὼς, ἀλλὰ δεύτερον τὴν τῆς
Χεῤῥονήσου ἀσφάλειαν, δεύτερον ἔθηκε τὸ κατὰ φύσιν,
ὡς ἀπόλλυσι τὴν Χεῤῥόνησον ὁ Χαρίδημος· οὐ μὴν ὁ
θεολόγος τοιοῦτος· ἀλλὰ πάντα πρὸς τὸ συμφέρον τῷ
Joannes Rhet., Commentarium in Hermogenis librum περὶ ἰδεῶν
6, Page 182, line 12
ῥονήσου μεταβαίνει λόγους, καὶ πάντων συμφέροντας
εἶναι τούτους διϊσχυρίζεται, ὅθεν καὶ πρῶτον αὐτοὺς διέξ-
εισι λέγων. ἡ πρὸς ἀλλήλους τῶν Θρᾳκῶν διαφορά· ἀλ-
λὰ δέον ἡμᾶς εἰπεῖν πρῶτον τὴν τοῦ λόγου τούτου ὑπό-
θεσιν, καὶ τίνες οἱ βασιλεῖς οἱ Θρᾷκες καὶ οὕτω κατὰ
μέρος διεξιέναι. Οἱ Ἀθηναῖοι τοὺς εὐεργέτας ἔθος εἶχον
556
ἀμείβεσθαι δωρεαῖς· ὁ Χαρίδημος τοίνυν οὗτος, Ὠρείτης
ὢν, ἡγούμενος ξενικοῦ στρατοῦ, καὶ στρατηγῶν Κερσο-
βλέπτῃ, τὰ μὲν ἐθεράπευσεν Ἀθηναίους, τὰ δὲ προσδό-
κιμος ἦν ὡς θεραπεύσων· ὑπὲρ τούτου ἔγραψεν Ἀριστο-
κράτης, εἷς ὢν τῶν πρώτων τῆς βουλῆς, τὸ ψήφισμα
τόδε· ἐάν τις ἀποκτείνῃ Χαρίδημον τὸν τοῦ Κερσοβλέ-
πτου ὑποστράτηγον, ἀγώγιμος ἔστω ἐξ ἁπάσης τῆς τῶν
Ἀθηναίων συμμαχίδος, ἐὰν δὲ τὸν ἀγώγιμον ἀφέλῃ τις,
ἢ πολίτης, ἢ ἰδιώτης, ἔκσπονδος ἔστω· κατηγορεῖ τούτου
τοῦ ψηφίσματος διὰ πολλὰς αἰτίας Εὐθυκλῆς, τῷ λόγῳ
χρώμενος Δημοσθένους τῷ οὕτως ἐπιγραφομένῳ κατὰ
Ἀριστοκράτους, καὶ δείκνυσιν, ὅτι ἀνάξιός ἐστιν ὁ Χαρί-
δημος τῆς τοιαύτης δωρεᾶς, καὶ ὅτι κινδυνεύει τὴν Χεῤῥό-
νησον ἡμετέραν οὖσαν ἀπολέσθαι διὰ τούτου πολλαῖς αἰ-
τίαις καὶ ἀποδείξεσι. Τῶν δὲ βασιλέων τούτων αὕτη ἡ
Joannes Rhet., Commentarium in Hermogenis librum περὶ ἰδεῶν
6, Page 182, line 17
μέρος διεξιέναι. Οἱ Ἀθηναῖοι τοὺς εὐεργέτας ἔθος εἶχον
ἀμείβεσθαι δωρεαῖς· ὁ Χαρίδημος τοίνυν οὗτος, Ὠρείτης
ὢν, ἡγούμενος ξενικοῦ στρατοῦ, καὶ στρατηγῶν Κερσο-
βλέπτῃ, τὰ μὲν ἐθεράπευσεν Ἀθηναίους, τὰ δὲ προσδό-
κιμος ἦν ὡς θεραπεύσων· ὑπὲρ τούτου ἔγραψεν Ἀριστο-
κράτης, εἷς ὢν τῶν πρώτων τῆς βουλῆς, τὸ ψήφισμα
τόδε· ἐάν τις ἀποκτείνῃ Χαρίδημον τὸν τοῦ Κερσοβλέ-
πτου ὑποστράτηγον, ἀγώγιμος ἔστω ἐξ ἁπάσης τῆς τῶν
Ἀθηναίων συμμαχίδος, ἐὰν δὲ τὸν ἀγώγιμον ἀφέλῃ τις,
ἢ πολίτης, ἢ ἰδιώτης, ἔκσπονδος ἔστω· κατηγορεῖ τούτου
τοῦ ψηφίσματος διὰ πολλὰς αἰτίας Εὐθυκλῆς, τῷ λόγῳ
χρώμενος Δημοσθένους τῷ οὕτως ἐπιγραφομένῳ κατὰ
Ἀριστοκράτους, καὶ δείκνυσιν, ὅτι ἀνάξιός ἐστιν ὁ Χαρί-
δημος τῆς τοιαύτης δωρεᾶς, καὶ ὅτι κινδυνεύει τὴν Χεῤῥό-
νησον ἡμετέραν οὖσαν ἀπολέσθαι διὰ τούτου πολλαῖς αἰ-
τίαις καὶ ἀποδείξεσι. Τῶν δὲ βασιλέων τούτων αὕτη ἡ
διήγησις. Κότυς τις ἦν ὄνομα βασιλεὺς Θρᾴκης, ὃς
τελευτῶν ἀφῆκεν υἱοὺς τρεῖς, Βηρισάδην καὶ Ἀμάδοκον
καὶ Κερσοβλέπτην, ᾧ Χαρίδημος ἐστρατήγει, πολίτης
ἤδη γεγονὼς Ἀθηναίοις· ἦν δὲ τούτῳ τηνικαῦτα δωρεὰ
μεγάλη τὸ Ἀθηναῖος κληθῆναι· φιλονεικοῦντες δὲ οἱ
Joannes Rhet., Commentarium in Hermogenis librum περὶ ἰδεῶν
6, Page 442, line 19
πλήθους εὑρόντων τὴν πόλιν κενὴν, (ἦν γὰρ φυγὼν εἰς
Σαλαμῖνα· τῷ μὴ δύνασθαι διὰ γῆς καὶ θαλάσσης μά-
χεσθαι)· καὶ κατασκαψάντων τὰ τείχη μετὰ τὴν ἧτταν
αὐτῶν ἀνώρθωσαν ταῦτα Ἀθηναῖοι διὰ Περικλέους ἐν
557
τῇ ἀρχῇ τοῦ Πελοποννησιακοῦ πολέμου· τοῦτο μὲν οὖν
ἀληθὲς καὶ ἐγένετο· τὸ δὲ πλαστὸν μὴ γεγονὸς, ὑποτι-
θέμενον δέ· ἔδοξε τοῖς Ἀθηναίοις ἐπὶ τῷ ἀνοικισμῷ
ἀποροῦσιν ἀναλωμάτων πιπράσκειν τὰ πλοῖα συμβου-
λεύων Θεμιστοκλῆς, ὡς συμφέρει, καὶ νικώμενος
ἑαυτὸν προσαγγέλλει, τουτέστιν ἀξιοῖ διὰ ψηφίσματος
ἀποθανεῖν· καὶ ἡ αἰτία, ὅτι ἐφ' οἷς θαυμάζεται ἄξιός
ἐστιν ἀποθανεῖν, τὰ ἐναντία τοῖς ἄλλοις πράξας· ἐθαυ-
μάζετο δὲ, ὅτι μόνος ἔλυσε τὸν χρησμὸν τοῦ Ἀπόλ-
λωνος·
Τεῖχος Τριτογενεῖ ξύλινον διδοῖ εὐρύοπα Ζεὺς,
καὶ τὰ λοιπὰ, δεύτερον ἔπεισε τὸ πλῆθος τὴν πόλιν κα-
ταλιπεῖν· τρίτον ἠπάτησε τὸν Πέρσην, ὡς φεύγουσιν
Ἕλληνες, ἐφ' οἷς κυκλωθέντες ἠγανάκτησαν καὶ ἠναγ-
κάσθησαν πολεμεῖν· καὶ γὰρ τῷ ὄντι δρασμὸν ἐβουλεύ-
οντο οἱ Πελοποννήσιοι ποιῆσαι· τέταρτον, ὅτι πρῶτον
Cyrus Rhet., Περὶ διαφορᾶς στάσεως (4242: 001)
“Rhetores Graeci, vol. 8”, EWalz, C.Stuttgart: Cotta, 1835, Repr. 1968.
Section 17h, line 1
Ῥητὸν καὶ διάνοια.
Ἐὰν εἷς ὁ νόμος, ἢ ψήφισμα, ἢ διαθήκη ἢ ἄλλο ἐν
ῥητοῖς κείμενον, καὶ ὁ μὲν κατήγορος τῷ ῥητῷ χρῷτο,
ὁ δὲ φεύγων ταῖς διανοίαις, ῥητὸν καὶ διάνοια ἔσται
ἡ στάσις.
Συλλογισμός.
Ἐὰν τῷ κεκωλυμένῳ ὑπὸ νόμου καὶ τῷ ἐγγράφῳ τὸ
ἄγραφον καὶ μὴ κεκωλυμένον ὁ κατήγορος ἔξωθεν ἀπο-
δεικνύῃ ὅμοιον, συλλογιστικὴ ἔσται ἡ στάσις.
Ἀντινομία.
Ἐὰν δὲ δύο ὦσιν νόμοι, ἢ δύο ψηφίσματα, ἢ ὅλως
δύο ῥητὰ, ἢ ἓν εἰς δύο τμηθῇ, καὶ τῷ μὲν ὁ ἕτερος
Cyrus Rhet., Περὶ διαφορᾶς στάσεως Section 17l, line 1
558
Ῥητὸν καὶ διάνοια.
Ἐὰν εἷς ὁ νόμος, ἢ ψήφισμα, ἢ διαθήκη ἢ ἄλλο ἐν
ῥητοῖς κείμενον, καὶ ὁ μὲν κατήγορος τῷ ῥητῷ χρῷτο,
ὁ δὲ φεύγων ταῖς διανοίαις, ῥητὸν καὶ διάνοια ἔσται
ἡ στάσις.
Συλλογισμός.
Ἐὰν τῷ κεκωλυμένῳ ὑπὸ νόμου καὶ τῷ ἐγγράφῳ τὸ
ἄγραφον καὶ μὴ κεκωλυμένον ὁ κατήγορος ἔξωθεν ἀπο-
δεικνύῃ ὅμοιον, συλλογιστικὴ ἔσται ἡ στάσις.
Ἀντινομία.
Ἐὰν δὲ δύο ὦσιν νόμοι, ἢ δύο ψηφίσματα, ἢ ὅλως
δύο ῥητὰ, ἢ ἓν εἰς δύο τμηθῇ, καὶ τῷ μὲν ὁ ἕτερος
χρῷτο, τῷ δὲ ὁ ἕτερος, μὴ φύσει ὄντων ἐναντίων τῶν
ῥητῶν, ἀλλ' ἐκ τῆς περιστάσεως μαχομένων, ἀντινομία
ἔσται ἡ στάσις.
Lexica Syntactica, Lexicon syntacticum (= Ἀρχὴ σὺν θεῷ τῆς συντάξεως) (e
coLaur. 59,16) (4286: 002)“Lessico sintattico Laurenziano”, EPositano, L.M., Arco
Magrì, M.Naples: Libreria Scientifica Editrice, n.d..Alphabetic letter delta, page 29,
line 3
τὸν ἀληθῆ». – γενική· 31. διαμαρτάνω σου. 32. διεκπαίω.
33. διεκπλέω. 34. διαπίπτω. 35. διαφέρω, τὸ διαφοράν σου
ἔχω, ὡς τὸ «τί διαφέρει τὰ ἁπλᾶ τῶν συνθέτων»· τὸ δὲ ὑ-
πομένω, ὡς παρὰ Θουκυδίδῃ ἐν τῷ πρώτῳ λόγῳ· «ἄνευ λῃ-
στείας ξυνεχῶς τὸν πόλεμον διέφερον»· τὸ δὲ ἁρμόζω ἢ κα-
θήκω, δοτικῇ. 36. διήνεγκά σου. 37. διίσχω. 38. διαλλάττω
σοι τόνδε, ἀντὶ τοῦ καταλλάσσω, αἰτιατικῇ· διαλλάττω δέ, τὸ
διαφέρω, γενικῇ. 39. διικνοῦμαι. 40. διαχωρίζω σε τοῦδε. 41.
διαπέτομαι, καί σε. 42. διαζεύγνυμι. 43. διαπολεμῶ, καί σοι.
44. διακούω. 45. διώκω, κατηγορῶ, ὡς τὸ «ὁ γὰρ διώκων τοῦ
ψηφίσματος»· αἰτιατικῇ δέ· «εἰ ἐμὲ ἐδίωξαν, καὶ ὑμᾶς διώ-
ξουσιν». 46. διενήνοχά σου. 47. διαλάμπω σου. 48. διαστρα-
τοπεδεύω. 49. διῴκισμαι. 50. διακεχειρίκασί σου. 51.
διαπρέπω. 52. διαπρέπομαι. 53. (δια)τ(ρέπ)ω. 54. (δια)τ(ρέπομαι).
55. διημερεύω. 56. διαμωκῶ. – δοτική· 57. διαγγέλλω σοι.
58. διακονῶ. 59. δίδωμι. 60. διαιτῶ. 61. διαφέρομαι. 62. διά-
κειμαι. 63. διαστατῶ, καί σου. 64. διαπαίζω. 65. διαστασιάζω.
66. διοχλῶ. 67. διανέμω. 68. διορίζομαι. 69. διαπολεμῶ. 70.
559
δικάζω, τὸ ἐγκαλῶ· τὸ δὲ κρίνω, αἰτιατικῇ. 71. διερμη-
νεύω. 72. διαπιστῶ. 73. διακρίνω σοι τὸν ὄνειρον.
Lexica Segueriana, Anonymus antatticista (e coCoislin. 345) (4289: 001)
“Anecdota Graeca, vol. 1”, EBekker, I.
Berlin: Nauck, 1814, Repr. 1965.
Alphabetic entry psi, page 116, line 21
Ψ.
Ψυχαγωγεῖν: τὸ τέρπειν, οὐ μόνον ἐπὶ τοῦ ἐξαπα-
τῶντα πιπράσκειν. Πλάτων Φαίδρῳ.
Ψελλός: Αἰσχύλος Προμηθεῖ. τέθεικε δὲ τὴν λέξιν ἐπὶ
τοῦ σαφῶς μὴ εἰρημένου.
Ψυχρὸς ἄνθρωπος: ἀντὶ τοῦ δυσκίνητος.
Ψήφισμα ἔθηκεν: ἀντὶ τοῦ ἔγραψε. Κρατῖνος
Ὥραις, Πλάτων Ποιητῇ.
Ψωμοκόλακες: Φιλιππίδης Ἀνανευούσῃ.
Ψαφαρόν: τὸ ἁπαλόν. Πλάτων Ποιητῇ.
Ψέκτης: ὁ πάντα ψέγων. Πλάτων Πολιτείᾳ.
Ψέλια: τὰ τοῖς πήχεσιν, οὐ μόνον στρεπτά. Φρύνιχος.
Lexica Segueriana, De syntacticis (e coCoislin. 345) (4289: 002)
“Anecdota Graeca, vol. 1”, EBekker, I.
Berlin: Nauck, 1814, Repr. 1965.
Alphabetic entry delta, page 132, line 9
Δίκην λαβεῖντὸ ἐκδικηθῆναι. Δίκην δοῦναιτι-
μωρηθῆναι. Δημοσθένης ἐν τῷ κατὰ Μειδίου· “ἀν-
τὶ γὰρ τοῦ δίκην ὑπὲρ ὧν ἐπεπόνθειν λαβεῖν, δοῦναι
πραγμάτων ὧν οὐδὲν ἐμοὶ προσῆκε δίκην ἐκινδύ-
νευον.”
Διαφέρομαι: δοτικῇ. ἐκ τοῦ περὶ τοῦ στεφάνου·
“ὑπὲρ οὗ καὶ τότε καὶ νῦν ἀεὶ ὁμολογῶ πολεμεῖν καὶ
διαφέρεσθαι τούτοις.”
Διώκω: κατηγορῶ, γενικῇ. ἐκ τοῦ περὶ στεφάνου· “ἃ
μὲν διώκει τοῦ ψηφίσματος, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
ταῦτά ἐστιν.”
Διακεχείρηκα: γενικῇ. ἐκ τοῦ αὐτοῦ· “ὥσθ' ἅπαντα
τὸν βίον ὑπεύθυνος εἶναι ὁμολογῶ, ὧν ἢ διακεχεί-
ρηκα ἢ πεπολίτευμαι παρ' ὑμῶν.”
Διαπιστῶ: δοτικῇ. ἐκ τοῦ παραπρεσβείας· “ὥστε καὶ
εἴ τις ἐμοὶ διαπιστεῖ.”
Δηλῶ: δοτικῇ. ἐκ τοῦ παραπρεσβείας· “ἀλλ' ἐὰν ἀδι-
κοῦντα λάβωσί τινα αὐτῶν, τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ
560
Lexica Segueriana, De syntacticis (e coCoislin. 345)
Alphabetic entry epsilon, page 138, line 16
κακῶν νῦν ὄντων.” καὶ Ἰσοκράτης ἐν τῷ πρὸς Δη-
μόνικον· “ὅσοι γὰρ τοῦ βίου ταύτην τὴν ὁδὸν ἐπο-
ρεύθησαν, οὗτοι μόνοι τῆς ἀρετῆς ἐφικέσθαι γνη-
σίως ἠδυνήθησαν.”
Ἐναντίον: γενικῇ. ἐκ τοῦ παραπρεσβείας· “πάντα
τοίνυν τἀναντία τούτων φαίνονται πεποιηκότες·” τὸ
δὲ ῥῆμα δοτικῇ. ἐκ τοῦ κατὰ Μειδίου· “ὅσα μὲν
οὖν, τοὺς χορευτὰς ἐναντιούμενος ἡμῖν ἀφεθῆναι
τῆς στρατείας, ἠνώχλησεν.” ἀλλὰ καὶ τὸ ὄνομα πολ-
λάκις δοτικῇ. ἐκ τοῦ κατὰ Ἀριστοκράτους· “ὁ δὲ τὸ
ψήφισμα γράφων πολλοῦ γε δεῖ διώρισεν, ὅς γε πάν-
τα τούτοις τἀναντία εἴρηκεν.”
Ἐκ πλείστου: ἀντὶ τοῦ πρὸ πολλοῦ. ἐκ τοῦ κατὰ Μει-
δίου· “μὴ παρορᾷν τὰ τοιαῦτα, μηδὲ ἐφ' ἑαυτὸν ἐλ-
θεῖν περιμένειν, ἀλλ' ὡς ἐκ πλείστου φυλάττεσθαι.”
Ἓν οὐδέν: ἀντὶ τοῦ οὐδέν. εἰσὶ γὰρ δύο ἕν καὶ ἓν οὔ·
ἀπὸ κοινοῦ οὖν γινόμενον τὸ οὔ, ποιεῖ οὐδὲν οὐ-
δέν. ἐκ τοῦ κατὰ Μειδίου· “ἓν γὰρ οὐδέν ἐστιν,
ἐφ' ᾧ τῶν πεπραγμένων οὐ δίκαιος ὢν ἀπολωλέναι
φανήσεται.” ἐπανέλαβε τὸ οὐδέν, ἵνα βεβαιώσῃ τὸ
μηδὲν ὅλως εἶναι τὸ κωλῦον αὐτὸν μὴ ἀπολωλέναι.
Lexica Segueriana, Glossae rhetoricae (e coCoislin. 345) (4289: 004)
“Anecdota Graeca, vol. 1”, EBekker, I.Berlin: Nauck, 1814, Repr. 1965.
Alphabetic entry gamma, page 227, line 4
Γραφή: δίκης ὄνομα, καθ' ἣν ὑπὲρ τῶν κοινῶν ἀλλή-
λους γράφονται, καὶ ἁλόντος τοῦ διωκομένου τιμᾷ τὸ
δικαστήριον, ὅ τι χρὴ παθεῖν ἢ ἀποτῖσαι.
Γραμματεύς: καὶ τὸν γραμματέα ὁ δῆμος χειροτο-
νεῖ, ἀναγνωσόμενον αὐτῷ καὶ τῇ βουλῆ, καὶ οὗτος
οὐδενὸς τὸ σύνολον ἄλλου ἐστὶ κύριος ἢ τοῦ ἀναγνῶ-
ναι. ἔστιν οὖν ὁ ἀναγνώστης.
Γέῤῥα: γέῤῥα ἐστὶ σκηναὶ ἔξωθεν διδιφθερωμέναι.
ἔστι δὲ γέῤῥον καὶ εἶδος ὅπλου δερματίνου.
Γνώμην: διάθεσίν τινα ποιάν. καὶ τὴν ἐπιστήμην.
Γνῶμαι: τὰ ψηφίσματα.
Γεισίπους καὶ γεισιπόδισμα τί ἐστιν: ἔστιν
οὖν γεισίπους τὸ ξύλον τὸ ὑποβληθὲν καὶ φέρον τὴν
γεῖσαν· Γεῖσαδέ ἐστιν ἡ στεφάνη, δι' ἧς δῆλον ὅτι
παραυτῶν ὑδροῤῥόη ἐφέρετο.
Γεννῆται τίνες εἰσίν: γένος ἐστὶ σύστημα ἐκ τριά-
κοντα ἀνδρῶν συνεστώς, οὗ οἱ μετέχοντες ἐκαλοῦντο
γεννῆται, οὐ κατὰ γένος ἀλλήλοις προσήκοντες, οὐδ' ἀπὸ
τοῦ αὐτοῦ αἵματος, ἀλλ' ὥσπερ οἱ δημόται καὶ
561
Lexica Segueriana, Glossae rhetoricae (e coCoislin. 345)
Alphabetic entry pi, page 288, line 32
τοῦτο καλεῖται προβολὴ καὶ προβάλλεσθαι.
Περιστοιχίζεται: αἱρεῖ, λαμβάνει.
Πομπή: ἄφοδος, ἐξαποστολή, δημοσίευσις.
Πρόεισθε: προδώσετε.
Προῦπτον: προφανὲς καὶ φανερὸν καὶ οἷον πρὸ τῶν
ὀφθαλμῶν κείμενον καὶ προορώμενον.
Πύθια: πανήγυρις, ἑορτὴ Ἑλληνική.
Παρθενών: ὁ τῆς Ἀθηνᾶς νεὼς οὕτω καλεῖται, ἐπεὶ
ἔστι παρθένος ἡ θεός.
Πειραιεύς: λιμὴν Ἀθήνῃσιν.
Πινάκιον: τὸ ψήφισμα, καὶ ἡ γραφή, καὶ τὸ νῦν
πινακίδιον τῶν κοινῶν γραμμάτων.
Παριών: παρερχόμενος.
Παραδοξότερον: ἀπροσδόκητον, θαυμαστόν.
Πώμαλα: τοῦτο ἐπίθετον ἀντὶ τοῦ πόθεν. ὅθεν ἐστὶν
οὐδαμῶς.
Lexica Segueriana, Glossae rhetoricae (e coCoislin. 345)
Alphabetic entry pi, page 289, line 27
Προμαντεία: προμαντεία ἐστὶ τὸ πρῶτον ἄλλων
ἁπάντων χρῆσθαι τῷ ἐν Δελφοῖς μαντείῳ. Καὶ προε-
δρίατοῦτο.
Παραιτεῖσθαι: παρακαλεῖν, συγγνώμην αἰτεῖν.
Ποικίλον: δαιδάλεον, πανοῦργον. λέγεται δὲ καὶ τὸ
Διονυσιακὸν ἱμάτιον. καλεῖται δὲ καὶ ποιὸς ἰχθύς.
Παρεσπόνδησε: παρέβη τοὺς ὅρκους.
Πρόβολοι: αἱ εἰς θάλασσαν ἐγκείμεναι πέτραι ὀξεῖαι.
Προβούλευμα: τὸ τὴν βουλὴν τῶν πεντακοσίων πρό-
τερον κρίνειν τὸ ψήφισμα, εἰ καλῶς ἔχει, καὶ οὕτως
εἰσφέρεσθαι εἰς τὸν δῆμον. καὶ τοῦτο καλεῖται προ-
βούλευμα. τὸ δὲ προβούλευμα κύριον ἦν ἄχρι ἐνιαυ-
τοῦ, μεθ' ὃ ἄκυρον ἐγίνετο.
Προβουλεύματα τίνα ἐστί: τὰ τῆς βουλῆς ψη-
φίσματα, ἃ προβουλεύει τοῦ δήμου.
Προπύλαια τί ἐστι: προπύλαιά ἐστιν οἱ πυλῶνες τῶν
ἱερῶν. ἦσαν δὲ πολυτελεῖς τῇ κατασκευῇ.
Πρόφασις: αἰτία.
Lexica Segueriana, Glossae rhetoricae (e coCoislin. 345)
Alphabetic entry pi, page 289, line 32
Ποικίλον: δαιδάλεον, πανοῦργον. λέγεται δὲ καὶ τὸ
562
Διονυσιακὸν ἱμάτιον. καλεῖται δὲ καὶ ποιὸς ἰχθύς.
Παρεσπόνδησε: παρέβη τοὺς ὅρκους.
Πρόβολοι: αἱ εἰς θάλασσαν ἐγκείμεναι πέτραι ὀξεῖαι.
Προβούλευμα: τὸ τὴν βουλὴν τῶν πεντακοσίων πρό-
τερον κρίνειν τὸ ψήφισμα, εἰ καλῶς ἔχει, καὶ οὕτως
εἰσφέρεσθαι εἰς τὸν δῆμον. καὶ τοῦτο καλεῖται προ-
βούλευμα. τὸ δὲ προβούλευμα κύριον ἦν ἄχρι ἐνιαυ-
τοῦ, μεθ' ὃ ἄκυρον ἐγίνετο.
Προβουλεύματα τίνα ἐστί: τὰ τῆς βουλῆς ψη-
φίσματα, ἃ προβουλεύει τοῦ δήμου.
Προπύλαια τί ἐστι: προπύλαιά ἐστιν οἱ πυλῶνες τῶν
ἱερῶν. ἦσαν δὲ πολυτελεῖς τῇ κατασκευῇ.
Πρόφασις: αἰτία.
Πομπεῖα: πομπεῖά ἐστι τὰ εἰς τὰς πομπὰς κατα-
σκευαζόμενα, οἷον θυμιατήρια καὶ φιάλαι.
Πρέσβεις: γέροντες, βασιλεῖς, ἄρχοντες, προτιμώμενοι.
καὶ Ἀθήνῃσιν οἱ δημογέροντες. νῦν δὲ οἱ πρεσβευταί.
Πρόεδροι καὶ προεδρεύειν τί ἐστιν: οἱ περὶ τὰς
ἐκκλησίας Ἀθήνῃσι διοικοῦντες πρόεδροι ἐκαλοῦντο,
κληρούμενοι μὲν ὑπὸ τῶν πρυτάνεων καθ' ἑκάστην
Lexica Segueriana, Glossae rhetoricae (e coCoislin. 345)
Alphabetic entry tau, page 310, line 27
γοντας δὲ εἰσάγουσιν εἰς τὸ δικαστήριον. Οἱ διαιτη-
ταὶ πᾶσαν δίκην δικάζουσι πλὴν τῶν ξενικῶν, οἷον
πρόκλησιν νεμήσεως ἐπί τινων ἢ κληρονομίας ἢ κοι-
νὸν ἀγορασμόν. κυρίως μέντοι οἱ διανέμοντες τὰ κοι-
νά τισιν. Οἱ τεσσαράκοντα, οὓς ἐχειροτόνουν μάλιστα
φυλάττειν τὸν δῆμον, οὗτοι, ἕως ἦσαν οἱ τριάκοντα,
ἕως δέκα, δραχμῶν ἐδίκαζον κατὰ δήμου. Οἱ πεντακό-
σιοι τοὺς ἐπὶ ἑταιρήσει δικαζομένους ἔκρινον. ἐδοκι-
μάζοντο δὲ ἐπὶ τῷ ἡταιρηκέναι δοκεῖν ἢ μὴ οὐχ
ἅπαντες Ἀθηναῖοι, ἀλλ' οἱ ῥήτορες οἱ πολιτευόμενοι
καὶ τὰ ψηφίσματα γράφοντες.
Ἐν ποίοις δικαστηρίοις τίνες λαγχάνονται δί-
και;Ἡλιαία. καλεῖται δὲ μέγα δικαστήριον καὶ οἱ
χίλιοι δικασταί. ἐν τούτοις ἀρχαιρεσίαι γίνονται καὶ
αἱ μέγισται κρίσεις καὶ αἱ διοικήσεις. ἐκαλεῖτο δὲ
καὶ μεγάλη ἐκκλησία. Ἡλιαία δὲ ἐκλήθη ἤτοι παρὰ
τὸ ἐν αὐτῇ ἀλιάζεσθαι, τουτέστιν ἀθροίζεσθαι, ἢ διὰ
τὸ ὕπαιθρον εἶναι τὸν τόπον καὶ ἡλιοῦσθαι.
Ἐπὶ Παλλαδίῳ. οἱ ἀκούσιοι φόνοι ἐν τούτῳ ἐκρί-
νοντο. φασὶ γὰρ Δημοφῶντα, ἁρπάσαντα Διομήδους
τὸ Παλλάδιον, φεύγειν ἐφ' ἅρματος, πολλοὺς δὲ ἐν τῇ
Lexica Segueriana, Collectio verborum utilium e differentibus rhetoribus et
sapientibus multis (Σb) (recensio aucta e coCoislin. 345) (4289: 005)
563
“Anecdota Graeca, vol. 1”, EBachmann, L.Leipzig: Hinrichs, 1828.
Alphabetic entry alpha, page 138, line 26
ἀπρίξ: ὅλῃ δυνάμει, ἰσχυρῶς, ἀσφαλῶς.
ἀπροόπτως: ἀπροοράτως, ἀπροσδοκήτως.
ἀπρόσβλητον: γενναῖον, ὃ οὐδεὶς δύναται προσβα-
λεῖν.
ἀπροσδεής: μὴ χρῄζων.
ἀπροσήγορος ἄνθρωπος: ὃν οὐκ οἷόν τε προσα-
γορεῦσαι διὰ τρόπου τραχύτητα.
ἀπρόσιτος: ἀπροσπέλαστος.
ἀπρόσκλητον: τὴν οὐ προσκεκλημένην.
ἀπροβούλευτον: τὸ μὴ πρότερον εἰς τὴν βουλήν,
ἀλλ' εὐθὺς εἰς τὸν δῆμον εἰσαχθὲν ψήφισμα. οὕτως
Δημοσθένης.
ἀπροστασίου: εἶδός ἐστι δίκης κατὰ τῶν μὴ νε-
μόντων προστάτην μετοίκων. καὶ γὰρ ἕκαστος αὐ-
τῶν ᾑρεῖτό τινα τῶν πολιτῶν τὸν προστησόμενον
αὐτῷ περὶ πάντων τῶν ἰδίων καὶ τῶν κοινῶν.
ἀπρότων: Δείναρχος ἐν τῷ κατὰ Πυθαίου· ἐμπε-
πηδηκότων τῶν ῥητόρων ὥσπερ ἀπρότων
εἰς τὸ ἐμπόριον. ἔν τισι δὲ ὥσπερ παρνόπων
γέγραπται· οἱ δὲ πάρνοπες εἶδος ἀκρίδος.
Lexica Segueriana, Collectio verborum utilium e differentibus rhetoribus et
sapientibus multis (Σb) (recensio aucta e coCo Alphabetic entry gamma, page 187,
line 4
γονυπετεῖ: προσκυνεῖ.
γονήν: ἔκφυσιν. σπορόν. γέννησιν.
γόον: θρῆνον.
γονύων: γονάτων.
γοργωπὸν ἕδραν: φοβερὰν καθέδραν.
γραμματοκύφων: ἀντὶ τοῦ ταπεινὲ γραμματεῦ·
κυρίως γὰρ κύφη, τὸ ξύλον καλεῖται.
γράφεται: ἀντὶ τοῦ γράφει. κατηγορεῖ.
γραφή: ἡ περὶ δημοσίων ἀδικημάτων κατηγορία καὶ
περὶ ἄλλων ἁμαρτημάτων. γίνονται δὲ γραφαὶ τῶν
νόμων καὶ ψηφισμάτων οὐκ ἐπιτηδείων εἰσκομίζε-
σθαι δοκούντων· αἵτινες γραφαὶ παρανόμων κα-
λοῦνται.
γρῖφος: τὸ δίκτυον. λέγεται δὲ καὶ ὁ δύσκολος καὶ
συμπεπλεγμένος λόγος.
γρύξαι: βραχύτατον φθέγξασθαι.
γυῖα: μέλη, ἢ πόδας τοῦ σώματος.
γυμνάσια: ἀλειπτήρια. ἢ βαλανεῖα. ἢ λουτρά.
γυμνάσιον: στάδιον. παλαίστρα. ἀγωνιστήριον·
ἀγῶνα. κάματον. κόπον. ἔργον. νικητήριον. ἀγωνι-
στήριον. ἀθλητήριον.
564
Lexica Segueriana, Collectio verborum utilium e differentibus rhetoribus et
sapientibus multis (Σb) (recensio aucta e coCo
Alphabetic entry epsilon, page 210, line 20
Πρυτανέων, περὶ ὧν διαῤῥήδην μὲν οὐδὲν λέγουσιν
οἱ νόμοι· συγχωροῦσι δὲ κρίσεις γίνεσθαι· καὶ τοῦτό
ἐστιν, οἷον τὸ ἐν ταῖς τῶν σοφιστῶν διατριβαῖς με-
λετώμενον, τὸ τῶν ἀγράφων ἀδικημάτων.
εἰσεκώμασεν: εἰσῆλθεν.
εἰς ἓν ἰόντα:....
εἰσέφρησα: εἰσέδυσα ἑαυτόν· καὶ εἰσέφρησεν,
εἰσήγαγεν, καὶ εἰσφρήσας, εἰσελθών.
εἰσέφρουν: εἰσεδέχοντο.
εἰσεχεύοντο: εἰσήρχοντο.
εἰσήγημα: ψήφισμα.
εἰσηγούμενος: διδάσκων.
εἰσηγορία, καὶ ἐπηγορία, καὶ κατηγορία:
ἀντὶ τοῦ μέμψις καὶ λοιδορία.
εἰσήλατο: εἰσεπήδησεν.
εἶσι: πορεύεται.
εἰς καιρόν: εὐκαίρως.
εἰσκεκριμένον: ἐπείσακτον.
εἰς κόρακας: εἰς σκότος εἰς ὄλεθρον.
εἰσκρίνειν: εἰσχωρίζειν.
εἰς Κυνόσαρκες: εἴρηται ἐπὶ ὕβρει, καὶ ἀρᾷ, ἔστι
Lexica Segueriana, Collectio verborum utilium e differentibus rhetoribus et
sapientibus multis (Σb) (recensio aucta e coCo
Alphabetic entry pi, page 353, line 11
προὔνεικος: δρομαῖος γοργός.
προὖπτον: φανερόν.
προὐργίστατον: προτιμότατον.
προὔργου: προέργου. συμφέρον πλέον. Ἰσοκράτης
φησί, ἵνα προὔργου τι γένηται· ἀντὶ τοῦ,
πλέον.
προὔχειν: προέχειν.
προὔτυψαν: προήρξαντο.
προὔχοντο: προέβαλον· οὕτως Θουκυδίδηςἐχρή-
σατο, ἐν πρώτῃ ἱστοριῶν, λέγων· εἰ τὸ Μεγαρέων
ψήφισμα μὴ καθέλοιμεν, ὅπερ μάλιστα
προὔχονται. ἀντὶ τοῦ προβάλλουσιν. προτείνουσιν.
πρόφρων: πρόθυμος. φρόνιμος.
προφυλακὴ τῷ Κυρίῳ: εἰς τέσσαρας φυλακὰς δι-
αιρεῖται ἡ νύξ, ἑκάστη τρεῖς ὥρας ἔχουσα.
πρόχνυ: ἐπὶ γόνυ.
565
Lexicon Sabbaiticum, Lexicon Sabbaiticum (e coSabbaitico 137) (4300: 001)
“Lexica Graeca minora (eK. Latte & H. Erbse)”, EPapadopoulos–Kerameus, A.
Hildesheim: Olms, 1965.Alphabetic letter gamma, page 46, line 8
τρυφεροῖσι τρόποις, ὦ γλυκὺς ἀγκών”. ὡς εἴ τις λέγει “ὦ γλυκὺς
πῆχυς” ...... ἐκεῖνος δὲ κατ' εὐφημισμὸν οὕτως ἐκλήθη· μακρὸς γὰρ
καὶ ἐργώδης. κέχρηται τῇ παροιμίᾳ Πλάτων ὁ φιλόσοφος.
“γλῶσσα εἰ οὐκ ἐμπήξεται, ἄδηλον εἰ ἡσυχάσεται”.
Γραμματεύς. οὗτος πράξεως μὲν οὐδεμιᾶς ἦν κύριος, ὑπανεγί-
νωσκε δὲ τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ τὰ πραττόμενα. ὁ δὲ Ἀντιγραφεὺς,
καὶ οὗτος ἀπὸ τοῦ γράφειν τὰ παρὰ τῇ βουλῇ ὠνόμασται.
(Γραμμὴ μακρά.....) εἷλκε πρὸς τῷ ὀνόματι μακρὰν
γραμμὴν, ὁ δὲ ἀπολύων βραχεῖαν.
(Γραφή, ἡ περὶ τῶν δημοσίων ἀδικημάτων κατηγορία καὶ περὶ
ἄλλων ἁμαρτημάτων.) γίνονται δὲ γραφαὶ καὶ νόμων καὶ ψηφισμάτων
οὐκ ἐπιτηδείων εἰσκομίζεσθαι δοκούντων, αἵτινες γραφαὶ παρανόμων
καλοῦνται.
Γραφή. δημοσίου τινὸς ἐγκλήματος ὄνομα. οὐ μόνον δὲ ὅταν ψη-
φίσματος ἢ νόμου κατηγορῇ τις, παρανόμων γραφὴν ἀποφέρεσθαι καὶ
γράφεσθαι λέγεται, ἀλλὰ καὶ ἐπ' ἄλλοις πολλοῖς δημοσίοις ἀδικήμασι.
πολλὴ (δὲ ἡ) χρῆσις τοῖς ῥήτορσι.
Lexicon Sabbaiticum, Lexicon Sabbaiticum (e coSabbaitico 137)
Alphabetic letter gamma, page 46, line 12
Γραμματεύς. οὗτος πράξεως μὲν οὐδεμιᾶς ἦν κύριος, ὑπανεγί-
νωσκε δὲ τῇ βουλῇ καὶ τῷ δήμῳ τὰ πραττόμενα. ὁ δὲ Ἀντιγραφεὺς,
καὶ οὗτος ἀπὸ τοῦ γράφειν τὰ παρὰ τῇ βουλῇ ὠνόμασται.
(Γραμμὴ μακρά.....) εἷλκε πρὸς τῷ ὀνόματι μακρὰν
γραμμὴν, ὁ δὲ ἀπολύων βραχεῖαν.
(Γραφή, ἡ περὶ τῶν δημοσίων ἀδικημάτων κατηγορία καὶ περὶ
ἄλλων ἁμαρτημάτων.) γίνονται δὲ γραφαὶ καὶ νόμων καὶ ψηφισμάτων
οὐκ ἐπιτηδείων εἰσκομίζεσθαι δοκούντων, αἵτινες γραφαὶ παρανόμων
καλοῦνται.
Γραφή. δημοσίου τινὸς ἐγκλήματος ὄνομα. οὐ μόνον δὲ ὅταν ψη-
φίσματος ἢ νόμου κατηγορῇ τις, παρανόμων γραφὴν ἀποφέρεσθαι καὶ
γράφεσθαι λέγεται, ἀλλὰ καὶ ἐπ' ἄλλοις πολλοῖς δημοσίοις ἀδικήμασι.
πολλὴ (δὲ ἡ) χρῆσις τοῖς ῥήτορσι.
Γραφὴκαὶ Γράψασθαι, δίκης ἐστὶν ὄνομα κατὰ τῶν μέγιστα ἀδι-
κούντων. ἀπετίθετο δὲ ἡ γραφὴ ἐπὶ τούτοις· ἀσεβείας, παρανόμων,
ἀργίας, ξενίας, δωροξενίας, καὶ ἄν τις ὑποσχόμενος τῷ δήμῳ μὴ ποιῇ,
καὶ ἄν τις τοὺς νόμους διαφθείρῃ· ἐπὶ τούτοις γὰρ ἐξῆν γράφεσθαι
γραφὴν ἀποθέμενον παρὰ τοὺς θεσμοθέτας. ἦν δὲ καὶ ὕβρεως γραφὴ
καὶ ταύτης ἀγὼν δημόσιος, καὶ ἣ μὲν δημοσία ἣ δὲ ἰδιωτική· δημο-
σία μὲν ἣν ἀπέφερέ τις πρὸς τοὺς θεσμοθέτας, ἰδιωτικὴ δὲ ἣν ἰδίᾳ
ἀπέφερεν εἰς τὸ δικαστήριον ὁ ὑβρισθείς. καὶ τῆς μὲν δημοσίας τίμημα
566
Lexicon Rhetoricum Cantabrigiense, Lexicon rhetoricum Cantabrigiense (e
coCantabr. Univ. D d 4,63 in marginibus) (4301: 001)
“Lexica Graeca minora (eK. Latte & H. Erbse)”, EHoutsma, E.O.
Hildesheim: Olms, 1965.Page 85, line 3
τινὲς ἐχειροτονοῦντο. ἐχρῶντο δ' αὐταῖς, εἰ δέοι στρατηγὸν με-
ταπέμψασθαι κριθησόμενον, ὥσπερ Ἀλκιβιάδην. ἡ δὲ Πάραλος
ἀπό τινος ἥρωος ἐπιχωρίου ἐκλήθη· τῆς μὲν Παράλου καὶ
Σαλαμινίας ἐν τρίτῃ μνημονεύει Θουκυδίδης καὶ Ἀριστοφάνης
ἐν Ὄρνισιν· Ἀριστοτέλης δὲ Ἀμμωνιάδα καὶ Πάραλον οἶδε καὶ
Δείναρχος ἐν τῷ κατὰ Τιμοκράτους· Φιλόχορος δὲ ἐν τῇ ἕκτῃ
τέτταρας αὐτὰς οἶδε, πρώτας μὲν δύο Ἀμμωνιάδα καὶ Πάρα-
λον, προσγενομένας δὲ Δημητριάδα καὶ Ἀντιγονίδα. ἐκαλοῦντο
δὲ οἱ ἐμπλέοντες τῇ Παράλῳ, Πάραλοι, ὡς καὶ παρ' Αἰσχίνῃ,
οἷον οἱ τῇ Σαλαμινίᾳ, Σαλαμίνιοι.
Παρεγράψαντο. οἱ ψήφισμα ἢ νόμον παρανόμων κρίνον-
τες εἰς σανίδα ἀπογράφονται τοὺς νόμους οἷς φασιν ἐναντία
εἶναι τὰ κατηγορούμενα, καὶ εἰς τὰ δικαστήρια εἰσκομίζονται
καὶ ἀπὸ τῆς σανίδος ἀναγιγνώσκουσιν· παραγεγραμμένοι οὖν
εἰσιν οἱ νόμοι οἷον παρὰ τὰ κατηγορούμενα γεγραμμένοι.
Παρηγοροῦμαι, τὸ παραγγέλλω καὶ τὸ ἀγορεύω.
Πενέσται· οἷοιπερ ἦσαν παρὰ Λακεδαιμονίοις οἱ Εἵλω-
τες, τοιοῦτοι παρὰ Θετταλοῖς οἱ Πενέσται· εἰσὶ δὲ οἱ ἐν τοῖς
ὅπλοις ἑαλωκότες, καὶ διὰ τοῦτο δουλεύειν βεβιασμένοι τοῖς
κεκρατηκόσιν.
Lexicon Rhetoricum Cantabrigiense, Lexicon rhetoricum Cantabrigiense (e
coCantabr. Univ. D d 4,63 in marginibus) Page 86, line 11
δικον εἰς δίκην· ὅθεν ἀπὸ τῆς προσκλήσεως κλητῆρες λέγονται
οἱ τῶν δικαστῶν ὑπηρέται.
Πρόστιμονἔκειτο τῷ μὴ μεταλαβόντι τὸ πέμπτον μέρος
τῶν ψήφων, ὡς Θεόφραστος ἐν πέμπτῳ περὶ νόμων· ἐν δὲ τοῖς
δημοσίοις ἀγῶσιν ἐζημιοῦντο χιλίαις καὶ πρόσεστί τις ἀτιμία,
ὥστε μὴ ἐξεῖναι μήτε γράψασθαι παρανόμων μήτε φαίνειν μήτε
ἐφηγεῖσθαι· ἐὰν δέ τις γραψάμενος μὴ ἐπεξέλθῃ, ὁμοίως· περὶ
δὲ τῆς εἰσαγγελίας, ἐάν τις μὴ μεταλάβῃ τὸ πέμπτον μέρος
τῶν ψήφων, οἱ δικασταὶ τιμῶσιν.
Ῥητορική. Ἰσαῖος ἐν τῷ πρὸς Εὐκλείδην περὶ χωρίου· τὰς
γνώμας ἃς εἰσῆγον εἰς τὸ δικαστήριον μετὰ ψηφίσματος. καὶ
Ὑπερείδης ἐν τῷ κατὰ Αὐτοκλέους προδοσίας, “ῥητορικῆς ἐκ
δήμου”· ἔστι γὰρ καὶ ἐκ βουλῆς, οἷον εἰ τὰ αὐτὰ ἔδοξε τῷ
δήμῳ καὶ τῇ βουλῇ.
Σφήττιοι, δῆμος φυλῆς Ἀκαμαντίδος· καλοῦνται δὲ καὶ
Σφηττοί· κωμῳδοῦνται δὲ ὡς ὀξεῖς, ὥσπερ Ἀχαρνεῖς ὡς ἄγριοι,
Ποτάμιοι δὲ ὡς ῥᾳδίως δεχόμενοι τοὺς παρεγγράπτους.
567
Lexicon Patmense, Lexicon Patmense (= Λέξεις μεθ' ἱστοριῶν ἐκ τῶν Δημοσθένους
καὶ Αἰσχίνου λόγων = Lexicon in Demosthenem et Aeschinem) (e cod.Patm.) (4302:
001)“Lexica Graeca minora (eK. Latte & H. Erbse)”, ESakkelion, I.
Hildesheim: Olms, 1965.Page 142, line 15
Εἰς τὸν περὶ τῶν ἐν Χερρονήσῳ.
14 Ἐὰν οὖν περιμείνας τοὺς ἐτησίας ἐπὶ Βυζάντιον ἐλθὼν
πολιορκῇ.Ἐτησίαι· ἄνεμοί τινες βορεινοὶ ὥρᾳ ἔτους πνέοντες ἐπὶ ἡμέ-
ρας μʹ. Λέγονται γὰρ τὸ παλαιὸν οἱ ἄνθρωποι ἐνοχλούμενοι ὑπὸ τοῦ
καύματος Ἀρισταίου δεηθῆναι, τοῦ υἱοῦ τοῦ Ἀπόλλωνος, αἰτήσασθαι
αὐτοὺς παρὰ τοῦ πατρός· τὸν δὲ αἰτήσαντα λαβεῖν καὶ παρασχεῖν τοῖς
ἀνθρώποις ψυχροὺς ὄντας πρὸς ἀναψυχήν.
20 (οὐδὲν γὰρ ἀντιλέγω) εὐθενεῖν.Ἀντὶ τοῦ εὖ πράττειν.
29 Ἐπὶ δ' ἡμᾶς αὐτοὺς ψήφισμα, εἰσαγγελία, Πάραλος.
Εἰσαγγελία· ὄνομα δίκης κατὰ τῶν δημόσιόν τι προδιδόντων. Παράλιον·
ἱερὸν Παράλου τινὸς ἥρωος, ἀφ' οὗ καὶ Πάραλος ἦν ἱερὰ ναῦς· ἦν δ' οὗτος
Ποσειδῶνος.
Lexicon Patmense, Lexicon Patmense (= Λέξεις μεθ' ἱστοριῶν ἐκ τῶν Δημοσθένους
καὶ Αἰσχίνου λόγων = Lexicon in Demo Page 143, line 5
Εἰς τὸν κατὰ Ἀνδροτίωνος.
Ὅτι πρῶτον μὲν οἱ προεδρεύοντες τῆς βουλῆς.Πρόεδροι· οἱ
διοικοῦντες τὰ περὶ τὰς ἐκκλησίας καὶ τῆς εὐταξίας ἐπιμελούμενοι,
εἷς καθ' ἑκάστην φυλὴν, ὑπὸ τῶν πρυτάνεων καλούμενος· πρυτάνεις δὲ
ἧσαν νʹ ἄνδρες ἀπὸ τῆς βουλῆς τῶν φʹ κληρούμενοι τὸ δέκατον μέρος,
οἳ διοικοῦσιν ἅπαντα τὰ ὑπὸ τῆς βουλῆς πραττόμενα.
5 Προβούλευμα.Τὸ τῆς βουλῆς ψήφισμα.
13 Οἱ τὰ Προπύλαια καὶ τὸν Παρθενῶνα οἰκοδομήσαντες
ἐκεῖνοι.Παρθενών· τὸ τῆς Ἀθηνᾶς ἱερόν.
14 Εἶεν.Ἐπίρρημα ἀφοριστικὸν, εἰρημένοις ἐπιλεγόμενον· περιο-
ρίζει γὰρ αὐτὰ καὶ σημαίνει ὅτι «ταῦτα μὲν οὕτω».
21 Ἐταίρησις.Ἡ πορνεία.
23 Ὅταν δ' ὅτι πρὸς τοὺς θεσμοθέτας προσῆκεν ἡμῖν ἐπαγ-
γέλλειν.Ἐπαγγελία· ὄνομα δίκης κατὰ τῶν ἡταιρηκότων.
26 Ἀσθενέστερος εἶ; τοῖς ἄρχουσιν ἐφηγοῦ· τοῦτο ποιήσουσιν
ἐκεῖνοι.Ἐφηγεῖσθαι· τὸ ἐπάγειν ἄρχοντα ὅποι δεῖ ἐπὶ τὸ δεῖξαί τι
παράνομον. Εἰ γάρ τις ἔλεγεν εἶναί τι ἔν τινος οἰκίᾳ τῶν πολιτῶν, ἢ
568
Vita Sophoclis, Vita Sophoclis (4318: 001)“Tragicorum Graecorum Frag., vol. 4”,
ERadt, S.Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1977.Line 75
αὐτοῦ σειρῆνα ἐπέστησαν, οἱ δὲ κηληδόνα χαλκῆν. καὶ τοῦτον τὸν τόπον ἐπι-
τετειχικότων Λακεδαιμονίων κατὰ Ἀθηναίων Διόνυσος κατ' ὄναρ ἐπιστὰς Λυσάν-
δρῳ ἐκέλευσεν ἐπιτρέψαι τεθῆναι τὸν ἄνδρα εἰς τὸν τάφον· ὡς δὲ ὠλιγώρησεν ὁ
Λύσανδρος, δεύτερον αὐτῷ ἐπέστη ὁ Διόνυσος τὸ αὐτὸ κελεύων· ὁ δὲ Λύσανδρος
πυνθανόμενος παρὰ τῶν φυγάδων, τίς εἴη ὁ τελευτήσας, καὶ μαθὼν ὅτι Σοφοκλῆς
ὑπάρχει, κήρυκα πέμψας ἐδίδου θάπτειν τὸν ἄνδρα.
Λόβων δέ φησιν ἐπιγεγράφθαι τῷ τάφῳ αὐτοῦ τάδε·
κρύπτω τῷδε τάφῳ Σοφοκλῆ πρωτεῖα λαβόντα
τῇ τραγικῇ τέχνῃ, σχῆμα τὸ σεμνότατον.
Ἴστρος δέ φησιν (FGrHist 334 F 38) Ἀθηναίους διὰ τὴν τοῦ ἀνδρὸς ἀρετὴν
ψήφισμα πεποιηκέναι καθ' ἕκαστον ἔτος αὐτῷ θύειν.
Ἔχει δὲ δράματα, ὥς φησιν Ἀριστοφάνης (p. 249, fr. IV N.), ρλʹ, τούτων δὲ
νενόθευται ιζʹ.
Συνηγωνίσατο δὲ καὶ Αἰσχύλῳ καὶ Εὐριπίδῃ καὶ Χοιρίλῳ καὶ Ἀριστίᾳ καὶ
ἄλλοις πολλοῖς καὶ Ἰοφῶντι τῷ υἱῷ.
Τὸ πᾶν μὲν οὖν Ὁμηρικῶς ὠνόμαζε. τούς τε γὰρ μύθους φέρει κατ' ἴχνος τοῦ
ποιητοῦ· καὶ τὴν Ὀδύσσειαν δὲ ἐν πολλοῖς δράμασιν ἀπογράφεται. παρετυμολογεῖ
δὲ καθ' Ὅμηρον (τ 406 sqq.) καὶ τοὔνομα τοῦ Ὀδυσσέως (F 965)·
ὀρθῶς δ' Ὀδυσσεύς εἰμ' ἐπώνυμος κακῶν·
πολλοὶ γὰρ ὠδύσαντο δυσμενεῖς ἐμοί.
ἠθοποιεῖ τε καὶ ποικίλλει καὶ τοῖς ἐπινοήμασι τεχνικῶς χρῆται, Ὁμηρικὴν ἐκ
Οικουμενική Σύνοδος. Concilium universale Ephesenum anno 431 (5000: 001)
“Acta conciliorum oecumenicorum, vol. 1.1.1–1.1.7”, ESchwartz, E.
Berlin: De Gruyter, 1.1.1–1.1.3:1927; 1.1.4:1928; 1.1.5:1927; 1.1.6:1928; 1.1.7:1929,
Repr. 1.1.1:1965; 1.1.6:1960; 1.1.7:1962.Tomëvolumëpart 1,1,3, page 47, line 3
εἰσάγων αὐτοὺς διὰ στρατιωτῶν. ὡς δὲ τὰ παρὰ τῆς ἁγίας συνόδου φανερὰ πεποιήκα-
σιν αὐτῶι, συνεχώρησε τὸν μεγαλοπρεπέστατον Εἰρηναῖον καὶ τοὺς σὺν αὐτῶι
ἐπισκόπους
τε καὶ κληρικοὺς ἀφορήτους ἐπιθεῖναι πληγὰς τοῖς ἡμετέροις συλλειτουργοῖς καὶ τοῖς
κληρι-
κοῖς, ὡς καὶ κινδύνοις αὐτοὺς προσομιλῆσαι. τούτων τοίνυν γεγενημένων,
παραγενόμενοι
εἰς τὴν ἁγίαν σύνοδον οἱ ἀποσταλέντες θεοσεβέστατοι ἐπίσκοποι καὶ τὰς πληγὰς
ἐπιδεί-
ξαντες καὶ τὰ γεγενημένα διηγησάμενοι ἐπὶ πράξεως ὑπομνημάτων τοῦ ἁγίου
εὐαγγελίου
προκειμένου, εἰς ἀγανάκτησιν διανέστησαν τὴν ἁγίαν σύνοδον καὶ μικρὸν αὐτὸν
σωφρονί-
ζοντες ἀκοινώνητον πεποιήκασι καὶ γεγένηται αὐτῶι ἡ ἀκοινωνησία φανερά. ἔγνωμεν
γὰρ ὡς ἀνώνυμόν τι καὶ ἀνυπόγραφον κατά τι μέρος τῆς πόλεως προετέθη, δηλοῦν
αὐτοῦ
τὴν ἀταξίαν καὶ ἀκανόνιστον γνώμην, καθ' ἑκάστην δὲ προσκαλούμενος τὸ σεμνὸν
569
βουλευ-
τήριον καὶ τοὺς λαμπροτάτους καὶ ἐξαιτῶν μετὰ ἀνάγκης ψηφίσματα ὥστε εἰς τὸν
τόπον
τὸν ἐμὸν χειροτονῆσαι, ὡς πάντας τοὺς κατοικοῦντας τὴν πόλιν ὀρθοδόξους
τυγχάνοντας
τοὺς εὐκτηρίους κατειληφέναι τόπους καὶ ἐν αὐτοῖς οἰκεῖν, ἵνα μὴ ἡ ἐκείνου
προπέτεια καὶ
ἀκανόνιστος θρασύτης ἡ διὰ τῶν προθεμάτων εἰς ἔργον ἀχθῆι τῆς φήμης. ὅθεν καὶ ἐν
τῶι ἁγίωι ἀποστόλωι Ἰωάννηι ἀνελθὼν καὶ τοῦτο ὑπεμφήνας ὡς ὀφείλειν αὐτὸν ἐκεῖ
χει-
ροτονῆσαι, στάσιν καὶ ταραχὴν τῶι τόπωι ἐνεποίησε καὶ μετὰ πλήθους ἀτάκτων
ὡπλισμέ-
νων ἀνελθών, ὡς καὶ τινὰς τῶν ἐκεῖσε πτωχῶν ἡμιθανεῖς ποιῆσαι, ὡς καὶ ὑβρισθεὶς
παρὰ
τῶν ἐκεῖσε, ἀνήνεγκεν ἐπὶ φθόνωι τῆς ἁγίας συνόδου. καταξιώσατε τοίνυν,
ὁσιώτατοι,
πᾶσαν σπουδὴν θέσθαι καὶ τὴν ἀπόνοιαν καὶ ἀκανόνιστον γνώμην Ἰωάννου καὶ τῶν
σὺν
αὐτῶι δημοσιεῦσαι πρὸς τὸ καὶ τοὺς μεγαλοπρεπεστάτους κόμητας ἐντεῦθεν
ἀναχωρῆσαι
τοὺς καθ' ἡμέραν ταράττοντας καὶ τὴν πόλιν καὶ τὴν πίστιν, ἵνα μὴ ἐκ συναρπαγῆς
τού
Οικουμενική Σύνοδος. Concilium universale Chalcedonense anno 451 (5000:
003)
“Acta conciliorum oecumenicorum, vol. 2.1.1–2.1.3”, ESchwartz, E.
Berlin: De Gruyter, 2.1.1–2.1.2:1933; 2.1.3:1935, Repr. 2.1.1–2.1.2:1962; 2.1.3:1965.
Tomëvolumëpart 2,1,3, page 60, line 7
ἐμοὶ κατὰ τοὺς κανόνας. δύναμαι γὰρ ἐγὼ δεῖξαι πολλοὺς μὲν ἀπὸ Νικομηδείας
χειροτονηθέντας, σὺ δὲ οὐκ οἶδα εἰ δυνήσηι κἂν ἕνα δεῖξαι.
Ἀναστάσιος ὁ εὐλαβέστατος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ὅτε πόλις ἐγένετο Βασιλινούπολις,
τίς πρῶτος ἐχειροτόνησεν;
Εὐνόμιος ὁ εὐλαβέστατος εἶπεν· Ὅτι ἀφώρισεν κληρικοὺς Βασιλινουπόλεως ἐμοὶ
ὑποκειμένους, δύναμαι δεῖξαι. μάρτυρα καλῶ τὸν ἁγιώτατον ἀρχιεπίσκοπον τῆς
μεγαλοπόλεως ὅστις ἐδέξατο αὐτοὺς καὶ ἀπέδωκεν αὐτοῖς τὴν κοινωνίαν.
Ἀναστάσιος ὁ εὐλαβέστατος ἐπίσκοπος εἶπεν· Οὐ λέγεις ἀληθές.
Εὐνόμιος ὁ εὐλαβέστατος ἐπίσκοπος εἶπεν· Δὸς τὴν ἐπιστολὴν τοῦ κύρου τοῦ
ἀρχιεπισκόπου ὅπου ἀπέδωκεν αὐτοῖς τὴν κοινωνίαν καὶ ὅπου ἔγραψέν σοι ὡς παρὰ
κανόνας πεποιηκότι. δεικνύω ψηφίσματα Βασιλινουπολιτῶν ὅπου παρεκάλεσαν περὶ
ἐπισκόπου· σὺ δεῖξον ποῦ παρεκάλεσαν Νικαέα ὥστε δοῦναι αὐτοῖς ἐπίσκοπον.
Ἀναστάσιος ὁ εὐλαβέστατος [ἐπίσκοπος] εἶπεν· Κελεύσατέ με διδάξαι μικρόν. ἐπέ-
δωκα λιβέλλους τῶι ἀρχιεπισκόπωι γενομένωι ἀξιῶν αὐτὸν καλέσαι τὸν κύριν
Εὐνόμιον
τὸν ἐπίσκοπον καὶ διακοῦσαι μεταξὺ τῶν δικαίων ἡμῶν. δίδωσι γράμματα καὶ
πρὸς ἐμὲ καὶ πρὸς αὐτὸν γράψας ἀμφοτέροις ὅτι μηδεὶς ὑμῶν μηδὲν καινοτομείτω,
ἀλλὰ
570
στοιχεῖτε τοῖς ἀρχαίοις· οἶδα γὰρ ἐγὼ πῶς ὀφείλω τὰς μητροπόλεις τιμᾶν. καὶ
ἔχω τοιαῦτα γράμματα καὶ ἐγὼ καὶ αὐτός. λαμβάνω, ὡς εἶπον, τοιαῦτα γράμματα.
ἴσασι καὶ οἱ νοτάριοι· εἴπωσιν καὶ ἄλλοι. ἔρχονται οἱ Βασιλινουπόλεως κληρικοὶ
ἐντυχεῖν μοι κατὰ τοῦ ἐπισκόπου αὐτῶν. φυλάττων ἐγὼ τὰς παραγγελίας τοῦ
ἀρχιεπισκόπου λέγω· οὐ δέχομαι ὑμᾶς, ἀλλὰ ἀπέλθατε πρὸς τὸν ἀρχιεπίσκοπον
Οικουμενική Σύνοδος. Concilium universale Chalcedonense anno 451
Tomëvolumëpart 2,1,3, page 89, line 16
σκοποι τὰ ἴσα πρεσβεῖα ἀπένειμαν τῶι τῆς νέας Ῥώμης ἁγιωτάτωι θρόνωι, εὐλόγως
κρίναντες τὴν βασιλείαι καὶ συγκλήτωι τιμηθεῖσαν πόλιν καὶ τῶν ἴσων ἀπολαύουσαν
πρεσβείων τῆι πρεσβυτέραι βασιλίδι Ῥώμηι καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὡς ἐκείνην
μεγαλύνεσθαι πράγμασιν δευτέραν μετ' ἐκείνην ὑπάρχουσαν καὶ ὥστε τοὺς τῆς
Ποντικῆς
καὶ τῆς Ἀσιανῆς καὶ τῆς Θραικικῆς διοικήσεως μητροπολίτας μόνους, ἔτι δὲ καὶ τοὺς
ἐν τοῖς βαρβαρικοῖς ἐπισκόπους τῶν προειρημένων διοικήσεων χειροτονεῖσθαι ὑπὸ
τοῦ
προειρημένου ἁγιωτάτου θρόνου τῆς κατὰ Κωνσταντινούπολιν ἁγιωτάτης ἐκκλησίας,
δηλαδὴ ἑκάστου μητροπολίτου τῶν προειρημένων διοικήσεων μετὰ τῶν τῆς ἐπαρχίας
ἐπισκόπων χειροτονοῦντος τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπους, καθὼς τοῖς θείοις κανόσι
διηγόρευται· χειροτονεῖσθαι δὲ καθὼς εἴρηται, τοὺς μητροπολίτας τῶν προειρημένων
διοικήσεων παρὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ἀρχιεπισκόπου ψηφισμάτων συμφώνων
κατὰ τὸ ἔθος γινομένων καὶ ἐπ' αὐτὸν ἀναφερομένων.
ὑπογραφαί
Ἀνατόλιος ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως νέας Ῥώμης ὁρίσας ὑπέγραψα
Μάξιμος ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας Συρίας ὁρίσας ὑπέγραψα
Ἰουβενάλιος ἐπίσκοπος Ἱεροσολύμων ὁρίσας ὑπέγραψα
Κυριακὸς ἐπίσκοπος Ἡρακλείας τῆς μητροπόλεως ὁρίσας ὑπέγραψα διὰ Λουκιανοῦ
ἐπισκόπου Βύζης
Οικουμενική Σύνοδος. Concilium universale Chalcedonense anno 451
Tomëvolumëpart 2,1,3, page 98, line 1
πολίτηι μου καὶ τῶι κανόνι τῶν ρν.
Οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι ἐβόησαν· Ἑκόντες ὑπεγράψαμεν.
Οἱ ἐνδοξότατοι ἄρχοντες εἶπον· Ἀναγνωσθεισῶν τῶν ὑπογραφῶν καὶ τῆς
ἑκάστου τῶν ὑπογραψάντων καταθέσεως φανερᾶς γενομένης ὡς οὐδεμιᾶι ἀνάγκηι,
ἀλλὰ γνώμηι οἰκείαι ὑπέγραψαν, οἱ μὴ ὑπογράψαντες ὁσιώτατοι ἐπίσκοποι τί διδάς-
κουσιν;
Εὐσέβιος ἐπίσκοπος Ἀγκύρας εἶπεν· Ἐγὼ ἐμὸν λόγον ἔχω εἰπεῖν οὐδὲν πρό-
κριμα φέροντα τῆι κοινότητι. ὅτι παντελῶς ἀπέχω τοῦ ἐπιθυμεῖν χειροτονεῖν, ἐκ
πραγμάτων ἐδήλωσα. ὁ γὰρ ἀρτίως καταθέμενος ὁσιώτατος ἐπίσκοπος Πέτρος
Γαγγρῶν ἐστιν ἐπίσκοπος καὶ τὸν πρὸ τούτου ἐγὼ ἐχειροτόνησα. ἅπασα γὰρ ἡ
πόλις ἦλθεν πρὸς ἐμὲ εἰς τὴν Ἀγκύραν καὶ ἐκόμισαν τὰ ψηφίσματα. ἀπεκρινάμην
αὐτοῖς λέγων· ἐγὼ οὐκ εἰμὶ τῶν ἐπιθυμούντων χειροτονεῖν. ἀνεμίμνησκόν με τῶν
πρότερον χειροτονηθέντων παρὰ τοῦ Ἀγκυρανοῦ ἐπισκόπου, ἑνὸς δευτέρου τρίτου.
571
ἐγὼ εἶπον· ὅσα μοι ἐὰν λέγητε, ἐγὼ ἐμαυτὸν δίκηι οὐκ ἐμβάλλω. μετὰ ταῦτα
ἔρχονται,
παρακαλοῦσι τὸν μακάριον Πρόκλον
Καὶ ἐν τῶι λέγειν αὐτὸν Φίλιππος πρεσβύτερος τῆς κατὰ Κωνσταντινούπολιν
ἐκκλησίας εἶπεν· Ἡ θεοσέβειά σου ἔγραψεν περὶ Καλλινίκου, μετὰ δὲ τὴν θεοσέβειάν
Οικουμενική Σύνοδος. Synodus Constantinopolitana et Hierosolymitana anno
536 (5000: 004)“Acta conciliorum oecumenicorum, vol. 3”, ESchwartz, E.
Berlin: De Gruyter, 1940, Repr. 1965.Tome 3, page 153, line 3
θυμήσαμεν ἐκ τῆς ἀπωλείας ἐπαναγαγεῖν, ἀλλὰ τῆι Εὐτυχέος ἐνιστάμενος πλάνηι εἰς
τὴν τῆς ἀληθείας ὁδὸν ἐπανελθεῖν κατεφρόνησεν. ὅθεν ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἀποστολικὴν
ἀγάπην τὴν ἐν τῆι πίστει αὐτοῦ μεταμέλειαν ἀναμένομεν, ἐν τῶι μεταξὺ οὐδὲ
καθολικοῦ
οὐδὲ ἱερέως ὀνόματος ἄξιον εἶναι ψηφίζομεν, μέχρις ἂν πάντα τὰ παρὰ τῶν πατέρων
παραδοθέντα, δι' ὧν ἀληθῶς τῆς θρηισκείας ἡ πίστις καὶ ἐπιστήμη φυλάττεται, κατὰ
τὴν προσήκουσαν πληροφορίαν δέξηται. τοὺς δὲ ἑτέρους ὁμοίως τῆς αὐτοῦ ἀπονοίας
τοὺς τῆι ψήφωι τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας κατακριθέντας παραπλησίως ἡ ὑμετέρα
ἀγάπη ἀποστραφήτω, ὧν αὐτὸς ἑαυτὸν μέτοχον ἐποίησεν. τῆς δὲ ἐν Κωνσταντινου-
πόλει καθέδρας τὴν ὕβριν βοηθοῦντος τοῦ θεοῦ τῆι ἀποστολικῆι αὐθεντίαι καὶ τῶν
πιστοτάτων βασιλέων τῆι βοηθείαι διωρθώσαμεν. καὶ τρόπον τινὰ τεθαυμάκαμεν
ὅτι τοῦτο τὸ ἔργον οὕτω τοῖς πατρικοῖς ψηφίσμασιν φανερῶς ἐναντίον ἡ ὑμετέρα
ἀδελ-
φότης οὐ μόνον εἰς γνῶσιν ἡμετέραν ἐνεγκεῖν ἠμέλησεν, ἀλλὰ καὶ ἐπιληψίμωι
ἐβεβαίωσε
συναινέσει, εὐχαριστοῦμεν δὲ τῶι θεῶι, οὗτινος τῶι νεύματι ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ τὰ κακὰ
πρὸς τὸ βέλτιον τρέπεται καὶ αἱ μικραὶ παραβάσεις εἰς ὄφελος καὶ ἀφορμὴν μεγάλης
γίνονται χαρᾶς. τοῦτο δὲ ὑπὲρ τοῦ διεγεῖραι τῆς ὑμετέρας ὁμοψυχότητος τὴν ἀγαλ-
λίασιν σημαίνω ὅτι Μηνᾶν τὸν ἀδελφὸν καὶ συνεπίσκοπον ἡμῶν, ἄνδρα πολλοῖς
ἐπαίνων
τρόποις κεκοσμημένον, ἡ μνημονευθεῖσα Κωνσταντινουπόλεως ἐκκλησία ἐπίσκοπον
ἐδέξατο, ὧιτινι εἰ καὶ παρὰ τοὺς λοιποὺς τῶν γαληνοτάτων βασιλέων ἐπεγέλασεν ἡ
ἐπιλογή, ὅμως τοσαύτη τοῦ τε κλήρου παντὸς καὶ τοῦ δήμου συναίνεσις
προσγέγονεν,
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη. (5008: 001)“Aristides, vol. 3”, EDindorf, W.Leipzig:
Reimer, 1829, Repr. 1964.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 101,12, line 3
οὐχὶ τελείας καὶ πάσης τῆς οἰκουμένης εἴποι τις αὐτὴν
εἶναι μίμημα; Oxon.
πρὸς τὴν ἑκατέρου χρείαν] χρείαν ἔχουσι γὰρ ἄν-
θρωποι ἑκατέρου, τοῦ τε ὀρεινοῦ καὶ τοῦ πεδινοῦ· τοῦ
μὲν, ἵνα σπείρηται, τοῦ δὲ, ἵνα πρὸς τὰς λιθοτομίας
συντελῇ καὶ πρὸς παντοίας ὕλης· τὰ ὄρη γὰρ ταῦτα πάντα
παρέχεται.
σὺν ὥρᾳ] εὐμορφίᾳ.
572
ἔξεστι δὲ ὁρᾶν καὶ τὰς φλέβας τὰ ἀργυ-
ρίτιδας] ἔστι γὰρ ἐνταῦθά τινα τῶν ὀρῶν ἀργύρου πηγὰς
καὶ ψηφίσματα παρεχόμενα, καὶ οὐ πάντας, ὡς οὗτος
λέγει. ὅτι ἀργυρῖτις γῆ τῶν Ἀθηναίων καὶ ὁ ῥήτωρ
δεδήλωκε πανταχοῦ καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς ἰδιωτικοῖς. δημό-
σια δὲ ἦσαν τῆς πόλεως κτήματα καὶ πολλοὶ ὑπῆρχον οἱ
καὶ μέρος αὐτῶν μισθούμενοι. φλέβας δὲ εἶπε τροπικῶς
ἀπὸ τοῦ ἡμετέρου σώματος. λέγει δὲ αὐτὰς καὶ νοτίδας,
τουτέστιν ὑδατώδεις πανταχοῦ διατρεχούσας. εἶπε γὰρ διη-κούσας.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 103,1, line 4
κατέσχον τὴν χώραν ἄλλοθεν ἥκοντες. οὕτω δὲ, φησὶ,
κρίνουσιν, οἱονεὶ ἀφορίζουσι· φθάσαντες γὰρ τοὺς ἄλλους
ἐνοικῆσαι, τοὺς δευτέρους ἐλθόντας ξένους ἀφορίζουσι καὶ
νομίζουσι.
τῶν χωρίων] τόπων.
ἀφορίζοντες] χωρίζοντες ἀφ' ἑαυτῶν.
φθῆναι] φθάσαι.
μᾶλλον δὲ αὐτοὶ] τοὺς δευτέρους ἔδειξε
κρείττους τῶν πρώτων τὸ κατὰ κρίσιν γίνεσθαι πολίτας,
οὓς καὶ δημοποιήτους καλεῖ, περὶ δὲ τούτων λέγει τῶν
διὰ ψηφισμάτων γινομένων πολιτῶν, ἃ διαφέρουσι, δηλον-
ότι ἐπὶ κακίᾳ, ἐπειδὴ οἱ μὲν ψηφισθέντες ἐγένοντο πο-
λῖται, οἱ δὲ ψηφισάμενοι βίᾳ τὴν ἀλλοτρίαν κατέσχον καὶ
αὐτῶν ἐποιήσαντο πατρίδα.
οὐ κριθέντες ἄξιοι τῆς πολιτείας] ὥσπερ οὓς
οὗτοι ποιοῦνται.
ὥσπερ ὅπλων ἀπορίᾳ τῷ φανέντι χρησάμε-
νοι] πολλάκις γὰρ ἐν ἀνάγκῃ ἀμυντηρίων ἀποροῦντες τῷ
εὑρεθέντι χρώμεθα λίθῳ ἢ ξύλῳ.
εὐγένειάν τε καὶ πολιτείαν] ἐκ παραλλήλου τὸ αὐτὸ
τίθεται. πολιτείαν δὲ λέγει τὸ πολίτας εἶναι.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 121,18, line 2
νος γῆν καὶ θάλατταν αὐτῷ ἀποδοθῆναι.
πάντα πρὸς ταύτην διελέγοντο] τὸ πρὸς
ταύτην λέγει οὐχ ὅτι πρὸς Ἀθήνας ἀφικνούμενοι οἱ τοῦ
Πέρσου ταῦτ' ἔλεγον, ἀλλ' ὅτι πρὸς αὐτοὺς ἀφεώρων οἱ
πρὸς τοὺς ἄλλους Ἕλληνας τούτων λόγοι.
ἔν τε ταῖς ἐπιστολαῖς ταῖς Ἑλληνικαῖς] ἃς πρὸς τοὺς
Ἕλληνας ἔπεμπε, λέγω δὴ Λακεδαιμονίους καὶ Κοριν-
θίους καὶ τοὺς ἄλλους. τὰς πρὸς τοὺς Ἕλληνας λέγει
γραφείσας, ἐν αἷς ἔλεγεν, ἔκδοτέ μοι τὰς Ἀθήνας.
ὅσαι πυκναὶ τοῖς ὑπάρχοις ᾔεσαν] διὰ τὸ
573
ψήφισμα τῆς ἀναιρέσεως τῶν κηρύκων. ὑπάρχοις δὲ λέγει
τοῖς σατράπαις· ὕπαρχοι δὲ τῷ Ἑλληνικῷ ὀνόματι.
τοῖς ὑπάρχοις] αὐτοῦ.
πάσας ἔχειν τὰς πόλεις, εἴ τις κατάσχοι
ταύτην] αὕτη γὰρ σύστασις καὶ συνοχὴ πασῶν ἦν.
ὅσα γε αὖ τούτοις ἔδει χρήσασθαι] τοῖς
μηνύμασι καὶ ταῖς μηχαναῖς ἐκείνου. τοῖς κήρυξιν, ἢ
οἷς ἐποίει Δαρεῖος. τοῖς Ἕλλησι, τοῖς κήρυξιν, ἢ τοῖς
πράγμασι, καὶ τοῖς διὰ τῶν κηρύκων ἐπιτάγμασι.
τῶν Ἑλλήνων] ἕνεκα.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 122,6, line 7
παρ' ἀμφοτέρων τούτων] ἐξ ὧν ὁ Πέρσης,
καὶ ἐξ ὧν ἡ πόλις ἐποίει. τῶν πραγμάτων λέγει, τοῦ
τε τὸν βάρβαρον ἀπειλεῖν, καὶ τοῦ τοὺς Ἀθηναίους ἀν-
τιτετάχθαι.
ἔργα] τῶν Ἑλλήνων.
λόγων] τῆς πόλεως.
ἔργα λόγων ἡττήθη] λόγος ἔργου σκιὰ, τῆς παροι-
μίας λεγούσης. θαυμάζων Ἀριστείδης, ὃ κατὰ τῶν πρέσβεων
ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι, λέγω τὸ ἐμβαλεῖν εἰς τὸ φρέαρ,
εἶναι τοῦτό φησι τῶν ἔργων, ὧν ἄλλοι ἐργάζονται. λό-
γους λέγει τὸ ψήφισμα τῶν Ἀθηναίων περὶ τῶν ἀγγέλων,
ἔργα δὲ αὐτῶν τὴν ἀναίρεσιν αὐτῶν. μᾶλλον δὲ οὕτως.
ἔργα λέγει τὰ ἐν τοῖς ἄλλοις χρόνοις γινόμενα τοῖς Ἕλ-
λησιν, ἡττῆσθαι τῶν τότε λόγων τῶν Ἀθηναίων.
ψήφισμα, τροπαίου κρεῖττον] ὃ ἐψηφίσαντο περὶ τῶν
τὴν γῆν καὶ τὸ ὕδωρ ζητούντων.
ψήφισμα, τροπαίου κρεῖττον, εἰς μνήμην
ἐνίκησεν] ὃ γὰρ ἱστῶσιν οἱ νικῶντες τρόπαιον, ὥσπερ τοῦ
μὴ λήθην τινὰ γενέσθαι τῆς νίκης ἱστᾶσιν.
εἰς μνήμην ἐνίκησεν] ἤγουν μέχρι καὶ νῦν ᾄδεται.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 122,6, line 11
ἔργα] τῶν Ἑλλήνων.
λόγων] τῆς πόλεως.
ἔργα λόγων ἡττήθη] λόγος ἔργου σκιὰ, τῆς παροι-
μίας λεγούσης. θαυμάζων Ἀριστείδης, ὃ κατὰ τῶν πρέσβεων
ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι, λέγω τὸ ἐμβαλεῖν εἰς τὸ φρέαρ,
εἶναι τοῦτό φησι τῶν ἔργων, ὧν ἄλλοι ἐργάζονται. λό-
γους λέγει τὸ ψήφισμα τῶν Ἀθηναίων περὶ τῶν ἀγγέλων,
ἔργα δὲ αὐτῶν τὴν ἀναίρεσιν αὐτῶν. μᾶλλον δὲ οὕτως.
ἔργα λέγει τὰ ἐν τοῖς ἄλλοις χρόνοις γινόμενα τοῖς Ἕλ-
574
λησιν, ἡττῆσθαι τῶν τότε λόγων τῶν Ἀθηναίων.
ψήφισμα, τροπαίου κρεῖττον] ὃ ἐψηφίσαντο περὶ τῶν
τὴν γῆν καὶ τὸ ὕδωρ ζητούντων.
ψήφισμα, τροπαίου κρεῖττον, εἰς μνήμην
ἐνίκησεν] ὃ γὰρ ἱστῶσιν οἱ νικῶντες τρόπαιον, ὥσπερ τοῦ
μὴ λήθην τινὰ γενέσθαι τῆς νίκης ἱστᾶσιν.
εἰς μνήμην ἐνίκησεν] ἤγουν μέχρι καὶ νῦν ᾄδεται.
εὐθὺς γὰρ ἐν χεροῖν κύριον ἦν] εἰπὼν ἐν χεροῖν
διεῖλε τοῦτο εἴς τε τὴν τῶν χειρῶν ἔκτασιν, καὶ εἰς τὸ
ἐμβάλλειν τοὺς ἀγγέλους εἰς φρέαρ, καθ' ὧν καὶ γῆν
οὐκ ὀλίγην ἐπέχεαν, εἰκότως ἄμφω ταῦτα ποιήσαντες,
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 122,7, line 1
ἔργα λόγων ἡττήθη] λόγος ἔργου σκιὰ, τῆς παροι-
μίας λεγούσης. θαυμάζων Ἀριστείδης, ὃ κατὰ τῶν πρέσβεων
ἐψηφίσαντο Ἀθηναῖοι, λέγω τὸ ἐμβαλεῖν εἰς τὸ φρέαρ,
εἶναι τοῦτό φησι τῶν ἔργων, ὧν ἄλλοι ἐργάζονται. λό-
γους λέγει τὸ ψήφισμα τῶν Ἀθηναίων περὶ τῶν ἀγγέλων,
ἔργα δὲ αὐτῶν τὴν ἀναίρεσιν αὐτῶν. μᾶλλον δὲ οὕτως.
ἔργα λέγει τὰ ἐν τοῖς ἄλλοις χρόνοις γινόμενα τοῖς Ἕλ-
λησιν, ἡττῆσθαι τῶν τότε λόγων τῶν Ἀθηναίων.
ψήφισμα, τροπαίου κρεῖττον] ὃ ἐψηφίσαντο περὶ τῶν
τὴν γῆν καὶ τὸ ὕδωρ ζητούντων.
ψήφισμα, τροπαίου κρεῖττον, εἰς μνήμην
ἐνίκησεν] ὃ γὰρ ἱστῶσιν οἱ νικῶντες τρόπαιον, ὥσπερ τοῦ
μὴ λήθην τινὰ γενέσθαι τῆς νίκης ἱστᾶσιν.
εἰς μνήμην ἐνίκησεν] ἤγουν μέχρι καὶ νῦν ᾄδεται.
εὐθὺς γὰρ ἐν χεροῖν κύριον ἦν] εἰπὼν ἐν χεροῖν
διεῖλε τοῦτο εἴς τε τὴν τῶν χειρῶν ἔκτασιν, καὶ εἰς τὸ
ἐμβάλλειν τοὺς ἀγγέλους εἰς φρέαρ, καθ' ὧν καὶ γῆν
οὐκ ὀλίγην ἐπέχεαν, εἰκότως ἄμφω ταῦτα ποιήσαντες,
ἐπειδὴ γῆν καὶ ὕδωρ ἐζήτουν. A
κύριον ἦν] βέβαιον. βέβαιον τὸ ψήφισμα.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 122,7, line 10
ψήφισμα, τροπαίου κρεῖττον, εἰς μνήμην
ἐνίκησεν] ὃ γὰρ ἱστῶσιν οἱ νικῶντες τρόπαιον, ὥσπερ τοῦ
μὴ λήθην τινὰ γενέσθαι τῆς νίκης ἱστᾶσιν.
εἰς μνήμην ἐνίκησεν] ἤγουν μέχρι καὶ νῦν ᾄδεται.
εὐθὺς γὰρ ἐν χεροῖν κύριον ἦν] εἰπὼν ἐν χεροῖν
διεῖλε τοῦτο εἴς τε τὴν τῶν χειρῶν ἔκτασιν, καὶ εἰς τὸ
ἐμβάλλειν τοὺς ἀγγέλους εἰς φρέαρ, καθ' ὧν καὶ γῆν
οὐκ ὀλίγην ἐπέχεαν, εἰκότως ἄμφω ταῦτα ποιήσαντες,
575
ἐπειδὴ γῆν καὶ ὕδωρ ἐζήτουν. A
κύριον ἦν] βέβαιον. βέβαιον τὸ ψήφισμα.
οὐ τῇ χειροτονίᾳ μόνον, ὡς νόμος] νενό-
μιστο γὰρ, ὁπότε τις ἔγραφε ψήφισμα, τὰς χεῖρας ἐκτεί-
νειν τοὺς ἀκούοντας, δεικνύντας ἐντεῦθεν ὅτι ἀποδέχον-
ται.
τῷ διαφθεῖραι τοὺς ἀγγέλους] ἐμβαλόντες γὰρ αὐ-
τοὺς εἰς φρέατα κατέχωσαν, ἀμφότερα αὐτοῖς παρέχοντες,
καὶ ὕδωρ καὶ γῆν.
τῷ δ' ἑρμηνεύσαντι τὰ γράμματα] τῷ Λυκομήδῃ.
διαχειροτονίαν μὲν ἀπέδοσαν] ἐψηφίσαντο
γὰρ εἰς κρίσιν αὐτὸν καταστῆναι. διάσκεψιν, ἵνα μὴ
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 122,8, line 2
μὴ λήθην τινὰ γενέσθαι τῆς νίκης ἱστᾶσιν.
εἰς μνήμην ἐνίκησεν] ἤγουν μέχρι καὶ νῦν ᾄδεται.
εὐθὺς γὰρ ἐν χεροῖν κύριον ἦν] εἰπὼν ἐν χεροῖν
διεῖλε τοῦτο εἴς τε τὴν τῶν χειρῶν ἔκτασιν, καὶ εἰς τὸ
ἐμβάλλειν τοὺς ἀγγέλους εἰς φρέαρ, καθ' ὧν καὶ γῆν
οὐκ ὀλίγην ἐπέχεαν, εἰκότως ἄμφω ταῦτα ποιήσαντες,
ἐπειδὴ γῆν καὶ ὕδωρ ἐζήτουν. A
κύριον ἦν] βέβαιον. βέβαιον τὸ ψήφισμα.
οὐ τῇ χειροτονίᾳ μόνον, ὡς νόμος] νενό-
μιστο γὰρ, ὁπότε τις ἔγραφε ψήφισμα, τὰς χεῖρας ἐκτεί-
νειν τοὺς ἀκούοντας, δεικνύντας ἐντεῦθεν ὅτι ἀποδέχον-
ται.
τῷ διαφθεῖραι τοὺς ἀγγέλους] ἐμβαλόντες γὰρ αὐ-
τοὺς εἰς φρέατα κατέχωσαν, ἀμφότερα αὐτοῖς παρέχοντες,
καὶ ὕδωρ καὶ γῆν.
τῷ δ' ἑρμηνεύσαντι τὰ γράμματα] τῷ Λυκομήδῃ.
διαχειροτονίαν μὲν ἀπέδοσαν] ἐψηφίσαντο
γὰρ εἰς κρίσιν αὐτὸν καταστῆναι. διάσκεψιν, ἵνα μὴ
ἄκριτος ἀποθάνῃ.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη. Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram
130,2, line 4
λειν κατ' ἄκρας ἀλλήλους, εἰ βούλονται πολεμεῖν. λέγει οὖν
ὅτι τοῖς ἀκροβολισμοῖς τοῖς διὰ τῶν ἐπιστολῶν. διάπειραν
γὰρ ἐποίει διὰ τῶν ἐπιστολῶν ὁ βάρβαρος τῶν Ἀθηναίων.
αὐτὸς δὲ εἰρηκὼς καὶ πείραις ἐξηγήσατο, τί ἐστιν ἀκρο-
βολισμός. ἀκροβολίζειν γάρ ἐστι τὸ ἀποπειρᾶσθαι, εἰ θέ-
576
λουσιν οἱ ἐναντίοι πολεμεῖν. B
περὶ τὰς ἐπιστολὰς] τὰς τοῦ Ξέρξου. ἐκείνου.
τοῦ πτοηθῆναι] φοβηθῆναι.
πρὸς τὰς τῶν ἀτόπων ἐκείνων φόβων ἐπαγωγὰς] ἐπε-
λεύσεις.
ὥστε οὐκ ἐδεήθη ψηφίσματος πρὸς ταῦτα ἔτι] κα-
θάπερ πρώην ἐπὶ τῶν τοῦ Δαρείου κηρύκων.
ἑνὸς κοινοῦ] ψηφίσματος.
αὐτῇ σκευῇ καὶ ποικίλμασι] μετὰ τῶν ἱμα-
τίων αὐτῶν. σκευὴν καλεῖ τὴν ποικίλην ἐσθῆτα· τοιαύτη
γὰρ ἦν ἡ Περσική. B
τοῖς εὖ φρονοῦσι τῶν Ἑλλήνων ἡγεμὼν τῆς
ἀποκρίσεως ἐγένετο] ἤγουν πῶς δεῖ ἀποκρίνεσθαι πρὸς τοὺς
βαρβάρους ἐν ὁμοίοις καιροῖς. αἰνίττεται δὲ Λακεδαιμο-
νίους, ὅτι καὶ αὐτοὶ Ἀθηναίους μιμησάμενοι, ταυτὰ πρὸς
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 130,3, line 1
γὰρ ἐποίει διὰ τῶν ἐπιστολῶν ὁ βάρβαρος τῶν Ἀθηναίων.
αὐτὸς δὲ εἰρηκὼς καὶ πείραις ἐξηγήσατο, τί ἐστιν ἀκρο-
βολισμός. ἀκροβολίζειν γάρ ἐστι τὸ ἀποπειρᾶσθαι, εἰ θέ-
λουσιν οἱ ἐναντίοι πολεμεῖν. B
περὶ τὰς ἐπιστολὰς] τὰς τοῦ Ξέρξου. ἐκείνου.
τοῦ πτοηθῆναι] φοβηθῆναι.
πρὸς τὰς τῶν ἀτόπων ἐκείνων φόβων ἐπαγωγὰς] ἐπε-
λεύσεις.
ὥστε οὐκ ἐδεήθη ψηφίσματος πρὸς ταῦτα ἔτι] κα-
θάπερ πρώην ἐπὶ τῶν τοῦ Δαρείου κηρύκων.
ἑνὸς κοινοῦ] ψηφίσματος.
αὐτῇ σκευῇ καὶ ποικίλμασι] μετὰ τῶν ἱμα-
τίων αὐτῶν. σκευὴν καλεῖ τὴν ποικίλην ἐσθῆτα· τοιαύτη
γὰρ ἦν ἡ Περσική. B
τοῖς εὖ φρονοῦσι τῶν Ἑλλήνων ἡγεμὼν τῆς
ἀποκρίσεως ἐγένετο] ἤγουν πῶς δεῖ ἀποκρίνεσθαι πρὸς τοὺς
βαρβάρους ἐν ὁμοίοις καιροῖς. αἰνίττεται δὲ Λακεδαιμο-
νίους, ὅτι καὶ αὐτοὶ Ἀθηναίους μιμησάμενοι, ταυτὰ πρὸς
τοὺς ἐλθόντας παρ' αὐτοῖς τότε ἐκ τῶν βαρβάρων ἀγγέ-
λους ἐποίησαν. Aεἰς Λακεδαιμονίους αἰνίττεται· αὐτοὶ
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 137,17, line 3
ὥσπερ οἱ τοὺς παῖδας προδιδάσκοντες] καὶ
γὰρ τὰ παιδία εἰώθαμεν φιλοφρονεῖσθαι, καὶ προτρέπε-
σθαι αὐτοὺς τῇ τιμῇ μᾶλλον πρὸς μάθησιν ἢ ἐπιπλή-
ξει. Bκαὶ γὰρ ὀπώραις τισὶν ἐξ ἀρχῆς τούτους προτρέ-
πομεν εἰς τὸ μάθημα.
εἰς τὸ πρόσθεν] εἰς αὔξησιν καὶ τιμήν.
577
ἤγουν εἰς τὸ προστάτας τῶν Ἑλλήνων εἶναι.
παρακλήσεως εἵνεκα] προτροπῆς.
τοῦ τὰ πραττόμενα ὑπὸ σφῶν μιμεῖσθαι] μιμητὰς
καθιστᾶν αὐτοὺς ἐν τοῖς ψηφίσμασι. B
ταῦτα δὲ ἐποίουν καὶ τοῖς ψηφίσμασιν] οὐ γὰρ μόνον
λόγῳ παρεχώρησαν, ἀλλὰ καὶ ἐγγράφως, ψήφισμα ποιή-
σαντες. Bοὐ γὰρ μόνον παρεχώρησαν τῆς ἀρχῆς, ἀλλὰ
καὶ διὰ ψηφίσματος ἐβεβαίωσαν.
οἱ μὲν] οἱ Λακεδαιμόνιοι.
οἱ δ'] οἱ Ἀθηναῖοι.
τὸ σχῆμα] τὸ ἀξίωμα.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 139,13, line 1
συνειδότες ἔξωθεν οὖσαν τῇ πόλει τὴν φυλακὴν] τῶν
ἔξω τῆς πόλεως σωζομένων, καὶ ἡ πόλις σώζεται· ἀφα-
νιζομένων δὲ ἐκείνων, ἀνάγκη καὶ τὴν πόλιν. ὁρῶντες οὖν
τὰ περὶ τὴν Ἀττικὴν ὑπὸ Περσῶν κατασχεθησόμενα πε-
ριττὸν ἡγήσαντο φυλάττειν τὴν πόλιν.
ἤγουν οὐκ ἀπὸ τῆς τῶν τειχῶν περιβολῆς, ἀλλ' ἀπὸ
τῆς τῶν ἐνοικούντων σπουδῆς καὶ τόλμης καὶ θείας βοη-
θείας.
λεληθότως ἀπολογεῖται, ὑπὲρ οὗ κατέλειψαν τὴν πό-
λιν. B
ψήφισμα ποιοῦνται] Θεμιστοκλῆς μὲν ὁ
γράψας· κοινὸν δ' αὐτό φησι, πρὸς τὴν χρείαν ἁρμοττό-
μενος. B
παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα πα-
ρακαταθέσθαι] καλῶς εἶπε τὸ παρακαταθέσθαι· ὥσπερ
γὰρ τὰς παρακαταθήκας τοῖς δυναμένοις φυλάσσειν δι-
δόαμεν, οὕτω καὶ τοῦτο τὸ ὄρος, ὡς ἱκανὸν τοὺς τῶν
Ἀθηναίων παῖδας καὶ γυναῖκας φυλάττειν, ἐζήτησαν Ἀθη-
ναῖοι. τὸ δὲ προβαλέσθαι λέγει, ἀντὶ τοῦ ὥσπερ τινὰ
πρόβολον καὶ φυλακὴν αἱρήσεσθαι τὴν θάλατταν. A
γυμνωθέντες τῶν περιττῶν] τῶν γερόντων, γυναικῶν,
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 139,21, line 3
ὅμοιος ἐκείνοις εἰς σοφίαν, καὶ τῷ δόγματι τῆς εὐπειθείας
τῆς τιμωμένης ὑπὸ τῶν ἀρχόντων. βούλεται γὰρ τοὺς
ὑπηκόους τῷ εὐπειθεῖς αὐτοὺς εἶναι, νενικηκότας ἅπαν-
τας. τοῦτο δέ φησιν, ἐπειδὴ εὐπειθεῖς ἦσαν τοῖς ἄρ-
χουσι. B
τό τε γνῶναι τὸ μόνον μέλλον διασώζειν ἅπαντα τὰ
πράγματα] τὸ ναῦς ποιῆσαι, ὃ Θεμιστοκλῆς μόνος συνῆ-
κεν ἀπὸ τοῦ χρησμοῦ.
τὴν σοφίαν] ἀντὶ τοῦ τὴν φρόνησιν. ἀπὸ
578
κοινοῦ δὲ τὸ παρέσχοντο. δεῖ δὲ καὶ τοῦτο ἀπὸ κοινοῦ λα-
βεῖν, τὸ ψήφισμα ἐποίησαν, καὶ πάλιν ἀπὸ κοινοῦ τὸ
παρασχόμενοι σύμβολα· ἵν' ᾖ ὁ νοῦς οὕτως· καὶ ψήφισμα
ποιοῦνται, παρασχόμενοι σύμβολα τῆς αὐτῶν σοφίας, δι'
ἧς σοφίας καὶ τῆς τιμωμένης ἐν τοῖς λόγοις θαυμαζομέ-
νης εὐπειθείας τῷ δόγματι τοὺς πάντας ἐνίκησαν. λέγει δὲ
τῷ δόγματι τῷ ἑαυτῶν. ποῖον δὲ δόγμα, ὅπερ ἔδοξεν αὐ-
τοῖς, λέγει δὲ τὸ εὐπειθῆσαι τοῖς ἄρχουσι, καὶ ἀνασχέ-
σθαι ἡγεμονεύεσθαι. ἢ οὕτως· ἔτι δὲ καὶ φρονήσεως σύμ-
βολα παρέσχοντο, διὰ τὸ γνῶναι τὸ μέλλον σώζειν τὰ
πράγματα· τί δ' ἔστι τοῦτο; ἡ σοφία. τὴν αὐτὴν γὰρ
φρόνησιν καλεῖ καὶ σοφίαν· δι' ἣν σοφίαν καὶ τῷ δόγματι
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 139,21, line 4
τῆς τιμωμένης ὑπὸ τῶν ἀρχόντων. βούλεται γὰρ τοὺς
ὑπηκόους τῷ εὐπειθεῖς αὐτοὺς εἶναι, νενικηκότας ἅπαν-
τας. τοῦτο δέ φησιν, ἐπειδὴ εὐπειθεῖς ἦσαν τοῖς ἄρ-
χουσι. B
τό τε γνῶναι τὸ μόνον μέλλον διασώζειν ἅπαντα τὰ
πράγματα] τὸ ναῦς ποιῆσαι, ὃ Θεμιστοκλῆς μόνος συνῆ-
κεν ἀπὸ τοῦ χρησμοῦ.
τὴν σοφίαν] ἀντὶ τοῦ τὴν φρόνησιν. ἀπὸ
κοινοῦ δὲ τὸ παρέσχοντο. δεῖ δὲ καὶ τοῦτο ἀπὸ κοινοῦ λα-
βεῖν, τὸ ψήφισμα ἐποίησαν, καὶ πάλιν ἀπὸ κοινοῦ τὸ
παρασχόμενοι σύμβολα· ἵν' ᾖ ὁ νοῦς οὕτως· καὶ ψήφισμα
ποιοῦνται, παρασχόμενοι σύμβολα τῆς αὐτῶν σοφίας, δι'
ἧς σοφίας καὶ τῆς τιμωμένης ἐν τοῖς λόγοις θαυμαζομέ-
νης εὐπειθείας τῷ δόγματι τοὺς πάντας ἐνίκησαν. λέγει δὲ
τῷ δόγματι τῷ ἑαυτῶν. ποῖον δὲ δόγμα, ὅπερ ἔδοξεν αὐ-
τοῖς, λέγει δὲ τὸ εὐπειθῆσαι τοῖς ἄρχουσι, καὶ ἀνασχέ-
σθαι ἡγεμονεύεσθαι. ἢ οὕτως· ἔτι δὲ καὶ φρονήσεως σύμ-
βολα παρέσχοντο, διὰ τὸ γνῶναι τὸ μέλλον σώζειν τὰ
πράγματα· τί δ' ἔστι τοῦτο; ἡ σοφία. τὴν αὐτὴν γὰρ
φρόνησιν καλεῖ καὶ σοφίαν· δι' ἣν σοφίαν καὶ τῷ δόγματι
τῆς εὐπειθείας τῆς γινομένης τοῖς ἄρχουσι καὶ τῆς
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 190,11, line 2
τῷ δημοσίῳ παρεῖται (118,14.).
μετὰ τῶν πανοπλιῶν] τῶν πατρῴων.
τοὺς δ' ἀδυνάτους τῶν πολιτῶν δημοσίᾳ
τρέφειν] ἀδυνάτους λέγει πάντας τοὺς μὴ δυναμένους
χρῆσθαι τῷ σώματι πρὸς τὴν οἰκείαν αὐτάρκειαν. κυρίως
δὲ ἀδύνατοι οἱ πένητες λέγονται. Bδυνατοὺς λέγει τοὺς
579
ἐν τοῖς πολέμοις ἀποθανόντας, ἀδυνάτους δὲ τοὺς τούτοις
προσήκοντας, οὓς τρέφουσι τὴν ἀδυναμίαν αὐτῶν ἐλεοῦν-
τες. B
ἐδείξατε, ὡς ἑκάτερον προσῆκε] τιμᾶν.
ψηφίσματα τοίνυν πόθεν ἢ λαμπρότερα, ἢ φιλαν-
θρωπότερα] σημαίνει ὅτι οὐκ ἐξῆν πολεμεῖν ἄνευ ψηφίσμα-
τος. ἐμφαίνει οὖν ὅτι τὰ προειρημένα περιέχει τὰ πολλὰ
ψηφίσματα. B
ἢ φιλανθρωπότερα] ἐπειδὴ πολλάκις ἐψη-
φίσαντο δυστυχοῦσιν ἐχθροῖς βοηθεῖν.
ὧν ἃ μὲν ἐν τοῖς εἰρημένοις ἐστὶ] τὸ εἰρημένοις λέγει,
ἐπειδὴ ἃ διεξῆλθε τῆς πόλεως ἔργα, κατὰ Θηβαίων, κατὰ
Λακεδαιμονίων, κατὰ τῶν ἄλλων, μετὰ ψηφισμάτων ἐγί-
γνετο.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 190,11, line 4
μετὰ τῶν πανοπλιῶν] τῶν πατρῴων.
τοὺς δ' ἀδυνάτους τῶν πολιτῶν δημοσίᾳ
τρέφειν] ἀδυνάτους λέγει πάντας τοὺς μὴ δυναμένους
χρῆσθαι τῷ σώματι πρὸς τὴν οἰκείαν αὐτάρκειαν. κυρίως
δὲ ἀδύνατοι οἱ πένητες λέγονται. Bδυνατοὺς λέγει τοὺς
ἐν τοῖς πολέμοις ἀποθανόντας, ἀδυνάτους δὲ τοὺς τούτοις
προσήκοντας, οὓς τρέφουσι τὴν ἀδυναμίαν αὐτῶν ἐλεοῦν-
τες. B
ἐδείξατε, ὡς ἑκάτερον προσῆκε] τιμᾶν.
ψηφίσματα τοίνυν πόθεν ἢ λαμπρότερα, ἢ φιλαν-
θρωπότερα] σημαίνει ὅτι οὐκ ἐξῆν πολεμεῖν ἄνευ ψηφίσμα-
τος. ἐμφαίνει οὖν ὅτι τὰ προειρημένα περιέχει τὰ πολλὰ
ψηφίσματα. B
ἢ φιλανθρωπότερα] ἐπειδὴ πολλάκις ἐψη-
φίσαντο δυστυχοῦσιν ἐχθροῖς βοηθεῖν.
ὧν ἃ μὲν ἐν τοῖς εἰρημένοις ἐστὶ] τὸ εἰρημένοις λέγει,
ἐπειδὴ ἃ διεξῆλθε τῆς πόλεως ἔργα, κατὰ Θηβαίων, κατὰ
Λακεδαιμονίων, κατὰ τῶν ἄλλων, μετὰ ψηφισμάτων ἐγί-
γνετο.
κατὰ παντὸς] ἤγουν ἐπάνω.
περὶ ταῦτα] τὰ ψηφίσματα.
κατ' Ἀρθμίου τοῦ Ζελείτου] ἀπὸ τόπον
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Pan, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 190,16, line 1
Περσῶν. ἐκ δὲ τοῦ εἰπεῖν καίτοι μόνου τούτου πάνθ' ὁμοῦ
τὰ τῶν ἄλλων ἀπολείπεται δείκνυσιν Ἀθηναίους οὕτω φρο-
νοῦντας ἐφ' ἑαυτοῖς, ὡς καὶ εἴ τις ἄκων ὑπηρέτησε τῷ
580
Πέρσῃ, καὶ τοῦτο εὐθύνειν.
τῷ βασιλεῖ] τῷ Ξέρξῃ.
τῷ βασιλεῖ διακονῶν] ἄκων.
ἀτίμους] ἀτιμωρήτους τοὺς φονεύσαντας
αὐτόν.
ἀντὶ τοῦ ἀτιμωρήτους· ὥστε τὸν φονεύοντα αὐτὸν
μὴ τιμωρεῖσθαι, ἤ τινα τοῦ γένους αὐτοῦ. B
τὰ τῶν ἄλλων] Ἑλλήνων ψηφίσματα.
πρεσβείας τοίνυν πλείστας μὲν – πλείστας γὰρ ὑπὲρ
τῶν δεομένων ἀπέστειλεν] ἐπειδήπερ ἡ πρεσβεία δεήσεώς
ἐστι σημεῖον, τοῦτο διορθοῦται λέγων· εἰ φανερόν ἐστι,
διεπέμψαντο, φησὶν, οὐχ αὑτῇ δεομένῃ, ἀλλ' ὑπὲρ τῶν
δεομένων πρὸς αὐτοὺς τοὺς δεομένους πρεσβεύουσα· τοῦτο
δὲ τὸ νόημα σαφέστερον ἐν τοῖς Θηβαϊκοῖς δηλοῖ, λέγων
ὅτι ἀγαπητόν ἐστιν, εἰ δεόμενοι καὶ πρεσβευόμενοι δυνη-
θῶσι σώζειν τοὺς κινδυνεύοντας.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Rhet, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 6,2, line 5
εἰσὶ δὲ] τινές.
τῶν εἰς μνήμην ἡκόντων] λόγων λέγω.
οἷς ἐνταῦθα καὶ περὶ τούτων κέχρηται] τὸ ἐνταῦθα
καὶ περὶ τούτων ἕν ἐστιν. A Oxon.
περὶ τούτων] τῶν θεῶν.
ὥστε πανταχῆ θείας δεῖν τῆς βοηθείας ὡς
ἀληθῶς] ἐμέ.
ὥσπερ οὖν οἱ τὰς τῶν παρανόμων γραφὰς εἰσιόντες
ἀπ' αὐτῶν ὧν εἴρηκε τὴν ἀρχὴν ποιησόμεθα] οἱ γὰρ
παρανόμων ψηφισμάτων κατηγορῆσαι βουλόμενοι πρῶτον
ἀναγινώσκουσι ταῦτα, εἶτα παραβάλλοντες τοῖς νόμοις ἐν-
τεῦθεν δεικνύουσι τὸ παράνομον. A Oxon.
ἐπιτήδευμα] νῦν ἐπιτήδευμα λέγει τὴν ἐμπει-
ρίαν· πολλάκις καὶ ἐπὶ κακοῦ τάττεται.
ἐπὶ τέσσαρσι πράγμασιν] τέχναις.
Πῶλος δὲ ὅδε νέος ἐστὶ καὶ ὀξὺς] ἵνα δείξῃ
αὐτὸν προπετῆ.
εὐεξίαν] μελέτην.
μιᾶς δὲ οὔσης τῆς τοῦ σώματος θεραπείας]
ὀψοποιικὴ, κομμωτικὴ, ἰατρικὴ, γυμναστικὴ, δικαιοσύνη,
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 130,3, line 3
BD Oxon. ἦν γὰρ μητρόθεν ἐκ τῶν τὸ Κυλώνειον ἄγος
ποιησάντων. Oxon.
οὕτως ἴσασιν οὕς τε προσήκει διασύρειν
ἐπὶ τοῖς λόγοις καὶ οὓς ἄξιον θαυμάζειν] καλῶς προσέθηκε
581
τὸ ἴσασιν οὓς προσήκει διαβάλλειν, ἵνα μὴ εἴπῃς ὅτι
πρὸς χάριν ἐποιήσατο τὸν ἔπαινον τοῦ Περικλέους. λέγει
οὖν διάφορον τὴν γνώμην τοῦ Εὐπόλιδος, ὡς ἐνίους μὲν
ἐπαινοῦντος αὐτοῦ, ἐνίους δὲ ψέγοντος. B
ὁ τοσοῦτον αἱρῶν τοὺς ῥήτορας] ἀντὶ τοῦ νι-
κῶν. καὶ Αἰσχίνης “Αἱρεῖ γὰρ αὐτὴν οὐχ ἡ γραφὴ μό-
νον, ἀλλὰ καὶ τὸ ψήφισμα.” B
ὡς ἀδυνάτους] τοὺς ῥήτορας. πρὸς τὸν
Περικλέα.
ἢ παντὸς ἀνδρὸς πρᾶγμα διεπράττετο] φαῦ-
λον καὶ τῶν πολλῶν ἄξιον· τὸ γὰρ φαῦλον καὶ εὐτελὲς
πολλοὶ ἐπιτηδεύουσιν.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 137,6, line 4
λαμβάνουσιν. B
τῆς Ἀριστοφάνους κωμῳδίας] ἐν καιρῷ
εἶπε τὸ κωμῳδίας· διότι καὶ ταῦτα κωμῳδίας χάριν, οὐκ
ἀληθείας, ἐλέχθη. A Oxon. εὐκαίρως τὸ ὄνομα τῆς κω-
μῳδίας τέθεικε, διότι καὶ ταῦτα διαβολῆς χάριν, οὐκ
ἀληθείας, ἐκλήθη. B
ἐτίθει νόμους ὥσπερ σκολιὰ γεγραμμένους,
ὡς χρὴ Μεγαρέας] Περικλῆς ὀργιζόμενος Μεγαρεῦσι διὰ
τὸ ἐπισκῶψαι αὐτοὺς εἰς τὴν διδάσκαλον Ἀσπασίαν,
ψήφισμα ἔγραψεν ὡς χρὴ πολεμεῖν Μεγαρεῦσι, τὸ μὲν
δοκεῖν διὰ τὴν ὀργάδα γῆν, ἣν Ἀθηναίων οὖσαν ἐσφετερί-
ζοντο Μεγαρεῖς, τῇ δ' ἀληθείᾳ ὑπὲρ Ἀσπασίας ἀμυνόμε-
νος. καλεῖ οὖν καταχρηστικῶς τοῦτο τὸ ψήφισμα νόμους.
σκολιὰ δὲ κυρίως ἐστὶ τὰ ἐν συμποσίοις ἐπιπότια ᾄσματα,
ἃ ᾖδον οἱ κιθαρισταὶ, οὐ κυρίως μέλος σώζοντες, ἀλλ'
ἐσκιασμένως, ἵνα μὴ καὶ ἄλλοι μάθωσιν. ἐπεὶ οὖν καὶ
Περικλῆς οὐ φανερῶς διὰ τὴν Ἀσπασίαν τὸ ψήφισμα
ἔγραψεν, ἀλλὰ τὴν ὀργάδα γῆν προύτεινε, διὰ τοῦτο ὄν-
τως φησὶν, ἐτίθει νόμους ὥσπερ σκολιὰ γεγραμμένους.
A Oxon. νόμους λέγει τὸ ψήφισμα τοῦ Περικλέους, ὃ
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 137,6, line 11
ἐτίθει νόμους ὥσπερ σκολιὰ γεγραμμένους,
ὡς χρὴ Μεγαρέας] Περικλῆς ὀργιζόμενος Μεγαρεῦσι διὰ
τὸ ἐπισκῶψαι αὐτοὺς εἰς τὴν διδάσκαλον Ἀσπασίαν,
ψήφισμα ἔγραψεν ὡς χρὴ πολεμεῖν Μεγαρεῦσι, τὸ μὲν
δοκεῖν διὰ τὴν ὀργάδα γῆν, ἣν Ἀθηναίων οὖσαν ἐσφετερί-
ζοντο Μεγαρεῖς, τῇ δ' ἀληθείᾳ ὑπὲρ Ἀσπασίας ἀμυνόμε-
νος. καλεῖ οὖν καταχρηστικῶς τοῦτο τὸ ψήφισμα νόμους.
σκολιὰ δὲ κυρίως ἐστὶ τὰ ἐν συμποσίοις ἐπιπότια ᾄσματα,
ἃ ᾖδον οἱ κιθαρισταὶ, οὐ κυρίως μέλος σώζοντες, ἀλλ'
582
ἐσκιασμένως, ἵνα μὴ καὶ ἄλλοι μάθωσιν. ἐπεὶ οὖν καὶ
Περικλῆς οὐ φανερῶς διὰ τὴν Ἀσπασίαν τὸ ψήφισμα
ἔγραψεν, ἀλλὰ τὴν ὀργάδα γῆν προύτεινε, διὰ τοῦτο ὄν-
τως φησὶν, ἐτίθει νόμους ὥσπερ σκολιὰ γεγραμμένους.
A Oxon. νόμους λέγει τὸ ψήφισμα τοῦ Περικλέους, ὃ
ἔγραψε διὰ Μεγαρέας. σκολιὰ δὲ ὠνόμασε διὰ τὸ εἶναι
ἀσαφῆ· οὐ γὰρ φανερῶς διὰ τὴν Ἀσπασίαν τὴν διδάσκα-
λον αὐτοῦ, εἰς ἣν ἐπέσκωψαν Μεγαρεῖς, ὑπὲρ ἧς καὶ τὸν
πόλεμον ἐκίνησε, λέγων πολεμεῖν, ἀλλὰ διὰ τὴν ὀργάδα
γῆν. δηλοῖ οὖν σκολιὰ τὰ αἰνίγματα. ῥητορικῶς δὲ ὁ Ἀρι-
στείδης οὐκ ὠνόμασεν ἃ κατὰ Μεγαρέων ὡρίσατο Περι-
κλῆς. σκολιὰ δὲ κυρίως καλεῖται τὰ ἐν συμποσίοις
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 137,6, line 14
ψήφισμα ἔγραψεν ὡς χρὴ πολεμεῖν Μεγαρεῦσι, τὸ μὲν
δοκεῖν διὰ τὴν ὀργάδα γῆν, ἣν Ἀθηναίων οὖσαν ἐσφετερί-
ζοντο Μεγαρεῖς, τῇ δ' ἀληθείᾳ ὑπὲρ Ἀσπασίας ἀμυνόμε-
νος. καλεῖ οὖν καταχρηστικῶς τοῦτο τὸ ψήφισμα νόμους.
σκολιὰ δὲ κυρίως ἐστὶ τὰ ἐν συμποσίοις ἐπιπότια ᾄσματα,
ἃ ᾖδον οἱ κιθαρισταὶ, οὐ κυρίως μέλος σώζοντες, ἀλλ'
ἐσκιασμένως, ἵνα μὴ καὶ ἄλλοι μάθωσιν. ἐπεὶ οὖν καὶ
Περικλῆς οὐ φανερῶς διὰ τὴν Ἀσπασίαν τὸ ψήφισμα
ἔγραψεν, ἀλλὰ τὴν ὀργάδα γῆν προύτεινε, διὰ τοῦτο ὄν-
τως φησὶν, ἐτίθει νόμους ὥσπερ σκολιὰ γεγραμμένους.
A Oxon. νόμους λέγει τὸ ψήφισμα τοῦ Περικλέους, ὃ
ἔγραψε διὰ Μεγαρέας. σκολιὰ δὲ ὠνόμασε διὰ τὸ εἶναι
ἀσαφῆ· οὐ γὰρ φανερῶς διὰ τὴν Ἀσπασίαν τὴν διδάσκα-
λον αὐτοῦ, εἰς ἣν ἐπέσκωψαν Μεγαρεῖς, ὑπὲρ ἧς καὶ τὸν
πόλεμον ἐκίνησε, λέγων πολεμεῖν, ἀλλὰ διὰ τὴν ὀργάδα
γῆν. δηλοῖ οὖν σκολιὰ τὰ αἰνίγματα. ῥητορικῶς δὲ ὁ Ἀρι-
στείδης οὐκ ὠνόμασεν ἃ κατὰ Μεγαρέων ὡρίσατο Περι-
κλῆς. σκολιὰ δὲ κυρίως καλεῖται τὰ ἐν συμποσίοις ἐπιπό-
τια ᾄσματα. διὰ γὰρ τὸ μὴ πάντας εἰδέναι κιθαρίζειν
τοὺς ἀντικειμένους, σκολιῶς ᾖδον. θέλει δὲ εἰπεῖν ὅτι
εὐχερῶς ἐνομοθέτει, ὡς ἄν τις ἐν πόταις ᾄδῃ.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 153,1, line 3
τοῦ Κίμωνος, οὐχ ὅτι πάντα εἶχεν ὁ Κίμων, ἀλλ' ἀπὸ
τῶν καθολικῶν κατασκευάζει τὸ μερικόν. λῆμμα δὲ τὸ ὅτι
διακονία ταῦτά ἐστιν. ἐκ τούτων κατασκευάζει τὸ ἄτοπον,
διὰ τῶν ἐναντίων, ὅτι ἡ πολιτεία διακονία ἐστίν. Bεἰς
ἄτοπον ἐπάγει τὸν λόγον, οὐχ ὅτι τοῦτο ἔλεγε Πλάτων,
ὅτι ταῦτα διακονία, ἀλλ' ὡς τοῦτο αὐτὸ κατασκευάζον-
τος, τῷ λέγειν περὶ τῶν τεσσάρων τούτων ὅτι διάκονοι
583
ἦσαν. Oxon.
ἐπέτειον] ἐν ἑνὶ ἔτει.
τὴν ἐνιαύσιον. καὶ Δημοσθένης “Ὁ δὲ νόμος ἐπέτεια
κελεύει τὰ τῆς βουλῆς εἶναι ψηφίσματα.” B
προβουλεῦσαι] καὶ τοῦτο ἀξίωμα καὶ ἐν τῇ βουλῆ
καὶ ἐν τῷ δήμῳ. B
καὶ ἔτι γ' εἰ βούλει πρότερον οἰκίας ἄρ-
χοντα] ἐπὶ τὸ ἀπορώτερον ἐξάγει τὸν λόγον. μέρη δὲ τῆς
φιλοσοφίας, ἠθικὸν, οἰκονομικὸν καὶ πολιτικόν· πρῶτον
οὖν τοῦ οἰκονομικοῦ τὸ ἠθικόν. B
μὴ ἄρχειν μᾶλλον ἢ δουλεύειν] τοῦτο τὸ ἀπαρέμ-
φατον οὐκ ἔστι πρὸς τὴν ἐπανάληψιν, ἀλλ' αὕτη μέν ἐστι
διὰ μέσου, τοῦτο δὲ πρὸς τὰ ὄπισθεν αὐτῆς ἀπαρέμφατα
ἀποδίδοται. Oxon.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 163,19, line 1
πολλαχῶς τὸ ἀντιπῖπτον λύει τῷ μὴ δοκεῖν ἐκ τῆς τύχης
εἶναι τὸ κατόρθωμα. B
τὰ μαθήματα] ἡ λέξις Θουκυδιδεία. κεῖ-
ται δὲ ἐν τῷ ἐπιταφίῳ “Καὶ οὐκ ἔστιν ὅπως ἀπείργομέν
τινα μαθήματος, ἢ θεάματος.” ἀπὸ κοινοῦ δὲ τὸ πεπει-
κὼς ἦν Ἀθηναίους. B
ἅπασα ἡ Ἑλλὰς κοινοῦ τοὺς καρποὺς ἐκο-
μίζετο] οἰκεία ἡ λέξις ὡς πρὸς τὴν παραβολὴν τῆς γεωρ-
γίας. λέγω δὲ τὸ ἐκομίζετο· ἐπειδήπερ ὑπὲρ ἁπάντων Ἑλ-
λήνων ἠγωνίζετο. B
ἐξαρκεῖν ἂν ἔμοιγε δοκεῖ τὸ ψήφισμα ἀντ'
εἰκόνος αὐτοῦ τῆς ψυχῆς ἅπασιν εἶναι] τούτου μέμνηται
Δημοσθένης ἐν τῷ παραπρεσβείας. ἐπιόντων γὰρ τῶν
Περσῶν ἔγραψε μὴ περιμεῖναι τοὺς Ἕλληνας, ἀλλὰ κατα-
λεῖψαι τὴν πόλιν τῷ θεῷ, πρεσβύτας δὲ καὶ γυναῖκας
φυλάττειν τὰ τείχη, τὴν δὲ νεότητα πᾶσαν ἐπὶ Μαρα-
θῶνα δραμεῖν. εἰκόνα δὲ τῆς ψυχῆς λέγει τὸ ψήφισμα.
εἰκότως· αἱ γὰρ πράξεις εἰκόνες καὶ σύμβολόν εἰσιν.
ἔγραψε δὲ εἰς τὸ ψήφισμα, αὐθημερὸν ἐξελθεῖν. BD Oxon.
τῶν μὲν ἡμετέρων λόγων καὶ συγγραμμάτων
τὸ φρόνημα καὶ τὴν ῥώμην ἀξιώσομεν εὐδοκιμεῖν] πλα
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 164,5, line 1
εἰκότως· αἱ γὰρ πράξεις εἰκόνες καὶ σύμβολόν εἰσιν.
ἔγραψε δὲ εἰς τὸ ψήφισμα, αὐθημερὸν ἐξελθεῖν. BD Oxon.
τῶν μὲν ἡμετέρων λόγων καὶ συγγραμμάτων
τὸ φρόνημα καὶ τὴν ῥώμην ἀξιώσομεν εὐδοκιμεῖν] πλα-
γίως πλήττει τὸν Πλάτωνα, ὡς ἐν τοῖς συγγράμμασι καὶ
584
τοῖς λόγοις μόνον φρόνημα σώζοντα. δεινῶς δὲ οὐκ ἐπὶ
μόνου τοῦ Πλάτωνος, ἀλλὰ καθόλου τῶν φιλοσόφων.
BD Oxon.
τῶν ἐπιεικεστέρων] τῶν φιλοσόφων. καὶ ἀρί-
στων ἀνδρῶν. B
τὸ ψήφισμα, ὃ παρ' αὐτοὺς τοὺς κινδύ-
νους συνεγράψατο] τὸ μικρὸν ἀνωτέρω εἰρημένον. πάλιν δὲ
λεληθότως καθάπτεται Πλάτωνος, ὅτι ἀκινδύνως φιλο-
σοφεῖ. B
ὃ παρ' αὐτοὺς τοὺς κινδύνους συνεγράψατο] ὡς
συγγραφὴν εἶπε τὸ ψήφισμα, δηλῶν τὸ ὠφέλιμον αὐ-
τοῦ. B
εἰ προγόνους ἄξιον τιμᾶν, πῶς οὐκ ἄξιον
Μιλτιάδην, ὥσπερ πρόγονον κοινὸν τῶν μετ' ἐκείνους τοὺς
χρόνους Ἑλλήνων;] προγόνους εἶπεν, ἐπειδὴ ὁ Πλάτων ἐν
τῷ δʹ λέγει τῷ Εὐθύφρονι περὶ ὁσίου διαλαμβάνων,
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη. Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram
164,5, line 6
τοῖς λόγοις μόνον φρόνημα σώζοντα. δεινῶς δὲ οὐκ ἐπὶ
μόνου τοῦ Πλάτωνος, ἀλλὰ καθόλου τῶν φιλοσόφων.
BD Oxon.
τῶν ἐπιεικεστέρων] τῶν φιλοσόφων. καὶ ἀρί-
στων ἀνδρῶν. B
τὸ ψήφισμα, ὃ παρ' αὐτοὺς τοὺς κινδύ-
νους συνεγράψατο] τὸ μικρὸν ἀνωτέρω εἰρημένον. πάλιν δὲ
λεληθότως καθάπτεται Πλάτωνος, ὅτι ἀκινδύνως φιλο-
σοφεῖ. B
ὃ παρ' αὐτοὺς τοὺς κινδύνους συνεγράψατο] ὡς
συγγραφὴν εἶπε τὸ ψήφισμα, δηλῶν τὸ ὠφέλιμον αὐ-
τοῦ. B
εἰ προγόνους ἄξιον τιμᾶν, πῶς οὐκ ἄξιον
Μιλτιάδην, ὥσπερ πρόγονον κοινὸν τῶν μετ' ἐκείνους τοὺς
χρόνους Ἑλλήνων;] προγόνους εἶπεν, ἐπειδὴ ὁ Πλάτων ἐν
τῷ δʹ λέγει τῷ Εὐθύφρονι περὶ ὁσίου διαλαμβάνων,
ὡς δὴ πλεῖστον ἔχειν σέβας περὶ τοὺς πατέρας. καὶ ἀλ-
λαχοῦ δὲ, ὅτι δεῖ προγόνους τιμᾶν. τοῦτον δὲ κοινὸν πρό-
γονον εἶπεν, ἐπειδήπερ ἀπὸ μεγίστων κινδύνων αὐτοὺς
ἐρρύσατο. καὶ δῆλον ὅτι ὅμοια τῶν προγόνων αὐτὸς ἐχα-
ρίσατο αὐτοῖς. οἱ μὲν γὰρ προήγαγον εἰς φῶς,
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 182,4, line 2
σωθῶσιν. εὐχὴ δὲ ἦν αὐτοῖς τὸ καὶ νικῆσαι. ὁ γοῦν Θεμι-
στοκλῆς τὰς ἐλπίδας τοῦ σωθῆναι τοὺς Ἕλληνας, καὶ
τὰς τῆς νίκης εὐχὰς ὑπερέβαλλε τῷ νικῆσαι. B
585
τὰς ἐλπίδας] νῦν τὴν ἐλπίδα ἐπὶ καλοῦ ἐδέξατο. B
τὰ μήκιστα] μακρότατα.
ἔγωγε ἡδέως ἂν, εἴ πως ἐνῆν, ἠρόμην Πλάτωνα]
ὥσπερ ἀχθόμενός ἐστιν, ὅτι μὴ ἔχει πρὸς ὄψιν. ἐρωτᾷ οὖν
τὸν Πλάτωνα. ἔστι δὲ ἡ ἐρώτησις θαρροῦντος, καὶ μᾶλ-
λον ἐλεγκτική. B
ἢ τί γράφειν βέλτιον ὧν ἔγραψεν] εἰς τὸ
ψήφισμα αἰνίττεται, ὃ ἔγραψε Θεμιστοκλῆς, παραδοῦναι
τὴν πόλιν Ἀθηναίους Ἀθηναίων Μηδούσῃ, καὶ εἰς τὰς
τριήρεις ἐμβῆναι. BD Oxon.
ἄλλος τις κληρονομείτω τοῦ λόγου] ἐπειδὴ
μὴ εἶχεν ἀποκρίνασθαι ὁ Πλάτων, ὡς τεθνεὼς, ὡς ἀπο-
ροῦντα αὐτὸν ποιεῖ πρὸς τὴν ἐρώτησιν, καὶ προσκαλεῖ-
ται τῶν αὐτοῦ μαθητῶν τινα ἀποκρίνασθαι ὑπὲρ αὐτοῦ.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 188,3, line 1
πρὸς τοὺς ἐμπλέοντας Ἀθηναίων, ἢ τῶν Ἑλλήνων]
δίκαιον γὰρ ἦν Ἀθηναίους ἢ Λακεδαιμονίους ἔχειν τὴν
ἡγεμονίαν. B
οὔτε ἔργα φαῦλα ἀποδειξάμενος] τουτέστιν
οὐκ ἔδειξεν ἔργα τῶν λόγων εὐτελέστερα. B
ἀλλ', ὥς φησι Πίνδαρος, κρηπῖδα τῆς ἐλευθερίας
τοῖς Ἕλλησι βαλλόμενος] δείκνυσι καὶ Πίνδαρον ἐπαινέτην
ὄντα Θεμιστοκλέους. κρηπὶς δέ ἐστιν ἡ ῥίζα, καὶ ἀρχὴ,
καὶ θεμέλιος. ὁ δὲ Πίνδαρος εἶπε τὰς Ἀθήνας ἔρεισμα
τῆς Ἑλλάδος. B
ἔπειτα γράφει τὸ ψήφισμα τοῦτο, – οὐ-
δείς πω μέμνηται γραφὲν] τὴν μὲν πόλιν παρακαταθέσθαι
Ἀθηναίων Ἀθηνᾷ μεδεούσῃ, παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας εἰς
Τροιζῆνα, αὐτοὺς δὲ ἐξελθεῖν εἰς Σαλαμῖνα. B
ἐλευθεριώτερον] ἀντὶ τοῦ μεγαλοψυχότε-
ρον. B
ἔοικα δ' ὑπερβαίνειν πολλὰ τῶν ἐν μέσῳ] ὥσπερ ἐπι-
λαμβάνεται ἑαυτοῦ. τὸ δὲ σχῆμα αὔξησις. B
οὕτω γὰρ ὡς ἀληθῶς ἐκεῖνος θείᾳ τινὶ
μοίρᾳ] ἐνταῦθα λοιπὸν περὶ τῆς παραχωρήσεως τῆς ἡγε-
μονίας διαλέγεται, λέγων ὅτι δι' ἐπιείκειαν παρεχώρη
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη. Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram
192,2, line 17
δὲ γράφοντες κακῶς ἐξηγοῦνται, λέγοντες οὕτως, ὅτι,
ἡνίκα μὲν ἐδήλουν πόρρωθεν τοῖς συμμάχοις εἰρηνικῶς,
ἁπλῆν ἐποίουν τὴν λαμπάδα, ὅτε δὲ πολέμου, διπλῆν.
τοῦτο δὲ εὔηθες· καὶ γὰρ εἰ ἐποίουν αὐτὴν διπλῆν,
ὅμως πόρρωθεν ὡς ἁπλῆ ἐφαίνετο. ἡμεῖς δὲ φαμὲν ὅτι,
586
ὅτε μὲν ἐσήμαινον τοῖς συμμάχοις πολεμίων ἔφοδον, ἔστρε-
φον ἀεὶ τὴν λαμπάδα, ὅτε δὲ εἰρήνην, ὀρθὴν ἐκράτουν.
οἱ οὖν βάρβαροι οὐ διὰ φρυκτῶν ἐσήμαινον τὸν πόλεμον
τοῖς Ἕλλησιν, ἀλλὰ σὺν αὐτοῖς φέροντες τὸν βασιλέα τὴν
μάχην ἐσήμαινον. BD Oxon.
γράφει τὸ ψήφισμα τοῦτο] τοῦτο ἔμφασιν δηλοῖ, ἀντὶ
τοῦ τολμηρὸν καὶ φοβερόν. B
παῖδας δὲ καὶ γυναῖκας εἰς Τροιζῆνα ὑπεκθέ-
σθαι] τὴν Τροιζῆνα νῆσον λέγει Ἰσοκράτης, γείτονα μὲν
τῶν Ἀθηναίων, μικρὸν δὲ πόρρωθεν οὖσαν, ἵνα, εἰ καὶ
συμβῇ ἀπολέσθαι τοὺς Ἕλληνας, τελευταῖον ἀπολεῖται
τὰ γένη ἐκεῖ ὄντα.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 192,8, line 7
BD Oxon.
ἣν ἐπεπαίδευντο ὑπ' ἐκείνῳ πάντα ἀνέχε-
σθαι καὶ καρτερεῖν] ἵνα μὴ σχεδιασθεῖσαν εἴπῃ τὴν
ἀρετὴν, ἀνατροφὴν εἶπεν αὐτῶν. B
ὅσ' ἂν διδῷ μὲν ὁ δαίμων, συμβουλεύῃ
δὲ Θεμιστοκλῆς] ἀνθιστάμενον δείκνυσι τῇ τύχῃ τὸν Θε-
μιστοκλέα· ἔστι δὲ πάλιν Δημοσθενικόν· παρὰ τὸ φέρειν,
ὡς ἂν δίδωσιν ὁ δαίμων γενναίως. Bὡς ἀρκούσης
τῆς τούτου συμβουλῆς τὰ λυπηρὰ διαλύειν τοῦ δαίμο-
νος. B
τοῦτο τὸ ψήφισμα τῶν ὑφ' ἡλίῳ] ἐνταῦθα φανερῶς
συγκρίνει τὸ ψήφισμα Θεμιστοκλέους πρὸς τὰ Πλάτωνος
συγγράμματα καὶ τοὺς νόμους, ἐπειδὴ καὶ αὐτὸς ἔγραφε
πολιτείας καὶ νόμους. Oxon.
τοῦ φρονεῖν ἐφ' ἑαυτοῖς] τοῦ μὴ εἰς ἄλλους
τὰς ἐλπίδας ἔχειν. B
πρίν τινος αἰσχροῦ πεῖραν λαβεῖν] σημαί-
νει τῆς δουλείας. καλῶς δὲ τὸ τινὸς ἀντὶ τοῦ μικροῦ καὶ
εὐτελοῦς. B
τὰ δόξαντα ἐξ ἀρχῆς] τὸ ναυμαχῆσαι δηλοῖ· τοῦτο
γὰρ ἦν δόξαν αὐτοῖς. B
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 218,3, line 1
τῶν ναυμάχων ἐδέοντο. B
ὡς οὐκ εἰδότας παρ' οὕστινας πρεσβεύον-
ται] ἀντὶ τοῦ παρὰ τοὺς τὰ χρήσιμα μισοῦντας. B
ἡ στήλη, ἣν ὕστερον τούτων ἔστησαν] κα-
λῶς εἶπε τὸ ὕστερον· τοῦτο γὰρ οὐκ ἔτι ἐν τῷ καιρῷ
587
τοῦ πολέμου γέγονε. δείκνυσι δὲ ἀεὶ ἑαυτῷ παραπλήσιον
ὄντα καὶ συμμεταβαλλόμενον. B
τὸν ἐκ Μήδων χρυσὸν εἰς Πελοπόννησον
ἤγαγεν] καλῶς τὸ ἐκ Μήδων, ἵνα δείξῃ ὅτι καὶ τὸν χρό-
νον πολέμιον αὐτῶν ἡγοῦντο. B
ἐγὼ μὲν οὐκ οἶδ' ὅ τι τούτου ψήφισμα Πλά-
των ἂν ἔγραψε κάλλιον, ἢ σεμνότερον, περὶ τοῦ αὐτοῦ
πράγματος] ἐνταῦθα φανερῶς ὀνομάζει τὸν Πλάτωνα,
ἐπειδὴ θαρρεῖ τῷ παραδείγματι. εἶτα καὶ ἀσφαλῶς εἶπε,
τὸ ψήφισμα εἰπὼν, οὐ δόγμα, οὐδὲ διάλογον· καὶ πάλιν
περὶ τοῦ αὐτοῦ πράγματος εἰπὼν, καὶ οὐ περὶ φιλοσο-
φίας· οἷον εἰ περὶ μεγαλοψυχίας χρήματα, ὅτι φιλοψυ-
χίαν προήγαγεν ὁ Πλάτων τὸ διδάσκειν περὶ ψυχῆς καὶ
τῶν ὁμοίων. B
τῆς αὐτῆς φιλοσοφίας ἐστὶν ἄμφω τὼ δόγ-
ματε] ἐνταῦθα τὸ ψήφισμα Θεμιστοκλέους φιλοσοφίαν
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 232,19, line 7
Ἀριστείδης καὶ ἐπὶ Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων χρῆται
τῷ ὀνόματι, ὡς ἐν τῷ Παναθηναϊκῷ. ἐχειροτονεῖτο δὲ παρὰ
Ἀθηναίων κατ' ἐνιαυτὸν ὁ ναύαρχος, καὶ οὐκ ἐξὸν ἦν
πρὸ τοῦ καιροῦ ἀλλαγῆναι. B
κομίσας εἰς Αἴγιναν, ἐν ᾗ θάνατος προεί-
ρητο, εἴ τις Ἀθηναίων ἐπιβαίνων ληφθείη] κατὰ τὸν Πε-
λοποννησιακὸν τῶν Αἰγινητῶν ἐκπεσόντων ὑπὸ Ἀθηναίων
καὶ αὐτῶν Ἀθηναίων ἀποίκους πεμψάντων, ὕστερον οἱ
Λακεδαιμόνιοι περιγενόμενοι τοὺς ἐν Αἰγίνῃ Ἀθηναίους
ἐξέβαλον καὶ Αἰγινήταις παραδεδώκασι. καὶ τότ' Αἰγινῆται
ψήφισμα ἔγραψαν τὸν ἁλόντα ἐν Αἰγίνῃ Ἀθηναῖον τεθνά-
ναι. ὁ τοίνυν Πόλλις ἐλθὼν εἰς Αἴγιναν ἐβόα, λέγων Ἀθη-
ναῖον πωλεῖν. συνελθόντες ἐκεῖνοι κατὰ τὸ ψήφισμα ἠβου-
λήθησαν αὐτὸν ἀποκτεῖναι. παρὼν δὲ ὁ Ἀννίκερος εἶπε·
τὸ μὲν ψήφισμα περὶ ἀνθρώπου λέγει, Πλάτων δὲ μείζων
ἢ κατὰ ἄνθρωπον. καὶ οὕτως ὠνήσατο. B
τοῦτο γὰρ ἔδοξε τοῖς Λακεδαιμονίοις ποιῆσαι, ἡνίκα
ἠδυνήθησαν ἀποσπάσαι αὐτὴν τὴν Αἴγιναν ἀπὸ τῶν Ἀθη-
ναίων, ἵνα, φησὶ, μὴ πάλιν ἀρχὴν λάβωσιν Ἀθηναῖοι
τοῦ ἀποσπάσαι ἡμᾶς αὐτήν.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 232,19, line 9
588
Ἀθηναίων κατ' ἐνιαυτὸν ὁ ναύαρχος, καὶ οὐκ ἐξὸν ἦν
πρὸ τοῦ καιροῦ ἀλλαγῆναι. B
κομίσας εἰς Αἴγιναν, ἐν ᾗ θάνατος προεί-
ρητο, εἴ τις Ἀθηναίων ἐπιβαίνων ληφθείη] κατὰ τὸν Πε-
λοποννησιακὸν τῶν Αἰγινητῶν ἐκπεσόντων ὑπὸ Ἀθηναίων
καὶ αὐτῶν Ἀθηναίων ἀποίκους πεμψάντων, ὕστερον οἱ
Λακεδαιμόνιοι περιγενόμενοι τοὺς ἐν Αἰγίνῃ Ἀθηναίους
ἐξέβαλον καὶ Αἰγινήταις παραδεδώκασι. καὶ τότ' Αἰγινῆται
ψήφισμα ἔγραψαν τὸν ἁλόντα ἐν Αἰγίνῃ Ἀθηναῖον τεθνά-
ναι. ὁ τοίνυν Πόλλις ἐλθὼν εἰς Αἴγιναν ἐβόα, λέγων Ἀθη-
ναῖον πωλεῖν. συνελθόντες ἐκεῖνοι κατὰ τὸ ψήφισμα ἠβου-
λήθησαν αὐτὸν ἀποκτεῖναι. παρὼν δὲ ὁ Ἀννίκερος εἶπε·
τὸ μὲν ψήφισμα περὶ ἀνθρώπου λέγει, Πλάτων δὲ μείζων
ἢ κατὰ ἄνθρωπον. καὶ οὕτως ὠνήσατο. B
τοῦτο γὰρ ἔδοξε τοῖς Λακεδαιμονίοις ποιῆσαι, ἡνίκα
ἠδυνήθησαν ἀποσπάσαι αὐτὴν τὴν Αἴγιναν ἀπὸ τῶν Ἀθη-
ναίων, ἵνα, φησὶ, μὴ πάλιν ἀρχὴν λάβωσιν Ἀθηναῖοι
τοῦ ἀποσπάσαι ἡμᾶς αὐτήν. B
κατὰ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον εἰσιόντων τῶν
Ἀθηναίων, Αἰγινῆται, σύμμαχοι ὄντες Λακεδαιμονίοις,
πρὸς Ἀθηναίους ἐχώρησαν. Ἀθηναῖοι δὲ εἰς Αἴγιναν
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 232,19, line 26
τοῦ ἀποσπάσαι ἡμᾶς αὐτήν. B
κατὰ τὸν Πελοποννησιακὸν πόλεμον εἰσιόντων τῶν
Ἀθηναίων, Αἰγινῆται, σύμμαχοι ὄντες Λακεδαιμονίοις,
πρὸς Ἀθηναίους ἐχώρησαν. Ἀθηναῖοι δὲ εἰς Αἴγιναν
ἔπεμψαν ἐποίκους ἐξ αὐτῶν, ὥσπερ ὑποπτεύοντες Αἰγινή-
τας, μὴ πρὸς Λακεδαιμονίους πάλιν χωρήσωσιν. ἔπειτα πε-
ριγενόμενοι Ἀθηναίων Λακεδαιμόνιοι ἦλθον εἰς Αἴγιναν,
καὶ πολιορκήσαντες εἷλον αὐτήν τε καὶ τοὺς Ἀθηναίους
ἐποίκους, οὓς καὶ παρέδοσαν Αἰγινήταις ἀποκτενεῖν. ἐντεῦ-
θεν αὐτοὺς μᾶλλον περιποιούμενοι, καὶ πρὸς τούτοις ἠνάγ-
κασαν αὐτοὺς ψήφισμα γράψαι τὸν ἁλόντα ἐν Αἰγίνῃ
Ἀθηναῖον τεθνάναι.
Σχόλια στον Αίλιο Αριστείδη.
Treatise Tett, Jebb pagëline-Hypothesis-Epigram 238,13, line 2
μειζόνως τὰ πρὸς εὐδοξίαν τῇ πόλει τῆς
αἰτίας εἶναι] ἐμφαίνει πάλιν ὡς μείζονα ἔχουσιν Ἀθηναῖοι
τὰ κατορθώματα τῶν ἁμαρτημάτων. B
ὅσον πανταχῇ τοῦ πλεονεκτεῖν ἐθέλειν ἀπέ-
χομεν] ἐπειδὴ ὡς πλεονέκτας αὐτοὺς λοιδορεῖ, εὐκαίρως
589
ἀπελύσατο τὴν αἰτίαν. B
ἀφαίρει πάσας, εἰ βούλει, τὰς ἄνω προσθήκας] τὰς
δηλούσας αὐτοῖς μὲν κατορθώσασθαί τι, Πλάτωνι δὲ
οὐδέν. B
πάντως δ' οὐκ ἄπειροι συνθηκῶν ἡμεῖς]
ἐπειδὴ ῥητόρων ἐστὶ τὸ γράφειν συνθήκας καὶ ψηφίσματα,
καὶ τὰ τοιαῦτα, ῥήτορες δὲ οἱ περὶ Μιλτιάδην, διὰ τοῦτο
εἶπεν οὐκ ἄπειροι συνθηκῶν. B
ἅ τινες τῶν ἄλλων ἐξήμαρτον εἰς ἡμᾶς]
Ἀθηναίους λέγει καὶ τοὺς περὶ Διονύσιον.
παρὰ τοὺς πλείονας] τοὺς νεκρούς· ἐπειδὴ
τῶν ζώντων πλείους εἰσίν. B
εἰ δὴ δεῖ κἀκείνους μετὰ τῶν πλειόνων κεῖσθαι δοκεῖν,
ὥσπερ ἔγωγε οὐκ οἶμαι] ἄλλον αὐτοῖς βουλεύεται τόπον
ἀποδοῦναι, ἢ τὸ Ἠλύσιον, ἢ τὰς μακάρων νήσους. B
ἐγὼ μὲν οὖν ἥδιστ' ἂν ἀμφοτέρων ἀποψη
Σχόλια στον Αισχίνη. (5009: 001)
“Aeschinis orationes”, ESchultz, F.Leipzig: Teubner, 1865, Repr. 1973.
Oration 1, scholion 1, line 15
σον τι βούλοιτο. δηλοῖ δὲ Δημοσθένης ἐν τῷ κατὰ Μειδίου τὴν
διαφοράν. ἤδη μέντοι συγχέουσιν ὥστε ἐπιμίσγειν. εὔθυναι δέ,
ὅταν πρεσβευτὴν ἢ ἄρχοντά τις κρίνῃ. εὔθυναι δ' εἰσὶ καὶ αἱ
κατὰ τῶν ἀρξάντων ἢ δημόσιόν τι διοικησάντων ἀποτιθέμεναι γρα-
φαί. ἦσαν δ' ἐπὶ τούτων ᾑρημένοι λογισταὶ δέκα τὸν ἀριθμόν.
ἐνίοτε μέντοι καὶ εἰσαγγελίας κατὰ τῶν εὐθυνομένων ὑπετί-
θεντο. ἐκ τούτου δὲ δῆλον, ὅτι πρῶτον ἔγραψε τὸν κατὰ Τιμάρ-
χου λόγον. Vat. Laur. gm.
Διαφέρει γραφὴ εὐθύνης, καθὸ ἡ μὲν γραφὴ περὶ μόνων ἐστὶν
ἐγγράφων, ὅταν τις κατηγορῆται ὡς παράνομον γράψας νόμον ἢ
ψήφισμα ἤ τι τοιοῦτον, ἡ δὲ εὔθυνα ἀπολογία ἐστὶν ὑπὲρ ὧν κατε-
πιστεύθη παρὰ τῆς πόλεως, οἷον πρεσβείαν, στρατηγίαν καὶ τὰ τοι-
αῦτα. Vat. Laur. gm.
Ἐπιεικείας συστατικὸν τὸ “οὔτε γραφὴν γραψάμενος οὔτ' ἐν
εὐθύναις λυπήσας.” γραφὴ μὲν δημόσιον πρᾶγμα, δίκη δὲ ἰδιωτι-
κόν, εὐθύνη δὲ ὅταν πρεσβευτὴν ἢ ἄρχοντά τις κρίνῃ. τὸ προοίμιον
κατ' ἐπιείκειαν ἀπολογίας, ἐκ προτάσεως, ἐκ κατασκευῆς, ἐξ ἀποδό-
σεως, ἥτις ἐστὶν ἀξίωσις, καὶ ἐκ βάσεως. q.
γραψάμενος] ἢ κατηγορίαν ἀποθέσθαι.
Σχόλια στον Αισχίνη.
Oration 1, scholion 39, line 25
δὲ τῆς τῶν λʹ πολιτείας καὶ τόδε ἐστίν. Κριτίου γὰρ ἑνὸς τῶν λʹ
ἀποθανόντος ἐπέστησαν τῷ μνήματι Ὀλιγαρχίαν δᾷδα κατέχουσαν
καὶ ὑφάπτουσαν Δημοκρατίαν καὶ ἐπέγραψαν τάδε·
μνῆμα τόδ' ἔστ' ἀνδρῶν ἀγαθῶν, οἳ τὸν κατάρατον
δῆμον Ἀθηναίων ὀλίγον χρόνον ὕβριος ἔσχον.
590
οὕτω μέντοι ἐμίσησεν ὁ δῆμος τοὺς λʹ ὥστε καὶ πρὸς τὴν ὀνομασίαν
τοῦ ἀριθμοῦ δυσχεραίνειν. ἄρξαντος οὖν Εὐκλείδου μετὰ τὴν τῶν
λʹ κατάλυσιν τὰ πρὸς αὐτῶν πραχθέντα ἄκυρα εἶναι ἐψηφίσαντο
οἱ Ἀθηναῖοι. – Ἄλλως. οἱ λʹ τύραννοι μετὰ τὸν Πελοποννησια-
κὸν πόλεμον γενόμενοι Ἀθήνησιν ἐπειδὴ καθῃρέθησαν, Θρασυ-
βούλου τοῦ ἀπὸ Φυλῆς ἀγωνισαμένου, ψήφισμα ἐτέθη ἀμνησικακεῖν
τῶν ὑπαρξάντων ἐπ' αὐτῶν. ὥσπερ οὖν τὰ ἐπὶ τούτων ἀνεξέταστα
ἐγένετο, οὕτω καὶ τὰ ἔτι παιδὶ πραχθέντα Τιμάρχῳ παρίημι,
φησίν. Vat. Laur. gm et partim Bq.
πρὸ Εὐκλείδου] Εὔμηλος ὁ Περιπατητικὸς ἐν τῷ τρίτῳ περὶ
τῆς ἀρχαίας κωμῳδίας φησὶ Νικομένη τινὰ ψήφισμα θέσθαι μη-
δένα τῶν μετ' Εὐκλείδην ἄρχοντα μετέχειν τῆς πόλεως, ἂν μὴ ἄμφω
τοὺς γονέας ἀστοὺς ἐπιδείξηται, τοὺς δὲ πρὸ Εὐκλείδου ἀνεξετά-
στως ἀφεῖσθαι. Vat. Laur. gm.
ἢ εἴ τις ἄλλη] ὡς εἴ τις ἔγραψε τοὺς ἀπὸ τοῦδε τοῦ ἄρχοντος ἐν
τῷ δημοσίῳ ἄρξαντας εἰσπράττεσθαι. Vat. gm.
Σχόλια στον Αισχίνη.
Oration 1, scholion 39, line 30
οὕτω μέντοι ἐμίσησεν ὁ δῆμος τοὺς λʹ ὥστε καὶ πρὸς τὴν ὀνομασίαν
τοῦ ἀριθμοῦ δυσχεραίνειν. ἄρξαντος οὖν Εὐκλείδου μετὰ τὴν τῶν
λʹ κατάλυσιν τὰ πρὸς αὐτῶν πραχθέντα ἄκυρα εἶναι ἐψηφίσαντο
οἱ Ἀθηναῖοι. – Ἄλλως. οἱ λʹ τύραννοι μετὰ τὸν Πελοποννησια-
κὸν πόλεμον γενόμενοι Ἀθήνησιν ἐπειδὴ καθῃρέθησαν, Θρασυ-
βούλου τοῦ ἀπὸ Φυλῆς ἀγωνισαμένου, ψήφισμα ἐτέθη ἀμνησικακεῖν
τῶν ὑπαρξάντων ἐπ' αὐτῶν. ὥσπερ οὖν τὰ ἐπὶ τούτων ἀνεξέταστα
ἐγένετο, οὕτω καὶ τὰ ἔτι παιδὶ πραχθέντα Τιμάρχῳ παρίημι,
φησίν. Vat. Laur. gm et partim Bq.
πρὸ Εὐκλείδου] Εὔμηλος ὁ Περιπατητικὸς ἐν τῷ τρίτῳ περὶ
τῆς ἀρχαίας κωμῳδίας φησὶ Νικομένη τινὰ ψήφισμα θέσθαι μη-
δένα τῶν μετ' Εὐκλείδην ἄρχοντα μετέχειν τῆς πόλεως, ἂν μὴ ἄμφω
τοὺς γονέας ἀστοὺς ἐπιδείξηται, τοὺς δὲ πρὸ Εὐκλείδου ἀνεξετά-
στως ἀφεῖσθαι. Vat. Laur. gm.
ἢ εἴ τις ἄλλη] ὡς εἴ τις ἔγραψε τοὺς ἀπὸ τοῦδε τοῦ ἄρχοντος ἐν
τῷ δημοσίῳ ἄρξαντας εἰσπράττεσθαι. Vat. gm.
προθεσμία] καταχρηστικῶς ἀντὶ τοῦ χρόνος. Fq.
οὗτος γὰρ] ἐντεῦθεν τὰ ἀπ' ἀρχῆς ἄχρι τέλους. q.
ἐχρήσαντο τῷ σώματι] προσυπακουστέον τὸ ἅπαξ. Vat. Laur. F.
δαιμονίως] ἀντὶ τοῦ μεγάλως. Vat.
κιθαρῳδοὺς ἢ κιθαριστὰς] κιθαριστὴς ὁ τῇ κιθάρᾳ μόνῃ διὰ
Σχόλια στον Αισχίνη. Oration 1, scholion 82, line 1
ἀπήγετο] ἀντὶ τοῦ ἥρπασται. Vat.
πρόσοδον ποιουμένης] προσιούσης τῷ δήμῳ. Vat. Laur. gm.
οἰκήσεων] οἰκήσεις τινὲς ἦσαν περὶ τὴν Πνύκα ἔρημοι καὶ
καταπεπτωκυῖαι. ταύτας συνεβούλευσεν ὁ Τίμαρχος κτισθῆναι, οἱ
591
δ' ἐξ Ἀρείου πάγου ἀντιλέγουσιν. Πνὺξ δὲ πετρώδης ἐστὶ τόπος,
ἔνθα ἐκκλησιάζουσιν, ἐν ἐρήμῳ τόπῳ κείμενος. ὠνομάσθη δὲ Πνὺξ
παρὰ τὸ πεπυκνῶσθαι ταῖς οἰκήσεσιν. κατέτεμε γὰρ αὐτὴν εἰς οἰ-
κίας τοῖς ἡλιασταῖς. ἦν δὲ πάγος ὑψηλός, λόφος καλούμενος Πνύξ.
Vat. Laur. gmq.
τὸ εἰσήγημα] τὸ ψήφισμα. Vat. q.
εἰ Τίμαρχος] ἀπίθανον ὡς ὁ Αὐτόλυκος ἐμπειρότερον τῆς
βουλῆς ἔφη τὸν Τίμαρχον. Vat. Laur. gm.
τοιαύτην τινὰ συγγνώμην] ὁ Αὐτόλυκος συγγνώμην ἔφη
Τιμάρχῳ ἔχειν· οὗτος γὰρ ἴσως ᾠήθη μικρὸν ὑμᾶς ἀναλώσειν ἐν
τῇ ἐρημίᾳ οἰκοδομουμένους. ὁ γὰρ λόγος ἦν περὶ τῆς Πνυκός. λέ-
γουσι δὲ ἡσυχίαν τὴν ἐρημίαν. Vat. Laur. gmq.
ἡσυχίᾳ] ἡσυχίαν ἐκάλουν τὴν ἐρημίαν. Ἀσπάσιος δὲ τὴν ἀπραγ-
μοσύνην ᾠήθη δηλοῦσθαι. Vat. Laur. gmq.
πάλιν] οἱ ὑποπτεύοντες πόρνον τὸν Τίμαρχον ἐθορύβησαν. τὰ
γὰρ ὀνόματα κακόσχολα πρὸς τὸν ἐπὶ τούτοις διαβαλλόμενον.
Σχόλια στον Αισχίνη. Oration 1, scholion 188, line 11
θαυμάζω] ἀντὶ τοῦ καταγιγνώσκω, καθὰ πρὸς γενικὴν φέ-
ρεται. Vat. Laur. gm.
ταῖς Σεμναῖς] τρεῖς ἦσαν, ὧν τὰς μὲν δύο τὰς ἑκατέρωθεν Σκό-
πας ὁ Πάριος πεποίηκεν ἐκ τῆς λυχνίτου λίθου, τὴν δὲ μέσην Κά-
λαμις. οἱ δὲ Ἀρεοπαγῖται τρεῖς που τοῦ μηνὸς ἡμέρας τὰς φονικὰς
δίκας ἐδίκαζον ἑκάστῃ τῶν θεῶν μίαν ἡμέραν ἀπονέμοντες. ἦν δὲ
τὰ πεμπόμενα αὐταῖς ἱερὰ πόπανα καὶ γάλα ἐν ἄγγεσι κεραμείοις.
φασὶ μέντοι αὐτὰς οἱ μὲν Γῆς εἶναι καὶ Σκότους, οἱ δὲ Σκότους καὶ
Εὐωνύμης, ἣν καὶ Γῆν ὀνομάζεσθαι. κληθῆναι δὲ Εὐμενίδας
ἐπιηρέστερον πρῶτον Ἐρινύας καλουμένας. Vat. Laur. gmq.
ἐπιγραφομένων] ἐγράφετο γὰρ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν, ὁ δεῖνα
εἶπεν, Αἰσχίνης ἢ Τίμαρχος ἤ τις ἕτερος. Vat. q.
ὁ γὰρ περὶ τῶν – ]ὁ γὰρ ὑπεριδὼν τοὺς νόμους τοὺς κει-
μένους περὶ τῶν μεγίστων πραγμάτων καὶ τὴν σωφροσύνην ὥσπερ
ἐν ἕξει τινὶ γίνεται τοῦ ἀδικεῖν, καὶ τὰ ἑξῆς. F.
ἀνατετροφότας] ἀπὸ τοῦ ἀνατρέπω. καὶ Ἀριστοφάνης
(nu856) “τὰς δ' ἐμβάδας πῇ τέτροφας, ἀνόητε σύ;” ἤγουν ἔρρι-
ψας, ἀπώλεσας.
Σχόλια στον Αισχίνη. Oration 1, scholion 195, line 3
Laur. Fgm. ἀποσκήψατε] τὴν ὀργὴν συνεσβάλλετε. ἤγουν δίκην κε-
ραυνοῦ ἐνεπέσετε καὶ οἱονεὶ ἐξαγάγετε τὴν ὁρμήν. q. οἷον ἐγκατα-
σκήψατε καὶ ἐξαγάγετε τὴν ὁρμήν. Vat. Laur. Fgm.
βοηθείαις] ταῖς ἐπὶ τῶν δικαστηρίων δυνάμεσι. q.
τινες] οἱ πάσχοντες δηλονότι. q.
ἐξαμαρτάνωσιν] ἀντὶ τοῦ πάσχωσιν αἰσχρῶς. ὑποκατιὼν γὰρ καὶ
περὶ τῶν ποιούντων λέγει. Vat. Laur. Fgm.
592
ὁ νόμος] ἀληθὲς τοῦτο· φησὶ γὰρ καὶ Λυκοῦργος δοκιμά-
ζεσθαι δεῖν οὐ πάντας ἐπὶ τῷ ἑταιρῆσαι, ἀλλὰ τοὺς πολιτευομένους
ῥήτορας καὶ τὰ ψηφίσματα γράφοντας. Vat. Laur. Bgm.
τοὺς δὲ τῶν νέων] ἰδοὺ ἐνταῦθα περὶ τῶν ποιούντων λέγει. ἡ
δὲ σύνταξις οὕτως ἔχει· τοὺς δὲ τῶν νέων θηρευτὰς, ὅσαι ἐξ αὐτῶν
ῥᾳδίως τούτῳ τῷ νοσήματι ἁλίσκονται, αὐτοὺς κελεύετε τρέπεσθαι
εἰς τοὺς μετοίκους. καθ' ὑπόθεσιν δὲ ὁ λόγος, ὡσανεὶ ἔλεγεν· εἰ δεῖ
συγχωρεῖν τοῦτο ὅλως γίνεσθαι, εἰς τοὺς μετοίκους, ἀλλὰ μὴ εἰς
τοὺς πολίτας. Vat. Laur. Fgmq. τὸ δὲ ἁλίσκονται ἀντὶ τοῦ εὐχερεῖς
εἰσιν εἰς τὸ ἐρᾶν. Vat. Laur. B gmq.
εἰ οὖν βουλήσεσθε κ. τ. λ.] λείπει ταῦτα ἔν τινι τῶν ἀντι-
γράφων.
Σχόλια στον Αισχίνη. Oration 2, scholion 31, line 1
λὴν συστήσαντος. Vat. Laur. Bgim.
ὃς ἦν ἐπίτροπος] τῶν περὶ Φίλιππον ἔτι μικρῶν ὄντων. Vat.
Laur. Fgm.
ἀνοχὰς] ἀνοχαί εἰσιν αἱ πρὸς ὀλίγον χρόνον ὑπερθέσεις
τοῦ πολέμου, ἃς καλεῖ ὁ Θουκυδίδης ἀνακωχάς, παρὰ τὸ ἀνέχειν
καὶ τέως ἀναβάλλεσθαι. Vat. Laur. BFgim. ἀνοχὰς οὖν τὴν ἀναβο-
λὴν τοῦ πολέμου πρὸς ὀλίγον χρόνον. Vat. Laur. gim. οὐκ εἶπε ποίας.
ἐπλάττετο γὰρ δῆθεν. F.
ἐκδοχὴν] οἱονεὶ διαδοχήν· διεδέξατο γὰρ τὸν ἀδελφὸν εἰς τὸν
πρὸς ἡμᾶς πόλεμον τὸν ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως. BF.
τὰ ψηφίσματα] ὅτι οἱ μὲν πρόγονοι αὐτοῦ ἀεὶ ἔγραφον
πολεμεῖν, ἡμεῖς δ' ἀντεγράφομεν αὐτοῖς εἰρηνικά. Vat. Laur.
BFgim.
Ἐννέα ὁδῶν] ἠτύχησαν Ἀθηναῖοι ἐννάκις περὶ τὰς Ἐννέα κα-
λουμένας ὁδούς, ὅς ἐστι τόπος τῆς Θρᾴκης, ἡ νῦν καλουμένη Χερ-
ρόνησος. ἠτύχησαν δὲ διὰ τὰς Φυλλίδος ἀράς, ἣ Δημοφῶντος ἐρα-
σθεῖσα καὶ προσδοκῶσα αὐτὸν ἐπανήξειν ἀποτελέσοντα τὰς πρὸς
αὑτὴν συνθήκας καὶ ἐννάκις ἐπὶ τὸν τόπον ἐλθοῦσα, ὡς οὐχ ἧκε,
κατηράσατο τοῖς Ἀθηναίοις τοσαυτάκις ἀτυχῆσαι περὶ τὸν τόπον.
τὰ δὲ ἀτυχήματα ἐγένοντο τάδε· τὸ πρῶτον μὲν Λυσιστράτου καὶ
Λυκούργου καὶ Κρατίνου στρατευόντων ἐπ' Ἠϊόνα τὴν ἐπὶ
Σχόλια στον Αισχίνη. Oration 3, scholion 195, line 3
ἀνδρὸς παράνομα λέγοντος] ὁμοίως, φησί, ὠργίζοντο τοῖς γρά-
φουσι παράνομα ὡς τοῖς ποιοῦσι παράνομα. Laur.
ἀνεπόδιζον] πάλιν λέγειν ἐκέλευον, ὡς ὕστερον αὐτὸς ὁ
Αἰσχίνης μνημονεύει.
ἀναγιγνώσκειν – ] ἵνα ἀκούοντες τῶν νόμων καὶ τοῦ ψηφίσματος
μάθοιεν, εἰ παράνομόν ἐστιν. Laur.
Κέφαλος] Λυσίας κατ' Ἐρατοσθένους τοῦ γενομένου τῶν
τριάκοντα.
ἐκ Κοίλης] ἀπὸ δήμου.
Θρασύβουλον] Θρασύβουλος ὁ Στειριεὺς μετὰ τὸ κατελθεῖν τὸν
593
δῆμον ἀπὸ Φυλῆς ἔγραψε ψήφισμα δοθῆναι πολιτείαν Κεφάλῳ τῷ
ῥήτορι πολλὰ εὐεργετήσαντι τοὺς εἰς Φυλὴν καταφυγόντας καὶ
τοῦτο ἀπροβούλευτον εἰσήνεγκεν εἰς τὸν δῆμον. οὐδέπω γὰρ ἦν καθ-
εσταμένη βουλὴ μετὰ τὴν τῶν λκατάλυσιν· τοῦτο τὸ ψήφισμα
ἐγράψατο παρανόμων Ἀρχῖνος ὁ ἐκ Κοίλης καὶ εἷλε καὶ ἐτίμησαν
τῷ Θρασυβούλῳ οἱ δικασταὶ δραχμῆς μιᾶς. Ἄλλως. ἐπίστευον τοῖς
δοκοῦσιν ἀμύνειν τοῖς νόμοις. Ἀρχῖνος γὰρ ὁ ἐκ Κοίλης ἐγράψατο πα-
ρανόμων ὅτε κατῆλθεν ὁ δῆμος ... Λυσίου τοῦ Συρακουσίου πεντακο-
σίας μὲν ἀσπίδας δόντος τοῖς μαχεσαμένοις ἐν Φυλῇ Συρακουσίοις,
στρατιώτας δὲ μισθωσαμένου ἐξ Αἰγίνης ἔγραψε ψήφισμα πολίτην
αὐτὸν γενέσθαι Θρασύβουλος. παρανόμων δὲ αὐτὸν Ἀρχῖνος ὁ ἐκ
Σχόλια στον Αισχίνη. Oration 3, scholion 195, line 6
Αἰσχίνης μνημονεύει.
ἀναγιγνώσκειν – ] ἵνα ἀκούοντες τῶν νόμων καὶ τοῦ ψηφίσματος
μάθοιεν, εἰ παράνομόν ἐστιν. Laur.
Κέφαλος] Λυσίας κατ' Ἐρατοσθένους τοῦ γενομένου τῶν
τριάκοντα.
ἐκ Κοίλης] ἀπὸ δήμου.
Θρασύβουλον] Θρασύβουλος ὁ Στειριεὺς μετὰ τὸ κατελθεῖν τὸν
δῆμον ἀπὸ Φυλῆς ἔγραψε ψήφισμα δοθῆναι πολιτείαν Κεφάλῳ τῷ
ῥήτορι πολλὰ εὐεργετήσαντι τοὺς εἰς Φυλὴν καταφυγόντας καὶ
τοῦτο ἀπροβούλευτον εἰσήνεγκεν εἰς τὸν δῆμον. οὐδέπω γὰρ ἦν καθ-
εσταμένη βουλὴ μετὰ τὴν τῶν λκατάλυσιν· τοῦτο τὸ ψήφισμα
ἐγράψατο παρανόμων Ἀρχῖνος ὁ ἐκ Κοίλης καὶ εἷλε καὶ ἐτίμησαν
τῷ Θρασυβούλῳ οἱ δικασταὶ δραχμῆς μιᾶς. Ἄλλως. ἐπίστευον τοῖς
δοκοῦσιν ἀμύνειν τοῖς νόμοις. Ἀρχῖνος γὰρ ὁ ἐκ Κοίλης ἐγράψατο πα-
ρανόμων ὅτε κατῆλθεν ὁ δῆμος ... Λυσίου τοῦ Συρακουσίου πεντακο-
σίας μὲν ἀσπίδας δόντος τοῖς μαχεσαμένοις ἐν Φυλῇ Συρακουσίοις,
στρατιώτας δὲ μισθωσαμένου ἐξ Αἰγίνης ἔγραψε ψήφισμα πολίτην
αὐτὸν γενέσθαι Θρασύβουλος. παρανόμων δὲ αὐτὸν Ἀρχῖνος ὁ ἐκ
Κοίλης ἐγράψατο, ὅτι οὔπω γενομένης βουλῆς ψήφισμα ἔγραψεν
ὀλιγώρως πρὸ τοῦ βουλὴν ὑπάρξαι, καὶ δικασταὶ κατήνεγκαν αὐ-
τοῦ τὰς ψήφους. ὁ δὲ ἐν τῇ τιμήσει παρελθών· θανάτου, ἔφη, τι
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in Acharnenses (scholia vetera et recentiora
Triclinii) Hypothesis-epigram-scholion sch ach, verse 19a, line 1
Tr ῥύπτομαι] ἀντὶ τοῦ σμήχομαι, τουτέστι ζῶ, μεταφορικῶς. Lh
vet (i) ὑπὸ κονίας τὰς ὀφρῦς:παρ' ὑπόνοιαν. δέον γὰρ εἰπεῖν ὑπὸ
λύπης τὴν καρδίαν, ὡς καὶ ἐν ἀρχῇ ἔφη, “ὑπὸ κονίας τὰς ὀφρῦς”εἶπεν,
ὅτι καὶ οἱ κονίᾳ σμώμενοι δάκνονται τὰς ὀφρῦς. REΓΓ3
(
ii) ἄλλως:ὑπερβατόν· “ἀλλ' οὐδεπώποτε οὕτως ἐδήχθην ὑπὸ
κονίας τὰς ὀφρῦς ἐξ ὅτου 'γὼ ῥύπτομαι”.ΓΓ3
Tr
τοῦτο ὑπερβατόν· “ἀλλ' οὐδεπώποθ' οὕτως ἐδήχθην ὑπὸ κο-
νίας γε τὰς ὀφρῦς ἐξ ὅτου ῥύπτομαι”,ὡς καὶ νῦν, καὶ τὰ ἑξῆς. δέον δὲ
ὑπὸ λύπης εἰπεῖν· ὁ δὲ “ὑπὸ κονίας” εἶπεν, ὅτι καὶ οἱ κονίαν ἤτοι ἄσβεστον
594
ὀσμώμενοι δάκνονται τὰς ὀφρῦς. Lh
vet κυρίας ἐκκλησίας:ἐν ᾗ ἐκύρουν τὰ ψηφίσματα. εἰσὶ δὲ νόμιμοι
ἐκκλησίαι αἱ λεγόμεναι κύριαι τρεῖς τοῦ μηνὸς Ἀθήνησιν. ἡ πρώτη καὶ ἡ
δεκάτη καὶ ἡ τριακάς. εἰσὶ δὲ καὶ πρόσκλητοι συναγόμεναι κατά τινα
ἐπείγοντα πράγματα. αἱ μὲν οὖν νόμιμοι καὶ ὡρισμέναι ἐκκλησίαι κύριαι λέγον-
ται, ὡς ἔφαμεν, αἱ δὲ πρὸς τὰ κατεπείγοντα συναγόμεναι σύγκλητοι. REΓ
Tr νόμιμαι ἐκκλησίαι ἦσαν αἱ λεγόμεναι κύριαι, τρὶς τοῦ μηνὸς Ἀθήνησι
γινόμεναι, ἐν τῇ πρώτῃ, τῇ δεκάτῃ καὶ τῇ τριακοστῇ, ἐν αἷς ἐκύρουν τὰ ψηφιζό-
μενα. ἦσαν δὲ καὶ ἕτεραι κατά τινα ἐναγόμενα γινόμεναι πράγματα, αἳ καὶ
ἐκαλοῦντο σύγκλητοι. ἀπὸ γὰρ προσκλήσεως ἐγίνοντο, ἐκτὸς οὖσαι τῶν ὡρις-
μένων ἡμερῶν. Lh
Tr κυρίας] ἐν ᾗ ἐκύρουν τὰ ψηφίσματα. Lh
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in Acharnenses (scholia vetera et recentiora
Triclinii) Hypothesis-epigram-scholion sch ach, verse 19c, line 1
vet κυρίας ἐκκλησίας:ἐν ᾗ ἐκύρουν τὰ ψηφίσματα. εἰσὶ δὲ νόμιμοι
ἐκκλησίαι αἱ λεγόμεναι κύριαι τρεῖς τοῦ μηνὸς Ἀθήνησιν. ἡ πρώτη καὶ ἡ
δεκάτη καὶ ἡ τριακάς. εἰσὶ δὲ καὶ πρόσκλητοι συναγόμεναι κατά τινα
ἐπείγοντα πράγματα. αἱ μὲν οὖν νόμιμοι καὶ ὡρισμέναι ἐκκλησίαι κύριαι λέγον-
ται, ὡς ἔφαμεν, αἱ δὲ πρὸς τὰ κατεπείγοντα συναγόμεναι σύγκλητοι. REΓ
Tr νόμιμαι ἐκκλησίαι ἦσαν αἱ λεγόμεναι κύριαι, τρὶς τοῦ μηνὸς Ἀθήνησι
γινόμεναι, ἐν τῇ πρώτῃ, τῇ δεκάτῃ καὶ τῇ τριακοστῇ, ἐν αἷς ἐκύρουν τὰ ψηφιζό-
μενα. ἦσαν δὲ καὶ ἕτεραι κατά τινα ἐναγόμενα γινόμεναι πράγματα, αἳ καὶ
ἐκαλοῦντο σύγκλητοι. ἀπὸ γὰρ προσκλήσεως ἐγίνοντο, ἐκτὸς οὖσαι τῶν ὡρις-
μένων ἡμερῶν. Lh
Tr κυρίας] ἐν ᾗ ἐκύρουν τὰ ψηφίσματα. Lh
vet ἡ πνὺξ αὑτηΐ:ἡ ἐκκλησία, παρὰ τὴν τῶν λίθων πυκνότητα. ἢ ἀπὸ
τοῦ πυκνοῦσθαι τοὺς ἄνδρας ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, ὡς αὐτὸς ἐν Σφηξίν·
“ἔδοξέ μοι περὶ πρῶτον ὕπνον ἐν τῇ πυκνὶ
ἐκκλησιάζειν πρόβατα συγκαθήμενα”. REΓ
Tr πνὺξ τὸ δικαστήριον παρὰ τὴν τῶν λίθων πυκνότητα, ἢ παρὰ τὸ πυκ-
νοῦσθαι τοὺς ἄνδρας ἐν αὐτῇ· πλῆθος γὰρ συνήρχετο δικαστῶν ἐν αὐτῷ καὶ
ἑτέρων ἀκροωμένων. Lh
vet οἱ δ' ἐν ἀγορᾷ λαλοῦσι:διάφορα δηλοῖ ἡ λέξις. νῦν μὲν τὴν ἐκκλη-
σίαν, ὅθεν ὁ Νέστωρ ἀγορητής, καὶ τὸν τόπον ἔνθα πιπράσκεται τὰ ὤνια, καὶ
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in Acharnenses (scholia vetera et recentiora
Triclinii) Hypothesis-epigram-scholion sch ach, verse 67, line 2
Tr ταῶσι] τοῖς κόλποις τοῖς πεποικιλμένοις, ὅτι πορφύρας ἔχουσι καὶ
τιάρας· τοιοῦτοι γὰρ Πέρσαι ἀλαζόνες. Lh
vet Tr ὦ 'κβάτανα τοῦ σχήματος:ἐξίασι γὰρ οἱ πρέσβεις κεκαλλωπις-
μένοι ὡς ἀπὸ Ἐκβατάνων, ἥτις ἐστὶ Περσικὴ πόλις. REΓLh
vet Tr μισθὸν φέροντας:διὰ τούτων παρίστησι τὴν τῶν Ἀθηναίων μαλα-
κίαν, ἄλλως ἀναλισκόντων τοὺς χρόνους ἕνεκα κέρδους. πρὸ δώδεκα δὲ ἐτῶν
595
ἦρχεν ὁ Εὐθυμένης Ἀθήνησι. καθάπτεται οὖν τῶν πρεσβευτῶν ὡς ἐπίτηδες
χρονοτριβούντων ἐν ταῖς πρεσβείαις, ὑπὲρ τοῦ πλείονα μισθὸν λαμβάνειν.
REΓLh
vet Tr ἐπ' Εὐθυμένους ἄρχοντος:οὗτός ἐστιν ὁ ἄρχων, ἐφ' οὗ κατελύθη
τὸ ψήφισμα τὸ περὶ τοῦ μὴ κωμῳδεῖν γραφὲν ἐπὶ Μορυχίδου. ἴσχυσε δὲ ἐκεῖνόν
τε τὸν ἐνιαυτὸν καὶ τοὺς δύο ἑξῆς ἐπὶ Γλαυκίνου τε καὶ Θεοδώρου, μεθ' οὓς
ἐπ' Εὐθυμένους κατελύθη. REΓLh
vet Tr διὰ τῶν Καϋστρίων:Καΰστριος ποταμὸς τῆς Λυδίας περὶ Μίλητον
πλησίον τῆς Λυδίαςπαρ' ᾧ καὶ ὁ Ἄσιος λειμών. ἔνθα καὶ χῆνές εἰσι πολλοὶ
διαιτώμενοι. καὶ Ὅμηρος·
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in Acharnenses (scholia vetera et recentiora
Triclinii) ypothesis-epigram-scholion sch ach, verse 527, line 2
μένη κατελθοῦσα καὶ πλήξασα τὸ ἀνδράριον ἦχόν τινα ἀπετέλει, ὃς ἐκαλεῖτο
κότταβος. ὁ δὲ τῶν χειλέων κτύπος ὁ γινόμενος ἐκ τοῦ πτύσματος ἐκαλεῖτο
λάταγος. ἐπῃνεῖτο δὲ ὁ μείζονα κτύπον ποιήσας, ὁ δὲ ἡττώμενος ἐζημιοῦτο
τὴν τοῦ συμποσίου δαπάνην. Lh
vet πεφυσιγγωμένοι:πεφυσημένοι. φύσιγξ λέγεται τὸ ἐκτὸς λέπισμα
τῶν σκορόδων, ἡ φυσίγγη. ἔπαιξεν οὖν καὶ τοῦτο εἰς Μεγαρέας ὅτι πολλὰ
σκόροδα ἔχουσιν. ἢ πεπλησμένοι, ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν τὸν ἄνεμον δεχομένων
ἀσκῶν ἢ φυσῶν. ἢ ἐκκεκαυμένοι, οἰδοῦντες. REΓ
Tr πεφυσιγγωμένοι] ἐξωγκωμένοι ἐκ μεταφορᾶς τῶν ἀσκῶν. Lh
vet Tr Ἀσπασίας πόρνα δύο:τῇ μιᾷ τούτων ἐκέχρητο ὁ Περικλῆς· δι'
ἣν ὀργισθεὶς ἔγραψε τὸ κατὰ Μεγαρέων ψήφισμα ἀπαγορεύων δέχεσθαι αὐτοὺς
εἰς τὰς Ἀθήνας. ὅθεν ἐκεῖνοι εἰργόμενοι τῶν Ἀθηνῶν προσέφυγον τοῖς
Λακεδαιμονίοις. ἡ δὲ Ἀσπασία Περικλέους ἦν σοφίστρια καὶ διδάσκαλος
λόγων ῥητορικῶν· ὕστερον δὲ καὶ γαμετὴ αὐτοῦ γέγονεν. REΓ3Lh
vet Tr κἀντεῦθεν ἀρχὴ τοῦ πολέμου:ἐνταῦθα εἰς τὸν Περικλέα βούλεται
ἀγαγεῖν τὴν αἰτίαν τοῦ πολέμου, ὡς οὐκ εὐπρεπῆ αὐτῷ προσάπτων πρόφασιν.
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in Acharnenses (scholia vetera et recentiora
Triclinii) Hypothesis-epigram-scholion sch ach, verse 532, line 10
πιος καλεῖται, ἐπήγαγε τὸ “ἤστραπτεν, ἐβρόντα”. EΓ3Lh
vet Tr ἐτίθει νόμους:μιμούμενος τὸν τῶν σκολίων ποιητήν. Τιμοκρέων δὲ
ὁ Ῥόδιος μελοποιὸς τοιοῦτον ἔγραψε σκόλιον κατὰ τοῦ Πλούτου, οὗ ἡ ἀρχὴ
“ὤφελέν σ' ὦ τυφλὲ Πλοῦτε
μήτε γῇ μήτ' ἐν θαλάσσῃ
μήτ' ἐν ἠπείρῳ φανῆμεν,
ἀλλὰ Τάρταρόν τε ναίειν
κ'Ἀχέροντα· διὰ σὲ γὰρ πάντ'
αἰὲν ἀνθρώποις κακά.”
τούτοις ἔοικε καὶ τὰ ὑπὸ Περικλέους εἰσηγηθέντα, ἐπεὶ ὁ Περικλῆς γράφων
τὸ ψήφισμα εἶπε Μεγαρέας μήτε ἀγορᾶς μήτε θαλάττης μήτ' ἠπείρου μετέχειν.
596
ἐπεὶ οὖν ὅμοια τοῖς Τιμοκρέοντος ἔγραψε, διὰ τοῦτο εἶπεν ὅτι “ἐτίθει νόμους
ὥσπερ σκόλια γεγραμμένους”.ἐνεκάλεσε δὲ ὁ Περικλῆς τοῖς Μεγα-
ρεῦσιν ὅτι τὴν ἱερὰν γῆν τὴν ὀργάδα ἐγεώργησαν. REΓLh
vet Tr ὅτε δὴ 'πείνων:ἀντὶ τοῦ ἐλίμωττον, ὑπὸ λιμοῦ διεφθείροντο.
“βάδην”δὲ ἀντὶ τοῦ κατὰ βραχὺ αὐξανομένου τοῦ λιμοῦ καὶ ἐπίδοσιν
λαμβάνοντος, προϊόντος ἐπὶ τὸ μεῖζον. REΓ3Lh
Tr 'πείνων] ἤγουν ὑπὸ τοῦ λιμοῦ διεφθείροντο. Lh
vet λαικαστρίας] πόρνας. EΓ3
vet Tr
ἐρεῖ τις, οὐ χρῆν:ἐρεῖ τις ὅτι οὐκ ἐχρῆν πόλεμον κινῆσαι τοὺς
Λακεδαιμονίους. τί οὖν ἐχρῆν αὐτοὺς ποιεῖν εἴπατε. EΓLh
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in vespas (scholia vetera, recentiora Tricliniana
et Aldina) (5014: 007)“Scholia in Vespas, Pacem, Aves et Lysistratam”, EKoster,
W.J.W.Groningen: Bouma, 1978; Scholia in Aristophanem 2.1.
Argumentum-dramatis personae-scholion sch vesp, verse 157a, line 4
ἐπιτηρήσω Lh]. VLh
Tr βάλανον:τὸν μοχλόν. LhAld
Ald κυρίως δὲ τὸ εἰς τὸν μοχλὸν (4) ... (6) κεκλείδωται. καὶ βαλανά-
γρα (3) ... (3) βάλανον. (ex Su. s.v. βαλανάγρα, I 450, 3 – 6)
vet ἐκτρώξεται:ἀντὶ τοῦ τὸν μοχλὸν φύλαττε, ὅπως μὴ τὸ κλεῖθρον
φαγὼν ἐξέλθῃ. VAld
Tr ἐκτρώξεται] καταφάγοι καὶ ἐξέλθοι. Lh
vet Tr Δρακοντίδης:πονηρὸς ⌈ἦνLh οὗτος (.) RVAld ⌈ὁ Δρακοντίδης
Lh καὶ πλείσταις καταδίκαις ἐνεχόμενος, ὡς Πλάτων ⌈ἐν Lh Σοφισταῖς ⌈φησίν
Lh. Καλλίστρατος δὲ ἕνα τῶν λʹ φησίν, εἰ μὴ ὁμώνυμος ⌈εἴη Lh. ἔστι ⌈γὰρ
VAld [δὲ Lh] οὗτος ὁ ⌈καὶ VLh [τὸ Ald] περὶ τῶν λʹ ψήφισμα περὶ ὀλιγαρχίας
γράψας, ὡς Ἀριστοτέλης ἐν Πολιτείαις. VLhAld
Tr Δρακοντίδης] πονηρὸς οὗτος καὶ πλείσταις κακίαις ἐνεχόμενος. Lh
vet λείπει ἔσὴ. R
vet ὀδὰξ τὸ δίκτυον:νῦν πάλιν διὰ τοῦ δικτύου φαίνεται ἄνω παρὰ
τὴν καπνοδόχην. RVAld
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in vespas (scholia vetera, recentiora Tricliniana et
Aldina) Argumentum-dramatis personae-scholion sch vesp, verse 377a, line 3
Tr τηρώμεσθ'] ἐπιτηρῶμεν. Lh
Tr στροφὴ ἑτέρα κώλων ηʹ. lhAld
vet Tr δακεῖν] ⌈ἀντὶ τοῦ Victδηχθῆναι (,) ⌈καὶ Vict λυπηθῆναι. VictLh
vet Tr τὸν περὶ ψυχῆς:ἀντὶ
τοῦ ἐκφυγεῖν σώσαντα τὴν καρδίαν.
Vict
ἤγουν ἐκφυγεῖν σώσοντα τὴν ψυχήν.
LhAld
vet Tr ἵν' εἰδῇ μὴ πατεῖν:καὶ τοῦτο ὡς φιλόδικος. VAld ἔγκλημα ⌈δὲ
VAld ἦν ὑβρίσαι τὰ μυστήρια· ἢ οὖν πάλιν πλέκει αὐτῷ ⌈συκοφαντίαν, λέγων
“ἵν' εἰδῇ μὴ πατεῖν τὰ ψηφίσματα”Lh· ἢ δείκνυσιν, ⌈ὅτι LhAld
597
⌈ὡς VAld [ὥσπερ Lh] οὐ χρὴ τὰ μυστήρια εὐτελίζειν, οὕτως οὐδὲ ταῦτα (.)
VLhAld ποιεῖν. VAld
vet Tr πατεῖν] ὑβρίζειν (.) VictLh, ἀθετεῖν. Lh
vet ἀντὶ τοῦ ὄργια. R
vet τὰ ταῖν θεαῖν ψηφίσματα:ἀντὶ τοῦ ⌈ταῖν θεαῖν V “μυστήρια”
εἰπεῖν “ψηφίσματα”εἶπεν, ὡς δέον οὐχ ἧττον περὶ ταῦτα ἢ περὶ ἐκεῖνα
ἐσπουδακέναι. VAld
Tr ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν “τὰ μυστήρια” “ψηφίσματα”εἶπεν ὡς φιλόδικος,
ὡς δέον καὶ περὶ ταῦτα ἐσπουδακέναι, ὥσπερ καὶ περὶ ἐκεῖνα. Lh
Tr ψηφίσματα] ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν τὰ μυστήρια. Lh
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in ecclesiazusas Argumentum-scholion sch eccl,
verse 813, line 2
καταθῶ αὐτὰ εὕρω.
εἰς τρίτην. R.
παρ' ὑπόνοιαν τοῦτο. R.
πένης οὗτος καὶ εὐρύπρωκτος. R.
Καλλίμαχος: Καὶ οὗτος πένης καὶ χαμαιδι-
δάσκαλος. (αὐτοῖσι δὲ σὺν αὐτοῖς.)
Καλλίου: Καλλίας τις ἐγένετο πλούσιος, ὃς εἰς
πόρνας τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν κατηνάλωσε, καὶ λοιπὸν πέ-
νης ἐγένετο.
ψηφίσματα: Ἐψηφίσαντο γὰρ αὐτοὺς εὐωνο-
τέρους εἶναι, καὶ τὸ ψήφισμα ἄκυρον γέγονε.
τῆς τεσσαρακοστῆς: Οὗτος ἔγραψε τεσσαρα-
κοστὴν εἰσενεγκεῖν ἀπὸ τῆς οὐσίας εἰς τὸ κοινόν.
ταυτολογία καὶ λῆροι. R.
φυλάξομαι: Ὥστε ἐπιμέλειαν ἡμῶν ποιεῖσθαι.
ἀνάφορον: Ξύλον ἀμφίκοιλον, ἐν ᾧ τὰ φορτία
ἐξαρτήσαντες οἱ ἐργάται βαστάζουσιν.
κοινῇ πάντες ἀστοὶ γεγενήμεθα. R. Γ.
ἀντὶ τοῦ πρὸς αὐτήν. Ἀττικὰ γάρ ἐστι τὰ τοι-
αῦτα.
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Scholia in ecclesiazusas Argumentum-scholion sch eccl,
verse 1089, line 1
ἀξιόχρεως: ἀξιολόγους. R.
μή μοι: ἄλλη γραῦς τρίτη πρὸς τὸν νεώτερον. R.
χεῖρον. R.
διαβάλλει αὐτὴν ὡς ἄμορφον. μαστός. R.
παρὰ τῶν πλειόνων: Παρὰ τῶν νεκρῶν.
δύο γὰρ αὐτὸν κατεῖχον. R.
πορθμῆς: Ἐπειδὴ οἱ πορθμῆς τοὺς παριόντας
598
ἀναγκάζουσιν εἰς τὰ ἴδια πλοῖα ἐμβαίνειν.
ἀπεκναίετε: Διεφθείρετε.
κατὰ τὸ Καννώνου: Ψήφισμα γεγράφει κατε-
χόμενον ἑκατέρωθεν ἀπολογεῖσθαι τὸν κατ' εἰσαγγελίαν
κρινόμενον. (Κρατῖνος δὲ καὶ πρὸς κλεψύδραν κελεῦσαι.
Ξενοφῶν δὲ εἰς τὸ βάραθρον ἐμβληθέντα ἀποθανεῖν καὶ
τὴν οὐσίαν ἀπολέσαντα.)
διαλελειμμένον: Μέσον εἰλημμένον.
βολβῶν χύτραν: Ἐπιτήδειοι γὰρ πρὸς συνου-
σίαν οἱ βολβοί.
Φρύνην: Φρύνη ἀρχαία γυνή. οἱ δὲ ῥυτίς. λή-
κυθος δὲ, ᾠδηκυῖα.
Σχόλια στον Αριστοφάνη. Commentarium in aves (scholia vetera et recentiora
Tzetzae) Argumentum-dramatis personae-scholion sch av, section-verse 1035a, line 1
αὑταιί p.i.m.] αἱ πληγαί· ἅμα δὲ τύπτει αὐτόν.
ποῦ πρόξενοι] προδεχόμενοι τοὺς ξένους.
κυάμῳ λαχὼν] κλῆρον εὑρών.
τί βούλει] κατὰ τί.
(Φαρνάκῃ ⸓) στρατηγὸς Περσῶν ὁ Φαρνάκης· ἀλαζονικῶς οὖν
σκήπτεται κοινωνίαν ἔχειν μετ' ἐκείνου.
ἄπιθι λαβὼν] ταῦτά φησι.
παίζει πρὸς τὸ ῥηθέν.
ἀποσοβήσεις] πόρρω ὑπάγεις.
οὐ δεινά] ἐστί.
ἐὰν κτλ.] ἦλθεν ὁ ψηφισματοπώλης.
Ἀθηναῖον ἀδικῇ] τί μέλλει ἐκεῖ ἵνα γένηται.
Ὀλοφύξιοι] ἔθνος.
οἷσίπερ] ἐκείνοις τοῖς μέτροις.
ὕβρεως] ἕνεκεν.
γράφω] κατηγορῶ.
μυρίας] εἰς.
διασκεδῶ] διασκορπίσω.
ἤδη μοι] ᾠδὴ ἤτοι στροφή.
(v.l.) οἳ] ἣ.
κάλυκος αὐξανόμενον] καταχρηστικῶς πᾶν βλάστημα.
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 7, section 28, line 1
κυρίως γὰρ ὁ μὲν τεχνίτης κατασκευάζει, ὁ δὲ παρέχων τὰ ἀναλώ-
ματα κατασκευάζεται. A
νεωσοίκους οἰκοδομεῖται] οἴκους γὰρ ἐποίουν εἰς τὸν αἰγιαλόν, ἵνα
ἐκεῖσε νεωλκῶσι καὶ μὴ δὴ φθείρωνται τὰ πλοῖα ἢ ὑπὸ ὄμβρου ἢ ὑπὸ καύ-
ματος, διὸ νεὼς οἶκοι καλοῦνται. ἰστέον δὲ ὅτι δύο λέξεις εἰσὶ καὶ οὐχ ὥς
τινες ὑφ' ἓν ἀναγινώσκουσι. γενικὴ δὲ οὖσα ‘τῆς νεὼς’ ἀκίνητος μένει.
ἀεὶ γὰρ πλαγία πτῶσις εὑρισκομένη μετ' εὐθείας ἀκίνητος μένει. S
ὧν οὐδὲν προτιμᾷ] ἀντὶ τοῦ ‘ὧν οὐδὲν φροντίζει’. F2
599
οἳ οὐκ αἰσχύνονται] κατατρέχει τῶν φιλιππιζόντων. A
περὶ δὲ τῆς ἐπανορθώσεως τῆς εἰρήνης] ὁ Φιλοκράτης ἐν τῷ ψηφίσματι
γέγραφεν ἑκατέρους ἃ ἔχουσιν ἔχειν, χαριζόμενος Φιλίππῳ· πολλὰ γὰρ
ἀλλότρια ἡρπάκει. συνέντες Ἀθηναῖοι τοῦτο ἔπεμψαν ἐπανορθώσασθαι
τὴν εἰρήνην ὥστε ἔχειν ἑκατέρους τὰ ἑαυτῶν. A
εὐδοκίμησεν ὁ Πύθων] ὥσπερ νῦν μεμφόμενος τοὺς ῥήτορας ἔγραψε
Φίλιππος, οὕτω καὶ ὁ Πύθων τότε τοῖς συμβούλοις δημηγορῶν. ἐπαινεῖ
δὲ τὸν Πύθωνα ὅτι εὐδοκίμησε κατὰ τοὺς λόγους τότε (ἦν γὰρ ῥήτωρ
ἄριστος) καὶ ἐπειδὴ συμφέρει αὐτῷ· δι' αὐτοῦ γὰρ ἐλέγχει τὸν Φίλιππον
ψευδόμενον. AR
Πύθωνα] ἐπηγγέλλετο γὰρ ποιεῖν τὰ δέοντα καὶ ἐπανορθοῦσθαι τὴν
εἰρήνην. A
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano)
Oration 7, section 32, line 1
ἀλλότρια ἡρπάκει. συνέντες Ἀθηναῖοι τοῦτο ἔπεμψαν ἐπανορθώσασθαι
τὴν εἰρήνην ὥστε ἔχειν ἑκατέρους τὰ ἑαυτῶν. A
εὐδοκίμησεν ὁ Πύθων] ὥσπερ νῦν μεμφόμενος τοὺς ῥήτορας ἔγραψε
Φίλιππος, οὕτω καὶ ὁ Πύθων τότε τοῖς συμβούλοις δημηγορῶν. ἐπαινεῖ
δὲ τὸν Πύθωνα ὅτι εὐδοκίμησε κατὰ τοὺς λόγους τότε (ἦν γὰρ ῥήτωρ
ἄριστος) καὶ ἐπειδὴ συμφέρει αὐτῷ· δι' αὐτοῦ γὰρ ἐλέγχει τὸν Φίλιππον
ψευδόμενον. AR
Πύθωνα] ἐπηγγέλλετο γὰρ ποιεῖν τὰ δέοντα καὶ ἐπανορθοῦσθαι τὴν
εἰρήνην. A
ἔλεγε δὲ] ἐπίκρισις. F2
τῷ Φιλοκράτους ψηφίσματι] τὸ γὰρ Φιλοκράτους ψήφισμα εἶχεν
ἑκατέρους ἃ ἔχουσιν ἔχειν. εἶχε δὲ Ἀμφίπολιν ὁ Φίλιππος· οὐκοῦν ἀπώλ-
λυον διὰ τοῦ ψηφίσματος ταύτην. A
ἐκπολιορκήσας] ‘πολιορκῆσαι’ τὸ τοὺς πολεμίους περικαθέζεσθαι
τὴν πόλιν ἐπὶ πολύ, ἵνα τοὺς ἔνδον διαφθείροντες λιμῷ οὕτως ἀναγκάσω-
σιν ἐκδοῦναι ἑαυτούς, ‘ἐκπολιορκῆσαι’ δὲ τὸ ἀπὸ τῆς πολλῆς καὶ πάνυ
πολιορκίας δεσπότας γενέσθαι τῶν πολιορκουμένων. S
ἵνα δὴ αὐτόνομοι ὦσιν] σημείωσαι, εἰρωνικόν. F2Y
κατ' εἰρωνείαν λέγει τὸ ‘ἵνα’· ἰδοὺ γὰρ τυραννοῦνται τοῖς ὅπλοις.
ὁμολογεῖ τοῦτο λόγῳ· τοῖς ἔργοις τἀναντία πράττει. τὰς γὰρ Φερὰς
ἐχειρώσατο. A
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 7, section 32, line 3
εὐδοκίμησεν ὁ Πύθων] ὥσπερ νῦν μεμφόμενος τοὺς ῥήτορας ἔγραψε
Φίλιππος, οὕτω καὶ ὁ Πύθων τότε τοῖς συμβούλοις δημηγορῶν. ἐπαινεῖ
δὲ τὸν Πύθωνα ὅτι εὐδοκίμησε κατὰ τοὺς λόγους τότε (ἦν γὰρ ῥήτωρ
ἄριστος) καὶ ἐπειδὴ συμφέρει αὐτῷ· δι' αὐτοῦ γὰρ ἐλέγχει τὸν Φίλιππον
ψευδόμενον. AR
Πύθωνα] ἐπηγγέλλετο γὰρ ποιεῖν τὰ δέοντα καὶ ἐπανορθοῦσθαι τὴν
εἰρήνην. A
ἔλεγε δὲ] ἐπίκρισις. F2
600
τῷ Φιλοκράτους ψηφίσματι] τὸ γὰρ Φιλοκράτους ψήφισμα εἶχεν
ἑκατέρους ἃ ἔχουσιν ἔχειν. εἶχε δὲ Ἀμφίπολιν ὁ Φίλιππος· οὐκοῦν ἀπώλ-
λυον διὰ τοῦ ψηφίσματος ταύτην. A
ἐκπολιορκήσας] ‘πολιορκῆσαι’ τὸ τοὺς πολεμίους περικαθέζεσθαι
τὴν πόλιν ἐπὶ πολύ, ἵνα τοὺς ἔνδον διαφθείροντες λιμῷ οὕτως ἀναγκάσω-
σιν ἐκδοῦναι ἑαυτούς, ‘ἐκπολιορκῆσαι’ δὲ τὸ ἀπὸ τῆς πολλῆς καὶ πάνυ
πολιορκίας δεσπότας γενέσθαι τῶν πολιορκουμένων. S
ἵνα δὴ αὐτόνομοι ὦσιν] σημείωσαι, εἰρωνικόν. F2Y
κατ' εἰρωνείαν λέγει τὸ ‘ἵνα’· ἰδοὺ γὰρ τυραννοῦνται τοῖς ὅπλοις.
ὁμολογεῖ τοῦτο λόγῳ· τοῖς ἔργοις τἀναντία πράττει. τὰς γὰρ Φερὰς
ἐχειρώσατο. A
Πανδοσίαν ... Ἐλάτειαν] αὗται αἱ πόλεις ἐν Ἀχαΐᾳ εἰσὶν ἐντὸς Πε-
λοποννήσου. A
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 10, section 1, line 33
Φασὶ δὲ οἱ αὐτοί, Ἀλέξανδρος καὶ Διόσκορος καὶ Ζήνων ὁ πολυθρύλη-
τος, τὸ συμφέρον κεφάλαιον μόνον ἐξειργάσθαι κατὰ τὸν λόγον. δοκοῦσι
δὲ σφόδρα ἠγνοηκέναι καὶ τῶν κεφαλαίων τὴν φύσιν. ἔχει γὰρ καὶ τὸ δυ-
νατὸν ὁ λόγος καὶ τοῦτο διπλοῦν· ἔχει δὲ καὶ τὸ νόμιμον καὶ τὸ δίκαιον, ὡς
αὐτή γε ἡ διαίρεσις καὶ τάξις ῥηθεῖσα δείξει.
Σκοπὸς δὲ Δημοσθένει συγκροτῆσαι καὶ αὐξῆσαι τὴν Διοπείθους δύνα-
μιν, τοῦ καιροῦ πλείστην παρρησίαν ἐνδιδόντος, μετὰ μέντοι γε τοῦ φυ-
λάττεσθαι τὸ προσκορές, ἵνα μὴ δοκῇ χάριτι λέγειν. σκοπὸς δὲ καὶ παρ-
οξῦναι τὸν δῆμον· δέδοικε γὰρ μὴ τρέψωνται ἐπὶ διαλλαγὰς καὶ πρεσβείας
περὶ τούτου· τυχεῖν δὲ προῄρηται τοῦ γράψαι αὐτοὺς περὶ τοῦ πολέμου
ψήφισμα· σκοπὸς δὲ καὶ πεῖσαι τοὺς ἀκούοντας πρεσβεύσασθαι πρὸς τὸν
Μῆδον περὶ χρημάτων καὶ προσλαβέσθαι τὴν βασιλέως εὔνοιαν. πρὸς μὲν
οὖν τὰ κατὰ τὸν Διοπείθην, ὥστε συμμένειν τοῦ στρατηγοῦ τὴν δύναμιν,
καὶ πρὸς τὸ μὴ δεῖν αὐτὸν Δημοσθένην ἀναγκασθῆναι γράψαι περὶ πο-
λέμου ψήφισμα, ἀντέθηκεν ἀγωνιστικώτατα τὴν παράβασιν τῆς εἰρήνης
καὶ τοὺς ὅρκους συγκεχυμένους. ὧν ἀποδειχθέντων καιρὸν εἴληφε πεῖσαί
τε καὶ καταναγκάσαι τοὺς ἀκούοντας συνέχειν καὶ αὔξειν τὴν Διοπείθους
δύναμιν, καὶ τὸ καθ' ἑαυτὸν περιττὸν ἀπέφηνεν ὄν. εἰ γὰρ φανερὸς ὁ Φίλ-
ιππος παραβεβηκὼς τὴν εἰρήνην, πῶς δίκαιός ἐστιν αὐτὸς ἀναγκασθῆναι
γράψαι περὶ πολέμου ψήφισμα; πλὴν εἰ μὴ βούλοιντο πρόφασιν ζητεῖν
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 10, section 1, line 42
ψήφισμα· σκοπὸς δὲ καὶ πεῖσαι τοὺς ἀκούοντας πρεσβεύσασθαι πρὸς τὸν
Μῆδον περὶ χρημάτων καὶ προσλαβέσθαι τὴν βασιλέως εὔνοιαν. πρὸς μὲν
οὖν τὰ κατὰ τὸν Διοπείθην, ὥστε συμμένειν τοῦ στρατηγοῦ τὴν δύναμιν,
καὶ πρὸς τὸ μὴ δεῖν αὐτὸν Δημοσθένην ἀναγκασθῆναι γράψαι περὶ πο-
λέμου ψήφισμα, ἀντέθηκεν ἀγωνιστικώτατα τὴν παράβασιν τῆς εἰρήνης καὶ τοὺς
ὅρκους συγκεχυμένους. ὧν ἀποδειχθέντων καιρὸν εἴληφε πεῖσαί
τε καὶ καταναγκάσαι τοὺς ἀκούοντας συνέχειν καὶ αὔξειν τὴν Διοπείθους
δύναμιν, καὶ τὸ καθ' ἑαυτὸν περιττὸν ἀπέφηνεν ὄν. εἰ γὰρ φανερὸς ὁ Φίλ-
ιππος παραβεβηκὼς τὴν εἰρήνην, πῶς δίκαιός ἐστιν αὐτὸς ἀναγκασθῆναι
601
γράψαι περὶ πολέμου ψήφισμα; πλὴν εἰ μὴ βούλοιντο πρόφασιν ζητεῖν
συκοφαντίας πρὸς αὐτὸν οἱ ταῦτα λέγοντες. καὶ τὰ μὲν δύο τοῦτον δι-
ῳκήσατο τὸν τρόπον· περὶ δὲ τῆς πρεσβείας (χρήματα γὰρ αὐτοῖς τέως
παρ' ἐκείνου συμπορίσασθαι βούλεται) τὴν ἔνδειαν συνίστησι τὴν ὑπάρ-
χουσαν τῇ πόλει. χρῆναι γὰρ τὰ νῦν ὄντα χρήματα διαδίδοσθαι τῷ δήμῳ
καὶ καταναλίσκεσθαι, ὡς ἔθος, εἰς τὰς θεωρίας, καὶ μὴ ἀφαιρεῖσθαι τὰ
ἐκ τοῦ δημοσίου διδόμενα, μηδὲ μὴν παρὰ τῶν πλουσίων γίγνεσθαι τοὺς
πόρους συκοφαντουμένων τε καὶ δημευομένων ἀδίκως. ὧν ῥηθέντων τοῖς
ἀκούουσι πρὸς ἡδονήν (οὐδενὸς γὰρ οὕτω μετεποιοῦντο ὡς τοῦ νέμεσθαι
τὰ κοινά) καιρὸν εἴληφε συμβουλεῦσαι αὐτοῖς αἰτεῖν παρὰ βασιλέως χρή-
ματα, ὡς ἀλλαχόθεν μὴ ὑπαρχούσης εὐπορίας τῇ πόλει. ἡ μὲν οὖν
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 10, section 9, line 50
τὴν ἀρχήν, πρῶτον μέν, ὡς ἔφην, ἵνα γενναίως πρὸς αὐτὴν ἀγωνίσηται,
εἶτα, ἐπειδὴ εἶχε καὶ δευτέρᾳ λύσει χρήσασθαι παρεχούσῃ ἀντεξέτασιν
τῶν ὑπαρχόντων Ἀθηναίοις ἀγαθῶν καὶ τῶν ἐπὶ Θρᾴκης φαύλων καὶ
μικρῶν καὶ γλίσχρων, πάλιν ἐκαινοποίησε τὴν ἀντίθεσιν· μιᾷ μὲν ὅτι ἀναγ-
καίως πολεμεῖ τῇ δημοκρατίᾳ καὶ πολιτείᾳ ἀντικειμένῃ τῇ τυραννίδι.
ταύτῃ δὲ τῇ λύσει ἐχρήσατο πρὸς τὴν ἑτέραν θέσιν τῆς ἀντιθέσεως, τῇ
δὲ δευτέρᾳ λύσει τῇ περιεχούσῃ τὴν ἀντεξέτασιν νῦν μέλλει κεχρῆσθαι
πρὸς τὴν δευτέραν θέσιν. ἐκ τούτου τοίνυν τοῦ νομίμου κεφαλαίου, λε-
λυμένου μᾶλλον τῷ δικαίῳ, ἀντέπεσεν ἀναγκαίως ἀντίθεσις πάλιν ἀπὸ
τοῦ νομίμου· ‘οὐκοῦν εἰ πέπεισαι παραβεβάσθαι τὴν εἰρήνην, Δημόσθενες,
γράψον περὶ πολέμου ψήφισμα’· ταύτην ἔλυσεν ἐνστάσει, ἥτις ἔνστασίς
ἐστιν ἀπὸ τοῦ δικαίου· οὐ γὰρ δίκαιον, φησίν, ἀδικεῖσθαι ὑφ' ἡμῶν τὸν
προῃρημένον ὑμῖν τὰ βέλτιστα συμβουλεύειν (cf. 17)· εἶτα ἐκ παραδείγμα-
τος ἑτέραν πορίζεται λύσιν (cf. 18), ὅτι οὐδὲ ἄλλοτέ ποτε οὐδενὸς γράψαν-
τος Φίλιππος ἀδικεῖ, καὶ πρῶτα καὶ δεύτερα καὶ τρίτα καὶ νυνὶ δὲ Καρ-
διανοῖς βοηθεῖ, ὁμοῦ καὶ ἐπισημαινόμενος τὴν αἰτίαν δι' ἣν ὁ λόγος· ὅτι
γὰρ ἀπήγγελται Φίλιππος Καρδιανοῖς βοηθεῖν, εὔδηλον ὅτι ὁ δῆμος τετά-
ρακται. εἶτα τρίτη λύσις, ὅτι ὑμεῖς ἐχειροτονήσατε τὸν πόλεμον, ὅτι ἐξ οὗ
χρόνου τὸν Διοπείθην ἀπεστείλατε, κεχειροτονήκατε πόλεμον, ὥστε
περιττὸν περὶ τῶν ἐγνωσμένων γράφειν. εἶτα ὥσπερ ἀπαλλαγεὶς τῶν λύ-
σεων ἐπιλογίζεται, ὑποτιθέμενος ὃν δεῖ τρόπον πολεμεῖν (cf. 19). ἔθος
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano)
Oration 10, section 9, line 87
ἀρχαιοτέραν τὸν λόγον, ἀπὸ τῆς λέξεως ταύτης τὴν ἀρχὴν ποιησάμενος
(21). ‘οὐδὲν πώποτε, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τῶν πραγμάτων ἐξ ἀρχῆς ἐν-
εστήσασθε οὐδὲ κατεσκευάσασθε ὀρθῶς’. εἰ δὲ καὶ συμπαρομαρτεῖ τῇ
ἐργασίᾳ τοῦ κεφαλαίου τούτου, λέγω τοῦ δυνατοῦ, καὶ τὸ συμφέρον καὶ
συννοεῖται τοῖς λεγομένοις, οὐδὲν θαυμαστόν· σύνηθες γὰρ αὐτῷ τὰ κεφά-
λαια πλέκειν. ὅτι δὲ τῷ δυνατῷ μᾶλλον προσκεχώρηκε δῆλον ἐκ τῶν ἑπο-
μένων· εὐθὺς γὰρ ἔλυσε καὶ ἀνθυποφοράν, οὐ θεὶς μὲν αὐτὴν ἐκ τοῦ φανε-
ροῦ, δηλώσας δὲ διὰ τῶν λύσεων· ‘ἀλλὰ δυνησόμεθα βοηθείαις χρώμενοι
κωλύειν ἐκεῖνον’. ἐπειδὴ γὰρ πρὸ βραχέος ἐχρήσατο ἐν τῷ τέλει τῆς λύ-
σεως τῆς τοῦ νομίμου ἀντιθέσεως τῆς λεγούσης δεῖν αὐτὸν γράφειν περὶ
602
πολέμου ψήφισμα προτροπῇ τινι ἐπιλογικῇ, λέγων δεῖν κατασκευάζεσθαι
στράτευμα καὶ ὁπλίτας καὶ ἱππέας καὶ τριήρεις, διὰ τοῦτο καὶ προέλαβεν
ἐκ τῆς εἰσβολῆς τὴν λύσιν. καὶ νῦν ὁμοίως φανερώτερον πρὸς τὴν αὐτὴν
ἀπομάχεται λέγων (22)· ‘οὐκ ἔνεστι βοηθείαις χρωμένους οὐ δέον τί ποτε
πρᾶξαι’. καὶ ἄλλας δὲ ὑπονοίας ἔλυσε, μὴ διαφθείρηται τὰ χρήματα, μὴ
μάτην ἀναλωθῇ, δι' ὧν εἶπε δεῖν ταμίας καθιστάναι καὶ λόγους λαμβάνειν
παρὰ τῶν στρατηγῶν. μετὰ ταῦτα πάλιν ἀπὸ τοῦ δυνατοῦ ἀντέπεσεν ἀν-
τίθεσις ‘ἀλλὰ χαλεπὰ καὶ ἐργώδη λέγεις, Δημόσθενες’· εἶναι δὲ αὐτὴν
τοῦ φαμὲν διὰ τὸ πραγματείας εἰπεῖν καὶ πόνους (σχεδὸν γὰρ τὸ
μὴ ῥᾴδιον εἶναι τὸ πρᾶγμα σημαίνει), οὐ μὴν ἀπήλλακται τοῦ μετέχειν
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano)
Oration 17, section 2, line 123
πλοίων, εἰ συνεχωρήσαμεν αὐτῷ ποιεῖν, καὶ τριήρη ἂν ἐναυπηγήσατο· ἐν
ᾧ καὶ ἀντιπῖπτον κατὰ ἀναίρεσιν εἰσήγαγεν (cf. 28) ‘οὐ γὰρ δὴ φήσειέ
τις ἂν ἀφθονίαν εἶναι ξύλων ἐν τῇ Ἀττικῇ, σπανίζειν δὲ τὴν Μακεδονίαν,
ὅθεν ἔξεστιν εὐτελέστατα τοῖς βουλομένοις ὠνεῖσθαι’. εἶθ' ὅτι ἐφ' ἡμῖν
ἐστὶ καὶ μὴ ἀνέχεσθαι, τῶν συνθηκῶν καὶ τὸῥητὸν παρέχεται, ἐν ᾧ
γέγραπται (30) ‘ἂν βουλώμεθα τῆς κοινῆς εἰρήνης μετέχειν’, ὡς τοῦ ῥητοῦ
καὶ τῶν συνθηκῶν ἐπιτρεπουσῶν, εἰ βούλοιτό τις μηδαμῶς Ἀλεξάνδρῳ
ἀκολουθεῖν. τοῦτο τὸ ῥητὸν δύναται καὶ πόλεμον ἀπειλεῖν τοῖς παραβαίνειν
ἐθέλουσιν· ὁ δὲ πρὸς τὸ χρήσιμον τὸ οἰκεῖον λαβὼν πολλὰ μὲν ὑπέμνησε
τῶν προγόνων τῆς δόξης, πολλὰ δὲ τοῦ πρέποντος. εἶτα κατεπαγγέλλεται
γράψαι, εἰ ἐπιτρέποιεν, ψήφισμα περὶ πολέμου. gT
βδελυρεύσεται] σημείωσαι τὸ βδελυρεύεται. F2
ΥΠΕΡ ΚΤΗΣΙΦΩΝΤΟΣ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ
πρῶτον μέν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, τοῖς θεοῖς εὔχομαι πᾶσι καὶ πά-
σαις] τὸ προοίμιον ὡς ἀπολογουμένου, ἐξ εὐνοίας λαμβανόμενον. F2Yvk
(Ǔ 1c)
τὸ πρῶτον προοίμιον εὐκτικόν τέ ἐστι καὶ κατὰ μερισμὸν εἰσαχθὲν
παρασκευάζει τὴν εὔνοιαν. F4YS
περιβολὴ δὲ τοῦ προοιμίου τῷ διπλασιασμῷ τῶν ὀνομάτων. F2Yvk
εὐκτικὸν τὸ προοίμιον, ἐπειδήπερ περὶ εὐνοίας καὶ αἰτήσεως στεφάνου
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano)
Oration 18, section 1e, line 7
παρασκευάζει τὴν εὔνοιαν. F4YS
περιβολὴ δὲ τοῦ προοιμίου τῷ διπλασιασμῷ τῶν ὀνομάτων. F2Yvk
εὐκτικὸν τὸ προοίμιον, ἐπειδήπερ περὶ εὐνοίας καὶ αἰτήσεως στεφάνου
ὁ πᾶς ἐστιν ἀγών. A (→ 1f)
πρῶτον ... πάσαις] οὐκοῦν τὸ πρῶτον προοίμιον εὐκτικόν ἐστιν καὶ
κατὰ μερισμὸν εἰσαχθὲν παρασκευάζει τὴν εὔνοιαν, ἧς μάλιστα ἐν τῷ
παρόντι δεόμεθα. Ὁμηρικῷ δὲ εἴρηται ζήλῳ (Θ 5)
603
’κέκλυτέ μευ πάντες τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι’,
καὶ δὴ καὶ ἔμφασιν ἔχει τοῦ τῇ εὐνοίᾳ θαρρεῖν. οὐ γὰρ ἂν ὅλον ἐπεκαλεῖτο
τὸ τῶν θεῶν γένος, εἰ μὴ οὕτω διέκειτο. τὸ δὲ ‘διατελῶ’ εἴληπται μὲν ἀπὸ
τοῦ ψηφίσματος, δηλοῖ δὲ ὅτι συνεβίωσε τῇ εὐνοίᾳ καὶ ἀεὶ αὐτῆς μέλεται
καὶ πρότερον ἀφήσει τὴν ψυχὴν ἢ τὴν τοιαύτην διάνοιαν. gTBcFj
ἰστέον γὰρ ὡς ὅτι κατασκευὴν οὐκ ἐποιήσατο αὐτοῦ, ἵνα ὡς ὡμο-
λογημένην δείξῃ τὴν εὔνοιαν ἣν ἔχει εἰς τὴν πόλιν. A
τῇ τε πόλει καὶ πᾶσιν ὑμῖν] τάχα γὰρ δύναταί τις ὁμοῦ μὲν τὴν πόλιν
φιλεῖν, μισεῖν δὲ ἰδίᾳ τινάς, ὡς ἐπὶ Τίμαρχον τὸν νοῦν ἀναφέρεσθαι, ᾧ
ἐπολέμησεν ὁ Αἰσχίνης. gTBcFj
τοσαύτην ὑπάρξαι μοι] ὅρα ὅπως οὐ τὸ πλεῖον ἀπαιτεῖ, ἀλλ' ὡς ἀρκοῦσαν
τὴν ἰδίαν εὔχεται λαβεῖν.
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 18, section 32, line 1
τοσαύτην] ἡ ἀπόδοσις. R
εἰ μὲν οὖν περὶ ὧν ἐδίωκε μόνον] ἐντεῦθεν εἰσάγει τὰ παραγραφικά,
τὴν γραφὴν αἰτιώμενος· καὶ ἔστιν ἀπὸ τοῦ τρόπου τοῦτο. μέμφεται γὰρ
τῆς κατηγορίας τὸν τρόπον, ὅτιπερ οὐκ ἔστησεν ἄχρι τοῦ προβλήματος τὴν
μέμψιν, ἀλλὰ πρὸς τούτοιςπλείονα λόγον περὶ τῶν ἄλλων καὶ τῶν ἐκτὸς
ἐποιήσατο. gTBcFj
εἰ ... μόνον] τοῦτο οὐ προοίμιον, ὥς τινες οἴονται, ἀλλ' ἀντιπίπτον-
τος ἀναίρεσις, ὃ καὶ ἐν τῷ προοιμίῳ τοῦ κατὰ Ἀριστοκράτους πεποίηκεν.
F4YS
εἰ ... μόνον] πέμπτον προοίμιον. Avp
προβουλεύματος] προβούλευμα καλεῖ τὸ ψήφισμα τοῦ Κτησιφῶντος,
ἐπειδήπερ ἤδη ἐκυρώθη ἐν τῇ βουλῇ καὶ ἐπῄνεσαν τὸν Δημοσθένην ὡς
ἄξιον ὄντα στεφανωθῆναι. Avp
περὶ μὲν δὴ τῶν ἰδίων] κατασκευὴ τοῦ προοιμίου. A
ἐντεῦθεν εἰς τὸ δίκαιον εἰσβάλλει κεφάλαιον. F4YS
περὶ ... ἰδίων] δηλοῦσι μὲν καὶ αἱ λέξεις τῶν εἰρημένων τὴν ἀσθέ-
νειαν· λοιδορίας γὰρ καὶ αἰτιάσεις ἐκάλεσεν. ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ ‘βλασφη-
μεῖν’ οὐκἀξιόπιστον· ἐγγὺς γὰρ αὑτὸν τῶν θείων ἐποίησεν· βλασφημοῦ-
σι γὰρ εἰς τοὺς κρείττονας. τὸ δὲ ‘περὶ τῶν ἰδίων’, ὅτι Σκύθης καὶ δυσγε-
νὴς καὶ τὸν βίον αἰσχρός, σαφῶς δὲ παραιτεῖται λέγειν· οὕτω γὰρ φιλεῖ
πανταχοῦ μὴ διαρρήδην τὰς καθ' αὑτοῦ διαβολὰς μηνύειν. gTBcFj
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano)
Oration 19, section 281, line 1
τοὺς πρέσβεις ἔπεισε μαρτυρῆσαι, τὸ δὲ ἐστεφανῶσθαι κατὰ τῆς πατρίδος
ὁ ῥήτωρ ἐκ τοῦ ἀκολούθου καὶ μὴ εἰπόντων τῶν πρέσβεων κατεσκεύα-
σεν. gT
καὶ φιλοτησίας προὔπινεν] ἅπερ φιλεῖ γίγνεσθαι ἐν τοῖς συμποσίοις,
τὸ δεξιοῦσθαι ἀλλήλους τοῖς ποτηρίοις. πολλάκις φασὶν αὐτὰ τὰ ποτήρια
χαρίζεσθαι τὸν βασιλέα οἷς προπίνει χρυσᾶ ὄντα. τοῦτο γὰρ ἦν τὸ προ-
πίνειν. ταῦτα πάλιν ὡς ἐγκλήματα καὶ σημεῖα προδοσίας πεποίηται. A
ἡ κύλιξ ἣν κατὰ φιλίαν τοῖς φίλοις προὔτεινον. F4Y
τῆς ἐξωμοσίας] τὸ μεθ' ὅρκου πρᾶξίν τινα ἐξαρνήσασθαι διὰ νόσον
604
τινὰ ἢ ἑτέραν πρόφασιν. F1
τὸ ψήφισμα] ὅπερ τις ἐψηφίσατο τῶν πολιτῶν, ὅτε ἐξωμόσατο ὁ
Αἰσχίνης ἀρρωστεῖν. A
τοὺς μάρτυρας] οἷον τοὺς συμπρεσβευτὰς τοῦ Αἰσχίνου τὴν τρίτην
πρεσβείαν. A
τίνας οὖν εὐχὰς] ἐπιλογίζεται πληρώσας τὸ δεύτερον ζήτημα·
σύνηθες γὰρ αὐτῷ μετὰ τὰς ἀποδείξεις τὰς ἰσχυροτάτας ἐπιλογίζεσθαι.
F4YS
συμμάχοις] φησὶ τῶν Φωκέων, ἵνα αἰνίξηται εἰς Ἀθηναίους. A
οὐκοῦν ᾤχετο μὲν παρὰ τὸν νόμον] ἐνταῦθα ἐπιλογίζεται λοιπὸν καὶ
συναγωγὴν ποιεῖται τῶν ἐγκλημάτων, πληρώσας τὸ δεύτερον ζήτημα.
σύνηθες γὰρ αὐτῷ τοῦτο ποιεῖν, μετὰ τὰς ἀποδείξεις ἐπιλογίζεσθαι.
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 20, section 203, line 1
... καθ' οὕς εἰσι καὶ οὗτοι ἄρχοντες καὶ πάντες, ὡς ἔτυχε τίθεσθαι. gT
ἐπὶ καιροῦ τεθέντας] πρὸς γὰρ τὴν χρείαν εἰσέφερον οἱ πολιτευόμενοι
νόμους ἢ ἐν ὀξύτητι καιροῦ ὥστε λαθεῖν. ἀπὸ ἐλάττονος τὸ ἐπιχείρημα. gT
ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι] τὴν ἀρχὴν λέγει, καθ' ὃν [τὸν] τρόπον
τοῦτο ᾑροῦντο νομοθετεῖν. διὰ τοῦτο δὲ εἶπεν ‘ὡς ἐγὼ πυνθάνομαι’, ἵνα
φύγῃ τὸ συνειδέναι, τῇ ἀκοῇ δὲ τὴν γνῶσιν παραδίδωσι, καὶ ἵνα μὴ δόξῃ
διαβάλλειν αὐτός. gT
τοσοῦτοι μὲν οἱ ἐναντίοι] ὅτι δέ, φησί, τοσοῦτοι ἀντικείμενοί εἰσιν
ὑμεῖς μαρτυρεῖτε· ἐξ ὑμῶν γὰρ νομοθέτας ἐκλέγεσθε καὶ μέχρι νῦν πέρας
οὐκ ἔχει τὸ πρᾶγμα διὰ τὸ πλείστους εἶναι τοὺς ἐναντίους νόμους. gT
ψηφισμάτων] σημείωσαι, περὶ νόμου καὶ ψηφίσματος. F2L
συνίετε ὃν τρόπον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι] ἐξέτασις τοῦ νόμου, ἐπειδὴ καὶ
περὶ αὐτοῦ ὁ λόγος ἦν. gT
πρῶτον μὲν παρ' ὑμῖν ἐν τοῖς ὀμωμοκόσιν] ὤμνυον γὰρ οἱ δικάζον-
τες. ‘πρῶτον’ δὲ οὐ τῇ τάξει, ἀλλὰ τῷ ἀξιώματι καὶ τῷ κυροῦν· δεῖ γὰρ
προαναγνωσθῆναι τῷ δήμῳ, ἔπειτα προτεθῆναι, εἶτα λαβεῖν τὸν γραμ-
ματέα καὶ μετὰ ταῦτα τοὺς δικάζοντας ἀκοῦσαι. πῶς οὖν εἶπε ‘πρῶτον
παρ' ὑμῖν’; οὐδεὶς γὰρ πρὸ αὐτῶν ἄλλος ἦν οὐδὲ ἐκύρουν τοὺς εἰσφερομέ-
νους νόμους εἰ μὴ οἱ νομοθέται, οἵτινες ἐκληροῦντο δοκιμάζειν τοὺς νό-
μους.
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 20, section 274, line 1
ὅτι φήσαιμ' ἂν ἔγωγε] ὃ λέγει τοιοῦτόν ἐστιν· ‘οὐκ ἦν’ φησί ‘θελῆσαί
τι καὶ μὴ λαβεῖν παρὰ τῆς πόλεως τὸν εὐεργέτην.’ gT
ὅτι Λυσιμάχῳ δωρεὰν] Ἀριστείδου τοῦ δικαίου ἦν υἱός, τοῦ δὲ πάπ-
που εἶχε τὸ ὄνομα· δεδώκασι δὲ αὐτῷ ταύτην τὴν δωρεὰν δι' ἐκεῖνον.
ἐπειδὴ τοίνυν ὅσα ἐχαρίσαντο αὐτῷ ἥττω τῆς τοῦ ἀνδρὸς δόξης ἦν, ἵνα μὴ
φανῇ ἡ πόλις μικρότερα τῶν εὐεργεσιῶν τιμῶσα τὸν υἱὸν αὐτοῦ, εἰσήγαγεν
οὐδὲν εὖ ποιήσαντα τὴν πόλιν, ὡς κατὰ τὴν ἱστορίαν ἔχομεν, πλὴν ὅτι
Ἀριστείδου ἦν υἱός· καὶ τοῦτο δὲ ἔκρυψεν, ἵνα μὴ πολλὰ πάνυ εὐεργετήσαν-
τι δοκῇ ἡ πόλις τοσαῦτα δεδωκέναι. gT
καὶ τούτων ψήφισμά ἐστιν Ἀλκιβιάδου] ἀξιοπίστου ἀνδρὸς καὶ οὐδὲν
605
πρὸς χάριν ποιοῦντος. ἵνα γὰρ μὴ ἀντιπέσῃ ‘τί οὖν, εἰ ἀπατηθεὶς ὁ δῆμος
ἐπείσθη δοῦναι ὑπό τινος μισθὸν λαβόντος;’, διὰ τοῦτο προσέθηκε τὸν
ἄνδρα τὸν μέγιστον καὶ μεγίστου φρονήματος, ὃς οὐκ ἂν ἔγραψε τοιοῦτον
οὐ πεφυκὼς κολακεύειν, εἰ μὴ σφόδρα ἐθαύμασε τὰ ὑπ' αὐτοῦ γενόμε-
να.
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 20, section 320, line 1
ἔστι δ' ἡ ἀντίθεσις αὕτη πάλιν ἀπὸ τῆς ποιότητος τῶν εἰληφότων· δια-
φέρει δὲ τῷ κατ' ἀρχὰς μὲν ἀορίστως τινὰς αἰτιᾶσθαι τῶν εἰληφότων,
ἐνταῦθα δὲ κατ' ὄνομα διαρρήδην προήχθη ὅτι Μεγαρεῖς καὶ Μεσσήνιοι,
ὅπερ κατ' εἶδός ἐστιν. gT
μαστιγίαι] κακοὶ πονηροὶ μαστίγων ἄξιοι δοῦλοι, φησί, καὶ οὐδὲ οὗτοι
χρηστοὶ ἀτέλειαν ἔχουσι. Λεπτίνης δὲ ἔλεγεν ὅτι καὶ δοῦλοι καὶ Μεσσήνιοι
ἔχουσιν ἀτέλειαν. ‘ἐπισύροντες’ δὲ οἷον εἰς ἔδαφος ἕλκοντες καὶ διαβάλ-
λοντες, οὐδὲν ἀληθὲς λέγοντες. μέμνηται δὲ καὶ τῶν ὀνομάτων· οἶδε γὰρ
ὅτι οὐ βλάπτει αὐτόν. gT
ὅταν ταῦτα] ἡ λύσις κατὰ ἔνστασιν. F4YS
ὅτῳ μὴ ψήφισμα ἢ νόμος] διὰ τοῦ νόμου ψήφισμα. ἐννόμως γὰρ
ἐδίδου ψήφισμα τοῦ δήμου· ὅμοιον γὰρ τῷ νόμῳ. gT
πρόξενοι] προστάται πόλεως καὶ φροντισταί. F2
πρόξενοι]
οἱ ὑποδεχόμενοι ἀλλήλους ἐν ταῖς ἑαυτῶν πόλεσιν. ἦσαν δὲ καὶ ἰδίᾳ καὶ
κοινῇ. gT
εἰ μὴ μόνον ἐξαρκέσει] τοῖς κατὰ δύο, φησίν, ἂν ἀδικηθείη Χαβρίας,
ὅτι καὶ τῶν δούλων τινὰαὐτῷ ἴσον ἐποιήσαντο πολίτην καταριθ-
μεῖσθαι· καὶ ὅτι αὐτοῦ μὲν ὁ παῖς τὴν προξενίαν μένει ἔχων, οὗτος δὲ
διὰ τοῦτον ἀφαιρεθήσεται τῆς ἀτελείας. ἦν δὲ αὐτοῦ ἀπελεύθερος ὁ Λυ-
κίδας, ξενικῶν δὲ στρατευμάτων ἦν ἡγεμών· ὡς ἂν οὖν χρήσιμος οὗτος
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 20, section 320, line 2
φέρει δὲ τῷ κατ' ἀρχὰς μὲν ἀορίστως τινὰς αἰτιᾶσθαι τῶν εἰληφότων,
ἐνταῦθα δὲ κατ' ὄνομα διαρρήδην προήχθη ὅτι Μεγαρεῖς καὶ Μεσσήνιοι,
ὅπερ κατ' εἶδός ἐστιν. gT
μαστιγίαι] κακοὶ πονηροὶ μαστίγων ἄξιοι δοῦλοι, φησί, καὶ οὐδὲ οὗτοι
χρηστοὶ ἀτέλειαν ἔχουσι. Λεπτίνης δὲ ἔλεγεν ὅτι καὶ δοῦλοι καὶ Μεσσήνιοι
ἔχουσιν ἀτέλειαν. ‘ἐπισύροντες’ δὲ οἷον εἰς ἔδαφος ἕλκοντες καὶ διαβάλ-
λοντες, οὐδὲν ἀληθὲς λέγοντες. μέμνηται δὲ καὶ τῶν ὀνομάτων· οἶδε γὰρ
ὅτι οὐ βλάπτει αὐτόν. gT
ὅταν ταῦτα] ἡ λύσις κατὰ ἔνστασιν. F4YS
ὅτῳ μὴ ψήφισμα ἢ νόμος] διὰ τοῦ νόμου ψήφισμα. ἐννόμως γὰρ
ἐδίδου ψήφισμα τοῦ δήμου· ὅμοιον γὰρ τῷ νόμῳ. gT
πρόξενοι] προστάται πόλεως καὶ φροντισταί. F2
πρόξενοι]
οἱ ὑποδεχόμενοι ἀλλήλους ἐν ταῖς ἑαυτῶν πόλεσιν. ἦσαν δὲ καὶ ἰδίᾳ καὶ
κοινῇ. gT
εἰ μὴ μόνον ἐξαρκέσει] τοῖς κατὰ δύο, φησίν, ἂν ἀδικηθείη Χαβρίας,
606
ὅτι καὶ τῶν δούλων τινὰαὐτῷ ἴσον ἐποιήσαντο πολίτην καταριθ-
μεῖσθαι· καὶ ὅτι αὐτοῦ μὲν ὁ παῖς τὴν προξενίαν μένει ἔχων, οὗτος δὲ
διὰ τοῦτον ἀφαιρεθήσεται τῆς ἀτελείας. ἦν δὲ αὐτοῦ ἀπελεύθερος ὁ Λυ-
κίδας, ξενικῶν δὲ στρατευμάτων ἦν ἡγεμών· ὡς ἂν οὖν χρήσιμος οὗτος
ἠξιώθη τῆς πολιτείας.
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 23, section 53, line 22
ἐπὶ κρίσιν γεγραφηκέναι ἄγεσθαι τὸν ἀνδροφόνον κατὰ τὸ ἑπόμενον.
ὁ Δημοσθένης δὲτοῦτο οὐ δέχεται τὸ κατὰ διάνοιαν ὡς ἑπόμενον,
φάσκων μηδὲ γεγραφέναι διαρρήδην ἐπὶ κρίσιν ἄγεσθαι τὸν ἀνδροφόνον
ἀγώγιμον· καὶ ἡ ἐξέτασις αὐτῷ τῶν νόμων γέγονεν ὑπὲρ τῶν ἀνδρο-
φόνων μᾶλλον. αἰτιᾶται δὲ ἐλλιπῶς ἔχειν τὸ ψήφισμα κατὰ μέρη δύο·
ἓν μὲν ὅτι γράψας ‘ἀγώγιμον’, ἔπειθ' ὅτι γράψας (91) ‘ἐὰν δέ τις πόλις
ἀφέληται ἢ ἰδιώτης, ἔκσπονδος ἔστω’ οὐ προσέγραψε πάλιν, διὰ τί
ἔκσπονδος, δέον προσγράψαι ὅτι ‘εἰ μὴ ἐκδίδωσιν ἐπὶ κρίσιν’, ἑξῆς
ἔθηκεν ἀντίθεσιν (92) ‘ὡς ἄκυρόν ἐστι τὸ ψήφισμα· προβούλευμα γάρ
ἐστιν, ὁ νόμος δὲ ἐπέτεια κελεύει τὰ τῆς βουλῆς εἶναι ψηφίσματα’.
ἰστέον δὲ ὅτι τῶν προσταττομένων καὶ κυρουμένων ὑπὸ τῆς βουλῆς
ψηφισμάτων τὰ μὲν ἄχρι αὐτῆς ἵστατο τῆς βουλῆς, τὰ δὲ καὶ εἰς τὸν
δῆμον ἐπέμπετο. ὅσα μὲν οὖν ἴδια τῆς βουλῆς ψηφίσματα ἦν, ταῦτ' ἦν
ἐπέτεια καὶ συνανῃρεῖτο τῇ βουλῇ μετὰ ἐνιαυτὸν παυομένῃ· ὅσα δὲ ἀπὸ
τῆς βουλῆς ἔδει πρὸς τὸν δῆμον πεμφθῆναι καὶ τὸ κῦρος παρ' αὐτοῦ
λαβεῖν, ταῦτα οὐκ ἦν ἐπέτεια. τὸ τοίνυν γραφὲν Ἀριστοκράτει ψήφισμα
ἐκυρώθη μὲν ὑπὸ τῆς βουλῆς, ἔδει δὲ αὐτὸ κυρωθῆναι καὶ ὑπὸ τοῦ δήμου·
τῆς δὲ γραφῆς δοθείσης μετέωρον ἔμεινε. σοφιζόμενος δὲ ὁ ῥήτωρ φησὶν
αὐτὸ ἄκυρον εἶναι, προβούλευμα γὰρ εἶναι. ὅτι μὲν οὖν προβούλευμά
ἐστιν, ἀληθές· ὅτι δὲ καὶ ἄκυρον, οὐκ ἀληθές. τὸ δὲ ‘ἄκυρον’ διχῶς
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 23, section 63, line 2
ἐποιοῦντο. gTBcFj
μηδὲ ὡς ἕτεροι δικάσαντες] ἐξαπατηθέντες. gTFj
οὐ γὰρ εἴ τι πώποτε μὴ κατὰ τοὺς νόμους] ἔθος πᾶσι τοῖς παλαιοῖς
ἐπὶ τῶν αὐτῶν νοημάτων καὶ τοῖς αὐτοῖς κεχρῆσθαι ῥήμασιν, ἵνα μὴ
δοκοῖεν ἀπειρόκαλοι εἶναι ἐναλλαγῇ τῆς φύσεως. εἶπεν οὖν καὶ ἐν τῷ
κατὰ Ἀνδροτίωνος (22, 7) τὸ αὐτό. gTBcFj
ἤδη δέ τιν' εἶδον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι] τοῦ συμφέροντος ἐντεῦθεν
ἀναίρεσις, ὅτι ‘οὐδὲ συμφέρει, ἵνα μὴ διὰ τὸ χρήσιμον κυρώσητε’. gT
BcFj
ἵνα δὲ μὴ πάνυ θαυμάζῃ] ἀντιπῖπτον λύει· εἶπε γὰρ ἄν τις ‘ἀλλ' οὐ
διαμένει τὰ γεγραμμένα ἐν τῷ ψηφίσματι’· οὐ γὰρ οὕτως ἰσχύει. ὁ δὲ
κατασκευάζει ὅτι ‘πολλὰ δύναιτο τὸ ψήφισμα ἐκ παραδειγμάτων’.
gTBcFj
ἂν οὖν εἴπωσιν ἡμῖν] ἐπειδὴ γὰρ ὁ λόγος θρασύτερος, ἄλλῳ περιάπτει
προσώπῳ, ἵνα μὴ αὐτὸς ἀφ' ἑαυτοῦ ταῦτα λέγειν δοκῇ, ἕτερος δὲ εἴη ὁ
φθεγγόμενος. gTBcFj
ἀκούω τοίνυν αὐτὸν] πρότασις. F2L
ἀκούω ... αὐτὸν]
ἀντίθεσις, ὅτι ‘οὐ βουλήσεται τὰ ἐπιβλαβῆ, ἀλλὰ τὰ ὠφέλιμα’. κατεσκεύ-
607
ασε δὲ τὴν ἀντίθεσιν ἀπό τε γνώμης τοῦ Κερσοβλέπτου καὶ τῆς τῶν
προσόδων ποσότητος. οὐκοῦν δυνήσεται μὲν τὴν γνώμην λῦσαι τῇ κατὰ
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 23, section 63, line 3
μηδὲ ὡς ἕτεροι δικάσαντες] ἐξαπατηθέντες. gTFj
οὐ γὰρ εἴ τι πώποτε μὴ κατὰ τοὺς νόμους] ἔθος πᾶσι τοῖς παλαιοῖς
ἐπὶ τῶν αὐτῶν νοημάτων καὶ τοῖς αὐτοῖς κεχρῆσθαι ῥήμασιν, ἵνα μὴ
δοκοῖεν ἀπειρόκαλοι εἶναι ἐναλλαγῇ τῆς φύσεως. εἶπεν οὖν καὶ ἐν τῷ
κατὰ Ἀνδροτίωνος (22, 7) τὸ αὐτό. gTBcFj
ἤδη δέ τιν' εἶδον, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι] τοῦ συμφέροντος ἐντεῦθεν
ἀναίρεσις, ὅτι ‘οὐδὲ συμφέρει, ἵνα μὴ διὰ τὸ χρήσιμον κυρώσητε’. gT
BcFj
ἵνα δὲ μὴ πάνυ θαυμάζῃ] ἀντιπῖπτον λύει· εἶπε γὰρ ἄν τις ‘ἀλλ' οὐ
διαμένει τὰ γεγραμμένα ἐν τῷ ψηφίσματι’· οὐ γὰρ οὕτως ἰσχύει. ὁ δὲ
κατασκευάζει ὅτι ‘πολλὰ δύναιτο τὸ ψήφισμα ἐκ παραδειγμάτων’.
gTBcFj
ἂν οὖν εἴπωσιν ἡμῖν] ἐπειδὴ γὰρ ὁ λόγος θρασύτερος, ἄλλῳ περιάπτει
προσώπῳ, ἵνα μὴ αὐτὸς ἀφ' ἑαυτοῦ ταῦτα λέγειν δοκῇ, ἕτερος δὲ εἴη ὁ
φθεγγόμενος. gTBcFj
ἀκούω τοίνυν αὐτὸν] πρότασις.
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 24, section 18a, line 31
τάς τε διαβολὰς Ἀνδροτίωνος καὶ τὴν κατὰ τῶν πρέσβεων κατηγορίαν.
ἔμελλε γὰρ ὁ ἀκροατὴς θαυμάζειν ‘τί δήποτε νόμου κατηγορίαν ἀπαγγει-
λάμενος, πρέσβεων ἐνθάδε μέμνηται καὶ Ἀνδροτίωνα βλασφημεῖ;’ ἵνα
δὲ τῇ τοῦ νόμου ὑποθέσει οἰκειώσῃ τὴν τῶν πρέσβεων, διὰ τῆς δευτέρας
προκατασκευῆς τὸν ἀκροατὴν διατίθησι μὴ νομίζειν ἀλλοτρίαν εἶναι τοῦ
παρόντος ἀγῶνος τὴν κατὰ τοὺς πρέσβεις ὑπόθεσιν. ἔστι δὲ μετὰ τὰς
προκατασκευὰς καὶ προκαταστατικόν, ἐν ᾧ προσεπαγγέλλεται καὶ τὴν
κατάστασιν ἐρεῖν. ἔχεται δὲ ἤδη τῆς καταστάσεως. ποῖον οὖν ἐστι τὸ
προκαταστατικόν; (10) ‘ἐξ ἀρχῆς οὖν τὰ πραχθέντα δίειμι πρὸς ὑμᾶς.’
προλέγει γὰρ καὶ προαναφωνεῖ τὴν περιοχὴν ὅλην, ἥτις ἐστὶ τῆς κατα-
στάσεως ἀρχή. ἀρχὴ δὲ τῆς καταστάσεως ἐνθένδε (11)· ‘ψήφισμα εἶπεν
ἐν ὑμῖν Ἀριστοφῶν ἑλέσθαι ζητητάς’. διὰ δὲ τῆς καταστάσεως οἰκειοῖ τὴν
ἐπεισαχθεῖσαν ὑπόθεσιν τῇ τοῦ νόμου κατηγορίᾳ. καὶ διατίθησι διὰ τῆς
καταστάσεως τὸν ἀκροατὴν καὶ προκατασκευάζει δι' ὑπονοίας ἔχειν τὸν
γεγραφότα τὸν νόμον ὡς ὑπὲρ Ἀνδροτίωνος καὶ Γλαυκέτου καὶ Μελανώπου
γεγραφότος. ἔχει δέ τι καὶ ἐγκατάσκευον ἡ κατάστασις ἐν τοῖς τέλεσιν·
ἵνα γὰρ μὴ ἀπίθανος γένηται διηγούμενος ὅτι τῶν πρέσβεων ἕνεκα τὸν
νόμον ἔθηκεν, ἐπήγαγε καὶ ἀπόδειξιν εὐθὺς εἰπὼν (16) ‘μαρτυρεῖ δὲ ὅτι
ταῦθ' οὕτως ἔχει τοὔργον αὐτό’. YL
ἀρχὴ τοῦ τρίτου προοιμίου ἢ τῆς προοιμιακῆς ἐννοίας. F2Y
τρίτον προοίμιον. LS
Σχόλια στον Δημοσθένη. (fort. auctore Ulpiano) Oration 24, section 365, line 5
εἰ τελευτήσειεν ὁ πατήρ, τὴν ἀτιμίαν, κέρδος ἡγεῖται τὸ μὴ παρέχειν
608
τέως, δηλῶν ὡς τοῦ μὲν οὐδ' ἡντινοῦν ποιεῖται φροντίδα, ὅλος δὲ τῆς
φιλοχρηματίας καθέστηκε. YL
κληρονομήσειν τῆς ἀτιμίας] νόμος γὰρ ἦν ‘εἴ τις ὀφείλων πρὸ τῆς
ἐκτίσεως τελευτήσει, τοὺς παῖδας ἀποδιδόναι τὸ ὄφλημα, εἰ δὲ μή, καὶ
αὐτοὺς ἀτίμους εἶναι ἕως ἂν ἀποδῶσιν’. A
καὶ τὸν μὲν πατέρα οὔτ' ἐλεεῖς] ἱκανῶς ἀπὸ τοῦ πατρὸς διαβέβληκε
τὸν τρόπον. εἰ γὰρ οὐκ οἰκτείρει πατέρα, πῶς ἄν τις ὑπολάβοι διὰ φιλαν-
θρωπίαν τὴν περὶ τοὺς ἄλλους γεγραφέναι τὸν νόμον; εἶθ' ἵνα μή τις
ὑπολάβοι, ὡς δι' ἀπορίαν τοῦτο ποιεῖ, ταχέως ἐπάγει τοὺς ποικίλους
τῶν κερδῶν τρόπους, ‘ἀπὸ τῶν εἰσφορῶν, ἀπὸ τῶν ψηφισμάτων, ἀπὸ τῶν
νόμων ὧν γράφεις’, φησί. καὶ πάλιν ἵνα μή τις ὑπολάβῃ, ὡς πολὺ τὸ
ἀργύριόν ἐστι τοῦ ὀφλήματος καὶ οὐ δύναται ἐκτῖσαι, προστίθησι ‘διὰ
μικρὸν ἀργύριον μὴ μετέχειν τῆς πόλεως’, οἶκτον ὑπὲρ τοῦ πατρὸς
κεκινηκώς. gT
ἑτέρους δ' ἐλεῆσαί τινας φῄς;] οὓς οὐ συνῆψεν ἡ φύσις, ἀλλ' ἁπλῶς
ἀλλοτρίους καὶ οὐ προσήκοντας· καὶ ἵνα μὴ νομίσῃ τις, ὡς ἄρα χαλεποῦ
τοῦ πατρὸς τυχὼν τοιοῦτος ὤφθη περὶ αὐτόν, τὴν ἀδελφὴν προστίθησιν,
ὑφ' ἧς διὰ τὴν ἀσθένειαν τῆς φύσεως παθεῖν οὐδ' ὁτιοῦν ἔμελλε κακόν.
’πέπρακε γὰρ αὐτήν, οὐκ ἐκδέδωκεν’. εἰκὸς δὲ τὴν ἀδελφήν, ἢ πεπεισμένην
ἢ πόθῳ κατειλημμένην, ἑκοῦσαν ἀκολουθῆσαι τῷ ξένῳ· καὶ γὰρ
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Prolegomena in librum περὶ στάσεων (5024:
002)“Prolegomenon sylloge”, ERabe, H.Leipzig: Teubner, 1931; Rhetores Graeci 14.
Volume 14, page 214, line 22
Ἐπιχείρημά ἐστι λόγος κατασκευαστικὸς τοῦ προτε-
θέντος ζητήματος.
Ὅτι ἑπτὰ τρόποι διηγήσεως· αὔξησις, μείωσις, εὐ-
φημία,παράλειψις, ἐπανάμνησις, ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἢ
χεῖρονφράσις, ἐνάργεια. γίνεται δὲ ἡδυτάτη, ἐὰν γνώ-
μας ἀναμίξῃς καὶ ἀρχαιολογίαν εἴπῃς εὐκαίρως, ὡς ἡ
παρ' Ὑπερίδῃ καὶ ἤθεσι καὶ πάθεσι ποικίλλεται.
Περὶ πίστεως. Πίστις ἐστὶ λόγος κατασκευαστικός,
ἄγων τὸν ἀκροατὴν εἰς συγκατάθεσιν. ἄτεχνος πίστις·
μαρτυρία καὶ νόμοι καὶ ψηφίσματα, συμβουλαὶ καὶ τὰ
τοιαῦτα, ὅσα ἔγγραφα. ἔργον δὲ ῥήτορός ἐστιν ἐν ταῖς
ἀτέχνοις πίστεσι τὰ μὲν βοηθοῦντα αὐξῆσαι καὶ αὐτοῖς
βοηθῆσαι, τὰ δὲ καθ' ἡμῶν σμικρῦναι καὶ ὡς οὐκ ἀξιό-
πιστα διαβαλεῖν. – Τί ἐστι παθητικὴ πίστις; ἡτῷ
πάθει τοῦ λέγοντος ἐπιφέρουσα τοῦ ζητουμένου τὴν
πίστιν, οἷον «ὃς γὰρ ἐμοῦ φιλιππισμὸν κατηγορεῖ, ὦ
γῆ καὶ θεοί.» Ὅτι τόποι τῆς πίστεως οἱ γενικώτατοι
οὗτοι· ὅρος, διαίρεσις, παράθεσις, συστοιχία, περιοχή,
ὅμοιον, παρεπόμενον, μάχη, δύναμις, κρίσις.
Ὅτι ὁ ἐπίλογος ἀνακεφαλαίωσιν ἔχει. τέσσαρα δὲ εἴδη
609
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Prolegomena in librum περὶ στάσεων
Volume 14, page 227, line 17
Τίνι διαφέρει συλλογισμὸς ἀμφιβολίας; ὅτι οὐδὲ ὀρ-
θῶς φησιν ὡς ἐκείνη οὔτε τῷ αὐτῷ ῥητῷ ἔχει χρωμέ-
νους τοὺς λέγοντας ὅλῳ τε καὶ ὀρθῷ· συλλογισμῷ γὰρ
τῷ αὐτῷ μὲν χρῶνται ἀμφότεροι, ἀλλ' οἳ μὲν ὀρθῷ οἳ
δὲ πλαγίῳ.
Τίνι διαφέρει συλλογισμὸς ἀντινομίας; ὅτι ἐκείνη μὲν
καὶ διπλῆ ἐστι καὶ ὀρθή, ὁ δὲ συλλογισμὸς καὶ ἁπλοῦς
καὶ πλάγιος.
Τίνι διαφέρει ἡ ἄγραφος πραγματικὴ τῆς ἐγγράφου;
ἄγραφοι μέν, ὅπου διαμφισβητοῦσί τινες πρὸς ἀλλήλους
ἄνευ ῥητοῦ, ἔγγραφοι δέ, ὅπου ψήφισμα γράφεται ἢ
νόμος εἰσφέρεται ἢ ποιᾶς δωρεᾶς αἴτησις.
Τίνι διαφέρει πραγματικὴ ῥητοῦ καὶ διανοίας; ὅτι ἐν
μὲν τῷ ῥητῷ καὶ τῇ διανοίᾳ ὁ κατήγορός ἐστιν ὁ τῷ
ῥητῷ χρώμενος, ταῖς δὲ διανοίαις ὁ φεύγων, ἐν δὲ τῇ
πραγματικῇ τῇ κατὰ ῥητὸν καὶ διάνοιαν κατηγορία μὲν
καὶ ἀπολογία οὐκ ἔστιν, ἀξίωσις δὲ καὶ ἀντιλογία.
Τίνι διαφέρει πραγματικὴ ἀντινομίας; ὅτι ἣ μὲν ἐπὶ
ἤδηπαραβεβασμένῳ νόμῳ ἔχει τὴν κρίσιν, ἣ δὲ
τῆς ἐπικυρώσεως σκέψιν.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
(5024: 018)“Rhetores Graeci, vol. 7.1”, EWalz, C.Stuttgart: Cotta, 1834, Repr. 1968.
Volume 7, page 206, line 8
στᾷ ὁ φεύγων τὸ ἔγκλημα, ἀλλ' εἴς τι ἕτερον τούτου πά-
λιν ὑποδιαιρούμενον, εἴς τε τὸ ὑπεύθυνον καὶ ἀνεύθυνον,
δύο στάσεις ἡμῖν ἀπογεννῶν ἀναφαίνεται, μίαν μὲν ἐκ
τοῦ ὑπευθύνου τὴν μετάστασιν, ἑτέραν δὲ ἐκ τοῦ ἀνευ-
θύνου τὴν λεγομένην συγγνώμην· ὅρους μὲν οὖν τῶν
εἰρημένων οὐ δίδωσι στάσεων, διὰ δὲ παραδειγμάτων
τρανότερον τοῦ ὁρισμοῦ ταύτας ἡμῖν παραδίδωσι.
βʹ. Ζητοῦσι πῶς εἶπεν ὑπεύθυνον πρᾶγμα· πῶς γὰρ
δυνατὸν ὑπὸ κρίσιν καὶ εὐθύνας πρᾶγμα γενέσθαι· τοῦ-
το γὰρ προσώπων ἐστί. ῥητέον δὲ, ὡς ὑπεύθυνα λέγει
πράγματα τοὺς νόμους καὶ τὰ ψηφίσματα· ὅσα γὰρ μὴ
πρόσωπα, ταῦτα δηλονότι πράγματα. εἴπερ οὖν οὐδα-
μοῦ κατηρίθμησεν ἐν τοῖς προσώποις τὸν νόμον ἢ τὸ
ψήφισμα, λείπεται πράγματα καθεστάναι αὐτά· ὑπεύ-
θυνα δὲ γίνεται τῷ λυθῆναι ἢ τὸν τεθεικότα κολα-
σθῆναι.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
610
Volume 7, page 206, line 11
τοῦ ὑπευθύνου τὴν μετάστασιν, ἑτέραν δὲ ἐκ τοῦ ἀνευ-
θύνου τὴν λεγομένην συγγνώμην· ὅρους μὲν οὖν τῶν
εἰρημένων οὐ δίδωσι στάσεων, διὰ δὲ παραδειγμάτων
τρανότερον τοῦ ὁρισμοῦ ταύτας ἡμῖν παραδίδωσι.
βʹ. Ζητοῦσι πῶς εἶπεν ὑπεύθυνον πρᾶγμα· πῶς γὰρ
δυνατὸν ὑπὸ κρίσιν καὶ εὐθύνας πρᾶγμα γενέσθαι· τοῦ-
το γὰρ προσώπων ἐστί. ῥητέον δὲ, ὡς ὑπεύθυνα λέγει
πράγματα τοὺς νόμους καὶ τὰ ψηφίσματα· ὅσα γὰρ μὴ
πρόσωπα, ταῦτα δηλονότι πράγματα. εἴπερ οὖν οὐδα-
μοῦ κατηρίθμησεν ἐν τοῖς προσώποις τὸν νόμον ἢ τὸ
ψήφισμα, λείπεται πράγματα καθεστάναι αὐτά· ὑπεύ-
θυνα δὲ γίνεται τῷ λυθῆναι ἢ τὸν τεθεικότα κολα-
σθῆναι.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 211, line 2
βʹ. Εἴπομεν, ὅτι κατὰ ῥητὸν ζήτησις γίνεται, ὅταν
ὁμολογουμένων τῶν πραγμάτων ἐκ τῶν νόμων ἡ ζήτησις
ἀνακύπτῃ· κἂν γὰρ ἐν ταῖς λογικαῖς εὑρίσκωνται νόμοι,
ἀλλ' οὖν ἀπὸ ῥητῶν μὲν ἡ ζήτησις· οὐ μὴν δὲ καὶ
περὶ ῥητά· σκόπει γὰρ ὅπως ἀκριβῶς ὡρίσατο εἰπὼν
περὶ τὸ ῥητόν· οὐ γὰρ ἁπλῶς, ὅπου δ' ἂν ἐμπίπτῃ
ῥητὸν, νομικὴν ποιήσει τὴν στάσιν, ἀλλ' ὅταν περὶ τὸ
ῥητὸν ἡ ζήτησις ᾖ.
γʹ. Εἴπερ αἱ κατὰ ῥητὸν στάσεις νομικαὶ αἱ μὲν
διαθήκας, αἱ δὲ ψηφίσματα ἔχουσιν ὑποκείμενα, πῶς
οὐ καὶ διαθετικὰς, εἰ τύχοι, λέγομέν τινας στάσεις
καὶ ψηφισματικὰς, ἀλλ' ἐκ τοῦ ἑνὸς κοινῶς νομικάς;
λεκτέον δὲ, ὡς ἐκ τοῦ κυριωτέρου ἡ ἐπὶ πάντα ὀνομασία
κεχώρηκεν, τοῦ δὲ κατὰ ῥητὸν ἀνάγκην φησὶν ἢ περὶ
ἓν ῥητὸν, ἢ περὶ πλείονα γίνεσθαι· ἐὰν μὲν οὖν, φησὶ,
περὶ ἓν ῥητὸν γένοιτο, ἀντιτίθεμεν αὐτῷ ἢ τὴν διά-
νοιαν ἢ πρᾶγμά τι εἰς ταὐτὸν ἄγον τὸ ἄγραφον τῷ ἐγ-
γράφῳ. τοῦ μὲν οὖν προτέρου παράδειγμα τὸ τὸν ξένον
ἐπὶ τὸ τεῖχος ἀνιόντα θανάτου ζημιοῦσθαι· ἀνελθών τις
ἠρίστευσε καὶ ὑπάγεται τῷ νόμῳ· ἀντιτίθησι γὰρ τὴν
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 211, line 4
ὁμολογουμένων τῶν πραγμάτων ἐκ τῶν νόμων ἡ ζήτησις
ἀνακύπτῃ· κἂν γὰρ ἐν ταῖς λογικαῖς εὑρίσκωνται νόμοι,
ἀλλ' οὖν ἀπὸ ῥητῶν μὲν ἡ ζήτησις· οὐ μὴν δὲ καὶ
περὶ ῥητά· σκόπει γὰρ ὅπως ἀκριβῶς ὡρίσατο εἰπὼν
περὶ τὸ ῥητόν· οὐ γὰρ ἁπλῶς, ὅπου δ' ἂν ἐμπίπτῃ
611
ῥητὸν, νομικὴν ποιήσει τὴν στάσιν, ἀλλ' ὅταν περὶ τὸ
ῥητὸν ἡ ζήτησις ᾖ.
γʹ. Εἴπερ αἱ κατὰ ῥητὸν στάσεις νομικαὶ αἱ μὲν
διαθήκας, αἱ δὲ ψηφίσματα ἔχουσιν ὑποκείμενα, πῶς
οὐ καὶ διαθετικὰς, εἰ τύχοι, λέγομέν τινας στάσεις
καὶ ψηφισματικὰς, ἀλλ' ἐκ τοῦ ἑνὸς κοινῶς νομικάς;
λεκτέον δὲ, ὡς ἐκ τοῦ κυριωτέρου ἡ ἐπὶ πάντα ὀνομασία
κεχώρηκεν, τοῦ δὲ κατὰ ῥητὸν ἀνάγκην φησὶν ἢ περὶ
ἓν ῥητὸν, ἢ περὶ πλείονα γίνεσθαι· ἐὰν μὲν οὖν, φησὶ,
περὶ ἓν ῥητὸν γένοιτο, ἀντιτίθεμεν αὐτῷ ἢ τὴν διά-
νοιαν ἢ πρᾶγμά τι εἰς ταὐτὸν ἄγον τὸ ἄγραφον τῷ ἐγ-
γράφῳ. τοῦ μὲν οὖν προτέρου παράδειγμα τὸ τὸν ξένον
ἐπὶ τὸ τεῖχος ἀνιόντα θανάτου ζημιοῦσθαι· ἀνελθών τις
ἠρίστευσε καὶ ὑπάγεται τῷ νόμῳ· ἀντιτίθησι γὰρ τὴν
διάνοιαν τοῦ νομοθέτου, ὅτι τοὺς ἐπὶ βλάβῃ ἀνιόντας
ἐκώλυσε· τοῦ δὲ δευτέρου νόμου, τὸν ἐκ πόρνης μὴ
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 212, line 19
δημοσίου κομίζεσθαι τὰς τροφάς. ἐνταῦθα γὰρ, φησὶν,
ὁ μὲν κατηγορῶν χρήσεται τῇ διανοίᾳ, ὅτιπερ ὁ νόμος
κελεύει τοὺς κατὰ περίστασιν πηρωθέντας ἐκ τοῦ δημο-
σίου τρέφεσθαι, οὐ τοὺς ἐξεπίτηδες τοῦτο ἑαυτοὺς δε-
δρακότας· ὁ δὲ ἀπολογούμενος χρήσεται τῷ ῥητῷ. τοῦ-
το δὲ οὐκ ἀληθὲς, ἀεὶ γὰρ τὸ ῥητὸν ἔσται τοῦ κατηγόρου,
ἀλλ' ἵνα μὴ δόξῃ πάντα ἐναντιοῦσθαι Μινουκιανῷ, διὰ
τοῦτο προσέθηκε τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὁτεχνικός.
δʹ. Ῥητὰ, φησὶν, ἀκούσας μὴ μόνον νόμους νοήσῃς
ἀλλὰ καὶ διαθήκας, ἐπεὶ καὶ αὗται ὡς νόμος παρὰ τοῖς
κληρονόμοις κρατοῦσι καὶ ψηφίσματα· ἀπὸ γὰρ νόμων
καὶ ταῦτα ὥρμηνται· καὶ ἐπιστολὰς οὐ τὰς ἐν τύπῳ
φιλίας, ἀλλὰ διαταγῆς δυνάμει ἐκ βασιλέων τοῖς ἄρ-
χουσι τῶν ἐπαρχιῶν στελλομένας, αἳ ὅρος αὐτοῖς καὶ
νόμος ἐστὶν ἀπαράγραπτος. Κηρύγματα ὡρισμένα,
οὐχ ἁπλῶς κηρύγματα, ἀλλ' ὡρισμένας διατάξεις ἐπι-
τελεστικάς τινας ἔχοντα. πάντα ἁπλῶς τὰ ἐν ῥητοῖς·
τί φησι λέγειν διαθήκας, ψηφίσματα, ἐπιστολὰς, κηρύγματα καὶ ταῦτα δὴ τὰ κατὰ
μέρος νοούμενα, συνε-
λόντα εἰπεῖν ἅπαν ῥητὸν ἢ πρὸς τὸ ὑπήκοον ἐν δια-
τάγματος ἐκφωνούμενον τρόπῳ ἢ ἐν συμφώνοις
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 212, line 26
τοῦτο προσέθηκε τὸ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ὁτεχνικός.
δʹ. Ῥητὰ, φησὶν, ἀκούσας μὴ μόνον νόμους νοήσῃς
ἀλλὰ καὶ διαθήκας, ἐπεὶ καὶ αὗται ὡς νόμος παρὰ τοῖς
612
κληρονόμοις κρατοῦσι καὶ ψηφίσματα· ἀπὸ γὰρ νόμων
καὶ ταῦτα ὥρμηνται· καὶ ἐπιστολὰς οὐ τὰς ἐν τύπῳ
φιλίας, ἀλλὰ διαταγῆς δυνάμει ἐκ βασιλέων τοῖς ἄρ-
χουσι τῶν ἐπαρχιῶν στελλομένας, αἳ ὅρος αὐτοῖς καὶ
νόμος ἐστὶν ἀπαράγραπτος. Κηρύγματα ὡρισμένα,
οὐχ ἁπλῶς κηρύγματα, ἀλλ' ὡρισμένας διατάξεις ἐπι-
τελεστικάς τινας ἔχοντα. πάντα ἁπλῶς τὰ ἐν ῥητοῖς·
τί φησι λέγειν διαθήκας, ψηφίσματα, ἐπιστολὰς, κη-
ρύγματα καὶ ταῦτα δὴ τὰ κατὰ μέρος νοούμενα, συνε-
λόντα εἰπεῖν ἅπαν ῥητὸν ἢ πρὸς τὸ ὑπήκοον ἐν δια-
τάγματος ἐκφωνούμενον τρόπῳ ἢ ἐν συμφώνοις τισὶν ἢ
συναλλάγμασιν οἱοισδήποτε κείμενα, εἰ μὴ ἐναντιοῦται
νόμῳ, ἰσχὺν ἔχει νόμου· καὶ ὡς νόμος καὶ πράττεται καὶ
συνδεῖ καὶ συνέχει τοὺς συναλλάξαντας. ἢ τοίνυν οὕτως
ἑρμηνευτέον· ἢ τὸ μὲν κηρύγματαστικτέον, τὸ δὲ
ὡρισμένα τῷ πάντα ἁπλῶς τὰ ἐν ῥητοῖςπρος-
θετέον, ἵν' ᾖ πάντα ἁπλῶς τὰ ἐν ῥητοῖς ὡρισμένα,
τουτέστι προστεταγμένα, εἴτε νόμος εἶεν εἴτε διαθῆκαι
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 213, line 10
ρύγματα καὶ ταῦτα δὴ τὰ κατὰ μέρος νοούμενα, συνε-
λόντα εἰπεῖν ἅπαν ῥητὸν ἢ πρὸς τὸ ὑπήκοον ἐν δια-
τάγματος ἐκφωνούμενον τρόπῳ ἢ ἐν συμφώνοις τισὶν ἢ
συναλλάγμασιν οἱοισδήποτε κείμενα, εἰ μὴ ἐναντιοῦται
νόμῳ, ἰσχὺν ἔχει νόμου· καὶ ὡς νόμος καὶ πράττεται καὶ
συνδεῖ καὶ συνέχει τοὺς συναλλάξαντας. ἢ τοίνυν οὕτως
ἑρμηνευτέον· ἢ τὸ μὲν κηρύγματαστικτέον, τὸ δὲ
ὡρισμένα τῷ πάντα ἁπλῶς τὰ ἐν ῥητοῖςπρος-
θετέον, ἵν' ᾖ πάντα ἁπλῶς τὰ ἐν ῥητοῖς ὡρισμένα,
τουτέστι προστεταγμένα, εἴτε νόμος εἶεν εἴτε διαθῆκαι
εἴτε ψηφίσματα εἴτε ἐπιστολαὶ εἴτε κηρύγματα εἴτε τινὰ
ἕτερα ἐν ῥητοῖς θεωρούμενα, ὡς εἶναι τὰ ὡρισμένα οἷον
κλεῖδά τινα καὶ σύνδεσμον, συνδέοντα πάντα τὰ προῤ-
ῥηθέντα.
εʹ. Τὴν περὶ τὰ ῥητὰ συμβαίνουσαν ζήτησιν ἤτοι
περὶ ἓν ῥητὸν ἢ καὶ περὶ πλείονα συμβαίνειν γίνεσθαί
φησι, πλείονα λέγων, κἂν ἓν εἰς δύο σχίζηται καὶ τὸ
μὲν τοῦ ῥητοῦ ὁ ἕτερος· τὸ δ' ὁ ἕτερος πρὸς ἑαυτὸν ἐπι-
σπᾶται· λέγει δὲ τοῦτο τὴν διαφορὰν τῶν δύο στάσεων
ῥητοῦ καὶ τῆς ἀντινομίας ἐντεῦθεν ἡμῖν ὑπανοίγων· καὶ
δεικνὺς, ὅτι κἂν ἓν ᾖ ῥητὸν τοῖς δυσὶ, τῷ τε διώκοντι
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 268, line 20
613
ιϛʹ. Ταῦτα τὰ δύο κεφάλαια, φημὶ δὴ τὸ παρα-
γραφικὸν καὶ τὴν τῶν ἐλέγχων ἀπαίτησιν, ἐξ ἀρχῆς ἡ
τέχνη παρέσχε τῷ φεύγοντι· ἐπειδὴ γὰρ ἐκ τῆς τοῦ
κατηγόρου καταφορᾶς ἐξασθενεῖν ὁ φεύγων δοκεῖ, ἡ τέ-
χνη ἐπιῤῥωννῦσα αὐτὸν ταῦτα τὰ κεφάλαια πρῶτον
αὐτῷ παραδίδωσιν. ἐλέγχων δὲ ἀπαίτησις ὠνόμασται
ἀπὸ τοῦ τὸν φεύγοντα ἐλέγχους ἀπαιτεῖν τοῦ πράγματος,
περὶ οὗ ἡ κρίσις, καὶ τῷ διώκοντι μὴ συγχωρεῖν ἀμαρτύ-
ρους ποιεῖσθαι τὰς κατηγορίας. ἡ δὲ τῶν ἐλέγχων ἀπαί-
τησις ἐκ τῶν ἀτέχνων πίστεων γίνεται, μαρτύρων, διαθη-
κῶν, νόμων, ψηφισμάτων, ἐπιστολῶν, βασάνων. ἄτεχνοι
δὲ λέγονται πίστεις, ἐπειδὴ ἡ ὕλη τοῦ προβλήματος ἔχει
αὐτὰς καὶ τοῦ πράγματος· καὶ οὐκ ἔξωθεν γίνονται ἀπὸ
τῆς τοῦ ῥήτορος τέχνης.
ιζʹ. Ζητεῖται, πῶς ἄρνησιν οὐσιώδη ἔχοντος τοῦ στο-
χασμοῦ ἐλέγχων ἀπαίτησις γίνεται; τοῦ γὰρ ἀφανοῦς
εὔηθές ἐστι μάρτυρας ἀπαιτεῖν· καί τινες μὲν τοῦ ση-
μείου τοὺς μάρτυρας ἀπαιτεῖν κακῶς λέγουσιν, οὐδὲ γὰρ
περὶ αὐτοῦ ἡ κρίσις ἢ ἡ κατηγορία, ἄλλοι δὲ ἄμεινον ἀ-
πολογούμενοί φασιν, ὡς φύσις ἐστὶ τοῖς φεύγουσιν
ἀπαιτεῖν μάρτυρας, ἐν οἷς ἴσασι μὴ ὑφεστῶτας.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 286, line 17
μβʹ. Ὡς ὁ Δημοσθένης· τίς ὢν Αἰσχίνης ἠδίκησε
τὴν πόλιν, ὅτι πρεσβευτὴς ὢν, τί; οἷον τί ἔπραξεν; οἷ-
ον ὅτι τὰ πράγματα προέδωκε· πῶς; ἐν Μακεδονίᾳ γε-
νόμενος· πῶς; ἀπαγγείλας τὰ ψευδῆ πότε; ὅτε Φίλιπ-
πος ἐπὶ Φωκέας ἐστράτευσε· διὰ τί; ἵνα δωροδοκήσῃ·
οὐ μόνον δὲ ἀπὸ τούτων γίνεται τῶν ἀπ' ἀρχῆς ἄχρι τέ-
λους, ἀφ' ὧν καὶ ἡ τῶν ἐλέγχων ἀπαίτησις, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ
τῶν παρειμένων, οὐ μόνον ἀφ' ὧν ἔπραξεν, οὕτω καὶ ὁ
Δημοσθένης ἐν τῷ παραπρεσβείας· κρίνων γὰρ τὸν Αἰ-
σχίνην ἐπήνεγκε τὸ τοῦ Φιλοκράτους ψήφισμα, ἐν ᾧ ἦν,
παραδοῦναι τοὺς Φωκεῖς τὰς πόλεις τοῖς Ἀμφικτύοσι·
καὶ τοῦτο εἰπὼν οὐκ ἠρκέσθη· ἀλλ' ἐπήνεγκε καὶ τὰ
ἀφ' ὧν οὐκ ἐποίησε, καί φησιν, ὅτι οὐκ ἔδει γράψαι,
ἀναμεῖναι τοὺς Ἀμφικτύονας, βοηθῆσαι δὲ τὸν Πρόξε-
νον καὶ τὰ λοιπά· οὕτω καὶ Λυσίας ἐν τῷ πρὸς Σμι-
κρίνην καὶ ἐξ ὧν ἐποίησε καὶ ἐξ ὧν οὐκ ἐποίησεν ἀπο-
δεικνύειν πειρᾶται· φησὶ γὰρ, ὅτι “τὴν νύκτα ἐκάθητο
ἐν τῷ ἱερῷ τὴν ὄψιν κατακαλυψάμενος”· ἔτι δὲ ἀφ' ὧν
οὐκ ἐποίησε λέγων, ὅτι “οἱ μὲν ἄλλοι συγγενεῖς παρεγέ-
νοντο, μόνος δ' ἀπελείφθη·” καὶ ἐν τούτῳ πειρᾶται
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 427, line 7
614
συνάγειν βουλόμενος· εἰ δ' οὖν τοῦ συλλογισμοῦ τοσαύ-
την ἔχοντος μάχην τὸ πηλίκον εὐθὺς ἀπεφέρετο, οὐδὲν
ἄλλο ἢ αὖ τὴν αὔξησιν ἐν τοῖς ἀμφιβαλλομένοις ἂν εὐ-
θὺς ἐποιούμεθα, ὅπερ ἐστὶ γελοιότατον· τῆς δὲ γνώ-
μης τοῦ νομοθέτου τὸν λογισμὸν ἐπιῤῥωννύσης χώραν
ἔχει τηνικαῦτα τὸ τῆς πηλικότητος· τοσαῦτα μὲν εἰρή-
σθω περὶ τῆς τάξεως· ἡ δὲ γνώμη, φασὶ, τοῦ νομοθέ-
του πρὸς τὸ οἰκεῖον ἐπ' ἀμφοῖν συμφέρον ἐξετασθήσε-
ται· γνώμην δὲ νομοθέτου καλεῖ πᾶν τὸ ἐν ῥητῷ εὑρι-
σκόμενον, τουτέστιν οὐ μόνον ἐν νόμῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν ψη-
φίσματι καὶ διαθήκῃ καὶ ἐπιστολῇ· τοῦτο γὰρ καὶ ἐν τῇ
μεθόδῳ σαφῶς ἐδιδάχθημεν καὶ νόμον καλοῦμεν τὸ ῥη-
τὸν, κἂν ἐν ψηφίσματι κἂν ἐν διαθήκῃ, κἂν ὁποιδήποτε
εἴη· τὸ δ' αἴτιον, ὅτι κυριώτερον ὁ νόμος· ἐκ δὲ τῶν
κυριωτέρων καὶ τὰς τῶν ἄλλων ὀνομασίας λαμβάνειν
πολλάκις εἰώθαμεν· τοῦτο δὴ οὖν τὸ ῥητὸν, ὅ τι ἂν
ὑπάρχῃ, ἀνάγκη πᾶσα ἢ πρὸς ἡμῶν καθεστάναι ἢ πρὸς
τῶν ἐναντίων· ἂν μὲν οὖν πρὸς ἡμῶν ᾖ, μετὰ τὴν τοῦ
ῥητοῦ ἀνάγνωσιν οὐκ εὐθὺς ἀφιστάμεθα, ἀλλὰ κατὰ
λέξιν διερευνώμενοι καὶ ἐξετάζοντες αὖθις διερχόμεθα
τὰ εἰρημένα, ὥσπερ ἐν τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 427, line 9
ἄλλο ἢ αὖ τὴν αὔξησιν ἐν τοῖς ἀμφιβαλλομένοις ἂν εὐ-
θὺς ἐποιούμεθα, ὅπερ ἐστὶ γελοιότατον· τῆς δὲ γνώ-
μης τοῦ νομοθέτου τὸν λογισμὸν ἐπιῤῥωννύσης χώραν
ἔχει τηνικαῦτα τὸ τῆς πηλικότητος· τοσαῦτα μὲν εἰρή-
σθω περὶ τῆς τάξεως· ἡ δὲ γνώμη, φασὶ, τοῦ νομοθέ-
του πρὸς τὸ οἰκεῖον ἐπ' ἀμφοῖν συμφέρον ἐξετασθήσε-
ται· γνώμην δὲ νομοθέτου καλεῖ πᾶν τὸ ἐν ῥητῷ εὑρι-
σκόμενον, τουτέστιν οὐ μόνον ἐν νόμῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν ψη-
φίσματι καὶ διαθήκῃ καὶ ἐπιστολῇ· τοῦτο γὰρ καὶ ἐν τῇ
μεθόδῳ σαφῶς ἐδιδάχθημεν καὶ νόμον καλοῦμεν τὸ ῥη-
τὸν, κἂν ἐν ψηφίσματι κἂν ἐν διαθήκῃ, κἂν ὁποιδήποτε
εἴη· τὸ δ' αἴτιον, ὅτι κυριώτερον ὁ νόμος· ἐκ δὲ τῶν
κυριωτέρων καὶ τὰς τῶν ἄλλων ὀνομασίας λαμβάνειν
πολλάκις εἰώθαμεν· τοῦτο δὴ οὖν τὸ ῥητὸν, ὅ τι ἂν
ὑπάρχῃ, ἀνάγκη πᾶσα ἢ πρὸς ἡμῶν καθεστάναι ἢ πρὸς
τῶν ἐναντίων· ἂν μὲν οὖν πρὸς ἡμῶν ᾖ, μετὰ τὴν τοῦ
ῥητοῦ ἀνάγνωσιν οὐκ εὐθὺς ἀφιστάμεθα, ἀλλὰ κατὰ
λέξιν διερευνώμενοι καὶ ἐξετάζοντες αὖθις διερχόμεθα
τὰ εἰρημένα, ὥσπερ ἐν τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους ὁ Δη-
μοσθένης· “ἠκούσατε μὲν τοῦ νόμου, σκέψασθε δὲ
καὶ θεωρήσατε, ὡς καλῶς καὶ σφόδρα εὐσεβῶς ἔθηκεν ὁ
615
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 595, line 20
μανείην ὥστε καὶ παραδέξασθαι· οὐ γὰρ ἐκ τῆς τῶν
ἄλλων στάσεων ἐπιπλοκῆς διάφορα εἴδη γενήσεται·
ἐπεί τί ἐστι τὸ κωλύον, οὕτω καὶ στοχασμοῦ μυρία πα-
ραλαβεῖν εἴδη καὶ ἑτέρων στάσεων, ὥστε καὶ ἐπ' ἄπει-
ρον ἐξενεχθῆναι ἡμῖν τὸν λόγον· τοσαῦτα μὲν οὖν προς-
τεθείκασίν τινες· ἀναγκαῖον δὲ ἔτι καὶ περὶ τῶν ἐκβαλ-
λόντων διαλαβεῖν· τὰ γὰρ εἴδη, φασὶν, ἢ ἐκ διαφόρου
γνωρίζεται ὕλης ἢ ἐκ διαφόρου διαιρέσεως· ἐφ' ὧν δὲ
μία τις ὕλη καὶ διαίρεσις ὑπόκειται, οὐκ ἂν, φασὶ, διά-
φορα παραλάβοιμεν εἴδη· ὥστε οὐχ ἕτερον εἶδος τὸ κατὰ
νόμον καὶ ἄλλο τὸ κατὰ ψήφισμα ἢ κατὰ κήρυγμα, ἢ συν-
θήκην ἢ διαθήκην· ἀλλὰ πάντα, φασὶ, ταῦτα ἑνὸς εἴδους
ὑποληπτέον· καὶ γὰρ τῆς αὐτῆς ὄντα φαίνεται ὕλης· κα-
θὸ πάντα ὁμοίως ὑπὸ ῥητοῦ τὴν ἀρχὴν εἴληφε, καὶ ὅτι
μίαν ἔχει διαίρεσιν· τί χρὴ καὶ λέγειν; εἰ γὰρ ὁ τεχνικὸς
διαφόρως αὐτὰ ἠπίστατο διαιρούμενα, ἐξ ἀνάγκης ἂν καὶ
ταῦτα παρέλαβεν, ὥσπερ τὸ ἔγγραφόν τε καὶ ἄγραφον·
οὕτως ἐκβάλλειν τινὲς πολλὰ τῶν εἰρημένων εἰδῶν ἐπεχεί-
ρησαν, καὶ ἔγωγε οὐκ ἐνστήσομαι τῷ λόγῳ· ἀλλ' οὐδὲ
μὴν πάντα συγκατατίθεμαι· πρὸς μὲν γὰρ τὸ τεχνικώ-
τερον σκοποῦντι, οἷον τὸ ἀπὸ ῥητοῦ ἄρχεσθαι τὰ εἰρη
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 596, line 2
θὸ πάντα ὁμοίως ὑπὸ ῥητοῦ τὴν ἀρχὴν εἴληφε, καὶ ὅτι
μίαν ἔχει διαίρεσιν· τί χρὴ καὶ λέγειν; εἰ γὰρ ὁ τεχνικὸς
διαφόρως αὐτὰ ἠπίστατο διαιρούμενα, ἐξ ἀνάγκης ἂν καὶ
ταῦτα παρέλαβεν, ὥσπερ τὸ ἔγγραφόν τε καὶ ἄγραφον·
οὕτως ἐκβάλλειν τινὲς πολλὰ τῶν εἰρημένων εἰδῶν ἐπεχεί-
ρησαν, καὶ ἔγωγε οὐκ ἐνστήσομαι τῷ λόγῳ· ἀλλ' οὐδὲ
μὴν πάντα συγκατατίθεμαι· πρὸς μὲν γὰρ τὸ τεχνικώ-
τερον σκοποῦντι, οἷον τὸ ἀπὸ ῥητοῦ ἄρχεσθαι τὰ εἰρη-
μένα ὁμοίως οὐκ ἂν φαίνοιτο διάφορα εἴδη· πρὸς δὲ
τὸ ἰδικώτερον ἀποβλέψαντι πάλιν, φημὶ δὲ τὸ ἐνταῦθα
μὲν νόμον, ἐκεῖ δὲ ὑποκεῖσθαι ψήφισμα, τάχα ἂν καὶ
ταῦτα ὡς εἴδη λαμβάνοιτο. Περὶ μὲν οὖν τῶν εἰδῶν
τῆς πραγματικῆς ἐντελῶς οἴομαι δεδηλῶσθαι· μεταβήσο-
μαι δὲ ἐπὶ τὰ κεφάλαια, τοσοῦτον ὑπειπὼν, ὡς εἴ τις
ἀποροίη, τί δήποτε ὁ τεχνικὸς οὐκ ἐμνήσθη τῶν ὑποκει-
μένων εἰδῶν, μανθανέτω τὴν πραγματείαν αὐτῶν καθε-
στηκυῖαν περὶ τῆς τῶν κεφαλαίων διαιρέσεως, ταῦτα δὲ
οὐδεμίαν ἔχοντα διαφορὰν περὶ τὴν διαίρεσιν εἰκότως
αὐτῷ παραλελεῖφθαι.
616
θʹ. Ὥσπερ ἐπὶ πάσης εἴωθε ποιεῖν στάσεως, οὕτω
κἀνταῦθα ἀπαριθμησάμενος κεφάλαια ἐπὶ τὴν ἑκάστου
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 624, line 16
νεσθαι ἐν αὐτῇ τὴν ἀμφισβήτησιν· ὅπου δὲ ταῦτα, νο-
μική ἐστιν ἡ στάσις, ὥστε καὶ ἡ παραγραφή· ἡ ἔγγρα-
φος δὲ αὕτη μετάληψις ἴδια κεφάλαια οὐκ ἔχει.
ϛʹ. Δύο ἀεὶ ζητήματά ἐστι κ. τ. λ.
Καὶ οὕτως εὕρηται εἴσω τῶν τριάκοντα τοῦ
κυριωθῆναι ἡμερῶν ἀντιλέγειν· μετὰ ταῦτα δὲ μὴ ἐξέ-
στω· χρήσεται γὰρ ὁ μὲν πλούσιος τῷ ῥητῷ λέγων·
ὅτι ἄχρι λʹ ἡμερῶν εἶπε κατηγορεῖν· ὁ δὲ πένης τῇ δια-
νοίᾳ. – Ταῦτα γὰρ πραγματικῆς ἴδια, καὶ καθόλου ἔν-
θα ἂν ἔχωμεν παρὰ νόμον γραφὴν, καὶ οὐ μόνον ἂν
ἔχωμεν νόμον, ἀλλὰ καὶ ψήφισμα.
ζʹ. Τὸ δὲ μετὰ τὴν παραγραφὴν, τουτέστιν ἡ εὐθυ-
δικία, κατὰ λογικὴν, φησὶ, γίνεται· περιφανὲς δ' οἶμαι
τὸ ἐντεῦθεν ὑφορμοῦν, πλεῖστόν γε δήπουθεν εἰς ἀπο-
ρίαν τὴν ἄρτι ἡμῖν ἀπολελυμένην παρενεγκὸν ζήτησιν,
ὥστ' εἰ μὴ τῆς Παύλου ἐπέτυχε δεξιώσεως, τάχα ἂν μέ-
χρι παντὸς ἔμενεν ἄλυτον, πῶς γὰρ κατὰ μίαν γίνεται
τῶν λογικῶν ἡ εὐθυδικία; ἔγνωμεν γὰρ ὡς ἡ παραγρα-
φὴ πᾶσαν ἐκβάλλειν δύναται στάσιν, οὐ λογικὴν μόνον,
ἀλλὰ καὶ νομικὴν, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἅπασαν, ὅπου γε
δὴ καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν, καθάπερ ὑπεσχόμην, καὶ δέδωκα ἐν
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 628, line 8
προβολῇ τὸ ὅλον ἀποδέδοται τῆς αὐξήσεως.
ιγʹ. Καλῶς προσέθηκε τὸ ἀπὸ ῥητοῦ, ἴδιον ποιῶν
τῆς μεταλήψεως τὸ κεφάλαιον· τὸ μὲν γὰρ παραγραφι-
κὸν, ὃ ψιλῶς ὀνομάζεται στοχαστικὸν κεφάλαιον κα-
θεστὼς, οὐδέποτε ἀπὸ ῥητοῦ γίνεται· τοῦτο δὲ μεταλή-
ψεως ὂν ἀπὸ ῥητοῦ πάντως ἄρχεται, ἐπεὶ καὶ πᾶσα με-
τάληψις ἀπὸ ῥητοῦ λαμβάνει τὴν ἀρχὴν, οἷον ἴδωμεν
ἐπὶ παραδείγματος τὸ κεφάλαιον· ἀριστεὺς ᾔτησε πολί-
του φόνον, ἔλαβεν, εὕρηται προαπεκτονὼς αὐτὸν, καὶ
φόνου φεύγει· τὸ παραγραφικὸν ἐνταῦθα λαμβάνεται
ἀπὸ τοῦ ψηφίσματος, ὅτι οὐ δώσω λόγον ὑπὲρ τοῦ δο-
θέντος εἰς ἀναίρεσιν διὰ τοῦ ψηφίσματος· κατασκευάζε-
ται δὲ ἐκ τῆς ποιότητος τοῦ πεπονθότος, ὅτι τοιοῦτος
ἦν, ὥστε κἀμὲ διὰ σπουδῆς ἐνεγκεῖν τὸν ἐκείνου φόνον,
καὶ τὸν δῆμον ἑτοιμότατον πάσχειν· πολλάκις δὲ ἐκ τῆς
τοῦ πράγματος ἐπιχειρήσομεν ποιότητος, ἐπειδὰν ὁμολο-
γούμενον ᾖ τὸ ἀδίκημα, οἷον ἱεροσυλία, τυραννίς· τότε
γὰρ ὥσπερ τινὰ κοινὸν τόπον περανοῦμεν, κατὰ ἱεροσύ-
617
λου ἢ τυράννου, σφόδρα μέν τοι πεφεισμένως· ἐπὶ γὰρ
τῶν τοιούτων ἡ ἀντίθεσις ἀντεγκληματικὴ ἐμπίπτει, ἔν-
θα τῇ τοπικῇ ἐνδιατρίψομεν ἐξετάσει· πλατύνεται οὖν
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 628, line 9
ιγʹ. Καλῶς προσέθηκε τὸ ἀπὸ ῥητοῦ, ἴδιον ποιῶν
τῆς μεταλήψεως τὸ κεφάλαιον· τὸ μὲν γὰρ παραγραφι-
κὸν, ὃ ψιλῶς ὀνομάζεται στοχαστικὸν κεφάλαιον κα-
θεστὼς, οὐδέποτε ἀπὸ ῥητοῦ γίνεται· τοῦτο δὲ μεταλή-
ψεως ὂν ἀπὸ ῥητοῦ πάντως ἄρχεται, ἐπεὶ καὶ πᾶσα με-
τάληψις ἀπὸ ῥητοῦ λαμβάνει τὴν ἀρχὴν, οἷον ἴδωμεν
ἐπὶ παραδείγματος τὸ κεφάλαιον· ἀριστεὺς ᾔτησε πολί-
του φόνον, ἔλαβεν, εὕρηται προαπεκτονὼς αὐτὸν, καὶ
φόνου φεύγει· τὸ παραγραφικὸν ἐνταῦθα λαμβάνεται
ἀπὸ τοῦ ψηφίσματος, ὅτι οὐ δώσω λόγον ὑπὲρ τοῦ δο-
θέντος εἰς ἀναίρεσιν διὰ τοῦ ψηφίσματος· κατασκευάζε-
ται δὲ ἐκ τῆς ποιότητος τοῦ πεπονθότος, ὅτι τοιοῦτος
ἦν, ὥστε κἀμὲ διὰ σπουδῆς ἐνεγκεῖν τὸν ἐκείνου φόνον,
καὶ τὸν δῆμον ἑτοιμότατον πάσχειν· πολλάκις δὲ ἐκ τῆς
τοῦ πράγματος ἐπιχειρήσομεν ποιότητος, ἐπειδὰν ὁμολο-
γούμενον ᾖ τὸ ἀδίκημα, οἷον ἱεροσυλία, τυραννίς· τότε
γὰρ ὥσπερ τινὰ κοινὸν τόπον περανοῦμεν, κατὰ ἱεροσύ-
λου ἢ τυράννου, σφόδρα μέν τοι πεφεισμένως· ἐπὶ γὰρ
τῶν τοιούτων ἡ ἀντίθεσις ἀντεγκληματικὴ ἐμπίπτει, ἔν-
θα τῇ τοπικῇ ἐνδιατρίψομεν ἐξετάσει· πλατύνεται οὖν
τὸ παραγραφικὸν διὰ τῆς τῶν νόμων ἐκθέσεως·
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 629, line 25
τὴν προβολὴν ἐπάξεις ἐκεῖνο, ὅτι ἀνδροφόνος εἶ καὶ τι-
μωρίαν ὑποσχεῖν δίκαιος.
ιεʹ. Τῆς προβολῆς ὑπὲρ τοῦ κατηγόρου παραλαμβα-
νομένης, ὁ φεύγων τῷ ἀπὸ τοῦ ῥητοῦ ἐν τῷ παραγρα-
φικῷ χρήσεται· ἔστι δὲ τοῦτο ὅτι ὑπὸ τοῦ δήμου παρα-
δέδοται, καὶ οὐ δεῖ με κρίνεσθαι ἐφ' οἷς ὁ δῆμος παρ-
έσχε τὴν ἐξουσίαν· ἀπὸ τοῦ ῥητοῦ δὲ τὸ παραγραφικὸν
τοῦτο ἐκάλεσεν, ὅτι τὸ ῥητὸν αὐτὸ προβαλλόμενοι, δι'
αὐτοῦ τὴν κρίσιν ἰσχυρῶς αἰτιώμεθα, ὥσπερ ἐν τῷ παρ-
όντι παραδείγματι· προβαλλόμενος γὰρ τὸ τοῦ δήμου
ψήφισμα ὁ φεύγων, καὶ τὴν δοθεῖσαν ἐξουσίαν, διὰ τού-
των τὴν κρίσιν αἰτιᾶται· ἄξιον δὲ ζητῆσαι, τί δή ποτε,
εἰ ἀπὸ τοῦ ῥητοῦ παραλαμβάνεται τὸ κεφάλαιον τοῦτο
παραγραφικὸν ὂν, οὐ καλοῦμεν τὸ ὅλον παραγραφὴν,
ὡς γὰρ πολλάκις εἰρήκαμεν, ἡ πρώτη τοῦ φεύγοντος φω-
νὴ χαρακτηρίζει τὴν στάσιν· ἀλλὰ λέγομεν, ὅτι εἰ μὲν
618
παραγραφὴ ἦν, ὅλου τοῦ ἀγῶνος ἐκβάλλουσα τὴν κρίσιν,
λόγον εἶχεν ἡ ἀπορία, εἰ δὲ διαβολῆς μόνον ἕνεκα τοῦ
ἀγῶνος τὸ κεφάλαιον τοῦτο παραλαμβάνεται, εἰκότως
καὶ παραγραφικὸν, ἀλλ' οὐ παραγραφὴ λέγεται.
ιϛʹ. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῷδε ἡ φύσις θεωρεῖται τῆς
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 630, line 12
καὶ παραγραφικὸν, ἀλλ' οὐ παραγραφὴ λέγεται.
ιϛʹ. Ἐν τῷ κεφαλαίῳ τῷδε ἡ φύσις θεωρεῖται τῆς
στάσεως, καθὸ γὰρ ἂν τῶν περιστατικῶν γίνεται μετά-
ληψις, κατ' αὐτὸ πάντως καὶ τὸ μεταληπτικὸν λαμβά-
νεται κεφάλαιον, ὡς ἐπὶ τοῦ ὑποκειμένου παραδείγμα-
τος· ἐπεὶ γὰρ κατὰ τὸν χρόνον ἐγένετο ἡ μετάληψις,
ἀπὸ τοῦ χρόνου καὶ τὸ μεταληπτικὸν, ὅτι οὐκ ἦν παρα-
δεδομένος, ὅτε ἀνῄρηται· ἔστι δὲ δριμύτατον ἐνταῦθά τι
κατὰ τὸ ἐναντίον ἐπιχειρῆσαι, ἐφ' ᾧ γὰρ μάλιστα ὁ
ἀντίδικος ἰσχυρίζεται, ὑπὸ τούτου ἁλίσκεται· εἰ γὰρ ἐκ
τοῦ ψηφίσματός φησιν ἀνεύθυνος εἶναι, ἐξ αὐτοῦ δηλα-
δὴ τούτου ὑπεύθυνος ὢν, προὔλαβε τῷ φόνῳ τὴν ἀπὸ
τοῦ ψηφίσματος ἐξουσίαν· καὶ οὕτως αὐτὸς συγκρούε-
ται· λαμβάνει δὲ τὴν πλείστην κατασκευὴν τοῦ κεφα-
λαίου ἐκ τῆς τοῦ ἀδικήματος ποιότητος· οἷον εἰ φόνος
εἴη τὸ πεπραγμένον· ἐξ αὐτῆς δὲ τῆς περιστάσεως· οἷον
μοιχόν τις ἐν ἱερῷ καταλαβὼν ἀπέκτεινε, καὶ φόνου φεύ-
γει· ἡ γὰρ ἐν τῷ ἱερῷ ἀναίρεσις πολλὴν εὐπορίαν ἡμῖν
κατηγορημάτων παρέχεται.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 630, line 14
στάσεως, καθὸ γὰρ ἂν τῶν περιστατικῶν γίνεται μετά-
ληψις, κατ' αὐτὸ πάντως καὶ τὸ μεταληπτικὸν λαμβά-
νεται κεφάλαιον, ὡς ἐπὶ τοῦ ὑποκειμένου παραδείγμα-
τος· ἐπεὶ γὰρ κατὰ τὸν χρόνον ἐγένετο ἡ μετάληψις,
ἀπὸ τοῦ χρόνου καὶ τὸ μεταληπτικὸν, ὅτι οὐκ ἦν παρα-
δεδομένος, ὅτε ἀνῄρηται· ἔστι δὲ δριμύτατον ἐνταῦθά τι
κατὰ τὸ ἐναντίον ἐπιχειρῆσαι, ἐφ' ᾧ γὰρ μάλιστα ὁ
ἀντίδικος ἰσχυρίζεται, ὑπὸ τούτου ἁλίσκεται· εἰ γὰρ ἐκ
τοῦ ψηφίσματός φησιν ἀνεύθυνος εἶναι, ἐξ αὐτοῦ δηλα-
δὴ τούτου ὑπεύθυνος ὢν, προὔλαβε τῷ φόνῳ τὴν ἀπὸ
τοῦ ψηφίσματος ἐξουσίαν· καὶ οὕτως αὐτὸς συγκρούε-
ται· λαμβάνει δὲ τὴν πλείστην κατασκευὴν τοῦ κεφα-
λαίου ἐκ τῆς τοῦ ἀδικήματος ποιότητος· οἷον εἰ φόνος
εἴη τὸ πεπραγμένον· ἐξ αὐτῆς δὲ τῆς περιστάσεως· οἷον
619
μοιχόν τις ἐν ἱερῷ καταλαβὼν ἀπέκτεινε, καὶ φόνου φεύ-
γει· ἡ γὰρ ἐν τῷ ἱερῷ ἀναίρεσις πολλὴν εὐπορίαν ἡμῖν
κατηγορημάτων παρέχεται.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 634, line 2
προτέρα μετάληψις τὴν φύσιν μιμεῖται τῆς στάσεως, γί-
νεται γὰρ ἐκ τῶν αὐτῶν περιστατικῶν, ἡ δὲ νῦν προκει-
μένη λυτική ἐστι τῆς ἀντιθέσεως· πᾶσα γὰρ ἀντίθεσις,
καθὰ πολλάκις ἔφην, μεταλήψει λύεται.
κδʹ. Ἡ ἀντίθεσις λαμβάνεται δηλονότι κατὰ μίαν
τῶν ἀντιθετικῶν· ἔστι δὲ ὅτε καὶ πλείους ἐμπίπτουσι·
χρὴ δὲ τὸ ἰσχυρότερον σκοποῦντας ἐκείνῳ κεχρῆσθαι,
αὐτίκα ἐν τῷ προκειμένῳ παραδείγματι δύο ἐνέπεσε, τὸ
ἀντεγκληματικὸν καὶ τὸ μεταστατικόν· τὸ μὲν ἀντεγκλη-
ματικὸν, ὅτι ἄξιος ἀπολωλέναι, ὅτι ὁ δῆμος αὐτοῦ κα-
τεψηφίσατο· τὸ μεταστατικὸν, ὅτι ψήφισμα αἴτιον τὸ
τὴν ἐξουσίαν παρασχόν· ἀλλ' ἐπειδὴ ἀσθενὲς τὸ μετα-
στατικὸν καταφρονήσει μὲν ἐκείνου, τῷ δὲ ἀντεγκληματι-
κῷ χρήσεται.
κεʹ. Τὴν ἀντίθεσιν λύει ὁ κατήγορος ἑτέρᾳ μεταλή-
ψει χρώμενος, λέγων ὅτι ἔδει αὐτὸ τοῦτο πρὸς τὸν δῆ-
μον εἰπεῖν καὶ ὁμολογεῖν μὲν προανῃρηκέναι, αἰτεῖν δὲ
εἰς δωρεὰν τὴν γενομένην ἀναίρεσιν· εἰρήκαμεν δὲ ἤδη,
ὅτι διαφέρει αὕτη τῆς πρώτης, ὅτι ἡ μὲν πρώτη πρὸς
τὸ πρᾶγμα γίνεται, ἡ δὲ δευτέρα πρὸς τὸν τρόπον τὸν
περὶ τὸ πρᾶγμα· καὶ ὅτι ἡ πρώτη μετάληψις εἰς αὐτὸ
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ στάσεων
Volume 7, page 636, line 14
τῆς κατὰ ῥητὸν καὶ διάνοιαν στάσεως.
βʹ. Μέχρι τούτου πεπλήρωται τῷ τεχνογράφῳ ὁ πε-
ρὶ τῶν λογικῶν στάσεων λόγος, καὶ ἔτι τῶν μεταξὺ κει-
μένων, λέγω δὴ τῆς πραγματικῆς καὶ τῆς μεταλήψεως·
νῦν δὲ ἤδη καθαρῶς ἐπὶ τὰς νομικὰς μετέρχεται στά-
σεις, δι' αὐτῶν παιδεύων ἡμᾶς, πῶς τήν τε παραγραφὴν
καὶ ἔγγραφον πραγματικὴν διαιρήσομεν, δηλονότι γι-
γνώσκοντες τὰς νομικὰς στάσεις, καθ' ἣν ἂν ἐμπέσοι
ἡ παραγραφὴ, ἢ ἡ ἔγγραφος πραγματικὴ, οὕτω μετα-
χειριούμεθα. αἱ δὲ νομικαὶ ἔχουσι τὴν γένεσιν ἀπὸ ῥη-
τοῦ, οἷον νόμων, ψηφισμάτων, ἐπιστολῶν, διαθηκῶν.
νομικαὶ δὲ ἐκλήθησαν, ἀπὸ τοῦ τιμιωτάτου καὶ πρώτου
ὄντος ἐν ῥητοῖς λαβοῦσαι τὴν ἐπωνυμίαν· νόμος γὰρ τὸ
τιμιώτατον ἐν ῥητοῖς· γίνεται δὲ ἡ νομικὴ ζήτησις, οὐχ
ὅταν ἁπλῶς ῥητὸν ἐμπίπτῃ, ἀλλ' ὅταν περὶ τὸ ῥητὸν
πᾶσα κινεῖται ἡ ζήτησις, οὐ παρὰ τὸ κυροῦσθαι αὐτὸ
620
ἢ μὴ, τοῦτο γὰρ τῆς ἐγγράφου πραγματικῆς ἀποδέ-
δεικται, ἀλλ' εἰ παραβέβασται, ἢ οὔ. ὅτε δὲ τὴν διά-
νοιαν τοῦ τεθέντος τῷ γεγραμμένῳ ἀντιτάττομεν, τότε
ποιοῦμεν ῥητὸν καὶ διάνοιαν.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ εὑρέσεως
(5024: 019)“Rhetores Graeci, vol. 7.2”, EWalz, C.
Stuttgart: Cotta, 1834, Repr. 1968.Volume 7, page 782, line 3
καὶ τοῦτο τὸ μάθημα σαφέστατον ἐκθήσομαι· ἄνευ δὲ
παραδείγματος θεὶς ἀσάφειαν τῷ λόγῳ πεποίηκεν· τὰ
δὲ παραδείγματα σαφεστέραν ποιεῖ τὴν τέχνην. Ἔστω
οὖν παράδειγμα τοῦ προκειμένου προβλήματος τόδε· πολ-
λῶν πολεμίων τῇ τῶν Ἀθηναίων πόλει ἐπισκηψάντων καὶ
συμφορῶν προκειμένων οὐ μικρῶν, ἔγραφεν Ὑπερίδης,
τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους εἶναι, καὶ γράφεται τοῦτον πα-
ρανομίας Ἀριστογείτων. ἐνταῦθα ἡ μὲν ζήτησίς ἐστι
πραγματικὴ, περὶ γὰρ τοῦ μέλλοντος ἔχει τὴν ἀμφισβή-
τησιν, εἰ χρὴ δίκαιον τὸ παρὰ τοῦ Ὑπερίδου δέξασθαι
ψήφισμα· ἀλλ' ἴδωμεν καὶ τὸν τοῦ τεχνικοῦ, εἰ οὕτως
ἔχει, σκοπόν· φησὶ γὰρ, ἐὰν μὲν τὸ πρᾶγμα παρ' ἡμῖν
εἴη γεγονὸς, καὶ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν εἰς τὴν ἡμετέραν βλά-
βην εἰσαγόμενον, οὕτως αὐτὸ λύσομεν, ζητοῦντες τῶν
ἀντιθετικῶν στάσεων τὰ λυσιτελοῦντα ἡμῖν θήσομεν,
ὥσπερ ποιοῦμεν ἐν τῇ ἀντιλήψει· παρὰ μὲν γὰρ τοῦ Ὑπε-
ρίδου τὸ ψήφισμα γεγονὸς, ὑπὸ δὲ τοῦ Ἀριστογείτονος
κατηγορούμενον ὡς παράνομον, δίκαιον Ὑπερίδης τὸ ψή-
φισμα δεῖξαι πειρώμενος ζητήσει τῶν ἀντιστατικῶν στά-
σεων τὰ λυσιτελοῦντα, ἤγουν τὴν ἀντίστασιν, καὶ κατ'
ἐκείνην μελετήσει λέγων, ὡς ὑπὲρ τοῦ κοινῇ λυσιτελοῦν
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ εὑρέσεως
Volume 7, page 782, line 9
τοὺς ἀτίμους ἐπιτίμους εἶναι, καὶ γράφεται τοῦτον πα-
ρανομίας Ἀριστογείτων. ἐνταῦθα ἡ μὲν ζήτησίς ἐστι
πραγματικὴ, περὶ γὰρ τοῦ μέλλοντος ἔχει τὴν ἀμφισβή-
τησιν, εἰ χρὴ δίκαιον τὸ παρὰ τοῦ Ὑπερίδου δέξασθαι
ψήφισμα· ἀλλ' ἴδωμεν καὶ τὸν τοῦ τεχνικοῦ, εἰ οὕτως
ἔχει, σκοπόν· φησὶ γὰρ, ἐὰν μὲν τὸ πρᾶγμα παρ' ἡμῖν
εἴη γεγονὸς, καὶ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν εἰς τὴν ἡμετέραν βλά-
βην εἰσαγόμενον, οὕτως αὐτὸ λύσομεν, ζητοῦντες τῶν
ἀντιθετικῶν στάσεων τὰ λυσιτελοῦντα ἡμῖν θήσομεν,
ὥσπερ ποιοῦμεν ἐν τῇ ἀντιλήψει· παρὰ μὲν γὰρ τοῦ Ὑπε-
ρίδου τὸ ψήφισμα γεγονὸς, ὑπὸ δὲ τοῦ Ἀριστογείτονος
κατηγορούμενον ὡς παράνομον, δίκαιον Ὑπερίδης τὸ ψή-
φισμα δεῖξαι πειρώμενος ζητήσει τῶν ἀντιστατικῶν στά-
621
σεων τὰ λυσιτελοῦντα, ἤγουν τὴν ἀντίστασιν, καὶ κατ'
ἐκείνην μελετήσει λέγων, ὡς ὑπὲρ τοῦ κοινῇ λυσιτελοῦν-
τος τοῦτο πεποίηκα, ἵνα εἰδότες οἱ ἄτιμοι ἐντίμους αὐ-
τοὺς γεγονότας κατατολμήσωσι προκινδυνεῦσαι τῆς πό-
λεως· τὸ δὲ ὥσπερ ἐν ἀντιλήψει πεποιήκαμεν· ὁ ζωγρά-
φος ὁ τὰ ναυάγια γράψας ἐρεῖ, ὡς ὑπὲρ τῶν πλεόντων
τοῦτο πεποίηκα· τότε δὲ πολλάκις καὶ τῶν ἄλλων στά-
σεων τὰ λυσιτελοῦντα θήσομεν·
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ εὑρέσεως
Volume 7, page 808, line 17
τῶν κώλων πνεῦμα γίνεται. καὶ συστρεφόμενον τῇ ἑρμη-
νείᾳ, περιόδου τάξιν ὑπέχει, καὶ τοῦ μὲν πρώτου παρά-
δειγμα πρῶτον κῶλον, εἰ μὲν γὰρ ἦν ἐν ἡσυχίᾳ τὰ κα-
θεστηκότα· δεύτερον κῶλον, καὶ ἀπραγμοσύνη κατεῖχεν
ἡμᾶς· τρίτον κῶλον, καὶ μήτε ἄτοπον μήτε φοβερὸν ἐφε-
στήκει παρὰ τῶν πολεμίων μηδέν· τέταρτον κῶλον, ἀδείας
δὲ ἦμεν ἐπειλημμένοι καὶ ἐξουσίας τοῦ πράττειν ὅσα βου-
λομένοις ἡμῖν ἐτύγχανεν· πέμπτον κῶλον, ἔδει φυλάτ-
τειν τὰ καθεστηκότα· ἕκτον κῶλον, καὶ μὴ παρακινεῖν
μηδὲ ἕν· ἕβδομον κῶλον, μηδὲ καινοτομεῖν· ὄγδοον κῶ-
λον, ἀλλὰ τοῖς ἀρχαίοις ἐμμένειν ἔθεσί τε καὶ ψηφίσμα-
σι καὶ νόμοις. εἶτα τὸ ζητούμενον αὐτὸ τὸ ὄν· πρῶτον
κῶλον, ἐπεὶ δὲ πόλεμος κεκίνηται· δεύτερον κῶλον, καὶ
πλησίον οἱ πολέμιοι· τρίτον κῶλον, καὶ ἐφέστηκε τὰ δει-
νά· τέταρτον κῶλον, καὶ ταραχὴ τοσαύτη τῶν πραγμά-
των· πέμπτον κῶλον, τίνος ἕνεκεν οὐ καινοτομήσομεν·
ἕκτον κῶλον, αὐτοῦ τοῦ πολέμου ταύτην ἔχοντος τὴν φύ-
σιν· ἕβδομον κῶλον, ἀμφ' αὐτοῦ τεχνᾶσθαι τὰ πολλά·
ὄγδοον κῶλον, καὶ τὸν τῶν ἀνθρώπων μεταποιεῖν ἐπὶ
τὸ καινότερον βίον. τοῦ δὲ δευτέρου ἤτοι τῆς περιόδου
παράδειγμα τόδε· πρῶτον κῶλον, ἃ γὰρ ἐφυλαξάμεθα
ποιεῖν εἰκότως οὔσης εἰρήνης· δεύτερον κῶλον,
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ ἰδεῶν (5024:
020)“Rhetores Graeci, vol. 7.2”, EWalz, C.Stuttgart: Cotta, 1834, Repr. 1968.
Volume 7, page 942, line 12
δʹ. Μέθοδον καλεῖ τὸ διορθοῦσθαι τὸν λόγον καὶ
σαφῆ ποιεῖν αὐτὸν, κινδυνεύοντα εἰς περιβολὴν ἐμπε-
σεῖν· τοῦτο γάρ ἐστιν, ὃ πρὸ μικροῦ ἔφη. ἀκολούθως
δ' ἐπήγαγε τὸ ὧν ἔπεισε· συγγενὲς γὰρ τῷ ἀπαγγεῖλαι
τὸ πεῖσαι τοὺς Ἀθηναίους, καὶ οὐχ ὥς τινες ἐξηγοῦνται,
τὸν Φίλιππον.
ϛʹ. Τὸ μὲν ῥητὸν ἐν τῷ κατὰ Ἀριστοκράτους οὕ-
τως ἔχει· “ἀνάγκη δέ ἐστι πρῶτον εἰπεῖν, καὶ δεῖξαι·”
622
κἀνταῦθα γὰρ ὑποσχόμενος ἐκ προοιμίων ὁ ῥήτωρ κα-
κονούστατον ἀνθρώπων καὶ τῆς διὰ τοῦ ψηφίσματος δω-
ρεᾶς ἀνάξιον ἀποδεῖξαι τὸν Χαρίδημον, δεδοικὼς, μὴ τὰς
περὶ τούτων ἀποδείξεις ὁ ἀκροατὴς εὐθέως ἐπιζητήσῃ, ἐπὶ
τοὺς περὶ Χεῤῥόνησον μεταβαίνει λόγους, καὶ πάντων
ἀναγκαιοτέρους εἶναι διϊσχυρίζεται τούτους, ὅθεν καὶ
πρώτους αὐτοὺς διεξιέναι ἀναγκαῖόν φησιν.
ζʹ. Ἀμαδόκου καὶ Κερσοβλέπτου τῶν Βηρισάδου παί-
δων. οὗτοι γὰρ τότε Θρᾳκῶν ἐβασίλευον, τῷ δὲ Κερσο-
βλέπτῃ καὶ γαμβρὸς ἦν Χαρίδημος ἐπὶ ἀδελφῇ, ἐξ οὗ καὶ
διαβάλλει Χαρίδημον ὁ ῥήτωρ, ὡς Κερσοβλέπτῃ κατα-
σκευάζοντος τὴν ἀρχήν.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ ἰδεῶν
Volume 7, page 944, line 3
τάχα δὲ κατὰ τοῦτο τὸ μέρος τῆς εὐκρινείας οὐδ' ἂν εὑ-
ρεθείη καθαρὰ μέθοδος, ὡς μικρὸν ὕστερον ἀποδείξομεν.
ιβʹ. Ἀντὶ τοῦ διηγηματικαί· διήγησις γὰρ ἡ κατά-
στασις· ἄμεινον δὲ νοεῖν ἀντὶ τοῦ αἱ ἐπαγγελίαι, ὡς τὸ,
βούλομαι δὲ εἰπεῖν.
ιγʹ. Ὁ Τιβέριός φησιν, ὅτι ἀγοραῖος καὶ ὁ ἰδιω-
τικὸς τύπος εἴρηται τοῦ εὐκρινοῦς καὶ τοῦ καθαροῦ, ὅταν
ἐπιτρέχων κατὰ ἀφήγησιν κομματικοῖς κώλοις προάγοις
τὰ νοήματα, οἷον ἐν τῷ κατὰ Τιμοκράτους, “προσῆλ-
θε τῇ βουλῇ, προβούλευμα ἐγράφη, ἐγράψαντο τὸ ψή-
φισμα, εἰσῆλθον εἰς ὑμᾶς, ἵνα συντέμω κατὰ τοὺς νό-
μους, ἔδοξεν εἰρῆσθαι καὶ ἀπέφυγεν.” ἰδιωτικῷ γὰρ τύ-
πῳ ταῦτα προῆκται. τοιοῦτοί εἰσι καὶ οἱ Δημοσθένους
ἰδιωτικοὶ, ἐν οἷς ἀπὸ ψιλοῦ τοῦ ὑποκειμένου τὰς ἀρχὰς
ποιεῖται, οἷον, “ἀδελφὰς ἔχομεν, ὦ ἄνδρες, γυναῖκας,”
καὶ ὑβρισθεὶς, ὦ ἄνδρες, καὶ παθὼν ὑπὸ Κόνωνος.
ιεʹ. Πάλιν παραγγέλλει καθ' ἑαυτὰς θεωρεῖν ταύτας
τὰς ἐννοίας, καὶ μὴ ὧν ἕνεκα παρελήφθησαν, ἐπεί τοι
τὴν ἀρχὴν οὐκ εὐκρινεῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ δειναὶ δόξουσιν
εἶναι. πλὴν κατ' ἄλλον καὶ ἄλλον τρόπον· ἡ μὲν γὰρ
εὐκρίνεια, τὸ σαφὲς, ἡ δὲ αἰτία, δι' ἣν ἕνεκα
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ ἰδεῶν
Volume 7, page 1006, line 7
ναμιν· πλὴν σκόπησον, ὅπως μὴ καὶ ἡ δοκοῦσα συμφέ-
ρεσθαι ταύτῃ γε τῇ ἐννοίᾳ, κἂν τὴν ἐσχάτην ἐπὶ τῆς
σεμνότητος τάξιν ἐπέχῃ, τὸν πολιτικὸν ὑπερβαίνῃ λόγον,
καὶ ἁρμόττῃ κυρίως φιλοσόφοις· τοιαύτας γὰρ ἐπὶ τῆς
διαρκοῦς σεμνότητος δεῖ λαμβάνειν τὰς ἐννοίας· ἐπὶ δὲ
τῆς λαμπρότητος οὐ τοσοῦτον περισπούδαστον, ἐπηρμέ-
νην ἔννοιαν λαβεῖν, ὅσον τοιαύτην εὑρεῖν, ἥτις ἂν δυ-
623
νηθείη κινῆσαι πρὸς ἡδονὴν τοὺς ἀκούοντας, ἢ πεποίθη-
σιν τῷ λέγοντι παρασχεῖν, οἷον οὐχὶ λίθοις ἐτείχισα τὴν
πόλιν καὶ ἑξῆς.
Τὸ ψήφισμα τοῦτο.Οἱ Θηβαῖοι τῶν Ἀθηναίων
φίλοι· ἐδεξιοῦτο δώροις τοὺς Θηβαίους ὁ Φίλιππος, τῶν
Ἀθηναίων ἀποστῆναι βουλόμενος· οἱ δὲ οὐκ ἐκτὸς εὐλό-
γου τοῦτο ποιεῖν ἐσπούδαζον προφάσεως, ὅθεν καὶ Ἀθη-
ναίοις πολλὰ ποιεῖν αὐτοῖς προσέταττον, ὡς εἴ τινος πάν-
τως ἀποτύχοιεν οἱ Θηβαῖοι, τότε καὶ τῶν Ἀθηναίων ἀπο-
στῆναι ἀφορμὴν ἔχοντες· ὡσαύτως καὶ αἱ λοιπαὶ τῆς
Ἀττικῆς πόλεις· τοῦτο γνοὺς ὁ ῥήτωρ ψήφισμα γέγραφε,
μηδεμίαν αἴτησιν πρὸς Θηβαίων ἢ τῶν ἄλλων πόλεων
τοὺς Ἀθηναίους παρακρούεσθαι, καὶ τοῦτον ἔχει σκοπὸν
τό· “αὕτη τῶν περὶ Θήβας” καὶ τὰ ἑξῆς.
Σχόλια ανωνύμου στον Ερμογένη. Commentarium in librum περὶ ἰδεῶν
Volume 7, page 1006, line 14
νηθείη κινῆσαι πρὸς ἡδονὴν τοὺς ἀκούοντας, ἢ πεποίθη-
σιν τῷ λέγοντι παρασχεῖν, οἷον οὐχὶ λίθοις ἐτείχισα τὴν
πόλιν καὶ ἑξῆς.
Τὸ ψήφισμα τοῦτο.Οἱ Θηβαῖοι τῶν Ἀθηναίων
φίλοι· ἐδεξιοῦτο δώροις τοὺς Θηβαίους ὁ Φίλιππος, τῶν
Ἀθηναίων ἀποστῆναι βουλόμενος· οἱ δὲ οὐκ ἐκτὸς εὐλό-
γου τοῦτο ποιεῖν ἐσπούδαζον προφάσεως, ὅθεν καὶ Ἀθη-
ναίοις πολλὰ ποιεῖν αὐτοῖς προσέταττον, ὡς εἴ τινος πάν-
τως ἀποτύχοιεν οἱ Θηβαῖοι, τότε καὶ τῶν Ἀθηναίων ἀπο-
στῆναι ἀφορμὴν ἔχοντες· ὡσαύτως καὶ αἱ λοιπαὶ τῆς
Ἀττικῆς πόλεις· τοῦτο γνοὺς ὁ ῥήτωρ ψήφισμα γέγραφε,
μηδεμίαν αἴτησιν πρὸς Θηβαίων ἢ τῶν ἄλλων πόλεων
τοὺς Ἀθηναίους παρακρούεσθαι, καὶ τοῦτον ἔχει σκοπὸν
τό· “αὕτη τῶν περὶ Θήβας” καὶ τὰ ἑξῆς.
Προκινδυνεύσαντας τῶν προγόνων·ἐν τῷ
περὶ στεφάνου· εἰ γὰρ ὡς οὐ τὰ βέλτιστα ἐμοῦ βου-
λευσαμένου τουδὶ καταψηφιεῖσθε, ἡμαρτηκέναι δόξετε, οὐ
τῇ τῆς τύχης ἀγνωμοσύνῃ τὰ συμβάντα παθεῖν· ἀλλ'
οὐκ ἔστιν, οὐκ ἔστιν, ὅπως ἡμαρτήκατε, ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, τὸν ὑπὲρ τῆς ἁπάντων ἐλευθερίας καὶ σωτηρίας
κίνδυνον ἀράμενοι, οὐ μὰ τοὺς ἐν Μαραθῶνι
Σχόλια στον Λουκιανό. (scholia vetera et recentiora Arethae)
Lucianic work 25, section 30, line 40
εἰς ὑπερβολὴν ὑπῆρχε καὶ τοῦτο δηλοῖ αὐτοῦ ἡ γραφεῖσα
ἀπ' αὐτοῦ Μυτιληναίοις ἐπιστολή· ὕστερον δὲ Μυτιλήνης
ἁλούσης ὑπὸ Πάχητος τοῦ στρατηγοῦ τὴν μὲν ἔμπροσθεν
ἡμέραν συμπεῖσαι τὸν δῆμον, ὡς χρὴ Λεσβίων ἁπάντων
πλὴν Μηθυμναίων τοὺς μὲν ἡβῶντας ἀποκτεῖναι, παῖδας
624
δὲ καὶ γυναῖκας ἀνδραποδίσασθαι, καὶ τὸ ψήφισμα τοῦτο
ἀποστεῖλαι ἐπὶ τῆς Παράλου· τῆς δὲ νυκτὸς τῆς ἐπιούσης
ἐλθόντων ὡς αὐτὸν τῶν ἐπιδημούντων Ἀθήνησι Λεσβίων
καὶ δέκα ταλάντοις αὐτὸν ἀργυρίου μετελθόντων μεταπεῖσαι
πάλιν τὸν δῆμον καὶ τριήρη ἄλλην ἀποστεῖλαι ἀναιροῦσαν
τὸ ψήφισμα. οὕτω Θουκυδίδης [3, 36 sq.]. ἐπέστη δὲ
καὶ τῇ πρὸς Λακεδαιμονίους εἰρήνῃ, ὡς Φιλόχορος [fr. 106.
F. H. G. I p. 401 Müller] καὶ Ἀριστοφάνης [cf. Vesp. 665
cum schol.] προσθεὶς ἄρχοντα Εὔθυνον. Ἀριστοτέλης δὲ
ἐν Πολιτείᾳ [XXVIII 3] καὶ περιζωσάμενον αὐτὸν λέγει δη-
μηγορῆσαι, εἰς τὴν θρασύτητα αὐτοῦ ἀποσκώπτων. τὰ
δὲ ὑπὸ ⌊τὴν ὄψιν⌋ ἦν ἀργαλέος καὶ μάλιστα τὰς ὀφρῦς,
ὡς Κρατῖνος Σεριφίοις [om. Kock]. εἶχε δὲ καὶ φωνὴν
μεγάλην· Ἀριστοφάνης Σφηξὶν [36] ἐπ' αὐτοῦ
“ἔχουσα φωνὴν ἐμπεπρημένην ὑός”.
Σχόλια στον Λουκιανό. (scholia vetera et recentiora Arethae)
Lucianic work 65, section 2, line 2
Ἀπολογία.
ὀστράκου – μεταπεσόντος] Πλατωνικὴ [Phaedr. 241 B]
παροιμία ἐπὶ τῶν ἀπροφασίστως μεταβαλλομένων ἀπὸ τῶν
πρῴην αὐτοῖς πρεσβευομένων. ~ ECVφΔ
ῥήτραν] ῥῆτραι· συνθῆκαι, ὁμολογίαι. Ταραντῖνοι δὲ νό-
μους καὶ οἷον ψηφίσματα. παρὰ Λακεδαιμονίοις δὲ ῥήτρα
Λυκούργου νόμος ὡς ἐκ χρησμοῦ τιθέμενος. οἱ δὲ ῥήτρας
ὁμολογίας, οἱ δὲ συγγράμματα, καὶ ῥητροφύλακας τοὺς
συγγραμματοφύλακας. ~ Δ
Σαλαίθῳ] Κροτωνιατῶν νομοθέτης. ~ EVφΔ
ἑάλω] ἐλήφθη, ἐκρατήθη, ἐπορθήθη. ~ Δ
οὐ παρὰ μικρὸν ἀτοπώτερον] σημείωσαι. ἀντὶ τοῦ
’πάνυ ἄτοπον’ ‘οὐ παρὰ μικρὸν ἀτοπώτερον’ εἶπεν. ~
EVφΔ
ἀμύγδαλον] ἡ ἀμύγδαλος. ~ Vφ
ῥυθμοῖς] ῥυθμὸς τάξις ἔμμελος ἀκόλουθος ἁρμονίας, μέλος
Σχόλια στον Πίνδαρο. Scholia in Pindarum (5034: 001)
“Scholia vetera in Pindari carmina, 3 vols.”, EDrachmann, A.B.
Leipzig: Teubner, 1:1903; 2:1910; 3:1927, Repr. 1:1969; 2:1967; 3:1966.
Ode O 7, scholion 159b, line 2
A λιθίνα:στήλη ἥτις οὐχ ἕτερον λόγον ἔχει ἐγκε-
κολαμμένον ἢ ὅτι νενίκηκε Διαγόρας. ἴσως γὰρ τοιοῦτον
ἦν τὸ ἔθος αὐτῶν, τῶν Μεγαρέων, τὸ γράφειν ἐν στήλαις
τὰ τῶν νικώντων ὀνόματα.
BCDEQ ψᾶφος ἔχει λόγον:κατὰ τὰ Μέγαρα ἔθος
625
ἐστὶ τῶν νικηφόρων τὰ ὀνόματα λίθοις ἐγκολάπτεσθαι. φη-
σὶν οὖν ὅτι καὶ ἐν τοῖς Μεγάροις ἡ λιθίνη ψῆφος οὐχ
ἑτέρου τινὸς οὕτως ἐγκεκολαμμένον φέρει τὸ ὄνομα ὡς τὸ
τοῦ Διαγόρα.
BCDQ τὸ σημεῖον ὅτι ψῆφον λιθίνην λέγει
τὴν στήλην διὰ τὸ περιέχειν τὰ ψηφίσματα.
BDEQ ὦ Ζεῦ, νώτοισιν Ἀταβυρίου:ὁ νοῦς οὕτως
ἔχει· ἀλλ' ὦ Ζεῦ πάτερ τοῦ Ἀταβυρίου ὄρους βασιλεύων,
ἐν τιμῇ ἔχε τὸν ὕμνον τὸν εἰς τὸν Ὀλυμπιονίκην καὶ τὸν
ἄνδρα τὸν εὑρόντα καὶ τὸν κτησάμενον τὴν ἀρετὴν διὰ τῆς
ἐν πυγμῇ νίκης.
Σχόλια στον Πίνδαρο. Scholia et glossae in Olympia et Pythia (scholia recentiora
Triclinii, Thomae Magistri, Moschopuli, Germani) (collecta a Triclinio) (5034: 004)
“Scholia recentia in Pindari epinicia, vol. 1”, EAbel, E.
Berlin: Calvary, 1891.Ode-treatise O 7, scholion-section 118-119, line 4
ἀντὶ τοῦ πᾶσι τοῖς ἀλόγοις ζώοις, αὐξομένην, ἀντὶ τοῦ ἀναδι-
δομένην, πεδόθεν, τουτέστιν ἀπὸ τοῦ πυθμένος.
ὁ Ἥλιος.
χρυσῆν περικεφαλαίαν ἔχου-
σαν. – μία τῶν Μοιρῶν αὕτη.
ὅρκος θεῶν ἦν τὸ τῆς
Στυγὸς ὕδωρ.
Th. Εἰκότως εἶπε τὸ Λάχεσις,ἐπειδὴ περὶ
κλήρου ἦν ὁ λόγος. τὸ δὲ χεῖρας ἀνατεῖναι εἶπεν ἀντὶ τοῦ χειρο-
τονῆσαι, ἐκ μεταφορᾶς τῶν δικαστηρίων. ἐκεῖ γὰρ ἡνίκα τις
νόμον ἢ ψήφισμα περὶ τοῦ κοινοῦ ἐποιεῖτο, εἰ καλὸν καὶ συμφέ-
ρον ἔδοξε τοῖς πρυτάνεσιν εἶναι, τὰς χεῖρας ἀνέτεινον βεβαι-
οῦντες αὐτό.
παραβῆναι.
Th. Ἐκ τοῦ εἰπεῖν θεῶν ὅρκον μὴ παρφά-
μενδείκνυσιν, ὡς οὐ μόνον τὰς χεῖρας ἀνέτεινεν ἡ Λάχεσις,
ἀλλὰ καὶ ὤμοσε τὸ τῆς Στυγὸς ὕδωρ.
Σχόλια στον Πίνδαρο. Scholia et glossae in Olympia et Pythia (scholia recentiora
Triclinii, Thomae Magistri, Moschopuli, Germani) (col
Ode-treatise O 7, scholion-section 157, line 2
ἐν ταῖς Θήβαις τὰ Ἡράκλεια ἐτελεῖτο, ὧν
ἆθλον ἦν χαλκὸς τρίπους.
νενομισμένοι ἔγνωσαν αὐτόν.
– ἔγνω αὐτόν.
Germ. Ἐν τῇ Πελλήνῃ τε καὶ ἐν τῇ Αἰγίνῃ ἐγνώσθη
νικῶν ἑξάκις.
Th. Ἐν Πελλήνῃ τῆς Ἀχαΐας ἀγῶνές εἰσι Θεοξένια καὶ
626
Ἕρμαια, ὧν τὸ ἆθλον χλαῖνα· ἐν δὲ Αἰγίνῃ τὰ Αἰάκεια, ὧν τὸ
ἆθλόν ἐστι κρατήρ.
Th. Οἱ ἐν τοῖς Μεγάροις ἀγῶσι νικῶντες λιθίνης
ἠξιοῦντο στήλης διὰ ψηφίσματος, ἐν αἷς τὸ αὐτῶν ὄνομα ἐνεκό-
λαπτον καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ψήφισμα.
ἢ τὸν αὐτοῦ.
Pal. Ψῆφος ὁ λίθος διὰ τὸ δέχεσθαι τὰ ψηφίσματα,
ἤγουν ὀνόματα τῶν νικώντων.
ἡ διὰ ψηφίσματος τοῖς νικῶσι γινομένη στήλη.
M. Τόθι, ἤγουν ὅπου, ἐν τῇ Ῥόδῳ δηλονότι,
ἵσταται τῷ Τληπολέμῳ τῷ ποτε ἀρχηγέτῃ τῶν Τιρυνθίων, ἀντὶ
τοῦ ἐγένετο, λύτρον, ἀντὶ τοῦ παῦλα, ἐλευθερία ἡδεῖα τῆς συμ-
φορᾶς τῆς οἰκτρᾶς, ἤγουν τῆς πλάνης ἧς ἐπλανήθη· ἐβασίλευσε
γὰρ ἐκεῖ· ὅπου ἵσταται αὐτῷ, ἤγουν γίνεται ὥσπερ θεῷ,
Σχόλια στον Πίνδαρο. Scholia et glossae in Olympia et Pythia (scholia recentiora
Triclinii, Thomae Magistri, Moschopuli, Germani) (col
Ode-treatise O 7, scholion-section 157, line 3
ἆθλον ἦν χαλκὸς τρίπους.
νενομισμένοι ἔγνωσαν αὐτόν.
– ἔγνω αὐτόν.
Germ. Ἐν τῇ Πελλήνῃ τε καὶ ἐν τῇ Αἰγίνῃ ἐγνώσθη
νικῶν ἑξάκις.
Th. Ἐν Πελλήνῃ τῆς Ἀχαΐας ἀγῶνές εἰσι Θεοξένια καὶ
Ἕρμαια, ὧν τὸ ἆθλον χλαῖνα· ἐν δὲ Αἰγίνῃ τὰ Αἰάκεια, ὧν τὸ
ἆθλόν ἐστι κρατήρ.
Th. Οἱ ἐν τοῖς Μεγάροις ἀγῶσι νικῶντες λιθίνης
ἠξιοῦντο στήλης διὰ ψηφίσματος, ἐν αἷς τὸ αὐτῶν ὄνομα ἐνεκό-
λαπτον καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ψήφισμα.
ἢ τὸν αὐτοῦ.
Pal. Ψῆφος ὁ λίθος διὰ τὸ δέχεσθαι τὰ ψηφίσματα,
ἤγουν ὀνόματα τῶν νικώντων.
ἡ διὰ ψηφίσματος τοῖς νικῶσι γινομένη στήλη.
M. Τόθι, ἤγουν ὅπου, ἐν τῇ Ῥόδῳ δηλονότι,
ἵσταται τῷ Τληπολέμῳ τῷ ποτε ἀρχηγέτῃ τῶν Τιρυνθίων, ἀντὶ
τοῦ ἐγένετο, λύτρον, ἀντὶ τοῦ παῦλα, ἐλευθερία ἡδεῖα τῆς συμ-
φορᾶς τῆς οἰκτρᾶς, ἤγουν τῆς πλάνης ἧς ἐπλανήθη· ἐβασίλευσε
γὰρ ἐκεῖ· ὅπου ἵσταται αὐτῷ, ἤγουν γίνεται ὥσπερ θεῷ, καὶ
πομπή (145), ἤτοι ἑορτή, τιμὴ κνίσσης μετέχουσα, ἣν πρόβατα
Σχόλια στον Πίνδαρο. Scholia et glossae in Olympia et Pythia (scholia recentiora
Triclinii, Thomae Magistri, Moschopuli, Germani) (col
Ode-treatise O 7, scholion-section 159, line 1
– ἔγνω αὐτόν. Germ. Ἐν τῇ Πελλήνῃ τε καὶ ἐν τῇ Αἰγίνῃ ἐγνώσθη
νικῶν ἑξάκις. Th. Ἐν Πελλήνῃ τῆς Ἀχαΐας ἀγῶνές εἰσι Θεοξένια καὶ
627
Ἕρμαια, ὧν τὸ ἆθλον χλαῖνα· ἐν δὲ Αἰγίνῃ τὰ Αἰάκεια, ὧν τὸ
ἆθλόν ἐστι κρατήρ.
Th. Οἱ ἐν τοῖς Μεγάροις ἀγῶσι νικῶντες λιθίνης
ἠξιοῦντο στήλης διὰ ψηφίσματος, ἐν αἷς τὸ αὐτῶν ὄνομα ἐνεκό-
λαπτον καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ψήφισμα.
ἢ τὸν αὐτοῦ.
Pal. Ψῆφος ὁ λίθος διὰ τὸ δέχεσθαι τὰ ψηφίσματα,
ἤγουν ὀνόματα τῶν νικώντων.
ἡ διὰ ψηφίσματος τοῖς νικῶσι γινομένη στήλη.
M. Τόθι, ἤγουν ὅπου, ἐν τῇ Ῥόδῳ δηλονότι,
ἵσταται τῷ Τληπολέμῳ τῷ ποτε ἀρχηγέτῃ τῶν Τιρυνθίων, ἀντὶ
τοῦ ἐγένετο, λύτρον, ἀντὶ τοῦ παῦλα, ἐλευθερία ἡδεῖα τῆς συμ-
φορᾶς τῆς οἰκτρᾶς, ἤγουν τῆς πλάνης ἧς ἐπλανήθη· ἐβασίλευσε
γὰρ ἐκεῖ· ὅπου ἵσταται αὐτῷ, ἤγουν γίνεται ὥσπερ θεῷ, καὶ
πομπή (145), ἤτοι ἑορτή, τιμὴ κνίσσης μετέχουσα, ἣν πρόβατα
σφαγιαζόμενα καὶ καιόμενα ποιεῖ· τουτέστιν ὅπου γίνεται
αὐτῷ ὥσπερ θεῷ καὶ τιμὴ διὰ θυσιῶν, ὅπου γίνεται αὐτῷ
Σχόλια στον Πίνδαρο. Scholia et glossae in Olympia et Pythia (scholia recentiora
Triclinii, Thomae Magistri, Moschopuli, Germani) (col
Ode-treatise O 7, scholion-section 159g, line 1
Th. Ἐν Πελλήνῃ τῆς Ἀχαΐας ἀγῶνές εἰσι Θεοξένια καὶ
Ἕρμαια, ὧν τὸ ἆθλον χλαῖνα· ἐν δὲ Αἰγίνῃ τὰ Αἰάκεια, ὧν τὸ
ἆθλόν ἐστι κρατήρ.
Th. Οἱ ἐν τοῖς Μεγάροις ἀγῶσι νικῶντες λιθίνης
ἠξιοῦντο στήλης διὰ ψηφίσματος, ἐν αἷς τὸ αὐτῶν ὄνομα ἐνεκό-
λαπτον καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτῶν ψήφισμα.
ἢ τὸν αὐτοῦ.
Pal. Ψῆφος ὁ λίθος διὰ τὸ δέχεσθαι τὰ ψηφίσματα,
ἤγουν ὀνόματα τῶν νικώντων.
ἡ διὰ ψηφίσματος τοῖς νικῶσι γινομένη στήλη.
M. Τόθι, ἤγουν ὅπου, ἐν τῇ Ῥόδῳ δηλονότι,
ἵσταται τῷ Τληπολέμῳ τῷ ποτε ἀρχηγέτῃ τῶν Τιρυνθίων, ἀντὶ
τοῦ ἐγένετο, λύτρον, ἀντὶ τοῦ παῦλα, ἐλευθερία ἡδεῖα τῆς συμ-
φορᾶς τῆς οἰκτρᾶς, ἤγουν τῆς πλάνης ἧς ἐπλανήθη· ἐβασίλευσε
γὰρ ἐκεῖ· ὅπου ἵσταται αὐτῷ, ἤγουν γίνεται ὥσπερ θεῷ, καὶ
πομπή (145), ἤτοι ἑορτή, τιμὴ κνίσσης μετέχουσα, ἣν πρόβατα
σφαγιαζόμενα καὶ καιόμενα ποιεῖ· τουτέστιν ὅπου γίνεται
αὐτῷ ὥσπερ θεῷ καὶ τιμὴ διὰ θυσιῶν, ὅπου γίνεται αὐτῷ
ἀπὸ κοινοῦ, καὶ κρίσις ἐπ' ἀγῶσιν. ἐτελεῖτο γὰρ αὐτῷ ἀγὼν τὰ
Τληπολέμεια, ὁ δὲ νικήσας αὐτὰ λεύκην ἐλάμβανε στέφανον.
Σχόλια στον Πίνδαρο. Scholia et glossae in Olympia et Pythia (scholia recentiora
Triclinii, Thomae Magistri, Moschopuli, Germani) (col
Ode-treatise O 7, scholion-section 141-159, line 38
ἔννομοι, τουτέστιν οἱ συνήθως κατὰ νόμους τελούμενοι ἔγνω-
σαν αὐτόν· ἐτελοῦντο δὲ ἐν τῇ Βοιωτίᾳ διάφοροι ἀγῶνες, ἐν μὲν
628
Θεσπιαῖς τὰ Ἐρώτια, ἐν δὲ Πλαταιαῖς τὰ Ἐλευθέρια, ἐν δὲ
Λεβαδείᾳ τὰ Τροφώνεια, ἐν δὲ Ὠρωπῷ τὰ Ἀμφιαράϊα.
καὶ ἡ Αἴγινα,ἔνθα ἐτελεῖτο ἀγὼν τὰ Αἰάκια, ἔγνω αὐτόν,
καὶ ἡ Πελλήνη, ἔνθα ἐτελεῖτο τὰ Θεοξένια καὶ τὰ Ἕρμαια· τὸ
δὲ ἆθλον ἦν χλαῖνα· ἔγνω αὐτὸν νικῶντα ἑξάκις. καὶ ἐν τοῖς
Μεγάροις (157) οὐχ ἕτερον ὄνομα ἐπιγεγραμμένον φέρει ἡ ψῆ-
φος ἡ λιθίνη, τουτέστιν ἡ στήλη, ἀλλ' ἢ τὸ τοῦ Διαγόρου. ἀπὸ
τοῦ πλεονάζοντος δὲ τοῦτό φησι· ψῆφον δὲ λέγει τὴν στήλην
διὰ τὸ περιέχειν τὰ τῶν κριτῶν ψηφίσματα.
ὄρος Σικελίας, ἐν ᾧ χαλκαῖ βόες εἰσὶ μηκώμεναι,
ὅταν τι γενήσεται ἄτοπον.
Germ. Τίμα μὲν κατὰ τὸν τεθμὸν τοῦ ὕμνου τὸν Ὀλυμ-
πιονίκην ἄνδρα, τὸν εὑρόντα τὴν ἀρετὴν κατὰ τὸ πύξ.
Th. Ἢ ἀποδέχου τὸν κατὰ νόμους τοῖς ἀγωνισταῖς
διδόμενον ὕμνον, ἢ νικῶντας δείκνυε, ἵνα καὶ ὕμνοι σπουδάζωνται.
Σχόλια στον Πλάτωνα. Scholia in Platonem (5035: 001)
“Scholia Platonica”, EGreene, W.C.Haverford, Pennsylvania: American Philological
Association, 1938.Dialogue Grg, Stephanus page 451b, line 2
ἢ ἐπίσης καὶ ἔργῳ καὶ λόγῳ, ὡς ἡ πεττευτική εʹ
χειρούργημα ... κύρωσις.
χειρούργημα καὶ κύρωσις οὐκ εἴρηται, αἱ δὲ λέξεις Γοργίου ἐγχώ-
ριοι· Λεοντῖνος γὰρ ἦν.
διὰ λόγων.
ψεύδεται· οὐ γὰρ περὶ λόγους μόνους, ἀλλὰ καὶ περὶ σιωπὴν καὶ
περὶ ὑπόκρισιν.
κῦρος.
σκόπει ὡς κῦρος εἶπε Πλάτων, οὐ κύρωσιν, καθὰ Γοργίας.
οἱ ἐν τῷ δήμῳ συγγραφόμενοι.
ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων ἢ νόμων εἰσηγήσει ὁ κῆρυξ
ἐπὶ μὲν τοῦ πρώτου ψηφίσματος ἢ νόμου τό τε ὄνομα τοῦ ψηφιζομένου
ἢ τιθέντος τὸν νόμον, καὶ δὴ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ καὶ τοῦ δήμου ἔλεγεν,
οἷον Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς ψηφίζεται τάδε· εἰ δ'
ἔμελλεν πάλιν ὁ αὐτὸς ψηφίζεσθαι, ἔλεγεν ὁ κῆρυξ, ἵνα μὴ περιττολογῇ,
“τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὰ αὐτά, ψηφίζεται δὲ καὶ τάδε.” οὕτως οὖν καὶ
ἐπὶ τοῦδε, “τὰ μὲν ἄλλα καθάπερ ἡ ἀριθμητικὴ ἡ λογιστικὴ ἔχει.”
καὶ πρὸς αὑτὰ καὶ πρὸς ἄλληλα.
πρὸς αὑτά, ὡς ὅταν ἄρτιος πρὸς ἄρτιον ἢ περιττὸς πρὸς περιττὸν
πολλαπλασιασθῇ· πρὸς ἄλληλα δέ, ὅταν περιττὸς πρὸς ἄρτιον ἢ
ἀνάπαλιν.
Σχόλια στον Πλάτωνα. Scholia in Platonem ialogue Grg, Stephanus page 451b, line
3
ψεύδεται· οὐ γὰρ περὶ λόγους μόνους, ἀλλὰ καὶ περὶ σιωπὴν καὶ
περὶ ὑπόκρισιν. κῦρος.
629
σκόπει ὡς κῦρος εἶπε Πλάτων, οὐ κύρωσιν, καθὰ Γοργίας.
οἱ ἐν τῷ δήμῳ συγγραφόμενοι.
ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ἐπὶ τῶν ψηφισμάτων ἢ νόμων εἰσηγήσει ὁ κῆρυξ
ἐπὶ μὲν τοῦ πρώτου ψηφίσματος ἢ νόμου τό τε ὄνομα τοῦ ψηφιζομένου
ἢ τιθέντος τὸν νόμον, καὶ δὴ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ καὶ τοῦ δήμου ἔλεγεν,
οἷον Δημοσθένης Δημοσθένους Παιανιεὺς ψηφίζεται τάδε· εἰ δ'
ἔμελλεν πάλιν ὁ αὐτὸς ψηφίζεσθαι, ἔλεγεν ὁ κῆρυξ, ἵνα μὴ περιττολογῇ,
“τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὰ αὐτά, ψηφίζεται δὲ καὶ τάδε.” οὕτως οὖν καὶ
ἐπὶ τοῦδε, “τὰ μὲν ἄλλα καθάπερ ἡ ἀριθμητικὴ ἡ λογιστικὴ ἔχει.”
καὶ πρὸς αὑτὰ καὶ πρὸς ἄλληλα.
πρὸς αὑτά, ὡς ὅταν ἄρτιος πρὸς ἄρτιον ἢ περιττὸς πρὸς περιττὸν
πολλαπλασιασθῇ· πρὸς ἄλληλα δέ, ὅταν περιττὸς πρὸς ἄρτιον ἢ
ἀνάπαλιν.
τὰ μέγιστα.
Σχόλια στον Σοφοκλή. (5037: 004)“Scholia in Sophoclis tragoedias vetera”,
EPapageorgius, P.N.Leipzig: Teubner, 1888.Play Ant, verse 549, line 3
τὸν πόθον τῆς ἀδελφῆς ἡ δὲ σπουδάζει ζῶσαν αὐτὴν
διαφυλάξαι.
ἀλλ' ἐν κακοῖς τοῖς σοῖσινκαὶ διὰ τούτων
μὴ δεδρακέναι ὁμολογεῖ.
ξύμπλουνκοινωνόν.
ὧν τοὖργονἀντὶ τοῦ ὑφ' ὧν τὸ ἔργον πέ-
πρακται αἰτιῶν.
ἁγνίσαιἀντὶ τοῦ τιμῆσαι.
τοῦδε γὰρ σὺ κηδεμώνἢ τοῦ βίου ἐπεὶ
φιλοζωοῦσα οὐ συνέπραξας ἢ τοῦ Κρέοντος ἐπεὶ μὴ
παρέβης αὐτοῦ τὰ ψηφίσματα.
ὠφελουμένηἀντὶ τοῦ ὠφελοῦσα.
εἰ γέλωτ' ἐν σοὶ γελῶεἰ γελῶ, φησίν, ἐπὶ
σοὶ ἀλγοῦσα γελῶ οἷον καταγελῶ σου ὅτι οὐκ ἠθέλησάς
μοι συμπονῆσαι.
ἀντὶ τοῦ ποίαν μηχανὴν εὕροιμι;
ἀλλ' οὐκ ἐπ' ἀρρήτοιςἀντὶ τοῦ προεῖπόν
σοι τὰς ἐσομένας τιμωρίας ἐν τῇ παραβάσει. ἀλλ'
οὔπω παρὰ γνώμην μου ταῦτα πέπραχας ἀλλὰ κἀμοῦ
συνειδυίας τὰ πραττόμενα.
καλῶς σὺ μέντοι τοῖς δ' ἐγὼ 'δόκουν φρονεῖν
Σχόλια στον Θουκυδίδη. (scholia vetera et recentiora) (5039: 001)“Scholia in
Thucydidem ad optimos codices collata”, EHude, K.
Leipzig: Teubner, 1927, Repr. 1973.Book 1, chap. 139, section 1, line 3
τελέσαι ὑπέσχετο, μὴ προγνοὺς ὡς ἡ τῶν Ἑλλήνων ἰσχὺς
ἀκαταγώνιστος ἦν ἐκ τῶν προλαβόντων;
τῇ Ἀσιανῇ:δύο γάρ εἰσι Μαγνησίαι, Θεσσαλὴ καὶ Ἀσιανή ABFc2ʃ ἔστι
γὰρ καὶ Θεσσαλική (?) G Μυοῦντα:πόλις Καρίας ὁ Μυοῦς
630
τὰ μὲν κατὰ Παυσανίαν κτἑ.:ὥσπερ σχετλι-
άζων καὶ ἀνοιμώζων ταῦτά φησιν ὁ συγγραφεύς
Περὶ τῶν ἐναγῶν τῆς ἐλάσεως:καὶ ἄλλας
γὰρ ἐποιήσαντο, [τὸ] ἀπελάσαι τοὺς ἐννέα ἄρχοντας
ψήφισμα:ὃ ἔγραψε Περικλῆς ἐν ᾧ:ψηφίσματι g
αὐτούς:τοὺς Μεγαρεῖς G τοῖς λιμέσι:οὐ τοῦ Πειραιῶς
μόνον, ἀλλὰ παντὸς λιμένος ὧν ἦρχον οἱ Ἀθηναῖοι
ὑπήκουον:τοῖς Λακεδαιμονίοις. ἐπικαλοῦντες:ἰδίως
εἶπε νῦν ἀντὶ τοῦ ἐγκαλοῦντες ἐπεργασίαν (ἐπ'
ἐργ.):περιττὴ ἡ ἐπί πρόθεσις τῆς γῆς τῆς ἱερᾶς:
τὴν γῆν λέγει τὴν μεταξὺ Μεγάρων καὶ τῆς Ἀττικῆς, ἥντινα
ἀνέθεσαν ταῖς Ἐλευσινίαις θεαῖς. τὴν αὐτὴν δὲ λέγει καὶ
ἀόριστον. ἀόριστος δέ ἐστιν ἡ μὴ ἔχουσα ὅρους μηδὲ σπειρο-
μένη· ἡ γὰρ σπειρομένη ὅρους ἔχει, ἅτε οὖσα μεμερισμένη ἕως
οὗ ἐστιν ἑκάστου τὸ δίκαιον τῆς διακρατήσεως
Σχόλια στον Θουκυδίδη. (scholia vetera et recentiora)
Book 1, chap. 139, section 4, line 2
ἀνέθεσαν ταῖς Ἐλευσινίαις θεαῖς. τὴν αὐτὴν δὲ λέγει καὶ
ἀόριστον. ἀόριστος δέ ἐστιν ἡ μὴ ἔχουσα ὅρους μηδὲ σπειρο-
μένη· ἡ γὰρ σπειρομένη ὅρους ἔχει, ἅτε οὖσα μεμερισμένη ἕως
οὗ ἐστιν ἑκάστου τὸ δίκαιον τῆς διακρατήσεως τῆς
ἀορίστου:τῆς πολλῆς. ἀνδραπόδων ὑποδοχήν:ὡς ὅτι
δούλους αὐτῶν ἀποφεύγοντας ἐδέχοντο
λεγόντων
ἄλλο μὲν οὐδέν:οἷον περὶ Ποτιδαίας καὶ τῶν ἄλλων
γνώμας:βουλάς. ἅπαξ:παντελῶς A
ὡς μὴ ἐμπόδιον
εἶναι τὸ ψήφισμα:τὸ ψήφισμα οὐ τὸ Μεγαρέων, ἀλλὰ τὸ
μὴ εἶναι αὐτονόμους τοὺς Ἕλληνας καθελεῖν:τὸν
πόλεμον
Τῆς μὲν γνώμης κτἑ.:δημηγορία Περικλέους
θʹ ABCFG ὀργῇ:διανοίᾳ, τρόπῳ, σκοπῷ ἀναπει-
θομένους:περιττὴ ἡ ἀνά· τουτέστι πειθομένους
πρὸς δὲ τὰς ξυμφοράς:πρὸς τὰ συμβαίνοντα τρε-
πομένους:μεταβαλλομένους. τοῖς κοινῇ δόξασιν ...
βοηθεῖν:καὶ μὴ ἐκ τοῦ ἐναντίου ἀπολιγωρεῖν τὸν πόλεμον
μηδὲ τὸν συμβουλεύσαντα αἰτιᾶσθαι ἢ μηδὲ κατ-
ορθοῦντας:ἀντὶ τοῦ ἢ μηδὲ κατορθούντων· ἀντίπτωσις γάρ
Σχόλια στον Θουκυδίδη. (scholia vetera et recentiora)
Book 1, chap. 144, section 2, line 5
εῖσθαι:χρὴ δηλονότι. τῶν σωμάτων:τῶν ἀνδρῶν FG
τάδε:τὰ κτήματα. οὐχ ὑπακούσεσθε:οὐχ ὑπείξετε.
Πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα κτἑ.:ἐντεῦθεν οἱ ἐπί-
λογοι ἀρχήν τε μὴ ἐπικτᾶσθαι:αἰνίττεται Σικελίαν
καὶ Ἰταλίαν, ἧς ἐπεθύμουν κρατῆσαι διανοίας:
631
ἐπιβουλάς.
ἐκεῖνα:τὰ περὶ Σικελίας ἢν καὶ
Λακεδαιμόνιοι ξενηλασίας μὴ ποιῶσι:ἀδύνατον αὐτοῖς
ἀντέθηκεν, ὅπερ ἐκεῖνοι ποιεῖν οὐκ ἠνέσχοντο ʃ τὸ
τοὺς ξένους ἐλαύνειν Patm. ἐκεῖνο:τὸ περὶ Μεγαρέων
ψήφισμα τόδε:τὸ ξενηλατεῖν τοῖς Λακε-
δαιμονίοις:οἶμαι τὸ τοῖς Λακεδαιμονίοις ἁμάρτημα τοῦ
γραφέως ἐνθέντος τῷ κειμένῳ, ὅπερ ἦν ἑρμηνεία τοῦ σφίσι
ἔξωθέν τινι πρότερον ἐπιτεθεῖσα. ἐπιτηδείως:ὀλιγαρχι-
κῶς ABF
πολεμεῖν:ἡμᾶς δηλονότι. ἔκ τε τῶν μεγί-
στων κινδύνων ὅτι κτἑ.:ἀπὸ κοινοῦ τὸ εἰδέναι χρή
ὑποστάντες:δεξάμενοι. οὐκ ἀπὸ τοσῶνδε:οὐκ ἀπὸ
τοσαύτης παρασκευῆς, ἀλλὰ ἐλάσσονος γνώμῃ:συν-
έσει, φρονήσει γνώμῃ τε πλέονι ἢ τύχῃ κτἑ.:
ἐπὶ πλέον ἐνταῦθα τῶν ἄλλων ἡ Γοργίειος ἐλήφθη παρίσωσις,
Σχόλια στον Θουκυδίδη. (scholia vetera et recentiora)
Book 3, chap. 49, section 4, line 5
περὶ τῶν δοκούντων ἀλλήλοις Mφ ἀγχώμαλοι:σχεδὸν ἴσοι
Patm. ʃ ἐγγὺς ἴσοι καὶ σχεδὸν παραπλήσιοι Mφc2 ʃ ἰσοσθενεῖς
φc2
προεῖχε δέ:τοῦ πλοῦ δηλονότι.
ᾑροῦντο:
ἐλάμβανον. κατὰ μέρος:κατὰ διαδοχὴν μερικήν.
ση-
μείωσαιἀλλόκοτον A ʃ τὸ ἄτοπον καὶ ἀλλοῖον Patm. τὰ
δεδογμένα:τῇ βουλῇ δηλονότι. παρὰ τοσοῦτον μὲν ...
κινδύνου:ἀντὶ τοῦ εἰς τοσοῦτον ἦλθε κινδύνου, ὥστε καὶ
ἀναγνωσθῆναι τὸ περὶ τοῦ θανάτου ψήφισμα. ἢ ἀντὶ τοῦ
παρὰ μικρόν· ἔμελλε γὰρ εὐθὺς πράξειν τὰ ἐπισταλέντα ὁ
Πάχης FMc2
κλήρους:μερίδας Μηθυμναίων:οὗτοι γὰρ οὐκ
ἀπέστησαν ABCFM ἱερούς:ὀργάς, ἡ ἀφιερωμένη χώρα τοῖς
θεοῖς, ἤτοι ἀπὸ τῶν ὀργίων, ἅπερ ἐστὶ μυστήρια, ἤτοι ἀπὸ
τοῦ ὀργᾶν, ὅπερ ἐστὶν ἐπιθυμεῖν καρπὸν φέρειν. αὕτη γὰρ οὐκ
ἐγεωργεῖτο, ἐπάρατος οὖσα. ἐν τῷ περὶ συντάξεως (Demosth.
XIII 32)· “πρὸς τοὺς καταράτους Μεγαρέας ἐψηφίσασθε
ἀποτεμνομένους τὴν ὀργάδα” Patm. ἐξεῖλον:ἐξαιρέτους
ἀνέθεσαν. δύο μνᾶς φέρειν:μνᾶ, λίτραι βʹ Patm.
Σχόλια στον Θουκυδίδη. (scholia vetera et recentiora)
Book 6, chap. 8, section 3, line 2
σπονδαί. οἱ δ':οἱ Χαλκιδεῖς. Θουκυδίδης:πάλιν Διὸς
Κόρινθον ἐν Θουκυδίδῃ [paroemiogr. eSchneidewin I 63] e
τοῦ δ' ἐπιγιγνομένου θέρους:ἀρχὴ τοῦ ιζʹ ἔτους
632
τοῦ πολέμου BCFGM ἀσήμου ἀργυρίου:σημεῖον μὴ ἔχοντος,
ἀλλὰ μαζία τινά BCFGM
ἐπαγωγά:ψευδῆ μέν, πιθανὰ
δέ GMvc2ʃ ἐφελκυστικά. ἐν τοῖς κοινοῖς:ἐν τῷ ταμείῳ.
ἤν τι περιγίγνηται:περιουσία γένηται. ʃ τῇ νίκῃ. αὐτοῖς:
τοῖς Ἀθηναίοις.
μετὰ δὲ τοῦτο:ἤγουν μετὰ τὸ ψήφι-
σμα.
οὐκ ὀρθῶς:οὐκ ἀσφαλῶς. μεγάλου ἔργου ἐφίε-
σθαι:Ὅμηρος [Κ 401]·
ἦ ῥά νύ τοι μεγάλων δώρων ἐπεμαίετο θυμός BFMc2
ἡ μὲν ἐκκλησία ...:δημηγορία Νικίου BCFGM
στρατηγοῦ Ἀθηναίων BFc2 περὶ παρασκευῆς τῆς ἡμε-
τέρας:ἀντὶ τοῦ, πῶς χρὴ ἡμῖν τοῖς στρατηγοῖς τὴν παρα-
σκευὴν ἀθροισθῆναι Mvc2 εἰ καὶ ἄμεινόν ἐστιν:ἀντὶ τοῦ,
εἰ συμφέρει Mc2
νομίζων ὁμοίως ἀγαθὸν πολίτην
εἶναι:ἀγαθὸν ἡγοῦμαι πολίτην καὶ τὸν ἀφειδοῦντα τοῦ σώ
Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata dedicatoria (7052: 001)
“Epigrammatum anthologia Palatina cum Planudeis et appendice nova, vol. 3”,
ECougny, E.Paris: Didot, 1890.Epigram 259, line 5
ΑΛΛΟ.
Ἀλκίδου Βάσσον γενεῆς, ἐρικυδέα φῶτα,
βουλὴ καὶ δῆμος, ναέται ζαθέης Ἐπιδαύρου,
ἀντ' εὐεργεσίης, τὴν πολλάκι δῶκε πόληϊ,
εἰκόνι τῇδε γέρηραν, θεῶν βουλαῖον ἀνάκτων.
Ψηφίσματι βουλῆς.
ΑΛΛΟ.
Οὐδὲν ἀφαυρότερος χρυσοῦ λίθος, εἰ πλέον ἀνθῇ
παρθενίης αἰδοῖ πεπυκάσμενος· εἰμὶ δὲ γείτων
Ῥιπάνη καθαροῖο Σαράπιδος, ἔνθα με βουλὴ,
θῆκε χαρισσαμένη ἀρετῇ πατρός, ὃν περὶ πάντων
τίμησαν βασιλῆες, ἐλευθε[ρίῃ] βιότοιο
μάρτυρι πιστεύσαντες ἐ[πιστας]ίην Ἀμίσοιο
Anthologiae Graecae Appendix, Epigrammata demonstrativa (7052: 003)
“Epigrammatum anthologia Palatina cum Planudeis et appendice nova, vol. 3”,
ECougny, E.Paris: Didot, 1890.Epigram 87, line 7
τὴν ἐπιτροπὴν βέλτιον ἄρξειν μυρίῳ·
633
ἐκέλευσέ τ' εἰς τὸ κοινὸν εἰσφέρειν ὅλα
τὰ χρήματ' ἄνδρας· ὣς κεκρῖσθαι τοῖς νόμοις.
ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ.
Ἐκκλησίας οὔσης, παραγίνονταί τινες
παρά τε Βασιλέως, καὶ παρὰ Σιτάλκους πάλιν·
οἱ μὲν στρατιὰν ἄγοντες, οἱ δὲ χρυσίον.
Παρὰ τῶν Λακεδαιμονίων δὲ μετὰ τούτους τινὲς
σπονδὰς φέροντες· οὓς Ἀχαρνεῖς οὐδαμῶς
εἴασαν, ἀλλ' ἐξέβαλον· ὧν καθάπτεται
σκληρῶς ὁ ποιητής. Αὐτὸ τὸ ψήφισμά τε
Μεγαρικὸν ἱκανῶς φησὶ καὶ τὸν Περικλέα,
ὁὐκ τῶν Λακώνων τῶνδε πάντων αἴτιον,
σπονδάς, λύσιν τε τῶν ἐφεστώτων κακῶν.
Gregorius Paroemiogr., Paroemiae (e coLeidense) (9006: 002)
“Corpus paroemiographorum Graecorum, vol. 2”, Evon Leutsch, E.L.
Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1851, Repr. 1958.
Centuria 3, section 41, line 4
Ψ.
Ψύρα τὸν Διόνυσον:τὰ Ψύρα εὐτελὴς νῆσός ἐστι
καὶ μικρὰ, πλησίον Χίου, μὴ δυναμένη οἶνον ἐνεγκεῖν.
λέγομεν οὖν τὴν παροιμίαν ἐπὶ τῶν ἐν συμποσίῳ ἀνακει-
μένων καὶ μὴ πινόντων. λέλεκται δὲ καὶ ἐπὶ τῶν εὐτέλειαν
σημαινόντων.
Ψεκὰς:ὁ δρόσος. οὕτως ἐκαλεῖτο Ἀντίμαχος, πτυε-
λώδης ὤν. οὗτος δὲ μελῶν ἦν ποιητής. οὕτω δὲ ἐκαλεῖτο,
διότι προσέῤῥαινε τοῖς ὁμιλοῦσι διαλεγόμενος. ἐδόκει δὲ ὁ
Ἀντίμαχος ψήφισμα πεποιηκέναι, ὅτι τὸ ἱερὸν πῦρ οὐκ
ἔξεστι φυσῆσαι. δεῖ κωμῳδεῖν ἐξ ὀνόματος, ὡς μὴ καθα-
ρεύοντι.
Michael Apostolius Paroemiogr., Collectio paroemiarum (9009: 001)
“Corpus paroemiographorum Graecorum, vol. 2”, Evon Leutsch, E.L.
Göttingen: Vandenhoeck & Ruprecht, 1851, Repr. 1958.
Centuria 18, section 51, line 4
Τὸ ψ μετὰ τοῦ ε.
Ψευδῶν πλέ' ἀτράφαξις:ἀντὶ τοῦ, πλήρης ψευ-
σμάτων. ἀτράφαξις δέ ἐστιν εἶδος λαχάνου, ὃ ταχέως εἰς
μέγεθος αὔξεται. εἴρηται δὲ ἐπὶ τῶν μετεωριζομένων καὶ
ὑψουμένων.
634
Ψευδόμενον οὐ χρὴἐλέγξαι διὰ τὸ συμβησόμενον·
τοῦτο δ' ἐστὶν ἐπιορκία.
Ψεκὰς ἢ δρόσος:οὕτως ἐκαλεῖτο Ἀντίμαχος πτυελώ-
δης ὤν· οὗτος δὲ μελῶν ἦν ποιητής. οὕτω δὲ ἐκαλεῖτο,
διότι προσέῤῥαινε τοῖς ὁμιλοῦσι διαλεγόμενος. ἐδόκει δὲ
Ἀντίμαχος ψήφισμα πεποιηκέναι ὅτι τὸ ἱερὸν πῦρ οὐκ
ἔξεστι φυσῆσαι. δεῖ δὲ κωμῳδεῖν ἐξ ὀνόματος, ὡς μὴ καθα-
ρεύοντα ἀνωνύμως.
Ψεκάδες ὄμβρον γεννῶσαι λιμνάζουσιν ὕδατα:
ἐπὶ τῶν κατὰ μικρὸν ἐπὶ τὰ μείζω χωρούντων.
Ψευδόπυρα, οἷον τὰ σά:ταῦτα διὰ νυκτὸς γίνεται
πρὸς τὴν τῶν πολεμίων κατάπληξιν, ἵνα δείξωσι ὅτι πλῆ-
θος πολὺ στρατοπέδου ἐστί.
Σούδα. (9010: 001)“Suidae lexicon, 4 vols.”, EAdler, A.
Leipzig: Teubner, 1.1:1928; 1.2:1931; 1.3:1933; 1.4:1935, Repr. 1.1:1971; 1.2:1967;
1.3:1967; 1.4:1971; Lexicographi Graeci 1.1–1.4.Alphabetic letter alpha, entry 2248,
line 2
μὲν ὑπὸ τοῦ χρόνου μαραίνεσθαί φησιν, αὐτόν γε μὴν τὸν χρόνον
ἀγήρω τε καὶ ἀθάνατον ὑπὸ τῆς μνημοσύνης εἶναι. γράφεται· καὶ
ὕμνος αὐτῷ τις ἐς τὴν μνημοσύνην ᾔδετο.
Ἀνελεήμων·ὅτι ἀστόργους τοὺς ἀπηνεῖς καὶ ἀφίλους φασίν, ἀσπόνδους
δὲ τοὺς ἀδιαλλάκτους καὶ μνησικάκους, ἀνελεήμονας δὲ τοὺς ἀκαμπεῖς καὶ ἀνενδό-
τους πρὸς ἔλεον.
Ἀνελεύθερος:ὁ μικρολόγος· ἢ ὁ ἐκτὸς τῆς ἀληθείας ποιῶν
τι. οἱ δὲ ἐς ἀταξίαν ἰδόντες καὶ ἀνάστατοι γενόμενοι ἀγεννῆ καὶ
ἀνελευθέραν ἐποιήσαντο τὴν ἀναχώρησιν, οἴκαδε ἀπονοστήσαντες.
Ἀνελεῖν:ἀνατρέψαι. πρεσβεύονται, πρῶτον τὸ κατὰ Μεγαρέων
ψήφισμα ἀνελεῖν κελεύοντες καὶ τοὺς Ἕλληνας αὐτονόμους ἀφιέναι.
λέγεται δὲ ἀνελεῖν καὶ τὸ ἀναλαβεῖν τὰ ἔκθετα βρέφη καὶ τρέφειν,
καὶ ἁπλῶς, ὅπερ ἄν τις ἀναλαμβάνοιτο. Ἀνελοῦσα γὰρ τὸν
νόμον ἐξειροτόνησεν αὐτήν·τοῦτο τὸ χωρίον Δημοσθένης μὲν
ἐν τῷ κατ' Ἀνδροτίωνος εἶπε· διττὴ δὲ φέρεται ἡ γραφή, ἡ μὲν ὡς
προγέγραπται, ἡ δὲ ἀντὶ τοῦ αὑτῇ αὐτὴν λέγει κατ' αἰτιατικήν. καὶ
ἡ μὲν κατ' αἰτιατικὴν προαγομένη τοιοῦτον ἔχει τὸν νοῦν· ἀνελοῦσα
τοῦτον τὸν νόμον ἤτοι παραβᾶσα διαχειροτονίαν περὶ ἑαυτῆς ἔδωκεν,
ὅτι χρὴ στεφανοῦν αὐτήν· ἡ δὲ κατὰ δοτικήν· ἀνελοῦσα τοῦτον τὸν
νόμον ἐχειροτόνησεν ἐκεῖνον ἑαυτῇ.
Σούδα. Alphabetic letter alpha, entry 2683, line 4
Ἀντίμαχος,Κολοφώνιος, υἱὸς Ὑπάρχου, γραμματικὸς καὶ
ποιητής. τινὲς δὲ καὶ οἰκέτην αὐτὸν ἀνέγραψαν Πανυάσιδος τοῦ
ποιητοῦ, πάνυ ψευσάμενοι. ἦν γὰρ αὐτοῦ ἀκουστὴς καὶ Στησιμβρότου.
γέγονε δὲ πρὸ Πλάτωνος.
Ἀντίμαχοςἕτερος, Ἡλιοπολίτης, ἀπ' Αἰγύπτου, ὃς ἔγραψε
Κοσμοποιΐαν ἐν ἔπεσιν ἡρωϊκοῖς τρισχιλίοις ἑπτακοσίοις.
Ἀντίμαχος,ὁ Ψεκάδος· οὗτος μελῶν ἦν ποιητής. Ψεκὰς δὲ
635
ἐκλήθη, ἐπειδὴ προσέρραινε τοὺς ὁμιλοῦντας διαλεγόμενος. ἦν δέ τις
καὶ Ὀλυμπικὸς καλούμενος Ψεκὰς διὰ τοῦτο. ἐδόκει δὲ ὁ Ἀντίμαχος
οὗτος ψήφισμα πεποιηκέναι, ὅτι μὴ δεῖ κωμῳδεῖν ἐξ ὀνόματος. καὶ
ἐπὶ τούτῳ πολλοὶ τῶν ποιητῶν οὐ προσῆλθον ληψόμενοι τὸν χορόν·
καὶ δῆλον ὅτι πολλοὶ τῶν χορευτῶν ἐπείνων. οἱ δὲ λέγουσιν, ὅτι
ποιητὴς ὢν καλὸς, ὢν χορηγὸς, μικρολόγως τοῖς χορηγοῖς ἐχρήσατο.
Ἀντιμάχου καταπυγοσύνης ἀναπλήσει:ἀντὶ τοῦ ἡ
μαλακία. οὗτος εἰς θηλύτητα καὶ εὐμορφίαν κωμῳδεῖται. ἔστι δὲ καὶ
ἕτερος ἐπὶ πονηρίᾳ κωμῳδούμενος. καὶ γʹ, ὁ Ψεκάδος λεγόμενος. καὶ
δʹ, τραπεζείτης, οὗ μνημονεύει καὶ Εὔπολις ἐν Δήμοις. εʹ ἱστοριο-
γράφος.
Σούδα. Alphabetic letter alpha, entry 3609, line 3
των Καρχηδονίων ἀπὸ τοῦ κρατίστου πᾶσι τοῖς ἐπιταττομένοις. καὶ
Πολύβιος· καὶ τὸ μὲν παλαιὸν ἀπὸ τοῦ κρατίστου ἐγίνετο παρὰ Ῥω-
μαίοις ἡ μοναρχία· ἐν δὲ τοῖς καθ' ἡμᾶς πολλαὶ ὁδοὶ εὕρηνται.
Ἄπο τοῦ πράγματος:ἀντὶ τοῦ ἄποθεν.
Ἀπὸ τοῦ φρονεῖν ἀποσπάσας:τουτέστι τὴν φρόνησιν
αὐτῶν ἀφελόμενος.
Ἀπὸ τῶν οὐχ ὁμοίων:ἐξ ἀνομοίων. ἀμυνόμενοι ἀπὸ τῶν
οὐχ ὁμοίων ὅπλων ὅμως τῇ οἰκείᾳ ἀλκῇ θαρροῦντες.
Ἀποτραχηλίζοντες:ἀπάγχοντες. Εὐνάπιος· καὶ οἱ μὲν αὐτοὺς
διέφθειρον σχοίνοις ἀποτραχηλίζοντες. καὶ αὖθις· οὐ μὴ παύσησθε
τῶν ψηφισμάτων, πρὶν ἂν ὑμᾶς τοῦ σκέλους λαβών τις ἐκτραχηλίσῃ.
Ἀποτραχύνεται:θρασύνεται.
Ἀποτρέπω·αἰτιατικῇ.
Ἀποτρέχειτοῦ ἐπιτρέχειν διαφέρει.
Ἀποτρίβω·αἰτιατικῇ· καὶ Ἀποτρίβεσθαι·αἰτιατικῇ.
Ἀπότριψις,μέλλησις, ἀπάγγελσις, ἀγώνισις, προάγγελσις,
τέκμαρσις, κάθεξις, πλάνησις, διάφευξις, ἐφόρμησις, ὅπλισις, ξένισις,
κούφισις, βλάψις, ἐπαίνεσις, ψόφησις, διάρπασις, γυναίκισις, λάλησις,
ὁμοιοκατάληκτα ὀνόματα. καὶ Ἀποτριβόμενος,ἀντὶ τοῦ ἐμ-
ποδίζων, ἀπείργων. ὁ δὲ Ἀννίβας ἐν κακοῖς ὢν ἔμενε τοὺς πολεμίους
ἀποτριβόμενος.
Σούδα. Alphabetic letter alpha, entry 3689, line 2
Ἀπραγούντων:μηδὲν ἐνεργούντων. καὶ τὴν ἡσυχίαν ἀν-
αγκαζομένων ἄγειν, ἀλλὰ καινοτομήσειν τι πάλιν κατ' ἐκείνων.
Ἄπρακτα:ἀνεκδίκητα, ἀτιμώρητα. ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὐχ οἷά
τε εἶναι ἄπρακτα γενέσθαι, ἐπείπερ οἱ θεοὶ ἀτιμώρητα αὐτὰ περιεῖδον
ἐκ σφῶν γενόμενα.
Ἀπραίδευτοι:τουτέστιν ἀζήμιοι.
Ἀπριάτην:ἄνευ πράσεως.
Ἀπρίξ:ὅλῃ δυνάμει, ἰσχυρῶς, ἀσφαλῶς. Ἀπρίξ,προσπεφυκό-
τως, ὃ οὐχ οἷόν τε πρίσαι διὰ τὴν σύμφυσιν.
Ἀπροβούλευτον:τὸ μὴ πρότερον εἰς τὴν βουλὴν, ἀλλ' εὐθὺς
εἰς τὸν δῆμον εἰσαχθὲν ψήφισμα. οὕτως Δημοσθένης.
636
Ἀπροθέτως:ἄνευ προθέσεως. Πολύβιος· τὰ μὲν οὖν ἀπρο-
θέτως ἐν τοῖς πολεμικοῖς συμβαίνοντα πράξεις μὲν οὐδαμῶς ἁρμόζει
λέγειν, περιπετείας δὲ συγκυρήσεις μᾶλλον.
Ἀπροϊδής:ἀπροόρατος. Ἄϊδος ἀπροϊδὴς ἀμφεκάλυψε μυχός.
λέγεται καὶ Ἀπροϊδής,ὁ ἀπρόοπτος. ἐν Ἐπιγράμμασι· ἀγρονόμῳ
δ' ἀγόρευσα, καὶ ἔδρακεν· ἀπροϊδὴς δὲ ἐγκέφαλον πλήξας ἐξεκύλισε
λίθῳ.
Σούδα. Alphabetic letter alpha, entry 3913, line 9
ζήτει περὶ τοῦδε τοῦ Ἀριστογείτονος, μήποτέ ἐστιν οὗτος ὁ Ἁρμοδίου
ἑταῖρος.
Ἀριστογείτων,Σκυδίμου, συκοφάντης. τούτου ὁ πατὴρ
ὀφλήσας τῷ δημοσίῳ τελευτᾷ ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ. καὶ αὐτὸς Ἀριστο-
γείτων μετὰ ταῦτα ὡς κληρονόμος τοῦ ὀφλήματος ἐδέθη. ἡ δὲ μήτηρ
ἐπράθη ὑπὸ τοῦ δήμου. ἐν δὲ τῷ δεσμωτηρίῳ κλέψας γραμματεῖον
κατεγνώσθη ὑπὸ τῶν δεσμωτῶν, καὶ τὴν ῥῖνα, οὗ τὸ γραμματεῖον
ἔκλεψεν, ἔφαγε. καὶ Ζωβίαν ὑποδεξαμένην αὐτὸν φυγόντα, ἀξιοῦσαν
εὖ παθεῖν, ὅτε ἴσχυεν, ἐπὶ τὸ τοῦ μετοικίου πωλητήριον ἤγαγε, καὶ
τὴν ἀδελφὴν ἐπ' ἐξαγωγῇ πέπρακεν. Ὑπερίδην δὲ ἐγράψατο παρανό-
μων ἐπὶ τῷ μετὰ Χαιρώνειαν ψηφίσματι καὶ οὐχ εἷλεν.
Ἀριστόδημος,Ἀριστοκράτους, Κύμης τῆς Ἰταλιώτιδος τύ-
ραννος, ἀνὴρ οὐ τῶν ἐπιτυχόντων ἕνεκα γένους· ὃς ἐκαλεῖτο μαλακὸς
ὑπὸ τῶν ἀστῶν καὶ σὺν χρόνῳ γνωριμωτέραν τοῦ ὀνόματος ἔσχε τὴν
κλῆσιν, εἴθ' ὅτι θηλυδρίας ἐγένετο παῖς ὢν καὶ τὰ γυναιξὶν ἁρμόττοντα
ἔπασχεν, εἴθ' ὅτι πρᾶος ἦν φύσει καὶ μαλακὸς ἐς ὀργήν.
Ἀριστόδημος·Ἐπιτομὴν τῆς Καθόλου Ἡρωδιανοῦ ἔγραψε
πρὸς Δαναόν.
Ἀριστοκλῆς,Μεσσήνιος τῆς Ἰταλίας, φιλόσοφος Περιπατητι-
κός. συνέταξε Περὶ φιλοσοφίας βιβλία ιʹ· Πότερος σπουδαιότερος
Ὅμηρος ἢ Πλάτων. καταλέγει δὲ ἐν τούτοις πάντας φιλοσόφους
Σούδα. Alphabetic letter alpha, entry 4202, line 7
Ἀσπάραγος·ζήτει ἐν τῷ ἀσφάραγος.
Ἄσπαρ, πατὴρ Ἀρδαβουρίου. ὅτι Μαρκιανοῦ τοῦ βασιλέως χρηστοῦ μὲν
γεγονότος, θᾶττον δὲ ἐκβεβιωκότος, αὐτοκελεύστῳ γνώμῃ Ἄσπαρ Λέοντα διάδοχον
αὐτοῦ γενέσθαι παρεσκεύασεν.
Ἀσπασία·πολυθρύλητος γέγονεν αὕτη. ἦν δὲ γένος Μιλησία,
δεινὴ δὲ περὶ λόγους. Περικλέους δέ φασιν αὐτὴν διδάσκαλον ἅμα
καὶ ἐρωμένην εἶναι. δοκεῖ δὲ δυοῖν πολέμων αἰτία γεγονέναι, τοῦ τε
Σαμιακοῦ καὶ τοῦ Πελοποννησιακοῦ. δοκεῖ δὲ καὶ ἐξ αὐτῆς ἐσχηκέναι
Περικλῆς τὸν ὁμώνυμον αὐτῷ Περικλέα τὸν νόθον. ὅτι Ἀσπασίαι
δύο ἑταῖραι. τῇ δὲ μιᾷ τούτων ἐκέχρητο ὁ Περικλῆς, δι' ἣν ὀργισθεὶς
ἔγραψε τὸ κατὰ Μεγαρέων ψήφισμα, ἀπαγορεῦον δέχεσθαι αὐτοὺς εἰς
τὰς Ἀθήνας. ὅθεν ἐκεῖνοι εἰργόμενοι τῶν Ἀθηναίων προσέφυγον
τοῖς Λακεδαιμονίοις. ἡ δὲ Ἀσπασία σοφίστρια ἦν καὶ διδάσκαλος λόγων
ῥητορικῶν. ὕστερον δὲ καὶ γαμετὴ αὐτοῦ γέγονεν.
Ἀσπάσιος,Βύβλιος, σοφιστὴς, συγχρονῶν Ἀριστείδῃ καὶ
637
Ἀδριανῷ. ἔγραψε Περὶ Βύβλου, Περὶ στάσεων ἐσχηματισμένων, Μελέ-
τας, Τέχνας, Ὑπομνήματα, Λαλιὰς, Ἐγκώμιον εἰς Ἀδριανὸν τὸν βα-
σιλέα καὶ εἰς ἄλλους τινάς.
Ἀσπάσιος,Τύριος, σοφιστὴς, ἱστορικός. ἔγραψε περὶ Ἠπείρου
καὶ τῶν ἐν αὐτῇ ἱστορίαν σύμμικτον ἐν βιβλίοις κʹ, Περὶ τέχνης ῥητο-
ρικῆς καὶ ἄλλα.
Σούδα. Alphabetic letter gamma, entry 439, line 3
φόντων.
Γράφεται:ἀντὶ τοῦ γράφει, ἢ κατηγορεῖ.
Γραφεύς:ὁ ζωγράφος. ὃς τοῖς νεκροῖσι ζωγραφεῖ τὰς λη-
κύθους. τοιαῦτα γὰρ ἐν τοῖς μνήμασιν ἔγραφον. καὶ Δημοσθένης
Γράφειν,τὸ ζωγραφεῖν.
Γραφείδιονκαὶ Γραφεῖον.
Γράφειν ἐς τάχος:οὕτω λέγεται κατὰ διαστολήν. Προ-
κόπιος· τὴν ἐς τάχος γράφουσαν μοῖραν.
Γραφή:ἡ περὶ τῶν δημοσίων ἀδικημάτων κατηγορία, καὶ περὶ
τῶν ἄλλων ἁμαρτημάτων. γίνονται δὲ γραφαὶ καὶ νόμων καὶ ψη-
φισμάτων οὐκ ἐπιτηδείων εἰσκομίζεσθαι δοκούντων, αἵτινες γραφαὶ
παρανόμων καλοῦνται.
Γραφή:δημοσίου τινὸς ἐγκλήματος ὄνομα. οὐ μόνον δὲ ὅταν
ψηφίσματος ἢ νόμου κατηγορῇ τις, παρανόμων γραφὴν ἀποφέρεσθαι
καὶ γράφεσθαι λέγεται, ἀλλὰ καὶ ἐπ' ἄλλοις πολλοῖς δημοσίοις ἀδικήμασι.
πολλὴ δὲ ἡ χρῆσις τοῖς ῥήτορσιν.
Γραφή:ζωγραφία, κατηγορία, καὶ ἡ ἐπὶ γράμμασιν. ἀπορῶ,
γράφω. γράφω μὲν ἀντὶ τοῦ καταγράφω, ἢ ζωγραφῶ ἐπὶ τῆς γῆς
ξὺν τῷ δακτύλῳ καί τινι τοιούτῳ παιδιᾷ τινι.
Γραφὴ καὶ ἐγκλήματα:κατηγορία καὶ ἐγκλήματα.
Σούδα. Alphabetic letter gamma, entry 440, line 2
κύθους. τοιαῦτα γὰρ ἐν τοῖς μνήμασιν ἔγραφον. καὶ Δημοσθένης
Γράφειν,τὸ ζωγραφεῖν.
Γραφείδιονκαὶ Γραφεῖον.
Γράφειν ἐς τάχος:οὕτω λέγεται κατὰ διαστολήν. Προ-
κόπιος· τὴν ἐς τάχος γράφουσαν μοῖραν.
Γραφή:ἡ περὶ τῶν δημοσίων ἀδικημάτων κατηγορία, καὶ περὶ
τῶν ἄλλων ἁμαρτημάτων. γίνονται δὲ γραφαὶ καὶ νόμων καὶ ψη-
φισμάτων οὐκ ἐπιτηδείων εἰσκομίζεσθαι δοκούντων, αἵτινες γραφαὶ
παρανόμων καλοῦνται.
Γραφή:δημοσίου τινὸς ἐγκλήματος ὄνομα. οὐ μόνον δὲ ὅταν
ψηφίσματος ἢ νόμου κατηγορῇ τις, παρανόμων γραφὴν ἀποφέρεσθαι
καὶ γράφεσθαι λέγεται, ἀλλὰ καὶ ἐπ' ἄλλοις πολλοῖς δημοσίοις ἀδικήμασι.
πολλὴ δὲ ἡ χρῆσις τοῖς ῥήτορσιν.
Γραφή:ζωγραφία, κατηγορία, καὶ ἡ ἐπὶ γράμμασιν. ἀπορῶ,
γράφω. γράφω μὲν ἀντὶ τοῦ καταγράφω, ἢ ζωγραφῶ ἐπὶ τῆς γῆς
ξὺν τῷ δακτύλῳ καί τινι τοιούτῳ παιδιᾷ τινι.
638
Σούδα. Alphabetic letter delta, entry 415, line 10
κοὺς ἀγῶνας. τελευτᾷ δὲ ἐπὶ Ἀντιπάτρου.
Δημάδης,μετ' Ἀντίπατρον βασιλεύσας Θήβας ἀνέστησε, Δημέου
ναύτου, ναύτης καὶ αὐτός, ναυπηγὸς καὶ πορθμεύς. ἀποστὰς δὲ τούτων
ἐπολιτεύσατο καὶ ἦν προδότης καὶ ἐκ τούτου εὔπορος παντὸς καὶ
κτήματα ἐν Βοιωτίᾳ παρὰ Φιλίππου δωρεὰν ἔλαβεν. οὗτος Δημο-
σθένει λέγοντι ὑπὲρ Ὀλυνθίων ἀντέλεγεν, Εὐθυκράτη δὲ τὸν Ὀλύνθιον,
ἀτιμωθέντα παρὰ Ἀθηναίοις, ἐψηφίσατο ἐπίτιμον εἶναι καὶ πρόξενον
Ἀθηναίοις. λόγους δὲ διδοὺς ἀρχῆς θορυβηθεὶς ἀπεδήμησεν, οὔτε
ἑαυτῶν, εἰπών, ἐστὲ κύριοι οὔτε ἐμοῦ. ἐπέστελλε δὲ Φιλίππῳ καὶ τὸν
υἱὸν ἔπεμπε πρὸς αὐτόν. ἱπποτρόφει δὲ καὶ ἠγωνίζετο Ὀλυμπιάσι
καὶ ἐνίκα. ἔγραψε δὲ καὶ ψήφισμα τῷ Φιλίππῳ τοὺς Ἕλληνας ὑπ-
ακούειν. ἐν Χαιρωνείᾳ δὲ αἰχμάλωτος γενόμενος ἀφείθη καὶ πρες-
βευτὴς ὑπὲρ τῶν αἰχμαλώτων ἀπεστάλη, οὓς ἀνῆκε Φίλιππος. δὶς δὲ
παρανόμων ἥλω. ἐπολιτεύσατο δὲ καὶ ἐπ' Ἀλεξάνδρου.
Δημάδης,Λακιάδης, Ἀθηναῖος, ῥήτωρ. τοῦτον εἰσεποίησεν ὁ
πρότερος Δημάδης ὁ καὶ δημαγωγὸς ἀπὸ αὐλητρίδος τεχθέντα. πατὴρ
δὲ καὶ αὐτὸς Δημέα τοῦ ῥήτορος γέγονε καὶ ἀπώλετο ῥιφεὶς εἰς
τὴν Ἀμφιπόλεως λίμνην ὑπὸ Ἀντιπάτρου, τοῦ Κασάνδρου πατρὸς καὶ
διαδόχου.
Σούδα. Alphabetic letter delta, entry 1232, line 2
ἐπιθυμεῖν καὶ ὀρέγεσθαι· διώκειν γάρ φαμεν ἀρετήν. καὶ ἐπὶ τοῦ
διελθεῖν. αἱ δὲ νῆες ἐς φυγὴν καταστᾶσαι πολλοὺς μετεδίωξαν
τόπους· αἱ μὲν γὰρ εἰς Ἰόνιον κόλπον ἐξέπλευσαν, αἱ δὲ ἄλλῃ.
Διῳκίσατο:διεχώρισεν, ἀπ' ἀλλήλων ἐποίησε. διῳκίσατο τοὺς
ἀνθρώπους ἀπὸ θεοῦ ἡ ἀνοσιότης. ὅστις δὲ δι' ἀρετῆς καὶ ὁσιότητος
ἀπάγων ἑαυτὸν ἀπὸ τῶν ἀνθρωπίνων πραγμάτων καὶ σπουδασμάτων
ἐπ' αὐτὸν τὸν θεόν, καὶ ζῶν τυγχάνει παρόντος καὶ τελευτήσας μετῳ-
κίσατο πρὸς αὐτόν.
Διῳκισμένος·γενικῇ. κεχωρισμένος.
Διώκω σε:ἐλαύνω σε. τὸ δὲ κατηγορῶ γενικῇ. ὁ γὰρ διώκων
τοῦ ψηφίσματος. καὶ, ἃ μὲν διώκει τῶν ψηφισμάτων, ταῦτά ἐστιν.
Διωλύγιον:μέγα. καὶ παροιμία· Διωλύγιον κακόν,
ἐπὶ τῶν μέγα τι καὶ δεινὸν ὑφισταμένων. διωλύγιον γάρ ἐστι τὸ μέγα
καὶ ἐπὶ πολὺ διῆκον. οὕτως δνοπαλίζεις διωλύγιος φλυαρία. Πλά-
των. καὶ Δαμάσκιος· ταῦτα οὐ διωλύγιος φλυαρία δόξειεν ἂν εἶναι,
καὶ δικαίως οὐ κατὰ γραῶν ὕθλον λεγόμενον, ἀλλὰ πέρα τοῦ μεγίστου
φληνάφου;
Διωμοσία:ὅρκοι οἱ ὑπὸ τῶν δικαζομένων γιγνόμενοι, τοῦ
μὲν ὀμνύντος, ὅτι παθὼν ἐγκαλεῖ, τοῦ δὲ ἄρα, ὅτι οὐκ ἐποίησα.
Διωμοσία καὶ ἀντωμοσία·ὅταν οἱ κατηγοροῦντες ὀμνύωσιν,
ὡς ἀληθῶς κατηγοροῦσι, τοῦτο διωμοσία· ὅταν δὲ οἱ κατηγορούμενοι
639
Σούδα. Alphabetic letter delta, entry 1329, line 3
καιος, ἀλλ' εἶναι θέλω.
Δοκιμασθείς:Δημοσθένης μὲν ἀντὶ τοῦ εἰς ἄνδρας ἐγγραφείς.
λέγει γὰρ καὶ ἐπὶ τῶν ἀρχόντων τὸ δοκιμασθῆναι. ἐλέγετο δὲ καὶ
ἐπὶ τῶν πολιτευομένων τὸ δοκιμασθῆναι, εἰ καὶ μηδ' ἥντινα ἦρχον
ἀρχήν· ἐνίοτε δὲ καὶ αὐτῶν ἐξητάζετο ὁ βίος. Λυκοῦργος δὲ γʹ δοκι-
μασίας φησὶ κατὰ τὸν νόμον γίνεσθαι. καὶ γὰρ μία μέν ἐστιν, ἣν οἱ
θʹ ἄρχοντες δοκιμάζονται· ἄλλη δέ, ἣν οἱ ῥήτορες, τρίτη δέ, ἣν οἱ
στρατηγοί. λέγει δὲ ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ καὶ ἱππέων δοκιμασίαν.
Δοκιμασίαν ἐπαγγεῖλαι:τὸ δίκην ἑταιρήσεώς τινα καταγγεῖ-
λαι. γίνεται δὲ ἡ τῆς ἑταιρήσεως δοκιμασία οὐ πᾶσιν, ἀλλὰ πολιτευο-
μένοις ῥήτορσι καὶ ψηφίσματα γράφουσιν.
Δοκιμαστῆρες:οἱ ἐτασταί. ὁ δὲ ὢν καὶ πρότερον ἔν γε
Ἰταλιώταις πᾶσι δόκιμος μεῖζον ὡς τὸ εἰκὸς ἐπὶ φιλανθρωπίᾳ κλέος
ἀπήνεγκεν.
Δόκιμοςκαὶ Δοκίμων.
Δοκιμώταται τῶν πόλεων.
Δοκός:τὸ μέγα ξύλον.
Σούδα. Alphabetic letter epsilon, entry 470, line 2
ἔκλειψις ἐπιπροσθουμένου ὑπὸ τῆς σελήνης ἐναργῶς φαίνεται γίνεσθαι. ζήτει ἐν
τῷ διαφανές.
Ἐκλειπέτωσαν.
Ἐκλῃδονίζετο:ἐμαντεύετο.
Ἐκληπτέον:δεῖ λαμβάνειν.
Ἐκκλήσεις·πρόδηλος γὰρ ἐγένετο φυγὴ καὶ τῶν ὑπεναντίων
ἐκκλήσεις πρὸς ἐπίθεσιν.
Ἐκκλησιάζων:εἰς ἐκκλησίαν συγκαλῶν. ἡνίκα ἐκκλησιάζων
ἐδίδου τὸ παράγγελμα.
Ἐκκλησία κυρία:οὕτω λέγεται κυρία, ἐν ᾗ ἐκύρουν τὰ ψη-
φίσματα. εἰσὶ δὲ νόμιμοι ἐκκλησίαι, αἱ λεγόμεναι κύριαι, τρεῖς τοῦ
μηνὸς Ἀθήνησιν, ἡ πρώτη καὶ ἡ ιʹ καὶ ἡ τριακάς. εἰσὶ δὲ καὶ προς-
κλητοῖς ἐναγόμεναι κατά τινα ἐπείγοντα πράγματα. αἱ μὲν οὖν
νόμιμοι καὶ ὡρισμέναι κύριοι καλοῦνται, αἱ δὲ πρὸς τὸ κατεπεῖγον
συναγόμεναι σύγκλητοι.
Ἐκκλησίαν:συναγωγὴν ὄχλου. Ἀριστοφάνης Πλούτῳ· ἐκ-
κλησία δ' οὐχὶ διὰ πλοῦτον γίνεται; ἐκκλησιάζομεν γὰρ ἢ τῶν ἰδίων
τι σῶσαι βουλόμενοι ἢ τῶν ἀλλοτρίων τι σφετερίσασθαι. διαβάλλει δὲ
τὸ ἐπὶ φιλοδικίᾳ τῶν Ἀθηναίων τριώβολον.
Σούδα. Alphabetic letter epsilon, entry 1682, line 2
Ἐξεφωνεῖτο·ὁ δὲ Ἀττικός, ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως,
οὐκ ἐπαύετο διανυκτερεύων περὶ τὰ τῶν παλαιῶν ἀναγνώσματα. διὸ
640
καὶ οὐκ ἐξεφωνεῖτο παρὰ τῶν φιλοσόφων σοφιστῶν.
Ἐξεφοίτα:ἐθριάμβευεν. ὁ δὲ παρὰ τοὺς ἀτελέστους καὶ βε-
βήλους ἐξεφοίτα τὰ τῶν Σαμοθρᾳκῶν ὄργια· ὃς φωραθεὶς ἀπέδρα
πρὸς τοὺς Κυζικηνούς.
Ἐξέφυ:ἐβλάστησεν.
Ἐξεφύρθης:ἐμιάνθης.
Ἐξεφύσησα:διεσκόρπησα, ἐβδελυξάμην.
Ἐξεφύσησεν:ἐκίνησεν, ἐτάραξεν. ἀπὸ τοῦ σπινθῆρος δὲ τὸ
φυσῆσαι ἔλαβεν Ἀριστοφάνης· ἐμβαλὼν σπινθῆρα Μεγαρικοῦ ψηφίσματος
ἐξεφύσησε τοσοῦτον πόλεμον, ὥστε τῷ καπνῷ πάντας Ἕλληνας δα-
κρῦσαι.
Σούδα. Alphabetic letter epsilon, entry 3509, line 2
σαντες τῆς εὐθυδικίας, καὶ εἰκότως· οὐ γὰρ ἐπὶ τῷ δικάζειν ἐκάθηντο,
ἀλλ' ἐπὶ προσχήματι καὶ προσώπῳ δικαστῶν.
Εὐθυεπείαις:ὀρθολογίαις.
Εὐθυκλῆς·τῶν δραμάτων αὐτοῦ ἐστιν Ἄσωτοι ἢ Ἐπιστολή·
ὥς φησιν Ἀθήναιος ἐν τοῖς Δειπνοσοφισταῖς.
Εὐθυλήπτων:εὐχερῶς κρατουμένων, εὐκόλων. τοῦτο γὰρ
δρᾶν εἰώθασιν αἱ σφοδραὶ ἐπιθυμίαι, οὐκ εὐθυλήπτων ὄντων τῶν ἐπι-
θυμουμένων.
Εὐθυμένης:ὄνομα κύριον. ἄρχων Ἀθηναῖος· ἐφ' οὗ κατ-
ελύθη τὸ ψήφισμα τὸ περὶ τοῦ μὴ κωμῳδεῖν, γραφὲν ἐπὶ Μορυχίδου.
Εὔθυμος,Λοκρὸς τῶν Ἐπιζεφυρίων, ὃς ἠγωνίσατο πὺξ πρὸς
Θεαγένην τὸν Θάσιον. καὶ ὑπερεβάλετο μὲν ὁ Θεαγένης, ἐπηρεάσας
τὸν Εὔθυμον, οὐ μέντοι ἐν παγκρατίῳ λαβεῖν ἠδυνήθη τὸν κότινον,
προκατειργασμένος ὑπὸ Εὐθύμου. ἐνίκησε δὲ Εὔθυμος τὰς ἐφεξῆς
Ὀλυμπιάδας τρεῖς καὶ ἐστεφανώθη, τοῦ Θασίου μὴ καταστάντος οἱ ἐς
πυγμήν, ἀλλ' ἑτέρων. οὗτος ὁ Εὔθυμος ἠγωνίσατο καὶ πρὸς τὸν ἐν
Τεμέσῃ ἥρωα Ἀλύβαντα. ἡ δὲ Τέμεσα τῆς Ἰταλίας ἐστίν, ἐς ἣν
Ὀδυσσεὺς πλανώμενος περὶ Σικελίαν ἦλθεν. ἔνθα εἷς τῶν ναυτῶν
μεθύσας καὶ παρθένον βιασάμενος κατελεύσθη ὑπὸ τῶν ἐγχωρίων. καὶ
Ὀδυσσεὺς μὲν ἐν οὐδενὶ τὴν ἀπώλειαν θέμενος ἔπλει, τοῦ δὲ τε
Σούδα. Alphabetic letter epsilon, entry 3797, line 2
Εὐφημία.εὐφημίας χάριν προτιμᾷ τὴν Λακεδαίμονα τὸ
θεῖον ἤπερ τῶν Ἀθηναίων βωμοὺς σύμπαντας καὶ νεὼς καὶ ἀγάλ-
ματα καὶ ἑκατόμβας καὶ τὸν λοιπὸν φλήναφον τῶν ῥᾳθυμούντων τε
καὶ θοινάζειν γλιχομένων. οὐκοῦν διδάσκει ὁ λόγος, ὡς ἡ ὄντως
εὐσέβεια κοῦφόν ἐστι καὶ σωφροσύνης ἀνάπλεων, καὶ ἥκιστα ἀχθει-
νόν. εὐφημία γὰρ εὐκολώτατος πόνων. ἤκουσάς που, ὦ παῖ
Ἀρίστωνος. καὶ Εὐριπίδης· εὐφημία γὰρ παρὰ σπονδαῖσι κάλλιστον.
Εὐφημία.ὅτι Εὐφημίας τῆς γυναικὸς Ἰουστίνου τοῦ Θρᾳκὸς
στήλη ἵστατο ἐν τῇ ἁγίᾳ Εὐφημίᾳ, ὑφ' αὑτῆς κτισθείσῃ.
Εὐφημία ἔστω:εὐφημίᾳ χρῶνται οἱ κωμικοί, ἐπειδὰν εὐχὴν
ἢ ψήφισμα εἰσάγωσιν.
641
Εὐφήμιος, πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. ζήτει ἐν τῷ φατρία.
Εὐφορία:ἡ εὐθηνία.
Εὐφορίων,υἱὸς Αἰσχύλου τοῦ τραγικοῦ, Ἀθηναῖος, τραγικὸς
καὶ αὐτός· ὃς καὶ τοῖς Αἰσχύλου τοῦ πατρός, οἷς μήπω ἦν ἐπιδειξάμενος,
τετράκις ἐνίκησεν. ἔγραψε δὲ καὶ οἰκεῖα.
Εὐφορίων,Πολυμνήστου, Χαλκιδεύς, ἀπὸ Εὐβοίας, μαθητὴς ἐν
τοῖς φιλοσόφοις Λακύδου καὶ Πρυτάνιδος καὶ ἐν τοῖς ποιητικοῖς Ἀρχε-
βούλου τοῦ Θηραίου ποιητοῦ, οὗ καὶ ἐρώμενος λέγεται γενέσθαι.
ἐγεννήθη δὲ ἐν τῇ ρκϛʹ ὀλυμπιάδι, ὅτε καὶ Πύρρος ἡττήθη ὑπὸ Ῥω-
μαίων· καὶ ἐγένετο τὴν ἰδέαν μελίχρους, πολύσαρκος, κακοσκελής.
Σούδα. Alphabetic letter epsilon iota, entry 222, line 15
ἡ πρώτη κατάστασις γίνεται· καὶ ἐφ' οἷς τῷ μὲν φεύγοντι, ἐὰν ἁλῶ,
μέγισται ζημίαι ἐπίκεινται, ὁ δὲ διώκων, ἐὰν μὴ ἕλῃ, οὐδὲν ζημιοῦται,
πλὴν ἐὰν τὸ εʹ μέρος τῶν ψήφων μὴ μεταλάβῃ· τότε γὰρ χιλίας
ἐκτίνει, τὸ δὲ παλαιὸν καὶ οὗτοι μειζόνως ἐκολάζοντο. ἑτέρα δὲ
εἰσαγγελία λέγεται ἐπὶ ταῖς κακώσεσιν. αὗται δέ εἰσι πρὸς τὸν ἄρ-
χοντα καὶ τῷ διώκοντι ἀζήμιοι, κἂν μὴ μεταλάβῃ τὸ εʹ μέρος τῶν
ψήφων. ἄλλη δὲ εἰσαγγελία ἐστὶ κατὰ τῶν διαιτητῶν. εἰ γάρ τις ὑπὸ
διαιτητοῦ ἀδικηθῇ, ἐξῆν τοῦτον εἰσαγγέλλειν πρὸς τοὺς δικαστάς· καὶ
ἁλοὺς ἠτιμοῦτο. Ἰσαῖος μέντοι περὶ τοῦ αὐτοῦ κλήρου τὸ αὐτὸ πρᾶγμα
εἰσαγγελίαν καὶ γραφὴν ὠνόμασεν. τουτὶ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὸ Καννώ-
νου σαφῶς ψήφισμα, βινεῖν με δεῖ διαλελημμένον. οὗτος γὰρ ψήφισμα
ἐγεγράφει κατεχόμενον ἑκατέρωθεν ἀπολογεῖσθαι τὸν κατ' εἰσαγγελίαν
κρινόμενον. καὶ αὖθις· τίμημα τῆς εἰσαγγελίας ἐχούσης χρηματικὸν
εʹ μυριάδας ἀργυρίου.
Εἰς ἀγορὰν ὑφαίνειν:τὸ εἰς τὴν ἀγορὰν ἐκφέρειν τὰ ὑφαι-
νόμενα. οὕτω Μένανδρος.
Εἰσάγω·αἰτιατικῇ.
Εἰσαγωγεύς:ὁ εἰσάγων πρός τινα ἄνθρωπον. εὐνοῦχον μὲν
οὖν τὸν εἰσαγωγέα καὶ τοὺς τῇδε παρόντας πολλὰ τὸν ἄνθρωπον
λιπαρεῖν ἐπίπροσθεν βαίνειν.
Εἰσακούω·γενικῇ.
Σούδα. Alphabetic letter iota, entry 229, line 50
αὐτός ἐστιν ὁ ὑπὸ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν προκεκηρυγμένος·
οὐ μόνον ἐξ αὐτῶν τῶν προγεγραμμένων, ἀλλὰ καὶ ἐκ τοῦ παρ' ἡμῖν
ἐναπογράφου καὶ ἀποκεκρυμμένου μυστηρίου. ἔστι δὲ ὁ λόγος τοῦ
μυστηρίου τοιοῦτος. κατὰ τοὺς ἀρχαίους χρόνους, ἡνίκα ὁ ἐν Ἱερο-
σολύμοις νεὼς ἐκτίζετο, συνήθεια ἦν παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις, ἰσαρίθμους
τῶν παρ' ἡμῖν γραμμάτων εἰκοσιδύο τυγχανόντων ἱερεῖς ἐν τῷ ναῷ
καθίστασθαι· ὅθεν καὶ τὰ θεόπνευστα βιβλία εἰκοσιδύο ἀπαριθμούμεθα.
κῶδιξ οὖν ἀπέκειτο ἐν τῷ ναῷ, ἐν ᾧ ἐπεγράφετο ἑκάστου ἱερέως τῶν
κβʹ ἡ προσηγορία καὶ τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τῆς μητρός. ἑνὸς οὖν
τελευτήσαντος τῶν ἱερέων οἱ λοιποὶ συνήρχοντο ἐν τῷ ναῷ καὶ ἐκ
κοινοῦ ψηφίσματος καθίστων ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος ἕτερον ἱερέα,
642
πληροῦντες τὸν ἀριθμὸν τῶν κβʹ ἱερέων. καὶ ἐπεγράφετο ἐν τῷ
κώδικι, ὅτι τῇδε τῇ ἡμέρᾳ ἐτελεύτησεν ὁ δεῖνα ἱερεύς, ὁ υἱὸς τοῦδε
καὶ τῆσδε, καὶ ἀντ' αὐτοῦ προεχειρίσθη ὁ δεῖνα. τούτου οὖν τοῦ
ἔθους κρατοῦντος ἐν τῷ ἔθνει τῶν Ἰουδαίων, συνέβη κατὰ τοὺς χρόνους
ἐκείνους, καθ' οὓς ὁ Ἰησοῦς ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ διέτριβε, τελευτῆσαι ἕνα
ἐκ τῶν κβʹ ἱερέων, πρὶν ἄρξηται ἐμφανίζειν ἑαυτὸν ὁ Ἰησοῦς καὶ
διδάσκειν πιστεύειν τοὺς ἀνθρώπους εἰς αὐτόν. συνῆλθον οὖν οἱ λοιποὶ
ἱερεῖς ἐπὶ τῷ ποιῆσαι ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος ἱερέως ἕτερον ἱερέα·
καὶ ἑκάστου προβαλλομένου τὸν νομιζόμενον αὐτῷ ἄξιον τοῦ γενέσθαι
οἱ λοιποὶ τοῦτον ὡς ἐλλιπῶς ἔχοντα πρὸς ἀρετήν, ἐξ ἧς ὀφείλει
Σούδα. Alphabetic letter iota, entry 229, line 69
καὶ ἑκάστου προβαλλομένου τὸν νομιζόμενον αὐτῷ ἄξιον τοῦ γενέσθαι
οἱ λοιποὶ τοῦτον ὡς ἐλλιπῶς ἔχοντα πρὸς ἀρετήν, ἐξ ἧς ὀφείλει
καταστῆναι ἱερεύς, ἀπεδοκίμαζον. εἰ γὰρ σοφὸς ἦν, ἤθει τε καὶ βίῳ
χρηστός, ἐν ἀγνοίᾳ δὲ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν ἐτύγχανεν,
ἀπρόσφορος ἱερατείας ἐκρίνετο. οὕτως οὖν πολλῶν ἱερέων ψηφισθέν-
των καὶ πάντων ἀποδοκιμασθέντων, εἷς τις ἱερεὺς ἐγερθεὶς ἔστη εἰς
τὸ μέσον καὶ λέγει τοῖς λοιποῖς· ἰδού, πολλοὶ ὑφ' ἡμῶν ὀνομασθέντες
ἀνεπιτήδειοι εὑρέθησαν πρὸς ἱερωσύνην· δέξασθε οὖν κἀμὲ λέγοντα
περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου ὀφείλοντος προχειρισθῆναι ἀντὶ τοῦ τελευτήσαν-
τος ἱερέως. ὑπολαμβάνω γάρ, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἀπαρεσθήσεται τῷ
παρ' ἐμοῦ γενομένῳ ψηφίσματι. ἐπιτρεψάντων δὲ τῶν λοιπῶν ἱερέων
εἶπεν, ὅτι βούλομαι ἐγὼ γενέσθαι ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος ἱερέως
Ἰησοῦν, τὸν υἱὸν Ἰωσὴφ τοῦ τέκτονος· ὅστις νέος μὲν τῇ ἡλικίᾳ ἐστί,
λόγῳ δὲ καὶ βίῳ καὶ ἤθεσι χρηστοῖς κεκόσμηται, καὶ ὑπολαμβάνω
μηδένα ποτὲ τῶν ἀνθρώπων ὀφθῆναι ἐν λόγῳ ἢ ἐν βίῳ ἢ ἐν ἤθεσι
τοιοῦτον, ὡς ἐστὶν οὗτος· καὶ οἶμαι καὶ ὑμῖν πᾶσι τοῖς οἰκοῦσιν ἐν
Ἱερουσαλὴμ τοῦτο γνωστὸν καὶ ἀναντίρρητον ὑπάρχειν. ἀκούσαντες
δὲ τὸν λόγον τοῦτον οἱ λοιποὶ ἱερεῖς ἀπεδέξαντο τὸν ἄνδρα καὶ
ἐβεβαιώσαντο ψήφισμα, ἐπιτήδειον εἶναι ὑπὲρ πάντα ἄνθρωπον εἰς
ἱερωσύνην τὸν Ἰησοῦν εἰρηκότες. ἔλεγον δέ τινες περὶ αὐτοῦ μὴ εἶναι
ἐκ φυλῆς Λευΐ, ἀλλ' ἐκ φυλῆς Ἰούδα τυγχάνειν· τοῦ Ἰωσήφ τε υἱὸν
Σούδα. Alphabetic letter iota, entry 229, line 77
περὶ ἑνὸς ἀνθρώπου ὀφείλοντος προχειρισθῆναι ἀντὶ τοῦ τελευτήσαν-
τος ἱερέως. ὑπολαμβάνω γάρ, ὅτι οὐδεὶς ἐξ ὑμῶν ἀπαρεσθήσεται τῷ
παρ' ἐμοῦ γενομένῳ ψηφίσματι. ἐπιτρεψάντων δὲ τῶν λοιπῶν ἱερέων
εἶπεν, ὅτι βούλομαι ἐγὼ γενέσθαι ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος ἱερέως
Ἰησοῦν, τὸν υἱὸν Ἰωσὴφ τοῦ τέκτονος· ὅστις νέος μὲν τῇ ἡλικίᾳ ἐστί,
λόγῳ δὲ καὶ βίῳ καὶ ἤθεσι χρηστοῖς κεκόσμηται, καὶ ὑπολαμβάνω
μηδένα ποτὲ τῶν ἀνθρώπων ὀφθῆναι ἐν λόγῳ ἢ ἐν βίῳ ἢ ἐν ἤθεσι
τοιοῦτον, ὡς ἐστὶν οὗτος· καὶ οἶμαι καὶ ὑμῖν πᾶσι τοῖς οἰκοῦσιν ἐν
Ἱερουσαλὴμ τοῦτο γνωστὸν καὶ ἀναντίρρητον ὑπάρχειν. ἀκούσαντες
δὲ τὸν λόγον τοῦτον οἱ λοιποὶ ἱερεῖς ἀπεδέξαντο τὸν ἄνδρα καὶ
ἐβεβαιώσαντο ψήφισμα, ἐπιτήδειον εἶναι ὑπὲρ πάντα ἄνθρωπον εἰς
643
ἱερωσύνην τὸν Ἰησοῦν εἰρηκότες. ἔλεγον δέ τινες περὶ αὐτοῦ μὴ εἶναι
ἐκ φυλῆς Λευΐ, ἀλλ' ἐκ φυλῆς Ἰούδα τυγχάνειν· τοῦ Ἰωσήφ τε υἱὸν
αὐτὸν ὑπολαμβάνοντες εἶναι (οὕτως γὰρ παρὰ Ἰουδαίοις ἐχρηματίζετο),
τὸν Ἰωσὴφ ἐκ φυλῆς Ἰούδα, οὐκ ἐκ φυλῆς Λευῒ ἐμαρτύρουν πάντες.
καὶ τούτου ἕνεκα, ὡς τῷ δοκεῖν μὴ ὄντα αὐτὸν ἐκ φυλῆς Λευϊτικῆς,
ἐκώλυον γενέσθαι ἱερέα. ὁ δὲ τοῦτον ὀνομάσας ἱερεὺς ἀποκριθεὶς
πρὸς αὐτοὺς εἶπε μικτὸν εἶναι τὸ γένος αὐτοῦ· πάλαι γὰρ ἐν γενεαῖς
ἀρχαίαις ἐπιμιξία τις γέγονε τῶν δύο φυλῶν κἀκεῖθεν κατάγεσθαι τὸ
γένος τοῦ Ἰωσήφ. τοῦτο οὖν ἀκούσαντες οἱ λοιποὶ ἱερεῖς συνῄνεσαν
τῷ ψηφίσματι· καὶ κοινῇ βουλῇ πᾶσι τοῖς συνελθοῦσιν ἱερεῦσιν ἔδοξεν
Σούδα. Alphabetic letter iota, entry 229, line 87
ἐβεβαιώσαντο ψήφισμα, ἐπιτήδειον εἶναι ὑπὲρ πάντα ἄνθρωπον εἰς
ἱερωσύνην τὸν Ἰησοῦν εἰρηκότες. ἔλεγον δέ τινες περὶ αὐτοῦ μὴ εἶναι
ἐκ φυλῆς Λευΐ, ἀλλ' ἐκ φυλῆς Ἰούδα τυγχάνειν· τοῦ Ἰωσήφ τε υἱὸν
αὐτὸν ὑπολαμβάνοντες εἶναι (οὕτως γὰρ παρὰ Ἰουδαίοις ἐχρηματίζετο),
τὸν Ἰωσὴφ ἐκ φυλῆς Ἰούδα, οὐκ ἐκ φυλῆς Λευῒ ἐμαρτύρουν πάντες.
καὶ τούτου ἕνεκα, ὡς τῷ δοκεῖν μὴ ὄντα αὐτὸν ἐκ φυλῆς Λευϊτικῆς,
ἐκώλυον γενέσθαι ἱερέα. ὁ δὲ τοῦτον ὀνομάσας ἱερεὺς ἀποκριθεὶς
πρὸς αὐτοὺς εἶπε μικτὸν εἶναι τὸ γένος αὐτοῦ· πάλαι γὰρ ἐν γενεαῖς
ἀρχαίαις ἐπιμιξία τις γέγονε τῶν δύο φυλῶν κἀκεῖθεν κατάγεσθαι τὸ
γένος τοῦ Ἰωσήφ. τοῦτο οὖν ἀκούσαντες οἱ λοιποὶ ἱερεῖς συνῄνεσαν
τῷ ψηφίσματι· καὶ κοινῇ βουλῇ πᾶσι τοῖς συνελθοῦσιν ἱερεῦσιν ἔδοξεν
ἀντὶ τοῦ τελευτήσαντος ἱερέως τὸν Ἰησοῦν καταστῆσαι. τῆς δὲ συνηθείας
ἐχούσης μὴ μόνον τὸ ὄνομα τοῦ γινομένου ἱερέως ἀπογραφῆναι ἐν
τῷ κώδικι, ἀλλὰ καὶ τοῦ πατρὸς καὶ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, εἶπόν τινες
αὐτῶν ὀφείλειν αὐτοὺς πρῶτον καλέσαι τοὺς γονεῖς αὐτοῦ καὶ παρ'
αὐτῶν μαθεῖν τὰ ὀνόματα αὐτῶν, λαβεῖν δὲ καὶ κατάθεσιν αὐτῶν, εἰ
υἱὸς αὐτῶν ἐστιν ὁ πρὸς ἱερωσύνην προχειριζόμενος· καὶ ἤρεσε τοῦτο
πᾶσιν. ὁ οὖν προονομάσας τὸν Ἰησοῦν γενέσθαι ἱερέα ἔλεγε τετελευ-
τηκέναι Ἰωσὴφ τὸν πατέρα Ἰησοῦ, μόνην δὲ τὴν τούτου ζῆν μητέρα.
συνῆκαν οὖν ἅπαντες ἀγαγεῖν τὴν μητέρα αὐτοῦ εἰς τὸ συνέδριον καὶ
μαθεῖν παρ' αὐτῆς, εἰ μήτηρ τυγχάνει τοῦ Ἰησοῦ καὶ εἰ αὐτὴ ἔτεκεν
Σούδα. Alphabetic letter iota, entry 665, line 2
Ἴσοξ:ὄνομα ἔθνους.
Ἰσοπαλῆ:ἶσα ἐν κλήρῳ. πάλος γὰρ ὁ κλῆρος.
Ἰσόπεδον:εἰς ὁμαλὸν τόπον.
Ἰσόρροπον:ἰσοβαρές, ἰσοστάσιον.
Ἰσός:ὄνομα ποταμοῦ.
Ἰσσός:ὄνομα πόλεως. Ἶσοςδὲ ὁ ὅμοιος· καὶ περισπᾶται. ἐξ
οὗ καὶ ἰσότερος.
Ἰσοσθενής:ἰσοδύναμος.
Ἰσοστάσιον:ἰσόσταθμον.
Ἰσοτελεῖς:οἱ ἀπὸ τοῦ μετοικεῖν κατά τινα τιμὴν παρὰ τοῦ
δήμου γενομένην κατὰ ψήφισμα μεταβαίνοντες εἰς τὸ τῶν δημοποιή-
644
των δίκαιον ἰσοτελεῖς ὠνομάζοντο. ἐγίνετο δὲ τοῦτο τοῖς μετοίκοις
ὑπὸ τῆς πόλεως, ὅταν ἔδοξαν εὖ πεποιηκέναι τὸ κοινόν.
Ἰσοτελεῖς:ἶσα τελοῦντες. ἶσα τοῖς ἀστοῖς, ὅ ἐστι τοῖς πολί-
ταις, τέλη διδόντες.
Σούδα. Alphabetic letter kappa, entry 2524, line 2
κτῆμα αὐτῶν σφῶν γεγονότα, πᾶν ὅ τι ἂν δύνηται πρὸς κατάθεσιν
τοῦ πολέμου ἐργάσασθαι.
Κτῆνος:τὸ ζῷον.
Κτησείδιον:τὸ μικρὸν κτῆμα.
Κτησίας,Κτησιάρχου ἢ Κτησιόχου, Κνίδιος, ἰατρός· ὃς ἰάτρευσεν
ἐν Πέρσαις Ἀρταξέρξην τὸν Μνήμονα κληθέντα καὶ συνέγραψε Περ-
σικὰ ἐν βιβλίοις κʹ καὶ γʹ.
Κτήσιος:ὁ Ζεύς.
Κτησίου Διός:τὸν Κτήσιον Δία ἐν τοῖς ταμείοις ἱδρύοντο
Κτησιφῶν:εἷς τῶν δέκα πρέσβεων τῶν μετὰ Δημοσθένους
καὶ Αἰσχίνου πρεσβευσάντων. ἕτερος δ' ἂν εἴη ὁ τὸ ψήφισμα τὸ περὶ
τοῦ στεφάνου γεγραφὼς Δημοσθένει, καθ' οὗ καὶ λόγος ἐστὶ τῷ
Αἰσχίνῃ.
Κτιδέη:ἡ περικεφαλαία.
Κτίλος:ὁ προηγούμενος τῶν προβάτων κριός.
Κτιννύω:φονεύω.
Κτίσις:τὸ κτίσμα. ἐκ τοῦ κτίζω.
Κτῶμαι·αἰτιατικῇ.
Σούδα. Alphabetic letter mu, entry 883, line 2
εἰς ἄχρηστα ἀναλίσκειν.
Μήδεια,Κολχίς, ἡ Αἰήτου θυγάτηρ, φαρμακιστάτη γυναικῶν·
ἥτις ἀσινῶς ἐποίησε τὸν Ἰάσονα ζεύξαντα τοὺς πυριπνόους ταύρους
ἀρόσαι τὴν γῆν. καὶ λαβὼν τὸ χρυσόμαλλον δέρας ἠγάγετο τὴν Μή-
δειαν. ὅτι οἱ Ἕλληνες τὴν νάφθαν καλοῦσι Μηδείας ἔλαιον.
Μὴ δείσαντες:μὴ φοβηθέντες.
Μήδη:ὄνομα κύριον· Μηδίαδὲ χώρα· Μίδεια,πόλις.
Μηδίας:ὁ ῥήτωρ.
Μηδίζω:τὰ τῶν Μήδων φρονῶ. καὶ Μηδίσαντες.
Μηδικὴ πόα:ἡ τρίφυλλος λεγομένη. ἐκ τῶν Μηδικῶν τὸν
λεγόμενον παπῷον ἔρανον. ἐγένετο ἐπὶ τῶν Μηδικῶν ψήφισμα, ὥστε
ἕκαστον κατὰ δύναμιν συμβάλλεσθαι εἰς τὰ κοινὰ χρήματα. ταῦτα δὲ
ἔταξεν Ἀριστείδης δοῦναι τοῖς συμμάχοις, εἰ τοῖς βαρβάροις πολε-
μοῖεν. ζήτει περὶ Μηδικῆς ἀρχῆς ἐν τῷ Ἀσσύριοι.
Μηδικὸς ὄρνις:ὁ ταῶν.
Μήδιος:ὄνομα κύριον.
Μηδισμὸς ὁ Παυσανίου:ἁλόντος γὰρ ἐπὶ μηδισμῷ, συναιτι-
ῶνται Θεμιστοκλέα.
Μηδόλως:ἐπίρρημα.
Μήδομαι:βουλεύομαι.
Μῆδος:ὁ Περσῶν βασιλεύς. καὶ τὸ βούλευμα.
645
Σούδα. Alphabetic letter nu, entry 590, line 2
Νυμφαγωγῶ·δοτικῇ.
Νύμφαι:σκώληκες οἱ ἐν τοῖς τῶν μελισσῶν κυττάροις, ὅταν
ἤδη πτεροποιεῖν ἄρξωνται. οἱ δ' ἁπλῶς τοὺς πτερωτοὺς σκώληκας,
Σάμιοι. καὶ τὸ ἀνὰ μέσον τῶν γυναικείων αἰδοίων νύμφην καλοῦσι.
καὶ τῶν ῥόδων αἱ κάλυκες αἱ μεμυκυῖαι νύμφαι. καὶ αἱ νεόγαμοι
κόραι νύμφαι. καὶ αἱ Μοῦσαι δὲ ὑπὸ Λυδῶν νύμφαι. ὅτι δὲ πάντων
τῶν καρπῶν αἱ ἐκφύσεις οὕτω, δῆλον. περὶ δὲ τῶν θεῶν Διονυσίῳ
πᾶσα ἱστορία συνῆκται ἐν τριάκοντα καὶ τρισὶ βιβλίοις.
Νυμφαῖον:νυμφῶν ἱερόν.
Νύμφαιον·ἐν τῷ Πόντῳ ἐστὶ τὸ Νύμφαιον. καὶ φησὶ Κρατερὸς
ἐν θʹ τῶν ψηφισμάτων, ὅτι Ἀθηναίοις ἐτέλει τάλαντον.
Νύμφαι πίδακα·ἐν Ἐπιγράμμασι· παναγέλην νυμφαιπίδακα, Βάκχε γάνος.
ζήτει ἐν τῷ γάνος.
Νυμφεύτρια:ἡ συμπεμπομένη ὑπὸ τῶν γονέων τῇ νύμφῃ. καὶ
ἡ νεόγαμος δὲ καὶ ἡ γαμετή· καὶ πρεσβυτέρα, Πηνελόπη καὶ ἡ Ἑλένη.
παρὰ Ἀθηναίοις καὶ ἡ τοῦ Διὸς μήτηρ καὶ ἡ θεὰ ἡ ἐπὶ τῶν ὑδάτων.
Νυμφεῖος οἶκος:ἐν ᾧ αἱ νύμφαι εἰσί. Νύμφιος δὲ κόσμος,
κτητικῶς, ὡς Τύριος, Φρύγιος, Λύδιος. ἠματίᾳ ᾧ νύμφιος ἀνήπτετο
λαμπάδι παστάς, τούτῳ πυρκαϊῆς οὐ ναλάμων ἔτυχες.
Νύμφη:πηγή. καὶ ἡ νεόγαμος γυνή. Αἰλιανός· μῆνις δὲ
ἐδόκει καὶ Νυμφῶν δι' ἀπορίαν ναμάτων. Νύμφηνδὲ καλοῦσι
Σούδα. Alphabetic letter pi, entry 171, line 2
πυκνὸν καὶ γοργὸν, ὥσπερ μᾶζα καὶ πανδαισία.
Πανδαισία:ἡ δαψιλὴς καὶ κραταιὰ εὐωχία. μᾶζα δέ ἐστιν ὁ
στριφνὸς ἄρτος. ἢ Πανδαισία ἐστίν, ὅταν δεῖπνον ἕκαστος αὑτῷ κομί-
ζων κατατιθῆται, καὶ πάντες πάντων μετέχωσιν. ἢ Πανδαισία,ἡ
πάντα ἔχουσα ἄφθονα καὶ μηδὲν ἐλλείπουσα ἐν τῇ δαιτί.
Πανδαισίας:πολυτελοῦς τραπέζης, εὐωχίας.
Πανδαίσιον:πολυτελὴς τράπεζα.
Πανδέκται.οὐκ ἐπέστειλα, ἵνα μὴ εὐθύνας ὑπόσχω τοῖς παν-
δέκταις, τοῖς ἀποσμιλεύουσι τὰ ὀνόματα.
Πανδελετείους γνώμας:τουτέστι δυστρόπους. ἐπεὶ Πανδέ-
λετος συκοφάντης ἦν καὶ φιλόδικος καὶ γράφων ψηφίσματα, καὶ ἦν
εἷς τῶν περὶ τὰ δικαστήρια διατριβόντων. μέμνηται αὐτοῦ καὶ Κρα-
τῖνος ἐν Χείρωσι.
Πανδερκεῖς:πάντα ὁρῶντες.
Πάνδεια:ἑορτή τις Ἀθήνησι μετὰ τὰ Διονύσια ἀγομένη.
Πανδημεί·πότερον πανδημεὶ ἐξεληλάκασιν, ἢ τοὺς ἀπομάχους
σφῶν οἴκοι κατέλιπον; πανδημεὶ δὲ καὶ παγγενῆ ἦλθον οἱ Λυδοὶ
παρακαλοῦντες.
Σούδα. Alphabetic letter pi, entry 266, line 2
646
Παπίριος.
Πάπορος:ὄνομα κύριον.
Πάππος:αἱ ἐπὶ τοῦ κάτω χείλους τρίχες, μύσταξ δὲ αἱ ἐπὶ
τοῦ ἄνω.
Πάππος,Ἀλεξανδρεύς, φιλόσοφος, γεγονὼς κατὰ τὸν πρεσβύτερον
Θεοδόσιον τὸν βασιλέα, ὅτε καὶ Θέων ὁ φιλόσοφος ἤκμαζεν, ὁ γράψας
εἰς τὸν Πτολεμαίου Κανόνα. βιβλία δὲ αὐτοῦ Χωρογραφία οἰκου-
μενικὴ, Εἰς τὰ δʹ βιβλία τῆς Πτολεμαίου μεγάλης συντάξεως ὑπόμνημα,
Ποταμοὺς τοὺς ἐν Λιβύῃ, Ὀνειροκριτικά.
Παππῷον·τὸν ἔρανον τὸν λεγόμενον παππῷον ἐκ τῶν Μη-
δικῶν. ἐγένετο ἐπὶ τῶν Μηδικῶν ψήφισμα, ὥστε ἕκαστον κατὰ δύ-
ναμιν συμβαλέσθαι εἰς τὰ κοινὰ χρήματα. ταῦτα δὲ ἔταξεν Ἀριστείδης
δοῦναι τοῖς συμμάχοις, εἰ τοῖς βαρβάροις πολεμοῖεν.
Παπυλαιῶνος:σκηνῆς, ἤτοι τέντας.
Πάπυρος·θηλυκὸν ἡ πάπυρος. λαμπάδα κηροχίτωνα, Κρόνου τυφήρεα
λύχνον, σχοίνῳ καὶ λεπτῇ σφιγγομένην παπύρῳ.
Σούδα. Alphabetic letter pi, entry 494, line 3
ἃ δεῖ εἰπεῖν εἴπῃς. σαυτῷ προσέχων, ὅπως μηδὲν παραχορδιεῖς ὧν
δεῖ σ' ἀποδεῖξαι.
Παραχορδίζειν:διαφωνεῖν, ἁμαρτάνειν.
Παραχωρῶ·γενικῇ. παραχωρῆσαι τῶν θρόνων τοῖς βουλομένοις.
Παραχρᾶται:πολύ, σφοδρῶς συνουσιάζει, ἀκολάστως μίγνυται.
εἴρηται δὲ καὶ ἐπὶ ἑκάστου πράγματος ἐκ περιουσίας γενομένου.
περὶ Ὠριγένους· σοὶ δὲ κακομηχανίᾳ εἰς αἰσχρότατον ἄνδρα ἐπενοήθη.
Αἰθίοπα γὰρ αὐτῷ παρεσκεύασαν εἰς παράχρησιν τοῦ σώματος.
Παραχρῆμα:παραυτίκα, εὐθέως. μηδὲν δὲ μηδὲ ἐκ τοῦ
παραχρῆμα ἀποκριναμένων. ἢ ἀντὶ τοῦ ἐκ τοῦ παρατυχόντος.
καὶ ὡς ἐν τῷ παραχρῆμα ὥρμηντό τε ἐξιέναι καὶ ψηφίσματι τὴν
στρατείαν ἐκύρωσαν, ὥρμητό τε πᾶς ἐς τὴν ἐπιχείρησιν. Δέξιππός φησι.
Παρδακόν.
Παρδαλῆ:παρδάλεως δορά. Ἀριστοφάνης· πέμψω ἐπ' αὐτὸν
ὄρνεις πορφυρίωνας παρδαλᾶς ἐνημμένους. Πόρδαλις,τὸ ζῷον.
Ὅμηρος· θώων πορδαλίων τε λύκων τ' ἤϊα πέλονται. καὶ Ἀριστο-
φάνης· οὐδέν ἐστι θηρίον γυναικὸς ἀμαχώτερον, οὐδὲ πῦρ, οὐδ' ὧδ'
ἀναιδὴς οὐδεμία πόρδαλις.
Παραιβάτης.
Σούδα. Alphabetic letter pi, entry 2917, line 2
καὶ εὐμενῆ κατὰ πάντα τρόπον. αἱ δὲ τοιαῦται διαθέσεις μανικαί·
τὸ γὰρ ἅμα μὲν θύειν καὶ ἐξιλάσκεσθαι τὸ θεῖον, προσκυνοῦντα καὶ
λιπαροῦντα τοὺς βωμοὺς ἐξάλλως, ὅπερ εἴωθε Προυσίας ποιεῖν γονυ-
πετῶν καὶ γυναικιζόμενος, ἅμα δὲ ταῦτα καὶ λυμαίνεσθαι καὶ διὰ τῆς
τούτων καταφθορᾶς τὴν εἰς τὸ θεῖον ὕβριν διατίθεσθαι, πῶς οὐκ ἂν
εἴποι τις θυμοῦ λυττῶντος ἔργα καὶ ψυχῆς ἐξεστηκυίας καὶ λογισμῶν;
Προὔτυψαν:προήρξαντο.
Προὔχειν:προέχειν. τί λέγειν ἢ τί πράττειν χρή, φράζε
647
μοι. τέχνα γὰρ τέχνας ἑτέρας προὔχει.
Προὔχοντο:προέβαλον. οὕτως καὶ Θουκυδίδης ἐχρήσατο ἐν
αʹ ἱστοριῶν, λέγων· εἰ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα μὴ καθέλοιμεν, ὅπερ
μάλιστα προὔχονται. ἀντὶ τοῦ προβάλλουσι, προτείνουσι.
Πρόφερε:ὀνείδιζε, ὑπομίμνησκε. Ὅμηρος· μή μοι δῶρ' ἐρατὰ
πρόφερε χρυσῆς Ἀφροδίτης. καὶ Αἰλιανός· καὶ τὸ ἐλλειφθὲν κατὰ
τὰς παρθένους προφέρει αὐτοῖς. καὶ αὖθις Ἡσίοδος· Ἠώς, ἣ προ-
φέρει μὲν ὁδοῦ, προφέρει δὲ καὶ ἔργου. ἀντὶ τοῦ πρωῒ λίαν.
Προφερέστατον:βέλτιον.
Προφερεῖς:οἱ νέοι μὲν ὄντες, πρεσβύτεροι δὲ φαινόμενοι.
Αἰσχίνης ἐν τῷ κατὰ Τιμάρχου.
Προφέρω·αἰτιατικῇ.
Σούδα. Alphabetic letter rho, entry 152, line 9
ῥητόρων γραφαὶ εἰσάγονται. ὅτι διαφέρει ἡ διαλεκτικὴ τῆς ῥητορικῆς·
καὶ ζήτει ἐν τῷ διεξοδικούς.
Ῥήτωρ:τοπαλαιὸν ἐκαλεῖτο ὁ δήμῳ συμβουλεύων καὶ ὁ ἐν
δήμῳ ἀγορεύων, εἴτε ἱκανὸς εἴη λέγειν εἴτε καὶ ἀδύνατος, εἴτε καὶ
ἀπὸ τοῦ βελτίστου καὶ δικαιοτάτου συμβουλεύων εἴτ' ἐπ' οἰκείοις
λήμμασι. καὶ ὁ Δημοσθένης τοῦτον καλεῖ ῥήτορα, ἐπειδὰν λέγῃ· ῥήτωρ,
ἡγεμὼν καὶ στρατηγὸς ὑπὸ τούτῳ. καὶ ἑτέρωθι· ἐγὼ δ', εἰ μὲν ὁ συμ-
βουλεύων ὑμῖν ὅ τι ἂν συμφέρειν ἡγῆται, ῥήτωρ ἐστίν, οὔτ' ἀρνοῦμαι
οὔτε φύγοιμι ἂν τοὔνομα τοῦτο· εἰ δέ, οἵους ἐγὼ καὶ ὑμεῖς δὲ ὁρᾶτε,
ἀπαιδεύτους καὶ ἀφ' ὑμῶν πεπλουτηκότας, οὐκ ἂν εἴην οὗτος ἐγώ.
καὶ πολλοῖς ψηφίσμασι παραγέγραπται ῥητορικὴ ἐκ βουλῆς, εἰ εἰσφέρει
τις γνώμην, ἀλλὰ μὴ αὐτὸς ἰδίαν τύχην ἡγούμενος.
Ῥήτωρ:συνήγορος, δικολόγος. καὶ ὁ τὴν ἰδίαν ἀποφαίνων
γνώμην κριτὴς παρὰ Σοφοκλεῖ.
Ῥῆτραι:συνθῆκαι, λόγοι, ὁμολογίαι. Ταραντῖνοι δὲ νόμους καὶ
οἷον ψηφίσματα. παρὰ Λακεδαιμονίοις ῥήτρα Λυκούργου νόμος, ὡς
ἐκ χρησμοῦ τιθέμενος. οἱ δὲ ῥήτρας ὁμολογίας, οἱ δὲ συγγράμματα.
καὶ ῥητροφύλακας, τοὺς συγγραμματοφύλακας. οἱ δὲ στρατιῶται,
δι' οὓς προῄρητο ἡ ῥήτρα, ὅστις αὐτῶν τὰ νῶτα στρέψας ἐπὶ τὸ
στρατόπεδον ἴοι, ὡς πολέμιος βαλλόμενος ὑπὸ τῶν φίλων ἀλγεινῶς
ἀποθάνοι. ὁ δὲ χρησμὸς λέγει, ῥήτραν σαφοῦς τε καὶ ἐναργοῦς
Σούδα. Alphabetic letter rho, entry 154, line 2
λήμμασι. καὶ ὁ Δημοσθένης τοῦτον καλεῖ ῥήτορα, ἐπειδὰν λέγῃ· ῥήτωρ,
ἡγεμὼν καὶ στρατηγὸς ὑπὸ τούτῳ. καὶ ἑτέρωθι· ἐγὼ δ', εἰ μὲν ὁ συμ-
βουλεύων ὑμῖν ὅ τι ἂν συμφέρειν ἡγῆται, ῥήτωρ ἐστίν, οὔτ' ἀρνοῦμαι
οὔτε φύγοιμι ἂν τοὔνομα τοῦτο· εἰ δέ, οἵους ἐγὼ καὶ ὑμεῖς δὲ ὁρᾶτε,
ἀπαιδεύτους καὶ ἀφ' ὑμῶν πεπλουτηκότας, οὐκ ἂν εἴην οὗτος ἐγώ.
καὶ πολλοῖς ψηφίσμασι παραγέγραπται ῥητορικὴ ἐκ βουλῆς, εἰ εἰσφέρει
τις γνώμην, ἀλλὰ μὴ αὐτὸς ἰδίαν τύχην ἡγούμενος.
Ῥήτωρ:συνήγορος, δικολόγος. καὶ ὁ τὴν ἰδίαν ἀποφαίνων
648
γνώμην κριτὴς παρὰ Σοφοκλεῖ.
Ῥῆτραι:συνθῆκαι, λόγοι, ὁμολογίαι. Ταραντῖνοι δὲ νόμους καὶ
οἷον ψηφίσματα. παρὰ Λακεδαιμονίοις ῥήτρα Λυκούργου νόμος, ὡς
ἐκ χρησμοῦ τιθέμενος. οἱ δὲ ῥήτρας ὁμολογίας, οἱ δὲ συγγράμματα.
καὶ ῥητροφύλακας, τοὺς συγγραμματοφύλακας. οἱ δὲ στρατιῶται,
δι' οὓς προῄρητο ἡ ῥήτρα, ὅστις αὐτῶν τὰ νῶτα στρέψας ἐπὶ τὸ
στρατόπεδον ἴοι, ὡς πολέμιος βαλλόμενος ὑπὸ τῶν φίλων ἀλγεινῶς
ἀποθάνοι. ὁ δὲ χρησμὸς λέγει, ῥήτραν σαφοῦς τε καὶ ἐναργοῦς
χρησμοῦ.
Σούδα. Alphabetic letter sigma, entry 645, line 5
ἐρωτικὰ σύντονα. ἡ δὲ περίοδος σκολιὰ ἐγίνετο, διὰ τὴν θέσιν τῶν
κλινῶν. Σκολιόν·ὑπόμνημα ἔγραψεν Τυραννίων περὶ τοῦ σκολιοῦ
μέτρου, ὃ προετάθη αὐτῷ ὑπὸ Γαΐου Καίσαρος.
Σκολιόν:τὸ ῥᾴδιον, κατ' ἀντίφρασιν. μέλος τι ὀλιγόστιχον.
τῶν ἀγαθῶν τῶν ἀνθρωπικῶν τὸ μὲν πρεσβύτερον, τὸ δὲ δεύτερον·
ὡς καὶ Πλάτων φησὶ καὶ τὸ σκολιὸν ᾄδει. οἷον πλοῦτος καὶ ὑγίεια.
Σκολιόν·Τιμοκρέων ὁ Ῥόδιος, ἐποποιός, τοιοῦτον ἔγραψε σκολιὸν
κατὰ τοῦ πλούτου, οὗ ἡ ἀρχή· ὤφελες, ὦ τυφλὲ Πλοῦτε, μήτε ἐν γῇ
μήτε ἐν θαλάττῃ μήτε ἐν ἠπείρῳ φανήμεναι· ἀλλὰ Τάρταρόν τε ναίειν
κἀχέροντα· διὰ σὲ γὰρ πάντ' ἐν ἀνθρώποις κακά. τούτοις ἔοικε τὰ
ὑπὸ Περικλέους εἰσηγηθέντα· ἔγραψε γὰρ ψήφισμα τοιοῦτον ὁ Περι-
κλῆς· Μεγαρέας μήτ' ἀγορᾶς μήτε θαλάττης μήτ' ἠπείρου μετέχειν·
ὅμοια τιθεὶς σκολιὰ τοῖς Τιμοκρέοντος. καὶ αὖθις· νόμους ἐτίθει ὥσπερ
σκολιὰ γεγραμμένους. περὶ Περικλέους· ὃς ἦν Ῥόδιος, μελῶν ποι-
ητής. καὶ Σκολιός,ὁ πανοῦργος.
Σούδα. Alphabetic letter sigma, entry 1675, line 3
ὡς Πάρις.
Συρφετός:ἀγυρτώδης ὄχλος, ἢ λόγος· ἢ ἐξ ἀνέμου συλλε-
γομένη κόπρος, καὶ φρυγανώδης. ἤτοι κονιορτὸς μετὰ κοπρίων. τινὲς
δὲ χειμὼν καὶ συρμός. ταῦτα δὲ ἄγνωστα τῷ συρφετῷ.
Σῦς:ὁ χοῖρος. ὅτι ὗς ἐπὶ θηλείας, σῦς δὲ ἐπὶ ἄρρενος.
κέχρηνται δὲ ἀδιαφόρως· ὅπως δὲ δόξητ' ἦμεν ἀγαθὰ συός.
Συσσεισμός:λαίλαψ, συστροφὴ ἀνέμου.
Συσσημαίνεσθαι:ὃ καλοῦσι κατασφραγίσασθαι, τοῦτο οἱ ῥή-
τορες συσσημαίνεσθαι λέγουσι. Λυκοῦργος ἐν τῷ Περὶ ἱερείας· ὥστε
προστεταγμένον ἐπὶ ψηφίσματος καὶ τὴν ἱέρειαν συσσημαίνεσθαι τὰ
γραμματεῖα. καὶ Σύσσημον,τὸ σημεῖον.
Συσσιτία.καὶ Συσσίτιον,εὐωχία ἄριστον.
Σύσσιτος:σύντροφος, συνδιαιτητής. τοῦ δὲ κεκληκότος ἐφ'
ἑστίασιν τοὺς ὁμοτίμους, ἔτυχε κἀμὲ προτραπῆναι ἐν τῷ συσσιτίῳ,
ἀμφὶ τὸ μέσον τοῦ δείπνου τῶν δαιτυμόνων τὸν ἑστιάτορα ἐκθεια-
ζόντων.
Συσκευάζει:λόγῳ ἐπιβουλεύει. καὶ Συσκευή,ἡ ἐπιβουλή.
Συσκευάζεσθαιδὲ τὸ πρὸς τὴν ὁδὸν εὐτρεπίζεσθαι. ὄναρ ἐφίσταται
649
θεία τις ὄψις, καὶ λέγει, δεῖν συσκευάζεσθαι· καλεῖν γὰρ τὸ χρεὼν
αὐτόν.
Σούδα. Alphabetic letter sigma, entry 1764, line 1
ἀποκνίσματα ἀντὶ τοῦ ταπεινούς· σφυράδες γὰρ τὰ τῶν αἰγῶν καὶ
τῶν προβάτων ἀποπατήματα. ἡ δὲ σφυρὰς κυάμου ἔχει τὸ μέγεθος.
ταύταις οὖν ἀπεικάζει αὐτούς· μᾶλλον δὲ οὐ ταύταις, ἀλλὰ τοῖς ἀπο-
κνίσμασιν αὐτῶν καὶ ἀποτυχήμασιν. εὐτελίζει οὖν αὐτοὺς διὰ τὸ
βραχύ· ἡ γὰρ τοῦ μικροῦ μερὶς μικρὰ ἢ οὐδὲν ἂν εἴη. μηχανοδίφας
δὲ ἀπὸ μέρους. Ξενοκλῆς γὰρ ὁ Καρκῖνος δοκεῖ μηχανὰς καὶ τερα-
τείας εἰσάγειν ἐν τοῖς δράμασι. Πλάτων Δωδεκαμήχανον αὐτόν φησιν·
ἐμιμεῖτο γὰρ θεοὺς ἀνερχομένους ἢ κατερχομένους.
Σφυρήλατος·σφύραις ἐληλαμένος.
Σφυρόμαχος·οὗτος ψήφισμα εἰσηγήσατο, ὥστε τὰς γυναῖκας
καὶ τοὺς ἄνδρας χωρὶς καθέζεσθαι.
Σχαδόνας:τὰ τῶν κηφήνων κηρία· καὶ ζῷον ἄπτερον, ἄπουν.
Σχαλίσαι:θηλάσαι. καὶ ἀνίσχαλον, τὴν ἄτοκον καὶ ἀθήλαστον.
Σχάσαντα:τεμόντα. ἔλεγον σχάσαντα ἐκ τῶν βραχιόνων τὰς
φλέβας, λειποψυχήσαντα ἀποθανεῖν. οὕτως Ἀρριανός.
Σχάσον:κατάπαυσον, μετάβαλε. Ἀριστοφάνης Νεφέλαις·
σχασάμενος τὴν ἱππικήν. ἀντὶ τοῦ παυσάμενος τῆς ἱππικῆς. ἢ ἀποχω-
ρήσας καὶ ἀποστὰς τοῦ παρόντος ἐπιτηδεύματος· ἀπὸ μεταφορᾶς τῶν
ἐρεσσόντων· σχάσαι γὰρ δὴ καὶ ὥσπερ διαστεῖλαι καὶ διασχίσαι τὸ
ὕδωρ τὴν κώπην ἐρέσσουσαν. καὶ Πίνδαρος·
Σούδα. Alphabetic letter psi, entry 39, line 4
πέμπω ψαιστία καὶ λιτῆς δῶρα θυηπολίης. καὶ αὖθις ἐν Ἐπιγράμμασι·
καὶ ψαιστῶν ὀλίγον δράγμα πενιχραλέον. καὶ Ψαιστῶν,ἅπερ ἦν
ἄλφιτα ὑπὸ μύλης κατεψητισμένα. καὶ αὖθις· ψαιστά τε πιήεντα
καὶ εὐθήσαυρον ἔλαιον. τὸ δὲ πιήεντα, λιπαρά.
Ψαίστορα·σπόγγον ἔχειν καλάμων ψαίστορ' ἀπὸ Κνιδίων.
Ψέγω·αἰτιατικῇ.
Ψεδνή:ἀραιά. καὶ Ψεδνός,ἀραιόθριξ, μαδαρός.
Ψεκάς:δρόσος. Ἀντίμαχος οὕτως ἐκαλεῖτο Ψεκάς. ἐπὶ τῶν
πτυελωδῶν. οὗτος δὲ μελῶν ἦν ποιητής. οὕτω δὲ ἐκλήθη, διότι
προσέρραινε τοὺς ὁμιλοῦντας διαλεγόμενος. ἦν δέ τις καὶ Ὀλυμπικὸς
οὕτω καλούμενος. ἐδόκει δὲ ὁ Ἀντίμαχος οὗτος ψήφισμα πεποιηκέναι,
ὅτι μὴ δεῖ κωμῳδεῖν ἐξ ὀνόματος· καὶ ἐπὶ τούτῳ πολλοὶ τῶν ποιητῶν
οὐ προσῆλθον ληψόμενοι τὸν χορὸν καὶ πολλοὶ τῶν χορευόντων ἐπεί-
νων. περὶ τούτου τοῦ Ἀντιμάχου φησὶν Ἀριστοφάνης· ὃν ἔτ' ἐπίδοιμι
τευθίδος δεόμενον· ἡ δ' ὠπτημένη σίζουσα πάραλος ἐπὶ τραπέζης κει-
μένη ὀκέλλοι· κᾆτα μέλλοντος λαβεῖν αὐτοῦ, κύων ἁρπάσας φάγοι.
τοῦτο μὲν αὐτῷ κακὸν ἕν.
Σούδα. Alphabetic letter psi, entry 80, line 1
πετῆ Βιστονίαν γέρανον.
650
Ψηρόν:ξηρόν.
Ψησία:εἶδος ἰχθύων.
Ψῆττα:τῶν πλατέων τις ἰχθύων. ἔνιοι βούγλωσσον. δοκεῖ δέ
τισιν ἐκ δύο συγκεῖσθαι δερμάτων τὴν ἰδέαν· διῄρηται δὲ κατὰ τὸ
μέσον, ὡς οἱ σφῆκες. ἢ ὄρνεόν ἐστι τετμημένον κατὰ τὸ μέσον,
ὡς οἱ σφῆκες. Ἀριστοφάνης· ἐγὼ δέ, κἂν ὡσπερεὶ ψῆτταν δοκῶ δοῦναι
ἐμαυτῆς παρταμοῦσα θ' ἥμισυ. ἀντὶ τοῦ κἂν συμβῇ τέμνεσθαί μου τὸ
ἥμισυ, βούλομαι.
Ψηφῖδες:ψῆφοι.
Ψηφίσματα:γνῶμαι ἀρέσκουσαι. ξυνήρεσε δὲ τὰ τοιάδε, εἰ
ὁ Ῥωμαίων βασιλεὺς τῷ δόγματι ἐπιψηφίσοιτο. ἀντὶ τοῦ ἀρεσθῇ.
Ψηφολόγοι·ψηφολόγοι εἰσὶν οἱ ψηφοπαῖκται. ψηφολογικοὶ
γοῦν οἱ πλανῶντες καὶ ἀπατῶντες, ὥσπερ οἱ ψηφολόγοι τοὺς ὀφθαλ-
μοὺς τῷ τάχει τῆς μεταθέσεως τῶν ψήφων ἀπατῶντες συναρπάζουσι.
Ψηφολόγοι:οἱ λόγον καὶ φροντίδα ποιούμενοι τῆς διὰ τῶν
ψήφων ἀπάτης.
Σούδα. Alphabetic letter psi, entry 86, line 2
Ψῆφος:κρίσις, ἀπόφασις, διαλαλιά, λόγος. καὶ Ἀψήφιστον.
ὁ κατέχων τὸ ἀψήφιστον ἐν γνώσει ἐπιτελεῖ πᾶσαν τὴν γραφήν.
καὶ αὖθις· οὐ γὰρ ἔσται δύναμις, οὐδ' ἢν ἑπτάκις σὺ ψηφίσῃ. οἱ γὰρ
γέροντες ἀεὶ ἐψηφίζοντο, τί πρακτέον καὶ τί μή.
Ψῆφος.ψῆφον καλοῦμεν τὸν λίθον τὸν ἐν τῷ δακτυλίῳ καὶ τῶν
χρημάτων τὸν ἀριθμόν.
Ψῆφος μέλαινα:ἡ καταδικάζουσα· λευκὴ δὲ ἡ δικαιοῦσα.
Πισίδης· ψήφου μελαίνης ἐξεφώνησε κρίσιν.
Ψηφοφορία:ἡ πολλῶν ψῆφος, καὶ ἀποδοχή. κοὐχὶ μὴ παύ-
σησθε τῶν ψηφισμάτων, πρὶν ἂν τοῦ σκέλους λαβὼν ὑμᾶς τις ἐκτρα-
χηλίσαι θέλων.
Ψήχειν:καταμάσσειν, τρίβειν, ξύειν. οἱ δὲ Μαυρούσιοι παραυ-
τίκα τοὺς ἵππους ἔψηχον· οἱ δὲ λόγχας, οἱ δὲ ξίφη ἠκόνων. καὶ
ἐν Ἐπιγράμμασι· ψήχει καὶ πέτρην ὁ πολὺς χρόνος, οὐδὲ σιδήρου
φείδεται, ἀλλὰ μιῇ πάντ' ὀλέκει δρεπάνῃ.
Stephanus Phil., In Aristotelis librum de interpretatione commentarium (9019:
001)“Stephani in librum Aristotelis de interpretatione commentarium”, EHayduck, M.
Berlin: Reimer, 1885; Commentaria in Aristotelem Graeca 18.3.Page 12, line 16
ὀνόματος διὰ πολλῶν λέξεων δηλώσαντι. ἐν οἷς ἐστιν ὁ περὶ τοῦ ὀνό-
ματος λόγος.
Τὸ δὲ Φίλωνος ἢ Φίλωνι καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα, οὐκ
ὀνόματα ἀλλὰ πτώσεις ὀνόματος. πτώσεις καλοῦσιν οἱ φιλόσοφοι
πάσας τὰς παραγωγὰς καὶ τοὺς σχηματισμοὺς καὶ τοὺς συσχηματισμούς, καὶ
οὐ μόνον τὰς παραγωγὰς τὰςγραμματικοῖς καλουμένας πλαγίους· τὸ γὰρ
δίκαιον καὶ τὸ δικαίως καὶ τὸ δικαιότατον καὶ τὸ δικαιότερον [καὶ τὸ δίκαιος]
καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα παρὰ φιλοσόφοις πτώσεις εἰσίν.
651
Λόγος δέ ἐστιν αὐτοῦ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ ταὐτά. τοῦτο
εἴληπται αὐτῷ ἀπὸ Ἀττικῆς συνηθείας. ἔθος γὰρ ἦν παρὰ αὐτοῖς, ἡνίκα
εἰσέφερέν τις ψήφισμα περιέχον τινὰ τῶνἐν τῷ αψηφίσματι, λέγειν ἐν
τῷ βψηφίσματι ‘τὰ μὲν ἄλλα τὰ αὐτά, προστίθημι δὲ δεῖν στεφανοῦν
ἐν θεάτρῳ τὸν Δημοσθένην’, εἰ ἔτυχεν αὐτὸν ὑπὲρ Δημοσθένους εἰσαγα-
γεῖν ψήφισμα. τοῦτο δὲ ἐποίουν διὰ τὸ λέγειν αὐτοὺς ἐπὶ μεμετρημένῳ
ὕδατι καὶ ῥέοντι. οὕτως οὖν καὶ ἐνταῦθα Ἀριστοτέλης ἐποίησεν εἰπὼν ‘ὁ
μὲν λόγος τῆς πτώσεως ἤτοι ὁρισμὸς κατὰ μὲν τὰ ἄλλα τὰ αὐτὰ ἔχει·
δεῖ δὲ προσθεῖναι ὅτι συνταττόμεναι αἱ πτώσεις μετὰ τοῦ ἦν ἢ ἔστιν ἢ
ἔσται οὔτε ἀληθεύουσιν οὔτε ψεύδονται’. ταῦτα ἔχει ἡ πρᾶξις.
Stephanus Phil., In Aristotelis librum de interpretatione commentarium
Page 12, line 17
Τὸ δὲ Φίλωνος ἢ Φίλωνι καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα, οὐκ
ὀνόματα ἀλλὰ πτώσεις ὀνόματος. πτώσεις καλοῦσιν οἱ φιλόσοφοι
πάσας τὰς παραγωγὰς καὶ τοὺς σχηματισμοὺς καὶ τοὺς συσχηματισμούς, καὶ
οὐ μόνον τὰς παραγωγὰς τὰςγραμματικοῖς καλουμένας πλαγίους· τὸ γὰρ
δίκαιον καὶ τὸ δικαίως καὶ τὸ δικαιότατον καὶ τὸ δικαιότερον [καὶ τὸ δίκαιος]
καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα παρὰ φιλοσόφοις πτώσεις εἰσίν.
Λόγος δέ ἐστιν αὐτοῦ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ ταὐτά. τοῦτο
εἴληπται αὐτῷ ἀπὸ Ἀττικῆς συνηθείας. ἔθος γὰρ ἦν παρὰ αὐτοῖς, ἡνίκα
εἰσέφερέν τις ψήφισμα περιέχον τινὰ τῶνἐν τῷ αψηφίσματι, λέγειν ἐν
τῷ βψηφίσματι ‘τὰ μὲν ἄλλα τὰ αὐτά, προστίθημι δὲ δεῖν στεφανοῦν
ἐν θεάτρῳ τὸν Δημοσθένην’, εἰ ἔτυχεν αὐτὸν ὑπὲρ Δημοσθένους εἰσαγα-
γεῖν ψήφισμα. τοῦτο δὲ ἐποίουν διὰ τὸ λέγειν αὐτοὺς ἐπὶ μεμετρημένῳ
ὕδατι καὶ ῥέοντι. οὕτως οὖν καὶ ἐνταῦθα Ἀριστοτέλης ἐποίησεν εἰπὼν ‘ὁ
μὲν λόγος τῆς πτώσεως ἤτοι ὁρισμὸς κατὰ μὲν τὰ ἄλλα τὰ αὐτὰ ἔχει·
δεῖ δὲ προσθεῖναι ὅτι συνταττόμεναι αἱ πτώσεις μετὰ τοῦ ἦν ἢ ἔστιν ἢ
ἔσται οὔτε ἀληθεύουσιν οὔτε ψεύδονται’. ταῦτα ἔχει ἡ πρᾶξις.
Stephanus Phil., In Aristotelis librum de interpretatione commentarium
Page 12, line 19
ὀνόματα ἀλλὰ πτώσεις ὀνόματος. πτώσεις καλοῦσιν οἱ φιλόσοφοι
πάσας τὰς παραγωγὰς καὶ τοὺς σχηματισμοὺς καὶ τοὺς συσχηματισμούς, καὶ
οὐ μόνον τὰς παραγωγὰς τὰςγραμματικοῖς καλουμένας πλαγίους· τὸ γὰρ
δίκαιον καὶ τὸ δικαίως καὶ τὸ δικαιότατον καὶ τὸ δικαιότερον [καὶ τὸ δίκαιος]
καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα παρὰ φιλοσόφοις πτώσεις εἰσίν.
Λόγος δέ ἐστιν αὐτοῦ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ ταὐτά. τοῦτο
εἴληπται αὐτῷ ἀπὸ Ἀττικῆς συνηθείας. ἔθος γὰρ ἦν παρὰ αὐτοῖς, ἡνίκα
εἰσέφερέν τις ψήφισμα περιέχον τινὰ τῶνἐν τῷ αψηφίσματι, λέγειν ἐν
τῷ βψηφίσματι ‘τὰ μὲν ἄλλα τὰ αὐτά, προστίθημι δὲ δεῖν στεφανοῦν
ἐν θεάτρῳ τὸν Δημοσθένην’, εἰ ἔτυχεν αὐτὸν ὑπὲρ Δημοσθένους εἰσαγα-
γεῖν ψήφισμα. τοῦτο δὲ ἐποίουν διὰ τὸ λέγειν αὐτοὺς ἐπὶ μεμετρημένῳ
ὕδατι καὶ ῥέοντι. οὕτως οὖν καὶ ἐνταῦθα Ἀριστοτέλης ἐποίησεν εἰπὼν ‘ὁ
μὲν λόγος τῆς πτώσεως ἤτοι ὁρισμὸς κατὰ μὲν τὰ ἄλλα τὰ αὐτὰ ἔχει·
652
δεῖ δὲ προσθεῖναι ὅτι συνταττόμεναι αἱ πτώσεις μετὰ τοῦ ἦν ἢ ἔστιν ἢ
ἔσται οὔτε ἀληθεύουσιν οὔτε ψεύδονται’. ταῦτα ἔχει ἡ πρᾶξις.
Joannes Tzetzes Gramm., Poeta, Prolegomena de comoedia Aristophanis (9022:
003)“Prolegomena de comoediScholia in Acharnenses, Equites, Nubes”, EKoster,
W.J.W.Groningen: Bouma, 1975; Scholia in Aristophanem 1.1A.Section 1, line 97
ἀπαρακαλύπτως οὑτωσὶ κωμῳδεῖν μέχρις Εὐπόλιδος. ἐπεὶ δ' οὗτος εἰς Ἀλκι-
βιάδην τὸν στρατηγὸν ἀπέρριψε σκῶμμα καὶ φανερῶς τὴν τραυλότητα τούτου
διελοιδόρησεν – ἔτυχον δὲ τότε καὶ ταῖς τριήρεσιν ὄντες ὡς ναυμαχίας προς-
δοκωμένης – κελεύει τοῖς στρατιώταις, καὶ ἢ ἅπαξ ἐκβράττουσιν αὐτὸν εἰς
τὴν θάλατταν καὶ ἀπώλετο, ἢ σχοίνῳ δεδεμένον ἀνάγοντες καὶ κατάγοντες
ἦσαν εἰς θάλατταν καὶ τέλος περιέσωσαν τοῦτον τοῦ Ἀλκιβιάδου
εἰπόντος αὐτῷ· “βάπτε με σὺ θυμέλαις, ἐγὼ δέ σε κατακλύσω ὕδασιν ἁλμυρω-
τάτοις”. καὶ ἢ οὕτως ἢ παντελῶς διεφθαρμένος τοῖς κύμασι τῆς τε φανερᾶς καὶ
τῆς συμβολικῆς κωμῳδίας ἐπαύθη, ἢ τοῦ τοιούτου θανάτου περισωθεὶς
οὐκέτι κωμῳδίαν μετῆλθεν ἀπαρακάλυπτον, ἀλλὰ ψήφισμα θέντος Ἀλκιβιάδου
κωμῳδεῖν ἐσχηματισμένως καὶ μὴ προδήλως αὐτός τε ὁ Εὔπολις Κρατῖνός τε
καὶ Φερεκράτης καὶ Πλάτων, οὐχ ὁ φιλόσοφος, Ἀριστοφάνης τε σὺν ἑτέροις
τὰ συμβολικὰ μετεχειρίσαντο σκώμματα, καὶ ἡ δευτέρα κωμῳδία τῇ Ἀττικῇ
ἀνεσκίρτησεν. ὡς δ' ἐπὶ πλέον ἐπεχείρουν οἱ Ἀττικοὶ ἀδικεῖν καὶ οὐδὲ συμ-
βόλοις ἐλέγχεσθαι ἤθελον, ἐψηφίσαντο συμβολικῶς μὲν γίνεσθαι κωμῳδίας,
πλὴν κατὰ μόνων δούλων καὶ ξένων· κἀντεῦθεν καὶ ἡ τρίτη κωμῳδία ἐφάνη,
ἧς ἦν Φιλήμων καὶ Μένανδρος. ἀλλ' ἐπεὶ τὰς διαφορὰς τῆς λογίμης κωμῳδίας
εἰρήκαμεν, λεκτέον ἤδη καὶ πόσα μέρη αὐτῆς.
μέρη τῆς κωμῳδίας εἰσὶ τέσσαρα· πρόλογος, μέλος χοροῦ, τρίτον ἐπεισόδιον
καὶ τέταρτον ἔξοδος. καὶ πρόλογος μέν ἐστι τὸ μέχρι τοῦ χοροῦ τῆς εἰσόδου,
Thomas Magister Philol., Ecloga nominum et verborum Atticorum (9023: 001)
“Thomae Magistri sive Theoduli monachi ecloga vocum Atticarum”, ERitschl, F.
Halle: Orphantropheus, 1832, Repr. 1970.Alphabetic letter sigma, page 344, line 3
ταῖς μάχαις γνώρισμα τῶν ὁμοφύλων· καὶ σύνθημα
τὸ ἁπλῶς γνώρισμα. σύνθημα δὲ καὶ ἡ συμφωνία.
Θουκυδίδης· ἐγίγνετο γὰρ ἀπὸ ξυνθήματος.
ὃ καὶ συνθήκη γράφεται. λέγεται δὲ συνθήκη καὶ ἐπὶ
λόγου, ἔτι δὲ καὶ σύνθεσις.
Στασιωτικόνκάλλιον λέγειν τὸν στασιώδη λαὸν ἢ στασιαστι-
κόν, ὡς ὁ αὐτός· ἀντειπόντος κατὰ τὸ στα-
σιωτικόν.
Συγγραφεύςοὐ μόνον ὁ συγγραψάμενος πόλεμόν τινα ἤ τι
ἄλλο ἐφ' ἑαυτοῦ γενόμενον, οἷος ἦν Θουκυδίδης, ἀλλὰ
καὶ τοὺς γράφοντας ἢ ψηφίσματα ἢ ἄλλο τι τοιοῦτον
συγγραφέας ἐκάλουν. Θουκυδίδης· καὶ εἰσήνεγκαν
οἱ συγγραφεῖς ἄλλο μὲν οὐδέν.
Σταυρόςτὸ ὀρθὸν ξύλον· καὶ σκόλοψ τὸ αὐτό. ἀπὸ δὲ
653
τοῦ σκόλοψ τὸ ἀνεσκολοπίσθη ταὐτὸν ὂν τῷ ἐσταυρώθη.
Στεφανίτηςἀγών, ἐν ᾧ ἐδίδοντο οἱ στέφανοι, οἷον πάλη,
δρόμος καὶ τὰ τοιαῦτα. Ἀριστείδης ἐν τῷ Παναθη-
ναϊκῷ· καὶ πρῶτον μὲν τοὺς ἐν τοῖς στεφα-
νίταις δρόμους ἀπέκρυψαν.στεφανίτης δὲ ἄν-
θρωπος οὐκέτι, ἀλλὰ στεφανηφορῶν.
Σήσαμακαὶ ὁ καρπὸς καὶ ὁ τόπος, ἐν ᾧ ἐπωλεῖτο.
Χρονολογική ταξινόμηση αποσπασμάτων
1. Αισχύλος. Supplices {0085.001} (6-5 B.C.) Line 601
βούλιος φέρει φρήν. (599)
Δα. θαρσεῖτε παῖδες· εὖ τὰ τῶν ἐγχωρίων· (599)
δήμου δέδοκται παντελῆ ψηφίσματα. (600)
Χο. ὦ χαῖρε πρέσβυ, φίλτατ’ ἀγγέλλων ἐμοί·
ἔνισπε δ’ ἡμῖν, ποῖ κεκύρωται τέλος,
2. Θουκυδίδης ιστορίαι. (5 B.C.) Book 1 chap. 139 section 1 line 6
τε ἀπανίστασθαι ἐκέλευον καὶ Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι,
καὶ μάλιστά γε πάντων καὶ ἐνδηλότατα προύλεγον τὸ περὶ (5)
Μεγαρέων ψήφισμα καθελοῦσι μὴ ἂν γίγνεσθαι πόλεμον,
ἐν ᾧ εἴρητο αὐτοὺς μὴ χρῆσθαι τοῖς λιμέσι τοῖς ἐν τῇ Ἀθη-
(2) ναίων ἀρχῇ μηδὲ τῇ Ἀττικῇ ἀγορᾷ. οἱ δὲ Ἀθηναῖοι οὔτε
3. Θουκυδίδης ιστορίαι. (5 B.C.) Book 1 chap. 139 section 2 line 2
ἐν ᾧ εἴρητο αὐτοὺς μὴ χρῆσθαι τοῖς λιμέσι τοῖς ἐν τῇ Ἀθη-
(2) ναίων ἀρχῇ μηδὲ τῇ Ἀττικῇ ἀγορᾷ. οἱ δὲ Ἀθηναῖοι οὔτε
τἆλλα ὑπήκουον οὔτε τὸ ψήφισμα καθῄρουν, ἐπικαλοῦντες
ἐπεργασίαν Μεγαρεῦσι τῆς γῆς τῆς ἱερᾶς καὶ τῆς ἀορίστου
(3) καὶ ἀνδραπόδων ὑποδοχὴν τῶν ἀφισταμένων. τέλος δὲ
4. Θουκυδίδης ιστορίαι. (5 B.C.) Book 1 chap. 139 section 4 line 4
παριόντες ἄλλοι τε πολλοὶ ἔλεγον ἐπ’ ἀμφότερα γιγνόμενοι
ταῖς γνώμαις καὶ ὡς χρὴ πολεμεῖν καὶ ὡς μὴ ἐμπόδιον εἶναι
τὸ ψήφισμα εἰρήνης, ἀλλὰ καθελεῖν, καὶ παρελθὼν Περικλῆς
654
ὁ Ξανθίππου, ἀνὴρ κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον πρῶτος Ἀθη- (5)
ναίων, λέγειν τε καὶ πράσσειν δυνατώτατος, παρῄνει τοιάδε.
5. Θουκυδίδης ιστορίαι. (5 B.C.) Book 1 chap. 140 section 3 line 2
ματα διαλύεσθαι, καὶ ἐπιτάσσοντες ἤδη καὶ οὐκέτι αἰτιώμενοι
(3) πάρεισιν. Ποτειδαίας τε γὰρ ἀπανίστασθαι κελεύουσι καὶ
Αἴγιναν αὐτόνομον ἀφιέναι καὶ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα
καθαιρεῖν· οἱ δὲ τελευταῖοι οἵδε ἥκοντες καὶ τοὺς Ἕλληνας
(4) προαγορεύουσιν αὐτονόμους ἀφιέναι. ὑμῶν δὲ μηδεὶς νομίσῃ
6. Θουκυδίδης ιστορίαι. (5 B.C.) Book 1 chap. 140 section 4 line 2
καθαιρεῖν· οἱ δὲ τελευταῖοι οἵδε ἥκοντες καὶ τοὺς Ἕλληνας
(4) προαγορεύουσιν αὐτονόμους ἀφιέναι. ὑμῶν δὲ μηδεὶς νομίσῃ
περὶ βραχέος ἂν πολεμεῖν, εἰ τὸ Μεγαρέων ψήφισμα μὴ
καθέλοιμεν, ὅπερ μάλιστα προύχονται, εἰ καθαιρεθείη, μὴ
ἂν γίγνεσθαι τὸν πόλεμον, μηδὲ ἐν ὑμῖν αὐτοῖς αἰτίαν
7. Θουκυδίδης ιστορίαι. (5 B.C.) Book 3 chap. 49 section 4 line 4
προτέρας νεὼς οὐ σπουδῇ πλεούσης ἐπὶ πρᾶγμα ἀλλόκοτον,
ταύτης δὲ τοιούτῳ τρόπῳ ἐπειγομένης, ἡ μὲν ἔφθασε τοσοῦ-
τον ὅσον Πάχητα ἀνεγνωκέναι τὸ ψήφισμα καὶ μέλλειν
δράσειν τὰ δεδογμένα, ἡ δ’ ὑστέρα αὐτῆς ἐπικατάγεται καὶ (5)
διεκώλυσε μὴ διαφθεῖραι. παρὰ τοσοῦτον μὲν ἡ Μυτιλήνη
8. Θουκυδίδης ιστορίαι. (5 B.C.) Book 4 chap. 122 section 6 line 4
δὲ καὶ ἡ ἀλήθεια περὶ τῆς ἀποστάσεως μᾶλλον ᾗ οἱ Ἀθη-
ναῖοι ἐδικαίουν· δύο γὰρ ἡμέραις ὕστερον ἀπέστησαν οἱ
Σκιωναῖοι. ψήφισμά τ’ εὐθὺς ἐποιήσαντο, Κλέωνος γνώμῃ
πεισθέντες, Σκιωναίους ἐξελεῖν τε καὶ ἀποκτεῖναι. καὶ (5)
τἆλλα ἡσυχάζοντες ἐς τοῦτο παρεσκευάζοντο.
9. Θουκυδίδης ιστορίαι. (5 B.C.) Book 7 chap. 49 section 2 line 3
(2) ἢ πρότερον ἐθάρσησε κρατήσειν. ὁ δὲ Δημοσθένης περὶ
μὲν τοῦ προσκαθῆσθαι οὐδ’ ὁπωσοῦν ἐνεδέχετο· εἰ δὲ δεῖ
655
μὴ ἀπάγειν τὴν στρατιὰν ἄνευ Ἀθηναίων ψηφίσματος, ἀλλὰ
τρίβειν αὐτοῦ, ἔφη χρῆναι ἢ ἐς τὴν Θάψον ἀναστάντας
τοῦτο ποιεῖν ἢ ἐς τὴν Κατάνην, ὅθεν τῷ τε πεζῷ ἐπὶ (5)
10. Αντιφών. Frag. {0028.008} (5 B.C.) Fragment 14 line 2
καὶ ἐν τῷ περὶ τοῦ Λινδίων φόρου. Harp.
(14) Ἄνδρων· Ἀ. ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημ. γραφὴν ἀπο-
λογίᾳ. Ἄνδρωνά φησιν εἶναι Κρατερὸς ἐν θʹ τῶν ψηφι-
σμάτων τὸν γράψαντα τὸ ψήφισμα τὸ περὶ Ἀντιφῶντος
τοῦ ῥήτορος. ἦν δὲ εἷς τῶν υʹ ὁ Ἄνδρων. Harp.
(11. Αντιφών. Frag. {0028.008} (5 B.C.) Fragment 14 line 3
(14) Ἄνδρων· Ἀ. ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημ. γραφὴν ἀπο-
λογίᾳ. Ἄνδρωνά φησιν εἶναι Κρατερὸς ἐν θʹ τῶν ψηφι-
σμάτων τὸν γράψαντα τὸ ψήφισμα τὸ περὶ Ἀντιφῶντος
τοῦ ῥήτορος. ἦν δὲ εἷς τῶν υʹ ὁ Ἄνδρων. Harp.
12. Ισοκράτης. Panegyricus (orat. 4) {0010.011} (5-4 B.C.)
Section 114 line 5
καὶ γυναικῶν αἰσχύνας καὶ χρημάτων ἁρπαγὰς τίς ἂν
δύναιτο διεξελθεῖν; Πλὴν τοσοῦτον εἰπεῖν ἔχω καθ’ ἁπάν-
των, ὅτι τὰ μὲν ἐφ’ ἡμῶν δεινὰ ῥᾳδίως ἄν τις ἑνὶ ψηφίσ- (5)
ματι διέλυσεν, τὰς δὲ σφαγὰς καὶ τὰς ἀνομίας τὰς ἐπὶ
τούτων γενομένας οὐδεὶς ἂν ἰάσασθαι δύναιτο.
(115) Καὶ μὴν οὐδὲ τὴν παροῦσαν εἰρήνην, οὐδὲ τὴν
13. Ισοκράτης. Areopagiticus (orat. 7) {0010.018} (5-4 B.C.)
Section 41 line 4
πολιτευομένους οὐ τὰς στοὰς ἐμπιπλάναι γραμμάτων,
ἀλλ’ ἐν ταῖς ψυχαῖς ἔχειν τὸ δίκαιον· οὐ γὰρ τοῖς
ψηφίσμασιν, ἀλλὰ τοῖς ἤθεσιν καλῶς οἰκεῖσθαι τὰς πόλεις,
καὶ τοὺς μὲν κακῶς τεθραμμένους καὶ τοὺς ἀκριβῶς τῶν (5)
νόμων ἀναγεγραμμένους τολμήσειν παραβαίνειν, τοὺς δὲ
656
14. Ισοκράτης. Areopagiticus (orat. 7) {0010.018} (5-4 B.C.)
Section 67 line 3
οὐκ ἐλάττω χιλίων ταλάντων; (67) Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ τὴν
πραότητα δικαίως ἄν τις ἐπαινέσειεν τὴν ἐκείνων μᾶλλον ἢ
τὴν τῆς δημοκρατίας. Οἱ μὲν γὰρ ψηφίσματι παραλαβόντες
τὴν πόλιν πεντακοσίους μὲν καὶ χιλίους τῶν πολιτῶν
ἀκρίτους ἀπέκτειναν, εἰς δὲ τὸν Πειραιᾶ φυγεῖν πλείους ἢ (5)
15. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiAcharnenses {0019.001} (5-4 B.C.)
Line 536
μήτ’ ἐν θαλάττῃ μήτ’ ἐν ἠπείρῳ μένειν.
Ἐντεῦθεν οἱ Μεγαρῆς, ὅτε δὴ ’πείνων βάδην, (535)
Λακεδαιμονίων ἐδέοντο τὸ ψήφισμ’ ὅπως
μεταστραφείη τὸ διὰ τὰς λαικαστρίας·
οὐκ ἠθέλομεν δ’ ἡμεῖς δεομένων πολλάκις.
16. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiEquites {0019.002} (5-4 B.C.) Line
1383
ΑΛ. Οὔκουν καταδακτυλικὸς σὺ τοῦ λαλητικοῦ;
ΔΗ. Μὰ Δί’, ἀλλ’ ἀναγκάσω κυνηγετεῖν ἐγὼ
τούτους ἅπαντας, παυσαμένους ψηφισμάτων.
ΑΛ. Ἔχε νυν ἐπὶ τούτοις τουτονὶ τὸν ὀκλαδίαν
καὶ παῖδ’ ἐνόρχην, ὅσπερ οἴσει τόνδε σοι· (1385)
17. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiNubes {0019.003} (5-4 B.C.) Line
1019
χροιὰν ὠχράν, ὤμους μικρούς,
στῆθος λεπτόν, γλῶτταν μεγάλην,
κωλῆν μικράν, ψήφισμα μακρόν,
καί σ’ ἀναπείσει τὸ μὲν αἰσχρὸν ἅπαν (1020)
καλὸν ἡγεῖσθαι, τὸ καλὸν δ’ αἰσχρόν,
18. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiNubes {0019.003} (5-4 B.C.) Line
1429
657
σκέψαι δὲ τοὺς ἀλεκτρυόνας καὶ τἄλλα τὰ βοτὰ ταυτί,
ὡς τοὺς πατέρας ἀμύνεται· καίτοι τί διαφέρουσιν
ἡμῶν ἐκεῖνοι, πλήν γ’ ὅτι ψηφίσματ’ οὐ γράφουσιν;
Στ. τί δῆτ’, ἐπειδὴ τοὺς ἀλεκτρυόνας ἅπαντα μιμεῖ, (1430)
οὐκ ἐσθίεις καὶ τὴν κόπρον κἀπὶ ξύλου καθεύδεις;
19. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiVespae {0019.004} (5-4 B.C.) Line
378
τὸν περὶ ψυχῆς δρόμον δρα-
μεῖν, ἵν’ εἰδῇ μὴ πατεῖν τὰ
τῶν θεῶν ψηφίσματα.
ἀλλ’ ἐξάψας διὰ τῆς θυρίδος τὸ καλῴδιον εἶτα καθίμα (378)
δήσας σαυτὸν καὶ τὴν ψυχὴν ἐμπλησάμενος Διοπείθους.
20. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiPax {0019.005} (5-4 B.C.) Line 609
τὰς φύσεις ὑμῶν δεδοικὼς καὶ τὸν αὐτοδὰξ τρόπον,
πρὶν παθεῖν τι δεινὸν αὐτός, ἐξέφλεξε τὴν πόλιν
ᾗ ’μβαλὼν σπινθῆρα μικρὸν Μεγαρικοῦ ψηφίσματος
ἐξεφύσησεν τοσοῦτον πόλεμον ὥστε τῷ καπνῷ (610)
πάντας Ἕλληνας δακρῦσαι, τούς τ’ ἐκεῖ τούς τ’ ἐνθάδε.
21. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiAves {0019.006} (5-4 B.C.) Line
1035-1036
Οὐ δεινά; Καὶ πέμπουσιν ἤδη ’πισκόπους
εἰς τὴν πόλιν, πρὶν καὶ τεθύσθαι τοῖς θεοῖς;
ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΠΩΛΗΣ (1035-1036)
«Ἐὰν δ’ ὁ Νεφελοκοκκυγιεὺς τὸν Ἀθηναῖον (1035-
1036)
ἀδικῇ—» (1035-1036)
22. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiAves {0019.006} (5-4 B.C.) Line 1038
ἀδικῇ—» (1035-1036)
ΠΙ. Τουτὶ τί ἐστιν αὖ κακόν, τὸ βιβλίον; (1037)
658
ΨΗ. Ψηφισματοπώλης εἰμὶ καὶ νόμους νέους
ἥκω παρ’ ὑμᾶς δεῦρο πωλήσων.
ΠΙ. Τὸ τί; (1039)
23. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiAves {0019.006} (5-4 B.C.) Line
1041-1042
ΠΙ. Τὸ τί; (1039)
ΨΗ. «Χρῆσθαι Νεφελοκοκκυγιᾶς τοῖς αὐτοῖς
μέτροισι (1040)
καὶ σταθμοῖσι καὶ ψηφίσμασι καθάπερ Ὀλοφύξιοι.»
(1041-1042)
ΠΙ. Σὺ δέ γ’ οἷσπερ Ὡτοτύξιοι χρήσει τάχα. (1043)
ΨΗ. Οὗτος, τί πάσχεις;
24. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiAves {0019.006} (5-4 B.C.) Line 1289
ἐπέτονθ’ ἕωθεν ὥσπερ ἡμεῖς ἐπὶ νομόν·
κἀκεῖθεν ἂν κατῇρον εἰς τὰ βιβλία·
εἶτ’ ἂν ἐνέμοντ’ ἐνταῦθα τὰ ψηφίσματα.
Ὠρνιθομάνουν δ’ οὕτω περιφανῶς ὥστε καὶ (1290)
πολλοῖσιν ὀρνίθων ὀνόματ’ ἦν κείμενα.
25. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiLysistrata {0019.007} (5-4 B.C.) Line
703
ταῖσι παισὶ τὴν ἑταίραν ἐκάλεσ’ ἐκ τῶν γειτόνων,
παῖδα χρηστὴν κἀγαπητὴν ἐκ Βοιωτῶν ἔγχελυν,
οἱ δὲ πέμψειν οὐκ ἔφασκον διὰ τὰ σὰ ψηφίσματα.
Κοὐχὶ μὴ παύσησθε τῶν ψηφισμάτων τούτων, πρὶν ἂν
τοῦ σκέλους ὑμᾶς λαβών τις ἐκτραχηλίσῃ φέρων. (705)
26. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiLysistrata {0019.007} (5-4 B.C.) Line
704
παῖδα χρηστὴν κἀγαπητὴν ἐκ Βοιωτῶν ἔγχελυν,
οἱ δὲ πέμψειν οὐκ ἔφασκον διὰ τὰ σὰ ψηφίσματα.
Κοὐχὶ μὴ παύσησθε τῶν ψηφισμάτων τούτων, πρὶν ἂν
659
τοῦ σκέλους ὑμᾶς λαβών τις ἐκτραχηλίσῃ φέρων. (705)
Ἄνασσα πράγους τοῦδε καὶ βουλεύματος, (705)
27. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiThesmophoriazusae {0019.008} (5-4
B.C.) Line 361
ὅρκους τοὺς νενομισμένους (359)
κερδῶν οὕνεκ’ ἐπὶ βλάβῃ, (360)
ἢ ψηφίσματα καὶ νόμον
ζητοῦσ’ ἀντιμεθιστάναι,
τἀπόρρητά τε τοῖσιν ἐ-
28. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiEcclesiazusae {0019.010} (5-4 B.C.)
Line 649
Βλ. οἰμώζοι γ’ ἂν καὶ κωκύοι. Πρ. σὺ δέ γ’ ὄζοις ἂν καλα-
μίνθης. (648)
ἀλλ’ οὗτος μὲν πρότερον γέγονεν πρὶν τὸ ψήφισμα
γενέσθαι, (649)
ὥστ’ οὐχὶ δέος μή σε φιλήσῃ. Βλ. δεινὸν μέντἂν ἐπε- (650)
29. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiEcclesiazusae {0019.010} (5-4 B.C.)
Line 813
Αν. ἅνθρωπος οὗτος ἀποβαλεῖ τὴν οὐσίαν.
Χρ. δεινά γε λέγεις. Αν. τί δεινόν; ὥσπερ οὐχ ὁρῶν
ἀεὶ τοιαῦτα γιγνόμενα ψηφίσματα.
οὐκ οἶσθ’ ἐκεῖν’ οὕδοξε τὸ περὶ τῶν ἁλῶν;
Χρ. ἔγωγε. Αν. τοὺς χαλκοῦς δ’ ἐκείνους ἡνίκα (815)
30. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiEcclesiazusae {0019.010} (5-4 B.C.)
Line 1013
κοὐκ ἂν πιθοίμην οὐδέποτ’. Γρ. α ἀλλά, νὴ Δία,
ἀναγκάσει τουτί σε. Νεας. τοῦτο δ’ ἐστὶ τί;
Γρ. α ψήφισμα, καθ’ ὅ σε δεῖ βαδίζειν ὡς ἐμέ.
Νεας. λέγ’ αὐτὸ τί ποτε κἄστι. Γρ. α καὶ δή σοι λέγω.
660
ἔδοξε ταῖς γυναιξίν, ἢν ἀνὴρ νέος (1015)
31. ΑΡΙΣΤΟΦΆΝΗΣ. ComiEcclesiazusae {0019.010} (5-4 B.C.)
Line 1090
Γρ. β σιγῇ βάδιζε δεῦρο. Γρ. γ μὰ Δί’ ἀλλ’ ὡς ἐμέ.
Νεας. τουτὶ τὸ πρᾶγμα κατὰ τὸ Καννωνοῦ σαφῶς
ψήφισμα, βινεῖν δεῖ με διαλελημμένον. (1090)
πῶς οὖν δικωπεῖν ἀμφοτέρας δυνήσομαι;
Γρ. β καλῶς, ἐπειδὰν καταφάγῃς βολβῶν χύτραν.
32. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 1 chap. 7 section 20 line
2
αὐτοῖς ὑπὲρ αὑτῶν ἀπολογήσασθαι, μὴ ἄλλοις μᾶλλον
(20) πιστεύοντες ἢ ὑμῖν αὐτοῖς. ἴστε δέ, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι,
πάντες ὅτι τὸ Καννωνοῦ ψήφισμά ἐστιν ἰσχυρότατον, ὃ
κελεύει, ἐάν τις τὸν τῶν Ἀθηναίων δῆμον ἀδικῇ, δεδεμένον
ἀποδικεῖν ἐν τῷ δήμῳ, καὶ ἐὰν καταγνωσθῇ ἀδικεῖν, ἀπο-
33. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 1 chap. 7 section 21 line
2
θανεῖν εἰς τὸ βάραθρον ἐμβληθέντα, τὰ δὲ χρήματα αὐτοῦ (5)
(21) δημευθῆναι καὶ τῆς θεοῦ τὸ ἐπιδέκατον εἶναι. κατὰ τοῦτο τὸ
ψήφισμα κελεύω κρίνεσθαι τοὺς στρατηγοὺς καὶ νὴ Δία, ἂν
ὑμῖν γε δοκῇ, πρῶτον Περικλέα τὸν ἐμοὶ προσήκοντα· αἰσχρὸν
<γάρ μοί ἐστιν ἐκεῖνον περὶ πλείονος ποιεῖσθαι ἢ τὴν ὅλην
34. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 1 chap. 7 section 34 line
2
(34) Ταῦτ’ εἰπὼν Εὐρυπτόλεμος ἔγραψε γνώμην κατὰ τὸ
Καννωνοῦ ψήφισμα κρίνεσθαι τοὺς ἄνδρας δίχα ἕκαστον·
ἡ δὲ τῆς βουλῆς ἦν μιᾷ ψήφῳ ἅπαντας κρίνειν. τούτων
δὲ διαχειροτονουμένων τὸ μὲν πρῶτον ἔκριναν τὴν Εὐρυπτο-
661
35. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 2 chap. 1 section 32 line
4
πολλά, καὶ ἔδοξεν ἀποκτεῖναι τῶν αἰχμαλώτων ὅσοι ἦσαν
Ἀθηναῖοι πλὴν Ἀδειμάντου, ὅτι μόνος ἐπελάβετο ἐν τῇ
ἐκκλησίᾳ τοῦ περὶ τῆς ἀποτομῆς τῶν χειρῶν ψηφίσματος·
ᾐτιάθη μέντοι ὑπό τινων προδοῦναι τὰς ναῦς. Λύσανδρος (5)
δὲ Φιλοκλέα πρῶτον ἐρωτήσας, ὃς τοὺς Ἀνδρίους καὶ
36. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 2 chap. 2 section 15 line
6
εἶναι ἐφ’ οἷς προυκαλοῦντο εἰρήνην ποιεῖσθαι, ἐδέθη· πρου-
καλοῦντο δὲ τῶν μακρῶν τειχῶν ἐπὶ δέκα σταδίους καθελεῖν (5)
ἑκατέρου· ἐγένετο δὲ ψήφισμα μὴ ἐξεῖναι περὶ τούτων συμ-
(16) βουλεύειν. τοιούτων δὲ ὄντων Θηραμένης εἶπεν ἐν ἐκκλησίᾳ
ὅτι εἰ βούλονται αὐτὸν πέμψαι παρὰ Λύσανδρον, εἰδὼς ἥξει
37. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 3 chap. 5 section 16 line
3
(16) Ὁ μὲν ταῦτ’ εἰπὼν ἐπαύσατο. τῶν δ’ Ἀθηναίων πάμ-
πολλοι μὲν συνηγόρευον, πάντες δ’ ἐψηφίσαντο βοηθεῖν
αὐτοῖς. Θρασύβουλος δὲ ἀποκρινάμενος τὸ ψήφισμα καὶ
τοῦτο ἐνεδείκνυτο, ὅτι ἀτειχίστου τοῦ Πειραιῶς ὄντος ὅμως
παρακινδυνεύσοιεν χάριτα αὐτοῖς ἀποδοῦναι μείζονα ἢ ἔλα- (5)
38. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 5 chap. 1 section 5 line 5
Γοργώπαν τὸν αὑτοῦ ἐπιστολέα ἁρμοστήν. καὶ ἐκ τούτου
ἐπολιορκοῦντο μᾶλλον οἱ ἐν τῷ ἐπιτειχίσματι Ἀθηναίων ἢ
οἱ ἐν τῇ πόλει· ὥστε ὑπὸ ψηφίσματος Ἀθηναῖοι πληρώ- (5)
σαντες ναῦς πολλὰς ἀπεκομίσαντο ἐξ Αἰγίνης πέμπτῳ μηνὶ
τοὺς ἐκ τοῦ φρουρίου. τούτων δὲ γενομένων οἱ Ἀθηναῖοι
39. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 5 chap. 2 section 23 line
3
662
(23) στατῆρι κατὰ τὸν ἄνδρα τῆς ἡμέρας. ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἔδοξεν,
ἀναστάντες οἱ Ἀκάνθιοι πάλιν ἐδίδασκον ὡς ταῦτα καλὰ
μὲν εἴη τὰ ψηφίσματα, οὐ μέντοι δυνατὰ ταχὺ περανθῆναι.
βέλτιον οὖν ἔφασαν εἶναι, ἐν ᾧ αὕτη ἡ παρασκευὴ ἁθροί-
ζοιτο, ὡς τάχιστα ἄνδρα ἐξελθεῖν ἄρχοντα καὶ δύναμιν ἐκ (5)
40. Ξενοφών. Ελληνικά, (5-4 B.C.) Book 6 chap. 5 section 2 line 3
(2) κατέπεμψεν. ἐπεὶ δὲ συνῆλθον, δόγμα ἐποιήσαντο μετὰ τῶν
κοινωνεῖν βουλομένων ὀμόσαι τόνδε τὸν ὅρκον. Ἐμμενῶ
ταῖς σπονδαῖς ἃς βασιλεὺς κατέπεμψε καὶ τοῖς ψηφίσμασι
τοῖς Ἀθηναίων καὶ τῶν συμμάχων. ἐὰν δέ τις στρατεύῃ
ἐπί τινα πόλιν τῶν ὀμοσασῶν τόνδε τὸν ὅρκον, βοηθήσω (5)
41. Ξενοφών. Cyropaedia {0032.007} (5-4 B.C.) Book 2 chap. 2
section 21 line 3
(21) φανεῖσθαι τοὺς ἀγαθοὺς πλεονεκτεῖν. ὁ δὲ Κῦρος ἐβού-
λετο καὶ αὐτῶν ἕνεκα τῶν ὁμοτίμων γενέσθαι τοῦτο τὸ
ψήφισμα· βελτίους γὰρ ἂν καὶ αὐτοὺς ἡγεῖτο τούτους
εἶναι, εἰ εἰδεῖεν ὅτι ἐκ τῶν ἔργων καὶ αὐτοὶ κρινόμενοι
τῶν ἀξίων τεύξονται. καιρὸς οὖν ἐδόκει αὐτῷ εἶναι νῦν (5)
42. Ξενοφών. De vectigalibus {0032.011} (5-4 B.C.) Chap. 3
section 6 line 2
καὶ τελεσφοροίη.
(6) Εἰς μὲν οὖν τὰς τοιαύτας αὐξήσεις τῶν προσόδων οὐδὲ προ-
δαπανῆσαι δεῖ οὐδὲν ἀλλ’ ἢ ψηφίσματά τε φιλάνθρωπα καὶ
ἐπιμελείας. ὅσαι δ’ ἂν ἄλλαι δοκοῦσί μοι πρόσοδοι γίγνεσθαι,
(7) γιγνώσκω ὅτι ἀφορμῆς δεήσει εἰς αὐτάς. οὐ μέντοι δύσελπίς
43.Πλάτων. Theaetetus {0059.006} (5-4 B.C.) Stephanus page
173 section d line 3
(d) ἀγορὰν οὐκ ἴσασι τὴν ὁδόν, οὐδὲ ὅπου δικαστήριον ἢ βου-
λευτήριον ἤ τι κοινὸν ἄλλο τῆς πόλεως συνέδριον· νόμους
δὲ καὶ ψηφίσματα λεγόμενα ἢ γεγραμμένα οὔτε ὁρῶσιν οὔτε
ἀκούουσι· σπουδαὶ δὲ ἑταιριῶν ἐπ’ ἀρχὰς καὶ σύνοδοι καὶ δεῖπνα
663
καὶ σὺν αὐλητρίσι κῶμοι, οὐδὲ ὄναρ πράττειν προσίσταται (5)
44.Πλάτων. Leges {0059.034} (5-4 B.C.) Stephanus page 920
section d line 2
χρωμένους.
(d) Ὅσα τις ἂν ὁμολογῶν συνθέσθαι μὴ ποιῇ κατὰ τὰς
ὁμολογίας, πλὴν ὧν ἂν νόμοι ἀπείργωσιν ἢ ψήφισμα, ἤ
τινος ὑπὸ ἀδίκου βιασθεὶς ἀνάγκης ὁμολογήσῃ, καὶ ἐὰν
ἀπὸ τύχης ἀπροσδοκήτου τις ἄκων κωλυθῇ, δίκας εἶναι τῶν
45. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 20 line 5
δέ· οἱ γὰρ πολλοὶ ἐξ ἐκείνης τῆς βουλῆς τὴν ὑστέραν βου-
λὴν <τὴν ἐπὶ τῶν τριάκοντα ἐβούλευον. τοῦ δ’ ἕνεκα ταῦτα
λέγω ὑμῖν; ἵν’ εἰδῆτε, ὅτι τὰ ψηφίσματα <τὰ ἐξ ἐκείνης (5)
τῆς βουλῆς οὐκ ἐπ’ εὐνοίᾳ τῇ ὑμετέρᾳ ἀλλ’ ἐπὶ καταλύσει
τοῦ δήμου τοῦ ὑμετέρου ἅπαντα ἐγένετο, καὶ ὡς τοιούτοις
46. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 22 line 4
οὐκ ἂν ἠνάγκασεν ἡ βουλὴ εἰπεῖν τὰ ὀνόματα Θεόκριτον
καὶ μὴ ἀνώνυμον τὴν μήνυσιν ποιήσασθαι; νυνὶ δὲ τοῦτο
τὸ ψήφισμα ψηφίζεται.ΨΗΦΙΣΜΑ (4)
(23) Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη, κατέρ-
47. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 22 line 4
καὶ μὴ ἀνώνυμον τὴν μήνυσιν ποιήσασθαι; νυνὶ δὲ τοῦτο
τὸ ψήφισμα ψηφίζεται.ΨΗΦΙΣΜΑ (4)
(23) Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη, κατέρ-
χονται ἐπὶ τὸν Ἀγόρατον εἰς τὸν Πειραιᾶ οἱ αἱρεθέντες
48. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 23 line 1
τὸ ψήφισμα ψηφίζεται.ΨΗΦΙΣΜΑ (4)
(23) Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη, κατέρ-
χονται ἐπὶ τὸν Ἀγόρατον εἰς τὸν Πειραιᾶ οἱ αἱρεθέντες
664
τῶν βουλευτῶν, καὶ περιτυχόντες αὐτῷ ἐν ἀγορᾷ ἐζή-
49. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 28 line 5
στευες. νῦν δὲ ἄκων μὲν προσποιεῖ, ἑκὼν δὲ πολλοὺς καὶ
ἀγαθοὺς Ἀθηναίων ἀπέκτεινας. ὡς δὲ παρεσκευάσθη
ἅπαντα ἃ ἐγὼ λέγω, καὶ μάρτυρές εἰσι καὶ αὐτὸ τὸ ψή- (5)
φισμά σου τὸ τῆς βουλῆς καταμαρτυρήσει. <ΜΑΡΤΥΡΕΣ.
ΨΗΦΙΣΜΑ (6)
(29) Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη καὶ ἦλθον
50. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 28 line 6
ἅπαντα ἃ ἐγὼ λέγω, καὶ μάρτυρές εἰσι καὶ αὐτὸ τὸ ψή- (5)
φισμά σου τὸ τῆς βουλῆς καταμαρτυρήσει.
<ΜΑΡΤΥΡΕΣ. ΨΗΦΙΣΜΑ (6)
(29) Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη καὶ ἦλθον
οἱ ἐκ τῆς βουλῆς Μουνιχίαζε, ἑκὼν ἀνέστη Ἀγόρατος ἀπὸ
51. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 29 line 1
φισμά σου τὸ τῆς βουλῆς καταμαρτυρήσει. <ΜΑΡΤΥΡΕΣ.
ΨΗΦΙΣΜΑ (6)
(29) Ἐπειδὴ τοίνυν τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐψηφίσθη καὶ ἦλθον
οἱ ἐκ τῆς βουλῆς Μουνιχίαζε, ἑκὼν ἀνέστη Ἀγόρατος ἀπὸ
(30) τοῦ βωμοῦ· καίτοι νῦν γε βίᾳ φησὶν ἀφαιρεθῆναι. ἐπειδὴ
52. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 33 line 1
γενήσεσθαι ἃ ἐναντίον Ἀθηναίων ἁπάντων
ἐποίησας.ΕΡΩΤΗΣΙΣ (8)
(33) Ὁμολογεῖ μὲν καὶ αὐτός, ὅμως δὲ καὶ τὸ ψήφισμα ὑμῖν
τοῦ δήμου ἀναγνώσεται. ΨΗΦΙΣΜΑ (2)
53. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 33 line 2
665
(33) Ὁμολογεῖ μὲν καὶ αὐτός, ὅμως δὲ καὶ τὸ ψήφισμα ὑμῖν
τοῦ δήμου ἀναγνώσεται. ΨΗΦΙΣΜΑ (2)
Ὅτι μὲν ἀπέγραψεν Ἀγόρατος οὑτοσὶ τῶν ἀνδρῶν ἐκεί-
νων τὰ ὀνόματα, καὶ τὰ ἐν τῇ βουλῇ καὶ τὰ ἐν τῷ δήμῳ,
54. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 35 line 4
εὐθέως κρίσιν τοῖς ἀνδράσι τούτοις ἐποίουν ἐν τῇ βουλῇ, ὁ
δὲ δῆμος «ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐν δισχιλίοις» ἐψήφιστο.
Καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.ΨΗΦΙΣΜΑ (4)
(36) Εἰ μὲν οὖν ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐκρίνοντο, ῥᾳδίως ἂν
55. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 35 line 4
δὲ δῆμος «ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐν δισχιλίοις» ἐψήφιστο.
Καί μοι ἀνάγνωθι τὸ ψήφισμα.ΨΗΦΙΣΜΑ (4)
(36) Εἰ μὲν οὖν ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐκρίνοντο, ῥᾳδίως ἂν
ἐσῴζοντο· ἅπαντες γὰρ ἤδη ἐγνωκότες ἦτε οὗ ἦν κακοῦ
56. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 50 line 1
ὡς οὐ κατεμήνυσε τῶν ἀνδρῶν τούτων οὐδ’ αἴτιος αὐτοῖς
ἐστι τοῦ θανάτου. <ἀλλ’ οὐκ ἂν δύναιτο οὐδέποτε [ἀπο-
(50) δεῖξαι]. πρῶτον μὲν γὰρ τὰ ψηφίσματα αὐτοῦ τὰ ἐκ τῆς
βουλῆς καὶ <τὸ τοῦ δήμου καταμαρτυρεῖ, διαρρήδην
ἀγορεύοντα «περὶ ὧν Ἀγόρατος κατείρηκεν». ἔπειτα ἡ
57. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 50 line 6
δην λέγει, «διότι» φησίν «ἔδοξε τἀληθῆ εἰσαγγεῖλαι». (5)
Καί μοι ἀνάγνωθι.
ΨΗΦΙΣΜΑΤΑ. ΓΝΩΣΙΣ. [ΓΡΑΦΑΙ] (6)
(51) Ὡς μὲν οὖν οὐκ ἀπέγραψεν, οὐδενὶ τρόπῳ δύναιτ’ ἂν
ἀποδεῖξαι· δεῖ τοίνυν αὐτὸν ὡς δικαίως ἐμήνυσε ταῦτα
58. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 55 line 10
666
τὸν Μενέστρατον σωθῆναι, ἅμα δὲ ὡς πλείστους ἀπογρα-
φέντας ἀπολέσθαι, παράγει αὐτὸν εἰς τὸν δῆμον, καὶ εὑρί-
σκονται αὐτῷ κατὰ τὸ ψήφισμα τουτὶ ἄδειαν. (10)
<ΨΗΦΙΣΜΑ (10)
(56) Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐγένετο, μηνύει ὁ Με-
59. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 55 line 10
φέντας ἀπολέσθαι, παράγει αὐτὸν εἰς τὸν δῆμον, καὶ εὑρί-
σκονται αὐτῷ κατὰ τὸ ψήφισμα τουτὶ ἄδειαν. (10)
<ΨΗΦΙΣΜΑ (10)
(56) Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐγένετο, μηνύει ὁ Με-
νέστρατος καὶ προσαπογράφει ἑτέρους τῶν πολιτῶν. τοῦτον
60. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 56 line 1
σκονται αὐτῷ κατὰ τὸ ψήφισμα τουτὶ ἄδειαν. (10)
<ΨΗΦΙΣΜΑ (10)
(56) Ἐπειδὴ δὲ τοῦτο τὸ ψήφισμα ἐγένετο, μηνύει ὁ Με-
νέστρατος καὶ προσαπογράφει ἑτέρους τῶν πολιτῶν. τοῦτον
μέντοι οἱ μὲν τριάκοντα ἀφεῖσαν ὥσπερ Ἀγόρατον του-
61. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 59 line 5
νον καὶ τοὺς ἄλλους ἐγγυητάς. τοῦτον μέντοι ὡς οὐ καθα-
ρῶς Ἀθηναῖον ὄντα ἐβούλοντό τινες βασανισθῆναι, καὶ
τουτὶ τὸ ψήφισμα τὸν δῆμον ἀναπείθουσι ψηφίζεσθαι. (5)
ΨΗΦΙΣΜΑ (5)
667
(60) Μετὰ τοῦτο τοίνυν προσιόντες τῷ Ἀριστοφάνει οἱ
62. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 59 line 5
ρῶς Ἀθηναῖον ὄντα ἐβούλοντό τινες βασανισθῆναι, καὶ
τουτὶ τὸ ψήφισμα τὸν δῆμον ἀναπείθουσι ψηφίζεσθαι. (5)
ΨΗΦΙΣΜΑ (5)
(60) Μετὰ τοῦτο τοίνυν προσιόντες τῷ Ἀριστοφάνει οἱ
πράττοντες τότε τὰ πράγματα ἐδέοντο αὐτοῦ κατειπεῖν
63. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 71 line 8
γνεται καὶ ᾤχοντο φεύγοντες. Ἀγόρατος δὲ οὑτοσὶ οὔτε
παρεκλήθη οὔτε παρεγένετο οὔτε οἶδε τοῦ πράγματος οὐδέν.
ὡς δὲ ἀληθῆ λέγω, αὐτὸ ὑμῖν τὸ ψήφισμα δηλώσει.
ΨΗΦΙΣΜΑ (8)
(72) Ὅτι μὲν οὐκ ἀπέκτεινε Φρύνιχον, ἐξ αὐτοῦ τοῦ ψηφίσ-
64. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 71 line 8
παρεκλήθη οὔτε παρεγένετο οὔτε οἶδε τοῦ πράγματος οὐδέν.
ὡς δὲ ἀληθῆ λέγω, αὐτὸ ὑμῖν τὸ ψήφισμα δηλώσει.
ΨΗΦΙΣΜΑ (8)
(72) Ὅτι μὲν οὐκ ἀπέκτεινε Φρύνιχον, ἐξ αὐτοῦ τοῦ ψηφίσ-
ματος δῆλον· οὐδαμοῦ γάρ ἐστιν «Ἀγόρατον Ἀθηναῖον
65. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 72 line 1
ὡς δὲ ἀληθῆ λέγω, αὐτὸ ὑμῖν τὸ ψήφισμα δηλώσει.
668
ΨΗΦΙΣΜΑ (8)
(72) Ὅτι μὲν οὐκ ἀπέκτεινε Φρύνιχον, ἐξ αὐτοῦ τοῦ ψηφίσ-
ματος δῆλον· οὐδαμοῦ γάρ ἐστιν «Ἀγόρατον Ἀθηναῖον
εἶναι» ὥσπερ Θρασύβουλον [καὶ Ἀπολλόδωρον]· καίτοι
εἴπερ ἀπέκτεινε Φρύνιχον, ἔδει αὐτὸν ἐν τῇ αὐτῇ στήλῃ,
66. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 72 line 9
τονται σφῶν αὐτῶν, δόντες ἀργύριον τῷ ῥήτορι, προσγρα-
φῆναι εἰς τὴν στήλην ὡς εὐεργέτας ὄντας. καὶ ὡς ἀληθῆ
λέγω, τὸ αὐτὸ ψήφισμα ἐλέγξει.
ΨΗΦΙΣΜΑ (9)
(73) Οὕτω μέντοι οὑτοσὶ πολὺ ὑμῶν κατεφρόνει, ὥστε οὐκ
67. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 72 line 9
φῆναι εἰς τὴν στήλην ὡς εὐεργέτας ὄντας. καὶ ὡς ἀληθῆ
λέγω, τὸ αὐτὸ ψήφισμα ἐλέγξει.
ΨΗΦΙΣΜΑ (9)
(73) Οὕτω μέντοι οὑτοσὶ πολὺ ὑμῶν κατεφρόνει, ὥστε οὐκ
ὢν Ἀθηναῖος καὶ ἐδίκαζε καὶ ἠκκλησίαζε καὶ γραφὰς
68. Λυσίας. In Agoratum {0540.013} (5-4 B.C.) Section 95 line 9
τῇ πόλει καὶ τῶν ἰδίων, ὅσα ἑκάστῳ ἐγένετο ἐπειδὴ ἐκεῖ-
νοι οἱ ἄνδρες ἐτελεύτησαν, τιμωρήσατε τὸν αἴτιον τού-
των. ἀποδέδεικται δ’ ὑμῖν [ἅπαντα] καὶ ἐκ τῶν ψηφι-
σμάτων καὶ ἐκ τῶν ἀπογραφῶν καὶ ἐκ τῶν ἄλλων ἁπάντων (10)
(96) Ἀγόρατος ὢν αὐτοῖς αἴτιος τοῦ θανάτου. ἔτι δὲ καὶ προσ-
ήκει ὑμῖν ἐναντία τοῖς τριάκοντα ψηφίζεσθαι· ὧν μὲν τοί-
669
69. Λυσίας. In Nicomachum {0540.030} (5-4 B.C.) Section 5 line
5
δέ, ὦ Νικόμαχε, οὐδὲ τεττάρων ἐτῶν ἠξίωσας ἐγγράψαι,
ἀλλὰ μόνῳ σοὶ τῶν πολιτῶν ἐξεῖναι νομίζεις ἄρχειν πο-
λὺν χρόνον, καὶ μήτε εὐθύνας διδόναι μήτε τοῖς ψηφίσμασι (5)
πείθεσθαι μήτε τῶν νόμων φροντίζειν, ἀλλὰ τὰ μὲν ἐγγρά-
φεις τὰ δ’ ἐξαλείφεις, καὶ εἰς τοῦτο ὕβρεως ἥκεις ὥστε
70. Λυσίας. Περὶ τοῦ μὴ καταλῦσαι τὴν πάτριον πολιτείαν Ἀθήνησι
{0540.034} (5-4 B.C.) Section 1 line 5
τοὺς ἐπιγιγνομένους ἑτέρας πολιτείας ἐπιθυμεῖν, τότε δὴ
οὗτοι τοὺς κακῶς πεπονθότας καὶ ἀμφοτέρων πεπειραμέ-
νους ἐξαπατῆσαι ζητοῦσι τοῖς αὐτοῖς ψηφίσμασιν, οἷσπερ (5)
(2) καὶ πρότερον δὶς ἤδη. καὶ τούτων μὲν οὐ θαυμάζω, ὑμῶν
δὲ τῶν ἀκροωμένων, ὅτι πάντων ἐστὲ ἐπιλησμονέστατοι
71. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Olynthiaca 3 {0014.003} (4 B.C.)
Section 14 line 2
κακὸν αὑτὸν ἐμβαλεῖν.
(14) Οὐ μὴν οὐδ’ ἐκεῖνό γ’ ὑμᾶς ἀγνοεῖν δεῖ, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, ὅτι ψήφισμ’ οὐδενὸς ἄξιόν ἐστιν, ἂν μὴ προσγένηται
τὸ ποιεῖν ἐθέλειν τά γε δόξαντα προθύμως [ὑμᾶς]. εἰ γὰρ
αὐτάρκη τὰ ψηφίσματ’ ἦν ἢ ὑμᾶς ἀναγκάζειν ἃ προσήκει
72. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Olynthiaca 3 {0014.003} (4 B.C.)
Section 14 line 4
ναῖοι, ὅτι ψήφισμ’ οὐδενὸς ἄξιόν ἐστιν, ἂν μὴ προσγένηται
τὸ ποιεῖν ἐθέλειν τά γε δόξαντα προθύμως [ὑμᾶς]. εἰ γὰρ
αὐτάρκη τὰ ψηφίσματ’ ἦν ἢ ὑμᾶς ἀναγκάζειν ἃ προσήκει
πράττειν ἢ περὶ ὧν γραφείη διαπράξασθαι, οὔτ’ ἂν ὑμεῖς (5)
πολλὰ ψηφιζόμενοι μικρά, μᾶλλον δ’ οὐδὲν ἐπράττετε τού-
73. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Olynthiaca 3 {0014.003} (4 B.C.)
Section 15 line 1
670
πολλὰ ψηφιζόμενοι μικρά, μᾶλλον δ’ οὐδὲν ἐπράττετε τού-
των, οὔτε Φίλιππος τοσοῦτον ὑβρίκει χρόνον· πάλαι γὰρ
(15) ἂν εἵνεκά γε ψηφισμάτων ἐδεδώκει δίκην. ἀλλ’ οὐχ οὕτω
ταῦτ’ ἔχει· τὸ γὰρ πράττειν τοῦ λέγειν καὶ χειροτονεῖν
ὕστερον ὂν τῇ τάξει, πρότερον τῇ δυνάμει καὶ κρεῖττόν
74. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Philippica 1 {0014.004} (4 B.C.)
Section 20 line 6
διεξιὼν χωρίς. ξένους μὲν λέγω—καὶ ὅπως μὴ ποιήσεθ’ ὃ
πολλάκις ὑμᾶς ἔβλαψεν· πάντ’ ἐλάττω νομίζοντες εἶναι τοῦ (5)
δέοντος, καὶ τὰ μέγιστ’ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν αἱρούμενοι, ἐπὶ
τῷ πράττειν οὐδὲ τὰ μικρὰ ποιεῖτε· ἀλλὰ τὰ μικρὰ ποιήσαν-
τες καὶ πορίσαντες τούτοις προστίθετε, ἂν ἐλάττω φαίνηται.
75. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Philippica 1 {0014.004} (4 B.C.)
Section 30 line 3
(30) Ἃ μὲν ἡμεῖς, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, δεδυνήμεθ’ εὑρεῖν ταῦτ’
ἐστίν· ἐπειδὰν δ’ ἐπιχειροτονῆτε τὰς γνώμας, ἂν ὑμῖν
ἀρέσκῃ, χειροτονήσετε, ἵνα μὴ μόνον ἐν τοῖς ψηφίσμασι
καὶ ταῖς ἐπιστολαῖς πολεμῆτε Φιλίππῳ, ἀλλὰ καὶ τοῖς
ἔργοις. (5)
76. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Philippica 1 {0014.004} (4 B.C.)
Section 45 line 4
μὲν γὰρ ἄν, οἶμαι, μέρος τι τῆς πόλεως συναποσταλῇ, κἂν
μὴ πᾶσα, καὶ τὸ τῶν θεῶν εὐμενὲς καὶ τὸ τῆς τύχης συνα-
γωνίζεται· ὅποι δ’ ἂν στρατηγὸν καὶ ψήφισμα κενὸν καὶ
τὰς ἀπὸ τοῦ βήματος ἐλπίδας ἐκπέμψητε, οὐδὲν ὑμῖν τῶν (5)
δεόντων γίγνεται, ἀλλ’ οἱ μὲν ἐχθροὶ καταγελῶσιν, οἱ δὲ
77. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 19 line 4
δὲ τοῦτο οὐχ οἷόν τε ὑμῖν ἐστιν ἀμνημονῆσαι· ἐν γὰρ τῇ
αὐτῇ ἐκκλησίᾳ καὶ οἱ πρέσβεις ὑμῖν οἱ παρ’ ἐκείνου ἥκοντες
διελέγοντο καὶ τὸ ψήφισμα ἐγράφη. ὥστ’ οὐχ οἷόν τε, παρα-
671
χρῆμα τῶν λόγων εἰρημένων καὶ εὐθὺς τοῦ ψηφίσματος (5)
ἐπαναγιγνωσκομένου, τὴν καταψευδομένην γνώμην τῶν πρέ-
78. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 19 line 5
αὐτῇ ἐκκλησίᾳ καὶ οἱ πρέσβεις ὑμῖν οἱ παρ’ ἐκείνου ἥκοντες
διελέγοντο καὶ τὸ ψήφισμα ἐγράφη. ὥστ’ οὐχ οἷόν τε, παρα-
χρῆμα τῶν λόγων εἰρημένων καὶ εὐθὺς τοῦ ψηφίσματος (5)
ἐπαναγιγνωσκομένου, τὴν καταψευδομένην γνώμην τῶν πρέ-
σβεων, ταύτην ὑμᾶς χειροτονῆσαι· ὥστε τοῦτο μὲν οὐ κατ’
79. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 20 line 1
ἐμοῦ, ἀλλὰ καθ’ ὑμῶν ἐπέσταλκεν, ὡς ὑμεῖς περὶ ὧν οὐκ
ἠκούσατε, περὶ τούτων ἀποκρινάμενοι τὴν γνώμην ἀπεστεί-
(20) λατε. καὶ οἱ μὲν πρέσβεις αὐτοί, ὧν κατεψεύδετο τὸ ψή-
φισμα, ὅτ’ ἀπεκρίνεσθε αὐτοῖς ἀναγιγνώσκοντες καὶ ἐπὶ
ξένια αὐτοὺς ἐκαλεῖτε, οὐκ ἐτόλμησαν παρελθεῖν, οὐδ’ εἰπεῖν
ὅτι ‘καταψεύδεσθε ἡμῶν, ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι, καὶ φατὲ ἡμᾶς
80. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 23 line 7
φέροντα καὶ ὧν πολλὰ χρήματα ἀνηλώκει ὥστε γενέσθαι, (5)
ἀλλ’ ὑπὸ τῶν ἐνθάδε διδασκάλων προδεδιδαγμένος, οἳ οὐκ
ᾤοντο εἶναι τὸν γράψοντα ἐναντία τῷ Φιλοκράτους ψηφί-
(24) σματι, τῷ ἀπολλύντι Ἀμφίπολιν. ἐγὼ δ’, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, παράνομον μὲν οὐδὲν ἐτόλμησα γράψαι, τῷ δὲ
Φιλοκράτους ψηφίσματι οὐκ ἦν παράνομον τἀναντία γράφειν,
81. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 24 line 3
(24) σματι, τῷ ἀπολλύντι Ἀμφίπολιν. ἐγὼ δ’, ὦ ἄνδρες Ἀθη-
ναῖοι, παράνομον μὲν οὐδὲν ἐτόλμησα γράψαι, τῷ δὲ
Φιλοκράτους ψηφίσματι οὐκ ἦν παράνομον τἀναντία γράφειν,
ὡς ἐγὼ ἐπιδείξω· τὸ γὰρ ψήφισμα τὸ Φιλοκράτους, καθ’ ὃ
672
ὑμεῖς ἀπώλλυτε Ἀμφίπολιν, ἐναντίον ἦν τοῖς προτέροις (5)
82. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 24 line 4
ναῖοι, παράνομον μὲν οὐδὲν ἐτόλμησα γράψαι, τῷ δὲ
Φιλοκράτους ψηφίσματι οὐκ ἦν παράνομον τἀναντία γράφειν,
ὡς ἐγὼ ἐπιδείξω· τὸ γὰρ ψήφισμα τὸ Φιλοκράτους, καθ’ ὃ
ὑμεῖς ἀπώλλυτε Ἀμφίπολιν, ἐναντίον ἦν τοῖς προτέροις (5)
ψηφίσμασι, καθ’ ἃ ὑμεῖς ἐκτήσασθε ταύτην τὴν χώραν.
83. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 24 line 6
ὡς ἐγὼ ἐπιδείξω· τὸ γὰρ ψήφισμα τὸ Φιλοκράτους, καθ’ ὃ
ὑμεῖς ἀπώλλυτε Ἀμφίπολιν, ἐναντίον ἦν τοῖς προτέροις (5)
ψηφίσμασι, καθ’ ἃ ὑμεῖς ἐκτήσασθε ταύτην τὴν χώραν.
(25) τοῦτο μὲν οὖν παράνομον ἦν τὸ ψήφισμα, τὸ τοῦ Φιλοκρά-
τους, καὶ οὐχ οἷόν τ’ ἦν τὸν τὰ ἔννομα γράφοντα ταὐτὰ τῷ
84. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 25 line 1
ὑμεῖς ἀπώλλυτε Ἀμφίπολιν, ἐναντίον ἦν τοῖς προτέροις (5)
ψηφίσμασι, καθ’ ἃ ὑμεῖς ἐκτήσασθε ταύτην τὴν χώραν.
(25) τοῦτο μὲν οὖν παράνομον ἦν τὸ ψήφισμα, τὸ τοῦ Φιλοκρά-
τους, καὶ οὐχ οἷόν τ’ ἦν τὸν τὰ ἔννομα γράφοντα ταὐτὰ τῷ
παρανόμῳ ψηφίσματι γράφειν. ἐκείνοις δὲ τοῖς προτέροις
85. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 25 line 3
(25) τοῦτο μὲν οὖν παράνομον ἦν τὸ ψήφισμα, τὸ τοῦ Φιλοκρά-
τους, καὶ οὐχ οἷόν τ’ ἦν τὸν τὰ ἔννομα γράφοντα ταὐτὰ τῷ
παρανόμῳ ψηφίσματι γράφειν. ἐκείνοις δὲ τοῖς προτέροις
ψηφίσμασι, τοῖς οὖσιν ἐννόμοις καὶ σῴζουσι τὴν ὑμετέραν
χώραν, ταὐτὰ γράφων ἔννομά τ’ ἔγραψα καὶ ἐξήλεγχον τὸν (5)
673
86. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 25 line 4
τους, καὶ οὐχ οἷόν τ’ ἦν τὸν τὰ ἔννομα γράφοντα ταὐτὰ τῷ
παρανόμῳ ψηφίσματι γράφειν. ἐκείνοις δὲ τοῖς προτέροις
ψηφίσμασι, τοῖς οὖσιν ἐννόμοις καὶ σῴζουσι τὴν ὑμετέραν
χώραν, ταὐτὰ γράφων ἔννομά τ’ ἔγραψα καὶ ἐξήλεγχον τὸν (5)
Φίλιππον, ὅτι ἐξηπάτα ὑμᾶς καὶ οὐκ ἐπανορθώσασθαι ἐβού-
87. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 26 line 4
ἐστιν, ἅπαντες ἴστε. φησὶ δ’ Ἀμφίπολιν ἑαυτοῦ εἶναι·
ὑμᾶς γὰρ ψηφίσασθαι ἐκείνου εἶναι, ὅτ’ ἐψηφίζεσθε ἔχειν
αὐτὸν ἃ εἶχεν. ὑμεῖς δὲ τὸ μὲν ψήφισμα τοῦτ’ ἐψηφίσασθε,
οὐ μέντοι γ’ ἐκείνου εἶναι Ἀμφίπολιν· ἔστι γὰρ ἔχειν καὶ (5)
τἀλλότρια, καὶ οὐχ ἅπαντες οἱ ἔχοντες τὰ αὑτῶν ἔχουσιν,
88. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 27 line 1
τἀλλότρια, καὶ οὐχ ἅπαντες οἱ ἔχοντες τὰ αὑτῶν ἔχουσιν,
ἀλλὰ πολλοὶ καὶ ἀλλότρια κέκτηνται· ὥστε τοῦτό γε τὸ
(27) σοφὸν αὐτῷ ἠλίθιόν ἐστιν. καὶ τοῦ μὲν Φιλοκράτους ψηφί-
σματος μέμνηται, τῆς δ’ ἐπιστολῆς, ἣν πρὸς ὑμᾶς ἔπεμψεν
ὅτ’ Ἀμφίπολιν ἐπολιόρκει, ἐπιλέλησται, ἐν ᾗ ὡμολόγει τὴν
Ἀμφίπολιν ὑμετέραν εἶναι· ἔφη γὰρ ἐκπολιορκήσας ὑμῖν
89. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. Περί Αλοννήσου. {0014.007} (4
B.C.) Section 42 line 5
χώραν οὖσαν οἰκεῖν καὶ οὐχ ὑμετέραν, καὶ τὰ μὲν ὑμέτερα
εἶναι ἐγκτήματα ὡς ἐν ἀλλοτρίᾳ, τὰ δὲ ἑαυτῶν κτήμαθ’ ὡς
ἐν οἰκείᾳ, καὶ ταῦθ’ ὑμέτερον πολίτην γράψαι ἐν ψηφίσματι, (5)
(43) Κάλλιππον Παιανιέα. καὶ τοῦτό γ’ ἀληθῆ λέγουσιν· ἔγραψε
γάρ, καὶ ἐμοῦ γ’ αὐτὸν γραψαμένου παρανόμων γραφὴν ὑμεῖς
90. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. De Chersoneso {0014.008} (4 B.C.)
Section 6 line 4
674
Φίλιππος, πρὶν Διοπείθην ἐκπλεῦσαι καὶ τοὺς κληρούχους,
οὓς νῦν αἰτιῶνται πεποιηκέναι τὸν πόλεμον, πολλὰ μὲν τῶν
ἡμετέρων ἀδίκως εἰληφώς, ὑπὲρ ὧν ψηφίσμαθ’ ὑμέτερ’ ἐγκα-
λοῦντα κύρια ταυτί, πάντα δὲ τὸν χρόνον συνεχῶς τὰ τῶν (5)
ἄλλων Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων λαμβάνων καὶ ἐφ’ ἡμᾶς
91. ΔΗΜΟΣΘΈΝΗΣ. Orat. De Chersoneso {0014.008} (4 B.C.)
Section 29 line 5
στρατιώτας τρέφειν καὶ τριήρεις ἐκπέμπειν καὶ χρήματ’
εἰσφέρειν δεῖ καὶ ἀναγκαῖόν ἐστιν, ἐπὶ δ’ ἡμᾶς αὐτοὺς
ψήφισμα, εἰσαγγελία, πάραλος ταῦτ’ ἔστιν. ταῦτ’ ἦν εὖ (5)
φρονούντων ἀνθρώπων, ἐπηρεαζόντων δὲ καὶ διαφθειρόντων
(30) τὰ πράγμαθ’ ἃ νῦν οὗτοι ποιοῦσιν. καὶ τὸ μὲν τούτων τινὰς
92. Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία {0086.003} (4 B.C.) Section
29 subsection 1 line 7
κάσθησαν κι[νήσα]ντες τὴν δημοκρατίαν καταστῆσαι τὴν (5)
ἐπὶ τῶν τετρακοσίων πολιτείαν, εἰπόντος τὸν μὲν πρὸ τοῦ
ψηφίσματος λόγον Μηλοβίου, τὴν δὲ γνώμην γράψαντος
Πυθοδώρου το[ῦ Ἀναφλ]υ[σ]τίου, μάλιστα δὲ συμπεισθέν-
των τῶν πολλῶν διὰ τὸ νομίζειν βασιλέα μᾶ[λ]λον ἑαυ-
93. Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία {0086.003} (4 B.C.) Section
29 subsection 2 line 1
των τῶν πολλῶν διὰ τὸ νομίζειν βασιλέα μᾶ[λ]λον ἑαυ-
τοῖς συμπολεμήσειν, ἐὰν δι’ ὀλίγων ποιήσωνται τὴν πολι- (10)
(2) τείαν. ‖ ἦν δὲ τὸ ψήφισμα τὸ Πυθοδώρου τοιόνδε· τὸν
δῆμον ἑλέσθαι μετὰ τῶν προϋπαρχόντων δέκα προβούλων
ἄλλους εἴκοσι ἐκ τῶν ὑπὲρ τετταράκοντα ἔτη γεγονότων,
94. Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία {0086.003} (4 B.C.) Section
34 subsection 3 line 13
δρου δὲ προσθεμένου τοῖς ὀλιγαρχικοῖς, καταπλαγεὶς ὁ
δῆμος ἠναγκάσθη χειροτονεῖν τὴν ὀλιγαρχίαν. ἔγραψε δὲ
τὸ ψήφισμα Δρακοντίδης Ἀφιδναῖος.
675
35.
(1) Οἱ μὲν οὖν τριάκοντα τοῦτον τὸν τρόπον κατέστησαν ἐπὶ
Πυθοδώρου ἄρχοντος. γενόμενοι δὲ κύριοι τῆς πόλεως,
95. Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία {0086.003} (4 B.C.) Section
40 subsection 2 line 2
γραφῆς, ὥστε συναναγκασθῆναι μένειν πολλοὺς ἄκοντας,
(2) ἕως ἐθάρρησαν. καὶ δοκεῖ τοῦτό τε πολιτεύσασθαι καλῶς
Ἀρχῖνος, καὶ μετὰ ταῦτα γραψάμενος τὸ ψήφισμα τὸ
Θρασυβούλου παρανόμων, ἐν ᾧ μετεδίδου τῆς πολιτείας
πᾶσι τοῖς ἐκ Πειραιέως συγκατελθοῦσι, ὧν ἔνιοι φανερῶς
96. Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία {0086.003} (4 B.C.) Section
41 subsection 2 line 24
προσεπιλαμβάνουσα τῷ πλήθει τὴν ἐξουσίαν. ἁπάντων
γὰρ αὐτὸς αὑτὸν πεποίηκεν ὁ δῆμος κύριον, καὶ πάντα
διοικεῖται ψηφίσμασιν καὶ δικαστηρίοις, ἐν οἷς ὁ δῆμός
ἐστιν ὁ κρατῶν. καὶ γὰρ αἱ τῆς βουλῆς κρίσεις εἰς (25)
τὸν δῆμον ἐληλύθασιν. καὶ τοῦτο δοκοῦσι ποιεῖν ὀρθῶς·
97. Αριστοτέλης. Ἀθηναίων πολιτεία {0086.003} (4 B.C.) Section
54 subsection 3 line 2
πλοῦν οὐ διπλοῦται.
(3) κληροῦσι δὲ καὶ γραμματέα τὸν κατὰ πρυτανείαν κα-
λούμενον, ὃς τῶν γραμμάτων ἐστὶ κύριος, καὶ τὰ ψηφί-
σματα τὰ γιγνόμενα φυλάττει, καὶ τἆλλα πάντα ἀντιγράφε-
ται καὶ παρακάθηται τῇ βουλῇ. πρότερον μὲν οὖν οὗτος
ἦν χειροτονητός, καὶ τοὺς ἐνδοξοτάτους καὶ πιστοτάτους (5)
98. Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. (4 B.C.) Bekker page 1134b
line 24
μνᾶς λυτροῦσθαι, ἢ τὸ αἶγα θύειν ἀλλὰ μὴ δύο πρόβατα,
ἔτι ὅσα ἐπὶ τῶν καθ’ ἕκαστα νομοθετοῦσιν, οἷον τὸ θύειν Βρα-
σίδᾳ, καὶ τὰ ψηφισματώδη. δοκεῖ δ’ ἐνίοις εἶναι πάντα
τοιαῦτα, ὅτι τὸ μὲν φύσει ἀκίνητον καὶ πανταχοῦ τὴν αὐτὴν (25)
676
ἔχει δύναμιν, ὥσπερ τὸ πῦρ καὶ ἐνθάδε καὶ ἐν Πέρσαις καίει,
99. Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. (4 B.C.) Bekker page 1137b
line 29
ᾗ ἐλλείπει διὰ τὸ καθόλου. τοῦτο γὰρ αἴτιον καὶ τοῦ μὴ
πάντα κατὰ νόμον εἶναι, ὅτι περὶ ἐνίων ἀδύνατον θέσθαι
νόμον, ὥστε ψηφίσματος δεῖ. τοῦ γὰρ ἀορίστου ἀόριστος καὶ
ὁ κανών ἐστιν, ὥσπερ καὶ τῆς Λεσβίας οἰκοδομίας ὁ μολί- (30)
βδινος κανών· πρὸς γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ λίθου μετακινεῖται
100. Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. (4 B.C.) Bekker page 1137b
line 32
ὁ κανών ἐστιν, ὥσπερ καὶ τῆς Λεσβίας οἰκοδομίας ὁ μολί- (30)
βδινος κανών· πρὸς γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ λίθου μετακινεῖται
καὶ οὐ μένει ὁ κανών, καὶ τὸ ψήφισμα πρὸς τὰ πράγματα.
τί μὲν οὖν ἐστὶ τὸ ἐπιεικές, καὶ ὅτι δίκαιον καὶ τινὸς βέλ-
τιον δικαίου, δῆλον. φανερὸν δ’ ἐκ τούτου καὶ ὁ ἐπιεικὴς τίς
101. Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. (4 B.C.) Bekker page 1141b
line 27
πόλιν ἣ μὲν ὡς ἀρχιτεκτονικὴ φρόνησις νομοθετική, ἣ δὲ (25)
ὡς τὰ καθ’ ἕκαστα τὸ κοινὸν ἔχει ὄνομα, πολιτική· αὕτη
δὲ πρακτικὴ καὶ βουλευτική· τὸ γὰρ ψήφισμα πρακτὸν
ὡς τὸ ἔσχατον. διὸ πολιτεύεσθαι τούτους μόνον λέγουσιν·
μόνοι γὰρ πράττουσιν οὗτοι ὥσπερ οἱ χειροτέχναι. δοκεῖ
102. Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. (4 B.C.) Bekker page 1151b
line 16
ἡδονὴν καὶ λύπην· χαίρουσι γὰρ νικῶντες ἐὰν μὴ μετα-
πείθωνται, καὶ λυποῦνται ἐὰν ἄκυρα τὰ αὐτῶν ᾖ ὥσπερ (15)
ψηφίσματα· ὥστε μᾶλλον τῷ ἀκρατεῖ ἐοίκασιν ἢ τῷ ἐγ-
κρατεῖ. εἰσὶ δέ τινες οἳ τοῖς δόξασιν οὐκ ἐμμένουσιν οὐ δι’
ἀκρασίαν, οἷον ἐν τῷ Φιλοκτήτῃ τῷ Σοφοκλέους ὁ Νεο-
103. Αριστοτέλης. Πολιτικά. (4 B.C.) Bekker page 1292a line 6
677
της, ἄρχειν δὲ τὸν νόμον· ἕτερον δὲ εἶδος δημοκρατίας τἆλλα
μὲν εἶναι ταὐτά, κύριον δ’ εἶναι τὸ πλῆθος καὶ μὴ τὸν νό- (5)
μον. τοῦτο δὲ γίνεται ὅταν τὰ ψηφίσματα κύρια ᾖ ἀλλὰ
μὴ ὁ νόμος· συμβαίνει δὲ τοῦτο διὰ τοὺς δημαγωγούς. ἐν
μὲν γὰρ ταῖς κατὰ νόμον δημοκρατουμέναις οὐ γίνεται δημα-
104. Αριστοτέλης. Πολιτικά. (4 B.C.) Bekker page 1292a line 19
τικός, ὥστε οἱ κόλακες ἔντιμοι, καὶ ἔστιν ὁ τοιοῦτος δῆμος
ἀνάλογον τῶν μοναρχιῶν τῇ τυραννίδι. διὸ καὶ τὸ ἦθος τὸ
αὐτό, καὶ ἄμφω δεσποτικὰ τῶν βελτιόνων, καὶ τὰ ψηφί-
σματα ὥσπερ ἐκεῖ τὰ ἐπιτάγματα, καὶ ὁ δημαγωγὸς (20)
καὶ ὁ κόλαξ οἱ αὐτοὶ καὶ ἀνάλογον. καὶ μάλιστα δ’ ἑκάτε-
ροι παρ’ ἑκατέροις ἰσχύουσιν, οἱ μὲν κόλακες παρὰ τοῖς τυράν-
105. Αριστοτέλης. Πολιτικά. (4 B.C.) Bekker page 1292a line 24
ροι παρ’ ἑκατέροις ἰσχύουσιν, οἱ μὲν κόλακες παρὰ τοῖς τυράν-
νοις, οἱ δὲ δημαγωγοὶ παρὰ τοῖς δήμοις τοῖς τοιούτοις. αἴτιοι
δέ εἰσι τοῦ εἶναι τὰ ψηφίσματα κύρια ἀλλὰ μὴ τοὺς νόμους
οὗτοι, πάντα ἀνάγοντες εἰς τὸν δῆμον· συμβαίνει γὰρ αὐτοῖς (25)
γίνεσθαι μεγάλοις διὰ τὸ τὸν μὲν δῆμον πάντων εἶναι κύ-
106. Αριστοτέλης. Πολιτικά. (4 B.C.) Bekker page 1292a line 35
μὲν νόμον ἄρχειν πάντων <τῶν καθόλου, τῶν δὲ καθ’ ἕκαστα τὰς
ἀρχάς, καὶ ταύτην πολιτείαν κρίνειν. ὥστ’ εἴπερ ἐστὶ δημοκρατία
μία τῶν πολιτειῶν, φανερὸν ὡς ἡ τοιαύτη κατάστασις, ἐν ᾗ ψηφί-
(35)
σμασι πάντα διοικεῖται, οὐδὲ δημοκρατία κυρίως· οὐθὲν
γὰρ ἐνδέχεται ψήφισμα εἶναι καθόλου. τὰ μὲν οὖν τῆς δημο-
κρατίας εἴδη διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον.
107. Αριστοτέλης. Πολιτικά. (4 B.C.) Bekker page 1292a line 37
μία τῶν πολιτειῶν, φανερὸν ὡς ἡ τοιαύτη κατάστασις, ἐν ᾗ ψηφί-
(35)
σμασι πάντα διοικεῖται, οὐδὲ δημοκρατία κυρίως· οὐθὲν
γὰρ ἐνδέχεται ψήφισμα εἶναι καθόλου. τὰ μὲν οὖν τῆς δημο-
678
κρατίας εἴδη διωρίσθω τὸν τρόπον τοῦτον.
Ὀλιγαρχίας δὲ εἴδη ἓν μὲν τὸ ἀπὸ τιμημάτων εἶναι
108. Αριστοτέλης. Rhetorica {0086.038} (4 B.C.) Bekker page
1411a line 11
εὐθύνας πειρᾶσθαι δοῦναι. καὶ παρακαλῶν ποτὲ τοὺς Ἀθη-
ναίους εἰς Εὔβοιαν ἐπισιτισαμένους ἔφη δεῖν ἐξιέναι τὸ (10)
Μιλτιάδου ψήφισμα. καὶ Ἰφικράτης σπεισαμένων Ἀθηναίων
πρὸς Ἐπίδαυρον καὶ τὴν παραλίαν ἠγανάκτει, φάσκων αὐ-
τοὺς τὰ ἐφόδια τοῦ πολέμου παρῃρῆσθαι. καὶ Πειθόλαος
109. ALCIDAMAS Rhet. Frag. {0610.001} (4 B.C.) Fragment 16
section 11 line 2
παρ’ ἀλλήλων τὰ πεμπόμενα, οὗτός τε ἐκείνοις ἐκεῖνοί τε τούτῳ
πέμποντες διὰ τοιούτου εἴδους καὶ μὴ δι’ ἀγγέλων. (11) ἔτι δὲ
καὶ τόδε σκεψώμεθα. ψήφισμα ἡμῖν ἐγένετο, ὃς ἂν βέλος τι λάβῃ
ἐκ τῶν πολεμίων, ἀποφέρειν πρὸς τοὺς ἡγεμόνας, διὰ τὸ σπανίοις
αὐτοῖς χρῆσθαι ἡμᾶς· καὶ οἱ μὲν ἄλλοι πειθαρχοῦσι τοῖς ἐψηφισ-
110. PLUTARCHUS Biogr. et Phil. Lysander {0007.032} (A.1-2)
Chap. 27 section 3 line 2
χόθεν, ἐκσπόνδους δὲ τοὺς ἐνισταμένους τοῖς
(3) ἄγουσι. πρὸς ταῦτα γὰρ ἀντεψηφίσαντο Θη-
βαῖοι ψηφίσματα πρέποντα καὶ ἀδελφὰ ταῖς
Ἡρακλέους καὶ Διονύσου πράξεσιν, οἰκίαν μὲν
ἀνεῷχθαι πᾶσαν καὶ πόλιν ἐν Βοιωτίᾳ τοῖς
111. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter alpha lemma 133 line 2
τὸ ἀνδρολήψιον ἐν τούτῳ.
(133) Ἄνδρων: Ἀντιφῶν ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημοσθένους γραφὴν
ἀπο-
λογίᾳ. Ἄνδρωνά φησιν εἶναι Κρατερὸς ἐν εʹ τῶν Ψηφισμάτων τὸν
γράψαντα τὸ ψήφισμα τὸ περὶ Ἀντιφῶντος τοῦ ῥήτορος. ἦν δὲ εἷς
679
τῶν υʹ ὁ Ἄνδρων.
112. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter alpha lemma 133 line 3
(133) Ἄνδρων: Ἀντιφῶν ἐν τῇ πρὸς τὴν Δημοσθένους γραφὴν
ἀπο-
λογίᾳ. Ἄνδρωνά φησιν εἶναι Κρατερὸς ἐν εʹ τῶν Ψηφισμάτων τὸν
γράψαντα τὸ ψήφισμα τὸ περὶ Ἀντιφῶντος τοῦ ῥήτορος. ἦν δὲ εἷς
τῶν υʹ ὁ Ἄνδρων.
(134) Ἀνελοῦσα γὰρ τὸν νόμον τοῦτον ἐχειροτόνησεν αὐτῆι:
113. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter alpha lemma 216 line 2
πρᾶγμα λέγει Δημοσθένης ἐν τῇ πρὸς Εὐβουλίδην ἐφέσει.
(216) Ἀπροβούλευτον: τὸ μὴ πρότερον εἰς τὴν βουλὴν, ἀλλ’
εὐθὺς εἰς
τὸν δῆμον εἰσφερόμενον ψήφισμα. ἐν τῷ κατ’ Ἀνδροτίωνος νόμος
πα-
ράκειται ταῦτα δηλῶν.
(217) Ἀπρόσκλητον: τὴν οὐ προσκεκλημένην Ὑπερείδης ἐν τῷ
κατ’
114. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter alpha lemma 236 line 4
τὸ καθιερωθῆναι πρὸ γάμων τὰς παρθένους τῇ Ἀρτέμιδι τῇ
Μουνυχίᾳ
ἢ τῇ Βραυρωνίᾳ. τὰ δὲ συντείνοντα εἰς τὸ προκείμενον εἴρηται
παρά
τε ἄλλοις καὶ Κρατερῷ ἐν τοῖς Ψηφίσμασιν. ὅτι δὲ αἱ ἀρκτευόμεναι
παρθένοι ἄρκτοι καλοῦνται, Εὐριπίδης Ὑψιπύλῃ, Ἀριστοφάνης
Λημ- (5)
νίαις καὶ Λυσιστράτῃ.
115. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter gamma lemma 15 line 3
680
(15) Γραμματεύς: Δημοσθένης ὑπὲρ Κτησιφῶντος. ὁ γραμματεὺς
πῶς τε καθίστατο καὶ τί ἔπραττεν, ὡς τῶν γραμμάτων τ’ ἐστὶ κύ-
ριος καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ γενόμενα φυλάττει καὶ τὰ ἄλλα πάντα
ἀντιγράφεται καὶ παρακάθηται τῇ βουλῇ, δεδήλωκεν Ἀριστοτέλης
ἐν Ἀθηναίων πολιτείᾳ. (5)
116. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter gamma lemma 17 line 1
(16) Γραφεύς: ἀντὶ τοῦ ζωγράφος Δημοσθένης κατὰ Μειδίου. καὶ
Γράφειν δὲ τὸ ζωγραφεῖν ἔλεγον.
(17) Γραφή: δημοσίου τινὸς ἐγκλήματος ὄνομα. οὐ μόνον δὲ ὅταν
ψη-
φίσματος ἢ νόμου κατηγορῷ τις, παρανόμων γραφὴν ἀποφέρεσθαι
καὶ
γράφεσθαι λέγεται, ἀλλὰ καὶ ἐπ’ ἄλλοις πολλοῖς ἀδικήμασιν, ὅταν
ἢ δημοσίᾳ ἢ ὡς ἐπὶ δημοσίοις αὐτοῖς ἐγκαλῇ τις. πολὺ δὲ τοὔνομα
117. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter kappa lemma 86 line 6
ιʹ πρέσβεων τῶν μετὰ Δημοσθένους καὶ Αἰσχίνου πρεσβευσάντων
ἦν
οὗτος· ἑκάτερος γοῦν τῶν ῥητόρων ἐν τῷ περὶ τῆς πρεσβείας
πολλά- (5)
κις αὐτοῦ μνημονεύει. ἕτερος δ’ ἂν εἴη τις ὁ τὸ ψήφισμα τὸ περὶ
τοῦ στεφάνου γεγραφὼς Δημοσθένει, καθ’ οὗ λόγος ἐστὶ τῷ
Αἰσχίνῃ
ὁ κατὰ Κτησιφῶντος.
118. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter nu lemma 5 line 3
(5) Ναυτοδίκαι: Λυσίας ἐν τῷ πρὸς Ἀλκιβιάδην, εἰ γνήσιος ὁ
λόγος. ἀρχή τις ἦν Ἀθήνησιν οἱ ναυτοδίκαι· Κρατερὸς γοῦν ἐν τῷ
δʹ τῶν Ψηφισμάτων φησὶν “ἐὰν δέ τις ἐξ ἀμφοῖν ξένοιν γεγονὼς
“φρατρίζῃ, διώκειν εἶναι τῷ βουλομένῳ Ἀθηναίων, οἷς δίκαι εἰσὶ,
“λαγχάνειν δὲ τῇ ἕνῃ καὶ νέᾳ πρὸς τοὺς ναυτοδίκας.”
Ἀριστοφάνης (5)
681
119. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter nu lemma 10 line 3
(10) Νεμέας αὐλητρίδος μνημονεύει Ὑπερείδης ἐν τῷ κατὰ
Πατρο-
κλέους, εἰ γνήσιος. ὁ δὲ Πολέμων ἐν τοῖς περὶ τῆς ἀκροπόλεως
παρατίθεται ψήφισμα καθ’ ὃ ἀπείρητο Ἀθήνησιν ὄνομα
πεντετηρίδος
τίθεσθαι δούλῃ ἢ ἀπελευθέρᾳ ἢ πόρνῃ ἢ αὐλητρίδι· ἄξιον οὖν
ἀπορῆ-
σαι πῶς οὕτως ὠνομάζετο ἡ αὐλητρίς. (5)
120. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter nu lemma 21 line 2
μενον τῆς Κολοφωνίων πόλεως Θεόπομπος ἐν τῇ ιεʹ φησίν.
(21) Νύμφαιον: Αἰσχίνης ἐν τῷ κατὰ Κτησιφῶντός φησι “Νύμ-
“φαιον τὸ ἐν τῷ Πόντῳ.” Κρατερὸς δὲ ἐν θʹ τῶν Ψηφισμάτων
φησὶν ὅτι Ἀθηναίοις τὸ Νύμφαιον ἐτέλει τάλαντον.
121. Αρποκρατίων. Lexicon in decem oratores Atticos (A.1/2?)
Alphabetic letter omicron lemma 13 line 3
(13) Ὅτι διαμαρτάνει Δημοσθένης ἐν τῷ κατὰ Νεαίρας λέγων
Πλα-
ταιέας γεγράφθαι ἐν τῇ Ποικίλῃ στοᾷ· οὐδεὶς γὰρ τοῦτο εἴρηκεν,
ὥσπερ οὐδὲ Κρατερὸς ἐν τῇ τῶν ψηφισμάτων συναγωγῇ.
(14) Ὁ κάτωθεν νόμος: Δημοσθένης ἐν τῷ κατ’ Ἀριστοκράτους.
Δίδυμος “ἤτοι” φησὶ “τὴν ἡλιαίαν λέγει ὁ ῥήτωρ διὰ τὸ τῶν δικα-
122. MAXIMUS Soph. Dialexeis {0563.001} (A.2) Lecture 6
chap. 5 section d line 4
ψυχῇ καὶ ἀρχικώτατον, καθάπερ ἐν πόλει νόμος, οὐκ
ἐπ’ ἀξόνων γεγραμμένος, οὐδὲ ἐπὶ στήλης ἐγκεχαρα-
γμένος, οὐδὲ ὑπὸ ψηφισμάτων κεκυρωμένος, οὐδ’ ὑπ’
ἐκκλησίας κεχειροτονημένος, οὐδ’ ὑπὸ δήμου ἐπῃνη- (5)
μένος, οὐδ’ ὑπὸ δικαστηρίου δεδοκιμασμένος, οὐδ’ ὑπὸ
682
123. MAXIMUS Soph. Dialexeis {0563.001} (A.2) Lecture 11
chap. 4 section a line 2
καταμαντεύονται. 11.4.(a) Εἰ δὲ συναγαγὼν ἐκκλησίαν τῶν
τεχνῶν τούτων
κελεύοις ἅπαντας ἀθρόους διὰ ψηφίσματος ἑνὸς ἀπο-
κρίνασθαι περὶ τοῦ θεοῦ, οἴει ἄλλο μὲν ἂν τὸν γρα-
φέα εἰπεῖν, ἄλλο δὲ καὶ τὸν ἀγαλματοποιόν, καὶ τὸν
124. CHARITON Scr. Erot. De Chaerea et Callirhoe {0554.001}
(A.2?) Book 8 chap. 8 section 14 line 1
τριακοσίους, Ἕλληνας ἄνδρας, στρατὸν ἐμὸν ἀνδρεῖον, δέομαι
ὑμῶν, (5)πολίτας ποιήσατε.” πάλιν ὁ δῆμος ἐπεβόησεν “ἄξιοι
μεθ’ ἡμῶν(14) πολιτεύεσθαι· χειροτονείσθω ταῦτα.” ψήφισμα
ἐγράφη καὶ εὐθὺς ἐκεῖνοι καθίσαντες μέρος ἦσαν τῆς ἐκκλησίας.
καὶ Χαιρέας δὲἐδωρήσατο τάλαντον ἑκάστῳ, τοῖς δὲ Αἰγυπτίοις
ἀπένειμε χώραν
125. Claudius AELIANUS Soph. De natura animalium
{0545.001} (A.2-3) Book 5 section 17 line 17
ἱερουργίαις καὶ παρὰ τὸν τῶν ἄθλων χρόνον τὸν νε- (15)
νομισμένον ἀπαλλάττονται. λῦτο δ’ ἀγών, αἳ δὲ
ἐπιδημοῦσιν, ὥσπερ οὖν καθόδου τυχοῦσαι ψηφί-
σματι φυγάδες, εἶτα ἐπιρρέουσιν ἐς τὴν Ἦλιν αἱ μυῖαι
αὖθις.
(18) Ὁ ὀρφὼς θαλάττιον ζῷόν ἐστι, καὶ εἰ ἕλοις καὶ
126. ATHANASIUS Theol. Homilia in sanctos patres et
prophetas [Sp.] {2035.094} (A.4) Volume 28 page 1065 line 27
τουμένων ἔκδικος. Τὴν γὰρ Σουσάνναν συκοφαντη- (25)
θεῖσαν ὑπὸ τῶν ἀκολάστων γερόντων ἐῤῥύσω ἀπὸ τοῦ
θανατικοῦ ψηφίσματος, ἀποστείλας εἰς δικολογίαν
τὸν σοφὸν καὶ ἀνάργυρον ῥήτορα Δανιήλ. Ἐπεὶ οὖν
πάντων ἔχεις γνῶσιν, καὶ ἐπίστασαι, πῶς χρὴ αὐτοὺς
683
127. EVAGRIUS Scr. Eccl. Tractatus ad Eulogium (sub nomine
Nili Ancyrani) {4110.020} (A.4) Volume 79 page 1120 line 50
αἶνος γλώσσῃ τροχαλῶς φθεγγομένῃ, ἀλλὰ χείλεσι
δόξα εὐσταθῶς κινουμένοις· ἀκροώμενος λόγων,
ἐρώτα τὸν νοῦν σου καὶ τότε διακρίνας τὸ ψήφισμα δώ- (50)
σεις· μὴ παραλογίζου τὸν νοῦν σου ἀβουλίᾳ ῥημάτων,
ἵνα μὴ κρημνησθείη ἡ χανανιτίς σου γλῶσσα. Μή σε
128. SYNESIUS Phil. Epistulae {2006.001} (A.4-5) Epistle 67
line 56
πειρώμενον, καὶ ἀναθέσθαι τὸ σκέμμα μέχρι ἂν αὐ-
τοῖς δὴ γένηται πρὸς τὴν μακαριωτάτην σου κεφαλὴν (55)
ὑπὲρ τούτου ψήφισμα πέμψαι καὶ πρεσβευτήν, μᾶλλον
δὲ ἐμοῦ κατεδέοντο ποιήσασθαι συνηγορίαν ἐν γράμ-
μασιν, ἅπερ ἐδιδάχθην διδάσκοντα. ἐλέγετο τοίνυν
129. SOCRATES Scholasticus Hist. Ιστορία εκκλησιαστική.
{2057.001} (A.4-5) Book 2 chap. 36 line 14
πόλις δὲ αὕτη τῶν ἐν Ἰταλίᾳ Λιγύων—ὡς ἐπὶ καθαιρέσει τῆς
πίστεως τοὺς ἀνατολικοὺς σπεύδειν κυρῶσαι τὸ κατὰ Ἀθανασίου
ψήφισμα, ἀναστάντες ἐβόων μακρὰ, ‘δόλον ὑπομένειν καὶ ἀπάτην
διὰ τῶν γινομένων τὸν Χριστιανισμόν. Οὐ γὰρ ἀληθῆ τὴν κατὰ
(15)
Ἀθανασίου μέμψιν ἔλεγον εἶναι, ἀλλ’ ἐπὶ παρατροπῇ τῆς πίστεως
130. SOCRATES Scholasticus Hist. Ιστορία εκκλησιαστική.
{2057.001} (A.4-5) Book 6 chap. 2 line 10
χείας πρεσβύτερον· φήμη γὰρ ἐκράτει περὶ αὐτοῦ, ὡς εἴη διδακ-
τικὸς ἐν ταυτῷ καὶ ἐλλόγιμος. Ὀλίγου οὖν διαδράσαντος χρόνου,
ψηφίσματι κοινῷ ὁμοῦ πάντων, κλήρου τε φημὶ καὶ λαοῦ, ὁ
βασι- (10)
λεὺς αὐτὸν Ἀρκάδιος μεταπέμπεται. Διὰ δὲ τὸ ἀξιόπιστον τῆς
χειροτονίας παρῆσαν ἐκ βασιλικοῦ προστάγματος πολλοί τε καὶ
684
131. JOANNES CHRYSOSTOMUS Scr. Eccl. In principium
Actorum (homiliae 1-4) {2062.064} (A.4-5) Volume 51 page 94
line 28
τὴν ψῆφον, καὶ τῆς ψήφου ἡ δύναμις διαβαίνει τοὺς
οὐρανούς. Καὶ καθάπερ οἱ μὲν βασιλεῖς καθήμενοι ἐν
μιᾷ πόλει ψηφίζονται καὶ νομοθετοῦσιν, ἡ δὲ τῶν ψη-
φισμάτων καὶ τῶν νόμων δύναμις πᾶσαν διατρέχει
τὴν οἰκουμένην· οὕτω καὶ τότε, οἱ μὲν ἀπόστολοι ἐν (30)
ἑνὶ τόπῳ καθήμενοι ταῦτα ἐνομοθέτουν· ἡ δὲ τῶν
132. JOANNES CHRYSOSTOMUS Scr. Eccl. De eleemosyna
{2062.075} (A.4-5) Volume 51 page 261 line 8
ἑτέρου μὲν οὐδενὸς, τῶν δὲ τὴν πόλιν οἰκούντων ἡμῖν
πτωχῶν ἐπὶ ταύτην με χειροτονησάντων, οὐ ῥήμασι
καὶ ψηφίσμασι καὶ κοινῆς γνώμῃ βουλῆς, ἀλλὰ διὰ
τῶν θεαμάτων τῶν ἐλεεινῶν καὶ πικροτάτων. Παριὼν
γὰρ διὰ τῆς ἀγορᾶς καὶ τῶν στενωπῶν, καὶ πρὸς τὴν (10)
133. HERMIAS Phil. In Platonis Phaedrum scholia {2317.001}
(A.5) Page 211 line 11
Πλάτων γὰρ ἐνδόξως ἐπιχειρεῖ ἀποδεῖξαι ὅτι οὐ κακόν ἐστι τὸ
λογογρα-
φεῖν, καὶ ἀντιπαρατίθησι καὶ αὐτοὺς τοὺς μεγαλοδυνάμους καὶ
γράψαντας (10)
καὶ νόμους καὶ ψηφίσματα καὶ τὰ τοιαῦτα.
ρζʹ Οἵ γε καὶ ἐπειδάν τινα γράψωσιν 257e
Οἵτινες οὕτω βρενθύονται καὶ ὡς ἐπὶ καλῷ τῷ ποιήματι
καλλωπίζονται
134. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter epsilon Page
13 line 13
οἷον ἐρίζοντα.
Ἐρετρικὸς κατάλογος: ἐπὶ Διφίλου ἄρχοντος ἔ-
γραψαν ψήφισμα τοὺς ὁμήρους καταλέξαι ἐξ
Ἐρετριατῶν πλουσιωτάτων.
685
Ἐρεφθείς: ἐπιστεγάσας. (15)
135. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter kappa Page
182 line 1
Κτησιφῶν: εἷς τῶν δέκα πρέσβεων τῶν μετὰ Δη-
μοσθένους καὶ Αἰσχίνου πρεσβευσάντων· ἕτερος δ’ (25)
(182) ἂν εἴη ὁ τὸ ψήφισμα τὸ περὶ τοῦ στεφάνου γεγρα-
φὼς Δημοσθένει· καθ’ οὗ καὶ λόγος ἐστι τῶι Αἰσ-
χίνηι.
136. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter nu Page 304
line 16
Νύμφαιον: ὄρος Ἀρκαδίας.
Νυμφαῖον: ἐν τῶι Πόντωι ἐστὶν τὸ Νυμφαῖον· καὶ (15)
φησὶ Κρατερὸς ἐν θʹ τῶν ψηφισμάτων, ὅτι Ἀθη-
ναίοις ἐτέλει τάλαντον.
Νύμφαι: σκώληκες· οἱ ἐν τοῖς τῶν μελισσῶν κυτ-
137. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter pi Page 450
line 16
χίνηι ἡ προβολὴ τούνομα γέγονεν ἀπὸ τοῦ προβάλ-
λεσθαι τινὰ ἀδικεῖν. (15)
Προβουλεύματα: τὰ τῆς βουλῆς περὶ τῶν ψηφισμά-
των βουλεύματα· ἃ πρὸ τοῦ δήμου ἐβούλευεν· τὰ
γὰρ ψηφίσματα πρῶτον μὲν εἰσίετο εἰς τὴν βουλήν·
εἶτα δεξαμένης εἰσεφέρετο εἰς τὸν δῆμον, ἤδη
138. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter pi Page 450
line 18
Προβουλεύματα: τὰ τῆς βουλῆς περὶ τῶν ψηφισμά-
των βουλεύματα· ἃ πρὸ τοῦ δήμου ἐβούλευεν· τὰ
γὰρ ψηφίσματα πρῶτον μὲν εἰσίετο εἰς τὴν βουλήν·
εἶτα δεξαμένης εἰσεφέρετο εἰς τὸν δῆμον, ἤδη
προκυρωθέντα καὶ προβουλευθέντα· εἰ δὲ μὴ ἐδέξα- (20)
686
139. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter pi Page 465
line 25
Προύχοντο: προέβαλον· οὕτως καὶ Θουκυδίδης ἐχρή-
σατο ἐν αʹ ἱστοριῶν, λέγων· εἰ τὸ Μεγαρέων
ψήφισμα μὴ καθέλοιμεν, ὅπερ μάλιστα πρού- (25)
χονται· ἀντὶ τοῦ προβάλλουσι· προτείνουσιν.
(466) Προφερεῖς: οἱ νέοι μὲν ὄντες, πρεσβύτεροι δὲ φαινό-
140. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter rho Page
486 line 17
πων λεγόμενα· ἀναμέσον δὲ τούτων τὰ ὑπὸ τοῦ (15)
ποιητοῦ· οἷον, Τὸν δ’ ἀπαμειβόμενος.
Ῥῆσις: τὸ ψήφισμα· οὕτως Κράτης.
Ῥησίαρχος, ὃς ἐρέσει τὰ θέσφατα: παρ’ Ἐπιχάρ-
μωι· ἤτοι παρὰ τὴν ῥῆσιν εἴρηται· ἢ ὡς Ἀσκλη-
141. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter rho Page
487 line 19
λαμβάνει.
Ῥῆτρα: συνθῆκαι· λόγοι· ὁμολογίαι· Ταραντῖνοι δὲ
νόμους· καὶ οἷον ψηφίσματα· παρὰ Λακεδαιμο-
νίοις ῥήτρα Λυκούργου νόμος, ὡς ἐκ χρησμοῦ τιθέ- (20)
μενος· οἱ δὲ ῥήτρας ὁμολογίας· οἱ δὲ συγγράμ-
142. Φώτιος. Lexicon (Ε—Ω) (A.9) Alphabetic letter rho Page
488 line 9
οἵους ἐγὼ καὶ ὑμεῖς δὲ ὁρᾶτε, ἀπαιδεύτους καὶ ἀφ’
ὑμῶν πεπλουτηκότας, οὐκ ἂν εἴην οὗτος ἐγώ· καὶ
πολλοῖς ψηφίσμασι παραγέγραπται Ῥητορικὴ ἐκ
βουλῆς, (εἰ) εἰσφέρει τις γνώμην, ἀλλὰ μὴ αὐτὸς (10)
ἰδίαν τύχην ἡγούμενος.
143. LEXICA SEGUERIANA Lexicogr. Anonymus antatticista (e
coCoislin. 345) {4289.001} (Varia) Alphabetic entry psi page 116
line 21
687
τοῦ σαφῶς μὴ εἰρημένου.
Ψυχρὸς ἄνθρωπος: ἀντὶ τοῦ δυσκίνητος. (20)
Ψήφισμα ἔθηκεν: ἀντὶ τοῦ ἔγραψε. Κρατῖνος
Ὥραις, Πλάτων Ποιητῇ.
Ψωμοκόλακες: Φιλιππίδης Ἀνανευούσῃ.
144. Michael PSELLUS Phil., Theol., Polyhist., Epist. et Hagiogr.
Encomium in patriarchem Constantinum Leichudem {2702.042}
(A.11) Page 401 line 5
ναι, γνώμας περὶ τῶν συμφερόντων εἰσήνεγκε, τὰ παρόντα κο-
σμίως διέθετο, περὶ τῶν μελλόντων ἄριστα ἐβουλεύσατο, νόμους
ἀμφιβόλους ἀκριβῶς ἐξηγήσατο, ψηφίσματα ἔγραψεν ἐν ταῖς
ἀρχαι- (5)
ρεσίαις, τοὺς κρείττονας ἐν ταῖς ἀρχαῖς προεβίβασε, τὰς δημοσίας
συνεισφορὰς τεταγμένας διέθετο, ὅρους ἑκάστοις τῶν πραγμάτων
145. Michael PSELLUS Phil., Theol., Polyhist., Epist. et Hagiogr.
Epitaphius in patriarchem Joannem Xiphilinum {2702.044} (A.11)
Page 430 line 31
προϊέναι καὶ ὅσοι τῷ βήματι πλησιάζουσι, μὴ δ’ ἀπὸ τῶν πρώ-
των μόνον γενῶν τὴν συγκλητικὴν πληροῦσθαι βουλὴν καὶ τὰ
τῶν (30)
δημοσίων ἀρχεῖα καὶ ὅσα περὶ νόμους τε καὶ ψηφίσματα, ἀλλὰ
(431) καὶ ἀπὸ τῆς ἑτέρας μερίδος, εἴ τινες δὴ καὶ ἀπὸ ταύτης
εὐδόκι-
μοι πρὸς ταῦτα φανεῖεν καὶ τῶν ἄλλων καταλληλότεροι· ἄτοπον
146. Michael ATTALIATES Hist. Historia {3079.001} (A.11)
Page 128 line 21
μου τυχὸν γενομένου ῥαγδαιοτέρου δι’ ἐπιδημίας τοῦ τῶν
ἀλλοφύλων ἐξάρχοντος. (20)
Ἐπεὶ δὲ τουτὶ τὸ ψήφισμα ἐκυρώθη, ἀνάμνησις γέγονε
τῷ βασιλεῖ τῶν τοῦ στρατοπέδου κριτῶν. καὶ μετακαλεσάμε-
νος ἡμᾶς μόνους ἐν τῷ δειλινῷ, τήν τε βουλὴν ὡς εἶχεν ἀνε-
688
147. Nicephorus GREGORAS Hist. et Scr. Rerum Nat. Epistulae
{4145.002} (A.13-14) Epistle 46 line 43
ἐμῆς τύχης· ἇ δειλή, τί μ’ ἐς τοσοῦτον ἀχορήγητον ἔθηκας ὁπόσα
τῶν
σῶν ἀγαθῶν ὡς ὑπερόριον γίγνεσθαι καὶ φυγάδα τῆς τῶν καλῶν
ἀνδρῶν κοινωνίας χωρίς τινος δημοτικοῦ ψηφίσματος καὶ πρὶν
κληρο-
νομεῖν τοῦ κατατρέχοντος ἐξ Ἀττικῆς ὀστράκου; ἄλλως τε καὶ
πᾶσαν
ἁρμονίαν ἐξαιρετέον λοιπὸν ἐκ παντός, εἰ δὴ πολυμιγέων ἕνωσις
αὕτη (45)
148. Nicephorus GREGORAS Hist. et Scr. Rerum Nat. Epistulae
{4145.002} (A.13-14) Epistle 67 line 9
ἐμῶν χειροτονεῖν. κἂν δὴ σκώπτουσαν ἐπενέγκῃς μοι γλῶτταν, κἂν
μή, στήσομαι πρὸς ἑκάτερον μάλα τοι πρόθυμον οὗς σοι ὑπέχων.
καὶ
κρεῖττον ἔμοιγε τὸ σὸν φανεῖται ψήφισμα ἢ τοῖς Πυθαγορείοις
ἐκείνοις
τὰ τοῦ Πυθαγόρου δόγματα, εἰ δὲ βούλει, καὶ τῶν ἐκ τοῦ
Δελφικοῦ (10)
τρίποδος ἀσφαλέστερα· οὕτω τοι θεῖος ἐμοὶ καὶ αἰδέσιμος σὺ καὶ
149. Nicephorus GREGORAS Hist. et Scr. Rerum Nat. Epistulae
{4145.002} (A.13-14) Epistle 105 line 60
νομίζειν λοιπὸν καὶ τὴν ὕβριν. τίνα γὰρ οὐκ ἂν ἀνεσόβει θρίαμβον
ἐφ’ ἡμᾶς ὁ χρηστὸς οὑτοσὶ καὶ δικαστήρια συνεκρότει καὶ
λοιδορίας
ψηφίσματα ἔρραπτεν,
εἰ καρπὸς αὐτῷ τοῖς λεγομένοις ἦν, εἰ ἀληθὲς ἦν,
ὁπότ’ ἀλη- (60)
θείας ἴχνος βλέπων μηδὲν ἐς ὅσα λάθρᾳ συκοφαντεῖ περιιών,
ἔπειτα
παραπλησίως, ὥσπερ ἔστιν ἃ τῶν ἰοβόλων, τὸ μὲν σῶμα κρύπτει,
τὸν
689
150. Nicephorus GREGORAS Hist. et Scr. Rerum Nat. Epistulae
{4145.002} (A.13-14) Epistle 127 line 37
εὕροι τις ἄν. Κίμωνα γὰρ τὸν Ἀθηναῖον τὸν Μιλτιάδου τοῦ
ἐν (35)
Μαραθῶνι ἐξωστράκισαν Ἀθηναῖοι, τῷ μεγέθει τῶν ἔργων
φθονήσαν-
τες, καὶ τὸ ψήφισμα τὴν τῆς ὑπερορίας δίκην εἰς δέκα ἐξήνεγκεν
ἔτη·
ἀλλ’ οὕτως αὖθις αὐτὸν ἐπόθησαν ὑπὸ τῶν πραγμάτων
ἀναγκασθέντες,
ὡς πρὶν ἢ τρία ἐξήκειν ἔτη καταγαγεῖν αὖθις αὐτὸν ἐπὶ τὰς Ἀθήνας
151. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 1 scholion 1 line 15
Διαφέρει γραφὴ εὐθύνης, καθὸ ἡ μὲν γραφὴ περὶ μόνων ἐστὶν
ἐγγράφων, ὅταν τις κατηγορῆται ὡς παράνομον γράψας νόμον ἢ
ψήφισμα ἤ τι τοιοῦτον, ἡ δὲ εὔθυνα ἀπολογία ἐστὶν ὑπὲρ ὧν κατε-
(15)
πιστεύθη παρὰ τῆς πόλεως, οἷον πρεσβείαν, στρατηγίαν καὶ τὰ τοι-
αῦτα. Vat. Laur. gm.
152. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 1 scholion 39 line 25
οἱ Ἀθηναῖοι. —Ἄλλως. οἱ λʹ τύραννοι μετὰ τὸν Πελοποννησια-
κὸν πόλεμον γενόμενοι Ἀθήνησιν ἐπειδὴ καθῃρέθησαν, Θρασυ-
βούλου τοῦ ἀπὸ Φυλῆς ἀγωνισαμένου, ψήφισμα ἐτέθη
ἀμνησικακεῖν (25)
τῶν ὑπαρξάντων ἐπ’ αὐτῶν. ὥσπερ οὖν τὰ ἐπὶ τούτων ἀνεξέταστα
ἐγένετο, οὕτω καὶ τὰ ἔτι παιδὶ πραχθέντα Τιμάρχῳ παρίημι,
153. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 1 scholion 39 line 30
φησίν. Vat. Laur. gm et partim Bq.
πρὸ Εὐκλείδου] Εὔμηλος ὁ Περιπατητικὸς ἐν τῷ τρίτῳ περὶ
τῆς ἀρχαίας κωμῳδίας φησὶ Νικομένη τινὰ ψήφισμα θέσθαι μη-
(30)
δένα τῶν μετ’ Εὐκλείδην ἄρχοντα μετέχειν τῆς πόλεως, ἂν μὴ
ἄμφω
690
τοὺς γονέας ἀστοὺς ἐπιδείξηται, τοὺς δὲ πρὸ Εὐκλείδου ἀνεξετά-
154. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 1 scholion 82 line 1
κίας τοῖς ἡλιασταῖς. ἦν δὲ πάγος ὑψηλός, λόφος καλούμενος Πνύξ.
Vat. Laur. gmq.
(82) τὸ εἰσήγημα] τὸ ψήφισμα. Vat. q.
εἰ Τίμαρχος] ἀπίθανον ὡς ὁ Αὐτόλυκος ἐμπειρότερον τῆς
βουλῆς ἔφη τὸν Τίμαρχον. Vat. Laur. gm.
155. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 1 scholion 188 line 11
Εὐωνύμης, ἣν καὶ Γῆν ὀνομάζεσθαι. κληθῆναι δὲ Εὐμενίδας
ἐπιηρέστερον πρῶτον Ἐρινύας καλουμένας. Vat. Laur. gmq. (10)
ἐπιγραφομένων] ἐγράφετο γὰρ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν, ὁ δεῖνα
εἶπεν, Αἰσχίνης ἢ Τίμαρχος ἤ τις ἕτερος. Vat. q.
(189) ὁ γὰρ περὶ τῶν—]ὁ γὰρ ὑπεριδὼν τοὺς νόμους τοὺς κει-
156. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 1 scholion 195 line 3
(195) ὁ νόμος] ἀληθὲς τοῦτο· φησὶ γὰρ καὶ Λυκοῦργος δοκιμά-
ζεσθαι δεῖν οὐ πάντας ἐπὶ τῷ ἑταιρῆσαι, ἀλλὰ τοὺς πολιτευομένους
ῥήτορας καὶ τὰ ψηφίσματα γράφοντας. Vat. Laur. Bgm.
τοὺς δὲ τῶν νέων] ἰδοὺ ἐνταῦθα περὶ τῶν ποιούντων λέγει. ἡ
δὲ σύνταξις οὕτως ἔχει· τοὺς δὲ τῶν νέων θηρευτὰς, ὅσαι ἐξ
αὐτῶν (5)
157. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 31 line 1
ἐκδοχὴν] οἱονεὶ διαδοχήν· διεδέξατο γὰρ τὸν ἀδελφὸν εἰς τὸν
πρὸς ἡμᾶς πόλεμον τὸν ὑπὲρ Ἀμφιπόλεως. BF.
(31) τὰ ψηφίσματα] ὅτι οἱ μὲν πρόγονοι αὐτοῦ ἀεὶ ἔγραφον
πολεμεῖν, ἡμεῖς δ’ ἀντεγράφομεν αὐτοῖς εἰρηνικά. Vat. Laur.
BFgim.
158. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 59 line 3
691
(59) παράσχῃ] δευτέρου προσώπου ὑποτακτικοῦ. Vat. Laur.
Fgim. δείξῃς q.
ὄντα] πρὸς τὰ ψηφίσματα συντακτέον. Vat. Laur. Fgi.
(60) κατὰ τὸν νόμον] ἀντὶ τοῦ ὡς ὁ νόμος κελεύει, καὶ εὐτά-
κτως. Laur. Fgim.
159. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 62 line 1
προϋφαιρῶν] προαρπάζων καὶ ἐπείγων γενέσθαι, ἵνα
ἐκκλεί- (10)
σῃ τοὺς Ἕλληνας τῆς εἰρήνης. Vat. Laur. BFgim.
(62) τῶν μὲν ψηφισμάτων ἀμφοτέρων] τῶν συμμάχων δηλον-
ότι καὶ τοῦ Δημοσθένους. Vat. Laur. Bgim. αὐτοῖς (61) δέ, τοῖς
δικασταῖς δηλονότι. B.
160. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 65 line 2
δικασταῖς δηλονότι. B.
(65) λόγον δὲ μὴ προτιθέναι] ἐγεγράφει γὰρ ὁ Δημοσθένης ἐν
τῷ ψηφίσματι, τῇ δευτέρᾳ ἡμέρᾳ μόνον ἐπιψηφίζειν, ὅ ἐστι
κυροῦν,
συμβουλεύειν δὲ μηδένα. πῶς οὖν, φησίν, ἔμελλον Φιλοκράτει
συνη-
γορεῖν, μὴ οὔσης ἀδείας διὰ τὸ ψήφισμα; Vat. Laur. Bgim.
161. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 65 line 4
τῷ ψηφίσματι, τῇ δευτέρᾳ ἡμέρᾳ μόνον ἐπιψηφίζειν, ὅ ἐστι
κυροῦν,
συμβουλεύειν δὲ μηδένα. πῶς οὖν, φησίν, ἔμελλον Φιλοκράτει
συνη-
γορεῖν, μὴ οὔσης ἀδείας διὰ τὸ ψήφισμα; Vat. Laur. Bgim.
(66) πρὸς τοὺς ἐφ’ ἡμέραν καιροὺς] γρ. ἐφημέρους. Bim. καιροὺς
λέγει ἐνταῦθα τὰς χρείας. πρὸς γὰρ τὰς χρείας περιπιπτούσας
162. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 84 line 1
692
χων. Vat. Laur. Bgim,
ὁ Πήληξ] ἀπὸ δήμου. Laur.
(84) ἐπιψηφιεῖν] ὁπότε ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ ψήφισμα γραφείη, ἐπι-
ψηφίζουσιν αὐτὸ πρότερον οἱ πρόεδροι, εἶτα τῷ δήμῳ ἀναγι-
νώσκεται. ἐπιψηφίζειν δέ ἐστι τὸ ἐπί τινι ψῆφον φέρειν. Vat. Laur.
163. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 99 line 10
σκώπτει αὐτὸν εἰς μαλακίαν. τὸ δὲ ἐκ παίδων ἀπαλλαττόμενος καὶ
τὰ ἑξῆς συντεκμαιρόμεθα οὕτως, ὅτι ἑπτὰ καὶ δέκα ἔτη γεγονὼς
ἐδοκιμάσθη, κατά τι ψήφισμα ἴσως τοῦτο συγχωρηθὲν αὐτῷ, (10)
ἵνα δικάσηται τοῖς ἐπιτρόποις. κατὰ γὰρ τὸν νόμον ὀκτωκαιδε-
καετεῖς δοκιμάζονται· εἶτα μετ’ ἔτη δύο ἀπολαμβάνουσιν ἀπὸ
164. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 101 line 2
δὴ ὠνομάσθη διὰ τὸ τῆς φύσεως πονηρὸν καὶ κακόηθες. B.
(101) συνήλθομεν εἰς ταὐτὸν] οἱονεὶ ἅμα. F.
ἀνεγνώσθη μὲν τὸ ψήφισμα] εἰ μὴ γὰρ ἀνέγνω ὅτι Φίλιππος καὶ
ἐπείσθη ὅτι ἡ πόλις ἐψηφίσατο, οὐ παρεῖχεν αὐτῶν ἀπόκρισιν. F.
συνηριθμούμεθα] ἀντὶ τοῦ ἐλέγομεν. F.
165. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 110 line 2
ἐστι συντόμως. Vat. Laur. Fgim.
(110) ἕτερον] παρατήρησαι ὅτι οἱ Ἀττικοὶ ἀδιαφόρως λέγουσι τὸ
ἕτερον οὐ μόνον ἐπὶ δύο, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πολλῶν. μετὰ γὰρ δύο ψη-
φίσματα εἶπεν ἕτερον. Vat. Laur. Fgim.
(111) ἐνεκαλύψαντο] τὰ πρόσωπα ἐκάλυψαν ὑπ’ αἰσχύνης τῶν
ὑπὸ Δημοσθένους εἰρημένων.
166. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 120 line 3
(120) τοὺς μικροπολίτας] ἐπίθετόν ἐστιν, ὡς ἄν τις εἴποι, τοὺς
οἰκοῦντας τὰς μικρὰς πόλεις, ὥσπερ ἂν τοὺς Χαλκιδέας. οἱονεὶ
φοβούμεθα ἡμεῖς οἱ μικροπολῖται τὸ ἔγγραφον τὸ ἐν τῷ ψηφίσματι
καὶ ἄλλο τι ποιῆσαι ἀγαθόν, μήπως περὶ ἡμῶν αἰνίττηται, ὥστε
λαβεῖν ἡμᾶς Φίλιππον καὶ παραδοῦναι ὑμῖν ἀντὶ Ἀμφιπόλεως. Vat.
693
(5)
167. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 2 scholion 160 line 2
ἐᾷ, φησί, τὸν κρινόμενον ὀργίζεσθαι ὁ κίνδυνος. Vat. Laur. gim.
(160) ἢ τί—ἀπαλείψας] ὁ γὰρ Δημοσθένης λέγει ὅτι ἀπήλει-
ψεν ἐν Μακεδονίᾳ τὸ περὶ τῶν Φωκέων γεγραμμένον ἐν τῷ ψη-
φίσματι. Vat. Laur. gim.
προσγράψας] ἰδίᾳ μὴ βουλομένης τῆς πόλεως. Vat. Laur.
Fgim. (5)
168. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 83 line 23
καὶ Δημοσθένην μετήνεγκε φάσκων αὐτὸν ἐστεφανωκέναι αὐτοὺς
ὡς αὐτοῦ γεγραφότος δηλονότι περὶ τοῦ στεφανωθῆναι τοὺς πρέ-
σβεις ψήφισμα. Vat. Laur. g.
(85) Μνησάρχου] ὁ Μνήσαρχος ἦν Χαλκιδεὺς ἀπ’ Εὐβοίας τῶν
ἐν τῇ Χαλκίδι διασήμων ἀνδρῶν. οἱ δὲ Χαλκιδεῖς ὑπ’ Ἀθηναίοις
169. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 85 line 12
τος Ἀθήνησι Δεξίππου (immo Νικομάχου) μηνὶ Σκιροφοριῶνι
Φι- (10)
λίππου βασιλεύοντος ἔτος ιθ. φησὶ δὲ Δημοσθένην νῦν τολμᾶν
γράφειν ψηφίσματα Καλλίᾳ καὶ Ταυροσθένει, δηλονότι διὰ τὴν ἐπ’
Ὠρεὸν μετ’ Ἀθηναίων στρατείαν. Vat. Laur. g.
Ἀθηναίους εἶναι] καὶ γὰρ τῇ ἀληθείᾳ πολίτας αὐτοὺς ἐποιήσαντο
170. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 92 line 9
κιδέας βοηθεῖν Ἀθηναίοις ὅλον οὐκ ἔστι ῥῆμα, ἀλλὰ παρὰ τὴν ῥῆ-
σιν τὸ ὅλον ῥῆμά φησιν. εὐφημίας δ’ ἕνεκα τὸν Δημοσθένην προσ-
θεῖναί φησιν τῷ ψηφίσματι Χαλκιδέας βοηθεῖν, ἄν τις ἴῃ ἐπ’
Ἀθηναίους, τούτῳ τῷ λόγῳ ἀντικαταλλαττόμενος τὴν πρὸς τοὺς
(10)
Χαλκιδέας βοήθειαν καὶ ἀντὶ τοῦ ἔργῳ ἐκείνοις ἐπικουρῆσαι λόγῳ
694
171. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 100 line 6
τὰ κατὰ Καλλίαν καὶ Εὔβοιαν. Vat. Laur.
Καλλίᾳ] οὐχ ὡς τοῦτο Δημοσθένους γράψαντος ἀλλ’ ὁ Αἰ- (5)
σχίνης φησὶν ὡς τοῦτο δυναμένου τοῦ ψηφίσματος. Vat. Laur.
οἵτινες δεήσονται] τὸ ἀκόλουθον εἰπεῖν ἦν, ὥστε συμμαχῆσαι
αὐτοὺς ἡμῖν. ὁ δὲ ἐπάγει παρ’ ὑπόνοιαν κατ’ εἰρωνείαν· ναί, ἵνα
172. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 105 line 2
τάλαντον. Vat. Laur. F.
(105) αἰσχύνη] τοῦτό φησιν Ἀψίνης ἐπίζευξιν εἶναι, ἐπειδὴ
ἑνικῷ ὀνόματι πολλὰ ἐπιφέρει ὀνόματα. εἰπὼν γὰρ τοῦτο τὸ ψήφι-
σμα ἐπήγαγεν· αἰσχύνη, ἔλεγχος, κατηγορία. Vat. Laur.
(106) ἀπώλεσε] διότι ἐν αὐτῷ ἡττήθησαν ἐν Χαιρωνείᾳ. Vat.
Laur. F.
173. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 108 line 16
ἐπὶ πάσῃ ἀεργίᾳ] ἐπὶ τῷ μηδένα τὴν χώραν ἐκείνην κατεργά-
ζεσθαι. Vat. Laur. (15)
ἐψηφίσαντο] ἔοικε διὰ τοῦτο τὸ ψήφισμα κἀκεῖνο εἰπεῖν· μάλιστα
μὲν, ὡς λέγεται, οἱ ὑμέτεροι πρόγονοι. Vat. Laur.
(110) ὅρκον] τὸν καλούμενον προστρόπαιον, ὅπερ ἐστὶ κατάρα-
174. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 124 line 13
ἐγίγνοντο σύνοδοι, ἀρχομένου ἦρος καὶ θέρους λήγοντος. Vat.
Laur.
τὸ ψήφισμα] οἷον τῶν Πυλαγόρων. ἔστι δὲ παραγραφικὸν ἀπὸ
χρόνου· καὶ πῶς, εἴπερ διετάραξα τότε τὰ Ἑλληνικὰ συμβουλεύσας
περὶ τῶν Λοκρῶν, μηδεὶς τῶν πολιτῶν μοι ἀντεῖπε τότε; Vat.
(15)
175. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 126 line 2
Vat. Laur. F.
(126) προσλαβὼν] οἱονεὶ πείσας τινὰ εὐήθη βουλευτὴν γρά-
ψαι τοῦτο τὸ ψήφισμα. Vat. Laur. F.
695
τὸ δ’ αὐτὸ τοῦτο] ὃν τρόπον ἠπάτησε τὸν βουλευτὴν καὶ τὴν
ἐκκλησίαν εἰς τὸ ἐπιχειροτονῆσαι παρελογήσατο. Vat. Laur.
176. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 151 line 1
μαχαίρᾳ τεμεῖν αὐτοῦ τὴν κεφαλήν. Laur.
ἀνέστρεψαν] ἀντὶ τοῦ ὑποστρέψαι ἐποίησαν. Vat. Laur. F.
(151) γράφειν ἔφη ψήφισμα] ἀντὶ τοῦ κατὰ Φιλίππου. F.
(152) ἔνθα δὴ] ταῦτα δεῖται ὑποκρίσεως καὶ φωνῆς ἐπιτεταμέ-
νης. Vat. Laur.
177. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 191 line 6
ἐντὸς τῆς ἐπαύλεως τὰ πρόβατα. Laur. F.
γραφὴν] γραφὴν οὐ λέγει ἐνταῦθα τὴν κατηγορίαν, ἀλλ’ αὐτὰ
(5)
τὰ γράμματα τὰ τοῦ ψηφίσματος τοῦ παρανόμου. οὕτω φησίν· οὐχ
ἧττον ἐμίσουν τοῦ πράττοντος παράνομα ἐν ἔργοις αὐτὸν τὸν γρά-
φοντα παράνομα. Laur. F.
178. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 192 line 3
(192) ἀνεπόδιζον] πάλιν λέγειν ἐκέλευον, ὡς ὕστερον αὐτὸς ὁ
Αἰσχίνης μνημονεύει.
ἀναγιγνώσκειν—] ἵνα ἀκούοντες τῶν νόμων καὶ τοῦ ψηφίσματος
μάθοιεν, εἰ παράνομόν ἐστιν. Laur.
(194) Κέφαλος] Λυσίας κατ’ Ἐρατοσθένους τοῦ γενομένου τῶν
179. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 195 line 3
(195) ἐκ Κοίλης] ἀπὸ δήμου.
Θρασύβουλον] Θρασύβουλος ὁ Στειριεὺς μετὰ τὸ κατελθεῖν τὸν
δῆμον ἀπὸ Φυλῆς ἔγραψε ψήφισμα δοθῆναι πολιτείαν Κεφάλῳ τῷ
ῥήτορι πολλὰ εὐεργετήσαντι τοὺς εἰς Φυλὴν καταφυγόντας καὶ
τοῦτο ἀπροβούλευτον εἰσήνεγκεν εἰς τὸν δῆμον. οὐδέπω γὰρ ἦν
καθ-
180. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 195 line 6
696
ῥήτορι πολλὰ εὐεργετήσαντι τοὺς εἰς Φυλὴν καταφυγόντας καὶ
τοῦτο ἀπροβούλευτον εἰσήνεγκεν εἰς τὸν δῆμον. οὐδέπω γὰρ ἦν
καθ- (5)εσταμένη βουλὴ μετὰ τὴν τῶν λ κατάλυσιν· τοῦτο τὸ
ψήφισμαἐγράψατο παρανόμων Ἀρχῖνος ὁ ἐκ Κοίλης καὶ εἷλε καὶ
ἐτίμησαντῷ Θρασυβούλῳ οἱ δικασταὶ δραχμῆς μιᾶς. Ἄλλως.
ἐπίστευον τοῖς
181. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 195 line 12
ρανόμων ὅτε κατῆλθεν ὁ δῆμος ... Λυσίου τοῦ Συρακουσίου
πεντακο- (10)σίας μὲν ἀσπίδας δόντος τοῖς μαχεσαμένοις ἐν
Φυλῇ Συρακουσίοις,στρατιώτας δὲ μισθωσαμένου ἐξ Αἰγίνης
ἔγραψε ψήφισμα πολίτην αὐτὸν γενέσθαι Θρασύβουλος.
παρανόμων δὲ αὐτὸν Ἀρχῖνος ὁ ἐκ Κοίλης ἐγράψατο, ὅτι οὔπω
γενομένης βουλῆς ψήφισμα ἔγραψεν
182. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 195 line 14
στρατιώτας δὲ μισθωσαμένου ἐξ Αἰγίνης ἔγραψε ψήφισμα πολίτην
αὐτὸν γενέσθαι Θρασύβουλος. παρανόμων δὲ αὐτὸν Ἀρχῖνος ὁ ἐκ
Κοίλης ἐγράψατο, ὅτι οὔπω γενομένης βουλῆς ψήφισμα ἔγραψεν
ὀλιγώρως πρὸ τοῦ βουλὴν ὑπάρξαι, καὶ δικασταὶ κατήνεγκαν αὐ-
(15)τοῦ τὰς ψήφους. ὁ δὲ ἐν τῇ τιμήσει παρελθών· θανάτου, ἔφη,
183. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 200 line 2
(199) ὡρισμένον] προγεγραμμένον, γνώριμον. Laur.
(200) τουτὶ τὸ σανίδιον] λελευκωμένον πινάκιον, ἐν ᾧ ἡ γραφὴ
γέγραπται ἣν ἐγράψατο ὁ κατήγορος καὶ τὸ ψήφισμα τὸ κατηγο-
ρούμενον καὶ οἱ νόμοι. Laur. ἐγράφετο ἡ κατηγορία καὶ τὸ ψήφισμα
καὶ οἱ νόμοι· ὅτι κατηγορῶ τοῦ ψηφίσματος τοῦδε ὡς παρὰ τούσδε
184. Σχόλια στον Αισχίνη. (Varia) Oration 3 scholion 200 line 3
(200) τουτὶ τὸ σανίδιον] λελευκωμένον πινάκιον, ἐν ᾧ ἡ γραφὴ
γέγραπται ἣν ἐγράψατο ὁ κατήγορος καὶ τὸ ψήφισμα τὸ κατηγο-
ρούμενον καὶ οἱ νόμοι. Laur. ἐγράφετο ἡ κατηγορία καὶ τὸ ψήφισμα
697
καὶ οἱ νόμοι· ὅτι κατηγορῶ τοῦ ψηφίσματος τοῦδε ὡς παρὰ τούσδε
τοὺς νόμους γεγραμμένου. Laur. (5)
ΕΥΡΕΤΗΡΙΟΝ
ἀεὶ τοιαῦτα γιγνόμενα ψηφίσματα, 124, γράφει τις ψήφισμα ἐναντίον νόμῳ·, 433,
658 434
Ἀθηναῖοι δὲ ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τᾷ γράφει ψήφισμα κατ' αὐτῶν Χαρῖνος, 21
Κεραμεικῷ καὶ ψηφίσμασι, 361 γράφων ψηφίσματα, γνώμας λυσιτελεῖς
Ἀθηναίων, 4, 8, 12, 13, 16, 17, 19, 24, 27, εἰςηγούμενος, ἐλέγχων, 419
28, 29, 31, 33, 38, 40, 42, 43, 44, 52, 53, γυναικῶν ψήφισμα Ἱερώνυμος ὁ Ῥόδιος,
56, 57, 58, 59, 61, 64, 65, 66, 67, 81, 83, 68, 389
84, 86, 88, 89, 91, 92, 94, 96, 97, 113, Δημάδου τό τε ψήφισμα ἐκύρωσε, 189
115, 133, 134, 136, 148, 150, 152, 157, δῆμον ψηφίσματι μειῶσαι τὴν ἐξ Ἀρείου
158, 159, 160, 161, 169, 170, 177, 178, πάγου, 181
183, 184, 187, 188, 190, 202, 218, 219, Δημοσθένης, 8, 39, 40, 54, 57, 58, 59, 60,
222, 223, 224, 225, 226, 232, 233, 234, 83, 84, 87, 91, 92, 95, 97, 131, 132, 136,
235, 239, 241, 242, 243, 251, 254, 256, 137, 139, 146, 147, 150, 175, 188, 219,
277, 278, 279, 291, 293, 296, 299, 300, 220, 222, 224, 236, 290, 291, 292, 293,
301, 316, 317, 334, 336, 339, 361, 362, 332, 337, 340, 346, 374, 382, 383, 384,
363, 367, 371, 382, 384, 385, 389, 416, 385, 386, 387, 392, 408, 412, 419, 423,
417, 418, 422, 441, 446, 465, 470, 471, 433, 434, 447, 464, 490, 495, 496, 497,
481, 482, 511, 515, 517, 521, 522, 533, 498, 499, 501, 521, 522, 523, 555, 559,
534, 556, 568, 572, 573, 574, 575, 576, 563, 582, 583, 589, 606, 613, 628, 629,
577, 581, 582, 585, 586, 587, 588, 589, 634, 635, 637, 639, 647, 654, 676, 677,
594, 620, 623, 632, 636, 639, 640 678, 687, 688
Αἰσχίνης, 9, 86, 91, 92, 223, 315, 346, δημοσίᾳ καὶ ψηφίσματα παρὰ τῶν
375, 376, 384, 386, 387, 397, 416, 417, πόλεων. Λακεδαιμόνιοι, 44
498, 511, 553, 555, 581, 591, 592, 593, διαθήκας, ψηφίσματα, ἐπιστολὰς,
603, 613, 647, 678, 686, 690 κηρύγματα καὶ ταῦτα, 611
ἀκυρωθῆναι ταῦτα ψηφίσμασιν, ὅταν Διογένης Λαέρτιος, 8, 9, 10, 11, 12, 13,
Ἀππίῳ καὶ τοῖς ὅμοια φρονοῦσιν, 207 14
Ἀλκιβιάδου τὸ ψήφισμα γράψαντος, 30, Διόδωρος, 387, 527
289 Διονύσια τοῖς πρέσβεσι τοῖς Φιλίππου
ἀνάγνωθι καὶ τὰ ψηφίσματα τὰ ψήφισμα, 135
Δημοσθένους, 131 δόγματα ταῦτα καὶ ψηφίσματα, ἔμοιγε
ἀναγνωσθῆναι τὸ ψήφισμα τοῦ δοκεῖ, 179
Μιλτιάδου, 500 ἐγράφη ψήφισμα καθόδου Δημοσθένει,
ἀποδούσης Κασσανδρεῦσι τὴν 292
ἐλευθερίαν, 359 εἰρήνης, 6, 32, 34, 35, 76, 77, 81, 83, 84,
Ἀπολλόδωρος πολιτευόμενος παρὰ 93, 131, 132, 135, 137, 138, 150, 159,
Κασσανδρεῦσι, 359 161, 177, 206, 222, 317, 335, 337, 385,
Ἀριοβαρζάνῃ, προσγράψαντες τῷ 396, 410, 493, 546, 598, 600, 602, 621
ψηφίσματι, 82 ἐκάλεσεν Εὐρυδίκεια, 359
Ἀριστοφάνης, 65, 145, 183, 296, 309, 371, ἐκγόνων κατὰ τὸ αὐτὸ ψήφισμα·
377, 384, 386, 392, 466, 566, 568, 591, ἀποθανόντος δὲ Λυκούργου, 56
624, 639, 640, 646, 649, 650, 652, 676, ἐκκλησίας ψηφίσματα. καὶ εἵλοντο
678 τούσδε, Κηφισοφῶντα Κλέωνος, 90
Ἀττικοῖς ψηφίσμασιν, 306 ἔπεισε τοὺς Ἀθηναίους μὴ ἀναιρεῖν τὸ
Βοιωτῶν δὲ ἀναστῆσαι τὰ τείχη, ταῦτ' ἂν ψήφισμα, 183
ἠξίωσεν ἐν τῷ ψηφίσματι, 134
698
ἐπέταξεν ἐν τῷ ψηφίσματι ἑκάστης τῶν νόμους δὲ καὶ ψηφίσματα λεγόμενα ἢ
φυλῶν, 136 γεγραμμένα, 179
ἐποίησαν, 41, 57, 212, 213, 233, 265, 273, νόμους, διαθήκας, ψηφίσματα, ἐπιστολάς,
281, 314, 385, 469, 576, 577, 578, 690 κηρύγματα ὡρισμένα, 338
ἐποίησεν ψήφισμα ἐν ἔτει δωδεκάτῳ τῆς Ὅμηρος, 230, 537, 595, 632, 636, 646,
βασιλείας Ἀρταξέρξου, 287 647
Εὐρυδίκης ἑορτὴν κατεστήσατο, 359 πάντα τὰ ψηφίσματα τὸν γραμματέα τοῦ
θεῶν ψήφισμα παλαιόν, 48, 379, 429, 441 δήμου ἐν στήλαις λιθίναις, 61
Θηβαῖοι ψηφίσματα πρέποντα καὶ παρὰ βασιλέως, ψήφισμά τε γράψειν, 26
ἀδελφὰ, 31 παράνομον ἦν τὸ ψήφισμα, τὸ τοῦ
Θουκυδίδης, 4, 5, 6, 7, 8, 18, 33, 481, Φιλοκράτους, 78
498, 566, 592, 624, 631, 646, 652 περὶ πολέμου ψήφισμα, 600
θύειν Βρασίδᾳ, καὶ τὰ ψηφισματώδη. περὶ τοῦ πολέμου πρεσβεύμασι καὶ
δοκεῖ, 227 ψηφίσμασιν, 47
ἱκανωτάτῳ περὶ τὰ ψηφίσματα. εὔπορος Περικλῆς, 6, 18, 19, 20, 50, 176, 182, 183,
δ' ὢν ἱμάτιον, 55 232, 294, 295, 316, 333, 336, 441, 442,
Καίσαρος ὡς ἄδικα πασχόντων παρὰ τὸ 581, 582, 595, 630, 636
ψήφισμα τῆς βουλῆς, 327 πινάκιον ἐν ᾧ τὸ, 20
καταβαλὼν ψηφίσματα καὶ νόμους, 24 Πλαταιὰς καὶ ἀναδιδόασι τὰ ψηφίσματα,
κατὰψηφίσματα ἀναλισκομένων τῷ 381
δήμῳ, 61 πολιτευομένους ῥήτορας καὶ τὰ
κατεγνώσθη τὸ ψήφισμα,, 521 ψηφίσματα γράφοντας, 175
κλήρους ἐν τῇ Παλλήνῃ δοθῆναι, 359 πολίτην γράψαι ἐν ψηφίσματι, Κάλλιππον
Κνιδίοις εἰσὶ τιμαὶ καὶ ἀτέλειαι καὶ Παιανιέα, 78
ψηφίσματα, 62 Σκιωναῖοι. ψήφισμά τ' εὐθὺς ἐποιήσαντο,
κοινὸν νόμους εἰσφέρων ψηφίσματα, 417 8, 654
Κρατερὸς δὲ ἐν θʹ τῶν Ψηφισμάτων, 387, Σόλων καὶ Δράκων καὶ παρρησία βήματος
678 καὶ δῆμος ἐλεύθερος καὶ, 196
Κρατερῷ ἐν τοῖς Ψηφίσμασιν, 384, 676 Σοφοκλῆς, 70, 71, 72, 309, 501, 502, 524,
Κρατερῷ πιστεύειν τῷ τὰ ψηφίσματα 526, 568
συναγόντι, 308 Σοφοκλῆς δέ τις ψηφίσματι ἐξήλασε
Κτησιφῶν αὐτὸς ἐξ ἀγνοίας τὸ ψήφισμα πάντας φιλοσόφους τῆς Ἀττικῆς,, 70
ἁμαρτὼν ἔγραψεν, 417 Σοφοκλῆς τις ψηφίσματι ἐξήλασε πάντας
κυρωθέντος δὲ τοῦ ψηφίσματος, 17 φιλοσόφους τῆς Ἀττικῆς, 72
Λακεδαιμόνιοι, 4, 5, 6, 7, 19, 31, 49, 62, Στρατοκλέους εἰρηκότος καὶ τὰ
72, 139, 140, 141, 160, 173, 182, 184, ψηφίσματ' ἀν-εγνωκότος, 146
187, 218, 248, 278, 291, 294, 295, 360, συγγραφὴν εἶπε τὸ ψήφισμα, 584
418, 577, 587, 588, 631 Σύλλαν Ἐπαφρόδιτον ἐν τῷδε τῷ
Λαχάρους τοῦ τυράννου ψήφισμα ψηφίσματι ἀναγραφῆναι, 324
ἔγραψεν, 359 σύνεδρος ἐν τοῖς καθ' ἡμέραν
Μακεδόνες, 289, 524, 525 ψηφίσμασιν, 552
Μακεδονίᾳ, 133, 468, 613, 688 Συρακούσαις καὶ τὰ ψηφίσματα
μαρτύριά ἐστι τὰ γενηθέντα τότε φέροντας, 186
ψηφίσματα, ἅπερ ἀγνοοῦντά, 240, 393 τιμὴν τοῖς ψηφίσμασιν ὑπερβαλόντες, 26
μαρτυρίαι, ψηφίσματα, συμβόλαια, ὑμεῖς δὲ τὸ μὲν ψήφισμα τοῦτ'
χρησμοί, 397 ἐψηφίσασθε, 78, 671
Μεγαρέων, 5, 6, 20, 21, 50, 80, 182, 183, Φέρε δ' αὐτὰ τὰ ψηφίσματα καὶ τὴν
191, 223, 295, 317, 336, 339, 378, 432, ἐπιστολὴν τὴν τοῦ, 88, 89
433, 441, 442, 481, 564, 582, 595, 624, Φίλιππον·, 222
630, 631, 634, 636, 647 Φίλιππος, 34, 59, 60, 74, 75, 77, 79, 83,
Μεγαρέων ψήφισμα, 6, 7, 653, 654 84, 86, 90, 93, 98, 99, 188, 190, 196,
Μιλτιάδου ψήφισμα, 500, 501, 675 221, 222, 271, 310, 311, 335, 336, 408,
699
409, 447, 461, 477, 485, 571, 599, 601, 434, 435, 436, 437, 439, 440, 441, 442,
623, 638, 668, 671, 688 443, 445, 446, 448, 449, 450, 460, 461,
Φίλιππος τὰς πόλεις πρὸς ἀλλήλας διὰ 462, 463, 464, 465, 466, 467, 468, 470,
τούτων, καὶ τούτοις ἐπαρθεὶς τοῖς 471, 472, 473, 478, 479, 480, 481, 482,
ψηφίσμασι καὶ ταῖς ἀποκρίσεσιν, 222 483, 484, 485, 486, 487, 488, 489, 490,
Φιλοκράτης ἐν ψηφίσματι, 139 491, 492, 493, 494, 495, 496, 497, 498,
Φιλοκράτης ἐν ψηφίσματι μετὰ τῶν 499, 500, 501, 504, 505, 511, 512, 513,
ἄλλων γράμμα τι παρεγγράψας, 139 514, 516, 517, 520, 521, 523, 524, 525,
Φρύνιχον, ἐξ αὐτοῦ τοῦ ψηφίσματος 526, 527, 528, 531, 532, 533, 534, 535,
δῆλον, 303 536, 537, 538, 539, 541, 544, 554, 555,
ΨΗΦΙΣΜΑ, 4, 12, 61, 83, 84, 85, 86, 88, 556, 557, 558, 560, 561, 562, 563, 564,
89, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 566, 567, 568, 572, 573, 574, 575, 577,
101, 102, 103, 111, 112, 113, 114, 122, 578, 581, 582, 583, 584, 585, 586, 587,
147, 148, 149, 150, 153, 154, 163, 164, 588, 589, 590, 591, 592, 593, 595, 596,
165, 166, 167, 168, 169, 170, 171, 172, 597, 599, 600, 601, 602, 603, 605, 606,
174, 199, 200, 297, 298, 299, 300, 301, 607, 609, 610, 613, 615, 616, 617, 619,
302, 303, 370, 402 620, 623, 625, 626, 627, 630, 631, 633,
ψήφισμα, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 634, 635, 636, 638, 640, 641, 642, 643,
17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 25, 27, 28, 29, 644, 646, 647, 648, 649, 651, 652
30, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 40, 42, 43, ψήφισμα Ἀθηναίων, 278, 279, 470
46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 56, 58, 60, Ψήφισμα γεγράφει κατεχόμενον
62, 63, 65, 68, 69, 71, 75, 76, 77, 78, 79, ἑκατέρωθεν ἀπολογεῖσθαι τὸν κατ'
83, 84, 85, 86, 90, 91, 92, 101, 102, εἰσαγγελίαν, 372
104,105, 107, 108, 109, 110, 113, 114, ψήφισμα γράφων, 450, 560
115, 117, 118, 119, 120, 124, 125, 129, Ψήφισμα δόγμα πολιτικὸν εἴς τινα χρόνον
131, 132, 133, 134, 135, 137, 138, 140, ἀφωρισμένον, 181
141, 142, 143, 144, 145, 146, 147, 148, Ψήφισμα ἐπὶ Θεοπόμπου ἄρχοντος, 52,
149, 150, 152, 153, 154, 155, 156, 157, 53
158, 159, 160, 162, 163, 164, 165, 166, ψήφισμά ἐστιν Ἀλκιβιάδου, 604
167, 168, 169, 170, 171, 172, 174, 176, ψήφισμα Θεμιστοκλέους πρὸς τὰ
180, 182, 183, 186, 187, 188, 189, 190, Πλάτωνος, 586
191, 193, 194, 197, 198, 199, 200, 201, ψήφισμα καθῄρουν, 5, 653
202, 203, 204, 206, 208, 210, 211, 212, ψήφισμα καθόδου Δημοσθένει,, 292
213, 215, 216, 217, 221, 222, 223, 225, ψήφισμα καὶ ἀνάγνωθι τὸ Δημοσθένους,
226, 228, 229, 231, 232, 233, 234, 238, 132
239, 240, 243, 244, 246, 247, 250, 251, ψήφισμα κήρυκα πεμφθῆναι, 20
252, 253, 254, 256, 257, 258, 266, 269, ψήφισμα κυροῦται Δρακοντίδου
270, 271, 272, 273, 274, 275, 276, 277, γράψαντος,, 22
278, 279, 281, 285, 286, 287, 288, 289, Ψήφισμα Λακεδαιμονίων, καθὼς οἱ
290, 291, 292, 293, 295, 297, 298, 299, γέροντες, 360
300, 301, 302, 303, 304, 307, 309, 311, ψήφισμα μὲν Ἀλκιβιάδου, γραμματεὺς δὲ
312, 313, 314, 316, 319, 320, 321, 322, Στέφανος Θουκυδίδου, 66
323, 324, 326, 327, 329, 330, 331, 332, ψήφισμα Νικαγόρας ἔγραψεν, 17
335, 336, 337, 338, 339, 340, 341, 342, ψήφισμα νόμους., 581, 582
343, 344, 345, 347, 348, 349, 350, 352, ψήφισμα οὐκ ἐνέβλεπεν εἰς τοὺς νόμους,
353, 354, 358, 360, 361, 362, 363, 364, 290
365, 366, 368, 372, 373, 375, 378, 379, ψήφισμα οὗτος ἔγραψεν, 406, 407
382, 383, 385, 386, 388, 389, 390, 391, ψήφισμα παράνομον, 314, 397, 468
393, 394, 395, 397, 398, 399, 404, 405, Ψήφισμα Περγαμηνῶν. ἐπὶ πρυτάνεως
406, 407, 408, 409, 410, 413, 414, 415, Κρατίππου, 282
416, 417, 418, 419, 420, 422, 423, 424, ψήφισμα περὶ ἀνθρώπου λέγει, 587, 588
425, 426, 427, 428, 429, 431, 432, 433,
700
Ψήφισμα περὶ δωρεᾶς τοῖς ἀπὸ Φυλῆς, ψηφίσματα καὶ Πομπήιος, τὴν θάλασσαν
140, 141 ὑπὸ τῆς βουλῆς, 329
ψήφισμα Περικλέους, 20, 21 ψηφίσματα παρὰ Βυζαντίων γενέσθαι, 41
ψήφισμά τε, 363 ψηφίσματα ποιεῖ, Τιμόθεος, 67, 289
Ψήφισμά τε φυγῆς ἐπέγραφον αὐτῷ καὶ ψηφίσματα ποιεῖ, Τιμόθεος δὲ νόμους.,
τοὺς ὑπάτους ἐπικηρῦξαι προσετίθεσαν 67
μηδένα Μετέλλῳ κοινωνεῖν, 322 ψηφίσματα ταῖς πόλεσιν εἰσφέροντες
ψήφισμα τοῦ Περικλέους, 581, 582 προγράφουσιν, 64, 369
Ψήφισμα ὑμέτερον οἱ πρέσβεις ὑμῶν ψηφίσματα, ὡς Δημοσθένης. καὶ τὰ
ἀπεκόμισάν, 394 συγγράμματα τῶν ἀρχαίων ἀνδρῶν, 392
ψηφίσμασι, 14, 31, 45, 75, 78, 100, 122, ψηφίσματα; ἢ τοῦτο ὅτι Ἐτεωνεὺς, 241
161, 185, 207, 215, 249, 261, 310, 329, ψηφίσματι, 22, 28, 59, 60, 63, 70, 72, 73,
330, 340, 355, 395, 438, 454, 455, 458, 78, 84, 86, 101, 104, 117, 118, 134, 136,
459, 475, 478, 506, 514, 516, 523, 544, 137, 140, 141, 146, 151, 173, 181, 206,
577, 647 208, 210, 217, 264, 270, 275, 280, 286,
ψηφίσμασιν, 32 293, 294, 316, 323, 324, 326, 332, 350,
ψηφίσμασιν ἐμοὶ προστάττοντες Τήρην, 356, 389, 391, 410, 419, 431, 432, 433,
177 434, 435, 436, 437, 446, 447, 452, 488,
ψηφίσμασιν ἢ πράξεσιν, 50 491, 499, 518, 520, 523, 531, 533, 534,
ψηφίσμασιν· εἰπόντος δέ τινος, 46 535, 543, 598, 599, 606, 607, 614, 630,
ψηφίσματα, 24, 31, 41, 44, 53, 55, 58, 61, 636, 642, 643, 646, 655, 669, 670, 671,
64, 67, 70, 82, 88, 89, 90, 99, 102, 104, 680, 687, 688, 689
105, 106, 107, 108, 111, 112, 116, 120, ψηφίσματι ‘ἐπεσκότει’ ἔφη ‘μοι τὰ
122, 123, 126, 127, 128, 130, 131, 132, Μακεδόνων, 59, 60
137, 144, 161, 175, 178, 179, 186, 195, Ψηφίσματι αὐτοῦ κυριεύοντες, 481
196, 197, 198, 219, 220, 224, 229, 230, ψηφίσματι γράψαντος ὦ Δημόσθενες, 146
231, 234, 235, 239, 240, 241, 243, 245, ψηφίσματι γράψας τις ἔννομ' ἂν εἰρηκὼς
246, 247, 250, 260, 262, 263, 265, 280, εἴη, 104
281, 285, 287, 289, 296, 306, 308, 313, ψηφίσματι Μάριος ἐπεκήρυττεν, 324
324, 329, 330, 331, 334, 338, 347, 349, ψηφίσματι πολέμου παραθραύουσιν, 294
351, 352, 357, 367, 368, 369, 371, 372, ψηφίσματι πολλάκις τῇ κεφαλῇ
379, 384, 392, 393, 397, 399, 400, 401, συνεπινεύσας, 117, 118
405, 411, 419, 421, 422, 424, 425, 427, ψηφίσματι συνειπών. Ἀριστοφῶντος δὲ
430, 433, 438, 443, 451, 452, 453, 454, Νεμέαν, 22
455, 456, 457, 459, 462, 466, 469, 475, ψηφίσματι τοῦ Ἀριστείδου, 28, 389
476, 495, 496, 499, 507, 508, 509, 510, ψηφίσματι, ἐκεῖνος ἐκδέχεται τὴν αἰτίαν,
519, 523, 526, 529, 530, 538, 539, 544, 101
545, 546, 547, 548, 549, 550, 552, 557, ψηφισματοπώλης, 598
558, 560, 562, 569, 570, 571, 579, 580, Ψηφισματοπώλης εἰμὶ καὶ νόμους νέους,
583, 589, 591, 592, 593, 594, 596, 597, 122, 657
606, 608, 609, 610, 611, 612, 624, 625, ψηφίσματος, 8, 16, 22, 23, 25, 27, 34, 35,
626, 627, 628, 629, 639, 645, 647, 652, 36, 37, 38, 39, 42, 44, 49, 52, 57, 58, 59,
653, 656, 657, 658, 661, 662, 664, 674, 76, 77, 87, 98, 108, 109, 117, 118, 121,
675, 677, 681, 682, 683, 684, 685, 686, 129, 156, 157, 159, 160, 163, 164, 165,
687, 689 166, 168, 169, 170, 171, 175, 183, 184,
ψηφίσματα γράφουσιν καὶ τῶν ἰδιωτῶν, 187, 188, 190, 200, 204, 205, 213, 214,
67 218, 225, 228, 242, 261, 262, 265, 266,
ψηφίσματα Εὐκλείδῃ τινὶ Ὀλυνθίῳ 267, 268, 283, 294, 295, 296, 304, 310,
χρώμενος, 55 314, 319, 321, 322, 323, 325, 328, 333,
ψηφίσματα καὶ νόμους πολλοὺς οὕτως 335, 351, 352, 353, 364, 374, 407, 409,
ἐστιν εὑρέσθαι, 239 411, 414, 415, 416, 417, 420, 429, 433,
434, 442, 447, 451, 469, 474, 476, 480,
701
496, 497, 511, 521, 522, 526, 540, 542, 177, 180, 185, 193, 194, 195, 209, 214,
553, 556, 557, 558, 559, 566, 576, 577, 235, 236, 237, 238, 244, 248, 255, 256,
592, 593, 599, 603, 604, 616, 617, 618, 259, 305, 309, 311, 315, 318, 333, 365,
622, 626, 627, 628, 629, 637, 638, 640, 366, 368, 370, 371, 375, 376, 377, 381,
641, 648 382, 387, 388, 392, 396, 398, 400, 402,
ψηφίσματος γεγονότος οὔτε Οὐακκαίων 403, 421, 423, 424, 425, 426, 430, 432,
Ῥωμαίοις, 318 433, 434, 445, 473, 479, 480, 495, 496,
ψηφίσματός τινα τῶν γεωργῶν ἡμίονον 501, 502, 503, 504, 506, 509, 515, 542,
ἀγαγεῖν, 365 546, 551, 563, 565, 570, 572, 579, 580,
ψηφίσματος, ὃἐγράψατο Ἀρχῖνος, 54 604, 606, 608, 613, 619, 628, 629, 635,
ψηφισμάτων, 18, 24, 41, 45, 48, 64, 65, 638, 645, 650
66, 74, 81, 82, 88, 91, 92, 98, 99, 102,
103, 104, 119, 123, 126, 127, 128, 138,
TLG Texts doing_search ψηφισμα tlg Go
UTF-8 search TLG Texts
