ΤΟΥ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ.

ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 1

BY ADAM (MAKIS) KRAS(S)ANAKIS

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 2

ΑΠΟ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΟΥ
ΔΑΙΔΑΛΟΥ ΣΤΑ…

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 3

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 4
 ΑΝΑΚΤΟΡΑ ΚΝΩΣΟΥ
2000 – 1400 π.Χ.
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 5
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 6
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 7
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 8
◼ Ο αρχαίος συγγραφέας Παυσανίας στα Βοιωτικά (11, 4-6) αναφέρει ότι ο
Δαίδαλος στην Κρήτη επί Μίνωα ήταν εκείνος που επινόησε πρώτος τα ιστία
(πανιά), πρβ: << Ο Δαίδαλος, λέγεται, για να φύγει από την Κρήτη
κατασκεύασε δυο μικρά πλοία για τον ίδιο και το γιο του τον Ίκαρο, και
πρόσθεσε σ’ αυτά με τεχνικό τρόπο ιστία («εξεύρητο ιστία
επιτεχνησάμενος») που δεν είχαν ακόμη επινοηθεί, ώστε εξαιτίας του
ευνοϊκού ανέμου να ξεπεράσουν το ναυτικό του Μίνωα που έπλεε με
κουπιά..>>
◼ Ομοίως Διόδωρος Σικελιώτης (4,78) αναφέρει ότι: «Ο Δαίδαλος μαθαίνοντας
πως ο Μίνωας είχε εκτοξεύσει απειλές εναντίον του φοβήθηκε την οργή
του βασιλιά κι έφυγε με πλοίο από την Κρήτη…… Μερικοί , όμως συγγραφείς
μύθων παραδίδουν ότι ……. ο Δαίδαλος έχασε κάθε ελπίδα διαφυγής με
πλοίο και κατασκεύασε φτερούγες με τέχνη θαυμαστή, σοφά σχεδιασμένες
και κολλημένες άψογα στο σώμα του με κερί μπόρες να αποδράσει
◼ Αρχαιότερη απεικόνιση πλοίου με πανιά είναι αυτή σε τοιχογραφία στο
Ακρωτήρι της Θήρα, 1600 π.Χ.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 9

Τοιχογραφία από το Ακρωτήρι Θήρας με πλοία κωπήλατα με πανιά, 1500- 1600 π.Χ. Η
αρχαιότερη παράσταση
ΣΥΛΛΟΓΗ πλοίου
ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ.με ιστία
ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 10
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 11
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 12
ΑΘΗΝΑΙΚΗ ΤΡΙΗΡΗΣ , ΜΕ ΠΑΝΙΑ = ΠΤΕΡΑ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 13
Ναυπήγηση «Αργώ». Η Αθηνά βοηθάει τον Τίφυ να υψώσει το κατάρτι,
ενώ ο Άργος σφυρηλατεί το πλοίο (Ρωμαϊκό ανάγλυφο, 50 π.Χ.)

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 14

◼ Ο Ησίοδος αναφέρει ότι κατά τη μυθολογία εκείνοι που
έβαλαν πρώτοι ιστία στα ποντοπόρα καράβια (στα ομτοπόρα,
όχι αυτοί που ανακάλυψαν τα ιστία) ήσαν οι Αιγινήτες, πρβ: «Κι
αυτή συλλαμβάνοντας γέννησε τον αλογόχαρο Αιακό. Κι όταν
έφτασε στην πλήρωση της πολυαγάπητης νιότης, όντα μόνος
στεναχωριόταν. Κι ο πατέρας των ανθρώπων και θεών, όσα
μυρμήγκια ήταν μέσα στο ποθητό νησί, τα έκανε άντρες και
βαθύζωνες γυναίκες. Αυτοί πρώτοι έβαλαν πανιά στο
ποντοπόρο Καράβι.» (Ησίοδος, Απόσπασμα 56 – στίχος 205).

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 15

 Ο Όμηρος στην Οδύσσεια λέει ότι η
εκστρατεία στην Τροία (1209 π.Χ.)
έγινε με ιστιοφόρα., άρα τα ιστία
στην Ελλάδα υπάρχουν πριν από την
εκστρατεία αυτή.
Εδώ ο Οδυσσέας δεμένος στην
«ιστοπέδη») περνά ανάμεσα από τις
Σειρήνες,. Αγγείο περ. 480-470 π.Χ.
(Βρετανικό μουσείο)

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 16

Αρχαίο εμπορικό και πολεμικό πλοίο με ιστία
(Αττικός κύλιξ, 6ος αι. π.Χ. , Louvre Museum.)
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 17
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 18
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 19
 BROTHERS WRIGHT
1911

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 20

Η πρώτη δοκιμαστική
ΣΥΛΛΟΓΗ πτήση των αδελφών Ράιτ 21
ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ
◼ Οι Αμερικάνοι αδελφοί Wilbur (1867-1912) και Orville (1871-1948) Wright από το
Dayton του Ohio των ΗΠΑ, μηχανικοί ποδηλάτων, ήταν οι πρώτοι που στις 17/12/1903
(ημέρα της Αμερικανικής Αεροπορίας),ώρα 10:35 π.μ., στη Βόρειο Καρολίνα
πραγματοποίησαν την πρώτη πτήση παγκοσμίως με μηχανοκίνητο αεροπλάνο που
κατασκεύασαν οι ίδιοι.
◼ Είχε προηγηθεί η επινόηση του ανεμόπτερου από τον Άγγλο μηχανικό George Cayley
(Κέιλυ, 1773-1857) , ο οποίος είχε μελετήσει επιστημονικά τις συνθήκες, κάτω από τις
οποίες ένα αντικείμενο βαρύτερο από τον αέρα μπορούσε να πετάξει και συνεπώς
είχε θεμελιώσει την επιστήμη της Αεροδυναμικής.
◼ Η θεμελιώδης ανακάλυψη των αδελφών Ράιτ ήταν η εφεύρεση του «Ελέγχου στους
τρεις άξονες» (three axis-control) που επέτρεπε στον πιλότο να κατευθύνει το
αεροσκάφος αποτελεσματικά και να διατηρεί την ισορροπία του (του αεροσκάφους).
◼ Η μέθοδος αυτή έγινε και παραμένει μέχρι σήμερα η κύρια και βασικότερη μέθοδος
ελέγχου των αεροσκαφών σταθερής πτέρυγας κάθε είδους.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 22

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 23
◼ Ο Διόδωρος Σικελιώτης (5.68-77) αναφέρει ότι εκείνη που πρώτη ξεχώρισε
και μάζεψε από τη φύση τους καρπούς που τρώγονται και στη συνέχεια
επινόησε την κατεργασία, την αποθήκευση και δίδαξε τη σπορά τους και
στην Αττική , Σικελία κ.α. ήταν μια άλλη Κρητικά, η Δήμητρα, η οποία μετά
δέχτηκε πολλές τιμές και οι καρποί ονομάστηκαν από το όνομά της
δημητριακά: «Γιατί οι περισσότεροι θεοί, λένε, κίνησαν από την Κρήτη, να
επισκεφτούν πολλά μέρη της οικουμένης, για να ευεργετήσουν τα γένη
των ανθρώπων και να μεταδώσουν σε όλους τα οφέλη από τις
ανακαλύψεις τους. Η Δήμητρα, για παράδειγμα, πέρασε στην Αττική, από
εκεί τράβηξε για τη Σικελία και μετά στην Αίγυπτο και σ’ όλους εκείνους
τους τόπους, κυρίως, επειδή παρέδωσε τον καρπό του σταριού και δίδαξε
τη σπορά του, δέχτηκε μεγάλες τιμές από τους ευεργετηθέντες.….»
(Διόδωρος, 5, 77,4).

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 24

ΚΡΗΤΗ, ΛΑΣΙΘΙ 1939 NELLYS

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 25

◼ Σύμφωνα με το Πάριο Χρονικό (είναι τρεις μεγάλες πλάκες από μάρμαρο Πάρου όπου οι
αρχαίοι έγραφαν τα πιο σημαντικά πρόσωπα και γεγονότα) η κρητικιά Δήμητρα είναι
εκείνη που ανακάλυψε τους σπόρους και στη συνέχεια τους έφερε στην Αθήνα το έτος
1146 πριν από το Διόγνητο = το 1410 π.Χ. και ως εξ αυτού οι Αθηναίοι τους έδωσαν την
προσωνυμία «δημητριακά».
◼ Ακολούθως η ίδια τους έδωσε στο νεαρό Τριπτόλεμο, διδάσκοντάς του και την
καλλιέργεια και εκείνος τους έσπειρε και θέρισε στην Ελευσίνα το επόμενο έτος, το
1409 π.Χ. πρβ: «ΑΦ’ ΟΥ ΔΗΜΗΤΗΡ ΑΦΙΚΟΜΕΝΗ ΕΙΣ ΑΘΗΝΑΣ ΚΑΡΠΟΝ ΕΦ[ΕΡ]ΕΝ, ΚΑΙ
ΠΡ[ΟΗΡΟΣΙΑ Ε]ΠΡΑ[ΧΘΗ ΠΡ]ΩΤΗ, Δ[ΕΙΞΑΝΤΟΣ Τ]ΡΙΠΤΟΛΕΜΟΥ ΤΟΥ ΚΕΛΕΟΥ ΚΑΙ ΝΕΑΙΡΑΣ, ΕΤΗ
ΧΗΔΔΔΔΠ<Ι>, ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ ΑΘΗΝΗΣΙΝ ΕΡΙΧΘΕΩΣ. ΑΦ’ ΟΥ ΤΡΙΠΤΟ[ΛΕΜΟΣ ΕΘΕΡΙΣΕ ΤΟΝ
ΚΑΡΠΟΝ, ΟΝ] ΕΣΠΕΙΡΕΝ ΕΝ Τηι ΡΑΡΙΑι ΚΑΛΟΥΜΕΝΗι ΕΛΕΥΣΙΝΙ, ΕΤΗ Χ[Η]ΔΔΔΔΠ, ΒΑΣΙΛΕΥΟΝΤΟΣ
ΑΘΗΝΩΝ [ΕΡΙΧΘΕΩΣ]». (Πάριο Χρονικό).

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 26

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 27
◼ Ο Διόδωρος Σικελιώτης (5.72) αναφέρει ότι η ελιά, έχει προέλθει από εξημέρωση
της άγριας ελιάς (κότινος), κάτι που έγινε στην Κρήτη από μια γυναίκα, την
Αθηνά, την μετά θάνατο ανακηρυχθείσα θεά, πρβ: «Αναφέρουν, επίσης, τον
μύθο ότι και η Αθηνά γεννήθηκε στην Κρήτη, από το Δία, στις πηγές του
ποταμού Τρίτωνα και γι αυτό λεγόταν Τριτογένεια. …… Στην Αθηνά
προσδίδουν την εξημέρωση της ελιάς και την παράδοση της καλλιέργειας
της στους ανθρώπους, καθώς και την κατεργασία του καρπού της - διότι
πριν τη γέννηση ετούτης της θεάς, τούτο το είδος δέντρου υπήρχε, βέβαια,
μαζί με τα άλλα άγρια δέντρα, αλλά η φροντίδα και η πείρα που δείχνουν
μέχρι σήμερα οι άνθρωποι στην καλλιέργεια του είναι έργο ετούτης της
θεάς…».
◼ ΤΟ ΌΤΙ Η ΑΘΗΝΑ ΗΤΑΝ ΚΡΗΤΙΚΙΑ («ΜΙΝΩΙΔΑ») ΤΟ ΛΕΕΙ ΚΑΙ Ο ΑΠΟΛΛΩΝΙΟΣ ΡΟΔΙΟΣ ΣΤΑ
«ΑΡΓΟΝΑΥΤΙΚΑ» (Δ 1690).

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 28

Απεικόνιση ελαιώνα στην τοιχογραφία
του «ιερού άλσους» στο ανάκτορο της
Κνωσού.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 29

Απεικόνιση Ταύρου και ελιάς σε
τοιχογραφία στο Ανάκτορο Κνωσού.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 30

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 31
Μύλος κινούμενος με χέρι > χειρόμυλος
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 32
◼ Ο Παυσανίας (Λακωνικά ΧΧ 2) αναφέρει ότι εκείνος που βρήκε το μύλο, δηλαδή
τη συσκευή που λέγεται και χειρόμυλος, είναι ο δεύτερος βασιλιάς της
Λακωνίας του οποίου το όνομα ήταν «ο Μύλης» απ΄ όπου προήλθε η ονομασία «ο
Μύλης > «ο μύλης: «Μύλητα τον Λέλεγος πρώτον ανθρώπων μύλην τε ευρείν
λέγοντες και εν ταις Αλεσίαις ταύταις αλέσαι» (Παυσανίας, Λακωνικά XX, 2).
◼ Και το ότι ο μύλος είναι πράγματι μια ελληνική επινόηση είναι κάτι που
προκύπτει και από το ότι η αρχαία ελληνική λέξη «μύλη» αποτελεί την
ετυμολογική προέλευση της λέξης μύλος σε όλες σχεδόν τις γλώσσες, π.χ.:
ελληνικά μύλος > λατινικά mola/ mulinο = ιταλικά mulini = γαλλικά mulin,….
αγγλικά mill, windmill, watermill κλπ.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 33

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 34
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 35
 Ι.Μ. ΠΡΕΒΕΛΗ 1919,
BAUD-BOVY, Daniel, BOISSONNAS,
Frédéric. Des Cyclades en Crète au
gré du vent, Γενεύη, Boissonnas &
Co, 1919.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 36

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 37
◼ Η υδάτινη ενέργεια είναι και αυτή μια από τις παλαιότερες φυσικές μορφές ενέργειας, η οποία
επίσης χρησιμοποιεί πτερύγια και τροχό (μύλο) για την παραγωγή έργου.
◼ Ο Υδραλέτης, ο μύλος που αλέθει με την ωθητική δύναμη του ύδατος (= νερού, εξ ου και
νερόμυλος) είναι ένα λαικό ελληνικό δημιουργημα που επιτεύχθηκε επι ελληνιστικών χρόνων
(323 π.Χ. – 30 μ.Χ.) στο βασίλειο του Πόντου (281 – 53 π.Χ.), αφού:
◼ Α) Ο Στράβων (Γεωγραφικά 12) αναφέρει ότι το 120-63 π.Χ. στα Κάβειρα του ελληνιστικού
βασιλείου του Πόντου επί Μιθριδάτη ΣΤ΄ του Ευπάτορα κτίστηκε πέραν των άλλων και ένας
υδραλέτης, μαρτυρία που είναι η αρχαιότερη
◼ Β) Οι Ρωμαίοι γνωρίσαν τον υδραλέτη (νερόμυλο) , όταν κατέλαβαν τον Πόντο και στη συνέχεια ο
Ρωμαίος μηχανικός Βιτρούβιος το 25 π.Χ. έκανε καταγραφή-περιγραφή του υδραλέτη των
Καβείρων και έτσι διαδόθηκε στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία
◼ Γ) Ο υδραλέτης έχει δυο τύπους και από αυτούς αυτός με οριζόντια φτερωτή λέγεται Ελληνικός
και αυτός με κάθετη λέγεται ρωμαϊκός,
◼ Δ) Σε όλες σχεδόν τις γλώσσες λέγεται με το ελληνικό του όνομα, αυτούσιο ή παραποιημένο
μερικώς, πρβ: ελληνικά υδραλέτης/νερόμυλος = λατινικά hydraletes / molendina aquaticum,
μοχλός (mochlum ή mogio), ο κύλινδρος (chilindrum), το στεφάνι (stephani), τα πηρούνια
(pironos), η χεληδόνα (ghelidona). Ιταλικά νερόμυλος (mulino ad acqua) = αγγλικά watermill

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 38

ΝΕΡΟΜΥΛΟΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΤΡΑΚΟΥΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 39
 Βέλγιο, Νερόμυλος
Le moulin de Lugy dans le pas-de-calais

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 40

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 41
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 42
◼ Οι ανεμόμυλοι μηχανικά είναι δυο λογιών. Αυτοί με οριζόντια άξονα
περιστροφής και αυτοί με κάθετο άξονα περιστροφής και προ αυτού ο
μηχανισμός τους διαφέρει.
◼ Ο ανεμόμυλος με οριζόντιο άξονα είναι ελληνικής επινόησης. Επινοήθηκε από
τον Ήρωνα τον Αλεξανδρινό τον 1ο αι μ.Χ. Στη συνέχεια, κάπου τον 6/7 αι. μ.Χ,
επινοήθηκε και ο ανεμόμυλος με κάθετο άξονα περιστροφής στην Περσία,
◼ Οι ανεμόμυλοι ανάλογα με το σκοπό τους διακρίνονται σε αυτούς που
αλέθουν σιτηρά και σε αυτούς που αντλούν νερό από πηγάδια ή άλλο μέρος,
◼ Οι αλεστικοί ανεμόμυλοι έχουν πέτρινο πύργο και ως σπίτι, γιατί αυτός είναι
συνάμα και σπίτι, αποθήκη και εργοστάσιο του μυλωνά

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 43

◼ Οι ανεμόμυλοι καθέτου άξονα περιστροφής έχουν φτερωτή με 4 – 6 αντενάκια
(κατάρτια) , πάνω στα οποία συνδέονται τα πανιά και τα οποία είναι τετράγωνα, όπως οι
περιστρεφόμενες πόρτες. Δεν απαιτούν πύργο, ίσως παράπλευρα στηρίγματα, γιατί ο
άξονας περιστροφής τους είναι κάθετος στη γη, οπότε ανορθώνει ο ίδιος τη φτερωτή.
◼ Οι ανεμόμυλοι οριζόντιου άξονα περιστροφής έχουν φτερωτή με 4 - 12 αντενάκια
(κατάρτια) , πάνω στα οποία συνδέονται τα πανιά και τα οποία είναι όπως αυτά των πλοίων
(τύπου φλόκος), για να τα ωθεί μετωπικά ο άνεμος. Θέλουν ψηλό πύργο , για να μη
βρίσκει η φτερωτή στη γη, επειδή ο άξονας περιστροφής τοποθετείται οριζόντια στη γη
και η φτερωτή του περιστρέφεται κάθετα στη γη,
◼ Οι ανεμόμυλοι καθέτου άξονα περιστροφής για άντληση ύδατος γυρίζουν μια μεγάλη
ροδάνα που έχει περιμετρικά σκαφίδια, τα οποία με την περιστροφή τους συλλαμβάνουν
το νερό και το ανεβάζουν ψηλότερα, όπου παραλαμβάνεται από ένα σωλήνα εξόδου.
◼ Αντίθετα οι ανεμόμυλοι αντλησης ύδατος με οριζόντιο άξονα , οι Λασιθιώτικοι αντλητικοί
ανεμόμυλοι, ανεβοκατεβάζουν το έμβολο υδραντλίας.
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 44
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 45
◼ Δεν είναι αλήθεια ότι οι Πέρσες είναι αυτοί που ανακάλυψαν τους ανεμόμυλους και
στην Ευρώπη τους έφεραν οι Άραβες τότε που κατέκτησαν την Ισπανία ή οι
Σταυροφόροι (10ος αι. – 14ος αι.),όπως ισχυρίζονται μερικοί, επειδή σε έργα Αράβων
συγγραφέων του 9ου αι. μ.Χ., γίνεται λόγος για συγκρότημα ανεμόμυλων για άλεση
σιτηρών που υπήρχε το 644 μ.Χ. στην περιοχή Σεϊστάν στα σύνορα Περσίας και
Αφγανιστάν». Και δεν είναι αλήθεια, γιατί:
◼ 1) Δεν υπάρχει καμία αρχαία μαρτυρία που να λέει ότι οι Άραβες ή οι σταυροφόροι
έφεραν τους ανεμόμυλους στην Ευρώπη,
◼ 2) Άλλης τεχνολογίας είναι οι περσικοί ανεμόμυλοι και άλλης οι ελληνικοί και γενικά
οι Ευρωπαϊκοί. Οι Περσικοί είναι καθέτου άξονα περιστροφής, κάτι ως η ανέμη με το
νήμα, ενώ οι Ελληνικοί οριζοντίου άξονα περιστροφής, κάτι ως το ιστιοφόρο πλοίο ή
και το λουλούδι, άρα άλλος εφεύρε τους ελληνικούς και άλλος τους περσικούς
ανεμόμυλους.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 46

◼ 3) Ανεμόμυλος σχεδιάστηκε στην Ελλάδα πολύ παλιότερα από το 644 μ.Χ. , καθώς
αναφέρεται στο βιβλίο «Πνευματικά» του Έλληνα μηχανικού Ήρωνα του Αλεξανδρινού, ο
οποίος έζησε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου κάπου μεταξύ 3ος αι. π.Χ. - 1ου αι. μ.Χ.
◼ Στο βιβλίο αυτό υπάρχουν σχέδια και για ανεμόμυλους και για άξονες περιστροφής και
για τροχούς με γρανάζια και για τρόμπες κλπ.
◼ 4) Το ότι ο ανεμόμυλοι είναι ελληνική επινόηση είναι κάτι που προκύπτει αφενός από το
ότι διεθνώς οι ανεμόμυλοι ονομάζονται με ελληνικά ονόματα και όχι περσικά ή άλλης
γλώσσας, πρβ: ελληνικά μύλος, ανεμόμυλος, άξονας κλπ = λατινικά mola/ mulino di
vento, axon….. = αγγλικά mill, windmill, axon = γαλλικά mulin …. και αφετέρου ο μύλος
εδώ κινείται με κατάρτια-πανιά (ιστία) ως αυτά των πλοίων ( ιστία), τα οποία βρήκαν ο
Δαίδαλος στην Κρήτη, καθώς λέει ο Παυσανίας στα Βοιωτικά (11, 4-6), ενώ οι Πέρσες δεν
ήταν ναυτικός λαός.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 47

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 48
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 49
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 50
 ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ ΤΟΥ ΗΡΩΝΑ, 1ος αι. μ.Χ. ,
ΠΟΥ ΑΝΕΒΟΚΑΤΕΒΑΖΟΥΝ ΤΡΟΜΠΑ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 51

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 52
ΚΑΤΑΡΤΙΑ –ΙΣΤΙΑ (ΠΤΕΡΥΓΙΑ)
ΠΛΟΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΕΜΟΜΥΛΩΝ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 53

ΛΑΣΙΘΙΩΤΙΚΟΣ ΑΛΕΣΤΙΚΟΣ ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ ΛΑΣΙΘΙΩΤΙΚΟΣ ΑΝΤΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 54
 Αποτύπωση νησιώτικου ανεμόμυλου άλεσης
σιτηρών.
Είναι όπως οι κρητικοί, μόνο που εδώ είναι
συνήθως διώροφοι και κυκλικού σχήματος,
ενώ οι Κρητικοί είναι συνήθως μονώροφοι και
πεταλόσχημοι.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 55

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 56
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 57
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 58
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 59
◼ Ανεμόμυλοι καθέτου άξονα περιστροφής λέγονται αυτοί που η φτερωτή τους
περιστρέφει ένα ξύλινο δοκό (άξονα) που τοποθετείται κάθετα ως προς τη γη και πάνω
από το μύλο (τις μυλόπετρες) και ως εξ αυτού δεν απαιτούν πύργο, όπως συμβαίνει με
αυτούς με οριζόντιο άξονα περιστροφής.
◼ Έχουν φτερωτή με 4 κατακόρυφα πανιά , τετράγωνα ή παραλληλόγραμμα, φτιαγμένα
από δέσμες ελαφρού ξύλου προσαρτημένες σε κατακόρυφο άξονα με οριζόντιες δοκούς
και σαν σύνολο μοιάζουν με τις περιστρέφονται πόρτες σε ένα άξονα ή την ανέμη που
τυλίγει το νήμα.
◼ Επειδή δεν χρειάζονται τιμόνι, πύργο κλπ, είναι απλοί και οικονομικοί στην κατασκευή
τους, όμως δεν έχουν απόδοση, γιατί τα ιστία τους είναι πλαγιομετωπικά και όχι
προμετωπικά, όπως συμβαίνει στους ανεμόμυλους με οριζόντιο άξονα περιστροφής, Ο
λόγος που δεν είχαν μεγάλη διάδοση.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 60

 Σχεδιάγραμμα περσικού ανεμόμυλου.
Είναι με κατακόρυφο άξονα περιστροφής
κάτι όπως η ανέμη ή οι περιστρεφόμενες
πόρτες

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 61

Ανεμόμυλοι καθέτου άξονα περιστροφής
στο χωριό Nashtifan στο Ιράν. Είναι από
άργιλο, άχυρο και ξύλο, 65 πόδια περίπου
ύψους.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 62

ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΧΑΙΟΥ ΠΕΡΣΙΚΟΥ ΜΥΛΟΥ
ΜΕΣΥΛΛΟΓΗ
ΚΑΘΕΤΟ ΑΞΟΝΑ
ΑΔΑΜ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗΣ
(ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 63
 ΣΧΕΔΙΟ ΑΡΧΑΙΟΥ ΠΕΡΣΙΚΟΥ ΜΥΛΟΥ
ΜΕ ΚΑΘΕΤΟ ΑΞΟΝΑ ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 64
 Ανεμόμυλοι καθέτου άξονα
περιστροφής στο χωριό
Nashtifan στο Ιράν.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 65

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 66
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 67
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 68
 Χάνδακας (Ηράκλειο
Κρήτης) 1415 του Χριστ.
Μπουνδεμόνδι,, στον οποίο
διακρίνονται τρεις
ανεμόμυλοι. Descriptio
insulae Cretae, 1415
Cristoforo Buondelmonti,
Cod. plut.29-41, fol.17r.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 69

Ενετικός χάρτης Ηρακλείου (Candia) Κρήτης,
1668 m.X., όπου διακρίνονται 8 ανεμόμυλοι
πάνω στα τείχη του
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 70
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ 1420, εικονίζεται ανεμόμυλος «BUONDELMONTI,
Cristoforo, Liber Insularum Archipelagi [1420]»

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 71

 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ 1453,
Διακρίνεται ένας ανεμόμυλος
Constantinople from the
Nuremberg Chronicle,
published in 1493

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 72

Ξυλογραφία Κωνσταντινούπολης 1453, πριν πέσει στα χέρια των Οθωμανών ,
εκδόθηκε στη Νυρεμβέργη σε ανάμνησή της πτωσης της το 1493
HARTMAN SCHEDEL: CONSTANTINOPLE, published in Nuremberg, 1493

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 73

 Χάρτης νήσου Κεφαλονιάς του
Μπουοντελμόντι (1420), όπου απεικονίζεται
ένας ανεμόμυλος.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 74

 Χάρτης νήσου Ρόδου του
Μπουοντελμόντι (1420).
Στην είσοδο του λιμανιού της Ρόδου
απεικονίζονται 4 ανεμόμυλοι.
Ο χάρτης αυτός είναι από το βιβλίο: «Le Voyage
Outremer (Egypt, Mont Sinay, Palestine)” De
Jean Thenaud (1512)

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 75

ΑΝΕΜΟΛΥΛΟΙ ΡΟΔΟΥ 1483

Rhodis (Bernhard vonΣΥΛΛΟΓΗ

Breydenbach, journey
ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) to the Holy Land, 1483)
Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 76
Η πόλη και οι ανεμόμυλοι της Ρόδου (Rodis) το 1483 (Bernhard von Breydenbach) "Reisebeschreibung ins
Heilige Land» , ''Peregrinationes in Terram Sanctam'' (Journey to the Holy Land) 1483-- 1st german edition,
Mainz 1486. ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 77
Bernhard von Breydenbach and his journey
to the Holy Land 1483

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 78

Ρόδος 1493
Woodcut of the City of Rhodes, by Hartmann Schedel 1493

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 79

Ρόδος 1493. Rhodes (“Nuremberg Chronicle”) Hartmann Schedel, 1493
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 80
 ΡΟΔΟΣ 1574
CAMOCIO, Giovanni
Francesco. Isole famose
porti, fortezze, e terre
maritime sottoposte alla
Ser.ma Sig.ria di Venetia, ad
altri Principi Christiani, et al
Sig.or Turco, novamente
poste in luce, Βενετία, alla
libraria del segno di
S.Marco, [c. 1574].

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 81

 ΡΟΔΟΣ 1513, ΠΟΛΙΟΡΚΙΑ ΑΠΌ
ΟΘΩΜΑΝΟΥΣ
ADELPHUS, i.e. Johann Adolph
Meulich. Die Türckisch Chronica
von irem Vrsprung anefang und
Regiment bisz vff dise Zeit sampt
yre kriegen und streyten mit den
christen begangen, Erbämrklich zü
lesen, Στρασβούργο, Martin Flach,
M.CCCC.XIII [=1513].

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 82

Ρόδος 1615
Beauveau, Henri de. Relation Iournalière du Voyage du Levant
faict & descrit... 1615.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 83

SANDRART, Jacob von. Kurtze Beschreibung Von dem Ursprung, Aufnehmen,
Gebiete, und Regierung der Weltberühmten Republick Venedig,
...Νυρεμβέργη, 1686.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 84

GERBELIUS, Nicolas. Nicolai Gerbelij in descriptionem Graeciae Sophiani,
Praefatio. In qua docetur, quem fructum,, Βασιλεία, Oporinus, 1545.
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 85
 ΑΝΕΜΟΛΥΛΟΙ ΡΟΔΟΥ 1483
Rhodis (Bernhard von Breydenbach,
journey to the Holy Land, 1483)
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 86
 ΝΑΥΠΛΙΟ 1664

BUSBECK, Avgerii Gislenii von. Vier Sendschreiben der Türkischen Bottschaft, welche von dem Röm.
Keyser Ferdinand dem I. an Solimann, damaligen Türkischen Keyser ihm aufgetragen worden...,
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 87
Νυρεμβέργη, Michael und Friederich Endtern, 1664.
 Ρόδος 1487,
Konrad von
Grünenberg -
Beschreibung der
Reise von Konstanz
nach Jerusalem
1487- Rhodes

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 88

 Μεθώνη 1487,
Konrad von
Grünenberg -
Beschreibung der
Reise von Konstanz
nach Jerusalem
1487- Methoni,
Messenia

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 89

 ΝΑΥΠΛΙΟ 1686

[ENDERLIN, Jacob]. Archipelagus Turbatus, Oder Deß Schönen Griechen-

Lands..., Άουγκσμπουργκ, Jacob Enderlin, MDCLXXXVI [=1686].
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 90
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 91
 ΑΥΧΕΝΑΣ «Η ΑΜΠΕΛΟΣ» , ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ
ΣΥΝΟΡΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ – ΛΑΣΙΘΙΟΥ, ΜΙΝΩΙΚΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΣ ΔΡΟΜΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 92
◼ Το 1960 έγινε Πανελλήνια έρευνα από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ) με
στόχο να γίνει γνωστός ο αριθμός των ανεμόμυλων που λειτουργούσαν ή όχι στη χώρα,
η οποία αναφέρει ότι επακριβώς τα εξής: «οι ανεμόμυλοι που χρησιμοποιούνται έχει
ως εξής: Ρόδος: 219 ανεμόμυλοι, Ηράκλειο : 980 ανεμόμυλοι. Ιεράπετρα : 500
ανεμόμυλοι, Σητεία : 1.000 ανεμόμυλοι Φούρνοι : 250 ανεμόμυλοι Λασίθι : 10.000
ανεμόμυλοι». (βλέπε Γ. Μπεργελές «Ανεμοκινητήρες»).
◼ Την ίδια ποσότητα αναφέρει και ο Λασιθιώτης καθηγητής Πανεπιστημίου κ. Μ.
Κασσωτάκη στο βιβλίο του «Το Λασίθ» (Αθήνα 1977). Ο ίδιος αναφέρει, και έτσι είναι ,
γιατί το έζησα και ο ίδιος, ότι οι ανεμόμυλοι αυτοί αφενός βοήθησαν πάρα πολύ στην
οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και αφετέρου με τα κατάλευκα πανιά τους
προσέδιδαν στο τοπίο μια μοναδική φυσιογνωμία υψηλής αισθητικής αξίας.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 93

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 94
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 95
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 96
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 97
 Στο Οροπέδιο Λασιθίου πριν από μερικά χρόνια υπήρχαν γύρω στους 10.000
ανεμόμυλους που προσέδιδαν στο τοπίο μια μοναδική φυσιογνωμία υψηλής
αισθητικής αξίας. Οι μύλοι αυτοί ήσαν άλλοι για το άλεσμα των σιτηρών και
άλλοι για άντληση ύδατος από τα πηγάδια για το πότισμα των κηπευτικών.
 Οι αλευρόμυλοι, που έχουν πέτρινο πύργο, κινούν τις μυλόπετρας για το
άλεσμα των σιτηρών. Στην Κρήτη υπάρχουν ήδη από την εποχή του Δαίδαλου
και του Ίκαρου.
 Οι νερόμυλοι, που αρχικά είχαν ξύλινο και μετά σιδερένιο πύργο, κινούν
μια αντλία για την άντληση ύδατος απο τα πηγάδια για το πότισμα των
κήπων. Εμφανιστήκαν για πρώτη φορά στο Λασίθι μετά την ανάπτυξη της
καλλιέργειας της πατάτας (1890 – 1920). Αυτοί με ξύλινο πύργο ήταν
επινόηση του Εμμ Παπαδάκη ή Σπυρτοκουτη και αυτοί με σιδερένιο πύργο
του Στέφανου Μαρκάκη.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 98

◼ Το 1960 έγινε Πανελλήνια έρευνα από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία (ΕΜΥ) με
στόχο να γίνει γνωστός ο αριθμός των ανεμόμυλων που λειτουργούσαν ή όχι στη χώρα,
η οποία αναφέρει ότι επακριβώς τα εξής: «οι ανεμόμυλοι που χρησιμοποιούνται έχει
ως εξής: Ρόδος: 219 ανεμόμυλοι, Ηράκλειο : 980 ανεμόμυλοι. Ιεράπετρα : 500
ανεμόμυλοι, Σητεία : 1.000 ανεμόμυλοι Φούρνοι : 250 ανεμόμυλοι Λασίθι : 10.000
ανεμόμυλοι». (βλέπε Γ. Μπεργελές «Ανεμοκινητήρες»).
◼ Την ίδια ποσότητα αναφέρει και ο Λασιθιώτης καθηγητής Πανεπιστημίου κ. Μ.
Κασσωτάκη στο βιβλίο του «Το Λασίθ» (Αθήνα 1977). Ο ίδιος αναφέρει, και έτσι είναι ,
γιατί το έζησα και ο ίδιος, ότι οι ανεμόμυλοι αυτοί αφενός βοήθησαν πάρα πολύ στην
οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και αφετέρου με τα κατάλευκα πανιά τους
προσέδιδαν στο τοπίο μια μοναδική φυσιογνωμία υψηλής αισθητικής αξίας.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 99

ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΠΑΛΙΟΤΕΡΑ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 100
1947 - 1977
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 101
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 102
ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ - ΔΙΚΤΗ 2148 μ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 103

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 104
ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ ΕΤΟΣ 1973,
ΕΙΧΕ 10.000 ΜΥΛΟΥΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 105
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 106
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 107
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 108
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 109
ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ, 1970
ΣΥΛΛΟΓΗ – 1980,
ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) EIXE 10.000 ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΥΣ
Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 110
ΑΥΓΟΥΣΤΗ – ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ 1961
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 111
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 112
 ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ
ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ ΓΙΑ ΑΝΤΛΗΣH ΥΔΑΤΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 113
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 114
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 115
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 116
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 117
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 118
◼ Οι λασιθιώτικοι ανεμόμυλοι για το άλεσμα σιτηρών είναι με ξύλινο
οριζόντιο άξονα περιστροφής και πεταλόσχημο πέτρινο πύργο.
◼ Προφανώς οι ανεμόμυλοι αυτοί εμφανίστηκαν στο Λασίθι επι Ενετοκρατίας
(1500 – 1669 μ.Χ.), όταν αποξηράθηκε πλήρως και έγινε σιτοβολώνας. Την
εποχή αυτή οι Ενετοί είχαν φέρει στην Κρήτη πολλά στρατεύματα, για να
την προστατέψουν από τους Τούρκους και προ αυτού δημιουργήθηκε η
ανάγκη εξεύρεσης σιτηρών και για να λυθεί αυτό το πρόβλημα μετέτρεψαν
το Λασίθι από τόπο λιμνάζοντα σε σιτοβολώνα.
◼ Στα άλλα μέρη της Κρήτης οι ανεμόμυλοι υπήρχαν από πολύ παλαιότερα.
Αποδεδειγμένα οι ανεμόμυλοι υπάρχουν στην Κρήτη από το 1328 και εξής
(Notai di Candia, NdC, b. 244, 72ν).

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 119

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 120
Ανεμόμυλοι Λασιθίου
επί Γερμανικής κατοχής, 1941-44

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 121

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 122
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 123
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 124
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 125
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 126
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 127
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 128
Ανεμόμυλοι Λασιθίου 1935

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 129

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 130
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 131
Ανεμόμυλοι Λασιθίου επί Γερμανικής
κατοχής, 1941-44

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 132

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 133
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 134
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 135
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 136
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 137
 ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 138
ΑΝΑΒΛΟΧΟΣ (ΒΡΑΧΑΣΙ, 625 μ. ) ΛΑΣΙΘΙΟΥ 1929
 ΝΙΚΙΘΙΑΝΟ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 139

ΜΕΡΑΜΒΕΛΟ (ΛΙΜΝΕΣ)
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 140
 ΛΑΣΙΘΙ, ΜΕΣΑ ΠΟΤΑΜΟΙ 1942
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 141
 ΝΕΑΠΟΛΗ 1908

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 142

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 143
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 144
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 145
◼ Οι Λασιθιώτικοι ανεμόμυλοι για την άντληση ύδατος είναι τοπικής
επινόησης και εμφανίστηκαν κατά τους απελευθερωτικούς αγώνες των
Κρητών το 1866 - 1898 από τους Τούρκους και συνάμα εισαγωγή της
πατάτας.
◼ Αρχικά ήσαν με ξύλινο τρίποδο ή τετράποδο πύργο και μετά μόνο με
σιδερένιο τετράποδο πύργο.
◼ Αυτοί με ξύλινο πύργο ήταν επινόηση του Εμμ Παπαδάκη ή Σπυρτοκουτη και
αυτοί με σιδερένιο πύργο του Στέφανου Μαρκάκη.
◼ Είναι όλοι με οριζόντιο άξονα περιστροφής, ο οποίος μία τσάκισή του όπως
το γράμμα __Π___ ανεβοκατεβάζει με την περιστροφή του το έμβολο
μιας επινοητικής υδραντλίας για την ανύψωση του νερού.
◼ Διαθέτουν επίσης τιμόνι που γυρίζει αυτόματα τη φτερωτή προς την
κατεύθυνση του αέρα με τη βοήθεια ενός απλού επινοητικού συστήματος,
της καλούμενης «κουλούρας».

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 146

 ΛΑΣΙΘΙ 1921,
ΞΥΛΙΝΟΣ ΜΥΛΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 147
 ΟΡΟΠΕΔΙΟ ΛΑΣΙΘΙΟΥ 1938,
ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΥΔΑΤΟΣ ΜΕ ΤΡΙΠΟΔΟ ΞΥΛΙΝΟ ΠΥΡΓΟ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 148
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 149
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 150
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 151
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 152
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 153
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 154
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 155
 Ο οριζόντιος άξονας περιστροφής
στους ανεμόμυλους Λασιθίου για
άντληση έχει στη μέση ένα
τσάκισμα ως το γράμμα _Π_ που
ανεβοκατεβάζει με την
περιστροφή του το έμβολο της
αντλίας

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 156

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 157
 Απεικόνιση Λασιθιώτικου μύλου και λασιθιώτικης
εμβολοφόρου αντλίας (μεταδοτικής).
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 158
 ΜΑΛΙΑ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 1965,
ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΥΔΑΤΟΣ ΜΕ ΠΕΤΡΙΝΟ ΠΥΡΓΟ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 159

ΚΡΗΤΗ, ΜΑΛΙΑΣΥΛΛΟΓΗ
1947 ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 160
- 1967
 ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 161

ΚΡΗΤΗ, ΜΑΛΙΑ 1947

ΚΡΗΤΗ, ΜΑΛΙΑ 1947 - 1967
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 162
ΚΡΗΤΗ, ΜΑΛΙΑ 1947
- 1967
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 163
Γεράνι και ανεμόμυλοι
με πέτρινο και
σιδερένιο πύργο στα
Μάλια 1965

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 164

ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ ΑΙΓΑΙΟΥ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 165
¨ΑΘΗΝΑ 1869
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 166
◼ Οι αιγαιοπελαγίτικοι ανεμόμυλοι ( Χίου, Ρόδου κλπ) είναι με οριζόντιο άξονα
περιστροφής, μονόκαιροι (χωρίς πηδάλιο περιστροφής) και πέτρινο πύργο, συνήθως
κυλινδρικού σχήματος (πλην Κρήτης, που είναι κυρίως πεταλοειδείς).
◼ Ειδικότερα: <<Το κυλινδρικό χτίσμα τους φαρδαίνει προς τα κάτω για να στερεωθεί στη
γη καλύτερα. Όλο το κτίσμα είναι κόλουρος κώνος και καλοφτιαγμένο, με «κλειδιά» και
με ειδικό κονίαμα την «μπουρσελάνα» (μείγμα Σαντορινιάς πουζολάνης και ασβέστη),
διότι εκτός του βάρος του μηχανισμού, φορτιζόταν και από τις δυνάμεις των πανιών.
Έχουν ύψος περίπου 10m και εσωτερικά υπάρχουν 2 πατώματα, από τα οποία το ανώγι
είναι ευρύτερο- μιας και οι τοίχοι λεπταίνουν όσο ανεβαίνουμε- και αυτό είναι
απαραίτητο γιατί πρέπει να χωρέσουν ο κινητικός και ο αλεστικός μηχανισμός. Η πόρτα
πάντα φτιαχνόταν στην πιο υπήνεμη συνήθως πλευρά και στα ψηλότερα πατώματα τα
παραθυράκια είναι αντικριστά, για να βλέπει ο μυλωνάς τον καιρό γύρω-γύρω.Οι
μαρτυρίες περιηγητών για τους Μύλους της περιοχής (Χίου) είναι ήδη από την εποχή της
Γενοβέζικης κατοχής , 1346- 1566>>. («Οι ανεμόμυλοι της Χίου» , Στέλλας Τσιροπινά)

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 167

◼ Οι ανεμόμυλοι Χίου, Αττικής κλπ για άντληση ύδατος δεν είναι όπως οι
Κρητικοί, αλλά όπως οι ευρωπαϊκοί, δηλαδή δεν κινούν αντλία, αλλά μια
μεγάλη ροδάνα που περιμετρικά έχει σκαφίδια που με την περιστροφή
αρπάζουν και μεταφέρουν το νερό ψηλότερα

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 168

ΡΟΔΟΣ 1828
ROTTIERS, Bernard Eugène Antoine. Description des Monumens
de Rhodes. - Monumens de Rhodes [Λεύκωμα], Βρυξέλλες, 1828.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 169

Ρόδος παλιότερα

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 170

An old postcard of windmills on Rhodes,
Greece, c.1910.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 171

 Ρόδος, ο μόλος των μύλων

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 172

 ΡΟΔΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 173
Ρόδος, ο μόλος των μύλων

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 174

ΥΔΡΑ 1808,
CASTELLAN, Antoine Laurent. Lettres sur la Morée et les iles de
Cérigo, Hydra, et Zante…., avec vingt-trois Dessins de l’Auteur,
gravés par lui-même, et trois Plans…, Παρίσι, Η. Agasse, 1808.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 175

ΑΙΓΙΝΑ 1882, WORDSWORTH, Christopher. Greece Pictorial, Descriptive, & Historical…, and a
History of the Characteristics
ΣΥΛΛΟΓΗof Greek
ΑΔΑΜ Art…,
(ΜΑΚΗ) Λονδίνο, John Murray, 1882.
Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 176
 ΠΑΤΜΟΣ 1681

STRUYS, Jan Janszoon. Les Voyages de Iean Struys en Moscovie, en Tartarie, aux Indes et en
d'autres pays étrangers, Άμστερνταμ, Chez la Veuve Iacob van Meurs, 1681.
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 177
 Πάτμος

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 178

 ΧΙΟΣ 1688,
DAPPER, Olfert. Naukeurige Beschryving der
Eilanden in de Archipel der Middelantsche Z
Waesbergen, Boom, Someren, Goethals, 168

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 179

 ΧΙΟΣ 1894

[PIACENZA Francesco / ALBRIZZI, Girolamo]. Distintissima descrittione della città, porto & isola
di Scio, conquistata dalle armi della Sereniss. Republica di Venetia.., Βενετία, Girolamo Albrizzi,
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 180
1694.
 ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ ΧΙΟΥ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 181

 ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ ΧΙΟΥ ΧΙΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 182

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 183
◼ Οι ανεμόμυλοι για το άλεσμα σιτηρών της Ρόδου έχουν
συνήθως τρία επίπεδα. Το ισόγειο χρησίμευε για διημέρευση
του μυλωνά και τις συναλλαγές με τους κατοίκους. Στο
μεσοπάτωμα ανεβαίνει κανείς με την πέτρινη εσωτερική
σκάλα που χρησίμευε ως αποθήκη. Στο τρίτο πάτωμα η
πρόσβαση γίνεται με ξύλινη συνήθως σκάλα, όπου υπάρχει ο
μηχανισμός για το άλεσμα του σιταριού, η

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 184

Ρόδος 1828, ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ ΑΝΤΛΗΣΗΣ ΥΔΑΤΟΣ, Bernard Eugène Antoine
Rottiers. Description des Monumens de Rhodes, Brussels, 1830 /
Monumens de Rhodes, Mme V. A. Colinez, Brussels, 1828.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 185

 Αποτύπωση Ροδίτικου
ανεμόμυλου Οριζοντίου άξονα
περιστροφής για άντλησης νερού.
Διαθέτει ειδικούς τροχούς με
γρανάζια που κινούν μια ροδάνα
με σκαφίδια περιμετρικά, που
ανεβάζουν το νερό σε υψηλότερο
επίπεδο. Είναι ανεμόμυλοι, όπως
οι Ολλανδικοί.
Αντίθετα οι Λασιθιώτικοι
ανεμόμυλοι οριζοντίου άξονα
περιστροφής κινούν υδραντλία,
όπως αυτή του Ήρωνα του
Αλεξανδρινού.
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 186
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 187
ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 188
 ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 189
 ΣΥΡΟΣ 1829, EMERSON TENNENT, James (Sir).
Letters from the Aegean Sea, by James
Emerson, Esq, in two volumes, Λονδίνο, Henry
Colburn, 1829.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 190

Αλεξάνδρεια 1841, DAMER, Mary Georgiana Emma Seymour Dawson.
Diary of a Tour in Greece, Turkey, Egypt, and the Holy Land, τ. ΙΙ, Λονδίνο,
Henry Colburn, 1841.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 191

 “ΣΑΜΟΣ 1862-1920
Λεύκωμα Ντίνου Κόγια,

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 192

ΠΑΡΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 193

ΣΕΡΙΦΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 194

ΜΥΚΟΝΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 195

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 196
 ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ

ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 197

ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 198

ΚΑΡΠΑΘΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 199

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 200
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 201
ΛΗΜΝΟΣ, ΚΟΝΤΙΑΣ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 202

 ΛΕΡΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 203
 ΠΑΤΜΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 204
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 205
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 206
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 207
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 208
ΑΙΓΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΙ ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ
ΚΩΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 209
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 210
 ΚΕΡΚΥΡΑ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 211

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 212
Ο ανεμόμυλος στο windmill psalter (Page with Psalm 1
(Beatus Vir)， WindmillΣΥΛΛΟΓΗ
Psalter. England
ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) ( London)， c.1270-
Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 213
 HOLAND - ΟΛΑΝΔΙΑ
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 214
ΟΛΛΑΝΔΙΚΟΙ ΑΝΤΛΗΤΙΚΟΙ ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ
ΣΤΟ KINDERDIJK

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 215

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 216
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 217
◼ Οι Ευρωπαϊκοί ανεμόμυλοι (Ολλανδίας, Ισπανίας κ.α.) για την άλεση έχουν το
ίδιο μηχανισμό με τους Ελληνικούς, απλά είναι πιο πολυτελείς και με κάπως
διαφορετικά πανιά
◼ Οι ανεμόμυλοι για άντληση ύδατος δεν είναι όμοιοι με τους κρητικούς, αλλά
όπως οι ασιατικοί, δηλαδή δεν κινούν έμβολο αντλίας, αλλά μια μεγάλη
ροδάνα που περιμετρικά έχει είτε σκαφίδια, τα οποία με την περιστροφή
αρπάζουν και μεταφέρουν το νερό ψηλότερα είτε απλά πτερύγια που
απωθούν το νερό στα αντιπλημυρικά κανάλια, για να κυλήσει προς τη
θάλασσα.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 218

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 219
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 220
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 221
Mills in Zaanse Schans, Netherlands
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 222
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 223
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 224
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 225
ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ «POST WIND MILL”)
ΟΛΛΑΝΔΙΑ (ΠΟΛΗ ΛΑΙΝΔΕΝ)

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 226

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 227
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 228
Ολλανδικός
πυραμιδωτός
περιστροφικός
ανεμόμυλος
για άλεση
σιτηρών
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 229
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 230
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 231
 Spain, Molinos de Consuegra

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 232

Spain, Molinos de Consuegra

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 233

 ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 234
Windmühlen von Consuegra
Mulino A Vento In Antigua,
Fuerteventura, Isole Canarie

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 235

 ΑΓΓΛΙΑ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 236

ΓΑΛΛΙΑ ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ
ΣΥΛΛΟΓΗ Pas-de-Calais
ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 237
 MOULIN ROUGE
ΡΟΖ ΜΥΛΟΣ, ΠΑΡΙΣΙ

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 238

 Βέλγιο, Moulin de Beveren

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 239

 ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΣ «POST WIND MILL”)
Βέλγιο, Molen te Oost Vleteren

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 240

 Σιδερένιος ανεμόμυλος
(μύλος με φτερωτή από
σίδερο) για άντληση ύδατος.
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 241
 USA - AMERICA

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 242

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 243
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 244
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 245
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 246
 Σύγχρονες ανεμογεννήτριες

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 247

Ανεμογεννήτριες στη θάλασσα – Κοπεγχάγη
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 248
 Οι ανεμόμυλοι θεωρούνται μνημεία της νεοελληνικής αρχιτεκτονικής
κληρονομιάς και προστατεύονται από τη νομοθεσία.
 Παρόλα αυτά, όπου και αν ταξιδέψει κανείς, στο Βόρειο Αιγαίο, στις Κυκλάδες,
στο Ιόνιο, στην Κρήτη, στα Δωδεκάνησα κ.α., αντικρίζει ερειπωμένους και
κατεστραμμένους τους ανεμόμυλους.
 Πολύ λίγες εγκαταστάσεις ανεμόμυλων έχουν συντηρηθεί αρκετά, ώστε να
θυμίζουν την προσφορά τους στην ανθρωπότητα και το ένδοξο παρελθόν
τους.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 249

 ΠΕΡΙΣΟΤΕΡΑ ΒΛΕΠΕ ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ:
 Α) «Ο ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ ΤΩΝ ΙΣΤΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΥΛΩΝ (ΧΕΙΡΟΜΥΛΟΥ,
ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΥ, ΥΔΡΑΛΕΤΗ ΚΛΠ)»ΤΟΥ Α. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ
 Β) «ΟΙ ΛΑΣΙΘΙΩΤΙΚΟΙ ΑΝΕΜΟΜΥΛΟΙ» ΤΟΥ Α. Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ.

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 250

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 251
ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 252
 The End

ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΔΑΜ (ΜΑΚΗ) Γ. ΚΡΑΣΑΝΑΚΗ 253