ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΧΡΟΝΩΝ (Υ402)
ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΧΡΟΝΩΝ (Υ402)
ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ :ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΚΑΙ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΧΡΟΝΩΝ [Υ402]
ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ:κ. ΚΑΡΑΜΑΝΙΔΟΥ
Ο πρώτος Ρωμαίος Αυτοκράτορας που ασπάστηκε τον Χριστιανισμό ,ο Μέγας Κωνσταντινος, μετέφερε στην
Κωνσταντινούπολη, την πρωτεύουσα, μιας τεράστιας αυτοκρατορίας που τρέφονταν από τον επεκτατικό
ιμπεριαλισμό, της Ρωμαϊκής, το 324 μ.Χ. Επέβαλε τον Χριστιανισμό σαν επίσημη θρησκεία του Ανατολικού
Ρωμαϊκού κράτους.[Επι Θεοδοσίου Α΄].Ο 17ος αιώνας ονομάστηκε Βυζαντινός, με κυρίαρχο το Θεοκρατικό προφίλ
του,και με διασύνδεση του ουρανού με την γη, αποτυπώνοντας την επενέργεια της πίστης μέσα από την κατασκευή
της Αγίας Σοφίας. Ποιος λαός είναι αυτός που δεν συνδέεται με τον Θεό του απ αρχής της ζωής; Ποιος λαός είναι
αυτός που δεν κατασκευάζει τον λατρευτικό του ναό, για να αποδώσει τις τιμές που αξίζουν στον Θεό του; Ο
Χριστιανικός λαός του Βυζαντίου επικύρωσε την πίστη του ,με την κατασκευή ενός Χριστιανικού Ναού υπέρτατης
αρχιτεκτονικής τελειότητας, που βασίστηκε στην βασιλική με τρούλο, και με τους Έλληνες αρχιτέκτονες Ανθέμιου
και Ισίδωρου ,υπό τις διαταγές του αυτοκράτορα Ιουστινιανού δημιουργεί το απαύγασμα της ιερότητας ενός
τεράστιου Χριστιανικού ναού που ο συμβολισμός του τρούλου του με τον ουρανό συνάδει με τον πυρήνα της
θρησκείας μας. Εισερχόμενος ο πιστός εντός του ναού ,συναισθάνεται την εντύπωση του άπειρου από τον
μετεωρισμό του τρούλου της, Αγίας Σοφιας εξαιτίας του φωτός που εισέρχεται από τα διάτρητα τύμπανα του.
Η υστεροβυζαντινή περίοδος που ξεκινάει το 1204 ,σημαδεύεται από την μεγαλύτερη πληγή του Χριστιανισμού
που δεν είναι άλλη από την Άλωση της [Πόλης] το 1453.Δεν είναι τυχαίο που η η βυζαντινολόγος Ελένη Αρβελέρ θα
πει: «Είμαστε ο μόνος βαλκάνιος λαός που δεν απελευθέρωσε την κοιτίδα του γένους του, δηλαδή την Πόλη. Δεν
απελευθερώσαμε την Κωνσταντινούπολη…»,επενδύοντας μ αυτόν τον τρόπο στην σημαντικότητα του γεγονότος .
Είχε προηγηθεί το συντριπτικό πλήγμα της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους το 1204.
Έκτοτε, το απομεινάρι της Αυτοκρατορίας [Ρωμαϊκής],έπαψε να είναι Μεγάλη Δύναμη, ακόμη και μετά την
ανάκτηση της Κωνσταντινούπολης το 1261.Ετσι οι Τούρκοι κατάφεραν να εξισλαμίσουν τους κατοίκους της Μικράς
Ασίας μέσω της επεκτατικής δύναμης τους. Πολλοί Χριστιανοί αποικούν στην Ελλάδα και την Ιταλία, για να
κρατήσουν ζωντανή την πίστη τους κινδυνεύοντας από τους διωγμούς των Τούρκων. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και
στον ηρωισμό των πολιορκημένων και ιδιαίτερα του Αυτοκράτορα. Το γεγονός της πτώσης της «θεοφύλακτου
Πόλεως», άφησε βαθιά ίχνη στις πηγές της εποχής. Η πτώση της Κωνσταντινούπολης μπορεί να σηματοδότησε την
έναρξη της Τουρκοκρατίας στην Ελλάδα, πλην όμως το σημαντικότερο: οδήγησε στον κολοφώνα της αναγέννησης
των αρχαίων ελληνικών σπουδών που μεταλαμπαδεύτηκε στην Ιταλία αρχικά καθώς και στην υπόλοιπη Ευρώπη
στη συνέχεια. Πόλεις όπως η Βενετία, η Φλωρεντία, η Ρώμη κ.ά. άνοιξαν την αγκαλιά τους στους πρόσφυγες
βυζαντινούς λόγιους που εγκαταστάθηκαν σε αυτές μεταφέροντας το πολύτιμο φορτίο της αρχαίας Ελλάδας,
συμβάλλοντας έτσι στην ανάδειξη των νέων τάσεων κυρίως του ουμανισμού που έφερνε ο νέος αιώνας (15ος
αιώνας). Ο Παρθενώνας, που είχε μετατραπεί από τους χριστιανούς σε εκκλησία της Θεοτόκου, μετατράπηκε με
διαταγή του ίδιου του Μωάμεθ Β΄ σε τζαμί. Το κυρίαρχο Ισλάμ προσπαθεί να εξοντώσει το πνευματικό και
θρησκευτικό ανάστημα του Έλληνα .Βλέποντας ο Σουλτάνος την αέναη κι άσβεστη διασύνδεση των Χριστιανών με
τον Ένα και μοναδικό Θεό ,διέταξε την εκτέλεσή των εκπροσώπων της παλιάς άρχουσας τάξης του κατεκτημένου
Βυζαντίου . Αντίθετα, εμφανίστηκε ανεκτικός απέναντι στην ορθόδοξη χριστιανική θρησκεία και έξι μήνες μετά την
Άλωση πήρε την πρωτοβουλία ανασύστασης του Οικουμενικού Πατριαρχείου επιλέγοντας ως πατριάρχη τον
ανθενωτικό ηγέτη Γεννάδιο Σχολάριο. Η πιο σημαντική μακροπρόθεσμα απόφασή του ήταν η μεταφορά της
πρωτεύουσάς του στην κατακτημένη Πόλη, η οποία φαίνεται πως ανακοινώθηκε το 1458. Η απόφαση αυτή
συνοδεύτηκε από εκτεταμένο πρόγραμμα επανεποικισμού και οικοδόμησης, τα οποία έθεσαν τη βάση για τη
μεταμόρφωση της ερημωμένης Πόλης σε μια οικουμενική αυτοκρατορική πρωτεύουσα, με διαφορετικό όμως
χαρακτήρα και εμφάνιση από την αντίστοιχη βυζαντινή. Όσον αφορά τους χριστιανούς της Ανατολής, η άλωση
καθόρισε την αποτυχία της ένωσης των Εκκλησιών και την επιβίωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας ως ιδιαίτερης
οντότητας. Παράλληλα, η εκκλησία εν μέρει κατέλαβε τη συμβολική θέση της αυτοκρατορίας ως σημείο πολιτικής
αναφοράς για τους χριστιανούς, αναλαμβάνοντας ταυτόχρονα διοικητικές, οικονομικές και δικαστικές
αρμοδιότητες στο πλαίσιο του οθωμανικού συστήματος. Ο κόσμος του Βυζαντίου ήταν ο κόσμος του χαμένου
2
μεγαλείου, όπου δεν χωρούσαν τα παλιά ήθη. «Δεν πρέπει να ξεχνάμε», γράφει ο Ανγκολντ, «πόσο εύθραυστη
ήταν η Ορθοδοξία... Πολλοί είχαν δεχθεί να εξισλαμιστούν, συμπεριλαμβανομένου και ενός επισκόπου». Μπροστά
σ' έναν τέτοιον κίνδυνο ο πατριάρχης Γεννάδιος χαλάρωσε τους θρησκευτικούς κανόνες περί γάμων επιτρέποντας
όσο το δυνατόν περισσότερους σε μια πόλη που έχανε τον κοινωνικό της ιστό. Βασική λειτουργία του Πατριαρχείου
πλέον ήταν να επιβλέπει τις εσωτερικές υποθέσεις των ορθόδοξων κοινοτήτων υπό οθωμανική κυριαρχία. Στη
γενική εικόνα, ο Γεννάδιος εξέφραζε την καθολική παραδοχή από πλευράς των Ελλήνων ότι οι Οθωμανοί ήταν ένα
καθεστώς-παρένθεση, μέρος της προετοιμασίας μόνο για τη Δευτέρα Παρουσία. Όσο για τον όρο «Έλληνας», αυτός
ήταν ένας βολικός τρόπος για να υπογραμμιστεί η ρήξη με το βυζαντινό παρελθόν. Η ταύτιση Έλληνα και
χριστιανού παρείχε τη βάση για μια νέα ταυτότητα μετά την Άλωση. Με την απώλεια της Αυτοκρατορίας, ως βάσεις
για τη νέα ταυτότητα απέμειναν η πίστη και μια έννοια αλληλεγγύης, η έννοια του «γένους».
Το Βατικανό δεν έδειξε ενδιαφέρον για το αποκατεστημένο Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης, εστιάζοντας
πλέον στη σχέση του με το Ισλάμ. Γενικότερα στη Δύση, σημειώνει ο Ανγκολντ, είχε επικρατήσει η άποψη ότι οι
Βυζαντινοί είχαν συμβάλει μόνοι τους στην καταστροφή τους: «Μετά την αρχική θλίψη, δεν υπήρχε μεγάλη
συμπόνια για τους βυζαντινούς πρόσφυγες, οι οποίοι μάλιστα άρχισαν σύντομα να αντιμετωπίζονται ως
"ζήτουλες"».
Η απόφαση του Πορθητή να κάνει την Κωνσταντινούπολη νέα πρωτεύουσά του έγινε δεκτή με επιφυλακτικότητα
από την κοινή γνώμη. Ακόμη και στα τελευταία χρόνια του Μωάμεθ η Κωνσταντινούπολη δεν είχε μετατραπεί σε
μουσουλμανική πόλη. Πέρα από τα έργα γοήτρου του σουλτάνου, ο ιστός της παρέμενε βυζαντινός και δεν θύμιζε
τις παλιές οθωμανικές πρωτεύουσες, την Αδριανούπολη και την Προύσα.
Ο Μωάμεθ Β' πάντως θα επιμείνει [ πιστεύοντας ότι ο Αλλάχ τού είχε αναθέσει την αποστολή ]να ιδρύσει εκ νέου
την Κωνσταντινούπολη. Τον 16ο αιώνα η Ιστανμπούλ είχε αναπτύξει τις δικές της παραδόσεις που δεν όφειλαν πια
τίποτε στο Βυζάντιο. Η πόλη έσβηνε βαθμιαία τα ίχνη του παρελθόντος της. Η κοινή γνώμη άρχισε να αποδέχεται
ότι η κατάληψη ήταν «μοιραία». Η ιστορική σημασία της Άλωσης πλέον ήταν η δημιουργία μιας νέας παγκόσμιας
δύναμης που ζητούσε να ξεπεράσει την αυτοκρατορία του Κωνσταντίνου, του Θεοδοσίου και του Ιουστινιανού. Ο
Ανγκολντ καταλήγει με μια σχετική επισήμανση που διαπερνά το βιβλίο του: «Αν η ανάδυση του οθωμανικού
πολιτισμού ήταν μια θετική συνέπεια της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης, η καταστροφή του βυζαντινού
πολιτισμού ήταν η αρνητική όψη του ίδιου φαινομένου». Σταδιακά, σ᾽ όλη την επικράτεια και κυρίως στα µμεγάλα
αστικά κέντρα, όπου υπήρχε η οικονομική δυνατότητα, δημιουργήθηκαν σχολεία και ανώτερες σχολές, οι οποίες
δεν λειτούργησαν απρόσκοπτα, διότι η τουρκική διοίκηση δεν εγκατέλειψε ποτέ, ούτε την πρόθεση εξισλαμίσου
των υπόδουλων, ούτε τη φιλοχρηματία της. Χαρακτηριστικά ἀναφέρουµε ότι ὁ σουλτάνος Σελήµ Α’ στις αρχές τού
16ου αιώνα εκδήλωνε δημοσίως το µίσος του πρός τούς χριστιανούς και την άποψή του περί βίαιου εξισλαµισµου
όλων των µή µμουσουλμάνων. Το 1537 ὁ Σουλεϊμάν Α’ εξέδωσε διαταγή πού ζητούσε να εκτελεσθεί ως άπιστος
οποιοσδήποτε αμφισβητούσε τα λόγια του προφήτη Μωάμεθ. Από τίς αρχές του 16ου αιώνα γίνεται φανερή ἡ
αυξανόμενη επιρροή των φανατικών µμουσουλμάνων στην Αυλή των σουλτάνων, γεγονός πού δυσκόλευε την
υλοποίηση των προνομίων των χριστιανών. Οι ζηλωτές αυτοί του φανατικού Ισλάμµ στράφηκαν γενικά εναντίον
κάθε µορφης εκπαίδευσης, πού δεν ακολουθεί το Κοράνι. Κι αυτή η πραγματικότητα αποτυπώθηκε στη συνείδηση
του λαού, υπενθυμίζοντας την κοινή εμπειρία της βαρβαρότητας του Ασιάτη κατακτητή και τον ακατάπαυστο πόθο
της ελευθερίας των προγόνων µας που µμεταλαμπαδευόταν από γενιά σε γενιά µέσω της παρεχόμενης, έστω και
υποτυπώδους, εκπαιδεύσεως, στα κρυφά σχολεία. Η Εκκλησία, συνεπώς, προσπάθησε από την αρχή του
οθωμανικού ζυγού, να διασφαλίσει την πνευματική συνέχεια της παραδόσεως του πληρώματός της, γι’ αυτό
κατάφερε να το διαφυλάξει ουσιαστικά αδούλωτο παρά την εξωτερική καταπίεση της βαρβαρικής κατοχής.
Ο ρόλος της Εκκλησίας στην ζωογόνηση του πληγωμένου εκριζωμένου λαού που προερχόταν από τα βιώματα της
θηριωδίας του Τουρκικού ζυγού, ηταν καταλυτικός. Βοήθησε να κρατηθεί άσβεστη η θέρμη η φλόγα στην ψυχή του
Ελληνικού λαού, συνενώνοντας τον υπό την σκέπη της πνευματικής οξυγόνωσης μέσω των κρυφών σχολείων.
Μεταγενέστερα, η βελτίωση της εκπαίδευσης συνέχισε την ανοδική πορεία της, µε την αγαστή συνεργασία
Εκκλησίας, µμεγάλων ευεργετών και τοπικών κοινοτήτων, κινούμενη πλέον προς την κατεύθυνση παροχής της
στοιχειώδους αλλά και της εγκυκλίου παιδείας. Τη συγκεκριμένη περίοδο δόθηκε έμφαση στην επιλογή των
3
καταλλήλων διδασκάλων, που είχαν εκπαιδευτεί είτε στην Πατριαρχική Σχολή ή στα πανεπιστήμια της Δύσης, και
στην ανανέωση του προγράμματος μαθημάτων (γραµµατικη, ρητορική, λογική, φιλοσοφία, θεολογία, κτλ.
Πηγές: https://www.google.com/search?q=%C2%AB%CE%97+%CE%86%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7+%CF
%84%CE%B7%CF%82+%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE
%BF%CF%8D%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7%CF%82+%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AE+%CF%83%CF%84%CE
%B7%CE%BD+%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CE%BF%CF%85+%CE%93%CE
%AD%CE%BD%CE%BF%CF%85%CF%82+%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AC+%CE%BA%CE%B1%CE%B9+%CF%84%CE
%B7%CF%82+%CE%95%CE%BA%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%83%CE%AF%CE%B1%CF
%82%C2%BB&rlz=1C1SQJL_enGR888GR888&oq=%C2%AB%CE%97+%CE%86%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7+%CF
%84%CE%B7%CF%82+%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BD%CE
%BF%CF%8D%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B7%CF%82+%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%AE+%CF%83%CF%84%CE
%B7%CE%BD+%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1+%CF%84%CE%BF%CF%85+%CE%93%CE
%AD%CE%BD%CE%BF%CF%85%CF%82+%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%AC+%CE%BA%CE%B1%CE%B9+%CF%84%CE
%B7%CF%82+%CE%95%CE%BA%CE%BA%CE%BB%CE%B7%CF%83%CE%AF%CE%B1%CF
%82%C2%BB&aqs=chrome..69i57&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://orthodoxia.info/news/wp-content/uploads/2017/03/paidia-genous.pdf
https://www.orthodoxianewsagency.gr/gnomes/i-alosi-tis-konstantinoupolis-tomi-stin-istoria-tou-genous-alla-kai-
tis-ekklisias/
ΔΕΥΤΕΡΟ ΘΕΜΑ
4
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Τό ζήτημα του απόλυτου προορισμου εχει σφραγίσει διαχρονικά την Προτεσταντική θεολογία και ιδιαίτερα τον
χώρο του Καλβινισμού η των Μεταρρυθμισμένων. Αποτέλεσε τη θεμελιώδη διακριτική σφραγίδα του.
Προηγουμένως είχε μόνιμη παρουσία και έγινε αφορμή θεολογικών αντιπαραθέσεων εντός της δυτικής
χριστιανικής παράδοσης.
Ο Απόλυτος Προορισμός (ή Προκαθορισμός) είναι θεολογικό δόγμα που αναπτύχθηκε στο χώρο του Δυτικού
Χριστιανισμού, αρχικά από τον Αυγουστίνο Ιππώνος. Σύμφωνα με αυτό, όλοι οι άνθρωποι από την φύση τους είναι
αμαρτωλοί και ανεπίδεκτοι προόδου. Με την εμφάνιση του Προτεσταντισμού τον απόλυτο προορισμό εξέφρασε
κατά κύριο λόγο, ο Ιωάννης Καλβίνος, γι’ αυτό ονομάστηκε Καλβινιστικη θεολογική παράδοση. Σύμφωνα μ αυτό το
δόγμα ο άνθρωπος, με την πτώση του απο τον Παράδεισο, μέσω της αμαρτίας, έχασε εντελώς κάθε δυνατότητα
θέλησης για κάθε πνευματικό αγαθό. Έτσι ένας φυσικός άνθρωπος αποστρέφεται το αγαθό καθίσταται νεκρός
μέσα στο περιβάλλον της αμαρτίας, και δεν είναι ικανός να σωφρονισθεί και να προετοιμάσει τον εαυτό του γι’
αυτό.[καλον-αγαθον].
Στην Ορθοδοξία η έννοια του απόλυτου προορισμού είναι άγνωστη. Ο Μητροπολίτης Ιερόθεος Βλάχος χαρακτηρίζει
τη θεωρία του απόλυτου προορισμού, "σύμφωνα με την οποία ο Θεός έχει προορίσει τους ανθρώπους που θα
σωθούν, και η όλη προσπάθεια του ανθρώπου έγκειται στο να ανακαλύψει ποιος ανήκει στους εκλεκτούς του Θεού
για την σωτηρία" ως "την μεγαλύτερη θεολογική ρατσιστική αντίληψη όλων των εποχών που δημιούργησε
τεράστια προβλήματα στον δυτικό χώρο μέχρι τις ημέρες μας". Ο Μάριος Μπέγζος θεωρεί ότι "η διδασκαλία για
τον απόλυτο προορισμό είναι η σκληρότερη πλευρά της αυγουστίνειας σκέψης" και ότι "ο Θεός του Αυγουστίνου
παίρνει τα χαρακτηριστικά της προσωπικής αυθαιρεσίας και παρομοιάζεται με αυτοκράτορα της αρχαιότητας",
όπου "η δικαιοσύνη γίνεται βαναυσότητα και η χάρη καταντά αυθαιρεσία". 11 κεφάλαια αποτελούν την Καλβινικη
δοξασία κι ένα επίμετρο Αυγουστίνος μέσα από τις θεωρίες του σχεδόν ταυτίστηκε με αυτό το δόγμα ερχόμενος σε
πλήρη ρήξη με τους πατέρες της Εκκλησίας μας, θεωρώντας τον άνθρωπο ανίκανο να σωθεί εξαιτίας του
προπατορικού αμαρτήματος του.[4ος-5ος αιώνας μ.Χ.].
Αργότερα ο Λουκιδος [5ος αι.μ.Χ.] συναινεί στον απόλυτό προορισμό υπό την έννοια του ότι ο άνθρωπος δεν εχει
την ελεύθερη βούληση να επιλέξει αν θα σωθεί η όχι αλλά μονο Ο Θεός που εχει διαλέξει κάποιους επίλεκτους
προς την σωτηρία. Εκ τότε μια μακρόχρονη θεολογική έριδα θα δυναμώνει μέσα στις φωνές που προέρχονται από
αυτές τις διατυπώσεις της Αυγουστινιας θεωρίας. Το μήλο της έριδος για τους κατοπινούς θεολόγους που ερχόταν
σε ρήξη μ αυτές τις δοξασίες ηταν ένα. Η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου για να επιλέξει ο ίδιος μέσω των
πράξεων του την σωτήρια του.
Εάν αντιπαραβάλλει κανείς τις απόψεις αυτές του Αυγουστίνου με την όλη διδασκαλία των Πατέρων, όπως
εκφράσθηκε συνοπτικώς προηγουμένως, βλέπει την διαφορά. Ο Θεός αγαπά δικαίους και αδίκους, αλλά θα
δικαιωθούν όσοι θεραπεύονται, όσοι ανταποκρίνονται ελεύθερα στην αγάπη του Θεού και αποκτούν και οι ίδιοι
ανιδιοτελή αγάπη. Αυτό γίνεται με την δύναμη του Χριστού.
Κι αυτό γιατί τίθεται εκ του αντιθέτου το ερώτημα , ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΠΙΛΟΓΗ Η ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ ;
Και η απάντηση της σύγχρονης εκκλησίας είναι πως ,η ελεύθερη επιλογή του ανθρώπου είναι χάρισμα που ο ίδιος
ο Θεός απένειμε στον άνθρωπο. Δεν τον εξαναγκάζει να τον ακολουθήσει να πορευτεί μαζί Του εάν αυτός δεν το
θελήσει. Του δίνει ην μέγιστη τιμή να αποφασίσει μόνος του εάν επιθυμεί η όχι την σωτήρια του.
Ελεύθερος είναι εκείνος που μπορεί να θανατώνει το διεστραμμένο μεταπτωτικό θέλημά του , που τον οδηγεί στην
στυγνή δουλεία της αμαρτίας , και να υποτάσσεται εκούσια στο θέλημα του Θεού.
Άρα συμπεραίνουμε εύλογα πως το δόγμα αυτό εχει αιρετικές ρίζες και διαστρεβλώνει την χριστιανική θεολογία
που εκφράζει το θέλημα του Κυρίου μας.
Μονο με την ελεύθερη απόφαση να συγκλίνουμε στην εν Χριστώ ζωή κοινωνούμε την Ζωη και ελπίζουμε στην
Αιώνια Ζωη μέσα από την εξομολόγηση και συνεπώς την κάθαρση των αμαρτιών μας. Με ταπεινότητα και θέρμη
5
δεχόμαστε τα Άχραντα των Αγίων και κοινωνούμε το Σώμα και Αίμα του Χριστού ελεύθερα χωρίς περιορισμούς και
εξαναγκασμούς. Ελπίζοντας να απολαύσουμε την αιώνια γαληνή και χάρη που προσφέρει ο Κύριος. Ουδείς δεν
μπορεί να παρακωλύσει αυτό το έργο ,την πορεία προς τον Παράδεισο πάρα μονο ένας ,ο άνθρωπος .Κι αυτό
αποδεικνύει περίτρανα την αξιοσύνη που δείχνει Ο Θεός στο δημιούργημα του αυτό που έγινε απο χους αλλά μ
ένα φύσημα ενέπνευσε στο χώμα την ζωή .
ΠΗΓΕΣ
file:///C:/Users/aleka/OneDrive/%CE%A5%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CF%84%CE
%AE%CF%82/%CE%B4%CF%89%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BF%20%CE%B5%CE%B2%CE%B5%CE%BB%CE
%B9%CE%BD%CE%B1%CF%82/%CE%95%CE%92%CE%94%CE%9F%CE%9C%CE%97%20%CE%99%CE%94%CE%95%CE
%91/6993-18378-1-SM.pdf
https://www.palyssan.com/epsilonpiiotalambdaomicrongammaeta---
pirhoomicronomicronrhoiotasigmamuomicronsigma.html
https://www.oodegr.com/oode/swthria/abgoustinos_ptwsh_1.htm
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%91%CF%80%CF%8C%CE%BB%CF%85%CF%84%CE%BF%CF%82_%CF%80%CF
%81%CE%BF%CE%BF%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82
ΤΡΙΤΟ ΘΕΜΑ
6
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Είναι γνωστό ότι Ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο καθ’ εικόνα και καθομοιωση Του. Δίνοντας παράλληλα την
αυτεξούσια υπόσταση του ανεβάζοντας το δημιούργημα Του στο βάθρο της άμετρης αγάπης Του. Χωρίς τα
συστατικά της νόησης και της ελευθέριας ο άνθρωπος δεν εχει την δυνατότητα να επιλέγει εκούσια Τον Θεό και τον
τρόπο της επίγειας σύντομης ζωής του .Γι’ αυτό άρρηκτα δεμένα αυτά τα δώρα συντελούν στην βούληση η μη
βούληση του ανθρώπου ,στην επιθυμία του για Τον Θεο.Ειναι το διακεκριμένο δώρο του Θεού που τον κατατάσσει
σε ανώτερη θέση από όλο το ζωικό βασίλειο και του δίνει την δυνατότητα να αυτονομηθεί απέναντι Του, κάτι που
δεν θα μπορούσε ποτέ να κάνει η να κρίνει η να σκεφτεί ένα ζώο, ασημένιο εντελώς στην μοίρα του η στην μοίρα
του αφεντικού του εάν είναι δεσποζομενο ζώο.
Άρα η ελευθέρια είναι συνώνυμη έννοια με το Αυτεξούσιο του ανθρώπου. Η πτώση του πρωτόπλαστου από τον
παράδεισο έδωσε τροφή στον έκπτωτο διάβολο να επενεργεί στην γήινη ζωή του πονηρά και
συνεχόμενα ,προσπαθώντας να τον συμπαρασύρει στο [βασίλειο του ] το πυρ τω εξώτερον, στην περιρρεουσα
φωτιά της κόλασης και να κερδίσει στρατιώτες έναντι του Παντοκράτορα Θεού. Είναι δε τέτοια η αλαζονεία του ότι
θα μπορούσε να αντιταχθεί στον πλάστη ακόμη και του ίδιου ,που επιφαίνεται και ο λόγος της πτώσης του στον
καιάδα του χωρίς πάτο, του συρμού του, στο ατέρμονο βάθος στο ασίγαστο σκοταδιού άνθρωπος μέσα από την
οντότητα του αν κι έκπτωτος του Παράδεισου πρέπει να αγωνίζεται νυχθημερόν για την προστασία του από τον
διάολό οποίος παίρνει και μορφές παραπλανητικές ώστε να μην είναι αναγνωρίσιμες, θέλοντας να ζαλίσει και να
μπερδέψει τον άνθρωπο με σκοπό την ψυχή του. Τι είναι όμως αυτό που κρατάει ατσάλινη την πανοπλία του
απέναντι στον εχθρό δυνατότητα που εχει να κρίνει μέσω της λογικής του αλλά και να κρίνει ελεύθερα και
αυτοβούλως για το τι είναι η δεν είναι καλό για τον ίδιο. Αυτεξούσιος ,αλλά όχι αυθύπαρκτος μιας κι είναι γήινος
και αδύναμος δίχως την αγκαλιά του Πλάστη του ,του Πατέρα του, του Δημιουργού του.
Η απόλυτη δυνατότητα του ανθρώπινου αυτεξούσιου να συνεργαστεί με Τον Θεό αποτυπώθηκε μονο σ έναν
άνθρωπο σ αυτήν την γη. Την Θεοτόκο την αμόλυντη ,την πιο καθαρή των πάντων και της προσέδωσε την τιμή να
γίνει η θεομήτωρ, η γυναίκα που θα ενανθρωπισει τον Θεό ,δηλ. τον Υιό Του Θεού Τον Χριστό. Ποιο είναι όμως το
όπλο του ανθρώπου στην Χριστιανική παράδοση ;Το μυστήριο της βάφτισης ,που αρχής γενομένης με την γέννηση
του ανθρώπου, δίνει την δυνατότητα στο δημιούργημα Του να αντιταχθεί στο φθαρτό το γήινο ,και να
αντιπαρατεθεί στον θάνατο ,όπου θάνατος σημαίνει διάολος ,λέξεις κι έννοιες που ολοκληρώνονται μέσα από το
ολοκαύτωμα της σήψης και της φθαρτότητας επιδεικνύοντας το μάταιο και δείχνοντας τον κοντό δρόμο της γήινης
ζωής. Αντιπαρατίθεται δείχνοντας έναν ατέρμονο δρόμο προς την αιώνια ζωή ενώνοντας την γήινη με την αιώνια
ζωή. Το πρώτο μυστήριο της βάφτισης ανακαινίζει την ψυχή του έμβιου ανθρώπου και την παροπλίζει σαν μια
ισχυρή πανοπλία απέναντι στα δεινά που επιφέρει το πονηρό και συνεπώς ο διάολος.
Το δεύτερο μυστήριο που μεταλαμβάνει ο άνθρωπος είναι της Θείας Κοινωνίας ,όπου σ αυτό δίνεται η δυνατότητα
αφού καθαρθει με το μυστήριο της εξομολόγησης να κοινωνήσει Τον Χριστό ,η τέλεια τιμή η τέλεια διάκριση η
τέλεια Θεϊκή αγάπη που δεν εχει αρχή και τέλος. Μέσα λοιπόν της αυτεξούσιας ύπαρξης του ο άνθρωπος βρίσκει
Τον ζωοδότη του αντιλαμβανόμενος την μικρότητα του μέσα από έναν ατέρμονο πόλεμο στην έπαρση και την
φιλαυτία που επιθυμεί να εχει ο διάολος, προσπαθεί να ξεκοπεί από την έπαρση μέσω της ταπείνωσης και να
αφεθεί στην Θεϊκή γαληνή της ψυχής αναγνωρίζοντας μέσα από τα πάθη του και τα λάθη του την πηγή της Ζωης
και την ευτυχίας του. Τα όπλα δίνονται στον άνθρωπο ,είναι η ελεύθερη βούληση του αυτήν που τον οδηγεί να τα
φορέσει να πολεμήσει να αντιταχθεί να σωθεί και τέλος να απολαύσει την Αιώνια ζωή εξαϋλώνοντας την
φθαρτότητα εξυμνώντας Τον Θεό, και Πατέρα του.
ΠΗΓΗ
https://www.impantokratoros.gr/tselegidis-aytexousio.el.aspx
ΤΕΤΑΡΤΟ ΘΕΜΑ
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Στην περιοχή του Αγίου Όρους, με την επωνυμία «Αθωνιάδα Σχολή» έχουν λειτουργήσει κατά περιόδους διάφορες
σχολές. Ουσιαστικά, όμως, η Αθωνιάδα Σχολή ιδρύθηκε το 1749, όταν οι μοναχοί της Μονής Βατοπαιδίου με τις
φιλότιμες προσπάθειες του Προηγουμένου Μελετίου και την προτροπή του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως
Κυρίλλου του Ε’, ο οποίος εξέδωσε το σχετικό σιγίλιο, πρωτοστάτησαν στην ίδρυση σχολείου κοντά στην Ιερά Μονή
Βατοπαιδίου.
Αυτό το σχολείο μετονομάστηκε αργότερα από τον Ευγένιο Βούλγαρη σε Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία.
Η Σχολή ιδρύθηκε με σκοπό τη διάδοση της ελληνικής παιδείας δίδασκαν, λαμπρά ονόματα όπως ο Μελέτιος
Βατοπεδινός, ο Νικόλαος Ζερζούλης, ο Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης, ο Νικόδημος ο Αγιορείτης και ο μετέπειτα
Πατριάρχης Αλεξάνδρειας Κυπριανός.
Στους μαθητές διδάσκονταν θεολογία, φιλοσοφία και λογική. Η Ακαδημία σύντομα απέκτησε ιδιαίτερη φήμη και
προσέλκυσε μεγάλο αριθμό σπουδαστών, μεταξύ των οποίων επιφανείς άντρες του κλήρου, των γραμμάτων και
των τεχνών, όπως ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Ιώσηπος Μοισιόδαξ, ο Χριστόφορος Μακραίος, ο Χριστόδουλος
Παμπλέκης, ο Γαβριήλ Καλωνάς, ο Αθανάσιος Πάριος και ο Ρήγας Φεραίος.
Από το 1930 στεγάζεται στη Βατοπαιδινή Σκήτη του Αγίου Ανδρέα, σε υψόμετρο 400 μέτρων περίπου, μέσα στο
καταπράσινο περιβάλλον του Αγίου Όρους. Λειτουργεί μέχρι σήμερα υπό τη σκέπη της Ιεράς Κοινότητος, με μία
μόνο διακοπή, λόγω του ελληνοϊταλικού πολέμου, μεταξύ των ετών 1940 και 1953. Τα τελευταία χρόνια, η Σχολή
παρέχει γυμνασιακή και λύκεια εκπαίδευση.
Οι μαθητές της είναι οικότροφοι (παρέχονται δωρεάν από την σχολή η σίτιση και η διαμονή) και ζουν κοινοβιακά.
Διατίθενται όλες οι απαραίτητες ευκολίες για την διαβίωση τους. Διδάσκονται ό,τι και οι μαθητές των δημοσίων
σχολείων και επιπλέον Εκκλησιαστική μουσική, Αγιογραφία, Λειτουργική, Τελετουργική, Αγιορείτικη Ιστορία,
Ερμηνεία Ευαγγελικών Περικοπών και Πατερικών Κειμένων, Ηθική, και άλλα.
Πολλοί από τους μαθητές της Σχολής έχουν καταλάβει υψηλές θέσεις στην Εκκλησία και την κοινωνία.
Σήμερα, ανάμεσα στους αποφοίτους της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας ξεχωρίζουν οι περίφημοι
αγιογράφοι Κωνσταντίνος Ξενόπουλος, Γεώργιος Σιδηρόπουλος, καθώς και ο πατέρας Πεύκης.
Η Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία λειτουργεί όπως ακριβώς τα περισσότερα δημόσια γυμνάσια και γενικά
λύκεια. Η διάρκεια φοίτησης σε αυτή είναι τρία χρόνια για το γυμνάσιο και τρία για το λύκειο. Σε περίπτωση που
κάποιος μαθητής εγγραφεί στην Αθωνιάδα σε ενδιάμεση τάξη του γυμνασίου ή του λυκείου, η φοίτησή του θα
είναι ανάλογης διάρκειας.
Το ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθημάτων είναι όμοιο με το αντίστοιχο των γυμνασίων και των γενικών λυκείων, με
τη διαφορά ότι οι μαθητές διδάσκονται επιπλέον βυζαντινή μουσική και βυζαντινή αγιογραφία. Οι μαθητές λυκείου
της Αθωνιάδας παρακολουθούν υποχρεωτικά τα μαθήματα της θεωρητικής κατεύθυνσης. Οι τελειόφοιτοι ή
απόφοιτοι συμμετέχουν κανονικά στις πανελλήνιες εξετάσεις και έχουν το δικαίωμα επιλογής-δήλωσης στο
μηχανογραφικό τους δελτίο όποιων σχολών επιθυμούν. Οι απόφοιτοι της Αθωνιάδας Εκκλησιαστικής Ακαδημίας,
εφόσον γίνουν κληρικοί, εντάσσονται: οι απόφοιτοι του γυμνασίου στην τρίτη μισθολογική κατηγορία, ενώ οι
απόφοιτοι του λυκείου στη δεύτερη, περιλαμβάνει:
Η Αθωνιάδα Εκκλησιαστική Ακαδημία:α) Είναι ίδρυμα των 20 Ιερών Μονών του Αγίου Όρους του Άθωνα και δίνει
άμεση αναφορά στην Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους.β) Υπάγεται εκπαιδευτικά στο υπουργείο Εθνικής Παιδείας
και Θρησκευμάτων, το οποίο την εποπτεύει σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις.
ΠΕΜΠΤΟ ΘΕΜΑ
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
Ο Θησαυρός αποτελεί μία συλλογή κηρυγμάτων, και είναι το πρώτο έργο του Θεσσαλονικέα Δαμασκηνού Στουδίτη,
που το συνέγραψε κατά το πρώτο μισό του 16ου αιώνα. Είναι γραμμένο στη δημοτική γλώσσα που μιλούσαν την
εποχή αυτή στην Κωνσταντινούπολη και τη Θεσσαλονίκη, με εξαίρεση τον πρόλογό του, ο οποίος είναι
συνταγμένος στην αρχαία αττική διάλεκτο.
Υπήρξε από τους λογιότερους και ενάρετους κληρικούς της εποχής του.Εκοιμήθη το 1577.Η μνήμη του τιμάται στις
27 Νοεμβρίου.
Μετά το τέλος των σπουδών του εκάρη μοναχός λαμβάνοντας το όνομα Δαμασκηνός, καὶ την επωνυμία Στουδίτης,
από τη μονή Στουδίου της Κωνσταντινουπόλεως· Το καθολικό της μονής αυτής βέβαια είχε ήδη μετατραπεί σε τζαμί
κατά τα μέσα του 16ου αιώνα, και η αδελφότητα των Στουδιτών κατέφυγε, σε άλλη περιοχή, που δεν μας είναι
γνωστή.
Ύστερα έλαβε και τη χειροθεσία του υποδιακόνου, και ως μοναχός και υποδιάκονος κήρυττε με ζήλο το λόγο του
Θεού στην Κωνσταντινούπολη. Πολλές από τις ομιλίες εκείνης της περιόδου, πριν γίνει μοναχός, αλλά και μετά,
ύστερα από παράκληση των πιστών, τις συγκέντρωσε σε ένα βιβλίο και το εξέδωσε αργότερα στη Βενετία με τον
τίτλο: ΘΗΣΑΥΡΟΣ.
Περιέχει 43 λόγους· από αυτούς οι 12 αναφέρονται σε βίους Αγίων, ενώ οι υπόλοιποι σε διάφορες Δεσποτικές και
Θεομητορικές γιορτές. Ακολουθώντας τους ρητορικούς κανόνες, διαιρεί τους λόγους του σε τρία μέρη· 1) το
προοίμιο 2) την υπόθεση (διήγηση) και 3) τον προτρεπτικό ή συμβουλευτικό λόγο.
Ο Δαμασκηνός ήταν ένας από τους πιο μορφωμένους κληρικούς της εποχής του και ο πιο επαινετός «λόγω της
μετριοφροσύνης, ολιγαρκείας και των άλλων αρετών του».
Μεγαλύτερη εκτίμηση στο πρόσωπο του Δαμασκηνού έτρεφε ο Πατριάρχης Ιερεμίας ο Β΄ ο Τρανός, και επειδή ο
Δαμασκηνός ήταν δάσκαλός του. Επί της πατριαρχίας του ο Δαμασκηνός έλαβε μέρος στη σύνταξη της
πατριαρχικής δογματικής απαντήσεως (1572-1573 μ.Χ.) στους Λουθηρανούς της Τυβίγγης [ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΥ
ΑΠΟΛΥΤΟΥ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥ]. Η απάντηση αυτή στηριζόταν στην Αγία Γραφή, στις αποφάσεις των επτά οικουμενικών
συνόδων και στα κείμενα των πατέρων, και αναφερόταν στις διαφορές με τους προτεστάντες σε θέματα δογματικά,
μυστηρίων, λατρείας και στα μέσα σωτηρίας του ανθρώπου.
Γιατί το πιο σημαντικό του έργο που το εξέδωσε ο ίδιος, όπως προαναφέρθηκε, ήταν ο «Θησαυρός»; Υπήρξε το πιο
διαδεδομένο βιβλίο του, και στα χρόνια της τουρκοκρατίας ενίσχυε τους Έλληνες στις θλίψεις και στα μαρτύρια.
Η προσφορά του επεκτάθηκε, όταν μεταφράστηκε και στα τουρκικά (1731 μ.Χ.) για τους τουρκόφωνους Έλληνες,
στα σερβικά (1580 μ.Χ.), στα ρωσικά (1656, 1715 μ.Χ.), και στα βουλγάρικα. Οι βουλγαρικές μεταφράσεις, τα
λεγόμενα Δαμασκηνάρια, συνέβαλαν πολύ στην ενίσχυση του ορθόδοξου βουλγαρικού λαού να μείνει σταθερός
στην πίστη του στα χρόνια της τουρκοκρατίας και να αποφύγει τον εκτουρκισμό. Από τότε «ο Θησαυρός»
εκδόθηκε πολλές φορές.
ΠΗΓΕΣ
http://www.imartis.gr/%CF%84%CE%BF%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CE
%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AF%CE%B1/%CE%BF-%CE%AC%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%B4%CE%B1%CE
%BC%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%B7%CE%BD%CF%8C%CF%82-%CE%B3-%CE%BF-%CF%83%CF%84%CE%BF%CF
%85%CE%B4%CE%AF%CF%84%CE%B7%CF%82/%CE%B2%CE%AF%CE%BF%CF%82-2.html
https://www.imlagada.gr/default.aspx?catid=216
ΕΚΤΟ ΘΕΜΑ
ΝΑ ΚΑΤΑΓΡΑΨΕΤΕ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΜΕΛΕΤΙΟΥ ΠΗΓΑ ,ΠΟΣΟΙ ΕΧΟΥΝ ΑΣΧΟΛΗΘΕΙ ΜΑΖΙ ΤΟΥ;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ
9
Γεννήθηκε το 1550 στο Χάνδακα από επιφανή οικογένεια της βενετοκρατούμενης Κρήτης. Μετά την εγκύκλιο
εκπαίδευσή του, συνέχισε τις σπουδές του στην Ιταλία και συγκεκριμένα στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας (Padova),
όπου φοίτησε στις σχολές των Legisti ή Giuristi (νομικών) και Artisti (ιατροφιλοσόφων). Εκεί ήρθε σε άμεση επαφή
με τα δυτικά ιδεολογικά ρεύματα και κυρίως με αυτό του νεοπαγούς νεοαριστοτελισμού, ενώ επεδίωξε την
πνευματική αναστροφή του με τις πλέον προβεβλημένες προσωπικότητες (ουμανιστές) του ευρωπαϊκού χώρου του
ΙΣΤ΄ αιώνα, όπως οι Μάξιμος Μαργούνιος, Δανιήλ Φουρλάνος, Aloisio Lollino, Salomon Schweigger,Μartinus
Crusius, Δαβίδ Χυτραίος κ.ά. Αφού επέστρεψε στην Κρήτη και έχοντας προηγουμένως αρνηθεί τον τίτλο του
διδάκτορος, εκάρη μοναχός στη Μονή Απεζανών της Κρήτης, όπου και εγκαταβίωσε. Έπειτα μετέβη στη Μονή του
Σινά, όπου παρέμεινε για βραχύ διάστημα. Το 1579 συνόδευσε τον Αρχιεπίσκοπο Σιναίου Ευγένιο στα Ιεροσόλυμα,
για την εκλογή του Σωφρόνιου Δ΄ στον πατριαρχικό θρόνο.
Το 1579 διορίστηκε από τον Αλεξάνδρειας Σίλβεστρο πρωτοσύγκελος του πατριαρχείου. Ως οφικιάλιος του
Πατριαρχείου Αλεξάνδρειας επιδόθηκε στην εσωτερική αναδιοργάνωση αυτού, καθώς και στην περιστολή της
λατινικής προπαγάνδας. Από το έτος 1588 διατελούσε τιτουλάριος πατριαρχικός έξαρχος, ενώ στις 5 Ιουλίου του
1590 ανήλθε επίσημα στον πατριαρχικό θρόνο της Αλεξάνδρειας.
Η πατριαρχική του θητεία περικλείει ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων πάντοτε με την αρωγή του εγγύτερου σε
αυτόν συνεργάτη του, του Μαξίμου του Πελοποννήσου. Αντιμετώπισε το επαχθές οικονομικό χρέος του
Πατριαρχείου προς το Σουλτάνο. Το 1593 συμμετείχε στην Υπέρτερη ή Μεγάλη Σύνοδο που συνήλθε υπό τον
Οικουμενικό Πατριάρχη Ιερεμία Β΄ τον Τρανό στην Κωνσταντινούπολη και ανακήρυξε την Εκκλησία της Ρωσίας σε
Πατριαρχείο, ενώ αποφανθεί και περί της ημερολογιακής μεταρρύθμισης. Στα πλαίσια της αντιλατινικής του
δράσης εντάσσεται η αποστολή το 1593 του Κυρίλλου Λουκάρεως στην περιοχή της Πολωνίας και της Μικράς
Ρωσίας, ενώ επακολούθησε και δεύτερη μεταξύ των ετών 1594 και 1596. Ο Πηγάς επιχείρησε να προσεγγίσει τους
Κόπτες της Αιγύπτου και της Αιθιοπίας, ωστόσο το εγχείρημά του δεν ευοδώθηκε. Παράλληλα ανέπτυξε σχέσεις με
εκπροσώπους του νεοσύστατου Προτεσταντισμού.Μετά το θάνατο κατά το 1595 του Οικουμενικού Πατριάρχη
Ιερεμία Β΄, ο Πηγάς δέχθηκε αλλεπάλληλες προτάσεις για να τον διαδεχθεί, αλλά αρνήθηκε προτιμώντας να
παραμείνει στην Αλεξάνδρεια. Διετέλεσε μόνο "επιτηρητής" του Οικουμενικού Θρόνου μεταξύ Απριλίου 1597 και
Απριλίου 1598. Πέθανε στις 13 Σεπτεμβρίου του 1601.Κατέλιπε πλουσιότατη συγγραφική παραγωγή (αντιρρητικές
πραγματείες, επιστολιμαίες διατριβές, ποικίλα πονήματα). Επίσης η επιστολογραφία του αποτελεί ανεκτίμητο
αντικείμενο μελέτης, αφού περιέχει επιστολές με τις διαπρεπέστερες προσωπικότητες της εποχής του (ιδιαίτερη
θέση κατέχουν αυτές προς τον επίσκοπο Κυθήρων Μάξιμο Μαργούνιο και τον εγκατεστημένο στη Βενετία
μητροπολίτη Φιλαδελφείας Γαβριήλ Σεβήρο).
ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ ΔΡΑΣΗ
Ορθόδοξος Διδασκαλία
Στρωματεῖς
Κατά Ιουδαίων
Εγχειρίδιόν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν η αλληλογραφία του και τα κηρύγματά του. Ενώ αλληλογραφούσε σε
αρχαΐζουσα γλώσσα, εντούτοις κήρυττε στη δημοτική.
Την πνευματική επιβίωσή μας (των Ρωμιών Ορθοδόξων), στα χρόνια που όλα “τα ‘σκίαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε
η σκλαβιά” της Τουρκοκρατίας, την οφείλουμε σε εκείνες τις άγιες μορφές που έγιναν θυσία για το Γένος,
αφιερώνοντας το είναι τους στην ορθόδοξη μόρφωση, και την δι’ αυτής απελευθέρωση (πνευματική πρωτίστως),
των συμπατριωτών τους. Ερχόμενος κάποιος σε επαφή με την ζωή και το έργο των μακαριστών εκείνων
Διδασκάλων, μπορεί εύκολα να κατανοήσει ποιο θα ήταν και σήμερα το αντίδοτο στην σημερινή σκλαβιά, που είναι
κυρίως σκλαβιά μυαλών και ψυχών. Και η λύση αυτή είναι η κατά Θεόν μόρφωση, σε συνδυασμό με το θυσιαστικό
πνεύμα και το ανδρείο φρόνημα.
Πρώτος στην χορεία των Διδασκάλων, που επιλέχθηκαν να παρουσιασθούν με το παρόν κείμενο, είναι ο
Πατριάρχης Αλεξάνδρειας Μελέτιος ο Πηγάς (1550-1601).
Άφησε τεράστιο συγγραφικό έργο, ανεκτίμητης πνευματικής αξίας και δικαίως χαρακτηρίστηκε ως “ο μετά το
σχίσμα νέος Φώτιος”.
Ο “Τόμος Αλεξανδρινός περί του Πασχαλίου” (το έργο αυτό υπήρξε καθοριστικότατο για την στάση της Ορθοδόξου
Εκκλησίας απέναντι στην Ημερολογιακή Καινοτομία του Γρηγοριανού Ημερολογίου, διότι επηρέασε τις συνοδικές
αποφάσεις του ΙΣΤ αιώνος). Οι δε επιστολές του (πραγματευόμενες διάφορα ζητήματα) πλησιάζουν τις
πεντακόσιες.
11
