The Wayback Machine - https://web.archive.org/web/20260130023327/https://www.scribd.com/document/384172349/%CE%A3%CF%87%CE%B5%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%9A%CE%B1%CE%B9-%CE%95%CF%80%CE%AF%CE%B2%CE%BB%CE%B5%CF%88%CE%B7-%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%BA%CE%B5%CF%85%CF%8E%CE%BD-%CE%91%CF%80%CF%8C-%CE%A3%CE%BA%CF%85%CF%81%CF%8C%CE%B4%CE%B5%CE%BC%CE%B1
0% found this document useful (0 votes)
2K views199 pages

Σχεδιασμός Και Επίβλεψη Κατασκευών Από Σκυρόδεμα

Σχεδιασμός Και Επίβλεψη Κατασκευών Από Σκυρόδεμα

Uploaded by

kstayrosk
Copyright
© © All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd
0% found this document useful (0 votes)
2K views199 pages

Σχεδιασμός Και Επίβλεψη Κατασκευών Από Σκυρόδεμα

Σχεδιασμός Και Επίβλεψη Κατασκευών Από Σκυρόδεμα

Uploaded by

kstayrosk
Copyright
© © All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd

KATAΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΑΣΤΟΧΙΕΣ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

άνω
KATAΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΑΣΤΟΧΙΕΣ
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

Ι. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ

ΙΙ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

ΙΙΙ. ΑΣΤΟΧΙΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ


ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΑΠΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΑΣ ΤΟΧΙΕΣ
ΤΕΧΝΟΛΟΓ ΙΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

1η έκδοση: Απρίλιος 2004


2η έκδοση: Σεπτέμβριος 2008 (Αναθεωρημένη)
3η έδοση: Σεπτέμβριος 2009 (Τροποποιημένη)

Οι άλλοι Τόμοι είναι:

Τόμος 1 ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ,


ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
Εγκώμιο Απλής Λογικής

Τόμος; 2 ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΒΑΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥΦΟΡΕΩΝ ΑΠΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ


ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΕ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΦΟΡΕΙΣ

Τόμος 3 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΕΝΤΕΤΑΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ΣΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

Τόμος 4 ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΦΟΡΕΩΝ ΑΠΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ


Ειδικές Διατάξεις Οπλισμού και Τεχνικές Επισκευής

Σύνταξη, Κειμενογράφιση, Σχεδίαση και Μορφοποίηση: Α. Μπάκα

Εκτύπωση: ΕΜΠ
Τεχνική Επιμέλεια: Ν. Γκάνης, Ν. Δημάκης, Γ. Καραγκιοζόπουλος,
Μ. Σακελλάρης, Α. Χρυσανθόπουλος
ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΟΗΘΗΜΑΤΟΣ
Ο τόμος αυτός του βοηθήματος αποτελεί συντομευμένη παρουσίαση των υπόλοιπων
τόμων. Αποτελείται από την Εισαγωγή και τρία Μέρη και ασχολείται με τα παρακάτω
θέματα:
Εισαγωγή
1. Γνωριμία με το σκυρόδεμα και το οπλισμένο σκυρόδεμα
2. Ταυτοποίηση, Δομή και ΒασικάΤεχνολογικά Χαρακτηριστικά
Σκυροδέματος και Χάλυβα
Ι: Σχεδιασμός Κατασκευών από Σκυρόδεμα.
Δίνονται οι αρχές και το θεωρητικό υπόβαρθο του σχεδιασμού και η
εφαρμογή του. Αποτελείται από τρεις Ενότητες:
Α. Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή σε Συνήθεις Φορείς
Β. Σχεδιασμός Ειδικών και Προεντεταμένων Φορέων
Γ. Σχεδιασμός έναντι Πυρκαγιάς
Αναλυτικότερη και πληρέστερη παρουσίαση της Ενότητας Α δίνεται στον
Τόμο 1Γ και της Ενότητας Β στον Τόμο 2Α .
ΙΙ: Τεχνολογία Σκυροδέματος.
Δίνονται οι βασικές γνώσεις για τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά, τη δομή, την
παραγωγή και τον ποιοτικό έλεγχο του σκυροδέματος, Αποτελείται από δύο
Ενότητες:
Α. Συμβατικές Απαιτήσεις και Τεχνολογικά Χαρακτηριστικά Σκυροδέματος και
Σκυροδέματος με Κίσσηρη.
Β. Τύποι, Καταλληλότητα και Κριτήρια Επιλογής των Συστατικών του
Σκυροδέματος

ΙΙΙ: Αστοχίες και Αντιμετώπιση


Εντοπίζονται οι διάφοροι τύποι ρηγματώσεων και αστοχιών και δίνονται
στοιχεία για την διαπίστωση και αντιμετώπισή τους. Αποτελείται από τρεις
Ενότητες:
Α. Ρηγματώσεις και Αστοχίες
Β. Διαγνωστική Διαδικασία - Η Στάση του Μηχανικού
Γ. Διαγνωστική Διαδικασία – Διαδοχικά Βήματα – Πραγματογνωμοσύνες –
Υλικά Επισκευής

Καταβλήθηκε προσπάθεια η παρουσίαση των θεμάτων να είναι αιτιολογική


και συνεκτική ώστε παρά τη συντομία της παρουσίασης να δίνει τη
δυνατότητα στο φοιτητή να αποκτήσει βασική και όχι επιφανειακή, μέσω
πινάκων και νομογραφημάτων, γνώση του αντικειμένου.

Σεπτέμβριος 2008
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Γνωριμία με το Σκυρόδεμα και το Οπλισμένο σκυρόδεμα 1
2. Ταυτοποίηση Σκυροδέματος και Χάλυβα 3
3. Δομή και Βασικά Τεχνολογικά Χαρακτηριστικά Σκυροδέματος και Χάλυβα 4

ΜΕΡΟΣ Ι: ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ

Α. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΥΝΗΘΩΝ ΦΟΡΕΩΝ


1. Διαμόρφωση και Αποτύπωση Φέροντα Οργανισμού 9
2. Μεθοδολογία Σχεδιασμού 12
3 Εντοπισμός Στατικού Συστήματος- Αναγωγή Πλακών σε Γραμμικούς Φορείς 15
4. Τύποι Επιπονησεων, Φορτίων και Στηρίξεων 21
5. Προδιαστασιολόγηση Φορέων, Τιμές Φορτίων και Στατική Επίλυση 24
5.1 Προδιαστασιολόγηση και Φορτία Πλακών 24
5.2 Προδιαστασιολόγηση και Φορτία Δοκών 25
5.3 Προδιαστασιολόγηση και Φορτία Υποστυλωμάτων 27
6. Ρηγμάτωση και Οπλιση Φορέων 33
6.1 Η Σημασία των Ρωγμών για την Όπλιση- Τύποι Ρωγμών ανά Επιπόνηση 33
6.3.1 Τύποι και κατηγορίες Οπλισμού 36
6.3.2 Γενικέςαρχές Όπλισης, Ενεργοποίηση και Αγκυρωση Οπλισμού 38
6.3.3 Θέση και Διαμόρφωση Οπλισμού Δοκών και Υποστυλωμάτων 40
6.3.4 Αναπτύγματα Οπλισμών 42
6.3.5 Διαφοροποιήσεις στην Όπλιση των Πλακών 43
7. Υπολογισμός Μεγεθών αστοχίας 47
7.1 Φυσικά Προσομοιώματα 47
7.2 Κριτήρια Αστοχίας 49
7.5 Μεθοδολογία Υπολογισμού Μεγεθών-
Η Μία Καμπτική Αντοχή και οι Τρεις Διατμητικές Αντοχές 51
7.6 Διατομές και Αντοχές Ράβδων Προσομοιώματος για Καμπτοδιατμητική Επιπόνηση -
Οι Συσχετίσεις x, z και η Επιρροή του Θλιβόμενου Οπλισμού 53
7.7 Οι τρεις Στρεπτικές Αντοχές 57
7.8 Η Εξάρτησης της καμπτικής Αντοχής απότη Στάθμη της Αξονικής στα Υποστυλώματα 58
8. Διαδοχικά Βήματα Σχεδιασμού 59
8.1 Υπολογιστική Διατομή – ΣυνεργαζόμεναΠλάτη Πλακοδοκών 59
8.3 Κρίσιμες Διατομές Ελέγχου 62
8.4 Εναλλακτικοί Τρόποι Υπολογισμούκαμπτικού Οπλισμού 63
8.5 Σχέσεις Υπολογισμού Διατμητικού και Στρεπτικού Οπλισμού 64
8.6 Υπολογισμός με Πίνακες CEB 64
8.8 Διατύπωση της Ποσότητας του Οπλισμού σε κατασκευαστική Μορφή 67
8.9 Μέγιστοςκαι Ελάχιστος Οπλισμός 68
8.10 Διάταξη Οπλισμού σε Πλάκες και Δοκούς 69
9. Αριθμητικές Εφαρμογές 90
Α. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ 87
Β. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΕΝΤΕΤΑΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ 92
Γ. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ 101

ΜΕΡΟΣ ΙΙ: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

Α. ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΚΥΡ/ΤΟΣ


1. Συμβατικές Απαιτήσεις για τη Θλιπτική Αντοχή 113
2. Τεχνολογικά χαρακτηριστικά του Σκυροδέματος 115
3. Τεχνολογικά χαρακτηριστικά και Δυνατότητες Σκυρ/τος με Κίσσηρη 123

Β. ΤΥΠΟΙ, ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ, ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ


ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΘΕΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΚΥΡ/ΤΟΣ
1. Τύποι Συστατικών: Τσιμέντα,Νερό, Αδρανή, Πρόσθετα,Πρόσμικτα 125
2. Κριτήρια Επιλογής Συστατικών 129
3. Έλεγχοι Καταλληλότητας Συστατικών 131
4. Μελέτη Συνθέσεως 133
5. Μικροκισηρόδεμα

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ: ΡΗΓΜΑΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ-


ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Α. ΡΗΓΜΑΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΑΣΤΟΧΙΑΣ 140


1. Μορφολογία Καμπτοδιατμητικών Ρωγμών 140
2. Η Έννοια και ο Τύποςτης Καμπτοδιατμητικής αστοχίας 144
3. Στρεπτική Ρηγμάτωση και αστοχία 146
4. Τύπος Αστοχίας Αγκύρωσης Οπλισμού 147
5. Ρηγμάτωση λόγω Συστολοδιαστολών, Διογκώσεων και Παρασιτικών Τάσεων 148

Β. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ- Η ΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ 151


1. Οι Ιδιαιτερότητες της Επιτόπου Εργασίας και οι Αυξημένες Απαιτήσεις της 151
2. Η Απεξάρτηση από Παγιωμένες Τακτικές – Η Άγραφη Σελίδα των Κανονισμών 153
3. Το Εργαστήριο της Απλής Λογικής και οι Σωματικές Συσκευές 155

Γ. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΥΗΣ


1. Μανδύας από εκτοξευόμενο σκυρ/μα 151
2. Ασυστολικά 153
3. Ανθρακονήματα, Υαλονήματα

Γ. ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ- ΔΙΑΔΟΧΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ - ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΕΣ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Α. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ 2
Β. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ 35
Γ. ΠΟΙΟΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ 46
ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ
ΚΑΙ ΤΟ ΟΠΛΙΣΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

Το σκυρόδεμα είναι τεχνητός λίθος.


Μπορεί να ειδωθεί ως αναδημιουργία των φυσικών Ως αποτέλεσμα της μνήμης της επί αιώνες
λίθινων σχηματισμών και τα χαρακτηριστικά του ως συμπίεσης των πετρωμάτων το σκυρόδεμα
αποτέλεσμα μνήμης των χαρακτηριστικών τους και χαρακτηρίζεται από αυξημένη αντοχή σε
της προϊστορίας τους. συμπίεση, αυξημένη θλιπτική αντοχή, και,
ελλείψει αντίστοιχης μνήμης, από αμελητέα
Για την παραγωγή του οι φυσικοί λίθινοι σχηματισμοί
ικανότητα τάνυσης, αμελητέα εφελκυστική
θρυμματιζόμενοι σε μικρά τεμάχια, τα αδρανή, με
αντοχή.
συγκόλληση μεταξύ τους με τσιμέντο. μεταφέρονται
στην επιθυμητή θέση και παίρνουν την επιθυμητή Ως αποτέλεσμα της μνήμης της διαχρονικής
μορφή, υποκείμενοι σε αναδημιουργία. ύπαρξης των μητρικών πετρωμάτων του, ως
της πρώτης φάσης της δημιουργίας, εμφανίζει
Το τσιμέντο προκύπτει με ξήρανση και άλεση λίθων
ιδιαίτερα μεγάλη διάρκεια στο χρόνο, μεγάλη
και ενεργοποιείται ως κόλλα αναμιγμυόμενο με
ανθεκτικότητα.
νερό.
Σε ανασκαφές στη Γιουγκοσλαβία ευρέθησαν
Η όλη διαδικασία παραγωγής του σκυροδέματος
άθικτα δάπεδα από σκυρόδεμα χρονολο-
αποτελεί, όπως φαίνεται από την παρατεταμένη
γούμενα το 5500 π.χ.
νωπή και μεταβατική κατάστασή του πριν τη
σκλήρυνσή του, επανάληψη της αρχικής δημιουργίας Οι πρώτες εφαρμογές του σκυροδέματος
του γήϊνου φλοιού, τεχνητή προέκταση του οποίου μιμήθηκαν τους φυσικούς σχηματισμούς των
είναι οι κατάσκευές από σκυρόδεμα. φυσικών λίθων, τους λόφους και τις σπηλιές.
Ήταν κατακόρυφα στοιχεία, στύλοι, ως τε-
Όπως κάθε δημιουργία, το σκυρόδεμα παράγεται,
χνητές λοφοειδείς προεξοχές του εδάφους, ή
αναπτύσσεται, αποκτώντας συνεχώς και μεγαλύ-
θολωτά κτίσματα ως τεχνητοί σπηλαιώδεις
τερη αντοχή μέχρι την ωρίμανσή του, εξελλίσσεται
σχηματισμοί, και μετέπειτα κωνοειδή κτίσματα,
αναμιγνυόμενο με πρόσμικτα (σκόνη πυριτίου,
πυραμίδες, σύνθεση των δύο προηγούμενων
επιταχυντικά, διογκωτικά, κ.λ.π), μεταλλάσσεται
τύπων κατασκευής.
συγ-χωνευόμενο με άλλα υλικά (ράβδους χάλυβα,
ίνες ). Αργότερα οι κατασκευές άρχισαν να ορθογω-
νοποιούνται. Λόγω της οριζοντίωσης των μελών
Η όλη διαδικασία παραγωγής του σκυροδέματος της κατασκευής, η ροή των φορτίων αποκλίνει,
αποτελεί, όπως φαίνεται από την παρατεταμένη από τη φυσική (κατακόρυφη) τροχιά της.
νωπή και μεταβατική κατάστασή του πριν τη σκλή-
Η απόκλιση αυτή της ροής των φορτίων θέτει σε
ρυνσή του, επανάληψη της αρχικής δημιουργίας
λειτουργία τον νόμο της εξισορρόπησης.
του γήϊνου φλοιού, τεχνητή προέκταση του
Αναπτύσσονται, ελκτικές (εφελκυστικές) δυνά-
οποίου είναι οι κατασκευές από σκυρόδεμα.
μεις οι οποίες τείνουν να επαναφέρουν τη ροή
των φορτίων στην κατακόρυφη φυσική τροχιά
της.

Σχ. 1.1 Ο κύκλος του σκυροδέματος


Το σκυρόδεμα ως τεχνητός λίθος μπορεί να τα πλεονεκτήματα αλλά και τα
συμπιεστεί, να θλιβεί, αλλά δεν μπορεί να μειονεκτήματα των δύο συστατικών του.
εκταθεί, να εφελκυστεί.
Ένα από τα κυριότερα μειονεκτήματα του
 Η εφελκυστική ικανότητά του είναι χάλυβα είναι η διαβρωσιμότητά του και η, εν
αμελητέα μικρότερη από το 1/10 της γένει, μικρή ανθεκτικότητά του.
θλιπτικής ικανότητάς του.
Το σκυρόδεμα συνδυαζόμενο με το χάλυβα
Για την εφαρμογή του σε οριζόντιους (κα- απώλεσε σε σημαντικό βαθμό την υψηλή
μπτόμενους) φορείς το σκυρόδεμα οπλίζεται με ανθεκτικότητά του και την πυρασφάλειά του με
υλικό με μεγάλη εφελκυστική αντοχή, το συνέπεια τη σημαντική μείωση της διάρκειας
χάλυβα, ο οποίος ενσωματώνεται στις εφελ- ζωής των κατασκευών από σκυρόδεμα.
κυόμενες περιοχές του φορέα με τη μορφή
 Σημαντική διάβρωση του χάλυβα, πέραν της
ράβδων, όπως φαίνεται στο Σχ. 2, και το
σημαντικής μείωσης της ενεργής διατομής
σκυρόδεμα μεταλλάσσεται σε οπλισμένο
του συνεπάγεται καταστροφή της συνάφειάς
σκυρόδεμα.
του με το σκυρόδεμα.
α
Όπως εντοπίστηκε παραπάνω, ο χάλυβας μέσα
στο σκυρόδεμα εντείνεται μόνο αν μπορέσει να
παρακολουθήσει την εφελκυστική
παραμόρφωση του σκυροδέματος που το
περιβάλλει, αν είναι κολλημένο σ΄ αυτό.
α 3Φ16 α-α Αν στην διεπιφάνεια των δύο υλικών παρει-
σφύσει η χαλαρή απόθεση της σκουριάς, η
κόλληση αυτή καταστρέφεται, ο χάλυβας δεν
Σχ. 1.2 Η λύση της όπλισης
εκτείνεται και άρα δεν εντείνεται. Η κατασκευή
παραμένει άοπλη και, όπως αναφέρθηκε
Η ενσωμάτωση του χάλυβα γίνεται κατά τη παραπάνω, η φέρουσα ικανότητα των οριζόν-
νωπή φάση κατά την οποία πρέπει να εξα- τιων (καμπτόμενων) μελών της κατασκευής
σφαλιστεί ότι οι ράβδοι θα κολλήσουν στο είναι πολύ μικρή.
σκυρόδεμα ώστε να παρακολουθήσουν την Η ανθεκτικότητα, η ιδιότητα του σκυροδέματος
έκτασή του και να ενταθούν. να διατηρεί την αντοχή και τη λειτουργικότητά
Η κόλληση αυτή, η συνάφεια σκυροδέματος και του, παραγνωρισμένη στο παρελθόν, αποτε-λεί
χάλυβα επιτυγχάνεται με την παρουσία μέγεθος το ίδιο σημαντικό με την αντοχή
τσιμεντοπολτού γύρω από τις ράβδους. ιδιαίτερα σήμερα με την αυξημένη μόλυνση
ατμόσφαιρας και υπεδάφους.
 Με την υπέρβαση της (μικρής) εφελκυστικής
αντοχής του σκυροδέματος και το άνοιγμα Το CO2 της ατμόσφαιρας με την παρουσία
της ρωγμής, οι ράβδοι επιμηκυνόμενες κατά νερού (δηλ. το HCO3 ) αντιδρά με το CaOH2
το άνοιγμα της ρωγμής εφελκύονται και του τσιμέντου και σχηματίζει επιφανειακό
αναλαμβάνουν τις εφελκυστικές τάσεις στρώμα CaCO3 το πάχος του οποίου αυξάνει
προσδίδοντας στο φορέα από σκυρόδεμα με την πάροδο του χρόνου.
την εφελκυστική ικανότητα που εστερείτο. Οταν το μέτωπο της ενανθράκωσης φθάσει
Ο συνδυασμός σκυροδέματος και χάλυβα στο στη θέση του οπλισμού, λόγω του μικρού PH
οπλισμένο σκυρόδεμα αποτέλεσε ορόσημο του ενανθρακωμένου επιφανειακού στρώμα-τος
στην ιστορία των δομικών υλικών και συν- του σκυροδέματος, ο οπλισμός διαβρώ-νεται και
ετέλεσε στην εκρηκτική εξάπλωση των κατα- διογκούμενος προκαλεί διάρρηξη του σκυροδέ-
σκευών από σκυρόδεμα. ματος, η οποία με τη σειρά της επιτα-χύνει τον
ρυθμό της ενανθράκωσης καθώς και τη δίοδο
 Το οπλισμένο σκυρόδεμα, όμως, ως το και άλλων βλαπτικών επιρροών από το
συνδυασμένο αποτέλεσμα σκυροδέματος και περιβάλλον της κατασκευής και επιταχύνει
χάλυβα, επιδεικνύει σε σημαντικό βαθμό περισσότερο το φαινόμενο της διάβρωσης και
τις συνέπειές της.
2. ΤΑΥΤΟΠΟΙΗΣΗ, ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΚΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑ
Τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά του σκυροδέματος συσχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με τη
θλιπτική αντοχή του και του χάλυβα με την εφελκυστική αντοχή του, ή οποία είναι ίδια με
την θλιπτική αντοχή του. Γι΄ αυτό, τόσο το σκυρόδεμα όσο και ο χάλυβας ταυτοποιούνται
με βάση την αντοχή αυτή.

2.1 Ταυτοποίηση του Σκυρ/τος Ανάγονται στις σύγχρονες κατηγορίες αφαιρών-


τας από την αντοχή τους 50 kp/cm2 (για ανα-
Το σκυρόδεμα ταυτοποιείται με βάση τη «συμ- γωγή της στατιστικής επεξεργασίας, και διαιρών-
βατική»* θλιπτική αντοχή του και κατατάσσεται τας για 10 (για αναγωγή των μονάδων).
σε κατηγορίες συμβολιζόμενο ως Cα/β, π.χ.
Π.χ. το Β300 αντιστοιχεί σε (300-50)/10 => C25
C12/16, C16/20, C20/25, C25/30, C30/35.
Οι ράβδοι του οπλισμού χαρακτηρίζονται με το
Η κατηγορία C12/16 επιτρέπεται μόνον για μη γράμμα S (steel) ακολουθούμενο από την τιμή
φέρουσες κατασκευές. της συμβατικής αντοχής τους σε MPa.
 Στο συμβολισμό της κατηγορίας:
 το γράμμα C από τη λέξη Concrete 2.2 Ταυτοποίηση του Χάλυβα
(Σκυρόδεμα στα Αγγλικά) δηλώνει το είδος
Ο χάλυβας ταυτοποιείται βάσει της συμβατικής
του υλικού
εφελκυστικής αντοχής του η οποία είναι ίδια με
 οι αριθμοί α και β δηλώνουν τη «συμβατική» την θλιπτική αντοχή του.
αντοχή σε MPa μετρούμενη συμβατικά σε
Διακρίνονται οι παρακάτω κατηγορίες:
συμβατικό κυλινδρικό δοκίμιο (διαμέτρου 15
cm και ύψους 30 cm) και συμβατικό κυβικό  S220 (λείος χάλυβας) και
δοκίμιο (ακμής 15 cm) αντίστοιχα.
 S500 (χάλυβας με νευρώσεις).
Όταν στην ταυτοποίηση αναφέρεται μία μόνον
Στο συμβολισμό το γράμμα S (από τη λέξη
τιμή, π.χ. C20, αυτή αντιστοιχεί στην αντοχή
Steel) δηλώνει το υλικό και ο αριθμός την
κυλινδρικού δοκιμίου η οποία και λαμβάνεται
αντοχή του σε MPa.
υπόψη στο σχεδιασμό των φορέων.
Σε παλιότερες κατασκευές οι νευροχάλυβες
Στις παλιές μελέτες διακρίνονται οι κατηγορίες: είναι ποιότητας S400.
Β160, Β225 Β300 Β350 κλπ.
2.3 Βασικά Τεχνολογικά Χαρακτηριστικά
Στο συμβολισμό της κατηγορίας: Σκυροδέματος
 το γράμμα Β από τη λέξη Beton (Σκυρόδεμα
 Ειδικό Βάρος
στα Γερμανικά) δηλώνει το είδος του υλικο
Για συνήθη σκυροδέματα με ασβεστολιθικά
 ο αριθμός δηλώνει τη «συμβατική» αντοχή
αδρανή το ειδικό βάρος κυμαίνεται ανάλογα με
σε kp/cm2 μετρούμενη σε κυβικά δοκίμια
τη σύνθεσή του σκυροδέματος από 2.250 kg/m3
ακμής 20 cm.
έως 2400 kg/m3.
________________________
* Η Έννοια της Συμβατικής Αντοχής
Η αντοχή f (festigkeit) του σκυροδέματος όπως και τα άλλα χαρακτηριστικά του, δεν αποτελεί ιδιότητά του.
Για το ίδιο σκυρόδεμα, αν υιοθετηθεί δοκίμιο άλλης μορφής και άλλου μεγέθους, φορτιστεί σε άλλη μηχανή,
π.χ. με άλλη δυσκαμψία και άλλες συνθήκες στήριξης των πλακών της, με άλλη ταχύτητα, με άλλες συνθήκες
πλευρικής έντασης, θα μετρηθεί άλλη αντοχή.
Τα υλικά, όπως και οι άνθρωποι, σε διαφορετικές συνθήκες συμπεριφέρονται διαφορετικά.
Όταν λέμε αντοχή σκυροδέματος, εννοούμε αυτή που μετρήθηκε με συμβατικό (συμφω-νημένο) τρόπο, τη
συμβατική. Οι συμβατικές απαιτήσεις για τον προσδιορισμό της συμβατικής αντοχής δίνονται στο Μέρος ΙΙ.
Σκυρόδεμα με μεγαλύτερη ποσότητα τσιμέντου
έχει μεγαλύτερο ειδικό βάρος, καθώς το τσιμέν- σc
το είναι το βαρύτερο συστατικό.
Ειδικά βάρη:
- Τσιμέντου 3100 kg/m 3
- Νερού 1000 kg/m 3 εεc
3
- Αδρανών 2700 kg/m ).
Σχ. 2.1 Διάγραμμα σ-ε σκυροδέματος (πραγματικό)
Για το οπλισμένο σκυρόδεμα (με ασβε-
στολιθικά αδρανή) το ειδικό βάρος λαμβάνεται
2500 kg/m3. Το διάγραμμα αυτό είναι γνωστό ως διάγραμμα
[σ-ε] ή ως ο καταστατικός νόμος του υλικού.
 Θλιπτική Αντοχή fc Η μορφή του διαγράμματος διαφέρει, ανάλογα
Η θλιπτική αντοχή προσδιορίζεται σε δοκίμια με με την αντοχή του σκυροδέματος και την αντοχή
τη διαδικασία που περιγράφεται στο Μέρος ΙΙ. των αδρανών του αλλά και ανάλογα με την
ταχύτητα επιπόνησης.
Διακρίνονται δύο τιμές της θλιπτικής αντοχής fc
του σκυροδέματος: Λόγω των μεταβλητών αυτών του δια-
γράμματος συμπεριφοράς, στο σχεδιασμό των
 Η Χαρακτηριστική Τιμή fck φορέων λαμβάνεται υπόψη ένα τυποποιημένο
Προκύπτει μετά από στατιστική επεξεργασία των διάγραμμα που φαίνεται στο Σχ. 2.
τιμών των τάσεων θραύσεως των συμβατικών
δοκιμίων.  < 0.02 c= 1000  fcd  (1-250)
Προσδιορίζεται έτσι ώστε μόνον το 5% των   0.02 c=  fcd
αποτελεσμάτων να είναι μικρότερο από την τιμή
αυτή. Σχ. 4.4 Tυποποιημένο
Διακρίνεται με τον δείκτη k. Υιοθετείται για την διάγραμμα [σc – εc]
ταξινόμηση του σκυροδέματος ΕC
 Η Υπολογιστική ή Tιμή Σχεδιασμού fcd: 2.4 Βασικά Τεχνολογικά Χαρακτηριστικά
Προκύπτει διαιρώντας την χαρακτηριστική τιμή Χάλυβα
με συντελεστή ασφαλείας ίσο με γc =1,50  Ειδικό Βάρος
o fcd = fcd/1,5 Το ειδικό βάρος του χάλυβα είναι 7800 kg/m3.
Διακρίνεται με το δείκτη d. Υιοθετείται στο
 Εφελκυστική και Θλιπτική Αντοχή
σχεδιασμό των φορέων.
Όπως και στο σκυρόδεμα διακρίνονται δύο τιμές
 Εφελκυστική Αντοχή fct της αντοχής fs του χάλυβα:
Η εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος είναι  η Χαρακτηριστική Τιμή fsk και
της τάξεως του ενός δωδέκατου της θλιπτικής
αντοχής του: η Yπολογιστική Tιμή fsd. Προκύπτει διαιρώντας
την χαρακτηριστική τιμή με συντελεστή
 fct ≈1/12. fcc ασφαλείας ίσο με γ c =1,15
Λόγω του μικρού μεγέθους της και των μεγάλων fsd = fsd/1,15
διασπορών της η εφελκυστική αντοχή κατά το
σχεδιασμό των φορέων συνήθως θεωρείται  Διάγραμμα σ-ε σs
αμελητέα. Το τυποποιημένο διάγραμμα
 Παραμορφωσιακή Συμπεριφορά που λαμβάνεται υπόψη στο fs
σχεδιασμό είναι αυτό στο σχήμα.
Η παραμορφωσιακή συμπεριφορά του σκυρο-
δέματος, όπως και των άλλων υλικών, δηλώ- H κλίση του διαγράμματος είναι εY εs
νεται με τη μορφή διαγράμματος των ορθών το μέτρο ελαστικότητας Εs= 200.000 ΜΡa.
τάσεων σ και των ορθών παραμορφώσεων ε H παραμόρφωση εY ονομάζεται παραμόρφωση
συμβατικού δοκιμίμιου επιπονούμενου σε κεν- διαρροής και ισούται με:
τρική θλίψη, όπως φαίνεται στο Σχ. 1.
εY = fs / Εs
ΜΕΡΟΣ Ι

ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ
ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Ενότητα Α
1. ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ
ΤΟΥ ΦΕΡΟΝΤΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ
Η κατασκευή αποτελεί τεχνητή υπερύψωση του εδάφους με σκοπό να εξασφαλίσει ένα
ελεύθερο χώρο για την ανεμπόδιστη ανάπτυξη των ανθρώπινων δραστηριοτήτων,
κρατώντας απ έξω τις επιρροές από τον περιβάλλοντα χώρο (φυσικά σώματα, χιόνι,
κ.λ.π.). Γι΄αυτό σχεδιάζεται για διπλό ρόλο, αυτόν του φράγματος στο χώρο και αυτόν
του αγωγού των επιρροών από το περιβάλλον στο έδαφος.

1.1 Οργανισμός Πληρώσεως και Η περιοχή συνάντησης ζυγώματος και στύλου


Φέρων Οργανισμός δηλώνεται ως κόμβος και απαιτεί ιδιαίτερο
σχεδιασμό και επιμελημένη εργασία.
Τα κτίρια, όπως και ο ανθρώπινος σωματικός
οργανισμός, αποτελούνται από το φέροντα 1.3 Αποτύπωση Φέροντα
οργανισμό (το σκελετό) και τον οργανισμό
Οργανισμού
πληρώσεως.
Η στατική μελέτη ασχολείται με το φέροντα Η διάταξη του φέροντα οργανισμού αποτυ-
οργανισμό και η αρχιτεκτονική με τον οργανισμό πώνεται στα κατασκευαστικά σχέδια της
πληρώσεως (τοιχοποιίες). κατασκευής και αποτελεί το πρώτο βήμα του
σχεδιασμού μιας κατασκευής.
Βασική λειτουργία του φέροντα οργανισμού είναι
Βασικό σχέδιο αποτελεί η κάτοψη του φέροντα
η δημιουργία ενός απομονωμένου κενού χώρου.
οργανισμού στις στάθμες των ορόφων του,
Αυτό επιτυγχάνεται κρατώντας τα διάφορα γνωστή ως ξυλότυπος.
σώματα σε κάποιο ύψος μέσω των οριζόντιων
διαμορφώσεων του και μεταφέροντας τα φορτία Προκύπτει τέμνοντας οριζόντια τον φέροντα
τους στο έδαφος μέσω των κατακόρυφων οργανισμό σε ύψος 1,5 m περίπου από το
διαμορφώσεων του. δάπεδο του ορόφου στον οποίο αντιστοιχεί ο
ξυλότυπος (π.χ. ξυλότυπος 1ου ορόφου) και
αποτυπώνοντας με ευθεία γραμμή τις ακμές των
1.2 Φέρων Οργανισμός και Φορείς
στοιχείων που φαίνονται από κάτω.
Θεωρούμενος ο φέροντας οργανισμός ως άθροι-
σμα επί μέρους δομικών στοιχείων, φορέων, Κ1 Κ2 Κ3 Τ1
αποτελείται από υποστυλώματα (κατακόρυφα
Δ1 Δ2 Δ3
στοιχεία) είτε τοιχώματα (επιμήκη κατακόρυφα
στοιχεία), δοκούς (οριζόντια γραμμικά στοιχεία
που συνδέουν τα κατακόρυφα στοιχεία) και
πλάκες (οριζόντια επιφανειακά στοιχεία οριοθε- ΠΠ11 Π22
Π Φ Π3
τούμενα από τις δοκούς).

Στο κάτω άκρο των κατακόρυφων στοιχείων που


είναι σ επαφή με το έδαφος διαμορφώνεται Τ2 Κ4 Κ5 Κ5 Κ6
τοπική διαπλάτυνση, αντιμετωπιζόμενη ως ιδιαί- Π4
τερο στοιχειο, το πέδιλο.
Όταν οι δοκοί υπολογίζονται και διαμορφώνονται Κ: Υποστύλωμα Τ: Τοίχωμα
(οπλίζονται) ως συνέχεια των υποστυλωμάτων Δ: Δοκός Π: Πλάκα Φ.Υ Φυτευτό Υποστύλωμα
(συνεχίζεται ο οπλισμός των δοκών στα υποστυ-
λώματα και των υποστυλωμάτων στις δοκούς)
Σχ. 1.1 Κάτοψη Φ.Ο.
αποτελούν ενιαίο φορέα, τα πλαίσια.

12
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Στον ξυλότυπο, όπως φαίνεται στο Σχ.1: 1.4 Δ ιαμόρφ ω ση Φέ ροντα


• Τα ορθογώνια δείχνουν τη θέση και τη μορφή των Οργανισμού
κατακόρυφων στοιχείων. Της διαμόρφωσης του φέροντα οργανισμού
• Διπλή παράλληλη γραμμή δείχνει τη θέση των προηγείται η διαμόρφωση του οργανισμού
δοκών. πληρώσεως, η διάταξη των χωρισμάτων.
• Μονή γραμμή δείχνει την άκρη πλάκας που δεν Με βάση τα αρχιτεκτονικά σχέδια επιλέγονται οι
καταλήγει σε δοκό, το ελεύθερο άκρον της. θέσεις των υποστυλωμάτων (συνήθως στις
• Ορθογώνιο με διακεκομένη γραμμή δείχνει τη γραμμές των τοιχοποιιών ώστε να μην παρε-
θέση φυτευτού υποστυλώματος (υποστυλώματος μποδίζεται η χρήση και η αισθητική του κτιρίου)
που δεν συνεχίζει μέχρι το έδαφος, αλλά και απ΄αυτές προκύπτουν οι θέσεις και τα
«φυτεύεται» σε δοκό, όπως φαίνεται στο Σχ. 2. ανοίγματα των δοκών.
Τοποθετείται ένα υποστύλωμα σε κάθε γωνία του
φέροντα οργανισμού και ανάλογα με την απόσταση
των γωνιακών υποστυλωμάτων παρεμβάλλονται
ΦΥ ενδιάμεσα ένα ή περισσότερα πρόσθετα υποστυλώ-
Φ
α α ματα έτσι ώστε οι αποστάσεις των διαδοχικών
υποστυλωμάτων να είναι μικρότερες από 7 έως 9 m
(για συνήθη φορτία).
Οι αποστάσεις μπορούν να επεκταθούν μέχρι 15 m,
αλλά στην περίπτωση αυτή οι δοκοί, λόγω του
μεγάλου ανοίγματός τους πρέπει να σχεδιαστούν ως
Σχ. 1.2 Καθύψος τομή Φ.Ο. με φυτευτό ζυγώματα πλαισίων (βλέπε Σχ. 1.4).
υποστύλωμα Φ.
Σε περίπτωση έντονης σεισμικής επιπόνησης
Μολονότι η λύση αυτή είναι εντελώς ανορθολογική αντί για υποστυλώματα τοποθετούνται τοιχώ-
και αντιβαίνει την κοινή (φυσική) λογική, στο ματα, όπως φαίνεται στο Σχ. 2(8).
παρελθόν ήταν αρκετά διαδεδομένη. Τα τελευταία
Είναι, επίσης, δυνατή, μικτή διάταξη υποστυ-
χρόνια εγκαταλείπεται.
λωμάτων και τοιχωμάτων, όπως φαίνεται στο
• Διακεκομένη διπλή γραμμή δείχνει τη θέση Σχ. 2(γ).
αντεστραμμένης δοκού.
Οι αντεστραμένες δοκοί είναι δοκοί που δεν
κρέμονται από την πλάκα, αλλά, όπως φαίνεται
στο Σχ. 3, εξέχουν πάνω απ΄αυτήν.

(α)
α

α α-α

Σχ. 1.3 Αντεστραμμένη δοκός


φυτευτό υποστύλωμα Φ (β)

Υιοθετούνται όταν προκύπτουν λειτουργικά ή


αισθητικά προβλήματα από την κρέμαση των
(κανονικών) δοκών, π.χ. όταν στη θέση της δοκού
κινείται γερανογέφυρα και απαιτείται μεγάλο (γ )
ελεύθερο ύψος, ή όταν η θέση της δοκού
προκύπτει στο μέσον της οροφής ενός δωματίου.
Σχ. 1.2 Διάταξη (α) υποστυλωμάτων
(β) τοιχωμάτων και (γ) μικτή

13
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

1.5 Σχεδίαση και Σήμανση Φέ ροντα  Κατασκευαστικές ιδιαιτερότητες (διάφορες


Οργανισμού φάσεις κατασκευής κλπ)
Οι κατόψεις του φέροντα οργανισμού στις Στην κάτω δεξιά γωνία του σχεδίου αφήνεται
διάφορες στάθμες του (ορόφους) σχεδιάζονται κενό σε μέγεθος περίπου Α4 για τον τίτλο του
υπό κλίμακα1;50. σχεδίου.
Στο Σχ. 3 δίνεται ο ξυλότυπος οροφής ισογείου Ο τίτλος, όπως φαίνεται στο Σχ. 4 δίνει πληρο-
πολυώροφου κτιρίου. φορίες για το έργο στο οποίο αναφέρεται, τη
στάθμη του Φ.Ο. που αποτυπώνεται σ΄αυτό,
Σ΄ αυτόν φαίνεται η γενική διάταξη του φέροντα τους υπεύθυνους για τη μελέτη και την κατασκευή
οργανισμού και οι γενικές πληροφορίες για την και στην κάτω δεξιά γωνία του τίτλου τον αύξοντα
κατασκευή του. αριθμό του σχεδίου, για την επικοινωνία των
σχεδίων μεταξύ τους.
1 2 3 4

Π1 Π2 Π1 C20/25
S500s
Β
Π

Π4 Π3 Π Π
Π3
Α
Γ Π ..............
..............
Βλ. Σχ. 3 ...........
Π3 Π4 Π3 ......... . 1

σ Σχ. 1.4 Τίτλος στην κάτω γωνία του σχεδίου


Π3 Π4 Π3

Για την επικοινωνία μελέτης και κατασκευαστικών


Ε σχεδίων υιοθετούνται οι παρακάτω συμβολισμοί
των δομικών στοιχείων:
Σχ. 1.3 Ξυλότυπος οροφής ισογείου
 Για το είδος του στοιχείου
Π: Πλάκες Δ: Δοκοί
Σημειώνονται επίσης παραπομπές στα υπόλοιπα Κ: Υποστυλώματα Τ: Τοιχία
σχέδια στα οποία δίνονται ειδικότερες πληρο-
φορίες κατασκευής.  Για τον εντοπισμό των στοιχείων
Ο ξυλοτυπος δίνει πληροφορίες για: Αρίθμηση με κάποια τάξη π.χ Κ1 Κ2 Κ3, Δ1, Δ2,
 Τις θέσεις και τις γεωμετρικές διαστάσεις κάθε Για εκτεταμένη κάτοψη με κανονική διάταξη των
στοιχείου (καλούπωμα) κατακόρυφων στοιχείων προτιμάται σήμανση με
κάνναβο, όπως στην περίπτωση του ξυλοτύπου
 Τις θέσεις, τη διαμόρφωση και την ποσότητα στο Σχ. 3. Με τη σήμανση αυτή τα στοιχεία
οπλισμού κάθε στοιχείου (σιδέρωμα) δηλώνονται:
 Την ποιότητα των υλικών κατασκευής  Το γωνιακό υποστύλωμα στην άνω δεξιά
σκυροδέματος και χάλυβα μεριά του ξυλοτύπου ορίζεται ως 1, Α,
 Στοιχεία από τη μελέτη που χρήζουν  Η οριζόντια δοκός που συντρέχει σ΄αυτό
επαλήθευσης κατά την κατασκευή, όπως η ορίζεται ως Α ,1-2
τάση του εδάφους
 Η κάθετη δοκός που συντρέχει σ΄αυτό
ορίζεται ως Α-Β ,1 κ.ο.κ.

14
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

2. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ
Ο στόχος του σχεδιασμού των φορέων είναι να εξασφαλισθεί ότι ο φορέας θα αντέξει τα
φορτία του με επαρκή ασφάλεια. Γι αυτό η ανίσωση ασφαλείας εφαρμόζεται για δύο
διαφορετικές καταστάσεις: την κατάσταση αστοχίας και την κατάσταση λειτουργίας (ή
λειτουργικότητας σύμφωνα με τους κανονισμούς.)

2.1 Η Ροή των Κατακόρυφων κάποιον τρόπο την προμελέτη με βάση την οποία
Φορτίων και η Ανεξαρτησία προκύπτουν τα γεωμετρικά και τεχνολογικά
στοιχεία των επί μέρους φορέων τα οποία
Δοκών και Πλακών ενός Ορόφου απαιτούνται1 για το δεύτερο στάδιο.

Οποιαδήποτε δράση ή αστοχία σ΄ οποιοδήποτε Στο δεύτερο στάδιο ο φέροντας οργανισμός
σημείο του φέροντα οργανισμού γίνεται αισθητή σχεδιάζεται για τα κατακόρυφα και τα σεισμικά
στο σύνολο του φέροντα οργανισμού, του φορτία.
οργανισμού πληρώσεως και το έδαφος.
Το στάδιο αυτό (ο αντισεισμικός σχεδιασμός)
Από υπολογιστική αδυναμία ή για ευκολία, αυτή αποτελεί και τον τελικό σχεδιασμό για την
η αλληλοσύνδέση αμελείται ή λαμβάνεται οριστικοποίηση των στοιχείων ποαυτών.
υπόψη με προσεγγιστικό τρόπο.
Παρακάτω σχολιάζονται τα διαδοχικά βήματα
Η ροή των φορτίων και ο σχεδιασμός μιας για το σχεδιασμό του φέροντα οργανισμού για
κατασκευής γινεται απο πάνω προς τα κάτω1. κατακόρυφα φορτία.
Κατ΄ αρχήν τα φορτία τα φέρουν άμεσα οι
πλάκες. Από τις πλάκες μεταβιβάζονται στις 2.3 Εντοπισμός Στατικού Συστήματος
δοκούς2, απ΄ αυτές στα υποστυλώματα και απ΄ Εξωτερικά και Εσωτερικά Μεγέθη
αυτά στα πέδιλα και στο έδαφος.
Υπό τη δράση των φορτίων ο φορέας τείνει να
Έτσι, ο αριθμός των ορόφων δεν επηρεάζει τον μετακινηθεί, να μετατοπιστεί είτε να στραφεί.
υπολογισμό των πλακών και δοκών κάθε Λόγω της ύπαρξης των στηρίξεων ο φορέας
ορόφου. αντιστέκεται στη μετακίνηση αυτή και, γι αυτό,
επιπονειται.
2.2 Σχεδιασμός για Κατακόρυφ α Φορτία Ο βαθμός αντίστασης και επιπόνησης στις
και Αντισεισμικός Σ χεδιασμός διάφορες θέσεις (διατομές) κατά μήκος του
φορέα εξαρτάται από τις αποστάσεις τους από
Όπως σχολιάστηκε στο κεφ. 1, ο φέροντας τις θέσεις των στηρίξεων και από τις θέσεις και
οργανισμός θεωρείται ότι αποτελείται από επί το μέγεθος των φορτίων.
μέρους φορείς και ο σχεδιασμός του ανάγεται
στο σχεδιασμό των επί μέρους φορέων του. Ο βαθμός αντίστασης και επιπόνησης αντι-
προσωπαύεται από τα εξωτερικά μεγέθη ή
Στην περίπτωση, όμως, σεισμικής Στατικά μεγέθη ή Δράσεις που προκύπτουν με
επιπόνησης η κατασκευή λειτουρ- τη μεθοδολογία της στατικής, τη στατική
γεί, όπως φαίνεται στο σχήμα, ως επίλυση.
πρόβολος από το έδαφος και ο
Φ.Ο πρέπει να αντιμετωπίζεται ως Ο βαθμός αντίστασης και επιπόνησης στις
ένα ενιαίο όλο, ως ένας πλαισιακός διάφορες θέσεις κατά μήκος του φορέα είναι η
φορέας. εξωτερική εικόνα εσωτερικών διαδικασιών στη
δομή του (παραμορφώσεων και στροφών), της
Στην περίπτωση αυτή ο σχεδιασμός του έντασης του.
φέροντα οργανισμού γίνεται σε δύο στάδια:
Η ένταση του φορέα εξαρτάται από την ποιότητα
 Στο πρώτο στάδιο ο φέροντας οργανισμός
και την ποσότητα των υλικών του και αντι-
σχεδιάζεται μόνον για τα κατακόρυφα
φορτία. Το στάδιο αυτό αποτελεί κατά
προσωπεύεται από τα εσωτερικά μεγέθη ή
μεγέθη αντοχής ή Αντιδράσεις .

15
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Eτσι, ο βαθμός αντίστασης στη μετακίνηση του όπου: S : δράση ή εξωτερικό μέγεθος
φορέα θεωρούμενος : R: αντίδραση ή εσωτερικό μέγεθος
Ru: μέγεθος αστοχίας ή η αντοχή του φορέα
 από την πλευρά των φορτίων και στηρίξεων,
από το ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, αντιπροσωπεύεται από Ο σχεδιασμός πρέπει να εξασφαλίσει ότι:
τα ΣΤΑΤΙΚΑ ή ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ μεγέθη ή ΔΡΑΣΕΙΣ
 Η φόρτιση της κατασκευής θα υπολείπεται
 από την πλευρά των υλικών και των σημαντικά από τη φόρτιση αστοχίας, ώστε η
γεωμετρικών χαρακτηριστικών του φορέα, από κατασκευή να μην τίθεται εκτός λειτουργίας
τη ΔΟΜΗ του, αντιπροσωπεύεται από τα κάθε φορά που θα δέχεται όλα τα φορτία της.
ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ή μεγέθη της ΑΝΤΟΧΗΣ των
υλικών, ή ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται ένα περι-
θώριο ασφάλειας.
Οι Δράσεις διακρίνονται με το δείκτη S.
Οι Αντιδράσεις διακρίνονται με το δείκτη R Θα μπορούσε να τεθεί ένας αυξητικός συντελεστής
στο πρώτο σκέλος της ανίσωσης ασφαλείας, στις
 Όταν ένα μέγεθος, π.χ. η καμπτική ροπή, είναι δράσεις, ή ένας μειωτικός συντελεστής ασφαλείας
εκφρασμένο συναρτήσει φορτίων είναι εξωτερικό στο δεύτερο σκέλος της ανίσωσης, στα μεγέθη
μέγεθος και έχει δείκτη s. αστοχίας.
 Όταν ένα μέγεθος είναι εκφρασμένο συναρτήσει Οι σύγχρονοι κανονισμοί υιοθετούν επι μέρους
παραμορφώσεων ή τάσεων είναι εσωτερικό συντελεστές ασφαλείας, γ, αυξητικούς για τα
μέγεθος και έχει δείκτη R. φορτία, διαφορετικούς για κάθε κατηγορία φορ-
τίου, και μειωτικούς για τις αντοχές των υλικών.
2.4 Μεγέθη Αστοχίας
Στην περίπτωση των κατασκευών από σκυρό-
Η δυνατότητα του φορέα για ένταση δεν είναι δεμα στο Νέο Ελληνικό Κανονισμό Σκυρο-
απεριόριστη. Για κάθε διατομή του φορέα δέματος (ΝΕΚΩΣ) υιοθετούνται οι παρακάτω
υπάρχει μια οριακή μέγιστη ένταση πέραν από τιμές του συντελεστή γ:
την οποία ο φορέας αστοχεί.
 γq = 1.5 για τα μεταβλητά φορτία q,
Το εσωτερικό μέγεθος που αντιστοιχεί στην τιμή
αυτή, δηλώνεται ως μέγεθος αστοχίας. Δια-  γg = 1.35 για τα μόνιμα φορτία g,
κρίνεται με το δείκτη u (ultimate) π.χ. MRu είναι  γc = 1.50 για την αντοχή fc του σκυρ/τος
η ροπή αστοχίας.  γs = 1.15 για την αντοχή fs του χάλυβα.

2.5 Ανίσωση Ασφαλείας 2.6 Μορφές Ανίσωσης Ασφαλείας


 Για να είναι ασφαλής ο φορέας πρέπει το
Η ανίσωση ασφαλείας μετά την εφαρμογή των
εσωτερικό μέγεθος που θα αναπτυχθεί
συντελεστών ασφαλείας γράφεται:
(που είναι ισοδύναμο με το αντίστοιχο
εξωτερικό), να είναι μικρότερο* ή ίσο από  Sd ≤ Rdu (2)
την τιμή αστοχίας. Αναλύεται στις επιμέρους ανισώσεις:
Η συνθήκη αυτή αποτελεί τη βάση του σχεδια- ΝSd ≤ ΝRdu , M Sd ≤ M Rdu ,
σμού των φορέων ανεξαρτήτως υλικού. Η VSd ≤ VRdu , T sd ≤ T Rdu
διαφοροποίηση του υλικού διαφοροποιεί μόνον
τις σχέσεις υπολογισμού των αντοχών. όπου:
Ν , M , V και T είναι η Αξονική Δύναμη, Καμπτική
Η συνθήκη αυτή διατυπώνεται με τη σχέση (1) Ροπή, Τέμνουσα Δύναμη και Στρεπτική ροπή,
και είναι γνωστή ως η ανίσωση ασφαλείας**: αντίστοιχα (βλέπε κεφ. 3).
S = R ≤ Ru ή S ≤ Ru (1)
_____________
* Σημειώνεται ότι η διατύπωση: «η δράση να είναι μικρότερη από την αντίδραση» ως η διατύπωση της ανίσωσης
ασφαλείας (συμβολιζόμενης ως S ≤ R) που αναγράφεται σε εγχειρίδια και κανονισμούς είναι ατυχής αντιβαίνουσα βασικό
νόμο της φυσικής (δράση = αντίδραση).
** Οι δράσεις αντιστοιχούν στη γλώσσα της Στατικής και την εξωτερική άποψη του παραμορφούμενου φορέα και οι
αντιδράσεις αντιστοιχούν στη γλώσσα της Αντοχής των Υλικών και την εσωτερική άποψη του παραμορφωμένου φορέα. Η
σχέση, λοιπόν, S = R μπορεί να ειδωθεί ως η μετάφραση ενός (και μόνον) μεγέθους από τη μία γλώσσα στην άλλη, ή ως
η συνάντηση δύο οπτικών.

16
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Ο σχεδιασμός που υπακούει σ΄ αυτή τη λογική Η διαφοροποίηση λόγω του υλικού της
και διατυπώνεται με τη σχέση (2) δηλώνεται με κατασκευής αφορά μόνον το δεύτερο σκέλος
τον όρο: της ανίσωσης ασφαλείας, τις αντοχές των
 Σχεδιασμός σε οριακή κατάσταση φορέων, οι οποίες είναι συνάρτηση των
αστοχίας (ΟΚΑ). τεχνολογικών χαρακτηριστικών των υλικών τους
και των γεωμετρικών χαρακτηριστικών των
Οι τιμές των μεγεθών που προκύπτουν μετά την διατομών τους.
εφαρμογή των συντελεστών ασφάλειας ονομά-
ζονται τιμές σχεδιασμού (ή υπολογιστικές) Γι΄ αυτό:
και διακρίνονται με το δείκτη d.  Οι αρχές και οι βάσεις σχεδιασμού που
αναφέρονται στο κεφάλαιο αυτό καθώς και τα δύο
επόμενα κεφάλαια ισχύουν για όλες τις
2.7 Μορφές Σχεδιασμού κατασκευές ανεξαρτήτως του υλικού τους.
Ανάλογα με το άγνωστο μέγεθος διακρίνονται οι
παρακάτω μορφές επίλυσης της ανίσωσης 2.9 Διαδοχικά Βήματα
ασφαλείας: Σχεδιασμού
 Σχεδιασμός: Για το σχεδιασμό των φορέων ακολουθούνται τα
παρακάτω βήματα:
Ο άγνωστος είναι στο δεύτερο σκέλος της
ανίσωσης. Είναι γνωστά τα φορτία. Ζητείται  Εντοπίζονται τα στατικά συστήματα και οι
η διαστασιολόγηση του φορέα. τύποι επιπόνησης του φορέα.
Αναλύονται στα κεφάλαια 3 και 4.
 Ανασχεδιασμός:
 Εντοπίζεται η θέση και η μορφή του
Ο άγνωστος είναι στο πρώτο σκέλος της οπλισμού.
ανίσωσης. Είναι γνωστη η Αναλύεται στο κεφάλαιο 5 και 6.
διαστασιολόγηση. Ζητούνται τα φορτία.  Εντοπίζεται ο δυσμενέστερος συνδυασμός
Αντιστοιχεί στην περίπτωση κατά την οποία των φορτίων και η κρίσιμη διατομή του
εξετάζεται η δυνατότητα μεταβολής των φορέα για κάθε τύπο επιπόνησης.
φορτίων υπάρχοντος φορέα, λόγω αλλαγής Αναλύεται στο κεφάλαιο 7.
της χρήσης του.  Για κάθε επιπόνηση και κάθε κρίσιμη
 Ελεγχος: διατομή του φορέα ακολουθούν τα
παρακάτω:
Είναι γνωστά και τα φορτία και η
διαστασιολόγηση. Ζητείται να εξεταστεί 1. Υπολογίζονται συναρτήσει των φορτίων οι
κατά πόσον είναι ασφαλής ο φορέας. μέγιστες τιμές των δράσεων: M sd ,Vsd, Tsd
Αναλύεται στο κεφάλαιο 7.
2.8 Ο Ρόλος τω ν Υλικώ ν στο Σχεδιασμό 2. Υπολογίζονται συναρτήσει των διαστάσεων
της διατομής, της ποσότητας του οπλισμού
Όπως προκύπτει από την ανίσωση ασφαλείας και των αντοχών σκυροδέματος και
που αποτελεί τη βάση του σχεδιασμού των οπλισμού οι αντοχές του φορέα.
κατασκευών, το είδος των υλικών του φορέα
υπεισέρχεται μόνο στο δεύτερο σκέλος, στο Αναλύεται στο κεφάλαιο 8.
μέγεθος των αντιδράσεων αστοχίας. 3. Επιλύεται η ανίσωση ασφαλείας ως προς τος
Ο υπολογισμός των δράσεων είναι ανεξάρτητη το άγνωστο μέγεθος.
των υλικών. Αναλύεται στο κεφάλαιο 8 και 9.

17
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

3. ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ


ΑΝΑΓΩΓΗ ΠΛΑΚΩΝ ΣΕ ΓΡΑΜΜΙΚΟΥΣ ΦΟΡΕΙΣ
Ο εντοπισμός του στατικού συστήματος είναι το πρώτο βήμα για τον υπολογισμό των
δράσεων και την επίλυση της ανίσωσης ασφαλείας.

3.1 Διαδοχικά Βήματα για τον Εντοπισμό Την παρουσία τους αντιπροσωπεύουν
του Στατικού Συστήματος ισοδύναμα φορτία, αν τείνουν να τον
Για τον εντοπισμό του στατικού συστήματος μετακινήσουν, ή ισοδύναμες στηρίξεις, αν
ακολουθούνται τα παρακάτω βήματα: τείνουν να κρατήσουν το φορέα στη θέση του.

 Γίνεται κατά μήκος τομή του φορέα Δ1 Δ2

Στο Σχ. 2 φαίνεται η κατά μήκος τομή της δοκού


Δ1-Δ2 και στο Σχ. 3 η κατά μήκος τομή της
πλάκας Π1-Π2 κτιρίου με ξυλότυπο που δίνεται Π1 Π2
στο Σχ. 1.
 Ο φορέας απομονώνεται από τα σώματα
και τα στοιχεία με τα οποία έρχεται σ΄
επαφή.
Σχ. 3.1 Κάτοψη φέροντα οργανισμού
Την παρουσία τους αντιπροσωπεύουν
ισοδύναμα φορτία, αν τείνουν να τον
μετακινήσουν, ή ισοδύναμες στηρίξεις, αν Στο Σχ. 2 έχουν απομακρυνθεί τα υποστυλώ-
τείνουν να κρατήσουν το φορέα στη θέση ματα της δοκού Δ1-Δ2 και στο Σχ. 3 οι δοκοί της
του. πλάκας Π1-Π2 και στη θέση τους έχουν τεθεί τα
σύμβολα των στηρίξεων.
Στο Σχ. 2 έχουν απομακρυνθεί τα υποστυλώ-
ματα της δοκού Δ1-Δ2 και στο Σχ. 3 οι δοκοί της
πλάκας Π1-Π2 και στη θέση τους έχουν τεθεί τα
σύμβολα των στηρίξεων.
Δ1 Δ2
Τα φορτία συμβολίζονται με βέλη τα οποία
εκτείνονται σ΄ όλο το μήκος της επαφής του
φορέα με τα σώματα που απομακρύνονται. Τα
βέλη έχουν τη διεύθυνση και φορά της μετα- q
τόπισης που προκαλούν τα φορτία.
gι.β
Αν το μήκος της επαφής είναι μικρό (π.χ.
μικρότερο του 1/20 του μήκους του φορέα), τα
φορτία θεωρούνται σημειακά και συμβολίζονται Σχ. 3.2 Κατά μήκος τομή και
απομόνωση δοκού Δ1-Δ2
μ΄ ένα μόνον βέλος.
 Γίνεται κατά μήκος τομή του φορέα
Στο Σχ. 2 φαίνεται η κατά μήκος τομή της δοκού
Π1 Π2
Δ1-Δ2 και στο Σχ. 3 η κατά μήκος τομή της
πλάκας Π1-Π2 κτιρίου με ξυλότυπο που δίνεται
στο Σχ. 1.

 Ο φορέας απομονώνεται από τα σώματα


και τα στοιχεία με τα οποία έρχεται
σ΄ επαφή. Σχ. 3.3 Κατά μήκος τομή και
απομόνωση πλάκας Π1-Π2

18
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Τα φορτία συμβολίζονται με βέλη τα οποία


εκτείνονται σ΄ όλο το μήκος της επαφής του
φορέα με τα σώματα που απομακρύνονται. Τα l1 = 5.0 m l2 = 5.0 m
βέλη έχουν τη διεύθυνση και φορά της μετα-
τόπισης που προκαλούν τα φορτία.
Σχ. 3.5 Στατικό σύστημα πλάκας Π1-Π2
Οι ενδιάμεσες στηρίξεις συμβολίζονται: και δοκού Δ1-Δ2

Οι ακραίες στηρίξεις δηλώνονται και συμβο- 3.2 Εντοπισμός Στατικού Συστήματος


λίζονται ανάλογα με τον τύπο τους ως εξής Πλακώ ν- Ονοματολογία
(βλέπε ενότητα Α, : Ανάλογα με τον αριθμό των στηρίξεών τους οι
πλάκες δηλώνονται ως διέρειστες, πρόβολοι,
 Έδραση oo τετραέρειστες και τριέρειστες.
 Άρθρωση
 Καμπτική πάκτωση 3.2.1 Δ ιέ ρειστες Πλάκες
 Στρεπτική πάκτωση : Πλάκα με δύο απέναντι στηρίξεις, ερείσματα,
(δοκούς ή τοιχεία), όπως η Π1 και Π2 στο Σχ. 6
και 7(α), ονομάζεται διέρειστη.
Η θέση των (θεωρητικών) στηρίξεων είναι,
όπως φαίνεται στο Σχ. 4, στις θέσεις της
συνισταμένης των πιέσεων που αναπτύσσονται
στη διεπιφάνεια φορέα.
 Για συνήθεις φορείς ως θέση των στηρίξεων Π1
μπορεί να θεωρείται το μέσον της επιφάνειας
επαφής.

[M]
l

Σχ. 3,6 Η πλάκα ως παράθεση διαδοκiδων

Η απόσταση μεταξύ των δύο στηρίξεων ονομά-


Σχ. 3.4 Θέσεις θεωρητικών στηρίξεων ζεται άνοιγμα της πλάκας.

Η απόσταση μεταξύ διαδοχικών (θεωρητικών)


στηρίξεων, ορίζεται ως το θεωρητικό άνοιγμα
του φορέα.
Π2 Π3 Π4
 Ο φορέας απομονώνεται κι από τον ίδιο
και συμβολίζεται με τον κεντροβαρικό
του άξονα.
(α) (β) (γ)
Η παρουσία του φορέα αντιπροσωπεύεται,
όπως φαίνεται στο Σχ. 2 και 3, από φορτίο ίσο
με το βάρος του.
Έτσι, ο φορέας συμβολίζεται με τον κεντρο-
Σχ. 3.7 (α) Διέρειστη αμφίπακτη
βαρικο του άξονα, τα φορτία του και τις στηρίξεις,
(β) και (γ) πρόβολος
τα οποία αποτελούν το στατικό σύστημα του
φορέα.

19
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Η ροή των φορτίων της γίνεται προς την Συμβολίζεται με το στατικό σύστημα μιας απ΄
διεύθυνση του ανοίγματός της (όπως είναι αυτές τις δοκούς από κάθε διεύθυνση, x και y:
εμφανές και από την εικόνα θραύσεώς της) και μια δοκό με άνοιγμα lx και φορτίο qx και μία δοκό
θεωρείται ότι αποτελείται από παράθεση διαδο- με άνοιγμα ly και φορτίο qy (qx + qy = q).
κίδων πλάτους ενός μέτρου κατά την διεύθυνση
του ανοίγματός της. Κατά το μεγαλύτερο άνοιγμα της πλάκας ανα-
λαμβάνεται (ρέει), όπως είναι εμφανές και από
Συμβολίζεται με το στατικό σύστημα μιας από τις την εικόνα θραύσεως στο Σχ. 8(β), μικρότερο
διαδοκίδες αυτές, με άνοιγμα l και φορτίο q. ποσοστό του φορτίου, το οποίο μειώνεται όσο πιο
Μπορεί να ειδωθεί ότι προκύπτει, όπως φαίνεται στενόμακρη γίνεται η πλάκα. .
στο Σχ. 6, από μια τέτοια διαδοκίδα με αύξηση
του πλάτους της.
Η Π1 δηλώνεται ως διέρειστη αμφιέρειστη, η Π2
στο Σχ. 7 δηλώνεται ως διέρειστη αμφίπακτη.
3.2.2 Πρόβολοι Πλάκες
Πλάκα με μία μόνο στήριξη, όπως στο Σχ. 7(β)
και 7(γ) ονομάζεται πρόβολος (εξώστης).
Μπορεί να ειδωθεί ως το μισό μιας διέρειστης Σχ. 3.9 Από δύο διασταυρούμενες
(αμφίπακτης ή αμφιέρειστης) πλάκας. διαδοκίδες στην τετραέρειστη πλάκα

3.2.3 Τετραέ ρειστες Πλάκες 3.2.4 Τετραέ ρειστες-Υπολογιστικά


Δ ιέ ρειστε ς Πλάκες
Πλάκα με τέσσερις στηρίξεις, όπως η Π4 στο
Σχ. 8 και η Π5 στο Σχ. 9, ονομάζεται τετραέ- Όταν ο λόγος των δύο πλευρών μιας πλάκας
ρειστη. με τέσσερις στηρίξεις είναι ly/lx ≥ 2, όπως η Π6
στο Σχ. 10, το ποσοστό του φορτίου που ρέει
Η ροή των φορτίων της γίνεται και προς τις δυο
προς το μεγάλο άνοιγμα της πλάκας είναι μικρό
διευθύνσεις τις παράλληλες προς τις στηρίξεις
και θεωρείται αμελητέο.
τους (όπως είναι εμφανές από την εικόνα της
θραύσεώς της) και μπορεί να προσομοιωθεί με
εσχάρα διαδοκίδων κατά τις δύο διευθύνσεις.

qy
Π6

Π4

qx (α) (β)
q

Σχ. 3.10 Στενόμακρη τετραέρειστη πλάκα


Σχ. 3.8 Τετραέρειστη πλάκα (α) ανάλυση σε ισοδύναμη (υπολογιστικά) με
δύο διαδοκίδες και (β) ροή φορτίων διέρειστη πλάκα
προς τις δοκούς

Μπορεί να ειδωθεί, όπως φαίνεται στο Σχ. 9, ότι  Η πλάκα υπολογίζεται ως (υπολογιστικά)
προκύπτει από δύο διασταυρούμενες διαδο- διέρειστη (με άνοιγμα τη μικρότερη πλευρά
κίδες με αύξηση του πλάτους τους. της.

20
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

3.2.5 Τριέ ρειστες Πλάκες 3.2.7 Συστήματα Πλακώ ν


Πλάκα με τρεις στηρίξεις ονομάζεται τριέρειστη.
Συστήματα πλακών ισοδυναμούν με τα στατικά
συστήματα των διαδοκίδων που τις αποτελούν.
Μπορεί να ειδωθεί, όπως φαίνεται στο Σχ. 11,
ως το μισό μιας τετραέρειστης πλάκας.  Πρακτικά, το σύστημα πλακών ισοδυναμείται
με τα στατικά συστήματα των
«μπετοσανίδων» που θα διατάσσονταν για
3.2.6 Τριέ ρειστες-Υπολογιστικά να προκύψει η επιφάνεια της πλάκας.
Πρόβολοι Πλάκες
Όταν ο λόγος των των δύο πλευρών μιας γ
πλάκας με τρεις στηρίξεις είναι lx/ly ≥ 4 το α α
ποσοστό του φορτίου που ρέει προς το μεγάλο κενό Π3
άνοιγμα της πλάκας θεωρείται αμελητέο και η
Π1
πλάκα υπολογίζεται ως πρόβολος (με άνοιγμα
την μικρότερη πλευρά της). β Π2
β
Π2
qy

γ γ-γ

q α-α
Π1 q qx Π3
β-β
Π1 Π2
Σχ. 3.11 Τριέρειστη πλάκα ως μισή
τετραέρειστη
Σχ. 3.13 Αναγωγή συστήματος πλακών
σε γραμμικούς φορείς

Για τον εντοπισμό τους γίνονται τομές στην


κάτοψη των πλακών κατά δύο διευθύνσεις,
όπως φαίνεται στο Σχ. 13.
Είναι προφανές ότι κατά την οριζόντια διεύθυνση
θα απαιτηθούν σανίδες με στατικά συστήματα
αυτά των τομών α-α και β-β, ενώ κατά την
Σχ. 3.12 Τριέρειστη πλάκα ως πρόβολος κάθετη διεύθυνση θα απαιτηθούν σανίδες μόνον
στην περιοχή της πλάκας Π2.

21
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

3.3 ΠΑΡΑΔ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΣΤΑΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

3.3.1 Παράδειγμα 1

Ζητείται το στατικό σύστημα προκατασκευασμένου στρωτήρα ο οποίος


αναρτάται από γερανό με συρματόσχοινα όπως φαίνεται στο σχήμα.

Εντοπισμός Στατικού Συστήματος

Α Β Γ

Α: Απομόνωση στρωτήρα από τα συρματόσχοινα


Β: Απομόνωση στρωτήρα από τον εαυτό του
Γ: Στατικό σύστημα

3.3.2 Παράδειγμα 2
Ζητείται το στατικό σύστημα προκατασκευασμένου στρωτήρα στον οποίο
στηρίζονται οι ράγες αμαξοστοιχίας, όπως φαίνεται στο σχήμα.

Εντοπισμός Στατικού Συστήματος

Α Β Γ Δ

Α: Απομόνωση στρωτήρα από τις ρόδες της αμαξοστοιχίας.


Β: Απομόνωση στρωτήρα από το έδαφος.
Γ: Απομόνωση στρωτήρα από τον εαυτό του. Δεν προστίθεται στο φορτίο του στρωτήρα το
ίδιο βάρος του, γιατί, όπως φαίνεται στο σχήμα, αναιρείται από τις ίσες και αντίθετες
τάσεις του εδάφους που αναπτύσσονται.
Δ: Στατικό σύστημα – Ο φορέας, αν στραφεί 180ο, είναι αμφιπροέχοντας με ομοιόμορφο
φορτίο (το οποίο αποτελεί η τάση του εδάφους. Η τιμή της προκύπτει από την
ισορροπία του φορέα κατά y).

22
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

3.3.3 Παράδειγμα 3

Ζητούνται τα στατικά συστήματα δοκών και πλακών των στεγάστρων Α, Β και Γ στο σχήμα.
Διαστάσεις υποστυλωμάτων: 40/40 cm.

ΣΤΕΓΑΣΤΡΟ Α ΣΤΕΓΑΣΤΡΟ Β ΣΤΕΓΑΣΤΡΟ Γ

1 1 1

3 ,0 Π1 0
3,0 Π1
20
20 4,0
5/5

2 Δ1 30/60 Δ1 30/60 2 Δ1 30/60


30/6025/50
3,,0 Π1 3 ,0 20 30/
602
4,0 2,0
20

Π2
20
3 ,1 5 Π1
3 ,1 5

1 1 1

Εντοπισμός Στατικού Συστήματος

Στέγαστρο Α Στέγαστρο Β Στέγαστρο Γ

Π1 Π2 Π1 Π2 Π1 Π2

Τομή 1-1 κατά μήκος του ανοίγματος των πλακών (κάθετα στις στηρίξεις τους):

Στατικό Σύστημα Πλακών

Δ1 Δ2 Δ1 Δ1

Τομή 2-2 κατά μήκος των δοκών Δ1-Δ2

Στατικό Σύστημα Δοκών

23
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

4. ΤΥΠΟΙ ΕΠΙΠΟΝΗΣΕΩΝ, ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΕΩΝ


Μετά τον εντοπισμό της θέσης των φορτίων και των στηρίξεων ενός φορέα
που αναλύθηκε στο κεφάλαιο 3 απαιτείται ο εντοπισμός του τύπου των
στηρίξεων και του τύπου καιι της τιμής των φορτίων.

4.1 Φορτίο + Στήριξη→ Ένταση επιπόνηση διακρίνονται σε τέσσερες συνιστώ-


Λόγω των επιρροών από το περιβάλλον και του σες:
ιδίου βάρους της, η κατασκευή τείνει να  Παρεμπόδιση μετατόπισης κατά μήκος
μετακινηθεί από την αρχική της θέση. του φορέα. Η αντίστοιχη ένταση ονομάζεται
• Η τάση για μετακίνηση δηλώνεται ως τα Αξονική.
φορτία της κατασκευής. Συμβολίζεται με Ν.
• Συμβολίζονται με βέλη κατά την διεύθυνση
και φορά της μετακίνησης.
πλάκα

• Η μετακίνηση παρεμποδίζεται στις διεπι- δοκός


φάνειες κατασκευής και εδάφους οι οποίες
ορίζονται ως οι στηρίξεις της κατασκευής.
• Στις ενδιάμεσες θέσεις ο φορέας υπόκειται
σε παρεμποδιζόμενη μετακίνηση (μετατό-
πιση ή στροφή) η οποία ορίζεται ως η
παραμόρφωση του φορέα και είναι η αιτία Σχ. 4.1 Φορτίο –Στήριξη - Παραμόρφωση
για την ένταση της κατασκευής.
Γι αυτό:  Παρεμπόδιση μετατόπισης κάθετα στο
 Για την ένταση ενός φορέα απαιτείται φορέα (βύθιση). Η αντίστοιχη ένταση
συνύπαρξη φορτίου και στήριξης. ονομάζεται Διατμητική.
Αν υπάρχει φορτίο αλλά όχι αντίστοιχη Συμβολίζεται με V.
στήριξη, δεν αναπτύσσεται ένταση στο φορέα.
Προκειμένου για μεμονωμένο φορέα μιας
κατασκευής:
• Τα σώματα (ή μέλη της κατασκευής) που
τείνουν να μετακινήσουν το φορέα από τη
θέση του αποτελούν τα φορτία.
Συνήθως είναι τα επάνω.
• Τα σώματα (ή μέλη της κατασκευής) που
αντιστέκονται στη μετακίνηση αποτελούν τις
στηρίξεις. Συνήθως είναι τα κάτω.
 Σε φορείς επί εδάφους (πέδιλα, Σχ. 4.2 Φορτία και στηρίξεις σε φορείς
πεδιλοδοκούς, στρωτήρες κ.λ.π.) φορτία είναι επί του εδάφους
οι τάσεις του εδάφους και στηρίξεις τα επάνω
στοιχεία (υποστυλώματα, ράγες, κ.λ.π)  Παρεμπόδιση στροφής κατά μήκος του
φορέα. Η αντίστοιχη ένταση ονομάζεται
4.2 Οι Τέ σσερις Τύποι της Επιπόνησης Καμπτική. Συμβολίζεται με M.
και Έντασης
 Παρεμπόδιση στροφής γύρω από τον
Η παραμόρφωση (παρεμποδιζόμενη μετακί- άξονα του φορέα. Η αντίστοιχη ένταση
νηση) του φορέα και η αντίστοιχη ένταση και ονομάζεται Στρεπτική. Συμβολίζεται με το Τ.

24
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

4.3 Είδη Φορτίων


G,Q
Ανάλογα με την επιφάνεια στην οποία ασκούνται
και ανάλογα με τη σταθερότητά τους στο χρόνο
και το χώρο, διακρίνονται τα παρακάτω είδη (α)
φορτίων:
g,q
 Συγκεντρωμένα, όταν δρουν σε μικρό μόνον
τμήμα του φορέα (περιπου σε 10-30 εκ).
Συμβολιζονται με κεφαλαίο γράμμα.
(β)
 Κατανεμημένα, όταν δρουν σ΄ όλο το μήκος
του φορεα ή σε μεγάλο τμήμα του.
Συμβολιζονται με μικρό γράμμα. g
α
 Μόνιμα, όταν ασκούνται συνεχώς στην ίδια
θέση (π.χ. ίδια βάρη, επικαλύψεις, (γ)
τοιχοποιϊες, μόνιμα μηχανήματα).
Συμβολίζονται συνήθως με το γράμμα G, g.
Σχ. 4.3 Είδη φορτίων (α) καμπτοδιατμητικά,
 Μεταβλητά (ή κινητά), όταν δεν ασκούνται (β) και(γ) καμπτοδιατμητικά και
συνεχώς. Μπορεί να υπάρχουν σε μια θέση ή στρεπτικά
να μην υπάρχουν (άνθρωποι, έπιπλα, κινητά
μηχανήματα, χιόνι, κλπ) ή να μετακινούνται
από θέση σε θέση (π.χ. φορτίο Προκύπτουν από φορτία κάθετα στον κ.β
γερανογέφυρας). άξονα, αλλά σε κάποια απόσταση απ΄αυτόν
(ακριβέστερα από τον στρεπτικό άξονα).
Στη δεύτερη περίπτωση στο
συμβολισμό του βέλους Με mT συμβολίζονται όταν είναι κατανε-
προστίθεται και το σύμβολο της μημένα και με M T όταν είναι συγκεντρωμένα.
ρόδας, όπως φαίνεται στο σχήμα. 1
Συμβολίζονται συνήθως με το
γράμμα Q, q.
G

4.4 Τύποι Φορτίω ν


1 1-1
(α)
Ανάλογα με την επιπόνηση την οποία προκαλούν
α
διακρίνονται οι παρακάτω τύποι φορτίων: G
G
 Αξονικά Ν (σε μονάδες δύναμης): Φορτία 2
κατά μήκος του κ.β. άξονα του φορέα. 2-2
Τείνουν να μετατοπίσουν το φορέα κατά G M T = G.α
μήκος του άξονα του. Προκαλούν αξονική 2
δύναμη N. (β)

 Καμπτοδιατμητικά g,G,q,Q (σε μονάδες


δύναμης) Φορτία κάθετα στον κεντροβαρικό Σχ. 4.4 Τύποι φορτίων
άξονα του φορέα.
Μεταφερόμενα στον κ.β. άξονα του φορέα
Τείνουν να κάμψουν τον φορέα κατά μήκος δίνουν καμτοδιατμητικά φορτία με τιμή την
του άξονά του. Προκαλούν καμπτική ροπή Μ, τιμή των φορτίων και στρεπτικα φορτία με
είτε τέμνουσα δύναμη V. τιμή το γινόμενο της τιμής των φορτίων επι
 Στρεπτικά mT, MT (σε μονάδες ροπής): την απόστασή τους από τον κ.β. άξονα του
Τείνουν να στρέψουν τον φορέα γύρω από φορέα (βλ. Σχ.3γ και 4β).
τον άξονά του. Προκαλούν στρεπτική ροπή T.

25
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

4.5 Τύποι Στηρίξεω ν Δ1

Ανάλογα με τον τύπο της παρεμπόδισης της


μετακίνησης που προκαλούν, οι στηρίξεις διακρί- Τ1 Κ1
νονται σε:

 ‘Εδραση
Όταν παρεμποδίζεται η μετατόπιση κάθετα
στον κεντροβαρικό άξονα του φορέα.
 Άρθρωση
Όταν παρεμποδίζεται η μετατόπιση κάθετα G
και κατά μήκος του κεντροβαρικού άξονα του Δ1
φορέα. β
 Καμπτική πάκτωση, α
Δ2
Όταν παρεμποδίζονται οι μετατοπίσεις και
επιπλέον η στροφή κατά μήκος του κ. β.
Τ2 Στρεπτική Πάκτωση
άξονα του φορέα.
 Στρεπτική πάκτωση
Όταν παρεμποδίζονται οι μετατοπίσεις και
επιπλέον η στροφή γύρω από τον Σχ. 4.5 Τύποι στηρίξεων :
κεντροβαρικό (ακριβέστερα τον στρεπτικό) Κ1: άρθρωση,
άξονα του φορέα. Τ1: καμπτική πάκτωση,
Τ2: στρεπτική πάκτωση

26
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

5. ΠΡΟΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ ΦΟΡΕΩΝ,
ΤΙΜΕΣ ΦΟΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ

5.1 ΠΡΟΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ KAI ΦΟΡΤΙΑ ΠΛΑΚΩΝ

5.1.1 Προδιαστασιολόγηση Πλακών  Φ ορτίo g΄ Επικάλυψης

Το πάχος των πλακών προκύπτει από τον Δίνεται από τους κανονισμούς φορτίσεων για
περιορισμό των βελών σε κατάσταση λειτουρ- 1 m 2 της επιφάνειας της πλάκας.
γίας από την παρακάτω σχέση: Η τιμή ποικίλλει ανάλογα με το είδος της επικά-
λυψης.
 d ≥ lo / 30 (d = h-0.02m) , lo = α.l [m]
Αν το συγκεκριμένο είδος επικάλυψης δεν
lo είναι η απόσταση από μηδενική σε μηδενική προβλέπεται στους κανονισμούς, υπολογίζεται
ροπή (αυτό το μήκος σχετίζεται με το βέλος). με βάση το ειδικό βάρος του υλικού
επικάλυψης γ΄ και του πάχους της
Τιμές του α δίνονται στο Σχ. 1. επικάλυψης h.
Η υπερδιπλάσια τιμή του α στην περίπτωση Υπολογίζεται το βάρος για 1 m2 της
προβόλου τίθεται γιατί το βέλος του προβόλου επιφάνειας επικάλυψης
είναι περίπου ίδιο με το βέλος μιας
αμφιέρειστης δοκού διπλάσιου μήκους.  g΄[kN/m 2] = γ ΄[kN/m 3] .h΄[m]
όπου:
h΄: πάχος επικάλυψης
α=2.4 γ: ειδικό βάρος υλικού επικάλυψης
 Φ ορτίο q Κινητό (ή Ωφέλιμο)

 Δίνεται για 1 m 2 της πλάκας από τους κανο-


ισμούς φορτίσεων ανάλογα με τη θέση και τη
α=0.8 α=0.6 α=2.4 λειτουργία του χώρου στον οποίο βρίσκεται η
πλάκα π.χ. κατοικία (εσωτερικός χώρος),
Σχ. 5.1 Συντελεστές για α
γραφείο, βιομηχανικός χώρος με τυποποιημένη
λειτουργία, σχολείο, κλ.π.
 Τα συνήθη πάχη για κοινά οικοδομικά έργα Για βιομηχανικούς χώρους με διάφορετική λει-
κυμαίνονται μεταξύ 12 και 25 cm. τουργία υπολογίζονται με βάση τα
μηχανολογικά σχέδια.
5.1.2 Φορτία Πλακών Για κτίρια κατοικιών είναι:
 Φ ορτίο g Iδίου Bάρους 
q = 2 kN/ m 2 εσωτερικοί χώροι
Υπολογίζεται το βάρος για 1 m 2 της επιφάνειας  q = 5 kN /m 2 εξώστες
φόρτισης της πλάκας.
Στους εξώστες το κινητό αντιστοιχεί στην
1m
Προκύπτει από τη σχέση: περίπτωση συνωστισμού κατά τη διάρκεια
g [kN/m 2] = 25 [kN/m 3] .h [m] 1m παρελάσεων ( 6 άνθρωποι σε 1 m 2)

όπου:  Συνολικό Φορτίο Σχεδιασμού Πλάκας

h : πάχος πλάκας h Το συνολικό φορτίο ρd της πλάκας που θα


25 : ειδικό βάρος οπλισμένου σκυροδέματος χρησιμοποιηθεί στο σχεδιασμό θα είναι το
άθροισμα των παραπάνω φορτίων με τους αν-
 Το ίδιο βάρος των πλακών είναι σημαντικό τίστοιχους συντελεστές ασφαλείας (βλ. Κεφ. 2).
ποσοστό του συνολικού φορτίου (περίπου
50%) και δεν πρέπει να παραλείπεται. Είναι: ρd =1,35(25 h + gεπ) + 1,5 q

27
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

5.2 ΠΡΟΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ KAI ΦΟΡΤΙΑ ΔΟΚΩΝ

5.2.1 Προδιαστασιολόγηση Δοκών  Φορτία από Πλάκες


 Πλάτος Προκύπτουν από τη στατική επίλυση των
πλακών. Η αντίδραση των πλακών στη θέση
Για συνήθεις δοκούς (εξαιρούνται τα ζυγώματα της δοκού-στήριξής τους αποτελεί το
πλαισίων και δοκοί υπό άμεση στρέψη) το καμπτοδια-τμητικό φορτίο της δοκού το
πλάτος τους είναι τυποποιημένο b = 0,25 m οφειλόμενο στην πλάκα.
(σ΄αυτό το πλάτος αντιστοιχούν οι τυποποιημένοι
βιομηχανοποιημένοι κλωβοί συνδετήρων, βλ. Κεφ.
7). Προσεγγιστικός Υπολογισμός Φορτίω ν
 Ύψος Υπολογίζεται το συνολικό φορτίο του τμήματος
εκείνου της πλάκας το οποίο θα κρεμαστεί από
Για να αποτελούν οι δοκοί στηρίξεις για τις
την δοκό, αν αστοχήσει η πλάκα.
πλάκες πρέπει:
Το τμήμα αυτό δηλώνεται ως η επιφάνεια
 το ύψος τους h να είναι τουλάχιστον τρεις φόρτισης των δοκών.
φορές μεγαλύτερο απ΄αυτό της πλάκας,
ώστε το βέλος τους, αντίστροφα ανάλογο της Το φορτίο αυτό διαιρούμενο με το μήκος l
ροπής αδρανείας τους (που είναι ανάλογη του επαφής της δοκού με την πλάκα (συνήθως το
h3), να είναι τουλάχιστον το 1/30 του βέλους των συνολικό μήκος της δοκού) δίνει το κατα-
πλακών. νεμημένο φορτίο q της δοκού το οφειλόμενο
Για παράδειγμα για πάχος πλάκας 20 cm το στην πλάκα.
ύψος των δοκών προκύπτει h=60 cm.

5.2.2 Φορτία Δοκών

 Ίδιο Bάρος
Υπολογίζεται το βάρος για 1 m μήκους της
δο-κού:
 g [ kN/m] = 25 [kN/m 3] .Ac [m 2]
l
όπου: b
Ac: το εμβαδον διατομής h (α)
(β) (γ)
1m
 Φ ορτία από Tοιχοποιίες
Σχ. 5.2 Τμήματα πλακών που αντιστοιχούν
Από τους κανονισμούς φορτίσεων δίνεται το στα φορτία των δοκών
ειδικό βάρος γη των τοιχοποιιών ανάλογα με το
υλικό και το είδος τους (δρομική, μπατική).
Όπως φαίνεται στο Σχ. 2, τα τμήματα αυτά
Υπολογίζεται το βάρος τους για 1m μήκους της προκύπτουν εύκολα με την απλή λογική.
τοιχοποιίας :
Στην περίπτωση (καθαρά) διέρειστων πλακών
 gτ[kN/m] = γη [kN/m 3] hτ[m] θα κρεμαστεί η μισή πλάκα από κάθε δοκάρι,
στην περίπτωση τετραέρειστων πλακών θα
κρεμαστούν κομμάτια και από τα τέσσερα
hT δοκάρια.
Σημειώνεται ότι:

hτ : ύψος τοιχοποιίας

28
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

 Είναι παραβίαση της κοινής λογκής να Το συνολικό φορτίο Ρδ του τμήματος της
θεωρείται (συχνά στις φοιτητικές εξετασεις) πλάκας που θα κρεμαστεί από καθεμία δοκό
ότι πλάκες καθαρά διέρειστες πλάκες μεγάλου μήκους θα είναι το φορτίο της πλάκας
[βλ. Σχ. 2(α)] στέλνουν μέρος του φορτίου ρπ πολλαπλασιασμένο με την επιφάνεια
τους στα ελεύθερα άκρα τους (δηλαδή στο φόρτισης της δοκού lδ . lπ / 2:
κενό) . Ρδ = ρπ. lδ . lπ/2
 Στενόμακρες τετραέρειστες πλάκες, όπως
όπου:
φαίνεται στο Σχ. 2(γ), θεωρούνται ως
διέρειστες και μπορεί να γίνει η παραδοχή ότι ρπ :το φορτίο της πλάκας,
το φορτίο της πλάκας κατανέμεται μόνον στις lδ : το μήκος της δοκού
δοκούς μεγάλου μήκους (από μισό στην lπ /2. το μήκος από το άνοιγμα της πλάκας που
καθεμία). θα κρεμαστεί από τη δοκό.

Οι δοκοί μικρού μήκους των πλακών αυτών


θεωρούνται ότι φορτίζονται μόνον με το ίδιο
βάρος τους.

• Εύρεση Επιφανειών Φόρτισης


Για να εντοπιστούν οι επιφάνειες των πλακών
τα φορτία των οποίων φορτίζουν τις δοκούς,
κάθε πλάκα χωρίζεται σε επιμέρους τμήματα
που προκύπτουν χαράσσοντας σε κάθε γωνία
της, όπως φαίνεται στο Σχ. 3:
 ευθεία με κλίση 45ο, αν στη γωνία αυτή οι
συνθήκες στήριξης της πλάκας είναι ίδιες Άρθρωση Πάκτωση Ελεύθερο Άκρο
και στις δυο διευθύνσεις (ή αρθρώσεις ή
πακτώσεις και οι δύο) ή Σχ. 5.3 Τύποι στηρίξεων πλακών
 ευθεία με κλίση 30 προς την πλευρά της
ο

άρθρωσης, όταν οι συνθήκες είναι


Το συνολικό αυτό φορτίο διαιρούμενο με το
διαφορετικές (η μια στήριξη άρθρωση και η
μήκος lδ της δοκού δίνει το φορτίο ρδ της δοκού
άλλη πάκτωση).
ανα μέτρο μήκους.
Η στήριξη σε μια πλευρά της πλάκας θεωρείται,
όπως φαίνεται στο Σχ. 3, πάκτωση όταν υπάρχει Στην περίπτωση διέρειστων ή υπολογιστικά
πλάκα εκατέρωθεν της δοκού στήριξης στην πλευρά διέρειστων (στενόμακρων τετραέρειστων) πλα-
αυτή. κών προκύπτει:
Κάθε δοκός φορτίζεται από το φορτίο του  ρδ = ρπ.. lπ/2
τμήματος εκείνου της πλάκας που οριοθετείται
από τη δοκό και τις παραπάνω ευθείες στα
άκρα της, όπως φαίνεται στο Σχ. 2.

29
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

5.3 ΠΡΟΔΙΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΗΣΗ KAI ΦΟΡΤΙΑ ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΩΝ

5.3.1 Φορτία Υποστυλωμάτων


Τα υποστυλώματα φορτίζονται με αξονικό
φορτίολόγω των κατακόρυφων φορτίων και με
καμτοδιατμητικό φορτίο λόγω σεισμού.
Το αξονικό φορτίο Νsd ενός υποστυλώματος σε Δ1
έναν όροφο ενός κτιρίου είναι το άθροισμα:
Δ2 Κ1
• του αξονικού φορτίου του υποστυλώματος
του υπερκείμενου ορόφου, (α)

• αξονικού φορτίυο λόγω των φορτίων των (β)


υπερκείμενων πλακών
• του ιδίου βάρους του υποστυλώματος (για
φορτίο του υποστυλώματος στη βάση του). Σχ. 5.4 Επιφάνειες φόρτισης

Το αξονικό φορτίο λόγω των φορτίων των


υπερκείμενων πλακών μπορεί να προκύψει: Το φορτίο αυτό θα προκύψει από τη σχέση:
 ως το άθροισμα των αντιδράσεων των Νsd = ρd . Ε
δοκών που συντρέχουν στο υποστύλωμα. όπου:
Παράδειγμα: ρd : το φορτίο σχεδιασμού της πλάκας,
Ε: το εμβαδόν της φορτικής επιφάνειας του
Το φορτίο του υποστυλώματος Κ1 στο Σχ. 4
υποστυλώματος
είναι το άθροισμα της αντίδρασης της δοκού
Δ1 και Δ2.
ή 5.3.2 Προδιαστασιολόγηση
 με βάση την επιφάνεια φόρτισης του Υποστυλωμάτων
υποστυλώματος, όπως φαίνεται στο Σχ. 4. Οι διαστάσεις των υποστυλωμάτων προκύ-
πτουν από τον περιορισμό (βλ. κεφ. 7.8) η
Σε περίπτωση μεμονωμένης πλάκας με δρώσα αξονική Νsd να είναιμικρότερη από το
τέσσερα γωνιακά υποστυλώματα είναι
40% της αξονικής αντοχής τους ΝRdu .
προφανές ότι κάθε υποστύλωμα δέχεται το
ένα τέταρτο του συνολικού φορτίου της  Νsd ≤ ο,40 ΝRdu = 0,40bh.0,85fcd
πλάκας, όπως φαίνεται στο Σχ. 4.(α).
Άρα το εμβαδόν bh του υποστυλώματος προ-
Σε περίπτωση συστήματος πλακών κάθε κύπτει από τη σχέση:
υποστύλωμα θα δέχεται, όπως φαίνεται
στο Σχ.4(β), το ένα τέταρτο από το  bh ≥ Νsd /( 0,40.0,85fcd ) ≥ 0,30.0,30 m
συνολικό φορτίο κάθε πλάκας που
συντρέχει σε αυτό.

30
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

5.4 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΦΟΡΤΙΩΝ

5.4.1 Παράδειγμα 1
ΑΚΡΑΙΑ ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΑ :
Στο Σχ. 5 δίνεται ο ξυλότυπος διώροφου
κτιρίου με τα παρακάτω στοιχεία: Επιφάνεια φόρτισης: 3,0 x 2,0 = 6,0 m2
 Πάχος πλακών h = 0,20 cm Φορτίο από πλάκες: 9,75 x 6,0 = 58,5 kN/m

Κινητό φορτίο πλακών: qk = 2,0 kN/m2 Ίδιο βάρος:
 Διαστάσεις δοκών b/h = 25 / 60 cm gd = 1,35 x 25 x 0,30 x 0,30 x 3,0 = 6,6 “
 Διαστάσεις υποστυλωμάτων: b/h = 30/30 cm Συνολικό φορτίο ορόφου 65,1 kN/m
 Ύψος υποστυλωμάτων: 3,0 m Συνολικό φορτίο ισογείου 130,2 kN/m
Ζητούνται τα φορτία πλακών, δοκών και υπο- ΜΕΣΑΙΑ ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΑ :
στυλωμάτων.
Επιφάνεια φόρτισης: 3,0x4,0 = 12,0 m2
ΠΛΑΚΕΣ:
Φορτίο από πλάκες: 9,75 x 12,0 = 117,0 kN/m
Ιδιο βάρος gd = 1,35 x 25 x 0,20 = 6,8 kN/m2 Ίδιο βάρος:
Κινητό qd = 1,5 x 2,0 = 3.0 “ gd = 1,35 x 25 x 0,30 x 0,30 x3 ,0 = 6,6 “
Συνολικό ρd = 9,8 kN/m2
Συνολικό φορτίο ορόφου 123,6 kN/m
Συνολικό φορτίο ισογείου 247,2 kN/m
ΔΟΚΟΙ Δ1, Δ4:
Ιδιο βάρος gd = 1,35 x 25 x 0,20 x 0,40= 2,7 kN/m2
Από Π1, (Π3) 9,75 x 2,0 = 19,0 “ 5.4.2 Παράδειγμα 2
Συνολικό ρd = 21,7 kN/m2
kN/m 2kN/m 2 Ζητούνται τα φορτία
πλακών, δοκών και Π Π

ΔΟΚΟΙ Δ2, Δ3: υποστυλωμάτων του 20 20


στεγάστρου στο σχήμα.
Ιδιο βάρος gd = 1,35 x 25 x 0,20 x 0,40= 2,7 kN/m2
Από Π1-Π2 (Π2-Π3) 9,75 x 4,0 = 29,3 “ Οι διαστάσεις και το φορτίο
Συνολικό ρd = 40.0 kN/m2 είναι τα ίδια με το 2,0 0,4 2,0
παράδειγμα 1.

Κ1 Κ2 Κ3 Κ4 ΠΛΑΚΕΣ:
Ιδιο βάρος gd = 1,35 x 25 x 0,20 = 6,75 kN/m 2
Κινητό qd = 1,5 x 2,0 = 3.0 “
Δ1 Δ1 Συνολικό ρd = 9,75 kN/m2
6,0m Δ1 Δ2 Δ3 Δ4
Π3 ΔΟΚΟΣ:
Π1 Π2
Ιδιο βάρος gd = 1,35 x 25 x 0,20 x 0,40 = 2,70 kN/m
Από πλάκες 9,75 x( 2,0 + 0,4 + 2,0) = 42,0 “
Συνολικό ρd = 44,70 kN/m
Κ5 Κ6 Κ7 Κ8 ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΑ:
4,0 m 4,0 m 4,0 m Επιφάνεια φόρτισης: 4,0x4,4/2 = 8,8 m 2
Φορτίο από πλάκες: 9,75 x 8,8 = 85,8 kN
Ίδιο βάρος:
Σχ. 5.5 Ξυλότυπος κτιρίου gd = 1,35 x 25 x 0,30 x 0,3 x 3,0 = 6,6 “
Συνολικό φορτίο ορόφου 92,4 kN
Συνολικό φορτίο ισογείου 184,8 kN

31
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

5.5 ΣΤΑΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ

5.5.1 Κρίσιμες Διατομές Με τον τρόπο αυτό απαιτείται μόνο μία στατική
επίλυση.
Κρίσιμες διατομές (ή διατομές υπολογισμού) είναι
οι διατομές με τις μεγαλύτερες τιμές των  Δυσμενείς Φορτίσεις
δράσεων. Εν γένει, είναι μία σε κάθε άνοιγμα και Τα κινητά τοποθετούνται σε ορισμένα μόνον
μία σε κάθε στήριξη. ανοίγματα με τρόπο ώστε να δώσουν μέγιστες
Αν στα σημεία συνάντησης πλάκας και δοκού και τιμές* για τα στατικά μεγέθη στη διατομή έλεγχου.
οι δύο φορείς είναι από σκυρόδεμα, η κρίσιμη Τα μόνιμα τοποθετούνται προφανώς σ΄ όλα τα
διατομή για την πλάκα δεν είναι στη θέση της ανοίγματα. Έτσι απαιτούνται περισσότερες στατι-
(θεωρητικής) στήριξης του στατικού συστήματος κές επιλύσεις, τουλάχιστον* μία για κάθε διατομή
της πλάκας, αλλά στην παρειά της δοκού. έλεγχου
Στα ανοίγματα εξετάζεται και το ενδεχόμενο να
5.5.2 Δυσμενείς Συνδυασμοί Φορτίσεων προκύψει, όπως φαίνεται στο Σχ. 6(β), από
Καθολική Φόρτιση κάποιο συνδυασμό μόνιμου και κινητού αρνητική
ροπή, όποτε θα πρέπει να ελεγχθεί η διατομή και
Για φορείς με ένα άνοιγμα ή προβόλους συνεχών μ΄ αυτήΝ τη ροπή (οπλίζεται το άνοιγμα και στο
φορέων μεγαλύτερη τιμή της καμπτι-κής ροπής επάνω μέρος).
προκύπτει, προφανώς, αν ασκη-θούν μαζί τα
μόνιμα και τα κινητά φορτία με τις μεγαλύτερες Γι΄ αυτό αναζητείται εκτός από τη μέγιστη
τιμές των συντελεστών ασφαλείας: 1,35 και 1,50. ροπή και η ελάχιστη.
Για φορείς με περισσότερα ανοίγματα, ανάλογα
με την απαιτούμενη ακρίβεια κάνουμε έναν από Στις διατομές στις στηρίξεις η ροπή, κατά
τους δύο παρακάτω συνδυασμούς φορτίων: κανόνα, δεν αλλάζει πρόσημο (είναι αρνητική)
για οποιονδήποτε συνδυασμό και δεν έχει νόημα
να αναζητήσουμε ελάχιστη τιμή (κατ΄ απόλυτο
1,5 q
τιμή).
1,35 g
Οι συντελεστές ασφάλειας είναι:

(α)  1,50 για τα κινητά


 1,35 για τα μόνιμα
όταν η παρουσία τους είναι αυξητική (δυσμενής)
- - για το ζητούμενο μέγεθος
+ [Ms }  1,00 για τα μόνιμα
όταν η παρουσία τους είναι μειωτική (ευμενής).
(β)
Σχ. 5.6 (α) Καθολική φόρτιση
Ο δυσμενής συνδυασμός των φορτίων μπορεί να
(β) αρνητική ροπή σε άνοιγμα
προκύψει εύκολα παρατηρώντας την εικόνα
παραμόρφωσης του φορέα μετά την επιβολή του
φορτίου σε ένα άνοιγμα του φορέα.
Όπως φαίνεται στο Σχ. 7, το άνοιγμα στο οποίο
 Καθολική Φόρτιση
τοποθετείται το φορτίο εντείνεται (κάμπτεται
Τα κινητά αντιμετωπίζονται ως μόνιμα φορτία και προς τα κάτω), τα αμέσως γειτονικά του ανοίγ-
τοποθετούνται, όπως φαίνεται στο Σχ. 5 (α), σ΄ ματα αποεντείνονται (κάμπτονται προς τα
όλα τα ανοίγματα, τα κινητά με συντελεστή πάνω), τα δε επόμενα ανοίγματα εντείνονται,
ασφάλειας 1,50 και τα μόνιμα με συντελεστή αλλά λιγότερο (κάμπτονται λιγότερο προς τα
1,35. κάτω).

32
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Άρα, όπως φαίνεται στο Σχ. 8:


 Η μεγαλύτερη ροπή σ’ ένα άνοιγμα προκύπτει
αν στο άνοιγμα αυτό ασκηθεί το κινητό, αλλά
δεν ασκηθεί στα γειτονικά, ενώ στα άλλα
ανοίγματα τεθεί εναλλάξ.
 Η μικρότερη ροπή σ΄ ένα άνοιγμα προκύπτει
αν σ΄ αυτό το άνοιγμα δεν ασκηθεί το κινητό,
αλλά ασκηθεί στα γειτονικά και μετά εναλλάξ.
 Η μεγαλύτερη τιμή στις στηρίξεις προκύπτει
αν το κινητό τεθεί εκατέρωθεν της στήριξης
και μετά εναλλάξ.
Σχ. 5.7 Γραμμή κάμψεως
5.5.4 Συνδυασμός Καθολικής Φόρτισης
και Δυσμενών Φορτίσεων
Σε συνήθεις φορείς θα μπορούσε να γίνει μόνο
καθολική φόρτιση και να αυξηθούν οι τιμές 10%
περίπου και μία μόνο δυσμενή φόρτιση για
ελάχιστη ροπή στο άνοιγμα στην περίπτωση που
αναμένεται να έχει αρνητική τιμή.
Α Β Γ Δ Ε Ζ Αρνητική ροπή σε άνοιγμα παρατηρείται, όπως
Μέγιστη τιμή στα ανοίγματα ΑΒ,ΓΔ, ΕΖ φαίνεται στο Σχ. 9, όταν:
Ελαχιστη τιμή στα ανοίγματα ΒΓ, ΔΕ  Τα γειτονικά ανοίγματα του φορέα είναι έντονα
άνισα (προκύπτει αρνητική τιμή στο μικρό
άνοιγμα), είτε
1,5q+1,35g
 Το κινητό φορτίο έχει πολύ μεγαλύτερη τιμή
1,5q+1,0g από το μόνιμο (προκύπτει αρνητική ροπή και
στα δύο ανοίγματα), όπως στην περίπτωση
πλακών αποθηκευτικών χώρων, δεξαμενών
Α Β Γ Δ Ε Ζ κ.λ.π).
Μέγιστη τιμή στα ανοίγματα ΒΓ, ΔΕ
Ελάχιστη τιμή στα ανοίγματα ΑΒ, ΓΔ, ΕΖ

[Μ] (α)
Α Β Γ Δ Ε Ζ
Μέγιστη τιμή στη στήριξη Β

[Μ] (β)
Α Β Γ Δ Ε Ζ
Σχ. 5.9 Αρνητική ροπή σε άνοιγμα στην
Μέγιστη τιμή στη στήριξη Γ περίπτωση (α) γειτονικών ανοιγμάτων
έντονα άνισων, (β) μεγάλου λόγου q/g
Σχ. 5.8 Δυσμενείς φορτίσεις

33
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

6. ΡΗΓΜΑΤΩΣΗ ΚΑΙ ΟΠΛΙΣΗ ΦΟΡΕΩΝ

6.1 Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΡΩΓΜΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΠΛΙΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

Η ρηγμάτωση των φορέων από σκυρόδεμα από σκυρόδεμα είναι ρηγματωμένοι ακόμη
υπόκειται στις παρακάτω αρχές: κι΄όταν δρα μόνον το ίδιο βάρος τους.
 Ρωγμή σ΄ έναν φορέα προκύπτει όταν σε  Αν παραμείνουν άοπλοι θα αστοχήσουν
μια θέση του η εφελκυστική τάση του απότομα διαχωριζόμενοι στα δύο, ενώ η
υπερβεί την εφελκυστική αντοχή του σχετικά μεγάλη θλιπτική αντοχή τους θα
σκυροδέματος. παραμείνει ανεκμε-τάλλευτη.
 Η διεύθυνση της ρωγμής είναι κάθετη  Για την καθυστέρηση της εξέλιξης των
στη διεύθυνση της εφελκυστικής τάσης. ρωγμών αυτών οι φορείς από σκυρόδεμα
οπλίζονται (ράβοντας τις ρωγμές με ράβδους
Επειδή η εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος
χάλυβα) ώστε να καθυστερήσει η εξέλιξη της
είναι πολύ μικρή, όλοι οι (καμπτόμενοι) φορείς
ρηγμάτωσής τους και να μπορέσουν να
αναλάβουν μεγαλύτερο φορτίο.

6.2 ΤΥΠΟΙ ΡΩΓΜΩΝ ΑΝΑ ΤΥΠΟ ΕΠΙΠΟΝΗΣΗΣ

6.2.1 Τάσεις ανά Τύπο Επιπόνησης Συμπερασματικά:


Όπως φαίνεται στο Σχ. 1:  Καμπτική ροπή και Αξονική δίνουν ορθές
τάσεις,
• Δύναμη κάθετη στην (εγκάρσια) διατομή του
φορέα δίνει ορθές τάσεις, τάσεις κάθετες  Τέμνουσα και Στρεπτική ροπή δίνουν
στην εγκάρσια διατομή του φορέα, διατμητικές τάσεις.
εφελκυστικές ή θλιπτικές.
• Δύναμη επί της διατομής δίνει διατμητικές
τάσεις, τάσεις επί της διατομής. Fc
• Δύναμη κάθετη σε λοξή διατομή του φορέα Ν Ν τ
δίνει λοξές τάσεις, εφελκυστικές ή θλιπτικές.
V M V σ
• Η καμπτική ροπή ισοδυναμεί με ζεύγος δύο
παράλληλων δυνάμεων κάθετων στη διατομή
του φορέα, μία εφελκυστική και μία θλιπτική Ft
σε κάποια απόσταση μεταξύ τους.
Αναπτύσσονται ορθές τάσεις εφελκυστικές
και θλιπτικές καθ΄ ύψος του φορέα.
• Η στρεπτική ροπή ισοδυναμεί με δύο ζεύγη ΜΤ
τ
παράλληλων δυνάμεων επί της διατομής.
Αναπτύσσονται διατμητικές τάσεις οι οποίες τ
αυξάνουν με την απόσταση από το κέντρο
στρέψης (για κλειστές διατομές συμπίπτει με
το κ.β. της διατομής).
6.1 Επιπόνηση και αντίστοιχες τάσεις

34
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

6.2.2 Ρωγμές λόγω Υπέρβασης Οι φορές των τάσεων στις δύο κάθετες μεταξύ
Ορθών Τάσεων τους διατομές θα είναι τέτοιες ώστε ή να
συντρέχουν ή να απομακρύνονται από το σημείο
Στις θέσεις που οι εφελκυστικές τομής των δύο διατομών.
τάσεις υπερβούν την εφελκυστική
αντοχή του υλικού του φορέα θα Όπως φαίνεται στο Σχ. 3, από τη σύνθεση των
εμφανιστούν ρωγμές. διατμητικών αυτών τάσεων τ προκύπτουν μία
λοξή εφελκυστική τάση σΙ και μία λοξή θλιπτική
Όπως φαίνεται στο σχήμα, εφελ- τάση σΙΙ .
κυστική επιπόνηση προς κάποια
διεύθυνση ισοδυναμεί με θλιπτική
ένταση προς την κάθετη διεύθυν- σΙ τ σΙ Ι
ση.
Ομοίως, θλιπτική επιπόνηση προς τ τ
μία διεύθυνση ισοδυναμεί με εφελκυ-
τ
στική ένταση προς την κάθετη
διεύθυνση.
Έτσι, όπως φαίνεται στο Σχ. 2: Σχ. 6.3 Λοξές εφελκυστικές τάσεις σΙ
και θλιπτικές σΙΙ
 Οι ρωγμές λόγω υπέρβασης των
εφελκυστικών τάσεων
εμφανίζονται κάθετες στις τάσεις, Στην περιοχή που αναπτύσσονται οι τάσεις αυτές
ενώ (περιοχές με μεγάλη τέμνουσα):
 Οι ρωγμές λόγω υπέρβασης των  Η υπέρβαση των λοξών εφελκυστικών
θλιπτικών τάσεων εμφανίζονται τάσεων προκαλεί λοξή ρωγμή (κάθετη στη
παράλληλες προς αυτές. λοξή εφελκυστική τάση).

6.2.3 Ρωγμές λόγω Υπέρβασης  Η υπέρβαση των λοξών θλιπτικών τάσεων


προκαλεί λοξή ρωγμή παράλληλη με την
Διατμητικών Τάσεων τάση, άρα, όπως φαίνεται στο Σχ. 2, με την
Αποδεικνύεται εύκολα (θεώρημα Gauchy της ίδια διεύθυνση με την προηγούμενη.
μηχανικής) ότι αν σε μια εγκάρσια διατομή ενός Οι ρωγμές λόγω υπέρβασης των θλιπτικών
φορέα αναπτύσσονται διατμητικές τάσεις, θα τάσεων είναι, όπως φαίνεται στο Σχ. 2, με τη
αναπτύσσονται επίσης (διατμητικές τάσεις) και σε μορφή σύνθλιψης του υλικού και όχι σαφείς
κάθετη σ΄ αυτήν (διαμήκη) διατομή, όπως φαίνε- μεμονωμένες ρωγμές, όπως είναι αυτές που
ται στο Σχ. 3 προκύπτουν από την υπέρβαση των
εφελκυστικών τάσεων.

( 3)
(4) 6.2.4 Μορφολογία Ρωγμών ανάλογα με
τον Τύπο της Επιπόνησης
Οι ορθές και οι διατμητικές τάσεις που ανα-
πτύσσονται έχουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά:
(2) (1) (2)
• Αξονική Δύναμη: τάσεις σταθερές σ΄ όλο το
πλάτος και το ύψος της διατομής.
Σχ. 6.2 Ρωγμές (1) και (3) από υπέρβαση • Καμπτικη Ροπή: τάσεις σταθερές σ΄ όλο το
ορθών τάσεων, (2) και (4) από πλάτος της διατομής μεταβαλλόμενες καθ΄
υπέρβαση λοξών τάσεων ύψος (μηδενικές στη θέση του ουδέτερου
άξονα και μέγιστες στα πέλματα).

35
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

• Τέμνουσα Δύναμη: διατμητικές τάσεις • Καμπτική Ροπή: ρωγμή διαμπερής κάθετη


σταθερές σ΄όλο το πλάτος της διατομής αλλά στον κεντροβαρικο άξονα με μειούμενο
μεταβαλλόμενες καθ ύψος. άνοιγμα καθ΄ ύψος.
• Στρεπτικη Ροπή: διατμητικες τάσεις σταθερές • Τέμνουσα: ρωγμή διαμπερής λοξή ως προς
στην περίμετρο της διατομής αλλά τον κ.β. άξονα με μειούμενο άνοιγμα
μεταβαλλόμενες ανάλογα με την απόστασή καθ΄ύψος.
τους από τον στρεπτικό άξονα, με μέγιστη τιμή
κοντά στην περίμετρο, και αμελητές στο • Καμπτική Ροπή και Τέμνουσα: ρωγμή
εσωτερικό της διατομής. διαμπερής λοξή ως προς τον κ.β. άξονα με
μειούμενο άνοιγμα καθ΄ ύψος (με αυξανόμενη
Κατ΄αντιστοιχία με τα παραπάνω οι ρωγμές θα κλίση όσο αυξάνεται η ροπή και μειώνεται η
έχουν, όπως φαίνεται στο Σχ. 4, τα παρακάτω τέμνουσα).
χαρακτηριστικά ανάλογα με τον τύπο της
επιπόνησης:  Στρεπτικη ροπή: ρωγμή επιφανειακή
ελικοειδής κατά μήκος του φορέα με σταθερό
• Εφελκυστική Αξονική; ρωγμή διαμπερής (σ΄ άνοιγμα σ΄όλη τη διαδρομή της.
όλο το πλάτος της διατομής) κάθετη στον
κεντροβαρικο άξονα με σταθερό άνοιγμα
σ΄ όλο το ύψος του φορέα.

- τ σt
σt σt τ
τ
σt τ τ
τ t
τ
+ τ σt σt
t:
[M] [V] [T][T] t: βάθος ρωγμής
[Μ] [V]

συνδετήρας
συνδετήρας

-
+

[M]
[M] [V][V] [Μτ][T]

Σχ. 6.4 Μορφολογία ρωγμών ανά τύπο επιπόνησης

36
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

6.3 Ο Π Λ ΙΣΗ ΦΟ Ρ Ε ΩΝ

6.3.1 ΤΥΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ

Οι ράβδοι του οπλισμού χαρακτηρίζονται με το Το εμβαδόν τους συμβολίζεται ως As1, (A:Area s:


γράμμα S (steel) ακολουθούμενο από την τιμή steel) όταν οι ράβδοι είναι ισοκατανεμημένες στο
της συμβατικής αντοχής τους σε MPa. εφελκυόμενο πέλμα του καμπτόμενου φορέα και
ονομάζονται εφελκυόμενος οπλισμός.
Διακρίνονται οι παρακάτω κατηγορίες:
• S220 (λείος χάλυβας) και
• S500 (χάλυβας με νευρώσεις).
Σε παλιότερες κατασκευές οι νευροχάλυβες είναι
ποιότητας S400.
Ανάλογα με τη διαμόρφωσή τους, οι ράβδοι του
οπλισμού χαρακτηρίζονται και συμβολίζονται ως
(1) (2) (3) (4) (1) (2) (3)
εξής:
 Διαμήκεις Ράβδοι:
Είναι ευθύγραμμες ράβδοι χάλυβα οι οποίες
τοποθετούνται παράλληλες προς τον κ.β. άξονα
του φορέα. Με βάση τον ισχύοντα κανονισμό
(1) (2) (3) (4)
είναι υποχρεωτικά από νευροχάλυβα.
Στις παλιές κατασκευές είναι συνήθως από λείο
χάλυβα και καταλήγουν σε άγκιστρα (για Σχ. 6.6 Δοκός με διαμήκεις ράβδους
ενίσχυση της αγκύρωσής τους), όπως φαίνεται κατανεμημένες στην περίμετρο και εικόνα
στο Σχ. 5. συνδετήρων

As2
Όταν είναι ισοκατανεμημένες στο θλιβόμενο πέλ-
μα του φορέα συμβολίζονται ως As2 και ονομά-
S220 ζονται θλιβόμενος οπλισμός.
Όταν είναι ισοκατανεμημένες στην περίμετρο του
φορέα (περίπτωση φορέα με στρεπτική επιπό-
A s1
νηση), όπως φαίνεται στο Σχ. 6, συμβολίζονται
ως ΑSl (l: longitudinal).

Σχ. 6.5 Διαμήκεις ράβδοι με άγκιστρα


 Συνδετήρες (ή τσέρκια ή εγκάρσιος
οπλισμός, ή οπλισμός κορμού):
Η διάμετρος των ράβδων κυμαίνεται από 6mm
έως 30mm. Είναι ράβδοι διαμορφωμένες σ΄ ανοικτά ή κλειστά
ορθογώνια με άγκιστρα στα άκρα τους (ανοικτοί ή
Συμβολίζονται με το γράμμα Φ ακολουθούμενο κλειστοί συνδετήρες). Διατάσσονται κατά κανόνα
από τη διάμετρο σε mm, π.χ. Φ16. κάθετα στον κ.β. άξονα του φορέα.

37
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Στις παλιότερες κατασκευές είναι κατά κανόνα Το εμβαδόν όλων των σκελών τους συμβολίζεται
από λείο χάλυβα. ως ΑSw (web: κορμός) και του ενός μόνον
σκέλους τους ως ΑSw΄.
Στις σύγχρονες κατασκευές είναι στην πλειοψη-
φία τους από χάλυβα με νευρώσεις.  Αναβολείς ή βρόγχοι:
Η μεταξύ τους απόσταση κυμαίνεται από 7 cm Είναι ράβδοι με μορφή φουρκέτας, όπως
(μικρότερες αποστάσεις παρεμποδίζουν τη συ- φαίνεται στο Σχ. 8(β). Αποτελούν κατά κανόνα
μπύκνωση του σκυροδέματος) έως 25 cm (για τον οπλισμό των υψίκορμων φορέων.
περιορισμό του ανοίγματος των ρωγμών).
Ανάλογα με τον αριθμό των κατακόρυφων
σκελών τους διακρίνονται σε δίτμητους (συνή-
θεις συνδετήρες με δυο σκέλη) και τετράτμητους
(συνδετήρες με τέσσερα σκέλη, δύο διτμητοι ο
ένας μέσα στον άλλο).

(α) (β)
Σχ. 6.8 (α) Δομικό πλέγμα (β) αναβολέας

 Δομικό Πλέγμα:
Είναι ευθύγραμμοι ράβδοι μικρής διαμέτρου 3mm
(α) (β)
έως 6 mm συγκολλημένες μεταξύ τους υπό
μορφή πλέγματος με τετράγωνες ή ορθογώνιες
οπές (βροχίδες) ακμής από 5 έως 30 mm.
Σχ. 6.7 Συνδετήρες (α) δίτμητοι
(β) τετράτμητοι Υιοθετείται συνήθως ως δευτερεύοντος οπλισμός
σε επιφανειακούς φορείς, υψίκορμους δοκούς και
τοιχία, ή και ως καμπτόμενος οπλισμός σε
πλάκες με απαίτηση μικρού εμβαδού οπλισμού.

38
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

6.3.2 ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΠΛΙΣΗΣ - ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΓΚΥΡΩΣΗ


ΤΟΥ ΟΠΛΙΣΜΟΥ

[Link] Θέση και Διαμόρφωση Οπλισμού Για να συμβεί αυτό οι ράβδοι πρέπει να είναι
 Ο οπλισμός τοποθετείται στις αγκυρωμένες.
εφελκυόμενες περιοχές του φορέα.
Αν η θέση των εφελκυόμενων περιοχών δεν είναι  Οι ράβδοι του οπλισμού είναι όπως οι
γνωστή, επειδή το στατικό σύστημα δεν είναι πρόκες (αν είνοι από λείο χάλυβα) ή οι βίδες
σαφές, ή η στατική επίλυση δεν είναι ευχερής, (αν είναι από νευροχάλυβα) και πρέπει να
λύση ασφάλειας είναι η τοποθέτηση ικανής αγκυρώνονται ώστε να μη ξεσύρουν.
ποσότητας οπλισμού και στα δύο πέλματα του
φορέα εκτεινόμενο σ΄ όλο το άνοιγμά του. Αν για παράδειγμα οι ράβδοι του οπλισμού μιας
πλάκας εξώστη τοποθετηθούν, όπως φαίνεται
Η λύση αυτή αποδεικνύεται ιδιαίτερα πλεονεκτική στο Σχ. 9(α), είναι προφανές ότι θα ξεσύρουν και
σε περιπτώσεις πυρκαγιών ή άλλων απρό- η πλάκα θα αποσπαστεί από τη δοκό στήριξης με
βλεπτων επιπονήσεων όπου είναι δυνατόν να τον ίδιο τρόπο που θα καταρρεύσει μια κρεμά-
προκύψει αντιστροφή των στατικών μεγεθών στρα αν οι πρόκες στήριξης απλά ακουμπήσουν
(π.χ. από θετική ροπή σε αρνητική), λόγω αλ- και δεν αγκυρωθούν στον τοίχο, ή θα σχιστεί ένα
λαγής του στατικού συστήματος (π.χ δημιουργία ύφασμα αν η κλωστή που ράβει μια σχισμή κοπεί
πλαστικών ορθώσεων ή κατάρρευση κάποιου στη θέση της σχισμής.
στοιχείου).

[Link] Διαμόρφωση του Οπλισμού

 Η μορφή του οπλισμού εξαρτάται από τη


μορφολογία των ρωγμών.
Διαμπερείς ρωγμές απαιτούν οπλισμό κατανεμη- (α) λάθος (β) σωστό
μένο σ΄ όλο το πλάτος του φορέα.
Επιφανειακές ρωγμές απαιτούν επιφανειακό οπ-
λισμό (φυσικά με επικάλυψη από σκυρόδεμα για
να μη διαβρωθεί).
Όταν οι ρωγμές έχουν μεταβλητό άνοιγμα κατά
μήκος της διαδρομής τους (π.χ. καμπτικές ρωγ- Σχ. 6.9 (α) Aστοχία λόγω μη αγκύρωσης του
μές) ο οπλισμός διατάσσεται κοντά στην ίνα με το οπλισμού (β) ορθή αγκύρωση του
μεγαλύτερο άνοιγμα ρωγμής.
Αν η αγκύρωση των ράβδων είναι ανεπαρκής,
Όταν οι ρωγμές έχουν σταθερό άνοιγμα σ΄ όλη τη
μετά κάποια τιμή του φορτίου οι ράβδοι θα
διαδρομή τους (π.χ. στρεπτικές ρωγμές) ο οπλι-
αρχίσουν να ολισθαίνουν, δεν θα παρεμποδίζεται
σμός διατάσσεται κατανεμημένος στην περί-
μετρο του στοιχείου. η επιμήκυνσή τους και, γι΄αυτό, δεν θα εντεί-
νονται οι ράβδοι και ο φορέας θα είναι άοπλος
και θα αστοχήσει ακαριαία.
[Link] Η Ενεργοποίηση του Οπλισμού
και η Σημασία της Αγκύρωσης του [Link] Απαιτούμενο Μήκος Αγκύρωσης
Όταν υπερβληθεί η εφελκυστική αντοχή του
Στο Σχ. 10 έχει απομονωθεί τμήμα ΑΒ ράβδου
σκυροδέματος, το σκυρόδεμα ρηγματώνεται και οπλισμού από την κρίσιμη διατομή ενός φορέα
οι ράβδοι του οπλισμού επιμηκύνονται κατά το μέχρι το πλησιέστερο ελεύθερο άκρον της.
άνοιγμα των ρωγμών.

39
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

H δύναμη της ράβδου στο ελεύθερο άκρο Α είναι οριζόντιων στοιχείων και επικαλύψεις και απο-
μηδενική ενώ η δύναμη που απαιτείται να στάσεις μεταξύ των ράβδων αρκετά μεγάλες)
ορίζεται ως το βασικό (απαιτούμενο) μήκος
αναπτυχθεί στη θέση Β (θέση κρίσιμης διατομής)
αγκύρωσης. Συμβολίζεται ως lb και δίνεται από
για να αναλάβει την επιπόνηση Μsd είναι Fsd
τη σχέση (3):
Για την ισορροπία της ράβδου απαιτείται μια
 lb = Φ/4. fsd /fbd (3)
δύναμη Τ d ίση και αντίθετη προς την δύναμη
Fsd. . Συνήθως το απαιτούμενο μήκος αγκύρωσης lbnet
Η δύναμη Τ d αντιτιθέμενη στην κίνηση της ράβ- εκφράζεται ως συνάρτηση του βασικού μήκους
αγκύρωσης lb από τη σχέση (4):
δου προς την κατεύθυνση της δύναμης Fsd
αντιστοιχεί στη δύναμη συνάφειας (τριβής)  lbnet = α1.α[Link] .σsd /fsd (4)
μεταξύ σκυροδέματος και ράβδου, η οποία είναι
όπου:
η συνισταμένη Fb των διατμητικών τάσεων τ στην
διεπιφάνεια σκυροδέματος και χάλυβα οι οποίες α1: αυξητικός συντελεστής που λαμβάνει υπόψη την
ορίζονται ως τάσεις συνάφειας τb.. απόκλιση των συνθηκών αγκύρωσης της ράβδου από
τις βέλτιστες (με βάση τις οποίες έχει προκύψει το
Fb = τb . π. Φ.lAB βασικό μήκος αγκύρωσης)
α2: μειωτικός συντελεστής που λαμβάνει υπόψη τη
μείωση του απαιτούμενου μήκους λόγω αποκλίσεων
τ τ τ της ράβδου από την ευθυγραμμία.
 Οι ράβδοι του οπλισμού αγκυρώνονται σε
A Α B A B Fsd θλιβόμενη περιοχή (αν είναι εφικτό).
Fbd Αν το ελεύθερο άκρο ράβδου οπλισμού βρίσκεται
σε εφελκυόμενη περιοχή μπορεί να βρεθεί σε
θέση ρωγμής και να διαταραχθεί η αγκύρωση της
Σχ.6.10 Δυνάμεις σε ράβδο οπλισμού ράβδου

Διατυπώνοντας την ισορροπία της ράβδου ΑΒ


προκύπτει:
(α)

Fsd = Fbd => Αs1.σsd = τbd . π. Φ.lAB =>


π.Φ2/4.σsd = τbd.π.Φ.lAB =>
Φ/4.σsd = τ[Link] (α)
(β)
Από τη σχέση (α) θέτοντας τbd = fbd (fbd η αντοχή
συνάφειας, η μέγιστη τιμή της τb) προκύπτει η
σχέση (1) και (2): Σχ. 6.11 Διάταξη άνω οπλισμού πλακών
 σsd = 4/Φ. fbd .lAB (1)
Έτσι κεκαμμένες ράβδοι οπλισμού, ράβδοι οπλι-
 lAB = lbnet = Φ/4. σsd / fbd (2)
σμού στις στηρίξεις πλακών, μπορούν, όπως
Το μήκος lAB ορίζεται ως απαιτούμενο μήκος φαίνεται στο Σχ. 11:
αγκύρωσης, καΙ συμβολίζεται lbnet  ή να εκταθούν αρκετά στα γειτονικά ανοίγματα
Είναι το μήκος αγκύρωσης που απαιτείται για ώστε να βρεθούν σε περιοχή θετικών ροπών
να μπορέσει να αναπτύξει η ράβδος τάση σsd (θλίψη επάνω).
Το μήκος αγκύρωσης που απαιτείται για να  ή να καμφθούν προς τα κάτω αλλά μέσα στην
αναπτύξει η ράβδος τη μέγιστη ικανότητά της, περιοχή των αρνητικών ροπών (θλίψη κάτω).
δηλ. τάση σs ίση με την αντοχή της fsy, υπό τις • Λείες ράβδοι οπλισμού (συνήθως ποιότητας S220)
βέλτιστες συνθήκες ως προς την αντοχή καταλήγουν σε άγκιστρα (για ενίσχυση της
συνάφειας (ράβδος στο κάτω μέρος της διατομής συνάφειάς τους).

40
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

6.3.3 ΘΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΟΠΛΙΣΜΟΥ


ΔΟΚΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΩΝ

Ανά τύπο επιπόνησης η θέση και η διαμόρφωση διάταξη πρόσθετων διαμήκων ράβδων ενδιά-
του οπλισμού είναι ως εξής: μεσα του ύψους των φορέων.
ΚΑΜΨΗ: Σε υψίκορμους φορείς (φορείς με μεγάλο ύψος
σε σχέση με το μήκος τους) οι ράβδοι τοπο-
Εφελκυόμενος και θλιβόμενος ευθύγραμμος δια-
θετούνται σε περισσότερες από δύο στρώσεις και
μήκης οπλιαμός στα δύο πέλματα των φορέων
διαμορφώνονται με τη μορφή αναβολέων για
(εφελκυόμενο και θλιβόμενο, αντίστοιχα) ισοκα-
τους λόγους που αναπτύσοονται στην Ενότητα Β.
τανεμημένος στο πλάτος του φορέα.
α 2Φ12

(α)

α 3Φ16

(β) Σχ. 6.11 Διάταξη καμπτικού οπλισμού

ΔΙΑΤΜΗΣΗ:
Σχ. 6.10 Οι δύο δυνατές λύσεις για ράβδους
άνω (α) ευθύγραμμοι ράβδοι και Ισοκατανεμημένοι συνδετήρες συνήθως κάθετοι*
(β) κεκαμμένες ράβδοι στον κ.β. άξονα με τουλάχιστον δυο σκέλη.
Εκτεινονται σ΄ όλο το μήκος του φορέα με
Ο θλιβόμενος οπλισμός διατάσσεται για να προσ- σταθερή απόσταση μεταξύ τους.
δώσει μεγαλύτερη παραμορφωσιμότητα στη Μερικές φορές γίνεται αραίωση των συνδετήρων
θλιβόμενη ζώνη των φορέων, για λόγους στις περιοχές μικρής τέμνουσας, όπως είναι η
αντισεισμικούς (βλ. Ενότητα Γ). περιοχή του μέσου μιας αμφιέρειστης δοκού).
Όπως σχολιάζεται στην εισαγωγή, το σκυρόδεμα Επειδή οι συνδετήρες έχουν και το ρόλο να
είναι ψαθυρό υλικό, ενώ ο χάλυβας όλκιμο παρεμποδίσουν το λυγισμό του διαμήκους
(παραμορφώσιμο) υλικό. θλιβόμενου οπλισμού (ο οποίος είναι πιο έντονος
Ο εφελκυόμενος οπλισμός διατάσσεται σε μία ή στις θέσεις μικρής τέμνουσας, αφού εκεί είναι
το πολύ σε δυο στρώσεις, όπως φαίνεται στο μεγάλη η καμπτική ροπή) η λύση αυτή δεν
Σχ. 11, σ΄ απόσταση από την ακραία εφελ- ενδείκνυται.
\κυόμενη ίνα ίση με την απαιτούμενη επικάλυψη Άλλωστε η εξοικονόμηση λίγων συνδετήρων δεν
για προστασία του από διάβρωση. θα συμβάλλει στην οικονομία.
Η ίδια επικάλυψη τηρείται και για το θλιβόμενο Η διάμετρος των συνδετήρων τηρείται μικρή ώστε
οπλισμό. να είναι εύκολη η διαμόρφωσή τους. Κυμαίνεται
Για σύνηθες περιβάλλον, όχι ιδιαίτερα βλαπτικό, από 8 mm (σπάνια 6 mm) έως 12 mm.
η επικάλυψη έχει πάχος 3cm για δοκούς και Οι αποστάσεις μεταξύ τους τηρείται μεγαλύτερη
στύλους και 1,5 cm για πλάκες. από 7 cm για να χωράει το στέλεχος του δονητή
Αν το ύψος της διατομής είναι μεγάλο (μεγα- συμπύκνωσης του σκυροδέματος και μικρότερη
λύτερο από 60 έως 70 cm) η καμπτική ρωγμή από 20 cm, ώστε να ράβουν τουλάχιστον δύο
εκτείνεται σε μεγάλο ύψος και συνιστάται η συνδετήρες τις (λοξές υπό γωνία περίπου 45ο)

41
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

διατμητικές ρωγμές. Σε περίπτωση φορέων  Οι συνδετήρες πρέπει να είναι οπωσδήποτε


μικρού ύψους η μέγιστη απόσταση μικραίνει. κλειστοί γιατί η ρωγμή εκτείνεται σ΄όλες τις
πλευρές του φορέα (αφού η στρεπτική ρωγμή
εκετείνεται ελικοειδώς σ΄όλη την περίμετρο
του φορέα.
Για ανάληψη μόνον τέμνουσας μπορούν οι συν-
δετήρες να είναι ανοικτοί, γιατί στο θλιβόμενο
πέλμα η διατμητική ρωγμή παρεμποδίζεται από
τις θλιπτικές καμπτικές τάσεις (στο εφελκυόμενο
πέλμα αντιθέτως η διατμητική ρωγμή διευρύνεται
λόγω της συνύπαρξης των ορθών εφελκυστικών
Σχ. 6.12 Διάταξη δίτμητων και τετράτμητων
συνδετήρων τάσεων από την κάμψη του φορέα).
 Στην περίπτωση, όμως, σεισμικής
επιπόνησης, λόγω της αντιστροφής της
 Αν το πλάτος της διατομής του φορέα είναι καμπτοδιατμητικής επιπόνησης, οι
μεγαλύτερο από 30 cm, για καλύτερη συνδετήρες οφείλουν να διαμορφώνονται
ανάληψη των τάσεων (καλύτερο ράψιμο της κλειστοί και για την διατμητική επιπόνηση.
διατμητικής ρωγμής) διατάσσονται ♦ Οι διατμητικές τάσεις στην περίπτωση της
τετράτμητοι συνδετήρες. στρέψης είναι αμελητέες στο εσωτερικό της
Τετράτμητοι συνδετήρες υιοθετούνται επίσης διατομής και γι αυτό για ολόσωμες διατομές
στην περίπτωση κοίλων διατομών με πάχος δεν έχει νόημα η τοποθέτηση τετράτμητων
τοιχώματος μεγαλύτερο από 5 έως 10 cm. συνδετήρων (τα ενδιάμεσα σκέλη παραμένουν
άτονα).
ΣΤΡΕΨΗ:

ΔΙαμήκεις ράβδοι ισοκατανεμημενες σ΄ όλη την


περίμετρο της διατομής του φορέα και συνδετή-
ρες.

42
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

6.3.4 ΑΝΑΠΤΥΓΜΑΤΑ ΟΠΛΙΣΜΟΥ

Η εικόνα του οπλισμού που δίνεται στην κατά Γι αυτό, εκτός από την διάταξη του οπλισμού
μήκος τομή του φορέα δεν είναι μονοσήμαντη. στην κατά μήκος τομή του φορέα και σε
χαρακτηριστικές εγκάρσιες τομές, απαιτούνται
Για παράδειγμα, ο κάτω οπλισμός της δοκού
και τα αναπτύγματα του οπλισμού τα οποία
στο Σχ. 13 θα μπορούσε να προκύψει τοπο-
δίνουν τα γεωμετρικά στοιχεία για κάθε μία
θετώντας ράβδους Φ16 τέσσερα κομμάτια μή-
ράβδο του οπλισμού: διάμετρο, συνολικό μήκος
κους ίσου με το άνοιγμα της Δ1, τρία κομμάτια
καθώς και επί μέρους μήκη στην περίπτωση που
μήκους ίσου με το άνοιγμα της Δ2 και δύο
η ράβδος δεν είναι ευθύγραμμη.
κομμάτια μήκους ίσου με το άνοιγμα της Δ3, ή
τοποθετώντας δύο κομμάτια μήκους ίσου με το Συνήθως σχεδιάζονται σ αντιστοιχία με την κατά
συνολικό μήκος του φορέα και προσθέτοντας μήκος τομή του φορέα, κάτω απ΄ αυτήν τα
κατά περιοχές μικρότερα κομμάτια). αναπτύγματα του κάτω οπλισμού και πάνω απ΄
αυτήν τα αναπτύγματα του επάνω οπλισμού.

(α)

Δ1 Δ2 Δ3

[Μ] (β)
Αs1 3Φ14 Αs1 4Φ14

(γ)
Αs1 4Φ16 Αs1 3Φ16

1Φ14 2Φ14
2Φ14 (δ)
Αs2 2Φ14 Αs1 3Φ14 Αs2 2Φ14 Αs1 4Φ14

(ε)

4Φ16 3Φ16 2Φ16

2Φ16 (ζ)
1Φ16
1Φ16
Σχ. 6.13 Διάταξη οπλισμού σε συνεχή δοκό (α) κατά μήκος τομή και φόρτιση
(β) διάγραμμα ροπών, (γ) θέσεις εφελκυόμενου και θλιβόμενου οπλισμού
(ε) τελική διάταξη οπλισμού, (δ) και (ζ) αναπτύγματα οπλισμού

43
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

6.3.4 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΟΠΛΙΣΜΟ ΤΩΝ ΠΛΑΚΩΝ

Όπως σχολιάστηκε στο κεφ. 3, οι πλάκες ανά- Λόγω του μικρού ύψους τους, το φορτίο αστοχίας
γονται σε γραμμικούς φορείς, δοκούς και η τους είναι σημαντικά μικρότερο, ενώ, λόγω του
διαμόρφωση και διάταξη του οπλισμού τους θα μεγάλου πλάτους τους, αρκεί η διατμητική αντοχή
ήταν ίδια μ΄αυτή των δοκών. του άοπλου σκυροδέματος για να αναλάβει τη
μικρή τέμνουσα που αναπτύσσεται. Λόγω της
Για λόγους, όμως, κατασκευαστικούς και επειδή
απουσίας των συνδετήρων είναι προβληματική η
είναι επιφανειακοί φορείς γίνονται οι παρακάτω
στήριξη του οπλισμού στο επάνω μέρος των
διαφοροποιήσεις στην όπλισή τους.
πλακών.
Όπως φαίνεται στο Σχ. 13, φορέας επιπο-
Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα αυτό ακολου-
νούμενoς με ομοιόμορφο φορτίο μετά την επιβο-
θείται η εξής μεθοδολογία:
λή του φορτίου παραμορφώνεται καμπτόμενος,
εφελκυόμενος στο κάτω μέρος στην περιοχή των  Ο μισός από τον οπλισμό του ανοίγματος
ανοιγμάτων και στο επάνω μέρος στην περιοχή κάμπτεται και οδηγείται στο επάνω μέρος
των στηρίξεων. στην περιοχή των στηρίξεων.
As1 As1
Η κάμψη του οπλισμού προς τα επάνω γίνεται
στη θέση εκείνη που η δρώσα καμπτική ροπή
είναι τόση που μπορεί να αναληφθεί από τον
μισό μη καμπτόμενο οπλισμό που παραμένει
As1 As1
κάτω εκτεινόμενος ευθύγραμμος από στήριξη σε
στήριξη.
[M s] ♦ Για συνήθεις πλάκες (με περίπου ίσα
As2 As1 As2 As1 ανοίγματα και ομοιόμορφο φορτίο) οι θέσεις
κάμψης του οπλισμού γίνεται σ΄απόσταση l/6
από τις (θεωρητικές) στηρίξεις, όπου l είναι το
μήκος του ανοίγματος μέσα στο οποίο
As1 As2 As1 As2 κάμπτεται ο οπλισμός.
Σημειώνεται ότι οι κεκαμμένοι αυτοί οπλισμοί
Σχ. 6.13 Μορφή κάμψης και θέσεις πρέπει στην περιοχή της στήριξης να επεκτεί-
oπλισμού του φορέα νονται και μέσα στη γειτονική πλάκα, αν υπάρχει,
κατά l/4 και επιπρόσθετα (για την αγκύρωσή
Οι θέσεις του καμπτικού οπλισμού θα είναι στα τους) κατά περίπου 0,80 m.
ανοίγματα κάτω και στις στηρίξεις επάνω εκτεινό- Ο μισός οπλισμός των πλακών κάμπτεται και
μενος, όπως φαίνεται στο Σχ. 13, εκατέρωθεν της στις ακραίες στηρίξεις οι οποίες στο στατικό
στήριξης προσεγγιστικά κατά l/4, όπου l είναι το σύστημα έχουν θεωρηθεί ως (απόλυτες) αρ-
μήκος του ανοίγματος. μέσα στο οποίο προε- θρώσεις και από τη στατική επίλυση δεν
κτείνεται ο οπλισμός. προκύπτει αρνητική ροπή στις θέσεις αυτές.
Στην περίπτωση που ο φορέας είναι πλάκα ο Στην πράξη, όμως, όλες οι στηρίξεις είναι μερικές
κάτω οπλισμός στηρίζεται στο κάτω σανίδωμα πακτώσεις (με μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό
του ξυλότυπου με παρεμβολή κατάλληλων πάκτωσης) και θα αναπτυχθεί και εκεί (μικρή)
παρεμβλημάτων για την τήρηση της επικάλυψης. αρνητική ροπή.
Η τοποθέτηση του επάνω οπλισμού, όμως, είναι Παρακάτω συνοψίζεται ο τύπος όπλισης ανάλογα
προβληματική. με τον τύπο των πλακών.
Στις δοκούς τοποθετούνται πάντα συνδετήρες και
ο διαμήκης οπλισμός, είτε είναι επάνω, είτε κάτω,
δένεται στους συνδετήρες και κρατείται στη θέση  ΤΕΤΡΑΕΡΕΙΣΤΕΣ ΠΛΑΚΕΣ
του. (Λόγος των δυο πλευρών μικρότερος του 2)
Στις (συνήθεις) πλάκες, όμως, δεν τοποθετούνται Αν η πλάκα είναι (υπολογιστικά) τετραέρειστη, το
συνδετήρες για ανάληψη τέμνουσας.

44
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

ζεύγος ευθύγραμμων και κεκαμμένων ράβδων Οι οπλισμοί διανομής και απόσχισης αποτελούν
που σχολιάστηκε παραπάνω τοποθετείται και κατά κάποιο τρόπο τον κύριο οπλισμό κατά την
προς τις δυο διευθύνσεις, όπως προκύπτει από επιμήκη διεύθυνση των πλακών.
τον καμπτικό σχεδιασμό των δύο ισοδύναμων
Παρακάτω συνοψίζεται ο οπλισμός (υπολογι-
διαδοκίδων πλάτους 1m προς τις δύο διευ-
στικά διέρειστων πλακών.
θύνσεις.
Όπως αναπτύχθηκε παραπάνω ο κύριος οπλι-
σμός διατάσσεται:
 Στo Ανοιγμα
 στις τετραέρειστες πλάκες :παράλληλα προς
τις δύο διευθύνσεις των πλακών.
 στις (υπολογιατικά) διέρειστες πλάκες
(πλάκες με τέσσερες δοκούς αλλά με λόγο
των πλευρών μεγαλύτερο του 2): κατά τη
στενή πλευρά των πλακών (διεύθυνση
φορτίων και στατικής επίλυσης), όπως
φαίνεται στο Σχ. 14(β)
(α) Τετραέρειστη (β) Διέρειστη  στις καθαρά διέρειστες πλάκες
(πλάκες με δύο μόνον απέναντι δοκούς) σε
Σχ. 6.14 Οπλισμός πλακών
διεύθυνση κάθετη στις δοκούς, όπως φαίνεται
στο Σχ. 15(β).
 ΔΙΕΡΕΙΣΤΕΣ ΠΛΑΚΕΣ
(Λόγος των δυο πλευρών μεγαλύτερος του 2)
Αν η πλάκα είναι (υπολογιστικά ) διέρειστη, ο πιο
πάνω οπλισμός, χαρακτηριζόμενος ως κύριος, ή
οπλισμός αντοχής, προκύπτει από σχεδιασμό
διαδοκίδας πλάτους 1m προς τη στενή (κύρια)
διεύθυνσή της.
Για ανάληψη των μικρότερων (αμελούμενων κατά
το σχεδιασμό) τάσεων προς την άλλη διεύθυνση
τίθεται οπλισμός και στη διεύθυνση αυτή. (α) (β) (γ)
Χαρακτηρίζεται ως οπλισμός διανομών, ή δευ- Σχ, 6.15 Κύριος οπλισμός (α) και (γ) διέρειστων
τερεύων οπλισμός και προκύπτει ως ποσοστό και (β) υπολογιστικά διέρειστων πλακών
του κύριου οπλισμού
Στις θέσεις που η πλάκα δεν καταλήγει σε
δοκούς, τα ελεύθερα άκρα της προστίθεται ο άνω
οπλισμός ελεύθερων άκρων εν είδει μισού
κλωβού οπλισμού των δοκών, αποτελούμενος
από ράβδους σχήματος οριζόντιου Π κατά-
νεμημένες κατά μήκος του άκρου συνδεδεμένες
μεταξύ τους με δύο ράβδους (συναρμολόγησης) (α) (β
στις δύο γωνίες τους, όπως φαίνεται παρακάτω.
Κατά μήκος των στηρίξεων της πλάκας μικρού
μήκους και κάθετα σ΄αυτές τοποθετείται οπλι- Σχ. 6.16 Κύριος οπλισμός (α) μεμονωμένου
σμός απόσχισης. προβόλου και (β) μονοπροέχουσας
πλάκας

45
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Οι ράβδοι του κύριου οπλισμού διαμορφώνονται Τοποθετείται όπου βρίσκεται και ο οπλισμός
ως εξής: αντοχής, στην κάτω ή και την επάνω πλευρά της
πλάκας.
Iσοκατανεμημένες ευθύγραμμες και κεκαμμένες
ράβδοι εναλλάξ εκτεινόμενες από μέσο σε μέσο
στήριξης(1).
Οι κεκαμμένες ράβδοι εκτείνονται και μέσα στη
γειτονική πλάκα, αν υπάρχει. άνω

 Διάμετρος μικρή: 8 έως 16 mm.


 Αποστάσεις μεταξύ ράβδων: μεγαλύτερη από
8 cm (για να μπορεί να δονείται το
σκυρόδεμα) και μικρότερη από 25 cm
(για μικρό άνοιγμα ρωγμών).

 Στη Στήριξη
Σχ. 6.17 Συμπλήρωση οπλισμού πλακών στο
Οι κεκαμμενες ράβδοι από τα ανοίγματα και, αν Σχ. 16 με τον οπλισμό διανομής)
απαιτείται, πρόσθετες ισοκατανεμημένες ευθύ-
γραμμες ράβδοι εκτεινόμενες κατά l/4, περίπου,
στα εκατέρωθεν ανοίγματα. ΟΠΛΙΣΜΟΣ ΑΠΟΣΧΙΣΗΣ
Διατάσσεται στην επάνω επιφάνεια
Στους προβόλους οι μισές τουλάχιστον ράβδοι στα άκρα της πλάκας κάθετα στις
της στήριξης εκτείνονται σ΄ όλο το άνοιγμα του δοκούς μικρού μήκους
προβόλου. (κατασκευαστικός οπλισμός σε
Αν δεν υπάρχει γειτονική πλάκα στον πρόβολο ποσότητα 50% του κύριου οπλισμού)
και δεν μπορούν να πακτωθούν οι ράβδοι μέσα Αποτελείται από ισοκατανεμημενες ράβδους
σ΄ αυτή, κάμπτονται μέσα στο δοκάρι σε μορφή μικρού μήκους μορφής όπως στο σχήμα.
συνδετήρα, όπως φαίνεται στο Σχ. 17.
Όπως φαίνεται στο Σχ. 18, κατά την φόρτιση της
πλάκας υπάρχει ο κίνδυνος απόσχισής της από
ΟΠΛΙΣΜΟΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ
τις δοκούς. Ο οπλισμός απόσχισης ράβοντας τη
Διατάσσεται σε διέρειστες πλάκες ρωγμή εποδίζει την απόσχιση αυτή.
κάθετα στον κύριο οπλισμό
(κατασκευαστικός οπλισμός, σε
ποσότητα 20% του κύριου οπλισμού)
Αποτελείται από ευθύγραμμες ράβδους εκτεινό-
μενες από μέση σε μέση στήριξης.

Σχ. 6.18 Απόσχιση δοκού από πλάκα

Ο οπλισμός απόσχισης δεν απαιτείται όταν στις


θέσεις απόσχισης υπάρχει στο επάνω μέρος της
πλάκας ο δικός της κύριος οπλισμός ή κύριος
οπλισμός από γειτονική πλάκα επεκτεινόμενος
μέσα σ΄αυτή, όπως φαίνεται στο Σχ. 19.
Όπως φαίνεται στο Σχ. 18, κατά την φόρτιση της
______________________ πλάκας υπάρχει ο κίνδυνος απόσχισής της από
*Αν στο άνοιγμα κάποιας πλάκας προκύψει και τις δοκούς. Ο οπλισμός απόσχισης ράβοντας τη
αρνητική ροπή (βλ. κεφ. 4) τοποθετούνται και ρωγμή εποδίζει την απόσχιση αυτή.
ευθύγραμμοι ράβδοι στο επάνω μέρος.

46
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Όταν συναντώνται στην ίδια θέση οπλι-


σμοί απόσχισης δύο γειτονικών πλακών,
ο οπλισμός διαμορφώνεται ενιαίος, όπως
φαίνεται στο σχήμα, γνωστός με τον όρο
«πάπια»
Οι οπλισμοί διανομής και απόσχισης
απαρτίζουν κατά κάποιο τρόπο τον οπλι-
σμό αντοχής κατά την επιμήκη διεύθυνση.
Σχ. 6.20 Συνολικός οπλισμός πλακών

Αποτελεί κατά κάποιο τρόπο μισό κλωβό οπλι-


Π1 σμού δοκού και τοποθετείται για να εμποδίσει την
αποκοπή των γωνιών του άοπλου σκυροδέματος
σε περίπτωση τυχαίων κρούσεων.
Στο Σχ. 20 φαίνεται ο συνολικός οπλισμός τριών
Π2 Π3 πλακών.
Στο Σχ. 21 φαίνεται παραστατικά ο οπλισμός
αμφιπροέχουσας πλάκας.

Σχ. 6.19 Κύριος οπλισμός από πλάκα Π1


ως οπλισμός απόσχισης για
τις πλάκες Π2 και Π3

ΟΠΛΙΣΜΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΑΚΡΩΝ


Διατάσσεται στΙς περιμετρικές
πλευρές όταν δε καταλήγουν
σε δοκούς (κατασκευαστικός,
προσεγγιστικά Φ8/30) ο ο τομή& κάτοψη

Αποτελείται από ισοκατανεμημένους οριζόντιους


ανοικτούς συνδετήρες περίπου 2cm από την
παρειά της πλάκας με δύο διαμήκεις ράβδους
στις δύο γωνιές τους.
ΞΥΛΟΤΥΠΟΣ

Σχ. 6.21 Κύριος και δευτερεύων


οπλισμός πλακών

47
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

7.ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΣΤΟΧΙΑΣ


Ο επιπονούμενος φορέας μπορεί α ειδωθεί ως σύνθεση των θλιβόμενων και εφελκυόμενων
περιοχών του, ως ένα σύστημα θλιπτήρων και ελκυστήρων, προσομοιούμενος με
δικτύωμα
7.1 ΦΥΣΙΚΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΜΑΤΑ

 Προσομοίωμα Άοπλου Φορέα με


Καμπτική Επιπόνηση

 Στις περιοχές του φορέα με σταθερή


καμπτική ροπή:
P h
Αναπτύσσονται ορθές τάσεις θλιπτικές και
εφελκυστικές και το ισοδύναμο δικτύωμα
αποτελείται από δυο παράλληλες ράβδους
μια θλιβόμενη και μια εφελκυόμενη.
Οι δυνάμεις τους Fcd και Ftd, αντίστοιχα,
εξαρτώνται από τις τιμές των τάσεων που
αναπτύσσονται και από τη διατομή τους.
 Στις περιοχές του φορέα που η καμπτική θλιπτήρας ελκυστήρας
ροπή μεταβάλλεται, δηλαδή στις περιοχές
που συνυπάρχει και τέμνουσα, εκτός από τις
ορθές τάσεις αναπτύσσονται και διατμητικές Σχ. 7 1 Φυσικό προσομοίωνα για
καμπτοδιατμητική επιπόνηση
τάσεις(1) τ οι οποίες συντιθέμενες ανά δυο
(άοπλος φορέας)
δίνουν μια λοξή θλιπτική και μια λοξή
εφελκυστική τάση και στο ισοδύναμο
δικτύωμα στην περιοχή αυτή προστίθενται
δύο λοξές ράβδοι μια θλιπτική και μια
εφελκυστική.
Επί πλέον στην περιοχή αυτή η οριζόντια P h
θλιβόμενη ράβδος αποκτά κάποια κλίση
λόγω της συνύπαρξης των τ.
__________________
1) Αν δύο γειτονικές εγκάρσιες διατομές 1-1 και 2-2
επιπονούνται με διαφορετική Ms , οι τάσεις και οι
ροπές εκατέρωθεν του τμήματος που ορίζεται
από τις διατομές αυτές θα είναι άνισες.
Για την ισορροπία των αξονικών (για να μην
αποχωριστούν οι εγκάρσιες διατομές) αναπτύσ-
σονται οι οριζόντιες τ. Για την ισορροπία των
ροπών αναπτύσσονται οι εγκάρσιες τ .

F F
Σχ. 7 2 Φυσικό προσομοίωμα οπλισμένου
T τT T για καμπτοδιατμητική επιπόνηση

Δx
ΔΜ = T.Δx ΔF= T

48
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

 Προσομοίωμα Άοπλου Φορέα με πάχος της διαμήκους θλιβόμενης ράβδου του


Στρεπτική Επιπόνηση σκυροδέματος.

Στο Σχ. 3(α) φαίνεται το φυσικό προσομοίωμα Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η απόσταση των
για φορέα επιπονούμενο με στρεπτική ροπή Τs . δύο διαμήκων ράβδων και αυξάνει η καμπτική
ροπή που μπορεί να αναλάβει ο φορέας και, επι
Eπειδή, όπως σχολιάστηκε στο κεφ. 5, οι δια- πλέον, αυξάνεται και η πλαστιμότητα (η παρα-
τμητικές τάσεις τ στο εσωτερικό της διατομής μορφωσιμότητα) του φορέα αφού η προσθήκη
είναι μικρές (οι τ είναι ανάλογες της απόστασης του όλκιμου χάλυβα μειώνει τη ψαθυρότητα του
από το κέντρο στρέψεως) το ισοδύναμο δικτύ- θλιβόμενου σκυροδέματος.
ωμα είναι επιφανειακό.
Για να αποφευχθεί λυγισμός των θλιβόμενων
 Φυσικό Προσομοίωμα Οπλισμένων ράβδων του οπλισμού (και για αύξηση της
πλαστιμότητας) οι συνδετήρες επεκτείνονται
Φορέων
και στην καθαρά καμπτόμενη περιοχή του
φορέα.
Για την ενίσχυση των εφελκυόμενων ράβδων των
δικτυωμάτων, λόγω της μικρής ικανότητας τους Η μορφή του δικτυώματος μετά το άνοιγμα των
(αφού είναι μικρή η εφελκυστική αντοχή του
ρωγμών και την ενεργοποίηση του οπλισμού
σκυροδέματος), ενσωματώνονται στο δικτύωμα
φαίνεται στο Σχ. 2 για καμπτική επιπόνηση και
εφελκυόμενες ράβδοι από χάλυβα, όπως σχολιά- στο Σχ. 3(β) για στρεπτική επιπόνηση.
στηκε στο κεφ. 6.

Μόλις με την αύξηση της επιπόνησης εξαν-


τλήσουν την ικανότητα τους οι εφελκυόμενες
ράβδοι του σκυροδέματος, ενεργοποιούνται οι
ράβδοι του οπλισμού και αναλαμβάνουν αυτές
τις αναπτυσσόμενες τάσεις.

 Σημειώνεται ότι αποφασιστικός


παράγοντας για την ενεργοποίηση των
ράβδων του οπλισμού είναι η συνάφειά
τους (η κόλλησή τους) με το σκυρόδεμα,
ώστε όταν υπερβληθεί η εφελκυστική αντοχή
του σκυροδέματος και εμφανιστούν οι
ρωγμές να επιμηκυνθούν οι ράβδοι του
οπλισμού.

Η ενσωμάτωση των ράβδων του οπλισμού


μεταβάλλει, εν γένει, το δικτύωμα (όταν η θέση
των ράβδων του οπλισμού αποκλίνει από τις
θέσεις των εφελκυστικών τάσεων μεταβάλλονται
και οι κλίσεις των λοξών θλιβόμενων ράβδων). Σχ. 7. 3 Φυσικό προσομοίωμα για
στρεπτική επιπόνηση φορέα
Η διαμήκης θλιβόμενη ράβδος ενισχύεται με (α) άοπλου και (β) οπλισμένου
(θλιβόμενες) ράβδους οπλισμού ώστε να
συμβάλλουν κι΄ αυτές στην ανάληψη των θλι-
πτικών τάσεων και να είναι μικρότερο το

49
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

7.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΣΤΟΧΙΑΣ ΑΟΠΛΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

Επειδή η εφελκυστική αντοχή των ελκυστήρων Η αστοχία αυτή είναι ακαριαία, αφού η ρωγμή
είναι σημαντικά μικρότερη από την αντοχή των που θα εμφανιστεί δεν θα συγκρατηθεί και ο
θλιπτήρων η αστοχία του φορέα θα επέλθει για φορέας θα χωριστεί στα δύο.
εκείνη την τιμή του φορτίου για την οποία η τάση
των ελκυστήρων θα λάβει τη μέγιστη τιμή της,
την εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος.

7.3 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΚΑΜΠΤΙΚΗΣ ΑΣΤΟΧΙΑΣ ΟΠΛΙΣΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

Αν ο φορέας είναι οπλισμένος, μόλις ανοίξει η αστοχίας αισθητό βέλος και αισθητή ρηγμάτωση
εφελκυστική ρωγμή (τριχοειδής, ορατή μόνο στο και οι συνέπειες της αστοχίας θα είναι περι-
μικροσκόπιο) ενεργοποιείται ο οπλισμός (ανα- ορισμένες, αφού θα υπάρχει επαρκής προει-
πτύσσει τάσεις, αφού επιμηκύνεται κατά το δοποίηση. Η αστοχία θα είναι πλάστιμη,
άνοιγμα της ρωγμής) και αναλαμβάνει αυτός τις δηλαδή παρατεταμένη.
εφελκυστικές τάσεις που αναλάμβανε πριν το
σκυρόδεμα.
Με τον τρόπο αυτό, εμποδίζεται το ανεξέλεγκτο
άνοιγμα της ρωγμής και ο φορέας μπορεί να
αναλάβει κι άλλο φορτίο.
Αυξανόμενου του φορτίου αυξάνει:
Σχ. 7.4 Εικόνα καμπτικής αστοχίας φορέα
 το άνοιγμα της ρωγμής και, γι΄ αυτό, αυξάνει
και η παραμόρφωση του εφελκυόμενου
οπλισμού. Αν, όμως, η παραμόρφωση εs κατά την αστοχία
 Η παραμόρφωση του θλιβόμενου είναι μικρή, δεν θα προηγηθεί αισθητό βέλος και
σκυροδέματος, αφού αυξανόμενου του ρηγμάτωση του φορέα και οι συνέπειες της
φορτίου αυξάνεται το άνοιγμα της ρωγμής αστοχίας θα είναι μεγαλύτερες. Η αστοχία θα
και, γι΄ αυτό, αυξάνεται και το μήκος της με είναι ψαθυρή.
συνέπεια να μειώνεται το πάχος των  Γι αυτό, σχεδιασμός του φορέα με μικρή
διαμήκων θλιπτήρων του σκυροδέματος και, παραμόρφωση του εφελκυόμενου οπλισμού
γι΄ αυτό, κατά την αστοχία πρέπει να αποφεύγεται.
να εντείνονται περισσότερο.
Η παραμόρφωση του εφελκυόμενου οπλισμού
 Όταν το φορτίο φθάσει τέτοια τιμή που η δεν μπορεί, όμως, να ξεπεράσει την οριακή τιμή
παραμόρφωση του σκυροδέματος φθάσει της (της τάξεως του 100%ο), γιατί αν θραυστεί ο
την οριακή της τιμή εc= 3,5 %0, ο φορέας οπλισμός ο φορέας θα καταρρεύσει.
αστοχεί. Σημειώνεται ότι
Η εικόνα της αστοχίας του θα έχει τη μορφή που  Αστοχία δεν σημαίνει κατάρρευση του
φαίνεται στο Σχ. 4 (οι θλιπτήρες συνθλίβονται φορέα, αλλά ότι ο φορέας είναι τόσο
κατά μήκος τους, ενώ οι ελκυστήρες ρηγμα- παραμορφωμένος που δεν μπορεί πια να
τώνονται κάθετα, όπως σχολιάστηκε στο κεφ. 6). χρησιμοποιηθεί.
Αν η παραμόρφωση εs του χάλυβα κατά την Δηλαδή είναι αστοχία της χρήσης της
αστοχία είναι μεγάλη, μεγαλύτερη από την κατασκευής.
παραμόρφωση διαρροής του, θα προηγηθεί της

50
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Γι, αυτό, για να παρεμποδιστεί η θραύση του Στις παλιές μελέτες το το κριτήριο αστοχίας
οπλισμού (με κάποιο συντελεστή ασφαλείας είναι:
περίπου 2): εc =3,5 %0 για το σκυρόδεμα είτε
 Το κριτήριο αστοχίας είναι: εs =20%0 για τον εφελκυόμενο οπλισμό
εc = 3,5 % 0 για το σκυρόδεμα καί Δηλαδή, σύμφωνα με τον παλιότερο κανονισμό
εΥ < εs < 68 % 0 για τον εφελκυόμενο ένας φορέας θεωρείται ότι αστοχεί ακόμη και αν
οπλισμό δεν έχουν αστοχήσει οι θλιπτήρες του.

Για τις παραμορφώσεις αυτές τόσο οι θλιπτήρες Για παράδειγμα ένας φορέας με παραμορφώσεις
όσο και οι ελκυστήρες έχουν εξαντλήσει την εc =1,5 %0 για το σκυρόδεμα και εs =20%0 για
αντοχή τους fcd (για το σκυρόδεμα) και fsd (για το το χάλυβα θεωρείται ότι έχει αστοχήσει.
χάλυβα).

7.4 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΣΤΟΧΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΑΤΜΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΡΕΠΤΙΚΗ ΕΠΙΠΟΝΗΣΗ

Προκειμένου για την διατμητική και στρεπτική πρόωρη ψαθυρή αστοχία (διαχωρισμό του φορέα
αστοχία: στα δυο) και δεν επιτρέπει στο φορέα να
 Το κριτήριο αστοχίας είναι: εξαντλήσει την καμπτική ικανότητά του.

Η τάση μίας τουλάχιστον ράβδου του δικτυ- Γι αυτό:


ώματος να φθάσει τη μέγιστη τιμή της, δηλ.
την αντοχή fc για τους θλιπτήρες, ή την αντοχή  Ο φορέας πρέπει να σχεδιάζεται να
fs για τους ελκυστήρες. αστοχεί σε κάμψη και όχι σε διάτμηση.
Αστοχία των λοξών θλιπτήρων και ελκυστήρων
(αστοχία του εγκάρσιου οπλισμού) οδηγεί σε

51
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

7.5 ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ ΑΣΤΟΧΙΑΣ


H MIA KAMΠTIKH ANTOXH KAI ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΤΜΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΟΧΕΣ

Όπως σχολιάστηκε στο κεφ. 2, ο σχεδιασμός των Προκύπτει από τη σχέση:


φορέων βασίζεται στην επίλυση της ανίσωσης
 Μ Rdu = Fsd .z (1)
ασφαλείας στην οποία υπεισέρχονται οι τιμές
αστοχίας των μεγεθών της επιπόνησης και έντα- όπου:
σης του φορέα, τα μεγέθη αστοχίας.
z :η απόσταση των δύο δυνάμεων του ζεύγους.
• Η καμπτική αντοχή σχετίζεται με τον
7.5.1 Μεθοδολογία Προσδιορισμού υπολογισμό ή έλεγχο του διαμήκους
Αντοχών Φορέων από Ο.Σ. οπλισμού και του ύψους του φορέα.
Για τον υπολογισμό των εσωτερικών μεγεθών και
των αντοχών σε μια θέση Για τον υπολογισμό 7.5.3 Oι Τρεις Εσωτερικές Τέμνουσες
των μεγεθών αστοχίας σε μια θέση του φορέα
ακολουθείται η παρακάτω μεθοδολογία: Στις θέσεις των διατμητικών μηκών του φορέα,
δηλ. στις θέσεις ανάπτυξης τέμνουσας δύναμης
 Γίνονται κατάλληλες τομές του δικτυώματος (θέσεις με μεταβλητή καμπτική ροπή), λόγω της
στις υπόψη θέσεις του φορέα. ύπαρξης λοξών ράβδων στο ισοδύναμο
δικτύωμα του φορέα, οι δυνατές τομές που
 Υπολογίζονται ή εκτιμούνται οι διαστάσεις δίνουν δυνάμεις ράβδων με κάθετη συνιστώσα
των ράβδων που τέμνονται από τις τομές είναι περισσότερες της μίας.
αυτές και υπολογίζεται το εμβαδόν τους και η
(κεντροβαρική) θέση τους. Στην περιοχή του φορέα με καπτοδιατμητική
επιπόνηση στο ισοδύναμο δικτύωμα εκτός από
 Υπολογίζονται οι δυνάμεις των ράβδων που τις διαμήκεις ράβδους αναπτύσσονται, όπως
τέμνονται πολλαπλασιάζοντας το εμβαδόν φαίνεται στο Σχ. 5, και πρόσθετες λοξές ράβδοι,
τους επί την αντίστοιχη τάση του υλικού τους. λοξοί θλιπτήρες και ελκυστήρες.
 Για την εύρεση των μεγεθών αστοχίας ως Λόγω αυτών των ενδιάμεσων ράβδων, οι εσω-
τάση του υλικού των ράβδων τίθεται η αντοχή τερικές δυνάμεις προκύπτουν διαφορετικές ανά-
του. λογα με τη θέση της τομής.

7.5.2 Η Καμπτική Αντοχή ως Ζεύγος α β γ


Εσωτερικών Δυνάμεων
Στην περιοχή της καθαρής κάμψης (περιοχή με
σταθερή καμπτική ροπή) του φορέα γίνεται,
όπως φαίνεται στο Σχ. 5, η τομή γ-γ στη θέση της
καμπτικής ρωγμής.
Τέμνονται ο διαμήκης ελκυστήρας και ο διαμήκης α β γ
θλιπτήρας με δυνάμεις Fsd1 και Fcd, αντίστοιχα.
Σχ. 7.5 Τομές ισοδύναμου δικτυώματος
Η εξωτερική καμπτική ροπή Μsd υλοποιείται
εσωτερικά με τη μορφή του ζεύγους των Διακρίνονται οι παρακάτω διατμητικές αντοχές:
εσωτερικών αυτών δυνάμεων. Το ζεύγος των
δυνάμεων αυτών δίνει την εσωτερική ροπή M Rd . • Διατμητική Αντοχή VRd2

Η καμπτική ροπή αστοχίας ή καμπτική αντοχή Η τομή α-α στο Σχ. 1 τέμνει τον λοξό θλιπτήρα
M Rdu προκύπτει όταν η εσωτερική M Rd φθάσει τη και η κατακόρυφη συνιστώσα της δύναμής του
μέγιστη τιμή της. δίνει την VRd2.

52
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

 Η VRd2 εκφράζει τη συμβολή του λοξού Η τιμή της Vcd λαμβάνεται:


θλιπτήρα.
 Στην περίπτωση κατακόρυφων φορτίων:
Σχετίζεται με τον υπολογισμό ή την επάρκεια Vcd = VRd1
της γεωμετρικής διατομής, (ιδιαίτερα του
πλάτους). Στην περίπτωση συνύπαρξης και σεισμικής
δράσης:
• Διατμητική Αντοχή VRd3 Vcd = α. VRd1, α<1
H τομή β-β στο ισοδύναμο δικτύωμα του Διατμητική Αντοχή VRd1

διατμητικά οπλισμένου φορέα που φαίνεται στο
Σχ. 5 (στη θέση της λοξής ρωγμής που ανοίγει Είναι η διατμητική αντοχή του διατμητικά άοπλου
λόγω υπέρβασης της εφελκυστικής αντοχής του σκυροδέματος, δηλ. του φορέα χωρίς
λοξού ελκυστήρα του σκυροδέματος) τέμνει: τους εγκάρσιους ελκυστήρες των συνδετήρων,
όπως φαίνεται στο Σχ. 6.
 τους κατακόρυφους ελκυστήρες των
συνδετήρων (όλα τα σκέλη τους) και Προκύπτει κάνοντας την τομή 1-1 στο φυσικό
προσομοίωμα του φορέα στο οποίο ελλείψει
 τον διαμήκη ελκυστήρα και θλιπτήρα.
εγκάρσιου οπλισμού δεν εμφανίζεται ο εγκάρσιος
• H συνισταμένη των κατακόρυφων ελκυστήρας.
δυνάμεων των σκελών των συνδετήρων που
τέμνονται αποτελεί την εσωτερική τέμνουσα 1
VRdw.
• Η συνισταμένη των κατακόρυφων δυνάμεων
που αναπτύσσονται στη θέση του διαμήκους
ελκυστήρα και θλιπτήρα (βλ. κεφ. 1.4 και 3) 1
αποτελούν την εσωτερική τέμνουσα Vcd
των μηχανισμών του διατμητικά άοπλου Σχ. 7.6 Τομή β-β στο διατμητικά άοπλο
σκυροδέματος. σκυρόδεμα (μετά την αστοχία των
λοξών ελκυστήρων σκυροδέματος)
Το άθροισμα των κατακόρυφων δυνάμεων στη
θέση της τομής β-β δίνει την εσωτερική τέμνουσα
VRd3. Η αντοχή VRd1 προκύπτει ως η συνισταμένη των
κατακόρυφων δυνάμεων που αναπτύσσονται
Είναι:
στη θέση της τομής 1-1.
VRd3 = VRdw + Vcd
 Η VRd3 σχετίζεται με τον υπολογισμό ή την
επάρκεια των συνδετήρων.

53
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

7.6 ΔΙΑΤΟΜΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΟΧΕΣ ΡΑΒΔΩΝ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΜΑΤΟΣ


ΓΙΑ ΚΑΜΠΤΟΔΙΑΤΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΠΟΝΗΣΗ

7.6.1 Ισοδύναμο Δικτύωμα Φορέα  Διαμήκη θλιπτήρα τον οποίο αποτελεί το


σκυρόδεμα της θλιβόμενης ζώνης του
Ο φορέας από οπλισμένο σκυρόδεμα υπό φορέα.
καμπτοδιατμητική επιπόνηση θεωρείται ότι
αποτελείται, όπως φαίνεται από το φυσικό του  Εγκάρσιους ελκυστήρες τους οποίους
προσομοίωμα στο Σχ. 7, από: αποτελούν οι κατακόρυφοι συνδετήρες.
 Λοξούς θλιπτήρες τους οποίους
 Διαμήκη ελκυστήρα τον οποίο αποτελεί ο αποτελούν οι περιοχές του
διαμήκης εφελκυόμενος οπλισμός. (αρηγμάτωτου) σκυροδέματος μεταξύ
διαδοχικών λοξών ρωγμών.

b 0,9d√2/2 (FD ) 0,8x, (Fc )


γ

h d

z = 0,9d (0.9d/s).Asw γ As1 (Fs1)

Σχ. 7.7 Ισοδύναμο δικτύωμα για καμπτοδιατμητική επιπόνηση

7.6.2 Διαστάσεις Ράβδων Δικτυώματος


Το εμβαδόν των ράβδων του ισοδύναμου δικτυώματος στο Σχ.1 είναι:

 Διαμήκης ελκυστήρας Εμβαδόν As1 όλων των ράβδων κατά πλάτος της διατομής
(Αμελείται η εφελκυστική συμβολή του σκυροδέματος)

 Διαμήκης θλιπτήρας: Πλάτος: το πλάτος της διατομής b,


Πάχος: το πάχος x της θλιβόμενης ζώνης.
Μειώνεται όσο αυξάνει η επιπόνηση
Εμβαδόν θλιπτήρων χάλυβα: As2
 Εγκάρσιοι ελκυστήρες Το εμβαδόν Αsw όλων των σκελών τού ενός συνδετήρα
επί τον αριθμό 0.9d/s των συνδετήρων που αποτελούν
τον εγκάρσιο ελκυστήρα (που είναι ο αριθμός των συνδετήρων
που αντιστοιχούν στο φάτνωμα του δικτυώματος μήκους 0,9d)
όπου:
s: η απόσταση των συνδετήρων

 Λοξοί θλιπτήρες: Πλάτος: το πλάτος της διατομής b,


Πάχος: ίσο με την απόσταση των λοξών ρωγμών.
Λαμβάνεται ίσο με z√ 2/2, (εμπειρική εκτίμηση),
όπου:
z : η απόσταση των δυνάμεων του διαμήκους ελκυστήρα και θλιπτήρα,

Το z ονομάζεται μοχλοβραχίονας εσωτερικών δυνάμεων. Προσεγγιστικά μπορεί να θεωρηθεί: z = 0.9d


όπου: d (design): η απόσταση της δύναμης Fs1 από την ακραία θλιβόμενη ίνα. Ονομάζεται στατικό ύψος

54
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

7.6.3 Εξάρτηση του x από τις Παραμορφώσεις

Το πάχος x του θλιπτήρα, αποκαλούμενο ως το Οι παραμορφώσεις εc και εs συνδέονται μεταξύ


βάθος της θλιβόμενης ζώνης του φορέα τους έτσι ώστε:
υπολογίζεται, όπως φαίνεται στο Σχ. 8, συναρ-  η εγκάρσια διατομή του φορέα να παραμένει
ήσει των ακραίων παραμορφώσεων του σκυρο- επίπεδη και κατά την επιπόνηση.
έματος εc και του χάλυβα εs καθύψος της δια-
ομής και του στατικού ύψους d του φορέα από  να ισχύει η ισοδυναμία των αξονικών
τη σχέση: δυνάμεων :
Fcd - Fsd = Nsd (2)
 x = d. εc / (εc + εs ) (1)
όπου:
Fcd : η δύναμη του διαμήκους θλιπτήρα
Fsd η δύναμη του διαμήκους ελκυστήρα

Σχ. 7.8 Διάγραμμα παραμορφώσεων

7.6.4 Εξάρτηση του z από το x

Τη δύναμη του διαμήκους θλιπτήρα αποτελεί η σε ισοδύναμο ορθογώνιο διάγραμμα καθ΄ ύψος
συνισταμένη των τάσεων που δρούν στη δια- της θλιβόμενης ζώνης του φορέα (που αποτελεί
ομή του θλιπτήρα. τη διαμήκη θλιβόμενη ράβδο του).
σc
Επειδή, όμως, όπως φαίνεται στο Σχ. 8,οι πα-
ραμορφώσεις δεν είναι σταθερές καθ΄ύψος του εc Fc
θλιπτήρα, δεν είναι σταθερές και οι τάσεις.
x
Σε κατάσταση αστοχίας το διάγραμμα των
θλιπτικών τάσεων καθ΄ύψος του θλιπτήρα είναι
d
όπως φαίνεται στο Σχ. 9.
Fs
Η δύναμη Fc προκύπτει, ως ο όγκος παραβο- εs
λοειδούς δεύτερου βαθμού, ίση με:
Fc = 0,8 [Link]
εφαρμοζόμενη σε απόσταση από το θλιβόμενο Σχ. 7.9 Διάγραμμα τάσεων διαμήκους θλιπτήρα
πέλμα ίση με 0,4x.
Άρα η απόσταση z των εσωτερικών δυνά- Ο μετασχηματισμός συνηθίζεται να γίνεται:
μεων δίνεται από τη σχέση:  όπως φαίνεται στο Σχ 10 (α)(σύμφωνα με
τους αγγλοαμερικανικούς κανονισμούς), ή
 z = d – 0,4x (3)
 όπως φαίνεται στο Σχ. 10(β) (σύμφωνα με
Στα εγχειρίδια και τους κανονισμούς συνηθίζεται τους γερμανικούς κανονισμούς).
το παραβολικό διάγραμμα να μετασχηματίζεται

55
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Όπως φαίνεται στο σχήμα οι δύο μετασχημα-


τισμοί είναι ισοδύναμοι, αφού δίνουν την ίδια 0,85fc 0,85fc 0,80.0,85fc
τιμή της συνισταμένης δύναμης Fc..
Στον πρώτο μετασχηματισμό μειώνεται 80% το
πάχος x, στο δεύτερο μειώνεται 80% η οριακή x 0,4x 0,8x x x
τάση.
z
Ο πρώτος μετασχηματισμός πλεονεκτεί γιατί
δίνει τη σωστή θέση της συνισταμένης δύνα-
μης.
(α) (β)
Σχ. 7.10 Μετασχηματισμός του παραβολο-
ειδούς διαγράμματος τάσεων σε
ισοδύναμο πρισματικό διάγραμμα
(α) Βρετανικοί κανονισμοί
(β) Γερμανικοί κανονισμοί

7.6.5 Η Επιρροή του Θλιβόμενου Οπλισμού

Όπως σχολιάστηκε στο κεφ. 6, για λόγους ΜRdu = Fcd . (d-0,4x) + (Fsd1 - Fcd ). (d – d2) =>
αντισεισμικούς σε όλους τους φορείς (εκτός από
τις πλάκες οι οποίες δεν εντείνονται κατά τη σει- Μ Rdu = Fsd1 . (d-0,4x) + Fcd . (0,4x - d2) (5α)
σμική επιπόνηση, βλ. Ενότητα Β) διατάσσεται Για d2 = 0,1d (αντιστοιχεί στο σύνηθες d2= 0,05
εκτός από τον εφελκυόμενο οπλισμό εμβαδού m για συνήθεις δοκούς με d = 0,50 m) και
Αs1 και θλιβόμενος οπλισμός εμβαδού Αs1 ακραίες παραμορφώσεις εc = 3.5%o και
(οπλισμός στην θλιβόμενη περιοχή του φορέα). εs1=10%o (για καλοσχεδιασμένες δοκούς) προ-
Λόγω της προσθήκης του οπλισμού αυτού στη κύπτει:
θλιβόμενη ζώνη του φορέα εκτός από τη δύ- Από τη σχέση (1) και (3): x = 0,25d , 0,4x =0,1d
ναμη Fcd του θλιβόμενου σκυροδέματος προ-
στίθεται, όπως φαίνεται στο Σχ. 11, και η δύ- Aπό τη σχέση (5α): Μ Rdu = Fsd1 . (d-0,4x)
ναμη Fsd2 του θλιβόμενου οπλισμού.
Η σχέση (ισοδυναμίας των αξονικών δυνάμεων
0,4x εc =3,5%ο Fsd2
είναι:
d2 x Fcd
 Fcd + Fsd2 - Fsd1 = Nsd (4)

Για μηδενική αξονική είναι: Fsd1


 Fcd + Fsd2 = Fsd1 για Nsd = 0 (4α) εs1

Για Nsd = 0 (περίπτωση δοκών) η καμπτική αν-


τοχή δίνεται από τη σχέση (ροπές ως προς τη Σχ. 7.11 Παραμορφώσεις και εσωτερικές
στάθμη του εφελκυόμενου χάλυβα): δυνάμεις
 Μ Rdu = Fcd . (d-0,4x) + Fsd2 . (d – d2) (5)
Από τη σχέση (4) προκύπτει ότι λόγω της
προσθήκης της Fsd2 μικραίνει η τιμή της Fcd και,
 Για συνήθεις δοκούς η συμβολή του άρα, και του x και γιαυτό, όπως φαίνεται στο
θλιβόμενου οπλισμού στην καμπτική αντοχή Σχ. 11, μεγαλώνει η τιμή της εs1 και, άρα, και η
είναι αμελητέα και μπορεί να παραλείπεται. πλαστιμότητα του φορέα η οποία απαιτείται
Αντικαθιστώντας στη σχέση (5) την τιμή της κατά τον αντισεισμικό σχεδιασμό.
Fsd2 από τη σχέση (4α) προκύπτει:

56
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

7.6.6 Παράδειγμα Διατομών Ελκυστήρων Προσομοιώματος

Για τη δοκό με όπλιση που φαίνεται στην κατά μήκο τομή και παραλλαγές εγκάρσιας διατομής στο
Σχ. 12 τα εμβαδά των ελκυστήρων είναι:

As1= 4.2,0 = 8,0 cm2 = 8,0.10-4 m2 α s s As2 2Φ14


As2= 2.1,5 = 3,0 cm2 = 3,0.10-4 m2
α As1 4Φ16 10cm Asw/s Φ8/10
Τομή α-α: Εγκάρσιες τομές δοκού

α As1 4Φ16 10cm Asw/s

Δίτμητος Τετράτμητος Τετράτμητος Σχ. 7.12 Κατά μήκος τομή δοκού

Asw = 2.0,5 cm2 = 4.0,5 cm2 = 4.0,5 cm2

7.6.7 Αντοχές των Ράβδων του Δικτυώματος

Οι αντοχές των επί μέρους ράβδων του ισοδύναμου δικτυώματος είναι:

 Διαμήκης ελκυστήρας : fsd


 Διαμήκης θλιπτήρας: 0.85 fcd
 Εγκάρσιοι ελκυστήρες: fsdw
 Εγκάρσιοι θλιπτήρες: [Link] ,
όπου: ν= 0,7- fck/200 , fck σε MPa Σχ.7.13 Η δυσμενής επιρροή της ετερόσημης
διαξονικής επιπόνησης
• Ως αντοχή των διαμήκων θλιπτήρων λαμβάνεται η συμβατική αντοχή του σκυροδέματος fcd
(κυλίδρου καθώς οι φορείς είναι πρισματικοί) επί το συντελεστή 0,85 για να ληφθεί υπόψην η
βραδύτητα της επιβολής του φορτίου στις κατασκευές (η συμβατική αντοχή αντιστοιχεί σε
σύντομη επιβολή του φορτίου).
• Ως αντοχή των λοξών θλιπτήρων λαμβάνεται η συμβατική αντοχή του σκυροδέματος fcd επί το
συντελεστή ν για να ληφθεί υπόψη η δυσμενής, όπως φαίνεται στο Σχ. 13.

7.6.8 Ανακεφαλαιωτικά για Καμπτοδιατμητική Επιπόνηση

Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται τα γεωμετρικά και τεχνολογικά στοιχεία των ράβδων του
ισοδύναμου δικτυώματος , οι δυνάμεις τους και τα στατικά μεγέθη αστοχίας του φορέα τα οποία
σχολιάζονται αναλυτικά στα επόμενα κεφάλαια.

ΡΑΒΔΟΣ ΕΜΒΑΔΟΝ ΑΝΤΟΧΗ ΔΥΝΑΜΗ ΜΕΓΕΘΟΣ ΑΣΤΟΧΙΑΣ


Διαμήκης ελκυστήρας As1 fsd Fsd1 = As1. fsd M Rdu = Fsd1.(d-0,4x) ή
Διαμήκης θλιπτήρας b.x 0,85 fcd Fcd = b.0.8x.0,85 fcd M Rdu = Fsd1.0,9.d*
Εγκάρσιοι ελκυστήρες: (0,9d/s). Asw fsdw Vwd = (0,9d/s). [Link] => VRd3 = Vwd +Vcd
Εγκάρσιοι θλιπτήρες: b. z√ 2/2 [Link] FD = b. z√ 2/2. [Link] => VRd2 = FD √ 2/2 =>
VRd2 = 0,5b.0,[Link]

57
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

* Αιτιολόγηση τύπου: M Rdu = Fsd1.0,9.d*


Όπως προκύπτει από τον παρακάτω πίνακα για εs1 > 8%ο είναι αρκετά
ακριβές να τεθεί z= 0,9d
x
εs1 εy =2,17%o 10%o 15%o 20%o 30%o
x/d 0,65 0,25 0,20 0,15 0,12
z/d 0,70 0,90 0,91 0,92 0,94 εs

Oι τιμές του πίνακα προκύπτουν από τις σχέσεις : x = d. εc / (εc + εs ) και z = d – 0,4x
θέτοντας εc = 3,5 % ο (παραμόρφωση αστοχίας)
Όπως φαίνεται από το διάγραμμα παραμορφώσεων η παραμόρφωση εs είναι μεγάλη για μικρό x .
Οι καμπτόμενοι φορείς έχουν μικρό x, οι μεν πλάκες γιατί έχουν μεγάλο πλάτος, οι δε δοκοί γιατί έχουν
θλιβόμενο οπλισμό (βλ. κεφ. 7.6.5).

7.7 OI ΤΡΕΙΣ ΣΤΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΝΤΟΧΕΣ

Επειδή οι διατμητικές τάσεις στην περίπτωση της στρεπτικής επιπόνησης είναι ανάλογες της
απόστασης από το κέντρο στρέψης, η τιμή τους στο εσωτερικό της διατομής θεωρείται αμελητέα και η
ολόσωμη διατομή του φορέα ισοδυναμείται, όπως φαίνεται στο σχήμα, με μια κοίλη διατομή με πλά-
τος τοιχώματος ίσο με :

t = max { 2.c , Ac/u } t


όπου:
c : η επικάλυψη του οπλισμού
Ac : το εμβαδόν της διατομής φορέα
u: η περίμετρος της διατομής
Προκύπτουν τρεις στρεπτικές αντοχές, αντίστοιχες στην αστοχία των τριών διαφορετικών ράβδων του
φυσικού προσομοιώματος που φαίνεται στο Σχ. 3:

Αστοχία λοξού θλιπτήρα => Τ Rd1=.ν.fcd .Ak.t .sin.2θ


Αστοχία εγκάισου ελκυστήρα, => T Rd2 =[Link]. Ak .fswd cot.θ / s
Αστοχία διαμήκους ελκυστήρα => T Rd3 =[Link] /[Link] .fswd . tan.θ /u
όπου:
θ : η κλίση της στρεπτικής ρωγμής εξαρτώμενη από το λόγο Asw /Ak .

Συνηθως τίθεται θ=45°.

ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ ΑΝΤΟΧΩΝ
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΜΨΗ ΔΙΑΤΜΗΣΗ ΣΤΡΕΨΗ
ή Ελεγχος
Διατομής b.h εs1= 3.5%o.(x-d)/x (3) VRd2=0,[Link].0,9d , ΤRd1=.ν.[Link] .t .
Εγκάρσιου - VRd3= 0,9 d η.As /s. fsd + Vcd TRd2 =[Link] Ak .fswd / s
Οπλισμού Asw
Διαμήκη [Link] = 0.67b.x. fcd (1) - TRd3 =[Link]/[Link] .fswl /u
Oπλισμού As MRdu= [Link].(d-0.4x) (2)

58
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

7.8 Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΑΜΠΤΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ


ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΑΘΜΗ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΣΤΑ ΥΠΟΣΤΥΛΩΜΑΤΑ

Όταν εκτός από την καμπτική ροπή στο φορέα Όπως προκύπτει από τη σχέση (1*) με την
δρα και αξονική.δύναμη, όπως συμβαίνει στα αύξηση της αξονικής αυξάνει η τιμή της θλιπτικής
υποστυλώματα, (στα οποία δρα αξονική δύναμη δύναμης Fcd, και, γι αυτό, προκύπτουν οι παρα-
από τα κατακόρυφα φορτία της κατασκευής και κάτω μεταβολές των μεγεθών:
καμπτική ροπή από το σεισμικό φορτίο), 1. Αυξάνει το x , οπότε:
 η τιμή της καμπτικής αντοχής δεν είναι 2. Μειώνεται ο μοχλοβραχίονας z
μονοσήμαντη, όπως στις δοκούς. 3. Αυξάνεται η εs2, οπότε αυξάνεται η σsd2
Στο Σχ. 14(α) φαίνονται τα διαγράμματα παρα- και, γι αυτό, και η Fsd2
μορφώσεων, τάσεων και εσωτερικών δυνάμεων 4. Μειώνεται η παραμόρφωση εs1, οπότε
για την περίπτωση της καθαρής κάμψης και στο μειώνεται η πλαστιμότητα του φορέα .
Σχ. 14(β) για την περίπτωση συνύπαρξης και
αξονικής. Ανάλογα με τη στάθμη της αξονικής επικρατεί η
αυξητική ή η μειωτική επιρροή των παραπάνω
Fsd2 μεταβολών, όπως φαίνεται στο διάγραμμα αλ-
x Fcd ληλεπίδρασης αξονικής και καμπτικής αντοχής
M Msd z στο Σχ. 15.
 Το σημείο Β αντιστοιχεί στη μέγιστη καμπτική
(α) εs1 Fsd1 ικανότητα της διατομής, η οποία όπως φαίνεται
στο διάγραμμα προκύπτει όταν συνυπάρχει και
αξονική (θλιπτική) δύναμη.
Fsd2 Η τιμή της αξονικής για την οποία προκύπτει
Msd x αυτή η μέγιστη ικανότητα για συνήθεις ποιότητες
Fcd υλικών και συμμετρικό οπλισμό είναι της τάξεως
Nsd z του 40% της μέγιστης αξονικής ικανότητας της
διατομής. Για την τιμή αυτή, για ποιότητα χάλυβα
(β) εs1 Fsd1 S500 είναι εs1 = εy .
 Το σημείο Γ αντιστοιχεί στην μέγιστη ικανότητα
Σχ. 7.14 Διαγράμματα παραμορφώσεων της διατομής για θλιπτικό αξονικό φορτίο,
και τάσεων για (α) καθαρή κάμψη
και (β) κάμψη και αξονική  Το σημείο Δ αντιστοιχεί στην καμπτική ικανότητα
της διατομής για αρνητική ροπή (για φορείς με
Παρακάτω δίνονται οι σχέσεις ισοδυναμίας αξονι- συμμετρικό οπλισμό η ικανότητα αυτή είναι
προφανώς ίδια με τη περίπτωση θετικής ροπής)
κών και ροπών για τις παραπάνω περιπτώσεις: και
 Καθαρή Κάμψη  Το σημείο Ε αντιστοιχεί στην ικανότητα της
διατομής για αξονικό εφελκυστικό φορτίο.
Nsd = NRd = Fcd + Fsd2 - Fsd1 = 0 (1) =>
Fcd = Fsd1 - Fsd2 (1*) Νsd (νsd)
Msd = MRdu= Fcd.(d-0.4x) + Fsd2 .(d-d2) (2) Δ
Γ
 Κάμψη με Αξονική Ε B
Nsd = NRd = Fcd + Fsd2 - Fsd1 (1) => Ζ A Msd(μsd)
Fcd = Nsd + Fsd1 - Fsd2 (1*)
Msd+Nsd (h/2-d1) = Fcd.(d-0.4x)+Fsd2.(d-d2) (2) Σχ. 7.15 Διάγραμμα αλληλεπίδρασης

59
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

8. ΔΙΑΔΟΧΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ


8.1 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΟΜΗ

Εντοπίζονται οι διατομές που λαμβάνονται H τιμή του συνεργαζόμενου πλάτους για τη δοκό
υπόψη στο σχεδιασμό των επιμέρους φορέων Δ1 με πλάκα από τη μια πλευρά της δίνεται από
κτιρίου με φέροντα οργανισμό που φαίνεται στο την παρακάτω σχέση:
σχήμα. beff = bw + lo /10 = 0,25 + 5,0/10 = 0,75 m

όπου:
α bw : το πλάτος του κορμού της δοκού
Κ1 Δ1 Κ2 Δ2 lo: το μήκος της δοκού από μηδέν σε μηδέν
ροπή**
ααα κενό
H υπολογιστική διατομή της δοκού είναι μορφής
Π1 Γ, όπως φαίνεται στο σχήμα:
20
Δ3 Π3 0,75

0,20
l= 5,0 m
0,60

• ΠΛΑΚΕΣ:
Ορθογωνική διατομή με 0,25
πλάτος b = 1,0 m και ύψος
h = 0,20 m (ίσο με το πάχος της
πλάκας). 1m H τιμή του συνεργαζόμενου πλάτους για τη δοκό
Δ2 με πλάκα και από τις δύο πλευρές της δίνεται
από την παρακάτω σχέση:
• YΠΟΣΤΥΛΩΜΑ Κ1
beff = bw +2. lo /10 = 0,25 +2. 5,0/10 = 1,25 m
Ορθογωνική διατομή 0,40/0,40
H υπολογιστική διατομή της δοκού είναι μορφής
Τ, όπως φαίνεται στο σχήμα:
0,40
1,25
• ΔΟΚΟΣ Δ2
Ορθογωνική διατομή, όπως 0,60
φαίνεται στο σχήμα.

0,25

• ΔΟΚΟΙ Δ1 ΚΑΙ Δ2 - ΠΛΑΚΟΔΟΚΟΙ *


Είναι δοκοί συνδεδεμένες και συνεργαζόμενες *Η Έννοια της Πλακοδοκού
με πλάκα από σκυρόδεμα. Επειδή όταν κάμπτεται η δοκός συμπαρασύρει
Στην περίπτωση αυτή εντάσσεται στη διατομή σε κάμψη και την πλάκα μέχρι ένα πλάτος (συν-
των δοκών τμήμα της πλάκας: το συνεργα- εργαζόμενο πλάτος), υπολογιστικά το πλάτος
ζόμενο πλάτος beff . αυτό από την πλάκα εντάσσεται στη διατομή της
δοκού, αφού εντείνεται όταν φορτίζεται η δοκός.

60
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

α Η συνολική τιμή του συνεργαζόμενου πλάτους


δ είναι, όπως φαίνεται στο σχήμα:
δ
 bef f = bw +lο/10,
Κ1 Κ2
α Για δοκό με πλάκα από τη μία μόνον πλευρά της
δοκού
lo= 5,0 m  bef f = bw +lο /5

Τομή α-α Κατά μήκος τομή της Δ1 Για δοκό με πλάκα και από τις δύο πλευρές της
δοκού
(προφανώς το πλάτος αυτό δεν μπορεί να είναι
 Το συνεργαζόμενο πλάτος bef f μιας δοκού μεγαλύτερο από το υπαρκτό)
εξαρτάται από το μήκος της δοκού, καθώς,
Στην περίπτωση συνεχούς δοκού το bef f
σο μεγαλύτερο είναι το μήκος της δοκού τόσο
προκύπτει διαφορετικό σε κάθε άνοιγμα (αφού,
μεγαλύτερο είναι το βέλος της δοκού και,
όπως φαίνεται στο σχήμα, είναι διαφορετικό το lο
γι΄αυτό, τόσο μεγαλύτερο είναι το πλάτος από
των ανοιγμάτων της.
την πλάκα που θα συμπαρασύρει.
Απλοποιητικά, (για διευκόλυνση της στατικής
Από κάθε πλάκα εκατέρωθεν της δοκού το επίλυσης) μπορεί να ληφθεί σ΄ όλα τα ανοίγματα
συνεργαζόμενο πλάτος είναι: lo = 0,7 lο
 bef f ΄ = lο /10, εξαιρουμένων των προβόλων για τους οποίους
όπου: τίθεται:
lo :το μήκος της δοκού από μηδέν σε μηδέν ροπής lo = 2,4 . l
(αυτό είναι το μήκος που σχετίζεται με το βέλος).

Δ4
lo =0,8.l lo =0,8.l lo =2,4.l
Δ3

beff΄= bw +lο /10 beff΄= bw +lο /5

bw
Τομή Δ3 Τομή Δ4

61
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

• ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΟΜΗ ΦΟΡΕΩΝ ΜΕ ΜΗ ΟΡΘΟΓΩΝΙΚΗ ΔΙΑΤΟΜΗ

Σε περίπτωση φορέων με μη ορθογωνική


Δυνατές Μορφές Διατομών Φορέων
διατομή η διατομή από πλευράς σχεδιασμού
ανάγεται σε πιο απλή μορφή όπως φαίνεται στο
Α Β Γ Δ Ε
σχήμα.
Η αναγωγή βασίζεται στις παρακάτω παρατηρή-
σεις:
• Οι τάσεις από Ν, Μ, V είναι σταθερές σ΄ όλο το
Ισοδύναμες Διατομές για Καμπτοδιάτμηση
πλάτος της διατομής.
Μεταβάλλονται μόνο καθ΄ ύψος της διατομής,
γι΄αυτό, μπορεί να μετατίθενται τμήματα της
διατομής κατά πλάτος, αλλά όχι καθ΄ ύψος.
• Οι τάσεις από στρεπτική επιπόνηση Τ δεν Ισοδύναμες Διατομές για Στρέψη
είναι σταθερές ούτε κατά πλάτος ούτε καθ΄
ύψος της διατομής και δεν μπορεί να
μετακινηθεί τμήμα της διατομής.
Επειδή στο εσωτερικό της διατομής η τιμή των
τάσεων είναι πολύ μικρή, θεωρείται η διατομή
κοίλη. Σχ. 8.1 Ισοδύναμες διατομές δοκών

8.2 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΠΛΑΤΟΣ ΔΙΑΤΟΜΗΣ

Ύψος h : Η διάσταση που  Όταν η αξονική δύναμη είναι μεγάλη,


αντιστέκεται στο βέλος του φορέα. εντείνεται (θλίβεται) όλη η διατομή και
Είναι η διάσταση η παράλληλη με τη υπολογιστικό ύψος παραμένει το h.
διεύθυνση των φορτίων. d = h-c-Φ/2 για πλάκα d
Στην περίπτωση κάμψης χωρίς ή με
d = h-c-Φ/2-Φσυν δετηρα
μικρή* αξονική δύναμη, επειδή η (για μία στρώση οπλισμού)
εφελκυστική αντοχή του
σκυροδέματος είναι πρακτικά
μηδενική στην περιοχή των Για φορείς σε όχι ιδιαίτερα βλαπτικά περι-
εφελκυστικών παραμορφώσεων βάλλοντα, η επικάλυψη c του οπλισμού
(κάτω από την ουδέτερη γραμμή) λαμβάνεται ίση με 1,5 cm στις πλάκες και 3 cm
εμφανίζεται ρωγμή. στις δοκούς και τα υποστυλώματα.
h
Γι΄ αυτό, το εντεινόμενο σκυρόδεμα στην κρίσιμη Για τους φορείς αυτούς και για συνήθεις
διατομή περιορίζεται στη θλιβόμενη ζώνη. διαμέτρους οπλισμού σε μία στρώση το στατικό
ύψος προκύπτει ως εξής:
 Η κρίσιμη καμπτόμενη διατομή αποτελείται
από σκυρόδεμα σε βάθος x και χάλυβα σε d = h - 0,05 [m] για δοκό και υποστύλωμα
απόσταση d από την ακραία θλιβομενη ίνα. d = h - 0,02 [m] για πλάκα.
Σ΄ αυτή την περίπτωση το υπολογιστικό ύψος Αν ο οπλισμός είναι σε περισσότερες στρώσεις
είναι το στατικό ύψος d. Είναι η απόσταση του μικραίνει το d.
κ.β του οπλισμού από την ακραία θλιβομενη ίνα.

62
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Πλάτος b : Η διάσταση η κάθετη στο ύψος. πέλματος που υπεισέρχεται στις σχέσεις της
καμπτικής επιπόνησης ενδέχεται να είναι
Αν η διατομή δεν είναι ορθογωνική, διακρίνονται
διαφορετικό σε κάθε κρίσιμη διατομή τους,
περισσότερα πλάτη (bw είναι το πλάτος του
καθώς με την αλλαγή του πρόσημου της ροπής
κορμού).
αλλάζει πέλμα η θέση του θλιβόμενου πέλματος.
Το πλάτος που λαμβάνεται υπόψη στις σχέσεις
σχεδιασμού των φορέων είναι:
 Κάμψη: το πλάτος της (ακραίας) θλιβόμενης
ζώνης*
 Διάτμηση: το μικρότερο πλάτος του κορμού
της ισοδύναμης διατομής
 Στρέψη: το εξωτερικό πλάτος της αρχικής
διατομής

Σε συνεχείς φορείς με διατομές με περισσότερα Σχ. 8.2 Αλλαγή ενεργού πλάτους κατά
από ένα πλάτη το πλάτος b του θλιβόμενου μήκος συνεχούς δοκού

8.3 ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΔΙΑΤΟΜΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Για φορείς με σταθερή διατομή σε όλο το μήκος Ακριβέστερα προκύπτει από την παρακάτω
τους οι κρίσιμες διατομές είναι: σχέση:
Κάμψη: Μία σε κάθε άνοιγμα στη θέση της Μπαρ = Μστηρ. - ΔΜ = Μστηρ - (Vαρ + Vδεξ).bστηρ. /2
μέγιστης ροπής και μία στην παρειά* κάθε
στήριξης.

Vαρ Vδεξ
Σχ. 8.3 Κρίσιμες διατομές ΔΜ [V]

 Η διατομή στη στήριξη επιπονείται με [Μ]


μεγαλύτερη ροπή αλλά έχει σημαντικά
μεγαλύτερο ύψος, αυτό του φορέα της
στήριξης. Έτσι, πιο κρίσιμη είναι η διατομή Σχ. 8.4 Υπολογισμός ροπής στην
παρειά της στήριξης
στην παρειά με τη λίγο μικρότερη ροπή, αλλά
με το σημαντικά μικρότερο ύψος.
Οι κρίσιμες διατομές αυξάνονται, όπως φαίνεται
Η ροπή στην παρειά μπορεί να ληφθεί προσεγ- στο Σχ. 4, αν η διατομή ή η ποσότητα του
γιστικά το 90% της ροπής στη (θεωρητική) οπλισμού μεταβάλλεται κατά μήκος του φορέα
στήριξη. (ενδέχεται δυσμενέστερη να είναι διατομή με
μικρότερη ροπή από τη μέγιστη).
Αν η στήριξη δεν είναι από σκυρόδεμα (ή είναι
από σκυρόδεμα, αλλά δεν έχει αποκατασταθεί Διάτμηση:
συνεργασία του σκυροδέματος στο φορέα και
Οι κρίσιμες διατομές για το σχεδιασμό (ή έλεγχο)
στις στηρίξεις, όπως π.χ. στην περίπτωση
των διαστάσεων της διατομής είναι στην παρειά
προκατασκευασμένων φορέων), η κρίσιμη
κάθε στήριξης.
διατομή είναι στη στήριξη και όχι στην παρειά.

63
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Οι κρίσιμες διατομές για τον


υπολογισμό του εγκάρσιου οπλισμού
είναι σ΄ απόσταση d από την παρειά
κάθε στήριξης, καθώς η διατμητική
ρωγμή εμφανίζεται σ΄ απόσταση d
από την παρειά της στήριξης, όπως
σχολιάζεται στο κεφ. 32.2.

Σχ. 8.5 Φορείς με περισσότερες Στρέψη: Οι κρίσιμες διατομές είναι στις θέσεις
κρίσιμες διατομές της μέγιστης στρεπτικής ροπής οι οποίες είναι
κατά κανόνα στην παρειά των στηρίξεων.

8.4 ΣΧΕΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΜΠΤΙΚΟΥ ΟΠΛΙΣΜΟΥ

Με αναλυτικές σχέσεις
Για την καμπτική επιπόνηση ισχύουν οι παρακάτω σχέσεις:
Α[Link] = [Link] (1) M sd = M Rdu = [Link] .(d-0.4x) (2) εs1/3.5%ο = (d-x)/x (3)
Από τη σχέση (1) προκύπτει το x συναρτήσει του Αs και αντικαθίσταται στη σχέση (2). Προκύπτει
εξίσωση δεύτερου βαθμού ως προς το Αs . Από τη λύση της προκύπτει η τιμή του Αs . Με βάση αυτή
προκύπτει από την (1) η τιμή του x και από τη σχέση (3) προκύπτει αν είναι αποδεκτή η τιμή του εs .
Πρέπει να είναι μεγαλύτερη από την παραμόρφωση διαρροής εy = fsd/Es και μικρότερη από 20%ο.

Με προσεγγιστική Σχέση – Παραδοχή για την Τιμή του z

Αs 1[cm 2 ] = Msd = Msd [kNm] Γίνεται η παραδοχή ότι ισχύει εc = 3.5%o και εs =10%o =>
[Link] 0,9 d .fsd x= 0,25d και z=d-0,4x = 0,9d
[m] [kN/m 2 ]

Με Πίνακες Βλ. ΚΕΦ. 8.7


μsd = Msd [kNm] => από πίνακα τιμή ω C20 => fck =20 MPa
b. d2 .fcd fcd= 20/1, 5 MPa=20.103/1, 5 kN/m 2
[m] [m2 ] [kN/m 2 ] S400 => fsk = 400 MPa
fsd=400. 103/1,15 MPa
Αs 1[cm 2 ] = ω. b[cm].d[cm]. fcd/fsd b : πλατος θλιβομενης ζωνης

Θλιβόμενη διατομή ορθογωνική: Το ω προκύπτει από πίνακες ορθογωνικής διατομής


Θλιβόμενη διατομή μορφής ταυ: Το ω προκύπτει από πίνακες πλακοδοκού με βάση τις
τιμές:
μ sd = ...... , bef /bw= ....... , hf /d =...

Όταν Συνυπάρχει Αξονική


• Για μικρή αξονική Nsd < 0,[Link] :
As1 = ( Msd - Nsd . ys ) / fsd. z + Nsd / fsd , Νsd. : με αλγεβρικη τιμη
ys: η αποσταση του κ.β του εφεκλυόμενου οπλισμού από το κεντροβαρικό άξονα
• Για* μεγάλη αξονική Nsd > 0,[Link] :
μsd = Msd / b.h .fsd
2
, vsd = Nsd / [Link] => πιν.υποστυλωματων => ω ,
Αs [cm 2 ] = ω. b[cm].h[cm]. fcd/fsd Αs1 =As2 =As /2

64
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

8.5 ΣΧΕΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΔΙΑΤΜΗΤΙΚΟΥ ΟΠΛΙΣΜΟΥ

Συνδετήρες Αs΄/s[cm 2/m ] = [Vsd [kN] - Vcd.[kN]].10


η .0,9 d[m].fwd[kN/m 2] η: αριθμός σκελών συνδετήρα
Αs : εμβαδόν ενός σκέλους
bw πλάτος κορμού
Vcd[kN] = τRd.[ kN/m 2] .k.(1,2 +40ρ  l).bw[m].d[m]
ή Vcd[kN] = τRd.[ kN/m 2].bw[m].d[m]
ρ  = As [cm 2 ] /(bw[m].d[m])
k=1,6-d[m] >1,0
Οι συνδετήρες που υπολογίζονται με βάση την maxVsd κρατούνται ίδιοι σ΄όλο το μήκος του
φορέα, γιατί στις περιοχές που είναι μικρή η Vsd είναι μεγάλη η Μsd και είναι πιο έντονος ο
κίνδυνος λυγισμού των διαμήκων θλιβόμενων ράβδων για την αντιμετώπιση του οποίου
απαιτούνται πυκνοί συνδετήρες.

8.6 ΣΧΕΣΕΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΣΤΡΕΠΤΙΚΟΥ ΟΠΛΙΣΜΟΥ

Συνδετήρες As / s [cm 2/m] = Tsd[kNm].104 Ak = (b-t).(h-t)


[Link] [m 2].fwd[kN/m 2] t = max{2c , Ac /u) c: επικαλυψη
u:περιμετρος
Διαμήκης Al [cm 2] = Tsd [kNm].104 .u
[Link] [m 2].fsd [kN/m 2 ] (για γωνία κλίσης ρωγμών θ=45ο)

8.7 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕΣ CEB


(CEB: Ευρωπαϊκή Επιτροπής για το Σκυρόδεμα)

Παλιότερα που δεν ήταν διαθέσιμα τα σύγχρονα υπολογιστικά μέσα είχαν συνταχθεί πίνακες
διευκόλυνσης για τον υπολογισμό του καμπτικού οπλισμού..
Παρακάτω δίνεται περιγραφή του τρόπου χρήσης τους ώστε να μπορεί κανείς να καταλαβαίνει τη
διαδικασία σχεδιασμού στις παλιές μελέτες.

 Για Ορθογωνική (θλιβόμενη) Διατομή

Ακολουθείται η παρακάτω διαδικασία:


Υπολογίζεται η τιμή της ανηγμένης ροπής:
μsd =M sd /[Link]
και εντοπίζεται από τον πίνακα η τιμή του ανηγμενου ποσοστού οπλισμού ω.
Ο οπλισμός προκύπτει από τη σχέση:
As = ω.[Link] /fsd
Στη στήλη του πίνακα που δίνει την τάση του χάλυβα από κάποια τιμή του μsd και πέρα η τιμή πέφτει
κάτω από την τάση διαρροής του χάλυβα, π.χ. για χάλυβα S400 κάτω από την τιμή 378 (=400/1,15).
Αυτή είναι η οριακή τιμή του μsd μετά από την οποία χρειάζεται θλιβόμενος οπλισμός.
Δηλώνεται ως lim μsd. Για S400 είναι lim μsd = 0,33.

65
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Αν είναι μsd > lim μsd, τότε επειδή ο οπλισμός δεν αξιοποιεί την πλήρη ικανότητά του (την τάση
διαρροής του) ακολουθείται η λύση της τοποθέτησης και θλιβόμενου οπλισμού, ο οποίος, όμως,
σήμερα τοποθετείται σε όλες τις περιπτώσεις..
Στην περίπτωση φορέα και με θλιβόμενο οπλισμό το ανηγμένο ποσοστό οπλισμού ω προκύπτει από
άλλο πίνακα που έχει συνταχθεί για συνύπαρξη εφελκυόμενου και θλιβομενου οπλισμού ίσου με το ¼
του εφελκυόμενου (σύμφωνα με την απαίτηση των παλιών κανονισμών ο θλιβόμενος να είναι το ¼ του
εφελκυόμενου οπλισμού).
Από πίνακα, διαφορετικό για κάθε ποιότητα χάλυβα, προκύπτουν δύο ανηγμένα ποσοστά οπλισμού
ω 1 και ω 2 από τα οποία προκύπτει ο εφελκυόμενος και θλιβομενος οπλισμός από τις σχέσεις:
 εφελκυόμενος οπλισμός:
As1 =ω [Link] /fsd
 θλιβόμενος οπλισμός:
As2= ω [Link] /fsd
♦ Ο πίνακας ισχύει και για μη ορθογωνικές διατομές, αρκεί η θλιβόμενη ζώνη του φορέα να είναι
ορθογωνική (τιμή του x περίπου 0,25.d). Στην εφελκυόμενη ζώνη αφού έχει ανοίξει ρωγμή, δεν
ενδιαφέρει η μορφή του φορέα στη ζώνη αυτή.
Ισχύουν και στην περίπτωση πλακοδοκών αρκεί το βάθος x να είναι μικρότερο από το πάχος της
πλάκας.
Στην περίπτωση αυτή στις παραπάνω σχέσεις ως b τίθεται το bef f .
Σε περίπτωση που το x είναι μεγαλύτερο από το πάχος της πλάκας, δηλ. η θλιβόμενη ζώνη δεν είναι
ορθογωνική για μεγαλύτερη ακρίβεια έχουν συνταχθεί οι πίνακες πλακοδοκού που σχολιάζονται
παρακάτω.
• Για Πλακοδοκό
Οι πίνακες αυτοί ισχύουν, εν γένει, όταν η θλιβόμενη ζώνη αποτελείται από περισσότερα από ένα
ορθογώνια, όπου bw και bef f είναι το άθροισμα των πλατών των επί μέρους ορθογώνιων της διατομής
στον ουδέτερο άξονα (ε=0 σ=0) και στην ακραία θλιβόμενη ίνα, αντίστοιχα.

Είναι δύο πίνακες, ο επάνω για φορείς χωρίς θλιβόμενο και ο κάτω για φορείς και με θλιβόμενο
οπλισμό (ο πίνακας συνεχίζεται οριζόντια σε 2 σελίδες).
Κάθε πίνακας αποτελείται από υποπίνακες ανάλογα με το λόγο του ύψους της πλάκας hf προς το
ύψος της δοκού h. Κάθε υποπινακας δίνει την τιμή του ανηγμένου οπλισμού ω πολλαπλασιασμένη
Χ1000 ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα:
• Με βάση το λόγο hf /h εντοπίζεται ο υποπίνακας και με βάση το λόγο b/bw εντοπίζεται στον
υποπίνακα η στήλη των τιμών του ωΧ1000.
Στη στήλη αυτή εντοπίζεται η τιμή ωx1000 που αντιστοιχεί στην ανηγμένη ροπή.
Ο οπλισμός δίνεται από τη σχέση :
 Αs = ω.beff d .fsd / 1000
Αν στην κατακόρυφη στήλη στην τιμή μsd δεν αντιστοιχεί τιμή ω σημαίνει ότι χρειάζεται θλιβόμενος
οπλισμός ο οποίος προκύπτει ως εξής:
Εντοπίζονται οι τιμές μlim και ωlim που αντιστοιχούν στην υπόψη τιμή του μsd. O εφελκυόμενος οπλισμός
Αs1 και o θλιβομενος Αs2 δινονται από τις σχεσεις :
 As1 = [ ω lim + (μsd -μlim)/(1-d2 /d) ].[Link] /fsd
 As2 = [ (μsad - μlim)/(1-d2 /d) ] .beff .d .fcd /fsd

66
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

8.8 ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ


ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΕ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ

 Διαμήκης Οπλισμός για Καμπτοδιάτμηση  Διαμήκης Οπλισμός για Στρέψη


(ισοκατανεμημένος στο πλάτος) (ισοκατανεμημένος στην περίμετρο)

• Πλάκες: Δίνεται με τη μορφή: Τοποθετούνται τέσσερις ράβδοι, μία σε κάθε


διάμετρος /απόσταση, π.χ. Φ8/20. γωνία και τόσες ενδιάμεσες ράβδοι στις επιμήκεις
πλευρές ώστε να προκύπτουν περίπου ίσες
Για την αναγωγή αυτή έχει συνταχθεί πίνακας αποστάσεις των ράβδων στην περίμετρο.
οπλισμού πλακών. Διαιρώντας το As με το συνολικό αριθμό των
ράβδων προκύπτει το εμβαδόν της μίας ράβδου
• Δοκοί, Υποστυλώματα: Δίνεται με τη μορφή και η διάμετρος της π.χ. 6Φ10.
διάμετρος και αριθμός ράβδων, π.χ. 4Φ14.
Στην περίπτωση κάμψης και στρέψης οι ράβδοι
Λόγω του μικρού πλάτους στο οποίο πρέπει να στην κάτω και επάνω πλευρά της διατομής
κατανεμηθεί δεν απαιτείται να δοθεί η απόσταση υπολογίζονται ενιαίες.
των ράβδων. Αρκεί ο αριθμός τους. Μπορούν να
ισοκατανεμηθούν με το μάτι. Για την αναγωγή Το εμβαδόν από τον έλεγχο σε στρέψη που
αυτή έχει συνταχθεί πίνακας οπλισμού δοκών. αναλογεί στην κάτω πλευρά και στην επάνω
πλευρά της διατομής αθροίζεται με το αντίστοιχο
Στην περίπτωση περίπου τετραγωνικών υπο- εμβαδόν που προκύπτει από την κάμψη και
στυλωμάτων ο διαμήκης οπλισμός τοποθετεί- μετά γίνεται η αναγωγή σε διάμετρο και αριθμό
ται συνήθως στις γωνίες (μία ή τρεις ράβδοι) ράβδων.
ώστε να παραλαμβάνει ροπή και προς τις δυο
διευθύνσεις.  Συνδετήρες
Αν η ποσότητα Αs είναι σχετικά μικρή (< 20 cm ) 2 (ισοκατανεμημένοι κατά μήκος του φορέα )
διαιρείται δια του 4 και προκύπτει το εμβαδόν και
η διάμετρος κάθε ράβδου. Δίνονται με τη μορφή: διάμετρος/απόσταση π.χ.
Φ10/15.
Αν είναι μεγάλη (> 25 cm 2) τοποθετούνται τρεις
ράβδοι σε κάθε γωνία, συνολικά δώδεκα ράβδοι. Για την αναγωγή του οπλισμού των συνδετήρων
Το εμβαδόν της μίας ράβδου προκύπτει σε διάμετρο/απόσταση μπορεί να χρησιμοποιηθεί
διαιρώντας το As δια του 12 και απ΄ αυτό ο πίνακας οπλισμού των πλακών.
προκύπτει η διάμετρός της. Οι συνδετήρες που προκύπτουν από σχεδιασμό
σε διάτμηση και στρέψη ενοποιούνται (αθροί-
ζονται τα εμβαδά από κάθε έλεγχο και μετά
(α)
ανάγονται σε διαμετρο / αποσταση χρησιμο-
ποιώντας τον πίνακα των πλακών).

(β)

Σχ. 8. 5 (α) Οπλισμός υποστυλωμάτων,


(β) διάταξη οπλισμού για στρέψη

67
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

8.9 ΕΛΑΧΙΣΤΟΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΟΣ ΟΠΛΙΣΜΟΣ

Πολύ υποοπλισμένες διατομές αστοχούν με • Δοκοί: 4Φ12 (εφελκυόμενος) 2Φ10


απότομη θραύση του οπλισμού πριν υπερβληθεί (θλιβόμενος)
η εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος και
Ανεξάρτητα αν προκύπτει από τους
εμφανιστούν ρωγμές (χωρίς προειδοποίηση:
ψαθυρή θραύση). υπολογισμούς, σ΄ όλες τις δοκούς
προβλέπεται θλιβομενος οπλισμός ίσος με το
Για να αποφευχθεί ο κίνδυνος αυτός απαιτείται 1/2 του εφελκυόμενου.
ελάχιστος οπλισμός που προσδιορίζεται στο κεφ.
♦ Υποστυλώματα : 4Φ14 (οπωσδήποτε μία
56.4 και 56.5. Στους κανονισμούς δίνεται ως
ποσοστό της γεωμετρικής διατομής των φορέων.. ράβδος σε κάθε γωνία).

Για συνήθεις διαστάσεις διατομών πρακτικά


 ΔΙΑΤΜΗΤΙΚΟΣ ΟΠΛΙΣΜΟΣ
ισχύουν τα παρακάτω ελάχιστα οπλισμών:
♦ Δοκοί : Φ6/20 στο άνοιγμα
 ΚΑΜΠΤΙΚΟΣ ΟΠΛΙΣΜΟΣ Φ6/10 κοντά στις στηρίξεις εκτεινόμενος σε
• Πλάκες: κύριος οπλισμός: Φ8/20, μήκος: lκρ =[Link] = 2.(h -2.d1 ).
για μικρό πάχος ( < 16cm ): Φ8/15
οπλισμός διανομής: Φ6/30 ή Φ6/20 ♦ Υποστυλώματα : Φ8/20 στο άνοιγμα
οπλισμός απόσχισης και ελεύθερων άκρων : Φ8/10 στις στηρίξεις εκτεινόμενος σε μήκος
Φ8/30
lκρ. =h/6 ή 0,5 m

8.10 ΜΕΓΙΣΤΟΣ ΟΠΛΙΣΜΟΣ

Υπεροπλισμένες διατομές αστοχούν (λόγω  Μέγιστος αριθμός ράβδων: απόσταση


υπέρβασης της θλιπτικής αντοχής του σκυρο- διαδοχικών ράβδων 3,0 cm το πολύ σε δύο
δέματος) πριν ο χάλυβας να έχει διαρρεύσει και στρώσεις (ο θλιβόμενος μόνο σε μία
να έχουν εμφανιστεί διακριτές ρωγμές και βέλος στρώση).
(χωρίς προειδοποίηση :ψαθυρή θραύση).
Για να αποφευχθεί ο κίνδυνος αυτός πρέπει το • Συνδετήρες
εμβαδόν As του εφελκυόμενου οπλισμού να μην
Για λόγους κατασκευαστικούς (ευχερή μόρφωση
υπερβαίνει μια μέγιστη τιμή η οποία προσδιο-
και δυνατότητα εισαγωγής δονητή) η μέγιστη
ρίζεται στο κεφ. 56.4.
διάμετρος είναι 14 mm και η μικρότερη απόσταση
Για λόγους κατασκευαστικούς (ευχερή μόρφωση 8 cm.
οπλισμού και δυνατότητα δόνησης του σκυρο-
Αν το απαιτούμενο εμβαδόνAs του οπλισμού είναι
δέματος), λειτουργικούς (ικανή πλαστιμότητα των
μεγάλο ( As > 12,0 cm 2) και το πλάτος της
φορέων και μικρό άνοιγμα ρωγμών) και
διατομής είναι αρκετό (b > 25 cm) τοποθετούνται
εμπορικούς (διαθέσιμες διάμετροι στο εμπόριο)
τετράτμητοι συνδετήρες.
οι διάμετροι των οπλισμών δεν μπορούν να
υπερβαίνουν και οι αποστάσεις να είναι Αν το πλάτος της διατομής είναι μικρό, είναι
μικρότερες από τις παρακάτω τιμές: δυνατόν να χρησιμοποιηθούν ράβδοι ποιότητας
S500 αντί S220 (μικραίνει το απαιτούμενο Asw
• Διαμήκης οπλισμός κατά το λόγο των δύο fsk των ράβδων).
 Μέγιστη διάμετρος : 26 mm Παρακάτω δίνονται παραδείγματα σχεδιασμού.

68
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

8.11 ΔΙΑΤΑΞΗ ΔΙΑΜΗΚΟΥΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΕ ΠΛΑΚΕΣ

Ο καμπτικός οπλισμός διατάσσεται, όπως φαί- φαίνεται στο Σχ. 6(β), ευθύγραμμος μέχρι την
νεται στο Σχ, 6: ακραία στήριξη.
Στο άνοιγμα: ο διαμήκης οπλισμός που προέ- Στην περιοχή αυτή προστίθεται οπλισμός επάνω.
κυψε στη διατομή με τη μέγιστη ροπή εκτείνεται:
 ο μισός σ΄ όλο το άνοιγμα μέχρι το μέσον του άνω
πλάτους των στηρίξεων και
 ο μισός κάμπτεται προς τα πάνω σ΄απόσταση 0,2l
0,20l από τη στήριξη.
Στη στήριξη: ο οπλισμός αποτελείται από: 0,2l+d
 το μισό κεκαμμένο του ανοίγματος που (α)
προεκτείνεται στη γειτονική πλάκα (μέχρι τη θέση
που μηδενίζεται η μετατοπισμένη ροπή) περίπου
κατά 0,20l+d από την παρειά της στήριξης, όπως
φαίνεται στο Σχ. 7(α) και,
 (αν απαιτείται), πρόσθετο οπλισμό εκτεινόμενο
επίσης μέχρι την ίδια θέση. (β)
Σε συνεχείς πλάκες με το άνοιγμα της ακραίας
πλάκας μικρότερο από την γειτονική ενδιάμεση η Σχ. 8.6 Διάταξη οπλισμού σε πλάκες
μέγιστη ροπή είναι κοντά στην ακαραία στήριξη
και, γι΄αυτό, ο κάτω οπλισμός παραμένει, όπως

18.12 ΔΙΑΤΑΞΗ ΔΙΑΜΗΚΟΥΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΣΕ ΔΟΚΟΥΣ

Ο καμπτικός οπλισμός διατάσσεται, όπως φαίνε-  Σε ενδιάμεση στήριξη: ο διαμήκης οπλισμός


ται στο Σχ, 7: που προέκυψε με την αρνητική ροπή στην
παρειά της στήριξης εκτείνεται σε μήκος
0,2l + lbnet εκατέρωθεν των παρειών της
lbnet στήριξης.
A s2 A s1 A s2 A s1
Όπου:
lbnet :το απαιτούμενο μήκος αγκύρωσης που
δίνεται από την παρακάτω σχέση
(βλ. κεφ.6.3.2):
Σχ. 8.7 Διάταξη διαμήκους οπλισμού σε δοκό
 lbnet = α.(Φ/4). fsd/fb (1) (1)

 Στο άνοιγμα: ο διαμήκης οπλισμός που


προέκυψε στη διατομή με τη μέγιστη ροπή
εκτείνεται σ΄όλο το άνοιγμα.

69
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

9. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ

ΕΦΑΡΜΟΓΗ 1

Ζητείται ο σχεδιασμός της πλάκας Π1 πάχους 15 cm και της δοκού Δ1 διαστάσεων 25/55 στον
ξυλότυπο στο Σχ. 1 και 2. Φορτία πλάκας: qk = 2 kN/m 2, gk,επ = 1,0 kN/m 2.

Η δοκός φέρει τοίχο ύψους 2,0 m με gτ = 2,0 kN/m 2. Υλικά: C20/25, S500

Δ1 0,40 Δ1

Π1 P1 1,9 Π1

6,0

Σχ. 1 Ξυλότυπος Α Σχ.2 Ξυλότυπος Β

Α. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΛΑΚΑΣ

1. Λειτουργικός έλεγχος πάχους h πλάκας

d ≥ lo/30 = 2,4. 1,9 /30 = 0,15 m


h≥ 0,15 +0,02 =0,17m => Πάχος ανεπαρκές από πλευράς βελών

2. Φορτία
gκι.β = 25 x 0,15 = 3,8 kN/m 2 gd = 1,35 x 4,8 = 6,5 kN/m 2
gkεπ = 1,0 qd = 1,50 x 2,0 = 3,0 kN/m 2
gk = 4,8 kN/m 2 ρd = 9,5 kN/m 2

3.Στατική Επίλυση
max MΠ1 = 9,5.1,92 /2 = 17,1 kN/m

4. Εύρεση Κύριου Οπλισμού Αs

Γεωμετρικά και Τεχνολογικά Χαρακτηριστικά


b = 1.0 [m], d= h-c-Φ/2 = h-0.02 [m] (για τιμή της επικάλυψης c=0.015m) => d = 0.15-0.02 =0.13 m
S500 =>fsd = 500.103/1.15 = 435. 103 kN/m 2

Υπολογισμός Κύριου Οπλισμού


As = Msd/([Link]) = Msd/(0,[Link]) = 17,1/(0,9. 0,13. 435. 103) = 3,4. 10-4 m2
As =3,4 cm2 => Φ8/15 (3,3 cm2) (Είναι ο οπλισμός για 1m = 100 cm πλάκας)
[ 1Φ8 => As΄= 0,5 cm 2. Απαιτούνται 3,4/0,5 = 6,8 ράβδοι/m σε απόσταση 100/6,8=15 cm ]

70
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Δευτερεύων Οπλισμός
Διανομές: 0,2 . 3,3 = 0,7 cm 2 => Φ8/30 (1,6 cm 2) Οπλισμός ελεύθερων άκρων: Φ8/30

Β. ΚΑΜΠΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΟΚΟΥ

1. Φορτία
gκι.β = 25. 1,0. 0,25 . 0,55 = 3,7 kN/m gd = 1,35 . 16,8 = 22,7 kN/m +
gkτοιχ ου = 4,0 + qd = 1,50 . 2,0.1,9 = 5,7
gk πλάκας = 4,8 . 1,9 = 9,1 ρd = 28,4 kN/m
gk = 16,8 kN/m

2 . Στατική Επίλυση: max MΔ1 = 28,4. 6,02 /8 = 128 kNm

3. Εύρεση Οπλισμού Αs1


Γεωμετρικά και Τεχνολογικά Χαρακτηριστικά
d= h-d1 = 0,55 - 0,05 = 0,50 m d1 = c-Φσυν - Φ/2 = 3-1-2/2 = 5 cm
As1 = Msd/([Link]) = Msd/(0,[Link]) = 128/(0,9. 0,50. 435. 103) = 6,5 .10-4m2
As1 = 6,5 cm2 => 6Φ12
[1Φ12 =>1,1 cm2 Απαιτούνται 6,5/1,1 = 6 ράβδοι]
Τίθεται θλιβόμενος οπλισμός As2 = 3Φ12 (Αs2= 3,3 cm2)

Γ. ΔΙΑΤΜΗΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΟΚΟΥ ΣΤΟ ΣΧ. 1

1. Στατική επίλυση:
max Vsd = 28,4. 6,0/2 = 85,2 kN

2. Έλεγχος Επάρκειας Διατομής


C20 => fcd = 20.103/1.50 = 13.3. 103 kN/m 2 , ν= (0,7-fck /200) = (0,7-20/200) = 0,6
Ανίσωση ασφαλείας: VRd2 ≥ max Vsd
VRd2 = 0,5.ν.fcd. bw . 0,9d = 0,5. 0,6. [Link],25. 0,9 . 0,50 = 449 kΝ > 85,2 => διατομή δεκτή

3. Εύρεση Συνδετήρων
Ανίσωση ασφαλείας: VRd3 ≥ max Vsd VRd3= VRdw +Vcd = (0,9 d/s). Asw. fsd + Vcd
όπου:
VRdw: η τέμνουσα που αναλαμβάνουν οι συνδετήρες Vcd : η τέμνουσα που αναλαμβάνουν οι επικουρικοί
μηχανισμοί 0,9d/s: ο αριθμός των συνδετήρων (τοποθετημένων σε απόσταση s) που τέμνει η τομή
Asw : η. Asw ’ το εμβαδόν όλων των σκελών των συνδετήρων (η ο αριθμός των σκελών, Asw ’ το εμβαδόν του ενός
σκέλους του συνδετήρα)

Θέτοντας maxVsd = VRd3 προκύπτει: η. Αsw ΄/s [m2/m] = maxVsd’ [kN] –Vcd.[kN]
0,9 d[m].fw d[kN/m2]
( η : αριθμός σκελών συνδετήρα)
( Αs ΄ : εμβαδόν ενός σκέλους)
Yπερ της ασφαλείας τίθεται Vcd = 0 προκύπτει: Επιλέγονται δίτμητοι συνδετήρες:η=2 =>

71
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

2Αsw΄/s = 85,2 / (0,9. 0,5 .435.103) = 4,6. 10-4 m 2 /m = 4,6 cm 2/m (1)

Δ. ΣΤΡΕΠΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΟΚΟΥ

1. Στρεπτικό Φορτίο και Στατική Επίλυση


To στρεπτικό φορτίο m T της δοκού είναι η Μsd της πλάκας στη θέση του κ.β.άξονα της δοκού:
m T= 9,5. (1,9+0,25/2) = 19,2 kNm/m Tsd = m T. L/2 = 19,2. 6,0/2 =57,6 kNm
2. Στοιχεία διατομής
t = max {2. 3,0 . (0,25. 0,55)/[2.(0,25+0,55)] } = 0,09 m Ak = (0,25-0,09).(0,55-0,09) = 0,07m 2
3. Εύρεση Οπλισμού Συνδετήρων
Συνδετήρες για στρέψη : Asw/s = 57,6 /(2 .0,07 .435.103) = 9,5. 10-4 m 2 /m = 9,5 cm 2/m
Συνολικοί συνδετήρες από διάτμηση και στρέψη): Asw/s = 4,6/2 + 9,5 = 11,8 cm 2 /m (1) => Φ12/10
(Επιλέγεται διάμετρος Φ8 => As ΄=π.82/4= 0,5 cm 2
(1) => 0,5/s=11,8 => s = 0,5/11,8 = 0,04 m πολύ μικρό.
Επιλέγεται διάμετρος Φ12 => As ΄=π.1,22/4= 1,13 cm 2 => (1) => 1,13/s=11,8 => s = 0,10 m).
4. Εύρεση Διαμήκους Οπλισμού
Διαμήκης στρέψης: Al = 57,6 [2.(0,25+0,55)]/(2.0,07. 435 .103) =15,0. 10-4 m -2 = 15,0 cm 2
Αριθμός ράβδων για να είναι ισοκατανεμημένοι στην περίμετρο: 6
Εμβαδόν μιας ράβδου: 15,0/6 =2,5 cm 2 => Φ18
Ενοποίηση Διαμήκους Κάμψης και Στρέψης
Στο κάτω πέλμα: (από κάμψη) 6,6 + (από στρέψη) 15/3 = 11,3 cm 2 => 6Φ16
Στο πάνω πέλμα: (από κάμψη) 3,3 + (από στρέψη) 15/3 = 8,0 cm 2 => 4Φ16
Στο μέσον του ύψους: (από στρέψη) 2Φ18
4. Έλεγχος Επάρκειας Διατομής
ΤRd1 = [Link] .t = 0,4. 13,3. 103. 0.07.0,09= 33,5 < 54=Tsd => η διατομή δεν είναι δεκτή
v= 0,7.(0,7-fck /200) =0,7.(0,7-20/200) = 0,4

72
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΟΠΛΙΣΜΩΝ

Δ1 Δ1

Π Π

Ξυλότυπος Β Ξυλότυπος Α

α 6Φ16

2Φ18
Φ12/10

α 4Φ16

Μηκοτομή δοκού Δ1

4Φ16 4Φ16

2Φ18

2Φ18

6Φ16
6Φ16

Εγκάρσια τομή α-α δοκού Δ1 Σχ.1 Εγκάρσια τομή α-α δοκού Δ1 Σχ.2

73
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΕΞΑΣΚΗΣΗ

Στο σχήμα .δίνεται η κάτοψη του φέροντα οργανισμού και στοιχεία της μελέτης δύο στεγάστρων, του
στεγάστρου Α και του στεγάστρου Β.
Κ1 Κ1 gεπ = 1.0 kN/m 2 qk = 1,5 kN/m 2
C20/25, S500
Δ2 1,5 Δ2 Πλάκες: h = 20 cm,
Π1 Π2 Δοκοί: b/h = 30/60 cm
Κ2 20 20 Κ2
Υποστυλώματα: b/h =30/30,
Δ1
1,5 Δ1
Eπικάλυψη οπλισμού: c = 4 cm
=
2,0 4,0
Στέγαστρο Α Στέγαστρο Β
Ζητούνται τα παρακάτω:

1. Για το στέγαστρο Α:
1.1 Το στατικό σύστημα και το φορτίο σχεδιασμού της πλάκας και της δοκού Δ1-Δ2.
1.2 Το αξονικό φορτίο σχεδιασμού των υποστυλωμάτων Κ1 και Κ2.
1.3 Λειτουργικός έλεγχος της επάρκειας του πάχους της πλάκας Π1.
1.4 O οπλισμός της πλάκας Π1.
1.5 Ο καμπτικός οπλισμός της δοκού Δ1 (όχι της Δ2) .
1.6 Ο διατμητικός οπλισμός της δοκού Δ1. Η τέμνουσα η αναλαμβανόμενη από τους μηχανισμούς
του διατμητικά άοπλου σκυροδέματος να ληφθεί ίση με 40 kN.
1.7 Σχεδίαση του οπλισμού της πλάκας Π1 (σε κάτοψη),
1.8 Εκτίμηση του οπλισμού της δοκού Δ2.
1.9 Σχεδίαση του οπλισμού της δοκού Δ1-Δ2 σε κατά μήκος και εγκάρσια τομή.
1.10 Σχεδίαση των πιθανών θέσεων των ρωγμών στην κάτοψη της πλάκας Π1 και σε κατά μήκος
τομή δοκού Δ1-Δ2 που θα εμφανιστούν αν ο κύριος οπλισμός της πλάκας και ο
καμπτικός ή διατμητικός, ή στρεπτικός οπλισμός της δοκού είναι ανεπαρκής.

2. Για το στέγαστρο Β:

2.1 Το στατικό σύστημα της πλάκας Π1 και της δοκού Δ1-Δ2,.


2.2 Λειτουργικός έλεγχος της επάρκειας του πάχους της πλάκας Π1.
2.3 Σχεδίαση του οπλισμού της πλάκας Π1.
2.4 Τα φορτία της πλάκας, των δοκών και των υποστυλωμάτων είναι μεγαλύτερα ή μικρότερα
από τα αντίστοιχα φορτία στο στέγαστρο Α και γιατί;
2.5 Το μέγιστο φορτίο που μπορεί να φέρει η πλάκα Π1 αν η πλάκα οπλιστεί με Φ12/20.
2.6 Το μέγιστο φορτίο που μπορεί να φέρει η δοκός αν η δοκός Δ1 οπλιστεί με διαμήκη
οπλισμό 4 Φ16 και εγκάρσιο οπλισμό Φ8/10.
2.7 Αν μειωθεί το πλάτος (μόνον) των δοκών, θα αυξηθεί ή θα μειωθεί (α) η καμπτική αντοχή τους,
(β) η διατμητική αντοχή τους, (γ) η στρεπτική ανγτοχή τους και γιατί ;
2.8 Το απαιτούμενο μήκος αγκύρωσης των ράβδων του οπλισμού της πλάκας θα αυξηθεί ή θα
μειωθεί αν τοποθετηθούν περισσότερες ράβδοι αλλά μικρότερης διαμέτρου ώστε να μην αυξηθεί
ο συνολικός οπλισμός;

74
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

ΕΦΑΡΜΟΓΗ 2

Στο σχήμα δίνεται ο ξυλότυπος μικρού κτίσματος αποτελούμενος από πλάκες πάχους 20 cm,
δοκούς 25/60 και υποστυλώματα 30/30.
Τα φορτία των πλακών είναι: gεπ,k =1.00kN/m2 , qk =5.00kN/m2.
Υλικά C20/25, S500s. Επικάλυψη οπλισμού 3 cm.
Ζητείται ο υπολογ ισμός και η σχεδίαση του οπλισμού των πλακών και των δοκών.

Π3 2,00

Δ1 Δ2 Δ3

Π1 6,25
Δ4 Π2
κενό

2,00 2,50 2,00


62

A.ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΠΛΑΚΩΝ

1. Φορτία
gκι.β = 25 . 0,20 = 5,0 kN/m2
gkεπ = 1,0
gk = 6,0 « ρd = 1,35. 6,0 + 1,5. 5,0 = 15,6 kN/m2

2. Στατική Επίλυση
Στατικά συστήματα: ΠΛΑΚΑ Π1 ΠΛΑΚΑ Π2, Π3

l = 6,0 m l = 2,0 m
H πλάκα Π2 είναι τριέρειστη. Αντιστοιχεί στο μισό μιας
στενόμακρης τετραέρειστης πλάκας η οποία μπορεί να
ισοδυναμηθεί με μια διέρειστη και η τριέρειστη με μισή
διέρειστη, δηλ. πρόβολο.

Κρίσιμες διατομές: Π1: μέσον ανοίγ ματος


Π2, Π3: παρειά στήριξης
Τιμές ροπών:
max MΠ 1 = 15,6. 6,02 /8 = 70,2 kN/m, min MΠ 2 = min MΠ 3 = 15,6. 2,02 /2 = 31,2 kN/m

1. Εύρεση Κύριου Οπλισμού Αs – Στατικός Ελεγχος h


 Στοιχε ία Διατομών:
b = 1.0 m, d= h-c-Φ/2=20-3-1,0/2 = 16 cm=0.16m,
S500 =>f s d = 500.103 /1.15 = 435.103 kN/m2

75
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

 Υπολογισμός Κύριου Οπλισμού

As = Msd/([Link]) = Msd/(0,[Link]) = Msd/(0,9. 0,16. 435. 103) = Msd/(6,6.104) m2


Πλάκα Π1: Ms d = 70,2 kNm
As = 70,2.10- 4 /6,6. =11,8. 10- 4 m2 =11,8 cm2 => Φ12/8
Πλάκα Π2 Π3 : Ms d = 31,2 kNm
As = 31,2 .10- 4 /6,6. = 5,1.10- 4 m2 = 5,1cm2 => Φ8/10
 Υπολογισμός Δε υτε ρε ύοντα Οπλισμού
Οπλισμός διανομών: Π1: 0,2.11,8=2,4 cm2 => Φ8/20
Π2,Π3: 0,2.5,1=1,0 cm2 => Φ8/30
Οπλισμός απόσχισης Π2 : 0,5.5,1= 2,5 cm2 => Φ8/20

Β. ΚΑΜΠΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΟΚΩΝ Δ1-Δ2-Δ3 ΚΑΙ Δ4

1. Στατικό Σύστημα:

Δ1-Δ2-Δ3
[Μ s ]

2,15m 2,20m 2,15m

Δ4
[Μs ]
6,00 m
2. Φορτία: gd,ι.β = 25. 0,25 . (0,60 – 0,20) = 2,5 kN/m2
Από πλάκα δοκοί Δ1 , Δ3: ρd, πλάκας = 15,6 . 6,0/2 = 46,8
Από πλάκα δοκός Δ2: gd, πλάκας = 15,6 . 2,0 = 31,2
Συνολικό φορτίο: Δ1 , Δ3: ρd =2,5+46,8 = 49,3 kN/m2
Δ2 ρd =2,5+31,2 = 33,7 kN/m2
2 . Στατική Επίλυση:
 Δοκός Δ1-Δ2-Δ3
Λόγ ω του μικρού μήκους και φορτίου της Δ2, η καμπτική ροπή της αναμένεται αρνητική στο
άνοιγ μά της, οπότε κρίσιμες διατομές είναι αυτές της στήριξης (διατομές με τη μεγ αλύτερη
αρνητική ροπή). Γι΄αυτό, αρκεί ο υπολογ ισμός της καμπτικής ροπής μόνον των πρόβολων δοκών
Δ1 και Δ2 στην παρειά της στήριξης (κρίσιμη διατομή).
max MΔ1 = max MΔ3 = 49,3. 2,02 /2= 98,6 kNm
 Δοκός Δ4
Κρίσιμη διατομή στο μέσον του ανοίγ ματος : max MΔ4 = 33,7. 6,02 /8 = 153 kNm

3. Εύρεση Οπλισμού Αs
 Στοιχε ία Κρίσιμων Διατομών:
d= h-d1 = 0,60 - 0,05 = 0,55 m d1 = c-Φσυν- Φ2 = 3-1-2/2 = 5 cm
 Υπολογισμός Οπλισμού:
Δοκός Δ1-Δ2-Δ3 As 1 = 98,6/(435.103 . 0,9 .0,55) = 4,6. 10- 4 m2 =4,6 cm2 => 4 Φ12
Τίθεται As 2 => 2Φ12
Δοκός Δ4 As 1 = 153/(435.103 . 0,9 .0,55) = 6,9. 10- 4 m2 = 6,9 cm2 => 5 Φ14
Τίθεται As 2 => 3Φ14

76
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Γ. ΔΙΑΤΜΗΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΟΚΟΥ Δ1-Δ2-Δ3

Vs dΔ1 , παρ = Vs dΔ3 , παρ = 49,3 . 2,0 = 98,6 kN,


Vs dΔ1 - Δ2 = Vs dΔ2 - Δ3 = 33,7.2,20/2 –(98,6-98,6)/2,2= 37,0 kN.
O σχεδιασμός γ ίνεται με την μεγ αλύτερη τιμή Vs dΔ1 , παρ = 98,6 kN
Vs d σ΄ απόσταση d από την παρειά = 49,3 (2,0-0,55) = 71,5 kN
Έλεγ χος Επάρκειας Διατομής:
VRd2 = 0,5. (0,7-20/200).13,3.103 . 0,25. 0,9. 0,55 = 494 kN > 98,6 kN
Υπολογ ισμός Συνδετήρων:
Vc d = τ d .bw.d= 1,0/1,5.103 . 0,25.0,55 = 91,7 ΚΝ> Vs d γ ια Δ1 και Δ3.
Για τη δοκό Δ2 λόγ ω συνύπαρξης στρέψης τίθεται Vc d = 0.
Για τις δοκούς Δ1 και Δ3 τίθεται ο ελάχιστος οπλισμός Φ8/20
Για τη δοκό Δ2:
As w/s = 71,5 / (0,9. 0,55. 435. 103 ) = 3,3. 10- 4 m2 = 3,3 cm2

Δ. ΣΤΡΕΠΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΔΟΚΟΥ Δ1-Δ2-Δ3

1. Στρεπτικό Φορτίο και Στατική Επίλυση


Στρεπτική επιπόνηση αναπτύσσεται μόνο στην δοκό Δ2.
To στρεπτικό φορτίο είναι η Μs d της πλάκας στη θέση του κ.β.άξονα της δοκού Δ2:
mT = 15,6. (1,9+0,25/2) = 31,6 kNm/m T s d = mT . L/2 = 31,6. 2,2/2 =34,8 kNm

2. Στοιχεία διατομής
3.
t=max{2. 3,0 . (0,25. 0,60)/[2.(0,25+0,60)] } = 0,09 m
Ak =(0,25-0,09).(0,60-0,09) = 0,08m2
3. Εύρεση Οπλισμού Συνδετήρων
Συνδετήρες γ ια στρέψη : As w/s = 34,8/(2 .0,08 .435.103 ) = 5,6. 10- 4 m2 /m = 5,6 cm2 /m
Συνολικοί συνδετήρες από διάτμηση και στρέψη):
As w/s = 3,3/2 + 5,6 = 7,2 cm2 /m (1) => Φ8/8
(Επιλέγ εται διάμετρος Φ8 => As ΄=π.82 /4= 0,5 cm2
(1) => 0,5/s=11,3 => s = 0,5/7,1 = 0,08 m )
4. Εύρεση Διαμήκους Οπλισμού
Διαμήκης στρέψης: Al = 34,8 [2.(0,25+0,60)]/(2.0,08. 435 .103 ) =9,1. 10- 4 m- 2 = 9,1 cm2
Αριθμός ράβδων γ ια να είναι ισοκατανεμημένοι στην περίμετρο: 6
Εμβαδόν μιας ράβδου: 9,1/6 =1,5 cm2 => Φ14
Ενοποίηση Διαμήκους Κάμψης και Στρέψης
Στο κάτω πέλμα: (από κάμψη) 4,4 + (από στρέψη) 9,1/3 = 7.4 cm2 => 7Φ12
Στο πάνω πέλμα: (από κάμψη) 2,2 + (από στρέψη) 9,1/3 = 5,2 cm2 => 5Φ12
Στο μέσον του ύψους: (από στρέψη) 2Φ14
5. Έλεγχος Επάρκειας Διατομής
Τ Rd1 = v.f c [Link].t = 0,4. 13,3. 103 . 0.08.0,09 = 35 < 54=T s d => η διατομή δεν είναι δεκτή
v= 0,7.(0,7-f c k /200) =0,7.(0,7-20/200) = 0,4

77
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Ε. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ

1,9
Π3
Δ2
Δ1 Δ3

Π1 6,25
κενό Π2

2,00 2,50 2,00

Ξυλότυπος

4Φ12
1Φ12
2Φ14
4Φ12 α 5Φ12
β

Φ8/8
2Φ14

2Φ12 α
7Φ12 β 2Φ12

2Φ12
5Φ12

Κατά μήκος τομή δοκού Δ!-Δ2-Δ3


5Φ12 4Φ12

2Φ14

7Φ12 2Φ12

Β-β α-α
Εγ κάρσιες τομές δοκού

78
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

ΕΦΑΡΜΟΓΗ 3

Ζητείται ο σχεδιασμός των πλακών στο σχήμα.


C16 , S400 , πάχος πλακών 16 cm
gεπ = 1,5 kN/m 2, q = 6,0 kN/m 2

10,0 4,0

Π1
5,0 Π1
Π3

5,0 Π2

ΕΚΛΟΓΗ ΠΑΧΟΥΣ (ΓΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΒΕΛΩΝ)


Π1: lo =0,8 .5,0=4,0 m.
Π2: lo = 0,8 .4,0=3,2 m.
Π3 : lo= 1,0 . 4,0 =4,0 m.
d≥ max lo/30 = 4,0 /30 = 0,13 m h=0,13 +0,02 =0,15m Εκλεγεται h=0.16m

ΦΟΡΤΙΑ
gι.β = 25 x 0,16 = 4,0 kN/m 2
gεπ = 1,5 «
g = 5,5 « ρd = 1,35 x 5,5 + 1,5 x 6,0 = 16,4 kN/m 2

ΣΤΑΤΙΚΗ ΕΠΙΛΥΣΗ ΕΙΚΟΝΕΣ ΔΥΣΜΕΝΩΝ ΦΟΡΤΙΣΕΩΝ

ΜΠ1-Π2 = (16,4 .5,03 + 16,4 .4,03) /[ 8 (5,0 +4,0)] = -43 kNm 16,4
VΠ1--Π2αρ= 0,5.16,4.5,0 +43,0/5,0 = 49,6 kN
VΠ1-Π2δεξ= 0,5.16,4.4,0 +43,0/4,0= 51,8 kN Π1 Π2

ΜΠ1-Π2παρ = 43 - (49,6+51,8)/2 .0,20/2 = 37,9 kNm


ΜΠ1-Π2 = ( 6,4 .5,03 + 5,5 .4,03) / [8 (5,0 +4,0)] = 33,5 kNm 5,5
VΠ1 = 0,5.16,4.5,0 -33,5 /5,0= 34,3 kN
VΠ2 = 0,5.5,5.4,0 - 33,5 /4,0= 2,6 kN>0 ,min MΠ2>0
maxMΠ1 = 34,32/ (2.16,4) = 35,6 kNm

ΜΠ1-Π2 = ( ,5 .5,03 + 16,4 .4,03) / [8 (5,0 +4,0)] = 24,1kNm


VΠ2 = 0,5.16,4.4,0 -24,1 /4,0 = 26,8 kN
79
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

VΠ1= 0,5.5,5 .4,0 -24,1 /4,0 = 5,0 kN > 0 min MΠ1>0


maxMΠ2 = 26,82/ (2.16,4) = 21,9 kNm
maxMΠ3 = 16,4.4,02 /8 = 32,8 kNm Π3
ΟΠΛΙΣΜΟΣ

Ανοιγμα Π1 : Μ =35,6 kNm


μsd=35,6/(1,0.0,142.16.103/1,5) =0,17 => ω =0,19
Αs =0,19 .100.14 .(16/1,5) / (400/1,15) = 8,17 cm 2 => Φ10/9 (8,72)

Διανομές: 8,72 .0,2 = 1,74 cm => Φ6/16


2

Αποσχισης: 8,72.0,5 = 4,36 cm 2 => Φ8/11

Ανοιγμα Π2 : Μ = 21,9 kNm


μsd = 21,9/(1,0.0,142.16.103/1,5)=0,10 => ω=0,11
Αs =0,11 .100 .14 .(16/1,5) / (400/1,15) = 4,73cm 2 => Φ10/16(4,91)
Διανομέ;ς: 4,91 . 0,2 = 0,98 cm =>
2
Φ6/30
Αποσχισης: 4,91.0,5 = 2,46 cm => Φ6/11
2

Ανοιγμα Π3 : Μ = 32,8 kNm


μsd = 32,8/(1,0.0,142.16.103/1,5)=0,16 => ω=0,18
Αs =0,18.100.14 .(16/1,5) / (400/1,15) = 7,74 cm 2 => Φ10/10 (7,85)
Διανομές: 7,85 . 0,2 = 1,57cm 2 => Φ6/18
Αποσχισης: 7,85 .0,5 = 3,92 cm 2 => Φ8/12

Στηριξη Π1-Π2: Μ =37,9 kNm


μsd=37,9/(1,0.0,142.16.103/1,5) = 0,18 => ω =0,21
Αs =0,21.100.14.(16/1,5)/(400/1,15) = 9,03
κεκαμμενα από Π1 : Φ10/18 = 8,72/2 = 2,86
καμμενα από Π2 : Φ19/32= 4,91/2 = 2,46 + 5,32 -
προσθετα: 3,71 =>Φ10/20(3,93)

80
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

4. Παράδειγμα Σχεδιασμού Δοκού – Εύρεση Οπλισμού

Στοιχεία δοκού: C16, S400

Gd=100 kN MT=20 kNm Gd=50 kN 1,0 m


Gd=50 kN/m

0,6 0,5
2,0 5,0 2,0

0,25
300 200

[M]
300
200
100

50
242 150
[V]
10

10 [T]

 ΚΑΜΨΗ

• ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΥΨΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΟΧΕΣ


d = h-0,05 = 0,60 -0,05 = 0,55 m
fcd= 16 .103 /1,5 =10,7.103 kN/m 2
fsd = 400 .103/1,15 = 347,8 .103 kN/m 2

• ΤΥΠΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕΣ


μsd = Msd [kNm] = 0,0012 . Μsd /b
b . d2 .fcd
Αs [cm 2 ] = ω. b[cm].d[cm]. fcd/fsd = 1,69 . ω .b

• ΔΙΑΤΟΜΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ
ανοιγμα ΑΒ : ΜΑΒ = 152 kNm
παρεια στηριξης Α : MA = -0,9 x 300 = -270 kNm
παρεια στηριξης Β: MB = -0,9 x200 = -180 kNm

81
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

• ΕΥΡΕΣΗ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΜΕ ΠΙΝΑΚΕΣ

Ανοιγμα ΑΒ : Στηριξη Α Στηριξη Β


M =+152 kNm -270 kNm -180 kNm

b= 1.00 m b=0,25 m b = 0,25


μsd = 0,046 μsd= 0,33 μsd= 0,22
hf /d=10/55=0,18
bef f /bw=100/25=4 }
ω = 42/1000 ω=0,46 ω = 0,21

As = 7,0 cm 2 As = 19,2 cm 2 As = 11,0 cm 2

4Φ16 (8,04 cm 2 ) 6Φ20 (18,8 cm 2 ) 4Φ20 (12,5 cm 2 )

 ΕΥΡΕΣΗ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΜΕ ΠΑΡΑΔΟΧΗ z = 0,9 d

Τύπος υπολογισμού : Αs [m 2 ] = Msd [kNm]____


0.9. d[m]. fsd [MPa]. 103

Άνοιγμα ΑΒ: Αs = 152/(0,9.0,55.348.1000) = 7,1. 10-4m 2 = 7,1 cm 2 => 4Φ16

Στήριξη Α: Αs = 270/(0,9.0,55.348.1000) = 7,1. 10-4m 2 = 19,1 cm 2 => 6Φ20

Στήριξη Γ : Αs = 180/(0,9.0,55.348.1000) = 7,1. 10-4m 2 = 11,1 cm 2 => 4Φ20

• ΔΙΑΤΜΗΣΗ

1. ΕΛΑΧΙΣΤΟΣ ΟΠΛΙΣΜΟΣ
- στο άνοιγμα ρwmin = 0,0016, s= 200 mm } = Φ6/20
- κοντά στις στηρίξεις Φ8/20 σε μήκος: lκρ =[Link] = 2 (0,6-2 .0,05 ) = 1,0 m

2. Μ ΕΓΙΣΤΗ Τ ΕΜΝΟΥΣΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ


Απόσταση Δx εμφάνισης διατμητικης ρωγμής : Δx = 0,20 + 0,55 = 0,75 m
Διαφορά Vsd στο μήκος Δx : ΔV = Δx .q = 0,75 . 50 =37,5 κΝ
Τέμνουσα σχεδιασμού Vsd ΄= 212,5-37,5 =175 kN

3. T ΥΠΟΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
Συνδετήρες Αsw΄/s [cm2/m] = [Vsd [kN] –Vcd.[kN] ]. 10
η .0,9 d[m].fwd[kN/m 2]
( η : αριθμός σκελών συνδετήρα)
( Αs ΄ : εμβαδόν ενός σκέλους)

82
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

Vcd = VRd1[kN] = τRd.[ kN/m 2] .k.(1,2 +40ρ  l).bw[m].d[m]


ρ  = As [cm 2 ] /(bw[m].d[m]) k=1,6-d[m] >1,0
τRd =0,22 . 10 kN/m
3 2
k= 1,6 - 0,55 = 1,05 m bw = 0,25 m d= 0,55m
ρl =As /(bw.d ) =8,04/(25.55 ) =0,007
VRd1 = 0,22 .1000 .1,05 . (1,2 + 40.0,007).0,25 .0,55= 45 kN

Επιλέγονται διτμητοι συνδετηρες => η = 2

Αs΄/s = ( Vsd ΄- 45 )/ (2.0,9. 0,55 .220 .103/1,15 ) = 6,9cm2/m

ΣΤΡΕΨΗ

• Τυποι σχεδιασμού
Συνδετήρες As /s[cm 2/m] = Tsd[kNm].104
[Link] [m 2].fwd[kN/m 2]
Ak =(b-t).(d-t) t=max{2c , Ac /u] u :περίμετρος c : πάχος επικάλυψης
Διαμήκης Al [cm2] = Tsd [kNm].10 .u 4

[Link] [m 2].fsd [kN/m 2 ]

• Γεωμετρικά χαρακτηριστικά
t= max{2.3,0, (25.60)/[2.(25+60)] } = 8,8cm = 0,088 m
Ak = (0,25-0,088).(0,60-0088) = 0,088 m 2 u = 2.( 25+60) = 170 cm. = 1,7 m.

• Εύρεση οπλισμού συνδετήρων


Συνδετήρες για στρέψη : Asw/s = 10.104/(2 .0,088 .220.103/1,15) = 3,15cm 2/m
Συνολικοι συνδετηρες (διατμηση και στρέψη) : Asw /s = 6,9 +3,2 = 10,1 cm 2 /m, => Φ10/8

• Οπλισμός συνδετήρων κατά μήκος της δοκού:


Ελάχιστος οπλισμός για διάτμηση και στρέψη: Asw ΄/s = 1,5 (Φ6/20) + 3,2 = 4,7 cm 2/m => Φ8 /9 (4,8 )
Τεμνουσα που αντιστοιχεί στον οπλισμό αυτό : Vsd ΄ = 20. 4,8+45 = 141 kN
Στις περιοχές με Vsd > 141 kN θέτουμε Φ10/8 Στις περιοχές με Vsd < 141 kN θέτουμε Φ8/9

• Εύρεση διαμήκους οπλισμού


Διαμήκης στρέψης :
Al = 10.104.[2.(25+60)]/(2.0,088.400 .103/1,15) =3,0 cm 3
αριθμός ράβδων για να είναι ισοκατανεμημένοι στην περίμετρο: 6
Διάμετρος μιας ράβδου 3,0/6 =0,5 cm 2 => Φ8 => 6Φ8

• Ενοποίηση διαμήκους κάμψης και στρέψης


Στην κάτω πλευρά: από κάμψη: 8,04 από στρέψη: 3,0/3 =1,0 cm 2
Συνολικά : 9,04 cm 2 , πι. δοκών => 4Φ18
Στην πάνω πλευρά: από κάμψη :8,04 .1/3 =2,7 cm 2
Συνολικά: 2,7+1,0 = 4,7 => 3Φ14

83
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

5. Παράδειγμα Υπολογισμού Διαστάσεων Δοκού

• ΣΤΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - Φ ΟΡΤΙΑ - ΟΠΛΙΣΜΟΣ

Ζητείται το ελάχιστο ύψος δοκού με μήκος, στατικό σύστημα, φορτία και οπλισμό αυτά της δοκού του
προηγούμενου παραδείγματος.

1. ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΚΑΜΨΗ μsd < μlim (για να μην προκυπτει θλιβομενος οπλισμος)

Υποθετουμε d=0,55 m.
Aνοιγμα ΑΒ Διατομη πλακοδοκος hf /d =0,18 , bef f / bw = 4 } => μlim = 0,212
μsd=150/(1,0.d2.16.103 / 1,5) = μlim =0,212 => d= 0,26 m

Στηριξη Α,Β : Διατομη ορθογωνικη , S400 μlim = 0,33


μsd =270/(0,25.d2.16.103 /1,5) =0,33 => d= 0,54 m

2. ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΔΙΑΤΜΗΣΗ Vsd =VRd2

Vsd = 175 kN (v= 0,7-16/200 =0,62 )


VRd2= 0,[Link].0,9d = 0,4.0,62.16.1000/1,5.0,9d =>
Vsd =175 kN => d=0,24 m

3. ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΣΤΡΕΨΗ Τsd=TRd1

Tsd = 10 kNm
Εστω d=0,55 οποτε t = max{2.3 ,(25.60)/[2.(25+60)] } = 8,8cm = 0,088 m
Ak =(0,25-0,088).(0,60-0088) = 0,088 m 2 v=0,70.(0,70-16/200
TRd1=[Link] .t = Tsd =>
2.0,43.16.1000/1,5.(0,25-0,088).(d-0,088).0,088 = 10 kNm = > d = 0,15 m

4. ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΔΙΑΤΜΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΡΕΨΗ (Τsd/TRd1 + Vsd/VRd2)2 =1

10/[2.0,43.16.1000/1,5.(0,25-0,088).
(d-0,088).0,088]+175/[0,4.0,62.16.1000/1,5.0,9d= =√1 => d = 0,42 m

Το ζητουμενο d ειναι το μεγαλυτερο απο τα προηγουμενα d= 0,54 m => h = 0,60 m

84
Αρχές Σχεδιασμού και Εφαρμογή

6. Παράδειγμα Εύρεσης Μέγιστου Φορτίου Δοκού

• ΣΤΑΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΦΟΡΤΙΑ - ΟΠΛΙΣΜΟΣ

Ζητείται το μέγιστο φορτίο δοκού με μήκος, διαστάσεις , στατικό σύστημα και οπλισμό αυτά της δοκού
στο παράδειγμα 8. 9.

1. ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ KΑΜΨΗ

• Ανοιγμα ΑΒ As= 4Φ16 = 8,04 cm2


ω =As .fsd/([Link])= 0,042
Απο πινακα πλακοδοκου για hf /d =0,18 και bef f /bw =4 => μsd=0,05
μsd = μRd = MRd/(b.d .fcd) => MRd = 0,05.1,0.0,55.0,55.16.1000/1,5 =161 kNm
2

Msd=gd.8,02 /8 + (MA+MB)/2 , MA =- 100.2,0-gd.2,02/2 =- [Link]-200


MB = - 50.2,0-gd.2,02/2 =- [Link]-100
MsdAB = [Link]-150 kNm
Msd =MRd => [Link]-150 = 161 => gd =52 kN/m

• Στηριξη Α, Αs= 6Φ20 =18,9 cm2


ω =As .fsd/([Link])= 0,046
Απο πινακα ορθογωνικης διατομης μRd=0,34 => MRd = 270 kNm
MAπαρ = MRd => 0,9 ( [Link]+200) = 270 => gd=50 kN/m

2. ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΕ ΔΙΑΤΜΗΣΗ

• EΛΕΓΧΟΣ ΣΥΝΔΕΤΗΡΩΝ : VRD3 = VSD

Στηριξη Α:Συνδετηρες Φ 10/9


As ' /s =6,9 cm 2/m Vcd = 0,22 . 1000 .1,05 . (1,2 + 40 . 0,007) .0,25 .0,55 = 45 kN
Αs ΄/s = ( VRd3- 45 )/ (2.0,9. 0,55 .220 .103/1,15 ) = ( VRd3 - 45 ) /20 => Αs ΄/s = (VRd3 - 45) /20 VRd3 =
20. Αs΄/s + 45
Αs ΄/s = ( VRd3- 45)/20 = 6,9cm 2/m => VRd3 = 175 kN
Αποσταση Δx εμφανισης διατμητικης ρωγμης : Δx = 0,20 + 0,55 = 0,75 m
Διαφορα Vsd στο μηκος Δx : ΔV = 0,75 .gd kΝ
Τεμνουσα υπολογισμου: Vsd ΄ = Vsd - 0,75 gd= 100 + gd. 2,0 - 0,75 gd = 100 +1,25gd VRD3 = VSD =>
175 = 100 +1,25gd => gd = 50 kN/m

• EΛΕΓΧΟΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ VRd2 = Vsd


VRd2= 0,[Link].0,9d = 0,4.0,62.16.102/1,5.0,9.0,55 =175 kN (v= 0,7-16/200 =0,62 )
Τεμνουσα στατικης επιλυσης: Vsd = 100 + gd. 2,0
175 = 100 + gd. 2,0 => gd = 37,5 kN/m

ΜΕΓΙΣΤΟ ΕΠΙΤΡΕΠΟΜΕΝΟ ΦΟΡΤΙΟ : gd = 37,5 kN/m

85
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

Ενότητα Β
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ
Η μεθοδολογία σχεδιασμού των φορέων στην προηγούμενη Ενότητα στηρίχθηκε σε
κάποιες βασικές παραδοχές σχετικά με την επιπόνηση και την έντασή τους. Στην
Ενότητα αυτή εντοπίζονται διαφοροποιήσεις στο σχεδιασμό φορέων η συμπεριφορά
των οποίων αποκλίνει σημαντικά από αυτν των φορέων της Ενότητας Α και δεν
μπορούν να υιοθετηθούν οι ίδιες παραδοχές.

1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ ΓΙΑ ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΦΟΡΕΙΣ


Οι βασικές παραδοχές για συνήθεις γραμ-
αξονική δύναμη, τέμνουσα, καμπτική ροπή και
μικούς φορείς είναι:
στρεπτική ροπή, με βάση την εξωτερική εικόνα
 Γραμμικότητα και Ευθυγραμμία του φορέα θεωρώντας τον αμετακίνητο.
Μολονότι ο φέροντας οργανισμός αποτελεί ένα Γι αυτό, ο άξονας αναφοράς των στατικών
ενιαίο όλο, για απλοποίηση του σχεδιασμού μεγεθών κατά τη στατική επίλυση των φορέων
του θεωρείται ότι αποτελείται από διακριτά επί που είναι ο κεντροβαρικός άξονάς τους (ακρι-
μέρους μέλη, τους επί μέρους φορείς. βέστερα ο στρεπτικός άξονάς τους) θεωρείται
ευθύγραμμος (στατική πρώτης τάξεως).
Η διάκριση των φορέων γίνεται με βάση την
αλλαγή της διεύθυνσης και των διαστάσεων
 Στήριξη και Φορτίο Εκτείνονται σε
του φέροντα οργανισμού και οι επί μέρους
φορείς προκύπτουν ευθύγραμμοι. Όλο το Πλάτος του Φορέα
Επειδή το μήκος των συνήθων φορέων είναι Για το σχεδιασμό των φορέων οι φορείς
πολύ μεγαλύτερο από τις διαστάσεις της απομονώνονται από τα σώματα και τα στοιχεία
διατομής τους οι φορείς θεωρούνται γραμμικοί με τα οποία έρχονται σ΄ επαφή.
και ο υπολογισμός των δράσεων βασίζεται στις Τα σώματα και τα στοιχεία αυτά αποτελούν τα
μεθόδους της στατικής επίλυσης γραμμικών φορτία και τις στηρίξεις των φορέων.
φορέων.
Στους συνήθεις φορείς η επιφάνεια στήριξης
 Στατικά Μεγέθη Ανεξάρτητα από την καθώς και η επιφάνεια φόρτισης εκτείνεται σ΄
Ένταση του Φορέα. όλο το πλάτος των φορέων.
Για το σχεδιασμό των συνήθων φορέων
υπολογίζονται τα μεγέθη των δράσεων:

2. ΦΟΡΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΔΕΝ ΙΣΧΥΟΥΝ ΟΙ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ


 Απόκλιση από Γραμμικότητα -
Επιφανειακοί Φορείς Δίσκος Πλάκα

Υπάρχουν φορείς οι οποίοι έχουν δύο δια-  Δίσκοι: Είναι επιφανειακοί φορείς με
στάσεις μεγάλες και δεν μπορούν να θεω- φόρτιση παράλληλη στο μέσο επίπεδό
ρηθούν γραμμικοί. τους.
Για τον υπολογισμό των δράσεων των φορέων
 Τοιχώματα: Είναι επιμήκη υποστυλώματα.
αυτών δεν ισχύει η στατική των γραμμικών
Για τα αξονικά τους φορτία λειτουργούν ως
φορέων. Τέτοιοι φορείς είναι οι παρακάτω:
δίσκοι.
 Πλάκες: Είναι επιφανειακοί φορείς με
φόρτιση κάθετη στο μέσο επίπεδο τους.

86
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

 Φορείς με Μικρό λόγο Διάτμησης  Απόκλιση από Ευθυγραμμία


Ως λόγος διάτμησης δηλώνεται ο λόγος Διακρίνονται οι παρακάτω φορείς οι οποίοι δεν
α = Μ/(V.h) ροπής προς τέμνουσα ανηγμένος είναι ευθύγραμμοι:
ως προς το ύψος του φορέα.
 Πλαίσια: Προκύπτουν όταν δεν μπορεί να
Είναι, όπως φαίνεται στο σχήμα ίσος με την θεωρηθούν υποστυλώματα και δοκοί ως
απόσταση του φορτίου από τη στήριξη προς διαφορετικοί φορείς και πρέπει να
το ύψος του φορέα. σχεδιαστούν ως ενιαίος φορέας.
Η απαίτηση αυτή είναι υποχρεωτικήκατά
c P
τον αντισεισμικό σχεδιασμό της
α= M/(V.h)= Ρ.c/(P.h)=c/h
κατασκευής, ή προκειμένου για σχεδιασμό
με κατακόρυφα μόνο φορτία, όταν το μήκος
h
των δοκών είναι μεγάλο (είναι μεγάλη η
απόσταση των υποστυλωμάτων).
 Πτυχωτοί φορείς: Είναι επιφανειακοί
Διακρίνονται οι παρακάτω φορείς στην κατη- τεθλασμένοι φορείς (κλίμακες κ.λ.π ).
γορία αυτή:  Κελύφη: Είναι καμπύλοι επιφανειακοί
φορείς.
 Υψίκορμοι δοκοί: Δοκοί με μεγάλο ύψος
και μικρό μήκος.
 Απαίτηση Ακρίβειας στον
 Κοντοί πρόβολοι: Πρόβολοι υψίκορμοι
δοκοί. Υπολογισμό των Δράσεων
 Κοντά υποστυλώματα: Υποστυλώματα Οι δράσεις σε συνήθεις φορείς στους οποίους
με μικρό μήκος και σημαντική τέμνουσα συνυπάρχει καμπτική ροπή και αξονική, όπως
δύναμη (λόγω σεισμού). στα υποστυλώματα, υπολογίζονται θεωρώντας
τον φορέα απαραμόρφωτο.
 Χαμηλά Τοιχώματα: Τοιχώματα μικρού
ύψους με σημαντική τέμνουσα δύναμη Κατά την επιβολή, όμως, των φορτίων ο
(λόγω σεισμού). φορέας παραμορφώνεται και το κέντρο βάρους
της διατομής του φορέα στο οποίο ασκείται το
 Δοκοί Σύζευξης: Δοκοί μικρού μήκους που αξονικό φορτίο είναι μετατοπισμένο, λόγω του
συνδέουν γειτονικά τοιχώματα. βέλους του φορέα, όπως φαίνεται στο σχήμα.

δ Ρ ΝΑ = Ρ
ΜΑ = Ρ.δ
(α) (δ)

(γ)
ο

Α Διατομή στη θέση Α


(δ)
Μετατόπιση του φορτίου Ρ στη διατομή
της βάσης του υποστυλώματος κατά δ

(α) υψίκορμος δοκός, (β) κοντός πρόβολος


Λόγω της μετατόπισης αυτής ο φορέας στην
(γ) κοντό υποστύλωμα, (δ) χαμηλό τοίχωμα,
κρίσιμη διατομή του επιπονείται και με
(δ) δοκός σύζευξης
πρόσθετη καμπτική ροπή ίση με το γινόμενο
της αξονικής επί την μετατόπιση του φορτίου.
 Δύσκαμπτα Πέδιλα: Τρισδιάστατοι φορείς
που μπορούν να ειδωθούν ως συνδυασμός Στα συνήθη υποστυλώματα το βέλος δ είναι
πλακών και υψίκορμων κοντών προβόλων. μικρό και η πρόσθετη ροπή ΔΜ=Ν.δ δεν
λαμβάνεται υπόψη κατά το σχεδιασμό τους.

87
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

Στην περίπτωση, όμως, λυγηρών φορέων, η ευθείας σε υποστυλώματα (μυκητοειδείς πλά-


πρόσθετη ροπή ΔΜ είναι σημαντική και πρέπει κες), η λοξή διατμητική ρωγμή προς τη μία
να ληφθεί υπόψη, δηλαδή η στατική επίλυση διεύθυνση του φορέα συναντάται με τη λοξή
πρέπει να γίνει για τον παραμορφωμένο φορέα διατμητική ρωγμή προς την άλλη διεύθυνση και
(στατική 2ης τάξεως). η πλάκα τείνει να διατρηθεί, να αποκολληθεί ο
κώνος που φαίνεται στο σχήμα.
 Ο ακριβέστερος αυτός υπολογισμός των
δράσεων λυγηρών φορέων στην περίπτω-
ση συνύπαρξης αξονικού φορτίου είναι α α
γνωστός με τον όρο «λυγισμός».

 Οι Στηρίξεις και τα Φορτία δεν


Εκτείνονται σ΄ Όλο το Πλάτος του
Φορέα
α-α
Όταν η στήριξη ή η φορτιζόμενη επιφάνεια δεν Σε κίνδυνο διάτρησης υπόκεινται, επίσης και τα
εκτείνεται σ΄ όλο το πλάτος του φορέα, όπως πέδιλα, καθώς αν αναποδογυριστούν, δεν είναι
στην περίπτωση πλακών στηριζόμενων απ΄ παρά τμήμα μυκητοειδούς πλάκας.

3. ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ


ΦΟΡΕΩΝ ΜΕ ΜΙΚΡΟ ΛΟΓΟ ΔΙΑΤΜΗΣΗΣ

 Φορέας και Επιπόνηση


 Διαφοροποίηση στη Συμπεριφορά και το
Φορείς με λόγο διάτμησης μικρότερο του 1, ή Σχεδιασμό
λόγο ύψους προς άνοιγμα μικρότερο του 2
Με όρους της μηχανικής, αυτή η διαφορο-
(h/l < 2 ) επιπονούμενοι καμπτοδιατμητικά.
ποίηση στο προσομοίωμα μεταφράζεται σε
 Περιοχές Εφαρμογής: διαφοροποίηση της κατανομής των παραμορ-
φώσεων και των τάσεων του φορέα.
Κοντοί πρόβολοι (πρόβολοι μικρού μήκους για
τη σύνδεση προκατασκευασμένων στοιχείων, Επειδή η τέμνουσα στους φορείς αυτούς είναι
στήριξη γερανογεφυρών, κ.λ.π ), κεφαλόδεσμοι σημαντική (έχουν μικρό λόγο διάτμησης) δεν
πασσάλων, δοκοί-παρειές υπερυψωμένων δε- ισχύει η παραδοχή της επιπεδότητας των
ξαμενών, δύσκαμπτα πέδιλα από την οπτική διατομών η οποία θεωρεί ότι κατά την επιπό-
της δοκού (από την οπτική της πλάκας βλ. νηση η διατομή στρέφεται μόνον λόγω της
διάτρηση) ροπής, αλλά δεν βυθίζεται καθώς η τέμνουσα
θεωρείται μικρή.
 Διαφοροποίηση στο Φυσικό Προσομοί-
ωμα του Φορέα Προκύπτουν οι παρακάτω διαφοροποιήσεις
στην εντατική κατάσταση του φορέα:
Η ανάληψη του φορτίου στους
φορείς αυτούς γίνεται μέσω ενός  Καθ΄ ύψος του φορέα:Το διάγραμμα των
θλιπτήρα και ενός ελκυστήρα, παραμορφώσεων δεν είναι γραμμικό και ο
όπως φαίνεται στο σχήμα. μοχλοβραχίονας των εσωτερικών
δυνάμεων είναι σημαντικά μικρότερος απ΄
 Η θέση του θλιπτήρα και του
ο,τι στους γραμμικούς φορείς εξαρτώμενος
ελκυστήρα εξαρτάται από τη
από το λόγο h/l.
θέση του φορτίου.
Στους γραμμικούς φορείς το  Κατά μήκος του φορέα: Οι παραμορφώ-
προσομοίωμα είναι, όπως σχο- σεις και οι τάσεις είναι περίπου σταθερές.
λιάστηκε, πιο σύνθετο και είναι Προκύπτουν οι εξής διαφοροποιήσεις στο σχε-
ανεξάρτητο από τη θέση του διασμό:
φορτίου.

88
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

1. Ελλείψει λοξού ελκυστήρα στο φυσικό 4. Επειδή η τάση του οπλισμού είναι μέγιστη
προσομοωίμα δεν απαιτείται έλεγχος και και στις διατομές των άκρων ο οπλισμός
όπλιση για διάτμηση. διαμορφώνεται υπό μορφή αναβολέων.
2. Λόγω της μεγαλύτερης τέμνουσας, ο λοξός 5. Η θέση των ράβδων του οπλισμού
θλιπτήρας εντείνεται περισσότερο και εξαρτάται αν το φορτίο επιβάλλεται επάνω,
απαιτείται μεγαλύτερο πλάτος φορέα. κάτω ή έμμεσα στο φορέα, γιατί κάθε φορά
αλλάζει το φυσικό του προσομοίωμα.
3. Επειδή ο φορέας είναι επιφανειακός
υπόκειται σε πρόσθετες εντάσεις, λόγω 6. Τοποθετούνται πρόσθετοι οπλισμοί αν το
παρεμποδιζόμενων συστολοδιαστολών φορτίο είναι συγκεντρωμένο.
(από θερμοκρασιακές μεταβολές και
7. Οι οπλισμοί στις ενδιάμεσες στηρίξεις
συστολή ξηράνσεως).
τοποθετούνται, εν γένει ενδιάμεσα του
ύψους και όχι κοντά στην ακραία ίνα.
 Διαφοροποιήσεις στην Όπλιση 8. Για την ανάληψη των εντάσεων από
συστολοδιαστολές τοποθετείται
1. Προκύπτει μεγαλύτερη ποσότητα οπλισμού
επιφανειακό πλέγμα (κατασκευαστικός
λόγω του μικρότερου μοχλοβραχίονα των
οπλισμός).
εσωτερικών δυνάμεων.
2. Ο διαμήκης οπλισμός κατανέμεται σε
περισσότερες από μία στρώσεις για  Διαφοροποιήσεις στα Σχέδια
καλύτερη ανάληψη των σημαντικών
Εκτός από κατά μήκος και εγκάρσιες τομές
εφελκυστικών τάσεων.
δίνεται και η κάτοψη του φορέα.
3. Ο οπλισμός παραμένει ο ίδιος σ΄ όλο το
μήκος του φορέα.

4. ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ


ΠΛΑΙΣΙΩΝ ΚΑΙ ΠΤΥΧΩΤΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

 Φορέας και Επιπόνηση


Σύστημα οριζόντιων και κατακόρυφων (ή  Εκτός από τον υπολογισμό
κεκλιμένων) στοιχείων υπό καμπτοθλιπτικη χαρακτηριστικών διατομών γίνεται και
επιπόνηση υπολογιζόμενο, (διαστασιολογού- ιδιαίτερος υπολογισμός διαμόρφωσης και
μενο και οπλιζόμενο) ως ενιαίος φορέας. διάταξης του οπλισμού στο όμβο
Τα οριζόντια στοιχεία (δοκοί, πλάκες) δεν συνάντησης των επί μέρους στοιχείων του
απομονώνονται από τα κατακόρυφα στοιχεία φορέα,
(υποστυλώματα, τοιχώματα) και δεν υπολογί-  Διαφοροποίηση στα Αποτελέσματα
ζονται ούτε οπλίζονται ανεξάρτητα.
Προκύπτουν, εν γένει, μικρότερα ύψη ζυγω-
 Διαφοροποίηση στη Μεθοδολογία μάτων (οριζόντιων στοιχείων).
 Του ακριβούς υπολογισμού προηγείται προ-  Διαφοροποίηση στην Παρουσίαση των
σεγγιστικός υπολογισμός για την προδια- Αποτελεσμάτων
στασιολογηση των επί μέρους στοιχείων του
 Απαιτείται ιδιαίτερο σχέδιο εκτός από το
φορέα.
γενικό ξυλότυπο με κατά μήκος τομή του
 Τα στατικά μεγέθη δεν είναι ανεξάρτητα από πλαισίου (κλίμακα 1:20) και εγκάρσιες
τις διαστάσεις και τα μήκη των επί μέρους τομές σε χαρακτηριστικές θέσεις.
στοιχείων του φορέα. Εξαρτώνται από τη
 Απαιτούνται αναπτύγματα του οπλισμού.
σχέση δυσκαμψιών και μήκων των επί
μέρους στοιχείων (στατική υπερστατικών
φορέων).

89
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

6 ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ


ΛΥΓΗΡΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

 Φορέας-Επιπόνηση όπου:
Καμπτοθλιπτική επιπόνηση λυγηρών φορέων z1, z2 και z3 είναι οι αποστάσεις των
με απαίτηση ακρίβειας στον υπολογισμό της εσωτερικών δυνάμεων από τον κεντροβαρικό
καμπτικής ροπής του φορέα. άξονα του φορέα
Η ακρίβεια αυτή δεν απαιτείται όταν η ροπή του Στην απλή καμπτοθλιπτική επιπόνηση η
φορέα είναι πολύ μεγάλη, δηλαδή σε φορείς με πρόσθετη ροπή λόγω του βέλους αμελείται
μεγάλη εκκεντρότητα e=Μ/Ν του αξονικού επειδή λόγω του σχετικά μικρού μήκους του
φορτίου. φορέα είναι πολύ μικρή και η πρόσθετη ροπή
είναι αμελητέο ποσοστό της συνολικής ροπής
 Διαφοροποίηση στο Σχεδιασμό
του.
Στον υπολογισμό της δρώσας ροπής Msd
Διαφοροποίηση στη Μεθοδολογία
λαμβάνεται υπόψη και μια πρόσθετη ροπή ΔΜ
= Ν.δ, όπου Ν είναι το αξονικό φορτίο του Ακολουθείται η μεθοδολογία της καμπτοθλι-
φορέα και δ το βέλος του. πτικής επιπόνησης. Η επίλυση των σχέσεων
σχεδιασμού συνηθίζεται να γίνεται γραφικά.
Οι σχέσεις σχεδιασμού είναι:
 Διαφοροποίηση στα Αοτελέσματα
 ΝRd = Fcd + Fsd2 - Fsd1 = Nsd
Αποφασιστική για την ασφαλεια του φορέα
 MRd=Fcd . z1 + Fsd1.z2 + Fsd. z3 = Msd + Nsd.
είναι η ροπή διαρροής του εφελκυόμενου
δ
χάλυβα Μsy και όχι η ροπή αστοχίας Mu, όπως
στην περίπτωση των μη λυγηρών φορέων.

90
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

B2. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΕΝΤΕΤΑΜΕΝΩΝ ΦΟΡΕΩΝ


Στην ενότητα αυτή επιχειρείται να ειδωθούν οι προεντεταμένοι φορείς ως υπο-
περίπτωση των οπλισμένων φορέων. Μολονότι στους σύγχρονους κανονισμούς έχει
υιοθετηθεί αυτή η οπτική, στα κλασικά συγγράμματα η συμπεριφορά και ο σχεδιασμός
των προεντεταμένων φορέων αντιμετωπίζεται εξ΄ αρχής ως άλλη τεχνολογία.

1 Η Προένταση ως Μέσον 1. Αυξάνεται η διάμετρος και η αντοχή των


Αύξησης των Εσωτερικών ράβδων του χάλυβα.
Δυνάμεων του Φορέα 2. Οι ράβδοι αγκυρώνονται εξωτερικά με
Για φορείς με μεγάλο άνοιγμα l το μέγεθος της παρεμβολή χαλύβδινης πλάκας στα άκρα
δρώσας καμπτικής αντοχής (ανάλογης του l2) είναι του φορέα, όπως στο Σχ. 1.
ιδιαίτερα μεγάλο και απαιτείται σχε-διασμός τους για
μεγάλη καμπτική αντοχή.
Στους φορείς από οπλισμένο σκυρόδεμα η
καμπτική αντοχή MRdu αναλαμβάνεται από
ζεύγος εσωτερικών δυνάμεων και προκύπτει
από την παρακάτω σχέση: πλάκα αγκύρωσης
MRdu = Fsd. z = [Link].z  [Link].0,9.d (1)
Σχ. 1 Εξωτερική αγκύρωση
Για την αύξηση της καμπτικής αντοχής ενός
ράβδων-τενόντων
φορέα υπάρχουν τρεις δυνατότητες:
 Να αυξηθεί το ύψος του φορέα ώστε να
αυξηθεί ο μοχλοβραχίονας z των 3. Οι ράβδοι προεντείνονται (εντείνονται πριν
εσωτερικών δυνάμεων. την δράση των φορτίων της κατάσκευής) στο
65% περίπου της αντοχής τους.
 Να αυξηθεί ο εφελκυόμενος οπλισμός ώστε
να αυξηθούν οι εσωτερικές δυνάμεις. Έτσι η παραμόρφωση των ράβδων είναι
διττή: η προπαραμόρφωση και η
 Να αυξηθεί ο μοχλοβραχίονας z και οι
εσωτερικές δυνάμεις. παραμόρφωση λόγω της ρηγμάτωσης
του φορέα από τη δράση των φορτίων.
Η πρώτη λύση της αύξησης του ύψους των
4. Αυξάνεται η αντοχή του σκυροδέματος.
φορέων δεν είναι εφικτή για φορείς με ση-
μαντικά μεγάλο άνοιγμα.
Με τις παραπάνω αλλαγές αντιμετωπίζονται τα
Παράδειγμα: προβλήματα της δεύτερης λύσης ως εξής:
Η δρώσα ροπή για φορέα με 5πλάσιο άνοιγμα  Με την εξωτερική αγκύρωση των ράβδων
από το σύνηθες, π.χ. για φορέα με άνοιγμα 25 αντιμετωπίζεται το απαγορευτικά μεγάλο
m, είναι 52 =25 φορές μεγαλύτερη (η δρώσα μήκος αγκύρωσης των ράβδων που
ροπή είναι ανάλογη του l2) και για να 25πλα- προκύπτει λόγω της μεγάλης διαμέτρου και
σιαστεί η καμπτική αντοχή του απαιτείται, όπως αντοχής των ράβδων (lb= Φ/4. fsd/fbd).
προκύπτει από τη σχέση (1) 25πλασιασμός του
ύψους του. Λόγω της μεγάλης δύναμης του εφελκυόμενου
χάλυβα το πάχος x της θλιβόμενης ζώνης θα
Ομοίως και η δεύτερη λύση δεν μπορεί να προέκυπτε ιδιαίτερα μεγάλο (x=As.σs /0,[Link])
επεκταθεί σε φορείς με άνοιγμα πέραν από και κατά συνέπεια η παραμόρφωση των ράβ-
ορισμένο όριο. Ο εφελκυόμενος οπλισμός δεν δων εs θα ήταν ιδιαίτερα μικρή (η εs είναι
επιτρέπεται να αυξηθεί πέραν από μια μέγιστη αντίστροφα ανάλογη του x) και δεν θα αξιο-
τιμή. ποιείτο η υψηλή αντοχή των ράβδων.
Η αδυναμία αυτή αίρεται:

 Με τη λύση της προέντασης γίνεται εφικτή η 1. με την αύξηση της θλιπτικής αντοχής του
λύση της αύξησης των εσωτερικών σκυροδέματος (μειώνεται το x),
δυνάμεων. 2. με την προσθήκη στην παραμόρφωση ε
Επιτυγχάνεται με τις παρακάτω αλλαγές: που προκύπτει λόγω της ρηγμάτωσης του
φορέα (από τη δράση των φορτίων) της
προπαραμόρφωσης εPο.

91
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η συνολική πα-


 Διαδικασία Υπολογισμού της Ροπής
ραμόρφωση και, γι αυτό, και η συνολική τάση
Αστοχίας
και δύναμη των ράβδων.
Ακολουθείται ακριβώς η ίδια διαδικασία μ΄
2 . Διαφοροποιήσεις στον αυτήν στην περίπτωση των φορέων από
Υπολογισμό της Καμπτικής οπλισμένο σκυρόδεμα με:
Αντοχής
 μόνη διαφοροποίηση τον υπολογισμό
Ο υπολογισμός της καμπτικής αντοχής διαφο- της τάσης των ράβδων-τενόντων.
ροποιείται, μόνον, ως προς τον υπολογισμό
της τάσης του τένοντα κατά την αστοχία, ως Από την ισοδυναμία εσωτερικών και εξω-
εξής: τερικών αξονικών προκύπτει η σχέση (1):
Nsd=0 = Nrd = Fcd – Fpd (1)
 Διαφοροποιήσεις στον Υπολογισ
μό της Τάσεως σpd => 0.8x.b.0.85fcd = Ap. σpd (1a)
=> x = 0.8.b.0.85fcd /( Ap. σpd ) (1β)
1. Το διάγραμμα [σs-εs] των ράβδων στους
φορείς από οπλισμένο σκυρόδεμα είναι δι-
Από την παραδοχή περί επιπεδότητας της
γραμμικό (προσεγγιστικά).
διατομής κατά την αστοχία προκύπτει η
Γι΄αυτό, η τάση τους θεωρείται σταθερή ίση σχέση (3):
με τη τη μέγιστη τιμή της fsd για
παραμόρφωση των ράβδων μεγαλύτερη x = εc/(εc + ε) = 3.5 / (3.5+ε) (3)
από την παραμόρφωση διαρροής τους.
Με βάση τις σχέσεις (1β) και (3) η ροπή α-
σs σΡ στοχίας προκύπτει ως συνάρτηση της
τάσεως σpd από τη σχέση (2):

Mrdu=Fpd . z = Ap. σpd.(d - 0.4 x) (2)


εY εs εΡ
(α) (β) Όπως και στην περίπτωση των φορέων από
Σχ. 2 Διάγραμμα σ-ε ράβδων φορέων από οπλισμένο σκυρόδεμα, εντοπίζεται με δοκιμές η
(α) οπλισμένο και (β) προεντεταμένο παραμόρφωση ε του φορέα στη στάθμη των
σκυρ/μα τενόντων ως εξής:
Το διάγραμμα [σρ-ε ρ] των ράβδων στους 1η δοκιμή:
προεντεταμένους φορείς είναι, λόγω της εc=3,5%o και ε= 0%o. => x1= 0,25d,
υψηλής ποιότητας των χαλύβων
προέντασης, καμπύλο. ερ = ερο + ε =…..
Η τάση των ράβδων προκύπτει διαφορετική Από το διάγραμμα [σp-εp] υπολογίζεται η σρ και
για διαφορετική παραμόρφωσή τους. αντικαθίσταται στη σχέση (1) της ισοδυναμίας
των αξονικών.
Η τάση των ράβδων στους οπλισμένους
φορείς προκύπτει για την παραμόρφωση Από τη σχέση αυτή προκύπτει η τιμή του x.
του φορέα στη στάθμη των ράβδων την Αν δεν είναι πολύ διαφορετική από την τιμή x1,
οφειλόμενη στα φορτία αστοχίας. αντικαθίσταται στη σχέση (2) και προκύ-πτει η
 Η τάση των ράβδων στους τιμή της MRdu.
προεντεταμένους φορείς προκύπτει για τη Aν η τιμή του x είναι διαφορετική από την x1
συνολική παραμόρφωση των τενόντων τότε γίνεται δεύτερη δοκιμή με διαφορετικό ε
η οποία είναι το άθροισμα της και επαναλαμβάνεται η διαδικασία έως ότου
παραμόρφωσης ε του φορέα στη στάθμη υπάρξει σύμπτωση των τιμών του x.
των τενόντων την οφειλόμενη στα φορτία
αστοχίας και της προπαραμόρφωσής τους
ερο. Είναι:
εp = εpo +ε (α)

92
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

3. Τεχνική Επιβολής της Προέντασης 4. Μέγεθος της Επιβαλλόμενης


Προέντασης
Η επιβολή της προπαραμόρφωσης επιτυγχά-
νεται με τάνυση (εφελκυσμό) των ράβδων στα Δεδομένου ότι η διαδικασία επιβολής της προ-
άκρα του φορέα μέσω γρύλων. παραμόρφωσης των ράβδων είναι ιδιαίτερα
απαιτητική και δαπανηρή, το μέγεθος της προ-
Οι ράβδοι τοποθετούνται στον ξυλότυπο πριν
έντασης επιλέχθηκε αρχικά έτσι ώστε να προσ-
τη σκυροδέτηση περιβαλλόμενες από σωλήνα
δώσει στον προεντεταμένο φορέα πρόσθετα
(από σχετικά εύκαμπτο υλικό) ώστε να παρε-
πλεονεκτήματα.
μποδιστεί η συνάφειά τους με το σκυρόδεμα.
Ονομάζονται τένοντες ή καλώδια. Ως τέτοια εκτιμήθηκε:
Καταλήγουν σε χαλύβδινες πλάκες, τις πλά-  Η απουσία ρωγμών όταν δρουν τα
κες αγκύρωσης, τοποθετημένες στις ακραίες φορτία λειτουργίας του φορέα (οριακή
διατομές του φορέα, όπως φαίνεται στο Σχ. 2. κατάσταση λειτουργικότητας),
Kρατούνται στη θέση τους μέσω ειδικών στη- Δηλαδή απουσία εφελκυστικών
ριγμάτων τοποθετημένων ανά 1.0 m περίπου. παραμορφώσεων και τάσεων καθ΄ ύψος της
διατομής του φορέα.
Με τον τρόπο αυτό προστατεύεται ο φορέας
από διάβρωση του χάλυβα και δεν εμφανίζει
Ρ (α) μεγάλο βέλος.
Γι αυτό:
 Ο σχεδιασμός των προεντεταμένων
Ρ (β) φορέων γίνεται σε κατάσταση λειτουργίας
και όχι σε κατάσταση αστοχίας, όπως ο
σχεδιασμός των οπλισμένων φορέων.

Σχ. 3 (α) θλιπτική Ρ στο σκυρόδεμα


και (β) εφελκυστική Ρ στο τένοντα 5. Τα Προβλήματα της Μεταφοράς
Τεχνολογίας- Οι Νέες Τάσεις
Η παραπάνω επιλογή για απουσία ρωγμών
Η τάνυση των καλωδίων μέσω των γρύλων μολονότι κατάλληλη για τη Γερμανία (χώρα
γίνεται μετά την ανάπτυξη ικανής θλιπτικής χωρίς ιδιαίτερη σεισμικότητα) στην οποία πρω-
αντοχής του σκυροδέματος (συνήθως σε ένα τοεφαρμόστηκε η λύση του προεντεταμένου
μήνα). σκυροδέματος μεταφέρθηκε και σε χώρες με
έντονη σεισμικότητα, όπως η Ελλάδα μολο-
Οι γρύλοι εδράζονται στις χαλύβδινες πλάκες νότι έρχεται σε αντίθεση με τις αντισεισμικές
στις οποίες ασκούν δύναμη ίση και αντίθετη με απαιτήσεις για πλαστιμότητα των φορέων
τη δύναμη τάνυσης. (δηλ. μεγάλα βέλη και εκτεταμένη ρηγμάτωση
 Έτσι στις ακραίες διατομές του φορέα των φορέων για τα φορτία αστοχίας).
ασκείται, όπως φαίνεται στο Σχ. 3, μια Σήμερα η λύση αυτή εγκαταλείπεται.
εφελκυστική δύναμη FP στους τένοντες
και μια ίση και αντίθετη θλιπτική δύναμη P  Σε ερευνητικό στάδιο μελετάται η
στο σκυρόδεμα, η δύναμη προέντασης. αντικατάσταση της παραπάνω λύσης της
πλήρους προέντασης με τη λύση της
Μετά την τάνυση, το κενό μεταξύ χάλυβα και
μερικής προέντασης, η οποία αποτελεί
σωλήνα γεμίζει με τσιμεντένεμα (μίγμα νερού,
συνδυασμό οπλισμένου και
τσιμέντου και διογκωτικού πρόσθετου διοχε-
προεντεταμένου σκυροδέματος.
τευόμενο υπό πίεση) ώστε να αποκατασταθεί η
συνάφεια τενόντων και σκυροδέματος.

93
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

Σύμφωνα με τη λύση αυτή η δύναμη προ- Από τη στιγμή της προέντασης και για όλο
έντασης επιλέγεται ώστε οι φορείς να ρηγ- το χρόνο που δεν υπερβαίνονται τα φορτία
ματώνονται για τα φορτία λειτουργίας, αλλά το λειτουργίας η παραμόρφωση και, γι αυτό,
άνοιγμα των ρωγμών να είναι μικρότερο απ΄ και η δύναμη προέντασης Ρ παραμένει
αυτό των φορέων από οπλισμένο σκυρόδεμα. σταθερή, αφού ο φορέας δεν
ρηγματώνεται.
6.2 Μεταβολή της Δύναμης των Ράβδων
κατά Μήκος του Φορέα
 Στους οπλισμένους φορείς (με
ευθύγραμμες διαμήκεις ράβδους) η δύναμη
[σΝ] [σΡ] [σΝ + σΡ] (α) Fs των ράβδων είναι (θεωρώντας το z
περίπου σταθερό κατά μήκος του φορέα)
ανάλογη της ροπής Ms (Fs = Ms/z).

[σΝ] [σΡ] [σΝ + σΡ] (β)

[Fs] [FP]
Σχ. 4 (α) Λύση πλήρους προέντασης
και (β) Λύση μερικής προέντασης (α) (β)
Σχ. 5 Διάγραμμα δύναμης ράβδων κατά
 Με τη λύση της μερικής προέντασης μέρος μήκος φορέα (α) οπλισμένου και
μόνον των ράβδων του οπλισμού είναι (β) προεντεταμένου
προεντεταμένες.
Κατά τη σκυροδέτηση το νωπό σκυρόδεμα
Η λύση αυτή αναμένεται να προσδώσει ασκεί πίεση στον εύκαμπτο σωλήνα που
στους φορείς τα πλεονεκτήματα των δύο περιβάλλει τις ράβδους και τον
λύσεων (οπλισμένου και προεντεταμένου παραμορφώνει με συνέπεια να έρχεται κατά
σκυροδέματος) και να αναιρέσει τα τόπους σ επαφή ό σωλήνας με τις ράβδους
μειονεκτήματά τους. και η τάνυση να μην είναι ανεμπόδιστη.

6. Διαφοροποιήσεις Προεντεταμένων
και Οπλισμένων Φορέων
για τα Φορτία Λειτουργίας
Λόγω της προέντασης προκύπτουν οι παρακά-
τω διαφοροποιήσεις στη δύναμη των ράβδων: Σχ. 6 Εγκάρσιες δυνάμεις από το νωπό
σκυρόδεμα στον τένοντα και
δυνάμεις τριβής
6.1 Μεταβολή της Δύναμης των Ράβδων με
την Αύξηση των Φορτίων:
 Στους οπλισμένους φορείς η τάση και η
Η μεταβολή αυτή της δύναμης προέντασης
δύναμη των ράβδων του οπλισμού αυξάνει
κατά μήκος του φορέα δηλώνεται με τον
με την αύξηση των φορτίων λειτουργίας (ως
όρο Μειώσεις.
αποτέλεσμα της αύξησης της ρηγμάτωσης
του φορέα).  Για συνήθεις φορείς οι μειώσεις από τη
θέση της τάνυσης (άκρη του φορέα) μέχρι
 Στους προεντεταμένους φορείς η δύναμη
την κρίσιμη διατομή (συνήθως στο μέσον
των ράβδων-τενόντων:
του φορέα) είναι της τάξεως του 5%.

94
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

6.3 Μεταβολή της Δύναμης των Ράβδων με Από τα παραπάνω προκύπτει ότι:
την Πάροδο του Χρόνου: Στο προεντεταμένο σκυρόδεμα χρειάζεται
 Στους οπλισμένους φορείς η δύναμη των ιδιαίτερη προσοχή στην παραγωγή του
ράβδων δεν μεταβάλλεται με την πάροδο σκυροδέματος (πλύσιμο αδρανών, κ.λ.π).
του χρόνου (αν δεν μεταβάλλονται τα
φορτία). 7. Εύρεση της Δύναμης Ρ Προέντασης
 Στους προεντεταμένους φορείς οι ράβδοι Σχεδιασμός για τα Φορτία Λειτουργίας
χάνουν με την πάροδο του χρόνου μέρος
της δύναμής τους για τους παρακάτω 7.1 Ανίσωση Ασφαλείας
λόγους: Μέθοδος Επιτρεπομένων Τάσεων
Για το σχεδιασμό σε κατάσταση λειτουργίας
εφαρμόζεται η μέθοδος των επιτρεπομένων
1. Επειδή η ένταση των ράβδων είναι συ- τάσεων (και όχι της συνολικής αντοχής που
νεχώς και σε όλο το μήκος του φορέα εφαρμόζεται για σχεδιασμό σε κατάσταση α-
σταθερή, χάνουν μέρος της ικανότητάς στοχίας).
τους, χαλαρώνουν.
Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή η ανίσωση ασφα-
Η χαλάρωση αυτή δεν συμβαίνει στις λείας παίρνει τη μορφή:
ράβδους των οπλισμένων φορέων, γιατί
αυτές εντείνονται ιδιαίτερα μόνο στην σc  επ σc για το σκυρόδεμα
περιοχή της κρίσιμης διατομής και σs  επ σs για το χάλυβα
μόνον όσο ασκείται το κινητό φορτίο
σP  επ σP για τον προεντεταμένο χάλυβα
(π.χ. όσο διαρκεί η παρέλαση προκειμέ-
νου για τις πλάκες προβόλους). Σε κανένα σημείο του φορέα και σε καμία
2. Το σκυρόδεμα, όπως και όλα τα υλικά χρονική στιγμή δεν επιτρέπεται οι τάσεις που
που περιέχουν νερό, συστέλεται με το θα αναπτυχθούν να υπερβούν τις επιτρεπό-
χρόνο με αποτέλεσμα να ξελασκάρει η μενες.
αγκύρωση στην άκρη του φορέα και να Οι αναπτυσσόμενες τάσεις διαφέρουν κατά
χάνεται η προένταση. μήκος και καθ΄ ύψος του φορέα καθώς και μετο
Η συστολή μπορεί απλοποιητικά να αποδοθεί χρόνο, ανάλογα με το αν ασκούνται όλα τα
στην κίνηση του ελεύθερου νερού που παρα- φορτία (μόνιμα και όλα τα κινητά) ή όχι (μόνον
μένει μέσα στο σκυρόδεμα(1) προς το ξηρότερο τα μόνιμα, ή μόνο τα μόνιμα και κά-ποια
περιβάλλον. κινητά).
o Η συστολή αυτή όταν το σκυρόδεμα είναι Για να εντοπιστεί η μέγιστη τάση εντοπίζονται:
αφόρτιστο αποδίδεται με τον όρο  οι κρίσιμες ίνες καθ ύψος της διατομής
συστολή ξηράνσεως, ενώ όταν είναι υπό
 οι κρίσιμες διατομές κατά μήκος του
τη δράση θλιπτικής τάσης (πίεσης)
φορέα, και
αποδίδεται με τον όρο ερπυσμός.
 οι δυσμενείς συνδυασμοί των φορτίων
o Η μεταβολή της δύναμης προέντασης σε
μια διατομή του φορέα με την πάροδο του Επειδή στην κατάσταση λειτουργίας ο προεν-
χρόνου που οφείλεται στους παραπάνω τεταμένος φορέας είναι αρηγμάτωτος η εντα-
λόγους δηλώνεται με τον όρο Απώλειες τική του κατάσταση υπόκειται στις αρχές των
προέντασης. ομογενών φορέων:
 Ο ουδέτερος άξονας για καμπτική
επιπόνηση συμπίπτει με τον
 Για καλοσχεδιασμένο σκυρόδεμα (με
κεντροβαρικό(2).
αδρανή χωρίς παιπάλη κλπ.) είναι της
τάξεως του 15% (αν και έχουν υπάρξει  Οι ορθές τάσεις δίνονται συναρτήσει των
περιπτώσεις που οι απώλειες ανήλθαν στο δράσεων Ν και Μ από τις παρακάτω
60%). Γι΄ αυτό: σχέσεις:
 Διακρίνονται δύο τιμές της δύναμης Τάσεις από αξονική N : σ = Ν/Αc
προέντασης: η Po και η Ρ∞=ω. Po Τάσεις από ροπή Μ : σ = Μ.y /J
(Για απώλειες 15% είναι ω = 0,85, συνήθης Ακραίες τάσεις από Μ :
τιμή). σ1 = Μ.y1 /J = M / W1 σ2 = Μ.y2/J = Μ / W 2
όπου: W1 = J/ y1 W 2 = J/ y2

95
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

 Ως ινα 1 ορίζεται, όπως και στους φορείς 7.3 Μέγεθος της Αντιρροπής
από οπλισμένο σκυρόδεμα), η ακραία ίνα της Για λόγους οικονομίας, η τιμή της αντιρροπής
διατομής του φορέα που εφελκύεται απο τη επιδιώκεται να είναι η μεγαλύτερη δυνατή ώ-
μέγιστη ροπή Ms των φορτίων της στε να μειώνεται η τελική ροπή και να απαι-
κατασκευής. τείται μικρή τιμή της δύναμης Ρ.
7.2 Οι Δύο Αντιτιθέμενες Ροπές Η τιμή αυτή αντιστοιχεί στη μέγιστη τιμή της
εκκεντρότητας yP της συνισταμένης δύναμης
Τα εντατκά μεγέθη στην κρίσιμη διατομή του των τενόντων.
φορέα είναι, όπως φαίνεται στο Σχ. 7.
Για μία στρώση τενόντων, επικάλυψη 5 cm,
 Η ροπή Ms από τα φορτία της κατασκευής. διάμετρο τενόντων 6 cm και συνδετήρες Φ10
 H εφελκυστική δύναμη Ρ που ασκείται είναι, όπως φαίνεται στο σχήμα:
στους τένοντες.
max yP = y1-(5+1+6/2) cm =>
 H θλιπτική δύναμη Ρ που ασκείται στο φο- max yP = y1 – 9 cm
ρέα του σκυροδέματος στη θέση των
τενόντων. Αν ίσχυε min Ms = maxMs (συμβαίνει μόνον σε
φορέα που έχει μόνο μόνιμα φορτία), θα
μπορούσε να επιλεγεί η εκκεντρότητα yP έτσι
yP P Ms P Ms MP ώστε MP = max Ms . Η τελική ροπή θα ήταν
μηδενική και ο φορέας θα είχε μηδενικό βέλος.
Επειδή στους συνήθεις φορείς (φορείς με
ομόσημα διαγράμματα ροπών από μόνιμα και
Σχ. 7 Αξονική θλιπτική και δύο αντιτιθέ- κινητά) η (απόλυτη) τιμή της max Ms είναι
μενες ροπές η εντατική κατάσταση μεγαλύτερη από αυτήν της min Ms, η τιμή της
στο φορέα του σκυροδέματος MP οφείλει να είναι ενδιάμεση:

minMs < MΡ < maxMs


Ανάγοντας τη θλιπτική δύναμη Ρ ως προς το
κέντρο βάρους της διατομής προκύπτει μια Δεν μπορεί να τεθεί MΡ= maxMs ώστε να προ-
αξονική δύναμη Ρ (ασκούμενη στο κ.β.) και μια κύπτει η ελάχιστη δυνατή τιμή της Ρ, γιατί όταν
ροπή ΜΡ = Ρ.yP η οποία έχει φορά αντίθετη θα δρά η minMs θα υπερτερεί σημαντικά η MΡ
από τη Μs και, γι αυτό, δηλώνεται ως αντι- και οι μεγάλες εφελκυστικές τάσεις που θα
ροπή. προκύπτουν (στην ίνα 2) από τη μεγάλη τελική
yP : η απόσταση της Ρ (στο κ.β. των ροπή MΡ - minMs δεν θα μπορούν να αναι-
τενόντων) από το κ.β. της διατομής. ρεθούν από τη μικρή τιμή της Ρ.
Γι αυτό, σε φορείς με μεγάλη διαφορά τιμών με-
 Η συνολική ροπή που επιπονεί το φορέα ταξύ της min Ms και της max Ms, δηλαδή σε φο-
είναι η [Ms – MP]. ρείς με μεγάλο λόγο maxMs / minMs, η τιμή της
Όσο μικρότερη είναι η αντιρροπή τόσο μεγαλύ- MΡ πρέπει να είναι αρκετά μικρότερη από την
τερη θα είναι η τελική ροπή και άρα τόσο maxMs και άρα:
μεγαλύτερες οι αναπτυσσόμενες εφελκυστικές  Σε φορείς με μεγάλο λόγο maxMs/minMs
τάσεις και τόσο μεγαλύτερη η απαιτούμενη δεν μπορεί να εξαντληθεί η max yP και η
δύναμη Ρ για να τις αναιρέσει. λύση της προέντασης είναι
Γι αυτό: αντιοικονομική.
______________
 κεντρική προένταση, δηλ. προένταση με
τη συνισταμένη δύναμη στο κ.β. του φορέα (2) Στον ρηγματωμένο οπλισμένο φορέα ο
ουδέτερος άξονας δεν συμπίπτει με τον
και άρα μηδενική αντιρροπή είναι κεντροβαρικό. Λόγω της ρηγμάτωσης
αντιοικονομική. μετακινείται προς το (θλιβόμενο) πέλμα 2.

96
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

σc 2

1
εc [σc]
(α) (β)

[Ms] Σχ. 9 Διάγραμμα σ-ε σκυροδέματος

[MP] Το διάγραμμα είναι γραμμικό, γιατί, όπως φαί-


νεται στο Σχ.7, οι αναπτυσσόμενες τάσεις,
περιορίζονται στη γραμμική περιοχή του δια-
[Ms – MP] γράμματος σ-ε του σκυροδέματος, καθώς ι-
σχύει: σc < επ σc = 0.5 fck.

7.6 Δυσμενείς Συνδυασμοί Φορτίων
(α) (β)
Οι συνολικές δράσεις που ασκούνται στο φο-
ρέα του σκυροδέματος είναι:
Σχ. 8 Διαγράμματα συνολικών ροπών για
ΜΡ και Μs να έχουν (α) ίδια και  Οι δράσεις από τα φορτία χρήσης της
(β) διαφορετική μορφή κατασκευής και
 Οι δράσεις από τις δυνάμεις-αντιδράσεις
7.4 Κρίσιμες Διατομές του φορέα του τένοντα.

Αν η χάραξη των τενόντων ακολουθεί τη μορ- Η τιμή των δράσεων αυτών δεν παραμένει
φή του διαγράμματος ροπών Μs, την ίδια μορ- σταθερή με το χρόνο.
φή θα έχει, όπως φαίνεται στο Σχ.8(α) και το Η τιμή τους κυμαίνεται μεταξύ μιας ελάχιστης
διάγραμμα των αντιρροπών Μp καθώς και το και μιας μέγιστης τιμής.
διάγραμμα των συνολικών ροπών [Μs - Μp].
 Μέγιστη και Ελάχιστη Ένταση από
Η κρίσιμη διατομή θα συμπίπτει με τη θέση της τα Φορτία της Κατασκευής
μέγιστης τιμής του διαγράμματος Μs (μεσον
ανοίγματος για μια αμφιέρειστη δοκό).  Η μέγιστη ένταση αντιστοιχεί σε συνδυασμό
μόνιμων και κινητών φορτίων που δίνουν
Αν, όμως, η χάραξη των τενόντων δεν ακο- την μέγιστη απόλυτη τιμή.
λουθεί τη μορφή του διαγραμματος των ροπών,
κρίσιμη διατομή δεν είναι, όπως φαίνεται στο  Η ελάχιστη ένταση αντιστοιχεί σε
Σχ. 8(β), κατ΄ανάγκην αυτή με τη μεγαλύτερη συνδυασμό μόνιμων και κινητών που δίνει
τιμή της Μs. την ελάχιστη απόλυτη τιμή.
Στην περίπτωση αυτή, η ανίσωση ασφαλείας Στην περίπτωση που μόνιμα και κινητά δίνουν
εφαρμόζεται σε περισσότερες θέσεις (για ομόσημα στατικά μεγέθη (συνήθης περίπτωση) :
σημαντικούς φορείς, όπως στις γέφυρες, ανά η ελάχιστη ένταση αντιστοιχεί στα μόνιμα
1 m κατά μήκος του φορέα). φορτία (ίδιο βάρος ή και επικαλύψεις) που
δρουν κατά τη στιγμή της προεντασης, για
7.5 Κρίσιμες Ίνες t=0.
Επειδή το διάγραμμα των ορθών τάσεων είναι , Η μέγιστη ένταση αντιστοιχεί στα συνολικά
όπως φαίνεται στο Σχ. 9(α), γραμμικό καθ΄ ύ- φορτία, μόνιμα και όλα τα κινητά.
ψος της διατομής, η ανίσωση ασφαλείας εφαρ-
μόζεται μόνο για τις δύο ακραίες ίνες 1 και 2. Αν Αν, όμως, μόνιμα και κινητά δίνουν ετερόσημα
η ανίσωση ασφαλείας ισχύει για τις τάσεις στις στατικά μεγέθη, η μέγιστη ένταση ενδέχεται να
ίνες αυτές, θα ισχύει και για τις μικρότερες τά- μην αντιστοιχεί στην συνύπαρξη όλων των
σεις στις υπόλοιπες ίνες. κινητών φορτίων.

97
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

 Μέγιστη και Ελάχιστη Ένταση από 7.7 Γραφική και Αλγεβρική Διατύπωση
Όπως τηνσχολιάστηκε
Προένταση στο κεφ. 6, η δύναμη της Ανίσωσης Ασφαλείας
προέντασης Ρ μεταβάλλεται (σε κάθε διατομή)
Εφαρμόζοντας την ανίσωση ασφαλείας στις
με το χρόνο, από την τιμή Ρο στην τιμή Ρ.
δύο ακραίες ίνες για κάθε δυσμενή συνδυασμό
των δράσεων στην κρίσιμη διατομή προκύ-
πτουν οι παρακάτω τέσσερις επί μέρους ανι-
 Δυσμενείς Συνδυασμοί για τις σώσεις ασφαλείας, όπως προκύπτουν από την
Συνολικές
Οι τάσεις από Δράσεις
τις δράσεις της κατασκευής και γραφική παράσταση στο σχήμα.
την δράση της προέντασης είναι αντιτιθέμενες. Όπως φαίνεται στο Σχ. 10, το τελικό διάγραμμα
Προφανώς οι συνδυασμοί των δράσεων (ρο- τάσεων εξαρτάται κατά πόσον η τελική ροπή είναι
πών και τεμνουσών) για την δυσμενέστερη έν- θετική ή αρνητική.
ταση του φορέα είναι:  Για τον πρώτο συνδυασμό δράσεων,
υπερτερεί η αντιρροπή Μp = [Link].
Η συνολική ροπή είναι αρνητική και ο
 Ελάχιστη τιμή των δράσεων από την συνδυασμός της με την κεντρική θλιπτική Ρ
κατασκευή + Μέγιστη τιμή των δράσεων
από την προένταση. Iσοδυναμεί με μια έκκεντρη θλιπτική
δύναμη ίση με Ρ προς την πλευρά της ίνας
 Μεγιστη τιμή των δράσεων από την 1 (την εφελκυόμενη από τη συνολική ροπή).
κατασκευή + Ελάχιστη τιμή των
δράσεων από την προένταση.  Για τον δεύτερο συνδυασμό, υπερτερεί η
max Ms. Η συνολική ροπή είναι θετική και ο
συνδυασμός της με την Ρ ισοδυναμεί με μια
Για την ορθή ένταση οι δυσμενέστεροι συν- έκκεντρη θλιπτική δύναμη ίση με Ρ προς
δυασμοί είναι: την πλευρά της ίνας 2 (τη θλιβόμενη από τη
συνολική ροπή).
 min [Ms, Ns] + [Pο ] (1)
max [Ms, Ns + [Pοο] (2)
<0
(α) Ms -[Link]< 0

>-επ σc

yP
Νs Ms P Νs+P Ms [Link] >- επ σc

(β) Ms -[Link]>0
<0
Σχ. 9 Γραφική παράσταση ανίσωσης ασφαλείας για ορθή ένταση
σε κατάσταση λειτουργίας

σ1ο = - (Ν+Ρο) /Αc - (Ρ[Link] - Μmin) /W1  - επ σc (1α)


σ2o = - (Ν+Po) /Αc + (Ρ[Link] - Μmin) /W2  0 (2α)
σ1οo = - (Ν+ Ροo) /Αc + (Μmax - Ρ[Link]) /W1  0 (3α)
σ2oo = - (Ν + Poo) /Αc - (Μmax - [Link]) /W2  - επ σc (4α)

Μονάδες :
P [KN ] M [KNm] Ac [m 2] W [m 3] yp [m] σ [kN/m].

98
Σχεδιασμός Ειδικών Φορέων

Στις παραπάνω σχέσεις:


 Ο άξονας y έχει αρχή στο κ.β και θετικές τιμές προς την ίνα 1.
 Η Ρ και η επ σ τίθενται με θετική τιμή.
 Η Ν τίθεται θετική όταν είναι θλιπτική.

Υπομνήσεις από τη Μηχανική


 Kαμπτική ροπή Μ και αξονική Ν ισοδυναμεί με έκκεντρη θλιπτική δύναμη ίση με Ν με
εκκεντρότητα e= M/N προς το πέλμα προς το οποίο δείχνει το βέλος της ροπής και
αντίστροφα:
 Έκκεντρη θλιπτική δύναμη Ν με εκκεντρότητα e ισοδυναμεί με αξονική ίση με Ν και
ροπή ίση με Μ= Ν.e.

N
N M e

 H τάση που προκύπτει από την εφαρμογή έκκεντρης θλιπτικής δύναμης είναι θλιπτική την
ακραία ίνα την πλησιέστερη προς το σημείο εφαρμογής της δύναμης.

99
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

Ενότητα Γ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΝΑΝΤΙ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ

1. Η ΦΩΤΙΑ ΩΣ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ


Η φωτιά, όπως κάθε φυσική έκφραση γεννιέται, αναπτύσσεται, εξελίσσεται και
τελειώνει. Καθένα από τα στάδια αυτά υπόκειται σε ιδιαίτερους νόμους και
χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερα μεγέθη.

1.1 To Στάδιο της Γένεσης  Συνθήκη για τη Γένεση: Θερμότητα


 Οι Τρεις Όροι της Δημιουργίας Ενεργοποίησης

Όπως σε κάθε δημιουργία, για τη γένεση της Για να ενωθούν τα καύσιμα με το οξυγόνο η
φωτιάς απαιτούνται τρεις φορείς: κινητικότητά τους πρέπει να είναι τέτοια ώστε
να σπάσουν οι παλιοί δεσμοί των συστατικών
 ένας φορέας με τη δυνατότητα για το τους για να δημιουργηθούν οι καινούργιοι με το
φαινόμενο, ο παθητικός φορέας, οξυγόνο.
 ένας φορέας ο οποίος θα επιδρά στον Το μέγεθος της κινητικότητας αυτής αντιστοιχεί
παθητικό φορέα και θα ενεργοποιεί τις σε μια οριακή θερμοκρασία, τη θερμοκρασία
δυνατότητές του, ο ενεργητικός φορέας, ενεργοποίησης του .
 και μια δύναμη η οποία θα κάνει δυνατή την Η πρόσθετη θερμότητα η οποία πρέπει να
αλληλεπίδραση των δύο φορέων, προσδοθεί στα καύσιμα για να επιτευχθεί η
εξουδετερώνοντας την αδράνειά τους, η κινητικότητα αυτή, η θερμότητα ενεργοποί-
δύναμη εξουδετέρωσης. ησης Qεν εξαρτάται:
Στην περίπτωση της φωτιάς: 1. από την αρχική κινητική κατάσταση του
καυσίμου.
 παθητικός φορέας είναι το καύσιμο Κ
Είναι μεγαλύτερη για ένα στερεό καύσιμο
 ενεργητικός φορέας το οξυγόνο Ο2 και απ΄ό,τι για ένα υγρό καύσιμο
 δύναμη εξουδετέρωσης η θερμότητα Q. 2. από τη διασπορά του καύσιμου, την
ειδική του επιφάνεια.
 Οι Δύο Φάσεις της Γένεσης:
Όσο περισσότερο διασκορπισμένο είναι το
Αποχωρισμός και Ένωση
καύσιμο τόσο πιο εύκολα μπορεί να έρθει
Τα συνηθισμένα καύσιμα είναι στερεά και για σε επαφή με το οξυγόνο, γι αυτό τόσο πιο
να έρθουν σε επαφή με το οξυγόνο πρέπει να μικρή είναι η θερμότητα ενεργοποίησης
αυξήσουν την κινητικότητά τους, να βρεθούν σε του.
αέρια κατάσταση όπως το οξυγόνο. Αυξημένη
κινητικότητα σημαίνει αυξημένη θερμοκρασία.  Οι Δύο Τύποι Εκδήλωσης
Για την αύξηση της κινητικότητάς των στερεών Ανάλογα με την ποσοστική σχέση των δύο
καυσίμων απαιτείται θερμότητα. φορέων της γένεσής της η φωτιά χαρακτη-
 Η πρώτη φάση είναι η πυρόλυση των ρίζεται ως:
πυητικών συστατικών του καύσιμου.  αεροελεγχόμενη όταν υπερισχύει το
 Η δεύτερη φάση είναι η ένωσή τους με το καύσιμο.
καύσιμο, η καύση. Είναι η περίπτωση φωτιάς σε κλειστό χώρο
με μικρά ανοίγματα.
Πυρόλυση: CνHμ + Q => CH3-, CH2- , H+ , C
 καυσιμοελεγχόμενη όταν υπερισχύει το
Καύση: CH3-, CH2- ,H+, +Ο2 => Q οξυγόνο.
C + Ο2 => CΟ2 , + C => 2CO + Q1 Είναι η περίπτωση φωτιάς σε ανοικτό
C + ½ Ο2 => CΟ, + 1/2 Ο2 + Q2 => CO2 χώρο ή κλειστό χώρο με μεγάλα ανοίγματα.

100
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

1.2 Το Στάδιο της Ανάπτυξης μικραίνει η ποσότητα του καυσίμου Κ.


 Οι Τρεις Φάσεις της Ανάπτυξης Ανάπτυξη:
Στο παρακάτω σχήμα φαίνεται η καμπύλη Στο σχήμα φαίνεται η καμπύλη
της μέσης θερμοκρασίας θ που θ
ανάπτυξης της θερμοκρασίας των αερίων του
χώρου της φωτιάς συναρτήσει του χρόνου. αναπτύσσεται στη φάση αυτή
συναρτήσει του χρόνου t.
Διακρίνεται:
H καμπύλη εξαρτάται από: t
 μια αρχική φάση, η επώαση,
t
 ακολουθεί η φάση της ανάπτυξης και  την πυκνότητα q του καυσίμου
 στη συνέχεια η απόσβεση της φωτιάς.  τον συντελεστή ανοίγματος Α√Η /Αt
 Στο τέλος της επώασης συμβαίνει η  τα θερμικά χαρακτηριστικά του
ανάφλεξη. πυροδιαμερίσματος
Στην πρώτη και την τρίτη φάση η φωτιά Συνήθως η καμπύλη αυτή συντάσσεται για ένα
είναι καυσιμοελεγχόμενη, καθώς το πρότυπο πυροδιαμέρισμα, το οποίο χαρα-
ενεργοποιημένο καύσιμο είναι μικρό, ενώ κτηρίzεται ως τύπος Α.
Στην ενδιάμεση φάση κατά την οποία έχει Η καμπύλη ενός άλλου τύπου πυροδιαμε-
ενεργοποιηθεί όλη η ποσότητα του ρίσματος προκύπτει από την πρότυπη αυτή
καυσίμου η φωτιά είναι αεροελεγχόμενη καμπύλη πολλαπλασιάζοντας την πυκνότητα
καυσίμου q και το συντελεστή ανοίγματος Α√Η
Q με διορθωτικό συντελεστή kf .
Επώαση Ανάπτυξη Απόσβεση Oι τιμές του συντελεστή αυτού δίνονται στον
πίνακα 1 για τους διάφορους τύπους πυρο-
διαμερισμάτων οι οποίοι περιγράφονται στον
t πίνακα 2.

Καθε μία από τις παραπάνω φάσεις υπόκειται Πίνακας 1: Τιμές kf


σε ιδιαίτερους νόμους και χαρακτηρίζεται από  Τύπος / Α√Η /Αt 0.02 0,04 0,06
ιδιαίτερα μεγέθη.
Α 1 1 1
Επώαση:
Β 0.85 0.85 0.85
Στο σχήμα φαίνεται η καμπύ- θ
λη της μέσης θερμοκρασίας θ C 3.00 3.00 3.00
που αναπτύσσεται στη φάση D 1.35 1.35 1.50
αυτή συναρτήσει του χρόνουt. t
Θt E 1.65 1.50 1.35
Διακρίνονται η μέγιστη θερμο-
κρασία θεπ, ο μέγιστος χρόνος tεπ και ο ρυθ-
μός καύσης dQ/dt. Πίνακας 2: Τύποι Πυροδιαμερισμάτων
O ρυθμός καύσης προκύπτει από τη σχέση: Α: σκυρόδεμα, τούβλο, ελαφροσκυρόδεμα
dQ/dt = Α. e-Qεν/RT (1) Β: σκυρόδεμα
όπου: Α: το εμβαδόν του ανοίγματος Β.Η C: ελαφροσκυρόδεμα
R: σταθερά
Τ: απόλυτη θερμοκρασία =Θ + 273ο C D: 50% σκυρόδεμα και 50% ελαφροσκυρόδεμα
Ο μέγιστος χρόνος αυξάνει όσο αυξάνει το F: 80%χάλυβας και 20% σκυρόδεμα
συνολικό εμβαδόν Αt του πυροδιαμερίσματος H: σίδερο
και το εμβαδόν Β.Η του ανοίγματος και όσο

101
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

H μέγιστη θερμοκρασία και η χρονική διάρκεια Η χρονική διάρκεια προκύπτει από την επίλυση
αυξάνουν όσο αυξάνει η πυκνότητα του καυσί- της εξίσωσης θερμικής ισορροπίας που δίνεται
μου και μικραίνει ο συντελεστής ανοίγματος. στο παρακάτω σχήμα και για πυροδιαμέρισμα
τύπου Α δίνεται από τη σχέση:
t= [Link]/(330. Α√Η) (2)

2. O ANTAΓΩΝΙΣΜΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΚΑΙ ΦΩΤΙΑΣ


Η ΙΣΟΔΥΝΑΜΙΑ ΧΡΟΝΟΥ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ
«Κόσμον τόνδε, τον αυτόν απάντων ην, αεί και έστι και έσται πύρ αείζωτον, απτόμενον
μέτρα και αποσβενύμενον μέτρα». «Προς τε ανταμοιβή τα πάντα και πυρ απάντων
όπωσπερ χρυσού χρήματα και χρημάτων χρυσός» ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

2.1 Αιτίες Τέλους Ανθρώπινου Οργανισμού 2.2 Αιτίες Τέλους Υλικών


Συνέπειες Χρόνου Συνέπειες Φωτιάς Συνέπειες Χρόνου Συνέπειες Φωτιάς
Θερμοκρασιακές -> θερμοκρασιακές
Τοξικές ουσίες -> τοξικά αέρια
Υγρασιακές μεταβολές μεταβολές
Σχηματισμός φυσικοχημικές
Ρηγματώσεις -> ρηγματώσεις
μοριακών συμπλόκων -> αλλοιώσεις
Αποφλοιώσεις αποφλοιώσεις
μορίων
Χημικές προσβολές χημικές προσβολές
Μεταβολές αύξηση μεταλλάξεων
Διαλυτοποιήσεις, -> με τοξικά αέρια
γενετικού υλικού -> DNA με τη θερμοκρασία
διαρρήξεις
Ανεπαρκής συντονισμός -> Ασφυξία
Ατμοσφαιρική -> Απασβέστωση
λειτουργιών (κυκλοφο-
απασβέστωση
ριακού, μεταβολισμού)
Ca(OH)2 +H2O+ CO2 -> CaCO3
Ατυχήματα -> Πτώσεις

102
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

3. Η ΦΩΤΙΑ ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ


Η δράση της φωτιάς, όπως και η δράση του χρόνου, τείνει να επαναφέρει τα υλικά
στην αρχική τους άμορφη κατάσταση καταστρέφοντας την οργάνωση της ύλης τους
και απελευθερώνοντας ενέργεια.

3.1 Συνέπειες για τα Υλικά της  Χρωματικές Μεταβολές Σκυροδέματος-


Κατασκευής Θερμοκρασίες Τήξης Μετάλλων

Από τη δάση της φωτιας προκύπτουν οι Για θερμοκρασία μεγαλύτερη από 300οC μετα-
παρακάτω συνέπειες για τα υλικά της βάλλεται το χρώμα των φορέων από σκυρό-
κατασκευής. δεμα σε:

 Μεταβολή Μηχανικών Χαρακτηριστικών ροζ για θερμοκρασίες μέχρι περίπου


600οC,
Η δράση της αυτή εκδηλώνεται με χαλάρωση
των κρυσταλλικών δεσμών των υλικών με φαιό για θερμοκρασίες μεταξύ 600οC και
αποτέλεσμα: 900οC και

 μείωση της αντοχής τους κιτρινωπό για θερμοκρασίες μεγαλύτερες


από 900οC.
 αύξηση της παραμορφωσιμότητάς τους
Τα παραπάνω όρια θερμοκρασίας είναι ενδει-
 καταστροφή της συνάφειας των κτικά. Κυμαίνονται ανάλογα με τη σύσταση και
συνεργαζόμενων υλικών, καθώς η την αντοχή των σκυροδεμάτων, εξαρτώμενα
μεταβολή της παραμορφωσιμότητάς τους σημαντικά από τον τύπο του αδρανούς.
είναι διαφορετική για καθένα από τα υλικά
Μπορούν, όμως, να χρησιμοποιηθούν για μια
αυτά.
κατ΄ αρχήν εκτίμηση της μέγιστης θερμικρασίας
Στα παρακάτω σχήματα δινονται ενδεικτικές που αναπτύχθηκε κατά την διάρκεια της
καμπύλες μεταβολής της αντοχής fck του πυρκαγιάς.
σκυροδέματος και του ορίου διαρροής fsyk και
Για την εκτίμηση αυτή χρήσιμη είναι και η
του ορίου θραύσεωςfskt του δομικού χάλυβα
παρατήρηση της κατάστασης των γυάλινων
(CEB, Bulletin 145,1982).
τμημάτων και των μετάλλων της κατασκευής,
καθώς καθένα απ αυτά υφίσταται τήξη για
fc fs διαφορετικές στάθμες θερμοκρασίας οι οποίες
παρατίθενται παρακάτω:

fy
t tt
Γυαλί: 850 οC
Αλουμίνιο: 650οC
Άργυρος: 900 οC
 Η μείωση των αντοχών αυτών είναι πιο Μόλυβδος: 350οC
έντονη όσο μικρότερη είναι η στάθμη Ορείχαλκος: 950 οC
αντοχής των υλικών αυτών. Ψευδάργυρος: 400οC
Για τα περισσότερα υλικά η αύξηση της πα- Χαλκός: 1050 οC
ραμορφωσιμότητάς τους είναι πιό έντονη από Χυτοσίδηρος: 1150 οC
τη μείωση της αντοχής τους και, γιαυτό, τα
προβλήματα της κατασκευής μετά την πυρ-
καγιά είναι πιό έντονα από πλευράς βελών και
3.2 Συνέπειες για τη Φέρουσα
αποκλίσεων των φορέων της από ό,τι από Ικανότητα Φορέων Ο.Σ.
πλευράς φέρουσας ικανότητάς τους.
Οι φορείς της κατασκευής, λόγω της απο-
Μέρος της μειούμενης αντοχής των φορέων
μείωσης των αντοχών των υλικών τους,
ανακτάται μετά την απόψυξή τους στην
χάνουν μέρος της φέρουσας ικανότητάς τους
περίπτωση αργής και ήπιας απόσβεσης της
και στις περιπτώσεις εκτεταμένων πυρκαγιών
φωτιάς (όχι στην περίπτωση βίαιης κατά-
απαιτούν αποκατάσταση.
σβεσης).

103
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

Οι φορείς από οπλισμένο σκυρόδεμα εμφανί-  Η πρόληψη ώστε να μην εκδηλωθεί η


ζουν σχετικά μεγάλη ανθεκτικότητα σε πυρκα- πυρκαγιά
γιά καθώς η μετάδοση της θερμότητας από την
επιφάνεια προς το εσωτερικό των στοιχείων  Η ύπαρξη μέσων ανίχνευσης και
είναι σχετικά αργή σε αντίθεση με το χάλυβα κατάσβεσης της πυρκαγιάς
στον οποίο η μετάδοση είναι ακαριαία.  Ο σχεδιασμός της κατασκευής με αυξημένη
Στο παρακάτω σχήμα φαίνεται η κατανομή των πυρασφάλεια
θερμοκρασιών στο τέταρτο της διατομής
υποστυλώματος το οποίο είναι εκτεθειμένο σε 3.4.1 Πρόληψη
φωτιά και από τις τέσσερες πλευρές του. Όπως φαίνεται από τον παρακάτω πίνακα της
πυροσβεστικής υπηρεσίας για τα συνήθη αίτια
πυρκαγιών, το μεγαλύτερο ποσοστό των πυρ-
καγιών μπορεί να προληφθεί καθώς οφείλεται
σε απροσεξία (37% από τσιγάρα).

Τσιγάρα 37%
Θερμαντικές συσκευές 25%
Εύφλεκτα υλικά 17%
Ηλεκτρικές συσκευές 11%
Καπνοδόχοι 4%
Εκρήξεις 0.9%
Εμπρησμοί 0.4%
Όπως φαίνεται στο σχήμα, μικρή μόνον Κεραυνοί 0.8%
περιμετρική περιοχή αναπτύσσει θερμοκρασίες
Αγνωστες Αιτίες 4%
μεγαλύτερες από 500οC για τις οποίες η
μείωση της αντοχής του σκυροδέματος είναι
3.4.2 Κατασβεστικά Μέσα
σημαντική. Το βάθος της περιοχής αυτής
αυξάνει, προφανώς, όσο αυξάνει ο χρόνος Με τα κατασβεστικά μέσα επιτυγχάνεται η
έκθεσης του στοιχείου στην πυρκαγιά και όσο αναίρεση ενός τουλάχιστον από τους τρεις
αυξάνει η θερμοκρασία στην επιφάνεια του όρους δημιουργίας της πυρκαγιάς. Π.χ. με
στοιχείου, όπως φαίνεται και στο παρακάτω κατάβρεγμα αναιρείται η θερμότητα, με τους
σχήμα. αφρούς απομονώνεται το καύσιμο για να μην
έρθει σε επαφή με το οξυγόνο, κ.λ.π.
Γιαυτό, σημαντικός παράγοντας για τη φέ-
ρουσα ικανότητα των στοιχείων είναι η θέση
των ράβδων του οπλισμού.
3.4.3 Τρόποι Αύξησης της
Ράβδοι με μεγάλη επικάλυψη σκυροδέματος Πυρασφάλειας των Φορέων
υπόκεινται σε μικρότερες θερμοκρασίες και, γι
 Εναλλακτική Διάταξη του Οπλισμού
αυτό, σε μικρότερη απώλεια της αντοχής τους.
Σημαντική αύξηση της πυρασφάλειας των
Συμπερασματικά:
φορέων προκύπτει αν:
 Βασικός, παράγοντας για την πυρασφάλεια
 ο διαμήκης οπλισμός διαταχθεί καθ ΄ύψος
ενός φορέα, είναι το μεγεθος της διατομής
των φορέων στην περίπτωση των δοκών, ή
του και η επικάλυψη του οπλισμού του.
κατανεμηθεί σ΄ όλη την διατομή των
φορέων, στην περίπτωση των
3.4 Τρόποι Αντιμετώπισης
υποστυλωμάτων, καθώς και στις δύο περι-
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος της πτώσεις ο ενδιάμεσος οπλισμός θα
πυρκαγιάς υπάρχουν οι παρακάτω δυνατό- παραμείνει ανέπαφος.
τητες:

104
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

Η διάταξη αυτή του οπλισμού δεν μειώνει  Επαρκής Αγκύρωση του Οπλισμού στο
τη φέρουσα ικανότητα των στοιχείων Εσωτερικό των Στοιχείων
(βλέπε Τόμο 2Β: Αντισεισμικός
Σχεδιασμός). Για κατασκευαστική ευκολία υιοθετούνται
συνήθως ευθύγραμμες αγκυρώσεις των ράβ-
δων του οπλισμού.
 Επέκταση Οπλισμού Στηρίξεων σ Όλο Αγκύρωση με απόκλιση από την ευθυγραμμία
το Άνοιγμα των Φορέων με άγκιστρα ή άλλη καμπύλωση των ράβδων
Ο οπλισμός στις στηρίξεις των συνεχών φο- στο εσωτερικό των φορέων υιοθετείται
ρέων εκτείνεται στην περιοχή των αρνητικών συνήθως στις περιπτώσεις απαίτησης μεγάλου
ροπών, περίπου στο τέταρτο του ανοίγματος.. μήκους αγκύρωσης (περίπτωση ράβδων μεγά-
λης διαμέτρου) και μικρού διαθέσιμου μήκους
Σε περίπτωση πυρκαγιάς από την κάτω (περίπτωση φορέων μικρού ανοίγματος).
πλευρά του φορέα, ενδέχεται μετά από κάποιο
χρόνο έκθεσης ο οπλισμός σε κάποιο άνοιγμα Ο τύπος, όμως, αυτός αγκύρωσης ενδείκνυται
να απωλέσει σημαντικό ποσοστό της αντοχής ιδιαίτερα για φορείς με αυξημένη επικινδυ-
του με συνέπεια δημιουργία πλαστικής άρθ- νότητα για πυρκαγιά, καθώς σε περίπτωση
ρωσης στη θέση της μέγιστης ροπής του πυρκαγιάς ενδέχεται να καταστραφεί ή να
ανοίγματος και αλλαγή του στατικού μειωθεί η συνάφεια των (ακραίων) ράβδων του
συστήματος του φορέα. οπλισμού.
Λόγω της αλλαγής αυτής ενδέχεται να Στην περίπτωση αυτή ακυρώνεται το ευθύ-
αντιστραφεί το πρόσημο της ροπής και να γραμμο μήκος αγκύρωσης (αφού μηδενίζονται
εμφανιστεί εφελκυσμός στο προηγούμενα ή μειώνονται σημαντικά οι τάσεις συνάφειας
θλιβόμενο πέλμα του φορέα. κατά μήκος του) με συνέπεια αστοχία.
Αν ο άνω οπλισμός στην περιοχή των Αν, όμως, οι ράβδοι του οπλισμού είναι
στηρίξεων ή ένα μέρος απ΄αυτόν εκτείνεται σ αγκυρωμένες με καμπύλωση τους στο εσω-
΄ολο το άνοιγμα του φορέα θα μπορέσει να τερικό των φορέων, παραμένει η συμβολή των
αναλάβει τους εφελκυσμούς αυτούς και να τάσεων συνάφειας και των δυνάμεων άντυγας
αποτρέψει την αστοχία του φορέα. στο καμπυλωμένο τμήμα των ράβδων που
βρίσκεται στο εσωτερικό του φορέα όπου οι
Η επέκταση αυτή έχει νόημα κυρίως στην αναπτυσσόμενες θερμοκρασίες είναι χαμηλές
περίπτωση των πλακών. και δεν επηρεάζουν σημαντικά τη συνάφεια
Στην περίπτωση των δοκών απαιτείται σκυροδέματος και χάλυβα. Με τον τρόπο αυτό
σημαντικός θλιβόμενος οπλισμός και, γιαυτό αποφεύγεται η παραπάνω αστοχία.
διατίθεται αρκετός οπλισμός στο άνω πέλμα
των ανοιγμάτων για να αποτελέσει εφελκυ-
όμενο οπλισμό σε περίπτωση αντιστροφής των
ροπών.

105
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

4. BAΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΕΝΑΝΤΙ ΠΥΡΚΑΓΙΑΣ


Ο σχεδιασμός, όπως και στην περίπτωση των συνήθων δράσεων, βασίζεται στην
επίλυση της ανίσωσης ασφαλείας. Παρακάτω εντοπίζονται τα μεγέθη που
υπεισέρχονται στην ανίσωση αυτή, οι μορφές και τα διαδοχικά βήματα της
επίλυσης.

4.1 Ανίσωση Ασφαλείας 4. γίνεται στατική επίλυση:σχεδιάζεται το


διάγραμμα π.χ. της καμπτικής ροπής Msd
Η ανίσωση ασφαλείας έχει τη μορφή της
κατά μήκος του φορέα
σχέσης (1), στην οποία Sd είναι η τιμή της
αναπτυσσόμενης δράσης και Rdu είναι η οριακή 5. εντοπίζεται στο διάγραμμα η μέγιστη τιμή
τιμή της αναπτυσσόμενης αντίδρασης. της δράσης,π.χ η max Msd
Sd ≤ Rdu (1) Για την εκτίμηση της τιμής της tsd ακολουθούν-
ται τα παρακάτω βήματα:
Στην περίπτωση της πυρκαγιάς ως αντιπρο- 1. εντοπίζονται τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά
σωπευτικό μέγεθος για τη δράση της του πυροδιαμερίσματος, το συνολικό
υιοθετείται η χρονική διάρκειά της t. εμβαδόν Αt, των εσωτερικών επιφανειών
του και οι διαστάσεις Β και Η των
Έτσι η ανίσωση ασφαλείας παίρνει τη μορφή
ανοιγμάτων του
της σχέσης (2),
2. υπολογίζεται το φορτίο Q των καυσίμων
tsd < tRdu (2)
στο πυροδιαμέρισμα και η πυκνότητά τους
όπου: q = Q/At
tsd είναι ο χρόνος έκθεσης σε πυρκαγιά ο Το φορτίο Q προκύπτει από τη σχέση:
οποίος εκτιμάται με βάση τα γεωμετρικά
Q =Σ mv.μ[Link],
χαρακτηριστικά της κατασκευής και την
ποσότητα και τα χαρακτηριστικά του καυσίμου Όπου:
και
mv : η μάζα των καυσίμων,
tRdu είναι η χρονική διάρκεια έκθεσης σε
Hv: η θερμαντική ικανότητά τους (η
πυρκαγιά για την οποία η κατασκευή δεν
θερμότητα σε Mcal που παράγεται κατά την
υφίσταται σημαντική μείωση της φέρουσας
καύση 1g καυσίμου) και
ικανότητάς της.
Μv: διορθωτικός συντελεστής ως προς τον
Η χρονική αυτή διάρκεια ορίζεται και ως η
βαθμό καύσης κάθε καύσιμου ( 0< μv<1)
ανθεκτικότητα της κατασκευής σε πυρκαγιά.
Στον παρακάτω πίνακα δίνεται η τιμή του
4.2 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ Hv για τα συνήθη καύσιμα υλικά

4.2.1 Εκτίμηση tsd Άσφαλτος 9.5 Ξύλο 4.5


Για την εκτίμηση της τιμής της δράσης στην Ύφασμα 4.5 Λάστιχο 10
περίπτωση των συνήθων δράσεων ακολου- Χαρτί 4,0 Πλαστικά 6-11
θούνται τα παρακάτω βήματα: Παραφίνη 10 πετρέλαιο 10.5
1. εντοπίζονται τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά Λάδι 10 Ακετυλενιο 14
του φορέα: μήκος και εγκάρσια διατομή
Σε περίπτωση υγρασίας οι παραπάνω
2. εντοπίζονται ι συνθήκες στήριξης τιμές διορθώνονται σύμφωνα με τη σχέση:
3. υπολογίζεται η τιμή του συνολικού και του HF = H (1-0,01F)-0,006F , όπου F είναι η
κατανεμημένου φορτίου υγρασία %.

106
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

3. υπολογίζεται ο συντελεστής ανοίγματος 5. Εντοπίζεται η χρονική διάρκεια έκθεσης


Α√Η/Αt στην πυρκαγιά
4. Επιλύεται η εξίσωση θερμικής ισορροπίας Παρακάτω δίνεται η αντιστοιχία των μεγεθών
και σχεδιάζεται η καμπύλη μέσης που υπεισέρχονται στην περίπτωση των
θερμοκρασίας θ και χρόνου t συνήθων δράσεων και στην περίπτωση της
πυρκαγιάς:

Δράση Συνήθων Φορτίων Δράση Πυρκαγιάς

Γεωμετρικά Χαρακτηριστικά: l, b,h Διαστάσεις πυροδιαμερίσματος και


Ανοιγμάτων

h
l
b
Συγκεντρωμένο φορτίο Q Συνολικό Φορτίο καυσίμων Q
Κατανεμημένο φορτίο q Πυκνότητα καυσίμου q= Q/Af ή Q/At
Συνθήκες στήριξης: π.χ. αρθρώσεις Συντελεστής ανοίγματος Α√Η

Στατική επίλυση
(εξαρτώμενη από το q και
τις συνθήκες στήριξης) Καμπύλη θ-t(εξαρτώμενη από το q
και τον A√H)
θ

Μέγιστη τιμή Msd Μέγιστη τιμή tsd

4.2.3 Παράδειγμα Υπολογισμού της tsd


 Υπολογισμός Φορτίου καυσίμων
Κρεβάτια από ξύλο 114 4,4 503
 Κάτοψη Πυροδιαμερίσματος
Κρεβάτια από πλαστικό 15 3,6 114
Διαστάσεις: 4,0 . 5,5. 2,85 m Κομοδίνα 5 4,4 22
Τραπέζι 9 4,4 40
Καθίσματα 33 4,4 145
Πόρτες 15 4,4 66
Χαλιά 43 4,5 193
Χαρτιά 6 4,0 24
Διάφορα 10 4,5 45
Σ[Link] = 1257 Mcal

107
Σχεδιασμός Εναντι Πυρκαγιάς

 Πυκνότητα καυσίμων αντιστοιχεί σε μια πρότυπη θερμική καμπύλη θ-


t η οποία χαρακτηρίζεται ως ISO, DIN κ.λ.π
At = 2X4,00X5,50 + 2,85X2X(4,00+5,50) =>
ανάλογα με τον οργανισμό προτυποποίησης
At = 98 m2 που την προτείνει.
q = 1527/98 = 15,6 Mcal/m2
 Συντελεστής ανοίγματος
Εμβαδόν ανοίγματος: Α = 1,67 m2
Ύψος ανοίγματος:
Η = 1,8 m -> A√H = 2,70 m3/2
A.√H/At = 0,023 m1/2 Καμπύλη ISO
 Συντελεστής kf αναγωγής σε πρότυπο
πυροδιαμέρισμα
Διαμέρισμα τύπου Α -> kf = 1
 Θερμική καμπύλη - Χρόνος ts
q = 15,6 Mcal/m2 και A√H/At = 0,023 m1/2 =>>

ts = [Link]/(330. Α√Η) = 15,6 . 98/ (330.0,023)


ts= 1,5 h
Στο σχήμα φαίνεται η πρότυπη καμπύλη κατά
4.2.2 Εκτίμηση Ανθεκτικότητας tRdu
ISO και εμπειρικό γράφημα κατανομής των
θερμοκρασιών για το τέταρτο ενός τετρα-
Το κριτήριο για τον υπολογισμό της οριακής γωνικού υποστυλώματος το οποίο εκτίθεται
τιμής π.χ της MRdu είναι οι αναπτυσσόμενες στην πρότυπη πυρκαγιά από όλες τις πλευρές
τάσεις των υλικών να είναι ίσες με τις αντοχές και για μια πλάκα η οποία εκτίθεται στην
τους fcd και fsd. πρότυπη πυρκαγιά από το κάτω μέρος μόνον.
Το κριτήριο για τον υπολογισμό της οριακής Τα γραφήματα αυτά έχουν συνταχθεί για διά-
τιμής tRdu της χρονικής διάρκειας έκθεσης σε φορες τιμές της διάρκειας έκθεσης στην πρό-
πυρκαγιά είναι η μείωση των τάσεων τυπη πυρκαγιά.
σκυροδέματος και χάλυβα λόγω της θερμικής
Επειδή η διάρκεια t που αντιστοιχεί στα
έκθεσής τους να μην είναι σημαντική, ώστε να
γραφήματα αυτά αναφέρεται στην πρότυπη
μην είναι σημαντική η μείωση της φέρουσας
θερμική καμπύλη και όχι σ΄αυτήν της πυρ-
ικανότητας των φορέων. Η αποδεκτή μείωση
καγιάς του πυροδιαμερίσματος, η διάρκεια
εξαρτάται από τη χρήση της κατασκευής και τις
έκθεσης t με βάση την οποία επιλέγεται το
συνέπειες ενδεχόμενης αστοχίας.
γράφημα κατανομής των θερμοκρασιών δεν
Για τον προσδιορισμό της απομένουσας είναι η τιμή t που υπολογίζεται με βάση τη
φέρουσας ικανότητας των στοιχείων γίνεται σχέση (2) στο κεφ. 1.2 αλλά μια διορθωμένη
συνήθως η παραδοχή ότι το σκυρόδεμα σε τιμή teq γνωστή ως ο «ισοδύναμος χρόνος
περιοχή με θερμοκρασία μικρότερη από 500οC έκθεσης» η οποία ανάγει την πυρκαγιά του
δεν υφίσταται μείωση της αντοχής του ενώ το πυροδιαμερίσματος σε πρότυπη πυρκαγιά και
σκυρόδεμα σε περιοχή με θερμοκρασία δίνεται από την παρακάτω σχέση:
μεγαλύτερη από 500οC έχει μηδενική αντοχή
teq = 0,067. kf. Af/ [At.(A√H/At)1/2] min
και γι αυτό η περιοχή αυτή θεωρείται ότι δεν
υπάρχει.
4.3 ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ
Ο εντοπισμός της περιοχής αυτής γίνεται με τη
βοήθεια εμπειρικών γραφημάτων της βιβλιο-
Οι τιμές της χρονικής διάρκειας ts και tRdu δεν
γραφίας τα οποία δίνουν την κατανομή των
προκύπτουν με υπολογισμό ακολουθώντας τα
θερμοκρασιών στην διατομή των φορέων όταν
εκτίθενται σε μια πρότυπη πυρκαγιά η οποία παραπάνω βήματα, αλλά προκύπτουν
εμπειρικά.

108
Σχεδιασμός Έναντι Πυρκαγιάς

Για την εκτίμηση της τιμής του ts οι κατασκευές Η τιμή του tRdu προκύπτει επίσης δίνεται
αντιστοιχούνται, ανάλογα με τη γεωμετρία, τη εμπειρικά ανάλογα με το μέγεθος των διατομών
χρήση τους και τις συνέπειες ενδεχόμενης και την επικάλυψη του οπλισμού των φορέων
πυρκαγιάς σε διάφορες κατηγορίες διάρκειας με βάση πειραματικά αποτελέσματα δοκιμών
πυρκαγιάς οι οποίες δηλώνονται ως F15, F30, ανθεκτικότητας.
F60, F90 κ.λ.π, όπου 15, 30, 60, 90, είναι η
πιθανολογούμενη διάρκεια έκθεσης σε πυρ-
καγιά μετρούμενη σε λεπτά.

109
ΜΕΡΟΣ ΙΙ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ
ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΒΑΣΙΚΩΝ ΟΡΩΝ

ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΓΓΛΙΚΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΑ

μελέτη συνθέσεως mix design mischungwentwurf

ποιοτικός έλεγχος quality control

σκυρόδεμα concrete beton

αδρανές aggregate zuschlage

τσιμέντο cement zement

νερό water wasser

εργασιμότητα workability verarbeitbarkeit

κοκκοδιαβάθμιση grading kornzusammensetzung

ανάμιξη mixing mischen

συμπύκνωση compaction verdichten

συντήρηση curing nachbehandlung

αντοχή strength festigkeit

συνεκτικότητα compactability konzistenz

ευστάθεια stability

τεχνολογία technology

διαχωρισμός αδρανών aggregate segragation

εξίδρωση bleeding

συστολή ξηράνσεως shrinkage

ενυδάτωση τσιμέντου hydration


Τεχνολογία Σκυροδέματος

Ενότητα Α

ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ


ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

1. ΣΥΜΒΑΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΛΙΠΤΙΚΗ ΑΝΤΟΧΗ


Αναλυτικότερα στοιχεία και διευκρινήσεις στην Ενότητα Γ

1.1 Η Έννοια της Συμβατικής τοιχώματα εμφανίζουν μετά την αφαίρεση των
Αντοχής μητρών κυρτωμένες τις πλευρές τους με συνέπει-
α, όπως φαίνεται στο Σχ. 1, σημειακή φόρτιση,
Η αντοχή f (festigkeit) του σκυροδέματος όπως ανάπτυξη εγκάρσιων εφελκυστικών τάσεων και,
και τα άλλα χαρακτηριστικά του, δεν αποτελεί γι΄αυτό, μείωση της αντοχής του δοκιμίου.
ιδιότητά του.
Για το ίδιο σκυρόδεμα, αν υιοθετηθεί δοκίμιο  Συμπύκνωση
άλλης μορφής και άλλου μεγέθους, φορτιστεί σε
άλλη μηχανή, π.χ. με άλλη δυσκαμψία και άλλες Η συμπύκνωση του σκυροδέματος των δοκιμίων
συνθήκες στήριξης των πλακών της, με άλλη γίνεται με πρότυπη ράβδο σε τρεις στρώσεις με
ταχύτητα, με άλλες συνθήκες πλευρικής έντασης, 25 κτυπήματα ανά στρώση, ή με λεπτό εσω-
θα μετρηθεί άλλη αντοχή. τερικό δονητή σε κάθετη διεύθυνση μέχρις ότου
κατά την απόσυρση του δονητή να μην παρα-
Τα υλικά, όπως και οι άνθρωποι, σε διαφορετικές μένει κοιλότητα στο σκυρόδεμα (ένδειξη για
συνθήκες συμπεριφέρονται διαφορετικά. ανεπαρκή δόνηση) ούτε στρώμα νερού στην
επιφάνεια του δοκιμίου (ένδειξη υπερβολικής
Όταν λέμε αντοχή σκυροδέματος, εννοούμε αυτή
δόνησης).
που μετρήθηκε με συμβατικό (συμφω-νημένο)
τρόπο, τη συμβατική.  Ανεπαρκής συμπύκνωση αφήνει κενά στο
δοκίμιο με συνέπεια μείωση της αντοχής του,
υπερβολική δόνηση απομιγνύει το σκυρόδεμα
1.2 Οι Συμβατικές Απαιτήσεις για με συνέπεια διαστρωμάτωσή του (κάτω τα
χονδρά αδρανή και επάνω ο τσιμεντοπολτός).
τον Προσδιορισμό της Αντοχής
 Συντήρηση του δοκιμίου
Σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό τεχνο-
λογίας του σκυροδέματος για τον προσδιορισμό Μετά τη σκυροδέτηση η ελεύθερη επιφάνεια των
της αντοχής του σκυροδέματος έχουν συμφω- δοκιμίων καλύπτεται με βρεγμένες λινάτσες ή
νηθεί οι παρακάτω συμβατικές απαιτήσεις κατά επαλείφεται με μεμβράνη συντήρησης.
την παρασκευή, τη συντήρηση και τη δοκιμασία Μετά μία ή δύο ημέρες αφαιρούνται οι μήτρες και
των δοκιμίων ελέγχου: το δοκίμιο συντηρείται σε υγρό θάλαμο μέχρι την
παραμονή της δοκιμασίας του. (Ελλείψει υγρού
 Μήτρες θαλάμου το δοκίμιο μπορεί να εμβαπτιστεί σε βαρέλι
νερού).
Οι μήτρες έχουν δύσκαμπτα τοιχώ-
ματα, είναι χυτοσιδηρές, όχι από Δεν επιτρέπεται μετακίνηση του δοκιμίου που
λαμαρίνα. Μήτρες με εύκαμπτα μπορεί να προκαλέσει απόμιξη του νωπού σκυ-
τοιχώματα μετά μερικές χρήσεις ροδέματος.
εμφανίζουν κύρτωση στα τοιχώματά
Ανεπαρκής συντήρηση του δοκιμίου μειώνει
τους λόγω της πίεσης του νωπού
σημαντικά την αντοχή του καθώς δεν υπάρχει
σκυροδέματος.
επάρκεια νερού για την ενυδάτωση (χημική
Δοκίμια σε μήτρες με εύκαμπτα δέσμευση) όλης της ποσότητας του τσιμέντου.

112
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 Μηχανή Δοκιμασίας τος, όπως σχολιάζεται στο κεφ. 2, είναι σαφώς


μεγαλύτερη.
Η μηχανή πρέπει να είναι δύσκαμπτη και οι
πλάκες της η μεν μία πάκτωση η δε άλλη ειδική  Διαδικασία Δοκιμής
άρθρωση έτσι ώστε κατά την τοποθέτηση του
δοκιμίου να μπορεί να στρέφεται για να είναι σε Τα δοκίμια κατά τη δοκιμασία τους δεν πρέπει να
πλήρη επαφή μ΄αυτό αλλά κατά την επιβολή του είναι υγρά, καθώς η εσωτερική πίεση που ασκεί
φορτίου να μην στρέφεται. το νερό στους πόρους του σκυροδέματος μειώνει
Η ποιότητα της ειδικής αυτής άρθρωσης των την αντοχή του, ιδιαίτερα την εφελκυστική αντοχή.
μηχανών προσδιορίζει σε μεγάλο βαθμό την
 Σημαντική είναι η ορθή κέντρωση του
ποιότητα της μηχανής και το κόστος της.
δοκιμίου στις πλάκες της μηχανής
δοκιμασίας.
 Ηλικία Σκυροδέματος κατά τη
Δοκιμασία Αν δεν κεντρωθεί το δοκίμιο, μειώνεται η με-
τρούμενη αντοχή, γιατί, λόγω της εκκεντρότητας
Η δοκιμασία των δοκιμίων γίνεται 28 ημέρες μετά της φόρτισης, η επιπόνηση είναι καμπτοθλιπτική.
την παρασκευή τους.
Στην πράξη η ηλικία του σκυροδέματος της  Η ορθή κέντρωση του δοκιμίου είναι
ιδιαίτερα σημαντική στα μικρού μεγέθους
κατασκευής όταν αναλαμβάνει τα φορτία της είναι
δοκίμια.
σαφώς μεγαλύτερη και η αντοχή του σκυροδέμα-

113
Τεχνολογία Σκυροδέματος

2. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
ΤΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ
Για το σχεδιασμό του σκυροδέματος και των φορέων από σκυρόδεμα εκτός από τη
θλιπτική αντοχή απαιτούνται και τα παρακάτω χαρακτηριστικά του σκυροδέματος:

2.1 Ειδικό Βάρος Η πιο διαδεδομένη μέθοδος μέτρησής της είναι η


Για συνήθη σκυροδέματα με ασβεστολιθικά δοκιμή της κάθισης γνωστή και με τον αγγλό-
αδρανή το ειδικό βάρος κυμαίνεται ανάλογα με τη φωνο όρο slump ή του Αbrams.
σύνθεσή του σκυροδέματος από 2.250 kg/m3 Σύμφωνα με τη μέθοδο αυτή:
έως 2400 kg/m3.
 Το σκυρόδεμα διαστρώνεται σε τρεις
Σκυρόδεμα με μεγαλύτερη ποσότητα τσιμέντου στρώσεις με 25 ραβδισμούς κάθε στρώση
έχει μεγαλύτερο ειδικό βάρος, καθώς το τσιμέντο μέσα σε κωνικό σιδερένιο καλούπι χωρίς
είναι το βαρύτερο συστατικό. βάσεις (κώνο του Abrams).
Ειδικά βάρη:  Στη συνέχεια αφαιρείται το καλούπι και
- Τσιμέντου 3100 kg/m 3
- Νερού 1000 kg/m 3
μετρείται η κάθιση του μίγματος, όπως
-
3
Αδρανών 2700 kg/m ). φαίνεται στο Σχ. 1.

Για το οπλισμένο σκυρόδεμα (με ασβεστο- Το μέγεθος της κάθισης είναι το μέγεθος της
λιθικά αδρανή) το ειδικό βάρος λαμβάνεται εργασιμότητας.
2500 kg/m3.
 Σκυροδέματα με συλλεκτά (ποταμίσια)
αδρανή, ιδιαίτερα στην περιοχή της
Μακεδονίας, μπορεί να έχουν μεγαλύτερο
ειδικό βάρος, καθώς μπορεί τα αδρανή να
μην είναι καθαρά ασβεστολιθικά και οι
προσμίξεις που περιέχουν να τα καθιστούν
βαρύτερα.
Σχ. 2.1 Μέτρηση της εργασιμότητας με τη
Το ειδικό βάρος του νωπού σκυροδέματος είναι κατά
μέθοδο της κάθισης
5% μεγαλύτερο αυτού του σκληρυμένου (στο
σκληρυμένο σκυρόδεμα έχει εξατμιστεί το χημικά μη
δεσμευμένο νερό). Η τιμή της εργασιμότητας που απαιτείται εξαρ-
τάται:
2.2 Εργασιμότητα
 Από τη λεπτότητα και πυκνότητα του
Η εργασιμότητα είναι χαρακτηριστικό του νωπού οπλισμού των στοιχείων που θα
σκυροδέματος. σκυροδετηθούν και
Δηλώνει:  Από τα μέσα συμπύκνωσης που είναι
 το μέγεθος του έργου (της ενέργειας) που διαθέσιμα.
απαιτείται για να συμπυκνωθεί πλήρως το Μεγαλύτερη εργασιμότητα απαιτείται για λεπτό-
σκυρόδεμα και να πάρει τη μορφή του τερα στοιχεία, στοιχεία με πυκνότερο οπλισμό,
καλουπιού στο οποίο διαστρώνεται. και όταν δεν είναι διαθέσιμος ισχυρός εσωτερικός
Επί μέρους όψεις της είναι: δονητής.

 η ρευστότητα, Η τιμή της κυμαίνεται από κάθιση 0 cm (όταν το


σκυρόδεμα συμπυκνυκνώνεται σε ισχυρές δονη-
 η συνεκτικότητα, τικές τράπεζες, όπως στην περίπτωση προκα-
 η πλαστικότητα κ.α. τασκευασμένων στοιχείων) έως κάθιση περίπου
20 cm, όπως στην περίπτωση υπόγειων σκυρο-

114
Τεχνολογία Σκυροδέματος

δετήσεων που δεν είναι δυνατή η δόνηση του  Η Υπολογιστική ή Tιμή Σχεδιασμού fcd:
μίγματος ή είναι ασθενής (μέθοδος Tremy). Προκύπτει διαιρώντας την χαρακτηριστική τιμή με
 Στην περίπτωση των κοινών οικοδομικών συντελεστή ασφαλείας ίσο με γ c =1,50
έργων η τιμή της εργασιμότητας είναι κάθιση o fcd = fcdk/1,5
της τάξεως των 10 cm. Διακρίνεται με το δείκτη d. Υιοθετείται στο σχεδιασμό
των φορέων.
Η τιμή της εργασιμότητας προσδιορίζει (βλ.
Ενότητα Β) την ποσότητα του νερού στο μίγμα.
Για σχετικά μεγάλες τιμές προστίθεται στο μίγμα 2.2.2 Παράμετροι Επιρροής
ρευστοποιητικό πρόσθετο ώστε να μειωθεί η Το σκυρόδεμα είναι διφασικό υλικό αποτελού-
ποσότητα του νερού (καθώς, όπως εντοπίζεται μενο από αδρανή και τσιμεντοπολτό ως τις δύο
στο κεφ. 2.3, όσο μεγαλύτερη είναι η ποσότητα φάσεις του. Γιαυτό:
του νερού τόσο μεγαλύτερη προκύπτει και η
ποσότητα του τσιμέντου που απαιτείται για μια  Η αντοχή και η συμπεριφορά του
σκυροδέματος καθορίζεται από την αντοχή
δεδομένη αντοχή).
και τη συμπεριφορά της ασθενούς του φάσης,
 Για μεγάλες τιμές της εργασιμότητας
Για σκυροδέματα με ασβεστολιθικά αδρανή για
απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην
τις συνήθεις αντοχές για τις οποίες σχεδιάζονται
κοκκοδιαβάθμιση των αδρανών ώστε να μην
τα σκυροδέματα (κατηγορίες μέχρι C25) ασθε-
απομιχθεί το μίγμα του νωπού
νής φάση του σκυροδέματος είναι ο τσιμεντο-
σκυροδέματος, ίδιαίτερα αν η διάστρωση
πολτός. Γι αυτό*:
γίνεται από μεγάλο ύψος, όπως στις
υπόγειες σκυροδετήσεις (πάσσαλώσεις  Για συνήθη σκυροδέματα με ασβεστολιθικά
κ.λ.π). αδρανή η αντοχή του σκυροδέματος
εξαρτάται από την αντοχή του
Στις περιπτώσεις αυτές είναι καλό:
τσιμεντοπολτού.
 να μην χρησιμοποιούνται μεγάλοι κόκκοι Η ανάπτυξη της αντοχής του τσιμεντοπολτού
αδρανών (όχι σκύρα) και είναι το αποτέλεσμα της (εξώθερμης) χημικής
 να χρησιμοποιείται υπερρευστοποιητικό αντίδρασης του νερού με το τσιμέντο, γνωστής
πρόσθετο το οποίο προσδίδει στο μίγμα του ως ενυδάτωσης του τσιμέντου η οποία εξε-
σκυροδέματος εκτός από ρευστότητα, όπως λίσσεται με το χρόνο και σε μεγάλο βαθμό
τα κοινά ρευστοποιητικά, και συνεκτικότητα. ολοκληρώνεται σε 28 ημέρες.
Στην αντίδραση αυτή το τσιμέντο δεσμεύει νερό
2.3 Θλιπτική Αντοχή fc ίσο με το 40% περίπου της ποσότητάς του (το
Η θλιπτική αντοχή προσδιορίζεται σε δοκίμια με ποσοστό ποικίλλει ανάλογα με τον τύπο του
τη διαδικασία που περιγράφεται στο προηγού- τσιμέντου). Η περίσσεια του νερού εξατμιζόμενη
μενο κεφάλαιο 1. αφήνει κενά και, γι΄αυτό, μειώνει την αντοχή.
2.2.1 Οι Δυο Τιμές της Αντοχής Γι΄αυτό:
Διακρίνονται δύο τιμές της θλιπτικής αντοχής fc  η αντοχή του σκυροδέματος είναι
του σκυροδέματος: συνάρτηση του λόγου νερού προς
τσιμέντο, γνωστού ως του
 Η Χαρακτηριστική Τιμή fck υδατοτσιμεντελεστή ω.
Προκύπτει μετά από στατιστική επεξεργασία των
τιμών των τάσεων θραύσεως των συμβατικών Όσο μεγαλύτερος είναι ο λόγος ω, τόσο μεγα-
δοκιμίων. λύτερη είναι η περίσσεια του νερού, τόσο περισ-
Προσδιορίζεται έτσι ώστε μόνον το 5% των
σότερα τα κενά και, άρα, τόσο μικρότερη η αντο-
αποτελεσμάτων να είναι μικρότερο από την τιμή χή του σκυροδέματος.
αυτή. _______________________
Διακρίνεται με τον δείκτη k. * Είναι προφανές ότι η αντοχή και η εν γένει συμπε-
Υιοθετείται για την ταξινόμηση του σκυροδέματος ριφορά μιας αλυσσίδας καθορίζεται από την αντοχή
και τη συμπεριφορά του ασθενούς της κρίκου.

115
Τεχνολογία Σκυροδέματος

Η συσχέτιση αυτή δεν ισχύει για σκυροδέματα και των ορθών παραμορφώσεων ε συμβατικού
υψηλής αντοχής στα οποία ασθενής φάση είναι δοκιμίμιου επιπονούμενου σε κεντρική θλίψη,
τα αδρανή και η αντοχή των αδρανών είναι όπως φαίνεται στο Σχ. 3.
ιδιαίτερα καθοριστική.
σc
2.4 Εφελκυστική Αντοχή fct
Η εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος είναι
της τάξεως του ενός δωδέκατου της θλιπτικής εc
αντοχής του:
Σχ. 2.3 Διάγραμμα σ-ε σκυροδέματος
 fct ≈1/12. fcc (πραγματικό)
Λόγω του μικρού μεγέθους της και των μεγάλων
διασπορών της η εφελκυστική αντοχή κατά το Το διάγραμμα αυτό είναι γνωστό ως διάγραμμα
σχεδιασμό των φορέων συνήθως θεωρείται [σ-ε] ή ως ο καταστατικός νόμος του υλικού.
αμελητέα. Διακρίνεται ανερχόμενος και κατερχόμενος ή
Η μέτρησή της παρουσιάζει σημαντικές δυσκο- φθίνων κλάδος του διαγράμματος.
λίες, ιδιαίτερα ως προς την ορθή κέντρωση των Η μορφή του διαγράμματος διαφέρει ανάλογα με
δοκιμίων. την αντοχή του σκυροδέματος και την αντοχή των
Έμμεση μέτρηση της εφελκυστικής αντοχής αδρανών, αλλά και ανάλογα με την ταχύτητα επι-
γίνεται σε: πόνησης.
 Κυλινδρικά δοκίμια φορτιζόμενα σc v1 v1 > v2
αντιδιαμετρικά, όπως φαίνεται στο Σχ. 2(α).
v2
Τα δοκίμια υπόκεινται σε διάρρηξη και
προσδιορίζεται η εφελκυστική αντοχή σε
διάρρηξη
εc
 Πρισματικά δοκίμια τα οποία στηριζόμενα
αμφιέρειστα φορτίζονται καμτοδιατμητικά με
ένα φορτίο στο μέσον του ανοίγματός τους ή Σχ. 2.4 Επιρροή της ταχύτητας v της επιπόνη-
με δύο φορτία στο τρίτο του ανοίγματός τους, σης στη μορφή του διαγράμματος [σc – εc]
όπως φαίνεται στο Σχ. 2(β).
c
Προσδιορίζεται η εφελκυστική αντοχή σε
κάμψη. fck

fcd

(α) (β) c
2.0 o/oo 3.5 o/oo

Σχ. 2.2 Προσδιορισμός εφελκυστικής αντοχής  < 0.02 c= 1000  fcd  (1-250)
(α) σε διάρρηξη και (β) σε κάμψη   0.02 c=  fcd
Σχ. 2.5 Tυποποιημένο διάγραμμα [σc – εc]
2.5 Παραμορφωσιακή Συμπεριφορά Όπως φαίνεται στο Σχ. 4:
Η παραμορφωσιακή συμπεριφορά του σκυρο-  Με την αύξηση της ταχύτητας επιπόνησης
δέματος, όπως και των άλλων υλικών, δηλώνεται αυξάνεται η μέγιστη τάση (αντοχή), αλλά μειώνεται
με τη μορφή διαγράμματος των ορθών τάσεων σ η παραμόρφωση.

116
Τεχνολογία Σκυροδέματος

2.5.1 Τυποποιημένο Διάγραμμα [σc – εc] Ελλείψει πειραματικών στοιχείων προσδιορίζεται


συναρτήσει της θλιπτικής αντοχής βάσει εμπειρι-
Λόγω των παραπάνω μεταβλητών του δια- κών τύπων, όπως αυτός στην παρακάτω σχέση:
γράμματος συμπεριφοράς, στο σχεδιασμό των
 Εc = 9500 fc, Εc και fc σε MPa
φορέων λαμβάνεται υπόψη ένα τυποποιημένο
διάγραμμα που φαίνεται στο Σχ. 5. .
Εκτός από τη μορφή του διαγράμματος [σ-ε] στο Δl Ν
σχεδιασμό των φορέων απαιτούνται και τα παρα- σ = N/A l σ
κάτω παραμορφωσιακά χαρακτηριστικά. Ε εφαπτομενικό
2.6 Μέτρο Ελαστικότητας
Α=b.h Ε τέμνον
 To μέτρο ελαστικότητας Ε είναι η κλίση του
διαγράμματος [σ-ε] του σκυροδέματος (βλ. ε= Δl/l
Σχ. 6). Σχ. 2. 6 Εφαπτομενικό και τέμνον μέτρο
Αποτελεί το μέτρο αντίστασης του αξονικά επιπο- ελαστικότητας
νούμενου φορέα στην αξονική παραμόρφωσή
του. 2.7 Παραμόρφωση Αστοχίας
Η τιμή του μειώνεται (λόγω της καμπύλωσης του Για κεντρική θλιπτική επιπόνηση η παραμόρ-
διαγράμματος) με τη στάθμη επιπόνησης. φωση που αντιστοιχεί στη μέγιστη θλιπτική τάση
Διακρίνονται οι εφαπτομενικές και οι τέμνουσες είναι της τάξεως του 2%ο .
τιμές του μέτρου ελαστικότητας. Για καμπτική επιπόνηση ή έκκεντρη θλιπτική
 Όταν το Ε ορίζεται ως η κλίση της επιπόνηση (με σχετικά μεγάλη εκκεντρότητα) η
εφαπτόμενης του διαγράμματος [σ-ε] σε μια αντίστοιχη παραμόρφωση στην ακραία θλιβό-
στάθμη επιπόνησης αποτελεί την μενη ίνα λαμβάνεται, όπως φαίνεται στο σχήμα,
εφαπτομενική τιμή του, ενώ ίση με 3,5 %ο.

 Όταν το Ε ορίζεται ως η κλίση της ευθείας Η μεγαλύτερη τιμή στην 2,0%ο 3,5%ο
που συνδέει την αρχή των αξόνων με το περίπτωση αυτή
σημείο του διαγράμματος στη συγκεκριμμένη σχετίζεται με την πιο
στάθμη αποτελεί την τέμνουσα τιμή του. σταδιακή αστοχία της
θλιβόμενης ζώνης καθώς
Ανάλογα με τη στάθμη μέτρησης της τέμνουσας το διάγραμμα παραμορφώσεων είναι τριγωνικό
τιμής του διακρίνεται: και όχι ορθογωνικό.
 το αρχικό Ε, ως η κλίση του διαγράμματος
[σ-ε] στην αρχή των αξόνων και 2.8 Μακροχρόνια Παραμόρφωση:
Συστολή Ξηράνσεως και Ερπυσμός
 το τεχνικό Ε, ως η κλίση του διαγράμματος
[σ-ε] σε στάθμη σ = fc/3 Το μήκος ενός δοκιμίου σκυροδέματος δεν πα-
ραμένει σταθερό με το χρόνο. Το δοκίμιο με την
(όπου fc είναι η αντοχή του σκυροδέματος).
πάροδο του χρόνου παραμορφώνεται, συστέλ-
Στο σχεδιασμό υιοθετείται συνήθως το τέμνον λεται.
μέτρον ελαστικότητας σε στάθμη ίση με το ένα
Η συστολή του σκυροδέματος με το χρόνο,
τρίτον της θλιπτικής αντοχής του, όπως φαίνεται
ορίζεται ως:
στο Σχ. 6.
 Συστολή ξηράνσεως, όταν ο φορέας είναι
 Για σκυροδέματα με ασβεστολιθικά αδρανή η
αφόρτιστος
τιμή του κυμαίνεται αναλογα με την θλιπτική
αντοχή του σκυροδέματος από 16.000 ΜPa  Ερπυσμός, όταν ο φορέας βρίσκεται υπό
έως 35.000 ΜPa. μακροχρόνια θλιπτική τάση
Μετρείται σε κυλινδρικά ή πρισματικά δοκίμια με
τη βοήθεια μηκυνσιομέτρων.

117
Τεχνολογία Σκυροδέματος

2.8.1 Η Φύση της Συστολής Ξηράνσεως και  πιο μικρή είναι η αντίσταση του
Παράμετροι που την Επηρεάζουν σκυροδέματος στην παραμόρφωσή του, δηλ.
όσο πιο μικρό είναι το μέτρο ελαστικότητας
Η συστολή ξηράνσεως μπορεί (απλοποιητικά)
του σκυροδέματος Εc.
να αποδοθεί στη διαφυγή με την πάροδο του
χρόνου του πλεονάζοντος νερού (που δεν δε- Γιαυτό, το μέγεθος της ερπυστικής παραμόρ-
σμεύεται χημικά με το τσιμέντο) προς το (ξη- φωσης είναι ανάλογη του μεγέθους της βραχυ-
ρότερο) περιβάλλον του φορέα. χρόνιας παραμόρφωσης του σκυροδέματος:
Το μέγεθος της ανηγμένης συστολικής παρα- εcc = φ. εc = φ.σc/Εc. (α)
μόρφωσης εcs του σκυροδέματος του φορέα λό-
όπου:
γω της συστολής ξηράνσεως προκύπτει από
φ: ο ερπυστικός συντελεστής
εμπειρικούς πίνακες ανάλογα με την τιμή των
παρακάτω μεγεθών που την επηρεάζουν: Για συνήθη σκυροδέματα η τιμή του συντελεστή
είναι της τάξεως:
 Την ξηρότητα του περιβάλλοντος (καθορίζει
τη διαφορά υγρασίας εσωτερικά και  φ = 2 έως 3
εξωτερικά.)
Η τιμή του εξαρτάται, εκτός από τους παράγον-
 Την λεπτότητα του στοιχείου (καθορίζει την τες που αναφέρθηκαν για τη συστολή ξηράνσεως
επιφάνεια διαφυγής) και από:
 Τη σύνθεση του σκυροδέματος.  Το μέγεθος της σταθερής (μακροχρόνιας)
θλιπτικής τάσης
Όσο περισσότερα λεπτόκοκκα συστατικά
(παιπάλη και τσιμέντο) έχει το σκυρόδεμα  Την ηλικία του σκυροδέματος κατά την
τόσο περισσότερο το συγκρατούμενο νερό. επιβολή της σταθερής τάσης.
 Την ποσότητα και το είδος του πρόσθετου Όσο πιο μικρή η ηλικία του σκυροδέματος,
που περιέχει το σκυρόδεμα. τοσο μικρότερο είναι το μέτρο ελαστικότητάς
του, δηλ. η αντίστασή του σε παραμόρφωση.
Σχεδόν όλα τα πρόσθετα του σκυροδέματος
(βλ. Ενότητα Β) αυξάνουν τις μακροχρόνιες  Σε καμπτόμενους φορείς η βραχυχρόνια
παραμορφώσεις. παραμόρφωση εc και, άρα [βλ. σχέση (α)] η
ερπυστική παραμόρφωση εcc μεταβάλλεται
Για συνήθη σκυροδέματα η τιμή της συστολής
κατά μήκος και καθύψος τους, σε αντίθεση
ξηράνσεως είναι της τάξεως:
με τη συστολή ξηράνσεως εcs η οποία είναι
 εcs = 5 έως 8. 10 -4 σταθερή σ όλη την έκτασή τους.
Γαυτό, με την πάροδο του χρόνου, λόγω του
2.8.2 Η Φύση του Ερπυσμού και
ερπυσμού,αυξάνει και το βέλος των φορέων.
Παράμετροι που τον Επηρεάζουν
Η διαφυγή του πλεονάζοντος νερού και κατά 2.8.3 Χρονική Εξέλιξη
συνέπεια και η συστολή είναι εντονότερη, όταν το
Η εξέλιξη της μακροχρόνιας παραμόρφωσης
σκυρόδεμα βρίσκεται υπο μόνιμη θλιπτική τάση
συναρτήσει του χρόνου δίνεται από την καμπύλη
(από τα μόνιμα φορτία ή και από τα μακροχρόνια
στο Σχ. 7.
δρώντα κινητά φορτία).
Η επιπλέον συστολή η οφειλόμενη στην επί- εcc
δραση της μόνιμης τάσης δηλώνεται με τον όρο Ι ΙΙ ΙΙΙ
ερπυσμός.1
Η ανηγμένη συστολική παραμόρφωση εcc (c:
t
creep), λόγω του ερπυσμού του σκυροδέματος
είναι, προφανώς, τόσο πιο μεγάλη όσο:
Σχ. 7.7 Καμπύλη εξέλιξης ερπυστικής
 πιο μεγάλη είναι η σταθερή θλιπτική τάση σc παραμόρφωσης με το χρόνο
που ασκείται,

118
Τεχνολογία Σκυροδέματος

Παρατηρούνται τα παρακάτω στάδια: Η συμπεριφορά του στοιχείου περιγράφεται με


τον όρο μη-γραμμικός ερπυσμός.
 Πρώτο στάδιο επιταχυνόμενης
παραμόρφωσης (τμήμα Ι: καμπύλη με τα
κοίλα προς τα κάτω),.
 Δεύτερο στάδιο ισορροπημένης εcc σc1 σc1 > σc2> σc3
παραμόρφωσης (τμήμα ΙΙ: ευθύγραμμο τμήμα) σ c2
και σ c3
 Τρίτο επιταχυνόμενο στάδιο (τμήμα ΙΙΙ:
καμπύλη με τα κοίλα άνω).
t
Η μορφή της καμπύλης αυτής μπορεί να αποδο-
θεί στην αντιτιθέμενη επιρροή περισσότερων πα- Σχ. 7.8 Επιρροή της στάθμης της σταθερής
ραγόντων, όπως: τάσης σc στην εξέλιξη της
ερπυστικής παραμόρφωσης εcc
 Αύξηση της παραμόρφωσης λόγω της
προοδευτικής εσωτερικής ρηγμάτωσης του
σκυροδέματος
Το σκυρόδεμα μπορεί να οδηγηθεί σε σύντομο
 Μείωση της παραμόρφωσης, λόγω: χρονικό διάστημα σε θραύση για στάθμη φορτίου
μικρότερη από τη συμβατική αντοχή του.
1. Αύξησης με το χρόνο του μέτρου
ελαστικότητας του σκυροδέματος Για στάθμη φορτίου της τάξεως του 90% της
θλιπτικής αντοχής η θραύση αυτή ενδέχεται να
2. Αύξησης της αντοχής του σκυροδέματος, λόγω
συμβεί εντός ωρών ή λίγων ημερών.
της συνεχιζόμενης εντονότερης, λόγω της
πίεσης του σταθερού φορτίου, ενυδάτωσης του Η συμπεριφορά του στοιχείου για μικρότερες
τσιμέντου στάθμες περιγράφεται με τον όρο γραμμικός
Η εξώθερμη αντίδραση της ενυδάτωσης του ερπυσμός.
τσιμέντου επιταχύνεται με την αύξηση της πίεσης. Στον γραμμικό ερπυσμό, επειδή η ενδιάμεση
Στο τμήμα Ι της καμπύλης υπερισχύει η αυξητική φάση (τμήμα ΙΙ της καμπύλης) είναι ιδιαίτερα
επιρροή και η καμπύλη είναι αύξαυσα, στο ενδιά- μακροχρόνια δεν παρατηρείται θραύση του σκυ-
μεσο τμήμα οι δύο επιρροές αντισταθμίζονται, ροδέματος κατά τη διάρκεια της ζωής των κατα-
ενώ στο τμήμα ΙΙΙ παραμένει μόνο η αυξητική σκευών από σκυρόδεμα.
επιρροή καθώς το μέτρο ελαστικότητας και η 2.8.5 Η Επιρροή του Θλιβόμενου Οπλισμού
αντοχή σταθεροποιούνται.
Στη θλιβόμενη ζώνη των στοιχείων, επειδή ενώ
2.8.4 Γραμμικός και Μη-Γραμμικός το σκυρόδεμα συστέλλεται με το χρόνο ο θλιβό-
Ερπυσμός μενος οπλισμός δεν μεταβάλλεται, συμβαίνει
Όπως φαίνεται στο Σχ. 8, η στάθμη του μακρο- ανακατανομή των τάσεων από το σκυρόδεμα στο
χρόνιου φορτίου παίζει καθοριστικό ρόλο για την χάλυβα.
εξέλιξη της ερπυστικής παραμόρφωσης με το Το σκυρόδεμα αποφορτίζεται και απομακρύνεται
χρόνο. το ενδεχόμενο του μη-γραμμικού ερπυσμού, ενώ
 ΓΓια στάθμες του σταθερού φορτίου ο χάλυβας επιφορτίζεται και ενδέχεται να αστο-
μεγαλύτερες από 50% της θλιπτικής αντοχής χήσει.
του σκυροδέματος, το ενδιάμεσο τμήμα ΙΙ Γι αυτό, πρέπει να τίθεται αρκετός θλιβόμενος
συρρικνώνεται και η εξέλιξη της οπλισμός ώστε να είναι μειωμένη η βραχυχρόνια
παραμόρφωσης είναι ιδιαίτερα ταχεία, καθώς τάση του και να απομακρύνεται το ενδεχόμενο
υπερτερεί σημαντικά η αυξητική επιρροή. θραύσης του .

119
Τεχνολογία Σκυροδέματος

2.9 Ανθεκτικότητα Σκυροδέματος Η αντίληψη αυτή βασίζεται στο σκεπτικό ότι η


διαταραχή της ανθεκτικότητας συνδέεται με την
2.9.1 Η Σημασία της Ανθεκτικότητας και δυνατότητα διείσδυσης των βλαπτικών παραγόν-
οι Συνέπειες από την Διαταραχή της των και, γιαυτό, με το πορώδες του σκυροδέ-
Η ανθεκτικότητα, η ιδιότητα του σκυροδέματος ματος το οποίο συναρτάται άμεσα με την αντοχή.
να διατηρεί την αντοχή και τη λειτουργικότητά
του, παραγνωρισμένη στο παρελθόν αποτελεί 2.9.3 Η Πρώτη Διάσταση
μέγεθος το ίδιο σημαντικό με την αντοχή και Αντοχής και Ανθεκτικότητας
στις ημέρες μας υπερισχύον.
Σήμερα, η ανθεκτικότητα θεωρείται σχετικά ανε-
Σχετίζεται άμεσα με την διάβρωση του οπλι- ξάρτητο μέγεθος που απαιτεί ιδιαίτερη αντιμε-
σμού και την συνεπαγόμενη απώλεια της τώπιση.
συνάφειας σκυροδέματος και οπλισμού που
αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για την εν γένει Σχετίζεται με τη διαπερατότητα του σκυροδέμα-
συμπεριφορά των κατασκευών. τος και όχι απλά με το πορώδες του.

Η αυξανόμενη ατμοσφαιρική μόλυνση (από την Η πρώτη ιστορικά διάσταση αντοχής και ανθε-
υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων της κτικότητας μπορεί να εντοπιστεί στις αρχές του
γης) και η μόλυνση των υπόγειων υδάτων της εικοστού αιώνα με την παραγωγή του τσιμέντου
(από την υπερεντατική καλλιέργεια των εδαφών αλουμινίου.
της μέσω τοξικών φυτοφαρμάκων) επιταχύνει Η εισαγωγή αυτού του τσιμέντου χαιρετίστηκε ως
τον ρυθμό απώλειας της ανθεκτικότητας και την σημαντική ώθηση στην τεχνολογία του τσιμέντου,
συνεπαγόμενη απώλεια της συνάφειας σκυρο- λόγω της ιδιαίτερα ταχείας ανάπτυξης της αν-
δέματος και χάλυβα και θέτει ζήτημα: τοχής του (χωρίς σημαντική επιτάχυνση της
 αναζήτησης νέων τρόπων ενίσχυσης της πήξης του) και της υψηλής στάθμης της και της
ανθεκτικότητας των κατασκευών, και ιδιαίτερης προστασίας που προσέφερε έναντι χη-
μικών προσβολών (έναντι θειικών).
 εντοπισμού και κατεδάφισης των «νεκρών»
κατασκευών οι οποίες οφείλουν την Με κατανάλωση τσιμέντου 400 kg/m3 και υδα-
φαινομενική ανθεκτικότητά τους στην τοτσιμεντοσυντελεστή 0.40 προέκυπτε αντοχή
υπολειτουργία τους. περίπου 30 MPa στις 6 ώρες και μεγαλύτερη
από 40 MΡa στις 24 ώρες (περίπου το 80% της
τελικής αντοχής).
2.9.2 Η Αποψη για Αμεση Συσχέτιση
Αντοχής και Ανθεκτικότητας Λόγω της ταχείας ανάπτυξης της αντοχής του το
τσιμέντο αυτό υιοθετήθηκε σε προεντεταμένες
Αρχικά ο σχεδιασμός του σκυροδέματος στηρι- κατασκευές.
ζόταν μόνον στην αντοχή.
Το 1970 απαγορεύτηκε η χρήση του στην Αγγλία
Εκ των υστέρων αναγνωρίστηκε η σημασία της μετά από εκτεταμένες αστοχίες των κατασκευών
εργασιμότητας και τελευταία η ανθεκτικότητα. στις οποίες χρησιμοποιήθηκε, οφειλόμενες σε
Στα σύγχρονα εγχειρίδια τεχνολογίας η ανθεκτ- προοδευτική απώλεια της αντοχής του εξ αιτίας
κότητα καταλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος από την της μετατροπής των επί μέρους συστατικών του
αντοχή. η κρυσταλλική δομή των οποίων απεδείχθη ιδιαί-
τερα ασταθής .
Η καθυστέρηση της εισαγωγής της ανθεκτικό-
τητας ως αυτόνομου μεγέθους είχε τη βάση της
στην αντίληψη ότι: 2.9.4 Παραδείγματα Αναντιστοιχίας
Αντοχής και Ανθεκτικότητας
 αντοχή και ανθεκτικότητα συνδέονται άμεσα
Αναντιστοιχία αντοχής και ανθεκτικότητας μπο-
 η απαίτηση της αντοχής καλύπτει και την ρεί να εντοπίσει κανείς και στα παρακάτω
απαίτηση της ανθεκτικότητας: υψηλή αντοχή παραδείγματα διαταραχής της που παρατηρή-
εξασφαλίζει και υψηλή ανθεκτικότητα. θηκαν σε διάφορες κατασκευές:

120
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 Εκτίναξη Σκυρ/τος Οροφής Κτιρίου:


2.4 Οι Εσωγενείς (Αυτογενείς) και
Τρεις μήνες μετά τη σκυροδέτηση της πλάκας Εξωγενείς Παράγοντες Διαταραχής
οροφής κτιρίου εκτινάσσονταν κατά διαστήματα της Ανθεκτικότητας
κωνοειδή κομμάτια (με βαση 8-10 cm και ύψος
5-7 cm). Διαταραχή του σκυροδέματος με το χρόνο προ-
κύπτει λόγω:
Μακροσκοπικός έλεγχος αποκάλυψε λευκή από-
θεση στην κορυφή των κώνων που αντιστοι- 1) Βλαπτικής αλληλεπίδρασης των συστατικών
χούσε σε μαλακό ασβέστη ο οποίος προσρο- του σκυροδέματος, όπως αυτή που
φώντας νερό διογκωνόταν. Λόγω της παρε- εντοπίστηκε παραπάνω.
μπόδισης της διόγκωσης από το περιβάλλον 2) Βλαπτικής αλληλεπίδρασης των συστατικών
σκυρόδεμα αναπτύσσονταν εσωτερικές πιέσεις του σκυροδέματος και βλαπτικών
με συνέπεια την εκτίναξη. Η αντοχή της πλάκας παραγόντων του περιβάλλοντος
ήταν ικανοποιητική.
Ένας από τους πιο σημαντικούς εξωγενείς παρά-
 Τοπική Διάτρηση Σκυροδέματος:
γοντες αποτελεί η ενανθράκωση του σκυροδέ-
Εξι μήνες μετά τη σκυροδέτηση της πλάκας ματος
δώματος κτιρίου εμφανίστηκε κατά τόπους ροή Κατά την ενανθράκωση το CO2 της ατμόσφαιρας
του νερού της βροχης.
με την παρουσία νερού (δηλ. το HCO3 ) αντιδρά
Τοπική ανίχνευση στις θέσεις της ροής απεκά- με το CaOH2 του τσιμέντου και σχηματίζει επι-
λυψε κουκούτσια ελιάς, τα οξέα των οποίων φανειακό στρώμα CaCO3 το πάχος του οποίου
αποσάθρωναν το σκυρόδεμα σχηματίζοντα αυξάνει με την πάροδο του χρόνου.
 Γενικευμένη Αποσάρθρωση του Οταν το μέτωπο της ενανθράκωσης φθάσει στη
Σκυροδέματος: θέση του οπλισμού λόγω του μικρού PH του
ενανθρακωμένου στρώματος, ο οπλισμός δια-
Τρία χρόνια μετά τη σκυροδέτηση πλάκας κτι-
βρώνεται και διογκούμενος προκαλεί διάρρηξη
ρίου εμφανίστηκαν τοπικές διαταραχές (σκασί-
του σκυροδέματος η οποία με τη σειρά της
ματα) οι οποίες διέκοπταν τη συνέχεια του
επιταχύνει τον ρυθμό της ενανθράκωσης και τις
σκυροδέματος και εξελίχθηκαν σε γενικευμένη
συνέπειές της.
αποσάρθρωση.
Ο εντοπισμός του βάθους της ενανθράκωσης
Εργαστηριακός έλεγχος απέδειξε (διογκωτική)
γίνεται ψεκάζοντας την επιφάνεια δείγματος του
αντίδραση μεταξύ του πυριτίου που περιείχαν
σκυροδέματος της κατασκευής αμέσως μετά την
τα αδρανή και των αλκαλίων του τσιμέντου.
αποκοπή του με διάλυμα φαινολοφθαλαιϊνης
Tο φαινόμενο αυτό, συχνό σε χώρες (κυρίως (0.1%).Το διάλυμα αυτό προσδίδει ροζ χρώμα
στη Μέση Ανατολή) με προβληματικά αδρανή στη μη ενανθρακωμένη επιφάνεια, ενώ δεν
(αδρα-νή με περιεκτικότητα σε πυρίτιο) στην αποχρωματίζει την ενανθρακωμένη (περιμετρική
Ελλάδα έχει εντοπιστεί σε μία ή δύο περι- περιοχή)
πτώσεις σκυροδέματος με ποταμίσια αδρανή
Η αύξηση του πάχους της ενανθράκωσης σχε-
από την περιοχή της Μακεδονίας (χωρίς να έχει
τίζεται με την τεραγωνική ρίζα του χρόνου και
πλήρως τεκμηριωθεί).
μπορεί να αποτελέσει βάση για εκτίμηση της
ηλικίας του σκυροδέματος.

121
Τεχνολογία Σκυροδέματος

3. ΤΕΧΝΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ


ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ ΜΕ ΚΙΣΣΗΡΗ
Τα αποθέματα της κίσσηρης (ελαφρόπετρας) στην Ελλάδα, ιδιαίτερα στα νησιά
Σαντορίνη, Γυαλί και Νίσυρο είναι μεγάλα και με υπόγεια λατομεία (για
περιβαλλοντική προστασία) θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή
ενός ενεργειακά, οικονομικά και αντισεισμικά υποσχόμενου δομικού υλικού.
Οι επιφυλάξεις που διατυπώνονταν παλιότερα για κίνδυνο διάβρωσης του
οπλισμού στο κισσηρόδεμα έχουν από καιρό αρθεί καθώς η περιεκτικότητα σε
θείο της κίσσηρης δε βρέθηκε απαγορευτική και εκ των υστέρων εξέταση του
οπλισμού σε υπάρχον κτίριο από κισσηρόδεμα στο Γυαλί, έδειξε ιδιαίτερα καλή
αντιδιαβρωτική προστασία του οπλισμού από το κισσηρόδεμα.
Δεδομένου ότι οι εσωτερικοί πόροι της κίσσηρης είναι κλειστοί και οι ανοιχτοί
επιφανειακοί πόροι καλύπτονται από τον τσιμεντοκονίαμα, το μεγαλύτερο
πορώδες του κισσηροδέματος δεν συνεπάγεται και μεγαλύτερη διαπερατότητα.

3.1 Περιγραφή του Υλικού σηροδέματος είναι:


Στο εργαστήριο οπλισμένου σκυροδέματος του  Μέγιστη αντοχή: 30-35 MΡa,
ΕΜΠ κατά την περίοδο 1974-1975 στα πλαίσια  Βάρος (σκληρυμένου): 1500 kg/m3
διδακτορικής διατριβής σχεδιάστηκε ένα ιδιαί-  Συντελεστής θερμικής αγωγιμότητας:
τερα υποσχόμενο κισσηρόδεμα, το μικροκισ- 0,50 kcal/mhco (εναντι 1,40 kcal/mhco για
σηρόδεμα. σκυρόδεμα με ασβεστολιθικά αδρανή),
Το μικροκισσηρόδεμα συντίθεται από:  Μέτρο ελαστικότητας (τέμνον στη στάθμη
 τσιμέντο, νερό και 30% της αντοχής): 11.103 MPa,
 κίσσηρη από το Γυαλί σε ένα κλάσμα:  Καταστατικός νόμος τάσεων-
0-8 mm (χωρίς προδιαβροχή των κόκκων). παραμορφώσεων:γραμμικός,
Οι αναλογίες ανάμιξης για αντοχή 30 ΜPa είναι  Συνάφεια με το χάλυβα:παρόμοια και
της τάξεως: ενδεχόμενα καλύτερη από αυτήν του
 400 kg τσιμέντο ελληνικού τύπου, συμβατικού σκυροδέματος (καθώς λόγω
του μικρού κόκκου του αυξάνει η η ενεργή
 940 kg κίσσηρη (με τη φυσική υγρασία) επιφάνεια επαφής).
 240 kg νερό (προστιθέμενο νερό),  Συντελεστής μακροχρόνιας παραμόρ-
περίπου(για μικρή εργασιμότητα). φωσης: παρόμοιος με αυτόν του
Η ποσότητα τουπροστιθέμενου νερού συμβατικού σκυροδέματος.
εξαρτάται από τη φυσική υγρασία της Το μικροκισσηρόδεμα εμφανίζει, από πλευράς
κίσσηρης . μηχανικής συμπεριφοράς, ομοιότητα με τα
Για μεγαλύτερη εργασιμότητα προστίθεται κα- σκυροδέματα υψηλής αντοχής.
τάλληλο υπερρευστοποιητικό πρόσθετο (βλ. Για την παραγωγή του Μικροκισσηροδέματος
Ενόττα Β). Καλύτερο αποτέλεσμα επιτυγχά- δεν απαιτείται:
νεται με υπερρευστοποιητικά σχεδιασμένα ειδι-
κά για ελαφροσκυροδέματα (με αερακτική δρά-  προδιαβροχή των αδρανών,
ση).  διαχωρισμός και αποθήκευση των αδρανών
Η λογική στην οποία βασίστηκε ο σχεδιασμός σε τρία κλάσματα,
αυτός δίνεται στο Παράρτημα, κεφ. Ελαφρο-  ιδιαίτερος εξοπλισμός και οργάνωση του
σκυροδέματα. εργοταξίου (ή της μονάδας έτοιμου
σκυροδέματος).
3.2 Τεχνολογικά Χαρακτηριστικά
Λόγω του μικρού μεγέθους των κόκκων:
Τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά του μικροκισ-

122
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 δεν εμφανίζεται το φαινόμενο της  Επιτρέπει μεγαλύτερη πύκνωση των


αντίστροφης απόμιξης που παρατηρείται ράβδων του οπλισμού και, γιαυτό
στο κλασσικό κισσηρόδεμα με κόκκο 25 μικρότερες διαμέτρους των ράβδων.
έως 30 mm (οιμεγάλοι κόκκοι της κίσσηρης
έχουν μεγαλύτερα κενά και, γιαυτό είναι πιο Μικρότερες διάμετροι επιτρέπουν μικρότερα
ελαφρείς από τους μικρούς κόκκους). μήκη αγκύρωσης και καλύτερο έλεγχο της
ρηγμάτωσης.

3.3 Οικονομικά και Τεχνολογικά  Επιτρέπει διάστρωση του σκυροδέματος


από μεγαλύτερο ύψος (στις υπόγειες
Πλεονεκτήματα του Υλικού
σκυροδετήσεις κ.α).
Πέραν των προφανών οικονομικών και ενερ- Λόγω του μικρού και ελαφρού κόκκου δεν
γιακών πλεονεκτημάτων του υλικού λόγω του προκύπτει ο διαχωρισμός που
σημαντικά μικρότερου βάρους του και της μεγα- παρατηρείται στο κανονικό σκυρόδεμα.
λύτερης θερμομόνωσής του (βλ. Παράρτημα,
κεφ. Ελεφροσκυροδέματα) προκύπτουν σημαν-  Διαστρωση από μεγαλυτερα υψη πτωσης
τικά πρόσθετα τεχνολογικά και οικονομικά πλε- λογω του μικροτερου διαχωρισμου λογω
ονεκτήματα λόγω του μικρού και ελαφρού του μικρου και ελαφρου κοκκου (υπογειες
κόκκου του αδρανούς, όπως: σκυροδετησεις κ.λ.π)
 Μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι κοινοί  Μεγαλύτερη ελευθερία στο σχεδιασμό των
αναμικτήρες των κονιαμάτων και να στοιχείων.
εφαρμόζεται επί τόπου για μικρής κλίμακας Για παράδειγμα, μπορούν να υιοθετηθούν
σκυροδετήσεις. διατομές των υποστυλωμάτων μορφής Τ για
 Δεν απαιτείται ιδιαίτερος εξοπλισμός και αύξηση της δυσκαμψίας στο σταδιο
οργάνωση του εργοταξίου (ή της μονάδας λειτουργίας και αύξηση της πλαστιμότητας
έτοιμου σκυροδέματος) για την παραγωγή στο στάδιο αστοχίας,
του.  Την εφαρμογή του ως πλεονεκτικού
Με μόνη επιβάρυνση την αποθήκευση ενός εκτοξευόμενου σκυροδέματος (με μικρότερη
πρόσθετου κλάσματος αδρανών είναι αναπήδηση των αδρανών, κ.λ.π) καθώς και
δυνατή η παράλληλη παραγωγή κανονικού την υιοθέτηση νέων τεχνικών.
σκυροδέματος και μικροκισσηροδέματος.
2.4 Η ιδιαίτερη Αξία του Υλικού
 Μπορούν να υιοθετηθούν μικρότερα
δοκίμια για τον ποιοτικό έλεγχο (καθώς το Όπως προκύπτει από τα παραπάνω στο σχε-
μέγεθος του δοκιμίου είναι συνάρτηση του διασμό του μικροκισσηροδέματος έχει επιτευχ-
μέγιστου κόκκου του αδρανούς). θεί συνδυασμός:
 Μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι  της μεγαλύτερης δυνατής αντοχής του
ελαφρότερες και φθηνότερες μήτρες που κισσηροδέματος
χρησιμοποιούνται για τα κονιάματα.  του μικρότερου δυνατού βάρους του
 Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μικρότερες  του μικρότερου κόστους παραγωγής,
και φθηνότερες μηχανές δοκιμασίας , αυτές  της καλύτερης δυνατής συνάφειας με τον
που χρησιμοποιούνται για τα κονιάματα. οπλισμό
 Μπορεί να χρησησιμοποιηθεί ως  σημαντικής θερμομόνωσης
εκτοξευόμενο σκυρόδεμα με μικρότερη
 Ο κατά 40% μεγαλύτερος λόγος αντοχής
αναπήδηση κόκκων αδρανών και με
προς βάρος του υλικού και ο κατά 70%
δυνατότητα μεγαλύτερης απόστασης
μικρότερος συντελεστής θερμικής
εκτόξευσης.
αγωγιμότητας από το κανονικό σκυρόδεμα
 Διευκολύνει τη διάστρωση σε θέσεις με (αντίστοιχης αντοχής), αποτελεί πρώτη
μεγάλη πύκνωση οπλισμού, όπως στις θετική ένδειξη της ενεργειακής και
θέσεις των κόμβων. αντισεισμικής αξίας του, η οποία
επιβεβαιώνεται από πειραματικά
αποτελέσματα.

123
Τεχνολογία Σκυροδέματος

Ενότητα Β

ΤΥΠΟΙ, ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ


ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ

1. ΤΥΠΟΙ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑΤΟΣ


Τα συστατικά του σκυροδέματος είναι τσιμέντο, νερό, αδρανή και πρόσθετα
και σε μερικές περιπτώσεις και πρόσμικτα.
Τα πρόσθετα, συνήθως σε υγρή μορφή, προστίθενται στο μίγμα του
σκυροδέματος σε πολύ μικρές ποσότητες και δεν επηρεάζουν την ποσοτική
σύνθεση του σκυροδέματος για να βελτιώσουν τα τεχνολογικά χαρακτηριστικά
του. Δρουν κατά κάποιο τρόπο, όπως τα καρυκεύματα στο φαγητό.
Τα πρόσμικτα, συνήθως σε μορφή σκόνης, προστίθενται στο σκυρόδεμα σε
μεγαλύτερες ποσότητες από ό,τι τα πρόσθετα (και, γι αυτό, λαμβάνονται
υπόψη στην ποσοτική σύνθεση του σκυροδέματος) για να βελτιώσουν τη
στεγανότητα ή και την αντοχή του σκυροδέματος.

1.1 ΤΣΙΜΕΝΤΑ
Τα τσιμέντα που χρησιμοποιούνται σήμερα ποζουλάνης που προστίθεται στα ελληνικά τσι-
είναι σχεδόν αποκλειστικά Portland παρα- μέντα αποδίδεται η πολύ καλή συμπεριφορά
σκευαζόμενα από συνάλεση κλίνκερ* (μίγμα των ελληνικών λιμενικών έργων σε εποχές που
ασβεστόλιθου και αργιλοπυριτικών ψημένο σε δεν ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη η γνώση του
θερμοκρασία 1400ο C), γύψου και πρόσθετων. σχεδιασμού τους.
Για προσωρινές χρήσεις (προσωρινές αγκυρώ-
σεις, κλπ) χρησιμοποιούνται επίσης και τσιμέν-  Τύπος III: Ροrtland και ποζουλάνη έως
τα αλουμινίου. 40 %
Διακρίνονται οι παρακάτω τύποι: Λόγω της μεγαλύτερης περιεκτικότητας του σε
πουζολάνη το τσιμέντο αυτό έχει ακόμη μι-
 Τύπος Ι: Καθαρό Ροrtland κρότερη θερμότητα ενυδάτωσης και ακόμη μι-
κρότερη υδατοπερατότητα καθώς και υψηλή
Λόγω της λεπτότερης άλεσής του έχει ταχύτερη
ανθεκτικότητα σε προσβολές θειϊκών.
ανάπτυξη αντοχής.
Είναι γνωστό ως τσιμέντο υψηλής οντοχής (αν  Τύπος IV: Τροποποιημένο Ροrtland
και οι μακροχρόνιες αντοχές του δεν είναι ανθεκτικό στα θειϊκά
μεγαλύτερες απ αυτές των άλλων τύπων Έχει ιδιαίτερη ανθεκτικότητα σε χημικές προ-
τσιμέντου). σβολές, ιδαίτερα σε προσβολές από θεϊκά.
 Τύπος II: Ροrtland και ποζουλάνη 20 %  Το ποζουλανικό τσιμέντο τείνει σήμερα να
αντικαταστήσει τον τύπο ΙV.
Η παρουσία της ποζουλάνης* προσδίδει στο
τσιμέντο μικρότερη θερμότητα ενυδάτωσης, Εκτός από πιο οικονομικό και λιγότερο
μικρότερη υδατοπερατότητα, καλύτερη προ- ενεργοβόρο (καθώς σημαντικό ποσοστό
στασία σε χημικές προσβολές. του είναι φυσικό τσιμέντο), είναι, όπως
παρατηρήθηκε για πρώτη φορά σε έργα
στη Σαουδική Αραβία και μεταγενέστερα
__________________ τεκμηριώθηκε και εργαστηριακά το τσιμέντο
* Θηραϊκή γη, ή ιπταμένη τέφρα (τέφρα από την
αυτό, ιδιαίτερα ανθεκτικό σε προσβολές
καύση των λιγνιτών στους σταθμούς παραγωγής θειϊκών (περίπτωση έργων θεμελιωμένων
ηλεκτρικού ρεύματος). Είναι φυσικό τσιμέντο. σε έδαφος γύψου κ.λ.π).

124
Τεχνολογία Σκυροδέματος

Οι παραπάνω τύποι τσιμέντων κυκλοφορούν Είναι αδρανή που συλλέγονται από ποτάμια ή
σε τρεις κατηγορίες αντοχών: 35, 45 και 55 ακρογιαλιές. Λόγω της δράσης του νερού είναι
ΜΡα. στρογγυλευμένα.
 Η συλλεκτή άμμος υπερέχει της θραυστής
1.2 ΑΔΡΑΝΗ άμμου γιατί, λόγω του στρογγυλευμένου
1. Ανάλογα με το μέγεθός τους τα αδρανή σχήματός της, προσδίδει μεγαλύτερη
διακρίνονται στα παρακάτω κλάσματα. εργασιμότητα στο σκυρόδεμα και αν είναι
οικονομικά προσιτή (σε κοντινή απόσταση)
 Άμμος πρέπει να προτιμάται.
Αδρανές με μέγιστο κόκκο 5 mm (λεπτή άμ- 3. Ανάλογα με το βάρος τους διακρίνονται
μος) ή 7mm (χοντρή άμμος). τρεις τύποι αδρανών:
 Γαρμπίλι  Κανονικά
Αδρανές με μέγεθος μεταξύ 5 και 15 mm. Είναι αδρανή, στην περιοχή της Αττικής ασβε-
Σε μερικές περιπτώσεις προβλέπεται και ένα στολιθικά, με ειδικό βάρος της τάξεως του
ενδιάμεσο κλάσμα με μέγεθος κόκκων μεταξύ 2,7 kg/m3.
5 - 10 mm. Το κλάσμα αυτό χαρακτηρίζεται ως Τα ποταμίσια λόγω προσμίξεων έχουν ελαφρά
ριζάκι. μεγαλύτερο ειδικό βάρος.
Συνήθως στο κλάσμα αυτό περιέχεται και μικρό  Ελαφριά
ποσοστό άμμου.
Είναι αδρανή με μικρό βάρος, φυσικά, όπως η
 Σκύρα ή Χαλίκια (Κροκάλες) κίσσηρη, ή τεχνητά, όπως αδρανή από σπογ-
Αδρανές με μέγεθος μεταξύ 15 και 30 mm. γοκέραμο, διογκωμένη άργιλο κ.λ.π.
Στα συνήθη σκυροδέματα χρησιμοποιούνται Το βάρος τους ποικίλλει ανάλογα με την προ-
τρία κλάσματα: άμμος, γαρμπίλι και σκύρα. έλευσή τους και τη μέθοδο παραγωγής τους.
Σε σκυροδέματα υψηλής αντοχής (σε προ- Χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ελαφρο-
εντεταμένες κατασκευές) χρησιμοποιούνται συ- σκυροδέματος και στο εξωτερικό είναι αρκετά
νήθως τέσσερα κλάσματα: χονδρή άμμος, διαδεδομένα.
λεπτή άμμος, γαρμπίλι και σκύρα. Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν τεχνητά αδρανή.
 Σε σκυροδέματα με απαίτηση μεγάλης Οι δυνατότητες αξιοποίησης της ελληνικής
εργασιμότητας (ρευστότητας), όπως σε κίσσηρης στην παραγωγή ιδιαίτερα πλεονε-
υπόγειες σκυροδετήσεις, σκυροδετήσεις κτικού ελαφροσκυροδέματος σχολιάζονται στην
κελυφών, κ.α. για να αποφευχθεί ο Ενότητα Α, κεφ. 3.
διαχωρισμός των αδρανών (να
κατακάθονται τα χοντρά αδρανή) δεν  Βαριά
χρησιμοποιούνται σκύρα και το σκυρόδεμα Είναι αδρανή με βάρος μεγαλύτερο από
ονομάζεται γαρμπιλοσκυρόδεμα. 3,0 kg/m3 (στην Ελλάδα από βαρυτίτη και μαγ-
2. Ανάλογα με τον τρόπο παραγωγής τους νητίτη) και χρησιμοποιούνται σε μικρή κλίμακα
διακρίνονται δύο τύποι αδρανών: για την παραγωγή βαρυσκυροδέματος.
 Θραυστά  Βαρυσκυρόδεμα χρησιμοποιείται όπου
απαιτείται προστασία από ακτινοβολίες,
Είναι αδρανή που προκύπτουν από θραύση όπως σε ραδιενεργούς σταθμούς,
των φυσικών λίθων στα λατομεία. ακτινολογικά εργαστήρια, κλπ. ή σε έργα με
Είναι εν γένει γωνιώδη με καλή συνάφεια με απαίτηση μεγάλου έρματος, όπως σε
τον τσιμεντοπολτό. λιμενικούς ογκόλιθους, κλπ.
 Συλλεκτά

125
Τεχνολογία Σκυροδέματος

1.3 ΝΕΡΟ ΑΝΑΜΙΞΕΩΣ  Υπερευστοποιητικά: Ρευστοποιητικά με


μεγάλη δράση
Ανάλογα με την προέλευσή του διακρίνεται:
Υιοθετούνται σε περιπτώσεις απαίτησης μεγά-
 Νερό Δικτύου Υδρεύσεως λης ρευστότητας του μίγματος (όπως σε πε-
 Νερό Γεωτρήσεων ριπτώσεις λεπτών φορέων, πυκνών οπλισμών,
υπόγειων σκυροδετήσεων κ.λ.π).
 Νερό Θαλασσινό
 Επιταχυντικά Πήξης:
Υιοθετούνται σε περιπτώσεις χαμηλών θερμο-
1.4 ΠΡΟΣΘΕΤΑ
κρασιών (παγετό), γρήγορης αφαίρεσης των
Είναι υλικά τα οποία προστίθενται σε πολύ ξυλοτύπων ή ειδικών τεχνικών όπως είναι το
μικρές ποσότητες (μικρότερες του 1% της εκτοξευόμενο σκυρόδεμα.
ποσότητας του τσιμέντου) και επηρεάζουν τα Συνήθως είναι χλωριούχα άλατα, οξέα, ή βά-
χαρακτηριστικά του σκυροδέματος, όπως την σεις.
εργασιμότητά του, την πήξη του, κ.λ.π.
Το πλέον διαδεδομένο είναι το χλωριούχο
 Συνήθως είναι παραπροϊόντα βιομηχανιών ασβέστιο, το οποίο, όμως, σε μεγάλη δόση
ή γνωστές ουσίες (όπως υδρύαλος κ.λ.π.) ενδέχεται να προκαλέσει διάβρωση του οπλι-
καλυ-πτόμενες από εμπορικές ονομασίες. σμού, ενώ σε πολύ μικρές ποσότητες (<0,5 %)
 Η δράση τους στο σκυρόδεμα έχει ενδέχεται να επιβραδύνει αντί να επιταχύνει την
εντοπιστεί κατά κανόνα από ατυχήματα πήξη. Απαγορεύεται η χρησιμοποίησή του σε
(μεταφορά νερού σε βαρέλια με ίχνη προεντεταμένο σκυρόδεμα.
ζάχαρης ανέδειξε την επιβραδυντική ή και Παρενέργειες όλων των επιταχυντικών είναι:
ανασταλτική της πήξης δράση της ζάχαρης,
κ.λ.π).  Αύξηση της θερμοκρασίας του
σκυροδέματος (ταχύτερη έκλυση της
 Σημειώνεται ότι τα πρώτα αερακτικά θερμότητας ενυδάτωσης του τσιμέντου),
προσθετα ήταν αίμα από σφαγεία.
 Αύξηση της συστολής ξηράνσεως,
Η ποσότητά τους καθορίζεται με δοκιμαστικά
μίγματα.  Μείωση της ανθεκτικότητας του
σκυροδέματος σε κύκλους ψύξης
Ανάλογα με την δράση τους στα χαρακτηρι-
απόψυξης κλπ.
στικά του σκυροδέματος διακρίνονται οι
παρακάτω τύποι:  Επιβραδυντικά Πήξης
 Ρευστοποιητικά: Αυξάνουν τη Ρευστότητα Υιοθετούνται σε περιπτώσεις:
του Νωπού Σκυροδέματος  μεταφοράς του νωπού σκυροδέματος σε
Με την προσθήκη τους μειώνεται το απαι- μεγάλες αποστάσεις (περίπτωση έτοιμου
τούμενο νερό ανάμιξης (για την απαιτούμενη σκυροδέματος),
εργασιμότητα του μίγματος) και έτσι μειώνεται  σε σκυροδετήσεις υπό υψηλή θερμοκρασία
και το απαιτούμενο τσιμέντο. για αντιστάθμιση της επιταχυντικής δράσης
Συνήθως είναι σάπωνες ή σουλφονικά οξέα και της θερμοκρασίας, όταν δεν προβλέπονται
εκτός από τη μείωση του ιξώδους του νωπού αρμοί διακοπής σε σκυροδετήσεις ογκωδών
σκυροδέματος (αύξηση ρευστότητας), προκα- κατασκευών κλπ.
λούν ανάπτυξη φυσαλίδων αέρα οι οποίες σε Τα ανόργανα επιβραδυντικά δεν επηρεάζουν τη
κατάσταση κίνησης αυξάνουν τη ρευστότητα ρευστότητα και την αντοχή των 28 ημερών.
του νωπού σκυροδέματος ενεργώντας ως
λιπαντικό, ενώ σε κατάσταση ηρεμίας αυξά- Τα οργανικά επιβραδυντικά (συνήθως αναμε-
νουν τη συνοχή του μίγματος, δηλ. το κάνουν μιγμένα με σάκχαρα) δημιουργούν φυσαλίδες
"πλαστικότερο". αέρα και δρουν ταυτόχρονα και ως ρευστο-
ποιητικά.

126
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 Αερακτικά: Εισάγουν στη Μάζα του  Λοιπά Πρόσθετα


Σκυροδέματος Φυσσαλίδες Αέρα
Μικρότερης εφαρμογής και, εν γένει, μικρό-
Οι εισαγόμενες φυσαλίδες αέρα δρουν : τερης αξιοπιστίας είναι πρόσθετα αντιδια-
βρωτικά, στεγανωτικά, επιταχυντικά αντοχής,
 ως αναστολείς των τριχοειδών ρωγμών
επιβραντικά αντοχής, κλπ.
διακόπτοντας τη ροή του νερού κατά μήκος
τους κι έτσι μειώνουν τη διαπερατότητα του
υλικού και
1.5 ΠΡΟΣΜΙΚΤΑ
 ως κυψέλες αποτόνωσης της διαστολής του
εμπεριεχόμενου νερού σε περιπτώσεις Είναι υλικά, συνήθως σε μορφή σκόνης, τα
σκυροδέτησης υπό χαμηλή θερμοκρασία οποία προστίθενται σε μεγαλύτερες ποσότητες
(μικρότερη από 5ο C). από ό,τι τα πρόσθετα και, γι΄ αυτό, λαμβάνον-
ται υπόψη στον προσδιορισμό των ποσοτήτων
Το μέγεθος των φυσαλίδων κυμαίνεται από των συστατικών του σκυροδέματος (μελέτη
0,02 έως 0,2 mm. συνθέσεως).
 Αερακτικά με μεγάλο μέγεθος φυσαλίδας, Προστίθενται για να βελτιώσουν κάποια χαρα-
εκτός από τη σημαντική πτώση της αντοχής κτηριστικά, όπως τη στεγανότητα, ή να αίρουν
που προκαλούν, επιδεινώνουν αντί να ανεπιθύμητες αλληλεπιδράσεις των άλλων
βελτιώνουν την διαπερατότητα του συστατικών του σκυροδέματος.
σκυροδέματος.
Τα πιο γνωστά πρόσμικτα είναι:
Το ποσοστό όγκου του παραγομένου αέρα
κυμαίνεται από 4% (για χονδρόκοκκες συνθέ-  η θηραϊκή γη που προστίθεται για
σεις) έως 8% (για λεπτόκοκκες συνθέσεις). στεγανότητα και

Υιοθετούνται σε κατασκευές με απαίτηση  η πυριτιακή σκόνη η οποία προστίθεται:


στεγανότητας (δεξαμενές, υδροηλεκτρικά έρ-  για να αυξήσει την αντοχή του
γα) και σε περιπτώσεις έργων σε περιβάλλον σκυροδέματος (καλύπτοντας τα κενά) ή
χαμηλών θερμοκρασιών.
 για να εξουδετερώσει τη βλαπτική
 Διογκωτικά αντίδραση με τα αλκάλια του τσιμέντου του
πυριτίου που εμπεριέχουν κάποια αδρανή,
Προκαλούν μικρή διόγκωση η οποία αναιρεί τη ιδιαίτερα στη Σαουδική Αραβία γνωστή ως
συρρίκνωση του τσιμεντοπολτού κατά την πήξη “χημική αντιδραστικότητα των αδρανών». ή
του σκυροδέματος. με τον αγγλόφωνο όρο «alkali aggregate
Υιοθετούνται σε περιπτώσεις τσιμεντενεμάτων reaction» (βλ. κεφ. 3).
για την προστασία του χάλυβα από διάβρωση,
όπως στην περίπτωση προεντεταμένων φορέ-
ων.

127
Τεχνολογία Σκυροδέματος

2. ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΥΛΙΚΩΝ

2.1 Τσιμέντο
Επιλέγεται ανάλογα με τις ιδιαίτερες απαιτή- απαιτείται μικρότερη ποσότητα τσιμεντοπολ-
σεις της κατασκευής. τού και κατά συνέπεια οικονομικότερο μίγμα.
 Για γρήγορο ξεκαλούπωμα (περίπτωση Ως χονδρόκοκκα αδρανή μπορούν να χρησι-
προκατασκευής) ή γρήγορη ανάπτυξη μοποιηθούν συλλεκτά (ποταμίσια ή θαλασ-
αντοχών (περίπτωση παγετού) προτιμάται σινά) με μέγιστο κόκκο 25 - 30 mm.
ο τύπος Ι.
Σε στοιχεία από άοπλο σκυρόδεμα (π.χ. σώμα
 Για υπόγειες ή θαλάσσιες κατασκευές και φράγματος) μπορούν να χρησιμοποιηθούν και
γενικά κατασκευές στις οποίες απαιτείται μεγαλύτερες κροκάλες 60, 120, 150 mm.
μεγάλη χημική ανθεκτικότητα ο τύπος III
Σε στοιχεία από οπλισμένο σκυρόδεμα χρησι-
ή IV.
μοποίηση κόκκου αδρανούς μεγαλύτερου από
 Για ογκώδεις κατασκευές ο τύπος III 25 - 30 mm εξασθενεί τη συνάφεια σκυροδέ-
(λόγω της μικρής του θερμότητας ματος και οπλισμού (λόγω του στρογγυλευ-
ενυδάτωσης). μένου σχήματός τους) και απαγορεύονται.
 Για μεγάλη υδατοστεγανότητα Τα ασβεστολιθικά συλλεκτά αδρανή, επειδή
(δεξαμενές, υδροηλεκτρικά έργα) ο τύπος II περιέχουν αρκετές προσμίξεις, έχουν κατά κα-
ή III. νόνα μεγαλύτερο ειδικό βάρος από αυτό των
ασβεστολιθικών σκύρων και πρέπει να λαμ-
 Για κατασκευές με απαίτηση χημικής
βάνεται υπόψη κατά τη μελέτη συνθέσεως του
ανθεκτικότητας (δεξαμενές χημικών,
σκυροδέματος.
κ.λ.π.) ο τύπος IIΙ ή IV.
Για την απομάκρυνση των αλάτων και των
φυτικών προσμίξεων απαιτείται εγκατάσταση
2.2 Αδρανή
πλυντηρίου και ανεμιστήρας.
 Επιλογή Κλασμάτων Αδρανών
Στα συνήθη σκυροδέματα χρησιμοποιούνται 2.3 Νερό Ανάμιξης
τρία κλάσματα: άμμος, γαρμπίλι και σκύρα.
 Νερό Δικτύου Υδρευσης και
Για σκυροδέματα υψηλής αντοχής ή
Γεωτρήσεων
υψηλών απαιτήσεων χρησιμοποιούνται συχ-νά
τέσσερα κλάσματα: χονδρή και λεπτή άμμος Προτιμάται σ όλες τις περιπτώσεις, αν είναι
γαρμπίλι και σκύρα. οικονομικά προσιτό, το πόσιμο νερό.
Σε σκυροδέματα με απαίτηση μεγάλης Ελλείψει πόσιμου νερού μπορεί να χρησιμο-
εργασιμότητας (ρευστότητας), όπως στις ποιηθεί νερό από γεωτρήσεις, αλλά θα πρέπει
περιπτώσεις υπόγειων σκυροδετήσεων, σκυ- προηγουμένως να ελεχθεί καταλληλότητά του,
ροδετήσεων κελυφών κ.λ.π. για να από- όπως σχολιάζεται στο κεφ.
φευχθεί ο διαχωρισμός των αδρανών (βλέπε
ενότητα Ω) δεν χρησιμοποιούνται σκύρα και το  Θαλασσινό Νερό
σκυρόδεμα ονομάζεται γαρμπιλοσκυ-ρόδεμα.
Η δυνατότητα χρησιμοποίησης θαλασσινού νε-
ού ως νερού ανάμιξης για την παρασκευή του
 Επιλογή Είδους Αδρανών
σκυροδέματος έχει αποτελέσει αντικείμενο πολ-
Σε όλες τις περιπτώσεις προτιμάται, αν είναι ών ερευνών.
οικονομικά προσιτή συλλεκτή άμμος.
Σύμφωνα με κάποιες απ΄αυτές:
Λόγω του στρογγυλευμένου σχήματός της, η
 Μπορεί να χρησιμοποιείται θαλασσινό νερό
συνολική επιφάνεια των κόκκων της είναι,όπως
σε άοπλο σκυρόδεμα ή οπλισμένο
φαίνεται στο σχήμα, μικρότερο απ΄ αυτό της
σκυρόδεμα χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις
θραυστής άμμου και, γι΄αυτό,
προστασίας του οπλισμού από διάβρωση.

128
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 Τα εμπεριεχόμενα άλατα στο θαλασσινό  Η απόδοση μερικών ρευστοποιητικών ή


νερό επιταχύνουν απλά την πήξη του υπερρευστοποιητικών πρόσθετων
νωπού σκυροδέματος αλλά δεν ασκούν εξαρτάται από τον τύπο της άμμου.
αισθητή επιρροή στο σκληρυμένο
Γιαυτό, πριν την υιοθέτησή τους πρέπει να
σκυρόδεμα, λόγω της σχετικά σύντομης
δοκιμάζονται με τα συγκεκριμμένα αδρανή
(περίπου σε 1 μήνα) χημικής και
που θα χρησιμοποιηθούν για το
κρυσταλλικής δέσμευσής του νερού
σκυρόδεμα.
ανάμιξης από το τσιμέντο (ενυδάτωση του
τσιμέντου). Επίσης, ορισμένα πρόσθετα, ιδιαίτερα τα διογ-
κωτικά ενδέχεται να μην συμβιβάζονται με τον
Αντιθέτως,
τύπο του τσιμέντου του έργου.
 Το θαλασσινό νερό ως νερό συντήρησης
 Υπάρχουν διογκωτικά τα οποία ενώ ήταν
είναι ιδιαίτερα επιβλαβές, λόγω της
συμβιβαστά με τα παλιά ελληνικά τσιμέντα
συνεχούς διαθεσιμότητάς του για την
που περιείχαν θηραϊκή γη, δεν δρουν με
εξέλιξη των βλαπτικών αντιδράσεων των
τα σύγχρονα ελληνικά τσιμέντα τα οποία
βλαπτικών ιόντων που περιέχει με τα
πε-ριέχουν ως ποζουλάνη ιπτάμενη τέφρα.
συστατικά του τσιμέντου.
 Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη χρήση
των αερακτικών και διογκωτικών
2.4 Πρόσθετα πρόσθετων, καθώς υπερδόση τους μπορεί
 Στα συνήθη έτοιμα σκυροδέματα να επιφέρει σημαντική πτώση της αντοχής
χρησιμοποιούνται επιβραδυντικά και στην περίπτωση του αερακτικού, ή να
υπερρευστοποιητικά πρόσθετα. υπερεντείνει τα στοιχεία στην περίπτωση
του διογκωτικού.
Το επιβραδυντικό προστίθεται στη μονάδα πα-
ραγωγής, ενώ το υπερρευστοποιητικό προστί- Γιαυτό, καλό είναι τα πρόσθετα αυτά να
θεται, συνήθως, στη βαρέλα του οχήματος αποφεύγονται, αν δεν είναι υψηλή η στάθμη
μεταφοράς επί τόπου του έργου ώστε να μην οργάνωσης του εργοταξίου.
μειωθεί η απόδοσή του λόγω του χρόνου  Για τα αερακτικά πρόσθετα υπάρχει
μεταφοράς. αντίδοτο και είναι καλό να υπάρχει στο
Μετά την προσθήκη του πρόσθετου απαιτείται εργοτάξιο, καθώς αν προστεθεί στον
επαρκής ανάδευση του σκυροδέματος και δυο- αναμικτήρα ακυρώνει τη δράση του
τρεις αναρροφήσεις στη βαρέλα ώστε να πρόσθετου.
εξασφαλιστεί ότι έχει ομοιομορφηθεί σ΄ όλη τη
μάζα του σκυροδέματος μέσα στη βαρέλα και
δεν έχει συσσωρευτεί στο σκυρόδεμα κοντά
στο στόμιο τροφοδοσίας.

129
Τεχνολογία Σκυροδέματος

3. ΕΛΕΓΧΟΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ
3.1 Tσιμέντο  Ανθεκτικότητα σε Aποσάθρωση (Yγεία
Πετρώματος)
Ελέγχεται ως προς την λεπτότητα αλέσεως,
τους χρόνους πήξεως (έναρξης και λήξης), την Αντιπροσωπευτικό δείγμα αδρανών γνωστού
ογκοσταθερότητα, αντοχή σε θλίψη και αντοχή βάρους εμβαπτίζεται σε κορεσμένο διάλυμα
σε κάμψη. ΝαS04 ή ΜgSΟ4 για 16 ώρες.
Για τσιμέντα εταιριών με σήμα ποιότητας οι Στη συνέχεια πλένεται, ξηραίνεται, και απομα-
έλεγχοι αυτοί επί τόπου δεν είναι αναγκαίοι. κρύνεται το λεπτό υλικό με κοσκίνισμα.
Ζυγίζεται και υπολογίζεται η απώλεια βάρους.
3.2 Αδρανή  Τα αδρανή είναι κατάλληλα για σκυρόδεμα
Για αδρανή τα οποία χρησιμοποιούνται για όταν η απώλεια είναι μικρότερη από 18 έως
πρώτη φορά και ελλείψει σήματος ποιότητας 20%.
του αντίστοιχου προμηθευτή απαιτούνται οι
παρακάτω έλεγχοι:  Χημική Ανθεκτικότητα
(Alkali aggregate reaction)
 Ανθεκτικότητα σε Φθορά Ελέγχεται το ενδεχόμενο συστατικά των αδρα-
(Δοκιμή Los Angeles) νών (όπως ο δολομίτης, ζεόλιθος, κλπ) να
Αντιπροσωπευτικό δείγμα αδρανών γνωστού αντιδρούν με τα αλκάλια του τσιμέντου με
βάρους ξηραίνεται σε φούρνο με θερμοκρασία συνέπεια προοδευτική αποσάθρωση του σκυ-
105o C και ζυγίζεται κάθε 24 ώρες έως ότου ροδέματος, λόγω διογκώσεων. (Το φαινόμενο
απόμακρυνθεί όλη η υγρασία. αυτό παρατηρείται εκτεταμένα στην περιοχή
της Μέσης Ανατολής).
Η απουσία υγρασίας πιστοποιείται αν δεν προ-
κύψει διαφορά βάρους σε δύο διαδοχικές Ο έλεγχος επιβάλλεται σε περιπτώσεις προη-
ζυγίσεις. γούμενου ιστορικού. Στην Ελλάδα βαρύνονται
τα ποταμίσια αδρανή στην περιοχή της Μακε-
Στη συνέχεια, το ξηρό υλικό ζυγίζεται και το- δονίας.
ποθετείται σε χαλύβδινο τύμπανο (διαμέτρου
70 cm) στο οποίο υπάρχουν 6 έως 12 Παρασκευάζονται δοκίμια με τα υπό έλεγχο
χαλύβδινες σφαίρες (διαμέτρου 47 mm, βάρους αδρανή και ελέγχεται η αντοχή και η εν γένει
400 gr). Το τύμπανο υποβάλλεται σε 500 συμπεριφορά τους σε διάφορες ηλικίες, του-
περιστροφές με ταχύτητα 30 rpm. λάχιστον μέχρι και 3 μήνες.

Αφαιρείται το υλικό, κοσκινίζεται σε κόσκινο  Ορυκτολογικά Χαρακτηριστικά


Νο 12 ώστε να απόμακρυνθεί το λειοτριμμένο
υλικό και ζυγίζεται το συγκρατούμενο. Εντοπίζονται επικίνδυνα ορυκτολογικά συστα-
τικά όπως:
Η διαφορά βάρους πριν και μετά την επι-
 Ενώσεις Θείου: Προκαλούν διογκώσεις
πόνησή του αναγόμενη ως προς το αρχικό του
βάρος δίνει το ποσοστό φθοράς του.  Ενώσεις Σιδήρου: Προκαλούν κηλίδες και
διογκώσεις
 Τα αδρανή είναι κατάλληλα για σκυρόδεμα
όταν το ποσοστό φθοράς είναι μικρότερο  Νιτρικά Άλατα και Αλογόνα: Διαβρώνουν τον
του 50%. χάλυβα
 Ενώσεις Μολύβδου: Επιταχύνουν την πήξη και
 Πολύ σκληρά αδρανή με πολύ μικρή μειώνουν τηναντοχή
φθορά, ενώ βάσει των προδιαγραφών
κρίνονται κατάλληλα, πρακτικά είναι  Ενώσεις Ψευδαργύρου: Επιβραδύνουν την
ακατάλληλα. πήξη, μειώνουν την αντοχή

Λόγω της μεγάλης σκληρότητάς τους,  Φωσφωρικές ενώσεις και


Χλώριούχα:Επηρεάζουν την πήξη και την
προκαλούν μεγάλη φθορά στον μηχανικό
εξέλιξη της αντοχής
εξοπλισμό (αναμικτήρες, αντλίες, κλπ).

130
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 Οργανικές προσμίξεις Γι αυτό:


Οι οργανικές προσμίξεις μπορούν να επηρεά-  σε έργα με αυξημένες απαιτήσεις
σουν την πήξη (κατά κανόνα την επιβραδύ- ασφάλειας, σχολεία και άλλους χώρους
νουν) και να προκαλέσουν ρηγματώσεις και συναθροίσεων) είναι καλό να
αποφλοιώσεις. χρησιμοποιούνται πρόσθετα δοκιμασμένα
στην πράξη.
Αντιπροσωπευτικό δείγμα των αδρανών κο-
σκινίζεται και το κλάσμα το μικρότερο από Πρέπει, επίσης, να γίνονται (απλοί) έλεγχοι
8 mm τοποθετείται σε γυάλινο δοχείο με συμβιβαστότητάς τους με τα υλικά του σκυρο-
διάλυμα ΝαΟΗ 3%. δέματος που θα χρησιμοποιηθούν στο έργο,
όπως αυτοί που αναφέρθηκαν στο κεφ. 1.1.
Το δοχείο αναταράσσεται και μετά 24 ώρες
εξετάζεται το χρώμα του διαλύματος.  Τα πρόσθετα, εν γένει,κυκλοφορούν στην
αγορά της κατασκευής πολύ γρήγορα,
Αν το χρώμα είναι σκούρο κίτρινο, καφέ ή χωρίς δοκιμασία για ενδεχόμενες
κόκκινο, τα αδρανή θεωρούνται ύποπτα οργα- μακροχρόνιες βλαπτικές δράσεις στην
νικών προσμίξεων και απαιτείται εργαστηρια- κατασκευή.
κός χημiικός έλεγχος.
Η σύνθεσή τους κρατείται μυστική και
3.3 Νερό Ανάμιξης επανειλημμένα έχει παρατηρηθεί
αντίστροφη δράση απ΄ αυτήν για την οποία
Πρέπει να ελέγχεται εργαστηριακά ως προς την διαφημίζονται.
οξύτητα, την αλκαλικότητα, τα ανόργανα και
οργανικά στερεά, τα θειϊκά και χλωριούχα Για παράδειγμα
άλατα, υπερμαγγανικό κάλιο, λιπαρά και ζακ-  Αντιδιαβρωτικά πρόσθετα προοριζόμενα
χαρώδη. για προστασία από διάβρωση των
 Για τον έλεγχο του νερού η δειγματοληψία τενόντων προεντεταμένων φορέων
πρέπει να γίνεται σε δοχείο που περιέχει διαβρώνουν αναμικτήρα παραγωγής του
κατάλληλο αντιδραστήριο (το προμηθεύει σκυροδέματος μετά από μία μόνον χρήση
το εργαστήριο ελέγχου), αλλιώς ο έλεγχος τους.
είναι αναξιόπιστος. Έν γένει, η προσθήκη πρόσθετων στο σκυρό-
δεμα αυξάνει τις χρόνιες παραμορφώσεις, συ-
3.4 Πρόσθετα στολή ξηράνσεως και ερπυσμό, και καλό είναι
Προβλέπεται από τις αντίστοιχες προδιαγρα- σε κατασκευές στις οποίες είναι κρίσιμα τα με-
φές μια σειρά ελέγχων για τη διαπίστωση της γέθη αυτά, όπως σε φορείς από προεντεταμέ-
καταλληλότητας του πρόσθετου, οι οποίες, νο σκυρόδεμα η προσθήκη τους να γίνεται με
όμως, απαιτούν εξειδικευμένους εξοπλισμούς περίσκεψη.
και εμπειρία.

131
Τεχνολογία Σκυροδέματος

4. ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΘΕΣΕΩΣ
Βλέπε και Παράρτημα, Κεφ. Σχεδιασμός Σκυροδέματος

4.1 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΕΩΣ

4.1.1 Η Έννοια της Μελέτης Συνθέσεως  ορισμένη θλιπτική αντοχή, καθώς όλα τα
τεχνικά χαρακτηριστικά του σκυροδέματος
Με τον όρο «μελέτη συνθέσεως του σκυρο- ίναι σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένα από την
δέματος» δηλώνεται ο ποιοτικός και ποσο- θλιπτική αντοχή του.
τικός προσδιορισμός των επί μέρους συστα-
τικών του για 1 m3 σκυροδέματος. Μέτρο της εργασιμότητας του νωπού σκυρο-
δέματος αποτελεί η κάθιση καθορισμένου όγ-
Οι διάφοροι τύποι για καθένα από τα συστατικά κου του σκυροδέματος μετά τη συμβατική συμ-
του σκυροδέματος, τα κριτήρια επιλογής τους πύκνωσή του και περιγράφεται στην Ενότητα
και οι έλεγχοι καταλληλότητάς τους σχολιά- Α, Κεφ. 2.2 και στο Παράρτημα, Κεφ. Παρα-
στηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια. γωγή Σκυροδέματος..
Στο κεφάλαιο αυτό δίνεται η μεθοδολογία για Μέτρο της θλιπτικής αντοχής του σκληρυμένου
τον προσδιορισμό των ποσοτήτων των συστα- σκυροδέματος είναι η συμβατική αντοχή του η
τικών υλικών: τσιμέντου, νερού, αδρανών και οποία προσδιορίζεται σύμφωνα με τις συμβα-
πρόσθετων, η οποία παρουσιάζεται αναλυτι- τικές απαιτήσεις που αναφέρονται στην Ενό-
κότερα και τεκμηριώνεται στο Παράρτημα, κεφ. τητα Α, Κεφ. 1.
Σχεδιασμός Σκυροδέματος.
4.1.3 Βασικές Σχέσεις της Μελέτης
4.1.2 Οι Απαιτήσεις για το Σκυρόδεμα
Ζητούμενα μεγέθη είναι τρία:
Η σύνθεση των επί μέρους συστατικών του
σκυροδέματος πρέπει να είναι τέτοια ώστε το  Η ποσότητα Τ του τσιμέντου ,
σκυρόδεμα που θα προκύψει να εξυπηρετεί το  η ποσότητα Ν του νερού και
στόχο για τον οποίο παρασκευάζεται.
 η ποσότητα Α των αδρανών.
Οι στόχος αυτός είναι διττός:
Αναζητούνται τρεις σχέσεις με αγνώστους τα
1. Στη νωπή κατάσταση να μπορεί να πάρει παραπάνω μεγέθη Τ, Ν και Α.
τη μορφή του φορέα που σκυροδετείται
χωρίς να προκύπτουν κενά (ώστε να μην Η πρώτη σχέση προκύπτει από τον ορισμό
μειώνεται η αντοχή του σκυροδέματος). της μελέτης συνθέσεως και περιγράφει ότι οι
ποσότητες Τ, Ν και Α αντιστοιχούν σε 1 m3
2. Στη σκληρυμένη κατάσταση να αποκτήσει σκυροδέματος το οποίο, προκειμένου για σκυ-
την αντοχή, την ανθεκτικότητα και τα ρόδεμα με ασβεστολιθικά αδρανή είναι της
μηχανικά χαρακτηριστικά για τα οποία έχει τάξεως του 2400 kg.
σχεδιαστεί η κατασκευή.
 T+Ν+ A = 2400 (1)
Ανάλογα με τη χρήση της κατασκευής τα
απαιτούμενα μηχανικά χαρακτηριστικά
μπορεί να είναι η διαπερατότητα Ν f
(δεξαμενές, υδροηλεκτρικά έργα), η χημική
ανθεκτικότητα (έργα θεμελιώσεων,
συλλογής λυμάτων) η αντίσταση σε τριβή
(βιομηχανικά δάπεδα, χώροι στάθμευσης,
οδοστρώματα από σκυρόδεμα). Κάθιση (α) ω=Ν/Τ (β)

Για την ικανοποίηση των στόχων αυτών τίθεν-


ται οι παρακάτω απαιτήσεις για την ποσοτική H δεύτερη σχέση προκύπτει από την σχέση
σύνθεση των συστατικών του σκυροδέματος: εργασιμότητας και νερού η οποία συνήθως
δίνεται γραφικά, όπως φαίνεται στο σχήμα (α).
 Το νωπό σκυρόδεμα να διαθέτει ορισμένη
τιμή εργασιμότητας. Προκύπτει εύκολα μετρώντας την κάθιση
δοκιμαστικών μιγμάτων με διάφορες ποσότητες
 Το σκληρυμένο σκυρόδεμα να διαθέτει νερού.

132
Τεχνολογία Σκυροδέματος

Η καμπύλη αυτή διαφοροποιείται αν αλλάξει η  Άμμος: 50% ,Γαρμπίλι: 30 %, Σκύρα: 20%


κοκκοδιαβάθμιση ή ο τύπος των αδρανών,
Αν η άμμος είναι λεπτόκοκκη η άμμος μειώνεται
ιδιαίτερα της άμμου.
στο 40%, αν είναι χονδρόκοκκη αυξάνεται στο
Η τρίτη σχέση προκύπτει από τη σχέση 60%.
αντοχής και του λόγου ω = Ν/Τ, γνωστού ως
Για σκυροδέματα για τα οποία δεν είναι γνωστό
υδατοτσιμεντελεστή, η οποία δίνεται επίσης
το ειδικό βάρος του νωπού μίγματος (με μη
γραφικά, όπως φαίνεται στο σχήμα (β).
ασβεστολιθικά αδρανή) καθώς και για σκυροδέ-
Προκύπτει μετρώντας την αντοχή δοκιμαστικών ματα με ειδικές απαιτήσεις ακολουθείται ακρι-
μιγμάτων με διάφορους λόγους ω. βέστερη μελέτη συνθέσεως όπως σχολιάζεται
στο Παράρτημα, Κεφ. Σχεδιασμός σκυροδέ-
Η καμπύλη αυτή διαφοροποιείται με τον τύπο
ματος.
του τσιμέντου.
Για συνήθη σκυροδέματα (με ασβεστολιθικά
4.1.4 Eύρεση Ποσοτήτων αδρανή και τσιμέντο ελληνικού τύπου) οι
αναλογίες σύνθεσης του σκυροδέματος κυμαί-
Οι παραπάνω σχέσεις αποτελούν τις τρεις νονται στα παρακάτω όρια:
σχέσεις από την επίλυση των οποίων προκύ-
πτουν οι ποσότητες Τ, Ν και Α.  Τσιμέντο: 300 έως 450 kg
 Nερό: 180 έως 240 kg
Για την εύρεση των επί μέρους κλασμάτων των  Αδρανή: 1700 έως 1900 kg.
αδρανών, για συνήθεις κοκκοδιαβαθμίσεις μπο-
ρεί να ακολουθείται η εξής αναλογία:

4.2 ΠΑΡΆΔΕΙΓΜΑ ΜΕΛΈΤΗΣ ΣΥΝΘΈΣΕΩΣ


Αντοχή: Στη μελέτη του έργου απαιτείται απαιτείται κάποια αλλαγή στις παραπάνω
κατηγορία σκυροδέματος C20. επιλογές.
Εργασιμότητα: Σχέσεις Υπολογισμού:
 Από τη μελέτη δεν προκύπτει ιδιαίτερη Από ορισμό μελέτης συνθέσεως:
λεπτότητα των στοιχείων ούτε μεγάλη => Τ+ Ν + Α = 2400 (1)
πυκνότητα του οπλισμού τους (κοινό Από διάγραμμα Ν-κ (για θραυστά αδρανή):
οικοδομικό έργο)
=> Ν = 200 kg (2)
 Από την οργάνωση του εργοταξίου Από διάγραμμα fc-ω (για τσιμέντο τύπου II):
προκύπτει ότι θα χρησιμοποιηθεί συνήθης
=> ω = Ν/Τ = 0,58 (3)
εσωτερικός δονητής.
Με βάση τα παραπάνω επιλέγεται:
Ν[kg] f [MPa]
 Εργασιμότητα με τιμή κάθισης:10 cm.
 Μέγιστος κόκκος αδρανών: 30 mm 200 20
Ειδικές Απαιτήσεις του Έργου
Δεν προκύπτουν ιδιαίτερες απαιτήσεις (όπως 10 κ [cm] 0,58 ω=Ν/Τ
στεγανότητα, χημική ανθεκτικότητα,κλ.π).
Επιλέγονται οι συνήθεις ποιότητες των
συστατικών: Από τις σχέσεις (1),(2) και (3):
Τσιμέντο: Ελληνικού τύπου => Τ = 350 kg,
Νερό: Του δικτύου ύδρευσης Ν = 200 kg,
Α = 1850 kg
Αδρανή: Θραυστά ασβεστολιθικά σε τρία
κλάσματα: άμμο, γαρμπίλι και σκύρα. Κλάσματα αδρανών
Ειδικές Συνθήκες Εργοταξίου Άμμος : 50 % => 925 kg
Γαρμπίλι: 20% => 370 +
Δεν προκύπτουν είδικές συνθήκες, όπως Σκύραι: 30% => 555
διάστρωση από μεγάλα ύψη, κλ.π και δεν 1850 kg

133
Τεχνολογία Σκυροδέματος

4.3 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΘΕΤΩΝ ΣΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΥΝΘΕΣΕΩΣ

Η ποσότητα των πρόσθετων είναι πολύ μικρή


=> Ν = 185 kg (2α)
και δεν λαμβάνεται υπόψη στον ποσοτικό προ-
σδιορισμό των υλικών του σκυροδέματος. Από σχέση (3) προκύπτει:
=> Τ = 185: 0,58 = 318 kg
Η παρουσία ρευστοποιητικών πρόσθετων επη-
ρεάζει μόνον την τιμή της αρχικής εργασιμό- Aπό τη σχέση (1) προκύπτει:
τητας του σκυροδέματος με την οποία θα => Α = 2400 -185 -318 = 1890 kg
υπολογιστεί η ποσότητα του νερού ανάμιξης:
 Αν προστεθεί υπερρευστοποιητικό:
 Αν χρησιμοποιηθεί απλό ρευστοποιητικό, το Από διάγραμμα Ν-κ για τιμή κ = 2 cm
σκυρόδεμα θα σχεδιαστεί για εργασιμότητα (εργασιμότητα στην οποία ενεργοποιείται το
περίπου 5-6 cm υπερρευστοποιητικό) προκύπτει:
 Aν χρησιμοποιηθεί υπερρευστοποιητικό, το => Ν = 175 kg (2β)
σκυρόδεμα θα σχεδιαστεί για εργασιμότητα Από σχέση (3) προκύπτει:
2-3 cm.
=> Τ = 175: 0,58 = 300 kg
Αυτές είναι οι μικρότερες τιμές της εργασιμό- Aπό τη σχέση (1) προκύπτει:
τητας για τις οποίες μπορούν να ενεργοποιη-
=> Α = 2400 -175 -300 = 1920 kg
θούν τα αντίστοιχα ρευστοποιητικά.
Όπως φαίνεται από τη σύγκριση των ποσο-
Η ποσότητα του πρόσθετου που θα χρησιμο- τήτων νερού που προκύπτει χωρίς και με το
ποιηθεί θα προκύψει με προοδευτικές δοκιμές πρόσθετο μπορεί να συμπεράνει κανείς ότι:
ώστε να επιτευχθεί η απαιτούμενη τελική τιμή
της εργασιμότητας του νωπού σκυροδέματος.  Τα ρευστοποιητικά πρόσθετα κατά κάποιον
τρόπο είναι ισοδύναμα του νερού, αφού
Αν δεν χρησιμοποιηθούν ρευστοποιητικά αντικαθιστούν μέρος του.
προσθετα, ο σχεδιασμός του σκυροδέματος
πρέπει να γίνει για την τελική τιμή της ερ- Το σκυρόδεμα με το πρόσθετο δεν είναι
γασιμότητας και θα προκύψει μεγάλη ποσότητα κατ΄ανάγκη πιο οικονομικό, καθώς η οικονομία
νερού ανάμιξης και, γι αυτό, και μεγάλη ποσό- που προκύπτει από το λιγότερο τσιμέντο
τητα τσιμέντου. αντισταθμίζεται από το κόστος του πρόσθετου.

Με τη χρησιμοποίηση του πρόσθετου θα  Τα πλεονεκτήματα των ρευστοποιητικών


προκύψει μικρότερη ποσότητα νερού (αφού το είναι, κυρίως, τεχνολογικά στις περιπτώσεις
σκυρόδεμα θα σχεδιαστεί για μικρότερη εργα- που απαιτούνται μεγάλες εργασιμότητες ή
σιμότητα) και, γιαυτό, μικρότερη ποσότητα μεγάλες αντοχές.
τσιμέντου. Λόγω της μικρότερης ποσότητας του νερού,
Παράδειγμα: αποφεύγεται ο διαχωρισμός του σκυρο-
δέματος στην πρώτη περίπτωση και
Στις αναλογίες της μελέτης συνθέσεως του
παραδείγματος στο προηγούμενο κεφάλαιο αν λόγω της μικρότερης ποσότητας του
χρησιμοποιηθούν ρευστοποιητικά πρόσθετα θα τσιμέντου περιορίζονται οι χρόνιες παραμορ-
προκύψουν οι παρακάτω μεταβολές: φώσεις (συστολή ξηράνσεως και ερπυσμός)
στην δεύτερη περίπτωση.
 Αν προστεθεί απλό ρευστοποιητικό:
Από διάγραμμα Ν-κ για τιμή κ = 5 cm
(εργασιμότητα στην οποία ενεργοποιείται το
απλό ρευστοποιητικό) προκύπτει:

134
Τεχνολογία Σκυροδέματος

4.4. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΕΩΣ

 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ Οι κοκκομετρικές καμπύλες των επιμέρους


κλασμάτων των αδρανών δίνονται στο τέλος.
Κατηγορίες Σκυροδέματος:
C16/20 C20/25 C25/30  ΕΠΙΛΟΓΗ ΚΟΚΚΟΜΕΤΡΙΚΗΣ ΚΑΜΠΥΛΗΣ
ΜΙΓΜΑΤΟΣ ΑΔΡΑΝΟΥΣ
Εργασιμότητα: Κάθιση 1012 cm.
Δοκιμάστηκαν διάφορες αναλογίες ανάμιξης
Πρόσθετες απαιτήσεις: Αντλησιμότητα.
των επιμέρους κλασμάτων αδρανών.
 ΤΥΠΟΙ, ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΑΙ Συνεκτικότερα μίγματα προέκυψαν για αναλο-
ΚΟΚΚΟΜΕΤΡΙΑ ΥΛΙΚΩΝ γία ανάμιξης:
 Τύποι Υλικών - άμμος 59%
Αδρανή: Ασβεστολιθικά θραυστά σε τρία - γαρμπίλι 13,5%
κλάσματα: άμμος-γαρμπίλι-χαλίκι - χαλίκι 27,5%.
Τσιμέντο: Portland αμιγές τύπου 45 και Αυτή η αναλογία χρησιμοποιήθηκε στα δοκιμα-
Portland με προσθήκη πουζολάνης τύπου 35 στικά μίγματα.
Νερό: Πόσιμο δικτύου υδρεύσεως Αθήνας.
 ΣΥΝΘΕΣΗ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΩΝ ΜΙΓΜΑΤΩΝ
 Δειγματοληψία και Κοκκομετρία Υλικών
Παρασκευάστηκαν δοκιμαστικά μίγματα για τις
Τα αδρανή και το τσιμέντο προσκομίστηκαν συνθέσεις που φαίνονται στον πίνακα 1.
από τον αιτούντα μέσα σε πλαστικούς σάκ-
κους βάρους 20 kg περίπου. Από κάθε δοκιμαστικό μίγμα παρασκευάστη-
καν έξι κυβικά δοκίμια ακμής 15 cm.
Οι σάκοι με το τσιμέντο έφεραν την ένδειξη
“καθαρό” και “κοινό”. Χρησιμοποιήθηκαν πρότυπες χυτοσιδηρές μή-
τρες.Η συμπύκνωση έγινε σε δονητική
Κατά δήλωση του αιτούντος αντιστοιχούν τράπεζα. Τα δοκίμια συντηρήθηκαν για 3 μέρες
στους τύπους τσιμέντου 45 και 35, αντί- εμβαπτισμένα σε νερό και στη συνέχεια
στοιχα. τοποθετήθηκαν σε υγρό θάλαμο.
Δείγμα των αδρανών που προσκομίστηκε σε Μια μέρα πριν τη θραύση αφέθηκαν εκτός
ιδιαίτερους σάκους, αντιπροσωπευτικό του υγρού θαλάμου στον εσωτερικό χώρο του
συνόλου των αδρανών σύμφωνα με δήλωση εργαστηρίου.
του αιτούντα, κοκκοδιαβαθμίστηκε μετά από
ξήρανση σε φούρνο σε 105 C επί 48 ώρες.

Πίνακας 1: ΣΥΝΘΕΣΗ ΔΟΚΙΜΑΣΤΙΚΩΝ ΜΙΓΜΑΤΩΝ

α/α τσιμέντο* Νερό ω άμμος Γαμπίλι Χαλίκι


Α1 270 180 0,67 1060 250 600
Α2 270 180 0,67 1060 250 600
Β 280 180 0,64 1050 260 600
Γ 300 185 0,62 1040 260 600
Δ 310 185 0,60 1030 260 600
Ε 320 185 0,58 1030 260 600

135
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΘΛΙΠΤΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ


Στον πίνακα 2 δίνονται οι τάσεις θραύσεως και τα ειδικά βάρη των δοκιμίων των δοκιμαστικών συνθέσεων.
Η μηχανή θραύσεως ήταν υδραυλική του οίκου Amsler 2000 kN.
Οι μορφές θραύσεως ήταν ομαλές.
Δεν παρατηρήθηκαν κενά συμπύκνωσης ή διαστρωμάτωση αδρανών λόγω απόμιξης.

ΠΙΝΑΚΑΣ 2: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΘΛΙΠΤΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ

Νο Σύνθεση Α1 Α2 Β Γ Δ Ε
1 29,8 31,2 33,0 35,3 35,8 36,8
2 31,1 31,2 32,1 35,0 36,3 37,1
3 29,5 30,5 32,8 34,0 36,0 36,3
4 29,8 30,1 32,8 34,1 36,7 37,5
5 28,6 30,0 31,5 34,5 35,0 37,0
6 31,0 31,7 33,0 34,5 35,5 37,9
Μ.Ο. Αντοχής ΜPa 30,0 30,1 32,5 34,6 35,9 37,1
Μ.Ο. Βάρους kN/m 3 23,7 23,7 23,8 23,9 24,0 24,1

 ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΜΕΣΕΣ ΑΝΤΟΧΕΣ


Ελείψει στατιστικών στοιχείων, σύμφωνα με τον κανονισμό τεχνολογίας σκυροδέματος υιοθετείται
τυπική απόκλιση παραγωγής 5 MPa.
Οι απαιτούμενες μέσες αντοχές κύβου για τις ποιότητες C16/20, C20/25 και C25/30 προκύπτουν
25 MPa, 30 MPa και 35 MPa, αντίστοιχα.

 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΣΥΝΘΕΣEIΣ
Βάσει των αποτελεσμάτων αντοχής των δοκιμαστικών μιγμάτων και των απαιτούμενων μέσων
αντοχών, για τα συσκεκριμένα αδρανή και τσιμέντο που προσκομίστηκαν προτείνονται οι
παρακάτω συνθέσεις:
α/α Κατηγορια Τσιμέντο Νερό Άμμος Γαρμπίλι Χαλίκι [kg]
1 C16/20 270 180 1060 250 600
2 C20/25 270 180 1060 250 600
3 C25/30 300 185 1040 260 600

*Το τσιμέντο ήταν τύπου 45 εκτός από τη σύνθεση Α1 στην οποία χρησιμοποιήθηκε τσιμέντο 50% τύπου
45 και 50% τύπου  35.
Υιοθετήθηκε ελάχιστη ποσότητα τσιμέντου 270 kg για λόγους ανθεκτικότητας του σκυροδέματος σύμφωνα
με τον κανονισμό τεχνολογίας σκυροδέματος

136
Τεχνολογία Σκυροδέματος

5. ΜΙΚΡΟΚΙΣΣΗΡΟΔΕΜΑ - EΝΑ ΥΠΟΣΧΟΜΕΝΟ ΕΛΑΦΡΟΣΚΥΡΟΔΕΜΑ ΓΙΑ


ΦΕΡΟΥΣΕΣ ΑΝΤΙΣΕΙΣΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ

Το σκυρόδεμα ως δομικό υλικό είχε δύο βασικά μειονεκτήματα: μικρή εφελκυστική αντοχή και μεγάλο
βάρος.
Για την αντιμετώπιση της μικρής εφελκυστικής αντοχής αναπτύσσεται το οπλισμένο σκυρόδεμα.
Για την αντιμετώπιση του μεγάλου βάρους αναπτύσσεται το ελαφροσκυρόδεμα.

5.1 Το Ελαφροσκυρόδεμα Διεθνώς  Τα Πλεονεκτήματά του


 Η Δομή του Υλικού Οικονομικά
Το ελαφροσκυρόδεμα είναι σκυρόδεμα με ελαφρά Μικρότερο βάρος στα υλικά κατασκευής
αδρανή, φυσικά ή τεχνητά. συνεπάγεται μικρότερο συνολικό φορτίο της
Το πιο διαδεδομένο φυσικό αδρανές είναι η κίσσηρη κατασκευής και, γι΄αυτό, μικρότερες διαστάσεις του
(ελαφρόπετρα). φέροντα οργανισμού, λιγότερο οπλισμό, μικρότερη
επιβάρυνση ξυλοτύπων και οικονομία στη
Τα τεχνητά αδρανή προκύπτουν από βιομηχανική θεμελίωση.
επεξεργασία αργίλου, σχιστολίθου, ή απορριμάτων
της βιομηχανίας, όπως της ιπτάμενης τέφρας, της
σκόνης που προκύπτει από την επεξεργασία των Ενεργειακά- Οικολογικά
λιγνιτών στους σταθμούς παραγωγής ρεύματος, κ.ά.
Σημαντικά είναι, επίσης, και τα ενεργειακά και
Η επεξεργασία, κυρίως θερμική, έχει αρκετά κοινά οικολογικά πλεονεκτήματα.
σημεία με την κεραμοποιία ή τη βιομηχανία τοϋ Λόγω των κενών αέρα και της κρυσταλλικής δομής
τσιμέντου. του, το ελαφροσκυρόδεμα, πέραν από μικρότερο
Στο εμπόριο φέρονται μέ διάφορες ονομασίες βάρος, χαρακτηρίζεται και από μεγαλύτερη
ανάλογα με τη μέθοδο καί τη χώρα παρασκευής θερμομόνωση και, γι αυτό, μικρότερη απαίτηση
τους. καυσίμων για τη θέρμανση των κτιρίων (η ενέργεια
για την παραγωγή των τεχνητών αδρανών εκτιμάται
 Η Εξέλιξή του μικρό, μόνον, ποσοστό της ενέργειας που
εξοικονομείται).
Η πρώτη εφαρμογή τοϋ έλαφροσκυροδέματος
ανάγεται στους ρωμαϊκούς χρόνους. Η αξιοποίηση των αποβλήτων της βιομηχανίας για
Πάνθεο και Κολοσσαΐο είχαν γιά πρώτη ϋλη την παραγωγή τεχνητών ελαφρών αδρανών, πέραν
κομμάτια από κίσηρη. από την άρση των περιβαλλοντικών προβλημάτων
που δημιουργούνται συχνά από την απόθεση των
Από τότε συναντάμε πάλι το έλαφροσκυρόδεμα στον απορριμάτων αυτών επιτρέπει και την προστασία
πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. του φυσικού περιβάλλοντος με τη μείωση της
Κατασκευάζεται για πρώτη φορά πλοίο από αλόγιστης εκσκαφής των πετρωμάτων της γης.
έλαφροσκυρόδεμα.
Φέρει το όνομα Selma. Ταξιδεύει συνέχεια σε Αισθητικά
θάλασσες έντονα διαβρωτικές και διαρκεί.
Είναι η πρώτη κατασκευή που καταξιώνει το έλα- Μικρότερο βάρος στό υλικό κατασκευής επιτρέπει
φροσκυρόδεμα. μεγαλύτερα ανοίγματα και μεγαλύτερα ϋψη.
Μεγαλύτερη θερμομόνωση στό υλικό, επιτρέπει
Η επιτυχία του Selma και η ανάγκη να εξοικονομηθεί απλοποίηση στά στοιχεία κατασκευής.
χάλυβας για πολεμικούς σκοπούς οδηγεί στην
κατασκευή δέκα (10) πλοίων από έλαφροσκυρόδεμα Και τα δύο μαζί, δίνουν μεγαλύτερη ελευθερία
στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. σχεδιασμού και δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις
που το ελαφροσκυρόδεμα δίνει τη δυνατότητα για
Μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο αρχίζει νέα εφαρμογή αρχιτεκτονικών λύσεων που είναι
περίοδος στην ιστορία του ελαφροσκυ-ροδέματος. αδύνατες με το κανονικό σκυρόδεμα.
Η χρήση του γενικεύεται. Αρχίζει η σταδιακή
εφαρμογή του σε κτίρια, γέφυρες, θαλάσσια έργα καί Από την άλλη πλευρά η δυνατότητα μεταβολής τοϋ
κυρίως στην προκατασκευή. βάρους του ύλικοϋ με τη χρήση ελαφρών αδρανών
με διαφορετικά .βάρη επιτρέπει κάθε ψορά τη
διαφοροποίηση της αρχιτεκτονικής έκφρασης.

137
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 Περιοχές Ιδιαίτερα Πλεονεκτικής σέ αστικά κέντρα (κέντρα οικοδομικής


Εφαρμογής του δραστηριότητας) η απλή απόθεση των οποίων
δημιουργεί κατά καιρούς μεγάλα οικολογικά
προβλήματα,
Προκατασκευή
Τα βασικά πλεονεκτήματα της προκατασκευης: Οί Ελληνικοί λιγμϊτες είναι πλουσιότεροι σέ τέφρα
οικονομία καί ταχύτητα κατασκευής, είναι άμεσα από τους λιγνίτες όλων των άλλων χωρών.
εξαρτημένα από το μέγεθος τών προκατασκευασμέ- Οι ποσότητες της ιπτάμενης τέφρας που
νων στοιχείων. προκύπτουν από την καύση τους στους σταθμούς
Καθοριστικό στοιχείο για το μέγεθος είναι η παραγωγής ρεύματος της Δ.Ε.Η. στη Μεγαλούπολη,
ικανότητα του μηχανικού εξοπλισμού. τη Πτολεμαΐ'δα και αλλού είναι τεράστιες.

Το έλαφροσκυρόδεμα λόγω του μειωμένου βάρους Μέχρι σήμερα έχουν γίνει μελέτες για αξιοποίηση της
του για δεδομένη ικανότητα των οχημάτων τέφρας στην παραγωγή του τσιμέντου.
μεταφοράς και των γερανών ανύψωσης επιτρέπει Η εκτεταμένη χρήση της ιπτάμενης τέφρας στο
μεγαλύτερο μέγεθος προκατασκευασμένων εξωτερικό για παραγωγή τεχνητών ελαφρών
στοιχείων άρα μικρότερο χρόνο ανέγερσης και αδρανών δεν έχει βρει ακολουθηθεί στην Ελλάδα.
μικρότερο κόστος συναρμολόγησης.
Η Ελλάδα δέν έχει παρακολουθήσει τις άλλες χώρες
στην ανάπτυξη του έλαφροσκυροδέματος.
Υψηλά κτίρια Η υστέρηση αυτή μπορεί να εξελιχθεί σε
πλεονέκτημα.
Τα οικονομικά πλεονεκτήματα του Θα εξαρτηθεί κατά πόσον θα αξιοποιηθεί ή εμπειρία
ελαφροσκυροδέματος είναι ιδιαίτερα εμφανή στην των άλλων κρατών αποφεύγοντας τα σφάλματα της
περίπτωση των ψηλών κτιρίων, καθώς η μεγέθυνση, μεταβατικής περιόδου των άλλων,
όπως και η σμίκρυνση, ενός πράγματος δεν αφήνει κατά πόσον ή σωστή πληροφόρηση θα επιτρέψει τη
αναλλοίωτη τη συμπεριφορά του. μείωση του αρχικού χρόνου αδράνειας που
Αν δύο όροφοι κοστίζουν διπλάσια από έναν όροφο, παρουσιάστηκε στις άλλες χώρες,
είκοσι όροφοι δεν κοστίζουν διπλάσια από δέκα και κατά πόσον η ξένη εμπειρία θα προσαρμοσθεί
ορόφους. Μετά από έναν αριθμό ορόφων και πέραν στην Ελληνική πραγματικότητα λαμβάνοντας υπόψη
το κόστος αρχίζει να διαρρέει. τα δεδομένα και τις ιδιομορφίες της Ελλάδας
Η χρήση του ελαφροσκυροδέματος είναι εξαιρετικά
πλεονεκτική στις περιπτώσεις σχετικά ασθενούς  Αποθέματα Κίσηρης
εδάφους θεμελίωσης.
Το μικρότερο ίδιο βάρος της κατασκευής επιτρέπει Τα αποθέματα σε κίσηρη κυμαίνονται στο Γυαλί
ανέγερση περισσότερων ορόφων, ή οικονομικότερη περ’ι τα 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, στη θήρα
λύση θεμελίωσης για λιγότερους ορόφουςΤό υψηλό και τη Νίσυρο είναι πρακτικά ανεξάντλητα.
κτίριο δέν πρέπει νά τό δοϋμε άπλά ως Η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων γίνεται από το
άλληλεπίθεση ορόφων. 1952 από την εταιρεία ΛΑΒΑ, ανώνυμο εταιρεία, η
οποία από τότε έχει και το προνόμιο της απο-
5.2 Οι Δυνατότητες για κλειστικής εκμετάλλευσης.
Ελαφροσκυρόδεμα στην Ελλάδα
 Αξιοποίηση Κίσηρης
 Φυσικά Αδρανή: Η Κίσηρη Από το 1957 μέχρι το 1973 περίπου οι μεγαλύτερες
ποσότητες κίσηρης εξάγονται αρχικά στις ΗΠΑ και
Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν μόνο φυσικά από το 1972 και στη Γερμανία με βασική χρήση την
άδρανη: ή κίσηρη. κατασκευή κισηροπλίνθων.
Σέ σημαντικές ποσότητες υπάρχει βασικά στα νησιά
των Δωδεκανήσων: θήρα (Σαντορίνη), Νίσυρο καί Η επιχείρηση βασιζόταν στην αναζήτηση
Γυαλί σε απόσταση από την Αθήνα 800, 300 καί 200 ποντοπόρων πλοίων που έρχονταν φορτωμένα από
περίπου ναυτικά μίλια, αντίστοιχα. τις ΗΠΑ και επέστρεφαν κενά γι' αύτό και αποδέ-
χονταν χαμηλό ναϋλο.
 Δυνατότητες για Τεχνητά Αδρανή
Η άνοδος των ναύλων μετα το 1973 είχε
Τεχνητά ελαφρά αδρανή δεν υπάρχουν ακόμη στην αποτέλεσμα τη διακοπή των εξαγωγών στη
Ελλάδα. Γερμανία και το σημαντικό περιορισμό των
Αλλά δεν λείπουν οι πρώτες ΰλες για την παραγωγή εξαγωγών στις ΗΠΑ.
τους.
Σήμερα η κίσηρη χρησιμοποιείται κύρια για
Στην Ελλάδα υπάρχουν εκτεταμένα κοιτάσματα μονωτικούς σκοπούς και την κατασκευή
αργίλου καί σχιστολίθου καθώς και παρα-προϊόντα κισηροπλίνθων καθώς και στην κατασκευή
βιομηχανίας σε εκμεταλλεύσιμες ποσότητες, κοντά προκατασκευασμένων-ημιφερόντων τοιχωμάτων.

138
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 χρησιμοποίηση τσιμέντου υψηλής αντοχής


Τα τελευταία χρόνια έχει εφαρμοστεί και σε (ταχείας ανάπτυξης της αντοχής)
φέρουσες κατασκευές σκυροδετούμενες επί τόπου
καθώς και η λογική του σχεδιασμού
αλλά κυρίως προκατασκευασμένες με τη μορφή του
ελαφροσκυροδεμάτων με τεχνητά ελαφρά αδρανή
μικροκισηροδέματος στο οποίο αναφερ’όμαστε
όπως:
παρακάτω.
 η χρησιμοποίηση ασβεστολιθικής άμμου
 Οι Επιφυλάξεις για την αντί του λεπτού υλικού της κίσηρης
Καταλληλότητα της Κίσηρης Στο σχεδιασμό, όμως, των ελαφροσκυροδεμάτων με
και η Άρση τους τεχνητά αδρανή στις άλλες χώρες η προσθήκη
ασβεστολιθικής άμμου ήταν αναγκαστική γιατί τα
Οι επιφυλάξεις που διατυπώνονταν παλιότερα για τεχνητά αδρανή δεν διέθεταν λεπτό υλικό.
κίνδυνο διάβρωσης του οπλισμού στο κισηρόδεμα
έχουν από καιρό αρθεί Η αύξηση της κατανάλωσης του τσιμέντου και η
καθώς η περιεκτικότητα σε θείο της κίσηρης δεν προσθήκη της ασβεστολιθικής άμμου αύξαναν
βρέθηκε απαγορευτική σημαντικά το βάρος του κισηροδέματος χωρίς να
και εκ των υστέρων εξέταση του οπλισμού σε αυξάνουν την αντοχή του.
υπάρχον κτίριο από κισηρόδεμα στο Γυαλί έδειξε Το ίδιο προέκυψε και με την αντικατάσταση μέρους
ιδιαίτερα καλή αντιδιαβρωτική προστασία του των χοντρών κόκκων με ασβεστολιθικά αδρανή που
οπλισμού από το κισηρόδεμα. δοκιμάστηκε.
Δεδομένου ότι οι εσωτερικοί πόροι της κίσηρης είναι
κλειστοί και οι ανοιχτοί επιφανειακοί πόροι
καλύπτονται από το τσιμεντοκονίαμα, το μεγαλύτερο 5.4 Το Μικροκισηρόδεμα: Ένα Υποσχό-
πορώδες του κισηροδέματος δεν συνεπάγεται και μενο Υλικό για Φέρουσες Κατασκευές
μεγαλύτερη διαπερατότητα.
Από ερευνητική εργασία που έγινε στο εργαστήριο
σκυροδέματος του ΕΜΠ την περίοδο 1974-1978,
5.3 Οι Αποτυχημένες Προσπάθειες για (στα πλαίσια υποτροφίας του ΙΚΥ για εκπόνηση
Φέρον Κισηρόδεμα διδακτορικής διατριβής) το πρώτο μέρος της οποίας
ήταν ο σχεδιασμός κισσηροδέματος με στόχο:
Παρά την άρση των επιφυλάξεων για διάβρωση του
οπλισμού, η αξιοποίηση της κίσηρης στην  τη μεγαλύτερη δυνατή αντοχή
παραγωγή φέροντος κισηροδέματος καθυστερούσε  το μικρότερο δυνατό βάρυς
για τεχνολογικούς και οικονομικούς λόγους, όπως:  το μικρότερο κόστος παραγωγής,
 μικρή στάθμη αντοχής του κισηροδέματος για  τη καλύτερς δυνατή συνάφεια με τον οπλισμό
μεγάλη κατανάλωση τσιμέντου (500 κg/m3)  σημαντική θερμομόνωση
 αντίστροφη απόμιξή του και, εν γένει, κακή προέκυψε το μικροκισσηρόδεμα με την παρακάτω
εργασιμότητα (οι μεγάλοι κόκκοι της κίσηρης σύνθεση και τεχνολογικά χαρακτηριστικά:
έχουν μεγαλύτερα κενά και, γιαυτό, είναι πιο
ελαφρείς από τους μικρούς κόκκους με  Σύνθεση του Μικροκισσηροδέματος
αποτέλεσμα να παραμένουν στην επιφάνεια του
μίγματος) [1]
 τσιμέντο, νερό και
 πρόσθετο κόστος για την προδιαβροχή των  κίσσηρη από το Γυαλί σε ένα κλάσμα:
κόκκων της κίσηρης και αντικατάσταση του 0-8 mm (χωρίς προδιαβροχή των κόκκων).
λεπτού υλικού με κανονική άμμο,
Οι αναλογίες ανάμιξης για αντοχή 30 ΜPa είναι της
 μεγάλες μακροχρόνιες παραμορφώσεις (λόγω τάξεως:
της απαιτούμενης μεγάλης ποσότητας τσιμέν-
του). [2].  400 kg τσιμέντο ελληνικού τύπου,
 940 kg κίσσηρη (με τη φυσική υγρασία)
Τα μειονεκτήματα, όμως αυτά ήταν αποτέλεσμα του
σχεδιασμού του υλικού.  240 kg νερό (προστιθέμενο νερό), περίπου(για
μικρή εργασιμότητα).
Ακολουθήθηκε η λογική του σχεδιασμού του Η ποσότητα τουπροστιθέμενου νερού εξαρτάται
συνήθους σκυροδέματος με ασβεστολιθικά αδρανή από τη φυσική υγρασία της κίσσηρης .
και για αύξηση της αντοχής του υιοθετήθηκε:
Για μεγαλύτερη εργασιμότητα προστίθεται
 αύξηση της κατανάλωσης του τσιμέντου κατάλληλο υπερρευστοποιητικό πρόσθετο

139
Τεχνολογία Σκυροδέματος

Πέραν των προφανών οικονομικών και


Καλύτερο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με υπερ-
ενεργειακών πλεονεκτημάτων του υλικού λόγω
ρευστοποιητικά σχεδιασμένα ειδικά για ελα-
του σημαντικά μικρότερου βάρους του και της
φροσκυροδέματα (με αερακτική δράση).
μεγαλύτερης θερμομόνωσής του προκύπτουν και
σημαντικά πρόσθετα τεχνολογικά και οικονομικά
πλεονεκτήματα λόγω του μικρού και ελαφρού
 Τεχνολογικά Χαρακτηριστικά κόκκου του αδρανούς, όπως:

 Μέγιστη αντοχή: 30-35 MΡa,  Μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι κοινοί


 Βάρος (σκληρυμένου): 1500 kg/m3 αναμικτήρες των κονιαμάτων και να εφαρμόζεται
επί τόπου για μικρής κλίμακας σκυροδετήσεις.
 Συντελεστής θερμικής αγωγιμότητας: 0,50
kcal/mhco (εναντι 1,40 kcal/mhco για  Δεν απαιτείται ιδιαίτερος εξοπλισμός και
οργάνωση του εργοταξίου (ή της μονάδας
σκυρόδεμα με ασβεστολιθικά αδρανή),
έτοιμου σκυροδέματος) για την παραγωγή του.
 Μέτρο ελαστικότητας (τέμνον στη στάθμη 30%
 Με μόνη επιβάρυνση την αποθήκευση ενός
της αντοχής): 11.103 MPa,
πρόσθετου κλάσματος αδρανών είναι δυνατή η
 Καταστατικός νόμος τάσεων- παράλληλη παραγωγή κανονικού σκυροδέματος
παραμορφώσεων:γραμμικός, και μικροκισσηροδέματος.
 Συνάφεια με το χάλυβα:παρόμοια και  Μπορούν να υιοθετηθούν μικρότερα δοκίμια για
ενδεχόμενα καλύτερη από αυτήν του συμβατικού τον ποιοτικό έλεγχο (καθώς το μέγεθος του
σκυροδέματος (καθώς λόγω του μικρού κόκκου δοκιμίου είναι συνάρτηση του μέγιστου κόκκου
του αυξάνει η η ενεργή επιφάνεια επαφής). του αδρανούς).
 Συντελεστής μακροχρόνιας παραμόρφωσης:  Μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι ελαφρότερες
παρόμοιος με αυτόν του συμβατικού και φθηνότερες μήτρες που χρησιμοποιούνται
σκυροδέματος. για τα κονιάματα.
 Το μικροκισσηρόδεμα εμφανίζει, από πλευράς  Μπορούν να χρησιμοποιηθούν μικρότερες και
μηχανικής συμπεριφοράς, ομοιότητα με τα φθηνότερες μηχανές δοκιμασίας, αυτές που
σκυροδέματα υψηλής αντοχής. Η ομοιότητα χρησιμοποιούνται για τα κονιάματα.
αυτή επεξηγείται στο κεφ.6.
 Μπορεί να χρησησιμοποιηθεί ως εκτοξευόμενο
σκυρόδεμα με μικρότερη αναπήδηση κόκκων
αδρανών και με δυνατότητα μεγαλύτερης
 Ευκολία Παραγωγής απόστασης εκτόξευσης.
Για την παραγωγή του μικροκισσηροδέματος δεν  Διευκολύνει τη διάστρωση σε θέσεις με μεγάλη
απαιτείται: πύκνωση οπλισμού, όπως στις θέσεις των
 προδιαβροχή των αδρανών, κόμβων.
 διαχωρισμός και αποθήκευση των αδρανών σε  Επιτρέπει μεγαλύτερη πύκνωση των ράβδων
τρία κλάσματα, του οπλισμού και, γιαυτό μικρότερες διαμέτρους
 ιδιαίτερος εξοπλισμός και οργάνωση του των ράβδων.
εργοταξίου (ή της μονάδας έτοιμου
 Μικρότερες διάμετροι επιτρέπουν μικρότερα
σκυροδέματος).
μήκη αγκύρωσης και καλύτερο έλεγχο της
ρηγμάτωσης.
5.5 Οικονομικά και Τεχνολογικά  Επιτρέπει διάστρωση του σκυροδέματος από
Πλεονεκτήματα του μεγαλύτερο ύψος (στις υπόγειες σκυροδετήσεις
Μικροκισηροδέματος κ.α).
 Λόγω του μικρού και ελαφρού κόκκου δεν
Η κατά 40% μεγαλύτερη τιμή του λόγου αντοχής προκύπτει ο διαχωρισμός που παρατηρείται στο
προς βάρος του μικροκισηροδέματος απ΄αυτήν του κανονικό σκυρόδεμα.
συνήθους σκυροδέματος με ασβεστολιθικά αδρανή
και  Η διάστρωσή του μπορεί να γίνεται από
μεγαλύτερα ύψη λόγω του μικρότερου
ο κατά 70% μικρότερος συντελεστής θερμικής διαχωρισμού λογω του μικρού και ελαφρού
αγωγιμότητας από το σύνηθες σκυρόδεμα κόκκου ( σε υπόγειες σκυροδετήσεις κ.λ.π)
(αντίστοιχης αντοχής),
 Επιτρέπει μεγαλύτερη ελευθερία στο σχεδιασμό
αποτελεί πρώτη θετική ένδειξη της ενεργειακής των στοιχείων.
και αντισεισμικής αξίας του, η οποία
επιβεβαιώθηκε πειραματικά με δοκιμασία στοιχείων Για παράδειγμα, μπορούν να υιοθετηθούν
σε ημιφυσική κλίμακα που υποβλήθηκαν σε διατομές των υποστυλωμάτων μορφής Τ για
εναλλασσόμενη επιπόνηση [3] και Εδώ. αύξηση της δυσκαμψίας στο σταδιο λειτουργίας

140
Τεχνολογία Σκυροδέματος

και αύξηση της πλαστιμότητας στο στάδιο Κατά κάποιον τρόπο στην αλυσίδα του
αστοχίας, σκυροδέματος την αποτελούμενη από κρίκους
αδρανών και τσιμεντοκονιάματος, το
 Μπορεί να υιοθετηθεί ως εκτοξευόμενο τσιμεντιοκονίαμα είναι ο ασθενής κρίκος που θα
σκυρόδεμα εμφανίζοντας μικρότερη αναπήδηση καθορίσει την αντοχή της και την παραμορφωσιακή
των αδρανών ). συμπεριφορά της.

1.6 Η Λογική του Σχεδιασμού του Γι αυτό και η παραμορφωσιακή συμπεριφορά των
Μικροκισηροδέματος συνήθων σκυροδεμάτων προσομοιάζει αυτήν των
τσιμεντοκονιαμάτων και είναι μη γραμμική, όπως
 Η Μείωση του Μέγιστου Κόκκου της φαίνεται στο Σχ.
Κίσηρης
Αντοχή και Παραμόρφωση στα Κισηροδέματα
για Αύξηση της Αντοχής του
Στην περίπτωση, όμως, του κισηροδέματος, λόγω
Η μείωση του μέγιστου κόκκου της κίσηρης από
της σχετικά μικρής αντοχής των κόκκων της κίσηρης
το σύνηθες μέγεθος των 25 mm στα 8 mm
(λόγω των πόρων της),
υιοθετήθηκε για την αύξηση της αντοχής του
για τις απαιτούμενες συνήθεις στάθμες αντοχής του
κόκκου.
σκυροδέματος στα φέροντα στοιχεία, ασθενής φάση
Οι κόκκοι της κίσηρης προκύπτουν από θραύση
είναι τα αδρανή, η κίσηρη, και όχι ο τσιμεντοπολτός.
μεγαλύτερων κόκκων στη θέση των μεγάλων πόρων
Γι αυτό και η αντοχή των κόκκων της κίσηρης θα
και, γι αυτό, εμφανίζουν μεγαλύτερη αντοχή όσο
είναι καθοριστική για τη στάθμη της αντοχής του
μειώνεται το μέγεθός τους.
κισηροδέματος που θα επιτευχθεί.
Με την υιοθέτηση μικρού κόκκου αίρεται, επίσης, το
πρόβλημα της αντίστροφης απόμιξης του
Από μια στάθμη αντοχής και πάνω η αύξηση της
συμβατικού κισσηροδέματος (με μέγιστο κόκκο 25
αντοχής του τσιμεντοπολτού μέσω μεγαλύτερης
έως 30 mm)
κατανάλωσης τσιμέντου δεν θα επιφέρει μεγαλύτερη
και βελτιώνεται η συνάφεια με τον οπλισμό (αυξάνει
αντοχή του κισηροδέματος.
η ενεργή επιφάνεια επαφής).
Ο μόνος τρόπος για αύξηση της αντοχής του είναι η
Η μεγαλύτερη ομοιογένεια του υλικού, λόγω του
αύξηση της αντοχής των κόκκων της κίσσηρης.
μικρού κόκκου του, και οι συνεπαγόμενες μικρότερες
εσωτερικές μικρορρηγματώσεις, αποτελούν
Κατά κάποιον τρόπο το μικροκισηρόδεμα αντιστοιχεί
πρόσθετο παράγοντα βελτίωσης της
από πλευράς συμπεριφοράς στα σκυροδέματα με
διαπερατότητάς του.
ασβεστολιθικά αδρανή υψηλής αντοχής.

Και στα δύο ασθενής φάση είναι τα αδρανή.


 Η Ανάγκη για Αύξηση της Αντοχής ης συμπεριφορά είναι αυτή των αδρανών: γραμμική.
των Κόκκων της Κίσηρης
 Περαιτέρω Πλεονεκτήματα από τη
Αντοχή και Παραμόρφωση στα συνήθη
Μείωση του Κόκκου της Κίσηρης
Σκυροδέματα
Με τη μείωση του κόκκου της κίσηρης εκτός από την
Τα ασβεστολιθικά αδρανή έχουν αρκετά μεγάλη
αύξηση της αντοχής της:
αντοχή και στα σκυροδέματα με αυτά τα αδρανή για
τις συνήθεις στάθμες της αντοχής τους σε φέροντα
- αίρεται το πρόβλημα της αντίστροφης απόμιξης
δομικά στοιχεία η αντοχή του σκυροδέματος είναι
του κισηροδέματος (καθώς αυτή είναι αντίστροφα
συνάρτηση της αντοχής του τσιμεντοπολτού.
ανάλογη του τεραγώνου της διάστασης του
Γι αυτό η αύξηση της αντοχής των σκυροδεμάτων
αδρανούς)
αυτών επιτυγχάνεται με αύξηση της αντοχής του
τσιμεντοπολτού μειώνοντας τον λόγο νερού προς
- βελτιώνεται η συνάφεια με τον οπλισμό (αυξάνεται
τσιμέντο (αυξάνοντας την κατανάλωση του τσιμέντου
η ενεργή επιφάνεια επαφής)
για σκυρόδεμα δεδομένης εργασιμότητας και άρα
δεδομένης ποσότητας νερού).
- βελτιώνεται η διαπερατότητά του καθώς το
σκυρόδεμα γίνεται πιο ομοιόμορφο και μειώνονται οι
Η αντοχή των αδρανών τους δεν επηρεάζει τη
εσωτερικές μικρορηγματώσεις του λόγω
στάθμη της αντοχής τους.
ασυμβατότητας των επί μέρους φάσεών του
Στα σκυροδέματα αυτά ασθενής φάση τους είναι
είναι ο τσιμεντοπολτός και η αντοχή του
τσιμεντοπολτού καθορίζει την αντοχή τους, όπως
συμβαίνει με όλα τα πολυφασικά συστήματα.

141
Τεχνολογία Σκυροδέματος

 Οι Λόγοι για τη μη Αντικατάσταση


του Λεπτού Υλικού της Κίσηρης

Για την αξιοποίηση των ποζολανικών ιδιοτήτων του


λεπτού υλικού της κίσσηρης και της συνεπαγόμενης
μικρότερης διαπερατότητας και μεγαλύτερης
χημικής ανθεκτικότητας του κισσηροδέματος, δεν
υιοθετήθηκε η αντικατάσταση του λεπτού υλικού με
ασβεστολιθική άμμο (η οποία συνεπάγεται αύξηση
του βάρους και μείωση της θερμοαγωγιμότητας του
κισσηροδέματος).

5.6 Βελτίωση του Μικροκισηροδέματος


με Περιμετρική Διάταξη
Συρματοπλέγματος

Η ενίσχυση του μικροκισηροδέματος με διάταξη


Η όπλιση των κόμβων διαμορφώνεται από τις
περιμετρικά του κλωβού των συνδετήρων
διαμήκεις ράβδους των δοκών, τις διαμήκεις
συρματοπλέγματος τύπου κοτετσόσυρμου μπορεί
ράβδους των υποστυλωμάτων και τους συνδετήρες
να βελτιώσει περαιτέρω τη μηχανική συμπεριφορά
των υποστυλωμάτων.
στοιχείων από μικροκισηρόδεμα ίδιαίτερα σε
κατάσταση αστοχίας των στοιχείων.
Ο κλωβός του οπλισμού των υποστυλωμάτων
Το συρματόπλεγμα θα συγκρατεί στη θέση του το συντίθεται από περισσότερους, επί μέρους κλωβούς
σκυρόδεμα της επικάλυψης του οπλισμού που θα διαφορετικού μεγέθους οι οποίοι τοποθετούνται ο
τείνει να αποκολληθεί και θα καθυστερεί έτσι το ένας μέσα στον άλλο υπό μορφή ρώσικης κούκλας.
λυγισμό των διαμήκων ράβδων ο οποίος είναι
Ο διαμήκης οπλισμός ισοκατανέμεται στην περίμετρο
καθοριστικός παράγοντας μείωσης της
πλαστιμότητας των δομικών στοιχείων η οποία είναι των επί μέρους κλωβών.
βασική παράμετρος του αντισεισμικού σχεδιασμού
των στοιχείων. Εναλλακτικές δυνατότητες είναι:
(α) οι επί μέρους κλωβοί να προκύπτουν με
Η τοποθέτηση του συρματοπλέγματος είναι δυνατή αναδίπλωση δομικού πλέγματος (δύο διευθύνσεων)
σε στοιχεία από μικροκισηρόδεμα λόγω του μικρού και
κόκκου των αδρανών του (8 mm).
Δεν είναι δυνατή σε στοιχεία με σύνηθες σκυρόδεμα (β) ο συνολικός κλωβός του οπλισμού να προκύπτει
(με αδρανή 25mm). Θα παρεμποδίζει τη διάστρωση με αναδίπλωση δομικού πλέγματος (δύο
του σκυροδέματος. διευθύνσεων) υπό μορφή μαιάνδρου.
 Το εμβαδόν του συνολικού διαμήκους και
εγκάρσιου οπλισμού παραμένει το ίδιο μ΄ αυτό
5.7 Περαιτέρω Βελτίωση του Μικροκιση- αντίστοιχων στοιχείων με συμβατική όπλιση και
ροδέματος με Εναλλακτική Διάταξη μπορεί να προκύπτει από τις ίδιες υπολογιστικές
Διαμήκους και Εγκάρσιου Οπλισμού σχέσεις.
 Λόγω του μεγαλύτερου αριθμού των ράβδων που
Περαιτέρω βελτίωση των στοιχείων με επιτρέπει η προτεινόμενη λύση, οι διάμετροι τόσο
μικροκισηρόδεμα μπορεί να επιτευχθεί με του διαμήκους όσο και του εγκάρσιου οπλισμού
εναλλακτική διάταξη του οπλισμού των στοιχείων ως προκύπτουν σημαντικά μικρότερες απ΄ αυτές των
εξής: αντίστοιχων στοιχείων με συμβατική όπλιση.
Στα υποστυλώματα διάταξη του διαμήκους και  Οι εξωτερικές γωνιακές διαμήκεις ράβδοι
εγκάρσιου οπλισμού διάσπαρτη σ΄όλη την διαμορφώνονται με μεγαλύτερη διάμετρο, Φ14 για
έκταση της διατομής τους. τα υποστυλώματα και Φ12 για τις δοκούς ώστε να
προστατεύονται έναντι λυγισμού τους.
Στις δοκούς διάταξη του διαμήκους οπλισμού
καθ΄ ύψος της διατομής, όπως φαίνεται στο
παρακάτω σχήμα.

142
Τεχνολογία Σκυροδέματος

Για τη διευκόλυνση της συναρμολόγησης του Η εναλλακτική αυτή διάταξη όπλισης είναι ισοδύναμη
οπλισμού, καθώς και της διάστρωσης και της με τη συμβατική όπλιση από πλευράς φέρουσας
συμπύκνωσης του σκυροδέματος των ικανότητας και αντισεισμικότητας των στοιχείων
υποστυλωμάτων η αγκύρωση των συνδετήρων των και πέραν από τα προφανή πλεονεκτήματα ως προς
εσωτερικών κλωβών του οπλισμού γίνεται υπό την πυρασφάλεια, την προστασία από διάβρωση,
ο
γωνία 90 . την καλύτερη συνάφεια και το μικρότερο άνοιιγμα
Το σημαντικό στρώμα σκυροδέματος εκατέρωθεν των ρωγμών (λόγω της μικρότερης διαμέτρου των
των συνδετήρων αυτών εμποδίζει το άνοιγμά τους ράβδων του οπλισμού) προσφέρει και μια ακόμη
και επιτρέπει την απλοποίηση αυτή. σειρά βελτιώσεων και πλεονεκτημάτων που
σχολιάζονται στο Χαλυβοσκυρόδεμα
_________________________________

[1] Γιατί απομειγνύεται το νωπό σκυρόδεμα (όταν είναι πολύ ρευστό)

Το νωπό σκυρόδεμα μπορεί να θεωρηθεί ως ένα ρευστό μέσα στο οποίο αιωρούνται τα στερεά των αδρανών.
Μετά κάποιο χρόνο από την ανάμιξη των υλικών τα αδρανή θα αρχίσουν να καθιζάνουν.

Ή ταχύτητα με την οποία θα καθιζάνουν είναι σύμφωνα με το νόμο του Stokes (προσεγγιστική παραδοχή):

V : ταχύτητα καθίζησης (τελική


d : διάμετρος κόκκου
pt : πυκνότητα κόκκου
n : συντελεστής ιξώδους τοyμέσου
ps: πυκνότητα μέσου

Όπως προκύπτει από την παραπάνω σχέση μεγαλύτερη ταχύτητα αναπτύσσουν τα χοντρόκοκκα αδρανή
(μεγαλύτερο d)
με συνέπεια μετά κάποιο χρόνο t από την ανάμιξη των υλικών, να υπάρχει η παρακάτω διαστρωμάτωση του
νωπού σκυροδέματος:

- στην επιφάνεια: στρώμα νερού


- ενδιάμεσα: τσιμεντοπολτός και λεπτόκοκκα αδρανή
- στόν πυθμένα: χονδρόκοκκο αδρανή

[1] Γ. Κουντούρη: Σύνθεση και αντοχή ελαφροσκυροδεμάτων με κίσηρη Θήρας και Νισύρου, Συνέδριο Σκυροδέματος, Χίος
1977

{2] Α. Μπάκα: Αντισεισμική Αξία Φέροντος Μικροκισηροδέματος, Συνέδριο Σκυροδέματος , Βόλος 1983

143
ΜΕΡΟΣ ΙΙI

ΡΗΓΜΑΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΕΣ


ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

άνω
Ενότητα Α
ΡΗΓΜΑΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΥΠΟΙ ΑΣΤΟΧΙΩΝ
Οι φορείς από σκυρόδεμα φέρουν τριχοειδείς ρωγμές με το ξεκαλούπωμά τους, αφού για
συνήθεις φορείς (με όχι ιδιαίτερα μεγάλη διατομή) οι εφελκυστικές τάσεις λόγω της ροπής
του ιδίου βάρους υπερβαίνουν την εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος.
Η περαιτέρω διεύρυνση των ρωγμών με την άσκηση των φορτίων λειτουργίας είναι
αναπόφευκτη.
Με τον σχεδιασμό σε κατάσταση λειτουργικότητας ή με τις κατασκευαστικές διατάξεις που
τον αντικαθιοστούν για συνήθεις φορείς, η διεύρυνση αυτή των ρωγμών κρατείται σε
αποδεκτά όρια ώστε να μην γίνονται αντιληπτές. με γυμνό οφθαλμό.
Όταν το άνοιγμα των ρωγμών είναι τέτοιο που οι ρωγμές γίνονται αντιληπτές με γυμνό
οφθαλμό υπάρχει πρόβλημα και απαιτείται να αντιμετωπιστεί.

1. ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΚΑΜΠΤΟΔΙΑΤΜΗΤΙΚΩΝ ΡΩΓΜΩΝ

1.1 Καμπτικές Ρωγμές  κατά μήκος των θλιπτήρων όταν


Όπως εντοπίστηκε στο Πρώτο Μέρος Κεφ. 7.1, υπερβληθεί η θλιπτική αντοχή του
ένας φορέας μπορεί α ειδωθεί ως σύνθεση των σκυροδέματος
θλιβόμενων και εφελκυόμενων περιοχών του, Η αστοχία των θλιπτήρων σηματοδοτεί την
ως ένα σύστημα θλιπτήρων και ελκυστήρων, αστοχία του φορέα.
προσομοιούμενος με δικτύωμα.
Για φορέα με καμπτοδιατμητική επιπόνηση το  Μορφολογία Ρωγμών
ισοδύναμο δικτύωμα φαίνεται στο Σχ. 1. Στο Σχ. 2 φαίνονται οι θέσεις και η μορφολογία
των ρωγμών των διαμήκων ελκυστήρων και
θλιπτήρων για αμφιέρειστο και πρόβολο φορέα
και στο Σχ. 3 για αμφιπροέχοντα φορέα.
Οι ρωγμές οι οφειλόμενες σε αστοχία του
διαμήκους ελκυστήρα του σκυροδέματος, ρωγ-
ελκυστήρας θλιπτήρας μές (α), έχουν διακριτά χείλη, ενώ οι ρωγμές α-
στοχίας του διαμήκους θλιπτήρα, ρωγμές (β)
Σχ.1,1 Φυσικό προσομοίωμα για είναι υπό τη μορφή σύνθλιψης του σκυρο-
καμπτοδιατμητική επιπόνηση δέματος.

Οι λοξοί θλιπτήρες έχουν πάντα διεύθυνση


προς τις στηρίξεις (αντιστοιχούν στη ροή του
φορτίου προς τις στηρίξεις του φορέα).
Όπως εντοπίστηκε στο Πρώτο Μέρος, Ενότητα
Α, Κεφ. 6, οι ρωγμές εμφανίζονται: Σχ. 1.2 Θέσεις και μορφορφολογία
 κάθετα στους ελκυστήρες όταν υπερβληθεί η καμπτικών ρωγμών
εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος και
Σε αμφιέρειστο φορέα με συμμετρική φόρτιση
Και οι δύο τύποι ρωγμών εκτείνονται σε όλο το κρίσιμη διατομή είναι αυτή στο μέσον του
πλάτος του φορέα (είναι διαμπερείς). ανοίγματος, όπως φαίνεται στο Σχ. 2.

 Βαθμός Επικινδυνότητας των Ρωγμών Σε φορέα με περισσότερα από ένα ανοίγματα


(μονοπροέχοντα, αμφιπροέχοντα και συνεχή)
Η εμφάνιση των ρωγμών (β) σηματοδοτεί εκτός από τις θέσεις με τη max Msd στα
και την αστοχία του φορέα, ενώ οι ρωγμές (α) ανοίγματα του φορέα (κρίσιμες διατομές για
επειδή η εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος θετική Msd), ρωγμές εμφανίζονται και στις
είναι πολύ μικρή, οι εμφανίζονται για πολύ μικρά παρειές των στηρίξεων του φορέα, όπως
φορτία. φαίνεται στο Σχ. 3, οι οποίες αποτελούν κρίσιμες
Για τα φορτία λειτουργίας οι ρωγμές (α) δεν δια- διατομές του φορέα για αρνητική ροπή Msd.
κρίνονται με γυμνό οφθαλμό.
 Αν οι ρωγμές (α) είναι σαφώς διακριτές, (α) (α) (α) (α)
αυτό σημαίνει ότι η παραμόρφωση του
εφελκυόμενου χάλυβα είναι σημαντική, και
ενδέχεται ο φορέας να πλησιάζει στην
αστοχία του. x (β) (β) (α) (β) (β)

Για να εκτιμηθεί το περιθώριο ασφάλειας που


έχει ο φορέας για να μην αστοχήσει μπορεί κα-
νείς:
 Να μετρήσει την απόσταση της κορυφής της
ρωγμής από το θλιβόμενο πέλμα του φορέα που [Μsd]
είναι το βάθος x της θλιβόμενης ζώνης και να τη
συγκρίνει με την τιμή του x κατά την αστοχία που
είναι της τάξεως του 0,25d [προκύπτει θεωρώντας Σχ. 1.3 Πιθανές θέσεις και μορφολογία
εc =3,5%ο και εs=10%ο, x = d. εc / (εc + ε s)] , είτε καμπτικών ρωγμών

 Να εκτιμήσει την παραμόρφωση εs του 1.2 Ρωγμές Λοξών Ελκυστήρων


εφελκυόμενου χάλυβα μετρώντας το συνολικό και Θλιπτήρων (Διατμητικές)
άνοιγμα των ρωγμών στην κρίσιμη διατομή του
φορέα και διαρώντας το με το μήκος της  Μορφολογία Ρωγμών
περιοχής. Στο Σχ. 4 φαίνονται οι θέσεις και η μορφολογία
των ρωγμών (α) των λοξών ελκυστήρων και (β)
Αν η τιμή της εs πλησιάζει την παραμόρφωση
των θλιπτήρων για αμφιέρειστο φορέα και στο
θραύσεως του χάλυβα (της τάξεως του 80 εώς Σχ. 5 για αμφιπροέχοντα φορέα.
00%ο) ο φορέας κινδυνεύει να καταρρεύσει
(όχι απλά να αστοχήσει, βλ. Κεφ. 2) και πρέπει να Οι ρωγμές (α) έχουν διακριτά χείλη, ενώ οι
ληφθούν άμεσα μέτρα για αποφόρτιση και ρωγμές (β) είναι υπό μορφή σύνθλιψης του
σκυροδέματος. Και οι δύο τύποι ρωγμών
προστασία των χρηστών.
εκτείνονται σε όλο το πλάτος του φορέα.
Λόγω της κλίσης των λοξών ελκυστήρων και
 Θέσεις Ρωγμών
θλιπτήρων οι ρωγμές αυτές είναι κεκλιμένες.
Οι θέσεις εμφάνισης των ρωγμών είναι αυτές Ακολουθούν τη διεύθυνση των λοξών θλιπτή-
των κρίσιμων διατομών για την καμπτική ροπή ρων και, γι΄αυτό, έχουν κλίση προς τις στη-
(για σταθερή την διατομή του φορέα σ΄όλο το ρίξεις.
άνοιγμά του και σταθερό τον καμπτικό οπλισμό
είναι οι θέσεις της μέγιστης καμπτικής ροπής).
Επειδή η εφελκυστική αντοχή του σκυροδέματος Για τον λοξό ελκυστήρα η κρίσιμη διατομή είναι
είναι πολύ μικρή: σ΄ απόσταση z (z = 0,9d) από την παρειά της
στήριξης, γιατί, όπως φαίνεται από το φυσικό
 οι ρωγμές (α) εμφανίζονται για πολύ μικρά
προσομοίωμα στο Σχ. 1. δεν αναπτύσσεται λο-
φορτία.
ξός ελκυστήρας κοντά στη στήριξη.
Για τα φορτία λειτουργίας οι ρωγμές (α)
δεν διακρίνονται με γυμνό οφθαλμό.
Αν οι ρωγμές (α) είναι εντελώς διακριτές, αυτό
σημαίνει, ότι η παραμόρφωση του εγκάρσιου (
χάλυβα είναι σημαντική και ο φορέας πλησιάζει (β) (α) (β)
στην αστοχία του.
 Οι ρωγμές (β) εμφανίζονται μόνον σε
φορείς με ανεπαρκές πλάτος. (α)
Η εμφάνισή τους σηματοδοτεί την
αστοχία του φορέα.
Ενώ στην καμπτική αστοχία συνυπάρχουν οι
ρωγμές (α) και οι ρωγμές (β) (στην καμπτική [ Vsd]
αντοχή συμβάλλουν τόσον ο ελκυστήρας όσο
και ο θλιπτήρας), στην διατμητική αστοχία
εμφανίζονται ή οι ρωγμές (α) ή οι ρωγμές (β)
καθώς η διατμητική αντοχή αντιστοιχεί σε αστο- (
χία ή του θλιπτήρα ή του ελκυστήρα. (β) (α) (β)

(β) (β)
(β)
Σχ. 1.5 Μορφολογία και πιθανές θέσεις
(α) (α) διατμητικών ρωγμών

Σχ. 1,4 Μορφολογία και πιθανές θέσεις  Εξέλιξη των Ρωγμών


διατμητικών ρωγμών Οι λοξές ρωγμές (α) εμφανίζονται, όπως φαί-
νεται στο Σχ. 6, στην αρχή ενδιάμεσα του ύψους
 Θέσεις των Ρωγμών στις θέσεις με την μέγιστη διατμητική τάση (για
Οι κρίσιμες διατομές για τις ρωγμές είναι στην δοκό ορθογωνικής διατομής στο μέσον του
περιοχή με την μεγαλύτερη δρώσα τέμνουσα Vsd ύψους) και με κλίση προς τις στηρίξεις.
με την προυπόθεση ότι η τέμνουσα αντοχή VRdu
παραμένει σταθερή σ΄ όλο το μήκος του φορέα
(διατομή και διατμητική όπλιση σταθερή σ΄ όλο
το μήκος).
Στις συνήθεις περιπτώσεις που η περιοχή αυτή
είναι στις στηρίξεις του φορέα η κρίσιμη διατομή
για τον λοξό θλιπτήρα είναι στην παρειά της Σχ. 1.6 Εξέλιξη διατμητικών ρωγμών (α)
στήριξης (και όχι στη θέση της θεωρητικής
στήριξης γιατί εκεί είναι μεγαλύτερη η διατομή Με την αύξηση της επιπόνησης προεκτείνονται
και γι΄ αυτό μεγαλύτερη και η VRdu). προς τα πέλματα του φορέα διευρυνόμενες
προς το εφελκυόμενο πέλμα λόγω της ελκτικής των διαδοκίδων αυτών και η ρηγμάτωσή τους
δράσης του διαμήκους ελκυστήρα και κλείνον- ίδια με τη ρηγμάτωση των δοκών που αναλύ-
τας προς το θλιβόμενο πέλμα λόγω της συμπιε- θηκε παραπάνω με την εξής διαφοροποίηση:
στικής δράσης του διαμήκους θλιπτήρα.
 Οι συνήθεις πλάκες (με σχετικά μικρό
Γι αυτό, οι ρωγμές αυτές, όπως και οι καμπτικές, πάχος) εμφανίζουν, πολύ μεγάλη διατμητική
στα ανοίγματα των φορέων είναι ανοικτές προς αντοχή (λόγω του μεγάλου πλάτους τους) σε
τα κάτω και στην περιοχή των στηρίξεων σχέση με τη δρώσα τέμνουσα και, γι΄αυτό,
ανοικτές προς τα άνω. δεν αστοχούν διατμητικά.
Προκύπτουν στρέφοντας τις καμπτικές ρωγμές Οι καμπτικές ρωγμές σημειώνονται συνήθως
προς τις στηρίξεις του φορέα. στην κάτοψη και άνοψη των πλακών, όπως
φαίνεται στο Σχ. 7.
Η εξέλιξη των διατμητικών ρωγμών είναι πολύ
γρήγορη, η διατμητική αστοχία είναι, όπως σχο- Συνήθεις ρωγμές πλακών είναι:
λιάζεται στο κεφ. 2, ιδιαίτερα ψαθυρή, γι΄ αυτό,
 Ρωγμές (α) οφειλόμενες σε έλλειψη του
συνήθως:
οπλισμού των διανομών.
 διατμητική ρηγμάτωση εμφανίζεται σε
 Ρωγμές (β) επάνω στην περιοχή των
μία μόνον από τις κρίσιμες διατομές κι ας
στηρίξεων οφειλόμενες συνήθως σε πάτημα
επιπονούνται όλες με την ίδια δρώσα
του κύριου οπλισμού. Ρωγμές (γ) επάνω στο
τέμνουσα.
μικρό άνοιγμα συνεχών πλακών με έντονα
Η πρώτη ρωγμή που θα εμφανιστεί σε μία άνισα ανοίγματα οφειλόμενες σε έλλειψη
από τις κρίσιμες διατομές θα εξελιχθεί τόσο άνω κύριου οπλισμού στο άνοιγμα λόγω της
γρήγορα και θα φθάσει σε αστοχία και δεν ανάπτυξης σ΄αυτό αρνητικής ροπής.
θα επιτρέψει να εμφανιστούν άλλες ρωγμές
Οι ρωγμές εμφανίζονται κάθετα στις εφελ-
στις υπόλοιπες κρίσιμες θέσεις (βλέπε και
κυστικές τάσεις και άρα κάθετα στον οπλισμό
κεφ. 4)
που είναι ανεπαρκής ή έχει πατηθεί.
Έτσι:
1.3 Ρωγμές σε Πλάκες
 Μια ρωγμή σε μια πλάκα δηλώνει
Οι πλάκες μπορούν να ειδωθούν ότι προκύ- πρόβλημα στον οπλισμό τον κάθετο
πτουν με παράθεση διαδοκίδων. Γι΄αυτό, η σ΄αυτήν.
συμπεριφορά τους είναι ίδια με τη συμπεριφορά

άνω

(α) (β) (α)

Σχ. 1.7 Ρωγμές πλακών


2. Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ
ΚΑΜΠΤΟΔΙΑΤΜΗΤΙΚΗΣ ΑΣΤΟΧΙΑΣ

2.1 Η Εννοια της Αστοχίας Φορέων H δεύτερη περίπτωση αστοχίας λόγω της
διακριτής λοξής ρηγμάτωσης θα ανεμένετο να
 Με τον όρο αστοχία δεν νοείται είναι πιο παρατεταμένη, καθώς η παρουσία των
κατάρρευση του φορέα αλλά αχρήστευσή εγκάρσιων ελκυστήρων του οπλισμού (των
του. συνδετήρων) παρεμποδίζει την ανεξέλεγκτη εξέ-
Ο φορέας που αστοχεί εμφανίζει εκτεταμένη ή λιξη της ρηγμάτωσης αυτής.
έντονη ρηγμάτωση, είτε σημαντικό βέλος και Εν τούτοις, και αυτή η περίπτωση αστοχίας είναι
απαιτείται σημαντική αποφόρτιση και επισκευή ψαθυρή γιατί, όπως φαίνεται στο Σχ. 2 και την
του ώστε να αποκατασταθεί η φέρουσα ικα- Εικόνα 1, οι διατμητικές ρωγμές:
νότητά του.
 Συναντούν τον διαμήκη εφελκυόμενο οπλισμό σε
Αν δεν αποφορτιστεί, ο φορέας οδηγείται σε θέση κοντά στην αγκύρωσή του και
κατάρρευση, άμεσα αν η συμπεριφορά του καταστρέφοντας τη συνάφεια οπλισμού και
αντιστοιχεί σ΄ αυτήν που φαίνεται στο Σχ. 1(β) σκυροδέματος στη θέση αυτή οδηγούν σε
και 1(γ), είτε μετά κάποιο χρονικό διάστημα αν η καταστροφή της αγκύρωσης του διαμήκους
συμπεριφορά του αντιστοιχεί σ΄ αυτήν στο εφελκυόμενου οπλισμού.
Σχ. 1(α).  Συναντούν τον διαμήκη θλιβόμενο οπλισμό σε
θέση κοντά στη μέγιστη καμπτική επιπόνηση και
καταστρέφοντας τοπικά τη συνάφεια του
Ρ Ρ Ρ
θλιβόμενου οπλισμού, οδηγούν, όπως φαίνεται
στο Σχ. 2 σε πρόωρο λυγισμό του με αποτέλεσμα
εκτίναξη του σκυροδέματος της επικάλυψης,
αποδιοργάνωση του διαμήκους θλιπτήρα και
απότομη αστοχία.
δ (α) δ (β) δ (γ)

Σχ. 2.1 Τύποι αστοχίας και αντίστοιχα


Διατμητική ρωγμή
διαγράμματα συμπεριφοράς Ρ-δ

2.2. Τύπος Διατμητικής Αστοχίας


Όπως εντοπίστηκε στο κεφ. 1, η διατμητική Λυγισμός θλιβόμενων ράβδων
αστοχία εμφανίζεται με τη μορφή:
 Λοξής σύνθλιψης του σκυροδέματος λόγω Διατμητική ρωγμή

ανεπάρκειας του λοξού θλιπτήρα του φορέα


(περίπτωση φορέων με ανεπαρκές πλάτος).
ή
Σχ. 2.2 Διατμητική αστοχία
 Μεμονωμένης λοξής ρωγμής με διακριτά
χείλη, λόγω ανεπάρκειας του λοξού ή
εγκάρσιου ελκυστήρα του
2.3 Τύπος Καμπτικής Αστοχίας
εc
φορέα. Η καμπτική αστοχία είναι, εν γένει, παρα-
Στην πρώτη περίπτωση σc τεταμένη, καθώς, όπως φαίνεται στο Σχ. 3, οι
της σύνθλιψης του σκυρο- καμπτικές ρωγμές:
δέματος η αστοχία δεν είναι  Δεν οδηγούν σε αστοχία της αγκύρωσης του
παρατεταμένη, όπως διαμήκους εφελκυόμενου οπλισμού, γιατί δεν τον
φαίνεται από το διάγραμμα [σ-ε] του συναντούν σε θέση κοντά στην αγκύρωσή του.
σκυροδέματος σε θλίψη..
Η ράβδος του οπλισμού εκτείνεται σημαντικά θλιβόμενου οπλισμού και της ολίσθησης του
πέραν από τη θέση της καμπτικής ρηγμάτωσης, εφελκυόμενου οπλισμού που παρατηρείται στην
τουλάχιστον κατά το απαιτούμενο μήκος περίπτωση της καθαρά διατμητικής αστοχίας
αγκύρωσης. που σχολιάστηκε στο κεφ. 2.2.
 Δεν συναντούν το θλιβόμενο οπλισμό και δεν
οδηγούν σε πρόωρο λυγισμό του.

Σχ. 2.4 Καμπτοδιατμητική αστοχία

(α ) (β )
Οι λοξές ρωγμές εμφανίζονται στην περιοχή του
Σχ. 2.3 (α) Καμπτική ρηγμάτωση, φορέα μεταξύ της μέγιστης τέμνουσας και της
(β) Καμπτική αστοχία μέγιστης ροπής.
Οι λοξές ρωγμές, λόγω των σημαντικών καμ-
Λόγω της βραδύτερης, πιο παρατεταμένης, εξέ- πτικών εφελκυστικών τάσεων στη θέση του
λιξης της καμπτικής αστοχίας, ο φορέας μπορεί διαμήκους ελκυστήρα, πλησιάζοντας στο εφελ-
να αστοχήσει σε περισσότερες από μία κρίσιμες κυόμενο πέλμα του φορέα κατακορυφώνονται,
θέσεις εμφανίζοντας περισσότερες από μία όπως φαίνεται στο Σχ. 3, με αποτέλεσμα οι
καμπτικές ρωγμές σε κάθε θέση, όπως φαίνεται λοξές ρωγμές να μην συναντούν τον διαμήκη
στο Σχ 3(β). εφελκυόμενο οπλισμό κοντά στην αγκύρωσή
του και να αποφεύγεται η ολίσθησή του και η
2.4 Τύπος Καμπτοδιατμητικής Αστοχίας ψαθυρότητα που συνεπάγεται.
Στην περίπτωση ταυτόχρονης καμπτικής και Η αστοχία είναι πιο παρατεταμένη και, γι΄αυτό
διατμητικής αστοχίας, δηλ. στην περίπτωση εμφανίζονται, όπως φαίνεται στο Σχ. 4, περισ-
καμπτοδιατμητικής αστοχίας, αποφεύγονται οι σότερες από μία καμπτοδιατμητικές ρωγμές.
δυσμενείς παρενέργειες του λυγισμού του
3. ΣΤΡΕΠΤΙΚΗ ΡΗΓΜΑΤΩΣΗ ΚΑΙ ΑΣΤΟΧΙΑ

3.1 Ρωγμές Ανεπάρκειας Λοξού


Ελκυστήρα
σκυροδέματος για την ανάληψή τους.
Στο Σχ.1 δίνεται το φυσικό προσομοίωμα φορέα
με στρεπτική επιπόνηση και στο Σχ. 2 και 3 η
μορφολογία των ρωγμών των λοξών ελκυστή-
ρων για φορέα με μία και δύο στρεπτικές
στηρίξεις.

Σχ, 3.2 Ρωγμές ανεπάρκειας λοξού ελκυστήρα


για φορέα με μία στήριξη
ελκυστήρας
θλιπτήρας Σε σχέση με τις αντίστοιχες ρωγμές της καμ-
πτοδιατμητικής επιπόνησης οι στρεπτικές ρωγ-
μές εμφανίζουν τις παρακάτω διαφοροποιήσεις:
Σχ. 3.1 Φυσικό προσομοίωμα φορέα  Διαφορετική κλίση στις απέναντι πλευρές.
με στρεπτική επιπόνηση
 Επιφανειακή ρωγμή και όχι διαμπερής.
Έχουν διεύθυνση κάθετη σ΄αυτήν του ελικοει-  Σταθερό άνοιγμα ρωγμής σ΄ όλη την
δούς ελκυστήρα και, γι΄αυτό, είναι ελικοειδείς περίμετρο της διατομής.
και ακολουθούν τη διεύθυνση του ελικοει-
δούς θλιπτήρα, όπως φαίνεται στο Σχ. 2 και 3.
Αν το στρεπτικό φορτίο σε μια πλευρά του
φορέα προκαλεί βύθισή του (όπως η πίσω
κατακόρυφη πλευρά της δοκού στο Σχ. 1) οι
ρωγμές θα έχουν φορά προς τη στήριξη προς
τα κάτω.
Αν το στρεπτικό φορτίο σε μια πλευρά του
φορέα προκαλεί ανύψωσή του (όπως η εμπρό-
σθια κατακόρυφη πλευρά της δοκού στο Σχ. 1)
οι ρωγμές θα έχουν φορά προς τη στήριξη προς
τα πάνω.
Τ sd
Η ρωγμή είναι επιφανειακή και όχι διαμπερής
όπως στην περίπτωση της καμπτοδιατμητικής
επιπόνησης, καθώς, στην περιοχή κοντά στον
στρεπτικό άξονα οι διατμητικές τάσεις είναι πολύ Σχ. 3.3 Ρωγμές ανεπάρκειας λοξών
μικρές, και επαρκεί η εφελκυστική αντοχή του ελκυστήρων για φορέα με δύο
στηρίξεις
ειδείς και επιφανειακές, όπως και οι ρωγμές
Σημειώνεται ότι στην περίπτωση των φορέων
ανεπάρκειας του λοξού ελκυστήρα.
με περισσότερες από μία στρεπτικές στηρίξεις
κατά μήκος του φορέα η κλίση των στρεπτικών Διακρίνονται απ΄αυτές ως προς την υφή τους.
ρωγμών αλλάζει κατά μήκος του φορέα και, Ενώ οι ρωγμές ανεπάρκειας του ελκυστήρα
γιαυτό, δεν είναι αποτελεσματική η σπειροειδής είναι σαφείς με ευκρινή χείλη, οι ρωγμές ανε-
όπλιση.
πάρκειας του θλιπτήρα είναι υπό μορφή σύν-
θλιψης του σκυροδέματος.
3.2 Ρωγμές Ανεπάρκειας Λοξού
Θλιπτήρα  Οι ρωγμές αυτές εμφανίζονται μόνον σε
φορείς με ανεπαρκές πλάτος.
Oι ρωγμές εμφανίζονται κατά τη διεύθυνση του
ελικοειδούς θλιπτήρα και, γι΄αυτό, είναι ελικο-  Η εμφάνισή τους σηματοδοτεί την
αστοχία του φορέα.

4.ΤΥΠΟΣ ΑΣΤΟΧΙΑΣ ΤΗΣ


ΑΓΚΥΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΟΠΛΙΣΜΟΥ

4.1 H Σημασία της Αγκύρωσης νεται και ο φορέας παραμένει άοπλος και
αστοχεί ακαριαία, όπως φαίνεται στο Σχ. 1.
Για να ενταθεί ένας φορέας πρεπει να είναι πα-
εμποδιζόμενη η μετακίνησή του.
Ομοίως, προϋπόθεση για την παραμόρφωση
και την ένταση των ράβδων του χάλυβα είναι η
επιμήκυνσή τους να είναι παρεμποδιζόμενη.
Οι ράβδοι του χάλυβα παραμορφώνονται και Σχ . 4.1 Αστοχία αγκύρωσης
εντείνονται μόνον αν στηρίζονται σε κάποια
θέση τους, δηλ. αν είναι αγκυρωμένες στο
σκυρόδεμα, αν είναι κολλημένες σ΄αυτό. Γι αυτό:
Όπως μία δοκός, αν υποχωρήσουν οι στηρίξεις  Αστοχία της αγκύρωσης των ράβδων του
της, απλά κατέρχεται χωρίς να παραμορφώ- οπλισμού, λόγω ελλειπούς μήκους
νεται και, κατά συνέπεια, χωρίς να εντείνεται, αγκύρωσής τους, είτε κακής επαφής τους
έτσι και μια ράβδος χάλυβα αν δεν είναι με το σκυρόδεμα (π.χ. κακή συμπύκνωση
αγκυρωμένη, απλά ολισθαίνει χωρίς να εντεί- του σκυροδέματος), οδηγεί σε άμεση
κατάρρευση του φορέα.
5 . ΡΗΓΜΑΤΩΣΗ ΛΟΓΩ
ΣΥΣΤΟΛΟΔΙΑΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΔΙΟΓΚΩΣΕΩΝ

5.1 Αιτίες Ρωγμών και Τρόποι


Αποφυγής 5.3 Ρωγμές λόγω Συστολής Πήξεως
του Σκυροδέματος
Εκτός από τις ρωγμές που είναι συνέπεια της
έντασης του φορέα από τα φορτία του, όπως Οι ρωγμές λόγω συστολής κατά την πήξη του
είναι οι καμπτικές, διατμητικές και στρεπτικές σκυροδέματος μπορεί να είναι ιδιαίτερα εκτε-
που εξετάστηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια,. ταμένες με τη μορφολογία που φαίνεται στο
εμφανίζονται και ρωγμές οι οποίες οφείλονται σε Σχ.1.
ένταση του φορέα λόγω επιβαλλόμενων πα- Στις πλάκες έχουν ακανόνιστες διευθύνσεις
ραμορφώσεων (μετακινήσεων που παρεμπο- (μπακλαβωτές),στις δοκούς και τους στύλους
δίζονται από τις στηρίξεις των φορέων ή λόγω εμφανίζονται συνήθως στις θέσεις των συν-
παρασιτικών τάσεων. δετήρων (θέσεις εξασθενημένης διατομής του
Οι επιβαλλόμενες παραμορφώσεις εμφανί- σκυροδέματος).
ζονται με τη μορφή συστολοδιαστολών είτε
διογκώσεων, όπως:
 Συστολοδιαστολές του λόγω
θερμοκρασιακών μεταβολών.
 Συστολή κατά την πήξη του σκυροδέματος.
 Συστολή με την πάροδο του χρόνου λόγω
συστολής ξηράνσεως του σκυροδέματος. (α) (β)
 Διογκώσεις λόγω διάβρωσης του οπλισμού. Σχ. 5.1 Ρωγμές λόγω συστολής
 Διογκώσεις λόγω βλαπτικών προσβολών πήξεως του σκυροδέματος
από το περιβάλλον.
 Διογκώσεις λόγω βλαπτικής Το άνοιγμα τους μπορεί να είναι αρκετά μεγάλο
αλληλεπίδρασης των συστατικών του και σε περιπτώσεις έντονης συστολής μπορεί οι
σκυροδέματος. ρωγμές να είναι διαμπερείς.
Οι παραπάνω συστολοδιαστολές και διογκώ-
Η συστολή κατά την πήξη είναι έντονη στην
σεις επειδή, εν γένει, είναι παρεμποδιζόμενες,
περίπτωση σκυροδεμάτων με πολύ λεπτό υλικό
προκαλούν ένταση στο φορέα και εμφάνιση
(πολλή παιπάλη στα αδρανή και πολύ τσιμέντο)
ρωγμών λόγω υπέρβασης της εφελκυστικής
και ανεπαρκή συντήρηση ιδιαίτερα σε περιβάλ-
αντοχής του σκυροδέματος.
λον με μεγάλη θερμοκρασία (σκυροδέτηση κα-
Για την αποφυγή των συνεπειών των παρα- λοκαίρι μεσημέρι).
πάνω συστολοδιαστολών προβλέπονται στους
Ιδιαίτερα εκτενείς είναι σε παλιές κατασκευές,
κανονισμούς κατασκευαστικές διατάξεις για δευ-
ιδιαίτερα στις ταράτσες, γιατί τα παλιά έτοιμα
τερεύοντες οπλισμούς, αρμούς, κ.λ.π.
σκυροδέματα είχαν πολύ λεπτό υλικό για να
Οι παραπάνω διογκώσεις αποφεύγονται μέσω μπορεί να περνάει από τις αντλίες.
του ποιοτικού ελέγχου των υλικών (βλ. Μέρος ΙΙ)
και τήρησης ελάχιστων επικαλύψεων του οπλι-
σμού.
 Οι ρωγμές αυτές μετά την πήξη του καλύπτονται από το σοβά και εμφανίζονται
σκυροδέματος δεν εξελλίσσονται και δεν μετά από την «αποκαλυπτική» δράση του
επηρεάζουν άμεσα την φέρουσα ικανότητα σεισμού.
του φορέα παρά μόνον έμμεσα
επιταχύνοντας τη διάβρωση του οπλισμού.
Για την προστασία ττου οπλισμού αρκεί η
έγχυση ρευστής ασφάλτου στις ρωγμές.
 Το πρόβλημα μπορεί να προληφθεί αν οι
Σχ. 5.3 Εξασθένηση διατομής για
ρωγμές κλείσουν τη στιγμή που εμφανιστούν
προκαθορισμό της θέσης
(5 εώς 6 ώρες μετά τη διάστρωση του των ρωγμών
σκυροδέματος) που το σκυρόδεμα είναι εν
είδει ζελέ. Οι ρωγμές λόγω συστολής ξηράνσεως εξελίσ-
σονται με το χρόνο και σταθεροποιούνται μετά
5.4 Ρωγμές λόγω Συστολής Ξηράνσεως από δύο έως τρία χρόνια από τη σκυροδέτηση
και Θερμοκρασιακών Συστολο- που σταματά η συστολή ξηράνσεως.
διαστολών
 Το πρόβλημα μπορεί να αντιμετωπιστεί
Οι ρωγμές λόγω συστολής ξηράνσεως εμφα- καθορίζοντας εκ των προτέρων τις θέσεις
νίζονται σε εξαθενημένες θέσεις της διατομής εμφάνισης αυτών των ρωγμών
ενός φορέα, όπως είναι οι θέσεις των συνδε- εξασθενίζοντας κατά τόπους τη διατομή
τήρων, είτε επιμήκους κτιρίου, όπως φαίνεται των στοιχείων, όπως φαίνεται στο Σχ. 3
στο Σχ. 2, στο οποίο δεν έχουν προβλεφθεί ώστε να μπορεί κανείς εύκολα να τις
αρμοί συστολοδιαστολής (λόγω συστολής ξη- σφραγίζει (όχι να τις κλείνει γιατί θα
ράνσεως και θερμοκρασιακών μεταβολών). εμφανιστούν ξανά).

5.5 Ρωγμές λόγω Διογκωτικών Δράσεων


Στο Σχ. 4, φαίνονται ρωγμές κατά μήκος των
ράβδων του οπλισμού οφειλόμενες σε διόγκω-
ση του σκυροδέματος λόγω διάβρωσης του
οπλισμού.
Κάτοψη κτιρίου
Συνήθως οι ρωγμές αυτές εμφανίζονται στα
υποστυλώματα του ισογείου σε συνθήκες αυξη-
Σχ. 5.2 Ρωγμές εν είδει αρμού διαστολής μένης υγρασίας (κήπος).
Η ρωγμή αυτή, αν εστιάζεται σε μη κρίσιμες Οι ρωγμές αυτές χρήζουν άμεσης αντιμετώ-
θέσεις πλακών και δοκών και πληρωθεί με πισης καθώς λόγω της ρωγμής επιταχύνεται η
ελαστική μαστίχη για προστασία του οπλισμού διάβρωση του οπλισμού με συνέπεια διατάραξη
από διάβρωση όχι μόνον δεν είναι επιβλαβής της συνάφειας σκυροδέματος και χάλυβα.
αλλά λειτουργώντας ως θέση αποτόνωσης
της έντασης προστατεύει από εκτεταμένη
ρηγμά-τωση.
Αρκετές φορές οι παραπάνω ρωγμές αν εφα-
νιστούν πριν τους σοβάδες, όπως για παρά-
δειγμα οι ρωγμές λόγω συστολής πήξεως του
σκυροδέματος, ή και οι ρωγμές λόγω συστολής
ξηράνσεως, αν καθυστερήσουν οι σοβάδες, (α) (β)

Σχ. 5.1 Ρωγμές λόγω (α) διάβρωσης


του οπλισμού και (β) βλαπτικών
αντιδράσεων
Οι ράβδοι πρέπει κατά το δυνατόν να καθα- αντίδρασης των θειϊκών του εδάφους στην πρώ-
ριστούν από τη σκουριά (αλλά όχι με χρήση τη περίπτωση και του πυριτίου των αδρανλων
οξέων τα οποία μειώνοντας το PH του γειτο- στην δεύτερη με συστατικά του τσιμέντου.
νικού σκυροδέματος επιταχύνουν τη διαδικασία Στην δεύτερη περίπτωση το πρόβλημα μπορεί
διάβρωσης) και να κλείσει η ρωγμή (με ασυ- να αρθεί προσθέτοντας στο μίγμα του σκυρο-
στολικό κονίαμα, βλ. ΕνότηταΓ). δέματος σκόνη πυριτίου ούτως ώστε η τελική
Στο Σχ. 5(β) φαίνεται η εικόνα εκτεταμένης περιεκτικότητα σε πυρίτιο να είναι τέτοια που η
ρηγμάτωσης υπό μορφήν αποσάθρωσης πλά- ταχύτητα της βλαπτικής αντίδρασης να είναι
κας κοιτόστρωσης σε έδαφος γύψου. πολύ μικρή.
Την ίδια εικόνα εμφανίζουν και πλάκες με σκυ- Η ταχύτητα της χημικής v
ρόδεμα του οποίου τα αδρανή περιέχουν πυρί- αντίδρασης, όπως φαίνεται
τιο. στο σχήμα, είναι πολύ μικρή
για πολύ μικρή ή μεγάλη
Και στις δύο περιπτώσεις η αιτία της εκτετα- περιεκτικότητα σε βλαπτική ουσία. Q
μένης ρηγμάτωσης είναι διογκωτικές διεργα-
σίες οι οποίες είναι αποτέλεσμα βλαπτικής
6. ΡΗΓΜΑΤΩΣΗ ΛΟΓΩ ΠΑΡΑΣΙΤΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ
Με την εισαγωγή στις κατασκευές των χαλύβων
S400 και S500 (στην πράξη αρκετοί χάλυβες
Οι παρασιτικές τάσεις :
ποιότητας S500 έχουν αντοχή μεγαλύτερη από
 Εμφανίζονται σε περιοχές απόκλισης από 700 MΡa) τα απαιτούμενα μήκη αγκύρωσης
την ευθυγραμμία των ράβδων του οπλισμού αυξήθηκαν σημαντικά.
οπλισμών ή του κεντροβαρικού άξονα των
Με την υιοθέτηση των νευρώσεων προστέθηκε
φορέων (τάσεις άντυγας) ή
ένας πρόσθετος μηχανισμός αντίστασης στην
 Οφείλονται σε μεγάλες διαμέτρους και ολίσθηση των ράβδων, αυτός της αντίστασης του
ανεπαρκείς επικαλύψεις και αποστάσεις του εγκλωβιζόμενου σκυροδέματος ανάμεσα στις
οπλισμού. νευρώσεις των ράβδων, όπως φαίνεται στο Σχ.
Όπως φαίνεται στο Σχ. 1, επειδή τα άκρα της 2.
ράβδου εφελκυόμενα τείνουν να ευθυγραμ- Οι Δυσμενείς Συνέπειες από την
μιστούν ασκούν στο σκυρόδεμα εγκάρσιες Εισαγωγή των Νευρώσεων
θλιπτικές τάσεις άντυγας. Ίσες και αντίθετες Οι δυνάμεις άντυγας του εγκλωβιζόμενου
τάσεις (αντιφορτία) ασκεί και το σκυρόδεμα στη σκυροδέματος στις νευρώσεις του οπλισμού είναι,
ράβδο. όπως φαίνεται στο Σχ. 2, κεκλιμένες.
Στις οριζόντιες συνιστώσες τους (αποτελούν το
σημαντικότερο μέρος της διατμητικής τάσης
συνάφειας) ο χάλυβας αντιδρά αυξάνοντας την
εφελκυστική του τάση.
P2 P1 Στις κατακόρυφες συνιστώσες τους ο χάλυβας
τ τ V αντιδρά με ακτινικές δυναμεις v που δρουν στο
σκυρόδεμα σε κυκλική επιφάνεια με διάμετρο τη
P2 < P1 διάμετρο του χαλυβα. Όσο μεγαλυτερη ειναι η
(α) (β) διάμετρος του οπλισμου τόσο μεγαλύτερες είναι
οι τα’αεις αυτές
Για την εξισορρόπιση των ακτινικών δυνάμεων
Σχ. 1 Ανάπτυξη δυνάμεων άντυγας λόγω αναπτύσσονται εφελκυστικές τάσεις στο γειτονικό
απόκλισης από την ευθυγραμμία σκυρόδεμα με μεγαλύτερες τιμες στις θεσεις των
μειωμένων διατομών, όπως φαίνεται από την
εντατική κατάσταση στις τομές α-α, β-β και γ-γ
Η απόκλιση αυτή μπορεί να γίνει είτε με τη στο Σχ. 2.
μορφή αγκίστρων στα άκρα των ράβδων (όλες οι
ράβδοι λείου χάλυβα στις παλιές κατασκευές Αν οι διατομές είναι αρκετά μικρές ώστε οι
καταλήγουν σε άγκιστρα), είτε με κάμψεις των αναπτυσσόμενες τάσεις να υπερβούν την εφελ-
ράβδων, όπως φαίνονται στο Σχ. 1(α). κυστική αντοχή του σκυροδέματος θα ανοίξει
οριζόντια ρωγμή παράλληλη με τον οπλισμό,
όπως φαίνεται στο Σχ. 3:
71.2 Η Χρήση Νευροχαλύβων
 στην πλευρική επικάλυψη αν ειναι μικρή η
Μια άλλη τεχνική μείωσης του μήκους αγκύρω- επικάλυψη πλευρικά
σης που υιοθετείται σε αρκετές καθημερινές
 στην κάτω επικάλυψη αν είναι μικρή η κάτω
εφαρμογές είναι η αύξηση του εμβαδού της
επικάλυψη με κίνδυνο εκτίναξης της
διεπιφάνειας με πολυγωνική διαμόρφωση της
επικάλυψης (όταν η διάμετρος της ράβδου
περιμέτρου των ράβδων, όπως π.χ. στην
είναι μεγάλη)
περίπτωση κοχλίωσης όπου η απλή πρόκα
αντικαθίσταται από τους κοχλίες (βίδες) με τη  ανάμεσα σε διαδοχικές ραβδους αν η
σπειροειδή διαμόρφωση της επιφάνειάς τους. απόσταση τους είναι μικρή

Η τεχνική αυτή υιοθετείται στην περίπτωση Όσο μεγαλύτερη είναι η ράβδος του οπλισμού
χαλύβων υψηλής αντοχής. τόσο μεγαλύτερη είναι η ασκούμενη συνιστάμενη
ακτινική δύναμη με συνέπεια και γι αυτό τόσο
μεγαλύτερες θα είναι και οι εφελκύστηκες τάσεις h
στο σκυρόδεμα με συνέπεια μεγαλύτερο κίνδυνο
για ρηγμάτωση.
Οι παραπάνω οριζόντιες ρωγμές σχηματίζονται
στις περιοχές των καμπτικών και διατμητικών
ρωγμών όπου ειναι μεγαλύτερες οι τάσεις
συνάφειας και μειώνουν την ικανότητα για b
ανάληψη περαιτέρω φορτίου. Με μικρή αύξηση
του φορτίου οι ρωγμές επιμηκύνονται και
εκτείνονται σ΄όλο το μηκος του φορεα με Ο παραπάνω μηχανισμός αστοχίας είναι
αποτέλεσμα οκληρωτική καταστροφή της συνά- ακριβώς ο ίδιος με αυτόν της εκτίναξης της ακμής
φειας. Ο οπλισμος ολισθαίνει, η επικάλυψη ενός ξύλου, όταν η οπή για τη βίδα ανοιχθεί
εκτινάσσεται και ο φορέας θραύεται ακαριαία. κοντά στην άκρη του ξύλου. Η απαιτούμενη
απόσταση από την άκρη είναι τόσο πιο μεγάλη
όσο πιο χοντρή είναι η βίδα.
Υπαρξη εγκάρσιου οπλισμού υπο μορφή
συνδετήρων παρεμποδίζει το άνοιγμα των
ρωγμών και τις συνέπειές τους.
Ενότητα Β

ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΑΠΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

1. Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΕΠΙΒΛΕΨΗΣ ΚΑΙ


ΟΙ ΑΥΞΗΜΕΝΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ

1.1 Οι Διαφοροποιήσεις από τη Μελέτη κές συνθήκες κατά την περίοδο της ανέγερσής
Η κατασκευή, όπως κάθε δημιουργία, μπορεί να της καθώς και τις ιδιαιτερότητες των εργαζό-
ειδωθεί ως το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μενων στις διάφορες φάσεις υλοποίησής της, δεν
σχεδιασμού και υλικών, ως του ενεργητικού και επιδέχεται μεθόδευση ούτε τυποποίηση.
παθητικού παράγοντα της δημιουργίας και των Κατασκευές με ίδιο σχεδιασμό δεν υπόκεινται
τεχνικών ως του τρίτου παράγοντα που κάνει σε ίδια διαδικασία επίβλεψης, καθώς αποκλίνουν
δυνατή την αλληλεπίδραση αυτή. οι ιδιαίτερες συνθήκες τους.
Ενώ ο σχεδιασμός αναφέρεται στον ένα, μόνον, Λόγω των αστάθμητων και απρόβλεπτων αυτών
από τους παράγοντες αυτούς, η επίβλεψη σχε- παραγόντων η επίβλεψη δεν επιδέχεται μεθό-
τίζεται και με τους τρεις όρους, έχοντας ρόλο δευση και δεν υπόκειται σε κανονισμούς και
συνθετικό και συντονιστικό των τριών όρων προδιαγραφές, όπως ο σχεδιασμός, ούτε σε
υλοποίησης της κατασκευής και, γιαυτό, οι απαι- τυποποίηση.
τήσεις της επίβλεψης υπερβαίνουν αυτές του
σχεδιασμού.  Απαιτεί επί τόπου λήψη αποφάσεων χωρίς
προηγούμενο σχεδιασμό και, ως εκ τούτου,
Ο σχεδιασμός στενεύοντας τις παραμέτρους των αποτελεί αυθεντική δημιουργική ενασχόληση
προβλημάτων επιδέχεται μεθόδευση και υπακού- του μηχανικού.
ει σε κανονισμούς και προδιαγραφές.
Διαφορετική κάθε φορά, ανάλογα με τις τοπο-
Για τον περιορισμό των παραμέτρων κατά το χρονικές συνθήκες της κατασκευής και τις ιδιαι-
σχεδιασμό : τερότητες του επιβλέποντα, αναδεικνύοντας την
 Ο σχεδιασμός αποσυνδέεται από την προσωπικότητα κατασκευής και μηχανικού μπο-
εφαρμογή και τις αστάθμητες παραμέτρους ρεί να ειδωθεί ως τέχνη και ο επιβλέποντας ως
της καλλιτέχνης.
 Διασπάται το ενιαίο σύστημα ενιαίας
κατασκευής και περιβάλλοντος σε 1.3 Ο Επιβλέπων ως Ερευνητής,
ανεξάρτητα υποσυστήματα, Δάσκαλος και Μαθητής
 Αντικαθίσταται η κατασκευή με Ο επιβλέπων αντιμέτωπος με απρόβλεπτες
στατικοποιημένο σύμβολό της. καταστάσεις βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση
Κατ΄ αυτόν τον τρόπο ο σχεδιασμός μπορεί να ανεύρεσης λύσεων, διατύπωσης των κατάλλη-
τυποποιηθεί και να ψηφιοποιηθεί. λων ερωτήσεων για αναζήτηση απαντήσεων.
Καθώς οποιασδήποτε απάντησης προηγείται η
1.2 Η Επίβλεψη ως Τέχνη διατύπωση του αντίστοιχου ερωτήματος, η όλη
διαδικασία της επίβλεψης μπορεί να εξελιχθεί σε
Η επίβλεψη, αντιθέτως, αντιμέτωπη με τις τοπι-
ερευνητική διεργασία με την πλησιέστερη έννοια
κές συνθήκες της κατασκευής και τις κλιματολογι-
του όρου, καθώς ο επιβλέποντας ερευνά γιατί προβλήματα συνεργασίας και κλίμα αντεκδί-
διακατέχεται από την ανάγκη να μάθει για να κησης των εργαζόμενων, η συνεργασία και η
ανταποκριθεί στις συγκεκριμένες απαιτήσεις της ικανοποίηση όλων των εργαζόμενων στην κατα-
κατασκευής και όχι για να διακριθεί και να σκευή αναδεικνύεται η κορυφή της ιεραρχικής
ανελιχθεί. πυραμίδας.
Σε ρόλο καθοδηγητή και συντονιστή των υπό- Όπως εντοπίζεται στον Τόμο 1Α, Ενότητα Α,
λοιπων εργαζόμενων διδάσκει και, όπως σε κάθε κεφ. 5, οι πιο σημαντικές καινοτομίες στις κατα-
διδασκαλία, συνυπάρχει ταυτόχρονα και η μαθη- σκευές από σκυρόδεμα, όπως η παρασκευή του
τεία. τσιμέντου Portland, η όπλιση του σκυροδέματος,
η πρώτη εφαρμογή του σε κτίσματα και πλοία
Ο διδασκόμενος σε ρόλο δέκτη κάνει δυνατή την
δεν οφείλονται σε μηχανικούς, αλλά ανθρώπους
εκπομπή του διδασκάλου.
χωρίς επιστημονικούς τίτλους, χτίστες, σοβατζή-
Ο διδάσκαλος εκπέμποντας ενεργοποιεί τις λαν- δες και άλλους χειρώνακτες.
θάνουσες δεξιότητες οι οποίες ενυπάρχουν εντός
Έκτοτε δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, ιδιαίτερα
του και συνειδητοποιώντας τες μαθαίνει με έμμε-
στο παρελθόν, που τεχνίτες της κατασκευής,
σο διδάσκαλο το μαθητή του.
καλουπατζήδες, σιδεράδες, κ.ά. αναδείχθηκαν
άμεσοι και αυθεντικοί διδάσκαλοι των μηχανικών.
1.4 Η Ακύρωση των Ιεραρχικών
Πυραμίδων - Η Σημασία της Καλής Άνθρωποι απαλλαγμένοι από την ανάγκη της
Συνεργασίας διάκρισης και της αναρρίχησης, διατηρώντας τη
φλόγα των παλιών δημιουργών, σε άμεση επαφή
Η επίβλεψη υποκείμενη, όπως και ο σχεδιασμός, με τα έργα των χεριών τους, κατανοώντας τα ως
σε αστοχίες υπόκειται σε ιεράρχιση. παιδιά τους, και αφουγκραζόμενοι τη φωνή τους,
Όσο μεγαλύτερες είναι οι συνέπειες σε περί- αλλά χωρίς καταξίωση στην επιστημονική
πτωση αστοχίας τόσο ιεραρχικά υψηλότερα κοινωνία των μοντέλων, των συμβόλων και της
τίθεται ο συντελεστής της αστοχίας. ειδικής ορολογίας, η οποία, όμως, επανειλημ-
μένα δεν διστάζει να τους αντιγράφει χωρίς να το
Είθισται να θεωρείται ο μηχανικός ως η κορυφή ομολογεί.
της ιεραρχικής πυραμίδας. Αλλά η αντίληψη αυτή
δεν επιβεβαιώνεται στην πράξη, ιδιαίτερα, στην Για παράδειγμα, η εργοταξιακή συσκευή και
περίπτωση της επίβλεψης. τεχνική της «εξόλκευσης του ήλου» (Βλ. Μέρος
ΙV) για την εκτίμηση της αντοχής του σκυ-
Οποιοσδήποτε εργαζόμενος ή μέγεθος μπορεί ροδέματος δεν είναι παρά η παραδοσιακή
να αποβεί καθοριστικό για την αποτυχία, την τεχνική των παλιών τεχνιτών οι οποίοι για να
αστοχία της κατασκευής, ενώ σ΄ αρκετές περι- κρίνουν αν το σκυρόδεμα είχε αποκτήσει ικανή
πτώσεις καθοριστική αναδεικνύεται η συνεργασία αντοχή για να ξεκαλουπώσουν τα στοιχεία,
όλων των εργαζόμενων-συντελεστών της κατα- έμπηγαν κατά τόπους καρφιά ώστε να κρίνουν
σκευής. από την αντίστασή τους κατά το τράβηγμά τους,
Επανειλημμένα έχει εντοπιστεί αιτία για εκτε- από την εξόλκευσή τους, την αντοχή που είχε
ταμένες αστοχίες σε κατασκευές μετά από αποκτηθεί.
σεισμό να είναι η ύπαρξη τενεκέ ή άλλων Σημειωτέον, ότι ενώ η αλλαγή κάθε φορά του υιο-
ογκωδών ξένων σωμάτων σε κόμβους ή άλλες θετούμενου ήλου χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερη μέθο-
κρίσιμες περιοχές της κατασκευής, καθιστώντας δος συνοδευόμενη από ανακοινώσεις σε συνέδρια και
τον απλό εργαζόμενο και όχι τον μηχανικό ή δημοσιεύσεις σε επιστημονικά περιοδικά, κανείς δεν
εργοδηγό κορυφή της ιεραρχικής πυραμίδας, αναγνωρίζει ή μνημονεύει τον αυθεντικό εμπνευστή
της τεχνικής.
Καθώς η τοποθέτηση του τενεκέ παραπέμπει σε
2. ΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ
ΚΑΙ ΟΙ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ
« Πολυμαθίη γνώσιν έχειν ου διδάσκειν» Ηράκλειτος

Μια από τις βασικές υποχρεώσεις της επίβλεψης Οπτική παρατήρηση των αποκολλούμενων
είναι ο ποιοτικός έλεγχος των υλικών. Για τον κομματιών θα είχε προστατεύσει από την
έλεγχο αυτό προδιαγράφονται συμβατικές (συμ- παραπάνω ταλαιπωρία, καθώς στην κορυφή
φωνημένες) δοκιμασίες του σκυροδέματος. Για τους μπορούσε να παρατηρήσει κανείς λευκή
την διενέργεια των δοκιμασιών αυτών α- απόθεση μαλακού ασβεστόλιθου ο οποίος
παιτούνται εργαστηριακές συσκευές και εκπαι- προσροφώντας νερό (υγρασία) διογκώνονταν.
δευμένο προσωπικό.
Στις περιοχές που τα κομμάτια μαλακού
Αρκετές φορές, όμως, απλοί συνειρμοί ή απλή ασβεστόλιθου ήταν κοντά στην επιφάνεια της
παρατήρηση μπορεί να αντικαταστήσει τις, εν πλάκας η ένταση από την διόγκωσή τους
γένει, χρονοβόρες, πολυδάπανες και, αρκετές οδηγούσε σε εκτίναξη του σκυροδέματος.
φορές, αναποτελεσματικές εργαστηριακές δοκι-
 Δεύτερο Παράδειγμα
μασίες, όπως συμβαίνει και με τη διαγνωστική
του ανθρωπίνου σώματος που κατά κοινή ομο- Σ΄άλλη πλάκα κτιρίου υδροηλεκτρικού έργου που
λογία ξοδεύονται υπέρογκα ποσά για αχρείαστες σκυροδετήθηκε με επιτόπου σκυρόδεμα παρα-
εξετάσεις και επεμβάσεις ή γίνονται λανθασμένες τηρήθηκε κατά τόπους τοπική ροή νερού.
διαγνώσεις και θεραπείες με καταλυτικές συνέ- Συστηματικός και επισταμένος συμβατικός έλεγ-
πειες στην ψυχολογία και τη σωματική υγεία των χος της αντοχής και της διαπερατότητας του
ανθρώπων. σκυροδέματος απέβη, όπως και στην προηγού-
Με τον ίδιο τρόπο που απλά βότανα, ή παρα- μενη περίπτωση, άκαρπος.
δοσιακές απλές τεχνικές αποδεικνύονται αρκετές Τοπικό σκάλισμα στη θέση της ροής του νερού
φορές περισσότερο αποτελεσματικά και ακίνδυνα
θα προστάτευε από την ταλαιπωρία, καθώς θα
από τα προιόντα των φαρμακευτικών εταιριών, η αποκάλυπτε κουκούτσια ελιάς τα οξέα των
οπτική ή η ηχητική παρατήρηση, και άλλες απλές οποίων είχαν διαβρώσει τοπικά το σκυρόδεμα.
τεχνικές αποδεικνύονται στην πράξη ιδιαίτερα
αποτελεσματικές. Άλλη μια χαρακτηριστική περίπτωση αντιστρο-
φής της ιεραρχίας που σχολιάστηκε στο κεφ. 1.
Παρακάτω παρατίθενται ενδεικτικά παραδείγ- Τα κουκούτσια της ελιάς και οι εργαζόμενοι που
ματα αποτελεσματικής και άμεσης διάγνωσης και
τα πετούσαν στο σωρό των αδρανών αναδείχ-
αντιμετώπισης προβλημάτων πραγματικών κατα- θηκαν η κορυφή της πυραμίδας.
σκευών.
2.2 Η Αποτελεσματικότητα της
2.1 Η Αποτελεσματικότητα της
Ηχητικής Παρατήρησης
Οπτικής Παρατήρησης
Στην στην περιοχή κεντρι-
 Πρώτο Παράδειγμα κού υποστυλώματος κτιρί-
Από την οροφή πλάκας πρόσφα- ου εμφανίστηκε μετά από
της κατασκευής αποκολλούνταν σεισμό κατακόρυφη ρωγμή
κατά διαστήματα κωνοειδή κομ- εκτεινόμενη, όπως φαίνεται
μάτια σκυροδέματος, όπως φαί- στο σχήμα, σ΄όλο το ύψος
νονται στο σχήμα, μεγέθους του υποστυλώματος.
περίπου 7 x 7 cm. Το κτίριο χαρακτηρίστηκε επικίνδυνο και εκκενώ-
Στον πανικόβλητο ιδιοκτήτη προτάθηκε συστη- θηκε για να επισκευαστεί.
ματικός έλεγχος της αντοχής του σκυροδέματος
Μετά την αφαίρεση του σοβά στην περιοχή της
με αποκοπή πυρήνων, κρουσιμέτρηση, εξόλ- ρωγμής αποκαλύφθηκε ότι δεν υπήρχε ρωγμή
κευση ήλου κ.λ.π. στο υποστύλωμα, αλλά απλό ξεκόλλημα υποστυ-
Καθώς τα αποτελέσματα του ελέγχου δεν ήταν λώματος και τοιχοποιίας, το οποίο πριν από το
προβληματικά, προστέθηκαν συμπληρωματικές σεισμό καλυπτόταν από το σοβά.
δοκιμές οι οποίες απέβησαν, επίσης, άκαρπες.
Ο σεισμός απλά αποκάλυψε, όπως και σε πολλές είναι τα αδρανή, η αντοχή του τσιμεντοπολτού
άλλες περιπτώσεις προϋπάρχουσες κακοτεχνίες είναι μεγαλύτερη απ΄αυτήν των αδρανών και το
ή αστοχίες. σκυρόδεμα είναι υψηλής αντοχής.
Η ταλαιπωρία των ενοίκων του κτιρίου θα είχε Αντιθέτως, αν στην επιφάνεια θραύσεως εξέχουν
αποφευχθεί αν κανείς παρατηρούσε την ηχητική τα αδρανή, ασθενής κρίκος είναι ο τσιμεντο-
διαφορά εκατέρωθεν της ρωγμής, χτυπώντας με πολτός η αντοχή του οποίου αποδεικνύεται μι-
σφυράκι ή ακόμη και με την παλάμη στις θέσεις κρότερη απ΄ αυτήν των αδρανών και το σκυρό-
αυτές. Το σκυρόδεμα ως πιο πυκνό χαρακτη- δεμα είναι σχετικά χαμηλής αντοχής.
ρίζεται από πιο υπόκωφο ήχο.
Προκειμένου για σύνηθες σκυρόδεμα με
ασβεστολιθικά αδρανή του λεκανοπεδίου της
2.3 H Αποτελεσματικότητα Απλών Αττικής δοκίμια με σπασμένα αδρανή αντιστοι-
Συνειρμών και Παρατηρήσεων χούν σε σκυρόδεμα ποιότητας μεγαλύτερης, εν
γένει, από C20.
Στις περιπτώσεις που από τον έλεγχο των δο-
κιμίων του σκυροδέματος προκύψει μειωμένη Στην περίπτωση αντοχής μικρότερης από την
αντοχή συνήθως ανακύπτουν προβλήματα: αναμενόμενη, οπτική παρατήρηση των κενών
αέρα μπορεί να αποκαλύψει πρόβλημα ανε-
 Αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων των δοκιμών παρκούς συμπύκνωσης του σκυροδέματος στην
 Επιμερισμού ευθυνών μεταξύ παραγωγού περίπτωση πολλών και μεγάλων κενών.
του σκυροδέματος (εταιρίας έτοιμου Οπτική παρατήρηση της διαστρωμάτωσης των
σκυροδέματος) και κατασκευαστή, καθώς αδρανών καθ΄ ύψος των δοκιμίων μπορεί στην
εκτός από τη δοσολογία, την ποιότητα και την περίπτωση διαστρωμάτωσης των χονδρών αδ-
ανάμιξη των συστατικών του, καθοριστική για ρανών προς τα κάτω να αποκαλύψει απόμιξη
την ποιότητα του σκυροδέματος είναι η του σκυροδέματος οφειλόμενη :
συμπύκνωση* και η συντήρησή* του (για τα
οποία ευθύνεται ο κατασκευαστής του έργου).  σε υπερβολική δόνηση του σκυροδέματος είτε
 στην περίπτωση μειωμένης αντοχής και
Τα προβλήματα αυτά τα οποία συχνά είναι η μειωμένου ειδικού βάρους του σκυροδέματος του
αιτία δαπανηρών και ατελέσφορων δοκιμασιών δοκιμίου (η μέτρηση του ε.β. του σκυροδέματος
και ψυχοφθόρων διενέξεων μπορούν εύκολα να αποτελεί πολύτιμη ένδειξη για αρκετά θέματα και
απαντηθούν με απλούς συνειρμούς και οπτική δεν πρέπει να παραλείπεται) σε πλεονάζον νερό,
παρατήρηση των δοκιμίων μετά τη θραύση τους: καθώς η αύξηση της ποσότητας του νερού
μειώνει την αντοχή και το ε.β. του σκυροδέματος
Θεωρώντας το σκυρόδεμα σύστημα, αλυσίδα με (το νερό είναι το ελαφρύτερο συστατικό του
δύο κρίκους, τα αδρανή και τον τσιμεντοπολτό, η σκυροδέματος).
αντοχή και η τελική συμπεριφορά του θα καθο-
ριστεί από την αντοχή και συμπεριφορά του Παρόμοιες απλές παρατηρήσεις και κινήσεις
ασθενούς κρίκου. βασιζόμενες σε προφανείς συνειρμούς μπορούν
να αντιμετωπίσουν πλήθος τεχνολογικών θεμά-
Αν στην επιφάνεια θραύσεως των δοκιμίων πα- των με άμεσο και αξιόπιστο τρόπο παρακάμ-
ρατηρούνται σπασμένα αδρανή, ασθενής κρίκος πτοντας τυποποιημένες, χρονοβόρες και, αρκε-
τές φορές, αναποτελεσματικές συμβατικές δοκι-
μασίες.
________________________
* Η συμπύκνωση μειώνει τα κενά θέτοντας αδρανή και τσιμεντοπολτό σε κίνηση το ένα ως προς το άλλο. Ανεπαρκής
συμπύκνωση σημαίνει αυξημένα κενά και, γι αυτό, μειωμένη αντοχή.
Η συντήρηση του σκυροδέματος (κατάβρεγμα ή κάλυψη με ειδικές μεμβράνες ή λινάτσες) εξασφαλίζει την απρόσκοπτη
εξέλιξη της ενυδάτωσης του τσιμέντου στην οποία οφείλεται η ανάπτυξη της αντοχής του σκυροδέματος. Κακή συντήρηση
αναστέλλει την εξέλιξη της αντοχής και εντείνει το φαινόμενο της συστολής πήξης η οποία, όπως αναφέρθηκε στα
προηγούμενα ευθύνεται για εκτεταμένη ρηγμάτωση των στοιχείων.
Εμβάπτιση μερικών από τα δοκίμια πριν τη δοκιμασία τους σε βαρέλι με νερό για μερικές ημέρες μπορεί να αποκαλύψει
πρόβλημα συντήρησης των δοκιμίων, αν η αντοχή των δοκιμίων αυτών μετρηθεί μεγαλύτερη απ αυτήν των υπόλοιπων
δοκιμίων.
3. ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ
ΤΗΣ ΑΠΛΗΣ ΛΟΓΙΚΗΣ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ
«Είπα στο γιατρό ότι έσπασα το πόδι μου σε δύο μέρη
Μου είπε, να σταματήσω να πηγαίνω στα μέρη αυτά»
Henny Youngman, κωμικός

Στα κεφάλαια 13, 20 και 21 του πρώτου τόμου


σχολιάστηκαν αρκετές περιπτώσεις αστοχιών Τη νύχτα ο άνεμος μετέφερε κάποια από τα
κατασκευών από σκυρόδεμα οι οποίες θα είχαν κομμάτια αυτά στη βάση των καλουπιών των
αποφευχθεί αν είχε ενεργοποιηθεί η απλή υποστυλωμάτων.
λογική, καθώς και ευφυείς λύσεις και καινο-
τομίες από απλούς ανθρώπους χωρίς Η πρόνοια να ελεγχθεί πριν τη σκυροδέτηση η
εξειδικευμένη εκπαίδευση. καθα-ρότητα των καλουπιών, όπως στην
καθημερινή ζωή ελέγχεται η καθαριότητα ενός
Παρακάτω παρατίθενται ενδεικτικά
παραδείγματα θεμάτων των κατασκευών από υποδοχέα (π.χ. της κατσαρόλας του φαγητού)
σκυρόδεμα τα οποία φαίνονται δυσχερή, πριν τη χρήση του, θα είχε προστατεύσει από το
χρονοβόρα, ή δυσ-επίλυτα και τα οποία ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα που ανέκυψε,
μπορούν να μετασχη-ματιστούν σε ευχερείς και καθώς η παρουσία των κομματιών ήταν στις
απλές περιπτώσεις, αν η αντιμετώπισή τους
κρίσιμες διατομές των πιο κρίσιμων στοιχείων
απαλλαγεί από τις παγιωμένες τακτικές των
εξειδικευμένων λογικών και ενεργοποιηθεί η της κατασκευής.
απλή λογική. Το κτίριο είχε περισσότερα από 1000
υποστυλώματα και δεν ήταν σαφής ο αριθμός
3.1 Μια Αστοχία που θα των προβληματικών υποστυλωμάτων ώστε να
Μπορούσε να Είχε Αποφευχθεί επισκευαστούν ή να καθαι-ρεθούν, καθώς θα
Στη βάση υποστυλωμάτων ανεγειρόμενου μπορούσε τα κομμάτια πολυστε-ρίνης να ήταν
στρατιω-τικού κτιρίου παρατηρήθηκαν λευκές σε κάποια υποστυλώματα εσωτερικά και να μην
εμφανίσει, όπως φαίνεται στο Σχ. 1(α), οι οποίες υπάρχει οπτική ένδειξη.
μετά από τοπική απόξεση φάνηκε ότι
αντιστποιχούσαν σε κομμάτια πολυστερίνης. 3.2 Δεύτερη Αστοχία που θα
Μπορούσε να Είχε Αποφευχθεί
Τα κομμάτια αυτά είχαν τοποθετηθεί στο
σανίδωμα των πλακών ώστε να διαμορφωθεί Στην τελευταία πλάκα εργοστασίου λίγο μετά την
δοκιδοτή πλάκα, όπως φαίνεται στο Σχ. 1(β). σκυροδέτησή της εντοπίστηκε δίκτυο
εκτεταμένων ακανόνιστων ρωγμών, όπως
φαίνεται στο παρακάτω Σχ. 2. Μετά από μήνυση
του ιδιοκτήτη και μετά από χρόνια δικαστικών
διενέξεων ο κατασκευαστής υπο-χρεώθηκε σε
αποκατάσταση των πλακών με ρητινε-νέσεις.

(α) (β)

Σχ. 3.1 (α) κομμάτια πολυστερίνης στη βάση


στύλων
(β) δοκιδοτή πλάκα (τομή)
Σχ. 3.2 Ρηγμάτωση πλάκας
είναι πολύ μεγάλη και να καθυστερεί σημαντικά
Η επέμβαση αυτή είναι ιδιαίτερα δαπανηρή αλλά η πήξη του σκυροδέματος.
και αχρείαστη, καθώς απλή έγχυση ζεστής Η ανάδευση του διαλύματος του πρόσθετου
πίσσας θα προστάτευε τον οπλισμό από (τοποθε-τώντας στο δοχείο του πρόσθετου
διάβρωση. Η διάβρωση του οπλισμού και το αναδευτήρα) πρακτική που υιοθετείται σε
κάπως αυξημένο βέλος των πλακών ήταν το πλήθος καθημερινές εφαρμογές με διαλύματα
μόνον πρόβλημα της κατασκευής λόγω των (όπως φάρμακα, κ.λ.π) θα είχε προστατεύσει
ρηγματώσεων αυτών. από την παραπάνω ταλαιπωρία.
Η αιτία της ρηγμάτωσης αυτής ήταν η συστολή
3.4 Δεύτερη Ταλαιπωρία που θα
κατά την πήξη του σκυροδέματος της πλάκας. Η
Μπορούσε να Είχε Αποφευχθεί
συστολή αυτή παρεμποδιζόμενη από τις
περιμετρικές δοκούς ανέπτυξε στην πλάκα Εταιρία εκτοξευόμενου σκυροδέματος
εφελκυστικές τάσεις τις οποίες το σκυρόδεμα υποχρεώθηκε από την επίβλεψη
δεν μπορούσε να αναλάβει, καθώς δεν είχε υδροηλεκτρικού έργου να αλλάξει τον μηχανικό
αναπτύξει ακόμη την αντοχή του. εξοπλισμό της και να αυξήσει σημαντικά την
κατανάλωση του τσιμέντου γιατί τα
Η δαπάνη και η ιδιαίτερα ψυχοφθόρα δικαστική
αποτελέσματα θραύσεως των δοκιμίων
διένεξη θα μπορούσε να είχαν αποφευχθεί, αν,
έδειχναν σημαντικά μικρότερη αντοχή από την
όταν κατά την πήξη του σκυροδέματος
προδιαγραφόμενη.
εμφανίζονταν οι ρωγμές αυτές τις έκλειναν με
μια σανίδα ή ακόμη και πιέζοντας τα παπούτσια, Η μειωμένη αντοχή, όμως, ήταν ψευδής και η
καθώς το σκυρόδεμα ήταν ακόμη σε εταιρία θα είχε αποφύγει την οικονομική και όχι
παραμορφώσιμη κατάσταση (σαν πάστα). μόνον ταλαιπωρία, αν κατά τη δοκιμασία τα
δοκίμια εκκεντρώνοντο στη μηχανή θραύσεως.
3.3 Μια ταλαιπωρία που θα
Μπορούσε να Είχε Αποφευχθεί Η στήριξη της επάνω πλάκας των μηχανών
θραύσεως του σκυροδέματος είναι, όπως
Το σκυρόδεμα ειδικού δαπέδου ερευνητικού φαίνεται στο Σχ. 3. (ιδιότυπη) άρθρωση και η μη
κτιρίου με ενσωματωμένους πανάκριβους κέντρωση των δοκιμίων στην πλάκα της
μηχανισμούς που σκυροδετήθηκε με έτοιμο μηχανής είχε ως αποτέλεσμα τα δοκίμια να
σκυρόδεμα δύο ημέρες μετά τη διάστρωσή του επιπονούνται με έκκεντρη θλίψη και, γι αυτό, το
δεν είχε πήξει. φορτίο θραύσεως προέκυπτε μικρότερο.
Το πρόβλημα ήταν ιδιαίτερα σοβαρό, καθώς οι
απαιτήσεις ποιότητας του δαπέδου ήταν
ιδιαίτερα υψηλές και η καθαίρεσή του και
επανασκυροδέτησή του δεν ήταν εφικτή, λόγω
των πανάκριβων ενσωμα-τωμένων
μηχανισμών.
Από έλεγχο της εταιρείας έτοιμου σκυροδέματος
προέκυψε ότι η καθυστέρηση της πήξης Σχ. 3.3 Έκκεντρη τοποθέτηση δοκιμίου
οφειλόταν σε υπερδόση επιβραδυντικού
πρόσθετου.
3.5 Μια Δαπάνη που θα Μπορούσε
Το διάλυμα με το πρόσθετο είχε καθιζάνει με να Είχε Αποφευχθεί
αποτέλεσμα η δόση του επιβραδυντικού να είναι
πολύ μικρή στα αρχικά σκυροδέματα και το Μηχανικός ιδιαίτερα εκτεταμένου έργου
σκυρόδεμα να πήζει μέσα στη βαρέλα, ενώ στα πριμοδο-τήθηκε γιατί αντί των δαπανηρών
μετέπειτα σκυρο-δέματα που ο αναμικτήρας χυτοσιδηρών μητρών με πάχος 10 χιλ. που
τροφοδοτείτο με το ίζημα του επιβραδυντικού να προδιαγράφονται, παρήγγειλε μήτρες από
λαμαρίνα πάχους 2 χιλ και εξοικονόμησε για τον
κατασκευαστή ποσόν της τάξεως των 2.500.000 4ον: διάμετρο και απόσταση
δρχ.
και εντοπίζοντας στη μελέτη της κατασκευής τα
Με την πάροδο, όμως, του χρόνου ο στοιχεία με τη μεγαλύτερη εξάντληση των
κατασκευαστής υποχρεώθηκε να αυξήσει κατά τάσεων ή παραμορφώσεων, η χρονοβόρα και
20% την κατανάλωση του τσιμέντου, με κόστος αναποτελεσματική τυπική διαδικασία επίβλεψης
100.000.000 δρχ., γιατί οι αντοχές των δοκιμίων μπορεί να μετασχη-ματιστεί σε σύντομη και
προέκυπταν σημαντικά μικρότερες από τις ουσιαστική διαδικασία, ελέγχοντας:
προδιαγραφόμενες.
 Τη θέση του οπλισμού στις περιοχές των
Η μειωμένη αντοχή του σκυροδέματος, όμως, πλακών που προβλέπεται να είναι επάνω,
ήταν ψευδής. Οφειλόταν στην υιοθέτηση
 Την ικανή αγκύρωση του οπλισμού στις
ακατάλληλων μητρών.
κρίσιμες θέσεις (όπως πακτώσεις
προβόλων, κ.λ.π)
 Το σήμα ποιότητας του οπλισμού ή
παραγγέλλοντας δοκιμασία δειγμάτων
ράβδων σε αναγνωρισμένο εργαστήριο
δοκιμών
 Χονδρικά και από απόσταση τη διάμετρο και
την απόσταση του οπλισμού των κρίσιμων
Σχ. 35.4 (β) Καμπυλωμένες επιφάνειες δοκιμίου
στοιχείων.
λόγω εύκαμπτων μητρών παρασκευής

3.7 Αποτελεσματικός και Γρήγορος


Το σκυρόδεμα στη νωπή κατάσταση ασκεί Έλεγχος του Ξυλοτύπου
πιέσεις στα τοιχώματα των μητρών και αν δεν Και στην περίπτωση του ξυλοτύπου, όπως στην
είναι δύσκαμπτα τα παραμορφώνει. περίπτωση του σιδερώματος, ο ενδελεχής
Λόγω της μικρής δυσκαμψίας των τοιχωμάτων έλεγχος είναι πρακτικά ανέφικτος.
των μητρών οι επιφάνειες των κυβικών δοκιμίων Εντοπίζοντας τα στοιχεία των οποίων μικρή
δεν ήταν επίπεδες και κατά την δοκιμασία τους απόκλιση ως προς τη θέση τους και τις
το ασκούμενο θλιπτικό φορτίο δεν κατανέμετο, διαστάσεις τους ενδέχεται να ακυρώσει ή να
όπως φαίνεται στο Σχ. 3(β), ομοιόμορφα σ΄ όλη δυσχεράνει τη χρήση ή την ασφάλεια της
την επιφάνεια των δοκιμίων με συνέπεια τη κατασκευής (π.χ. μετατόπιση μερικών
μειωμένη αντοχή. εκατοστών στη θέση υποστυλώματος ενδέχεται
να ακυρώσει τη χρήση της κατασκευής ως
χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων), η χρονοβόρα
3.6 Αποτελεσματική και Γρήγορη
και τυπική διαδικασία παραλαβής των
Παραλαβή του Οπλισμού
ξυλοτύπων μπορεί να μετασχηματιστεί σε
Στην περίπτωση των συνήθων κατασκευών αποτελεσματική και σύντομη διαδικασία,
ενδελεχής έλεγχος του οπλισμού των στοιχείων, ελέγχοντας:
ιδιαίτερα των πλακών, είναι ανέφικτος και
 Ότι δεν έχουν παραλειφθεί υποστυλώματα
αρκετές φορές η παρουσία του επιβλέποντα
είτε τοιχία, και δοκοί, ιδιαίτερα στην περιοχή
καθίσταται τυπική.
των κλιμάκων, στην οποία η διαμόρφωση
Ιεραρχώντας τις επί μέρους παραμέτρους του
των δοκών είναι δυσχερής
οπλισμού:
 Τη θέση και τις διαστάσεις των κρίσιμων
ον στοιχείων που αναφέρθηκαν παραπάνω.
1 : θέση,
2ον: αγκύρωση,
3ον: ποιότητα και
3.8 Αποφυγή Αστοχίας μέσω
Προσαρμογής στις Συνθήκες
Σε περίπτωση που για τεχνικούς ή άλλους
λόγους δεν είναι δυνατή η επαρκής δόνηση του
νωπού σκυροδέματος, προσθήκη νερού ώστε (α)
να αυξηθεί η ρευστότητα του σκυροδέματος και
να αποφευχθούν κενά-κοιλότητες σε κρίσιμες
διατομές, όπως στο κάτω μέρος
υποστυλωμάτων και τοιχίων, μολονότι αντιβαίνει
τον κανόνα να μην προστίθεται εκ των υστέρων (β)
Σχ. 3.6 Ρηγμάτωση λόγω συστολής
νερό στο σκυρόδεμα γιατί μειώνεται η αντοχή
ξηράνσεως
του, αποτελεί τη βέλτιστη λύση, καθώς
(α) δοκού (β) πλάκας
αποφεύγονται τα κενά λόγω ανεπαρκούς
συμπύκνωσης, τα οποία θα οδηγούσαν σε
πλήρη αστοχία των στοιχείων αυτών.
Η ρηγμάτωση αυτή, μολονότι δεν είναι κρίσιμη
Η μείωση της αντοχής με την προσθήκη του για την ασφάλεια της κατασκευής, καθώς δεν
νερού είναι μικρή, γιατί η απαιτούμενη πρόσθετη εστιάζεται στις κρίσιμες περιοχές των φορέων
ποσότητα νερού είναι μικρή, καθώς, όπως μπορεί με το χρόνο να επιταχύνει τη διάβρωση
φαίνεται στο Σχ. 5, από μία ρευστότητα και μετά του οπλισμού και να μειώσει την ανθεκτικότητα
με μικρή ποσότητα νερού προκύπτει σημαντική της κατασκευής.
αύξηση της ρευστότητας (εργα-σιμότητας) του
Αν δεν είναι δυνατή η μείωση των διαστάσεων
σκυροδέματος.
της κατασκευής, εξασθένιση της διατομής των
φορέων της κατασκευής σε καθορισμένες
Νερό
θέσεις εύκολα προσπελάσιμες, όπως φαίνεται
στο Σχ. 7, θα καθοδηγήσει και θα εστιάσει τη
ρηγμάτωση στις καθο-ρισμένες θέσεις στις
οποίες η κάλυψή της με ελαστική μαστίχη θα
Εργασιμότητα
προστατεύσει τον οπλισμό από διάβρωση.

Σχ. 3.5 Καμπύλη νερού-εργασιμότητας

3.9 Αντιμετώπιση Ρηγματώσεων από


Συστολή Ξηράνσεως του
Σκυροδέματος
Κατασκευές με μεγάλη έκταση προς κάποια
διεύθυνση, (μεγαλύτερη των 15m) με την
Σχ. 3.7 Εξασθένηση διατομής για
πάροδο του χρόνου εντείνονται λόγω της
συγκέντρωση των ρωγμών από συστολή ξηράνσεως
παρεμποδιζόμενης χρόνιας συστολής του
σκυροδέματος και ρηγματώνονται, όπως
φαίνεται στο Σχ. 6.
3.10 Η Άγραφη Σελίδα των
Κανονισμών

Εμπόδιο στην παραπάνω στάση απεξάρτησης


από την τυποποίηση και τις παγιωμένες
τακτικές των εξειδικευμένων λογικών που
σχολιάστηκε στα παραπάνω παραδείγματα
προβλημάτων των κατασκευών στέκουν μερικές
φορές οι κανονισμοί και οι προδιαγραφές, ως οι
κατ΄εξοχήν δεσμώτες των εξειδικευμένων λογι-
κών.
Η πρόθεση για την θέσπιση των κανονισμών
και των προδιαγραφών, όπως και των άλλων
συμβάσεων, νόμων, κ.λ.π. ήταν να
διευκολύνουν και να αναβαθμίσουν την
επαγγελματική ή τις άλλες όψεις της ζωής μας.
Για τους λόγους που σχολιάστηκαν στο κεφ. 11
η πρόθεση αυτή ξεθώριασε και δεν μπορεί
πλέον να αναγνωστεί ούτε στα ψιλά γράμματα
των κειμένων των συμβάσεων αυτών έχοντας
εξωθηθεί στην άγραφη σελίδα τους.
Γι΄αυτό και η ανάγνωση της άγραφης σελίδας
τους μπορει να επιτρέψει την απεξάρτηση από
τις παγιωμένες τακτικές και την επιτυχή και
σύντομη επίλυση τεχνικών προβλημάτων μέσω
της απλής λογικής, όπως σχολιάστηκε στα
προηγούμενα.
Ενότητα Γ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ - ΔΙΑΔΟΧΙΚΑ ΒΗΜΑΤΑ

1. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Το σκυρόδεμα σχεδιάζεται για δεδομένο περιβάλλον Π με στόχο μια συμπεριφορά Σ


(ανάλογα με τις απαιτήσεις της κατασκευής).
Διαταραχή της συμπεριφοράς του υλικού αποτελεί αστοχία.

 Εκδήλωση με Ρηγμάτωση ή Χωρίς


- Στη νωπή κατάσταση:
* καθυστέρηση ή αναστολή πήξης του σκυροδέματος
* γενικευμένη ή περιορισμένη ρηγμάτωση
- Στη σκληρυμένη κατάσταση
* εκτεταμένη ρηγμάτωση
* μεμονωμένες ρωγμές
* υπερβολικά παραμόρφωση (βέλος)
* αποφλοιώσεις
* καταρρεύσεις

 Αντιμετώπιση: Ανάλογα με το Βαθμό Επικινδυνότητας


Ή αντιμετώπιση εξαρτάται από το βαθμό επικινδυνότητας της κατασκευής λόγω της
αστοχίας και την σπουδαιότητα – κρισιμότητα της κατασκευής από πλευράς
λειτουργίας (απλή αποθήκη, αποθήκη εκρηκτικών, σχολείο, κ.λ.π.)
Ποικίλει από κατεδάφιση μέχρι πλήρη ή μερική αποκατάσταση της διαταραχής.
Ό βαθμός επικινδυνότητας εξαρτάται από την έκταση της αστοχίας και τις συνέπειες
της στην κατασκευή.
Οι συνέπειες εξαρτώνται από το μηχανισμό και τις αιτίες που προκάλεσαν την
αστοχία.
Μια ρωγμή περί το μέσον μιας δοκού μπορεί να είναι πολύ κρίσιμη για τη φέρουσα
ικανότητά της (καμπτική ρωγμή),
πολλές ρωγμές κατά μήκος της δοκού (ρωγμές συστολής ξηράνσεως) είναι
αμελητέες για τη (βραχυχρόνια) φέρουσα ικανότητά της (απειλούν την ανθεκτικότητά
της ως δίοδοι βλαπτικών στοιχείων διάβρωσης του οπλισμού της).

Για τον εντοπισμό του μηχανισμού και των αιτιών της αστοχίας απαιτείται έρευνα.
Η έκταση της έρευνας ποικίλει ανάλογα με την περίπτωση.
Καθοριστικοί παράγοντες είναι:
1. Η εμπειρία του μηχανικού
2. Η πολυπλοκότητα της εκδήλωσης της αστοχίας
3. Η κρισιμότητα-σπουδαιότητα της κατασκευής
4. Η ύπαρξη επαρκών στοιχείων για την κατασκευή (σχέδια, ημερολόγιο
κατασκευής, κ.α) και την αστοχία (χρονική εξέλιξη, κ.α)

2. ΜΕΘΟΔΕΥΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Η έρευνα μπορεί να είναι επαληθευτική μιας κατ΄αρχήν υπόθεσης περί του


μηχανισμού και των αιτιών της αστοχίας έρευνα περιορισμένης έκτασης).
Αν. δεν είναι δυνατή μια κατ΄αρχήν υπόθεση, ακολουθείται εκτενής διαγνωστική
διαδικασία η οποία περιγράφεται παρακάτω.

2.2. Αστοχίες Χωρίς Εκδήλωση Ρηγμάτωσης

Η ακολουθούμενη διαδικασία διαφέρει ανάλογα με την περίπτωση.


Παράδειγμα: Αναστολή της Πήξης του Σκυροδέματος
Η πήξη του σκυροδέματος είναι αποτέλεσμα χημικής αντίδρασης τσιμέντου και
νερού, της ενυδάτωσης του τσιμέντου.
Όπως σε κάθε χημική αντίδραση, διαταραχή μπορεί να προκαλέσει:

• Διαταραχή της θερμοκρασίας τον περιβάλλοντος


• Διαταραχή τής υγρασίας τον περιβάλλοντος {ενεργεί ως πίεση)
• Παρουσία βλαπτικών ουσιών (βλ. Παράρτημα, Κεφ. 2).
Από τις παραπάνω διαταραχές οι δύο πρώτες προκαλούν μεταβολή της ταχύτητας
της αντίδρασης (επιτάχυνση ή επιβράδυνση).
Αναστολή μπορεί να προκαλέσει μόνο ή τρίτη διαταραχή. Η βλαπτική ουσία μπορεί
να αντιδράσει με ένα ή περισσότερα από τα συστατικά του σκυροδέματος και να
εμποδίσει την ενυδάτωση του τσιμέντου.
Φορείς βλαπτικών ουσιών είναι τα επί μέρους υλικά του σκυροδέματος (αδρανή,
τσιμέντο, νερό και τυχόν πρόσθετα) στη σύσταση τους είτε σε προσμίξεις τους.
Για τον εντοπισμό του φορέα των βλαπτικών ουσιών παρασκευάζονται δοκιμαστικά
μίγματα σκυροδέματος και παρακολουθείται ή πήξη τους.
Τα υλικά στα μίγματα (τσιμέντο, νερό, αδρανή, πρόσθετα) είναι τα ίδια με αυτά του
υπό έλεγχο σκυροδέματος εκτός από ένα, διαφορετικό σε κάθε μίγμα, το οποίο είναι
ελεγμένο ότι είναι απαλλαγμένο από βλαπτικές ουσίες.
Ο αριθμός των δοκιμαστικών μιγμάτων είναι όσος και ο αριθμός των συστατικών του
υπό έλεγχο σκυροδέματος. Για συνήθη σκυροδέματα με τρία κλάσματα αδρανών
(άμμο, γαρμπίλι, χαλίκι) και δύο πρόσθετα (ρευστοποιητικό και επιβραδυντικό) τα
δοκιμαστικά μίγματα θα είναι επτά.

2.2 Αστοχίες Εκδηλούμενες με Ρηγμάτωση


2.1.1 Διαγνωστική Διαδικασία

Ένα δομικό στοιχείο ρηγματώνεται όταν η εφελκυστική τάση σε μια θέση του
στοιχείου υπερβεί την εφελκυστική αντοχή. Δυνατές Περιπτώσεις:
• υπέρβαση των προβλεπόμενων τάσεων
• μικρότερη αντοχή σκυροδέματος από την απαιτούμενη
• διαφορετική όπλιση από την απαιτούμενη
• συνδυασμός των δυο παραπάνω

 Υπέρβαση Εφελκυστικών Τάσεων


Αιτίες της υπέρβασης των προβλεπόμενων τάσεων μπορεί να είναι:
• φόρτιση μεγαλύτερη της προβλεπόμενης
• φόρτιση μη προβλεπόμενη
• αλλαγή στατικού συστήματος στην πράξη
• σφάλματα μελέτης
Εντοπίζονται με έλεγχο της μελέτης, έλεγχο της εφαρμογής της και έρευνα του
ιστορικού του έργου.

 Μειωμένη Αντοχή Σκυροδέματος


Εντοπίζεται με εκ των υστέρων έλεγχο αντοχής του σκυροδέματος στην κατασκευή,
αναγωγή της σέ συμβατική αντοχή και σύγκριση με την απαιτούμενη.
Αίτιες για τη μείωση της προβλεπόμενης αντοχής μπορεί να είναι:

• σφάλματα στο σχεδιασμό του σκυροδέματος


• σφάλματα στην παρασκευή και τη συντήρηση του σκυροδέματος.

 Διαφορετική Όπλιση
Εντοπίζεται με διερεύνηση του οπλισμού στη θέση της ρωγμής και σε
χαρακτηριστικές θέσεις της ρωγμής και σύγκριση με την προβλεπόμενη όπλιση.

2.1.2. Διαδοχικά Βήματα Έρευνας

 ΣΥΛΛΟΓΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
Συλλέγονται γραπτά στοιχεία και προφορικές μαρτυρίες σχετικά με την κατασκευή,
την αστοχία και το ιστορικό της.
Τέτοια στοιχεία είναι:
- Γραπτά στοιχεία:
• υπολογισμοί και σχέδια μελέτης
• κατασκευαστικό σχέδια
• ημερολόγιο έργου και. σχετιζόμενα στοιχεία
• πιστοποιητικά ελέγχων κατά τη διάρκεια της κατασκευής

- Προφορικές μαρτυρίες
• ιστορικό αστοχίας
• έκτακτα περιστατικά

 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΡΗΓΜΑΤΩΣΗΣ
Καταγράφονται οι θέσεις, διευθύνσεις και το άνοιγμα των ρωγμών, ερευνάται το
βάθος τους, ή διαδρομή τους κατά βάθος και. η χρονική εξέλιξη τους.
Σέ περίπτωση γενικευμένης ρηγμάτωσης πλάκας την καταγραφή διευκολύνει ή
χάραξη κανάβου και η σήμανση των ρωγμών κατά μήκος τής διαδρομής τους με
διάφορα είδη γραμμών ανάλογα με το άνοιγμα τής ρωγμής κατά μήκος.
Η καταγραφή ρωγμών με μικρό άνοιγμα διευκολύνεται με διαβροχή της περιοχής
τους με νερό. Οι ρωγμές γίνονται περισσότερο εμφανείς κατά τη στιγμή που
εξατμίζεται το νερό.
 Μέτρηση Ανοίγματος των Ρωγμών
Τη μέτρηση του ανοίγματος της ρωγμής διευκολύνει η σήμανση σε άκαμπτη ταινία
διαφόρων παχών και η σύγκριση του ανοίγματος τής ρωγμής με τα πάχη αυτά.
Σε περίπτωση ανώμαλης επιφάνειας γύρω από τη ρωγμή η μέτρηση διευκολύνεται
με εισδοχή ελασμάτων γνωστού πάχους.

 Διερεύνηση του Βάθους των Ρωγμών


Διαβροχή της πλάκας με νερό εντοπίζει τις θέσεις με διαμπερείς ρωγμές.
Πυρηνοληψία στη θέση μιας ρωγμής αποκαλύπτει με παρατήρηση της παράπλευρης
επιφάνειας του πυρήνα ή της οπής στη θέση της πυρηνοληψίας το βάθος και τη
διαδρομή της ρωγμής κατά βάθος, αν κάτω απ αυτήν υπάρχει ράβδοι οπλισμού,
ξένα σώματα, αρμοί, κλπ.
 Χρονική Εξέλιξη των Ρωγμών
Για την παρακολούθηση της χρονικής εξέλιξης των ρωγμών κατά μήκος
σημειώνονται τα άκρα χαρακτηριστικών ρωγμών με ανεξίτηλο μαρκαδόρο.

Για την παρακολούθηση της χρονικής εξέλιξης κατά βάθος μιας ρωγμής χύνεται στη
ρωγμή γύψος ή επικολλάται με γύψο στις παρειές εκατέρωθεν της ρωγμής κομμάτι
γυαλιού. Αποκόλληση του γύψου από τις παρειές της ρωγμής ή αποκόλληση του
επιφανειακού γυαλιού δείχνει ότι η ρωγμή διευρύνεται με το χρόνο.
4. EK TON YETEPQN EAErXOE THE ANTOXHE (ETO EPrO)

€~OITALaµ6c: 'AnOKOTIT£TOL an6 TO OKUP00£µa TOO OTOLX£lOU KUALVOPLKO OO K(µLo (nu-


~~~~T~~~~- onvac) µt OL6µ£TP0 10 n 15 cm. nuonv £c µL KPOT£Pnc OLaµtTPOU napou-
vwv OLO(OUV TIOAU µ£VOAf'l CLOonopa KO( otv tnLTPETIOVTOL. T6 U$OC TOU npt-
TI£l VO ELVOL TOUAOXLOTOV 12 n 17 cm OVT(OTOLXO (WOT£ µ£TO Tnv ETIE-
~£pocr(o TOU TO K08ap6 u$oc VO £LVO L µEVOAUTE PO n LOO µt Tn OLOµ£ Tp0 )

KO( TO TIOAU TP£LC ~OPEC Tn OLOµ£TP0 (VLO VO arro~£ux8o0v ~OLVOµEva AU-


VLOµoO KOTO Tn OOKLµn).
'H OTIOKonn y(VETOL µt TI£PLOTPO~LKO µnxovnµa (KOpOTLEpO) µ£ 0UVOT6Tn-
TO KOTOKOpu~nC KO( 6pL(OVTLOC 'An$nc. 'H Konn ELVOL ouvn8WC UVPn.

Stan Kal EK- Tnv £KAovn Twv etoEwv nupnvo'An$Lac Ko8op((ouv ol anoLTno£LC VLo Tnv
Toan rrupnvo- • ..1.i _ _ ( • • ,
'An$lac OO~U/\cLO Tl'JC KOTOOK£unc va µriv TIPOKU$£L £~a a8tvnan TOO OTOLXE(ou

AOVW TnC onnc OTn Stan TOU nupnvo) KOL TnC OVTLTIPOOWTIEUTLKOTl'JTOC
i:oO t'Atvxou.
T6 TIAn8oc TWV nupn vwv E~OPTOTOL an6 Tnv EKTOOf'l TnC KOTOOKEunc, Tnv
6µoLoµop~(o Tou oKupootµoToc a ·auTn KOL T6v anaLTouµEvo Sa8µ6 a~Lo­

nLcrTloc. Ol nupnv£c 'A6vw TOO µLKpoO µ£yt8ouc Touc napouoLo(ouv µ£ya-


I
AUT£Pn OLOOTIOPO an'~TL TO OVTLOTOLXO ouµSaTLKO OOK(µLo.

errE~EPVOOLO Ta Bua OKPO TOO nupnva OLaµop~WVOVTOL K08£TO OTOV a~ovo TOO nupn va
nupnvwv (µ£ Konn) KaL tnLn£owvovToL µ£ 'A£Lavan ~ µt ELoLKn KovLa £nLnEowoE-
wc (KOTIEAAWµa) µt naxoc OXL µ£VOAUTEPO an6 1 - 1,5 mm, LOLO(T£PO
aTnv TI£PLTITW0f'l OKUpootµaTOC u~n'Anc QVTOXnc.
2Thv TI£PLTITWan nou OKPO TOU nupnva OVTLOTOLX£L at £nL~OV£LO XWPLC
~UAOTUTIO, O~OLPELTOL h TI£pLOXn OTO OKPO OUTO 0£. µnKOC 2-3 cm (av-
TLaTOLXEL at t~aa8£vn0tvn TI£PLOXn AOVW an6µL~nc, X£LPOT£PnC ouµnu-
Kvwanc K'An).

165
99~
·(no1oy9<1>3~ QOl JDY?l
910 01ortyygodu · yg) ·uy~ A~rtAMd AM11AQL1dQ 01onodDll y (J?X01d3ll )3
JM3D
-}Od~Q J11 9u9 ~1rt ?D A~rtAMd LIDMdlA?>IAno UA3rtQX3QA?) no1 JD1X01DQ JUD - Qnd9 J\Jd>dort
-?8 J!:!l D1~1Q~1AOAD~ y 'oAydnu QOl JM3DQOd8 )\Jl yd>dort y 101}3dU10dOLJ l10Udy1odou
·a: ~. <T­
'<:;:a..o.
'<Yo. q,_·
•. ..o. ·!!i 6 :d>10 [J,.\3
. .. ~
ur1A(l)d 011tiq)1og ·O·J:f' 010 A(l)rlA(l)d
({a·' _. a. . - .
Ya
a...4-rl uo(i)d1ti3>1A no
.::.......--l
'
• ()130~1001Q )?~11ogrtno ?D yAMAOAQ AYl Q1A) nAydnu QOl ) O~Q Ql
)D>I 1D13A~13rtUD QA DlLil}DdDllQ 13ll?dll noXA?Y? QOl D10r1D?Y310llQ Ql~
·yAoXUrt y10 )no1 yoMdlA?~ Ay10 yxooodu Ud31QYDA3rt 10~ no11dod> o>iort
-JY~ Ud31Qd>l1rt 101}311DllQ AMAydnu A~l )noe?A3r1 nod31Qd>11rt QOl MAQV 01
• (£ · ~3~) AM1r11>10Q A~>l11D@rtno A~l UDQDd8 y1 Q1A -Dr1D?Y310llQ
')M3Dl)Dd8
1 O>I 1DlAQOl1 DllQ l)Oll )nOdQ )QOl }.Odl\"{ll T:)A 13ll?dll JM3Dl)Dd8 yAoXU rt H, D1D0)11QD1Q
~or1.01yuo ~(l)~DC'.lA>40Urtno
I. ·•
0
~ O,\ 3 r1 LI l D U uiu1ouo DA3>1
' . .
/Jl,lll,<F. ·~·~~·Ii~ ##~ (/]" ~·
~<tf.·<;/
,~,(Ir ~·ir:o<tl'. I "¥. (Q.':
:a."1~·
····-.<19; ·~ .ed:- ~
~W..9:~ I .. · · Ill
:"'~(Jq
./1f~1.9 /II fY •ii;
-: ;,,:.:.: ;': ',,:__ .
~ [Link]
• (13XdT:)llQ A9) QOrtO
-1yu9 QOl Ur19910 y 10>1 )od13rtQ1Q ~ 101AOA~13rtUo 10>1 101AQOdU1odoLJ
· (no1oyod>3~ 001
)OY?l QlD Dlnrtyygodu ·yg ) 01DrtDQd3llrtno OX101D}1AQ 101AOAQi? 10)1
DrtOJAO>I01A3rt1D1 Ql )D>I \JAOdQQ QlO OD3rtQAQ A~rtAMdOd>11rt UidOUQ AYl
'(uy>1 ) Uuo9y 'AMYQi) AMlQrtMD AMA?i 01onodou Ay1 ' )O~Q.8D>I A~ADdQQ ) 001 )Q13A
-T:)d>1ll~ J\Jl
A~l )yrt0An10>1 )y1 DJd>dorto1ort9 Ay1 'A~AndQQ A~l Uo1rt9Qgo1go>1>10>1 AYl
[Link]?~? y)I
'AMdQll U]dnuQ Ay1 )Qdll )~ AMAydnu A~l )313AQd>1ll? 10 101AQOdU1odnLJ -1llO)IDOd)IDrt
L9l
·y~11ogrtno y1 9u9 lld319d~1rt 1DA}3 no1 yX01A9 y 9100 0A9y 91
91A JD~ (no1 JO$Q 91 1DA13 Od310YDA3rt OOQll 91 ~rt 0Aoy9A9} JD1ll19~
-1Aoio1d1 Jy1 yodd1U? noy990~ ~ lld319d~1rt ~rt no1 JnO$Q QOl llo9rt y10
yXo1d3ll 13291onodDU no1 9d13rt91g y1 9u9 Od31QYDA3rt JO$Q ~rt JDAydnLJ
·]yrt
-1~0Q JYADXllrt Jyl J3~9Yll J)l QllQ JnOl JYOMmd9rtodou JYl JliD1QQllrt3dDll
Jyl MAQY JnOl J~X01d3ll J3}Dd~Q J)lD 1Dl3DOQlllDAQ QOll Jo1ll19~1Aoj
-01d1 J~l Jno1 JO$Q 91 oyg,o Jyodd1ll? Jy1 ~A9y yX01A9 y ~11u 1y9 (Y~
110~9 ::>9d11
-1Aojo0Aort} Ay1 9u9 ud310yoA3rt 10A}3 yX01A9 UA3rtQod13rt y y1Qo LiDMlll :'.>noiJio OAQV
-Jd3u AYlI '(1080~} l.1099 y1 ~rt ooJ JO~Q AnOX?. 01rtJ~OQ 9~ 1 1ogrtno 91 Q1D J~dOd>D1Q
.~9)Zg ~g <~g I
zt IJIDllllllLll lllji }1 ~ 'S!- 111111111111111
-J4- ~x -fx~ -lxr
['J' - ·--·-r-.·o.
r-,~:u:::::.r-;,;; _f- ~ift?~.
\-:' -a'-':C:;l:<:z~~ ,~z:l·d· <'].
"7 'Q·17 .....i.o.
/0'·.'-l··~
'~ - " "='!/ r-1 J c-->
..'G',
- ..C?,....
~.- ~ ~_:_.1. ;, ~-~·-P'•Q 'n ... c:?.. v ,
y.g 9~:9. q ,(!), V._j}.A"~h~"
r~ t - ~
.'.G'a'\J.'Q fQ .,y_,· ··o:~CJ·l .•"' v::
-1-'---LO ( ZD --t- ---r-Lo -+ --}- Lo +
·yxo1A9 y~1 1og
- rtno y1 9u9 yd~1rt 91u 1DA]3 oAydnu 001 yxo1A9 y y100 yod d1ll? Ay1 91J
·n0Jrt1~0Q 00~11ogrtno 001 9~ 1 d31MO? 910
yX01A9 Ay1 ~rt UOJ ~yrto101g y1 uyg,o D1QJ 1DAJ3 oAydnu 001 yX01A9 H.
·(n0Jrt1~0Q 001 9~1d31MD? 910 yX01A9 AY1 91A y~1101do90~
1DA13 0ou A~ADdQQ 10~ 001youo1A3rt101 JD13m9Ano yX01A9 Ay1 9u9 Lid31
-QYDA3rt 1DA]3 Jo1ort91Ao~o1A3rt101 001 yX01A9 y~11u1y9 y) n0Jrt1~0Q 001
9~1d31MO? 910 1lQ,llQ Ud31QYDA3n 1DA]3 JYlQD JM30~d1D JYl yXolAQ H.
"(A~dlUrt A~l A~13dDll A~l yodd1ll?) A~ADdQQ A~l no~~9~ J~r101
-01 Q Jlp.. ·llAC,)
no101A9rt QOl J083A9rt 91 ?rt 0Aoy9A9 JnoX9u Q01YOllOlA3rt10l UO ~d lD AnoX y~1d13rt1d3u
-?. Jno1 Jyrto101Q Jy1 yX01d3u y~1d13rt1d3ll Ay10 01rt1~0 Q 9~11ogrtno 91 AYlD :J9docbo1Q
~Xoi~~ ~~1D 5001 D/DDrtlto /DH ~~:rt1xog
~~x11ngrtoo )DX ~~~~doll 5?doron19 5?M1d13rt~3J ·1· £ ·v
S~Xoi~~ S~x11ngrtoo )DX ~©~Vdnll S~Xoi~~ lto?X~ ·£·v
89~
·(z ·m3~ ·yg) 00~1v0 001 J~Xo1A9 Jy1 un
-9910 y~1y31 Ay10 yyogo13n ud31JD1Q1 13YD~odu A?Q 9yy9 (JLlDM19QnA?
J~l AM3D9dQ11A9 A~~1nUX A~l DlLI1QXDl y 13)Jd08D~ QOU) ]~X01A9 ]yl
Lii1V?i? Ay1 (01ood~ond39 ud319yu~0) 13AQX011u? V. (01ood~ond39 ud
-319yunoX) · 13AQQDdS1ll3. " J01Dn?QOd n~o QOl 01~1yy uy9A3n Q~113XD 91A
UDMlll1ll? Lld31)D1Q) 13X?. A?Q (AM3D91DD1D~ AMJDd~9 J91~?) DJDDd~ond38
y10 9domo1Q H, · 01dy100Ad? 910 ]3~y9Ano J3X101011A9 10 Aoo101yomooi?
9A oyo~DQQ 1DA]3 01iQ10Ad? 910 uoudy1Ano ?W ·no1 JQ1AOYYQ81d3U QOl
)3~LleAno J?~1Aoyo1on1y~ JJ1D 0A~n13931~? 1DAJ3 oAd?. 910 on3g9dn~o 91
•( %00L) JD1DDdAQ ]y~11
-3XD 10~ (JoOZ) JD)DDd~ortd38 ]3~y9Ano J3A3n9XA3V? 01ny9u9 ~n (onoy99 UD!Jd~1MD
9dAQ) od~X OA3n9)11Dn1y~ ?D DD?rt 1D1AQOdU1Ano D1rt)~OQ Q~11Dgrtno Ql !po ]?dOcbD1 Q
-(""'-"'""''""l"\.n
ouuutrvv v vf' "4D11f\ n11on I\
vvcnrv v oo
. -'tl· o.·· q ,. --
:iuo31u ooAoV. ~8 'Q\O ~ :.q.
' I
UOlT,A)t ~u r1 no 0 .··. o ~~ O_,~
·- - \;> \7 . 0 q
ud3l~Vo>I ..?.<>·~'\?·:..<?,·<;;>::-
_\!:9: ·O:~ · G?
:__ ·~ -
·ud319d13X V. D1QJ yxo1d3u MA9ll? Ay10 'ud31QYD~
13X?. Jno1 uo99 y10 01Drt~yn 1oou0 ?D D n3Q9dn~o 'y~11Dgnno y1 9u9 uo
-MA~Qunno ud 319d13X 13X?. ]3~9yu ?D Dn3Q9dn~o y1QD yodd1U? Ay1 Q1J
"AMlQnMdlD AMA3n~3~d3llQ t\~1 JUD3)ll JY1 MA9y JUDMA~Qunno
9n9og 9~113dOd>D1Q AnOX?. 910D,1A JD~ AM)n1~0Q "~~11ognno t\~1 JO~Q
91 9u9 9~113dOd>D1Q 1DA}3 1D1AQ013QOdn~o QOU AMJ3X101D A~l JO~Q 91 ¥
· ArlJn 1 ~0Q t\~1 LIDMA~Qllnno y1 9u9 uyo~DQQ Q1ll Q~ 1 AX 3 1 UDMA~
-ounno y JD~ uyQA3n 91u 10A}3 oAJ?. 910 Jo1on?Qodn~o 001 uoo1~?. H. ¥
:JnoA9y MlQ~DdDll JQOl Q1A AMJn1~0Q "~~11ognno A~l UDMA~Qll
!JDMt\)lf)lU1nD
- nno y1 9u9 13d?ffiD1Q JM9yAno oAd?. 910 )01ort~Qodn~o 001 LloMA~Qlln no H. Y1D ):;?dOd>D11Q
· t,iXol.<\l;> <\l,11 1;>1 J...
5001 n1onrtllo 1nx LLoudui<\oo u 1 1nx LLooo<\xollrtoo
J I J I ' I
~1D <\OO)rt1xog (\~X11ngrtoo )DX (\00<\~dOll 5~dOIDD1V ·z·E·~
'H oTnv uypooLo EXEL µ£VOAUT£Pn tnLnTwon. 'H uypaoLOKn KO-
OLO~opa

TOOTOon TOO TI£PLSOAAOVTOC Ko8opL~£L Tnv nL£on TOO V£P00 OTOUC n6-
pouc KOL K08opL~£L (onwc KOL n 8£pµoKpooLo) Tnv £~EAL~n TnC OVTOXnC
(ToxuTnTo Twv avTLopao£wv tvuoaTwonc)

LTnv TI£PLTITwon TIOAU µLKPnc uypooLoc OTO TI£PLSOAAOV £LVOL OUVOTOV


(ioLOLT£PO OTLC TI£PLTITWO£LC u~uypwv µLyµ6 TWV) n £~6TµLon TOO V£P00
an6 T6 µLyµo (A6yw TDC UVPOOLOKDC OLO~opac) v6 £LVOL T6on, WOT£ TO
V£PO nou anoµ£V£L va µnv ETIOPKEL YLO Tnv EVUOOTWon OAnC TDC noooTn-
TOC TOO ToLµtvTou oTo µLyµo µt anoT£A£oµo µLKP6T£Pn oT68µn avToxnc.

LTLc n£PLnTwa£LC ouT£c £K Twv uaT tpwv uvPn auvTnPnon anoKo8LoTa at


LKOVOTIOLnTLKO So8µo Tn OT68µn TDC OVTOXDC (EVUOOTWV£TOL KO L n un6 -
AOLnn noooTnTa TOU TOLµEVTOU).
nuPDV£C nou TIOLPVOVTOL npLv KOL µ£TO TnV UVPn OUVTnPnon TOO OKUPOOE-
µOTOC µnopoOv va 0£l~ouv onµoVTLKn OLO~opa OVTOXnc.

anµaa(a Tij~ 'H tnLnTwon OTnv OVTOXn TWV OLO~OPWV aTn ouµnuKvwon KOL Tn OUVTnPn-
tp~aa~µ6Tn~ac an µ£To~u ouµSaTLKWv ooKLµLwv KOL nupnvwv £1vaL T6oo nLo µ£y6An ooo
KOL TnC OT08-
µnc Tijc OVTO- µLKPOT £Pn £LVOL n £PVOOLµ6TnTa TOO µLyµoTOC KOL 000 µ£YOAUT£Pn n
XnC OTnV trrL- OT68µn TnC OVTOXnC TOU.
ITTWOnTWV~ta-
q>OpWV "Y~ uypo µLyµo Ta anaLToOv µ£yoAUT £P n £vtpy£Lo YL6 Tnv nAnPn auµnuKvw-

on Touc KaL VL ·auTo £lvaL n£pLoooT£Po £uoLo8 nTo oTnv £AA£L~n Tnc .
' En£ Lon n£pLtxouv ALYWT£PO v£p6 £lvoL n£pLoo6T£Po £uoLo8nTo KoL at
uypaoLaKtc o La~optc µ£ T6 n£PLS6AAov (SA. nponvouµEva).
KaTa Kavova oKupootµoTo µ£y6AnC avTOXDC ox£oL6~ovToL µ£ µLKPh tpva-
oLµ6TnTa VL6 Aovouc oCKovoµLKouc KOL T£XVOAOVLKouc (µLKPOT£Pn nooo-
TnTo TOLµEVTOU) KOL £xouv Tnv LOLO £UOLo8noLo OTLC OLO~OPEC OTn ouµ-
TIUKVWOn KOL OUVTnPnon µ£ TO u~uypa OKUPOOEµOTO.

4.4. EXE<JT) UVTOXn~ nupnvwv KUL UVLoxn~ Ol(.Upoo£[Link]~

a-rnv KUTU<Jl(.EUD

n OVTOXn OTnv Ot nup nv£C OVTOTIOKPLVOVTOL OTO OKUPOO£µa TnC KOTOOK£UDC WC TIPOC TLC
VOAUT£Pn arr6 ouv e-nK£C ouµnuKvwonc
KOTOOK£Uq µ£ - , · OUVTnPnonc
KO L · · UV oTnv
. ~ L0~ £PO ' £TILTI
· 6vnon.
TnV OVTOXn '0 nupnvoc KOTO Tn OOKLµn TOU OE 8AL~n TIOPOUOL0~£L avEµn6oLoTn TIA£U-
TWV nupnvwv
PLKn nopoµ6p~won (EKt6c an6 TLC rr£PLOXEC tno~nc TOU µ£ TLC TIAOK£C

169
OL~
·9d3A ?D onu1091Q 9AD)l1 1ll~
Jno1 yrt1)IOQ y1 9uQ A1dU A~Aydnu A~1 uoudy1Ano ~ }39lt13901n 9" }3dourt
JUOUdy1Ano oorteog Q01 JUDUH11)11 J~l J01Drtyygodu QOl Lt$d0)1QdDll AY1 91J
·oAydnu 001
013A9ffi1ll~ ltdn3YllQdOll Ay10 101AQOdU10dOll QOll A~d9u t\~l J093A9H 91 10)1
01u19oou 4 }3V310llQ Q0)11YQ QOl JUD~t\)!QllHno J~l 9rt9og 91 Q1A Ul)l13V
no1 yn3)1DDd
·uoud -Dll Ayl QlD>f
-y1Ano y1 10)1 uo~A)!Qllrtno y10 J9domo1g J11 Q1A J9103y31Ano 10)111~13rt QO)l1YQ ]01Lt1
-91011 ]OXA3V?.
10)1 101A0)9Hdom~ J~A~ADAQ J~)l1d13HM3A J91D3V31Ano JQ01 9llQ J91)13. :JQllO)ID
·t\~1rt1)IOQ t\~)11108Hno 10)1 t\~Aydnu ]9doID01Q J9)11d13rt~3A
J11 Q1A 0A9H J?1D3V31Ano 1D1AO)QrtdDID3. ·uoudy1Ano y1 10)1 UD~t\)IQUHno
y10 Qdomo1Q{ltA~rt9X3QA~) Lt~9llQ 1013AQ8Hoy A?Q yXolAQ y)l11ogrtno ?O
AMAydnu A~l ]~XolAQ ]~1 yAMAOAQ Ay10 ]~n3)I001D)I ]~1 ]013yomoQ oXA3y
-?. A~d?lOQ t\~1 )I~ A91 QlO~ ·]013yomo9 y103y31Ano A91 ?rt 1013)1UM13rt
-11t\Q QOrt9og JQt\~ 1dX9rt uoltdy1Ano y1 10)1 UD~t\)IQUrtno Ay10 Qd0©01Q H.
a~ x~g vxoil\.v VH11ngrtno =a9 tlXOJ..l\.l>
. l}.K 1101 .koyo119
I
.
·~~ y103y31Ano 9)111M13rt ?rt u19y3rt y10 u~9uQ 1013AQ8rtoy noAd?.
QOl AM13X101D 10)1 t\~1rt1)10Q t\~)111D8rtno Qi013rt ']~XOlt\Q QdOUDD1Q y1
10)1 ]M3071dom 01Lt1QX01 Ay1 ']13091001Q ]9)11d13rt~3A ]110 9domo1g H.
noAd~ ]D
·]01ort9Qod
-13yod>OQ ~ox
-n)lo 001 yX01AQ y)l11ogrtno y10 1013)1008 noAd?. 001 u19y3rt 9)111010 H. -A3y~:]QllO>fD
µxoil\.v VH11ngrtno ~o (\~l\.Vdn11 5yX01l\.v VA~Anl\.v. ·s·v
~
I
g <
{]01U1Q)l1t\Oi01d1 J~l ~A9y) ]~XOlt\Q J~l UDLiiQO JD)! ]13D91ll ]9)11dn3yll
ortD3V?10llQ ?rt 13VYQ81d3ll t\ Ql QOU Drt3QQdn)ID 91 QllQ Q)l1dn3yu }38Mffidort
- odou QA 1013) J Q Ourt ~ yn 3)1DD1D)I Ay10 009rt ]01ort9go dn)ID J O)I AQ ]01 QJ o.
•( ] ~H1)I OQ ] ~AOXltrt J ~l
Ll L
r- - c::..1.
"-«-~ ._.")
:J130~13rtOiQO MlQ~DdOll J]l 1rt (UDAn9Q31Q 011A921dQ) aO DlAMA
10 yAMAOAQ 1013AJA JM3DQOd~ DJAMA Y~113dOID01Q 1rt AM3iJ3QA~ UD1d~
-Ano y1 Q1J ·]M3DQod~ OlAMA 4 13X?. 01oortuo noA9AdQ 001 Lii13QA?. AYls
•(QA3:>1 10 J1d~1rt
QYOll ~AOdQQ ?O J130QOd~ 10 AQOX101011AQ J13i13QA~ J3YQA3rt QYOll) J13i
-13QA~ J3}od~Q u~9uQ 101AoA9grtoy A~Q nodg noo9rt 001 9rto1Aoyou~ A91s
·n oXA~y~ uo~e y10 Jo1ort9godn~o 001
Jo1u19duy~o J~1 yrt11 Ay1 13A1Q AM3i13QA?. A~1 Jodg Joo9rt o. ·013rt
-uo Q:>l113domo1g Sl JM?. Ol ~o 10113d13rt1onod~ 10:>1 (Dd13u9g1dnrto 9rt)
1D13A1D1 3Y JD:>! 1D132]d080~ 'WJ OZ X OZ 00ll103ll UDD1:>t?. ~O (·u·y·~
noXJqy~
AMQQ80D UOAnd:>tQrtOllQ) JOlDrt~QOdn~o Q01 D13AQID1ll~ 4 1D1 · 31llQYD:>IOll~. D1DD:>l1QD1g
·]01Drt~Q
-odn:>to 001 yXolAQ Ay10 JD:>t 91QD,1A JD~ no1 yXolAQ Ay10 JMA9rtou~ 10:>1
Q01YOll01A3rt1Dl Q01 01u19duy:>10 y10 QdOID01Q 13A~YUQ no1A~rt101 OlUl
-91ou 01QJ 10:>1 (yrtoADlO)I 'J083A9rt 'D1U1910ll) ~ADdQQ 01Q] Q1A J~n3:>1D
-010:>1 J~1 ]13099 oog 90 oo3rtQAQ Diu19duy:>10 y~o13ADm1u~ Ay10 QdomD1v
·yxo1AQ 01Q1 9rt 01u19duy:>10 y:>1
-D13AOID1ll~ 01QJ. 132Q1Dnodou A~AOdQQ uo1rt9Q$01QO:>l:>IO:>I ]O:>I A~:>11y~ 01U1
-91 ou D1QJ AYl 9rt Drt3Q9dn:>10 119 yXogodDll Ay10 1D1321du10 JoXA3Y?. o. noXA~y~ yXdQ
-~
od13~)Dnod> · ~
•]D1u19duy:>10 J~)l013AOID1ll~ J~l od11rt Ql 13Y310llQ (nOAQAdQ
001 0:>1Drt1y:>1 Ay10 Lii13QA~) JUDLiQYllDAQ J~l J083A~rt Ql ·noAQAdQ 001 9:>1
-1d31MD~ 910 029n ud1A3:>t:>t?. 13QQUUOAQ Jo1ort9Qodn:>10 001 013A9m1u~ Ay10
noAQAdQ 001 uoood~ Ay1 910~ ·od13rt1onod:>1 91 9rt 1013A1A uoud19rt H.
·]~03:>10010:>1 J~1 J13D
- 99 J3dom91Q 90 Jo1ort9godn:>10 001 01u19duy:>10 y:>1 01 3Aom1u~ 4 10113d13W 01Aoyogo93rt
Uo1J.d1;:nt [Link] ~rt 5oXA.3'(3:., • T• s
OJda Oili~ ~HXOiliNV ~Hili ~VI~dOWOIOWO ~OXJ3V3 ·s
20 6 4 2 3
30 5 3 2 3
40 4 3 2 2.
50 3 2. 1 1

ouva-r6-crrca 2t 6PK£t£c: n£pLntwaELC: avtLµETwnl~EtaL t6 np6SAnµa £Ktlµnanc: tnc:


EKTLJJ11a11c: av- OVTOXflC: TOD OKUpootµaTOC: at OTOLXELO TIOU otv £LVOL OUVOTO VO yLVEL
-roxflc: OKUPO-
o£µarnc: nupnvoAn~La ELTE YL6 A6youc: otatLKnC: tn6pK£Lac: (n£pLntwan unootuAw-

µ6twv) £Lt£ A6yw avEnapKoOc: n6xo uc: (AEnttc nA6KEC:).


2tLC:. TIEPLITTWO£LC: OUTEC: yLvETOL EAEVXOC: µt KPOUOLµEtpnon KOL av6y£ -
tOL h tLµn tnc: OKAnp6tntac: at avtoxn µt Saan TI£LpaµatLKO OLaypaµµa-
ta. 'H O~LOTILOtLa tnc: avavwvnc: ELVOL t6oo IT LO µEy6An oao TILO µLKPtc
£LVOLOL OLOWOPEC: TOD OKUpootµatoc: at6 OOKLµLa TWV TIELpaµatLKWV OLQ-
ypaµµatwv KO( Ota un6 £A£VXO OtOLX£LO WC: TIPOC: tnv ITOL6tnta TWV UAL-
KWV, Tnv KOKKOOLaS68µLan TWV aopavwv, Tnv uypaaLaKn KOTOOtacrn t nC:
t nLWOV£Lac: tAtvxo u KAn.
'H avavwvn µ£ Saan TO t µn £LP LKO OLayp6µµaTa TOD KOTOOKE UOOTn TOD 6p-
y6vou otv EXE L µEy6An a~LOTILOT(a VLO TOUC napanavw A6youc:.

E~OAK£UOl1 METPELTOL h ouvaµn t~oAK£UO£WC: KOPWLOD ITOU nponyouµEVO EXEL KOPWW-


ftAou 8EL aT6 crK up65£µa.

·oao µEyaAUT£Pn ELVOL h ouvaµn t~oAKEUOEWC TOOO µEyaAUT£P£C: ElvaL


OL TPLStc: KOTO µf}KOC: TOD KOPWLOU, apa T6cro µ£yaAUT£P£C ol t00£LC: nou
avanTUOOOVTOL OTO EOWT£P LK6 toO OKupootµatoc: KOL t noµtvwc T6cro µEVO-
AUT£Pn h avtoxn toD OKUpootµatoc:.
'H a~LonLaTLa Tnc µ£86oou £IvaL µ£yaAut£Pn YL6 xaµnA tc: KaL µt TPL£C:
OVTOXtc: .

N
N ·-- L1
1 ~- f. a =

a =~ (ri)

172
8L~
,.,, >I
..
112. ..... •
{D • • •
! ~Q01
-X3DOdll V~ 13ll~dll D23X1010
·o~ ~10ll ~ITT)3X101D ~~1 µAoyx~
-1d1A3~ OA?, Q1A 11g 9u9 (Qorton~y3m~ 07onodou)
ortMYQ1DOllQ OA3rt9211dom Od1A3~~?. OA~ Q1A J313ll ~vi~ ·5001 5~X01~~ 5~1 OXA3Y
-9AnD J3d31QYOA3rt 13X~ Qorto1yu9 001 yuo~OllQ H. -~ ~91 ~1A D)~Uyo~udnll 13~)A
·01~uy0Audnu Ay1 910~ oono1yu9 ~~ 13u~du uo1yug )DX yrto1n19
nogg9d JQ1rt yuo~OllQ y }38Xn3ffiOliQ QA 1D13A1A
A~Q QOll 0101~1 1DA13 A~rto1yu9 A~1 uo99 y 7101A ITTl~XDdDU ~Yl ~rt 5~rtogOXJO
01ort~yn1DOllQ 9~1d1A3~ 3rtnoi~Y~? QA 13ll9dll 98 5p1rt DlDTI~YUlDOllDQ ~l 9uv.
( ... ) () } ('o)
(Si"cl o
r-··•
}OL=JO }Ol"cJ
~ ~ i:. ..•
1' 09 ,,
0
5D)3YDIDDV
500A9Y ~1A lillITTlll)d3ll V~~ y1
·yxo1AQ yA0~1 13oy1~ou9 oAydnu 001 yu9 Ay10
-9n 9u~ ~13rt )DX D)~ uyo~uonu
}39m1ortmDA? 98 QOll ort3Q9dn~o 91 no1g JM?, y1Qo
9u9 913rt 10~ JOJ$UYOAUdnu JY1 013~d91Q y1 Q1D~ ~1 vinx 3l3d~u ~~ 13u~du QOU
)01ort~yn1oou0 001 uo~e y10 Lii1dy100UQ 13A1A
513~~yomodu 5)1 3123 1ID3X~
QA 13ll~dll Q1QD,1J • )01ort~yn100UQ Q01 JD
-JX01DQ OAOQAJ~ ~rt g/~ 91 910~ nou7d3ll yrto1D1Q · 5001
Ay1 }3A39ooi~ (A) ortmyo1oouQ 910 01~uy0Audnu
5~Xo1~~ 5~1 oXA3Y~ ~91 ~1A
' )013YQffiDQ od1~rt 101A02Q13dX A9Q •071dom
53~~dnu ~QOQODll ~~ 13U~dll Dl
OA3rtQll3ygodu Q1 Q1A }3~dDd3llQ OOJ3X101D Q01
yno101Q y 9ou (g) 10~ (o) 01ort~yu1oouQ 91 Q1J -Drt~yulDOUQ ~lVXDODll ~l 9uv.
r',
... /
- ·- - - -- •,...../ u U 1,,
:nrt~XD
910 53x~yu 5710 5n)~uyo~ud
j -OU 5 ~1 513D~Q 571 3 1D1ll01~8.
V OIO'(Offi3)t 010 01ortu'(godu
vLL
!noXA jlY~ t\.~3D~~ t\.~1. l}AOY
·1013XAn? QOll no13X1010 Q01 ::i:p111n3ll(1)0 ; -}{~ t\.l}l. jlrt J?Y!. 113 XD 31 3t\.j'Pd 3 u
-001111r.r;> 101\13 9" noxAn? ::i13D?8 ::ipo yxoooou ' -rtnD 11 ~t\.J?undnu J?l llD'99 jlW
,.,
nu
'
-Q'D l.l..Dll3Qn ~ 1n13y)3ffi9 )1 ~~
'l,[Link].t\.'9 lld31
-9Y'DA3Tl %01 nouj~3ll t\.OOt\.X)39
5oc:J;;irt ~l. J?Y!. 91 9111? 53!\.!Jdnu TO
·no11\3r11D1 UD(1)1
-9Qnl\? Ud31QX01 JO)f UD(l)l\)fQllrtno Ud31QYO)f' 13ll9d1 5od9rt ~1.'9Y!. 91 )DY!. ~t\.Vll~ 91
-111? ::i~1 ::io1ort9Qodn)fo nol\3rtJ3)fd3llQ Q01 Jnod oun 53!\.lldnu 3rtoot\.d1nu nomod
-98 Q01 U03)ll y )101A l}Xo11\~ ud31QYOA3rt 13X~ ,. - ' '
)01or1~yn10011Q 001 )009rt (1)1Q)f 910 yX01d3ll H. -9 S9t\.~ [Link]~yu1DOllQ '91 9uv.
w.L,,'°~ -o .i..-c 'o--o
. ..) \.
v..X oH) 'il U r;r,c
'
v.,r-"?-A5t-ocho.1. --o 1 ~
-0~\.LUO
V.,~O I~;,) ~----1-.:J
' (UI:::>Q£XQ£ t\.'01.
-Ll '
""' 5llDLld13Tl1DOOdY!. D13t\.D©1ll3
' ,
H,) ~13!\. ) Dg rtoo J?t\. :!,3dourt )J.
'(JtXO)f 3)fU8
-~l\)fnunno l\?Q QOll J01ortA)rt nodAncbQ ~ ~01ortA)r1 · 301x91D'9 5oy910
Q010n3d QYOll U0(1)1UJd3U) l\~l\OdQQ l\(1)1\9rtny113i LID
9 )'DY!. :[Link] Ot\.9Tl 3Y!.ll~~[Link]
-11\l;>cbrt ? ?rt {J010r1(!l'{n100llf) (]01 JOd9r1 (1)1\[;>U? 910
J(1)8YAno) l\~Xo1d3ll UidOUQ y 101\}3 l\~r10QO)f]O 1\(1)1\ · 01 idom
-9rto19uAno ort(l)yQ1oou0 90 U.D(1)1llJd3u uA9rtou9uAn~
:[Link] urt9x'9 13Xji1t\.'9 11 9 3xll~l,[Link]
·or1(1)'{Q100llQ 91 Jt1A - 11.X~ noy01D 59!\.~ SllDLld19rt10
Y)f11n3ll(l)OOdll111\9 1\01~ l\9Q uoud19r11onod)f
l\Yl 1;nA 3>1u9XAn? QOll ' >19 OE x OE 0131\Qcblll? H. -n odx 5~p n1nrto'.i!y31ou'9 191 c;mv.
!noXA~Y~ t\.~30~~ t\.~l l,[Link]
- -Y!.'.i' t\.~l. j!Tt '9Y!.11.3XD 3 1 3 t\.jld1Dll
·1013XA?Y? QOll 0}3X1010 91 9>111010 l\QOl\380
-Di? Ayrt J;'I\ 13119dll Q8 )D1~U'{Ol\Ud nll )13098 10 - TltlD )1 ~t\.'9ll'Dd'Oll '91 LlDVg ~W
9L~
· ~1x;>~ Alp
9u9 ~ADdQQ od319d~ 1n
·~19~ J~1 o n 3Q9dn~o 91
9llQ ,~~113d0©01Q JUD~dlD ~AQll? J~l On3Q9dn~o JD~ DH~dX 9~113dom
91 ~ n J13D~d1D OQQ ~D Jo1onA1n 001 [Link])dlo91v -D1Q yxo1d3u ~AQll? H.
·oAydnu
·od 001 ) n o~Q 001 nou1d
-3QJO 91 139u1ou AnoX~ QOll oyog9du 9u9 JoAydnLJ - 3ll oo~n 910 )9no1yuo.
~ · )od~ n
~Ax;>u 91 9u9 oy9A3n
91u )od~n ~lQ~ 910
YAOdQQ x;i1:DAydnu 001
)o~yn QlD~ umdon91on
•(uDUA9Q y~1yogd 3ll ·
-Q ~ onA1n 91on3d Qyou) )01onA1n 001 ui 1n9uv. -OAQ A~AOdQQ ynoADlD~
I
DAydnu QOl D13A
·)01onA1n
001 UDUl~QOdn~o y1 910~ [Link])A ~ Qllnno J y~dDll3 AV. ~ - r;xJ>1ll? Ay10 QA3~ QYYOLJ
!~rtogox10 ~1rt
9ll~ ~DX UQdVll QOll ~~~~doll ~~l
5D13~Vffi1 ll~ S~i vx110 1du1xnd
-DX ~X1llOXDOdXDrt ~l~XDODll ~l
9ll~ 3l3~~Ag DlDrtD~d3 llrtOD }~
~ Dl Drtt;)"(UlD
-OllQ Vl 9u~ 53~~dOll 3rtOOdVll
~~ 5/d~X 10101u91~~ 9 1u 1n1
J~A~ADAQ J uy9unD~ JLl~1d13u
- 3~ 1A ODO 1D~1 3 D~ OOll 3rtoo~
-rt? J~l DJ1D1ll01i Q y UDM1ll1d3ll UA ~ n1 d~3~Ano ' h .L ' '
Ay1 Q1A 1D13AQ3 QD JD~ 'A~Aydnu A~l LiDQDd8 y1 -~x ~~ 3rtQodourt 5ooXA~Y~ J~
9u9 Dlnno~y31ou9 91 9n 101Ao) 7X101011A9 0~9yu
. · ux~QDOdll ~l ~1A 5~X01~~ D1d
Ay10 J uoud 1~n1o nod~ ) y1 D1o no ~y31ou9 91 ·uoud1
- 9n1onod~ 0A9n 3 nnoA9~ 01on~yn1oouQ Ql~ · uoud1 -t;>Q103ll ~ooXdVllQ ~~ 3rtOO~A~Y~
-~n1onod~ 13AJA JD] ~ UYOAUd nu J~l J 13D ~8 J ] lD
~~ 13u~du JDX omod9~ort n~~,o
oA3 nQoAuodu oom9 {13Xdx;>UQ A9. •noy9godu od~9
uoun11odu 910~) D~9yu 9u9 )3A~dnu 3nnoAdJDLJ ux~0oodu 3rtoo~~x ~~ 3rtooy~e
9L~
·uo~ill)d3ll 3Q~H ~o 5oinrt~9od
- OKO QOi niui9rt1DDAd~ ~~i ~1A
3i3~~d3llrtOD ~~ 3ll3dOllTI )~
· ~xoi~~ A~io ~doro
- D19 vi ~1A D)iJD ~vi 3lD~dH
" %S 1 nOll ) d3ll ~XoiA~ Ud3i
- 0YDA3rt 3~139~ (oygQoi 9i ~rt)
·0~9yu u1~du Ay1 ~rt
UO?XO ~o JYXOlAQ JYl UOUJQO AYl 101?, 10~ Q~ DH~Yll ud3i939 H. •5 3A~dnll
-1XdQ }38~10QnA? 3X13 A?Q QOll n01A?rl101 )01u190 ~rt 5noi ~xoiA~ ~ 3HUQXA~Y~.
-ou Juu1oy9uQ )y1 10~ u~19gnA? AYl orto3y~10llQ
~rt )01ort~godn~o 001 · 9~1d31~0~ 910 no1 uoum9d
-douQ 0101rt909 y1 3~3d1~ui ortu1091Q 913~dQ Q1A
QOd3A Q0~013ADID1ll? UJdOllQ y D~QYll Ud31Q3Q Ay1~
·]yXolAQ )y1 uo~1u Ay1 013ll~Ano ~ rt )01ortA Jrt
Q01n01A?rt101 QOl 01U1900ll LIYQ }38~1DQnAi QA
y
130?dourt Ayrt QA 0~9yu u1~du Ay10 orto3y11ollQ
?rt QYD~ 3~u9ydu1Ano A1Q UOUl~Qodn~o y1 Ql3rt •53H~QMlD 5319
1 0~ odAnffiQ
AOl~ A~~oyu OQQ A~l Drl3Q9dn~o 91
- J 5)i )DH n rt399dnKO 019 J 9i
'Ul~dll Ay10 11'Q,llQ OA9dX Od3190
-01d3ll 91A QOd3A UOU1Qd~Ano y1 3~3d 1~lli O~QYll ~rt 5oinrt~9 53H~Yll 099 ADXUQ
· ud31Q3Q y10 (oysoo1) no~o1X101 001 u1doun H. -~i39odnKO 53A~rt 01 9ll~ AJdll
· ortyXo
910 J~llQ Ud?rt OQQ ~O
10132Jd~XOllQ JOAVdnu Q
U~dlO Ul~dll A~l 1rt JUl DJODAd3AOO Vl Q1A
odi?rt 01UlJDdDllQ Ql AD~U8dQll A~Q J01Drt~Qodn~o o--o yrto101g y10 91Ao~
QOl JUO~d10 JUd31Q3Q JYl uo~d10Q1Q y1 QlD~ oAydnu AQl )01A~un1x
• ) nO~Q
001 nou103u uo1rt y10
·]9rton~y3ffi? 3~ ue
yrtA~d 011AQ21dQ DAyd
-XQlllDAQJO~ JYADXUrt Jyl J3~QYU J)lO no1 yo~dl
-A?~ ~10~0 3A1A?, A~Q DAydnll QOl UOQOd8 y1 910~ - nu Q01 UDQDd8 y1 910~
i ·oAydnu 001
JOd~rt ~AQU? QlD J~3D
'.
-~1ortAud uo~dlA~~Ano

· ~19~
Jyl ort3Q9dn~o 91 9u9 JyXOlAQ JUd319d~1rt 10A Ud31Q yOA3rt OAydnll
- 18DAydnu 001 JUD~dlO ~AQll? JY1 Ort3Q9dn~o 91 I Q01 UDQOd 8 AYl 910~
LL~
!501Drt~9odoxo noi D1u191ou
·noAd?. ooi yn3~noio~ Ayi 10~ ui
-9y3rt yin 01Adno113y y~1101n yi 9rt DA3rt921i Ul 1DX ~M03XDD1DX ~M1 S31X01
, , - - '
-3Xn U8QY AnoXdQllQ J~llyrt 1013XA~Y? QA 13ll~dll -DD 511 3rt DX11 3XD 313~3d1Dll
~ I I I I
A~~1YQ A~l oXA3y~ A9i 9u9 A]dU 'A~~1YQ A~l Dl
-ui91ou y oiAQll 10A13 A~Q JD7Xoin9 JQ1rt 0111v - rtoo )1 M~~llDdDll ~1 uo~g 9W
\ 9) (-&')
• •
~--
t --
'7.:3"
- ----
'Uln13d~Ddi3i AQn 1XQ JD~ (QO~OQOd

+ •
i I
,.. -UQ1n Jyi un~e yin od~Q Od38Q3Y?) uic13d~1di
AQn }31n1yuq 3X13 QA 3ll3dll?. (S) 9in O~QYll y
JO~ 'J3in13d~1Q OQQ AQn 1X9 JO~ uin13d9odi :53JXO~D~ ~DDD)DOOd
-3i }3in1yuq 13X?. QA 3ll3dll?. (o) 0~9yu H. ·oo~
-OQ oy9d AnOi]Oll QA AQOdourt A~Q (9) 9in J9~0Q -Dll 9ou 53x~yu Ml~XDdDll S J1D
-odug1n ~ 10~ (0 9in UA~2 UA~rtnXn1A? H. 'A~~ so1Drt~9odoxo noi syX01~~ sy1
-1YQ A~l oiui91ou Ayin 1X9 10~ Jui~y3rt Jy~1i
-oin oiorty9mn 10A13 A~3n~iortAud A~i 01i10 H. OOXA~Y9 5 13 09~ SJ1 31D}ll01~a.
0
SD1Xo10D
' .
5~1 llou~93d319 ~l ~1A ~OO~)A
~~ 1 3ll~ dll 9ou ~MXA~Y9 ~~l UD
- ~~ ~l )DX 50 9]3 91 31D}ll01~8 .
'(~19~ Ay1n 10A}3 "}3X O lD~ Soyog9du o.
)9rtn1yuq q ~A? QO~OQ JY1 Qdn3yll ~1Q~ y 1oi3Q~ ' D 1 3 y~m
-Y3ffi?) 9~og u1n1 3d91mrtQ ?n oyog9du 9u9 ortu1n
Fr -Qn 9~11oin 9i 3iOYYQ od~Q 9in ui1dyinOllQ H. -D~ Ud310Y~A 3TI ~1A udx~ ~~10
' Jo1Adno113y Jy~1io1n
1D135 J d u1oou9 DrtMu9 oyDX3~ 91
JY1 yAoyyQ ~n 1oi3y13m9 noy9godu Q01 OJ XOin
-Q H. ·~~1rto Q Q1Hrto~ 13A1A QA 1oi32Q13dX A?V ~13rt nrt399doxo 9u~ 5oyog9dil
!~Xo 1~~ ud319YDA3rt
~9~ng1u ~oox~ ~~ 53d~rt~ OT
~13rt ~Qogdnu ~~ 9ou 53 ~~dou
·yxo1AQ ud31QYDA3rt AnOX?. Q8 yXodg
-D1Q yi Q13 rt 3rtnod9u 99 QOU J3AYdnu 10 'ortA1rt 10 310~ 13 ~)A ~~ }3dOllrt )~
9in no1A~rt1n1 001 Joiu19nou Jyi Juyg un~19gnA? ·~ x
AY1 3~3 dl?ll? A~Q QOll unudyiAnn v~o~ 10A}3 JYX
-01~~ U~~rtM1 3 rt 3X Ug~dg ) DX DX
-01AQ J UA~ rt~13 rt Jyi 01110 y AV. ' Qd3A ?rt D~QYU
Ay1 3rtno2Jrt3A 10~ oygoo1 Q~1d13rt1d3u 3rtno)J1X -~yu n:rt 9u~ 5 3~ ydnu ~nx ugd~U
6. nPArMATOrNnMOIYNEI

eK1e1aµevn pnyµanoon nAaKa<; 5

,
. . . .......
..--·.' u_ .
....... ...... ~--ti v. l -, r-- ·--
i t'i'l . 4
.,_.i-.· i---.
~
:./-
;(-~ ·- ,_
' 1- - - HJ
::..i 1....-
/
-
\ I./ , D ... ,, i...- I

i \ .i' -t r ......
," I ,~ ~..... 1 .....
1......

;t y '
v -
I/ =-;
i-::~~
A i
I I
L.~
! ~- ~ .
,___
I I'-
.....
J..,.
',
1 ·~~ : ,;
\ i/
'
I

~
lt . I
I ~ '~
'-t----. · ~
w
J' \ ( I ) 1 j . ....... ~'
! -- ...._,_ ,-
J
1.1 Ii 'v I \ ., I
" i.r
-+- , ,__ 'i-f·. . r--. l~ - :i 11 I· ii i\:'. I
..rf .-1 -<l

._f', L~
i l-1 µ.-..~ ,.J
..
.. ' '· I
'

-178-
1. ANT IKE [Link] 0

1 . 1. [Link] nAa}di)v

TIAOKQ t lTOTLK6 auatnµa auvc:x~tc.;OLEPELOTEC TIAOKEC


tpyocn:[Link] • 'En[. µtpouc.; 01.00TOOELC 6voLyµa 5,15 m, µ~KOC 40,00 m
naxoc.; (µc:AtTnc.;) 0,15 m
e luVOALKEC 0 LOfft:OOE L<:~ 62,00 x 40,00 m
• ·YA LKa (µ c:Mtnc.;) 8300, St III \
• •Apµo l [Link]\ f]c.; £voe.; aT6 µtaov T~C OLaataac:wc.; TWV 62,0 m

TIAOKQ • 2TOTLK6 OUITTnµa ouvc:xc:tc.; OLEPELOTc:c.; nA6 Kc:c.;


ypacpdwv • 'En(. µtpouc.; OLOOTQOELC OVOLyµa 4,40 m, µf]KOC 10,00 m
naxoc.; (µc:MTnc.;) 0,12 m
• 2uvoi\LKtc.; 0 LOITTCtOELC 40,00 x 10,00 m
• 'YA LKa (µc:l\ttnc.;) B 225, St III

• "Enaan 2t aAn axEo6v tnv. tnLQJavc: La twv nAaKwv


• "Avo Lyµa pwyµwv Pwyµtc.; TPLXOELoc:tc.; UEXPL pwyµtc.; µt OVOLy-
µa 2 mm aTf]v £n6vw tnLQJOVELa
• Mf]Koc.; pwyµwv 'An6 10 cm UEXPL 5 m
• B68oc.; Pwyµtc.; tnLQJaVELaKtc.; µtxpL 5Laµn c:pc:lc.;
• ilLc:u8uvan 'AKav6vLoTn

[Link] ITOY EYrKENTPO~HKAN

VPOTITO ~ K6To~n TOO tpyoataalou at KA Lµa Ka 1:100


OTOLXELO • =UAOTUTIOL Tf]c.; 6poQJf]c.; TOD tp yoataaCou
• nLITTOTIOLr]TLKO toD KE8E/Y8E VLO tnv OVToxn ouµSatLKWV OOKLµCwv an6.
T6 aKup6o£µa Tflc.; nl\6Kac.;
• 2nµElwµa µt tLc.; f]µc:poµnvl.c;c.; OKUPOOE"C{lac:wc.;
• lnµc:(.wµa OXEtLKO µt tnv KOTOOKEUn KOL Tf]V a~a(.pc;an TWV LKPLWUOTWV.

-179-
rrpo<popLKEc; • LKUPOOEtncrn µE £to Lµo OKUP60Eµa
µaptuplc:c
.XpncrLµonoLnon oovntLKwv µtcrwv Kata tn cruµnuKvwcrn
• 2Kupoottncrn anoyguµatLvtc: wpEc;, XWPLC avc:µo KOL Spoxn
• 8EpµoKpaoLa TIEpLf3<]AAOVtOC: Kata tn OKUPOOEtncrn µEyaAUtEPn an6 50C
• 'EnLO$oAnc; cruvtnpnon µEta th oKupooEtncrn
• 'Anouo(a Pnvµatwoc:wv ota ouµSatLKa ooKLµ Lo µtxpL th µEtO$op6 touc;
crt6 KE~E (TIEPLTIOU 24 WPEC: µc:ta tn OKUPOOEtnon)
• nLotn f$apµoyn toD ~uA6tunou crtnv t ono8ttncrn toO 6nALoµoD

OtOLXELG nou e
Mv £v-r:onl-

3. EITI MEPOYE ENEPI'EIEE .

Katavpa<1>n ~lvovtoL ota oxtoLo :


pwyµwv ~£v crnµELwvovtoL o( tPLXOELOEl.c; pwyµ£c:

f:vtoni,crµ6c; KotoSptxtnKE n tnavw ETIL$0VELQ tWV TIAOKWV KO L tvtonlotnKoV OL etcrc:Lc;


TIAOKWV µE
pone tOU UOQtOC: an6 tnv Katw ETIL~aVELO
l>L~TIEPELC
pwyµtc;
nopaKoAouSnon 'EonµavSn Kov µt 001,aSpoxo µapKoo6po ta aKpo xopaKtnpLotLKwv pwyµwv
xpovLKnc; t5t- vLa tnv nopoKoAouenon tnc: t~£A L~nc Kata µnK oc; .
h~nc pwyµwv
lLQ tnv TIOPO KOAOU8non tnc: µc:to SoAnc; TOU OVOLyµotoc: tnc: pwvµnc: EKOA-
An8nKoV autoK6AAnta OE µc:p LKEC: 8EOELC Kata µnKOC: tnc: pwyµnc:. 2£ µE-
PLKQ onµc:to xu8nKE Ot6 OVOLyµo tnc; pwyµnc: yu~o c; KOL nopOKOAOU8Etto
n Pnvµatwon tOU KO L n QTIOK6AAnon an6 TL C: napELEC: tnc: pwyµflc: .

OLEPEt'.Jvnon "EyLvE nupnvoAnl{JLo otlc: Stone: µLoe; pwyµnc: µc:yaAou avolyµarnc: KOL
owopoµnc; µLOC: pwyµflc: µLKPOU avoCyµatoc: KOL µEtpn8nKE to Sapoc: t WV OVtLOtOL-
pwyµwv Ka-ra
~Soc xwv p·wyµGiv.

o LEPEuvnon nopotnpn8nKov ol tnL~avc:Lc:<;; Kata µn Koc twv pwyµwv tiiiv nponvouµtvwv


ETILq>aVELWV nupnvwv KaL ouyKpL8n Kav µ£ t nv £nL$OVELo 8poucrnc: oE oLappn~n tpCtou
Kai:a µ flKOC:
TWV pwyµii'Jv nupnvo TIOU nap8nKE an6 thV TIEPLOXn tWV nponyouµc:vwv OUO .

-180-
EAEVXO<; av - nap8nKav £VOELKTLKQ TPEL<; nupnv£c;: at nEpLoxn TWV TIAOKWV XWPL<; pnyµa-
Toxnc;: OKUPO- Two n YLO TnV EKTLµn on Tnc;: OVTOXn<; OTnV KOTOOKEUn .
MµaToc;:

0 L£PEUVl10n 2Touc;: npo nvouµE VOU<; nup~vEc;: EV LVOV napaTnpnaEL<; we; np6c;::
KOK KOO Lai3a8- • Tnv Gnap~n PnvµaTWOEW<; OTL<; t n L~OVELEs µETO~U aopavwv KOL TOLµ £v -
µ wnc;:
TOKOVL6µa To c;:
• µ£y£8oc;: KOL KOTavoµn aopavwv
• noooOT6 AETITOO UALKOO

4. A II 0 T EA E EM AT A

4.1. Mopqu>OAOYLa pwyµwv

[Link]µm:a
pwyµGiv Pwvµ tc;: µnKou c;: 1- 3 m µt avoL-
yµa aTn µ£aata nEPL DXh 1- 2 mm
Sa8µLaLa µELOUµEVO np6c;: TO a-
, "'
Kpa. 2uvotovTaL µ ETO~U TOU<;
,
~ ' µ8 pwyµtc;: µLKPOTEPOU µnKouc;:

\ ---
,
I

,
f
KOL avo(yµaTo<;. '[Link] KU-
PLW<; OTO µ€aov TOO avo(yµaTQ <;
TWV TIAOKWV.

• µEVOAOU µn Kouc;: - µLK POU avo(yµaTO<;


Pwyµtc;: µnKOU<; 3 - 10 m avo(.-
yµaTO<; 0,5 mm nEpLno u µt K6-
8£TE<; oLaKAaowo£Lc;: µLKpoo µn-
Kouc;: Ka( OVO(yµaTO<; . 'AnOVTOUV
KUPLW<; OTL<; n£pLoxt c;: TWV nAa-
KWV KOVTO OT(<; OOKOU<; TWV
nAaLaCwv µ£ OL£u8uvon nap6A-
Af1Al1 np6c;: T6v a~ova T~c;: OOKOO .

-181-
~ TPLXOELOELC pwyµtc (otv KOTaypa~OVTOL OTO crxtoLa)

Pwvutc µnKouc s - 10 cm avoL-


yµaToc µLKPOTEPOU an6 0,5 mm,
LOLOLTEPO OVTLAnnTEC µETO an6
uypavcrn TnC £nL~OVELOC TnC TIAO-
Kac. 'AnavToOv at oAn crxco6v
Tf}v £nL~6vELa Tnc nA6Kac.

• MEVOAOU µnKOUC - OXETLKO µsy6AOU avo(yµatOC

Pwyµtc µf}Kouc µ£xPL 3 m µ£ d-


/
/ voLyµa atn µsaala nspLoxh
/
1 - 1,5 mm aa8µLOLO µELOUµEVO
np6c Ta aKpa. 'AnavToOv KUPLWC
atnv TIEPLOXn µEta~u TWV OTUhWV
TWV TIAOLOLWV K68Et£C TIEPLTIOU
np6c t6V µEyOAO a~ova TWV nAa-
KWV.

'AnavtoOv at OLa~OPEC 8£a£LC


twv nAaKwv µt BL6$0PEC 5Lsu8uv-
aELC.

2nµELWVOVTOL crta OXEOLO KOTOVPO$~C TWV pwyµwv

'H XPOVLKf} TIEPLOOOC napatnpf}OEWV ntav TIEPLWPLaµtvn. KaTa t6 XP6VO


napaTnpf}crEWC otv Onnp~E EVOEL~n VLO £n Lµf}K uvcrn TWV pwyµwv KOL µETO-
poAn TOO avolvµaT6C touc.

. 1

-182-
4.4. Bc:iao~ pooyµWv

"An6 rnv £~Etaan tWV nupnvwv atLC StaELC tWV pwyµwv KOL tWV onwv rnc
nA6Kac arlc 8£aELC rnc nupnvoAnljllac npotKuljlav:
nupnvac µE µEVOAn pwyµn: t6 p68oc ElVOL 16,5 cm Cao µe t6 n6xoc rnc
nA6Kac ~a8µLala µEtouµEvo np6c t6 K6tw.
nupnvac µ£ µEy6An pwyµn: r6 S68oc ElvaL 5 cm Sa8µLala µEtouµEvo np6c
tel KcltW.

·.-' ' .
-·-nc:-
~:.. ,t.,.. ,
..
, ,..:... ·:. ~:I · {
(• ·
~ .. ,..iiF.:"'
..,. ·--~- ' f

r,k.......~·~..... \.
\, .~.?

.. ' .
~
r- .. ..

8£v naparnpn8nKE 8pauon OE KQVEVa an6 t6 a5pavn rnc tnL~OVELOC KOL


rwv 5uo nupnvwv n1 Kal n6 • ' H tnt~avELa SpauaEwc roo nupnva n4 nou
unoSAn8nKE OE 5L6ppn~n napoua(aaE ITEPLWpLaµtvn 8pauan a5pavwv.

a/a "Yllloc tit6µnpoc roan H/O


8pauaEWC .,

n2 10,9 9,9 320 1 '1 0


II
n3 11 '5 277 1 '16
II
ns 10,2 309 1 ,03

-183-
LL) 'Avavwvn Tn~ avToxn~ t wv nupnvwv at avtoxn Ku'3wv 20x20x20 cm
Kata T6v KavovLaµ6 ASTM C-42
ta an ]\
av. OVTOXfJ
a/a H/D 8paua£w~ Ku'3ou

1 '1 0 320 0, 925 346


n2

1 '16 277 0, 935 296


n3

n-!) 1 '03 309 0' 915 338

LLL) 'Aval\uan TWV OTIOT£l\£aµ6twv KaTa TOV KaVOVLaµ6 DIN 1045 µtpo~ 2 .

a/a H/D
i:aan p av . avi::oxn
8pauae:wc Ku'3ou

n2 1 , 10 320 1 '05 336

n3 1 '16 277 1'08 299

n .. 1'03 309 1'02 315


::>

LV) 'Avaywyn i::n~ avi::oxn~ l:WV nupnvwv at auµ'3ai::LKn OVtOXn auµqJWVa µt


i::6 axt"6LO [Link]~ TEE/ENO 2000:

a/a H/D
Toan p av. avi:oxn
8pauae:w~
KU fjou

n2 1 '1 0 320 0,88 513

n3 1 '1 6 277 0,89 449

ns 1'03 309 0,86 484

K
0
= 0,85 K = 0,80
6
.,

-184-
v) ~UVKEVtPWtLKO

av. avi:oxn av. avtoxn ouµf3anKh


a/a avtoxti
K01:0 DIN 1048 Kata
Kata ASTM C-42 EN0/2000
( I ) ( 2 ) ( 3)

n2 346 336 513

n3 296 299 449

ns 338 315 484

~nµetwvetaL OtL OL crtnAEC (1) KOL (2) olvouv EKtLµncrn tnc avtoxnc
Oti]v KOtOOKeui] evw ti crttiAn (3) EKtLµnon tnC ouµf3attKnC avtoxnc KOL
yt'a0t6 otv ELVOL OUVKPlOLµec.

~·oAouc touc n~pnvec napatnPnBnKe oxettKa µtKPn nocr6tnta xovtpwv a-


opavwv (D = 10 - 30 cm) KOL LOLOltepa OtOUC nupnvec n4, n5 KaL n6 .
Pwyµtc µetai;U aopavwv KOL tOLµEVtOKOVL6µatoc Mv napatnp ' nBnKav.
0( nupnvec n4 , n5 KaL n6 eµ~avt~av aKoupo xpwµa np6c t6 Ka~t .

n•. n... ,n , ~nupliv~~ iino IOV


KQIQOK&Un

n.~nupOVQ~ DOO UYIO KOIO


OK£UO

C'UVKpitl Kn anEJKOVncrn XOV tpcilv afipovibv

-185-
-98~-
•)01ort?QOdn>10 noA
-?rtndUy>10 001 J?YOSD13rt J9>101ood>1ortd39 J3A3rt9)1QOll rt3dOll 10>1 JM3DA9d
-U~ yyo1ono LIA3rtQ)1QOllrt3dDll ?D J~A3A01Mdll 1D13yj3ffiQ A?Q Uo~19rtAUd v
: 119, 131lll)>IOdll
A~r1AMd A~l 01Aoyomdor1 y1 )DX )13DAl)9031Q )/1 ~
·AM13ffiDdA A~1 )3x9yu )JlD )01ortA10AQ 001 yX01d3ll Ay10 31
- QO')O>l~rt 9>111AOr1Uo ?O )yyo1001g 9rtdQ AQl 131llQYO>I QOll W) £-Z
)noXQll ort~d1D 910 A~rtAMd lJD~d1A?>IAno 13Xd9u9 A?Q :)yn3>1D
-010>1 )y1 J?rto101Q )3A?rtUA3SDDj? 90 A~rtA~d A~1 01U19A>1nu AV1 *
; llm:;>g ?VJ ( 8
Jyn3>1DD10>1 JY1 013XdQll3AQ VX11D1D ?D 1D13Y/3IDQ A?Q UDMlQrtALld V
:11Q 13llll)XOdll
· A~ADdQQ A~l LIDl)Dd8 noy990>1 AnO)Q10
-nodou A?Q :A~ rt AMd A~1 J09J?9' QlD)I ~13ADm1ll? A~l DjAoyomdort y1 ¥
·od>19 (DrtOlQllQ) ymoo /D>I LID
-A091)31Q yd38D10 AnoX~ A?Q :A~rtAMd A~1 JOX~rt QlOX 01Aoyomdort y1 ¥
· A~83A3rt A~>l11D1A? AM101A?rt
J13D?9 ?D AQOX101D11AQ A?Q :A~rtAMd A~l LIDA081)31Q y1 /DX LID? 8 Yl ¥
AC'J1 11D
: UDQS ?!.<~ (D JQrtD1ll01A?
·ort3Q9dnxo QllQ A~n3XDD1D)I A~l JD13>1dQ1Q JD>I JD1U1Q>1191YOA
-Ort J13DY11DllQ JJ1D 101AOA/d>IOll01AQ A?Q no1.00100Ad? QOl J3>1QYll 10
·)yn3XD01D>I J Y1 013X?Ano y1
oonOlllQ>ID1Q J01ort9godn>10 QOl yXo1d3ll UA3rtQ81Y8 y10 Uo~19rtAUd LIA?rt
-0131>1? AOOd?ID no100100Ad$ 001 OOJ3AOD) QOl )~modQ J~1 J3XQYll 10 •
: 11Q 131lll)XOdli
)09QS QlDX A~rtAMd A~1 yrtodQD1Q ~1 (A
ymodA1d3u vx1A3A y1 (8
A~rtAMd A~l JymodAOllQ D1Q?XD DA?rtrtuAnD Ql (D j LI .O(l)lQ r1
:Uo9g ?W -AUd UDDl>I~
[Link]:rvaanwx:r · s
v) Mt !3aan _Ta napanav.w Kol.
*TLC 8£aELC KOL OLEu8uvo£LC Twv pwyµwv: dKov6vLOT£C
* Tn µopcpOAOVLO KOTO u nKa~ TWV pwyµwv: µET0!3AnTn OL£U8uvon KOL
aKpo OX£TLKO OXL oacpn
* Tn µopcpoAoyLo KOTO ~68oc TWV pwyµwv: OLOOpoµn pwyµnc µt avtno-
cpo TO aopovn
* TLC EVO£L~£LC TI£PL un XPOVLKnc £~tAL~nc IWV pwyµwv
* T6 µ£yaAO TIOOOOT6 A£TITWV aopOVWV
* Tn µEyaAn ox£TLK6 noo6TnTo TOLµtvTou
* T6 OX£TLKO U£VOAO XP6VO avoµL~£WC (n£plnTWOr] ETOLUOU OK/TOC)
* TO OTOLX£LO VLO ETILOcpoAn auvTnpnon µ£TO Tn OKUPOOETrJOn
TIPOKUTit£L on:

• 'H £µcpaVLan TnC prjyµ6Twonc EVLV£ atn vwnn cpaon tOO OKupo5£µa-
TOC KOL 6cp£LA£TOL at TIOPEUTIOOL~6µ£Vr] OUOTOAn KOTO TnV nn~n TOO
aKupoMµarnc.

OUVETIELEC DTn 'H unap~n TWV pwyµwv OLOK6TIT£L Tn ouv£x£LQ IOU 8AL(36µevou ntAµa-coc
0~~~~~aTn~Ka- -enc nAaKac, µeLwveL Tn BL6PK£Lo Tnc Ka-caoKeunc (ou~nutvoc KLvouvoc
KOTOOKEunc VLO OL6!3pwon TOO 6nALaµ00 K.A .n.) KOL OU~OV£L TLC nopaµopqx{JoELC (A6-
vw TnC OTpocpnc tWV OLOTOµwv VLO Tnv tnacpn TWV TIOP£LWV TnC pwvunc
KOTO TnV OVOAr]~r] 8ALTitLKWV TOO£WV.

TIPOTOOEL~ VLO rLa TnV OTIOKOTOOTOOr] TOO 8AL(36µ£VOU TIEAUOTOC tWV TIAOKWV TIPOT£LV£IOL
-cnv lrnoKata- KA£LoLµo -cwv pwyµwv µ£ KOTOAAnAn PntLvn.
OTOOll Ti'JC
KataOK£UTlC

.,

- 187-
Ρηγματώσεις και Αστοχίες - Διάγνωση και Αντιμετώπιση

ΕΝΟΤΗΤΑ Δ
1. ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΥΗΣ ΚΑΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ
ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Ο.Σ.
1.1 ΜΑΝΔΥΑΣ ΑΠΟ ΕΚΤΟΞΕΥΟΜΕΝΟ ΣΚΥΡΟΔΕΜΑ

1.1.1 Δομή και Εφαρμογή


Το εκτοξευόμενο σκυρόδεμα, γνωστό και με Το πάχος του εκτοξευόμενου σκυροδέματος
τον ξενόγλωσο όρο «Gunite» είναι συνήθως 5 cm ώστε να μπορεί να επι-
συντίθεται από: καλύψει τον πρόσθετο διαμήκη και εγκάρσιο
οπλισμό που τοποθετείται για την αποκατά-
• Τσιμέντο, σταση ή την ενίσχυση της φέρουσας ικανότη-
• Λεπτή άμμο με ειδικές τας του στοιχείου.
απαιτήσεις
κοκκοδιαβάθμισης,  Είναι καλό να αποφεύγονται αρκετά
μανδύας μεγάλα πάχη καθώς το εκτοξευόμενο
• Νερό και
σκυρόδεμα, λόγω της μεγάλης
• Επιταχυντικό της πήξης. κατανάλωσης τσιμέντου και της
Απαιτεί ειδικό εξοπλισμό και εξειδικευμένο λεπτόκοκκης σύνθεσής της άμμου,
προσωπικό για την παρασκευή του και την εμφανίζει σημαντική συστολή
εκτόξευσή του (συνήθως) περιμετρικά του υπό ξηράνσεως η οποία μπορεί να οδηγήσει σε
επισκευή ή ενίσχυση στοιχείου υπό μορφή αποκόλλησή του από το παλιό σκυρόδεμα.
μανδύα. Εκτοξεύεται υπό πίεση από κατάλ- Το παληό σκυρόδεμα έχει σταματήσει να
ληλη απόσταση. συστέλλεται. Η διαδικασία της συστολής
Για να εξασφαλιστεί η συνάφειά του με το ξηράνσεως σταθεροποιείται μετά δύο,
παλιό σκυρόδεμα, ακολουθείται η παρακάτω περίπου, χρόνια.
προετοιμασία στις επιφάνειες στις οποίες Για τη συνεργασία παλιού και πρόσθετου οπλι-
εκτοξεύεται: σμού τοποθετείται ενδιάμεσος οπλισμός μορ-
• Καθαρισμός (με σφυρί και καλέμι) από όλο φής πάπιας ο οποίος συγκολλείται στους δύο
το χαλαρό σκυρόδεμα στην περιοχή της οπλισμούς, όπως φαίνεται στο σχήμα.
αστοχίας, Οι ενδιάμεσοι αυτοί οπλισμοί στην πράξη
• Κατάβρεγμα υπό πίεση για απομάκρυνση τείνουν να εγκαταλειφθούν. Συνήθως προστί-
σκόνης θεται όλος ο απαιτούμενος οπλισμός, αγνοών-
τας τη συμβολή του παλιού οπλισμού.
• Κάλυψη μεγάλων κενών με ασυστολικό
κονίαμα (βλ. Κεφ. 2.2). 1.1.2 Αντοχή
Για καλύτερη
Η αντοχή του εκτοξευόμενου σκυροδέματος
συνάφεια του
πρέπει να είναι ίση τουλάχιστον μ΄αυτήν του
νέου
παλιού σκυροδέματος.
σκυροδέματος με
το παληό Η μέτρηση της αντοχής γίνεται με τη συμβα-
συνηθίζεται να τική θλιπτική δοκιμασία κυβικών δοκιμίων
παρεμβάλλονται ακμής 5 έως 7 cm τα οποία αποκόπτονται από
στην διεπιφάνεια πλάκα (πανέλλο) εκτοξευόμενου σκυροδέμα-
παλιού και νέου τος.
σκυροδέματος βλήτρα οπλισμού.
Η πλάκα-δοκίμιο σκυροδετείται με την ίδια
Διανοίγονται στην επιφάνεια του παλιού σκυ- διαδικασία όπως και το υπό επισκευή στοιχείο,
ροδέματος οπές στις οποίες μπήγονται κομ- τοποθετώντας το στην ίδια απόσταση με το
μάτια ράβδων χάλυβα τα οποία συγκρατούνται υπο επισκευή στοιχείο.
με εποξειδική ρητίνη).

199
Ρηγματώσεις και Αστοχίες - Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Σε περίπτωση μειωμένης αντοχής, ή έλλειψης Η μειωμένη αντοχή οφείλεται κατά κανόνα σε:
των δοκιμίων αυτών η δοκιμασία γίνεται σε
 αυξημένη αναπήδηση των κόκκων της
κυλινδρικούς πυρήνες (καρότα) διαμέτρου
άμμου και, γι΄αυτό, αύξηση των κενών του
5 cm οι οποίοι αποκόπτονται από κατάλληλες
σκυροδέματος του μανδύα.
θέσεις του μανδύα με υδραυλικό περιστροφικό
μηχάνημα (καροταρία). Η αναπήδηση των κόκκων συμβαίνει
συνήθως λόγω ακατάλληλης
Μολονότι μπορούν εύκολα να επιτευχθούν
κοκκοδιαβάθμισης της άμμου (ιδιαίτερα αν,
αντοχές της τάξεως των 50 MPa, αν είναι κα-
εκτός από λεπτή άμμο χρησιμοποιηθεί και
τάλληλα τα υλικά και κατάλληλος ο εξοπλι-
λεπτό γαρμπίλι (ρυζάκι).
σμός και η τεχνική που υιοθετείται, σε αρκετές
περιπτώσεις έχει μετρηθεί πολύ χαμηλή αντο-
χή, μικρότερη και από 10 MPa.

1.2 ΑΣΥΣΤ ΟΛΙΚΑ ΚΟΝΙΑΜΑΤ Α

1.2.1 Δομή και Εφαρμογή 1.2.2 Αντοχή


Είναι έτοιμα κονιάματα (διατίθενται συνήθως Η αντοχή του κονιάματος ποικίλλει ανάλογα με
σε σάκκους των 20 kg) τα οποία έχουν τον τύπο τους και την ποσότητα του νερού
διογκωτικό πρόσθετο ώστε να αναιρούν τη που προστίθεται.
συστολή ξηράνσεως του κονιάματος.
Οι περισσότεροι τύποι εμφανίζουν αντοχή
Γι΄αυτό: μεγαλύτερη από 40 MPa ακόμη και για
ιδιαίτερα μεγάλη ρευστότητα του μίγματος.
 ενδείκνυται για αποκατάσταση της
μονολιθικότητας δομικών στοιχείων από Λόγω του μικρού κόκκου του αδρανούς που
σκυρόδεμα, καθώς στο παλιό σκυρόδεμα περιέχουν, εμφανίζουν:
έχει σταθεροποιηθεί η συστολή ξηράνσεως.
 σημαντικά μεγαλύτερη συνάφεια με το
Αν χρησιμοποιηθεί απλό σκυρόδεμα, λόγω χάλυβα απ΄ό,τι σκυρόδεμα ίδιας αντοχής
της έντονης συστολής ξηράνσεώς του κατά και
τους πρώτους μήνες από την παρασκευή
 ελαφρά μικρότερο μέτρο ελαστικότητας
του, υπάρχει ο κίνδυνος αποκόλλησής του
από ό,τι σκυρόδεμα αντίστοιχης αντοχής
από το παλιό σκυρόδεμα.
(είναι της τάξεως του 25000 MPa).
Η εφαρμογή των κονιαμάτων αυτών είναι
ιδιαίτερα ευχερής, καθώς δεν απαιτείται
αναμικτήρας.
Η προσθήκη του νερού μπορεί να γίνει σε
οποιοδήποτε υποδοχέα και για την ομοιομό-
ρφισή του απαιτείται απλή ανάδευση.
 Μπορεί να προστεθεί μεγάλη ποσότητα
νερού ώστε να επιτευχθεί ίδιαίτερα
μεγάλη ρευστότητα, χωρίς να
εμφανίζεται απόμιξη ή εξίδρωση.
Πριν την έγχυσή τους στο υπό επισκευή
στοιχείο, αφαιρείται με σφυρί και καλέμι όλο
το χαλαρό σκυρόδεμα στην περιοχή της
αστοχίας ή κακοτεχνίας του στοιχείου, όπως Εικόνα 1 Επιφάνεια στοιχείων πριν
φαίνεται στην εικόνα και στη συνέχεια κατα- την έγχυση του κονιάματος
βρέχεται υπό πίεση η επιφάνεια του σκυρο-
δέματος στην περιοχή αυτή.

200
Ρηγματώσεις και Αστοχίες - Διάγνωση και Αντιμετώπιση

1.3 ΙΝΩΠΛΙΣΜΕΝΑ ΠΟΛΥΜΕΡΗ


(FIBRE REINFORCED POLYMERS – FRP)

διεύθυνση των στοιχείων, όπως φαίνεται στο


1.3.1 Δομή και Χαρακτηριστικά σχήμα.
Τα υλικά αυτά αποτελούνται από συνεχείς ίνες
(συνήθως άνθρακα ή γυαλιού και σπανιότερα
αραμιδίου) «συρραμμένες ή πλεγμένες» σε
μορφή «υφάσματος», όπως φαίνεται στην
εικόνα.

Τα «υφάσματα» αυτά αφού εμποτιστούν με


ειδικές εποξειδικές ρητίνες, σχηματίζουν ένα
σύνθετο υλικό υψηλής αντοχής το οποίο Τα συνήθη πάχη των υφασμάτων που
επικολλάται σε κατάλληλα προετοιμασμένες διατίθενται στην αγορά) είναι:
επιφάνειες του υπό ενίσχυση στοιχείου. • Ίνες ύαλου: 10 mm έως 15 mm
Διατίθενται σε μορφή «λωρίδων» ή εύκαμπτων • Ίνες άνθρακα: 0.10 mm έως 1.0 mm
«υφασμάτων» με ίνες σε μία, συνήθως, διεύ-
θυνση. Στους παρακάτω πίνακες δίνονται τα τεχνικά
Τίθενται ως διαμήκης ή εγκάρσιος οπλισμός χαρακτηριστικά των υλικών αυτών
επικολλούμενα κατά τη διαμήκη ή εγκάρσια

ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΚΡΙΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ

Υλικό Μέτρο Τάση θραύσης σε Παραμόρφωση Μέσο κόστος


ελαστικότητας εφελκυσμό θραύσης (1995)
(GPa) (MPa) (%) Δρχ/kgr
Άνθρακας 160 – 270 1400 – 6800 1.0 – 2.5 19000
Ύαλος 81 3400 4.9 1400
Kevlar 29 62 – 83 2800 3.6 – 4.0 9500
Εποξειδική 2.0 – 4.5 27 – 62 4 – 14 2200
ρητίνη
ΠΙΝΑΚΑΣ 2. ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΘΕΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ
Σύνθετο υλικό Τάση θραύσης σε εφελκυσμό Μέτρο ελαστικότητας (GPa)
(MPa)
Ύαλος-Ρητίνη 400 – 1500 35
Άνθρακας-Ρητίνη 800 – 3000 40

201
Ρηγματώσεις και Αστοχίες - Διάγνωση και Αντιμετώπιση

 Λόγω της ιδιαίτερα μικρής μέγιστης


 Λόγω του πολύ μικρού πάχους τους, της παραμόρφωσής τους.
τάξεως του 1mm, δεν μεταβάλλουν τη
διατομή των στοιχείων, σε αντίθεση με Δεν ενδείκνυται για στοιχεία υπό
το μανδύα εκτοξευόμενου σκυροδέματος ο σεισμική επιπόνηση.
οποίος την αυξάνει σημαντικά.
• Η αποτελεσματικότητα των υλικών
αυτών είναι έντονα εξαρτημένη από την
καλή εκτέλεση της εργασίας επικόλλησης.
1.3.2 Διαφοροποιήσεις από το
Ελλιπής προετοιμασία της επιφάνειας
Χάλυβα επικόλλησης (π.χ. ανεπαρκής επιπέδωση)
Τα ανθρακονήματα και τα υαλονήματα εμ- είτε κακή διαδικασία επικόλλησης (π.χ. μη
φανίζουν σημαντικές διαφορές από τις χαλύ- ευθυγράμμιση των υφασμάτων) μπορεί να
βδινες ράβδους στα τεχνολογικά χαρακτη- ακυρώσει πλήρως την αποτελεσματι-
ριστικά τους: κότητα της μεθόδου.

 Έχουν καθαρά ελαστική συμεριφορά και Εμφανίζουν ερπυστική συμπεριφορά, αλλά


όχι ελαστοπλαστική, όπως ο χάλυβας, ο διαφορετική απ΄ αυτήν του σκυροδέμα-
οποίος είναι ιδιαίτερα όλκιμο υλικό. τος, τόσο ως προς το μεγαλύτερο μέγεθος της
γραμμικής ερπυστικής τους παραμόρφωσης,
 Η μέγιστη παραμόρφωσής είναι ιδιαίτερα όσο και ως προς τη μικρότερη στάθμη
μικρή συγκρινόμενη μ΄αυτήν του χάλυβα μετάβασης σε μη γραμμική ερπυστική
Τιμές μέγιστης παραμόρφωσης: συμπεριφορά, η οποία στην περίπτωση του
υαλονήματος είναι ιδιαίτερα μικρή.
Ανθρακονήματα: 8 %ο
Χάλυβας: > 100 %ο. Η σημαντική ερπυστική παραμόρφωση
των υφασμάτων συνεπάγεται προοδευ-
. τική σημαντική αποφόρτισή τους και
1.3.3 Περιοχή Εφαρμογής τους επιφόρτιση του (μη ερπύοντος) χάλυβα
του οπλισμού και, ενδεχομένως, αστοχία
Η μέθοδος επισκευής ή ενίσχυσης με ϋφά- του από υπέρβαση της αντοχής του.
σματα» έχει (ορθότερα, θάπρεπε να έχει)
Μικρότερη στάθμη μετάβασης σε μη γραμμική
περιορισμένη περιοχή εφαρμογής λόγω:
ερπυστική συμπεριφορά συνεπάγεται
 της τοξικότητας των χρησιμοποιούμενων συντόμευση του χρονικού διαστήματος για την
ρητινών. παραπάνω αστοχία.
Δεν ενδείκνυται για αποκατάσταση στοιχείων
κλειστών χώρων, όπως υπόγειων χώρων,
κινηματοθεάτρων, κ.λ.π, καθώς, σύμφωνα 1.3.4 Προβλήματα Ασφάλειας και
με τις προδιαγραφές των χρησιμοποιού- Περιβάλλοντος
μενων υλικών, για την εφαρμογή τους
απαιτούνται ειδικές προφυλάξεις, όπως: Ιδιαίτερα σοβαρά είναι τα προβλήματα
ασφάλειας των εργαζομένων στην κατασκευή
• Να εφαρμόζονται μόνον σε χώρο με αλλά και των χρηστών της:
καλό αερισμό
Τα υλικά αυτά σχεδιασμένα για εφαρμογές
• Οι εργαζόμενοι να φορούν ειδικές στην αεροναυπηγική, υιοθετήθηκαν στις
φόρμες και μάσκες κατασκευές μετά την απόσυρσή τους,
• Να μην χρησιμοποιείται το δικτύο ενδεχομένως, και για λόγους επικινδυνό-
ύδρευσης για τον καθαρισμό εργαλείων τητας, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις πυρκα-
και εργαζόμενων, ϊάς.*

• Η αποκομιδή τους να γίνεται σε ειδικό


χώρο τοξικών αποβλήτων, κ.λ.π.

202
Ρηγματώσεις και Αστοχίες - Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Εκτός από την υψηλή τοξικότητα των Παρά τα παραπάνω σημαντικά προβλήματα
παραγώγων της υπερθέρμανσής τους, η των υλικών αυτών και, όπως εντοπίζεται στο
οποία συμβαίνει σε χαμηλές θερμο- επόμενο κεφάλαιο,
κρασίες
την αναποτελεσματικότητά τους σε περί-
τα υλικά αυτά εμφανίζουν, επίσης, σημαντική πτωση σεισμικής επιπόνησης και το
απώλεια της αντοχής τους με το χρόνο, σοβαρότατο θέμα ασφάλειας, καθώς τα
καθιστώντας προβληματική την μακροχρόνια υλικά αυτά δεν επιτρέπουν οπτική ένδειξη
συμπεριφορά των κατασκευών στις οποίες ενδεχόμενης αστοχίας των στοιχείων,
υιοθετούνται.
μετά τον πρόσφατο σεισμό στην Αττική
Σημαντικά, επίσης, είναι τα περιβαλλοντικά διαφημίστηκαν έντονα** και
προβλήματα και τα θέματα ασφάλειας εργα- υιοθετήθηκαν σε μεγάλη κλίμακα και γιατί
ζόμενων και χρηστών, καθώς δεν τηρούνται, οι προδιαγραφόμενες τιμές (ΑΤΟΕ) για
συνήθως, στην πράξη οι προδιαγραφές καλής επισκευή με τα υλικά αυτά είχαν τεθεί
χρήσης των υλικών αυτών. ιδιαίτερα υψηλές και προτιμήθηκαν από τους
κατασκευαστές.

_____________________________
* Ενδεικτικά αναφέρεται η προειδοποίηση της British Fire Service προς την Royal Air Force
(RAF) στην ιστοσελίδα Firenet ([Link]) με τίτλο Safety hazard associated with carbon
fibre materials:
«… ο κυριότερος κίνδυνος για τους πυροσβέστες προκύπτει από την αποσύνθεση του πλαισίου
κατά την πυρκαϊά μετά τη συντριβή του αεροσκάφου.
Τα υλικά τα αποτελούμενα από ανθρακονήματα βρίσκονται σε πυρακτωμένη κατάσταση και
διαλύονται εύκολα όταν αγγιχτούν. Οι ίνες μάλλον δεν είναι εισπνεύσιμες, αλλά μπορούν να
προκαλέσουν τραυματισμούς λειτουργώντας ως βελόνες και τραυματική δερματίτιδα σαν και
αυτή που σχετίζεται με τις ίνες υάλου.
Οι ίνες του άνθρακα μπορούν ν΄ απορροφήσουν όλα τα παράγωγα μιας πυρκαϊάς που
συμβαίνει μετά από μια σύγκρουση και σε περίπτωση επαφής να λειτουργήσουν ως ένεση
που θα επιτρέψει στα παράγωγα της φωτιάς να διεισδύσουν στο σώμα.
Επιπρόσθετα, η αποσύνθεση του ουρικού/φορμαλδεϋδικού πλαισίου μπορεί να έχει ως
αποτέλεσμα την απελευθέρωση ισοκυανίου. Υπάρχει, επίσης, η πιθανότητα το υλικό να
αιωρείται μετά από μία εναέρια σύγκρουση και να διασκορπιστεί σε σημαντικές αποστάσεις από
τον άνεμο»

** Έχει χρηματοδοτηθεί από τον ΟΑΣΠ (οργανισμό αντισεισμικής προστασίας) ερευνητικό


πρόγραμμα με τίτλο: «Διάχυση οδηγιών για την ενίσχυση των κατασκευών με σύνθετα
υλικά».

203

You might also like