Ορισμένες Αποδείξεις Ότι 0.9999…..=1 Και «Το Γιατί» Του Εκπλήσσοντος Αποτελέσματος
Ορισμένες Αποδείξεις Ότι 0.9999…..=1 Και «Το Γιατί» Του Εκπλήσσοντος Αποτελέσματος
plataros@gmail.com
Περίληψη:
Η ισότητα 0,999…=1 είναι αντικείμενο παγκόσμιων συζητήσεων στο διαδίκτυο,
μεταξύ φοιτητών και όχι μόνον. Αυτή η ισότητα αμφισβητείται πεισματικά. Ακόμα
και συγκεκριμένες μαθηματικές αποδείξεις, δεν πείθουν όλους, παρ΄ό,τι διαθέτουν
την μαθηματική παιδεία της αποδοχής μιας μαθηματικής απόδειξης. Η «ενσώματη»
(πεπερασμένη) διαίσθηση περί μη αποδοχής υπερτερεί. Διαφαίνεται έτσι η δυσκολία
στην διαισθητική κατανόηση του απείρου, διαφαίνονται τα όρια της πεπερασμένης
φύσης του ανθρώπου, τα όρια των «ενσώματων μαθηματικών» ενώ παράλληλα,
αναδεικνύεται η ίδια η δύναμη και η πρακτική αξία των μαθηματικών αποδείξεων
που μας καθοδηγεί για το εκάστοτε σωστό στα πλαίσια των αξιωμάτων των
Μαθηματικών.
Εισαγωγή:
Το αποτέλεσμα ότι 0.9999….=1, («Why is 0.999… equal to 1 ?», «A Friendly Chat
About Whether 0.999… = 1», « 0.999...») όσες αποδείξεις και να παραθέσουμε, δεν
γίνεται κατανοητό-πλήρως αποδεκτό από την ανθρώπινη πεπερασμένη διάσταση
που νομίζει ότι εύκολα «κατανοεί» και το άπειρο, όσο κι αν «κατανοεί» τα
μαθηματικά εργαλεία της λογικής και της απόδειξης . Προτείνω να
παρακολουθήσουμε τις στοιχειώδεις και μη αποδείξεις, διότι τις χρειαζόμαστε
πάντοτε, και στο τέλος θα επιχειρήσουμε να δώσουμε το κλειδί για πλήρη
κατανόηση και να το εξηγήσουμε από όλες τις υπάρχουσες οπτικές του. Όταν κάτι
είναι εξηγημένο από όλες τις υπάρχουσες μαθηματικές οπτικές και ο συνομιλητής δεν
πείθεται ή τουλάχιστον «δεν συμφωνεί -σαφώς και μαθηματικά- που διαφωνεί» τότε
μπορούμε να του αποδώσουμε τον χαρακτηρισμό του «δεν μπορεί να καταλάβει»
1
0.111111111...
Εύκολα μπορούμε να διαπιστώσουμε, ότι 9 Οπότε
Απόδειξη 1:
1 1
1 9 9 0,111111.... 0,99999999...... 0,33333.....
9 Ομοίως γνωρίζουμε ότι 3
Οπότε
1/3 = 0,333333... 2/3 = 0,666666... Επομένως 1/3 + 2/3 = 0,999999... = 1.
ή
1
Όλα τα παραπάνω, με το διαφαινόμενο μοτίβο (pattern) με μ<ν και μ.ν
φυσικούς, γενικεύονται, «σχεδόν για όλα» τα υπάρχοντα ανάγωγα κλάσματα, αρκεί ο
παρονομαστής τους να μην είναι δύναμη του 2 είτε του 5 είτε του δυο και του 5.
Δηλ. να μην είναι 2μ5ν με ν,μ οποιουσδήποτε φυσικούς, διότι μόνον αυτά τα ανάγωγα
κλάσματα μας δίνουν δεκαδικούς με πεπερασμένο δεκαδικό ανάπτυγμα. Όλες οι
άλλες περιπτώσεις, περιλαμβάνουν οποιονδήποτε πεπερασμένο συνδυασμό πρώτων
αριθμών σε οποιαδήποτε πεπερασμένη δύναμη τον καθένα. Αν σκεφθούμε ότι οι
πρώτοι είναι άπειροι και αν τους συγκρίνουμε μόνο με τις περιπτώσεις του 2 και του
5, κατανοούμε την έκφραση «σχεδόν για όλα» που χρησιμοποιήσαμε πιο πάνω, για
τους ρητούς» . Αν μάλιστα δεχθούμε (χωρίς να «λήψη του ζητουμένου») ότι και οι
πεπερασμένοι δεκαδικοί έχουν άπειρο δεκαδικό ανάπτυγμα (λ.χ. 1,30=1,2999…)
μπορούμε να μιλάμε για «όλους» (αντί «σχεδόν για όλους») τους ρητούς.
_ _ _ _ _ _ _
_ _
9 9 9 9 9 9
... 1 2 3 ...
Απόδειξη 5. Έχω: 0,999...= 10 100 1.000 10 10 10 (Άθροισμα
1
απείρων όρων φθίνουσας Γεωμετρικής Προόδου με λόγο 10 , 1
9 9
10 10 1
1 9
1
10 10
1 1
0,1( ά 3) 3( ά 10) 10( ά 3) 0,1( ά 3)
3 ( ά 10) 3 ( ά 10)
3( ά 10) 0,33333....( ά 10) 1( ά 3) 0,999999.......( ά 10) 1( ά 3)
0,999999.......( ά 10) 1( ά 10) ό.έ. .
,1]
[0. 9....9
Απόδειξη 8: Η ακολουθία διαστημάτων ά
είναι μια
ακολουθία διαστημάτων για τα οποία ισχύει
(i) 1 2 3 4 ..... (ii) 1 διότι μεταξύ δύο ρητών πάντα υπάρχει
lim | 0. 9....9 1| 0
ενδιάμεσος (λ.χ. ο μέσος όρος τους 2 ) (iii) ά
, διότι η
0, 0.....0
1
διαφορά ισούται με ά
<ε, για κάθε ε>0, για κάθε ν>ν 0(ε) , αρκεί κάθε φορά
να επιλέγουμε ως ν0(ε) το πλήθος των μηδενικών ψηφίων που υπάρχουν μετά την
υποδιαστολή μέχρι το πρώτο μη μηδενικό, της δεκαδικής αναπαράσταση του ε,
προσαυξημένο κατά 1, οσοδήποτε μικρό και να είναι το ε.
Σύμφωνα με την αρχή του κιβωτισμού η τομή περιέχει μοναδικό αριθμό . Αυτός
προφανώς είναι το 1. Αλλά και ο 0,9999…..(μη πεπερασμένα εννιάρια ) περιέχεται
σε κάθε σύνολο της ακολουθίας και για κάθε . Άρα 1=0,99999999999999…
1,999999....
0,99999.....
Απόδειξη 9. Αν α=1 και β=0,99999… , τότε 2 2
και όταν 2 2 2
9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9
1 2 3 4 5 6 ... 1 2 3 4 5 6 ...
10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10
9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9
1 1
2 3 ... 2 1 2 3 ... 3 1 2 3 ... ...
10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10 10
81 81 81 ... 81 81 81 ... 81 81 81 ... ...
2 3 4 3 4 5 4 5 6
10 10 10 10 10 10 10 10 10
81 1 1 81 1 1 81 1 1
2
1 1 2 ... 3 1 1 2 ... 4 1 1 2 ...
10 10 10 10 10 10 10 10 10
81
1 81
1 81
1
10 2 10
10 3 10
10 4 10
...
0 0 0
2
1 81 1 1 9
2
0 10 10 0 10 0 10 10
2 2 2
1 9 10 9
1 ό.έ. .
1 10 9 10
1
10
Απόδειξη 12: Έστω ότι 0,999…<1 . Τότε υπάρχει ε>0: 0,999…+ε=1. Θεωρούμε τον
αριθμό ε* ε, ο οποίος προκύπτει κατασκευαστικά από τον ε, όπου λαμβάνουμε το
πρώτο μη μηδενικό ψηφίο του ε ως 1 και τα υπόλοιπα όλα 0.
Διότι προσθέσαμε στον 0,999… τον ε* ε και βρήκαμε αποτέλεσμα μείζον του 1
ενώ θα έπρεπε να βγει μικρότερο ή ίσο του 1.
Άρα με διαγραφή του 0,999… και στα δύο μέλη αρχικού και τελικού μέλους
ισότητας, λαμβάνουμε 1=0,999…
0,999...
0,999... 0,9 0, 0999.... 0,9
Απόδειξη 14: 10
9
0,9 0,9 1
10 10
(1)
[6] https://brilliant.org/wiki/is-0999-equal-1/