ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Ο∆ΗΓΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 1 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Ο∆ΗΓΟΣ ΑΓΩΓΩΝ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ ΣΕ ΚΤΙΡΙΑ

1.0 ΕΙΣΑΓΩΓΗ
2.0 ΠΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ Ο ΑΓΩΓΟΣ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ
3.0 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ∆ΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ & ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ
4.0 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
4.1. ΒΑΣΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΥ
4.2. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΥΡΟΘΕΡΜΙΚΟΥ ΦΟΡΤΙΟΥ
4.3. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΟΡΙΩΝ ΚΑΠΝΙΣΜΟΥ
4.4. ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ∆ΕΞΑΜΕΝΩΝ ΚΑΠΝΟΥ
4.5. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΟΓΚΟΥ ΤΟΥ ΚΑΠΝΟΥ & ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ
4.6. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΛΑΧΙΣΤΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ ΣΗΜΕΙΩΝ ΑΠΑΓΩΓΗΣ
4.7. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ∆ΙΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΓΩΓΩΝ ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΥ
ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΠΥΡΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΑΓΩΓΩΝ ΕΞΑΕΡΙΣΜΟΥ
4.8. ΑΛΛΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΥ
4.9. ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΦΩΤΙΑ ΤΩΝ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ
4.10. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΠΥΡΑΝΤΟΧΩΝ ΑΕΡΑΓΩΓΩΝ ΑΠΑΓΩΓΗΣ
ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ
5.0 Ο∆ΗΓΟΣ ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΥ ΓΙΑ ΚΤΙΡΙΑ ∆ΙΑΦΟΡΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ
5.1. ΠΟΛΥΩΡΟΦΑ ΚΤΙΡΙΑ ΓΡΑΦΕΙΩΝ & ΑΛΛΑ ΠΑΡΟΜΟΙΑΣ ΧΡΗΣΗΣ
ΚΤΙΡΙΑ
5.2. ΑΠΟΘΗΚΕΣ
5.3. ΥΠΟΓΕΙΟΙ ΧΩΡΟΙ ΣΤΑΘΜΕΥΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ
5.4. ΚΤΙΡΙΑ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ
5.5. ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ
6.0 ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΣΥΝΗΜΜΕΝΑ
Α1. ∆ιαστασιολόγηση Αγωγών
Α2. Επιλύσεις παραδειγµάτων

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 2 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1 Ο καπνός είναι η αιτία θανάτου των περισσοτέρων ανθρώπων, παρά η αύξηση της
θερµοκρασίας, οι φλόγες ή η κατάρρευση του κτιρίου. Είναι εποµένως πιο
αντιληπτό ότι η ασφάλεια των ανθρώπων σε περίπτωση φωτιάς µπορεί να
βελτιωθεί σηµαντικά µε την εγκατάσταση ενός εξελιγµένου συστήµατος
απαγωγής καπναερίων. Επίσης, τέτοια συστήµατα µπορούν να µειώσουν
σηµαντικά την επέκταση της φωτιάς άµεσα µε την µείωση εξάπλωσης του καπνού
και έµµεσα µε την διευκόλυνση προσπέλασης των πυροσβεστών για την
καταστολή της πυρκαγιάς.
1.2 Σκοπός αυτού του άρθρου είναι να παράσχει βασικές οδηγίες και πληροφορίες
στους µελετητές συστηµάτων απαγωγής του καπνού. Λόγω της
διαφορετικότητας των κτιρίων είναι αδύνατο να καλυφθούν όλες οι περιπτώσεις
µιας και ο σχεδιασµός συστηµάτων απαγωγής καπνού, απαιτεί εµπειρία και
σωστή κρίση, έτσι ώστε, να προσαρµοσθεί στις ανάγκες και στη λειτουργικότητα
του κτιρίου.

ΠΟΤΕ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ ?

2.0 Η απαγωγή καπναερίων είναι ένα από τα εργαλεία µε τα οποία ο µηχανικός

µπορεί να εξασφαλίσει προστασία ενάντια στη φωτιά µέσα σε ένα κτίριο. Γι΄
αυτό δεν πρέπει να θεωρηθεί µέρος της µόνωσης, αλλά ως ένα ανεξάρτητο τµήµα
της µελέτης Παθητικής Πυροπροστασίας του κτιρίου και πρέπει να µελετηθεί
λαµβάνοντας υπόψη τις εξόδους διαφυγής, την διαµερισµατοποίηση καθώς και
τα συστήµατα καταστολής της φωτιάς. Γενικά τα συστήµατα απαγωγής
καπναερίων µπορούν να θεωρηθούν χρήσιµα και απαραίτητα στις παρακάτω
περιπτώσεις.

2.1 Απαγωγή των καπναερίων για την ασφάλεια των ανθρώπων. Η απαγωγή
των καπναεριών είναι σηµαντικό πλεονέκτηµα σε κτίρια όπου τα µέσα
διαφυγής σε εξωτερικούς χώρους, δεν µπορούν να προσπελασθούν µέσα
σε µικρό χρονικό διάστηµα µιας και οι έξοδοι µπορούν να είναι
απροσπέλαστες λόγω του καπνού. Παραδείγµατα κτιρίων είναι τα
εµπορικά κέντρα, κτίρια πολλαπλών χρήσεων και ψηλά κτίρια µε
επιµέρους εκκένωση (π.χ., όταν ένας αριθµός των κατοίκων αναµένεται
να παραµείνει στο κτίριο καθ όλη την διάρκεια της φωτιάς).
2.2 Απαγωγή των καπναεριών για τη διέλευση της πυροσβεστικής σε κτίρια
όπου :
α. Η προσπέλαση της πυροσβεστικής είναι δύσκολη (π.χ. υπόγεια, υψηλά
κτίρια , ή
β. όταν απαιτείται άµεση δράση ενάντια στη φωτιά µε σκοπό την
εµπόδιση εξάπλωσής της και ελαχιστοποίηση της καταστροφής(π.χ.
αποθήκες µε υλικά µεγάλης οικονοµικής αξίας), τότε είναι απαραίτητη η
χρήση και ο σωστός σχεδιασµός συστήµατος απαγωγής καπναερίων.
2.3 Σε κτίρια όπου ο καθαρισµός του καπνού µε φυσικά µέσα είναι δύσκολος
(όπως υπόγεια, κτίρια χωρίς παράθυρα και ψηλά κτίρια χωρίς ανοιγόµενα
κουφώµατα), απαιτείται η τοποθέτηση µηχανικού συστήµατος απαγωγής
των καπναερίων.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 3 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

3.0 ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ - ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗ ΚΑΠΝΟΥ

3.1 Ένα σύστηµα απαγωγής καπναεριών δεν «σπρώχνει» ούτε «ρουφάει» τον
καπνό µέσα από ένα χώρο. Αντίθετα «διώχνει» τον καπνό ο οποίος
βρίσκεται στο πυροδιαµέρισµα χρησιµοποιώντας την κίνησή του στο
χώρο.

3.2 Ο όγκος του καπνού που δηµιουργείται από µια πυρκαγιά είναι
συνδυασµός του µεγέθους της φωτιάς (και της θερµοκρασίας) καθώς και
της διαδροµής που ακολουθεί ο καπνός. Αναλυτικότερα, σχετίζεται µε
τον αναπτυσσόµενο όγκο του καπνού (βλ. σχέδιο 1), την περίµετρο και το
ύψος. Αυτό συµβαίνει γιατί ο στροβιλισµός κοντά στην περίµετρο κάνει
τον καπνό να εισέρχεται στον περιεχόµενο αέρα και να ανυψώνεται,
αυξάνοντας τον συνολικό όγκο του καπνού µειώνοντας όµως την
θερµοκρασία του και την περιεκτικότητά του.

3.3 Η µάζα του καπνού που δεν στροβιλίζεται, όπως αυτή που δηµιουργείται
κάτω από µία οριζόντια οροφή δεν περιέχει συγκεκριµένη ποσότητα
αέρα εκτός αν παρατηρείται εκτεταµένη οριζόντια κίνηση του καπνού.

3.4 Η δηµιουργία καπνού είναι άµεσα συνδεδεµένη µε το µέγεθος της φωτιάς,

γι΄ αυτό είναι αυτονόητο ότι δεν έχει άµεση σχέση µε το εµβαδόν του
ορόφου, ούτε µε τον όγκο του πυροδιαµερίσµατος παρά µόνο όσον αυτοί
οι παράγοντες επηρεάζουν το µέγεθός της ανάπτυξης της πυρκαγιάς.
Απλές µέθοδοι σχετικές µε την απαγωγή των καπναερίων και το ποσοστό
του εµβαδού του ορόφου ή τον αριθµό µεταβολής του αέρα στην ώρα δεν
µπορούν να προσδιορισθούν(συµβουλευθείτε την παράγραφο 4.2.1).

3.5 Για τη διατήρηση του καπνού σε συγκεκριµένο ύψος, η µάζα κίνησης του
καπνού που εισέρχεται στον αέρα πρέπει να είναι ίση µε την µάζα που
εξέρχεται από το χώρο µέσω του συστήµατος.

3.6 Όπως συγκεκριµένοι τύποι συστηµάτων απαγωγής καπναερίων

βασίζονται στην πλευστικότητα του καπνού, υπάρχει όριο στο µέγεθος
του χώρου από το οποίο µπορεί να διαφύγει ο καπνός καθώς µπορεί σε
µία πολύ µεγάλη διατοµή να «κρυώσει» και να χάσει τις ιδιότητες
πλεύσης του. Γι΄ αυτό µεγάλοι χώροι ίσως να είναι απαραίτητο να
χωρισθούν σε ζώνες περιορισµένου εµβαδού.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 4 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

4.0 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕ∆ΙΑΣΗΣ

4.1 Ποιοι είναι οι λόγοι εφαρµογής του συστήµατος

Η πρώτη ερώτηση που γεννάται πριν την µελέτη απαγωγής καπναερίων είναι :
«Ποιος ο σκοπός εφαρµογής του συστήµατος ?» Τρεις βασικές αιτίες είναι οι
παρακάτω:

4.1.1. Aσφάλεια των ανθρώπων.

Ο σχεδιασµός ενός συστήµατος απαγωγής καπναερίων έχει λάβει ως
βασική παράµετρο την διατήρηση ικανοποιητικών συνθηκών στις
εξόδους διαφυγής και σε χώρους υψηλών απαιτήσεων στην διάρκεια
του χρόνου µε σκοπό την χρήση των χώρων από τους ενοίκους χωρίς
πρόβληµα.

4.1.2. Πρόσβαση για την καταστολή / ∆ιαφύλαξη της περιουσίας.

Το σύστηµα έχει σχεδιαστεί µε σκοπό να αυξήσει την ορατότητα και
να µειώσει την έκθεση σε υψηλές θερµοκρασίες έτσι ώστε να είναι
δυνατή πρόσβαση εκπαιδευµένων πυροσβεστών. Έτσι επιτυγχάνεται
ταχύτερη και πιο άµεση καταστολή της φωτιάς µε έµµεσο αποτέλεσµα
την µείωση των ζηµιών σε περιουσίες.

4.1.3. Ο σχεδιασµός του συστήµατος έχει σαν στόχο να καθαρίσει την

ατµόσφαιρα από τον καπνό, µετά τον έλεγχο και περιορισµό της
φωτιάς. Είναι απαραίτητο να αποφασιστεί ποιο από τα τρία κριτήρια ή
ποιος συνδυασµός τους θα απαιτηθεί µε σκοπό την σωστή µελέτη.
Πάντως είναι φυσικό επακόλουθο όταν απαιτείται ασφάλεια των
ανθρώπων που βρίσκονται στο κτίριο, τότε κατ΄ επέκταση έχουµε τη
δυνατότητα άµεση καταστολής καθώς και µείωσης των ζηµιών λόγω
της πυρκαγιάς.

4.2 Προσδιορισµός του θεωρητικού µεγέθους της φωτιάς.

Είναι µύθος το γεγονός ότι η φωτιά ξεκινά πάντα από ένα µικρό µέτωπο
και εξαπλώνεται. Όπως αναφέρθηκε και στην παραγρ. 3.2 ο όγκος του
καπνού εξαρτάται κατά πολύ µεγάλο ποσοστό από το µέγεθος της φωτιάς.
∆εν είναι πρακτικό να µελετηθεί ένα σύστηµα απαγωγής καπναερίων το
οποίο θα πρέπει να λειτουργήσει µε οποιοδήποτε µέγεθος φωτιάς.
Εποµένως, προσεκτική προσέγγιση του προβλήµατος θα µπορούσε να
δώσει ένα µέγεθος σχεδιασµού, χωρίς αυτό απαραίτητα να είναι το
µέγιστο. Τα συστήµατα δεν µπορούν γενικά να µελετηθούν µε σκοπό την
απαγωγή από ένα πυροδιαµέρισµα όπου εκδηλώνεται η µεγαλύτερη
δυνατή φωτιά, αλλά πρέπει να λαµβάνονται υπόψη και άλλες
παράµετροι.

4.2.1. Μία περίπτωση όπου το πυροθερµικό φορτίο δεν σχετίζεται µε τον

καπνό είναι το σύστηµα που περιγράφεται στην παραγρ. 4.1.3 όπου ο
ρυθµός απαγωγής των καπναερίων δεν είναι κρίσιµος και µπορούν
εφαρµοσθούν άλλες µέθοδοι. Όταν ο φυσικός ελκυσµός του
αεραγωγού είναι εφικτός, τότε το εµβαδόν του πρέπει να ισούται
περίπου µε το 2,5 % της επιφάνειας του ορόφου, διαφορετικά θα
πρέπει να χρησιµοποιείται τεχνητός ελκυσµός. Ένας σχεδιασµός

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 5 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

βασισµένος σε έξι αλλαγές του αέρα ανά ώρα, χρησιµοποιείται συχνά

καθώς δεν είναι πρακτικό να ελαχιστοποιήσουµε αυτόν τον αριθµό
αφού δεν θα είναι κρίσιµος.

4.2.2. Όσον αφορά την ασφάλεια και τα συστήµατα καταστολής της φωτιάς
η επιλογή ενός «ιδανικού» πυροθερµικού φορτίου είναι απαραίτητη.
Η πιο ικανοποιητική µέθοδος υπολογισµού είναι συνυπολογίζοντας τα
στοιχεία που απαρτίζουν την κατασκευή. Εάν για παράδειγµα, η
µεγαλύτερη πιθανότητα εξάπλωσης της φωτιάς σε ένα
πυροδιαµέρισµα είναι µια δεξαµενή λαδιού που είναι αποµακρυσµένη
από άλλα εύφλεκτα υλικά τότε το µέγεθος της φωτιάς υπολογίζεται µε
βάση τη δεξαµενή λαδιού.

4.2.3. Συχνά δεν εντοπίζεται κάποια εστία έναρξης της φωτιάς και γι΄ αυτό
µία συνήθης µέθοδος είναι ο σχεδιασµός και η χρήση
καταιονηστήρων(sprinklers). H πείρα έδειξε ότι µε την εκδήλωση
φωτιάς σε χώρο όπου δεν υπάρχουν υλικά υψηλής αναφλεξιµότητας,
τότε τα θερµά αέρια δεν ξεπερνούν τη τιµή 0,5 MW/m2. Στα
συστήµατα καταιονισµού υποτίθεται συχνά ότι η επιφάνεια
εκδήλωσης της φωτιάς και η περίµετρός της είναι αυτή που
καλύπτεται από το σύστηµα ενεργητικής πυροπροστασίας (π.χ., σε
χώρο 3µχ3µ µε sprinklers, η µέγιστη περίµετρος της φωτιάς είναι
3+3+3+3=12 µ). Μελέτη που εκπονήθηκε από το Βρετανικό Σταθµό
Πυρανίχνευσης (British Fire Research Station) έδειξε ότι η παραπάνω
µέθοδος µπορεί να χρησιµοποιηθεί σε εµπορικά κέντρα όπου για
λόγους σχεδιασµού υπολογίζεται περίµετρος 12 µέτρων.

4.2.4. Όταν δεν υπάρχουν sprinklers και µη ορατές εστίες φωτιάς, δεν
µπορούµε να επιλέξουµε ένα δεδοµένο πυροθερµικό φορτίο. Είναι
αναµενόµενο η εκδήλωση της φωτιάς να αυξάνεται έως ότου υπάρξει
ενέργεια καταστολής από την πυροσβεστική, αλλά όπως έχει
αναφερθεί, ένα σύστηµα δεν µπορεί να λειτουργεί µε κάθε άλλο µέσο
καταστολής υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.

4.2.5. Μία απλή µέθοδος προσέγγισης είναι ότι σε περιοχές όπου δεν
υπάρχει σύστηµα καταιονισµού το µέγεθος της φωτιάς αναµένεται να
είναι το διπλάσιο από άλλες όπου υπάρχουν sprinklers.
Συµπερασµατικά, ένα κατάστηµα χωρίς σύστηµα καταιονισµού µπορεί
να υπολογισθεί ότι θα επιβαρυνθεί µε περίµετρο φωτιάς 17m & φορτίο
10 MW, επειδή όµως δεν υπάρχει θεωρητική βάση υπολογισµού, δεν
ενδείκνυται αυτή η µέθοδος.

4.2.6. Μία πιο ρεαλιστική και µε θεωρητική βάση, µέθοδος υπολογισµού

είναι να υποθέσουµε µία αναπτυσσόµενη φωτιά, στην οποία οι
υπολογισµοί µπορούν να απλουστευθούν είτε υπολογίζοντας ένα
µέγεθος φωτιάς που αναµένεται µετά από συγκεκριµένο χρόνο και
είναι σχετικό µε τον χρόνο διαφυγής ή επιλέγοντας το µέγεθος της
φωτιάς που αναµένεται να εκδηλωθεί πριν το FLASHOVER. Ο
µελετητής θα πρέπει να συµβουλευθεί τους πίνακες NFPA 204M ώστε
να καθορίσει την περιοχή τοποθέτησης των αεραγωγών φυσικής ροής

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 6 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

ή τεχνητού ελκυσµού. Αν εφαρµοσθεί η προηγούµενη µέθοδος,

συνιστάται τα µεγέθη της φωτιάς να υπολογιστούν βάσει του “T
squared fire”. Σύµφωνα µε το NBS (National Bureau of Standards), το
οποίο βασίζεται σε εκτεταµένα πειράµατα και αναλύσεις, υπάρχει µία
βάση υπολογισµού της ανάπτυξης διαφόρων τύπων φωτιάς, και
βασίζεται στον παρακάτω τύπο:
Q = a * t2
Όπου Q είναι η απόδοση θερµοκρασίας της φωτιάς (kW), a είναι η
σταθερά ανάπτυξής της και t είναι ο χρόνος από το σηµείο έναρξης.
Η τιµή του a είναι συνάρτηση του τύπου των υλικών που βρίσκονται
στο χώρο, καθώς και της διαµόρφωσης του χώρου. Με δεδοµένο ότι
δύο πυρκαγιές δεν µπορούν να είναι ποτέ όµοιες, τέσσερις βασικές
παράµετροι µπορούν να δώσουν το a, µε σκοπό την καλύτερη
σχεδιαστική προσέγγιση.
Πίνακας 4.2.6
Περιπτώσεις εξάπλωσης της φωτιάς
Περιγραφή της Τυπικά ισοδύναµα Σταθερά Χρόνος
φωτιάς υλικά ανάπτυξης της ανάπτυξης της
φωτιάς (a) φωτιάς σε
1055kW
Αργή 0,0029 600s
Μέτρια Βαµβάκι/ 0,0120 300s
πολυεστερικό
πλέγµα
Γρήγορη Πλήρεις σάκοι 0,0470 150s
γραµµάτων,
αφρός πλαστικού,
στοιβαγµένες
παλέτες ξύλου,
4,5m χαρτί.
Πολύ γρήγορη Αλκοόλη 0,1900 75s
µεθυλίου (σε
δεξαµενή),
ταχείας καύσεως
επίπλωση.
Εάν υπάρχει ενδοιασµός όσον αφορά το µέγεθος της φωτιάς τότε
υπολογίστε την πιο επικίνδυνη περίπτωση ή ζητήστε την συµβουλή
ενός ειδικού. Υποθέτοντας ότι η φωτιά είναι κυκλικής µορφής και η
τιµή απόδοσης της θερµοκρασίας Q = 500kW/m2, η επιφάνεια της
φωτιάς είναι Q/500 και η περίµετρος της είναι 2 * √Qπ/500.
Εάν η µόνη παράµετρος σχεδιασµού είναι η ασφάλεια της ανθρώπινης
ζωής, τότε ο χρόνος t είναι αυτός που ορίζεται ως απαραίτητος για την
έξοδο των ανθρώπων από το κτίριο (συνυπολογίζοντας την
καθυστερηµένη αντίδραση, καθώς και τον συνωστισµό στις εξόδους
διαφυγής.
Εάν το σύστηµα είναι σχεδιασµένο και για την δυνατότητα πρόσβασης
της Πυροσβεστικής για την καταστολή τότε ο χρόνος υπολογισµού
πρέπει να είναι ικανός να εξασφαλίσει την περίπτωση καθυστερηµένης
άφιξης της.
Στις δύο παραπάνω περιπτώσεις, θεωρούµε ότι το σύστηµα
πυρανίχνευσης θα λειτουργήσει αυτόµατα (βλέπε 4.8.2), και ο χρόνος
έχει την τιµή t = 0.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 7 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

4.2.7. Στον πίνακα που ακολουθεί προτείνονται ορισµένα µεγέθη

υπολογισµού της φωτιάς. Χρησιµοποιήστε τις παρακάτω τιµές µόνο
όταν δεν µπορεί να γίνει υπολογισµός σύµφωνα µε τις
προαναφερθείσες προσεγγίσεις. Εδώ πρέπει να σηµειωθεί, ότι αν
εξαιρεθούν οι χώροι στάθµευσης, τα µεγέθη φωτιάς σε χώρους όπου
δεν υπάρχουν καταιονηστήρες είναι πολύ δύσκολο να οµαδοποιηθούν
σε ένα πίνακα.
Πίνακας 4.2.7
Κτίρια µε σύστηµα καταιονισµού
Περίµετρος (m) Απόδοση φωτιάς (MW)
Χώροι στάθµευσης 13,5 1,50
Γραφεία 12,0 1,50
Καταστήµατα 12,0 5,00
Αποθήκες 18,0 10,00
Ξενοδοχεία 12,0 2,50
Ισόγειοι χώροι εξυπ/σης 15,0 7,00

4.2.8. Αντίστοιχη µέθοδος υπολογισµού µπορεί να υιοθετηθεί σε κτίρια που

διαθέτουν σύστηµα ενεργητικής πυροπροστασίας, όπου το µέγιστο
µέγεθος της φωτιάς είναι αυτό που δηµιουργείται την στιγµή
ενεργοποίησης των καταιονηστήρων.

4.3 Υπολογισµός αποδεκτής συσσώρευσης καπνού

4.3.1 Έχοντας επιλέξει ένα θεωρητικό µέγεθος φωτιάς, είναι απαραίτητο να

ορισθεί το αποδεκτό στρώµα συσσώρευσης του καπνού. Όπως έχει
ήδη τονισθεί στην παράγραφο 3.2 η ποσότητα παραγωγής του καπνού,
δεν εξαρτάται µόνο από την φωτιά, αλλά και τον όγκο του καπνού που
εκτονώνεται.
Η παραγωγή του καπνού εξαρτάται από το ύψος της φωτιάς.

Σχέδιο 1

4.3.2 Όσο ψηλότερα βρίσκεται το επίπεδο του καπνού, τόσο µεγαλύτερη

είναι η ανύψωσή του, εποµένως µεγαλύτερος και ο όγκος του καπνού
που πρέπει να γίνει η απαγωγή του. Η βάση του επιπέδου του καπνού
πρέπει να βρίσκεται πάνω από τα κεφάλια των ανθρώπων που
οδηγούνται προς την έξοδο διαφυγής.
Προτεινόµενα ελάχιστα ύψη είναι τα παρακάτω:
Πυροδιαµερίσµατα ενός επιπέδου 2,50m
Υπερκείµενο επίπεδο πυροδιαµερίσµατος
δύο ορόφων (π.χ. εµπορικά κέντρα) 3,00m

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 8 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

4.3.3 Εάν το σύστηµα απαγωγής των καπναερίων είναι σχεδιασµένο µόνο

για την πρόσβαση της Πυροσβεστικής, τότε χαµηλότερη βάση του
επιπέδου του καπνού µπορεί να γίνει αποδεκτή. Προτεινόµενα
επίπεδα για την πρόσβαση οµάδας καταστολής είναι τα παρακάτω:
Πυροδιαµερίσµατα ενός επιπέδου 2,00m
Υπερκείµενο επίπεδο πυροδιαµερίσµατος
δύο ορόφων (π.χ. εµπορικά κέντρα) 2,50m

4.3.4 Σε µελέτες όπου πρωταρχικό µέληµα είναι η διαφύλαξη των υλικών /

εµπορευµάτων κτλ. το ύψος του επιπέδου του καπνού δεν µπορεί να
υπολογισθεί έτσι ώστε να βρίσκεται πάνω από τα κεφάλια των
ανθρώπων. Σε τέτοιες µελέτες, το βασικό κριτήριο είναι ο
προσδιορισµός του επίπεδου του καπνού, έτσι ώστε να αποτρέπει την
µεταφορά του καπνού σε παρακείµενους χώρους του κτιρίου.

Σχέδιο 2

4.4 Προσδιορισµός χώρων αποθήκευσης του καπνού

Εάν ο καπνός κινείται σε µεγάλη επιφάνεια, τότε τείνει να παγώνει και χάνει
την πλευστικότητά του. Αυτό µπορεί να συµβεί όταν το στρώµα καπνού
αναµιγνύεται µε την καθαρή ατµόσφαιρα. Οι µέγιστες προτεινόµενες
αποθήκες καπνού για πυροδιαµερίσµατα ενός ορόφου σε εµπορικά κέντρα
είναι:
2.000m2 µε φυσική απαγωγή των καπναερίων
2.600m2 µε τεχνητό ελκυσµό των καπναερίων.
Οι παραπάνω τιµές µειώνονται κατά 50% όταν υπάρχουν πολυώροφα
πυροδιαµερίσµατα. Οι πυροκουρτίνες είναι µία µέθοδος παρεµπόδισης
εξάπλωσης του καπνού σε οριζόντια διεύθυνση, είτε µε τη µορφή µόνιµης
κατασκευής (glazed smoke screens), είτε µε την µορφή συστήµατος που
ενεργοποιείται παράλληλα µε το σύστηµα πυρανίχνευσης. Και στις δύο
περιπτώσεις πρέπει το σύστηµα να επεκτείνεται κάτω από το επίπεδο του
καπνού, ενώ συχνά το µέγιστο πρακτικό βάθος των πυροκουρτίνων ορίζει τον
όγκο του καπνού, παρά το ανάποδο.

4.5 Υπολογισµός του όγκου και της θερµοκρασίας του καπνού

4.5.1. Πυροδιαµερίσµατα ενός επιπέδου

Για τον υπολογισµό παραγωγής του καπνού σε σχέση µε το µέγεθος
της φωτιάς και την ανύψωσή του χρησιµοποιείστε την παρακάτω
εξίσωση:
M = 0,19 * P * y3/2

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 9 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Όπου Μ η παροχή της κινούµενης µάζας του καπνού (Kg/s), Ρ η

περίµετρος της φωτιάς (m) και y το ύψος της βάσης του στρώµατος
του καπνού (m).
Η παραπάνω εξίσωση δεν έχει θεωρητική βάση, αλλά είναι πολύ απλή
στην εφαρµογή της, και παρέχει ένα αποδεκτό τρόπο προσέγγισης του
προβλήµατος, σε σχέση µε άλλες πιο πολύπλοκες εξισώσεις.
Η θερµοκρασία Θ του καπνού δίνεται από τον τύπο Θ = Q/(M*Cp)
όπου Q είναι το θεωρητικό µέγεθος της φωτιάς (kW), και Cp είναι η
συγκεκριµένη θερµότητα των αερίων.
Ο όγκος του καπνού V δίνεται από τον τύπο V = [M * (To+Θ)] / 354,5
όπου Το η θερµοκρασία σε οΚ.
Έστω ότι η θερµοκρασία περιβάλλοντος είναι 20οC (293Κ), εκτός εάν
ορίζεται διαφορετικά από τον κανονισµό της χώρας. Ο Πίνακας 4.5.1
δίνει τιµές παραγωγής, θερµοκρασίας και όγκου του καπνού,
χρησιµοποιώντας την παραπάνω εξίσωση.
Με τον θεωρητικό σχεδιασµό µεγάλης πυρκαγιάς και παράλληλα
χαµηλού ύψους καπνού, υπολογισµένες τιµές της θερµοκρασίας του
καπνού µε την ανωτέρω εξίσωση µπορούν να δώσουν µεγαλύτερες
τιµές. Όταν αναπτύσσονται υψηλές θερµοκρασίες καπνού (π.χ.
300οC) είναι λογικό να θεωρήσουµε ότι κάποια από την ενέργεια του
χάνεται µε την επαφή µε τον οικοδοµικό σκελετό (περίπου το 1/3).
Εάν προβλέπεται η ασφαλής έξοδος των ανθρώπων από το κτίριο τότε
η θερµοκρασία του καπνού δεν πρέπει να ξεπερνάει τους 200οC, αν
και όταν υπάρχει σύστηµα καταιονισµού δεν προβλέπονται τόσο
υψηλές θερµοκρασίες. Εποµένως ή επανασχεδιάζουµε το σύστηµα
απαγωγής των καπναερίων ή χρησιµοποιούµε sprinklers.

4.5.2. ∆ύο και πολυώροφα πυροδιαµερίσµατα

Όταν ένα στρώµα καπνού δηµιουργηθεί τότε η κατεύθυνσή του είναι
προς τα υπερκείµενα επίπεδα του κτιρίου, περικλείει περισσότερο
καθαρό αέρα και εποµένως αυξάνει τον όγκο του. Αυτό γίνεται
περισσότερο αισθητό όταν υπάρχει αίθριο, και η συγκέντρωση του
καπνού γίνεται σε τρία ή περισσότερα επίπεδα από αυτό που
εκδηλώνεται η φωτιά. Παρόλα αυτά σε αυτές τις περιπτώσεις η
πυκνότητα του καπνού µειώνεται σηµαντικά.

Σχέδιο 3

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 10 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Πίνακας 4.5.1
ΣΕΝΑΡΙΟ ΠΕΡΙΜΕΤΡΟΣ ΠΑΡΟΧΗ ΥΨΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ ΟΓΚΟΣ ΚΑΠΝΟΥ
ΦΩΤΙΑΣ (µ) ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΠΝΟΥ ΦΩΤΙΑΣ
ΦΩΤΙΑΣ ΦΩΤΙΑΣ
ΓΡΑΦΕΙΟ µε 12.0 1.5 2.0 6.5 233 9.6
σύστηµα 2.5 9.0 166 11.7
καταιονισµού 3.0 9.9 152 12.4
ΜΑΓΑΖΙ µε σύστηµα 12.0 5.0 2.0 6.5 775 19.4
καταιονισµού 2.5 9.0 555 21.6
3.0 9.9 506 22.3
ΑΠΟΘΗΚΗ µε 18.0 10.0 2.0 9.7 1034 36.2
σύστηµα 2.5 13.5 740 39.4
καταιονισµού
ΞΕΝΟ∆ΟΧΕΙΟ 12.0 2.5 2.0 6.5 388 12.4
µε σύστηµα 2.5 9.0 277 14.5
καταιονισµού 3.0 11.9 211 16.8
ΙΣΟΓΕΙΟΙ ΧΩΡΟΙ 15.0 7.0 2.0 8.1 868 26.5
ΕΞΥΠΗΡΕΤΗΣΗΣ µε
σύστηµα
καταιονισµού
ΧΩΡΟΙ 13.5 3.0 2.0 7.3 414 14.6
ΣΤΑΘΜΕΥΣΗΣ
χωρίς σύστηµα
καταιονισµού

O Πίνακας 4.5.1 δίνει τιµές για:

Μ = Παραγωγή καπνού σε Kg/s.
θ = Θερµοκρασία καπνού σε oC πάνω από την θερµοκρασία περιβάλλοντος
V = Όγκος του καπνού σε m3/s.

Αυτές οι τιµές Μ, Θ, V δόθηκαν από:

y = Ύψος του στρώµατος καπνού σε m (µεταξύ 2,00 και 3,50 µέτρων).
P = Περίµετρος της φωτιάς σε m (µεταξύ 10 και 20 µέτρων).
Q = Θερµικό φορτίο της φωτιάς σε kW (µεταξύ 1.000 και 10.000 kW).

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 11 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

4.6 Υπολογισµός ελαχίστου αριθµού σηµείων απαγωγής καπναερίων

4.6.1 Εάν προβλεφθεί η απαγωγή µέσω µίας µόνο εξόδου, τότε λόγω
προσαγωγής φρέσκου αέρα και ταυτόχρονης απαγωγής των
καπναερίων, λιγότερη ποσότητα καπνού διώχνεται από τον χώρο.
Αυτό συµβαίνει στην κρίσιµη τιµή απαγωγής των αερίων που δίνεται
από τον παρακάτω τύπο:
Mcrit = [β * (g * d5 * θ * To)0,5] / Tc
Όπου
Mcrit = κρίσιµη ροή απαγωγής m3/s
g = 9,81 m/s2
d = απόσταση µεταξύ της κεντρικής γραµµής της απαγωγής και του
στρώµατος καπνού
To = Θερµοκρασία περιβάλλοντος οΚ.
Tc = Θερµοκρασία καπνού οΚ.
θ = Θερµοκρασία του καπνού πάνω από το περιβάλλον οC.
β = 1,3 για εξαερισµό δίπλα σε τοιχοποιία και 1,8 για εξαερισµό σε
απόσταση.

4.6.2 Ο ελάχιστος αριθµός σηµείων απαγωγής είναι λοιπόν αυτός που

εξασφαλίζει:
9 Ότι το Mcrit δεν θα ξεπεράσει την προβλεπόµενη τιµή.
9 Σε κανένα σηµείο δεν χρειάζεται ο καπνός να κινηθεί για
απόσταση µεγαλύτερη των 30 µέτρων, έτσι ώστε να φτάσει σε
σηµείο απαγωγής. Εάν υπάρχουν µεγαλύτερες αποστάσεις
τότε είναι πιθανό να κρυώσει το στρώµα του καπνού και
εποµένως; Την ανάµιξή του µε τον καθαρό αέρα. Τα
παραπάνω σηµεία απαγωγής πρέπει να τοποθετηθούν
συµµετρικά όσον αφορά τον χώρο αποθήκευσης του καπνού.

4.7 Υπολογισµός διαστάσεων του αγωγού – Προσδιορισµός της θερµοκρασίας

4.7.1. Απαγωγή µε τεχνητό ελκυσµό

Οι απαιτούµενες διαστάσεις του αγωγού είναι αυτές που µπορούν να
µεταφέρουν τον όγκο του καπνού που υπολογίστηκε στην παράγραφο
4.5. Oι απώλειες της πίεσης πρέπει να συνυπολογιστούν, και οι
αγωγοί πρέπει να λειτουργούν σε θερµοκρασία Το+θ όπως
αναφέρονται στην παράγραφο 4.5. Πρέπει να σηµειωθεί ότι όταν
γίνεται η απαγωγή του καπνού από δύο ή περισσότερα επίπεδα που
συνδέονται η µέγιστη θερµοκρασία καπνού είναι αυτή που βρίσκεται
στο τελευταίο επίπεδο. Εάν προβλέπεται σύστηµα καταιονισµού,
θεωρείται ότι θα µειωθεί η θερµοκρασία του και υπολογίζεται µέγιστη
αναπτυσσόµενη θερµοκρασία στους 250οC. Όταν τοποθετούνται
ανεµιστήρες τότε πρέπει να δούµε την απόδοσή τους σε σχέση µε την
πυκνότητα του αέρα. Εάν οι ανεµιστήρες συνδέονται µε αγωγούς µε
τα σηµεία απαγωγής τότε πρέπει να συνυπολογιστεί η απώλεια της
πίεσης µέσα στον αγωγό.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 12 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

4.7.2. Φυσικός αερισµός

Η διαστασιολόγηση αγωγών φυσικού αερισµού είναι πιο πολύπλοκη
από αυτή των ανεµιστήρων.
Α’ τρόπος : ακολουθήστε τη µέθοδο που αναφέρεται στο NFPA 204M.
Β’ τρόπος : Χρησιµοποίηση του Nomogram 3 – ref 3 ή
Γ’ τρόπος : Ακολουθήστε την παρακάτω µέθοδο:
Υπολογισµός χώρου : Av = {[M*T0,5*(288+T)0,5] / [54*(dθ)0,5]
Όπου
Μ = η µάζα πλεύσης του καπνού (Kg/s)
θ = η θερµοκρασία του καπνού πάνω από το περιβάλλον
Τ = 288 + θ
d = απόσταση µεταξύ της κεντρικής γραµµής του αγωγού και του
επιπέδου του καπνού (m).
Η παραπάνω εξίσωση υποθέτει ότι Ai = Av (επιφάνεια αερισµού).
Αν δεν ισχύει το παραπάνω τότε χρησιµοποιήστε τον τύπο:
Av = {[M*T0,5*(288* av/Ai)0,5] / [54*(dθ)0,5]
Συνεχίστε έως ότου Αv = av και αυτή θα είναι η απαιτούµενη
επιφάνεια αερισµού σε m2.
∆’ τρόπος : Μία παραλλαγή του ανωτέρω τύπου
Αv = (Ai * M * T) / {(2916 * Ai2 * dθ) – (288 * M2 * T)}0,5

4.8 Άλλοι παράγοντες υπολογισµού

4.8.1 Αέρας προσαγωγής

Ο όγκος των καπναερίων που διώχνεται από το κτίριο πρέπει να
αντικατασταθεί από φρέσκο αέρα, ο οποίος πρέπει να εισάγεται
τουλάχιστον 1,5 µέτρα κάτω από την επιφάνεια του στρώµατος του
καπνού. Πρέπει να εξασφαλισθούν τα παρακάτω:
9 Εάν ο φρέσκος αέρας εισάγεται από τις πόρτες – παράθυρα κτλ.
τότε πρέπει να ανοίγουν αυτόµατα µε την ενεργοποίηση του
µηχανισµού απαγωγής.
9 Η προσαγωγή του αέρα γίνεται από στόµια τοποθετηµένα ώστε να
ανεώνεται ο αέρας (φυσικά ή τεχνητά).
9 Τα σηµεία προσαγωγής τοποθετούνται µακρυά από τα σηµεία
απαγωγής.
9 Η ταχύτητα προσαγωγής πρέπει να είναι ή µικρότερη από 3m/s για
τον φυσικό τρόπο ή η ένταση του ανεµιστήρα να αυξηθεί έως να
αντισταθµίσει την ατµόσφαιρα, χωρίς η ταχύτητα να ξεπερνά τα
5m/s. Όπου οι πόρτες – παράθυρα κτλ. δεν µπορούν να
εξασφαλίσουν την εισαγωγή του φρέσκου αέρα 1,5 µέτρα
χαµηλότερα από το στρώµα καπνού τοποθετήστε πυροκουρτίνα, ή
κάποια άλλη εφαρµογή έτσι ώστε να µην υπάρχει ανάµιξη του
αέρα.

Σχέδιο 4

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 13 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

4.8.2 Ένα σύστηµα απαγωγής καπναερίων µε τεχνητό ελκυσµό πρέπει να

λειτουργεί αυτόµατα µε την ενεργοποίηση:
9 Του συστήµατος πυρανίχνευσης το οποίο είναι σχεδιασµένο
σύµφωνα µε αναγνωρισµένα πρότυπα
9 Συστήµατος καταιονισµού
Η καταστολή της φωτιάς και ο αποκαπνισµός πρέπει να λειτουργούν ή
αυτόµατα (όπως αναφέρεται παραπάνω) ή χειροκίνητα από την οµάδα
καταστολής της πυρκαγιάς (Πυροσβεστική Υπηρεσία).
Για την περίπτωση λανθασµένης ενεργοποίησης από το σύστηµα
πυρανίχνευσης, πρέπει να υπάρχουν ανιχνευτές καπνού σε δύο
διαφορετικά σηµεία του χώρου έτσι ώστε µε την ενεργοποίησή τους να
λειτουργήσουν τα παραπάνω συστήµατα.
Εάν απαιτείται για την ασφάλεια των ανθρώπων, µπορεί να
ενεργοποιείται φυσικό σύστηµα αποκαπνισµού ή µπορεί να
τοποθετηθεί σύστηµα τεχνητού ελκυσµού ή η χρήση πυροκουρτίνων.
Οι ανεµιστήρες αποκαπνισµού πρέπει να έχουν ηλεκτροδότηση από
πυράντοχα καλώδια κατά BS6207 – Part1 ή κατηγορίας BS6387
(CWZ cable). Εναλλακτικά τα καλώδια πρέπει να αποµονωθούν από
άλλες παροχές και να οδεύουν σε πυράντοχο αγωγό καλωδίων.

4.8.3 Κατασκευή αγωγού

Ο αγωγός για την απαγωγή του καπνού πρέπει να αντέχει στην
θερµοκρασία που αναπτύσσεται, όπως αυτή υπολογίζεται στην
παράγραφο 4.5, καθώς και στην περίπτωση όπου διέρχεται από ένα
πυράντοχο χώρισµα. Η εµπειρία έδειξε ότι η γνωστή µέθοδος
κατασκευής αγωγών από γαλβανισµένο µέταλλο µπορεί να αντισταθεί
έως την θερµοκρασία των 400ο C, µε την προϋπόθεση ότι δεν
χρησιµοποιείται αλουµίνιο, εύφλεκτα σφραγιστικά και συνδετικά µε
χαµηλή θερµοκρασία τήξης. Οι παραπάνω αγωγοί χρησιµοποιούνται
στην απαγωγή καπνού σε κτίρια όπου υπάρχει σύστηµα ενεργητικής
πυροπροστασίας (Sprinklers), και δεν αναπτύσσονται υψηλές
θερµοκρασίες. Σε διαφορετική περίπτωση είναι απαραίτητη η
εφαρµογή της κατασκευής πυράντοχου αγωγού (βλέπε παράγραφο
4.9), καθώς και όταν επιθυµείται η διαµερισµατοποίησή του.
Μία παραδοχή που ισχύει παγκοσµίως είναι ότι σε περίπτωση φωτιάς,
ο µελετητής πρέπει να προβλέψει την σωστή αντίδραση των
οικοδοµικών υλικών του κτιρίου χωρίς την ενεργοποίηση των
sprinklers, ακόµη και αν προβλέπονται στο σχεδιασµό του κτιρίου. Γι’
αυτό τον λόγο όταν υπάρχει διέλευση αγωγού αποκαπνισµού ή
αερισµού από ένα πυροδιαµέρισµα είναι απαραίτητο να εξασφαλιστεί
η εµπόδιση της φωτιάς και του καπνού να περάσουν από τον ένα χώρο
στον άλλο. Για συνηθισµένους αεραγωγούς ένας από τους παρακάτω
τρόπους µπορεί να χρησιµοποιηθεί:
9 Επένδυση µε πυράντοχες πλάκες του µεταλλικού αγωγού.
9 Κατασκευή του αεραγωγού από ειδικές πυράντοχες πλάκες.
9 Τοποθέτηση Fire – Dumpers για την εµπόδιση εξάπλωσης του
καπνού και της φωτιάς, όπου τα όρια του πυροδιαµερίσµατος
είναι κλειστά (δεν ενδείκνυται για σύστηµα αποκαπνισµού).

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 14 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Όταν απαιτείται η καλή λειτουργία των αγωγών, τότε αυτοί πρέπει να

αποτελούν ανεξάρτητο πυροδιαµέρισµα (προτεινόµενη µέθοδος 1 &2).
∆ιατήρηση πυρ/σµάτων µε πυράντοχο αγωγό αποκαπνισµού (Τοµή)

Σχέδιο 5

Απαιτήσεις συστήµατος αποκαπνισµού (Τοµή)

Σχέδιο 6

Απαιτήσεις συστήµατος αποκαπνισµού (Κάτοψη)

Σχέδιο 7

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 15 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

4.9 Πυράντοχος αγωγός

Η αντίσταση στη φωτιά του αγωγού απαιτείται για τους παρακάτω λόγους
(βλέπε σχέδια 5, 6, 7) :
9 Εµπόδιση της φωτιάς µέσω του αγωγού να προσπελάσει από το ένα
πυροδιαµέρισµα στο άλλο.
9 Να αποτρέψει την φωτιά από τον εξωτερικό χώρο να µπει µέσα στον
αγωγό και εποµένως να µεταφερθεί (µέσω π.χ. σχάρας προσαγωγής
αέρα) σε άλλο πυροδιαµέρισµα.
9 Να σταµατήσει την φωτιά από τον χώρο να µπει στον αγωγό και να
επεκταθεί σε άλλο πυροδιαµέρισµα.
Στις περισσότερες περιπτώσεις θα απαιτηθεί η προστασία του αγωγού τόσο
από εξωτερική επίδραση, όσο και από τον αγωγό προς τον κτιριακό χώρο
(αµφίπλευρα). Υπάρχουν και περιπτώσεις σχεδιασµού όπου µπορεί να
απαιτηθεί η εµπόδιση επέκτασης της φωτιάς µόνο από µέσα προς τα έξω.

Απαιτήσεις συστήµατος αποκαπνισµού (Τοµή).

Σχέδιο 8

Ο χρόνος πυραντίστασης ενός αγωγού, µπορεί να ποικίλει, αν και τις

περισσότερες φορές ακολουθεί τον χρόνο που ορίζεται στο πυροδιαµέρισµα
που βρίσκεται.

Απαιτήσεις συστήµατος αποκαπνισµού σε σχέση µε το δείκτη

πυραντίστασης του κτιρίου (Τοµή).

Σχέδιο 9

4.9.1 Κριτήρια απόδοσης πυράντοχου αγωγού

Τα Βρετανικά πρότυπα, BS 476 – Part 24/1987, ορίζουν την µέθοδο

υπολογισµού του δείκτη πυραντίστασης, σε αγωγούς αερισµού,
αποκαπνισµού, κτλ. Τα κριτήρια είναι:
9 Σταθερότητα.
9 Ακεραιότητα.
9 Μόνωση.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 16 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Ένας πυράντοχος αγωγός είναι δεδοµένο ότι θα αποτύχει, όσον αφορά

την σταθερότητα, αν συµβαίνει ένα από τα παρακάτω:
1. Μέσα σε φούρνο δοκιµής, εκτεθειµένος σε εξωτερική φωτιά,
καταρρέει και δεν πληρεί πλέον την καλή του λειτουργία.
2. Εάν το µήκος του αγωγού Α (όπως αναφέρεται στα BS476) ή
το µήκος του αγωγού που εκτίθεται σε φωτιά αµφίπλευρα (Β
κατά BS476), µέσα στον χώρο πειραµατικής δοκιµής
καταρρεύσει.
Σε περίπτωση που παρατηρηθούν σχισµές ή τρύπες στην διάρκεια του
πειράµατος τότε δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις ακεραιότητας.
Το κριτήριο της µόνωσης δεν ισχύει αν στην µη εκτεθειµένη πλευρά
αναπτύσσεται θερµοκρασία µεγαλύτερη από:
1. 140ο C ως µέση τιµή.
2. 180ο C ως µέγιστη τιµή σε κάποιο σηµείο του αγωγού.
Μία ακόµη απαίτηση για τους αγωγούς αποκαπνισµού είναι ότι πρέπει
να διατηρήσει το 75% της αρχικής του διατοµής, έως το πέρας της
δοκιµής.

4.9.2 Μόνωση
Σε κάποιες περιπτώσεις ακόµα και σε πυράντοχους αγωγούς δεν
απαιτείται η πλήρης µόνωση όπως αυτή ορίζεται παραπάνω.
Απαιτήσεις µόνωσης αγωγού αποκαπνισµού (Τοµή).

Σχέδιο 10
Παρ’ όλα αυτά είναι απαραίτητο το κριτήριο της µόνωσης αν:
1. Ο αγωγός διέρχεται από µέσα ή εξόδους διαφυγής.
2. Ο αγωγός είναι ή µπορεί να έρθει σε επαφή µε εύφλεκτα υλικά.
Είναι επίσης πολύ σηµαντικό να εξασφαλισθεί ότι τα υλικά
ηχοµόνωσης ή θερµοµόνωσης σε περίπτωση φωτιάς δεν θα φθάσουν
στο σηµείο ανάφλεξης.

4.9.3 Πυροφραγµός
Όταν κάποιος αγωγός διέρχεται από ένα πυράντοχο τοίχο ή δάπεδο,
πρέπει να προβλέπεται η χρήση συστηµάτων πυροφραγής, όπως στην
περίπτωση διαστολής µεταλλικού µη πυροπροστατευµένου αγωγού
(περιµετρικά). Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί όταν υπάρχει
πυράντοχος αγωγός σε ένα πυροδιαµέρισµα και µη-πυράντοχος σε
γειτονικό. Η αλλαγή της διατοµής ή η κατάρρευση του µη
πυράντοχου αγωγού µπορεί να δηµιουργήσει οδό διέλευσης της
φωτιάς.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 17 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

4.10 Κατασκευή πυράντοχου συστήµατος απαγωγής καπναερίων

Η πυραντίσταση ενός αγωγού απαγωγής, µπορεί να επιτευχθεί µε τους
παρακάτω τρόπους:

4.10.1 Εγκιβωτισµός µε πυράντοχο υλικό

Ο µεταλλικός αγωγός µπορεί να επενδυθεί εξωτερικά µε πυράντοχες
πλάκες, οι οποίες παρέχουν τον επιθυµητό χρόνο πυραντίστασης, ενώ
σε πολυώροφα κτίρια δηµιουργούνται ανεξάρτητα πυροδιαµερίσµατα.
Στην ανωτέρω κατασκευή δεν πρέπει να περιέχονται υλικά ή παροχές
που θα επηρεάζονται από τις αναπτυσσόµενες θερµοκρασίες.

4.10.2 Επένδυση µεταλλικού αγωγού µε πυράντοχες πλάκες.

Ο αγωγός µπορεί να έχει από την αρχή την επιθυµητή πυραντίσταση, ή
να επενδυθεί µε ειδικό πυράντοχο υλικό.
Επένδυση αγωγού µε πυράντοχες πλάκες

Σχέδιο 11
Στην πράξη ένας πυράντοχος αγωγός απαγωγής καπναερίων µπορεί να
κατασκευαστεί µε:
1. γαλβανισµένο µέταλλο µε πρόσθετη προστασία
2. πυράντοχες πλάκες (π.χ. πυριτικού ασβεστίου)
3. κατάλληλο αυτοφερόµενο πυράντοχο αγωγό

4.10.3 Γαλβανισµένο µέταλλο µε πρόσθετη προστασία

Αυτή είναι η συνηθέστερη εφαρµογή κατασκευής πυράντοχου
αγωγού. Χρόνος πυραντίστασης έως και 4 ώρες µπορεί να επιτευχθεί
για επίδραση από εξωτερική ή εσωτερική φωτιά, τοποθετώντας το
ανάλογο πάχος ειδικής πυράντοχης πλάκας από πυριτικό ασβέστιο, µε
τα ανάλογα καρφωτικά και συνδέσεις. Οι µελετητές πρέπει να
ακολουθούν τις οδηγίες του προµηθευτή όπως αυτές ορίζονται από τον
πειραµατικό έλεγχο πιστοποιηµένου εργαστηρίου.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 18 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Αυτοφερόµενος αγωγός µε πυράντοχες πλάκες

Σχέδιο 12

4.10.4 Πυράντοχη πλάκα

Εάν είναι απαραίτητη η επένδυση µε πυράντοχες πλάκες τότε είναι πιο
οικονοµικό να κατασκευαστεί ο αγωγός από την αρχή µε το
συγκεκριµένο υλικό. Οι µελετητές πρέπει να ακολουθούν τον τρόπο
κατασκευής όπως αυτός ορίζεται από το test – report (βλέπε σχέδιο 12
– έως 4 ώρες χρόνος πυραντίστασης).

4.10.5 Κατάλληλα συστήµατα αποκαπνισµού

Υπάρχουν αρκετά συστήµατα αγωγών τα οποία µελετήθηκαν ως
αγωγοί αποκαπνισµού, και πρέπει να έχουν στοιχεία ελέγχου, οδηγό
τρόπου κατασκευής µε λεπτοµέρειες, πιστοποίηση πυραντοχής για τον
επιθυµητό χρόνο, και την ικανότητα εφαρµογής σε συγκεκριµένη
κτιριακή θέση.

4.10.6 Στηρίξεις
Ο αγωγός δεν πρέπει να καταρρεύσει έτσι ώστε να διατηρήσει τα
κριτήρια της σταθερότητας και της ακεραιότητας. Για να
διασφαλιστεί αυτό πρέπει να υπάρχουν στηρίξεις ικανές να φέρουν τα
φορτία που θα αναπτυχθούν σε περίπτωση φωτιάς, χαλύβδινες µη
πυροπροστατευµένες, όπου η τάση δεν πρέπει να ξεπερνά τα όρια που
αναφέρονται στον πίνακα 4.10.6

Πίνακας 4.10.6
Μέγιστη τάση µη-πυροπροστατευµένων στηρίξεων
Απαιτούµενος χρόνος πυρ/σης Μέγιστη επιτρεπόµενη τάση
(Minutes) (Nt / mm2)
30 18
60 10
90 10
120 10
180 6
240 6
Εάν πρέπει να αναπτύσσονται µεγαλύτερα φορτία από τα ανωτέρω
τότε απαιτείται η επένδυση των στηρίξεων.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 19 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

5.0 Οδηγός σχεδιασµού για διαφορετικούς τύπους κτιρίων

Οι γενικές οδηγίες που αναφέρονται στην παράγραφο 4.0 εφαρµόζονται σε όλους

τους τύπους κτιρίων. Μία πιο αναλυτική προσέγγιση δίνεται για τα παρακάτω
είδη κτιρίων:
1. Πολυώροφα γραφεία και κτίρια παρόµοιας χρήσης
2. Αποθήκες
3. Υπόγειοι χώροι στάθµευσης
4. Κτίρια µικτής χρήσης
5. Εµπορικά κέντρα
Εάν µελετάτε έναν από τους παραπάνω τύπους κτιρίων, ακολουθείστε την
διαδικασία που αναφέρεται στην παράγραφο 4 και όπου το θεωρείτε απαραίτητο
συµβουλευθείτε τα παρακάτω :

5.1.1 Πολυώροφα γραφεία και κτίρια παρόµοιας χρήσης

Σχέδιο 13
5.1.2 Σε ένα πολυώροφο κτίριο είναι πολλές φορές αδύνατο να εκκενωθούν οι
όροφοι αµέσως µετά την εκδήλωση της φωτιάς. Αντίθετα, πολλές φορές
µελετάµε την σταδιακή αποχώρηση του πληθυσµού όπου ο όροφος που
εκδηλώνεται η φωτιά και ο υπερκείµενος εκκενώνονται άµεσα, ενώ οι
υπόλοιποι µε τις οδηγίες της πυροσβεστικής υπηρεσίας. Σε πολυώροφα
κτίρια η πλήρης εκκένωση του κτιρίου µπορεί να διαρκέσει πάνω από 60
λεπτά.
5.1.3 Η αποτροπή της µεταφοράς του καπνού σε χώρους όπου υπάρχουν ακόµα
άνθρωποι είναι απαραίτητη και αναγκαία στα κλιµακοστάσια από τα
οποία πραγµατοποιείται η διαφυγή των ενοίκων και η είσοδος της οµάδας
καταστολής. Το πρώτο επιτυγχάνεται χρησιµοποιώντας σύστηµα
αποκαπνισµού, το δεύτερο χρησιµοποιώντας ένα κλιµακοστάσιο υπό
πίεση. Ο συνδυασµός των δύο εφαρµογών µας δίνει ένα πλήρες σύστηµα
ελέγχου του καπνού.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 20 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

5.1.4 Η µέθοδος της υπερπίεσης δεν είναι αντικείµενο αναφοράς και µελέτης
στο συγκεκριµένο έντυπο αλλά το σύστηµα αποκαπνισµού µπορεί να
µελετηθεί σύµφωνα µε τις οδηγίες µας. Άλλες φορές ο αποκαπνισµός
γίνεται µέσω ανεξάρτητου συστήµατος ενώ άλλες φορές µετατρέποντας
το HVAC σε σύστηµα ελέγχου του καπνού. Για συστήµατα υπερπίεσης
µπορείτε να βρείτε λεπτοµέρειες στα British Standards 5558: Part 4/1978
ή στο Design of smoke control systems for buildings (USA)
5.1.5 Τα βασικά στοιχεία ενός συστήµατος αποκαπνισµού µε ζώνες ελέγχου
δίνονται στο σχέδιο 13. Υποθέτουµε ότι κάθε όροφος είναι ανεξάρτητο
πυροδιαµέρισµα. Η απαγωγή του καπνού γίνεται µέσω ενός κοινού
αγωγού ή φρεατίου µέχρι τον εξωτερικό χώρο. Συγχρόνως, τα fire
dampers λειτουργούν σε κάθε επίπεδο, εκτός αυτού που εξελίσσεται η
φωτιά. Εάν το σύστηµα ΗVAC ανακυκλώνει τον αέρα, το damper
επιστροφής είναι κλειστό για να αποφύγουµε την προσαγωγή καπνού
µέσω του καναλιού προσαγωγής, το οποίο πρέπει να λειτουργεί µε
φρέσκο αέρα.
5.1.6 Το αποτέλεσµα είναι ότι στο επίπεδο που εξελίσσεται η φωτιά θα
παρατηρηθεί υποπίεση σε σχέση µε τους άλλους ορόφους, άρα
αποφεύγεται η εξάπλωση του καπνού. Παράλληλα παρατηρείται ότι
φρέσκος αέρας θα εισρέει στον όροφο από φρεάτια σε κλιµακοστάσια
υπό πίεση.
5.1.7 Τα παρακάτω σηµεία σχεδιασµού πρέπει να αναφερθούν :
Α) Το σύστηµα δεν είναι σχεδιασµένο να παρέχει αποκαπνισµό, ενώ
θεωρείται ότι οι έξοδοι διαφυγής µπορούν να χρησιµοποιηθούν χωρίς να
απαιτηθεί ο έλεγχος το καπνού.
Β). Τα κανάλια απαγωγής και προσαγωγής πρέπει να κατασκευασθούν
µε πυραντοχή ίση µε αυτή των άλλων δοµικών στοιχείων του ορόφου έτσι
ώστε να εµποδιστεί η εξάπλωση από όροφο σε όροφο.
Γ). Το κανάλι απαγωγής πρέπει να λειτουργεί µε την υψηλότερη
αναµενόµενη θερµοκρασία, αλλά δεν χρειάζεται να λειτουργεί κάτω από
συνθήκες πυράντοχου ελέγχου.
∆). Ο χώρος που τοποθετείται ο µηχανισµός απαγωγής του καπνού
πρέπει να κατασκευασθεί σαν ανεξάρτητο πυροδιαµέρισµα και
ενδείκνυται να µην περιέχει άλλα µέσα ασφαλείας.
Ε). Η τροφοδοσία του HVAC πρέπει να εξασφαλίζεται µε εναλλακτική
παροχή. Τα καλώδια ηλεκτροδότησης και λειτουργίας των αγωγών και
των dampers πρέπει να είναι πυράντοχα και να οδεύουν σε
πυροπροστατευµένο κανάλι.
ΣΤ). Τα dampers καπνού και πυροφραγµού πρέπει να είναι ιδανικά
τοποθετηµένα. Συνίσταται damper τάξεως 1 κατά UL 555 S για την
προσαγωγή αέρα, όταν οι απώλειες είναι κρίσιµες, ενώ για τις υπόλοιπες
περιπτώσεις, µπορούν να χρησιµοποιηθούν dampers τάξεως 2,3 και 4. Η
χρήση damper µε υψηλές απώλειες για το σύστηµα αποκαπνισµού (τάξης
3 ή 4) σηµαίνει ότι περισσότερος αέρας θα εισέρχεται άρα απαιτείται
µεγαλύτερης διατοµής κανάλι και damper θα απαιτηθεί για την
επιθυµητή ποσότητα απαγωγής αέρα. Το κριτήριο θερµοκρασίας των
damper εξαρτάται από την θερµοκρασία των καπναερίων καθώς και από
τις προδιαγραφές πυραντοχής.
Ζ). Σε ψηλά κτίρια όπου οι ανεµοπιέσεις είναι υψηλές, τα συστήµατα
ελέγχου το καπνού είναι αποτελεσµατικά (π.χ. σπάσιµο εξωτερικών

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 21 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

κουφωµάτων), ενώ λειτουργούν όταν υπάρχουν συστήµατα µείωσης του

µεγέθους της φωτιάς (π.χ. καταιονιστήρας) µιας και µειώνεται η
πιθανότητα αστοχίας των εξωτερικών κουφωµάτων.
Η). Σε πολυώροφα κτίρια , η λειτουργία του συστήµατος µε ανιχνευτές
καπνού µπορεί να ενεργοποιήσει τον µηχανισµό σε λάθος επίπεδο.
Προτείνεται η λειτουργία του συστήµατος να ξεκινά µε αισθητήρες
θερµοκρασίας ή να ακολουθείται η µέθοδος του συστήµατος
καταιονισµού. Επίσης, προτείνεται η εποπτεία του συστήµατος από την
Πυροσβεστική Υπηρεσία όπως αναφέρεται στην παράγραφο 4.8.2.

5.1.8 Υπολογισµός απαιτούµενου όγκου απαγωγής

Στην παράγραφο 4 προτείνεται ο υπολογισµός του όγκου απαγωγής του
καπνού και της στρώσης του να υπολογίζεται µε την επόµενη εξίσωση :
M = 0,19 P y 3/2
Όπου Μ = η µάζα του καπνού (kg/s)
P = η περίµετρος της φωτιάς (Μ)
Υ = το ύψος από το δάπεδο έως το στρώµα καπνού
Υπάρχουν δυσκολίες ακολουθώντας αυτή τη µέθοδο, αφού δεν είναι
απαραίτητο και πρακτικό να προσδιορίζεται η ποσότητα του καπνού.
Είναι πιθανό, εάν δεν υπάρχουν «απώλειες» ο χώρος που εκδηλώνεται η
φωτιά να γεµίσει µε καπναέρια. Ο σκοπός του συστήµατος είναι να
αποτραπούν οι απώλειες, δηµιουργώντας διαφορά πίεσης όπου υπάρχουν
σηµεία «απωλειών» όπως πόρτες και δάπεδα. Ο υπολογισµός των
επιθυµητών ροών και διαφορών πίεσης, δεν µελετάται σε αυτό το έντυπο,
µπορεί όµως να υπολογισθεί µέσω του προγράµµατος ASCOS, αν και
στην πλειονότητα των περιπτώσεων, ροή απαγωγής µε έξι αλλαγές αέρα
κάθε ώρα από το επίπεδο της φωτιάς θα δώσει ένα αποδεκτό επίπεδο
υποπίεσης.

5.1.9 Θερµοκρασία του καπνού

Έχοντας υπολογίσει τον όγκο απαγωγής του καπνού, είναι εύκολο να
προσδιοριστεί η θερµοκρασία του καπνού αν έχει επιλεχθεί η καµπύλη
φωτιάς (βλέπε 4.2). Για κτίρια γραφείων µε καταιονιστήρες προτείνεται
φωτιά µε θερµοκρασία 1,5 MW, ενώ εάν δεν υπάρχει σύστηµα
καταστολής της φωτιάς είναι δύσκολο να προσδιοριστεί το µέγεθος της
φωτιάς. Εάν το κτίριο υποδιαιρείται σε πυροδιαµερίσµατα τότε η
θερµοκρασία της φωτιάς επιλέγεται από ένα διαµέρισµα (προτείνεται το
µεγαλύτερο).
Μία λογική προσέγγιση της µέγιστης απελευθερωµένης θερµότητας
δίνεται από τον τύπο :
Qmax = L / 1200
Όπου L το τελικό φορτίο της φωτιάς σε MJ
Tελικά, πρέπει να σηµειωθεί ότι ένα τέτοιο σύστηµα αποκαπνισµού, είναι
δύσκολο να λειτουργήσει αποτελεσµατικά αν το κτίριο δεν διαθέτει
καταιονισµό, ή εάν φωτιά µεγάλης έντασης εκδηλωθεί µε αποτέλεσµα να
σπάσουν τα εξωτερικά παράθυρα.

5.2 Αποθήκες

5.2.1 Σκοπός του συστήµατος

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 22 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Η κύρια χρήση ενός συστήµατος αποκαπνισµού σε αποθήκη, θα

βοηθούσε στην καταστολή της φωτιάς και στον περιορισµό της
καταστροφής. Τα µέσα και οι οδοί διαφυγής µπορούν να
χρησιµοποιηθούν και χωρίς τη χρήση συστήµατος αποκαπνισµού.

5.2.2 Αποθήκες ενός επιπέδου

Ο σχεδιασµός ενός φυσικού ή µηχανικού συστήµατος αποκαπνισµού,
όπως φαίνεται στο σχέδιο 14, αναφέρεται στην παράγραφο 4. Η
µεγαλύτερη δυσκολία στον σχεδιασµό τέτοιων συστηµάτων είναι ο
προσδιορισµός του µεγέθους της φωτιάς (βλέπε 4.2)

Σχέδιο 14

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 23 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

5.2.3 Αποθήκες πολυώροφες

Οι πολυώροφες αποθήκες, για τον σκοπό του αποκαπνισµού, µπορούν να

µελετώνται ως µία στοίβα µονώροφων αποθηκών, µε την προϋπόθεση ότι
εξασφαλίζεται αρκετό ύψος για την ανάπτυξη του στρώµατος καπνού και
ότι κάθε ένα επίπεδο είναι διαφορετικό πυροδιαµέρισµα. Το σχέδιο 15
δείχνει το προτεινόµενο σύστηµα, το οποίο δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί
σε πολύ υψηλά κτίρια όπου οι απώλειες µέσω του καναλιού είναι
µεγάλες.

Σχέδιο15
Σηµεία αναφοράς για τον σχεδιασµό είναι :
1. To κανάλι πρέπει να είναι πυράντοχο έτσι ώστε να εξασφαλίζει τη
διαµερισµατοποίηση, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 4.2.3.
2. Οι ανεµιστήρες πρέπει να έχουν «διπλή – εναλλακτική» παροχή ενέργειας
από πυράντοχα καλώδια (βλέπε 4.8.2) και να λειτουργούν µε την µεγαλύτερη
θερµοκρασία καπνού, η οποία εµφανίζεται µε την εκδήλωση της φωτιάς στο
υψηλότερο επίπεδο.
3. Άλλα σηµεία για τον σχεδιασµό που αναφέρονται στην παράγραφο 5.1.6 δ
έως 5.1.6 ζ µπορούν να εφαρµοσθούν.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 24 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

5.3 Υπόγειοι Χώροι Στάθµευσης µε φυσική προσαγωγή και απαγωγή αερίων

(Τοµή)

Σχέδιο 16
5.3.1 Το µέγεθος της φωτιάς, στη µελέτη συστήµατος απαγωγής, προτείνεται
να έχει ως βάση ένα αυτοκίνητο µε πυροθερµικό φορτίο 1,5 MW για
χώρους µε σύστηµα καταιονισµού και φορτίο 3,0 MW για χώρους χωρίς
sprinklers.

5.3.2 Έχει διαπιστωθεί ότι σε χώρους στάθµευσης όπου ενεργοποιείται το

σύστηµα καταιονισµού, δηµιουργεί καπνό στο επίπεδο ακόµα και αν
υπάρχει σύστηµα απαγωγής καπναερίων. Εποµένως, είναι δύσκολο το
σύστηµα να παράσχει µία ζώνη ελεύθερη από καπνό, γι΄αυτό θεωρείται
σκόπιµη η χρήση ενός purging συστήµατος, το οποίο θα βοηθήσει τους
πυροσβέστες, µε την µείωση της θερµοκρασίας και τον έλεγχο της
φωτιάς, να µπορούν να καθαρίσουν το χώρο από τον καπνό.

5.3.3 Σε χώρους στάθµευσης δίχως σύστηµα καταιονισµού, το σύστηµα

απαγωγής µπορεί να µελετηθεί σύµφωνα µε τις οδηγίες της παραγράφου
4, χρησιµοποιώντας µία ζώνη για την καταστολή της φωτιάς ύψους 2,10
µέτρων.

5.3.4 Γενικά, απαιτείται η επένδυση τόσο του καναλιού προσαγωγής όσο και
αυτό της απαγωγής. Τα κανάλια πρέπει να σχεδιαστούν µε γνώµονα την
παράγραφο 4.8.3. Τα στόµια προσαγωγής πρέπει να είναι σε χαµηλή
στάθµη ανά επίπεδο ενώ αυτά της απαγωγής σε υψηλότερο και
οµοιόµορφα διανεµηµένα σε όλη την επιφάνεια του χώρου στάθµευσης.

5.3.5 Ο ορισµός του αριθµού και εποµένως το µέγεθος των καναλιών είναι στη
διάθεση το µελετητή, αρκεί να καλύπτουν τον απαιτούµενο όγκο
απαγωγής των καπναερίων και να µην ξεπερνούν την µέγιστη ταχύτητα
(βλ. 4.8.1) προσαγωγής. Επίσης, πρέπει να αντέχουν στην αναµενόµενη
αναπτυσσόµενη θερµοκρασία των αερίων, όπως αυτό περιγράφεται στην
παράγραφο 4.8.2.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 25 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

5.4 Κτίρια πολλαπλών χρήσεων µε αίθριο

Ένα αίθριο το οποίο ενώνει πολλά επίπεδα δηµιουργεί ένα φυσικό πέρασµα
για τον καπνό και η διάχυσή του γίνεται πολύ πιο γρήγορα από ένα κτίριο το
οποίο έχει κάθε όροφο ως ανεξάρτητο πυροδιαµέρισµα. Αυτή η εξάπλωση το
καπνού έχει τροµερή επίπτωση στον χρόνο εκκένωσης το κτιρίου, τις
ενέργειες της πυροσβεστικής υπηρεσίας καθώς και τις καταστροφές που θα
δηµιουργηθούν.

5.4.1 Σε κτίρια µε αίθριο είναι απαραίτητο να µελετούµε σύµφωνα µε

εξελιγµένα συστήµατα απαγωγής καπναερίων, νέας τεχνολογίας
συστήµατα ανίχνευσης και συναγερµού και καταιονισµού. Το ρίσκο σε
σχέση µε τη φωτιά ,εξαρτάται από παράγοντες όπως ο τύπος και η χρήση
του κτιρίου, ο αριθµός των κατοίκων / επισκεπτών, ο τύπος των
συστηµάτων πυροπροστασίας καθώς κα τα εφαρµοσµένα µέσα διαφυγής.
Νοσοκοµεία, γραφεία, καταστήµατα, εµπορικά κέντρα, κ.α., µπορούν να
σχεδιαστούν και να ενσωµατωθούν σε ένα ή περισσότερα αίθρια από τα
οποία το καθένα έχει διαφορετικά εµπόδια όσον αφορά τις εξόδους
διαφυγής. Τα γραφεία αποδεδειγµένα είναι χώροι χαµηλού κινδύνου
όσον αφορά την ανθρώπινη ζωή, ενώ τα κτίρια διασκέδασης και αγορών
εµπεριέχουν µεγάλο αριθµό επισκεπτών, οι οποίοι δεν γνωρίζουν τη δοµή
του κτιρίου, εποµένως πρέπει να µελετηθούν µε περισσότερη προσοχή.

5.4.2 Το B.R.E. (British Research Establishment) εξέδωσε πρόσφατα µία

µελέτη µε τίτλο «Design Approaches for smoke control in atrium
buildings» (BR 258), η οποία είναι παρόµοια µε την µελέτη
αποκαπνισµού για τα εµπορικά κέντρα µε τίτλο «Design principles form
smoke ventilation in enclosed shopping centers» (ΒR 186). Οι Μηχανικοί
µπορούν να σχεδιάζουν βασικές συνισταµένες ενός συστήµατος
εξαερισµού σε κτίρια µε αίθρια, εάν οι παράµετροι το κτιρίου είναι εντός
των πινάκων και γραφηµάτων σχεδιασµού, διαφορετικά οι υπολογισµοί
που περιλαµβάνονται στη µελέτη δεν µπορούν να εφαρµοσθούν, άρα οι
υπολογισµοί πρέπει να γίνουν από την αρχή.
Βασικές παράµετροι του BR 258 είναι οι παρακάτω :
Α). Η αρχή των τριών µεθόδων αποκαπνισµού σε αίθρια, σε σχέση µε 1)
το επίπεδο έναρξης της φωτιάς 2) την αποθήκευση καπνού κάτω από τους
εξώστες και 3) τη διάχυση των καπνών µέσω του αίθριου.
Β). Εκτίµηση της εισροής του καπνού µέσω ανοιγµάτων όπως οι βιτρίνες
των καταστηµάτων και η περιστροφή του στους διαδρόµους.
Γ). ∆ύο µέθοδοι προσέγγισης του εισερχόµενου καπνού στα κανάλια, µε
αποτέλεσµα των ανύψωση του διάκενου στο αίθριο.
∆). Μέθοδοι σχεδιασµού υποπίεσης συστηµάτων αποκαπνισµού.
Τέλος το αίθριο χρησιµοποιείται σαν παραποµπή για τον σχεδιασµό του
συστήµατος αποκαπνισµού σε κτίρια µε αίθριο.

5.4.3 Ένα ακόµα άρθρο που πραγµατεύεται τον αποκαπνισµό είναι το «Fire
Safety in Atrium Buildings» Οδηγός πυρασφάλειας Νο 2 από το LDSA
(London District Surveyors Association), το οποίο δίνει έµφαση στον
σχεδιασµό για την έγκριση των µέσων διαφυγής, ενώ διαχωρίζει τα µέτρα
πυροπροστασίας σε κτίρια τα οποία µπορούν να εκκενωθούν
(ολοκληρωτικά) και σε κτίρια στα οποία µπορεί να γίνει µερική

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 26 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

εκκένωση, ενώ µερικοί ένοικοι θα διαµείνουν για ένα συγκεκριµένο

χρόνο. Προβλέπεται επίσης ότι όλοι οι χώροι οι οποίοι δεν διαχωρίζονται
από το αίθριο είναι δυνατό να εκκενωθούν ταυτόχρονα, ενώ
διευκρινίζεται ότι σύστηµα ελέγχου του καπνού είναι απαραίτητο µε
σκοπό να :
1. Μειώσει την αναπτυσσόµενη θερµοκρασία του ορόφου και εποµένως
να περιορίσει την πιθανότητα αποτυχίας διαµερισµατοποίησης του
αίθριου (αν αυτό προβλέπεται)
2. Περιορίσει την διάχυση καπναερίων σε περίπτωση αστοχίας
εγκλεισµού των καπνών στο αίθριο.
3. Μεταφέρει πυροθερµικό φορτίο µε σκοπό τη µείωση της πιθανότητας
αστοχίας των µέτρων στους ορόφους πάνω από το επίπεδο που
εκδηλώνεται η φωτιά.
Συµπληρωµατικά, το σύστηµα αποκαπνισµού των επιπέδων απαιτείται
έτσι ώστε να αποτραπεί η πρόωρη διάχυση καπναερίων µέσα στο
αίθριο. Οι απαιτήσεις του αίθριου, µπορεί να οδηγήσουν σε
κατασκευή κλιµακοστασίων µεγάλου πλάτους, εάν προβλέπεται
µεγάλος αριθµός ανοιχτών καταστηµάτων, έτσι ώστε να εκκενωθούν
«ταυτόχρονα». Με την πρόβλεψη ενός καλοσχεδιασµένου συστήµατος
ελέγχου του καπνού, µπορεί να επιτύχουµε ικανοποιητικές συνθήκες
µέσα στο αίθριο και να µειώσουµε τον αριθµό των επιπέδων τα οποία
εξυπηρετούνται από ένα κλιµακοστάσιο (ως έξοδο διαφυγής).
Η απόλυτη προστασία ενάντια στις επιπτώσεις από την εκδήλωση µίας
φωτιάς ποτέ δεν µπορεί να επιτευχθεί µέσω του σχεδιασµού. Κτίρια
µε αίθριο πρέπει να αντιµετωπίζονται, έτσι ώστε να µην εµπεριέχουν
µεγαλύτερο κίνδυνο από κτίρια άλλου τύπου και χρήσης.

5.4.4 Η τελευταία διεθνής προσέγγιση µεθόδου σχεδιασµού κτιρίων µε αίθριο,

γίνεται από την CEN (European Union Standardization Committee), η
οποία περιέχει στοιχεία από µελέτες και πειράµατα που έγιναν στην
Βρετανία, στην οποία βρίσκεται σε εξέλιξη η νέα έκδοση των British
Standards για κτίρια µε αίθριο (BS 5588: Part 7).

5.4.5 Μεγάλος αριθµός κτιρίων σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε είτε µε

πλήρως διαµερισµατοποιηµένα αίθρια (µε την χρήση πυράντοχων
υαλοστασίων) είτε τελείως ανοιχτά µε κανένα µέτρο παρεµπόδισης από
το αίθριο στους άλλους ορόφους. Εάν εκδηλωθεί φωτιά σε κτίριο µε
ανοιχτό αίθριο, καυτά καπναέρια θα ανυψωθούν στην οροφή του
επιπέδου και θα διαχυθούν σε όλες τις πιθανές κατευθύνσεις, φθάνοντας
ακόµη και στο αίθριο µε τάση ανύψωσης, µε αποτέλεσµα την ανάµιξη
τους µε κρύο αέρα και την µείωση της θερµοκρασίας αλλά και την
αύξηση της µάζας και του όγκου τους. Φθάνοντας στο ανώτερο επίπεδο
(τελική στάθµη), τότε διαχέονται προς τα κάτω, σε οριζόντια κατεύθυνση,
µέσα στους ανοιχτούς χώρους, δηµιουργώντας µία ζώνη καπναεριών ανά
επίπεδο.

5.4.6 Μία σηµαντική ποσότητα καπνού και τοξικών αερίων, ανυψώνεται από
το επίπεδο της φωτιάς σε ανοιχτούς χώρους του αίθριου µε αποτέλεσµα,
τη σηµαντική µείωσή τους στο επίπεδο που εκδηλώνεται η φωτιά, άρα
την αύξηση του χρόνου για την εκκένωση του χώρου.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 27 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Εάν τα ανώτερα επίπεδα είναι «κλειστά» µε πυράντοχα υαλοστάσια, τότε

το αίθριο ανάλογα µε το µέγεθος και τον σχεδιασµό του γίνεται µια
δεξαµενή που περιέχει καπναέρια. Είναι αποδεκτό για τον σχεδιασµό ότι,
καπνός από φωτιά µεγέθους 1 ΜW εάν αναµιχθεί µε 75 m3 αέρα, λόγω
ορατότητας και τοξικότητας του καπνού, δεν θα µπορεί να διασφαλισθεί
η ασφαλής έξοδος εάν αυτή ισχύει για περιορισµένο χρόνο.

Σχέδιο 17
5.4.7 Κτίρια που περιέχουν αίθρια µπορούν να ταξινοµηθούν στις παρακάτω
κατηγορίες :
1. ΚΛΕΙΣΤΑ ΑΙΘΡΙΑ – διαχωρισµένα από όλα τα επίπεδα όπου
αναµένεται η εκδήλωση της φωτιάς, εκτός από το ισόγειο επίπεδο
i) πυράντοχη διαµερισµατοποίηση (π.χ. πυράντοχα
υαλοστάσια, βλ. σχ. 18).
ii) ∆ιαµερισµατοποίηση περιορισµένης ακαυστότητας αλλά
όχι πυράντοχη

Σχέδιο 18
2. ΜΕΡΙΚΩΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΙΘΡΙΑ - Επίπεδα πλησίον του ισογείου,
ενιαία µε το αίθριο ενώ τα ανώτερα είναι ανεξάρτητα
πυροδιαµερίσµατα, µε:

Σχέδιο 19

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 28 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Πυράντοχη διαµερισµατοποίηση, π.χ. πυράντοχα υαλοστάσια.

i) ∆ιαµερισµατοποίηση περιορισµένης ακαυστότητας αλλά
όχι πυράντοχη.
ii) ∆ιαµερισµατοποίηση περιορισµένης ακαυστότητας αλλά
όχι πυράντοχη

3. ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΙΘΡΙΑ
Κανένα µέτρο παρεµπόδισης µεταξύ του αίθριου και των ορόφων (βλ.
σχ.20)

Σχέδιο 20
Οι ισχύουσες διατάξεις και οδηγίες της Μ. Βρετανίας έχουν ήδη
αναφερθεί, ενώ συµπληρωµατικά οι παρακάτω γενικές οδηγίες µπορούν
να θεωρηθούν ως οδηγός για τον σχεδιασµό υψηλών κτιρίων µε αίθριο.

5.4.8 ΚΛΕΙΣΤΑ ΑΙΘΡΙΑ – Πυράντοχη διαµερισµατοποίηση εκτός του

ισογείου επιπέδου
i) Εάν το πυράντοχο χώρισµα προσφέρει ακεραιότητα
και µόνωση κατά BS 4765 – Part 22 ή σύµφωνα µε
άλλες διεθνείς προδιαγραφές, για τον απαιτούµενο
χρόνο, τότε δεν απαιτείται καµία παραπάνω
ενέργεια.
ii) Εάν το πυράντοχο χώρισµα προσφέρει µόνο
ακεραιότητα, τότε τα συστήµατα πυροανάσχεσης
πρέπει να σχεδιαστούν ώστε η θερµοκρασία να
είναι <300ο C έτσι ώστε να µειωθεί η πιθανότητα
θερµικής ακτινοβολίας στα επίπεδα του κτιρίου. Το
ανωτέρω επιτυγχάνεται είτε µε την εγκατάσταση
συστήµατος καταιονισµού είτε µε µέσα
αποκαπνισµού σχεδιασµένα να διατηρούν την
θερµοκρασία στο αίθριο µικρότερη των 300ο C .
Καµία άλλη ενέργεια δεν απαιτείται παρά να
συνάδει µε τις απαιτήσεις των κλασσικών (χωρίς
αίθριο) υπό µελέτη κτιρίων.
iii) Αίθριο µε χρήση άκαυστων αλλά µη πυράντοχων
υαλοστασίων

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 29 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

a. Το κτίριο πρέπει να διαθέτει σύστηµα

καταιονισµού(σε όλη την επιφάνειά του, µε
δεδοµένο αριθµό sprinklers ανά επιφάνεια).
b. Πρέπει να µελετηθεί και κατασκευαστεί
σύστηµα απαγωγής του καπνού και των
θερµών αερίων, έτσι ώστε στα επίπεδα πάνω
από αυτό που εξελίσσεται η φωτιά, η
θερµοκρασία να παραµείνει µικρότερη, είτε
από 300ο C ή από τη θερµοκρασία
καταστροφής του υαλοστασίου (λαµβάνεται
υπόψη η µικρότερη των δύο ανωτέρω τιµών).
c. Εάν το αίθριο έχει και σηµεία απαραίτητα για
την περιοδική εκκένωση, τότε πρέπει να
µελετηθεί σύστηµα απαγωγής των
καπναερίων µε τη δηµιουργία αρνητικής
πίεσης σε σχέση µε τα επίπεδα όπου δεν
έχουµε σε εξέλιξη την φωτιά.

5.4.9 ΜΕΡΙΚΩΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΙΘΡΙΑ

Η µελέτη θα γίνει σύµφωνα µε τα κλειστά αίθρια στους ορόφους –
πυροδιαµερίσµατα, ενώ πρέπει να τηρηθούν µέτρα προφύλαξης στα
επίπεδα που δεν έχουν διαχωριστεί από το αίθριο.
i) Ενεργή κατοίκηση – ενασχόληση (κινητή οικία µε
το κτίριο-π.χ. γραφεία). Εάν προβλέπεται
εκκένωση µίας φάσης µε σταθερά ανοίγµατα στις
εξόδους διαφυγής και δεδοµένες αποστάσεις, τότε
καµία ειδική πρόληψη για την έξοδο απαιτείται, µε
δεδοµένο ότι µη αποδεκτές καταστάσεις δεν θα
εξελιχθούν στους ανοιχτούς ορόφους για τον
προβλεπόµενο χρόνο εκκένωσης.
ii) Ενεργή κατοίκηση – ενασχόληση (κινητή αλλά µη
οικία µε το κτίριο – π.χ. καταστήµατα).
Προτείνεται η εκκένωση σε µία φάση, µε τη χρήση
συστήµατος ελέγχου του καπνού, η οποία θα
διατηρήσει το στρώµα του καπνού πάνω από το
υψηλότερο άνοιγµα, υποθέτοντας σταθερή την
ένταση της εξελισσόµενης φωτιάς. Εναλλακτικά,
µε συγκεκριµένο µέγεθος φωτιάς, άρα ο χρόνος
εκκένωσης µπορεί να υπολογιστεί και µε τη χρήση
συστήµατος αποκαπνισµού, διασφαλίζουµε ότι τα
επίπεδα του κτιρίου θα παραµείνουν βατά για τον
προβλεπόµενο χρόνο.
5.4.10 ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΙΘΡΙΑ
Ενεργή κατοίκηση – ενασχόληση (κινητή και οικία µε το κτίριο)
Για όλα τα πολυώροφα κτίρια, πρέπει να µελετάται και να
κατασκευάζεται σύστηµα ενεργητικής πυροπροστασίας µε sprinklers. Το
σύστηµα ελέγχου του καπνού πρέπει να σχεδιάζεται µε σκοπό τη
διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών για την ασφαλή έξοδο των
ανθρώπων, για χρόνο τουλάχιστον ίσο µε αυτόν που απαιτείται για την
εκκένωση του κτιρίου.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 30 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Μία εναλλακτική προσέγγιση είναι ο σχεδιασµός χώρων αναµονής, µε τη

χρήση τους ως ανεξάρτητα πυροδιαµερίσµατα ανά όροφο, ικανά να
εξυπηρετήσουν όλο τον πληθυσµό του ορόφου. Για κανονικές συνθήκες,
ο χώρος αναµονής µπορεί να χρησιµοποιείται ως γραφείο ή να εξυπηρετεί
άλλες ανάγκες µε την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει ο απαραίτητος χώρος
για την περίπτωση χρήσης του ως αίθουσα αναµονής. Εάν ακολουθηθεί
αυτή η στρατηγική, τότε το σύστηµα αποκαπνισµού πρέπει να µελετηθεί
ώστε να διατηρεί τον χώρο αναµονής µε θετική πίεση σε σχέση µε τον
χώρο του αίθριου, διασφαλίζοντας τη περίπτωση µη διάχυσης του καπνού
στο χώρο.

5.4.11 Πρόβλεψη για την πυρόσβεση

Για τις ενέργειες πυρόσβεσης και καθαρισµού από τον καπνό είναι κοινή
πρακτική η χρήση συστήµατος αποκαπνισµού, σχεδιασµένου να παρέχει
αέρα µεταβαλλόµενης ποσότητας µε έξι αλλαγές διεύθυνσης ανά ώρα.
Αυτό βασίζεται στον τελικό όγκο του αίθριου και την παρακείµενη
επιφάνεια του ορόφου.

5.5 ΕΜΠΟΡΙΚΑ ΚΕΝΤΡΑ

5.5.1 Οι απαιτήσεις ελέγχου του καπνού, στα εµπορικά κέντρα µε
περισσότερους από ένα ορόφους, αυξάνονται µιας και αντιµετωπίζονται
ως έξοδοι διαφυγής.

Σχέδιο 21

Σχέδιο 22

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 31 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

Η διαφυγή του καπνού από ένα κατάστηµα στο ισόγειο, θα έχει ως

αποτέλεσµα την ανάµιξη µε φρέσκο αέρα, την διόγκωση του καπνού και
εποµένως την εξάπλωσή του σε όλο τον χώρο σε σύντοµο χρονικό
διάστηµα, εκτός αν υπάρχει πρόβλεψη συστηµάτων καταιονισµού και
ελέγχου του καπνού.

5.5.2 Υπάρχουν δύο τρόποι προσέγγισης του ανωτέρω προβλήµατος

i) Η απαγωγή του καπνού από κάθε ένα κατάστηµα
έτσι ώστε να αποφύγουµε την διάχυσή του στο
κτίριο
ii) Η απαγωγή του καπνού από το ίδιο το κτίριο, µε
σκοπό τη διατήρηση των χώρων καθαρή για την
ασφαλή διέλευση των ανθρώπων.

5.5.3 Απαγωγή καπναερίων από κάθε κατάστηµα ξεχωριστά

Αυτή η µέθοδος απεικονίζεται στα σχέδια 21 και 22 και έχει δύο
σηµαντικά πλεονεκτήµατα :
1. O καπνός δεν διαχέεται στο κέντρο, άρα δεν απαιτείται από τους επισκέπτες η
εκκένωση του χώρου.
2. ∆εν απαιτούνται µεγάλες διαστάσεις καναλιών, όπως αν προβλεπόταν
αποκαπνισµός όλου του κτιρίου. Αυτό το σύστηµα είναι αποτελεσµατικό,
αλλά η σχεδίασή του περίπλοκη και το κόστος πιο µεγάλο απ΄ότι ένα
κλασσικό σύστηµα αποκαπνισµού ενός κτιρίου. Μερικά χρήσιµα στοιχεία για
τον σχεδιασµό του συστήµατος είναι :
i) Τα καταστήµατα πρέπει να έχουν σύστηµα καταιονισµού. Στη Μ.
Βρετανία ο σχεδιασµός βασίζεται σε φωτιά 5 MW, µε περίµετρο
12 µέτρων ελεγχόµενη από sprinklers.
ii) Για να µειωθεί το κοστολόγιο, χρησιµοποιείστε οµαδοποιηµένα
κανάλια και αεραγωγούς που θα εξυπηρετούν πολλά καταστήµατα
και η διάστασή τους να είναι ικανή για να εξυπηρετεί το κτίριο
στις µεγαλύτερες απαιτήσεις του. Η ενέργεια και καλωδίωση των
αεραγωγών πρέπει να είναι σύµφωνη µε την παράγραφο 4.8.2
iii) Κοινό κανάλι που διαπερνά τοίχους, όρια πυροδιαµερισµάτων,
πρέπει να είναι πυράντοχο ή επενδεδυµένο µε πυράντοχο υλικό
όπως αυτό περιγράφεται στην παράγραφο 4.9
iv) Τα dampers καπνού και φωτιάς είναι απαραίτητα όταν το κανάλι
σε ένα κατάστηµα εισέρχεται σε κοινό αγωγό αποκαπνισµού και
πρέπει να είναι κατασκευασµένο σύµφωνα µε UL 555 S τάξης Ι , ΙΙ
, ΙΙΙ ΙV (Σηµείωση : Dampers µε µεγαλύτερες απώλειες (τάξης ΙΙΙ
& IV ρίχνουν περισσότερο αέρα στο κανάλι αποκαπνισµού ,
εποµένως απαιτείται µεγαλύτερη διατοµή του αεραγωγού).
v) Υποτίθεται ότι τα µέσα διαφυγής σε ένα κατάστηµα είναι τέτοια
που επιτρέπουν στους κατοίκους να διαφύγουν πριν διαπιστωθεί
κίνδυνος. Ο βασικός σκοπός ενός συστήµατος αποκαπνισµού δεν
είναι να διατηρήσει µεγάλο στρώµα καπναερίων µέσα στο
κατάστηµα έτσι ώστε να λειτουργήσουν οι έξοδοι διαφυγής µέσα
στο κατάστηµα. Το επιτρεπτό στρώµα καπνού µπορεί να είναι
µικρότερο από 2,5 έως 3,0 µέτρα, από αυτό που ορίζεται στην
παράγραφο 4.3.2, αρκεί να διασφαλίζει την ασφαλή διέλευση των
ανθρώπων (ελάχιστο ύψος καθαρού αέρα 2,00 µέτρα)

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 32 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

5.5.4 Απαγωγή καπναερίων µέσω του εµπορικού κέντρου

Αυτή η µέθοδος απεικονίζεται στα σχέδια 23 & 24

Σχέδιο 23

Σχέδιο 24
H λεπτοµερής οδηγία BR 186 στη µία µέθοδο σχεδιασµού δίνεται παρακάτω:
i) Η ποσότητα του καπνού που παράγεται, αυξάνεται παράλληλα µε την
αύξηση του ύψους. ∆εν είναι πρακτικό εποµένως να χρησιµοποιούµε
αυτή τη µέθοδο για εµπορικά κέντρα µε περισσότερους από 2 ορόφους,
καθώς αυτή που περιγράφεται στην παράγραφο 5.4 είναι πιο ιδανική.
ii) Για να περιοριστεί η ποσότητα του καπνού που εισέρχεται στον καθαρό
αέρα, µπορούµε να βάλουµε σε κανάλι τον καπνό, έτσι ώστε να µειωθεί η
περίµετρος του. Αυτό µπορεί να γίνει χρησιµοποιώντας τη µέθοδο που
απεικονίζεται στο σχέδιο 24.
iii) Ο όγκος του καπνού µπορεί να υπολογισθεί είτε χρησιµοποιώντας τους
τύπους στην παράγραφο 1, είτε χρησιµοποιώντας τον παρακάτω τύπο :

M = 0,7 x (0,027 Q x L2)V3 x (Z+D) x {1+ 0,22 (Z+2D)}2/3

L
Όπου
Μ = Η µάζα ροής του καπνού σε kg/sec
Q = Παροχή θερµότητας της φωτιάς (σε KW)
L = Πλάτος της επιφάνειας (π.χ. αποστάσεις µεταξύ των καναλιών) σε Μ
Ζ = Ύψος ανάπτυξης από τη στάθµη του ανώτερου επιπέδου στη βάση
του στρώµατος του καπνού (σε Μ)
∆ = Το µισό ύψος του ισόγειου καταστήµατος (σε Μ)
Βλέπε παράγραφο 18
Σηµείωση : Αυτός ο τύπος υποθέτει θερµοκρασία περιβάλλοντος στους
20ο C.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 33 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

iv) Όσο πιο κοντά βρίσκονται τα παραπετάσµατα, τόσο µικρότερη η µάζα του
καπνού η οποία απαιτείται να απαχθεί, αλλά τόσο µεγαλύτερο το
απαιτούµενο πάχος του παραπετάσµατος ή της πυροκουρτίνας το οποίο
υπολογίζεται από τους πίνακες εργασίας Η.P. Morgan ή υπολογίζεται µε
την παρακάτω εξίσωση :
D = [M x Tc]0,67
[α x θ ½ x W]
όπου
D = το πάχος του στρώµατος καπνού π.χ. ελάχιστο πάχος του
πυροπετάσµατος / πυροκουρτίνας (σε Μ)
W = Πλάτος µεταξύ των πυροπετασµάτων / πυροκουρτίνων
α = 36 ή 78 εξαρτάται από τις παρεµποδίσεις στην κατεύθυνση ροής του
καπνού
v) Tο πλάτος των πυροπετασµάτων δεν πρέπει να είναι µικρότερο από την
όψη του καταστήµατος που εξυπηρετούν (βλέπε σχέδιο 25).

Σχέδιο 25

vi) Σε κατάστηµα µεγαλύτερο από 3.000 m2 µε ηλεκτρικό σύστηµα

απαγωγής, όπου εξελίσσεται φωτιά, ή 1000 m2 στην περίπτωση φυσικού
αερισµού µέσω του κτιρίου, τότε µπορεί να µειωθεί η θερµοκρασία του
καπνού µε αποτέλεσµα την πιο δύσκολη απαγωγή του. Σε αυτή την
περίπτωση, πρέπει να προβλεφθεί ανεξάρτητο σύστηµα απαγωγής για
τους ανωτέρω χώρους.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 34 από

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΠΑΓΩΓΗΣ ΚΑΠΝΑΕΡΙΩΝ

6.0 Περιορισµοί
Σε ψηλά αίθρια, παρατηρείται µεγάλη αύξηση της µάζας λόγω του ύψους του
στρώµατος καπνού, αυτό έχει ως αποτέλεσµα την ανεπιθύµητη απότοµη ψύξη των
καπναερίων. Η πείρα έδειξε ότι κρίσιµο σηµείο είναι µεταξύ 150 και 200 kg/s.
Σε αυτό το σηµείο, ένα σύστηµα αποκαπνισµού µπορεί να θεωρηθεί οικονοµικά
ασύµφορο.
Άλλη µία παράµετρος είναι η κατανοµή της θερµοκρασίας η οποία παρατηρείται σε
χώρους µε ψηλά αίθρια, όπου η θερµοκρασία στο ισόγειο είναι κατά πολύ µικρότερη
από αυτή στην οροφή του αίθριου, µε αποτέλεσµα την µείωση της
αποτελεσµατικότητας ενός συστήµατος πυρανίχνευσης µε αισθητήρες
τοποθετηµένους κάτω από την οροφή.
Η διάχυση του καπνού σε ένα αίθριο, κατά τη διάρκεια της φωτιάς θα είναι πιο ήπια
όσον αφορά την θερµοκρασία από αυτή στην οροφή του αίθριου η οποία είναι
αυξηµένη λόγω της επίδρασης της ηλιακής ενέργειας. Το στρώµα καπνού, εποµένως,
θα φθάσει την οροφή αργότερα µε αποτέλεσµα την καθυστερηµένη απαγωγή των
καπναερίων.
Ένα ακόµη πρόβληµα είναι η ψύξη των θερµών αερίων η οποία διαταράσσει το
στρώµα καπνού µε αποτέλεσµα να αυξάνει το επιθυµητό πάχος σχεδιασµού. Το
µέγεθος της αποθήκης καπνού είναι δεδοµένο, αλλά κάποια αίθρια δεν µπορούν να
περιοριστούν στα 1000 m2 έως 2600 m2 όπως προαναφέραµε, µιας και όταν
αυξάνεται η απόσταση, τόσο αυξάνονται και οι θερµοκρασιακές απώλειες.
H µεγάλη κίνηση του αέρα, όπως αυτή που περιγράφεται στην παράγραφο 4.8,
µπορεί να προκαλέσει κίνηση προς τα κάτω και ψύξη του στρώµατος του καπνού.
Η ελάχιστη θερµοκρασία µεταξύ 15ο και 20ο πάνω από αυτή του περιβάλλοντος,
µπορεί να θεωρηθεί ως οδηγός, ενώ θερµοκρασίες κάτω από αυτή, µπορεί να
θεωρηθούν ανεπιθύµητες.
Ποιο από τα δύο µέτρα θα µελετηθεί πρώτα, εξαρτάται από τη γεωµετρία του κτιρίου,
αν και η πείρα προτείνει ότι το ύψος, πάνω από το επίπεδο που εξελίσσεται η φωτιά,
δεν πρέπει να ξεπερνά τα 8 έως 12 µέτρα.

ΠΑΘΗΤΙΚΗ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ 35 από