∆ηµήτρης Αλ.

Κατσα̟ρακάκης

∆ιαστασιολόγηση
γεωθερµικού εναλλάκτη
Πρόγραµµα ∆ιά Βίου Μάθηση

Καινοτόµες Τεχνολογίες Εφαρµογών Α.Π.Ε.

και Εξοικονόµησης Ενέργειας

Συνδιοργάνωση:
Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.Ι. Κρήτης
Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.Ι. Πειραιά
Τµήµα Μηχανολόγων Μηχανικών Τ.Ε.Ι. Αθήνας
Μεγέθη υ̟ολογισµού

Η µελέτη για την κάλυψη των αναγκών ενός κτηρίου µε
γεωθερµική αντλία θερµότητας περιλαµβάνει σαν πρώτο
βήµα τον υπολογισµό του απαιτούµενου βάθους των
γεωτρήσεων που θα χρειαστούν (κάθετος εναλλάκτης) ή το
µήκος του σωληνώσεων που θα απαιτηθούν (οριζόντιος
εναλλάκτης).

Στη συνέχεια υπολογίζονται τα λοιπά µεγέθη της
εγκατάστασης, τα οποία είναι:
 ισχύς αντλίας θερµότητας
 διάµετρος και υλικό σωληνώσεων
∆ιαστασιολόγηση κάθετου
εναλλάκτη
Μεγέθη υ̟ολογισµού

Η µελέτη για την κάλυψη των αναγκών ενός κτηρίου µε
γεωθερµική αντλία θερµότητας περιλαµβάνει σαν πρώτο
βήµα τον υπολογισµό του απαιτούµενου βάθους των
γεωτρήσεων που θα χρειαστούν (κάθετος εναλλάκτης) ή το
µήκος του σωληνώσεων που θα απαιτηθούν (οριζόντιος
εναλλάκτης).

Στη συνέχεια υπολογίζονται τα λοιπά µεγέθη της
εγκατάστασης, τα οποία είναι:
 ισχύς αντλίας θερµότητας
 διάµετρος και υλικό σωληνώσεων.
Χαρακτηριστικά κάθετου εναλλάκτη

Ο κάθετος γεωθερµικός εναλλάκτης 2 σηµαντικά
πλεονεκτήµατα σε σχέση µε τον οριζόντιο γεωθερµικό
εναλλάκτη:
 Σε µεγάλα βάθη η θερµοκρασία του εδάφους παραµένει
σταθερή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους και ίση µε το
µέσο όρο των χειµερινών και θερινών µέσων
θερµοκρασιών της ατµόσφαιρας.
 Οι οριζόντιοι εναλλάκτες, παρόλο που είναι ευκολότερο
να εγκατασταθούν, απαιτούν σηµαντικά περισσότερη
περιοχή (περίπου 232,25m²/RT) από άλλους τύπους
εναλλακτών. Αντίθετα οι κάθετοι βρόχοι απαιτούν µόνο
περίπου 23,23 - 27,87m²/RT.
Βάθος γεώτρησης κάθετου εναλλάκτη

Το βάθος της γεώτρησης επηρεάζει άµεσα το κόστος του
συστήµατος. Μεγαλύτερο βάθος γεώτρησης σηµαίνει
µεγαλύτερες δαπάνες διάτρησης και µεγαλύτερο µήκος σωλήνα.

Εποµένως ο ακριβής υπολογισµός του βάθους γεώτρησης είναι
πολύ σηµαντικός στην επίτευξη µιας ακριβής εκτίµησης του
κόστους εγκατάστασης του συστήµατος.

Για µεγάλες (50RT και άνω) εφαρµογές, πρέπει να εξεταστεί το
χώµα ώστε να διαπιστωθούν ακριβώς οι ιδιότητες του εδάφους.

Το πλεονέκτηµα στη δοκιµή είναι ότι τα ακριβέστερα στοιχεία
εδάφους θα δώσουν στο σχεδιαστή ακριβείς πληροφορίες για τη
θερµική αγωγιµότητα, ώστε να µπορέσει να υπολογίσει µε
µεγαλύτερη ασφάλεια το απαιτούµενο βάθος γεώτρησης.

Εποµένως οι εδαφολογικές ιδιότητες, δηλαδή η αγωγιµότητα και
η θερµική διαχυτότητα, πρέπει να προέλθουν είτε από µια
δοκιµή στην περιοχή της εγκατάστασης (ground testing) είτε
από µια ακριβή εκτίµηση.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους

Για τον υπολογισµό του απαιτούµενου βάθους εφαρµόζεται η
µεθοδολογία που προτείνει η ASHRAE (American Society of
Heating, Refrigerating and Air Conditioning Engineers) και
περιγράφεται στην ακόλουθη αναφορά:
Steve Kavanaugh, Kevin Rafferty, Design of Geothermal
Systems For Commercial and Institutional Buildings ASHRAE,
Atlanta 1997.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Μέση ετήσια ροή θερµότητας

Σύµφωνα µε τη µεθοδολογία, αρχικά πρέπει να υπολογιστεί το
ακόλουθο µέγεθος qa, το οποίο ονοµάζεται «µέση ετήσια ροή
θερµότητας στο έδαφος»:

Cfc ⋅ q lc ⋅ EFLhoursc + Cfh ⋅ q lh ⋅ EFLhoursh

qa =
Ta
όπου:

qlc και qlh το ονοµαστικό ψυκτικό και θερµικό φορτίο του
κτηρίου αντίστοιχα σε Btu/h (το ψυκτικό φορτίο εισάγεται µε
αρνητικό πρόσηµο στην ανωτέρω σχέση)

EFLhoursc και EFLhoursh οι ισοδύναµες ώρες σε ολικό φορτίο ψύξης
και θέρµανσης ετησίως

Cfc και Cfh διορθωτικοί συντελεστές που σχετίζονται µε τους
συντελεστές COP και ΕΕR αντίστοιχα

Τa το ετήσιο χρονικό διάστηµα σε ώρες (8.760h).
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Ισοδύναµες ώρες θέρµανσης και ψύξης

Οι ισοδύναµες ώρες πλήρους φορτίου EFLhoursc και EFLhoursh
µπορούν να περιγραφούν ως το ποσό ωρών που θα
λειτουργούσε µε πλήρες φορτίο ένα σύστηµα σχεδιασµένο για
το µέγιστο φορτίο θέρµανσης κατά τη διάρκεια ενός έτους.
Υπολογίζεται ως εξής:
Ec Eh
EFLhoursc = & EFLhoursh =
q lc q lh
όπου:

qlc και qlh το ονοµαστικό (µέγιστο) ψυκτικό και θερµικό φορτίο
του κτηρίου αντίστοιχα

Ec και Eh οι ετήσιες καταναλώσεις ενέργειας σε ψύξη και
θέρµανση.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
∆ιορθωτικοί συντελεστής Cfc και Cfh

Οι διορθωτικοί συντελεστές Cfc και Cfh σχετίζονται µε τους
χαρακτηριστικούς συντελεστές ΕΕR και COP της αντλίας
θερµότητας αντίστοιχα. Οι τιµές τους, βάσει της µεθόδου της
ASHRAE, δίνονται από τον πίνακα:

∆ιορθωτικοί συντελεστές αντλιών θερµότητας

EER (ψύξη) Cfc COP (θέρµανση) Cfh
11,0 1,31 3,0 0,75
13,0 1,26 3,5 0,77
15,0 1,23 4,0 0,80
17,0 1,20 4,5 0,82
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα υ̟ολογισµού qa

Έστω:
 qlc = -22.520Btu/h
 qlh = 18.255Btu/h
 EFLhoursc = 1.100h
 EFLhoursh = 1.100h
 Cfc = 1,26
 Cfh = 0,76.

Αντικαθιστώντας στη σχέση υπολογισµού της µέσης ετήσιας
ροής θερµότητας έχουµε:
Cfc ⋅ q lc ⋅ EFLhoursc + Cfh ⋅ q lh ⋅ EFLhoursh
qa = ⇔
Ta
1,26 ⋅ ( −22.520Btu/h) ⋅ 1.100h + 0,76 ⋅ 18.255Btu/h ⋅ 1.100h
qa = ⇔
8.760h
q a = −1.820,95Btu/h
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
∆ιάµετρος σωλήνωσης εναλλάκτη
Εξωτερική Πάχος Θερµική Θερµική
Τύπος Υλικό διάµετρος τοιχώµατος αγωγιµότητα αντίσταση
(mm) (mm) (W/(m.K)) ((K.m)/W)
PE DN25 PN8 Πολυαιθυλένιο 25,0 2,0 0,42 0,066
PE DN32 PN8 Πολυαιθυλένιο 32,0 2,0 0,42 0,051
PE DN40 PN8 Πολυαιθυλένιο 40,0 2,3 0,42 0,046
PE DN50 PN8 Πολυαιθυλένιο 50,0 2,9 0,42 0,047
PE DN20 PN12 Πολυαιθυλένιο 20,0 2,0 0,42 0,085
PE DN25 PN12 Πολυαιθυλένιο 25,0 2,3 0,42 0,077
PE DN32 PN12 Πολυαιθυλένιο 32,0 3,0 0,42 0,079
PE DN40 PN12 Πολυαιθυλένιο 40,0 3,7 0,42 0,078
PE DN50 PN12 Πολυαιθυλένιο 50,0 4,6 0,42 0,077
SDR-11 3/4΄΄ Πολυαιθυλένιο 26,7 2,5 0,42 0,079
SDR-11 1΄΄ Πολυαιθυλένιο 33,4 3,0 0,42 0,075
SDR-11 1-1/4΄΄ Πολυαιθυλένιο 42,2 3,9 0,42 0,077
SDR-11 1-1/2΄΄ Πολυαιθυλένιο 48,3 4,4 0,42 0,076
SDR-11 2΄΄ Πολυαιθυλένιο 60,3 5,5 0,42 0,076
SDR-13 1΄΄ Πολυαιθυλένιο 28,6 2,2 0,22 0,121
SDR-13 1-1/4΄΄ Πολυαιθυλένιο 34,9 2,6 0,22 0,117
SDR-13 1-1/2΄΄ Πολυαιθυλένιο 41,3 3,1 0,22 0,118
SDR-13 2΄΄ Πολυαιθυλένιο 54,0 4,0 0,22 0,116
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
∆ιάµετρος σωλήνωσης εναλλάκτη

Η διάµετρος της σωλήνωσης έχει να κάνει µε τη µεταφερόµενη
ισχύ από τον κλιµατιζόµενο χώρο προς το έδαφος και την
παροχή του µέσου.

Η επιλογή της διαµέτρου είναι τέτοια, ώστε συναρτήσει της
απαιτούµενης µεταφερόµενης παροχής εντός των σωληνώσεων,
η ταχύτητα ροής να µην υπερβαίνει το 1 – 1,5m/sec, ώστε να
επιτυγχάνεται στρωτή ροή.

Η µεταφερόµενη θερµική ισχύς και η παροχή µάζας του
εργαζόµενου µέσου σχετίζονται µε τη σχέση:

& ⋅ C V ⋅ (t wi - t wo )
q lc = m (υπολογισµός βάσει ψύξης)

& ⋅ C V ⋅ (t wo - t wi ) (υπολογισµός βάσει θέρµανσης)

q lh = m
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
∆ιάµετρος σωλήνωσης εναλλάκτη
όπου:

m& η παροχή µάζας του νερού µέσα στη σωλήνωση

Cv = 4,184 KJoule/(kg·K) η ειδική θερµοχωρητικότητα του
νερού

twi η θερµοκρασία εισόδου του νερού στο γεωθερµικό εναλλάκτη

twο η θερµοκρασία εξόδου του νερού από το γεωθερµικό
εναλλάκτη.

Η απόλυτη τιµή της διαφοράς θερµοκρασίας ltwi-twol επιλέγεται

από την αντλία θερµότητας του συστήµατος συνήθως να ισούται
µε 4K.

Από τις ανωτέρω σχέσεις, δοθείσης της ltwi-twol και του θερµικού
φορτίου, υπολογίζεται τελικά η απαιτούµενη παροχή µάζας
εντός της σωλήνωσης.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
∆ιάµετρος σωλήνωσης εναλλάκτη

Από την παροχή µάζας υπολογίζεται η παροχή όγκου µε τη
σχέση:

& &
m
V=
ρ

Η ταχύτητα της ροής σχετίζεται µε τη διατοµή και τη διάµετρο
της σωλήνωσης από τη σχέση:

π ⋅ D 2
4 ⋅ &
V
& = u⋅A ⇔ V
V & = u⋅ ⇔u=
4 π ⋅ D2

Από την ανωτέρω σχέση επιλέγεται η διάµετρος της σωλήνωσης

ώστε η ταχύτητα ροής να µην υπερβαίνει το 1 – 1,5m/sec.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα ε̟ιλογής διαµέτρου

Έστω φορτίο ψύξης qlc =22.520Btu/h = 6,60kW

Παροχή µάζας:
q lc
& ⋅ C V ⋅ (t wi - t wo ) ⇔ m
q lc = m & = ⇔
C V ⋅ (t wi - t wo )
kJoule
6,60
sec kg
& =
m ⇔m
& = 0,394
kJoule sec
4,184 ⋅ 4K
kg ⋅ K
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα ε̟ιλογής διαµέτρου

Παροχή όγκου:

& &
m & 0,394kg/sec & = 0,394 ⋅ 10-3 m3/sec
V= ⇔V= ⇔ V
ρ 1.000kg/m3

Η συνολική αυτή παροχή όγκου θα διαµοιραστεί στις
γεωτρήσεις που θα διανοιχτούν και στους βρόγχους που θα
εγκατασταθούν σε κάθε γεώτρηση.

Ο αριθµός των γεωτρήσεων, µε βάση την ακολουθούµενη
µεθοδολογία, προκύπτει ίσος µε το φορτίο σε RT.

1RT = 3,517kW και 1RT = 12.000,503Btu/h.

Για το παράδειγµα που αναφέρθηκε:
 ψυκτικό φορτίο qlc = 22.520Btu/h = 1,877RT.
 άρα ο αριθµός των γεωτρήσεων επιλέγεται ίσος µε 2.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα ε̟ιλογής διαµέτρου

Αν επιπλέον επιλέξουµε να έχουµε διπλό βρόγχο σε κάθε
γεώτρηση, τότε η συνολική παροχή θα µοιραστεί σε τέσσερις
κατακόρυφους εναλλάκτες, οπότε θα προκύψει ίση µε:
& =V
V & /4 = 0,394 ⋅10-3 /4 m 3 /sec = 0,0985 ⋅10-3 m 3 /sec
βρ

Έστω ονοµαστική διάµετρος σωλήνωσης 1-1/2’’. Η εσωτερική

διάµετρος θα είναι:
di = 48,3mm - 2·4,4mm  di = 39,5mm

Ταχύτητα ροής:

4⋅V& 4 ⋅ 0,0985 ⋅ 10−3 m 3 / sec

u= ⇔u= ⇔ u = 0,080m / sec
π⋅D 2
π ⋅ 0,0395 m
2 2
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα ε̟ιλογής διαµέτρου

Aν επιλέξουµε σωλήνωση PE DN32 PN12, η εσωτερική
διάµετρος θα είναι:
di = 32mm - 2·3mm  di = 26mm

Ταχύτητα ροής:

4⋅V& 4 ⋅ 0,0985 ⋅ 10−3 m 3 / sec

u= ⇔u= ⇔ u = 0,122m / sec
π⋅D 2
π ⋅ 0,032 m
2 2
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Α̟αιτούµενο βάθος κάθετου εναλλάκτη

Ο υπολογισµός του απαιτούµενου βάθους γεώτρησης βάσει του
ψυκτικού φορτίου θα γίνει σύµφωνα µε τον τύπο:

q a ⋅ R ga + (Cfc ⋅ q lc ) ⋅ (R b + PLFm ⋅ R gm + R gd ⋅ Fsc )

Lc =
t wi + t wo
tg − − tp
2
όπου:

Rga, Rgm , Rgd : ισοδύναµες θερµικές αντιστάσεις εδάφους για
ετήσιο, µηνιαίο και ηµερήσιο παλµό αντίστοιχα (σε h—ft—°F/Btu)

Rb : θερµική αντίσταση σωλήνωσης - γεώτρησης (σε
h—ft—°F/Btu)

PLFm : ο µηνιαίος συντελεστής µερικού φορτίου

Fsc : ο συντελεστής θερµικών απωλειών του κυκλώµατος των
σωληνώσεων

tg : η θερµοκρασία του εδάφους (σε °F)
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Α̟αιτούµενο βάθος κάθετου εναλλάκτη

twi : η θερµοκρασία εισόδου του υγρού στη γεωθερµική αντλία
(σε °F)

two : η θερµοκρασία εξόδου του υγρού από τη γεωθερµική
αντλία (σε °F)

tp : διορθωτικός συντελεστής για τη θερµοκρασία εδάφους
λόγω της παρεµβολής παρακείµενων σωληνώσεων (σε °F)
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Α̟αιτούµενο βάθος κάθετου εναλλάκτη

Ο υπολογισµός του απαιτούµενου βάθους γεώτρησης βάσει του
θερµικού φορτίου θα γίνει αντίστοιχα σύµφωνα µε τον τύπο:

q a ⋅ R ga + (Cfh ⋅ q lh ) ⋅ (R b + PLFm ⋅ R gm + R gd ⋅ Fsc )

Lc =
t wi + t wo
tg − − tp
2
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµικές αντιστάσεις εδάφους

Οι ισοδύναµες θερµικές αντιστάσεις του εδάφους Rga, Rgm, Rgd
δίνονται από τις σχέσεις:
G f − G1 G1 − G 2 G2
R ga = R gm = R gd =
kg kg kg
όπου:

kg : η θερµική αγωγιµότητα του εδάφους σε
Btu/(hftοF)

G1, G2, Gf : συντελεστές που δίνονται από την παρακάτω
σχέση (i=1, 2, f):

G i = 0,0769 ⋅ ln (Foi ) + 0,0901

όπου:

Foi, i=1, 2, f αδιάστατοι αριθµοί Fourier.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµικές αντιστάσεις εδάφους

Ο αδιάστατος αριθµός Fourier ο οποίος αποδεικνύεται τελικά ότι
σχετίζεται µε τις θερµικές ιδιότητες του εδάφους δίνεται από τη
σχέση:
4 ⋅ ag ⋅ τ
Fo =
d2
όπου

ag : η θερµική διαχυτότητα του εδάφους σε ft2/ηµέρα

τ : χρονική κλίµακα (χρονικός παλµός) επίδρασης της
θερµοκρασίας του εδάφους από το γεωθερµικό εναλλάκτη σε
ηµέρες

d : η εσωτερική διάµετρος της σωλήνωσης του εναλλάκτη σε
ft.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµικές αντιστάσεις εδάφους

Η θερµική αγωγιµότητα kg και η θερµική διαχυτότητα ag του
εδάφους δίνονται από τον παρακάτω πίνακα της ASHRAE:
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµικές αντιστάσεις εδάφους

Η θερµοκρασία του εδάφους δεν µένει σταθερή.

Για τους οριζόντιους βρόχους, όπου ο σωλήνας είναι κοντά στην
επιφάνεια, η επίγεια θερµοκρασία αλλάζει εποχιακά.

Σε όλες τις περιπτώσεις, ο γεωθερµικός εναλλάκτης επηρεάζει τη
θερµοκρασία εδάφους ως εξής:
 Μακροπρόθεσµη Επίδραση. Αυτή είναι η αλλαγή στην επίγεια
θερµοκρασία κατά τη διάρκεια πολλών ετών. Για παράδειγµα,
η επίγεια θερµοκρασία µπορεί να αυξηθεί κατά 6°F σε 10 έτη
λόγω της θερµότητας που προστίθεται από τον εναλλάκτη.
 Ετήσια Επίδραση. Κατά τη διάρκεια ενός έτους, το φορτίο
θερµότητας σε ένα τοµέα γεώτρησης θα αλλάξει και αυτό θα
έχει επιπτώσεις στην επίγεια θερµοκρασία σε µηνιαία βάση.
 Βραχυπρόθεσµη Επίδραση. Το πραγµατικό ωριαίο φορτίο έχει
επίσης επιπτώσεις στη δυνατότητα του τοµέα των
γεωτρήσεων να διαλύσει την θερµότητα. Έτσι, η επίγεια
θερµοκρασία θα αλλάξει µε το ωριαίο φορτίο.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµικές αντιστάσεις εδάφους

Εποµένως οι τρεις αυτές χρονικές επιδράσεις πρέπει να
υπολογιστούν, ώστε να ληφθούν υπόψη οι µακροπρόθεσµες
αλλαγές θερµότητας στο χώµα που µπορούν να προκύψουν
κατά τη διάρκεια ζωής του συστήµατος και να βρεθεί έτσι
επακριβώς το απαραίτητο µήκος σωλήνων.

Έτσι εισάγονται οι τιµές αντίστασης Rga (ετήσια), Rgm (µηνιαία)
και Rgd (καθηµερινή), που είναι υπολογισµένες µε βάση τρεις
διαφορετικούς παλµούς:
 ένα δεκαετή παλµό των 3.650 ηµερών
 ένα µηνιαίο παλµό των 30 ηµερών
 ένα 6ωρο παλµό του 25% της ηµέρας.

Οι τρεις αυτοί χρόνοι ορίζονται ως εξής:
 τ1 = 3.650 ηµέρες
 τ2 = 3.650 + 30 = 3.680 ηµέρες
 τf = 3.650 + 30 + 0,25 = 3.680,25 ηµέρες.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµικές αντιστάσεις εδάφους

Τελικά ο υπολογισµός του αριθµού Fourier για τον κάθε παλµό
γίνεται σύµφωνα µε τους τύπους:

4 ⋅ a g ⋅ (τ f - τ1 )
Fo1 =
d2

4 ⋅ a g ⋅ (τ f - τ 2 )
Fo2 =
d2

4 ⋅ a g ⋅ τf
Fof =
d2
Παράδειγµα υ̟ολογισµού θερµικών
αντιστάσεων εδάφους

Έστω έδαφος µε τις ακόλουθες ιδιότητες:
 kg = 1,5 Btu/(h—ft—οF)
 ag = 1,4 ft2/ηµέρα
 d = 1,0in = 0,083ft (1ft = 12in).

Οι χρονικές σταθερές υπολογίζονται:
 τf – τ1 = 3.680,25 – 3.650 = 30,25 ηµέρες
 τf – τ2 = 3.680,25 – 3.680 = 0,25 ηµέρες
 τf = 3.680,25.

Οι τρεις αδιάστατοι αριθµοί Fourier προκύπτουν:
 Fo1 = 24.393,60
 Fo2 = 201,60
 Fof = 2.967.753,60.
Παράδειγµα υ̟ολογισµού
θερµικών αντιστάσεων εδάφους

Οι συντελεστές G υπολογίζονται από τη σχέση
Gi=0,0769ln(Foi)+0,0901:
 G1 = 0,8669
 G2 = 0,4982
 Gf = 1,2362.

Τελικά υπολογίζονται οι θερµικές αντιστάσεις του εδάφους από
τις σχέσεις ορισµού:
 Rga = 0,2461 (hftoF)/Btu
 Rgm = 0,2459 (hftoF)/Btu
 Rgd = 0,3321 (hftoF)/Btu.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Μηνιαίος συντελεστής µερικού φορτίου

Εκφράζει το ποσοστό λειτουργίας της εγκατάστασης ως προς
ισχύ και χρόνο, σε σχέση µε τη διαρκή λειτουργία της σε
ονοµαστικό φορτίο.

Εκτιµάται ως εξής για την περίπτωση ενός επαγγελµατικού
χώρου:
 Έστω ότι µία µονάδα δεν θα δουλεύει κατά τη διάρκεια της
νύχτας δηλαδή το 50% του χρόνου.
 Κατά τις υπόλοιπες 12 ώρες θεωρούµε ότι η µονάδα
λειτουργεί το 60% του χρόνου. Άρα τελικά ο εξοπλισµός θα
λειτουργούσε 30% των συνολικών ωρών αν ο χώρος
χρησιµοποιούνταν επτά ηµέρες την εβδοµάδα.
 Ο χώρος όµως χρησιµοποιείται 5 µέρες την εβδοµάδα κι έτσι
ο µηνιαίος συντελεστής µερικού φορτίου υπολογίζεται:
PLFm = 0,30  (5/7) = 0,21.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµική αντίσταση σωλήνωσης

Η θερµική αντίσταση της σωλήνωσης και της γεώτρησης είναι
συνάρτηση αφενός του υλικού και του πάχους της σωλήνωσης
και αφετέρου του υλικού πλήρωσης της γεώτρησης.

Εκφράζει την αντίσταση στη µεταφορά θερµότητας από το
ρευστό εντός του εναλλάκτη προ το έδαφος, διαµέσου της
σωλήνωσης και της γεώτρησης.

Η µεθοδολογία που ακολουθείται δίνει τους ακόλουθους πίνακες
για τον υπολογισµό της θερµικής αντίστασης σωλήνωσης –
γεώτρησης.

Μετατροπές µονάδων:
 1gallon = 3,785lt
 1gpm (gallon per minute) = 3,78510-3m3/60sec 
1gpm = 0,063110-3m3/sec.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµική αντίσταση σωλήνωσης
Στον ακόλουθο πίνακα δίνεται η θερµική αντίσταση σωλήνωσης σε
h·ft·oF/Βtu
∆ιάµετρος Παροχή Παροχή µίγµατος Παροχή µίγµατος Παροχή µίγµατος
σωλήνωσης SDR νερού άνω 20% γλυκόλης 20% γλυκόλης 20% γλυκόλης
τύπου U των 2 gpm 3 gpm 5 gpm 10 gpm
SDR 11 0,09 0,12 - -
3/4 in SDR 9 0,11 0,15 - -
SDR 40 0,10 0,14 - -
SDR 11 0,09 0,14 0,10 -
1 in SDR 9 0,11 0,15 0,12 -
SDR 40 0,10 0,16 0,11 -
SDR 11 0,09 0,15 0,12 0,09
1-1/4 in SDR 9 0,11 0,17 0,15 0,11
SDR 40 0,09 0,15 0,12 0,09
SDR 11 0,09 0,16 0,15 0,09
1-1/2in SDR 9 0,11 0,18 0,17 0,11
SDR 40 0,08 0,14 0,14 0,08
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµική αντίσταση σωλήνωσης
∆ιόρθωση θερµικής αντίστασης. Κίτρινο φόντο: δεν συνιστάται.
Αγωγιµότητα εδάφους
0,9 1,3 1,7
(Βtu/(h·ft·oF)
Αγωγιµότητα υλικού
πλήρωσης γεώτρησης 0,5 2 0,5 1 2 0,5 1
(Βtu/(h·ft·oF)
∆ιάµετρος γεώτρησης 4 in
3/4 in σωλήνωση τύπου U 0,11 -0,05 0,14 0,03 -0,02 0,17 0,05
1 in σωλήνωση τύπου U 0,07 -0,03 0,09 0,02 -0,02 0,13 0,04
∆ιάµετρος γεώτρησης 5 in
3/4 in σωλήνωση τύπου U 0,14 -0,06 0,18 0,04 -0,04 0,21 0,06
1 in σωλήνωση τύπου U 0,11 -0,04 0,14 0,03 -0,02 0,16 0,05
1-1/4 in σωλήνωση τύπου U 0,06 -0,03 0,09 0,02 -0,02 0,12 0,04
∆ιάµετρος γεώτρησης 6 in
3/4 in σωλήνωση τύπου U 0,18 -0,07 0,21 0,04 -0,05 0,24 0,07
1 in σωλήνωση τύπου U 0,14 -0,06 0,17 0,03 -0,04 0,21 0,06
1-1/4 in σωλήνωση τύπου U 0,09 -0,04 0,12 0,03 -0,02 0,15 0,05
1-1/2 in σωλήνωση τύπου U 0,07 -0,03 0,09 0,02 -0,02 0,11 0,04
 Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµική αντίσταση σωλήνωσης
Θερµική αγωγιµότητα υλικών πλήρωσης γεωτρήσεων.
Αγωγιµότητα Αγωγιµότητα
υλικού υλικού
Υλικό πλήρωσης γεώτρησης πλήρωσης Υλικό πλήρωσης γεώτρησης πλήρωσης
γεώτρησης γεώτρησης
(Βtu/(h·ft·oF)) (W/(m·K))
20% µπετονίτης 0,42 Αµµοχάλικο ξηρό 0,4
30% µπετονίτης 0,43 Νερό στάσιµο 0,6
Τσιµέντο 0,40 - 0,45 Μπετονίτης 10%, νερό 0,7
Σκυρόδεµα 130/150 lb/ft3 0,60 - 0,80 Μπετονίτης/ τσιµέντο/ άµµος 9/9/20%, νερό 0,7 - 0,8
Σκυρόδεµα 50% χαλαζιακή άµµος 1,10 -1,70 Υγρή άµµος 1,0
20% µπετονίτης - 40% χαλαζίτης 0,85 Παγωµένος µπετονίτης 10% 1,4
30% µπετονίτης - 30% χαλαζίτης 0,70 - 0,75 Μπετονίτης/ χαλαζίτης 12/50%, νερό 1,5
30% µπετονίτης - 30%
σιδηροµετάλλευµα 0,45 Χαλίκι, νερό 1,8
60% χαλαζίτης - τέφρα - άµµος 1,07 Πάγος 2,3
Τσιµέντο/ άµµος 27%/58%, νερό 2,4
Χαλαζίτης, νερό 2,4- 2,7
Τσιµέντο/ γραφίτης 2,0
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Συντελεστής θερµικών α̟ωλειών Fsc

Ο συντελεστής θερµικών απωλειών του κυκλώµατος των
σωληνώσεων Fsc , που εκφράζει τη θερµότητα που χάνεται
µεταξύ των παρακείµενων σωληνώσεων στην ίδια γεώτρηση
υπολογίζεται µε βάση τον παρακάτω πίνακα.
Αριθµός βρόγχων ανά
Παροχή ανά γεώτρηση
σωλήνωση (gpm)
1 2 3
2 1,06 1,03 1,02

3 1,04 1,02 1,01

Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµοκρασία εδάφους

Η θερµοκρασία εδάφους είναι ισχυρά εξαρτώµενη από τη
γεωγραφική περιοχή της µελέτης.

Έχει διαπιστωθεί ότι οι ατµοσφαιρικές συνθήκες επηρεάζουν τη
θερµοκρασία σε µικρό σχετικά βάθος, συνήθως µέχρι τα 5m,
ενώ έχουν µηδενική επίδραση κάτω των 31m.

Η µεταβολή της θερµοκρασίας στα 2m βάθους από την
επιφάνεια του εδάφους δεν µεταβάλλεται περισσότερο από
±2°C κατά τη διάρκεια του έτους.

Όλα αυτά εξαρτώνται βέβαια και από τις θερµοφυσικές
ιδιότητες του υλικού του υπεδάφους.

Από τη διεθνή βιβλιογραφία δίνεται για το υπέδαφος της
Αθήνας µέση ετήσια θερµοκρασία ίση µε 67οF = 19,4οC.

Μετατροπές µονάδων:
Θ(°C) = [Θ(°F) − 32]·5/9.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµοκρασία εδάφους

Καµπύλες µέγιστης και ελάχιστης θερµοκρασίας υπεδάφους
αναλόγως του βάθους, (µέση ετήσια θερµοκρασία αέρα 23οC).
34,00
MAX

31,00 21 JANUARY

21 FEBRUARY

28,00 21 MARCH

21 APRIL
TEMPERATURE

25,00
21 MAY

21 JUNE
22,00
21 JULY

19,00
21 AUGUST

21 SEPTEMBER

16,00 21 OCTOBER

21 NOVEMBER
13,00
21 DECEMBER

MIN
10,00
0 1 2 3 4 5 6
DEPTH
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµοκρασία εδάφους
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµοκρασία εδάφους
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Θερµοκρασίες εισόδου – εξόδου υγρού

Οι θερµοκρασίες εισόδου twi και εξόδου two του υγρού στο
γεωθερµικό εναλλάκτη εξαρτώνται από τη ρύθµιση της αντλίας
θερµότητας και από τη θερµοκρασία του εδάφους.

Έστω ότι η αντλία θερµότητας ρυθµίζεται ώστε ltwi-twol=4οC =
39,2οF.

Η θερµοκρασία Τwi κατά τη διαδικασία της ψύξης µπορεί να πάρει
τιµές από 80 έως 95οF. Τούτο ρυθµίζεται επίσης από την αντλία
θερµότητας και είναι παράµετρος επιλογής.

Η θερµοκρασία Τwi κατά τη διαδικασία της θέρµανσης µπορεί να πάρει
τιµές από 35 έως 60οF. Τούτο ρυθµίζεται επίσης από την αντλία
θερµότητας και είναι παράµετρος επιλογής.

Η θερµοκρασία Τwο υπολογίζεται αντίστοιχα από τη ρυθµισµένη
θερµοκρασιακή διαφορά ltwi-twol.

Η θερµοκρασία Τwο κατά την ψύξη δεν µπορεί να είναι µικρότερη από
τη θερµοκρασία εδάφους.

Η θερµοκρασία Τwο κατά τη θέρµανση δεν µπορεί να είναι µεγαλύτερη
από τη θερµοκρασία εδάφους.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα καθορισµού ̟αραµέτρων

Στο παράδειγµα που αναπτύσσουµε έστω κατά τη διαδικασία
της ψύξης:
 θερµοκρασία εδάφους tg=65οF
 twi-two=4οC
 θερµοκρασία εισόδου του υγρού στον εναλλάκτη Τwi =85οF =
29,4οC.
 θερµοκρασία εξόδου του από τον εναλλάκτη two= Τwi - 4οC
= 25,4ο C = 77,7ο F
 για παροχή όγκου ανά βρόγχο: 0,098510-3m3/sec =
1,561gpm και δύο βρόγχους ανά γεώτρηση, Fsc = 1,03.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα καθορισµού ̟αραµέτρων

Υπολογισµός θερµικής αντίστασης σωλήνωσης - γεώτρησης:
 η σωλήνωση PE DN32 PN12 που επιλέγεται προσεγγίζεται από
την SDR11 1΄΄
 για αυτή τη σωλήνωση και για παροχή νερού επιλέγεται
αρχικά θερµική αντίσταση 0,09h·ft·oF/Βtu
 για αγωγιµότητα εδάφους 1,3Βtu/(h·ft·oF) και αγωγιµότητα
υλικού πλήρωσης γεώτρησης 1,0Βtu/(h·ft·oF) επιλέγεται διόρθωση
θερµικής αντίστασης 0,03h·ft·oF/Βtu
 συνεπώς η τελική θερµική αντίσταση υπολογίζεται
Rb=0,12h·ft·oF/Βtu.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα καθορισµού ̟αραµέτρων

Η µέθοδος υπολογισµού του βάθους που απαιτείται για τις
γεωτρήσεις βασίζεται κατά πολύ στην εκτίµηση του τελευταίου
συντελεστή tp.

Ο συντελεστής αυτός αντιπροσωπεύει τη µακροπρόθεσµη
αλλαγή θερµοκρασίας του εδάφους λόγω της υπερβολικής
απόρριψης ή εξαγωγής θερµότητας µετά από πολλά χρόνια
λειτουργίας των γεωθερµικών αντλιών θερµότητας.

Χρησιµοποιώντας λοιπόν τον κατάλληλο πίνακα στο βιβλίο της
µεθόδου της ASHRAE που παρουσιάζεται γίνεται η εκτίµηση

του συντελεστή αυτού και συγκρίνεται το αναµενόµενο βάθος
µε το εξαγόµενο από τους υπολογισµούς.
 Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα καθορισµού ̟αραµέτρων
Θερµοκρασία εδάφους και εισαγωγής υγρού στον εναλλάκτη (oF)
Αριθµός tg = 50oF (tw = 35/80) tg = 60oF (tw = 45/85) tg = 70oF (tw = 60/95)
ισοδύναµων Απόσταση
kg (Btu/(h·ft·oF))
ωρών γεωτρήσεων
(Θέρµανση (ft) 1,0 1,5 1,0 1,5 1,0 1,5
/ Ψύξη)
∆ιορθωτικός συντελεστής θερµοκρασίας εδάφους tp (oF) -
Απαιτούµενο βάθος γεώτρησης ανά RT
15 -4,4 (318) -4,4 (248) - - - -
1.500 /
20 -2,3 (276) -2,3 (216) - - - -
500
25 -1,2 (258) -1,2 (202) - - - -
10 12,9 (318) 11,8 (245) - 11,8 (313) - -
1.000 /
15 5,4 (237) 4,3 (186) 4,7 (245) 4,7 (225) - -
1.000
20 3,4 (220) 1,9 (172) 2,5 (263) 2,4 (206) - -
15 15,1 (379) 15,1 (294) - 12,8 (345) - -
500 /
20 7,8 (277) 8 (216) 6,7 (326) 6,7 (254) 6,7 (336) 6,7 (259)
1.500
25 4,1 (224) 4,3 (190) 3,5 (287) 3,5 (224) 3,5 (293) 3,5 (229)
15 - - - - - -
0 / 2.000 20 - - 10,3 (406) 10,4 (316) 10,4 (414) 10,5 (322)
25 - - 5,4 (325) 5,5 (252) 5,4 (332) 5,5 (257)
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Παράδειγµα καθορισµού ̟αραµέτρων

Για θερµική αγωγιµότητα εδάφους kg = 1,5Btu/(h·ft·oF),
tg = 65oF, twi = 85οF, ισοδύναµες ώρες θέρµανσης & ψύξης
1.000 & 1.000 και απόσταση γεωτρήσεων 20ft, επιλέγεται
συντελεστής διόρθωσης θερµοκρασίας εδάφους 2,4οF.

Το απαιτούµενο βάθος γεώτρησης ανά RT αναµένεται να
προκύψει της τάξης του 206ft/RT.
Υ̟ολογισµός α̟αιτούµενου βάθους
Α̟αιτούµενο βάθος κάθετου εναλλάκτη

Έχοντας πλέον υπολογίσει και επιλέξει όλα τα απαιτούµενα
µεγέθη, µπορούµε να υπολογίσουµε το βάθος γεώτρησης:
q a ⋅ R ga + (Cfc ⋅ q lc ) ⋅ (R b + PLFm ⋅ R gm + R gd ⋅ Fsc )
Lc = ⇔
t wi + t wo
tg − − tp
2
- 1.820,95 ⋅ 0,2461 − 1,26 ⋅ 22.520,12 ⋅ (0,12 + 0,21 ⋅ 0,2459 + 0,3321 ⋅ 1,03)
Lc = ⇔
85 + 77,7
65 − − 2,4
2
Lc = 794,95ft = 242,30m
Με βάση την απαιτούµενη ψυκτική ισχύ (1,88RT = 6,6kW),
υπολογίζεται ότι απαιτούνται 423,6ft/RT ή 27,2W/m εναλλάκτη.

Έχοντας επιλέξει δύο γεωτρήσεις µε διπλό βρόγχο, το βάθος
κάθε γεώτρησης προκύπτει 242,3m/4 = 60,6m.

Η διάµετρος της γεώτρησης επιλέγεται 6in για εγκατάσταση
διπλού βρόγχου σωληνώσεων.
Υ̟ολογισµός δικτύου
Πτώση ̟ίεσης στο υδραυλικό δίκτυο

Το επόµενο στάδιο είναι να υπολογιστούν οι απώλειες πίεσης
µέσα στο γεωθερµικό εναλλάκτη θερµότητας καθώς και στο
συνολικό κύκλωµα των σωληνώσεων µε σκοπό την επιλογή του
κατάλληλου κυκλοφορητή.

Οι συνολικές απώλειες είναι το άθροισµα των παρακάτω
απωλειών:
 γραµµικές απώλειες δικτύου
 απώλειες ενδιάµεσου δικτύου (µέχρι την αντλία θερµότητας)
 τοπικές απώλειες πίεσης δικτύου γεωτρήσεων µε τυπική τιµή
ίση µε 0,005bar
 τοπικές απώλειες πίεσης ΓΑΘ µε τυπική τιµή 0,25-0,3bar
 τοπικές απώλειες πίεσης λοιπών εξαρτηµάτων µε τυπική τιµή
0,2bar.
Υ̟ολογισµός δικτύου
Πτώση ̟ίεσης στον εναλλάκτη

Οι σωληνώσεις είναι κατασκευασµένες από ενισχυµένης
πυκνότητας πολυαιθυλένιο, υλικό που συνηθίζεται στις
γεωθερµικές εφαρµογές λόγω των σηµαντικών ιδιοτήτων του
στη µεταφορά θερµότητας.

Το ακόλουθο διάγραµµα δίνει την απώλεια πίεσης σε bar ανά
100 µέτρα σωλήνωσης, σε σχέση µε την παροχή, την ταχύτητα
και τη διάµετρο της σωλήνωσης.
Υ̟ολογισµός δικτύου
Πτώση ̟ίεσης στον εναλλάκτη
Υ̟ολογισµός δικτύου
Πτώση ̟ίεσης στον εναλλάκτη

Σύµφωνα µε το παραπάνω διάγραµµα οι απώλειες πίεσης
ανά 100m σωλήνωσης, όσο αφορά το τµήµα του κάθετου
γεωεναλλάκτη θερµότητας, για παροχή ρευστού
0,0985lt/sec και din=26mm, θα είναι: ∆p/100m=0,028bar.

Επειδή οι σωληνώσεις στις 2 γεωτρήσεις είναι παράλληλες,
η πτώση πίεσης είναι ίδια και έτσι υπολογίζεται για τον ένα
γεωθερµικό εναλλάκτη θερµότητας.

To µήκος του κάθε εναλλάκτη θα είναι 121,2m (διπλάσιο
του βάθους της γεώτρησης).

Έτσι οι γραµµικές απώλειες πίεσης θα είναι 0,034bar.
Υ̟ολογισµός δικτύου
Πτώση ̟ίεσης στο ενδιάµεσο δίκτυο

Το υδραυλικό δίκτυο από την έξοδο της γεώτρησης ως την
είσοδο της αντλίας θερµότητας ονοµάζεται ενδιάµεσο δίκτυο.

Οι απώλειες του δικτύου αυτού θα υπολογιστούν µε την τιµή
που θα προκύψει από το παραπάνω διάγραµµα,
πολλαπλασιασµένη µε το συνολικό µήκος του δικτύου αυτού.

Η παροχή στο µέρος αυτό του συστήµατος ισούται µε τη
συνολική παροχή του δικτύου Q=0,394lt/sec ενώ η εσωτερική
διάµετρος των σωληνώσεων επιλέγεται να είναι 60mm.

Η πτώση πίεσης από το διάγραµµα προκύπτει ∆p/100m=0,008
bar.

Έστω ότι το ενδιάµεσο δίκτυο των σωληνώσεων έως την πιο
αποµακρυσµένη γεώτρηση από την αντλία θερµότητας έχει
µήκος 100m.

Οι απώλειες πίεσης στο ενδιάµεσο δίκτυο προκύπτουν ίσες µε
0,008bar.
Υ̟ολογισµός δικτύου
Συνολική ̟τώση ̟ίεσης

Οι συνολικές απώλειες του συστήµατος θα είναι ίσες µε το
άθροισµα των παρακάτω επιµέρους απωλειών:
 τοπικές απώλειες πίεσης δικτύου γεωτρήσεων: 0,005bar
 τοπικές απώλειες πίεσης ΓΑΘ: 0,3bar
 τοπικές απώλειες πίεσης λοιπών εξαρτηµάτων: 0,2bar
 γραµµικές απώλειες πίεσης γεωεναλλάκτη: 0,034bar
 γραµµικές απώλειες πίεσης στο ενδιάµεσο δίκτυο: 0,008bar

Το άθροισµα των ανωτέρω απωλειών πίεσης δίνει τη συνολική
πτώση πίεση στο συνολικό υδραυλικό δίκτυο:
 συνολική πτώση πίεσης: 0,547bar =5,58m Η2O.

Μετατροπές µονάδων:
 1bar = 10,197162 Η2O.

Με τη συνολική πτώση πίεσης και τη συνολική παροχή
επιλέγεται ο κυκλοφορητής του υδραυλικού δικτύου.
Υ̟ολογισµός δικτύου
∆οχείο διαστολής

Σε κάθε υδραυλικό σύστηµα είναι απαραίτητη η ύπαρξη δοχείου
διαστολής.

Το δοχείο διαστολής είναι ένα µικρό δοχείο που χρησιµοποιείται
σε κλειστά συστήµατα θέρµανσης µε σκοπό να απορροφά την
αύξηση πίεσης του νερού και έτσι να διατηρεί την πίεση του
δικτύου σε αποδεκτά όρια.

Η διατήρηση της πίεσης είναι απαραίτητη για:
 να αναπληρώνονται οι απώλειες του νερού του δικτύου που
οφείλονται σε τυχόν µικροδιαρροές
 να παραλαµβάνεται η θερµική διαστολή του νερού λόγω της
αύξησης της θερµοκρασίας του
 να µην δηµιουργούνται υποπιέσεις οι οποίες γίνονται αιτία
ατµοποιήσεων στο δίκτυο
 να αποτρέπεται η σπηλαίωση στην αναρόφηση των
κυκλοφορητών.
 Υ̟ολογισµός δικτύου
∆οχείο διαστολής

Ο όγκος του δοχείου διαστολής δίνεται από τη σχέση:
 v2 
  − 1
 v1 
Vt = Vs ⋅
 p1 
1 −  
 p2 
όπου:
 Vt : ο όγκος του δοχείου διαστολής σε m³
 Vs : ο όγκος του νερού στην εγκατάσταση σε m³
 t1 : η χαµηλότερη θερµοκρασία του δικτύου (0°C)
 t2 : η υψηλότερη θερµοκρασία του δικτύου (50°C)
 P1 : η χαµηλότερη πίεση του δικτύου σε kPa
 P2 : η υψηλότερη πίεση του δικτύου σε kPa
Υ̟ολογισµός δικτύου
∆οχείο διαστολής
όπου:
 v1 : ο ειδικός όγκος του νερού στη χαµηλότερη θερµοκρασία
σε m³/kgr
 v2 : ο ειδικός όγκος του νερού στην υψηλότερη
θερµοκρασία σε m³/kgr.
 Υ̟ολογισµός δικτύου
∆οχείο διαστολής

Ο όγκος του νερού στην εγκατάσταση είναι άθροισµα δύο
µεγεθών:
 του όγκου στις σωληνώσεις του γεωθερµικού εναλλάκτη
 του όγκου στις σωληνώσεις του οριζοντίου συστήµατος.

Θεωρώντας και στις δύο περιπτώσεις τις σωληνώσεις ως απλούς
κυλίνδρους έχουµε:

π ⋅ d in2 π ⋅ 0,026 2
Vγ.εν. = 4 ⋅ L γ.εν ⋅ ⇔ Vγ.εν. = 4 ⋅121,2 ⋅ ⇔ Vγ.εν. = 0,257m 3
4 4
π ⋅ d in2 π ⋅ 0,060 2
Vεν.δ. = L εν.δ ⋅ ⇔ Vεν.δ. = 100 ⋅ ⇔ Vεν.δ. = 0,090m 3
4 4

Συνεπώς ο συνολικός όγκος νερού στο δίκτυο είναι ίσος µε:
0,347m3.
 Υ̟ολογισµός δικτύου
∆οχείο διαστολής

O ειδικός όγκος του νερού στη θερµοκρασία των 0°C είναι
v1=0,0010002m³/kgr ενώ στη θερµοκρασία των 50°C είναι
v2=0,0010121m³/kgr.

Ως χαµηλότερη πίεση λαµβάνεται η απαραίτητη στατική πίεση του
δικτύου προσαυξηµένη κατά 0,7bar ώστε να µειωθεί ο κίνδυνος
να παρουσιαστεί υποπίεση, ατµοποίηση ή σπηλαίωση.

Η ελάχιστη στατική πίεση για υδραυλικά δίκτυα θέρµανσης
λαµβάνεται 2m (0,2bar).

Συνεπώς, η χαµηλότερη πίεση στο δίκτυο λαµβάνεται:
P1=0,7+0,2=0,9bar=90kPa.

Ως υψηλότερη πίεση λαµβάνεται το άνω επιτρεπτό όριο πίεσης
πριν το άνοιγµα της βαλβίδας ασφαλείας. Αυτή σύµφωνα µε τις
προδιαγραφές πρέπει να είναι:
P2 = P1+1,3bar =2,2bar =220kPa.
 Υ̟ολογισµός δικτύου
∆οχείο διαστολής

Μετά τον καθορισµό των απαιτούµενων µεγεθών, υπολογίζεται ο
όγκος του δοχείου διαστολής:

 v2   0,0010121 
  − 1   −1
 v1   0,0010002 
Vt = Vs ⋅ ⇔ Vt = 0,347 ⋅ ⇔ Vt = 0,007 m 3
 p1   90 
1 −   1−  
 p2   220 
Σκαρίφηµα εγκατάστασης κάθετης
ΓΑΘ